EBSO Yönetim Kurulu Başkanı Ender YORGANCILAR 2014 yılında üretime ve sürdürülebilir politikalara yoğunlaşılmalıdır (13 Mart 2014)
Türkiye Ekonomisi’nin 2013 yılını nasıl değerlendiriyorsunuz?
2013 yılında ekonomimiz Euro Bölgesi’nde gözlenen toparlanma ile 2014 yılında pozitif büyüme beklentileri ve ABD Merkez Bankası’nın genişletici para politikasından çıkış stratejisine yönelik belirsizlikler ekseninde, değişen ve gelişen iç dinamiklerin de etkisi ile şekillenmiştir.
2013 yılında ilk çeyrekte %2,9, ikinci çeyrekte %4,4 olmak üzere ortalama %3,7 oranında büyüme ile gelişmiş ülkelerin önünde ancak gelişmekte olan ülkelerin de gerisinde kalmıştır. ABD Merkez Bankası’nın politikaları sonucu sermayenin Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerden temkinli şekilde çekilmesi, bu dönemde yurtiçi talebin de canlanması ile kamu yatırımları kaynaklı bir büyümenin gerçekleşmesine sebep olmuştur.
2012 Ocak-Ekim döneminde 126 milyar dolar olan ihracat 2013 yılı aynı döneminde 124.5 milyar dolara gerileyerek 2012’e göre %1,3 oranında azalmıştır. Aksine ithalat %6 artarak 207 milyar dolara yükselmiştir. 82.5 milyar dolarlık dış ticaret açığı, cari açığı arttırıcı ve büyümeye negatif katkı sağlayan bir seyir izlemeye devam etmektedir.
İstihdamın 2013 yılı Ağustos ayı itibariyle, bir önceki senenin aynı ayına göre 593 bin kişi artmasına rağmen işsizlik oranı aynı dönemde 1 puan artarak %9,8 seviyesinde gerçekleşmiştir.
Eylül ayında Arındırılmamış Sanayi Üretim Endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre %6,4 oranında artarak 123,8 seviyesine ulaşmıştır. Aynı dönem içerisinde imalat sanayi kalemi %7,9 oranında artarak 126,3 seviyesine yükselmiştir. Ekim ayı kapasite kullanım oranları ise %76,4 seviyesi ile 2011 yıl sonu seviyeleri test ederken, mal grupları bazında en büyük artış aramalı ve yatırım mallarında gerçekleşmiştir.
Ekim ayında 107,5 seviyesine gerileyen Reel Kesim Güven Endeksi Kasım ayında da düşüşünü sürdürmüş ve Ocak ayından bu yana yılın ikinci en düşük seviyesi olan 104,5’a gerilemiştir. Bunda da en büyük etken belirsizliktir.
Diğer yandan küresel bir gösterge de; satın alma yöneticileri endeksi olan ve imalat sanayideki durumu yansıtan PMI, özellikle gelişmekte olan ülkelerde son bir yılın en düşük seviyeleri ile yılın ikinci yarısından itibaren azalışlar kaydetmiş ancak Kasım verisi ile yaklaşık son 30 ayın en yüksek verisi olan 55’e kadar yükselmiştir ki, 50’nin üstü sektördeki büyümeyi ortaya koymaktadır.
Ulusal ve küresel bazda 2014 yılından beklentileriniz nelerdir?
2013 yılına damgasını vuran gelişmeler arasında, Avrupa’nın toparlanma sürecine girdiği borç krizinde ABD’de FED kararları ekseninde yaşanan gelişmeler ve TTIP’in ardından henüz müzakereleri devam eden TPP Anlaşması ile bir kez daha tartışılmaya başlanan global ekonomideki eksen kayması yer almaktadır. Özellikle FED açıklamaları sonrasında gelişmekte olan ülkelerin kırılganlıkları yeniden risk teşkil etme ile karşı karşıya kalmıştır.
2014 yılının temel gündem maddesinin EKONOMİ olması, yerel seçimler ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ekonomi politikalarını gölgelememesi en önemli temennimizdir. Üretimimizde dışa bağımlı konumumuz da göz önünde bulundurularak, 2014 yılında sıcak paraya dayalı büyüme modelinin yerini alabilecek üretim ve sürdürülebilir politikalara yoğunlaşılmalıdır.
Euro Bölgesi’ndeki borç krizinin toparlanma evresinde olduğunu ve ABD’nin de genişletici para politikasından çıkış stratejisine yönelik belirsizliklerin de giderileceğini öngörerek; 2014 yılında temkinli bir büyüme, iç dinamiklere dayalı, kamu yatırımları eliyle piyasanın canlı tutulacağı kanaatindeyim. Kaynak yaratılması ve fi nansman ayağında özelleştirmelerin 2014 yılında da süreceğini tahmin ediyorum.
Global ölçekteki çalışmalar 2014 yılı için temkinli bir büyümeyi tahminlemektedir. IMF’nin 27 Kasım tarihli raporunda; Türkiye’nin 2013 yılı büyüme beklentisi yüzde 3,4’ten yüzde 3,8’e, 2014 yılına ilişkin tahmini ise yüzde 3,7’den yüzde 3,5’e düşürülmüştür.
Odaklanmamız gereken nokta, yatırım ve üretimin artmasının önündeki engellerin kaldırılmasıdır. Kısa vadede klasik ihracat pazarımız olan gelişmiş ülkelerin hızlı bir yükselişe geçmeleri pek mümkün gözükmemektedir. Ancak global ekonomideki kaymaların doğru çözümlenerek, yükselen ekonomiler ile ekonomik ve ticari bağlantıların güçlendirilmesi gerekmektedir. Zayıfl ayan Ortadoğu ile ilişkilerimiz de bu noktada önem taşımaktadır.
Şunları da unutmamamız gerekir ki;
2. FED kararları ile EKONOMİK RİSK
3. Gezi ve toplumsal baskılarla AYRIŞMA RİSKİ
4. Seçimler nedeniyle Politikacıların olası
SERT ve KESKİN ÜSLUPLARI
2014 yılını çok daha zor bir yıl haline getirmektedir.
Türkiye Ekonomisi’nin ihracattaki başarısı, ihracat hedefl eri doğrultusunda fi rmalar düşen görevler ve atmaları gereken adımlar nelerdir?
Global anlamda da büyük etki yaratan Avrupa’nın borç krizinin yanı sıra, ekonomik güç ve etkinliğin giderek Doğu’ya kayması ekonomik ve jeo-politik öneme sahip Türkiye Ekonomisi’ne ihtiyacı olan ivmeyi sağlamıştır. Global ekonomik kriz sonrasında, uygulanan ihracata dayalı büyüme stratejileri ile ihracatta önemli bir yol kat edilmiştir. 2012 yılı itibariyle 152 milyar dolara ulaşan ihracatımızı, 2023 yılı hedefl eri doğrultusunda 500 milyar dolara çıkarma gayreti içindeyiz.
Bu değişim süreci içerisinde sanayicilerimizin alternatif pazar arayışlarını sürdürmeleri ve yanı sıra ileri teknolojili üretimi gerçek leştirmek için global pazarlara Ar-Ge ve inovasyon penceresinden bakmaları gerekmektedir. Pek tabii ki, tüm bu çabaların devlet ve hükümet nezdinde tam olarak desteklenmesi ve her ortamda ifade ettiğim üzere “Ekonominin birincil gündem maddesi olması” gerekmektedir.
Türkiye’nin üretmeye, ürettikçe büyümeye ve istihdam sağlamaya ihtiyacı vardır. Maliyetlerin çok yüksek olmasından dolayı, dolardaki düşüşün de tetiklemesi ile birlikte sanayicimiz, ithalata yönelmiş ve ne yazık ki al-sat üretime doğru yol alınmıştır.
Son yıllarda Eximbank aracılığıyla ihracatçımız desteklense de, ihracatçımızın rekabet gücü kazanması büyük önem taşımaktadır. Sayın Ekonomi Bakanımızın da gayretleri ile pazar arayışlarında oldukça başarılı bir grafi k çizen ihracatçılarımız açısından son dönemde Ortadoğu’da riskli bir tablo söz konusudur. Diğer yandan AB ile yapılan her STA ve TTIP benzeri anlaşmalar ihracatçımızın dolayısıyla sanayicimizin önüne ket vurmaktadır.
Kentsel dönüşüm ve bölgemizdeki kentsel dönüşüm projeleri hakkında neler söyleyeceksiniz?
Kentsel dönüşüm ve yeni yaşam alanları üretilmesi çalışmalarında devletin TOKİ eliyle yürüttüğü çalışmaları, ulusal bazda faaliyet gösteren gayrimenkul fi rmalarımızın son senelerde İzmir’de gerçekleştirdiği projeleri takdirle takip ediyoruz.
Kent merkezi çevresinde banliyölere doğru kayan yaşam alanlarını değerlendirerek, Urla, Güzelbahçe, Narlıdere’den Menderes, Bornova, Bayraklı, Çiğli’ye kadar kentin birçok noktasında yüksek kalitede projeler hayata geçiriliyor.
Kentsel dönüşüm projelerinde, Türkiye’nin 3. büyük şehri olarak çok geç kaldığımız inancındayım. Ancak, bundan sonrası için önemli olan zaman kaybı yaşanmadan tamamlanmasıdır.
Yaşam alanları kadar ticarete de ev sahipliği yapan residence ve iş merkezi projeleri İzmir’in çehresini değiştirmektedir. Kente yapılan yatırımlar ile geçmişte emeklilerin banliyölerini tercih ettiği sakin kıyı kenti, bugün büyük gayrimenkul yatırımlarına ev sahipliği yapar duruma gelmiştir.
Son olarak EXPO 2020 çerçevesinde yürütülen çalışmalar ile İnciraltı bölgesinin yeniden planlanması, peyzajı ve yapılanması söz konusu idi. EXPO 2020’nin kazanılmamış olması yapılacak yatırımların önünü asla tıkamamalıdır. EXPO’nun İzmir’e bir ivme kazandırdığı ortadadır. İzmir sanayisi, ticareti ve tüm halkı ile desteğini göstermiştir. Bu noktadan sonra yerel ve merkezi otoritenin yatırım yönünde tercihlerini göstermeleri ve adımların ivedilikle atılması gerekmektedir.
Yapılacak olan tüm yatırımların İzmir’e ve Türkiye’ye sağlayacağı katkı, kuşkusuz büyük olacaktır.