ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİNDE UYGULANAN ZORUNLU İNGİLİZCE HAZIRLIK PROGRAMI ÜZERİNE BOYLAMSAL BİR ARAŞTIRMA
Download "ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİNDE UYGULANAN ZORUNLU İNGİLİZCE HAZIRLIK PROGRAMI ÜZERİNE BOYLAMSAL BİR ARAŞTIRMA"
1 , ss ODOKUZ MAYIS ÜİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİDE UYGULAA ZORULU İGİLİZCE HAZIRLIK PROGRAMI ÜZERİE BOYLAMSAL BİR ARAŞTIRMA Yakup ÇOŞTU * Özet Bu çalışma, Türkiye de ilk defa bir İlahiyat Fakültesinde uygulamaya konulan Zorunlu İngilizce Hazırlık programını konu edinen boylamsal bir araştırmadır. OMÜ İlahiyat Fakültesinde, ila eğitim öğretim yılları arasında, Zorunlu İngilizce Hazırlık programı uygulanmıştır. Bu programın ilk öğrencileriyle, eğitim öğretim yılı başında ve sonunda olmak üzere iki kez, eğitim öğretim yılı sonunda da bir kez programla ilgili olarak mülakat gerçekleştirilmiştir. Bu farklı zaman dilimlerinde gerçekleştirilen mülakatlarda, öğrencilerin hazırlık programı hakkındaki düşünce ve tutumlarındaki değişim ile programın öğrencilerin mesleki ve akademik becerilerine olan katkısı incelenmiştir. Anılan incelememizde, programın açılmasıyla ilgili hedeflenen amaçlara bütünüyle ulaşılamadığı ve programın kısmen başarısızlıkla sonuçlandığı bulgularına ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Zorunlu İngilizce Hazırlık Programı, İlahiyat Fakültesi, Yabancı Dil Öğretimi, Samsun. Abstract A Longitudinal Research on Compulsory English Preparatory Program in Divinity Faculty of Ondokuz Mayıs University This study is a longitudinal research related to the first time that a Compulsory English Preparatory program took place at a Faculty of Divinity in Turkey. It was implemented Compulsory English Preparatory program, between and academic years, in the Faculty of Divinity, OMU. We have interviewed with first students of this program, two times at the beginning and the end of the academic year and once at the end of the academic year. In these interviews implemented in different times changes in their thinking and attitudes about the program and contributions of this program on their vocational and academic skills were investigated. The investigation has reached these findings that targeted aims about the opining programme couldn t have been completely achieved and the programme failed partly. Key words: Compulsory English Preparatory Program, Divinity Faculty, Foreign Language Education, Samsun. * Yrd. Doç. Dr., Hitit Ü. İlahiyat Fakültesi
2 62 Yrd. Doç. Dr. Yakup ÇOŞTU 1. Giriş İlahiyat Fakülteleri, Türkiye de yüksek din öğretiminin yapıldığı kurumlardır. Bu fakültelerden mezun olan öğrenciler, ağırlıklı olarak, Milli Eğitim Bakanlığında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni ve Diyanet İşleri Başkanlığında din görevlisi olarak istihdam edilmekte ve yasalar çerçevesinde vatandaşlara nitelikli din hizmeti sunmaktadırlar. Türkiye deki İlahiyat Fakültelerinin tarihine kısaca baktığımızda, 1980 öncesi Milli Eğitim Bakanlığı, 1980 sonrası da Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının çeşitli zaman dilimlerinde İlahiyat Fakülteleriyle ilgili olarak birtakım yapılandırmalara gittikleri görülmektedir. Bu yapılandırma çalışmaları, bilimsel ve akademik açıdan birikimli ilahiyatçılar yetiştirmeyi hedeflemekle birlikte, yüksek din eğitimi ve öğretiminde henüz bir kurumsallaşma ve gelenekselleşmenin yerleştirilemediğini de göstermektedir. Hiç kuşkusuz bu kurumsallaşamama ya da gelenekselleşememeden en çok etkilenenler ilahiyat fakültelerinde okuyan öğrenciler olmaktadır. İlahiyat fakülteleri ile ilgili olarak bugüne kadar farklı zaman dilimlerinde gerek müfredata yönelik ders içeriklerinde, ders isimlerinde ve kredilerinde değişiklikler yapılmış, gerekse de Zorunlu Arapça Hazırlık programı uygulanıp, belli bir süre sonra bu uygulama kaldırılmıştır. 1 Bu ve benzeri yapılandırma çalışmaları, ilgili fakülteler açısından bir kurumsallaşamama sorununu gözler önüne sermektedir. Biz bu çalışmamızda, Türkiye deki ilahiyat fakülteleri arasındaki ilk ve tek uygulama olan OMÜ İlahiyat Fakültesi nde ila eğitim öğretim yılları arasında uygulanan Zorunlu İngilizce Hazırlık programını ele alacağız. Din eğitimi ve din hizmetinde kaliteyi artırmak, bilimsel ve akademik açıdan öz güven sahibi ve birikimli ilahiyatçılar yetiştirmek amacıyla eğitim öğretim yılında OMÜ İlahiyat Fakültesi programına Zorunlu İngilizce Hazırlık programı uygulaması konulmuştur. Söz konusu programda, öğrencilerinin İngilizce dil öğretimi, Ondokuzmayıs Üniversitesi Yabancı Diller Eğitim 1 Bk. Halis Ayhan, Türkiye de Din Eğitimi, DEM Yay., İstanbul, Zorunlu İngilizce Hazırlık Programının açılmasına yönelik gerekçeler için bk. Yakup Çoştu, OMÜ İlahiyat Fakültesi İngilizce Hazırlık Sınıfı Öğrencilerinin Hazırlık Sınıfına Yönelik Düşünceleri, Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2007, sayı: 23, ss
3 OMÜ İlahiyat Fakültesinde Uygulanan Zorunlu İngilizce Hazırlık Programı Üzerine Boylamsal Bir Araştırma 63 Merkezi (OYDEM) tarafından yürütülmüş ve haftada 24 saat olmak üzere yıllık yaklaşık 720 saat Temel İngilizce Eğitimi adı altında yabancı dil eğitimi verilmiştir eğitim öğretim yılında OMÜ İlahiyat Fakültesi İlahiyat Lisans ve Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenliği programlarını kazanan öğrenciler, zorunlu İngilizce hazırlık programının ilk öğrencilerini oluşturmuştur eğitim öğretim yılından itibaren uygulanmak üzere, Yüksek Öğretim Kurulu nun İlahiyat Fakülteleriyle ilgili yeni bir yapılandırmasıyla, İlahiyat Fakülteleri bünyesinde yer alan DKAB programları, bağlı bulunan üniversitelerin Eğitim Fakültelerine kaydırılmış ve Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni yetiştirme görevi bu fakültelere bırakılmıştır. 4 Bu yeni yapılandırmadan sonra, zorunlu İngilizce hazırlık uygulaması, hem OMÜ İlahiyat Fakültesi İlahiyat Lisans programını kazanan hem de eğitim öğretim yılı ve daha sonraki yıllarda OMÜ Eğitim Fakültesi DKAB programını kazanan öğrencilere uygulanmaya devam edilmiştir eğitim öğretim yılı içerisinde, fakülte yönetim kurulu zorunlu hazırlık programıyla ilgili yeni bir çalışma başlatmış ve bu çalışma sonunda Zorunlu İngilizce Hazırlık uygulamasının kaldırılması, eğitim öğretim yılından geçerli olmak üzere Zorunlu Arapça Hazırlık uygulamasının getirilmesi yönünde karar alınmıştır. Fakülte yönetim kurulu kararları, üniversite senatosu yoluyla Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığına iletilmiş ve Başkanlığın tarihli kararıyla Zorunlu İngilizce Hazırlık programı kaldırılmış 5, tarihli kararla da Zorunlu Arapça Hazırlık programı uygulamaya konulmuştur. 6 Bu çalışma, OMÜ İlahiyat Fakültesindeki Zorunlu İngilizce Hazırlık programının ilk öğrencilerinin programla ilgili düşünce ve tutumlarını incelemeye yönelik boylamsal bir araştırmadır. Buna göre, söz konusu öğrencilerle, hazırlık sınıfını okudukları eğitim yılının başında (14 Ekim 2005) ve sonunda (8 Mayıs 2006) konuyla ilgili iki mülakat yapılmış ve bu mülakatlar sonucu ulaşılan bulgular karşılaştırılmak suretiyle yayımlanmıştır. 10 Haziran 3 Çoştu, agm, s Çoştu, agm, ss İlgili kararla, Eğitim Fakültesi DKAB programında uygulanan hazırlık eğitimi de kaldırılmıştır. 6 Anılan bilgiler İlahiyat Fakültesi sekreterliği ile öğrenci işlerinden alınmıştır.
4 64 Yrd. Doç. Dr. Yakup ÇOŞTU 2010 tarihinde de aynı öğrencilerle üçüncü kez mülakat gerçekleştirilmek suretiyle ilk mülakatlardan sonra geçen dört yıllık lisans eğitimi sonunda anılan konuyla ilgili öğrencilerin düşünce ve tutumlarında bir değişim olup olmadığı araştırılmıştır. Bu çalışmada, konuyla ilgili değişimi görebilmek ve zorunlu hazırlık uygulamasından hedeflenen amaçlara ulaşılıp ulaşılmadığını tespit edebilmek amacıyla, üçüncü mülakattan elde edilen bulgular ilk mülakatlardaki sonuçlarla karşılaştırılmalı olarak işlenmiştir. 2. Yöntem Alan araştırma türleri değişik kriterlere dayanmaktadır. Kriter olarak konu alanı temel alındığında, alan araştırması, okul araştırması, toplum araştırması, değerlendirme araştırması ve vak a araştırması; kriter olarak veri toplama tekniği esas alındığında ise, anket tekniği, mülakat tekniği (görüşme tekniği) ve gözlem tekniği olarak sınıflandırılmaktadır. 7 Alan araştırma yöntemlerinden biri olan vak a araştırması ya da başka bir ifadeyle boylamsal araştırma, bireyi veya konuyu derinliğine inceleyebilmek, anlayabilmek ve betimleyebilmek için kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntemde, ele alınan problemdeki değişkenler, seçilen örneklem grubu üzerinde, önceden saptanmış belli zaman aralıklarında gözlenir ve gözlem sonuçları betimlenir. Bu nedenle boylamsal araştırma, araştırma konusuyla ilgili olarak örneklemdeki gelişmeyi ve değişimi tespit üzere kullanılan bir yöntemdir. 8 Bu araştırmada, konu alanı açısından vak a araştırması yöntemi, veri toplama tekniği açısından ise mülakat tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, eğitim-öğretim yılı OMÜ İlahiyat Fakültesi İlahiyat Lisans ve DKAB programlarının son sınıfında okuyan öğrenciler oluşturmaktadır. 9 Evrenin, eğitim-öğretim yılında son sınıfta okuyan 7 Ali Doğan Arseven, Alan Araştırma Yöntemi, Gül Yayınevi, Ankara 1993, s Arseven, age, ss ÖSS sınavında OMÜ İlahiyat Fakültesini kazananlardan, İlahiyat lisans ve DKAB programlara 21 er öğrenci kayıtlı idi. Bk. Çoştu, agm, s Fakülte öğrenci işlerinden alınan bilgiye göre, eğitim öğretim yılında, hazırlıkta kalanların ikinci sene tekrar hazırlık okuma uygulaması olduğu için, 21 İlahiyat öğrencisinden iki kişi hazırlıkta kalmış, bir öğrenci ikinci sene tekrar hazırlık okumuş, bir öğrenci de okulu bırakmıştır. DKAB programındaki 21 öğrenciden ise, iki kişi hazırlıkta kalmış ve bu öğrenciler ikinci sene tekrar hazırlık görmüşlerdir. Hazırlık tekrarı uygulaması eğitim öğretim yılında kaldırılmış ve hazırlıkta kalan öğrencilerin lisans eğitimlerini tamamlayana kadar İngilizce dil sınavından geçerli
5 OMÜ İlahiyat Fakültesinde Uygulanan Zorunlu İngilizce Hazırlık Programı Üzerine Boylamsal Bir Araştırma 65 öğrencilerden oluşmasının nedeni, bu öğrencilerin eğitim öğretim yılında uygulamaya konulan zorunlu İngilizce hazırlık programına tabi olan ilk öğrenciler olmalarıdır. OMÜ İlahiyat Fakültesinde, zorunlu İngilizce hazırlık sınıfında okuyan ilk öğrencilerle, programa yönelik düşünce ve tutumlarını tespit etmek amacıyla, eğitim yılının başında (I. Mülakat, 14 Ekim 2005) ve sonunda (II. Mülakat, 8 Mayıs 2006) olmak üzere iki mülakat gerçekleştirilmiştir. Zorunlu İngilizce hazırlık sınıfında okuyan bu ilk öğrenciler, dört yıllık lisans eğitimi sonunda akademik yılı itibariyle mezun olmuşlardır. Öğrencilerin, hazırlık sınıfından sonra geçen dört yıllık zaman zarfı içerisinde, zorunlu İngilizce hazırlık programına yönelik düşünce ve tutumlarında herhangi bir değişimin olup olmadığını ve hazırlık uygulamasının öğrencilerin mesleki ve akademik becerilerine nasıl bir katkı sağladığını araştırmak üzere 10 Haziran 2010 tarihinde üçüncü kez mülakat gerçekleştirilmiştir. Bu son mülakat formunda, birinci ve ikinci mülakat formalarında yer alan bazı sorular ile değişimi tespite yönelik yeni sorular yer almıştır. Örneklem grubu olarak seçilen öğrencilerle mülakat ve görüşme, eğitim yılı sonu final sınavları sırasında gerçekleştirilmiştir. Örneklem grubu, 28 öğrenciden oluşmuştur. Mülakat formundan elde edilen bulguların frekans ve yüzde dağılımları SPSS 13.0 (Statistical Package for Social Science) istatistik paket programıyla çözümlenmiştir. Elde edilen veriler tablolar haline getirilerek yorumlanmıştır. 3. Bulgular ve Yorum Çalışmanın bu kısmında, zorunlu İngilizce hazırlık programıyla ilgili olarak örneklemi oluşturan öğrencilerle 10 Haziran 2010 tarihinde gerçekleştirdiğimiz mülakat ve görüşmelerden elde edilen bulgular, eğitim yılının başında (14 Ekim 2005) ve sonunda (8 Mayıs 2006) aynı örneklem grubuna uygulanan mülakatın verileriyle karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir. Bundaki amaç, konuyla ilgili olarak örneklemdeki gelişmeyi ve değişimi betimleyebilmektir. not almaları uygulaması getirilmiştir. Fakülteden kaydını sildiren ve diğer fakültelere yatay geçiş yapan öğrencilerle birlikte eğitim öğretim yılı son sınıf İlahiyat lisans ile DKAB programlarında on yedişer (17) öğrenci kayıtlı olarak okumaktadır.
6 66 Yrd. Doç. Dr. Yakup ÇOŞTU Tablo 1: Bağımsız Değişkenlere Göre Bulgular Cinsiyet Bölüm Kız 19 67,9 Erkek 9 32,1 Toplam 28 İlahiyat 12 42,9 DKAB 16 57,1 Toplam 28 Tablo 1 de, örnekleme alınan öğrencilerin cinsiyete ve devam ettikleri bölüme göre dağılımları yer almaktadır. Buna göre, cinsiyete göre örneklemin 67,9 unu kız öğrenciler, 32,1 ini ise erkek öğrenciler oluşturmaktadır. Bölüme göre ise, öğrencilerin 42,9 u İlahiyat Lisans programında, 57,1 i ise DKAB programında lisans eğitimlerini sürdürdükleri görülmektedir İngilizce Dil Bilgisiyle İlgili Bulgular Aşağıdaki tablo 2 de, örneklem grubunun hazırlık sınıfından sonraki dört yıllık lisans eğitimi sonunda İngilizce dil bilgisi seviyesi açısından kendilerini hangi düzeyde tanımladıklarının dağılımı yer almaktadır. Buna göre, İngilizce dil bilgisi seviyesi açısından örneklemi oluşturan kız öğrencilerin 21,2 si temel (basic) düzeyde, 57,9 u orta (intermediate) düzeyde, 21,1 i ise ortanın üstü (uper-intermediate) düzeyde olarak belirtmişlerdir. Erkek öğrencilerden ise, 66,7 si temel (basic) düzeyde, 22,2 si orta (intermediate) düzeyde, 11,1 i ise ortanın üstü (uper-intermediate) düzeyde İngilizce dil bilgisine sahip olduklarını ifade etmişlerdir. Bu sonuçlara göre İngilizce dil bilgisi seviyesi açısından kız öğrencilerin erkek öğrencilere oranla daha üst düzeyde olduğu görülmektedir. Tablo 2: Cinsiyet ile İngilizce Dil Bilgisi Seviyesi Arasındaki İlişki Cinsiyet Temel Düzeyde Orta Düzeyde Kız Erkek Toplam 4 21,2 6 66, , ,9 2 22, ,4 Ortanın Düzeyde 4 21,1 1 11,1 5 17,9 üstü Toplam
7 OMÜ İlahiyat Fakültesinde Uygulanan Zorunlu İngilizce Hazırlık Programı Üzerine Boylamsal Bir Araştırma 67 Öte yandan, ÜDS ve KPDS dil sınavlarına girip girmeme ve aldıkları puanlarla ilgili olarak örneklemle yapılan görüşmelerden elde edilen veriler, tablo 2 deki bulguyu desteklemektedir. Zira kız öğrencilerden 10 altısının ÜDS sınavına girdiği ve bunlardan dört tanesinin 50 üstü puan aldığı, iki öğrencinin ise 50 nin altında puan aldığı tespit edilmiştir. Yine kız öğrencilerden ÜDS sınavına giren bir öğrencinin KPDS sınavına da girdiği ve o sınavdan da iyi bir puan aldığı saptanmıştır. Erkek öğrencilerden ise, sadece bir öğrenci hem ÜDS (52 puan) hem de KPDS (48 puan) sınavına girdiğini ifade etmiştir. Konuyla ilgili yapılan araştırmalarda da, tablo 2 deki bulgulara benzer sonuçlara ulaşıldığı görülmektedir. Pulat, eğitim-öğretim yılında Zonguldak Karaelmas Üniversitesi İngilizce Hazırlık sınıfında okuyan öğrenciler üzerine yaptığı çalışmasında, kız öğrencilerin İngilizce öğrenmeye karşı tutum puanları ile güdüsel yoğunluk puanlarının erkek öğrencilere oranla daha yüksek olduğunu tespit etmiştir. 11 Ertan, eğitim-öğretim yılında Başkent Üniversitesi İngilizce Hazırlık sınıfı öğrencileri üzerine yaptığı araştırmada da benzer sonuçlara ulaşmıştır. Araştırmada, kız öğrencilerin güdüsel yoğunluk düzeylerinin erkek öğrencilerinkinden anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır. 12 Benzer bulgular Mardan nın araştırmasında da görülmektedir. Mardan, Dokuz Eylül Üniversitesi Yabancı Diller Yüksekokulu hazırlık sınıfı öğrencilerinin başarı güdülerinin başarılarını etkileyip etkilemediği üzerine yaptığı araştırmasında, kız öğrencilerin başarı güdü puan ortalamaları ile başarı puanlarının erkek öğrencilerden daha yüksek olduğunu saptamıştır. 13 Yabancı dil öğreniminin özel ilgi, gayret ve yatkınlık gerektiren bir husus olduğu aşikârdır. Kız öğrencilerin erkek öğrencilere oranla, İngilizce öğrenmeye yatkınlıklarının ve dil beceri seviyelerinin yüksek olmasının, yukarıda belir- 10 Kız öğrencilerden (altı kişi), ÜDS ve KPDS dil sınavına girenlerin aldıkları puanlar şöyledir: Bir öğrenci ÜDS den 80, KPDS den 79 puan, diğer beş öğrenci ÜDS den sırasıyla, 76, 66, 60, 42 ve 37 puan aldıklarını belirtmişlerdir. 11 Bora Pulat, Z.K.Ü İngilizce Hazırlık Sınıfı Öğrencilerinin Güdülenme Düzeylerinin İncelenmesi, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak 2010, s Ayşe Banu Ertan, İngilizce Hazırlık Sınıfı Öğrencilerinin İngilizce Dersindeki Güdülenmelerinin ve İnançlarının İncelenmesi, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara 2008, s Dilek Mardan, Üniversite İngilizce Hazırlık Öğrencilerinin Başarı Güdüsü Düzeylerinin Başarıları Üzerine Etkileri, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir 2006, s. 56.
8 68 Yrd. Doç. Dr. Yakup ÇOŞTU tilen hususlara yönelik eğilim düzeyine bağlanabilir. Dolayısıyla, tablo 2 de ulaşılan bulgu, kız öğrencilerin İngilizce öğrenmeye karşı erkek öğrencilerden daha hazırlıklı ve daha yatkın oldukları şeklinde yorumlanabilir. Örnekleme alınan denekler, eğitim-öğretin yılında uygulamaya konulan zorunlu İngilizce hazırlık programının ilk öğrencileriydiler. Hazırlık sınıfı okudukları sene başında (14 Ekim 2005) ve sene sonunda (8 Mayıs 2006) örneklem grubuyla geçekleştirdiğimiz mülakatlarda, öğrencilerin dil bilgisi seviyelerine yönelik yönelttiğimiz soruda, dokuz aylık hazırlık eğitimi almaları nedeniyle iki mülakat bulgularında önemli bir farklılaşma tespit edilmişti. 14 Konuyla ilgili olarak II. Mülakat bulguları ile III. Mülakattaki bulguları arasında bir karşılaştırma yaptığımızda ise, pozitif bir farklılaşmanın gözlemlenmediği sonucuna ulaşılmıştır. II. Mülakatta örneklemin 16,7 si temel düzeyde 66,7 si orta düzeyde, 16,7 si ile ortanın üstü düzeyde İngilizce dil bilgisine sahip olduklarını belirtmişlerdi. III. Mülakatta ise, 35,7 si temel düzeyde, 46,4 ü orta düzeyde, 17,9 u ise ortanın üstü düzeyde İngilizce dil bilgisine sahip olduklarını ifade etmişlerdir. Bu sonuçlara göre, dört yıllık lisans eğitimi sonucu örneklem grubunun İngilizce dil bilgisi seviyelerinde bir düşüşün olduğu görülmektedir. Bu durumun nedeni çeşitli sebeplere bağlanabilir. Bu sebeplerin en önemlilerinden biri hiç kuşkusuz, hazırlık sınıfında verilen İngilizce eğitimin dört yıllık lisans eğitimi boyunca yeterince pekiştirilip pekiştirilmediği meselesidir. Örnekleme yönelttiğimiz bir diğer soruda bu konu araştırılmış ve elde edilen bulgular aşağıda tablolaştırılmıştır. Tablo 3: Bölüm ile Dört Yıllık Lisans Eğitimi Sırasında İngilizcenin Pekiştirilmesi Arasındaki İlişki Bölüm Evet, Pekiştirildi Hayır, Pekiştirilmedi Toplam İlahiyat DKAB Toplam 1 8,3 7 43,8 8 28, ,7 9 56, , Tablo 3 de bölüm ile hazırlık sınıfında alınan İngilizce eğitimin, dört yıllık lisans ders programlarında yeterince pekiştirilip pekiştirilmediğine ilişkin fre- 14 Çoştu, agm, s. 195.
9 OMÜ İlahiyat Fakültesinde Uygulanan Zorunlu İngilizce Hazırlık Programı Üzerine Boylamsal Bir Araştırma 69 kans dağılımı yer almaktadır. Buna göre, lisans eğitimleri sırasında, İlahiyat programındaki öğrencilerden 91,7 si, DKAB öğrencilerinden 56,3 ü İngilizcenin pekiştirilmediğini ifade etmişlerdir. Bölümler ayrı olarak değerlendirildiğinde, İlahiyat öğrencilerinin nerdeyse tamamının pekiştirilmedi yönünde görüş ifade etkileri görülürken, DKAB öğrencilerinden 43,8 lik bir oranın, İngilizcenin lisans eğitimi süresi içerisinde pekiştirildiği yönünde görüş belirttiği görülmektedir. Konuyla ilgili olarak gerçekleştirdiğimiz görüşmelerde İlahiyat öğrencileri, dört yıllık lisans eğitimleri süresinde DKAB öğrencileriyle aynı yabancı dil derslerine tabi tutulmalarına rağmen, İngilizcenin pekiştirilmediğine yönelik memnuniyetsizlik nedenlerini, çokluk ve sıklık derecesine göre, şu şekilde ifade etmişlerdir İngilizce hazırlığın önemiyle ilgili yeterince yönlendirme yapılmaması ve bölümlerle ilişkisinin mantıklı bir şekilde izah edilmemesi... Programın yetersizliği... İngilizce dil öğrenimine yönelik alt yapının eksikliği DKAB öğrencileri ise, İngilizcenin pekiştirilmediğine yönelik memnuniyetsizlik nedenlerini şu şekilde belirtmişlerdir: İngilizce ağılıklı derslerin saatleri/kredileri az olması nedeniyle programın yetersizliği İngilizce ders içeriklerinin yeterince doldurulamaması Derslerin daha çok tercüme ağırlıklı işlenmesi, tercüme yeteneği gelişirken, pratik konuşma ve yazma becerisinin eksik kalması Tablo 3 deki verilere göre, her iki bölüm dikkate alındığında, İngilizcenin pekiştirilip pekiştirilmediğini, 28,6 sı evet pekiştirildi, 71,4 ü hayır pekiştirilmedi olarak belirtmişlerdir. Hiç kuskusuz bu farklılaşma önem arz etmektedir. Öğrencilerin üçte ikisinden fazla bir oranın, lisans eğitimi süresi içerisinde İngilizcenin yeterince pekiştirilmediğine yönelik ileri sürdükleri nedenlerden önemlileri yukarıda belirtilmiştir. Her iki bölüm dikkate alındığında, öğrenciler çoğunlukla program ve alt yapının yetersizliğini işaret etmektedirler. Bu nedenle, İlahiyat ve DKAB öğretim programlarında yabancı dil ağırlıklı derslerin sayısı ve ders kredisi ile fakültenin İngilizce eğitime yönelik diğer alt yapı hizmetlerine yakından bakmak gerekmektedir.
10 70 Yrd. Doç. Dr. Yakup ÇOŞTU Tablo 4: Yabancı Dil Dersleri ve Ders Kredileri 15 Ders Yarıyılı Ders İsimleri Ders Kredisi 1. Yarıyıl Yabancı Dil-I 2 2. Yarıyıl Yabancı Dil-II 2 3. Yarıyıl Yabancı Dilde Okuma, Konuşma 2 4. Yarıyıl Mesleki Yabancı Dil-I 2 5. Yarıyıl Mesleki Yabancı Dil-II 2 6. Yarıyıl İş Hayatı İçin Yabancı Dil 2 Tablo 4 te, fakülte öğrenci işleri kayıtlarından alınan İlahiyat ve DKAB öğretim programında yer alan yabancı dil derleri ve ders kredileri yer almaktadır. Yabancı dil derslerinin yarıyıllara göre dağılımı her iki bölümde de aynı şekilde düzenlenmiştir. Lisans eğitimi boyunca, 7. ve 8. yarıyıllar hariç diğer yarıyıllarda ikişer saatlik yabancı dil dersleri okutulmuştur. Okutulan derslerin isimleri esas alındığında, derslerin yabancı dil eğitimini tümüyle kapsayıcı bir nitelikte olmadığı söylenebilir. Çünkü yabancı dil eğitimindeki temel ayaklardan olan, dinleme (listening), konuşma (speaking) ve yazma (writing) becerilerinin kazandırılmasında yetersiz kalınmıştır. Okutulan derslerin kredileri esas alındığında ise, hiç kuşkusuz, haftada iki saat yürütülen yabancı dil eğitimi yetersizdir. itekim yabancı dil eğitiminin yoğun bir programı gerektirdiği aşikardır. Bu nedenle, ders kredilerinin azlığının, öğrencilerde, lisans eğitimi sürecinde İngilizcenin yeterince pekiştirilmediği yönünde bir kanaatin oluşmasına neden olduğu söylenebilir. Öğrencilerin yabancı dillerini geliştirme amaçlı olarak, fakültede yürütülen bir diğer çalışma, fakülte dekanlığı tarafından oluşturulan bilgisayar laboratuarında yürütülen online dil eğitimi faaliyetidir. Yabancı Dil Eğitim Programı (DAYED) isimli bir bilgisayar programına üye olunmuş ve internet yoluyla dil öğretimi yapılmaya çalışılmıştır. Bu programdan bütün fakülte öğrencilerinin cüzî bir ücret karşılığında faydalanması sağlanmıştır. Fakat programa yönelik hazırlık sınıfının ilk aylarında yoğun bir ilgi söz konusu iken, zamanla bu ilginin azaldığı gözlemlenmiştir. Öğrencilerin bilgisayar destekli dil öğretimi faaliyetine yönelik ilgisizliği nedeniyle programın üyeliğine son verilmiştir. Öğrencilerin ilgisizliklerinin hiç kuşkusuz çeşitli sebepleri olabilir. Fakat en 15 Yabancı dil dersleri ve ders kredilerine ilişkin bilgiler, İlahiyat Fakültesi Öğrenci işleri kayırlarından alınmıştır.
11 OMÜ İlahiyat Fakültesinde Uygulanan Zorunlu İngilizce Hazırlık Programı Üzerine Boylamsal Bir Araştırma 71 önemli sebebi, kanaatimizce, programın öğrencilere yeterince tanıtılamaması ve programın kullanımından kaynaklanan kısmi zorluktur. Öğrencilerin hem yabancı dil eğitimlerini desteklemek, hem de yurt dışında bir üniversitede belirli zaman dilimi içerisinde eğitim almalarını sağlamak amacıyla yürütülen bir diğer faaliyet de, fakültedeki öğretim üyelerinin özel gayretleriyle yurt dışındaki (Avrupa daki) üniversitelerle gerçekleştirilen Erasmus anlaşmalarıdır. Şu an itibariyle fakültenin yurt dışındaki dört ayrı üniversiteyle Erasmus öğrenci değişimi anlaşması bulunmaktadır (Bkz. Tablo 5). Bilindiği üzere, Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programlarından Erasmus programı, yapılan ikili anlaşmalar gereğince, gidilen üniversitede belirli bir zaman diliminde, belirli maddi destek verilerek eğitim faaliyeti yürütülmesine imkan sağlamaktadır. Erasmus öğrenci değişimi kapsamında ( eğitim-öğretim yılı başı itibariyle) şu ana kadar fakülteden dokuz lisans ve yedi tane de lisansüstü öğrenci faydalanmıştır. Tablo 5: OMÜ İlahiyat Fakültesinin Erasmus Anlaşma Listesi 16 Anlaşma Yapılan Üniversite/Ülke University of London (SOAS) / İngiltere University of Glasgow / İskoçya Westfalische Wilhelms- Universitat / Almanya University of Aarhus / Danimarka Anlaşma Geçerlilik Tarihi Anlaşma Yapılan Bölüm Gidebilecek Öğrenci Sayısı Kalış Süresi Tarih 1 9 ay Teoloji 3 15 ay Teoloji 2 20 ay Teoloji 2 12 ay Erasmus programı kapsamında örnekleme giren öğrencilerden (4 kişi) yurt dışına gidenlerle gerçekleştirdiğimiz görüşmelerde, öğrencilerin tamamı kısa süreliğine de olsa yurt dışında bir üniversitede eğitim almalarının hem akademik hem de mesleki becerilerine önemli katkısının olduğunu belirtmişlerdir. Öğrenciler, yurt dışında bulundukları süre içerisinde, hem yabancı dillerini geliştirme imkanı bulduklarını, hem de farklı dinsel, sosyal ve kültürel dünyaları gözlemlemenin, tecrübe etmenin kendi zihinsel ufuklarını genişlettiğini 16 Bilgi için bk. Uluslararası İlişkiler Birimi, (erişim: )
12 72 Yrd. Doç. Dr. Yakup ÇOŞTU ifade etmişlerdir. İkili görüşmeler sırasında bu öğrencilere, Erasmus öğrenci değişim programı kapsamında yurt dışına gitmeden önce İngilizce hazırlık eğitimi almak faydalı oldu mu? şeklinde soru sorduğumuzda, öğrencilerin tamamının hazırlık sınıfının kesinlikle faydalı olduğunu belirttikleri görülmüştür. Günümüzde, her hangi yabancı bir dili bilmenin ve konuşabilmenin, bireyin hem kişisel özgüveninin artmasında, hem de akademik ve mesleki becerilerinin güçlenmesinde önemli katkısının olduğu aşikârdır. Bu çerçevede örnekleme yönelttiğimiz, Zorunlu İngilizce Hazırlık okumuş biri olarak, Fakülteden mezun olduğunuzda, İngilizce bilmenizin mesleğinize nasıl bir katkısı olacağını düşünüyorsunuz? şeklindeki sorumuza öğrencilerin verdikleri cevaplar aşağıda Tablo 6 da yer almaktadır. Tablo 6: Bölüm İle İngilizce Bilmenin Mesleğe Getirisi Arasındaki İlişki Bölüm Yurtdışı din hizmeti Akademik kariyer Okul. İngilizce derslerine girmek Toplam İlahiyat 2 16,7 7 58, DKAB 1 6,3 7 43, Toplam 3 10, ,3 28 Öğrencilerin 10,7 si Yurt dışı din hizmetlerini en iyi bir şekilde yapmada ; 50 si Yüksek lisans ve doktora yapmada ve öğretim elemanı olmada.. ; 39,3 ü de Lise ve İlköğretim okullarında İngilizce derslerine girmede İngilizce bilmenin katkı sağlayabileceğini ifade ettikleri görülmektedir. Bu sonuçlara göre, öğrencilerin yarısının İngilizce bilmenin akademik kariyer yapmada kendilerine önemli avantaj sağlayacağını düşündükleri anlaşılmaktadır. Ermiş, eğitim-öğretim yılı Ondokuzmayıs Üniversitesi Yabancı Diller Araştırma ve Uygulama Merkezi nde (OYDEM) İngilizce hazırlık eğitimi almakta olan İlahiyat Fakültesi ve DKAB öğrencileri ile hazırlık eğitimi almış ve birinci sınıfta okuyan İlahiyat Fakültesi ve DKAB öğrencilerinin İngilizce öğrenim gereksinimleri üzerine yaptığı araştırmada da benzer sonuçlara ulaşılmıştır. Bizim çalışmamızın örneklem grubunu oluşturan öğrenciler, Ermiş in araştırmasında birinci sınıf öğrencilerine tekabül etmektedir. Ermiş in örneklem grubuna yönelttiği İngilizceyi Lisansüstü çalışmalar için öğreniyorum şeklindeki soruya, birinci sınıf öğrencilerinin (ki bu öğrenciler bizim çalışmamızın
13 OMÜ İlahiyat Fakültesinde Uygulanan Zorunlu İngilizce Hazırlık Programı Üzerine Boylamsal Bir Araştırma 73 da örneklem grubunu oluşturmaktadır) 84 ünün katıldığını, 4 ünün ise katılmadıklarını belirttikleri görülmüştür. 17 Tablo 6 da, İngilizce bilmenin mesleğe getirisi konusunda bölüm açısından baktığımızda iki önemli husus dikkati çekmektedir. Birinci husus, hem İlahiyat (58,3) hem de DKAB (43,8) öğrencilerinin önemli bir oranının, yabancı dil bilmenin akademik kariyer yapmada önemli avantaj sağladığını belirtmeleridir. Diğer bir husus ise, mezun olduklarında meslek olarak Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmeni statüsünde çalışacak olan DKAB öğrencilerinin yarısının ( 50), İngilizce biliyor olmalarının görev yapacakları lise veya ilköğretim okullarında İngilizce derslerine girme imkanı verebileceğini ifade etmeleridir. Bu sonuçlara göre, hazırlık sınıfında alınan İngilizce eğitimin, öğrencilerin mesleki geleceklerinin şekillenmesinde önemli bir katkı sağlayacağı söylenebilir Zorunlu İngilizce Hazırlık Programı ile İlgili Bulgular eğitim öğretim yılının başında (14 Ekim 2005) ve sonunda (8 Mayıs 2006) aynı örneklem grubuyla gerçekleştirdiğimiz görüşmelerde, İngilizce hazırlık sınıfı olduğu için OMÜ İlahiyat Fakültesini tercihte pişman olup olmadıkları sorulmuştu. Örneklemle yapılan ilk mülakatta 80, ikinci mülakatta da 82,8 lik gibi yüksek bir oranda deneklerin pişman oldukları tespit edilmişti. 18 İlk mülakat ile ikinci mülakat arasında yaklaşık yedi aylık bir zaman geçmesine karşılık, fakülteyi tercihte pişman olan öğrencilerin fikirlerinde pek fazla, hatta hiçbir değişikliğin olmadığı görülmüştü. Aynı örneklem grubuyla gerçekleştirdiğimiz üçüncü mülakatta da, aynı soru tekrar öğrencilere yönetilmiş ve aradan geçen dört sene sonunda deneklerin konuyla ilgili düşüncelerinde bir değişikliğin olup olmadığı araştırılmıştır. 17 Aydan Ermiş, An English Language eeds Assessment of the Preparatory-Class Students of the Faculty of Divinity and The Deparment of the Teacher Traininfg for the Culture of Religion and Ethics dor Primary School at Ondokuz Mayıs University, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ondokuzmayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Samsun 2009, s Çoştu, agm, s. 191.
14 74 Yrd. Doç. Dr. Yakup ÇOŞTU Tablo 7: Cinsiyet ile Zorunlu İngilizce Hazırlık Olduğu İçin Fakülteyi Tercihteki Pişmanlık Arasındaki İlişki Cinsiyet Evet, Pişmanım Hayır, Pişman Değilim Toplam Kız ,2 36,8 Erkek ,4 55,6 Toplam ,1 42,9 Tablo 7 de, öğrencilerin 57,1 i zorunlu İngilizce hazırlık olduğu için fakülteyi tercih ettiklerine hala pişman oldukları, 42,9 unun da pişman olmadıklarını belirttikleri görülmektedir. Üçüncü mülakattan elde edilen bu verilerin, birinci ve ikinci mülakattaki verilerle kısmen farklılaştığı görülmektedir. Her ne kadar, tablo 7 deki pişman olanların oranı, olmayanlara göre 14,2 lik bir farkla yüksek olmasına karşılık, birinci ve ikinci mülakattaki veriler göz önüne alındığında pişman olmayanların oranında bir yükselme olduğu görülmektedir. Öğrencilerin görüşlerindeki bu kısmi değişim, ya aradan geçen dört yıllık zamandan dolayı hazırlık okumuş olmanın zorunlu olarak kanıksanmasına, ya da yabancı bir dil bilmenin öneminin öğrenciler tarafından benimsenmesine bağlanabilir. Çünkü öğrencilerle gerçekleştirdiğimiz ikili görüşmelerde, fakültenin ilk yıllarında hazırlık okuduklarına pişman olduklarını, fakat zamanla bu durumu benimsediklerini ve artık pişman olmanın da bir anlamının kalmadığını belirtmişlerdir. Ayrıca, kendi ilgi ve gayretleri çerçevesine yabancı bir dille ilgili bir şeyler öğrenmenin, zaman içerisinde kendilerine önemli bir kazanım sağlayabileceğini fark etmeleridir. Örneğin, akademik kariyer yapma düşüncesinde olanların, İngilizce hazırlık eğitiminin lisansüstü çalışmalarında önemli bir kolaylık sağlayabileceği, Diyanet İşleri Başkanlığının çeşitli birimlerinde (imam-hatip, Kuran Kursu öğreticisi, vaiz, müftü, gibi) çalışmayı hedefleyenlerin yurt dışı din hizmetlerini daha aktif ve özgüven içerisinde gerçekleştirmede yardımcı olabileceği, okullarda din dersi öğretmeni olarak görev yapmayı düşünenlerin, İngilizce derslerine girmede kendilerine avantaj sağlayabileceği, bütün bunların dışında, yabancı bir dil bilmenin hayata ve dünyaya dair bakış açılarında geniş ufuklar kazandırabileceği düşünceleridir. Zorunlu İngilizce hazırlık olduğu için fakülteyi tercihte pişman olduklarını belirtenlerin hemen hemen hepsinin ortak nedeni, hazırlığı sene kaybı olarak değerlendirmeleri ve lisans eğitimlerinin bir yıl daha fazladan uzaması olarak belirtmeleridir. Öğrencilerin hazırlıkla ilgili bu düşünceleri, örneklemle gerçek-
15 OMÜ İlahiyat Fakültesinde Uygulanan Zorunlu İngilizce Hazırlık Programı Üzerine Boylamsal Bir Araştırma 75 leştirdiğimiz ilk mülakatlarda da görülmekteydi. 19 Aradan geçen dört yıllık zaman diliminden sonra, öğrencilerin bu kanaatlerinde herhangi bir değişimin olup olmadığını daha net görebilmek için örnekleme, Zorunlu İngilizce hazırlık eğitimini hala sene kaybı olarak düşünüyor musunuz? şeklinde bir soru yöneltilmiş ve ulaşılan sonuçlar aşağıda tablolaştırılmıştır. Tablo 8: Bölüm ile Zorunlu İngilizce Hazırlık Eğitimini Sene Kaybı Olarak Değerlendirme Arasındaki İlişki Bölüm Hayır, Düşünmüyorum Evet, Düşünüyorum Toplam İlahiyat DKAB Toplam 2 16, , , , Tablo 8 de, bölüm ile zorunlu İngilizce hazırlık eğitimini sene kaybı olarak değerlendirme arasındaki ilişkinin istatistiksel dağılımı yer almaktadır. Buna göre, örneklemin 70,4 lük gibi yüksek bir oranı hazırlığı sene kaybı olarak düşündükleri, 29,6 sı ise böyle bir düşünceye sahip olmadıklarını belirttikleri görülmektedir. Yapılan ikili görüşmelere göre, örneklemin üçte ikisinden fazla bir oranın zorunlu İngilizce hazırlık eğitimini sene kaybı olarak değerlendirmeye yönelik ileri sürdükleri nedenler, tablo 3 teki dört yıllık lisans eğitimi süresi içerisinde İngilizcenin yeterince pekiştirilmediği şeklinde görüş beyan edenlerin sebepleriyle kısmen benzeşmektedir. Zira öğrenciler, programın ve alt yapının yetersizliği nedeniyle, hazırlıkta alınan İngilizce dil bilgisinin, dört yıllık lisans eğitimi sonunda unutulduğunu ifade etmişlerdir. Ayrıca, bazı öğrenciler, lise eğitimlerinde de (özellikle Anadolu-İmam Hatip Lisesi mezunları) hazırlık okudukları için, üniversitede bir yıl daha fazla eğitim almanın mesleğe atılmayı ötelediğini belirtmişlerdir. Bu nedenle, öğrenciler, hazırlık eğitimini boş yere geçmiş bir yıl olarak değerlendirmektedirler. Öte yandan, kimi öğrenciler de, yabancı dil öğreniminin ilgi, istek ve kabiliyet gerektiren bir husus olması nedeniyle, hazırlık eğitiminin isteğe bağlı olmasının ya da dil öğretiminin dört yıllık lisans programı içerisinde verilmesinin daha uygun olacağını belirtmişlerdir. 19 Çoştu, agm, s. 193.
16 76 Yrd. Doç. Dr. Yakup ÇOŞTU Örneklemin yaklaşık üçte bir oranı ise, yabancı bir dil bilmenin önemi, daha sonraki yıllarda maddi ya da zamansal nedenlerden dolayı yabancı dille ilgili bir hazırlık eğitimi almanın güçlüğü ve aradan geçen dört yıllık zamandan sonra hazırlığın kanıksanması gibi nedenlerden dolayı, zorunlu hazırlık eğitimini sene kaybı olarak düşünmediklerini ifade etmişlerdir. Bölümler açısından tablo 8 e baktığımızda ise, ilahiyat öğrencilerinin çoğunluğunun ( 83,3 ü), DKAB öğrencilerinin ise 60 ının hazırlığı sene kaybı olarak değerlendirdikleri görülmektedir. Buna karşılık, İlahiyat öğrencilerinden 16,7 si, DKAB öğrencilerinden ise 29,6 sı farklı yönde görüş belirtmişlerdir. Burada dikkati çeken husus, sene kaybı olarak düşünen İlahiyat öğrencilerinin oranının, DKAB öğrencilerinin oranından oldukça fazla olmasıdır. Bu durumun nedenini araştırdığımızda, İlahiyat öğrencilerinin, kendi branşları açısından Arapçayı İngilizceye önceledikleri görülmüştür. Öyle ki, bazı öğrenciler, İlahiyat eğitiminde Arapçanın temel bir dil olduğunu, bu nedenle de, İngilizce hazırlık yerine Arapça hazırlığın olmasının daha faydalı olacağını belirtmişlerdir. Dolayısıyla, öğrencilerin zorunlu hazırlık programını sene kaybı olarak değerlendirmelerindeki bir diğer neden, İngilizcenin bölümlerle olan gereklilik ilişkisidir. itekim Ermiş de, araştırmasında benzer bulgulara ulaşmıştır. Ermiş in yönelttiği Zorunlu İngilizce hazırlık eğitimi, bölümüm için gereklidir şeklindeki soruya, örneklemi oluşturan birinci sınıf öğrencilerinin (ki bu öğrenciler bizim çalışmamızın da örneklem grubunu oluşturmaktadır) 40 ı katılmadıklarını belirtmişler, 40 da kararsız olduklarını beyan etmemişlerdir. Öğrencilerin çoğunluğunun, zorunlu İngilizce hazırlığın bölümleri için gerekli olmadığı görüşünde oldukları sonucuna ulaşılmıştır Sonuç ve Öneriler OMÜ İlahiyat Fakültesinde eğitim öğretim yılları arasında uygulanan Zorunlu İngilizce Hazırlık programının ilk öğrencileri üzerine gerçekleştirdiğimiz boylamsal araştırma sonucu ulaşılan sonuçları şu şekilde ifade edebiliriz: İngilizce dil bilgisi seviyesi açısından, kız öğrencilerin erkek öğrencilere oranla daha üst düzeyde olduğu görülmüştür. Bu durum, kız öğrencilerin yabancı dil öğrenimine yönelik özel ilgi, gayret ve yatkınlıklarının, erkek öğrenci- 20 Ermiş, An English Language eeds Assessment of the Preparatory-Class Students, s. 51.
17 OMÜ İlahiyat Fakültesinde Uygulanan Zorunlu İngilizce Hazırlık Programı Üzerine Boylamsal Bir Araştırma 77 lere oranla daha yoğun oluşuna bağlanabilir. Öğrencilerin çoğunluğu, dört yıllık lisans eğitimleri sırasında, hazırlıkta öğrendikleri İngilizce dil bilgilerinin yeterince pekiştirilmediğini belirtmişlerdir. Öğrenciler, bu kanaatin oluşmasının nedeni olarak, lisans programının eksikliğini ve fakültede yabancı dil öğrenimine yönelik alt yapının yetersizliğini göstermektedirler. Öğrencilerin, İngilizcenin lisans eğitimi süreci içerisinde yeterli derecede pekiştirilmediğine yönelik ileri sürdükleri birinci nedenin haklılık payı bulunmaktadır. Zira ders kredisi ve içeriği bakımından, öğrencilerin ve 3. sınıflarda aldıkları yabancı dil derslerinin yetersiz olduğu aşikârdır. Öğrencilerin anılan hususla ilgili olarak ileri sürdükleri ikinci nedenin ise kısmen geçerli olduğu söylenebilir. Çünkü fakülte yönetimi, dil öğrenimine yönelik olarak bir taraftan bilgisayar destekli laboratuar oluşturmuş ve bu laboratuarda yabancı dil eğitim programı (DAYED) öğrencilerin kullanımına sunulmuş, diğer taraftan da Erasmus programı kapsamında yurt dışındaki çeşitli üniversitelerle öğrenci değişimi anlaşması yapılmış ve belirli sayıda öğrenci yurt dışına gönderilmiştir. Fakültede yürütülen bu faaliyetlerle, dil öğrenimine yönelik alt yapı hizmeti sunulmaya çalışılmıştır. Bu hizmetlerden yararlanan öğrenci sayısının azlığı ya da yürütülen faaliyetlerin öğrencilere yeterince tanıtılmaması gibi hususların, öğrencilerde alt yapıya yönelik olumsuz bir kanaatin oluşmasına neden olduğu söylenebilir. Zorunlu İngilizce hazırlık programının, öğrencilerin mesleki yönelimlerinin şekillenmesinde önemli bir rol oynadığı söylenebilir. Örnekleme alınan öğrencilerin yarısı, yabancı dil bilmenin akademik kariyer yapmada önemli avantaj sağlayacağı için, mezun olduklarında lisansüstü eğitime (yüksek lisans ve doktora) devam edebileceklerini ve üniversitelerde öğretim elemanı olarak görev yapmayı hedeflediklerini belirtmişleridir. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi öğretmeni olarak istihdam edilen DKAB programı öğrencilerinin önemli bir kısmı da, yabancı dil bilmenin görev yapacakları okullarda İngilizce derslerine girme imkânı oluşturabileceğini ifade etmişlerdir. Yine, çoğunlukla Diyanet İşleri Başkanlığının çeşitli birimlerinde istihdam edilen İlahiyat programı öğrencileri ise, yabanı dil bilmenin yurt dışı din hizmetlerinin yürütülmesinde kendilerine önemli avantajlar sağlayabileceğini söylemişlerdir. Zorunlu İngilizce hazırlık programı uygulanan OMÜ İlahiyat Fakültesinde lisans eğitimlerini tamamlayan öğrencilerin, söz konusu program nedeniyle fakülteyi tercih ettikleri ve lisans eğitimlerini bu fakültede tamamladıkları için pişman olup olamamalarıyla ilgili olarak yapılan araştırmada şu sonuca ulaşılmıştır: Konuyla ilgili olarak, eğitim öğretim yılının başında ( 80)
18 78 Yrd. Doç. Dr. Yakup ÇOŞTU ve sonunda ( 82,8) iki kez yapılan mülakatta öğrencilerin çoğunluğunun, yine aynı örneklem grubuyla 10 Haziran 2010 tarihinde gerçekleştirilen üçüncü mülakatta ise yarıdan fazlasının ( 57,1) pişmanlık ve memnuniyetsizlik taşıdıkları tespit edilmiştir. Pişmanlıklarını ve memnuniyetsizliklerini belirten öğrencilerin hemen hemen hepsinin ortak nedeni, hazırlığı sene kaybı olarak değerlendirmeleri ve lisans eğitimlerinin bir yıl daha fazladan uzamasıdır. Öte yandan aradan geçen dört yıllık zaman içerisinde, hazırlık programı nedeniyle fakülteyi tercihteki pişmanlık oranlarında, kısmi bir değişimin olduğu da görülmektedir. Bu kısmi değişim, hazırlık okumuş olmanın zorunlu olarak kabullenilmesine ve yabancı bir dil bilmenin öneminin öğrenciler tarafından benimsenmesine bağlanabilir. Bununla birlikte pişman olanların oranının hala yüksek olması dikkat çekicidir. Bu oranın yüksek oluşu ise, lisans eğitimi sırasında İngilizcenin yeterince pekiştirilmemesine yani programın eksikliğine ve dil öğrenimine yönelik alt yapının yetersizliğine bağlanabilir. Bu ve benzeri hususların, aradan geçen dört yıllık zamana rağmen, öğrencilerdeki memnuniyetsizlik ve pişmanlığın hala devam etmesine neden olduğu görülmektedir. Araştırma sonucunda ulaştığımız bir diğer bulgu ise, öğrencilerin üçte ikisinin zorunlu hazırlık programını sene kaybı olarak değerlendirmelerdir. Yapılan üç mülakatta da öğrenciler, Türkiye de hiçbir İlahiyat Fakültesinde zorunlu hazırlık programı ( yılları arasında) uygulanmazken, sadece kendilerinin zorunlu olarak bir yıl daha fazladan eğitim görmelerinin psikolojileri üzerinde olumsuz etki yarattığını belirtmişlerdir. Ayrıca, kimi öğrenciler lise eğitimlerinde de (özellikle Anadolu-İmam Hatip Lisesi mezunları) hazırlık okudukları için, üniversitede bir yıl daha fazla eğitim almanın mesleğe atılmayı ötelediğini ifade etmiştir. Bu nedenle, öğrenciler, zorunlu hazırlık eğitimini boş yere geçmiş bir yıl olarak değerlendirmektedirler. Öte yandan, kimi öğrenciler ise, yabancı dil öğreniminin ilgi, istek ve kabiliyet gerektiren bir husus olması nedeniyle, hazırlık eğitiminin isteğe bağlı olmasının ya da dil öğretiminin dört yıllık lisans programı içerisinde verilmesinin daha uygun olacağını söylemişlerdir. Son mülakatta hazırlığı sene kaybı olarak değerlendirenlerin öne sürdükleri başka bir neden ise, programın ve alt yapının yetersizliği nedeniyle hazırlıkta alınan İngilizce dil bilgisinin, dört yıllık lisans eğitimi sonunda unutulur hale gelmiş olduğudur. Hiç kuşkusuz bu, sübjektif bir değerlendirmedir. Yabancı dil öğrenmeye ilgili ve istekli olanların, fakültenin sunduğu olanakları kullanmak suretiyle, kendilerini yetiştirdikleri görülmektedir. Bu sonuçlara göre, programın açılışıyla ilgili hedeflenen amaçlara bütünüyle ulaşılamadığı ve programın kısmen başarısızlıkla sonuçlandığı söylene-
19 OMÜ İlahiyat Fakültesinde Uygulanan Zorunlu İngilizce Hazırlık Programı Üzerine Boylamsal Bir Araştırma 79 bilir. Bir öğrencinin, Her eğitim, yerinde ve uygun alt yapı ile verilmelidir. Bir taşra üniversitesini ideal standartlara taşımak için yapılan değişiklikler, ancak sıkıntıya sebep olabilir. Her üniversitenin kendi zenginliği içerisinde atılımlarda bulunması daha isabetli olur şeklindeki sözlerinden de anlaşılacağı üzere, 21. yy Türkiye sinde yüksek din eğitimi ve öğretiminde yaşanan bu döngüler, hala belli bir standardın yakalanamadığının ve kurumsallaşmanın gerçekleştirilemediğinin işareti olarak okunabilir. Bu nedenle, hem İlahiyat Fakültelerinin hem de bu fakültelerde okuyan öğrencilerin kamusal ve toplumsal alanlarda üstleneceği rollerin istenilen ya da hedeflenen standartlara ulaşılabilmesi için, belirli, programlı ve çağın gereklerine uygun bir yüksek din öğretimi geleneğinin teşekkül edilmesi önem arz etmektedir. OMÜ İlahiyat Fakültesinde uygulanan zorunlu İngilizce hazırlık tecrübesinde gözlemlediğimiz eksikler ve yetersizlikler dikkate alınarak, eğitim öğretim yılından itibaren Türkiye deki hemen hemen tüm İlahiyat Fakültelerinde uygulamaya konulan Zorunlu Arapça Hazırlık programında göz önünde bulundurulması gereken bazı hususlar aşağıda ifade edilmeye çalışılmıştır. Hiç kuşkusuz, dil öğretimine yönelik yapılacak öneri ve teklifler, aşağıda sıraladığımız hususlardan daha fazlasını içerebilir. Biz, aşağıdaki önerilerimizi, OMÜ İlahiyat Fakültesinde uygulanan Zorunlu İngilizce Hazırlık programının ilk öğrencileriyle gerçekleştirdiğimiz boylamsal araştırma sonucu ulaştığımız bulgular çerçevesinde belirtmeye çalıştık. Buna göre: 1. Hazırlık eğitiminin profesyonelleştirilmesine yönelik olarak, dil eğitimi veren özel ve resmi kuruluşlardan destek alınmalıdır. 2. Fakülteyi kazanan öğrencilere, eğitim öğretim yılı başında, hem fakülteyi tanıtıcı hem de hazırlık eğitiminin önemi ve hedeflenen amaçlarla ilgili en az bir haftalık oryantasyon programı düzenlenmelidir. 3. Yabancı dil eğitimi verilirken, okuma, yazma, dinleme ve konuşma gibi dil öğretiminin temel bileşenleri göz önünde bulundurulmalı ve hazırlık programı anılan hususları eşit derecede kapsayıcı bir şekilde düzenlenmelidir. 4. Hazırlıkta kazandırılan dil bilgisi, lisans eğitimi sırasında yeterince pekiştirilmelidir. Bu çerçevede, sekiz yarıyıllık lisans programı içerisine, her bir yarıyılda dil öğretiminin temel bileşenlerinin eşit bir şekilde dikkate alındığı yabancı dil dersleri konulmalıdır. 5. Fakülte içerisinde, öğrenci sayısı gözetilerek yeterli bilgisayar destekli dil laboratuvarları oluşturulmalıdır. Ayrıca, hazırlıkta öğretilen dilin konuşulduğu ülkelerdeki üniversitelerle ikili anlaşmaların (Erasmus
20 80 Yrd. Doç. Dr. Yakup ÇOŞTU veya benzeri özel anlaşmalar) sayısı artırılmak suretiyle, öğrenci ve öğretim üyesi değişimi sağlanmalıdır. Kaynakça Arseven, Ali Doğan, Alan Araştırma Yöntemi, Gül Yayınevi, Ankara Ayhan, Halis, Türkiye de Din Eğitimi, DEM Yay., İstanbul Çoştu, Yakup, O.M.Ü. İlahiyat Fakültesi İngilizce Hazırlık Sınıfı Öğrencilerinin Hazırlık Sınıfına Yönelik Düşünceleri, Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2007, sayı: 23, ss Ermiş, Aydan, An English Language eeds Assessment of the Preparatory-Class Students of the Faculty of Divinity and The Deparment of the Teacher Traininfg for the Culture of Religion and Ethics dor Primary School at Ondokuz Mayıs University, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ondokuzmayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Samsun Ertan, Ayşe Banu, İngilizce Hazırlık Sınıfı Öğrencilerinin İngilizce Dersindeki Güdülenmelerinin ve İnançlarının İncelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara Mardan, Dilek, Üniversite İngilizce Hazırlık Öğrencilerinin Başarı Güdüsü Düzeylerinin Başarıları Üzerine Etkileri, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir Pulat, Bora, Z.K.Ü İngilizce Hazırlık Sınıfı Öğrencilerinin Güdülenme Düzeylerinin İncelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak 2010.
ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ SAYI:23
ODOKUZ MAYIS ÜİVERSİTESİ İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ SAYI: SAMSU 00 ODOKUZ MAYIS ÜİVERSİTESİ İLÂHİYAT FAKÜLTESİ DERGİSİ SAYI: SAMSU 00 Sahibi: OMÜ İlâhiyat Fakültesi Adına: Prof. Dr. Ferit BERAY Yazı İşleri
O.M.Ü. İLAHİYAT FAKÜLTESİ İNGİLİZCE HAZIRLIK SINIFI ÖĞRENCİLERİNİN HAZIRLIK SINIFINA YÖNELİK DÜŞÜNCELERİ
OMÜ İLAHİYAT FAKÜLTESİ İGİLİZCE HAZIRLIK SIIFI ÖĞRECİLERİİ HAZIRLIK SIIFIA YÖELİK DÜŞÜCELERİ Araş Gör Yakup ÇOŞTU ÖZET Bu çalışmada, Türkiye de ilk defa bir İlahiyat Fakültesinde Zorunlu İngilizce Hazırlık
Erasmus Programı. Erasmus Öğrenci Öğrenim Hareketliliği Faaliyeti NİHAİ RAPOR FORMU
Ek V.4 Hayatboyu Öğrenme Programı Erasmus Programı Erasmus Öğrenci Öğrenim Hareketliliği Faaliyeti NİHAİ RAPOR FORMU Yurtdışındaki öğrenim dönemini tamamlayarak kendi yükseköğretim kurumuna dönen öğrenciden
Hemşirelik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Genel Bilgi Amaç ve Hedefler Amaç: Hedef: Verilen Derece: Düzeyi Bazı Kabul Koşulları
Hemşirelik Anabilim Dalı Yüksek Lisans Genel Bilgi Ömer Halisdemir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü ile Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü nün ikili anlaşması ile Hemşirelik
Sınav Tarihi ve Saati Dil YDS Anabilim Dalı. Puan. Program Özel Şartları ya da Türü. Eşdeğeri
İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ 2017-2018 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ YARIYILI DOKTORA ÖĞRENCİ ALIMI, KONTENJANLAR VE BAŞVURU KOŞULLARI ALES Sınav Tarihi ve Saati T.C. Yab. Yatay
Tezli Yüksek Lisans ve. Doktora için ALES Puan Türü. Alan Dışı
Program Özel Şartları ya da Türü. Eşdeğeri
İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ 2016-2017 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI BAHAR YARIYILI DOKTORA ÖĞRENCİ ALIMI, KONTENJANLAR VE BAŞVURU KOŞULLARI Yabancı ALES Sınav Tarihi ve Saati T.C. Yab.
AMASYA ÜNİVERSİTESİ ZORUNLU VE İSTEĞE BAĞLI HAZIRLIK SINIFLARI EĞİTİM-ÖĞRETİM VE SINAV YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar
AMASYA ÜNİVERSİTESİ ZORUNLU VE İSTEĞE BAĞLI HAZIRLIK SINIFLARI EĞİTİM-ÖĞRETİM VE SINAV YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönergenin amacı; Amasya Üniversitesinin
T.C İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ YARIYILI ÖĞRENCİ ALIMI, KONTENJAN VE BAŞVURU KOŞULLARI
T.C İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ 2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ YARIYILI ÖĞRENCİ ALIMI, KONTENJAN VE BAŞVURU KOŞULLARI ANABİLİM DALI SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ TÜRK
TOPLANTI NO : 377 TOPLANTI TARİHİ : SAKARYA ÜNİVERSİTESİ ÜNİVERSİTE SENATOSU TOPLANTI TUTANAĞI Üniversitemiz Senatosu Rektör Prof. Dr. Muzaffer ELMAS Başkanlığında toplanmış ve aşağıdaki kararları almıştır.
Ömer Faruk ÇETİN * Erdoğan ULUDAĞ ** Mustafa AKIN *
159 ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ İLE ALMANYA NIN BAVYERA EYALETİ AUSBURG ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİNİN OKUL UYGULAMALARI ARASINDAKİ BENZERLİK VE FARKLILIKLAR THE SIMILARITIES AND DIFFERENCES
DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ
DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ (Üniversite Senatosunun 13/02/2014 tarih ve 2014/06 sayılı toplantısında kabul edilerek, 17.02.2014 tarih ve 2014/10 sayılı Mütevelli Heyeti yazısı ile onaylanmıştır.)