Türkiye'de depreme dayanıksız, eski ve ekonomik ömrünü tamamlamış yapıların yenilenmesi amacıy|a 2012 yılında 6306 sayılı Kentsel Dönüşüm Kanunu ( Afet Riskli Yapıların Yenilenmesine ilişkin Kanun) kabul edildi.
Bu yasa ile sağlanan kredi desteği, harç ve vergi muafiyetleri gibi kolaylıklardan faydalanarak, yapılarınızı yenileyebilir, daha güvenli, modern ve değerli hale dönüştürebilirsiniz.
Kentsel Dönüşüm uygulamasının hayata geçirilebilmesi için iki temel şart var. Binanızı ’RİSKLİ YAPI' olarak tespit ettirmeniz veya bulunduğunuz bölgenin ‘RiSKLİ ALAN’ olarak ilan edilmesi gerekiyor.
‘Riskli Alan’ tespitiyle Kentsel Dönüşüm uygulamasından faydalanmak için yaşadığınız bölgenin Bakanlık veya ilgili belediye tarafından riskli alan ilan edilmesi ya da çevrenizdeki mülk sahipleri ile birlikte en az 15 bin metrekarelik arsa alanı olusturarak (Bakanlıkça istenen teknik tespit ve dökümanları hazırlayarak) Bakanlığa riskli alan başvurusunda bulunmanız gerekir.
Riskli alan kararı, Bakanlar Kurulu tarafından verilmektedir. 'Riskli Yapı' tespitiyle Kentsel Dönüşüm ugulamasından faydalanmak için ise binadan sadece bir hisse sahibinin lisanslı şirketlere riskli yapı tespit başvurusunda bulunması ve binanın 'riskli' olduğunun tespit edilmesi yeterlidir. Riskli Yapı tespiti ile isterseniz birden fazla bina, imar adası ya da imar adaları, hatta mahalle ölçeğinde Kentsel Dönüşüm Alanı oluşturabilirsiniz.
Binanızın risk durumu bakanlık tarafından lisans verilmiş kuruluşların teknik ölçümleri ve çalışmaları sonucu belirlenir. Kentsel Dönüşüm uygulamasından;'iskanlı tapu’, ‘Kat irtifaklı tapu’, ‘Hisseli tapu’ ve ’Arsa tapulu gecekondu ve kaçak bina' sahipleri, lisanslı kuruluşa başvuruda bulunup binaları için ’Deprem Risk Raporu‘ alarak uygulamadan faydalanabilir.
Bunun için sadece bir hisse sahibinin başvurusu yeterlidir. Bu çalışmalar sonucunda binanıza riskli yapı raporu çıkmış ise rapor bakanlık onayına sunulur. Bakanlık onay süresi bir haftadır. Riskli olarak tespit edilen bina için Bakanlık onayı ile tapuya riskli yapı şerhi düşülür.
Tapu Müdürlüğü riskli yapıdaki kat maliklerine bilgi amaçlı resmi yazı gönderir. Tapuya işlenen riskli yapı şerhi bilgi amaçlı olup, alım satımı engellememektedir. Kat maliklerinin , riskli yapı tespit raporuna onbeş gün içerisinde itiraz hakkı mevcuttur. Aksi halde 60 gün içinde kat malikleri üçte iki (2/3) çoğunlukla bina ortak karar protokolünü hazırlayıp Bakanlığa sunmalıdır. 60 gün içinde bina ortak karar protokolü hazırlayamayan kat maliklerine ilave ek süre verilir. Bu sürede de anlaşma sağlanmaması halinde bina Bakanlıkça yıkılır. Yıkım masrafları Bakanlıkça tüm kat maliklerinden hisseleri oranında alınır.
Riskli yapı yerine yapılacak olan yenı bina süreci ile ilgili kat malikleri üçte iki (2/3) çogunlukla bina ortak karar protokolunu hazırlayarak Bakanlığa sunarlar Bina ortak karar protokolünde müteahhit seçimi, kredi kullanımı, kira yardımı, bina yapım ve teslim süreci, yeni dağılım gibi kararlar alınır.
Binanın takviye güçlendirme kararı için binada beşte dört(4/ 5) çoğunluk gerekmektedir. Anlaşma sağlamayan üçte bir oranındaki kat malıklerın hakları Bakanlık tarafından kapalı oturum ile diğer üçte iki çoğunluğa açık artırma ile satışa çıkarılır. Alan olmaz ise Bakanlık tarafından kamulaştırılır.
Binanın yeniden yapımı veya güçlendirilmesi için bakanlık lisanslı bir müteahhitlik şirketiyle anlaşılır. Müteahhitleri bakanlığın lisanslamış olması hiçbir sorun çıkmayacağı anlamına gelmez bu nedenle müteahhit seçimine dikkat edilmelidir.
Genel olarak müteahhit seçiminde dikkat edilmesi gereken konular şunlardır; T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'ndan müteahhitlik lisansının olması, Mesleki deneyime sahip olması, Finansal ve ekipman gücünün bulunması, Aynı bölgede iş deneyimine sahip olması, Ticari yeterliliğinin bulunması, Sektörde uzun süre varlığını korumuş olması.