ACI KAYBIMIZ - SÜHEYLA YUSUFOĞLU'NU (TIĞLI) YİTİRDİK
Kanun Numarası        : 3186
Kabul Tarihi          : 30/4/1985
Yayımlandığı R. Gazete: Tarih: 8/5/1985  Sayı: 18748
Yayımlandığı Düstur   : Tertip: 5  Cilt: 24  Sayfa: 365
Madde 1 - Üreticiler; karşılıklı yardım, dayanışma ve kefalet suretiyle mesleki faaliyetleri ile ilgili ihtiyaçlarını sağlamak, ürünlerini daha iyi şartlarla değerlendirmek ve ekonomik menfaatlerini korumak amacıyla, aralarında sınırlı sorumlu, değişir sayıda ortaklı ve değişir sermayeli, tüzelkişiliği haiz tarım satış kooperatifleri kurabilirler.
a) Ortak deyimi, bu Kanuna göre kurulan tarım satış kooperatifleri ortaklarını,
b) Kooperatif deyimi, bu Kanun kapsamına giren tarım satış kooperatiflerini,
c) Birlik deyimi, bu Kanun kapsamına giren tarım satış kooperatifleri birliklerini,
d) Üst kuruluş deyimi, tarım satış kooperatiflerinin bağlı bulundukları tarım satış kooperatifleri birliklerini,
Örnek anasözleşmelerin hazırlanması
Madde 4 - Kooperatif ve birliklerin örnek anasözleşmeleri T.C. Ziraat Bankası ile Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin görüşü de alınarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanır ve Bakanlar Kurulunca kabul edilir.
Madde 5 - Kooperatif ve birlikler esas itibariyle;
a) Ortakların ürünlerinin daha iyi şartlarla değerlendirilmesine çalışmak, bu konuda gerekli her türlü tedbiri almak,
b) Ortakların ve ortak olmayan üreticilerin tarımsal üretim faaliyeti ile ilgili ihtiyaçlarını karşılamak,
c) Bakanlar Kurulu veya yetki vereceği Bakanlık ya da kurullarca görevlendirildiğinde, üreticilerden Devlet adına destekleme alımında bulunmak,
Bu kuruluşların diğer yatırımları ile ilgili projeleri, iştirakleri ve gayrimenkul iktisaplarında, anasözleşmelerinde gösterilen değerlerin üzerindekiler için, Bakanlar Kurulu veya yetki vereceği kurul Bakanlık veya teşkilatın kararı gereklidir.
Madde 6 - Kooperatiflerin sermayeleri, ortak üreticilerin, birliklerin sermayeleri de ortak kooperatiflerin ödeyecekleri sermaye paylarından oluşur. (İkinci fıkra mülga: 26/12/1993-3947/1 md.)
Madde 8 - Kooperatif ve birliklerin en yetkili organları, genel kurullarıdır.
Genel kurullarda alınan kararlar, anasözleşmelerde gösterilen süre içerisinde yetkili makamın onayı ile kesinleşir. Süresi içerisinde onaylanmayan veya reddedildiği bildirilmeyen kararlar tasdik edilmiş sayılır.
a) (Değişik:26/12/1993 - 3947/2 md.)
Kooperatiflerde, genel kurula katılma hakkını haiz ortaklar arasından genel kurulca üç sene için seçilecek dört üye ile kooperatif müdür veya vekilinden teşekkül eder.
b) (Değişik:26/12/1993-3947/2 md.)
Birliklerde, genel kurulca temsilciler arasından üç sene için seçilecek dört üye ile, genel müdür veya vekilinden teşekkül eder.
Devlet adına destekleme alımları ile görevlendirilecek birliklerde, destekleme alım görevinin verildiği tarihten desteklenen ürünün satışının tamamen yapıldığı tarihe kadar görev yapmak ve destekleme alımları ile ilgili işleri yürütmek üzere, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı ile T.C. Ziraat Bankası da yönetim kurullarında kendi mensupları arasından birer temsilci görevlendirirler.
Kooperatif ve birliklerde yönetim kurulu başkanı, yönetim kuruluna seçimle gelen üyeler arasından seçilir. Yönetim kurulunun seçimle gelen üyeleri ayrıca aralarında bir de başkanvekili seçerler.
Kooperatif yönetim kurulu üyelerinin okur yazar, birliklerin yönetim kurullarında seçimle işbaşında bulunan üyelerin en az ilkokul, atama yoluyla gelen temsilcilerin ise yüksek tahsilli olmaları şarttır.
(Değişik: 26/12/1993-3947/2 md.)
Kooperatif ve birlik yönetim kurulu üyelerine verilecek ücret veya huzur hakkının miktarı, ayda en yüksek Devlet memuru aylığının (Ek gösterge dahil) brüt tutarını geçmemek üzere, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tespit olunur. Kooperatif ve birliklerin yönetim kurulu üyeleri, ücret veya huzur hakkından başka herhangi bir ücretten yararlanamayacakları gibi, bu kuruluşları temsilen iştiraklerde de görev alamazlar.
Yönetim Kurulu üyeleri ile kooperatifler tarafından seçilecek temsilcilerin seçim esasları, temsilcilerin adedi, yönetim kurulları üyeleri ve kooperatifler tarafından seçilecek temsilcilerde aranacak diğer nitelikler ile yönetim kurullarının görev ve çalışma esasları anasözleşmelerde belli edilir.
a) (Değişik: 26/12/1993-3947/3 md.)
Kooperatiflerde, genel kurula katılma hakkını haiz ortaklar arasından veya dışarıdan seçilecek iki üye,
b) (Değişik: 26/12/1993-3947/3 md.)
Birliklerde, genel kurulca temsilciler arasından veya dışardan seçilecek, iki üye ile bir adet Sanayi ve Ticaret Bakanlığı temsilcisinden teşekkül eder.
Kooperatif denetim kurulu üyelerinin en az ilkokul, birlik denetim kurulunda seçimle iş başında bulunan üyelerin en az ortaokul veya muadili okul, atama yoluyla gelen temsilcilerin ise yüksek tahsilli olmaları şarttır.
Kooperatif ve birlik denetim kurulu üyelerine verilecek ücret veya hakkı huzurun miktarı Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tespit olunur. Kooperatif ve birlik denetim kurulu üyeleri, ücret ve hakkı huzurdan başka herhangi bir ücretten yararlanamayacakları gibi bu kuruluşları temsilen iştiraklerde de görev alamazlar,
Müdürlük - Genel Müdürlük
Madde 11 - Kooperatif ve birliklerde işler, kanun, anasözleşme,diğer mevzuat hükümleri ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığının ve üst kuruluşun talimatları, genel kurul ve yönetim kurulu kararlarına uygun olarak, kooperatiflerde müdürlük, birliklerde genel müdürlük tarafından yürütülür.
Birliklerde; genel müdürlerin Sanayi ve Ticaret Bakanının teklifi ve Başbakanın onayı ile Genel Müdür Yardımcılarının ise, birlik yönetim kurulunun teklifi ve Sanayi ve Ticaret Bakanının onayı ile imzaya yetkili personel, genel müdürün teklifi, yönetim kurulunun kararı ile atanır.
Kooperatif ve birliklerin genel müdür dışındaki personeli için tayin, nakil ve görevden çıkarılma gibi esaslar, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikte ayrıca gösterilir.
Ancak Devlet zararının söz konusu olduğu hallerde, ayrıca genel kurul kararı aranılmadan, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının kararı ile ilgililerin mali sorumluluklarına gidilir ve buna göre açılacak davalarda Türk Ticaret Kanununun 341 inci maddesi uygulanmaz.
Madde 13 - Resmi dairelerle mahkemelere ve üçüncü şahıslara karşı kooperatifleri yönetim kurulu, birlikleri genel müdürleri temsil eder. Kooperatif yönetim kurulu bu yetkisini müdüre verebilir.
Bu kuruluşları taahhüt altına koyabilmek için; kooperatiflerde müdür, birliklerde genel müdür veya vekilleri ile yönetim kurulu üyelerinden birinin veya müdür, genel müdür ya da vekilleri ile kuruluş adına imzaya yetkili olanlardan birinin müşterek imzaları şarttır.
Yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile personelin görevlerine son verilmesi
Talimatlara uyma mecburiyeti
Madde 16 - Kooperatif ve birlikler ile bunların en az % 51 hissesine sahip oldukları kuruluşlar Sanayi ve Ticaret Bakanlığının teftiş ve denetimine tabidir. Bu bakanlık T.C. Ziraat Bankasını teftiş ve denetimle görevlendirebilir.
Birlikler de bağlı kooperatiflerinin teftiş ve denetim görev ve yetkisini taşırlar.
Kooperatif ve birlikler Sanayi ve Ticaret Bakanlığının yapacağı veya T.C. Ziraat Bankasına yaptıracağı teftiş ve denetimler sonucu vereceği talimatlara uymak zorundadırlar.
Madde 17 - Kooperatiflerle birliklerin kredi ihtiyaçları esas itibariyle T.C. Ziraat Bankası tarafından karşılanır. Lüzum ve ihtiyaç halinde diğer bankalarla da çalışabilmesi Sanayi ve Ticaret Bakanlığının iznine tabidir.
Muhasebe usulü ve kanuni defterler
Yönetmelikte belirtilen defterler Türk Ticaret Kanununun 66 ncı maddesinde yazılı defterlerin yerine geçer.
Gelir - gider farkları
Madde 19 - Kooperatif ve birliklerin ortak içi ve ortak dışı faaliyetlerinden elde olunacak gelir - gider farklarının hesaplanması ve dağıtımı, karşılık ve fonların tesisi, kullanılma şekli ile ilgili hususlar anasözleşmelerde gösterilir.
Ortak içi ve ortak dışı faaliyetlerden dolayı doğan gelir - gider menfi farkları, bilançonun genel kurulda görüşülmesi ve tutanakların onaylanmasını müteakip, yedek akçe ile ortak ve bağlı kooperatiflerden istenecek ödemelerle kapatılır.
Madde 20 - Ortakların, kendilerine açılacak kredi ve verilecek avanslara mesnet olarak gösterdikleri ürünleri, hayvanları ve üretimleri ile ilgili her türlü makine ve araçları üzerinde ortağı bulundukları kooperatiflerin mutlak rehin hakkı vardır.
Madde 21 - Kooperatiflerin kredi ile ilgili senetleri, kağıtları ve her türlü taahhütname ve sözleşmeleri, ortağın oturduğu veya kooperatifin bulunduğu köy veya mahalle ihtiyar heyetleri tarafından parasız olarak tasdik olunur. Bu suretle tasdik olunan senet ve belgeler, İcra ve İflas Kanununun 38 inci maddesinde yazılı belgeler hükmündedir. Müracaat vukuunda, bu tasdik muameleleri, noterler tarafından da yapılır.
İpotek tesisi ve kaldırılması
Alacak sebebiyle mülk edinme
Madde 23 - Kooperatifler alacaklarının tahsili için kendi talepleri üzerine satışa çıkarılan ortaklara ait taşınmaz malları üzerlerine alabilirler. Bu şekilde edindikleri taşınmaz malları üç yıl içinde başkalarına satamazlar, bunları ya bizzat veya icar yoluyla değerlendirebilirler. Bu işlemden elde edilen gelirlerden, masraf düşüldükten sonra % 10'u kooperatif hizmet karşılığı olarak ayrılır. Geriye kalan, borçlunun borcuna mahsup edilir. Kooperatiflerin alacağı, bu süre içinde faiz ve masrafları ile birlikte ödenir veya yukarıdaki yolla karşılanırsa, taşınmaz mallar sahiplerine geri verilir.
a) Ortaklar ile kooperatifleri,
b) Kooperatifler ile bağlı oldukları birlikler,
c) Yönetim kurulları ile müdürlük ve genel müdürlük,
Birleşme ve ayrılma
Madde 26 - Kooperatif ve birlikler.
c) Kanunlarda öngörülen diğer hallerde Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca mahkemeden fesih kararı alınması ile,
d) Bu Kanunun 25 inci maddesinde yazılı sebeplerle,
Alımla görevlendirilen kuruluşlara, bu hizmetlerine karşılık olmak üzere, miktarı ve ödeme şekli Bakanlar Kurulu veya yetki vereceği bakanlık ya da kurul tarafından belirlenecek "Hizmet Komisyonu" ödenir.
Madde 28 - Bu Kanun ve anasözleşmelerde açıklık bulunmayan hususlar için sırasıyla, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun anonim şirketlerle ilgili hükümleri uygulanır.
a) Yönetim ve denetim kurulları üyeleri için 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 49 uncu maddesi ile, 657 sayılı Kanunun 1897 sayılı Kanunla değiştirilen 87 ve 175 inci maddeleri,
b) Ödünç Para Verme İşleri Hakkında 30/9/1983 tarih ve 90 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri,
c) 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 19 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 45 inci maddesinin üçüncü fıkrası,
Madde 30 - 2834 sayılı Tarım Satış Kooperatifleri ve Birlikleri Kanununun 8, 11, 13 ve 21 inci maddeleri hariç diğer hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır.
Ek Madde 1 - (Ek: 4/4/1991 - 3710/1 md.)
Üreticilerin tarım satış kooperatiflerine ödedikleri sermaye paylarının çıkma ve çıkarılma hallerine bağlı olarak iadesi sırasında, sermaye payının ürüne endekslenerek hesaplanması sonucu üreticiler açısından ortaya çıkan kazançlar Gelir Vergisinden istisna edilir.
Bu şekilde görevleri sona erenlerin yerlerine, ilk Genel Kurula kadar görev yapmak üzere, gerekli nitelikleri taşıyanlar arasından Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca atama yapılır.
Geçici Madde 5 - (Ek: 4/4/1991 - 3710/2 md.)
1.1.1991 - 31.12.1995 tarihleri arasında uygulanmak üzere;
3186 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulan ve 2834 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde belirtilen muafiyetlerden yararlanan tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin müştereken ve sermayesinin en az % 51'ine sahip olmak üzere kuracakları anonim şirketlere sermaye olarak gösterecekleri ayınların bu şirketlere devrinden doğan kazançlar ile bu şirketteki hisselerinin, birbirlerine, kooperatif ortağı üreticilere, kooperatif, birlik ve şirket çalışanlarına veya borçların tasfiyesi amacıyla gerçek ve tüzel kişilere satışı veya bedelsiz devri işlemlerinden doğan kazançlar Kurumlar Vergisinden müstesnadır.
Tarım Satış Kooperatifleri ve Birliklerinin sermayesinin en az % 51'ine sahip oldukları şirketlerin kuruluş, tescil, hisse senedi çıkarma işlemleri ile adı geçen kooperatif ve birliklerin bu şirketlerdeki hisselerinin yukarıda belirtilen kişi ve kuruluşlara satışı veya devri işlemleri Sermaye Piyasası Kanununun 28 inci maddesindeki kesintiler ile her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
Bu madde kapsamında yapılan işlemler, katma değer vergisi uygulaması bakımından, Kurumlar Vergisi Kanununun 37 ve 39 uncu maddelerinde yazılı devir işlemleri gibi addolunur.
30/4/1985 TARİH VE 3186 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER
1. 26/12/1993 tarih ve 3947 Sayılı Kanunun Geçici Maddesi:
Geçici Madde 1 - Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte halen görevde bulunan birlik genel müdürlerinin görevleri sona erer ve onbeş gün içinde bu Kanun hükümlerine göre genel müdürlüklere atama yapılır.
3186 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
--------------  -----------------------------------------  ----------------
3710                          ----                          13/4/1991
3947                          ----                         30/12/1993
3186 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN
Kanun veya Kanun Hükümleri           Tarihi     Sayısı     Maddesi
---------------------------------    ----------- ---------- ------------