Yol Bahar 2009 Sayı 16 by Yol Siyasi Dergi - Issuu
yol tavizlerin çok önemli olduğu görüşünde de­ ğiller çünkü hemen geri adım atmak müm­ kündür. Afganistan için başka yollar açıldığında Rusya kuşatması yeniden başla­ yabilir. Kırgızistan’ın hava üssünü ABD’ye kapatması sineye çekilmek zorundadır. Orta Asya eski Sovyet ülkelerinin hiç birinde za­ ten artık ABD etkisinden söz etmek mümkün değildir. Rusya kuşatmasının esnetilmesi AB ülke­ leri ile Amerikanın yaşadığı gerilimi azalta­ caktır. Rumsfeld’in tabiriyle “eski Avrupa” ile enerji açısından bağımlı oldukları Rusya’nın kuşatılmasında ayrılıklar yaşıyorlardı. Şimdi tersinden kuşatılmaması AB için de sorunla­ rı başka bir ortama taşır. Kuşatmadan yana olan “eskilerin” ne yapacağı belli değildir. Or­ ta Asya ülkelerinde olduğu gibi burada da Rusya’ya doğru kaymalar olabilir. AB’nin ve ABD’nin bunları engelleme gücü kalmamış­ tır. AB yeni sorunlara gebedir. ABD bu ortam­ da el altından başka oyunlar çevirebilir. Ne olursa olsun Rusya’nın eli burada da güçle­ necek. Zaten Bush’un önlemeye çalıştığı, ku­ şatma denen şey de bu değil miydi? Rusya elbette bu olasılıkları hesaplamak­ ta ve kendi önlemlerini almakta. Afganistan lideri Karzai ve ABD arasındaki gerilimin far­ kında olan Rusya Karzai hükümetine bir mektup yazarak iki ülke arasında ilişkilerin geliştirilebileceği sinyalin verdi. Hatta belirli ölçülerde Karzai hükümetine silah verebile­ ceklerini ima ettiler. Karzaii dış politik konu­ lardaki her gelişmeyi ABD’ye bildirmek durumunda olmasına rağmen ona danışma­ dan Rusya’ya olumlu yanıt verdi. İki ülke üst düzey yetkilileri Moskova’da bir araya gele­ rek bazı anlaşmalar imzaladılar. Batı’ya öfke­ lenen Karzai Afganistan sorununa kendi çapında açılımlar getirmeye çalışıyor. ABD’nin Rusya ile bağımsız bağ kurmasın­ dan elbette ki rahatsız olmuştur. Orta As­ ya’da kaybolan ABD hayalleri gerici Afgan liderini de içine almıştır. Rusya’nın hesabı da Afganistan savaşında yeni mevziler kazan­ mak, kendine başka kapılar açmaktır. Açıla­ cak bu kapılar Avrupa içindeki pazarlıklarında da kullanılabilir. Rusya, Afganistan’da tıkanan lojistik yola bir alternatif olacağa benzer. Ancak ortada
bir çelişki vardır. Hem bir gün Rusya ile he­ saplaşmak için Afganistan kalesini zapt et­ meye çalışmak hem de onun işbirliğine bel bağlamak ileride sorunlar yaratacaktır. Pen­ tagon yetkilileri bunun farkındadır. Rusya’yı; geçici bir çözüm, başka yol açılıncaya kadar kullanmayı düşünüyorlar. Asıl düşünülen çö­ züm İran üzerindendir. Obama’nın dünya ta­ rihine getireceği asıl CHANGE, ABD İran ilişkilerinde yaşanacak.
b) İran Afganistan’a yol lojistiğine en uygun ülke İran’dır. Bu yol Pakistan üzerinden KarachiKhyber-Kabul’den daha iyi bir yoldur. İran’ın Bandar limanından Afganistan’a gitmek daha sağlamdır. Obama CHANGE’i gözünü bu yo­ la diker.
Rusya yerine İran ile anlaşmak Pentagon’un tercihidir. İran ile görüşmeler ve bir anlaşmaya varmak yeni değildir. İki ülke Irak sorununda zaten bir bağlantı kurdular. Gö­ rüşmeler yapıldı. ABD İran’la anlaşmadan I­ rak sorununu çözemeyeceğini işgal sırasında yaşadıklarından öğrenmek zorunda kaldı. Aynı şeyi şimdi Afgan sorununu çözmekte geliştirecek ve belki de mantık sonucuna var­ dıracaktır. İran’ın nükleer silah peşinde olmadığını ABD kendisi de biliyor. Nükleer bahanesi ile İran petrolleri ve doğalgazından pay isteni­ yor. Kuşatmalar ve ambargoların perde arka­ sında bu var. İran, ABD politikaları karşısında başarılı bir dövüş verdiği için gene bu politi-
Yol Bahar 2009 Sayı 16