Bal Satın Alırken Mutlaka Dikkat Edilmesi Gerekenler - Büyük Dedemin Balları
13 Nisan 2019 Büyük Dedemin BallarıBlogYorum yapılmamış
Balın gerçekliğini tadından, renginden, kokusundan, akışkanlığından anlamak mümkün değildir. Balın tadı ve aroması, kaynağına ve üretildiği bitkinin türüne bağlı olarak değişkenlik gösterir. Balın rengi ise Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği’ne göre su beyazından koyu amber renge kadar değişebilir.
Bal üretimi oldukça zahmetli ve son derece emek isteyen bir süreçtir. Bütün yıl çalışan arıcılar yılın yalnızca belirli dönemlerinde hasat yapabilirler. Tüketiciler balın gerçekliğini sorgularken tüm üretim sürecini göz önünde bulundurmalıdırlar. Diğer bir deyişle, son derece ucuza satılan balların katkısız ve gerçek bal olması üretim maliyetleri açısından mümkün değildir.
Gerçek balı ararken bakmamız gereken tek şey tabi ki ürünün fiyatı olamaz fakat piyasa fiyatının çok altında satılan bir ürünü alarak sahtecilik riskini arttırdığımızı da unutmamalıyız.
Balın şekerlenmesi sahte olduğunu göstermez
Halk arasında ‘şekerlenmiş’ diye ifade edilen aslında balın donmuş, kristalize olmuş halidir. Pastörize ve filtre edilmemiş ham balların hasattan bir kaç ay sonra kristalize olması çok normaldir. Balın doğası gereği içerisinde glikoz ve fruktoz bulunur. Çiçek ballarında glikoz oranı fazla iken kestane ballarında fruktoz oranı fazladır. Bu nedenle kestane balları daha geç kristalize olurken çiçek balları daha çabuk kristalize olur. Maydanoz balı daha kavanozlara girmeden donmaya başlar, adaçayı balı ise yıllarca kristalize olmadan kalabilir. Yani balın kristalize olması sahtecilikle değil, balın sağlandığı bitki florasıyla ilgilidir.
Petek bal, süzme baldan daha doğal değildir
Süzme bal ile petek bal arasında besin değerleri açısından hiç bir fark yoktur. Süzme balı raflarda daha çok görmemizin tek nedeni analizlerinin daha kolay yapılabilmesidir. Bal paketleyicisi firmaların kendi üretimleri olmayan bu peteklerin her birinden tek tek numune alıp analiz etmeleri imkansız bir operasyondur. Bu nedenle analizlerini daha rahat yapabilecekleri süzme balları piyasaya sunarlar. Süzme bal analizi, her tenekeden bir miktar alınarak homojen bir karışım oluşturduktan sonra yapılır. Bu daha kontrol edilebilir ve seri üretim yapısına uygun bir süreçtir. Tüketiciler bilmelidirler ki tüm kontrolleri ve analizleri yapılmış balların süzme veya petek şeklinde olması balın gerçekliği açısından belirleyici bir kriter değildir. Balın şekli tamamen kişinin damak tadına ve zevkine kalmış bir tercihtir.
Açıkta Satılan Ballar güvenilir değildir
Açıkta satılan balların daha doğal olduğu yönünde çok yanlış bir inanış vardır. Bildiğiniz, tanıdığınız ve çok güvendiğiniz arıcılardan aldığınız ballar bile antibiyotik, tarım ilacı ve naftalin gibi sağlık için son derece zararlı kalıntılar içerebilir. Arıcılar varroa, yavru çürüğü gibi arı hastalıklarından korunmak amacıyla bilinçsizce ilaçlama yapmış olabilir. Çok samimi ve dürüst şekilde yapılan üretimlerde bile bilgi eksikliğinden kaynaklanan sürpriz sonuçlar çıkabilir. Unutulmamalıdır ki açıkta satılan ballar kontrol ve denetimleri yapılmamış, laboratuvar testleri olmayan ballardır.
Etiketli, markalı ballar tercih edilmelidir
Tükettiğimiz balların etiketli olması çok önemlidir. Etiketin üzerinde marka, logo, ürünün adı, balın cinsi okunabilecek büyüklükte yer almalıdır. Etiketlerde aranması gereken en önemli şey ise Tarım Bakanlığı tarafından verilen işletme kayıt numarasıdır. Ayrıca etiketlerde; parti numarası, dolum tarihi, tavsiye edilen tüketim tarihi de aranmalıdır. Dolum tesisinin bilgileri ve adresi de açık bir şekilde belirtilmelidir. Üretici firmanın adresi ve iletişim bilgilerinin yer alması da yasal olarak zorunludur. Etiket bilgilerini kontrol etmek gerçek bal yemek için oldukça önemli bir tedbir olsa da maalesef tek başına bu da yeterli değildir.
Bal analiz raporlarını paylaşmayan işletmeleri tercih etmeyin
Balın doğal olup olmadığı ancak teknik donanımların yeterli olduğu bir laboratuvarda tüm bileşimlerinin analiz edilmesiyle anlaşılabilir. Bu analizlerde diastaz sayısı, nem oranı, asitlik derecesi, HMF miktarı gibi kriterlerin hepsi incelenir. Fakat gerçek baldaki en önemli kriter prolin miktarıdır. Prolin miktarı balın içindeki polen yoğunluğunu gösteren değerdir. Prolin, sadece balda bulunur ve bunu yapay yollarla dışardan sağlamak mümkün değildir. Bu nedenle, balın saflık derecesini ve kalitesini gösteren en önemli kriter prolin miktarıdır. Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliğine göre baldaki prolin miktarı en az 300mg/kg olmalıdır. Diğer bir deyişle, balınızın prolin değeri 300mg/kg‘nin altındaysa bakanlık denetim koşullarına uygun olmayan, sahte bal tüketiyorsunuz demektir.
Bunu anlamanın tek yolu da satın almadan önce balların analiz raporlarını sorgulamaktır.
Bal satın alırken yukarıda saydığımız kriterlere uygun olup olmadığına dikkat edebilir, eğer tümüne uygunsa güvenle tüketebilirsiniz.
Antik Çağlarda Bal Arısı