Havuzun büyümemesine dikkat...
Rıfat SarıcaoğluBasından Haberler4217 Okunma
Havuzun büyümemesine dikkat çeken Rifat Saricaoglu: Yeni üniversitelerin eski üniversitelerin pazar payini alarak büyüyor olmasi tehlikeli bir durumdur.
Üniversite egitimi ülkemizin birinci gündem maddesi olmaya devam ediyor. Genç bir nüfusla övünen bir ülke için aksinin düsünülmesi anormal karsilansa dahi, üniversite egitimi ile ilgili sorunlari çözememenin sikintilarini yasiyoruz. Bu ortamda konu ile ilgili görüs beyan edebilecek birkaç insandan biri olan Vakif Üniversiteleri Birligi Baskani ve Bilgi Üniversitesi Mütevelli Heyeti Baskani Yardimcisi Rifat Saricaoglu ile görüstük.
Daha önceki görüsmemizde de kriz gündeme gelmisti ve o görüsmemizde vakif üniversitelerini zor bir dönemin bekledigini aktarmistiniz. Bugün düsüncelerinizde bir degisiklik var mi?
Öncelikle matematiksel bir hesap yapalim. Türkiye’de yilda 550 bin ila 580 bin arasi kisi liseden mezun oluyor. Dolayisiyla yillik ihtiyaç 580 veya 600 bin civarlarindadir. Sinavlara iki veya üçüncü kez girenleri söylemiyorum. Vakif üniversiteleri açisindan bakarsaniz, büyüme orani %3-5 arasinda degisiyor. Yeni kayit orani çok hafif bir egilimle ilerliyor. Fakat artis egimini yeni kurulan üniversiteler destekliyor. Kisaca yeni üniversitelerin eski üniversitelerin pazar payini alarak büyüyor olmasi tehlikeli bir durumdur.
Yeni kurulan üniversiteler farkli alanlardaki özellikleriyle ön plana çiktiklarini iddia ediyorlar. Farkli bölümler vakif üniversitelerinin pazarini büyütmüyor mu?
Farkli bölümler olusuyor, fakat rakamlar degismiyor. Bir havuz var. Bu havuzdakilerin bir kismi kendini baska yere aktarirken, diger bir kismi da farkli bir yere aktariyor. Ama bos biraktiklari yer bos kaliyor. Örnegin ;Endüstri Mühendisligi su anda en gözde bölümlerin basinda geliyor. Ögrenci isletmeye kaydolacagina endüstri mühendisligine kaydoluyor. Tek degisen sey isletme bölümünün ögrenci sayisinin düsmesidir. Ortada reel bir gerçeklik var. Türkiye’nin ihtiyaci bugün 580 bin. Vakif üniversiteleri açisindan ise ayri bir açmaz var. Ögrenciler öncelikle ücretsiz egitim almak istiyor.
Gençlerin böyle tercihler yapmasinda gelir seviyemizin etkisi yok mudur?
Gelirde önemli fakat haksiz rekabet var. Örnegin iki koltuk var, herhangi bir insani çagiriyorsunuz ve diyorsunuz ki bu koltuk ücretli digeri ise ücretsiz. Hangisini tercih eder. Maddi imkani iyi olsa dahi hemen ücretsiz olana gidilir. Bizde bu örnekteki gibi rekabet ediyoruz. Koltuk ayni, sartlar ayni, sinav ayni, dolayisiyla ögrencinin bana gelmesinin tek nedeni çok kaliteli bir programim olmasidir. Ama Türkiye’de yine de herkes ilk olarak ücretsiz kismi yazacaktir. Dolayisiyla Vakif Üniversitelerine olan talepte %3-5 arasinda bir artis var, yeni üniversiteler kuruluyor ve paylasima baktiginiz vakit negatif bir dagilim basliyor. Bir de yeni gelen üniversitelerin çogu daha konservatif bir kesme hitap ediyor. Isminden tutun, birçok özelligiyle bunu yansitiyor. Bu arada gelecek 5 yilda sisteme 30 üniversite daha girecek. Bunlarin 25’i konservatif agirlikli olacaktir. Onun disinda bu yil açilanlara baktiginiz vakit hepsi konservatif alana gidiyor. Simdi yillik vakif üniversitelerine gelen ögrenci sayisi ortalama 50-60 bin civarlarindadir. Ekonomide bir düzelme var diyelim, ortalama 4-5 oraninda büyüsek bile biz bugünkü kosullarda 50-60 bin oraninda olan ögrenci sayimizi artiramayiz. Bu durumda ,tabloya bakildiginda, 60 bin ögrenciye karsilik bugünkü kosullarda 60 vakif üniversitesinin mücadele ettigi gözükür. Önümüzdeki yil 17 üniversite onaylandi, 8 tanesi açilis yapacak. Seneye 68 üniversite olacak. Böyle bir yapiyla nereye kadar ilerleyeceksiniz. Havuzun büyütülmesi gerekmektedir.
Üniversiteler bir baska sikinti olarak hoca eksikligini gösteriyor.
YÖK’ün kurallari agirlastirildi. Eskiden bir hocayi iki farkli bölümde gösterebiliyordunuz. Simdi dediler ki her bölümde sadece üç kisi olacak. Bu süreç sonrasinda maliyetlerimiz yukari çikti. Ikinci etken ise üniversitelerdeki hoca sayilarinin azligidir. Arz talep dengesi içerisinde bu durum doktorali bir kisinin alacagi maasi artiracaktir. Bu ortamda bizim maliyetlerimiz daha da yukariya çikiyor. Biz de bu maliyetlerle basa çikmak için okulun ücretlerini arttirmak zorunda kalacagiz.
Olumsuzluluklarin yaninda, herhalde olumlu gelismelerde oluyordur. Olumlu gelismelerden bahseder misiniz?
Olumlu gelismelerie seçim vaatlerinde rastlamaktayiz. Bana göre seçim beyannamelerinde iki tane önemli kriter var. Bir tanesi zorunlu egitimin 8 yildan 12 yila çikarilmasidir. Bu çok büyük bir iddiadir. Büyük bir bütçe gerekiyor ve bu kaynagin nereden saglanacagi benim açimdan merak konusudur. Ikincisi ise dünyanin bütün yerlerinde yetiskin egitimi %10-15 oraninda artti. Yani kendini yenileme ihtiyaci, baska alanlarda bilgi edinme ihtiyaci veya egitimini tamamlama ihtiyaci olan bir kesim var. Bu alanla ilgili hususlar halen kanunlasmadi.
Bunun disinda bizim yine çok israrci oldugumuz ve tesvik kapsamina da soktugumuz yabanci ögrenciyi buraya getirebilme meselesidir. Iki sene önce bunlari konusamazken simdi bize deniliyor ki her yerden ögrenci getirelim. Bu öyle demekle olmuyor. Alt yapiniz olacak, egitim sisteminde yabanci ögrenciye dil seçenegi sunacaksiniz, herkes Ingilizce konusuyor olacak, örnegin vakif üniversitelerin çogunda Ingilizce bölüm diyorsunuz ama derse döndügünüzde dil yine Türkçe’ye dönüyor. Yabanci ögrenci gelince bu standartlari yukari çekecektir, fakat bunun için alt yapinizin yeterli olmasi gerekiyor. Bunlardan daha da önemlisi üniversitelerinizin kalitesidir. Hep söylüyoruz ilk 500’e daha fazla üniversitemizi sokamadikça insanlar seni niye tercih etsin?
Daha önceki beyanlarinizda hep dijital ortamda egitimden ve uluslararasi agdan bahsederken, diger taraftan da markalasmaktan bahsediyorsunuz. Uluslararasi agda su üniversiteliyim demek bir sey ifade edecek mi?
Su anda ileriyi tahmin ederek bir çalisma yapmaya çalisiyoruz. Tabi buradaki tahminlerin ayaklarinin yere basmasi gerektigini de düsünerek hareket etmeliyiz. Daha önce de belirttigim gibi, tek takim alip, gömlegi bir yerden çorabini baska bir yerden alabiliyorsunuz. Bir de farkli bir sekilde aktarmakta fayda var. Toplama bilgisayar vardir, bir de markali bilgisayarlar vardir. Marka bilgisayari, marka oldugu için tercih edersiniz. Peki toplama bilgisayarla büyük bir farki var midir markali bilgisayarin? Aslinda içeriligi aynidir. Markayi tercih ederken, markaya karsi olan güveninizi satin aliyorsunuz. Egitimde de ayni sey geçerlidir. Bilgi Üniversitesi’nin bir marka olusu, ögrenciye bir güven vermelidir aksi anlamli bir durum degildir. Ama sunu da göz ardi etmeyecegiz, toplama bilgisayarda olabilir, artik. Bu bir stratejidir. Su anda bize izin verseler bu sistemi uygulariz. Bugün Ispanya’da, ABD’de veya Türkiye’de verilen derslerin içerik bakimindan büyük bir farki var midir? Dolayisiyla ben kanun yapicilara bunlari aktariyorum ama tam olarak anlayamiyorlar. Dünyanin bu yöne dogru gittigini anlamaliyiz. Benim ögrenciye online ders alma demem mantikli degil.
Degisim, bizim için disaridan bir etkenle birlestirildigi zaman daha çabuk kabul edilebilir oluyor. Bu noktada 2009 yilinda Barack Obama’nin Türkiye’yi ziyareti sonrasi iki ülke iliskilerinin ekonomik anlamda gelistirilmesi için iki yildir toplantilar düzenlenmekteydi. Bu toplantilarin sonunda ele alinan konular arasinda egitimin olmamasinin bir handikap oldugunu düsünüyorum. Bana bu konuda katilir misiniz?
Geçen gün ABD'nin Ankara Büyükelçisi Francis J. Ricciardone’nin yemegine davetliydim. Bu yemekte Büyükelçi, ABD’nin gözünde Türkiye temasini isleyen bir konusma yapti. Konusmasinda egitime büyük yer verdi. Iki ülke arasindaki ekonomik faaliyetler düsünüldügünde, enerji basta olmak üzere finans vs gibi konularda önemli bir yol kat edildi. Ancak bu çerçevede yapilan ortak çalismalarda yetismis insan kaynagina ihtiyaç duyuldugunu onlarda fark ettiler. Bu nedenledir ki Ricciardone konusmasinin büyük bir bölümünü egitime ayirdi. Bu noktada ben yakin bir gelecekte egitim ile ilgili fonlarin olusturulacagi kanisina vardim.
Halil Bey Rektörlükten ayrildi. Bu ayrilisin sebepleri arasinda Deniz Özgün’ün bitirme tezi var mi?
Alakasi yok. Biz Halil Hoca ile 2007 yilinda anlastik ve anlasmamiz 2011 yilina kadardi. Tabii o dönemde malumunuz, mütevelli heyetinin bize devri noktasinda sikintilar olmustu ve Halil Hoca’da o dönemde baslayamayip olaylarin neticelenmesi sonrasinda 2009 yilinda rektörümüz olabildi. Gelelim Halil Hoca’nin 2011 yilina kadar bizimle kalacak olmasinin nedenlerine. Halil Hoca ayni zamanda ABD vatandasidir. Geçmiste California State Üniversitesi’nde ögretim görevlisiydi, simdi ise oradan emekli olabilmesi için geri dönmesi gerekiyor. Ana neden budur. Burada diger hususlarin etkili olmadigi kanaatindeyim. Halil Hoca’ya disaridan birkaç olay fatura edildi. Halil Hoca, bu süreçleri iyi yönetememis de olabilir ancak bu konularin ayrilmasi ile bir ilgisi yoktur. Zaten emekliligi saglandiktan sonra tekrar bize katilacak.
Ülker Grubu’nun Bilgi üniversitesi ile ilgilendigi ile ilgili bir dedikodu dolasiyor. Bu noktada ates olmayan yerden duman çikmaz. Konuya açiklik getirebilir misiniz?
Ülker grubunun üniversite ile degil Santral Istanbul’un isletmesi ile ilgilendigi dedikodusu benim kulagima da geldi. Ama biz karsilikli oturup bu konuyu konusmadik. Vakif Üniversiteleri Baskani olarak da sunu söyleyebilirim; Ülker’in dört üniversite ile daha dedikodusu yapilmaktadir. Tabii bu dedikodular bos yere çikmamistir, Ülker böyle bir konuya girmek istiyordur ve sikinti yasayan eski üniversiteler de Ülker gibi güçlü bir kurulusu yanina almak isteyebilir. Dolayisiyla ates olmayan yerden duman çikmaz deyimine bende katiliyorum. Ancak biz bu noktada yapimiz itibari ile böyle bir birliktelige giremeyecegimizi söyleyebilirim.
Sitemizi bugüne kadar 166135 kişi ziyaret etmiştir.