TÜRK EDEBİYATININ İLK AVANGART HAREKETİ: YENİ LİSAN
Download "TÜRK EDEBİYATININ İLK AVANGART HAREKETİ: YENİ LİSAN"
1 Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2012, 24: Hakan SAZYEK TÜRK EDEBİYATININ İLK AVANGART HAREKETİ: YENİ LİSAN The First Avantgarde Movement of Turkish Literature: Yeni Lisan / New Language Özet 1911 yılında başlayan Yeni Lisan hareketi, Türk edebiyatında ilk avangart toplu girişimdir. Millî bir edebiyat için öncelikle dilin Arapça ve Farsça ögelerden arındırılması gerektiğini savunan hareket, daha geniş plânda özellikle gençlerde milliyetçiliği uyandırmayı amaçlamıştır. Mevcut dil ve edebiyat anlayışını ısrarla yadsıyan ve bu anlayışı savunan kesimlerle sert tartışmalara giren hareket, başlayan savaşlar yüzünden sona ermekle birlikte, getirdiği yeni ilkeleri kendisinden sonraki sürece yerleştirmeyi başarmıştır. Anahtar Kelimeler: Avangart, yaratıcı yıkıcılık, edebiyat, yeni lisan, genç kalemler Giriş Modern bir edebiyat ortamında meydana gelen ilişkiler manzumesi, en genel hâliyle ilerlemenin, hayatın hemen her alanındaki tezahür şekliyle örtüşen bir temele dayanır. Kişisel ya da toplu bir girişim başlar, gelişir, mevcut, yaygın anlayışla farklılığını ortaya koyar, güçlenir, açık ya da örtük bir bunalıma girer ve son bulur. Bu güçlenmenin egemenleşmek mi yoksa alternatif bir kulvar açmak mı olacağını genellikle sonra gelenin tutumu belirler. Sanat tarihinde akım ölçeğindeki toplu oluşumların çok somut olarak gösterdiği üzere, egemenleşme, çoğunlukla kolektif hareketlerin, kendilerine daha net bir hayat hakkı sağladıklarını gösterir. Her bir toplu oluşum, mensuplarının birleşerek yarattığı iş, eylem ve güç birliği sayesinde kendisini sanat ortamına ve kamuoyuna çok daha rahat algılatarak merkeze yerleşme imkânı bulabiliyor. Buna karşın, -Namık Kemal gibi bir kurucunun Doç. Dr., Hakan Sazyek, Kocaeli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü,2 114 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ kişisel çabalarla bir devrisabık yaratmış ve bunun karşısında bir zafer elde etmiş olduğunu da dikkatte tutmakla birlikte- kişisel ölçekte kalan yenilikçi girişimlerin hiç değilse kısa vadede anlaşılmayarak hüsrana uğraması ve sahibine mutsuzluk getirmesi de olası bir durumdur. Söz gelimi, Ahmet Hamdi Tanpınar ile Oğuz Atay ın farklı zamanlarda ortaya koydukları çağdaş eserlerin değerinin anlaşılmamasını kendilerinin göremeyişini örnek verebiliriz. Ayrıca, bir başka yenilikçi Nazım Hikmet in Putları Yıkıyoruz kampanyasının (1929), her ne kadar çoğul bir çağrışım yaratsa da nihayette tek kişilik bir girişim olarak akamete uğramış olduğu da hatırlanabilir bu noktada. Biraz daha geriye giderek hatırlayacak olursak, yıllar yılı gelenekçi/muhafazakâr/eskici kesimle tek başına girdiği mücadelelerden çoğunlukla susarak çıkan Recaizade Ekrem in son çareyi toplu bir girişimde gördüğünü ve öğrencilerini toplayarak oluşturduğu hareketle yenileşme yolunda bir çözüme ulaşabildiğini görüyoruz. Bütün bunlar gösteriyor ki, bir edebiyat ortamının deviniminde güncel ya da ani değişimler, -bunu sağlayabilecek gereçleri temin ve teşhir bağlamındaki avantajları sayesindeçoğunlukla toplu girişimler tarafından gerçekleştiriliyor. Elbette bu gereçlere sahip olmak, başarıyı ve sonrasındaki üstünlüğü elde etmek için yeterli değil; zira esas başarı, getirilen yeni estetik ögelerin, sunum şeklinin ötesinde, bir özgünlüğe sahip olmasına bağlıdır. Dolayısıyla, ancak böylesi bir özgünlüğü taşıyabilen bir girişimde, yan enstrümanların varlığı bir anlam kazanır. Örneğin, Fecr-i Ati hareketi, bütün iddialı çıkışına rağmen edebî bağlamda selefinden farklı bir yenilik getiremediği için örgütlü yapısının öne çıkardığı -yayın organı, bildirge gibigereçlerin orijinalitesinden yararlanamadı. Buna karşılık Garip hareketi, kullandığı hemen bütün sansasyonel davranışlarını çok güçlü bir poetik alt yapıyla ve özgün metinlerle bütünleştirmesi sayesinde kendisine bir yaşam alanı oluşturabilip egemenleşti. Böylesi girişimlerin birbirlerinin yerini nasıl aldıkları sorusu da edebiyat ortamının oluşumunda üzerinde durulması gereken bir diger noktadır. Bu soru, aynı zamanda yazımızın da konusuyla, niyetiyle doğrudan ilgili bir hususu meydana getirmektedir. Soruyu cevaplarken, kolaylık olsun diye, eski ve yeni sözcüklerinden yararlanacağım. Kişisel olsun, toplu olsun her edebî girişim, sahibinin estetik tercihleri doğrultusunda bir iddia taşır. Bu iddianın özünde özgünlük kavramı bulunur. Getirilen yeni anlayış, eski den farklı olduğu görüşüne dayanır. Yeni edebî anlayışlar edebiyat ortamına girerken eski olana ya da yaygın, yerleşik olan edebiyat anlayışına karşı ana hatlarıyla üç farklı tutum3 Türk Edebiyatının İlk Avangart Hareketi: Yeni Lisan 115 geliştirir. Dolayısıyla, edebiyat ortamındaki yenileşme süreci üç değişik yolla ilerler. Birincisi, getirdiği yeni estetik anlayışla mevcut değerleri uzlaştırmaya yönelen, eski olarak kabul ettiği yerleşik sanatsal ögelerin içinden benimsediklerini yeni nin içinde eriten bir geçiş tarzıdır. Bu eklektik tutum, edebiyat tarihi bağlamında bir sürekliliği de savunmuş olur böylelikle. Söz gelimi Yahya Kemal in entelektüel ve şair kimliğinde bu duruş tarzı çok barizdir. Kendinden önceki edebî birikime en genel hâliyle saygılı bir tavrı barındırır bu duruş. Eski ye karşı seçici ve uzlaşıcı yaklaşımıyla geçiş sürecinin niteliklerini silikleştiren bu yol, eski nin, kendince, ömrünü tamamlamış ögelerini dışlayıp yerlerine kendi yeni lerini yerleştirerek olgunlaştırıcı, dolayısıyla evrimci bir işlev üstlenir. İkinci yol, getirdiği yeni ögeleri ısrarla kullanmak suretiyle eski den büyük bir uzaklaşma içinde olduğunu vurgulayan, ancak bunu genellikle edebî eser düzleminde somutlaştıran yoldur. Eski, onun için bir kılavuz, bir usta konumunda değildir. Savunduğu biçim ve içerik özellikleri ne kadar bir kopuş şiddetinde olup edebiyat tarihindeki sürekliliği kırsa da eski ye bir başkaldırı tutumuna girmez; tam tersine ona saygıyla yaklaşır. Servet-i Fünun hareketi bu yola kayda değer bir örnektir. Roman, şiir, eleştiri gibi temel türlerde Türk edebiyatına çok büyük yenilikler getiren Edebiyat-ı Cedideciler, eski den kendilerine yönelen oldukça katı eleştirilere, saldırılara bile oldukça ağırbaşlı ve dolaylı karşılıklar vererek yapmışlardır yeni nin savunusunu. Kişisel boyutta bir örnek olarak da Ahmet Haşim in adı anılabilir bu noktada. Türk şiirinin bu ilk modernist duayeninin Şiirde Manâ ve Vuzuh başlıklı yazısı, kendisine yöneltilen eleştirilere, hatta alaylara son derece seçkin bir cevaptır. 1. Bir eylem biçimi olarak avangart Üçüncü geçiş tarzı, tam anlamıyla çatışmacı bir tavra yaslanır. Eski nin yerini almak isteyen yeni ona karşı olabildiğince sert, hırçın, kışkırtıcı bir mücadeleye girişir. Üstelik bu mücadeleyi salt edebî metin boyutunda sınırlandırmaz; her türlü gereci kullanarak sansasyonel davranışlara vardırır. Modernizmin temel yapı taşlarından olan avangart, yeni nin, eski nin yerini alma sürecine şiddetli, keskin bir boyut kazandırması bakımından üçüncü yolla örtüşmektedir. Benimsenen alternatif estetik değerlerin yegâne sunuş alanı olarak eseri tercih eden ikinci yol da büyük ölçüde özgün ve yol açıcı olmakla birlikte, avangart, kendisine bir alan açma ve bunun sonunda edebiyat ortamına hakim olma gayretini kışkırtıcı, hırçın ve ödünsüz bir çatışma ortamı aracılığıyla sürdürmesinden ötürü,4 116 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ üçüncü yola çok daha yakındır. Genel olarak yeni, alternatif bir sanat anlayışı getirdiğini edebî eser bağlamında zaten kanıtlamakla yükümlüdür. Ancak geçiş sürecinin hızlı ve belirgin olması için kurmaca alanın yetersiz ve silik kalacağı kaygısı, yine kurmaca metinlerle pekiştirilen, ancak çoğunlukla realite içinde gerçekleştirilen etkili, çarpıcı eylemlerin katkısını zorunlu kılar. Bu bağlamda avangart bir girişim, hem yeni nin sanatsal etkinliğinde ve veriminde plânlı ancak örtülü bir değerler bütünü olarak sergilenebilmekte hem de bu değerlerin ortama kök salması yolunda yararlanılan bir yöntemler bütünü olarak çok daha somut ve aksiyonel bir nitelik kazanabilmektedir. Dolayısıyla, avangardı bir sanat ekolü değil; bir eylem biçimi, Lyotard ın sözleriyle zahmetli, sebat isteyen bir mesai (Bürger, 2003: 20) olarak algılamak gerekir. İlkin askerî alanda öncü birlik, keşif kolu anlamıyla kullanılmış olan avangart sözcüğü, sosyalizmin Fransa daki öncüsü Saint-Simon ( ) tarafından sanata atfedilen toplumsal misyonu ima bağlamında kültür ve politika alanlarına taşınarak sivil bir anlam genişlemesi kazanmıştır. Avangardın popüler karşılığı öncü, yenilikçi şeklindedir. Simon un izleyicisi Olinde Rodriguez in 1825 yılında söylediği Sizlerin avangardı biz sanatçılar olacağız; sanatın gücü aslında en dolayımsız ve en hızlı güçtür. Her türden silahımız var. İnsanlar arasında yeni düşünceler yaymak istersek, onları mermere oyar ve tuvale resmederiz; bu düşünceleri şiir ve müzik aracılığıyla yayarız. (Calinescu, 2010: 117) ifadeleri, onun da söz konusu misyonu anılan yaygın anlam kapsamında kullandığını göstermektedir. Christopher Innes in avant-garde, biçimde geleneksel olmayan her tür sanat yapıtını tanımlamak için hazır bir etiket haline gelmiştir. Avant-garde terimi, kimi zaman en basit şekliyle belli bir zaman dilimi içinde yeni olanı; belki bir adım öteye gidildiğinde demode olacak, sanatsal deneyimin öncü çizgisini anlatmak için kullanılmıştır. Ama avant-garde bu tür kullanımlarda olduğu gibi nötr değeri olan bir kavram değildir. (2010: 12) şeklindeki sözleri, avangardın böylesi popüler bir kısıtlılığa sıkıştırılmasına dönük bir eleştiriyi yansıtmaktadır. Bu bağlamda avangardın, özellikle 20.yüzyılın başından itibaren gündeme gelen fütürizm, kübizm, dadaizm, sürrealizm, konstrüktivizm gibi akımlar ekseninde gelişen ve hemen bütün sanat dallarına genişleyen pek çok yenilikçi ve özellikle deneyselci oluşumlar için kullanılan bir niteleme ifadesi olarak kabul gördüğünü belirtmek gerekir. Bununla birlikte, sanatsal girişimlerin, avangardın yaygın anlamı ölçütünde değerlendirilmesi bir karmaşa çekincesini doğurabilmektedir. Bu durumda her yenilikçi girişimin, her yeni yol açıcılığın avangart olarak nitelenmesi gerekir. Böylesi bir bakış, sanatın bütün dallarında ortaya çıkmış olan her yeni başlangıcın avangart bir özellik taşıdığı kanısına yol açar. Oysa avangart, orijinaliteden çok çok farklıdır. Yukarıdaki paragraflarda yapılan, eski den yeni ye geçiş5 Türk Edebiyatının İlk Avangart Hareketi: Yeni Lisan 117 tarzlarının kategorizasyonu bu noktada önem kazanmaktadır. Yeni, - değişik ölçülerde- özgünlüğü olan, dolayısıyla kendine has özellikler taşıyan, eski yi bu yönleriyle aşan ve çağdaş bir kulvar açan bir şey olmakla birlikte bütün bunları sunuş şekli, onu avangartla ilişkili ya da ilişkisiz kılar. Sanatta bir hareketin avangart özelliği taşıyabilmesi için onun geçmişe yönelik yıkıcı, manifest bir tutum içinde olması temel koşuldur. Avangart bir başlangıç, eski ye yönelik bir yıpratma eylemini öncelemek zorundadır. Savunduğu yeni estetik anlayışı bu ivedi eylemin ardından gündeme getirebilir ancak. Avangart bir oluşum, önce yıkıp sonra yaratmak gibi bir süreç izlemek durumundadır. Nitekim, asıl kökenini oluşturan askerî anlamın da -bir sanat terimi olarak- avangardın içinde örtülü bir şekilde varlığını devam ettirdiği dikkatlerden kaçmamalıdır. Bir başka deyişle, avangardı salt öncü, deneyselci olan, dolayısıyla gelenekten ayrılan hareketlerin kendilerinden çok bu ayrılışı militarist bir şiddetle gerçekleştirme yönlerine bağlamak gerekmektedir. Bu noktada denilebilir ki, avangart, 20.yüzyılın başlarında gelişen ve tepki temeline oturan modernist sanat anlayışının içinden doğmuştur ve söz konusu eleştirel tutumu, geçmişi inkâra, giderek onu yıkmaya vardıran uç bir noktadır. Dolayısıyla, avangardı -Avusturyalı ekonomist Joseph Alois Schumpeter ( ) in- yıkıcı yenilik (Güneş, 2011: 72 1 ) teorisiyle ilişkilendirerek düşünmek ve yıkıcı yaratıcılık şeklinde dönüştürmek isabetli olacaktır. Buna göre modernist sanat estetiği, böylece tepki ve eleştiriyi de içeren bir yeniden kurmayı öngören anlayış üzerine oturmaya başlamıştır. Modernist sanat ve estetik alanında yaratıcı yıkıcılık sürecinin işlemeye başlaması sürekli olarak farklılığı vurgulayan bir değişmeden yana tavır almayı öne çıkarmaktadır. İşte bu oluşum, değişimi ve eskiyi yadsımayı ifade eden yeni ve popüler bir kavram (Şaylan, 1999: 60) olarak avangardın doğuşuna zemin hazırlamıştır. Renalto Poggioli ( ), Avangart Kuramı (1962) adlı çalışmasında avangart bir oluşumun altında beş genel tutumun bulunduğunu belirtir. Bunlar aktivizm (eylemlilik, devingenlik), antagonizm (sosyal düzene, geleneğe ya da geçmişe karşıtlık), nihilizm (aşırı davranış tarzı ve yıkıcılık), agonizm (romantik ıztırap ve özveri) ve fütürizm (sanatın geleceğine dönük öngörü)dir (Kahraman, 1997: 108). Avangart, Paul Mann ın 1991 de yaptığı tasnife göre de beş ana ögeye dayanır. Bunlar yeni 1 Schumpeter den aktaran Güneş e göre kapitalist sistem organik nitelikte bir gelişim sergiler. Bu durum, sistemi sürekli bir devrim süreci içinde tutar. Kâr etme amacıyla dairesel akışı kırmak isteyen girişimciler, geliştirdikleri yeniliklerle mevcut yapıyı yıkar, yeniliğin endüstride genelleşmesi ile beraber avantajın ortadan kalkması ve fiyatların üretim faaliyetlerine doğru azalması dolayısıyla tekrar yeniliğe yönelirler.6 118 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ espri; karşı sanat; karşı sanat anlayışının temellendirilmesi ve güçlendirilmesi; bu edimin aşırı doygunluk noktasına ulaşması ve güçlendirim bunalımının ortaya çıkması; yalıtma/ayrıştırma, merkezden koparma ve dolayısıyla yeniden düzenleme çabası (Kahraman: 108) şeklinde sıralanır. Söz konusu beş öge bir ilkeler bütünü olmanın yanında bir işleyiş sürecinin evreleri olarak da işlev kazanmaktadır. Söz konusu maddelerin dayanak noktasını oluşturan karşı sanat ı ise yine Paul Mann şöyle açımlıyor: Geleneğe karşı olmak, kurumsal sanata karşı olmak, toplumsal düzene karşı olmak, siyasal olana açılmak ve giderek ona bağlanmak (109) 2. Avangardın bu formel özelliklerinin pek çoğu, yirminci yüzyılın ikinci onyılında başlayıp etkisini Cumhuriyet dönemine taşıyacak olan Yeni Lisan hareketine uymaktadır. Bu ölçütler ışığında, anılan hareket, - eski yi tasfiyeye çalışırken uyguladığı bir yöntemler bütünü olma bağlamındaavangart bir kimlik taşımaktadır. Aşağıdaki paragraflarda, hareketin bu kimliği hangi ölçülerde ve nasıl edindiğini irdeleyeceğim. 2. Bir avangart hareket olarak Yeni Lisan Yeni Lisan, 11 Nisan 1911 tarihinde Selânik te başlayan bir dil ve edebiyat hareketidir. Ömer Seyfettin ( ), Ali Canip ( ) ve Ziya Gökalp ( ) liderliğinde sınırlı sayıda ismin katılımıyla yola çıkan hareket -yayın organı Genç Kalemler in -yeni yayın dönemindeki- 15 Ekim 1912 ye kadar süren yirmiyedi sayılık yayım serüvenine eşlik eden onsekiz aylık ömrü bakımından- kısa süreli etkinliğine karşın getirdiği ilkelerle dönemin hemen bütün ediplerinin çevresinde buluştuğu Millî Edebiyat çığırının oluşmasına öncülük etmiştir. Hareketin tohumu, o sırada Bulgaristan sınırında üstteğmen olarak görev yapan Ömer Seyfettin in Ali Canip e yazdığı 28 Ocak 1911 tarihli bir mektupla atılır. Hareketin avangart bir kimlik taşıyacağının ilk belirtileri ilkin bu kısa mektupta görülür. Avangart sürecin ilk aşamasını oluşturan yeni espri yi oluşturan mektubunda şöyle demektedir Ömer Seyfettin: Edebiyattan nefret ettiğimi ve bu nefretimin iğrenç, tiksindirici bir nefret olduğunu yazmıştım. Bu nefretim edebiyata olmaktan ziyade, lisanadır. Bizim lisanımız -her zaman düşündüğümüz gibi- berbat, perişan; fenne, mantığa muhalif 2 Bu çalışmanın amacı, bir edebî hareketi avangardın özellikle temel yönleri ölçütünde incelemek olduğundan, burada avangardın oluşumu ve tarihî seyri üzerine bilgi verilmemiştir. Bu hususlarda geniş bilgi için -avangardı kategorik bir anlayıştan çok onun beslendiği estetik, politik ve kültürel arka plân bağlamında irdeleyen- Bürger, Calinescu ve Innes in çalışmalarına başvurulabilir:7 Türk Edebiyatının İlk Avangart Hareketi: Yeni Lisan 119 bir lisandır. Garp edebiyatını biraz tanıyan, mümkün değil bu nefretten kurtulamaz. Bu lisanı zaman ve vakıfane bir sa y tasfiye eder. ( ) Sa yimin esasını teşkil edecek noktalar pek basit: Arapça ve Farsça terkiplerin hiç lüzumu yoktur. Bunlar ancak süs içindir. Kimin gösterecek, teşhir edecek fikri yoksa onları çok kullanır. Eğer terkipler terk olunursa tasfiyede büyük bir adım atılmaz mı? Bunu yalnız başaramam. Geliniz Canib Bey, edebiyatta, lisanda bir ihtilâl vücuda getirelim. Ah büyük fikir, sa y, sebat ister (Yöntem, 1935: 10/230) Bu satırlarda kullanılan iğrenç, tiksindirici sözlerinin nitelediği nefret, Ömer Seyfettin in yerleşik edebiyat anlayışına yönelik duygularının temelini oluşturmaktadır. Avangardın antagonizm i, Yeni Lisan ın bu tohumunda gösterir kendisini ilk kez. Henüz yirmiyedi yaşındaki Ömer Seyfettin, o zamana değin gerçekleştirdiği kültürlenme etkinliğinin verileriyle, ait olduğu Osmanlı edebiyatını oldukça katı sözlerle olumsuzlamaktadır. Dikkati edebiyattan çok dile yöneltse de asıl karşıtlığı bu dil anlayışıyla yazılan bütün bir edebî birikimdir. Ancak buradaki antagonist tavrı salt karşıtlık olarak düşünmemek gerekir. Ömer Seyfettin in mevcut dil ve edebiyat anlayışına düşmanlığı ya da saldırgan tutumu, engellenme karşısında başka birine karşı kırıcı ya da yok edici duygular beslemesi durumu (Bilgin (ed.), 1988: 247) gibi sosyopsikolojik bir içlemde düşünüldüğünde, söz konusu karşıtlığın savunma amaçlı bir ataklığı barındırdığı söylenebilir. Bu bağlamda, Yeni Lisan hareketinin temel gerekçesi ortaya çıkmaktadır. Türkçe, Arapça ve Farsçanın olanca etkisiyle meydana gelen Osmanlıca gibi yapay bir dilin içinde bağımsızlığını kazanamamakta, dolayısıyla kendi varlığını oluşturabilme yolunda anılan etmenler tarafından engellenmektedir. Bu da avangardın bir diger ögesi olan agonizm 3 in kapısını aralar. Dolayısıyla, mektubun satırlarında mevcut 3 Agonizm, zoolojinin bir alt dalı dolan etolojiye ait bir terimdir. Hayvanların kendilerini ve yaşam alanlarını dışarıdan gelebilecek tehditlere karşı koruyup hayatta kalmak ve türlerini sürdürmek için geliştirdikleri savunma mekanizmalarını, karşı saldırı düzenlemek için organize olmalarını karşılar. Sosyobiyoloji disiplininde de kullanılan terim kapsamında kişi ancak doğrudan doğruya kendisi ya da akrabaları yoluyla soyunun sürüp gitme şansını artıracağına inandığı anda agonistik davranış gösterir. İçgüdüsel bir refleks, insanı sahip olduğu kişisel ya da kolektif değerleri hayatta tutmak amacıyla bir çabanın içine sokar. Sosyopsikolojik bağlamda da sözlü anlaşma imkânına sahip insan topluluklarında dışarıdan gelen tehditkâr oluşumlar kişiyi hem yapıcı bir etkinliğe hem de bu oluşumlara karşı yıkıcı eylemlere yöneltir. (geniş bilgi için: Bilgin (ed.) 1988: 242 vd.) Psikolojik alanda sözcüğe getirilen karşılık da meseleye yine hayvanları ölçüt alan bir yaklaşımın ürünüdür: Bir hayvanın diğer hayvana boyun mu eğeceğini, boyun eğmeme durumunda onun kavga mı edeceğini gösteren saldırı, savunma, tehdit ve kaçma davranışı (Budak, 2003: 20) Sözcüğün sıfat hâlinin felsefî bağlamdaki anlamı da bu8 120 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ olan bir diger husus, bu uğurda agonistik bir tutumla çalışmak zorunluluğudur. Yukarıda anılan sözcükler de dikkate alındığında, Ömer Seyfettin in arkadaşına ettiği birlikte çalışma teklifinin âdeta içgüdüsel bir atılımla dilimizi ve edebiyatımızı boyunduruğuna almış bulunan Arapça ve Farsça ögelere karşı geliştirilmiş savunma refleksinden başka bir şey olmadığı anlaşılır. Tabii bu sa y, özverili ve zahmetli bir mesaiyi gerektirecektir. Ömer Seyfettin in mektubunun ve önerisinin özünü oluşturan cümlede yer verdiği ihtilâl sözcüğü de birkaç ay sonra başlayacak hareketin müjdecisi olmasının yanında Yeni Lisan ın avangart kimliğinin çatı ögesini belirlemektedir. Poggioli nin nihilizm sözünde toparladığı bu ana öge, düşmanca karşıt olunan tehditkâr unsurların tasfiye edilmesi ya da avangardist bir söyleyişle, yıkılması yolunda başlatılacak olan topyekün mücadeledir. Bütün bunlar, hareketin sadece eski yi yıkmakla yetinmediğini; aksine onun yerine yepyeni bir anlayışı büyük bir fikir hâlinden gerçeğe çıkarıp yerleştirmeyi hedefleyen fütürist bir tasarım özelliği barındırdığını da göstermektedir. Bir başka deyişle, Ömer Seyfettin in özlü satırları, müstakbel oluşumun avangart niteliğini tamamlayan bütün temel ögeleri sezdirmesi bakımından dikkat çekici bir belge konumundadır. Ali Canip, mektup arkadaşının teklifini dolaylı bir cevapla kabul eder 4. Derginin, hareketin başlamasından önceki dönemine ait 5. sayısında Sanat ve Mahiyeti başlıklı yazıdır bu cevap. Makale, Ömer Seyfettin in mektubunda belirttiği hususların uygulaması şeklindeki görüşleri içermektedir (Çelik 1995: 23). Yeni Lisan hareketi, Genç Kalemler dergisinin yeni bir tasarımla hazırlanan ikinci cildiyle 11 Nisan 1911 tarihinde başladı. Bu ilk sayıda yer alan -ve bir isim yerine? işaretiyle bitmesine rağmen Ömer Seyfettin in kaleminden çıktığı bilinen- Yeni Lisan adlı başmakale, aynı zamanda hareketin bildirgesiydi. Hareketin avangart bağlamındaki ikinci aşaması olan karşı sanatın temellendirilmesi ve güçlendirilmesi ni oluşturan bu yazı, aslında Türk edebiyatında ilk bildirge değildir. Bilindiği gibi, onlardan çalışmanın konusuyla çok yakından ilintilidir. Buna göre: agonistik: Fizikî, psikolojik, felsefî, ideolojik vb. çatışma bağlamındaki polemikçi, kavgacı olma durumu (Cevizci, 2005: 25)dur. 4 Aslında Ali Canip, Ömer Seyfettin in bu teklifinden kısa bir süre önce edebiyat-ı milliye ifadesini kullanmış olduğu Âti-i Edebimiz (Genç Kalemler, C.I, S.11, s.3) başlıklı bir yazı yayımlamıştı. Dolayısıyla, bu kabul bir nezaketten ibarettir, diyebiliriz. Ömer Seyfettin in, söz konusu teklifini, Ali Canip in görüşlerinden destek alarak etmiş olması kuvvetle muhtemeldir.9 Türk Edebiyatının İlk Avangart Hareketi: Yeni Lisan 121 yaklaşık iki yıl önce edebiyat sahnesine çıkmış olan Fecr-i Âti hareketi de kendisini Fecr-i Âti Encümen-i Edebîsi Beyannamesi başlıklı bir bildirgeyle tanıtmıştı. Ancak, bu metindeki - Bizden evvel gelenlere itiraz arzusunda değiliz. Zira onların edebiyatımıza ettikleri hizmeti takdir etmemek her halde kadir-nâ-şinaslık olur. Biz onlara mâzi-i meslekleri için teşekkür ile.. ve Fecr-i Âti âzâsı, kendilerine herkesten ziyade edebiyat-perest ve azm-perver olmaktan fazla bir kıymet ve ehemmiyet atfetmek cesaretini almamakla beraber (Servet-i Fünun, S.977, 24 Şubat 1910, s.227) cümlelerinde doruk noktasına çıkan- sinik ve özgüvensiz ifadeler, hareketin manifest bir kimliğe sahip ol(a)mayacağını daha başından ortaya koyuyordu. Nitekim, Fecr-i Âti, bildirgede de büyük bir saygı duyduğunu gösterdiği önceli Edebiyat-ı Cedide nin gölgesinden çıkamayan bir hareket olarak kaldı. Bu bakımdan, Yeni Lisan makalesi, başından sonuna gittikçe artan muhalif tutumuyla sadece edebiyatı değil; aynı zamanda politik ortamı da etkileyen bir şiddet barındırmasıyla sarsıcı bir başlangıcın mimarı oldu Bir avangart manifesto: Yeni Lisan Yeni Lisan başlıklı bildirge, onaltı alt başlıktan oluşan oldukça uzun bir metindir. Eski Lisan başlıklı giriş kısmı, Osmanlı Türkçesinin mevcut durumuna yönelik bir soru ve bunun karşılığından oluşmaktadır. Bölümün ilk cümlesi, Nedir? şeklindeki tek sözcüklük bir sorudur. Bu sorunun cevabı da hemen ardından verilir: Asla konuşulmayan, Lâtince ve İbranîce gibi yalnız kendisiyle meşgul olanların zevk ve idrakine taallük eden bir şey!.. (GKD, 1999: 75 5 ). Osmanlıcayı Latince ve İbranice gibi ölü dillerle özdeşleştiren, dolayısıyla onu yok sayan bu karşılıkta kullanılan asla ve şey sözleri, bildirgenin, manifest tavrını oldukça sert bir üslûpla uygulamaya dökeceğinin ilk işaretleri olması bakımından önemlidir. [Metnin henüz başında gösterilen bu alaycı tutum, ileride, gaye başlıklı bölümde dönemin Maarif Nazırına yönelik olarak ve daha kuvvetlice kendini yeniden gösterecektir. Anılan bölümde, Ömer Seyfettin in ironiyi bu manifest metnin içine ustaca seçtiği sözcüklerle yerleştirmesi, dikkat çekici bir ayrıntıdır.] Ömer Seyfettin, Osmanlı-Türk edebiyatını genel çizgileriyle iki ana döneme ayırır. Şarka doğru ve garba doğru ibareleri kapsamında, edebiyatımız önce İran, son yüzyılda da Fransız edebiyatlarının taklidinden başka bir şey olamamıştır. Bu noktada bildirgede ilk kez yer verilen millî edebiyat ifadesi, hareketin nirengi noktasının milliyetçilik olacağını belli 5 Genç Kalemler, C.2, S.1 (9), 11 Nisan 1911, s.1 vd.. Bu makalede GK dergisinden bütün alıntılar, Genç Kalemler Dergisi (GKD; haz.: Prof.Dr..İsmail Parlatır- Yrd.Doç.Dr.Nurullah Çetin, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 1999) adlı külliyat çalışmasından yapılmıştır.10 122 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ eder 6. Ömer Seyfettin Niye bizim millî edebiyatımız yok der ve sebep pek basit (GKD: 75) diye cevapladıktan sonra bu cevabı açımlamaya girişir. Fars edebiyatının bizdeki uzantısı, kaleme alınan özenti metinlerden öteye geçememiştir. Üstelik pek iğrenç yazılan bu metinlerin -adını belirtmemekle birlikte- eşcinsellik gibi bir eğilimi ahlâksızca (GKD: 76) körüklemiş oldukları da vurgulanmaktadır bu satırlarda. Ömer Seyfettin, Şarka doğru başlığı altında, katı eleştirilerini salt edebî düzlemle sınırlandırmaz. Avangardın özündeki, yerleşik toplum düzen karşıtlığını da örneklendirir. Divan şairlerinin söz konusu eğilimini, İslâmiyetteki tesettür olgusunun bulunduğu savına bağlar. Her ne kadar saygıyla yaklaşsa da anılan olgunun, karşı cinslerin bir aradalığını engelleyici bir kapalı toplum yapısı oluşturması bakımından edebiyatımızı aşksız bıraktığı, dolayısıyla şiirimizin, insanoğlunun bu doğal yöneliminden yoksun kalmasına ve bu sapkın eğilimi barındırmaya başlamasına zemin hazırladığı kanısındadır. Ona göre söz konusu tutum, sadece Divan şiirinde görülmez; Muallim Naci aracılığıyla Tanzimat sonrasına da sızar. 19.yüzyılda başlayan ve garba doğru yönelen Avrupa mektebi nin, yani birinci kuşak Tanzimat ediplerinin oluşturduğu sosyopolitik özlü edebiyat anlayışının -olumlu yönlerine rağmen- Sultan İkinci Abdülhamit yönetimi yüzünden son bulduğunu ve İstibdad ın Servet-i Fünun hareketine yol açtığını öne süren Ömer Seyfettin, bu yeni kuşağın çok daha ağır bir suç işlediği iddiasındadır. Ona göre -başta Tevfik Fikret ve Cenap Şahabettin olmak üzere- Edebiyat-ı Cedideciler güzel olmakla birlikte son derecede milliyetimize, hissimize, zevkimize muhalif şiirler yazmışlardır. Onların asıl suçu da -eser adından duyuş ve söyleyiş tarzına varan geniş bir alanda- hırsızlık yapmış olmalarıdır. Bu iddiasını yalnız çalmışlar, çalmışlar, çalmışlar ( ) aşırmışlar (GKD: 76) şeklinde - eski yi yadsılayıcılığın varabileceği en uç tavrı sergileyen- sözcükler aracılığıyla ısrarla vurgular. Onun dünküler diye nitelediği bu kuşağın kötülüğü, sadece zevk yabancılaşmasıyla kalmamıştır. Tanzimat ediplerinin olanca çabasıyla 6 Bu noktada belirtmek gerekir ki, o dönemde milliyetçi/türkçü örgütlenmeler, Genç Kalemler in çıkışından birkaç yıl önce başlamış bulunuyordu. Söz gelimi, 25 Aralık 1908 tarihinde İstanbul da kurulan Türk Derneği, dilden etnolojiye, tarihten edebiyata kadar Türklüğün her yönüyle işlenmesini kendisine başlıca amaç olarak belirlemişti. İdeolojik kimliğini hemen her yönüyle vurgulayan dernek, beyanname sinde dille ilgili görüşünü Arabî ve Farsî kelimelerini bütün Osmanlılar tarafından kemal-i sühuletle anlaşılacak veçhile ( ) en sade Osmanlı Türkçesi (Levend: 301) ifadeleriyle, Genç Kalemler e göre daha ılımlı ve kaygan bir zemine yerleştirmişti. Nitekim Ömer Seyfettin, Yeni Lisan da bu oluşuma da çatar ve onun dil anlayışını akim bir irtica olarak niteler.11 Türk Edebiyatının İlk Avangart Hareketi: Yeni Lisan 123 yerleşmeye başlayan dilde sadeleşmeyi de öldüren onlar olmuştur. Burada Ömer Seyfettin edebiyatımızda ilk kez yeni bir kavrama da yer verir. Bu bağlamda Servet-i Fünuncular, kendi milletlerinden alabildiğine uzak düşen tatsız ve eskilerden daha manasız, mesrûk bir salon edebiyatı nın (GKD: 77) türemesine yol açmışlardır. Onları taklitten başka bir günahı olmayan Fecr-i Âticileri hırpalamaktan ise mümkün mertebe sakınır. Yazarın bu temkinli tavrı, genç ve hâlen edebî üretime devam eden son eski kuşağı, kendi hareketlerine dolaylı bir davettir aynı zamanda. Zira, İran ve Fransa kültürlerinin taklidine dayanan edebiyat birikimimiz baştan sonra bir şeyn, bir ayıp olmaktan başka bir şey değildir; hiç olmazsa bugünküler in, yani eski nin son halkası bu suç tan kurtarılması, dolayısıyla doğru yolu bulması sağlanabilir böylelikle. Bildirgenin hastalıklar, tasfiye ve nasıl başlıklı kısımları, yıkılması amaçlanan eski nin yerine getirilmesi plânlanan yeni yi ikame etmenin yollarını içerir. Dolayısıyla metnin bu bölümü, artık hareketin geleceğe yönelik bir proje olma cephesini göstermektedir. Artık yeni bir hayata, bir intibah devresine giren Türklere yeni, tabiî bir lisan, kendi lisanları lâzımdır. Millî bir edebiyat vücuda getirmek evvelâ millî bir lisanın (GKD: 77) oluşmasını sağlamaktan geçmektedir. Bu yeni dili oluşturma ameliyatı, sadece edebiyatımızı sağlığına kavuşturmakla sınırlı kalmayacaktır. Ömer Seyfettin, böylesi bir iyileştirmenin olası sosyolojik yararlarına da dikkat çeker. Türkçenin kendi kurallarıyla kullanılması, milletin anladığı bir edebiyatı yaratacak, ediplerin eserleri daha çok satılacak, edebiyat dışı yararlı kitapların da yayımıyla yurt genelinde okuma ve araştırma ilgisi artacaktır. Dolayısıyla Genç Kalemler, yıkıcı yaratıcılığı salt bir dil ve edebiyat hareketi olarak değil; yeni Türkiye ye topyekün bir uyanışın enerjisini vermeyi amaçlayan geniş yelpazeli bir hamle, yeni ve millî bir kimlik inşası ve Türk insanını yenileştirme, modernleştirme projesi (Polat, 2011: 246) olarak değerlendirmektedir. Yeni lisan, bütün bunların, Türkçeyi sarmalına alan ve temelde onu milletin konuştuğu sade dilin çok uzağına atarak tuhaf bir yazı dilinin meydana çıkmasına yol açan Arapça ve Farsça kuralların atılmasıyla gerçekleştirileceği savındadır. O, aslında öz itibarıyla halkın/milletin günlük yaşamında kullandığı İstanbul Türkçesinin bütün yalınlığıyla belirmesi 7 7 Bu düşünceyi ilk kez ifade edip savunan kişiler Ahmet Cevdet Paşa, Münif Paşa ve Ali Suavi dir. İlk iki ismin meseleyi herkesin anlıyabileceği/ herkesin anlayacağı (Levend, 1972: 82/83) şeklinde genelleyici bir tutumla ele almasına karşılık Ali Suavi özellikle Âsitâne de kullanılan âdî lisan ile (Levend: 115) İstanbul Türkçesini ilk defa vurgulayarak değerlendirmiştir.12 124 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ şeklinde olan dil alanındaki önerilerini birkaç maddede toplar. Buna göre milletin gündelik diline girip Türk olmuşların dışında kalan -tamlamalar, çoğul ekleri, edatlar başta olmak üzere- hiçbir yabancı dil ögesi kullanılmayacaktır. Bu öneriler, 19.yüzyılda başlayan; ancak kişisel (Şinasi, Münif Paşa, Ahmet Midhat, Ali Suavi) ya da kurumsal (Encümen-i Daniş) çaba ve çalışmalara rağmen Tanzimat döneminin tipik evrimci ve ikilikçi anlayışı içinde eriyen girişimlerin 8 ışığında oluşmuş devrimci bir anlayışın dikkat çektiği gereklilikler hâlinde kamuoyuna sunulmaktadır. Bu noktada görüşlerini iyiden iyiye avangart bir zemine yerleştiren yazar, şüphesiz ihtiyarlar mevcudiyetlerini muhafaza etmek hissine mağlûp olacaklar, ölümlerini tahakkuk ettirecek; henüz altında kımıldadıkları taze kabirlerinin üzerine bir nisyan abidesi dikecek olan bu teşebbüse tenezzül etmiyorlarmış gibi- hücum etmezlerse bile düşman kalacaklardır. (GKD: 79) şeklinde militarist ve kışkırtıcı bir söyleme ulaşır. O, eski ye özgü kurumsal girişimlerin de karşısına geçer. Encümen-i Daniş gibi üyeleri hep ihtiyar olacak kurumların, bürokrasinin ve - Darülfünun da toplanmış- filolojinin hantal yapılarıyla çözümlenebilecek bir sorun değildir bu. Ancak gençlerin bu fedakârlığa katlanabileceğini düşünen Ömer Seyfettin e göre bunu dünküler yapamazlar. ( ) Hayatları eskilikle kaimdir. Yeni onların en büyük düşmanıdır çünkü. Gençler kendi içlerinde örgütlenerek âdeta kitlesel bir başkaldırı hâlinde kuvveden fiile dökerek başarabileceklerdir bu mücadeleyi. Ömer Seyfettin in siyasî ve içtimaî inkılâplarda, ihtilâllerde iş başına, en öne nasıl gençler, nasıl küçük rütbeli, yahut hiç rütbesiz gençler geçiyorsa, ilmî ve edebî ihtilâllerde de yine öyleleri geçmelidir. (GKD: 79) sözleri, Genç Kalemler in isyan ettiği eski ye beslediği uzlaşmaz karşıtlığı yansıtan ve Yeni Lisan yazısının bütün bilimsel yönlerini duygusal bir coşkunlukla pekiştiren avangart ifadelerdir. Yeni Lisan ın ey gençler ve netice başlıklı son iki bölümü, Genç Kalemler in politik duruşunu somutlaştırdığı görüşlerden oluşmaktadır. Bir başka deyişle, Yeni lisan hareketi, salt bir dil ve edebiyat hareketi olmadığını; aynı zamanda geri plânında ideolojik bir niyet barındırdığını bu bölümlerin satırlarında açığa çıkarır. Osmanlı Devletinin son onyılında girdiği parçalanma sürecini en yakından yaşayan Ömer Seyfettin ve arkadaşları, ülkeyi bu ölüm kalım sürecinden esenliğe çıkaracak biricik yolun millî bir uyanış olduğunu anlamışlardır. Yeni Lisan, bu uyanışın dil ve edebiyat ayağını oluşturacaktır. Manifesto boyunca edilmesi gereken mücadeleyi dil ve edebiyat alanlarına hasr eden Ömer Seyfettin, yazısının sonunda söz konusu mücadeleye çağırdığı gençleri dünyaca siyasî ve içtimaî 8 Tanzimat sonrasındaki yazı ve konuşma dilleri arasındaki farklılığı giderme ve Türkçeyi ön plâna çıkarma gayretlerinin seyri hakkında geniş bilgi için Levend in (80-347) ve Öksüz ün (1995: 13-75) çalışmalarına başvurulabilir.13 Türk Edebiyatının İlk Avangart Hareketi: Yeni Lisan 125 mevcudiyeti silinmek istenilen bir milleti kurtar makla (GKD: 80) mükellef kılar. Millî bir kimlikle girişilmesi gereken terakki sadece dilde ve edebiyatta kalmamalı; bu mücadele ve rekabet asrı nda istikbal, istikbal, istikbal (GKD: 81) diyerek hayatın her alanına yayılmalıdır. Dolayısıyla, avangart hareketlerde genellikle son evreyi oluşturan siyasal olana açılma ve giderek ona bağlanma tutumu, Yeni lisan hareketinin henüz ilk evresinde kendisini çok bariz olarak göstermiş olur. Aslında, Yeni Lisan makalesi, Mann ın gruplandırmasında yer alan hemen bütün maddeleri karşılamaktadır. Bir başka deyişle, avangart bir oluşumun seyrinde birer evre olarak yer alan, geleneğe karşı olmak, kurumsal sanata karşı olmak ve -dolaylı da olsa- toplumsal düzene karşı olmak şeklindeki diğer tutum başlıkları da hareketin daha çıkış aşamasında -bildirge aracılığıyla- deklare edilmiş olur Yeni Lisan hareketinin öteki avangart yönleri Diger Yeni lisan lar Hareketin manifesto sonrasındaki seyri, Genç Kalemler in yayın repertuarı doğrultusunda, üç ana gruba ayrılabilir (Parlatır, 1985: 96). Bunların ilki, manifest tavrın sürdürülmeye çalışıldığı Yeni Lisan başlıklı yazılardır. Derginin onikinci sayısına kadar Genç Kalemler Tahrir Heyeti imzasıyla çıkan bu yazıların Ali Canip ve Ziya Gökalp tarafından kaleme alınan ikincisinde, hareketin başlıca muarızlarından olan Cenap Şahabettin in eski şeylerle ancak güzel bir harabe yapılır. Bâ-husûs edebiyatta eski bir şey yıkılmaksızın yeni bir şey yapılamaz (GKD: 105) şeklindeki özlü sözünün epigraf olarak kullanılması bir hayli manidardır. Böylelikle Genç Kalemler, yıkmayı hedefledikleri eski yi, yani Servet-i Fünun şiirini, topluluğun estetik alt yapısının mimarına ait -ve tam anlamıyla Yeni Lisan ın amacını toparlayan- bir sözle kışkırtıyordu. Bu ikinci yazı, bildirgenin sonlarında altı çizilen politik kimliği daha da açımlama yolundadır. Buna göre Yeni Lisan hareketi, 23 Temmuz 1908 de gerçekleştirilen İkinci Meşrutiyet ihtilâli nin tamamlayıcı bir parçasıdır. Yeni Lisan, böylelikle kendisini hâlâ harap olan, hâlâ maarif nedir bil meyen bu zavallı topraklar ın (GKD: 106) kalkınması yolunda hayata geçirilen İkinci Meşrutiyet in kültür ayağını oluşturan bir inkılâp olarak nitelemektedir. Bildirgede bizzat bir ihtilâl olduğunu öne süren hareketin, izleyen yazıda sınırlarını görece daralttığı ve kendisini daha geniş kapsamlı bir politik eyleme bağladığı dikkati çeker. Aynı yazının dünkülerin kıymeti alt başlığında yine Servet-i Fünun a yönelik yadsıyıcı sözlere yer verilmektedir. Buna göre onlar birer mevtadır ki, mezar taşları olan kitaplarıyla büyük bir kabristanda, edebiyat tarihinde bütün kendilerinden evvel geçenler gibi ebedî uykularına dalmış (GKD: 109)14 126 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ vaziyettedirler. Yeni Lisancıların, kendilerinden on yıl gibi çok uzun bir süre önce edebî bağlamda susmuş olan ve izleyen yılları da bu suskunluk içinde geçiren Servet-i Fünun üyelerine karşı -edebiyat ortamında hâlâ karşı karşıyaymış gibi- çok sert bir tavır sürdürmeleri, onları kışkırtıp bir polemik ortamına sokma amacından kaynaklanmaktadır. Bir başka deyişle, Genç Kalemler in bu tahrikçi sözleri, hareketin avangart doğasının ürünü olmaktan başka bir şey değildir. Yeni Lisan dizisinin dördüncüsünde (GK, S.4, 8 Haziran 1911) dünküler den bir kişinin, Hüseyin Cahit in hedef alındığı görülmektedir. Yazıda, Genç Kalemler in dünküler e karşı gelenekselleştirdikleri aşağılayıcı tavır bu yazıda da sürdürülmekle birlikte Hüseyin Cahit e karşı sert sözler sarf etmekten sakınan bir tavırla, onun vaktiyle edebî ve siyasî arenada korkusuz bir yenilikçi olarak göründüğü, üstelik, kendilerinin savunduğu, Türkçeden yabancı kuralları atma düşüncesini yıllar önce onun savunduğu belirtilir. Ama o, mensubu olduğu topluluğa aykırı düşmemek, arkadaşlarını, o terkip kuyumcularını yere serme mek (GKD: 147) için sonradan bunları unutup eski lisanı ecnebi kaidelerin karıştığı bu muhtelit ve ölüme mahkûm lisanı yaşatmaya ( ) eski cehaletin çirkin harabelerini yıkacak ve yerine mükemmel ve sağlam bir âbide yükseltecekken, o bu eski harabeleri takviye ve idameye (GKD: 148) kalkışmıştır. Dolayısıyla, iki yazının ortak paydası olarak belirtilebilir ki, Edebiyat-ı Cedidecilerin söz ve eylemleri arasındaki çelişkileri vurgulamak, Yeni Lisancıların onlara dönük yergilerinin başlıca dayanak noktasını ve uygulama tarzını oluşturmaktadır. Bunu izleyen Yeni Lisan başlıklı diger yazılarda daha ağırbaşlı bir tutumla Türkçe tamlamaların güzelliği, dilde sadeleşmenin ilkeleri, kelimelâfız, sözlük, terim, yazım, Osmanlı yazımının tarihi (Parlatır, 1985: 97) gibi konular işlenmiştir. Onikinci yazıdan başlayarak yapılan ankete gönderilen cevaplar yayımlanmaya başlar 9. Onyedi ve onsekizinci makalelerle birlikte Yeni Lisan ların özü değişir ve doğrudan doğruya birer polemik platformuna dönüşür Yeni Lisan yazıları ekseninde gelişen polemik ortamı Hareketin başından beri sürdürdüğü kışkırtıcı tavır, kısa bir süre sonra karşılığını bulmaya başlar. Başta Cenap Şahabettin olmak üzere Süleyman Nazif, Yakup Kadri, Köprülüzade Mehmet Fuat, Rıza Tevfik gibi isimler, oldukça sert cevabî makalelerle Yeni Lisan a âdeta saldırır. Burada dikkati çeken husus, harekete yönelik karşı atakların, salt dünküler den, Edebiyat-ı Cedidecilerden ibaret kalmaması, Ömer Seyfettin ve arkadaşlarının oldukça 9 Bu anketi ayrı bir başlıkta inceleyeceğim için burada anmakla yetindim.15 Türk Edebiyatının İlk Avangart Hareketi: Yeni Lisan 127 ılımlı davranarak kazanmaya çalıştıkları bugünküler i, Fecr-i Âticileri de kapsamasıdır. Bu yer yer alaylı eleştirilere Yeni Lisan cephesinin cevapları da gecikmez. Böylece hareket, avangart bağlamındaki yadsıyıcı tutumun ihtiyaç duyduğu devingen ortamı yakalamış olur. Yukarıda değerlendirdiğim Yeni lisan başlıklı yazıların, dergideki manzume ve hikâyelerin yayımlanması da bu hareketli, hırçın polemik ortamının fonluğunda gerçekleşmiştir. Yeni Lisan a ilk ciddi saldırı, hareketin bildirgesinin yayımından elli gün sonra Köprülüzade Mehmet Fuat tan gelir. Edebiyat-ı Milliye (Servet-i Fünun, S.1041, 31 Mayıs 1911, s.3-7) başlıklı bu yazı, Ali Canip in, Millî Lisan ve Millî Edebiyat (GK, S.3, 19 Mayıs 1911; GKD: ) adlı makalesine bir karşılıktır aslında. Yeni Lisancıların istediği olmuş, eski ye mensup kişilerden birinin tartışma ortamına çekilmesi sağlanmıştır. Bu arada, Yeni Lisan başlıklı yazıların yanıbaşında, Genç Kalemler de yeni bir polemik plâtformu oluşturulmuştur. Bu köşenin adı da oldukça militarist, dolayısıyla avangart bir öze sahiptir: Gençlik Kavgası. 8 Haziran 1911 tarihli dördüncü nüshanın anılan köşesinde Ali Canip in Yekta Bahir takma adıyla Millî Daha Doğrusu Kavmî Edebiyat Ne Demektir? (GKD: ) adlı cevabı gecikmez. Bununla birlikte, Köprülüzade den cevap gelmemiştir. Ali Canip, bir süre sonra Millî Edebiyat Meselesi (GK, S.6, 2 Temmuz 1911; GKD: ) başlıklı ikinci bir yazıyla bir kez daha Mehmet Fuat ı tartışma ortamına çekmeye çalışır. Köprülüzade nin karşılığı oldukça gecikmeli çıkar. Onun Yeni Lisan (Servet-i Fünun, S.1082, 29 Şubat 1912, s ) başlıklı bu yazısına bu kez bir başka isim, Kâzım Namî Yeni Lisan ve Hasta Bir Mantığın Psikolojisi (GK, S.17-18, Mart 1912; GKD: ) başlıklı yazısıyla karşılık verir. Bu arada tartışmaya Mekteb-i Tıbbiye den altmış öğrenci de katılır. Onlar adına Bir Tarize Cevap (GK, aynı sayı; GKD: ) başlıklı kısa bir yazı kaleme alan altı tıp öğrencisi, Yeni Lisan eksenindeki tartışmaların salt edebiyat çevresinde dönmediğini, özellikle edebiyat izlerçevresinde de yakından takip edildiğini göstermektedir. Daha önemlisi, bu yazıdan hareketle, bu kesimin büyük ölçüde Genç Kalemler in tarafında yer aldığını söylemek mümkündür. Bir başka deyişle, Selânik te başlayıp devam eden Yeni Lisan ın yankıları, İstanbul un basın camiası dışındaki çevrelerine de taşmış ve oralardaki ilgili kişileri de hâlesine almıştır artık. Ayrıca, Berlin den Tetebbu Karşısında Mehmet Fuat Bey (GK, S.20, 10 Mayıs 1912; GKD: ) başlıklı bir yazıyla ikinci bir cevap da Celâl Sakıp tan gelir. Fuat, bu kez gecikmeksizin Türklük ve Yeni Lisan (SF, S.1091, 2 Mayıs 1912, s ) ile Kâzım Namî ye yöneltir eleştirilerini. Polemiğe, Netayic (Rübab, S.14, 2 Mayıs 1912) başlıklı yazısıyla aynı gün Yakup Kadri de katılır. Ona da Genç Kalemler tahrir heyeti, Pespaye Bir Hicve Ciddi Bir Cevap (GK, S.20, 10 Mayıs 1912; GKD: ) başlığıyla cevap yetiştirir. Gittikçe genişleyen16 128 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ tartışma, Genç Kalemler in sütunlarıyla sınırlı tutulmaz. Kâzım Nami nin cevabı Hak gazetesinin haftalık ekindeki musahabe-i edebiye köşesinden Yeni Lisan Etrafında (S.3, 16 Mayıs 1912) ile gelir. Bu kez ortaya Müebbed Mesele Hakkında (Hak, haftalık ilâve, S.2, 9 Mayıs 1912) başlıklı ılımlı bir yazıyla da olsa Celal Sahir çıkar. Sonunda Cenap Şahabettin de bu polemik ortamına katılır. Oğluma İkinci Mektup (Hak, haftalık ilâve, S.8, 10 Haziran 1912) başlığıyla oldukça alaylı bir açık mektup yayımlar. O sırada Midilli de bulunan bir başka muarız Süleyman Nazif Bir Mesele-i Müebbede (Şehbal, S.55, 28 Haziran 1912)yi gönderir. Polemik sürecinin başından beri sessiz kalan Ömer Seyfettin nihayet Perviz takma adıyla yazdığı Yeni Lisana Dair (Zekâ, S.9, 8 Temmuz 1912) yazısıyla ona karşılıkta gecikmez. Ömer Seyfettin, aynı takma adla Gençlik Kavgası köşesindeki Yeni Lisan ve Çirkin Taarruzlar (GK, S.24-25, 23 Temmuz 1912; GKD: ) ile Yakup Kadri ye de gecikmeli bir cevap vermiş olur. Paris ten M.Nermî Yeni Lisan İstilâsı Karşısında (GK, S.22, Haziran 1912; GKD: ) yazısıyla arkadaşlarına katılır. Ali Canip de bu kez başlıksız bir yazıyla (Hak, haftalık ilâve, S.11, 12 Temmuz 1912) Cenap a yanıt verir. Bu arada İzmir den Mehmet Necip 10 M.Nermî Beye Yeni Lisan (GK, S.26, Ağustos 1912, s.58) başlıklı bir cevap verir. Yine Cenap Şahabettin, bir başka açık mektubu (Şehbal, S.61, 28 Eylül 1912) da Ali Canip e yollar. O da Yeni Lisan başlıklı cevabını Cenap Şahabettin Beye (GK, S.27, 15 Ekim 1912; GKD: ) hemen yazar Mehmet Necip (Türkçü), Ömer Seyfettin in İzmir yıllarında yanında bulunduğu ve kendisinden pek çok şey öğrendiği bir kişidir. O, 1911 yılında Selânik te başlatılan Yeni Lisan hareketinin önceli olarak görülebilecek bir sadeleştirme çığırının da öncüsüdür. Bununla birlikte, Genç Kalemler, onunla kendi dil anlayışları arasında önemli farklılıklar bulunduğunu belirtmek gereğini duymuşlardır (Öksüz 1995:135). Mehmet Necip in sadeleşme sürecindeki çok önemli rolüne dikkat çeken Hasan Âli Yücel, bu ismin unutuluşu nu zarif ifadelerle ima etmiş (1957: 192); Ömer Seyfettin in biyografisini kaleme alan Tahir Alangu da Mehmet Necip i -Ömer Seyfettin ve arkadaşları da dahil- sonraki kuşakların yalnız bıraktığını açıkça dile getirmiştir (2010: 174 vd). Mehmet Necip Türkçü hakkında çok sonraları İbrahim Olgun (Necip Türkçü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 1971) ve Ömer Faruk Huyugüzel (Necip Türkçü, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1988) imzalarıyla iki monografi kaleme alınmıştır. 11 Burada özellikle polemik ortamının keskinliğini gösterebilmek için özetleyici bir tahkiye içinde adlarını vermekle yetindiğim ve söz konusu polemiğe ait yazı dağarcığının bir kısmını oluşturan bu makalelerin içeriği hakkında Öksüz ün ve Çelik in kitaplarına, ayrıca Parlatır ve Çetin in hazırladığı Genç Kalemler Dergisi (GKD) külliyatına bakılabilir.17 Türk Edebiyatının İlk Avangart Hareketi: Yeni Lisan 129 Yaklaşık onyedi aylık bir süreye yayılan bu polemik ortamı, Yeni lisan hareketinin istediği sinerjiyi sağlamıştır. Harekete getirilen her eleştiri, Genç Kalemler i ve yapmayı istedikleri yenilikleri olması gerekenden daha kısa sürede ve daha hızlı bir şekilde gündeme yerleştirmiştir. Bu polemik ortamı, edebiyatımızdaki pek çok örneğinde yaşandığı üzere, tartışma süreçlerini izleyen kısa veya uzun vadede üstünlüğün yeni tarafından elde edildiğini göstermektedir. Yeni Lisan ekseninde oluşan tartışma da -her ne kadar dış etkenler yüzünden kesilip sonuçları hareket bünyesinde alınamayacak olsa da-genç Kalemler in savunduğu ilkelerin zaferiyle sonuçlanmıştır. Ne yazık ki, Balkan Savaşının belirtileri, derginin yirmiyedinci sayıyla (15 Ekim 1912) yayın hayatından çekilmesine, Yeni Lisan hareketinin de fiilen sona ermesine yol açmıştır. Nitekim üç gün sonra başlayan savaşta Selânik de 10 Kasım 1912 tarihinde Osmanlı Devletinin elinden çıkar. İstanbul a göçmek zorunda kalan hareket mensupları edebî faaliyetlerine orada devam eder. Bu tartışmaya katılan karşı kesimin hemen bütün üyeleri de -anılan savaşın ve 1914 te başlayan Birinci Dünya Savaşının somutlaştırdığı karşı oluşumların da etkisiyle- birkaç yıl önce şiddetle karşı çıkmış oldukları Millî Edebiyat anlayışı çevresinde buluşacaklardır 12. Bu noktada şu vurgulanmalıdır ki, genellikle toplu edebî oluşumlar sona erdikten sonra, dönemlerinde başatlaştırdıkları biçim ve içerik özellikleri de edebiyat ortamının gündeminden çekilir. Okur ve amatör izlerçevre katındaki izleri, beğeni tarzı ya da edebî model ölçeğinde bir süreliğine devam etse de özellikle elit edebiyat kamuoyundan çekiliş süreci oldukça hızlı gerçekleşir. Ancak bu genel durum, Yeni Lisan hareketi için söz konusu olmamıştır. Türk 12 Yeni Lisan ın sonrasında edebiyatımızın geldiği durumu, hareketin bitişinden yaklaşık beş yıl sonra kaleme aldığı 8 Ocak 1918 tarihli bir günlük notunda Ömer Seyfettin şöyle yazıyor: ( ) bir kere edebiyat âleminin bugünkü vaziyetini kısaca yazmalıyım. Edebiyat-ı Cedide azaları ölmüş addolunabilir. Halit Ziya, müderris, Hüseyin Cahit mebus, Mehmet Rauf artık hiç yazmayacağını geçen gün vapurda bana söyledi. Şantajcı Süleyman Nazif le kardeşi Faik Âli budalası zaten solda sıfır... Yeni Lisan, dört beş sene içinde hemen umumiyetle kabul olundu. Herkes terkipsiz, tabiî Türkçeyle yazmağa taraftar. Millî vezin de Acem aruzuna galebe çaldı. Matbuat sahasında eski terkipli, Acemce, Arapça çeşnisindeki Divan lisanına taraftar olup hâlâ vasf-ı terkibîlerde ısrar edenler şunlar: Cenap Şahabettin, Süleyman Nazif, Abdülhak Hâmit, Celâl Nuri (bunun edebiyatta mevkii yok), Hoca Baytar Âkif, çömezi Mithat Cemal, Ali Emirî, Sâki, İsmail Müştak, Muhittin (Taninci), Tasviri Efkârcılar falan Göze çarpanlar bunlar işte Öbür muharrirlerin hepsi terkipsiz, tabiî lisan taraftarı... (Ömer Seyfettin, 2000: 257)18 130 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ edebiyatının 1912 sonrasındaki genel özelliklerini oluşturan üç temel ilke yalın bir dil, hece vezni, ülke/millet meselelerini işlemedir. Kendi içinde nüanslar, farklı yönelimler barındırmakla birlikte ediplerin hemen hepsi bu üç temel payda etrafında toplanmışlardır. Bu durum, fiilen bitmiş olmakla birlikte, Yeni Lisan hareketinin avangart bağlamda yalıtma/ayrıştırma, merkezden koparma ve dolayısıyla yeniden düzenleme evresinin - savunulan ilkeler zemininde- gündeme geldiğini göstermektedir Dün-Bugün köşesi Hareketin avangart kimliğini oldukça kışkırtıcı bir pratiklikte gösteren bir başka cephesi, Dün-Bugün başlıklı köşedir. Aslında bu köşenin -ilk adı Hüsün ve Şiir olan- dergideki geçmişi, hareket öncesine gider. Ali Canip, 1910 yılında Hamit ve Hüsnü Beylerin çıkarmakta olduğu bu dergide başyazarlık yapıyordu. Söz konusu köşeyi de ilk kez o başlatmıştır. Burada, sol sütundaki dün başlığı altında Servet-i Fünun şairlerinden bir şiir ile onun sağındaki bugün başlığı altında kendine ait bir şiire yer veren Ali Canip in amacı, okuyucuya iki şiir anlayışı arasında bir mukayese imkânı vermek, dolayısıyla eski leri eleştirmektir. Ne var ki, onun sağda yayımladığı kendi şiirleri de Fecr-i Âti dönemine aittir. Dolayısıyla bu manzumelerin Servet-i Fünun a göre bir yenilik göstermesi söz konusu değildir. Bununla birlikte anılan köşe, Yeni Lisan hareketiyle birlikte asıl işlevine kavuşacaktır (Sazyek, 1991: 270). Hareketin başlamasıyla birlikte, Dün-Bugün köşesi, manifestoyla duyurulmaya başlayan yeni dil ve edebiyat anlayışının âdeta bir uygulama alanı olarak değerlendirilme arenası hâline getirilir. Köşenin plânında bir değişiklik yapılmamakla birlikte eski lerin karşısına konan yeni ürünler arasındaki farkın derecesi artırılmış olur. Aslında Yeni Lisan hareketi, şiire çok fazla ağırlık veren bir anlayışta değildir. Şiirin kişisel bir sanat dalı olduğu anlayışını, avangart yönelimlerinin dışında tutan hareket mensupları, bu noktada edebî geleneğin dışına da çıkmamış olurlar. Üstelik, Ömer Seyfettin, hareketin daha ilk çıkış zamanında bu sürdürücü tavra vurgu da yapmıştır. Hareketin manifestosunda beş asırdan beri konuştuğumuz menus denilen Arabî ve Farisî kelimeleri mümkün değil terk edemeyiz sözlerinin hemen ardından konuyu bir başka yerleşik ögeye, vezne getirir ve hele aruzu atıp Mehmet Emin Beyin vezinlerini hiçbir şair kabul etmez (GK, S.1, 11 Nisan 1911; GKD: 78) der. Bu yaklaşım, hareketin, aruzla birlikte aynı coğrafyanın kırsal kesimlerinde yine yüzyıllardır yaşamakta olan hece vezni gibi bir ögeyi, kendi millîlik anlayışının dışında tuttuğunu göstermektedir. Gerçekten de gerek -çok az19 Türk Edebiyatının İlk Avangart Hareketi: Yeni Lisan 131 sayıdaki ürünüyle- Ömer Seyfettin (Çetişli, 2011: ) gerekse Ali Canip (Sazyek 1992: 177), 1913 e kadar yazdıkları manzumelerin hemen hepsinde aruz veznini kullanmıştır. Bu durum bir çelişki gibi görünmekle birlikte, hareket kapsamındaki şiirlerde görüleceği üzere, onlar asıl yeniliği ve millîliği daha çok sözcük kullanımında ve içerikte kabul etmiştir. Nitekim, İsmail Habip in yeni davanın nazımda aruzla dahi başarılabileceğine dair (1931: 409) tespiti bu noktada önemlidir. Dün-Bugün köşesinin, hareketle başlayan yeni döneminde ilk olarak Ömer Seyfettin in - Perviz takma adıyla- kaleme aldığı Kış Hisleri (GK, S.1, 11 Nisan 1911; GKD: 90) adlı manzumesine yer verilir. Onun karşı tarafına da Hüseyin Suat ın oldukça sanatkârane üslûplu ve bol terkipli Zevcemin Mezarında sı konmuştur. İki şiir de aruz vezniyle örülmesine rağmen, Perviz in eseri, barındırdığı terkipsiz, yalın dille Genç Kalemler in savunduğu ilkelerin izdüşümüdür âdeta. Bu köşenin sonraki bütün örnekleri Ali Canip e aittir. Dün ü temsilen karşılarına konumlanan manzumeler de Süleyman Nazif, Cenap Şahabettin, Faik Âli (iki şiir), Tevfik Fikret, Hüseyin Daniş ve Süleyman Nesip imzalarını taşımaktadır ve bunların hepsi de Hüseyin Suat ın şiiriyle benzer biçim ve içerik özelliklerini taşımaktadır. Şunu belirtmek gerekir ki, Ömer Seyfettin ve Ali Canip e ait yeni şiirlerde de genellikle kişisel duygulanmalarla aşk ve doğa gibi yerleşik temalar ağırlıktadır. Dolayısıyla, iki isim de hikâye ve eleştiri türlerindeki metinlerinde üstlendikleri milliyetçi duyarlılığı nazım alanına yansıtma gereğini duymamışlar; yenilikçi tavırlarını özellikle terkipsiz bir dil kullanımında yoğunlaştırmışlardır. Dün-Bugün köşesi, dokuzuncu sayısından itibaren derginin sayfalarından kaldırılır. Bunda, yukarıdaki poetik tercihlerle sürdürülen dil ve edebiyat savunusunun denk düşmemesi rol oynamış olabilir. Zira, nesir formunda ortaya konan gerek teorik gerekse edebî çalışmaların barındırdığı millî yoğunluk, söz konusu köşede bir muğlaklığa düşmüştür. Avangart oluşum sürecinin zayıf yönü olan güçlendirim bunalımının ortaya çıkması, -bir evre olmanın dışında-, Yeni Lisan ın özellikle bu cephesinde kendisini göstermiş olur böylelikle. Bununla birlikte, söz konusu durum, nazmı, yukarıda belirttiğim sebeplerle bir ölçüde dışarıda tutmuş olan hareketin genel ilkesel duruşu bağlamında çok da tutarsız görülmemektedir. 13 Değerli hocam Prof.Dr.İsmail Çetişli, Ömer Seyfettin in Kış Hisleri [GK, S.1, 11 Nisan 1911; GKD: 90] ile hece veznine (2011: 85) geçtiğini belirtse de bu manzume aruzun mef ûlü/fâ ilâtü/mefâ îlü/fâ ilün kalıbıyla yazılmıştır.20 132 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER DERGİSİ Bir anket girişimi Genç Kalemler, hareketin dergi ayağını oluşturan etkinliklerinin yanısıra hiç vakit kaybetmeksizin yeni bir hamleye girişir. Yeni Lisan ve Bir İstimzac adını taşıyan bir kitapçıktır bu. Öksüz e göre Nisan sonu veya Mayıs (1327/1911) başında yayınlanmış olabileceği kuvvetle (1995: 93) muhtemel olan otuzaltı sayfalık bu kitapçıkta Yeni Lisancılar, derginin Yeni Lisan ve Gençlik Kavgası başlıklı köşelerinde ileri sürmekte oldukları görüşleri derli toplu bir şekilde ortaya koyarlar. Genç Kalemler tahrir heyeti nin bu broşürü yayımlamasındaki amaç, zaten derginin sütunlarında belirttikleri savları tekrarlamak değildir. Asıl gaye, Yeni Lisan ın sanılandan çok daha geniş kadrolu bir hareket olduğu izlenimi yaratmanın yanında bir soruşturma vasıtasıyla dil, edebiyat, basın mensuplarının düşüncelerini alma ve dolaylı da olsa hareket karşısındaki konumlarını öğrenme arzusudur. Ancak bunu gerçekleştirirken yine kışkırtıcı bir tavır sergilemekten de geri kalmazlar. Dolayısıyla, bu kitapçığa ek olarak gönderilen soruların düzenleniş ve kullanılan sözcüklerin seçiliş tarzı, avangart bir temel üzerinde şekillenir. Anılan kitapçığa eklenen yedi soruluk bir anket mektubu, dönemin pek çok ismine gönderilir. Bu mektuptaki sorulardan birkaçı, söz konusu kışkırtıcı ve bir ölçüde yönlendirici tavrı açıkça göstermektedir. Örneğin, üçüncü soru Üç lisanın kaidelerinden müteşekkil bir lisan olabilir mi? Ve bu itibarla Türkçeye Osmanlıca denebilir mi? Olamaz ve denemezse lisanımızı bu hastalıktan kurtarmak bizim için bir vazife değil midir? ; beşinci soru Lisanın sadeleştirilmesinde ve yenileşmesinde Arapça ve Acemce terkiplerin, cümlelerin, edatların kullanılmamasını esas ittihaz etmek lisanın tabiî tekâmülü için en muvafık bir usul değil midir?; altıncı soru Türkçeleşmiş Arabî ve Farisî kelimeleri Türkçe söylendiği gibi yazmak ve onları tamamen benimsemek doğru değil midir? (GKD: ) ve son soru Bu suretle neticede dilimiz, sadeleşmeye gitmeyecek midir? (Öksüz, 1995: 102) şeklindedir 14. Ne var ki, geniş kapsamlı bir katılımın öngörülmesine karşılık bu soruşturmaya yalnızca -Hamdullah Suphi, Şehabettin Süleyman, Macar Türkolog İgnatz Kúnos, Raif Necdet, İzzet Ulvi gibi- birkaç kişiden cevap gelir. Bunlardan ilk dördü Yeni Lisan başlıklı makalelerin 12 ilâ 15. sayılarında yayımlanmıştır. Bu dizi yayımların birincisinin başında yapılan Tahrir heyetimizce birkaç ay evvel Yeni Lisan hakkındaki fikirlerini istimzac maksadıyla bütün Osmanlı muharrirlerine birer matbu anket gönderilmişti. Vürud edecek cevaplar senelik büyük ve musavver nüshamızda derc edilecektir. Trablus meselesinin tesiriyle olsa gerek ki bu güne kadar cevap alamadık. (GK, S.12; GKD: 14 Bu son soru, GKD de ve Çelik (1995) te bulunmamaktadır. Daha göster
Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ TDE729 1 3 + 0 6 Sosyal bilimlerle ilişkili Detaylı OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar
OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar Eda Yeşilpınar Hemen her bölümün kuşkusuz zorlayıcı bir dersi vardır. Öğrencilerin genellikle bu derse karşı tepkileri olumlu olmaz. Bu olumsuz tepkilerin nedeni; Detaylı Sami Paşazade Sezai Kedi Öykülerinin En Güzelini Yazdı
Ö m e r A y h a n Sami Paşazade Sezai Kedi Öykülerinin En Güzelini Yazdı Tanzimat edebiyatının düzyazı yazarları, öyküden çok romana eğilmiş, öykü türündeki verimleri, neredeyse romana yaklaşan oylumlarıyla Detaylı KİTAP GÜNCESİ VIII. GELENEKSEL KİTAP GÜNLERİ SAYI:3
KİTAP GÜNCESİ VIII. GELENEKSEL KİTAP GÜNLERİ SAYI:3 Issue #: [Date] MAVİSEL YENER İLE RÖPOTAJ 1. Diş hekimliği fakültesinden mezunsunuz. Bu iş alanından sonra çocuk edebiyatına yönelmeye nasıl karar verdiniz? Detaylı Elveda Rumeli Merhaba Rumeli. İsmail Arslan, Kitap Yayınevi, İstanbul, 2013, 134 Sayfa.
İBRAHİM ŞİNASİ 1826-1871 Hayatı ve Edebi Kişiliği İbrahim Şinasi 5 Ağustos 1826 da İstanbulda doğdu. 13 Eylül 1871 de aynı kentte öldü. Topçu yüzbaşısı olan babası Mehmed Ağa 1829 da Osmanlı Rus savaşı Detaylı İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ AVRASYA ARAŞTIRMALARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015 BAHAR DÖNEMİ DERS İÇERİKLERİ
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ AVRASYA ARAŞTIRMALARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2015 BAHAR DÖNEMİ DERS İÇERİKLERİ AVAR7045 TÜRKİYE'NİN AVRASYA POLİTİKALARI (zorunlu ders) Doç. Dr. Bekir Günay Detaylı Atatürk ün Kişisel Özellikleri. Elif Naz Fidancı
www.turkceciler.com Türk Dili ve Edebiyatı Kaynak Sitesi OKUMA GELİŞİM DOSYASI 204 OKUMA ALIŞKANLIĞININ KAZANDIRILMASI Okuma; kelimeleri, cümleleri veya bir yazıyı bütün unsurlarıyla görme, algılama, kavrama Detaylı KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI
KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Detaylı 6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ
6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ OKUMA KÜLTÜRÜ (5 EYLÜL - 21 EKİM) - Konuşmacının sözünü kesmeden sabır ve saygıyla dinler. - Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. - Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini Detaylı ÖZGEÇMİŞ. 2014-2015 Yaşar Kemal in Romanlarında Toplumcu Gerçekçilik (devam ediyor)
YAHYA KEMAL BEYATLI (1884-1958) Yahya Kemal Beyatlı 2 Aralık 1884 tarihinde bugün Makedonya sınırları içerisinde bulunan Üsküp te dünyaya geldi. Asıl adı Ahmet Agâh tır. Şehsuvar Paşa torunlarından olduğu Detaylı İSLAM KURUMLARI VE MEDENİYETİ
3. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ KENDİMİZİ İFADE ETME YOLLARIMIZ (16 Aralık 2013-24 Ocak 2014) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında 16 Aralık 2013-24 Ocak 2014 tarihleri arasında Detaylı Kategori: EDEBİYAT Öngörülen ders saati: 55 Alt Kategori Program İçeriği Özel Hedefler Kazanımlar
Kategori: EDEBİYAT Öngörülen ders saati: 55 Alt Kategori Program İçeriği Özel Hedefler Kazanımlar 33 1. Edebi Türler 2. Edebi Akımlar 3. Edebi Metinler Batı Etkisinde Gelişen Türk Tanzimat Dönemi Türk Detaylı ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ. Doç. Dr. Rıza BAĞCI
ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖĞRENİM DURUMU Lisans: 1976-1980 Doç. Dr. Rıza BAĞCI İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ/TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ Yüksek Lisans: 1984-1987 EGE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL Detaylı 03 Temmuz 2013 tarih ve 51 sayılı Üniversite Senato toplantısının 1 nolu karar ekidir.
03 Temmuz 2013 tarih ve 51 sayılı Üniversite Senato toplantısının 1 nolu karar ekidir. 1. SINIF GÜZ YARII I.YARI KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ İKİLİ ÖĞRETİM Detaylı D. Kodu Ders Adı Ders Saati Kredi Z/S TDE 501 AğızAraştırmaları 3 3 S TDE 503 Arapça I 3 3 S TDE 505 Âşık Edebiyatı 3 3 S TDE 507
YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ABD LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI Türk Dili ve Edebiyatı Tezli Yüksek Lisans Programı Programın öngörülen Detaylı MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya
KAYNAK: Birol, K. Bülent. 2006. "Eğitimde Sanatın Önceliği." Eğitişim Dergisi. Sayı: 13 (Ekim 2006). 1. GİRİŞ Sanat, günlük yaşayışa bir anlam ve biçim kazandırma çabasıdır. Sanat, yalnızca resim, müzik, Detaylı SÜRELİ YAYINLAR (DERGİ) KATALOGU YAYIN YERİ VE TARİHİ
SÜRELİ YAYINLAR (DERGİ) KATALOGU YER NO DERGİ ADI YAYIN YERİ VE TARİHİ 984 YABANCI ÜLKELERDE KAÇAKÇILIK BÜLTENİ Ankara, 1936-435 YAĞMA Tahran, Tarih yok 2031 YAKIN SOSYALİST KÜLTÜR DERGİSİ İstanbul, 1989. Detaylı GÜNLÜK (GÜNCE) www.dosyabak.com
GÜNLÜK (GÜNCE) 1 GÜNLÜK Öğretmeye bağlı, gerçekçi anlatım türlerinden biri olan günlükler, bir kişinin önemli ve kayda değer bulduğu olayları, gözlem, izlenim duygu düşünce ve hayallerini günü gününe tarih Detaylı ANKARA ÜNİVERSİTESİ GELİŞTİRME VAKFI OKULLARI ÖZEL LİSESİ 2010-2011 ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM 11. SINIF MF-DİL GRUBU GRUBU TÜRK EDEBİYATI DERSİ III
ANKARA ÜNİVERSİTESİ GELİŞTİRME VAKFI OKULLARI ÖZEL LİSESİ 2010-2011 ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM 11. SINIF MF-DİL GRUBU GRUBU TÜRK EDEBİYATI DERSİ III. YAZILI SINAVI SORULARI Öğrencinin Adı ve Soyadı : Sınıfı: Detaylı 7.Ünite: ESTETİK ve SANAT FELSEFESİ
7.Ünite: ESTETİK ve SANAT FELSEFESİ Estetik ve Sanat Felsefesi Estetiğin Temel Soruları Felsefe Açısından Sanat Sanat Eseri Estetiğin Temel Kavramları Estetiğin Temel Sorunlarına Yaklaşımlar Ortak Estetik Detaylı 11. Sınıf TÜRK EDEBİYATI. Mustafa CEYDİLEK Nuri CEYDİLEK. Redaksiyon. Burcu Yılmaz. Başak Kutucu. Esra Acar. Pınar Seyfittinoğlu
11. Sınıf TÜRK EDEBİYATI Mustafa CEYDİLEK Nuri CEYDİLEK Redaksiyon Pınar Seyfittinoğlu Başak Kutucu Burcu Yılmaz Esra Acar Ankara 2015 Nitelik Yayınları 9 11. Sınıf Türk Edebiyatı Konu Anlatımlı / Mustafa Detaylı Hocam Prof. Dr. Nejat Göyünç ü Anmak Üzerine Birkaç Basit Söz
Hocam Prof. Dr. Nejat Göyünç ü Anmak Üzerine Birkaç Basit Söz PROF. DR. 133 Prof. Dr. Alaattin AKÖZ SÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Hiç unutmadım ki! Akademik olarak hem yüksek lisans, hem de doktora Detaylı ÖZEL ÖĞRETİM KURSU TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI-I ÇERÇEVE PROGRAMI. :Tercih Özel Öğretim Kursu :Kesikkapı Mah. Atatürk Cad. No.
ÖZEL ÖĞRETİM KURSU TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI-I ÇERÇEVE PROGRAMI 1.KURUMUN ADI 2.KURUMUN ADRESİ 3.KURUCU TEMSİLCİSİ ADI :Tercih Özel Öğretim Kursu :Kesikkapı Mah. Atatürk Cad. No.79 Fethiye /MUĞLA :ARTI ÖZEL Detaylı TED ÜNİVERSİTESİ İNGİLİZCE YETERLİLİK SINAVI (TEDÜ - İYS)
TED ÜNİVERSİTESİ İNGİLİZCE YETERLİLİK SINAVI (TEDÜ - İYS) TEDÜ-İYS ileri düzey bir İngilizce sınavı olup, üniversitemizde lisans eğitimi almak için başvuran öğrencilerin ilgili fakültelerdeki bölümlerinde Detaylı Kategori: EDEBİYAT Öngörülen ders saati: 60 Alt Kategori Program İçeriği Özel Hedefler Kazanımlar. Edebiyatına
23 Kategori: EDEBİYAT Öngörülen ders saati: 60 Alt Kategori Program İçeriği Özel Hedefler Kazanımlar 1. Edebi Türler Batı Etkisinde Gelişen Türk - Batı nın Türk Öğrenci: na - Türkçe yayınlanan ilk 2. Edebi Detaylı Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi
Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi tarafından tam algılanmadığı, diğer bir deyişle aynı duyarlılıkla değerlendirilmediği zaman mücadele etmek güçleşecek ve mücadeleye toplum desteği sağlanamayacaktır. Detaylı Çağdaş Sanatımızda Son Osmanlı OSMAN HAMDİ KAYA ÖZSEZGİN
Çağdaş Sanatımızda Son Osmanlı OSMAN HAMDİ KAYA ÖZSEZGİN İÇİNDEKİLER İlk Söz /9 Hayatı ve Sanatı /17 Paris'te Resim Dersleri /19 İstanbul'a Dönüş /20 "Doğululuk" Eğilimi /23 Kadın Figürleri /25 Bilimsel Detaylı Kütahya Gazeteciler Cemiyeti Ziyareti:
Türk Ocakları Genel Merkezi Merkez Yönetim Kurulu Üyesi Efendi BARUTCU, Türk Ocakları nın 100 üncü kuruluş yıldönümü kutlamaları çerçevesinde, Sönmeyen Ocak Türk Ocakları ve Türkiye nin Geleceği konulu Detaylı Dil Gelişimi. temel dil gelişimi imi bilgileri
SADETTİN ÖKTEN İÇİMDE AVM VAR! Şehir ve Medeniyet İÇGÜDÜSEL DEĞİL, BİLİNÇLİ TERCİH: ŞEHİR Şehir dediğimiz vakıayı, olguyu dışarıdan bir bakışla müşahede edelim Şehir denildiğinde herkes kendine göre bir Detaylı İLETİŞİMDE TASARIM TASARIMDA İLETİŞİM KONULU ULUSLARARASI KATILIMLI SEMPOZYUM VE SERGİ GERÇEKLEŞTİ
İLETİŞİMDE TASARIM TASARIMDA İLETİŞİM KONULU ULUSLARARASI KATILIMLI SEMPOZYUM VE SERGİ GERÇEKLEŞTİ Dumlupınar Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Grafik Bölümü, yaklaşık bir yıllık hazırlık sürecinin Detaylı 2014 LYS-3 TESTLERİNE YÖNELİK STRATEJİLERİ
2014 LYS-3 TESTLERİNE YÖNELİK STRATEJİLERİ Adaylar LYS-3 de Türk Dili Edebiyatı ile Coğrafya-1 testlerinden sınava girecekler. Özellikle eşit ağırlık ve sözel alanda tercih yapacak adaylar için her iki Detaylı Ek 1. Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı (CEFR) ve Europass Dil Pasaportu:
PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ Adı ve Soyadı : Cengiz ALYILMAZ : Prof. Dr. Bölüm/ Anabilim Dalı : Türkçe Eğitimi Bölümü Doğum Tarihi : 11.4.1966 Doğum Yeri : Kars Çalışma Konusu : Eski Türk Dili, Türkçe Eğitimi, Detaylı Şimdi noktalama işaretlerinin neler olduğunu ayrıntılarıyla görelim. Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır.
NOKTALAMA İŞARETLERİ Dilimizde ilk kez Tanzimat döneminde kullanılan noktalama işaretleri, yazının daha kolay anlaşılmasını sağlar. Yazının okunmasını kolaylaştırır ve anlam karışıklığına düşülmesine engel Detaylı Uluslararası Yeni Medya Yeni Yaklaşımlar Konferansı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 8-9 Mayıs 2014
Uluslararası Yeni Medya Yeni Yaklaşımlar Konferansı Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi 8-9 Mayıs 2014 Sosyal medya, bir benlik inşası, benlik sunumu ve paylaşımı ortamıdır. Sosyal medya, bir sosyalleşme Detaylı YÖNETİM Sistem Yaklaşımı
YÖNETİM Sistem Yaklaşımı Prof.Dr.A.Barış BARAZ 1 Modern Yönetim Yaklaşımı Yönetim biliminin geçirdiği aşamalar: v İlk dönem (bilimsel yönetim öncesi dönem). v Klasik Yönetim dönemi (bilimsel yönetim, yönetim Detaylı 1888'de Galatasaray'ı bitirdikten sonra Hariciye Nezareti İstişare Odası'nda (Dışişleri Bakanlığı Enformasyon Dairesi) kâtip olarak göreve başladı.
TEVFİK FİKRET HAYATI 24 Aralık 1867'de İstanbul'da doğdu, 19 Ağustos 1915'te aynı kentte öldü. Asıl adı Mehmet Tevfik'tir. Çocuk yaşta annesinin ölümü ve babasının uzun yıllar sürgünde olması onu yaşamı Detaylı TEMEL SANAT EĞİTİMİ NEDİR?
Not: Öğretmenimizin elinden taşlar üzerinde sanat! SANAT EĞİTİMİ NEDİR? Sanat eğitimi, çizgi, form, mekan, renk, üç boyutlu yapı, görsel algılama ve inceleme ile ilgilenir. Temel sanat eğitimi derslerinin Detaylı İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ
İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ T.C. Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi vturker@marmara.edu.tr 10. DERS İKY - Teknik (Fonksiyonel) Kapsamı 6. Fonksiyon: KARİYER YÖNETİMİ (DEVAMI) Kariyer Aşamaları (4 Adet) Detaylı 1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi
SOSYOLOJİ (TOPLUM BİLİMİ) 1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi Sosyoloji (Toplum Bilimi) Toplumsal grupları, örgütlenmeleri, kurumları, kurumlar arası ilişkileri, Detaylı Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği
3. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Sempozyumu 21-23 Ekim 2011, Çanakkale Türk İnşaat Firmalarının Yurtdışı Projelerde İşçi Sağlığı, İş Güvenliği ve Çevre Uygulamalarına Bakışı - Rusya Federasyonu Örneği Aslı Detaylı Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi I. Laboratuar (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Teori (saat/hafta) AKTS. 1.YIL/ 1.yarıyıl Güz
Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi I Dersin Adı Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi I Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme Detaylı KENDİMİZİ DÜZENLEME BİÇİMİMİZ
2. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ KENDİMİZİ DÜZENLEME BİÇİMİMİZ (24 Mart 9 Mayıs 2014) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında (24 Mart 2014-09 Mayıs 2014) tarihleri arasında işlediğimiz Detaylı MICROSOFT YENİLİKÇİ ÖĞRETMENLER PROGRAMI 2009 TÜRKİYE FORUMU PAZAR - RİZE
KASTAMANİA PROJE NO : 25 PROJE LİDERİ Mehmet ÖZKAN DESTEK ÖĞRETMENLER Ömer Faruk KOR Türker ASLAN Mehmet Akif Ersoy İlköğretim Okulu KASTAMONU MICROSOFT YENİLİKÇİ ÖĞRETMENLER PROGRAMI 2009 TÜRKİYE FORUMU Detaylı 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI KEPEZ İZMİRLİOĞULLARI ORTAOKULU 7. SINIF İNGİLİZCE DERS İŞLEME YOL HARİTASI
EKİM 2 & 4 EKİM EKİM 1 4 412 EYLÜL 3 AY HAFTA SAAT 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI KEPEZ İZMİRLİOĞULLARI ORTAOKULU 7. SINIF İNGİLİZCE DERS İŞLEME YOL HARİTASI UNITE 1 HEDEFLER KAZANIMLAR Okuduğu metnin konusunu Detaylı 1. LİDER 2. LİDERLİK 3. YÖNETİCİ LİDER FARKI
YÖNETİCİ-LİDER FARKI VE LİDERLİĞİN YÖNETİMDEKİ ÖNEMİ Ahmet VERAL (Rapor) Eskişehir, 2011 1. LİDER Genel bir kavram olarak ele alındığında lider, bir grubun hedef oluşturma ve bu hedeflere ulaşma ve ilerleme Detaylı 6 AŞAMADA LYS EDEBİYAT NETLERİ NASIL ARTAR?
6 AŞAMADA LYS EDEBİYAT NETLERİ NASIL ARTAR? 1. LYS EDEBİYAT SORULARIN GELDİĞİ KONULAR LYS 3 adı verilen test türünden toplam 56 soru geliyor. Bu sorular dil anlatım ve edebiyat bilgileri olmak üzere ikiye Detaylı Doğal Afetler ve Kent Planlama
Doğal Afetler ve Kent Planlama Yer Bilimleri ilişkisi TMMOB Şehir Plancıları Odası GİRİŞ Tsunami Türkiye tektonik oluşumu, jeolojik yapısı, topografyası, meteorolojik özellikleri nedeniyle afet tehlike Detaylı YAZARLARIN GAZETELERDEKİ YAZILARI ÜZERİNE BİBLİYOGRAFYALARIN LİSTESİ Bülent Ağaoğlu İstanbul, Ağustos 2002 İÇİNDEKİLER A.RIFAT... 3 ADIVAR, HALİDE EDİP... 3 AHMET CEVDET... 3 AHMET RASİM... 3 ALİ KEMAL... Detaylı 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,
Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Detaylı 3. SINIF II. SORGULAMA ÜNİTESİ BÜLTENİ
3. SINIF II. SORGULAMA ÜNİTESİ BÜLTENİ TEMA Kim Olduğumuz ÜNİTE ADI Bütünün Parçasıyım TARİH 28 Ekim 6 Aralık 2013 SORGULAMA HATLARI Ait Olduğumuz Gruplar İnanç ve Değerler İnanç ve Değerlerin Davranış Detaylı Patronun hizmetini yapıyor Çalışan kadından bahsediyorum. Ben kocama muhtaç değilim diye evvela ailesini dağıtıyor.
Babalarını Yola Getiren Kızlar! Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 28 Aralık 2014 Yakın geçmişte Cübbeli Ahmet Hoca hakkında bir yazı yazdım. Özellikle dindar geçinen Detaylı Benim en büyük şansım Adnan Turani gibi hem iyi bir sanatçı hem de iyi bir eğitimci atölye hocamın olmasıydı.
Mehmet Güler Türkiye de yetişen resim sanatının önemli isimlerinden Mehmet Güler ile Malatya dan Almanya ya uzanan yolculuğunu, resim kariyerinde rol oynayan isimleri, Almanya yı tercih etmesinde etkili Detaylı DİNÇEROĞLU AVUKATLIK BÜROSU A V U K A T HÜSEYİN ENİS DİNÇEROĞLU & ESRA AKKOÇ YAREN AHMET ŞEREF UYANIK & ELİFCAN TEKELİ STJ. AV.
İZMİR BARO BAŞKANLIĞI NA Strasburg da yapılacak olan Doğu PERİNÇEK AİHM davasında yönetim kurulumuzun kararı ile temsilci olarak görevlendirildim. Bir çok kişi ve kuruluşun yanı sıra hukukçu olarak TÜRKİYE Detaylı SİZİN WEB SİTENİZ BİR TANEDİR!
1 SİZİN WEB SİTENİZ BİR TANEDİR! Tabi şu da bir gerçek ki, sizin siteniz 350 milyon ve hala artmakta olan siteden bir tanesidir. Sitenizin diğerlerinden ayrılması ve ayakta kalması için ne yapabilirsiniz? Detaylı 159 NOLU SÖZLEŞME SAKATLARIN MESLEKİ REHABİLİTASYON VE İSTİHDAMI HAKKINDA SÖZLEŞME. ILO Kabul Tarihi: 1Haziran 1983. Kanun Tarih ve Sayısı (*) :
159 NOLU SÖZLEŞME SAKATLARIN MESLEKİ REHABİLİTASYON VE İSTİHDAMI HAKKINDA SÖZLEŞME ILO Kabul Tarihi: 1Haziran 1983 Kanun Tarih ve Sayısı (*) : Resmi Gazete Yayım Tarihi ve Sayısı: Bakanlar Kurulu Kararı Detaylı 9.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ
EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KONU ADI Güzel Sanatlarda Edebiyatın Yeri KAZANIMLAR. Bilim ile güzel sanatların farklılığını belirler.. İnsan etkinliklerinin güzel sanatlar içindeki yerini belirler.. Güzel sanatların Detaylı 4. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (17 Aralık 2012 25 Ocak 2013) Sayın Velimiz, 17 Aralık 2012 25 Ocak 2013 tarihleri arasındaki temamıza ait bilgiler bu
Bu bildiri UNESCO Genel Konferansı nın 35. oturumunda onaylanmıştır. IFLA/UNESCO Çok Kültürlü Kütüphane Bildirisi Çok Kültürlü Kütüphane Hizmetleri: Kültürler Arasında İletişime Açılan Kapı İçinde yaşadığımız Detaylı DERS BİLGİLERİ TÜRKÇE I: YAZILI ANLATIM TRD 101 1 2 + 0 2 2
DAŞÖZ, T. (2016). Murat Özbay Serisi Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 5(1), 526-533. MURAT ÖZBAY SERİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME Tuğçe DAŞÖZ Geliş Tarihi: Detaylı ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı.
ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE KÜLTÜR Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan Örgütün amaçlarına uygun olarak görevlerini yerine getirebilmesi, yaşamını sürdürmesi, karşılaştığı sorunları çözmesi ve gelişimini Detaylı Avrupa Birliği 7.Çerçeve Programı Nedir?
Avrupa Birliği 7.Çerçeve Programı Nedir? AB Çerçeve Programları, Avrupa Birliği nde çok uluslu araştırma ve teknoloji geliştirme projelerinin desteklendiği başlıca Topluluk Programı dır. İlki 1984 yılında Detaylı Proje Hazırlama. Prof. Dr. Hasan Efeoğlu. Mühendislik Fakültesi E&E Müh. Bölümü
Proje Hazırlama Prof. Dr. Hasan Efeoğlu Mühendislik Fakültesi E&E Müh. Bölümü Hayat Sürecinde Kısa Orta ve Uzun Vadede planlanan bir yatırım-araştırma-geliştirme organizasyonları veya endüstriyel veya Detaylı AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER
Murat Çokgezen Prof. Dr. Marmara Üniversitesi 183 SORULAR 1. Ne zaman, nasıl, hangi olayların, okumaların, faktörlerin veya kişilerin tesiriyle ve nasıl bir süreçle liberal oldunuz? 2. Liberalleşmeniz Detaylı I. BÖLÜM I. DİL. xiii
DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyılı T+U Saati Ulusal Kredisi AKTS ARAP DİLİ VE EDEBİYATI I İLH 103 1 2+0 2 3 Ön Koşul Dersleri Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Yüz Yüze / Zorunlu Detaylı ÖZ GEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı: Oğuzhan KARABURGU 2. Doğum Tarihi: 1975 3. Unvanı: Yrd.Doç.Dr. 4. Öğrenim Durumu:
ÖZ GEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Oğuzhan KARABURGU 2. Doğum Tarihi: 1975 3. Unvanı: Yrd.Doç.Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Türk Dili ve Edebiyatı Erciyes Üniversitesi 1998 Y. Lisans Yeni Detaylı SANAT EĞİTİMİ ÜZERİNE. Doç. Dr. Mutlu ERBAY
SANAT EĞİTİMİ ÜZERİNE Doç. Dr. Mutlu ERBAY İstanbul 2013 Yay n No : 2834 İletişim Dizisi : 97 1. Baskı - Şubat 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377-858 - 5 Copyright Bu kitab n bu bas s n n Türkiye deki yay Detaylı İlkçağ Anadolu Uygarlıklarında Sosyo-Ekonomik ve Kültürel Yapı Bağlamında Kütüphane/Arşiv Kurumu
Kazak Hanlığı nın kuruluşunun 550. yılı dolayısıyla Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümümüzce düzenlenen Kazak Hanlığı ve Kazakistan konulu bu toplantıda Kısaca Kazak Detaylı TASFİYE İŞLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
TASFİYE İŞLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ MİSYON ÇALIŞMASI Tablo 1. Misyon Çalışması Sonuçları Konsolide Misyon Toplumun refahı, ekonomik kalkınmanın sağlanması ve kamu kurumlarının mali Detaylı Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu..
28 Nisan 2014 Basın Toplantısı Metni ; (Konuşmaya esas metin) Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu.. -- Silahlı Kuvvetlerimizde 3-4 yıldan bu yana Hava Kuvvetleri Detaylı KAZANIMLAR OKUMA KONUŞMA YAZMA DİL BİLGİSİ
EYLÜL 1-2 (16-27-EYLÜL 2013) DOĞA VE EVREN İSTİKAL MARŞI-İKİNDİLER Türkçe Dersine Yönelik Tutum Ölçeği İLKÖĞRETİM SI 1. Okuma kurallarını uygulama:1.5 Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır.2. Okuduğu metni Detaylı Bugün kadın ve erkeğin daha eşit olacağı bir toplumda yaşamak için sen ne yapacaksın?
Bugün kadın ve erkeğin daha eşit olacağı bir toplumda yaşamak için sen ne yapacaksın? Çözüm Analizi Araştırma Hakkında 2 Kadın ve Erkeğin Eşit Olduğu Bir Toplum Dünyada ve ülkemizde hemen hemen tüm kurumsal Detaylı ihh 6. ULUSLARARASI ÇOCUK BULUŞMASI RAPORU
ihh 6. ULUSLARARASI ÇOCUK BULUŞMASI RAPORU 18 EKiM 2014 Uluslararası Çocuk Buluşması, İHH İnsani Yardım Vakfı nın dünyanın farklı coğrafyalarında gerçekleştirdiği yetim çalışmalarını Türkiye halkına anlatmak Detaylı 1. BÖLÜM. Şiirin Anlamsal Özellikleri
Cevap Anahtarı 1. BÖLÜM Güzel Sanatlar ve debiyat Şiirin Biçimsel Özellikleri Şiirin Anlamsal Özellikleri Söz Sanatları 3 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Düz Yazı Türleri Detaylı www.plantodulleri.com 4
SPONSORLUK 4 PLANT Peyzaj ve Süs Bitkiciliği Dergisi Şubat 2010 tarihinde yayına başlayan dergimiz, 11 inci sayı itibariyle üç aylık periyoda dönüş yapmış, şu an için 13. sayısını sektörel dolaşıma sunmaya Detaylı Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni
GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz Detaylı Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri
Türkçe Eğitimi Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans Programı Ders İçerikleri 1. Yıl Ders Planı 1. Yarıyıl Türkçe Öğretiminde Çağdaş Yaklaşımlar ETO701 1 2 + 1 7 Türkçe öğretiminde geleneksel uygulamalardan Detaylı Şiddete Karşı Kadın Buluşması 2
Şiddete Karşı Kadın Buluşması 2 Evde, Okulda, Sokakta, Kışlada, Gözaltında Şiddete Son 18-19 Mart 2006, Diyarbakır ŞİDDETE KARŞI KADIN BULUŞMASI 2 EVDE, OKULDA, SOKAKTA, KIŞLADA, GÖZALTINDA ŞİDDETE SON Detaylı Günümüzün karmaşık iş dünyasında yönününüzü kaybetmeyin!
YAKLAŞIMIMIZ Kuter, yıllardır dünyanın her tarafında şirketlere, özellikle yeni iş kurulumu, iş geliştirme, kurumsallaşma ve aile anayasaları alanlarında güç veren ve her aşamalarında onlara gerekli tüm Detaylı BİLGİYE ERİŞİM MERKEZİ
2014 YILI FAALİYET RAPORU BİLGİYE ERİŞİM MERKEZİ Oda Faaliyetleri 86 BİLGİYE ERİŞİM MERKEZİ Muhasebecilikte kural, karar ve mevzuat çok sık değişebilmektedir. Bu alanda çalışanların kararlardan haberdar Detaylı GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ
GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ I.SINIF I.YARIYIL FL 101 FELSEFEYE GİRİŞ I Etik, varlık, insan, sanat, bilgi ve değer gibi felsefenin başlıca alanlarının incelenmesi Detaylı TEOG Tutarlılık. T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük
2015-2016 8. Sınıf TEOG Tutarlılık T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Sorularımızın TEOG sorularıyla benzeşmesi, bizler için olduḡu kadar, bu kaynaklardan beslenen yüz binlerce öḡrenci ve yüzlerce kurum Detaylı TEB Eczacılık Akademisi 2015 Yılı Bilim Hizmet ve Teşvik Ödülleri Sahiplerine Takdim Edildi
TEB Eczacılık Akademisi 2015 Yılı Bilim Hizmet ve Teşvik Ödülleri Sahiplerine Takdim Edildi Türk Eczacıları Birliği Eczacılık Akademisi tarafından 2005 yılından bu yana her yıl, eczacılık bilimleri alanında Detaylı 2016 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim