Fonksiyonel Gıdalar - yemekkulubum.com
ANASAYFAFAYDALI BİLGİLER	Fonksiyonel gıda nedir? Fonksiyonel Gıdalar nelerdir? Fonksiyonel gıda ve gıda takviyesi arasında ne fark vardır, Fonksiyonel gıdalar nasıl sınıflandırılır? Fonksiyonel Gıdalar
Fonksiyonel gıda kavramının ilk çıkış noktası 1980’li yıllarda Japonya’dır. Kısa süre içerisinde tüm dünyaya yayılan bu kavram, insanlar tarafından büyük bir ilgi ile karşılanmaya başlanmış ve bu gıdalara yönelim artmıştır. Fonksiyonel gıdalar artan ilgiyle birlikte gıda endüstrisi de bu ürünlere yönelmiştir. Gıda endüstrisinin fonksiyonel gıdalara yönelmesi ve bu ürünleri üretmeye başlaması yasal zorunluluklar oluşturulması gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. Öncelikle A.B.D. Gıda ve İlaç Teşkilatı (FDA) fonksiyonel gıdalarla ilgili yasal zorunlulukları yayınlamıştır. Daha sonra Avrupa Birliği (EU) Uluslar arası Yaşam Bilimi Enstitüsünün (International Life Science Institute-ILSI) koordinasyonda Fonksiyonel Gıda Bilimi için Eylem Planını (FUFOSE) hayata geçirmiştir. A.B.D. Gıda ve İlaç Teşkilatı (FDA)’ya göre fonksiyonel gıdalar şu özellikleri taşımalıdır: Önemli ölçüde özel besin unsuru içermelidir.
B Tipi : Fonksiyonel gıdalar, içeriğindeki spesifik maddelerle (besin öğesi olsun ya da olmasın) belirli bir hastalığın ya da olumsuz bir durumun ortaya çıkmasını engelleyici ya da risk azaltıcı ya da risk azaltmaya yardımcı “hastalık riski azaltma” iddiasında bulunmalı (örnek: Kalsiyum destekli gıdaların tüketilmesi ilerleyen yaşlarda osteoporoz riskini azaltır). Yapılan çalışmalar ve araştırmalar, oluşturulan yasal şartlar neticesinde fonksiyonel gıdaların kapsamı ve tanımı şöyle oluşmuştur: Fonksiyonel gıda; İnsan vücudu için faydalı bir etkisi olan gıdadır (örnek: polifenol içeren yeşil çay),
a) Fonksiyonel Gıdaların Sağlık Üzerine Etkisi Fonksiyonel gıdalar vücudumuzdaki bazı istenen fonksiyonlar üzerine pozitif etki sağlayacak özel besin öğeleri ve gıda bileşenleri içermelidir. Peki bu kadar çok anlattığımız fonksiyonel gıdalar vücudumuzda hangi istenilen fonksiyonlara etki etmelidir.
Mental performans (algılama, kavrama, hafıza), b) Fonksiyonel Gıdaların Sınıflandırılması Fonksiyonel gıdaların birçok tanımı olduğu gibi sınıflandırılmaları da çeşitli şekilde yapılmaktadır. Yaygın olarak yapılan fonksiyonel gıda sınıflandırması şu şekildedir.
Tıbbi Gıda : Bu tip fonksiyonel gıdalar A.B.D.’de satışa sunulan ve tıbbi denetim altında kullanılan yani doktor gözetimi altında kullanılan gıdalardır. Bu gıdalar çok iyi ve net olarak tanımlanmış besin özelliklerine sahip olmalı ve bilinen bilimsel prensiplere dayanmış olmalıdır. Bu tip fonksiyonel gıdalar normal olarak tüketicilere satılmaz, yalnızca reçete ile satılır.
Nutrasötikler : Bu tip fonksiyonel gıdalar herhangi bir hastalığın önlenmesinde veya hastalığın tedavisinde kullanılmak için üretilen tıbbi ya da sağlık faydası olan gıdalardır. Nutrasötik fonksiyonel gıdaların Japonya’da isimlendirilmesi FUSHO adı ile yapılmaktadır.
2. GIDA TAKVİYELERİ
Avrupa Birliği Gıda Güvenliği Komisyonu tarafından yapılan tanıma göre gıda takviyesi; normal beslenme planını (diyet) desteklemek amacı ile kullanılan besleyici veya fizyolojik etkilere sahip besin öğelerinin ya da maddelerinin konsantre hale getirilmiş formalarına denir. Konsantre formlar, tablet, hap, şurup, toz gibi farklı formlarda olabilir. Gıda takviyeleri;
Normal beslenme planı ile vücudumuza alamadığımız besin öğelerini takviye etmek için,
Çeşitli hastalıklar ve mazeretler nedeniyle normal seviyenin üzerinde ihtiyaç duyduğumuz besin öğelerini takviye etmek için,
Çeşitli hastalıklar, gıda alerjisi veya gıda intoleransı nedeniyle belirli bir gıda grubunu tüketemediğimiz ve dolayısıyla bu gıdalardan elde edemediğimiz besin öğelerini takviye etmek için,
Gebelik ve emzirme dönemlerinde normal beslenme planı ile gerekli olan besin öğelerini takviye etmek için,
Bitkisel gıda ağırlıklı beslenme modelini benimseyen (vejetaryenler) kişilerde ortaya çıkabilecek bazı besin öğelerinin eksikliğini takviye etmek için,
Belirli bir yaşın üzerinde olan ve bazı hastalıklara yakalanma riski olan kişilerin bu hastalıkların önlenmesinde ya da geciktirilmesinde ihtiyaç duyduğu besin öğelerini takviye etmek için,
gıda yerine geçmeyen, doktor kontrolünde tüketilmesi ve kullanılması gereken ürünlerdir. UNUTMAYALIM:
Gıda takviyeleri mutlak surette doktor kontrolünde tüketilmelidirler.
Gıda takviyeleri bir gıda değildir ve asla gıda yerine geçmezler.
Gıda takviyeleri ilk başvurmamız gereken kaynaklar değildir. Vücudumuzun ihtiyaç duyduğu besin öğelerini öncelikle günlük beslenme planımız ile vücudumuza almalıyız.
Gıda takviyelerinin günlük alınması gereken dozajından daha fazla almak daha sağlıklı olacağımız anlamına gelmez. Üstelik yüksek miktarda alınan gıda takviyeleri vücudumuzda istenmeyen olumsuz sonuçlar da doğurabilir.
3. DİYETETİK GIDALAR
Diyetetik gıdalar, belirli bir özel beslenme planı uygulayan kişilere özel olarak üretilmiş gıdalara verilen isimdir.
Bebek ve çocuk (bebek maması, devam maması vb.)
Kilo vermeyi amaçlayan,
Spesifik, özel sağlık sorunu olan,
kişiler için özel olarak üretilen gıdalardır.
Diyetetik gıdalar, gıda takviyesi ya da fonksiyonel gıda değildir. Bu sebeple bu gıdalar ile karıştırılmamalıdır. Diyabetik gıdalarda yazılış ve okunuş olarak birbirine benzemekle birlikte anlam olarak birbirine benzememektedir. Diyabetik gıdalar, diyetetik gıdaların altında yer alan bir ürün grubudur. Paylaş