EDEBİYAT DAİMA Haberler - Öykü
31 Aralık, 2019 0
19 Kasım, 2019 0
Erkencisin uzak bir mesafeden gelmişsin, heyecandan uyumamış az uymuşsun ya da… Güneş yeni doğuyor daha ışınlarını yavaş yavaş bırakıyor yere. Senden başka kimse yok bahçede. Kantin açık ama sesleniyorsun cevap veren olmuyor. Bekliyorsun çok değil birkaç dakika kadar. Bahçeye yöneliyorsun bir müzik geliyor kulağına kısık ve derinden, iyice odaklanıp eşlik ediyorsun müziğe. Usulca dolanıyorsun ağaçların altında bir başına. Sınava girecek öğrenciler birer ikişer geliyor okula, kimi tek başına kimi eşlik edeniyle. Aday başvuru formundaki fotoğrafına bakıyorsun tıpkı babanın gençliği. Geçmişe dalıyorsun bir an dün gibi sanki geçmişte kalan her şey, yarınsız ve dün gibi…
Heyecanlısın tek başına binmişsin karşıdan vapura. Pencere kenarında uyukluyorsun düşünde bir yelkenli gemi, tepesinde iki martı çığlık atıyor durmadan. Omzuna dokunuyor biri usulca, kantinci olduğunu anlıyorsun.
"Çay hazır" diyor
Çay poğaça alıyorsun kantinden bir de su…
Usulca ve basamakları sayarak çıkıyorsun ikinci kata. Uyuşukluk uykusuzluk iyice çöküyor üstüne. Tuvalete giriyor, elini yüzünü yıkıyor az da olsa kendine geliyorsun. Koridora yöneliyorsun, upuzun koridorda sağlı sollu sıralanmış kapılar, bir kapı daha, kapıdaki numarayı okuyup içeri giriyorsun.
Sınav salonu sessiz, öğrenciler tedirgin. Gösterilen sıraya oturuyorsun. Pencere kenarındasın yine… Serçe cıvıltıları küçük küçük aralıklarla düşüyor salona. Her şey soru ve cevapta doğru şıkları işaretlemek için bekliyor öğrenciler. Kolay değil gelecek kaygısıdır söz konusu olan. İlk kez giriyorsun böyle bir sınava. Pencereden bakıyorsun bahçeye. Ana baba günü sanki. Büyükçe demir kapıdan iki kişi giriyor içeri. Biri orta yaşında ilk gençliğinde diğeri aralarında boy farkı olmasa ikiz sanacaktın onları. Daha ilk bakışta baba-oğul olduklarını tahmin ediyorsun. Önünde soru kitapçığı ve cevap kâğıdı duruyor sessizce.
Arada bir pencereden dışarı bakıyorsun. Duvarın dibinde bir yavru serçe zıplıyor zıplıyor kanat çırpıyor acı acı ötüyor uçmaya çalışıyor uçamıyor bir türlü. Ne olacak bu yavru serçenin hali diye geçiriyorsun içinden?
a. Karıncalara yem olabilir.
b. Kedi kapabilir.
c. Köpek daha hızlı davranabilir.
d.Bir insan elini uzatabilir.
Bir insan eli. Ellerine bakıyorsun öyle.
Yemlenen çiftleşen serçelerin cıvıltısı küçük küçük aralıklarla düşüyor salona...
Antakya, 1965. Öykü, deneme ve söyleşileri; Notos öykü, Dünyanın öyküsü, Mono edebiyat, Amanos edebiyat, Lacivert, Yıldız tozu ve Barbarları Beklerken fanzinde yer aldı.
Remzi Karabulut’un hazırladığı “Öyküden Çıktım Yola” 2014 Aylak Adam yayınlarından çıkan kitaba bir minimal öyküsüyle katkıda bulundu. 2019 Fakir Baykurt Öykü Ödülü üçüncüğü bulunmaktadır. Barbarları Beklerken’i yayına hazırlıyor.
Görsel: Carlos Martinez
14 Kasım, 2019 0
Mavi minibüs soğuk kış sabahında işe yetişmeye çalışan işçilerle tıklım tıklım doluydu. Öyle ki eski Magirüs’ün sarı demirlerinden birine ulaşıp tutunarak ayakta güvenle durmak için herkes birbirinin önünden, arkasından kolunun altından, burnunun dibinden elini kutsal borulara uzatıyordu. İçeriye sızan mazot kokusuna sigara aromalı nefesler ekleniyor, bu kısacık yolculuğu daha da dayanılmaz hale getiriyordu. Dolmuş, Önder’i geçip Kavaklar’dan Siteler’e doğru ağır ağır inerken işçiler birer ikişer dökülmeye başladı. Yılmaz, Siteler’in çıkışındaki son durakta inmek için kuru boğazını bir öksürükle temizleyerek seslendi:
“Kaptan Site-1’de inecek var.”
Bir iki omuz darbesiyle kapı ağzında zebellah gibi dikilen iki işçiyi ittirerek kendini minibüsten aşağı attığında derin bir nefes aldı. Ciğerleri Ankara’nın üzerine simsiyah bir bulut gibi çöken karbonmonoksitten payına düşeni aldı. Dolmuştaki sıkışıklıkta biri ayağına basmıştı ince ince sızladığını yürüdükçe fark etti çok da umursamadı. Köşedeki pastaneden altı tane poğaça aldı. Ereğli Sokaktaki kargir binanın ikinci katına çıktı aksak adımlarla. İçinde anlam veremediği bir sıkıntı vardı. Atölyenin boyası yer yer dökülmüş ahşap kapısına anahtarı sokarken bir besmele çekti. Kilit yine sıkışmıştı.
Yılmaz, yıllardır burada çalıştığı için artık kapının, makinaların, ustaların, patronun huyunu suyunu gayet iyi biliyordu. Önce kapıyı kendine doğru çekti anahtarı sola doğru iyice çevirip vücuduyla yüklendi, kapı açılmıştı. Dükkânda her şey dün akşam bıraktığı gibi yerli yerinde duruyordu. Camlar o kadar kalın bir toz tabakasıyla kaplanmıştı ki güneş ışıklarının dükkânın içine girmesine neredeyse tamamen engel oluyordu. İçeriyi aydınlatmak için elektrik panosuna yönelip sigortaları kaldırdı. Işıkların yanmasıyla beraber tozlu radyodan cızırtılı bir bozlak havalandı, kompresör deposunu havayla doldurmak üzere homurdanmaya başladı.
Yılmaz, kese kâğıdı içindeki sıcak poğaçaları belki de dükkândaki yegâne tozsuz ve temiz yer olan alçak masanın üzerine bıraktı. Tutkal ve polimarin lekeleriyle dolu yer yer yırtılmış tozlu iş giysilerini giyindi. Talaşı sıkıştırıp sobayı tutuşturdu. Dışı yanmış ve yer yer bir yağ tabakasıyla kaplanmış çaydanlığı musluktan aldığı suyla şöyle bir çalkalayıp suyu dükkânın içine rastgele saçtı. Demliğe en ucuz çaydan göz kararı ekleyip çaydanlığı iyice alev alan ve sıcaklığını yavaş yavaş dışarıya vermeye başlayan teneke talaş sobasının üzerine yerleştirdi. Kocaman nasırlı ellerinde bu çay koyma işi olabildiğince eğreti duruyordu. Evde bugüne kadar böyle bir işe hiç el sürmemişti.
Çay kaynarken bir önceki gün tutkallayıp işkencelerle sıktıkları mobilyaları şöyle bir kontrol etti. Frezenin önünde biriken talaşları süpürdü çırağa küfrederken. O sırada Hasan ve Naim ustalar gelmişti. Beraberce alçak masanın etrafına tabure yerine kullandıkları ters çevrilmiş yağ tenekelerinin üzerine tünediler. Yılmaz, çamaşır suyu ve deterjan yüzü görmemiş sadece suyla yıkanmaktan sapsarı olmuş ince belli çay bardaklarını sıcak suyu birinden diğerine aktararak sırayla çalkaladıktan sonra suyu yine rastgele döktü dükkânın içine. Çayların demini koymuştu ki bir bağırtı koptu. Koşturan ayak sesleri duydular. Atölyenin ahşap kapısı gürültüyle açıldı. İçeri uzanan tanıdık yüz dünyanın en sıradan haberlerinden birini verir gibiydi, şaşkınlık, korku, dehşet hiçbirinden eser yoktu çehresinde. Sadece göz altlarındaki hayata kahreden mor halka biraz daha büyümüştü belki. Sesi donuktu:
“Turgut kendini asmış.”
Yılmaz, Hasan ve Naim hep birden ayaklanıp hızlıca üst kata çıktılar. Dükkânın kapısı ardına kadar açıktı kendilerinden önce haberi alıp koşan birkaç komşu esnaf oradaydı. Sağlık ekipleri ve polis henüz ortalıkta yoktu. Dükkânın tavanındaki kirişi büyük boy işkence ile sıkıştırmış, naylon ipi bu alete bağlamıştı. Yazıhaneden aldığı sandalye devrilmiş şekilde ayaklarının altında duruyordu. Turgut’un cansız bedeni ipe asılı öylece duruyordu. İnce ip boynuna oturmuştu. Moraran yüzünde dudaklarının arasından hafifçe dışarıya çıkmış dili sarkıyor diğer işçiler yan yana durmuş aralarında konuşuyorlardı. Yılmaz’ın kulağına bazı sözler çalınıyordu:
“Niye asmış kendini?
“İflas etmişti, karısı da evden atmış Sadık Usta yanına aldı hayır olsun diye dükkânda yatıp kalkıyordu.”
“Varını yoğunu kumarda kaybetmiş diyorlar.”
“Yok yahu, bizim bacanağın köylüsü bu. Pavyona gidermiş. Tutku Naz diye bir pavyon sanatçısına vurulup dağıtmış evi ocağı.”
“Ben de duydum. Kırıkkale’deki on dönüm bağını satmış o kadın için.”
“Ne oldum demeyeceksin ne olacağım diyeceksin.”
“Kimseye bir zararı yoktu kendi halinde adamdı.”
“Neyse Allah taksiratını affetsin. Neme lazım.”
Görsel: Dominik Martin
YÜZ VE GİZ
9 Eylül, 2019 0
- Tanpınar’ın anısına saygıyla-
Yeni demlenmiş çay -demliğin üst kısmı illaki porselen olacak, en makbulü bu- ve onun genzimizde bırakacağı tılsımlı sıcaklık aklımıza ilk düştüğünde, gece yarısı çoktan sabahın ilk ışıklarının kollarına bırakmıştı kendini. Kına gecesi bitmişti. Yorgun savaşçılar gibiydik hepimiz. Kan, ter içindeydik. Topuklu ayakkabılarla ayakta dikilmekten tabanlarım şişmişti. Her nasılsa, avucuma yaktığım kına bir türlü tutmak bilmemişti. O tabanları şiş halimle, saatlerce halay çekmekten geri durmamıştım birde.
Cümbür cemaat arabalara doluştuk dönüşte. Ben, Hayri Amcalarla birlikteydim. Tam beni eve bırakacaklarken, Hayri Amca ani bir manevrayla Nisanların evine doğru kırdı direksiyonu. “Tam yol ileri. İstikamet: Bizim ev.” Kahkahayı da koyverdi lafının ardı sıra. Kimsenin gıkı çıkmadı. Hayri Amca ne derse oydu. Büyük sözü çiğnenmezdi bizde. Yol boyunca, panelvan minibüste şarkılar, türküler gırla gitti. Eve varır varmaz, ilk yaptığımız şey iki koca demlik çayı ocağa koymak oldu. O kadar çay ancak giderebilirdi susuzluğumuzu. İlkyaz akşamının tatlı serinliğinde, balkona kurduk sofrayı. Mürüvvet Teyze, şu Osmanlı işi çay fincanı takımını bile getirdi sofraya. Annesi Ziynet Hanım, Mürüvvet Teyzeyi baş göz ederken özenle yerleştirmişti onları çeyizine. Fincan takımı, öyle yıllardır durup dururdu vitrinde. Yaşamına ortak etmedikten sonra, o eşyaların sahibi olmanın ne anlamı vardı? Yaşamak, bekletilebilir bir şey miydi hem? Sormamıştı bunları kendine hiç Mürüvvet Teyze.
Sofrada bir kuş sütü eksikti. Çatlayan topuklarımız sızım sızım sızlarken, bize gecenin bu saatinde sofra donattıran coşkunun adresi belliydi. En işveli haliyle bize bakıyordu iki koca demlik, karşı konulmazlığının bilinciyle ve haklı gururuyla. Kına gecesinin muhasebesi, anında başlayıverdi sofrada. Malum kız tarafı ile erkek tarafı tanışmıştı ve kız tarafı olmanın nimetlerinden sonuna kadar faydalanmak lazımdı. Lafını esirgemeyen Ayla, yerinde şöyle bir doğruldu. Erkek tarafının kabalıklarına akıl sır erdirememiş bir ifade takındı yüzüne. “Nemrut ki, ne nemrut! İki gülümsemeye erindi haspalar. İncileri dökülüverecek sandılar zaar. Rahmetli babaannemin deyimiyle bildiğin zıbıldak bunlar. Yol yordam hak getire!” dedi. Sesine alaycı bir kuş tünemişti. O kuş, ateşten gömleğini giyinmişti Ayla’nın. Cayır cayır yanıyordu. Belli etmiyordu. Taraflar, taraftarlar, kamplar, sınıflar arasında eriyip gidemeyecek kadar değerli bir ömrü haber veriyordu oysa ilkyaz. Dolunay’a üç geceden daha az zaman kalmış olmalıydı. Mürüvvet teyze durmaksızın kızını izliyordu. Kızını uzun uzun izlerken, neler geçiyordu aklından? Mutlu muydu, mutsuz muydu Mürüvvet Teyze? Öyle bir ifadesi vardı ki, Nisan’ın o andaki haline değil de çocukluğuna baktığı düşüncesine kapılmıştım o gece. Saçlarını tarar gibi. Rengârenk tokalar takar gibi saçlarına. Saçlarına dokunur gibi usulca. Nisan: o uzun saçlı ve kiraz desenli elbisesiyle saçlarını attıra attıra yürüyen çocuk! Mürüvvet Teyze, bir daha onu hiç göremeyecekmiş gibi bakıyordu Nisan’a. Mehmet, her zamanki gururlu halinden ödün vermiyordu. Böyleydi işte o. Gizli köşelerde derin derin iç geçirecekti, sonra nemli gözlerini koyu bir kahkahaya bürüyerek aramıza dönecekti. Nisan’ın teyzesi Feray, apartmandaki en yakın komşuları koca küpeleriyle ünlü Şıngırdak Nesrin, iş arkadaşı Ayla -iş arkadaşlığından can arkadaşlığına terfi edeli epey olmuştu- Mehmet, Hayri Amca, Mürüvvet Teyze, ben ve Nisan’ın alkolik eniştesi Necdet bir aradaydık. Necdet Bey, bir zamanlar ünlü bir cerrahmış. Kendi anlatmıştı. O kalp ameliyatında hastasını kurtaramayıncaya kadar böyleymiş bu. Sonrasında, sabah akşam votka içer olmuş. Ayık gezmemiş hiç. Neden böyle davrandığını soranlara yanıtı hazırdı. Unutmak istiyordu, yalnızca unutmak. İnsanın kendini affetmesi, başkalarını affetmesinden daha mı uzun sürüyordu acaba? Nisan’ın hatrına, o gece bir fincan çay içmeyi kabul etmişti ama. Votkadan başka bir sıvı geçecekti boğazından yıllar sonra.
Muhabbetin en sevdiğim yeri burasıydı. Hayri Amca, yine denizden gelen öyküler anlatmaya başlayacaktı ve bizi liman liman, kent kent dolaştıracaktı. Onun ceplerine doldurduğu hikâyeler uğruna, Mürüvvet Teyze’nin biriktirdiği yalnızlığı da fark etmeyecekti yine. Mürüvvet Teyze’den önce, denize sevdalanmıştı çünkü. Bir keresinde gemisi diğer yabancı uyruklu gemilerle birlikte limana zincirlenmişti de, ondan aylarca haber alınamamıştı mesela. Cezayir’e uğraması gereken geminin, halk ayaklanmasından dolayı limandan ayrılmasına izin verilmemişti. Fransa Cezayir’de olağanüstü hal ilan etmişti ve tüm çıkışlar, geçici bir süreliğine durdurulmuştu. Hayri Amca’nın anlatırken en keyiflendiği hikâyesiydi bu. Böyle bir hayatın içinde, Hayri Amca’nın her şeyden en son haberi olurdu. Nisan’ın insanı hayrete düşüren hayal gücünü ve Mehmet’in futbol aşkına parçaladığı ayakkabıları Mürüvvet Hanımdan duymuştu nam-ı diğer Hayri Kaptan. Bu yüzden de, bir yanı çocuklarına hep yabancı kalmıştı. Araya giren uzaklıkların, insanları ve aralarındaki ilişkiyi neye ve nasıl dönüştürdüğünü de böyle öğrenmişti.
Denizin tuzu ve çayın o kekremsi lezzeti birbirine karışınca, olanlar oldu. Yürek parçalayan, aşılamayan tüm uzaklıklar kayboldu orada. Uzaklık hükmünü yitirince, her şey yan yana geldi bir anda. Bir noktada buluştu. Nokta kadar sonsuz ve derin oldu. Herkes, eskisinden de aşina oldu birbirine. Çaylar ardı ardına tazelenirken, gözler uykuya meydan okuyordu, görüyordum. Görüyordum, kavuşmanın sefasını sürüyordu ve gece ne kadar uzarsa, ömrünün hanesine yazılacak artıların o kadar çoğalacağına inanıyordu herkes. Görüyordum bunları her birinin gözlerinde. Feray Teyze’nin Necdet Amca’nın acısını sahiden görüp göremediğini test edemezdim belki ama mahcubiyetini görüyordum. Mesafe ayarı, dünyanın en zor işlerinden biriydi. Hele ki, mesafe alınacak şey bir başkasının acısıysa zorluk daha da katmerlenirdi. Çok yakından, değil birinin acısını kendi burnunun ucunu göremezdin. Çok uzaktan, acının ayrıntılarını seçemezdin. Bunun için, kızılabilir miydi Feray Teyzeye? Hayri Kaptan, Mürüvvet Teyze’nin elini özlemle tutuyordu. Mehmet, babasına öfkeyle bakmıyordu ilk kez. Sevgi vardı bakışlarında. Nesrin, küpelerini çıkarıp Nisan’a veriyordu. Görüyordum. Nisan, artık bambaşka bir yaşama gidiyordu. Bir tek ben, bu gidişten ürküyordum!
O geceden sonra, Nisan uzunca bir süre arayıp sormadı beni. Ben onu ne zaman arasam ya alışverişteydi ya da davetiye seçiyordu Serdar’la. Çok meşguldü. Serdar, artık Nisan’ın çalışmasını istemiyordu. Bu yüzden, işi de bırakmıştı Nisan. Bir akşamüstü, “düğün telaşına kendimi çok kaptırdım, kusura bakma Sevinç.” diye aradığında donuktu sesi. Belliydi. Kardeşimdi o benim. Arkadaştan öte kardeşim. Canı sıkılmıştı bir şeylere. Mürüvvet Teyze’nin kanı bir türlü kaynamamıştı damadın ailesine. Mürüvvet Teyzeydi bu. Can çıkar, huy çıkmaz derler. Bir kere seni gözü tutmaya görsün, allame-i cihan olsan değiştiremezsin onun fikrini. İki ailenin bitmek bilmeyen istekleri fare kapanı. Nisan, köşeye sıkışmış fare. “Yalnızca nefes almak istiyorum anlıyor musun? Nefes.” diye dert yanıyordu telefonda. Uçuşan heyecanlar ve anlamlı keşifler terk etmişti sesini. Küçük mutluluklar, başkalarını memnun etme çabası ile yer değiştirmişti. Onu rahatlatmaya çalıştım. “Sen altından kalkarsın her şeyin.” benzeri bir şeyler geveledim ağzımda. İşe yaramadı. Telefonu kapattık. Birkaç gün sonra, “Haklıymışsın Sevinç.” dedi. “Her şey yoluna girdi.”
Düğün günü, ev mahşer yeri gibiydi. Nisan’ın etrafı o kadar kalabalıktı ki, ona iki çift laf edemedim. Herkes Nisan’ın hayatında ne kadar önemli bir yeri olduğunu ispatlamaya çalışırken, ben bir kenara çekildim. Sessizce, bu “dostlar, alışverişte görsün.” oyununu izledim. Böyle oyunların, oyunbozanıydım ben. Nisan, çok gergindi. Bamteli gibi. O patırtıda, bir tek kare bile fotoğraf çektiremedim onunla.
Nisan ve Serdar yeni yaşamlarına uyum sağlayabilsinler diye, bir süre onları kendi hallerine bıraktım. “Nerelerdesin sen?” diye aradı beni aylar sonra Nisan. “Benimki de laf gerçi. Sanki seni tanımıyorum!” Çengelköy’deki evlerine, sabah kahvaltısına çağırıyordu beni. Elimde, onun en sevdiği kır çiçekleriyle kapısını çaldım o sabah. Beni tuhaf bir yılgınlık ve boş vermişlikle karşıladı. Şaşırdım. Gözlerini ovuşturuyordu kapıda. Oysa buluşacağımız saati, günler önceden kararlaştırmıştık aramızda. Perdeler sımsıkı kapalıydı. Evdeki kasvetli havadan, başım döndü bir anda. Kendimi toparladım. “Kahvaltıyı birlikte hazırlayalım.” dedim. “Olur.” dedi. Kupkuru. Bembeyaz bir örtünün üzerine, kahvaltılıkları yerleştirdik. Konuşacak onca şey dururken, çayın yarenliği eksik olur mu? Ev zemin katta olduğundan, salonun ön bahçeye açılan kapısının dibine çektik masayı. Dut ağacının gölgesi, yüzümüze vuruyordu. Nisan, “Çaydanlığı alıp geleyim.” dedi. “Mutfakla bahçe arasında mekik dokumayalım. Çaydanlık soğursa, iki dakika ısıtıveririz ocakta.” “Ne havadisler birikmiştir sende şimdi.” diye göz kırptım. Omuz silkti. “Her gün birbirinin aynı. Ne anlatayım ki?” Benim tanıdığım Nisan mıydı karşımdaki? O ele avuca sığmaz ruh! İçinin en ücra odalarına saklanmıştı sanki Nisan. Başka biriydi. Yabancı gibi. İki insan, birlikte bir hayat kurarken yorulabilir. Çünkü bir hayat inşa etmek kolay değil. Yorgun muydu Nisan? Onunkine, olsa olsa bıkkınlık denebilirdi. Kendine biçilen rol dar gelmişti Nisan’a. Ne taşımaya hali vardı bu rolü, ne de bırakmaya. Hafta içi, bütün gün evdeydi. Komşular, kahve içmeye geliyordu arada. Hafta sonu, el mahkûm aile ziyaretine gidilecekti! “Böyle geçiyor hayat Sevinç. Birbirimizin yüzünü akşamdan akşama görüyoruz Serdar’la. İki lokma bir şey yiyoruz. O, uyuya kalıyor televizyon karşısında. Bende, bütün anlatamadıklarımla ve yaşayamadıklarımla dört dönüyorum yatakta. Başka da bir şey yok.” Böyle demişti. Solmuştu Nisan’ın aşkı. Sulanması unutulmuş bütün çiçekler gibi.
Üşüdüm bir an. Sırtıma girişteki askılığa bıraktığım ceketimi alma ihtiyacı hissettim. Bir çay daha içecektim, vazgeçtim. Çaydanlık soğumuştu. Nisan’dan çayı ısıtmasını istemek içimden gelmedi. Çayın diriliğini ve sıcaklığını sağlayan ateş, tadı acılaşan çayın yazgısını değiştiremezdi ki. Bir ara, sokağa bakan arka balkona çıktık. Nisan girdi söze: “Yalnızlık ömür boyu. Ne çok severdik bu şarkıyı Sevinç. Ben tahammül edemiyorum artık dinlemeye. Çok lazımmış gibi, yalnız olduğumuz gerçeğinin değişmeyeceğini yüzümüze vurup duruyor her seferinde.” dedi. Ona, kurduğumuz ilişkilerin hiçbirinin yalnızlığımızı gidermek gibi bir görevi olmadığını söylemedim. Aşkın bile yalnızlığı gidermediğini, çoğalttığını da söylemedim mesela. Söylesem, sesim ulaşacak mıydı Nisan’ın dip odalarına? Sızacak mıydı pencerelerinden içeriye? Nisan’ın duvarlarının önünde büzüşüp kaldım çaresizce.
“Yine gel.” dedi yanından ayrılırken. “Bir gün de, sana üzümlü kek yapayım.” Sesinde içtenlik yoktu. “Bekliyorum.” diye yineledi ardımdan.
Evet, Nisan bekliyordu. Ama neyi? Bunu kendisine itiraf etmeliydi. Kendi gerçeğine doğru yola çıkmalıydı yeniden. Birinin yüzüne ayna tutmasını beklemekten vazgeçmeliydi. Aynanın önüne geçip, korkusuzca kendi gözlerinin içine içine bakmalıydı. Maskelerinin en gerisindeki yüze ulaşmak için yapmalıydı bunu. Yolcuyduk madem. Zamanı gelmişse, kaçınılmazdı yol.
Nisan’a iyi yolculuklar diledim içimden. Onu da, zihnimin tavan arasındaki eski baharların arasına sakladım. Tüm geçmiş zaman emanetçileri gibi.
Bir daha görmeyecektim onu!
DERT İÇRE SIRÇA LİMAN
Adam: Seni düşünüyorum. Fırtınalara karşı seni. Sığınılacak limanların en aziz ve en dinginini. Kasırgalar kopuyor açık denizlerde, tufanlar kırbaçlıyor adaların sarp yamaçlarını.
Ben o küçük ve ürkek limanda bekliyorum akıbetimi. Bekleyişin tesellisi yetiyor.
Azgın dalgalara karşı sen... Baltalar savrulurken başımın üstünde, kılıçlar hazırlanırken etlerimi bir bir deşmeye, karşımda sen. Sesin ve kokunla sen.
Gölgene basmamaya çalışıyorum, çöller boyunca.
Kadın: Peki, sükûnet beklediğin o liman fırtınalara gebeyse? Doğum sancısıysa gördüğün ürperiş? O doğum, küçük bir kıyamet olup yağarsa üzerine?
Adam: Ne zararı var? Madem ölüm mukadder ve muvakkat bir ömürdür insanın tüm sermayesi, kopmuş ve kopacak tüm o fırtınalardan ne çıkar? Hem fırtına dinse de ayrılmak istemem ki ben bu kıyıdan. Alabora oldum, battım diyelim. Senin fırtınanda batmışım, gam mı? Bilakis alelade bir ölümle gitmektense bu diyardan, avuçlarında yaşasın kalbim son atışlarını.
Kadın: Cesaret mi yoksa azim mi bu? Bilemedim. Yoksa düpedüz çılgınlık mı? Ne demeli bunun karşısında?
Adam: Ne olacaksa olsun, boşver. Düşünme. Düşünmekle çözemeyeceksin. Korkum yok acıların kazanacağı zaferlerden!
Adam: Bu cesaret, sen varsın diye. Senin için. Senden öncesi kesif ve yapışkan bir karanlık. Kendi dünyama çekilmiştim ben senden önce. Tüm kapılarımı kapatmıştım. Nefes almayı bile unutmuştum. Kuşların şarkılarını duyamaz olmuştum. İçimde yaşıyordum her şeyi. Sonra “sen” geldin. Bütün saltanatınla, hâkimiyetinle, azametinle geldin. Bir güneş doğdu odalarımın sımsıkı kapanmış ağır kadife perdeleri arasından. Odalarım, ruhum, kalbim aydınlandı. Tutkuya dair herhangi bir kelimeyle ifade etmek imkânsız içimde yanmakta olan ateşi. Belki bir gün… Belki bir gün anlarsın. İşte bu yüzden, senin fırtınanda boğulacak olmak dert değil bana.
Kadın: Ah, o boğulmalar… Bile bile nasıl yelken açıyorsun alev denizlerine?
Adam: Evet, nefes almakla boğulmak kol kola yürüyor senin şehrinin caddelerinde. Pervanenin sarhoşlukla ateşe yaklaşması tam olarak böyle bir şey. Kanatlarım ateşe değecek, yanacağım şüphesiz.
Sana geliyorum. Gelme sakın, boğulacaksın diye uyarıyorsun beni ama nafile. Umurumda değil boğulmak. Ayakucunda alacağım birkaç nefesi, dünyanın en güzel bahçelerinde duyacağım feraha değişmem. Parmak uçlarının altında birkaç nefes, işte dünyanın bütün saadeti. Sarsılmışım, paramparça olmuşum, yanmışım… Dünyanın bütün felaketleri toplansın gelsin, hepsi birden veya tek tek. Gölgenden aldığım ilhamla cümlesini alt ederim. Ama anlatabilmek bunları. anlatabilmek içimdeki “sen”i sana. Kelimelerim ne kadar aciz ve ne kadar cahil cümlelerim.
Kadın: Bunca olumsuzluk karşısında sebat ediyorsun. Ne demeli buna, bilemedim.
Adam: Bırakıp kaçmamı mı isterdin, yoksa vazgeçmemi mi?
Kadın: Bir limanın gemilere verebilecekleri sınırlıdır. Kaynaklar sınırsız değil, hiçbir misafirlik de sürmez sonsuza kadar. Aradığını bulamazsan üzülürsün muhakkak. Üzülmeni istemem.
Adam: Üzülmüyorum. Sıkıntılar da güzeldir. Çok düşündüm bunu bitmek bilmeyen yürüyüşlerde. Kitaplarla çok dertleştim. Şiirler okudum, şiirler yazdım. Sordum, danıştım, konuştum. Anladım ki külfet de güzeldir eğer bir güzellik uğruna çekilmişse.
Kadın: Ah limanlar, ah o ayrılıkların şahidi ve kavuşmaların mahcup sırdaşı.
Adam: Ah limanlar, acı ilaçlar eczanesi. Onulmaz dertleri dağlayan gaddar icraatlı ve müşfik kalpli cerrahların ameliyathanesi.
Bir nefes, bir nefes daha… Bitecek her şey yakında.
DEVRİK CÜMLELERİN MAHKUMU
24 Haziran, 2019 0
DEVRİK CÜMLELERİN MAHKÛMU
“Savrulmuş bir güzün avuntusu,
İstemsiz çıkışların ardından,
Hiçlik denizinde boğuluveririm.”
-Hayır, hayır olmadı böyle. “Boğuluveririm, hiçlik denizinde” diye düzenlediğimde, dize daha etkili sanki. Şiirimin son halini veremiyorum bir türlü Rana Hanım. Şiirlerimde olduğu gibi eylemi başta cümlelerden de vazgeçemiyorum hayatımda. Devrik cümlelerin insanıyım belki de. Hayatımda yok özneler, eylemlere boğulmuş bir dünyam var onun yerine. Öznesinin, başkası olması gereken eylemleri üstlenmişim çünkü. Babam der ki hep “Bir koltukta iki karpuz taşınır mı?” Bu koşuşturma, ruhumda zaman zaman bir Oblomovluk oluştursa da devam ediyorum eylemlerin insanı olmaya. Ne çok hayıflanma ve zamana yetişememe telaşı taşıyorum, kırkına merdiven dayamış bir insan olarak. Yaşayamadıklarım, özlemini duyduklarım, pişmanlıklarım büyüdükçe devrik cümlelerim de çoğalıyor git gide. Neden peki, neden böyle oluyor doktor hanım?”
Uzandığım koltukta gözlerim kapalıyken nasıl da rahat dökülüvermişti bu sözler ağzımdan. Sanki gözümü kapatarak cesaret alıyordum söyleyemediklerim için. Gözüm kapalı olursa, ağzım daha rahat açılacak ve dökülüverecek gibiydi içimde tuttuklarım. Arada bir gözümü açıp bakıyordum, karşımda duran kitaplığa. Rana Hanım’ın kitaplığındaki bir yığın kitap arasında, iki kitaba ilişivermişti gözüm. Hacimlerinden ötürü belki de. Biri Budala, Dostoyevski’nin; diğeri Oblomov, İvan Gonçarov’un. Hayatımda iz bırakan kitaplardan ikisi. Başlayıp da bir türlü bitiremediğim için yıllardır peşimi bırakmayan bir kitaptı Budala. Bitiremediğim kitapların karakteri, bırakmazdı hiçbir zaman peşimi. Sara hastası Prens Mişkin’in budalalık derecesinde iyi kalpli olması, insanları sevmesi, kimse hakkında kötü düşünmemesi mi yoksa Dostoyevski’nin yer yer kendi hayatından izleri taşıyan insanüstü bir karakter çizmesi miydi Mişkin’in hayatımın bir köşesinde her daim yer alması.
“Kitap Kurtları” diye adlandırdığımız söyleşi grubumuz için önerdiğim bir kitaptı, Oblomov da. O, öyle bir kitaptı ki kahramanın tembelliği, biz okuyucuları daha okumadan sarmış, aylarca ötelemiştik bu kitabı okumayı. Neden bu kitap bu kadar önemliydi benim için? Hayatımın heba olmuş yıllarını, Oblomov gibi tembellikle geçirmenin verdiği bir pişmanlığı yaşadığım için belki de. Hep şikâyet ettiğim yaşamımı değiştirmek adına hiçbir çaba sarf etmediğim için belki de. Karakter olarak beni, çok etkilemişti Oblomov. Bu hassas kalbin, tembel olarak adlandırılması, haksızlık derdim çoğu zaman. Peşimi bırakmayan bir roman karakteri oldu o yüzden Oblomov.
-Nedenini sen de biliyorsun? Bunu daha önceki seanslarda da görüştük. Artık aşmış olman gerekiyor bu durumu, dedi doktorum, bacak bacak üstüne attığı dizinin üzerindeki dosyaya not alırken. Beni dinlerken o dosyaya neler not ettiğini merak etmişimdir hep. Bu notları, nasıl ve neye göre değerlendirdiğini de.
-Farkındayım her şeyin, biliyorum elbet nedenini. Ama sorun da bu ya! Her şeyin farkında olup da yapamamak hiçbir şey.
-Bedenin ve zihnin o kadar yorgun düşmüş ki ruhun bu yorgunluğu kaldıramadığı için tembelliğe kodlamış seni. İyi bir eş olma, iyi bir anne olma, iyi bir öğretmen olma, iyi bir evlat olma, iyi bir ev hanımı olma gibi pek çok misyonu üstlenmişsin, her çalışan kadının yaptığı gibi. Ama unutma ki hepsini en iyi şekilde yapma gibi bir zorunluluğun yok.
Sorun belki de bu mükemmeliyetçi yapından kaynaklanıyor.
-Mükemmeliyetçi miyim ben? Hiç de öyle değilim oysa. Hiç bir şeyi tam yapamıyorum. Ne iyi bir anne, ne iyi bir eş, ne iyi bir evlat, ne iyi bir ev hanımı, ne iyi bir öğretmenim. Bir bakıyorum o gün çok iyi bir anneyim, bir başka gün iyi bir öğretmenim. Ama sürekliliği olmayan bir iyilik bu. Ben kendimi hep eksik, hep yoksun hissediyorum çoğu zaman.
Bu sözleri sarf ederken bir yandan doktorumu dikkatle izliyordum. Rana Hanım, hastalarına karşı nasıl bu kadar sakin kalabiliyordu doğrusu, anlamak mümkün değildi. Bumerang gibi, hastalar, sorununu çözemiyor başa dönüyordu her seferinde. Tıpkı şu an benim yaptığım gibi. Defalarca konuştuk bu mevzuları onunla hâlbuki. Her seferinde, aynı sükûnet ve sabırla, o insanı dinlendiren ses tonuyla, sanki beni ilk kez dinlermişçesine konuşmasına devam ediyordu.
-Kendine haksızlık ediyorsun böyle düşünerek.
-Maymun iştahlının tekiyim ben. Hiç unutmam, ilkokuldayken bir mandolin almıştı, babam. O an çok mutlu olmuştum mandolini görünce. Babam “Mandolinle başlar sonra bağlamaya geçersin” demişti. Ben de, babam gibi bağlama çalmayı çok istedim. Ama gitar da çalmak istiyordum, kanun da piyano da. Her şeyi öğrenme isteğim, bağlamayı iyi çalamama sebep oldu. Mandolinden bağlamaya geçtiğimde başka enstrümanlar çalma isteğim, engel oluvermişti elimde olanı öğrenmeme. Bu belki çok komik bir örnek gibi gelecek size ama hayatım böyle hep işte.
-Her şeyin en iyisini yapmaya çabalarken bazı şeylerin aksamasına tahammül edemiyorsun. Sonra zamana yetişmekte zorlandığın an da, yapman gereken yükümlülüklerin sırtına bir kambur olmaya başlıyor ve sen bu ağırlık altında ezilmeye başlarken yıpranıyorsun ister istemez. Her şeye yetebilme çabası, hayatındaki özneleri geri plana itip eylemleri ön plana çıkarıyor. Sen de o yüzden yapman gerekenler listeni çoğalttıkça, hayatı ıskalamak adına belki de zamana yenik düşmemek için bir telaş içine giriyorsun. Cümlelerinin eylemle başlaması veya senin ifadene göre devrik olması hep yapmak istediklerinin yoğunluğuyla alakalı. Bırak sırtına kambur bu eylemleri, asıl sahibi olan öznelere, dedi doktorum yine aheste aheste.
-Deneyeceğim, teslim edeceğim eylemleri öznelerine, derken geliverdi aklıma devamı, “Çığlık” adını verdiğim şiirin:
“Küskünlükler gelir ardı sıra,
Sebepsiz, izahı olmayan,
Kimi zaman küstahça.
Kelimeler seni götürürken ummana,
İçinde tuttuğun çığlıkla,
Düğüm düğüm olmuş bilinmezler silsilesiyle…”
16 Nisan, 2019 0
11 Nisan, 2019 0