(IMPRESSIONS OF ISLAMIC GEOGRAPHERS ON ISTANBUL AND HAGIA SOFIA IN BYZANTINE PERIOD )
Yazar : Abdullah BALCIOĞULLARI
Kurulduğu günden günümüze kadar Dünya’nın en güzel ve etkili şehri olan İstanbul, her zaman insanların ilgisini çekmiştir. Roma İmparatorluğu’nun başkenti olduğu günden bugüne kadar hep güzelliğiyle anılmıştır. Gerek konumu, iklimi, doğal limanları ve pek çok özelliği ile tarih boyunca pek çok seyyah ve coğrafyacı eserinde İstanbul’la ilgili bilgilere yer vermiştir. Üç imparatorluğa başkentlik etmiş olan İstanbul, Doğu Roma, Bizans ve Osmanlı İmparatorluklarının en zengin şehri olmasını da sağlamıştır. Bu çalışmanın amacı İslam coğrafyacılarının Bizans dönemi İstanbul’una dair izlenimlerini ortaya koymaktır. Bu amacı gerçekleştirmek amacıyla 10 ile 14. yüzyıllar arasında yazılmış olan Arapça eserler incelenmiştir. İslam coğrafyacı ve seyyahların eserlerinde surlar ve Ayasofya ayrıca önemli yer tutmaktadır. Araştırmanın sonucunda İstanbul surları, kapıları, hipodrom, Ayasofya Kilisesi ve çevresine dair verilere ulaşılmıştır. İstanbul surları oldukça karmaşıktır ve her dönem bakımdan geçirilmiştir. İstanbul denince akla gelen bir diğer Bizans dönemi eseri de Ayasofya Kilisesi’dir. I. Konstantin’in Hıristiyanlığı kabulünden sonra İstanbul’un sadece siyasi bir merkez olarak değil, aynı zamanda dini bir merkez olmuştur. Dünya’nın ilk katedrali olarak kabul edilen Ayasofya tarih boyunca çeşitli olaylara şahitlik etmiştir. Bizans döneminde Ayasofya’nın sadece dini bir merkez olmayıp, siyasi ve toplumsal bir merkez olduğu anlaşılmıştır. Bununla beraber Ayasofya ve Hipodromda kutlanan bayramlar, kutlama hazırlıkları, keşiş imparator ve manastırlarla ilgili çarpıcı sonuçlar bulunmaktadır.
İslam coğrafyacılar, Aya Sofya, Bizans, İstanbul
Istanbul, which is the most beautiful and influential city in the world since its establishment, has always attracted the attention of people. The capital of the Roman Empire has always been mentioned by beauty. Many travelers and geographers throughout history have gave information about Istanbul with its location, climate, natural harbors and many features. Istanbul where the capital of three empires, East Rome, Byzantine and the Ottoman Empire was the richest city. The aim of this study is to reveal the impressions of Islamic geographers about Istanbul in Byzantine period. In order to realize this aim were examined Arabic works written between 10th and 14th centuries. The walls and the Hagia Sophia also occupy an important place in the works of Islamic geographers and travelers. As a result of the research, data on the Istanbul walls, gates, hippodrome, Hagia Sophia and the surrounding area were reached. The walls of Istanbul are very complex and have been maintained every period. Another building belonging to the Byzantine period is Hagia Sophia. After Constantine's adoption of Christianity, Istanbul became not only a political center but also a religious center. The Hagia Sophia, which was accepted as the first cathedral of the world, witnessed various events throughout history. However, there are striking results about festivals celebrated in Hagia Sophia and Hippodrome, celebration preparations, monk emperors and monasteries.
Islamic geographers, Hagia Sophia, Byzantine, Istanbul