Mart | 2015 | 6.5
TŰRK İNSANI ÇALIŞKAN MI?
Mart 29, 2015 Uncategorizedadmin
“Tűrk insanı çalışkan mı?” Bu sorunun objektif cevabını vermek için, Tűrkiye’de insanların ne kadar çalıştığına ve bu miktarın diğer űlkelere kıyasla ne durumda olduğuna bakmak gerekir. Her űlkede bir yıl içinde çalışılan toplam saat miktarını, o űlkenin çalışma yaşında olan (15-64 yaş arası) insan sayısına bölersek çıkan rakam, o űlkede çalışma yaşındaki insanların yılda ortalama kaç saat çalıştıklarını gösterir.
Aşağıdaki grafik, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD)’den alınan verilerle, Tűrkiye’de ve bazı diğer űlkelerde yıllık ortalama çalışma saati miktarlarının 1990’dan bu yana durumunu gösteriyor.
Görűldűğű űzere Tűrkiye’de kişi başına yıllık çalışma saati ortalama 850 civarı iken, Fransa’da insanlar yılda yaklaşık 950 saat çalışıyorlar. Almanlar kişi başına yılda ortalama 1,050 saat çalışırken, bu rakam İngiltere’de 1,200 saate ulaşmış durumda.
Tűrkiye, OECD űlkeleri arasında, kişi başına çalışma saati açısından, insanların en az çalıştıkları űlke.
Aşağıdaki tablo, bu durumu başka bir şekilde gösteriyor. Bu tabloda űlke isimleri birinci sűtunda, bu űlkelerde 2005-2012 arasında kişi başına çalışılan ortalama saat miktarı ikinci sűtunda gösterilmiş durumda. Tablonun űçűncű sűtununda ise, her űlkedeki ortalama çalışma saatinin Tűrkiye’ye oranla ne durumda olduğu gösteriliyor. Őrneğin, Tűrkiye’de 2005-2012 arası kişi başı ortalama çalışılan saat 844 iken, İtalya’da bu rakam 1,141. Diğer bir deyişle, űçűncű sűtunda gösterildiği űzere, İtalya’da Tűrkiye’den %35 daha fazla çalışılıyor.
Tűrkiye ile diğer űlke insanlarının çalışma eğilimleri arasındaki uçurum âşikar. Őrneğin, Kanada’ da fert başına Tűrkiye’ye oranla %51, Gűney Kore’de ise %76 daha fazla çalışılıyor.
Tűrkiye’de kişi başına çalışma saatinin neden bu kadar dűşűk olduğunu bir sonraki yazıda açıklayacağım. Fakat daha önce, bu kadar az çalışmanın toplum refahına olan etkisini açıklamakta fayda var.
Bir űlkenin refah seviyesinin önemli göstergesi, o űlkede kişi başına dűşen gelirdir. Bu da, o űlkede bir yıl içinde elde edilen Gayrı Safi Milli Hasılanın (GSMH) o űlkedeki insan sayısına bölűnmesiyle elde edilir.
Bu terimin (Gayri Safi Milli Hasıla – GSMH) Tűrkçesi ise űlkede űretilen mal ve hizmetlerin, ve dolayısıyla, ortaya çıkarılan űretimin toplam değeri. Bunun içinde űlkede űretilen her şeyin değeri var. Çiftçilerin űrettiği buğday, karpuz ve elma, balıkçıların tutup sattığı balık, inşaat işçisinin, mimarının ve műhendisinin çalışmasıyla űretilen binaların değeri, otellerin ve lokantaların műşterilere sundukları hizmetler, seyyar satıcının sattığı malın katkısı, banka memurunun műşterisine verdiği hizmetin değeri, doktorun hasta muayene ederken ortaya çıkardığı sağlık hizmetinin değeri; kısaca toplumda ne űretilmiş ise, onların toplam değerlerine GSMH diyoruz. Bu ortaya çıkan toplam değer, tabii ki toplumun bireylerine gelir olduğu için, GSMH o űlkenin toplam geliri anlamına geliyor.
GSMH’yı insan sayısına (Toplam Nűfusa) böldűğűműzde, o űlkedeki kişi başına geliri buluyoruz.
Kişi başına gelir Tűrkiye’de yaklaşık 11,000 dolar iken, bu rakam İspanya’da 30,000 dolar, Fransa’ da 43,000 dolar, Almanya’da 46,000 dolar ve ABD’de 53,000 dolardır.
Ortalama vatandaşın refah dűzeyini gösteren kişi başına geliri, geçici değil, kalıcı olarak yűkseltecek politikaların tesbit edilmesi ve uygulanması, her űlkede ekonomistlerin ve politikacıların hedefleri arasındadır.
Kişi başına gelir (GSMH’nin Toplam Nűfusa bölűnmesi), aşağıda gösterildiği űzere, 3 parçaya ayrılabilir.
Bu demektir ki, toplumun refahının göstergesi olan Kişi Başına Gelir, yukardaki eşitliğin sağ tarafında olan 3 terimin çarpımına eşittir ve dolayısıyla bu terimlerden etkilenir. Bu terimlerin artması, kişi başına dűşen gelirin yűkselmesini sağlar. Bu terimleri teker teker inceleyelim.
Bu terim, toplumun 15-64 yaş grubundaki insan sayısının toplam nűfusa oranını gösterir. Bu oran yűksek ise, çalışabilecek durumda olan (yani çok genç ya da çok yaşlı olmayan) insanların oranı toplumda yűksek demektir. Bu oranın yűkselmesinin kişi başına dűşen gelir miktarını nasıl etkilediğini görmek için basit bir örnek dűşűnelim. Űlke 100 kişiden oluşsun ve bu nűfusun 50 kişisi 15-64 yaş arasında olsun. Bu insanların hepsi çalışıp űretse bile, toplumun ortalama geliri, bu 50 kişinin űrettiği gelirin toplam nűfus olan 100 kişiye bölűnmesi ile oluşacaktır. Őte yandan, aynı űlkede 15-64 yaş grubunda 50 yerine 80 kişi olduğunu varsayalım. Bu durumda, űretim potansiyeli olan insan sayısı daha fazla olduğu için, bu insanların çalışması durumunda, 80 kişinin űretimi 100 kişiye pay edilecek, ve dolayısıyla, kişi başına gelir miktarı daha yűksek olacaktır.
15-64 yaş grubunun nűfusa oranı bir çok űlkede %65 civarındadır ve zaman içinde fazla değişmez. Bu oran Tűrkiye’de %67’dir. Bu demektir ki, Tűrkiye’nin kişi başına gelirinin diğer űlkelere göre dűşűk olmasının nedeni, çalışma yaşındaki nűfus oranının dűşűklűğű değildir.
Bu terim, űlkedeki toplam űretimin toplam çalışma saatine bölűnmesi ile elde edilir, ve dolayısıyla saat başına elde edilen űretimi belirtir. Bu ise, o űlkenin verimlilik dűzeyinin bir göstergesidir. Bu oranın artması, her bir çalışma saati ile daha fazla űretim yapıldığı anlamına gelir; ve bu da ortalama geliri (kişi başına geliri) artırır.
Çalışılan her bir saat başına elde edilen űrűn miktarını gösteren bu terimi nasıl artırabiliriz űlke ekonomisinde? Bu terimi artırmanın bir yolu çalışanların daha fazla teknoloji ve fiziki sermaye kullanmalarıdır. Őrneğin, bir işçinin kazma kűrek kullanarak 2 saatte yaptığı bir işi, başka bir işçi makine kullanarak bir saatte yapabiliyorsa, bu demek olur ki, aynı űretim daha az saatte yapılmıştır; ve bu da űretkenliğin artması anlamına gelir.
Fakat, űretkenliği, yani saat başına elde edilen űrűnű, yeni teknolojiler kullanarak artırmak, özellikle gelişmekte olan űlkelerde sűrekli olarak uygulanabilecek bir strateji değildir. Őrneğin bankada çalışan memurların bir mesai saatinde űrettikleri hizmet miktarını, bu bankalara bilgisayar ve para sayma makineleri alarak artırabiliriz. Fakat bu űretkenlik artışını sűrekli olarak tekrar edebilmek zordur, çűnkű para sayma makinelerinin ve bilgisayarların hızı her yıl, bir önceki yıla göre, artmaz. İnşaatlarda kazma-kűrek yerine harç makinesi kullanarak işçinin űretkenliğini dört katına çıkarabilirsiniz, fakat harç makinesi teknolojisi sűrekli olarak aynı hızda gelişmediği için inşaat işçisinin űretkenliğini sűrekli olarak artırmak zordur.
Ayrıca ve çok önemli olarak, şunu da hesaba katmak gerekir ki, artan teknolojileri etkili olarak kullanabilmek için çalışanların eğitim dűzeyi ve kalitelerinin de artması gerekir ki, bu da eğitim dűzeyi dűşűk űlkeler için bir handikaptır.
Dolayısıyla, çalışanların űretkenliğinin göstergesi olan saat başına elde edilen mal ya da hizmet miktarını (İngilizce’den adapte tabiriyle, produktiviteyi) sűrekli olarak artırmak çok zordur.
Gelelim űlkedeki kişi başına geliri belirleyen son terime:
Yazının başında belirtildiği űzere, bu terim, 15-64 yaş arasında olan, çalışma yaşındaki insan grubunun yılda ortalama kaç saat çalıştığını gösterir. Bu rakam Tűrkiye’de yaklaşık 850 saat iken, Slovakya’da 1,020, Almanya’da 1,054, Polonya’da 1,155, ABD’de 1,200 Japonya’da 1,400 saatdir.
Tűrkiye’de kişi başına çalışılan saat miktarının bu derece dűşűk olmasının Tűrkiye’nin gelir seviyesinin dűşűk olmasına doğrudan etkisi vardır. Diğer bir deyişle, çalışılan saat miktarının yűkselmesi, kişi başına dűşen geliri yűkseltecektir. Daha da önemlisi, çok basit teşvik politikaları ile kişi başına çalışılan saat miktarının artmasını sağlamak, (hem de kısa vedede), zor değildir.
Tűrkiye’nin kişi başına geliri 11,00 dolar civarındadır. Bu rakamı, on yıl içinde, bu seviyeden 17,000 dolar seviyesine yűkseltmek hedefi koyduğunuzu farzedelim (ki, bu da Uruguay ve Slovak Cumhuriyeti’nin bugűnkű gelir dűzeyidir). Bu, gűzel bir hedef olmakla birlikte, böyle bir amacın gerçekleşmesi, eğer Tűrkiye’de kişi başına çalışma saati artmaz ise, műmkűn değildir.
Diğer bir deyişle, birisinin size şunu söylediğini dűşűnűn. “Ben de komşum kadar zengin olmak istiyorum. Ama, komşum kadar eğitimim yok. Ayrıca, komşum kadar çalışmak ta istemiyorum! Nasıl zengin olurum?””
Böyle bir sorunun cevabını vermek için ekonomist olmak gerekmiyor.
Sonuç olarak, az çalışma ile çok űretim ve çok gelir elde etmek, eğitim seviyesi ve beşeri sermayesi dűşűk olan űlkelerde imkân dahilinde değildir.
Tűrkiye’de kişi başına çalışılan saat miktarının dűşűk olmasının sebebi nedir? Bu problemin çözűmű var mıdır? Evet vardır! Bunu, bir sonraki yazıda anlatacağım.
İnsanlar Neden Eğitim Almıyorlar?
Mart 9, 2015 Eğitim, Kultur, Ucretler ve Maaslaradmin
Bir önceki yazıda, eğitimin çalışanların gelirini önemli ölçűde artırdığından bahsetmiştim. Alınan her bir yıl eğitim, insanların gelirini ortalama olarak, kalkınmış űlkelerde 10 %, dar gelirli ülkelerde ise %15 oranında artırıyor. Eğitim eğer bireylerin beşeri sermayelerine ve dolayısıyla kazançlarına bu derece etkiliyse, az eğitimli insanlar (ve az eğitimli űlkeler) neden eğitimlerini artırmıyorlar? Bu sorunun cevabının ardında, aşağıda önem sırası olmaksızın sıralanmış, en az 4 neden bulunmaktadır.
1) Bu nedenlerden ilki bilgi problemidir. Çoğu insan, özellikle yoksul ve az eğitimli kişiler, daha fazla eğitim almanın onların gelirlerini önemli şekilde artıracağından habersizdir. Her ne kadar, eğitimli insanların az eğitimli olanlara nazaran daha fazla gelir sahibi olduğu bilinse de, eğitimdeki az bir artışın gelirleri ne kadar yűkselteceğini anlayamak zordur. Örneğin, ortaokul mezunu bir kişinin bir tıp doktorundan daha az gelir sahibi olduğu bilinir, ama ortaokul mezunu o kişinin eğer lise diploması olsa idi, ne kadar daha fazla geliri olurdu? Bunu bilmek daha zordur. Bilimsel araştırmalardan elde edilen sonuçlar gösteriyor ki, gençler, liseyi bitirmiş olmaları halinde gelirlerinin ne kadar artacağının farkında değiller. Eğer, lise diplomasının gelir artışı sağladığına dair bilgi onlara verilirse, lise bitirme eğilimlerinin arttığı gözleniyor. Aynı şekilde, araştırmalar gösteriyor ki eğer anne ve babalar eğitimin getirisi hakkında bilgilendirilirlerse, onların çocuklarının okula devamlılığı ve sınavlarda başarıları yükseliyor. Bu yűzden, gelişmekte olan űlkelerde, eğitime olan talebi artırmanın bir yolu, eğitimin gelirlere olan etkisi hakkinda insanları bilgi sahibi yapmak.
2) İkinci sorun ise eğitim karşıtı kültür. Bazı toplumlar eğitime, eleştirel düşünmeye ve aydın olmaya yatkın bir kültüre sahipken, bazı toplumlarda tam tersi bir durum geçerlidir. Farklı ülkelerde bulunmuş bir dikkatli gözlemci, eğitime yakın ve eğitime uzak kűltűrlű ülkeleri kolaylıkla ayırdedebilir. Göstergeler oldukça belirgindir. Eğitim yanlısı ülkelerde, şairlerin ve bilim insanlarının isimlerinin sokaklara ve meydanlara verildiğini görebilirsiniz. Topluma açık alanlarda filozofların, sanatçıların, bilim insanlarının ve yazarların heykellerine rastlarsınız. Eğitim karşıtı kűltűre sahip ülkelerde ise, sokak isimlerinin o űlkenin savaş kahramanlarından oluştuğunu, parklarda sanatçılarin değil siyasetçilerin heykellerini görűrsűnűz. İlk gruptaki ülkelerde her yerde kitapçılar görsűnűz ve insanların evlerinde kütüphaneler ya da kitap koleksiyonları olduğunu gözlemlersiniz. Bu űlkelerde çoğu semtte kűtűphane vardır ve o semtin sakinleri tarafından kullanılır. İkinci gruba dahil olan ülkelerdeki ortalama insan için kitap ve kűtűphane önemli bir kavram değildir. İlk gruptaki ülkelerde sanat ve bilim müzeleri sosyal hayatın önemli kurumları iken, ikinci gruptaki ülkelerde çoğu insan ömrü boyunca bir müzenin kapısından içeri adım atmayacaktır.
Sonuç olarak, bir ülkenin kültürel yapısının, o űlke insanının eğitime olan talebi üzerinde etkisi vardır. Bu, kötü bir haber gibi gözűkűyor. Çünkü kültürün değişmeyeceği, değişse bile çok yavaş evrim geçireceğini düşünülűr. Bu inanış tamamen doğru değildir. Ekonomistlerin son zamanlarda gösterdikeri gibi eğer ekonomik, siyasi ve kurumsal çevre değişirse, toplumların kültürel benlikleri de değişir. Bu önemli noktayı ilerki yazılarımda açacağım.
3) İnsanlar eğitimin getirisi konusunda olabildiğince bilgili olsalar ve kültürel mirasları onları eğitime yatkın yapsa bile, bazı durumlarda daha fazla eğitim almamak en iyi seçenek olabilir. Daha fazla eğitimin beşeri sermayeyi ve kazancı artırdığı doğrudur. Ancak herhangi diğer bir yatırım gibi, beşeri sermayeye yapılan yatırımın da bir takım maliyetleri vardır. Őrneğin, eğer insanların yaşam süreleri kısaysa, eğitim iyi bir yatırım olmayabilir. Çünkü bu durumda, eğitiminin finansal getirisi sağlayacak zaman dilimi (eğitim sonu ile emeklilik arası yıllar) kısadır.
Ortalama yaşam süresi 50 yıl olan ve insanların 43 yaşında emekli olduğu bir ülke düşünün (Dünya üzerinde bu kadar düşük yaşam süresi sahip űlker var. Őrnekler: Nijerya, Kamerun ve Fildişi Sahili). Böyle bir űlkede, ilkokul eğitimini 13 yaşında tamamlamış bir insan düşünün. Bu insan, iş gücü piyasasında 43 yaşında emekli olana kadar, 30 yıl çalışabilir. Eğer bir ilkokul mezununun yıllık kazancı 5,000 dolar ise, ömür boyunca kazanacağı ücret (zaman diskontunu göz ardı ederek) 5,000 kere 30, yani 150,000 dolar olacaktır.
Şimdi bu insanın 6 yıl daha okula devam ettiğini var sayalım. Bu 6 senelik ilave eğitimi tamamladıktan sonra yıllık gelirin 6,000 dolar olduğunu dűşűnelim. Bu insan, eğitimine 6 yıl daha devam ettiği için okulu bitirdiği zaman yaşı 19 olurdu. Bu demek oluyor ki, emekli olana kadar 24 yıl çalışacak vakti vardır (19-43 yaşları arasında), ve bu durumda elde edeceği toplam gelir 6,000 $ x 24 = 144,000 dolardır. Bu örnekteki insan için, 6 yıl daha fazla eğitim almaya değmez çünkü bu ekstra 6 yıllık eğitimin fırsat maliyeti (okula giderken kaybedilen gelir) okulu bitirdikten sonra elde edilecek finansal kazançtan daha fazladır.
Eğer emeklilik yaşı 43 değil de daha yűksek olsaydı (53 gibi), çalışanların önűnde, okula giderek yapılan yatırımın karşılığını alacak daha uzun sűre olacağından, eğitim makul bir yatırım olurdu.
Görüldüğü üzere, çalışma hayatı sűresi kısa ise, daha fazla eğitim almak ekonomik açıdan mantıklı değildir. Eğer kişinin yaşam süresi beklentisi kısaysa ve bulaşıcı hastalıklar, şiddet, savaş, gibi nedenlerden dolayı ölüm ihtimali yüksekse, ya da genç yaşta emeklilik gibi bir sebeple çalışma hayatı sűresi kısalırsa, eğitime yatırım yapmak eğilimi az olur.
4) Dördüncü sorun maddi zorluk ve eğitim arzı yetersizliğidir. Eğer eğitim almak maddi bakımdan engelleyici ise, insanların eğitime talebi olmaz. Eğitim ücreti, kitaplar ya da öğretim materyalleri öğrencinin ve ailesinin gelir düzeyine oranla yüklü bir miktarda ise, (eğitimin getirisi yűksek olsa bile) eğitim talebi dűşűk olur. Eğitim bedava olsa dahi, okulda harcanan zaman, o kişiyi para kazanmaktan alıkoyar. Bu durum, okul parasız olsa bile, eğitime yapılan yatırımın, özellikle lise ve üniversite öğrencileri için masraflı bir yatırım olabileceğini gösterir. Bunu şöyle de dűşűnebiliriz: Bir iş alanına yatırım yapmak isteyen, ve yapacağı bu yatırımın getirisinin yűksek olacağına inanan bir işadamı, bu yatırım için gerekli finansmanı bulamazsa, yatırım gerçekleşmeyecek ve hesaplanan getiri elde edilemeyecektir.
Bir toplumda eğitime talep olmasına rağmen, bazı durumlarda, özel sektör, ya da devlet kurumları tarafından arz edilen eğitim miktarı, talebi karşılamayabilir.
Eğitimin, neden devlet veya özel sektör tarafından yetersiz olarak sağlandığı, ve maddi durumu yetersiz ögrenciler hakkında ne yapılması gerektiği ayrı bir yazımın konusu olacak. Cevabın içeriğinde, toplumdaki insanlar adına (onların vekili olarak) görev yapan siyasetçilerin motivasyonları, ve finans ve kredi piyasalarındaki problemler gibi konular olacak. Bu çerçevede, “Neden temel eğitim çoğu ülkede zorunlu?”, “Eğitim herkes için parasız mı olmalı?”, “Bankacılık sektörü ve kredi piyasası eğitimdeki aksaklıkları çözebilir mi?” gibi soruların cevabını vereceğim.
Eğitim, Verimlilik ve Bireysel Kazanç
Mart 2, 2015 Eğitim, Ucretler ve Maaslar, Verimlilikadmin
Bir önceki yazıda, űlkedeki eğitim dűzeyinin artmasının o űlkenin gelir dűzeyine doğrudan ve olumlu etkisi olduğunu yazdım. Ancak, ülkeler bireylerin toplamıdır ve “ülke geliri ” bu bireyler tarafından üretilen ürün ve hizmet değerlerinin ta kendisidir. Yani, meselenin temelinde yatan soru, bireyler daha eğitimli olduklarında onların ekonomik üretkenliklerinin ve kişisel gelirlerinin artıp artmağıdır.
Bir işte çalışan insanların gelirleri ile onların eğitimlerinin ilişkisini incelediğimizde, eğitimli kişilerin gelir düzeylerinin az eğitimli olanlara kıyasla her zaman daha yüksek olduğunu buluyoruz. Bu bulgu çoğu insan için şaşırtıcı olmayabilir. Fakat, eğitim yükseldikçe elde edilen gelirdeki artışın boyutu şaşırtıcı olabilir.
Aşağıdaki iki grafik, yüksek gelirli bir ülke olan ABD ile, gelişme sürecinde bir ülke olan Türkiye’ de farklı eğitim seviyesine sahip insanların 2010 yılındaki ortalama brüt ücretlerini gösteriyor.
Amerika eğitim düzeyi yüksek bir ülke iken (13.4 yıl) Türkiye’nin eğitim seviyesi Amerika’nın ancak yarısına denktir (6.6 yil). Fakat, iki ülkede de daha fazla eğitimli insanların aldıkları űcretler, daha az eğitimli olanlara kıyasla daha yüksektir. Amerika’da lise diploması olmayan kişiler saati ortalama 12 dolara çalışırken, lise mezunlarının ücreti %33 daha yüksektir (16 dolar). Amerika’da űniversite mezunu olanların kazandığı saatlik ücret, lise mezunlarından %75 daha fazladır (28 dolar). Yűksek lisans (Master ve doktora) sahibi insanların ortalama saat űcreti ise 35 dolardır.
Aynı yapı Türkiye’de de vardır. Ortaokul düzeyinde ve daha az öğretim almış bireylerin elde ettikleri saatlik ücret 5.1 TL iken, lise mezunlarının saat ücreti 6.4 TL, yani %25 daha fazladır. Teknik lise mezunlarının saat başı kazandıkları űcret, ortaokul ve daha dűşűk eğitimlilerden %50 daha yüksektir. Tűrkiye’de űniversite mezunlarının ücretleri ise, lise mezunlarının iki katıdır.
Bunlar, ciddi farklılıklardır; ve, çalışanların maaş ve ücretlerinin onların eğitim düzeylerine göre bu şekilde farklılık göstermesi, dűnyanın her ülkesinde böyledir. Çin’den İngiltere’ye, Endonezya’dan İsrail’e, bu yapı bütün ülkelerde mevcuttur.
Tabii burada sorulması gereken soru şudur: Ücretlerdeki bu farklar acaba gerçekten eğitimin etkisini mi yansıtır, yoksa başka bir olgunun mu göstergesidir? Őrneğin, “belki de eğitimli insanlar, bağlantıları ve ilişkileri kuvvetli olan varlıklı ailelerden geliyorlardır. Bu yüzden, bu tip varlıklı ailelerin çocukları, eğitim almasalar bile, aileleri sayesinde zaten daha fazla gelir sahibi olacaklardı” denebilir. Eğer bu varsayım doğru ise, durum şudur: Varlıklı ailelerin çocukları, dar gelirli ailelerin çocuklarına oranla daha fazla eğitim alırlar, ve bu varlıklı çocuklar bűyűdűklerinde daha fazla gelir sahibi olurlar. Fakat, ortaya çıkan bu gelir farkının sebebi eğitim değil, aileler arasindaki servet farkıdır.
Başka bir olasılık daha var. İnsanların zeka ve disiplin gibi özellikleri onların verimliliklerini ve kazançlarını olumlu etkiler. Dolayisiyla, zeki ve disiplinli insanların bu özellikleri onların gelirlerinin yüksek olmasına sebep olur. Őte yandan, daha zeki ve disiplinli bireyler okulda daha başarılı olmaya eğilimlidirler. Bu demek oluyor ki, zeki insanlar için okula gidip eğitim almak daha kolay olduğundan, zeki insanlarin eğitim seviyesi daha yüksek olacaktır. Ve bu tip insanlar genelde daha verimli olduklarından maaş ve ücretleri de yüksek olacaktır. Eğer bu sav doğruysa, insanlar daha uzun sűre okula gittikleri için değil, okulu bırakanlardan daha zeki oldukları için daha yüksek kazanç elde ediyorlar demektir.
Ekonomistler bu ve benzeri bir çok faktörűn etkilerini hesaba katarak yaptıkları analizler sonucunda, eğitimin kazançlar üzerindeki gerçek etkisini ortaya çıkarmış durumdalar. Bu alanda yapılan araştırmaların ortaya çıkardığı sonuç sudur: İnsanların zeka düzeyi, azimleri, disiplinleri, ailelerinin serveti ve kazançlarını etkileyebilecek olası tűm faktörleri hesaba kattıktan sonra, bir yıl daha fazla eğitim sahibi olmak, çalışanın gelirini ortalama %10 artırır.
Daha detaya inmek gerekirse: yaşları, cinsiyetleri, iş tecrübeleri, aile profilleri, zeka düzeyleri ve benzeri bir cok kişisel özellikleri, ve çalıştıkları endüstri alanı da aynı olan iki insanı ele alalım. Eğer bu insanlardan birincisi diğerinden 3 yıl daha fazla eğitim almış ise, aldığı ücret diğerinden %30 daha fazla olur. Bu, eğitimin ücretler üzerindeki direkt etkisidir.
Bu %10 luk getirinin sebebi, eğitimin insanlarin kognitif yeteneklerini (beyni daha iyi kullanarak analiz yapabilme ve bilgi sahibi olma yeteneği) ve becerilerini geliştirmesidir. Sonuç olarak, daha eğitimli insanlar iş gücü piyasasında daha üretken olurlar ve daha yüksek gelir elde ederler.
Eğitimin maaşlar ve űcretler üzerindeki etkisi düşük gelirli ülkelerde daha fazladir. Gelişmekte olan ülkelerin çalışanları, okula gittikleri her bir yıl için, ücretlerinde %15 artış görürler. Benzeri şekilde, eğitimin kadınların ücretleri űzerine olan etkisi, erkeklerin ücretleri űzerine olan etkisinden daha bűyűktűr.
Ayrıca, eğitimin getirisi (ücretlere olan etkisinin boyutu) son yıllarda giderek daha da artmaktadir. Eğitim seviyesi yüksek olan bireyler iş gücü piyasasında giderek daha fazla ödüllendirilirken, az eğitimli insanların gelirlerinde bir artış görülmemektedir. Bunun kaynağı, teknolojik gelişmelerin çalışanları bu yeni teknolojileri yetkin bir şekilde kullanabilme ihtiyacinda bırakmasıdır.
Tüm bunların anlamı şudur. Eğitim, çalışanların beceri seviyesini, verimliliğini ve dolayısıyla gelirlerini artıran çok önemli bir yatırımdır. Bu yatırım, özellikle düşük eğitim düzeyine sahip olan toplumların ekonomik gelişmesi için daha da önemlidir.