HİPERTİROİDİDE CERRAHİ DIŞI TEDAVİLER
Tiroid bezinin fazla hormon sentezlemesi sonucunda ortaya çıkan tabloya hipertiroidi adı verilir. Tiroid bezi dışındaki nedenlere bağlı olarak gelişen veya tiroid foliküllerinin yıkımı ile ortaya çıkan hipertiroidi tablosuna da tirotoksikoz denmektedir. Hipertiroidide, kanda T3 ve T4 hormon seviyeleri yükselir, TSH seviyesi ise düşer. Hipertiroidili hastalarda, sinirlilik, saldırganlık, uykusuzluk, terleme, el titremesi, yüz kızarıklığı, deride ve saçlarda incelme, dökülme, iştah artmasına rağmen kilo kaybı, çarpıntı, atrial fibrilasyon ve gözlerde öne fırlama gibi pek çok bulgular ortaya çıkabilir.
Hipertiroidinin en sık rastlanan nedeni (yaklaşık %85) Basedow Graves hastalığıdır. Bu hastalıkta, bilinmeyen bir nedenden dolayı vücut tiroid bezine karşı antikor yapar ve tiroid bezinde hücre yıkımı, yangı ve ödem gelişir. Tiroid bezi yaygın olarak büyümüştür, her iki gözde büyüme ve öne fırlama görülebilir. Basedow Graves hastalığı kadınlarda 6-7 kat daha sık görülür.
Tedavide yeni yöntemler var mıdır?
Tedavide önce bazı ilaçlar denenir. İlaç tedavisinin yeterli olmadığı durumlarda operasyonla tiroid bezi alınabilir ya da radyoaktif iyot tedavisiyle tüm tiroid bezi ışınlanabilir. Basedow Graves hastalığında embolizasyon tedavisiyle de oldukça başarılı sonuçlar alınmıştır. Embolizasyonda, kasık atardamarından anjio yöntemiyle girilerek tiroid bezini besleyen 4 atardamardan 3’ü küçük taneciklerle tıkanır. Bu işlemden sonra damarları tıkanan tiroid dokusu canlılığını korur ancak bezin hacmi küçülür ve aktivitesi azalır. Embolizasyon, Graves hastalığında yaklaşık 15 yıldır uygulanan başarılı bir tedavidir. Yapılan çeşitli çalışmalarda, embolizasyondan sonra hastaların yaklaşık %70-80 inde hormonların normale döndüğü, hipertiroidi tablosunun düzeldiği, tiroid bezinin küçüldüğü ve tiroid bezine karşı vücudun ürettiği antikorların da azaldığı bildirilmiştir. Embolizasyon tedavisinden sonra ciddi bir yan etki görülmemiştir. Yöntemin en önemli avantajı, ameliyat ya da ışın verilmeden hipertiroidinin düzelmesi ve tiroid bezi korunduğundan hipotiroidi gelişmemesidir.
Basedow Graves hastalığı dışında, tiroiddeki nodüller de bazen hormon salgılayarak hipertiroidiye neden olabilirler. Bu nodüller tek (soliter toksik adenom) ya da çok sayıda (multinodüler toksik guatr) olabilir. Hipertiroidiye neden olan nodül tek ise ideal tedavi perkütan ablasyondur. Çünkü bu yöntemle tiroid bezi korunarak, lokal anestezi altında tek seansta hem nodül hem de hipertiroidi tedavi edilebilir. Yapılan birçok çalışmada, hem alkol ablasyonu hem de lazer, radyofrekans ve mikrodalga gibi termal ablasyon yöntemlerinin tiroid nodülüne bağlı hipertiroidinin tedavisinde oldukça başarılı olduğunu göstermiştir.
Video: Zehirli (toksik) nodülde lazer ablasyon tedavisi
Hipertiroidili bir hastada tiroid bezinde çok sayıda nodül varsa, perkütan ablasyon yine de uygulanabilir. Ancak bu durumda, nodüllerden hangisinin ya da hangilerinin aşırı hormon salgıladığını anlamak için tiroid sintigrafisi yapmak gerekir. Eğer hormon salgılayan sadece bir ya da birkaç nodül varsa ve sintigrafi+ultrason ile bunların yerleri tesbit edilebiliyorsa, bu durumda bu nodüllere perkütan ablasyon yapılabilir. Nodüllerin yeri tam tespit edilemiyorsa ya da hipertiroidiye yol açan çok sayıda nodül varsa, bu durumda tıpkı Basedow Graves hastalığında olduğu gibi cerrahi, radyaktif iyot ya da embolizasyon uygulanabilir.
Video: Zehirli guatrda embolizasyon tedavisi
Bir hipertiroidi hastamızda, tiroid sağ lobundaki 33x28x27 mm boyutlarındaki nodüle ultrason rehberliğinde lazer ablasyonu yapılıyor. İşlemden 6 ay sonra çekilen kontrol ultrasonunda kitlenin hacimsel olarak yaklaşık %76 oranında küçüldüğü izleniyor. Hastanın yakınmaları geçmiş ve hormon seviyeleri halen normal olarak takip edilmektedir.