www.kayseriden.biz :: Şeyh Turhasan Zaviyesi
ANA SAYFA :: TARİHİ ESERLER :: Diğer Eserler :: Şeyh Turhasan Zaviyesi ::
Şeyh Turhasan Veli Zaviyesi
Kayseri'nin İncesu ilçesi sınırları içerisinde yer alan Şeyh Turhasan Veli Zaviyesi, Sultan I. Aleaddin Keykubat'ın eşi Mahperi Hunat Hatun tarafından yaptırılmıştır.
Şeyh Turhasan Veli Zaviyesi, Kayseri'nin İncesu ilçesi sınırları içerisinde, Ürgüp'ün Başköy sınırına yakın "Tekke Dağı" adı ile tanınan sarp tepeler üzerindeki düzlüktedir.
Günümüzde Başdere kasabasından her tür vasıta ile yaz aylarında türbeye ulaşmak mümkündür. Ayrıca İncesu Cezaevi yanından giden yol izlenerek ya da İncesu Organize Sanayi Bölgesi'nden açılan yolla da zaviyeye ulaşılmaktadır.
I. Aleaddin Keykubad'ın eşi Mahperi Hunad Hatun tarafından yaptırılmış olan bir Selçuklu yapısıdır. Bina 21.18X14.12 metre ölçüsünde olup, dikdörtgen bir plana sahiptir. Duvarlar çepeçevre, ortalama 20X30 cm ebadında olan ufak taşlarla yapılmıştır.
Binaya doğrudan cephe duvarıyla aynı hizada basık kemerli, 108X150 cm. ölçüsünde, doğuya bakan tek kapıdan girilmektedir. Mermer kapı eşiği yerden 35 cm yüksekliktedir. Cümle kapısından binanın doğu-batı istikametinde uzanan beşik tonozlu, kapalı avlu salonuna girilir. Buradan dik bir tonoz ile odalara sağlı sollu açılan kapılar mevcuttur.
Kapalı avlunun cümle kapısından girişe göre soldan ilk kapı, zaviye mescit kapısıdır. Yine cümle kapısından girişe göre soldan ikinci kapı türbe kapısıdır.
Türbenin karşısına isabet eden, batıda, sağda birinci kapı bu odaya açılmaktadır. Tavanı tonozlu olup duvarda küçük kare nişler vardır. Odanın doğusundaki soldan ikinci kapı mutfağa açılır. Taban döşemesi bozulmuştur.
Binanın kuzeyini iki takviye kemeriyle destekleyen uzun bir tonozun örttüğü han bölümü bulunmaktadır. Duvarda nişler ve hayvan bağlamaya yarayan delikler mevcuttur. Binanın damı eskiden toprakla örtülü olmasına rağmen şimdi içerideki döşeme gibi muntazam olmayan taşlarla örtülüdür ve taşların üzeri betonlanmıştır.
Cümle kapısı üzerinde bulunan 60 x 50 cm ölçüsünde, dört satırlık mermer kitabe buradan düşüp kırılarak iki parçaya ayrılmış; kenarlarındaki yazılardan bazı kısımlar parçalanarak kaybolmuştur. Baninin esas ismi ve tarih kısmı kırılmış ve silinmiştir.
Kitabede ismi geçen 1. Aleaddin Keykubat'ın zevcesi 2.Gıyasettin Keyhüsrev'in annesi Mahperi Huand Hatun olup onun Şeyh Turasan Zaviyesi'ndeki bu sıfatları Kayseri Huand camii kitabelerinde ve mezar taşlarında yazılı unvanlarına uymaktadır.
Kitabede binanın ismi meşhed (şehitlik) olarak yazılmış olduğu halde, Vakıflar Genel Müdürlüğü arşivinde 732. defterin 168. sayfasında kayıtlı vakfiye tercümesinde "Zaviye" olarak geçmektedir ki, bina yapısı itibariyle de bu mahiyeti taşımaktadır.
Vakfiyenin tercümesinde vakfiye tarihinin Hicri 598 şeklinde yazılması yanlış olmalıdır. Zira Huand Hatun 618 yılında Alanya'nın fethi üzerine Aleaddin Keykubat' la evlenmiştir. Kitabeden anlaşıldığına göre de zaviyeyi oğlu Sultan Gıyasettin Keyhüsrev zamanında yani 634-644 yıları arasında yaptırmıştır
Kitabenin Türkçe anlamı şudur: "Bu meşhed Büyük Gıyased-dünya ve'd-din Acem ve Arap sultanlarının sultanı fethin babası mü'minlerin amiri Keykubad'ın oğlu Keyhüsrev'in saltanat günlerinde onun emriyle Büyük Melike Saffatüt-Dünya Ve'd-din... tarafından imar edilmiştir."
Şeyh Turhasan Zaviyesi'ne vakfedilmiş olan bölge, bugünkü Ürgüp ilçesine bağlı Başköy ile İncesu ilçesinin bir kısım dağlık mıntıkasıdır.
Turhasan ismi ile ilgili olarak da şöyle bir durum söz konusudur: Binanın kitabesinde zaviyeden bahis olmadığı gibi, Turhasan ismi de geçmemektedir. Fakat vakfiyeye göre Turhasan, zaviyenin şeyhi olup vakfın da ilk mütevellisidir. Mahperi Huand Hatun bu mütevelliliği onun ahfadına bırakmıştır. İncesu ilçesinde "Tefsirli" sülalesinden Mahmut Şık ve Mahmut Köseoğlu'na babalarından intikal eden 1279-1284 ve 1295 Hicri tarihli Berat ve Berat suretlerinde de ismi Şeyh Turhasan Veli şeklindedir.
KAYNAKÇA: develi Belediyesi, Sultan Topçu