Büyük devlet, ekonomik maliyetleri göğüsleyen devlettir İlhami IŞIK Köşe Yazıları
18.04.2020 - Bu Yazı 1662 Kez Okundu.
Bir Televizyon kanalının sorularına yanıtlayan İbrahim Kalın, ‘’ülke genelinde uzun soluklu bir karantina kararı alınması halinde bunun ekonomiye maliyetinin ne olacağına yönelik bir soru üzerine şunları söyledi:
İbrahim Kalın, toplumsal hayat, insan psikolojisi ve bilimsel veri kavramlarını aynı cümle içinde kullanarak, herkesi tatmin eden en bilimsel yanıtları oluşturduğunu düşünebilir?
İnsan, ailesi ve çevresiyle büyük bir tehdit altındayken;
İnsanın sağlığı ve hayatı çok ciddi bir pandemi kuşatmasında, ölüm listeleriyle herkese duyurulurken;
Sağlık bakanı her gece tv’nin karşısına geçip, ayrıntılı olarak halkı bildirirken;
Vaka sayısı, test sayısı, vefat duyuruları ve iyileşenlerin grafikleri toplumsal hayatımızın en öncelikli yerine yerleşmişken, acaba hangi toplumsal hayattan, hangi insan psikolojisinden ve hangi ekonomik maliyetlerden söz ediyor?
Önce atmış beş yaşın üstündeki yaşlı insanlar sokağa çıkmasın denildi.
Sonra yirmi yaşın altındakiler sokağa çıkmasın kararı çıktı, arkasından, çalışan yirmi yaş altı gençler hariç denildi.
Henüz bu kararların uygulanması ve denetiminde bir iyileşme sağlanmamışken, Tarım alanında çalışan bütün insanlar, sokağa çıkma yasağının kapsamından çıkarıldı.
Şimdilerde de sembolik olarak hafta sonları kırk sekiz saatliğine genel karantina kararıyla, genel izolasyon kuralı uygulanmaya çalışılıyor.
Genel bir karantinanın ekonomik maliyetleri büyük olur dediğiniz de aslında utangaç bir biçimde sürü bağışıklığı stratejisine davetiye çıkarmış olursunuz. Yukarıda tek tek saydığımız gevşek ve esnek önlemlerin iki anlamı vardır. Birincisi, devlet ve hükümet henüz Covid 19 virüsünün ciddiyetini idrak etmiş değil, ikincisi, ilan edilmemiş bir sürü bağışıklığı yolu izleniyor, demektir.
Anlaşılan İktidar merhum Süleyman Demirel’in ünlü sözünü “tencere her iktidarı devirir” sözünü kulağına küpe yapmış. Dengesiz ve kontrolü zor bir ekonomide, kıtlık ya da açlık, siyasi iktidarın sonunu getirebilir, ama binlerin ölümü kolay izah edilebilir. Kader dersiniz, takdiri ilahi dersiniz, Covid- 19 dış mihraklı derseniz, bizim suçumuz yok, biz elimizden geleni yaptık dersiniz ve iktidar koltuğunu korursunuz.
Ama kıtlık ya da açlık duygusuna verilecek cevap hiç kolay olmayacak. Aç insan, kıtlıkla mücadele eden insan, bu durumdan ötürü kesinlikle siyasi iktidara fatura keser. Bu insanoğlunun en tipik davranışıdır. Seçmenlerinde aynı türden insanlar olduğunu düşündüğümüz de mesele biraz daha açıklık kazanıyor.
Şimdi sormak lazım; İnsan hayatı her türlü ekonomik maliyetin üstünde değil midir? Ekonomi denilen şey dağ, taş, nehir ve deniz için değil, bizzat insanoğlu içindir. Onun sağlığı, yaşam kalitesi ve her türlü ölüm tehlikesini defetmek içindir. Ekonomi insanın hizmetinde değil midir? Yoksa insan mı ekonominin hizmetindeydi? Hangisi?
Daha düne kadar biz büyük bir devlet değil miydik? Büyük devletler ekonomik maliyetlerin arkasına saklanmazlar. Tıpkı Kanada Başbakanı gibi ya da tıpkı Alman şansölyesi gibi çıkıp vatandaşlarına şunu söyler “Siz evinize gidin parayı dert etmeyin, para bizim sorunumuz” der.
Henüz doğru dürüst maske dağıtmayı beceremeyen bir devlet büyük devlet olmaz.