Anasayfa İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ Toprak, Alker ve Sürdürülebilir Yapılar
YAZI: İlkan TÜRKÜRESİN
Bu yazı, doğanın ve kırsalın içindeki bütün canlılarla beraber yeniden ve kendine benzer bir biçimde yaratılmasında önemli rol oynayacak olan bir doğal yapı malzemesini ve tekniğini anlatmaya çalışıyor. İTÜ Mimarlık Fakültesi’nde uzun bir dönem Yapı Malzemeleri dersi veren emekli Prof. Mimar Ruhi Kafesçioğlu’nun yıllar boyunca yaptığı çalışmaların mahsulü olan ve “Alker” ismini verdiği toprak yapı malzemesinden ve onun olanaklarından bahsediyoruz. Bu malzemeyle sağlanan imkan ve fırsatları, Ruhi Hoca ve İTÜ Vakfı bünyesinde oluşturulan Toprak Yapı Çalışma Grubu’ndan Mimar Murat Kafesçioğlu ile, “Alker”le inşa edilmiş İTÜ Ayazağa Yerleşkesi’ndeki deneme evinde konuştuk.“Neden toprak yapı hocam?” sorumuzu şöyle yanıtlıyor bir çırpıda Prof. Kafesçioğlu: “Ülkenin her yöresinde her kesimi 21. yüzyıla yakışır düzeyde yaşam koşullarına kavuşmuş bir toplum, yurt genelinde dengeli yerleşme, dengeli gelir dağılımı ve homojen kalkınmayı sağlamış bir ülke hayalinin gerçekleşmesi çabalarına, nitelikleri geliştirilmiş toprak yapıların önemli katkısı olacağı inancındayız. Toprak yapıların en önemli özelliği en iyi yaşama koşullarını az miktarda enerjiyle sağlaması.”Toprak yapıların tarihi, tahmin edileceği üzere eski çağlara dayansa da, modern çağın toprak yapıları hatırlaması II. Dünya Savaşı’yla oluyor. Savaşta toprağın yararlı yanlarını görenler toprakla ilgili araştırmalara başlıyorlar. Batı, hiç kesmediği desteğiyle bu konuda güçlü bir yapı sektörü ve yapı pazarı oluşturuyor. Türkiye’de 1948’de Prof. Mustafa İnan (bu efsane hocayı, Oğuz Atay’ın Bir Bilim Adamının Romanı eserinden de tanıyor olabilirsiniz) öncülüğünde ve Bayındırlık Bakanlığı desteğiyle bilimsel çalışmalar başlıyor. İçerisinde Ruhi Hoca’nın da bulunduğu ekipler İç Ege’den Kars’a kadar geleneksel kerpiç yapılarla ilgili bilgiler topluyor ve laboratuvar deneyleriyle örneklerin nitelikleri belirlenerek dosyalar hazırlanıyor. Ta ki 1950’deki yönetim değişikliğine kadar. Yeni gelen yönetimin “Gelişen Türkiye’ye toprakla uğraşmak yakışmaz” olarak özetlenebilecek anlayışıyla dosyalar rafa kaldırılıyor.
Ancak Ruhi Hoca bu fikrin peşini bırakmıyor. Dünyada toprak yapı ve teknikleri gelişmeye devam ederken Ruhi Hoca, üniversitede yurtdışına gitme sırası gelince, Almanya’ya gidiyor. İki yıl sonra döndüğünde İTÜ’de malzeme derslerini üstleniyor. Alker de bu dönemde doğuyor. 1930’lu yıllarda Sivas’ta evlerinin dökülen sıvasını yapmak için gelen usta acı kireç, tatlı kireç ve elenmiş toprak karıştırarak sıva yapıyor. Seneler sonra İTÜ’deki çalışmaları sırasında acı kirecin bildiğimiz kireç, tatlı kirecin ise alçı olduğunu anlıyor Ruhi Hoca. Eksi 30 derecede dış sıva olarak kullanılan malzemeyle neden blok yapılmasın diye düşünerek çalışmalara başlıyor. Alçılı kerpicin kısaltması olarak “Alker” ismini veriyor malzemeye. Alker malzemenin üretiminde sağlanan en büyük avantajın “pişirmeye” ihtiyaç duyulmaması olduğunu söylüyor Prof.Kafesçioğlu. Yapıyı meydana getiren malzemenin üretiminde, sözgelimi tuğlada çok yüksek miktarda enerji tüketiliyor. Orman Fakültesi’nin bir yayınında Türkiye’de orman alanlarının azalmasının tuğlanın gelişmesiyle başladığı yazıyor. Çimento da 1200 derecede pişiyor. Alçı ise en çok 120-160 derece arasında pişiriliyor.
Tags : alker, deprem, ekoiq, ilkan türküresin, Murat Kafesçioğlu, prof.mustafa inan, sürdürülebilir yapılar, Yeşil Dergi
Mustafa çabuk dedi ki:
27 Nisan 2017, 11:24
Depremde yalovada görevliydim şahit olduğum çuk katlı binalar ne kadar sağlam yapılsa cangüvenliği fazla değildi çıkadığımız cesetler hep çok katlı binalardan oldu fakat tek katlı yada bir katlı binalar ibtidayi şekildede yapılmış olsa bile sadece çatlaklar dan başka deformasyon olmamıştı. Deprem bölgelerinde araziye yayılarak tek katlı hafif binalar bence can güvenliği olan yapılardır ister topraktan ister tuğladan…….!!!!
27 Nisan 2017, 20:55
Bu konu onemine binaen buyuk bir dagitimi gerektiriyor. Halen kirsaldan kentlere olan asiri goclerle eziyet ceken kent yasamina bir panzehir olarak ve de diger taraftan can cekisen Kirsal yasamina da hizla bir hayat verme babinda bu konunun buyuk onemi gozden kacirilmamali.