Aöf İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Konu Özeti
'Açık Öğretim AÖF' forumunda DeMSaL tarafından 22 Ağustos 2010 tarihinde açılan konu
Aöf İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Konu Özeti konusu
Aöf Sosyal Hizmetler Bölümü - Aöf Sosyal Güvenlik Hukuku - Aöf İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Konu Anlatımı
Bir iş ilişkisi içinde bulunsun ya da bulunmasın bireylerinn sosyal güvenliklerini sağlamak üzere devletçe düzenlenen kurum ya da kurumlar topluluğuna Sosyal güvenlik sistemi denir.
17.yüzyılın sonlarına doğrun ortaya çıkan ve 19.yüzyıla dek çalışma ilişkilerini usta, kalfa, çırak ve yamak hiyerarşisi içinde düzenleyen sosyal düzene Korporasyon düzeni denir.
n Asgari ücretin nakden ödenmesi, işçi yararına yorum ilkesinin uygulanmasına örnektir.
İş kanununda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu, bu kanunan aykırı olmayan hükümleri uygulanır.
Osmanlı imparatorluğu döneminde, esnafn örgütleri ile ilgili tüm kural ve formalitelerin nitelik ve biçimlerinin gösterildiği yazılı metinlere Fütüvvetname denir.
Türkiye'de kadın, gençn ve çocuk işçileri çalışma yaşı, süreleri, işin nitelik ve koşulları yönünden ilk kez koruyan kanun Umumi Hıfzısıhha Kanunu'dur.
Kaloriferli konutn kapıcıları iş kanunu kapsamındadır.
Bir işyerinde bulunacak işveren vekilin sayısı İş Kanunu’nda belirtilmemiştir.
İş Kanunu’nun kapsamına girecekn nitelikte bir işyeri kuran işveren bu durumu 1 ay içinde bölge çalışma müdürlüğüne bildirmek zorundadır.
İş Kanunu’nda belirtilen hizmet akdin türleri: Sürekli, Süreksiz, Belirsiz süreli, Belirli süreli hizmet akdi
n Hizmet akdinin yapılmasında tarafların ehliyeti, Medeni Kanun'un genel hükümleri çerçevesinde ele alınmaktadır.
Bir kimse akit serbestisi gereği, iradesin dışında akit yapmaya zorlanamaz. Ancak işverenler bakımından bu serbesti birtakım sosyal amaçlar gereği hizmet akdi yapma zorunluluğu şeklinde sınırlandırılmıştır. İşverenin akit yapmak zorunda olduğu kimseler: Eski hükümlü işçi, Sakat işçi, İşçi kuruluşundaki başkanlık görevi sona eren işçi, Malullük hali sona eren işçi.
İş Kanunu’na göre, işçinin aylık ücreti üzerindenn kesilecek para cezası3 günlük ücretinden fazla olamaz.
Asgari ücretinn tanımında yer alan işçinin zorunlu ihtiyaçları: Kültür, Sağlık, Ulaşım, Giyim, Gıda, Konut
Asgari Ücret Tespit Komisyonu'nun kararları komisyon kararınınn Resmi Gazetede yayımlandığı tarihi izleyen ay başında yürürlüğe girer.
İşn süresinden sayılanlar: İşçilerin işveren tarafından işyerinden başka bir yere çalışmak üzere gönderilirken yolda geçen süreler. Emzikli kadın işçilerin çocuklarına süt vermek amacıyla geçirdiği süreler. Maden ocağında çalışan işçilerin ocağa inerken geçirdiği süreler. İşçinin işverenin emrinde çıkacak bir işi bekleyerek çalışmadan geçirdiği süreler.
Türkiye'de genel sebeplerlen yapılabilecek fazla çalışmanın yasal olarak günlük ve yıllık üst sınırları: Günlük 3 saat, yıllık 90 gün
Toplu iş sözleşmesine göre, iki aylık denemen süresi 1 Mart 1998 de sona eren ve işine devam eden bir işçi, 1 Ocak 199 da yıllık ücretli izne hak kazanır. (deneme süresi dahil)
İşveren işçininn yıllık izin dönemine ilişkin ücretini, işçinin izne başlamasından önce vermek zorundadır.
Umumi Hıfzısıhha Kanununa göre, İş kanununun uygulama alanın dışında kalan işlerde, çocuk işgücü için çalıştırılma yaşı en az 13 'tür.
n Gece postalarında çalıştırılan kadın işçilerin 6 ayda bir sağlık kontrolünden geçirilmesi gerekir.
Bir işverene ait işyerinde sırasıyla 35, 45, 70 işçin bulunmaktadır. Bu işverenin çalıştırması gereken sakat ve eski hükümlü sayısı: 2 sakat ve 2 eski hükümlü
Türkiye'de sakat ve eski hükümlü işçin çalıştırılmasına ilişkin düzenlemeler ilk kez Deniz İş Kanununda yer almıştır.
İşçisinin işyerinde başka bir işçiyi yaraladığını 08.05.1997 tarihinden öğrenen işveren, bu işçinin hizmet akdini en geç 08.05.1997 de bildirimsiz (derhal) feshedebilir.
Aynı işyerinde 4.5 yıldır çalışan bir işçinin feshin ihbar öneli bildirimin işverene yapılmasından başlayarak 8 haftadır. 6 aydan az ise 2 hafta, 6 ay ile 1.5 yıl arasında ise 4 hafta, 1.5 yıl ile 3 yıl arasında ise 6 hafta, 3 yıldan çok ise 8 hafta.
Kıdem tazminatına esas günlükn ücreti 3 milyon , işyerindeki kıdemi 6 yıl olan bir işçinin kıdem tazminatı3 000 000 x 6 x 30 = 540 milyondur. Kıdem tazminatı=1 günlük ücret x kıdem süresi x 30
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kurulları içinde yer alanlar: İşveren, İşyerin hekimi, Sendika temsilcisi, İşyeri güvenlik şefi.
İşçi sağlığı ve işn güvenliği ile ilgili mevzuatta yer alan özel tedbirler: 13 yaşından küçük çocukların çalıştırılmaması. Sualtındaki işlerde 18 yaşını doldurmamış erkek çocukların çalıştırılmaması. Kadın işçilerin doğumdan önceki 6 hafta ve doğumdan sonraki 6 hafta süresince çalıştırılamaması. 13-18 yaş grubunda bulunan çocuk ve genç işçilerin, işe alınmadan önce doktor muayenesinden geçirilmesi.
n Cumhuriyet döneminde ülkede reformların yapılabilmesi için gerekli sosyal düzeni sağlamak amacıyla çıkarılan ancak sendika kurmayı hemen hemen olanaksız hale getiren kanun Takrir-i Sükun Kanunu'dur.
1982 Anayasasında sendika kurman hakkı Sosyal ve ekonomik haklar arasında düzenlenmiştir.
İşyeri içn yönetmelikleri, iş hukukunun kaynaklarından "Kendine özgü" 'ye ait bir örnektir.
Kapıcıya konut tahsis edilmesi halinde kapıcıdan kira istenemez.n Çalışmasını aynı konutta arz eden konut kapıcıları İş Kanununun kapsamındadır. Çalışmasını aynı işverene arz eden konut kapıcıları İş Kanununun kapsamındadır. Kaloriferli konut kapıcıları İş Kanununun kapsamındadır.
Ülkemizden Cumhuriyetten önceki dönemde var olan onlarca meslek hiyerarşi içinde Ustabaşı yer almaz, Çırak, Kalfa,Yamak, Usta yer alır.
İş kanununa göre, en altn seviyede tespit edilerek işçilere ödenen ücret Asgari ücrettir.
İş kanunun gece dönemini Gece en geç 20:00'de başlayıp en erken 06:00'da biten gün olarak belirlemiştir.
Kadın işçiler doğumdan sonraki 6n hafta içinde herhangi bir işte çalıştırılamazlar. Kadın işçiler doğumun muhtemel görüldüğü tarihten önceki 3 ay içinde ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılamazlar. Kadın işçiler gebelik sırasında her ay tıbbi
muayeneye gitme hakkına sahiptirler. Kadın işçiler doğumdan önceki 6 hafta içinde herhangi bir işte çalıştırılamazlar.
n Türkiye'de sakatların korunması ile ilgili olarak uygulamada bulunan temel yöntem Kota yöntemidir.
İşyerinde 8 yıldır çalışan kadın işçi A'nın hizmetn sözleşmesi, doğum sebebiyle işyerinden ayrıldıktan en erken 6 hafta sonra derhal fesih yöntemi ile fesih edilebilir.
Toplu iş sözleşmesi bulunmayan birn işyerinde 5 yıldır çalışan ve giydirilmiş günlük ücreti 3 milyon TL olan bir işçinin yaklaşık kıdem tutarı450 milyondur. Kıdem tazminatı=günlük ücret kıdem 30
İş hukukunda, işverenlere, işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgilin olarak getirilen yükümlülükler: Ağır ve tehlikeli işlerde çalışacak işçiler için sağlık raporu almak. İşçileri işyeri tehlikelerine karşı önceden haberdar etmek. Gerekli olan koşulları ve araçları eksiksiz bulundurmak. Meydana gelen iş kazalarını yetkili mercilere bildirmek.
Bir işyerinde en çok 8 işyerin sendika temsilcisi bulunabilir.
Sendikaların çalışma yaşamına ilişkinn faaliyetler: Toplu iş sözleşmesi yapmak. Toplu iş uyuşmazlıklarında arabulucuya başvurmak. Toplu iş uyuşmazlıklarında hakem kurullarına başvurmak. Üyelerini ya da mirasçılarını temsilen dava açmak.
İşçi A, çalıştığı işyerindekin sendikaya üye olmak için gerekli işlemleri tamamlamış ve üye kayıt fişlerini sendikaya teslim etmiştir. Ancak sendikanın yetkili organı aradan 40 gün geçmesine rağmen A’ ya herhangi bir cevap vermemiştir.Bu durum, A'nın sendika üyeliğinin kabul edildiği anlamına gelmektedir.
Toplu İş Sözleşmesi Grevn ve Lokavt Kanununa göre grevin amacı işyerinde faaliyeti durdurmak ya da önemli ölçüde aksatmaktır.
250 işçinin çalıştığı bir işyerinde lokavt uygulayann işveren tüm işçileri işten uzaklaştırmak zorundadır.
Toplu işn sözleşmesinin imza tarihinde taraf sendikaya üye olanlar, imzalanan sözleşmeden sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yararlanırlar.
Grev ven lokavt yasağı ile zorunlu hakem uygulamasının bulunduğu ülkelerde hakem kurullarının kararları kesindir ve tarafları bağlar.
Grev gözcülerininn görevi grev yapan sendikanın üyelerinin greve uyup uymadıklarını denetlemektir.
Sosyal yardımların finansmanı devlet bütçesinden sağlanabilir. Sosyaln yardımların finansmanı vergilerle sağlanabilir. Sosyal yardımlar zorunlu katılım ilkesine dayanmaz. Sosyal yardımlar parasal nitelikte olabilir. Sosyal yardımlarda katılım payı ile karşılık arasında bir ilişki YOKTUR.
Sosyaln Sigortalar Kanununun, zorunlu sigorta uygulaması bakımından, kısmen sigorta dışında tutulanlar arasında Türkiye'de görevli bulunan ve dışarıda sigortalı olan yabancılar yer almaktadır.
Sosyal sigortalarda uygulanan ve primlerinn ortak bir onda toplanması ve sigortalıya yapılan yardımların bu fondan karşılanması esasına dayanan finansman yöntemine toplu kapitalizasyon yöntemi denir.
Yaşlılık sigortasından toptan ödeme yapılabilmesi için, sigortalın kadının en az 50 yaşında olması gerekir.
TC Emekli Sandığından aylıkn almaktayken ölen babasından, ölüm tarihinde 18 yaşını, ortaöğretim yapmakta ise 20 ve yükseköğrenim yapmakta ise 25 yaşını doldurmamış erkek çocuklara aylık bağlanır.
Bağ-Kur kanununa göre, malullük aylığından faydalanabilmek içinn en az 5 tam yıl prim ödemiş olmak gerekir.
2926 sayılı Tarımda Kendi Ad ven Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine göre ödenecek aylık sigorta prim oranlarını tespit etme şeklini prim=gösterge katsayı %20 formülü gösterir.
İşyeri iç yönetmelikleri ve toplu iş sözleşmeleri, iş hukukununn kendine özgü kaynakları arasında yer alır.
Türk İş Hukukunun yasaln çerçevesi içinde yürürlükte olan yasalar: 854 sayılı Deniz İş Kanunu, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlar ile Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun, 1475 sayılı İş Kanunu.
İşveren vekili, işveren adına hareket eder. İşveren vekilleri,n işçilere tanınan haklardan yararlanabilir. İşveren vekili, işin ya da işyerinin yönetiminde görev alır. İşveren için öngörülen sorumluluklar işveren vekili için de uygulanır.
İşçiye, ürettiği mal miktarına göre ücret ödenmesi halinde,n Parça başı ücret sistemi söz konusudur.
Asgari ücret tespit komisyonununn göreve başlayabilmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın çağrıda bulunması gerekir.
18 yaşından küçüklere kıdemlerine bakılmaksızın en azn 18 gün yıllık izin verilir.
Çocuk işçilerin korunmasına yönelik enn kapsamlı düzenlemeler İş Kanununda yer almaktadır.
Bir işveren Antalya’dan 26, Muğla’da 50, Eskişehir’de 52 ve Bursa da 101 işçi çalıştıran 4 işyeri vardır. Bu işveren Muğla, Eskişehir ve Bursa’daki işyerlerinde sakat ve eski hükümlü işçi çalıştırma zorunluluğu bulunmaktadır.
İşçisi A'nın haklı birn nedene dayanmaksızın 1 ayda 3 işgünü işine devam etmemesi üzerine, işveren, A'nın hizmet sözleşmesini bildirimsiz (derhal) fesih yolu ile feshetmiştir. İşverenin bu fesihte dayandığı sebep Ahlak ve iyi niyete uymayan hallerdir.
Kıdem tazminatı tam ve zamanında ödenmezse, gecikme süresi için ödenmesin gerekli tazminata, mevduata uygulanan en yüksek faiz uygulanır.
Birn işyerini kurmak için gerekli izni alan bir kimse, işyerini faaliyete geçirebilmek için gerekli olan işletme belgesini Bölge Çalışma Müdürlüğünden alır.
Sendikalar Kanununda bir konuda boşluk bulunması halinde, bu boşlukn Medeni Kanun hükümleri ile doldurulur.
Konfederasyon, sendika ve sendikan şubelerinin başkanları ve yöneticileri, göreve seçilmelerinden itibaren 3 ay içinde, kendilerinin, eşlerinin ve velayetleri altındaki çocuklarının mal varlığını notere bildirmek zorundadır.
Üyelik aidatının 6 milyon TL olduğun bir sendika için, dayanışma aidatı2/3*6 milyon=4 milyon.
Toplu İşn Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanununun bölümleri : Toplu iş sözleşmesi, Çeşitli hükümler, Toplu iş uyuşmazlıklarının barışçı yollarla çözülmesi, Müeyyideler ve son hükümler.
Bir toplu iş sözleşmesinden, dayanışma aidatını ödeyerekn yararlanma, yararlanmak isteyen işçinin talebinden itibaren başlar.
n Sendikalar Kanununa göre, toplu görüşme aşaması 30 günle sınırlandırılmıştır.
Belediyelerce yürütülen şehir içi taşıma işlerinde sürekli grev ve lokavtn yasakları söz konusudur.
Uygulanmakta olan bir grevin kanun dışı olupn olmadığını iş mahkemeleri tespit eder.
Grev ve lokavta katılmayacakn işçileri işveren belirler.
Ülkemizdeki sosyal sigorta kuruluşları: Amelen birliği, Emekli sandığı, Bağ kur, Banka ve Sigorta şirketlerine ait sandıklar.
Bir iş kazası sonucu yatarak tedavi gören ve günlük geliri 4,5 milyon TLn olan sigortalıya verilecek günlük geçici iş göremezlik ödeneğinin miktarı2 250 000 TL’dir.
Emekli sandığına tabi bir iştirakçi ahlaksızlık sebebiylen bozuk sicil aldığı için resen emekliye sevk edilmiştir. Bu iştirakçiye emekli aylığı bağlanabilmesi için kıdeminin en az 25 yıl olması gerekir.
Tarımdan Kendi Ad ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa göre isteğe bağlı sigortalılık kuruma yapılan başvuruyu izleyen aybaşından itibaren kazanılır.