HASAN ALİ YÜCEL’E GÖRE OKUMAK
Yazmak yazar için bir keşiftir, okumaksa okuyucu için o keşifleri bulmak ve sahiplenmektir. Okumak; su ve ekmek gibi her insan için önemli bir ihtiyaç olmalıdır. Ancak yıllar geçtikçe kitap basımında farklılıklar olsa da okuyucular da gözle görülür bir canlılık olmuyor, olamıyor.
Kitap ve okumaya değer veren bir isim olan Hasan Ali Yücel “Pazartesi Konuşmaları” isimli kitabında kültüre ve okumaya dair güzel fikirlerini görmek mümkündür. Kitapta yer alan bilgilere göre 1934 yılında 1468, 1935 de 1918 kitap basımı gerçekleşmiş. Kitap basımında büyük yekûnunu de İstanbul, Ankara ve İzmir ve diğer şehirler yer almış.
Kitap okumanın önündeki engellerden biri olarak görülen kitapların fiyatlarına da değinen eski bakan Yücel’e göre, “Türkiye’de zaruri ihtiyaçların en pahalılarından biridir. Bugün de kitap fiyatlarının pahalı, Kdv’nin yüksek oluşundan yakınmalar devam etmektedir. Bu yakınmalar kitap fiyatlarıyla ilgili devlet desteğini zaruri kılmaktadır.
Kitap okumak bu topraklarda yaşayan herkesin önemli bir meselesi olmalıdır. Okumak ve yazmak üzerine Cenap Şehabeddin diyor ki,
“ Bizde dört sınıf halk vardır:
Bu düşünce de okuyucular ve yazarlarla ilgili mevcut durumu özetler gibidir.
Okumak, kültür hayatının, kitap yayımının, yaygınlaşmasının en önemli yollarından biridir.
Yücel, okumakla ilgili, “Nasıl bir iştir ki böyle sürekli ve kolay ölmeyen bir tadı var? Diye sorar. Okumayla ilgili cevabı yine kendisi verir, Kültürlü bir insan için; düşünen, anlayan, öğrenmek isteyen bir kimse için her eğlence geçebiliyor, hepsi sönüp geçiyor, yalnız okumak kalıyor.”
Yazıyla okumanın birbiriyle ilişkisine değinen yazar, “Güzel yazılmış bir yazıyı okumak, sönüp gitmiş bir varlığın fotoğrafına bakmak gibidir. Daha doğrusu, donup kalmış, sessiz bir fotoğraf değil; konuşan, düşündüklerini anlatan canlı ve sesli bir sinema. Onun içindir ki yazı, birçok olamamazlıkları olur yapmıştır.
Hâlbuki kitap okuyan için her özlü yazıcı bir değerli öğretmendir.
İyi bilmeliyiz ki okuduğumuz her satır, kafamızın içinde yeni bir düşünce âlemi yaratır. Ya eski düşüncelerimizi yerinden oynatarak onları canlandırır, ya yeni düşünce ile varımızı artırır.”
Hasan Ali Yücel okumayanlar içinse şöyle bir serzenişte bulunur, “Yazık okumaya alışmamış, onun tadını alamamış olanlara. Onlar, ıssız bir âlemde, yapayalnız yaşayan mahkûmdurlar.”
Gerçekte de öyle değil midir? Okumakla hayatın farkına varılmamış taraflarını görmek, monotonluktan sıyrılmak, yeni şeyler söylemeye başlamış olmak, demek pek ala mümkündür.
Hayallerin ve heyecanların diri kalması, canlı tutulması, yaşama sevincini daha iyi idrak edebilmek için okumalı ve düşünmelidir.
*Pazartesi Konuşmaları, Hasan Ali Yücel, Kültür Bak. Yay.1989