Bu Blog hhtp://unutulmasinakiyamadiklarim.com sitesinin
bir versiyonudur. Bolg ile ilgili fotoğraflara ise:
Blog yöneticisi Erdal Önal'a : erdonal@gmail. com adresinden ulaşılabilir.
2006’ nın kasım ayı idi galiba, internette sörf yaparken nereden aklıma geldi ise,”Eski Karşıyaka “ yazıp tıkladım. Aman tanrım neler çıktı karşıma neler…..oradan oraya siteden, siteye dolaşırken, kendimden geçmişim. Heyecanım arttı, tansiyonum yükseldi, saatler geçmiş bilgisayarın başında. Yalnız bir troleybüs için atılan e-maillerin sayısı neredeyse 100’ leri buluyor. Sohbete katılanların bazıları Amerika’dan bazıları Hollanda’dan.
Anladım ki, herkesin bir “Eski Karşıyaka”sı var. 1950’li yılları hatırlayanlar, 1960’lı yılları hatırlayanlar, 1970’li yılları hatırlayanlar kendi çocukluklarının,gençliklerinin Karşıyaka’sının özlemini çekiyorlar.
Hatırlanan yıllar da daha çok 1980’li,1990’lı yıllar. Bilgisayar çağının gençleri ne hatırlıyorlarsa döktürmüşler. Bizim dönemin gençlerinin site sayısı “Kelaynak” gibi, 1-2 tane….saatler sonra kapattım bilgisayarı uzandım, yatağa. Dalmış gitmişim hayal dünyasına…Aman tanrım, benim okuduklarım, benim hatırladıklarımın belki de 100’de biri…Yazmalısın Erdal dedim. Ne hatırlıyorsan yazmalısın. Yoksa hatırladıkların seninle beraber gidecek, ve KIYAMADIM hatırladıklarımın UNUTULMASINA onun için ben de yazmaya karar verdim. “Yazmam gerek” dedim.
Ben, Erdal Önal’ım 1945 doğumluyum.1960 yılına kadar Kırkağaç’ta yaşadım. 1955 yılında teyzemler çocuklarının eğitimi için Söke’den Karşıyaka’ya göç edince ben de Karşıyaka ile tanıştım. 1960 yılında Karşıyaka Lisesi’ne kaydoldum. Üniversite eğitimim için Ankara’ya gittimse de Karşıyaka ile irtibatım hiç kopmadı.
“Eski Karşıyaka” sitelerini dolaşırken anladım ki, herkesin farklı bir “Eski Karşıyaka”sı var. Ama bana göre en güzeli bizimki, çünkü l960’lı yılların başında nerede ise tüm evler müstakil bahçeli evlerdi hatta pek çoğu iki katlı “Rum evi” idi. Hatırladığıma göre nüfus da 15 bin civarında idi. Herkes birbirini tanırdı. Sokaklarda selamlaşılmadan geçilmezdi. Pek çok kişi birbirine ismi ile hitap ederdi. Sokak aralarında inşaat yok denecek kadar azdı. Böyle olunca da her yağmurla adeta sokaklar yıkanır, mis gibi toprak kokardı. Yani şimdiki gibi yağmur sonrasında her yer çamur deryasına dönmezdi.
Benim gençlik yıllarımın en önemli kent içi ulaşım aracı vapurdu. Yıllarca vapur hareket saatleri hiç değişmedi. Konak’tan da Karşıyaka’dan da vapurlar hep 10 geçe ve 40 geçe kalkardı. Öğrenci l5 ,tam 40 kuruştu. Herkes belli yerlere otururdu. Oturulmadan mantolar,paltolar çıkarılır asılırdı. İnsanlar birbirini selamlarken saygılarını da belirtirlerdi. Selamlaşırken en çok kullanılan iki sözcük “muhterem” ve ”Beyefendi” sözcükleri idi. Vapurdaki garsonlar kimin ne içeceğini bilir, çaylar kahveler pek çok kişiye söylenmeden getirilirdi.
Bir gün Konağa giderken vapurda oturduğum koltuğun karşısına gelen yaşlı bir kişi.
- İyi günler beyefendi
demişti de, o gün ne kadar sevinmiştim.
O zamanlar “Altınyol” yoktu. Dolmuşların çoğu, Basmane’ye çalışırdı. “Steyşın vagon” taksiden bozma 7 kişilik dolmuşlardı. İskelenin sağ tarafından kalkar,bugünkü Alaybey trafik ışıklarını geçince karşımıza çıkan parkın sol tarafından girerdi. Şimdiki tersanenin kapısının önündeki sokak, sapa bir sokaktı.O sokakta oturan çok kişinin denizde bağlı sandalı vardı. Dolmuşlar Naldökende demiryolunu geçtikten sonra 3-4 Km gider,demiryolunu tekrar geçerek Turan’a girer Turyağ’ın önünden geçerek Bayraklı’ya yönelirdi. Araç sayısı çok az olduğundan trafikte tek sorun demiryolu geçişlerinde yaşanırdı.
İskele ile Soğukkuyu arasındaki yol ana cadde idi. Yan yana iki belediye otobüsü zor geçerdi.(mavi renkli Büssing marka otobüsler) son durağı Soğukkuyu olan otobüsler vardı. Şemiklere ulaşım daha çok banliyö trenleri ile sağlanırdı. Menemen’e yolculuk şehirlerarası sayılırdı. Tek lise Karşıyaka Lisesi idi. Nergis’ten Şemikler’den Örnekköy’den gelen arkadaşlar yaya olarak bahçe aralarından gelip,giderlerdi
1960’lı yılların başında Bostanlı sahili pek hareketli değildi. Sahil yürüyüşleri Çamlık’ta sona erer, oradan geri dönülürdü. Hele Reşadiye’den sonra Bostanlı camii’ne kadarki bölüm ıssız denecek kadar tenha idi. Ama camii’in yanındaki kahve akşamları nargile içenlerin buluşma yeriydi. Balıkçı sandalları tam kahvenin karşısına gelen şimdiki İş Bankasının bulunduğu yerde bağlanırdı.
İskeleyi karşımıza alınca sağ tarafta “Tilla” vardı. İçkili restorandı. Biraz pahalı olduğundan herkes gidemezdi. Ama balık yenecek en iyi yer diye söz edilirdi. Eski Karşıyaka resimlerine bakılınca, daha önceleri Tilla’nın yerinde kocaman bir çay bahçesi olduğu görülüyor.
O zamanlar körfez balık kaynardı. Çipura,levrek,lidaki ve ısparoz en çok çıkan balıklardı. İskelenin sol tarafında meteorolojinin kulübesi vardı. Onun önünde de misina, olta yem olarak da, sülünez ile mamun her zaman bulunurdu. Körfezde balık tutmayı ben pek beceremedim ama. Çok tanık oldum. Karşıyaka Yelken Kulübünün
Tesislerinden başlayıp, Yunuslara kadar uzanan alan balıkçıların mekanı idi. Geceden atılan ağlar, sabahları saat 9 ile 10 arasında çekilirdi. Balık almak isteyenler ellerine bir kap alıp, O saatlerde orada olurdu. Balıkçıların makarna süzğecine benzeyen kapları vardı, O’nun dolusu 50 kuruştu, genelde sardalya çıkardı, ama arasında bol miktarda isparoz ve hatta lidaki bile olurdu.
1970’li yılların sonunda Çarşı camiinin imamı Veli hocanın oğlu Fevzi , iskeleye memur olarak girecek. Ne zaman balık muhabbeti açılsa:
- Memur maaşı ile ev mi alınır. Ben Nergis’teki evimi her gece saat 24’e kadar iskeleden tutup, Tilla’ya sattığım balıkların parası ile yaptım. Derdi
1960’lı yılların başında Alaybey sahilinde şimdiki otobüs duraklarının olduğu yerde 2 tane çay bahçesi vardı. Anıt’a yakın olan” Portofino” daha çok gençler tercih ederdi. İskeleye yakın olanın adı “ Akvaryum” idi. Her akşamüzeri ve hele hafta sonları yer bulunmazdı. Supangl, profiterol ve karadut şurubu Portofino’ya özgü spesiyallerdi. “Karşıyaka lokması” o zaman da meşhurdu. Saat 17’den sonra çıkmaya başlardı. Lokma yemek için Menemen’den İzmir’den gelenlerin olduğunu çok net hatırlıyorum. O dönemlerde henüz, Coca cola ile tanışmadığımızdan,Çaydan sonra en popüler içecekler “Cincibir” ve “Sensun” gazozları idi. Sinalko O dönemlerin yerli Coca Colası idi. Limonata, vişne suyu, karadut şurupları evlerde dolum döküm olduğundan gazinolarda gazoz tercih edilirdi. Portofino’da çay içerken eğer canınız müzik dinlemek isterse çay ocağının yanında duran müzik dolabına gidip, jeton yuvasına 25 kuruş atardınız önünüzdeki klavyeden istediğiniz şarkıyı seçtiğinizde, camlı bölmedeki 100’e yakın plak döner, seçtiğiniz parçanın plağını pikaba yerleştirerek çalmaya başlardı.
Elwis Presley, Adamo, Pepino di Capri, Zeki Müren, Safiye Ayla, Müzeyyen Senar, Nezahat Bayram, Ahmet Sezgin o dönemin plakları en çok dinlenen ses sanatçıları idi.
1970’li yılların başlarında sözünü ettiğim bu çay bahçeleri yıkıldı.Onların yerine otobüs durakları geldi. Bostanlı dolmuş duraklarının biraz ilerisine “Karşıyakalı” çay bahçesi yapıldı.Bunu da daha sonra Anıt’ın biraz ilerisine yapılan “Arif’in yeri” izledi. Sahildeki gazinolar sanırım pek çok Karşıyakalının düğünlerinin de yapıldığı yerler olduğu için kolay kolay belleklerden silinmez.
1990’lı yıllara gelindiğinde,artık işin şekli değişecek, sahildeki apartmanların altlarında “Cafe” modası başlayacaktı.
1950’li yılların ikinci yarısında Karşıyaka lisesi sokağında yani 1849 sokakta ve onun yanındaki 1856 sokakta teyzemlerin 3’er katlı 2 apartmanı olmasına karşın sahilde sadece Berrin apartmanını hatırlıyorum. Tümü 2 katlı müstakil evlerdi. Çamlığın köşesindeki İkbal’lerin köşkü,oraya gelmeden Penetti’nin köşkü (şimdi mevcut, ve beyaz balon çocuk yuvası olarak kullanılıyor.) Hele onu 2-3 ev geçince bahçesi ceviz büyüklüğünde bembeyaz çakıllarla kaplı 1-1,5 metre boyunda mermer heykellerin süslediği köşk ile Erdem kolejinin bulunduğu sokağın köşesindeki,( Hala duruyor ) bahçesinde sülünler,bıldırcınlar tavus kuşları beslenen villa gençlik yıllarımın en güzel anılarını oluşturuyor.
Geçmişini bilmiyorum ama 1960’lı yıllarda Karşıyaka’ da 2 kız koleji vardı. Biri Şimdiki Anıt’ın karşısındaki “Yamanlar Kız Koleji”,diğeri Çifte fırınların karşısındaki “Numune Kız Koleji” idi. Daha sonraki yıllarda bunlara kız-erkek karışık olan Erdem ve Karşıyaka kolejleri eklendi. Tabii bu yıllarda İzmirdeki Amerikan Kız Koleji, Türk Koleji,ve Saint Josept’e gidip gelen çok sayıda öğrenci vardı.
Karşıyaka Lisesi 15.25’te, kolejler l6.10’da dağılır,İzmir’deki kolejlerin öğrencileri de 17.05 vapuru ile gelirlerdi. O zamanlar köşedeki Yapı-Kredi Bankası’nın altında 30-40 metrekarelik geniş bir boşluk vardı. Gençlerin çoğu orada toplanır,”İmbat duası” yapardı. Kızlar çarşıdan sahile çıkınca etekleri uçuşmaya başlardı. Etekler havalanınca Tilla’nın önündeki ayakkabı boyacıları fırçalarını boyacı kasalarına tempolu bir biçimde vurarak ritim tutarlardı. Hergün akşamüstüleri çarşı ile çamlık arasındaki kaldırım ana-baba gününe dönerdi. Takıp takıştıranlar, sürüp sürüştürenler, kendini sahile atardı. Günler süren bakışmalar, laf atmalar, Çamlık’ta arkadaşlık teklifleri, ( argosu “bordolamak”) gençlerin yaşamına renk katardı. Koşullar ne olursa olsun nezaket kuralları zorlanmazdı. Karşılıklı saygı o dönem insanlarının yaşam tarzı idi.
Karşıyaka’da “Tur atmalar” genelde Çarşı ile Çamlık arasındaki kaldırımda olurdu. Çamlıktan sonra, hele hele Reşadiye’den sonrası çok tenha idi. Şimdiki Girne Caddesi o zamanlar toprak sokaktı, o toprak sokağa dönülünce 40-50 metre ileride Yani şimdiki otobüs durağının olduğu yerlerde sarı renkli metruk bir bina vardı. Oraya “Perili Köşk “denirdi. Neden öyle dendiğini bilmiyorum ama orayı herkes bilirdi. Oralarda bir yer tarif edilecekse, “Perili Köşk” nirengi noktası kabul edilirdi.
Bostanlı’ya gidilirken, Girne’den bir önceki sokaktan sağa, oradan tekrar sağa döndüğünüzde, 30-40 metre ileride sağda Karşıyaka’nın tek yüzme havuzu vardı. Yanlış hatırlamıyorsam adı Hipokampus (denizatı) idi, sokaktan havuza 4-5 basamak merdivenle çıkılırdı. Yanda duvarda kocaman bir yağlıboya denizatı resmi vardı. O yıllarda Alaybey sahili ile 50 metrede denize girilmesine rağmen havuz çok kalabalık olurdu.
1962 yılında Karşıyaka’da bütünlemeye kalanlara yönelik sanıyorum, ilk dershane açıldı. Gündoğdu Meydanı’ndaki Gündoğdu Dershanesi’nin şubesiydi ve Reşadiye’de açılmıştı. Sahilden döner dönmez 40-50 metre ileride solda idi. Bir yıl sonra da aynı dersanede üniversite hazırlık dersleri başlatıldı. Ben dershanenin ilk öğrencilerinden olduğumdan bunları çok net hatırlıyorum. O zamanki sınavlarda çok sayıda zeka testi sorusu vardı.”yukarıdaki şekille, aşağıdakilerin hangisi arasında benzerlik vardır ? …gibi…
Sözünü ettiğim Dersanenin yakınında o zamanların en meşhur simitçi fırını ( Reşadiye ) vardı. Bütün simitçiler o fırının simitlerini satarlardı. Simitçilerin:
- “Çıtır, çıtır Reşadiye’nin bunlaaaar! Elini yakmazsa para yok. “ diye bağırışlarını….
Akşam üstüleri satış yaparken de başlarının üstündeki koskoca tepsileriyle….
- “ Akşim… simitleri bunlar akşiiiimm” deyişlerini hala duyar gibiyim….
GELELİM KARŞIYAKA ÇARŞISINA
1960’lı yılların başında çarşı, sabahtan öğleye kadar olağanüstü tenha olurdu. İskeleden istasyona doğru baktığınızda,yol boyunca 10-15 kişiyi ancak görürdünüz.(O döneme ait fotoğraflara baktığınızda bu yazdıklarımın abartı olmadığı gözle görülüyor.)O saatlerde esnaf dükkanının önünü süpürür,ekonomik olsun diye bir bardak suyu 3 defada süpürgenin üstüne dökerek sallar, dükkanının önünü sulardı.Sonra 3-5 esnaf dükkan önlerine sandalye atıp,çay kahve içerek vakit geçirirdi. Bir işi çıkıp da 10-15 dakikalığına bir yere gitmesi gerekse, dükkanını kapatmaz, bir sandalyeyi ters koyuverirdi dükkanın kapısına.
Eshot Sokağından (eski adı Rayegan sokak) çıkıp ,İskeleye döndüğünüzde,köşedeki İş Bankasına gelene kadar bir eczane,bir mandra,bir şarküteri, sonra da bir simitçi fırını vardı. Mandıranın adı galiba “Damla” mandırası idi. O zamanlar iskelenin önünde simitçiler olmazdı, çünkü İş Bankasının bitişiğinde bir simitçi fırını vardı (Numune) herkes simidini oradan alırdı.
O zamanların en meşhur pastahanesi “ Sami Bey” pastahanesiydi. Şimdiki Sami Bey pasajının olduğu yerdeydi, kuru pastası,pastaları,peti-börleri günlük çıkardı. Kazandibi ve supanglenin yeme mekanı olarak orası bilinirdi. İçecek olarak da limonata ve vişne suyundan başka pek seçenek yoktu. O pastahanenin bitişiğinde akşamcıların “Baba Lokantası” vardı. Fiyatları biraz pahalı olduğundan herkes gidemezdi. Ama geçerken bakılınca, bembeyaz kolalı masa örtüleri, dimdik duran bez peçeteleri ile çok havalı görünürdü. Tam karşısında ise en az Baba Lokantası kadar meşhur Celal’in meyhanesi vardı. O da tertemiz pırılpırıldı. Ama halk tipi içkili meyhane yukarıda, postahanenin yanındaki “Doktorun Meyhanesi” idi. Fiks menü uygulanırdı. Yarım şişe rakı istedin mi, yanında çay tabağı büyüklüğündeki tabakların içinde 7-8 çeşit günlük meze birlikte getirilirdi. 3 meşhur kırtasiyeci vardı. İlki şimdiki Nur Galerinin yerindeki “Çığır Kırtasiye” , ikincisi Ömerağa Mandrası’nın bitişiğinde, daracık yerden girilip,içeride genişleyen “İhsan Amca” nın kırtasiye dükkanı idi. Ne alırsan al para sorun değildi. Yetmezse ertesi gün getirirdin. Çünkü herkes birbirini tanırdı. Kırtasiyecilerin üçüncüsü yukarıda postahanenin karşısındaki “Kınlı Kırtasiye” idi.
Tiyatro Sokağına, o zamanlar galiba Şayeste Sokak da denirdi. Tam köşede şimdiki Ses Pasajının olduğu yerde, Ses Sineması vardı. En popüler sinema oydu.Genelde sahildeki Melek Sineması yerli, Ses sineması ise yabancı filmleri oynatırdı. Öğretmenevi’nin altındaki Atlas Sineması, girişi basık ve sıkıcı olduğundan pek fazla tercih edilmezdi. “Sisi”, “Lili Marlen”, “Anjelik” yerli filmlerden “Küçükhanımefendi” yıllarca hafızalarımızdan silinmeyen filmlerdi. Ses Sineması’na karşıdan bakınca, girişin sağ tarafında,tadına doyum olmayan sandviçler, tostlar yapan çok meşhur bir sandviçci dükkanı vardı. Ama ben ekmeği yuvarlak olup da içine kıyma konulan hamburgeri tercih ederdim. Yaşamımın geri kalan bölümünde bu güne kadar hamburgerin o kadar lezzetlisini ne İstanbul’un İstiklal Caddesinde ,ne de Ankara’nın meşhur Sakarya Caddesinde yiyebildim. Sanırım o muhteşem damak tatları Fethi usta ile birlikte yok olup gitti. Sinemanın girişinin sol tarafında köşede kuruyemişci Mehmet vardı. Sinemaya girilirken mutlaka uğranır, çekirdek alınırdı. O zamanlar daha ayçiçeği ile tanışmamıştık. İri taneli kabak çekirdeği en çok tercih edilen çerezdi. Satın alınan çerezler gazete kağıdından yapılmış külahlara konur, kabuk konsun diye bir de boş külah verilirdi. Ama pek çok kişi Dörtkardeşlerin yanındaki çerezci “Ata”nın iri kabak çekirdeğini tercih ederdi. 1960 ‘da İzmir çekirdeği diye bilinen iri kabak çekirdeğinin adı, 2006 yılında çerezcilerde Rus Çekirdeği oldu.
Tiyatro Sokağı’na girilince, 30-40 metre ileride, Berber Nevzat’ın karşısında Milangazcı,fanatik Fenerbahçeli, Cezmi Şuvag vardı. Spor-Toto o yıllarda yeni başlamıştı. Karşıyaka’nın ilk Toto bayilerinden biri de oydu. Maçların oynandığı saatlerde önü ana-baba gününe dönerdi, çünkü sonuçları anında telefonla öğrenir, dükkanının önündeki panoya yansıtırdı. Postahanenin karşısındaki Toto bayii ise 13 maçtan hiçbirini tutturamayana, dikiş makinası verirdi.
Milangazı biraz daha geçince,şimdiki Karşıyaka Sinemasının bulunduğu yerde sebze meyve hali vardı. Dar bir kapıdan girilir, içeride genişlerdi. Prasa bağları, portakal mandalin kasaları kapının önüne konurdu. Aradan 40 yıl geçmesine karşın, ne zaman oradan geçsem, gözlerim o manzarayı arar. Haldeki kabzımallardan biri de, Halit Onovluk’tu. Kızı, benim eşimin Numune Koleji’nden arkadaşı olduğu için onu yakından tanırdık.
Yuva’nın kapısındaki “Tan-tan” lara gelince, sağ taraf (Şimdi şehiriçi nakliyat yapan kamyonetlerin durduğu yer) Çamaltı Tuzlası ile Sasalı otobüslerinin durağı idi. Mesai günlerinde oralarda oturanlarla ortaokul ve lise öğrencilerini getirir, Akşamüstüleri saat 16’da lise dağılınca, hepsini toplar götürürdü.
Sözünü ettiğim yer zaman zaman kalaycılara, kurban bayramlarında da kelle, paça tütsüleyenlere mekan olurdu. O günlerde o kadar kötü kokardı ki!.. yazı ile anlatmak mümkün değil….Üstüne, üstlük kurbanlıklar da Yuva’nın duvarı boyunca satıldığından, ne kadar temizlenirse, temizlensin sokak haftalarca koyun pisliği kokardı. ( Her güzelin, bir kusuru olur, derler ya..)
Şimdiki Murat Döviz’in olduğu köşede adını bilmediğim, çok meşhur bir bakkal vardı. O zamanlar açıkta satılan şeker çeşitlerli koca, koca kavanozların içinde bankoda dururdu. Kavanozların sarı metal kapakları pırıl, pırıldı. Bakkalın kaşları çok fazla kalın olduğundan, tarif edilirken “ Karakaş bakkal” denirdi. Benim kayınpederim Nuh Bey’in de arkadaşı olduğundan, ara sıra sabahtan, oraya kahve içmeye giderdi.
O zamanlar, “Pınar Süt”, “Sütaş”, “Tikveşli” gibi firmalar olmadığından süt ürünleri çarşıdaki mandralardan alınırdı. En meşhurları Sakıpağa, Ömerağa ve Banka Sokağındaki, Menemen Mandralarıydı. Sakıpağa’nın şimdi döner yenen yan taraftaki bankolarında o zaman köpüklü Sakıpağa ayranı içilirdi. Ayran bardaklarının her biri yarım kilo agırlığında idi. Yan taraftaki tuz tabağının içindeki tatlı kaşığı ile herkes tuzunu kendi atardı. Ömerağa Mandrası o zaman, şimdiki Temizocak’ın yanındaki Rodi’nin yerindeydi. Adı Ömerağa Mandrası ile bütünleşen Sümer abi 1960’lı yılların başında yoktu. Daha sonraki yıllarda Adnan Süvari’nin Göztepe’sinden Karşıyaka Futbol Takımına transfer olacak, bir yandan futbol oynarken, bir yandan da, Kilise Sokağında terzi dükkanı açaçak, dükkanın karşısında oturan Ömerağa’nın büyük kızı ile evlendikten sonra adı, Ömerağa Mandrası ile birlikte anılmaya başlayacak.
Çarşıdan sağa , Banka Sokağına dönünce Sağ köşede Menemen Mandrası vardı. Tereyağı çok tutulurdu. Biraz daha ilerde İpek Sineması’nın karşısındaki Karşıyaka’lı eski futbolcu “Şele Yılmaz” ın bisikletci dükkanını herkes bilirdi. “Şele Yılmaz”’dan başka, Tiyatro Sokağının sonundaki Kadir Usta ile Cumhuriyet İlkokulu’nun karşısındaki Sedat Usta tanınan diğer bisiklet tamircileriydi. O zamanlarda Karşıyaka’da bisiklet sayısı çok fazla değildi. Çünkü bisiklet pahalı idi. 1-2 memur maaşı ile ancak alınırdı. Ama sonra piyasaya çıkan Rabusta marka bisikletler ucuz olunca bisiklet sayısında patlama oldu. O zamanlar Rale marka bisikleti olanlara, bugünün Mersedes sahipleri gibi gıpta ile bakılırdı.
Şimdiki Albey’in yanındaki Yes Ayakkabı’nın bulunduğu yerde ise herkesin çok yakından bildiği Karakulak vardı. O zamanlar dilekçelere l6 kuruşluk pul yapıştırılırdı. 15 kuruşluk damga, 1 kuruşluk da tayyare pulu idi. Pulların satıldığı yer ise koca çarşıda sadece Karakulaktı. Her türlü baharat, tarçın lahusa şerbeti için şeker, misina ,olta, zarf, kağıt denince de akla orası gelirdi. 1980’li yıllara gelindiğinde ise Karşıyaka’da ilk fotokopi çekmeye başlayan yer de Karakulak olmuştu.
O zamanlar gazete satıcılarının çoğu seyyardı. Gazetelerini
Omuzlarının sol tarafına kalın deri kemerler ile, Matris denen kalın mukavva içersine sıra sıra dizerler, katlanma bölgesindeki resim ve yazı izlerinden gazeteleri tanır..hangi gazeteyi isterseniz isteyin hiç tereddüt etmeden çeker alırlardı.
Cumhuriyet,Milliyet…. Yeni Sabah,Hürriyet..Yeni Asır da var… Akşam, geldi Akşam….. pek çok gazetecinin tekerlemesi idi. Özellikle de Hayri’nin… Gazete satıcılarının en ünlüsü Hayri idi. Sesi yüzlerce metre öteden duyulurdu..Azarlanmasına..kızılmasına rağmen genç kızların..Hanımların arkasından 50 Cm’ye kadar yaklaşır AKŞAM..GELDİ Akşam diye.. avazı çıktığı kadar bağırır..Hedef aldığı kişinin ödünü koparır, bundan da büyük keyif alırdı..
Şimdi burada okuyunca da hemen hemen herkesin çok net olarak hatırlacağı bir başka şeyde dilsiz postacı idi. Postahanede çalışırdı. Bana göre dünyanın en iyi niyetli insanı idi. Yardımına koşmadığı insan kalmazdı. Postahanedeki tüm problemleri o çözerdi. Okuma yazma bilmeyenlerin iyilik meleği İdi. En büyük esprisi ise pul yapıştıranlara dilini çıkarmasıydı.
Şimdiki Vakıf İşhanının bulunduğu yerden,polis karakolunun bulunduğu köşeye kadar tüm evler eski rum evlerindendi. İş Bankasının Karşı köşesindeki ilk ev İnanöz Otobüslerinin yazıhanesi olarak kullanıldı uzun bir süre. İşte o dönemlerde İstanbul Ankara,Balıkesir ve Ayvalık’a gidecek son model otobüsler Çarşının içinden yani Banka Sokağının köşesinden kalkardı.
Avlar pasajının bulunduğu yerde l980’lere kadar, geniş bir alan bulunurdu. Çarşı üzerine gelen 2 köşesinde 2 manav yer alırdı. Birisi “ Kazık Hasan”dı onun sebze yetiştirdiği bostan şimdiki Girne Caddesindeki lunapark’tı. O meydanın ortasında Abdullah lokantası vardı. O tarihlerde Karşıyaka ‘daki lokanta sayısı 5’i geçmezdi. Abdullah lokantası daha çok çarşı esnafına hitap ederdi. 2 yanında 2 berber vardı. Birinin adı, Tahsin’di. Daracık bir koridordan arka sokaktaki Zafer Sinemasına çıkılırdı. O daracık koridorda ise, camcı Tahsin’in dükkanı bulunurdu. Ayna ve çerçeve işlerini de o yapardı. Yanındaki umumi tuvalet tüm çarşının ihtiyacını görürdü. Temizlik açısından pek iyi değildi. Yakınında mescit olmasına rağmen….Galiba o mini çarşıya “ Asmaaltı” da denirdi.
Uzun uzun anlatmasam da, Postanenin karşısındaki kuru pastacı Ali Çağlar, Güzel Ali, Ankara İlkokuluna çıkan sokaktaki düğmeciler, Foto Yıldız’ın çarşı İş Bankasının yerindeki dükkanı, Foto Mucit, Stüdyo Mehmet, çarşı içindeki İnzibat Karakolu,Kamelya tuhafiye, Küçük İkbal çok net olarak belleğimdeki yerini koruyor.Az daha unutuyordum. Turşu çeşitlerinde ve hurma zeytinde rakipsiz Kaluç’ların şarküterisi, Hanımların her çarşıya inişlerinde uğramadan edemedikleri Sarı Arabayı, Dörtkardeşlerin bakkal dükkanını , berber Nevzat’ı, Majestik Bilardo Salonunu, ellerindeki deri çantaları ile evlerimize kadar gelen, doktorlarımız Ziya Ertemer’i, Orhan Alpyörük’ü, Hüseyin Hüsmen’i de bunlara ilave etmeden olmaz.
Bunları yazarken şimdi bana masal anlatıyormuşum gibi geliyor. 1955’lerde Karşıyaka’da motorlu araç sayısı yok denecek kadar azdı. Tek taksi durağı İskeledeki Ersan Taksi idi. O zamanlar ulaşımda istasyonun rolü çok büyüktü. Çiğli’ye nerede ise saat başı banliyö treni kalkardı. İstanbul ,Ankara yolculukları da genelde trenle yapılırdı. İstasyon ile çarşı caddesi arasındaki daracık yolda her zaman 15-20
fayton dururdu. Ağaçların altındaki tulumba faytoncuların temizlik işlerine ve atların sulanmasına yarardı. Tüm faytonlar pırıl pırıldı. Faytonların nerede ise her gün, deri olan bölümleri bademyağı, sarı metal bölümleri ise, fay ile ovulurdu. Atlar bakımlı olduğundan tüyleri parlardı. İstasyonda inen yolcular gidecekleri yere faytonla giderlerdi. Çünkü başka seçenek yoktu. Bugünkü Kız Enstitüsü’nün yerinde Pazar günleri kurulan Pazardan alınanlar da evlere faytonla taşınırdı. Sünnet düğünlerinde mahallenin tüm çocukları 10-15 faytona ancak sığardı. Bugünkü İstasyon Taksinin olduğu yer ise at arabacılarınındı. Çünkü şehiriçi yük taşıması 2 tekerlekli at arabaları ile yapılırdı.Oradaki arabalardan bir tanesinin atı olağanüstü iri idi. Ayakları bir bakır tencere büyüklüğünde ve kıllı kıllıydı. Hareketleri ağır çekim film gibiydi. O kadar iri olan atlara “Kadana” denirdi. Ordudan emekliye ayrılmış atlar olduğu söylenirdi. O yıllarda İzmir’de de birkaç kadanaya rastlamıştım.Varyanttan araba ile yük çıkaran kadanaların ayaklarına kamyon lastiğinden yapılmış özel pabuçlar bağlanırdı. Ulaşımda atlar bu kadar etkin olunca artık şehrin her noktasında keskin kokan öbek öbek at pisliklerinden pek rahatsız olmaz, kabullenirdik. Her gün akşamüstüleri istasyona 2 kokoreçci gelirdi. İri yarı pek de temiz olmayanın adı Raif’ti. İstasyona gelirken çocuklar “Paranla bok ye “ diye bağırıp kızdırırlardı. Ama ayaklarından rahatsız olduğundan pek bir şey yapamazdı. Kısa boylu olup da Zübeyde Hanım Parkının yanında oturanın adı Cemal aga idi, çok temizdi her zaman tiril tiril giyinirdi. Başında hergün bembeyaz bonesi ile satış yapardı. Her zaman önce onun kokoreçleri biterdi. Raif İstasyona gelirken de, giderken de peşine 20-30 tane kedi takılırdı. Yarım ekmek içi kokoreç 50 kuruştu. Bugün istasyon binasının arkasında yer alan Naci Gülçağ’ın işlettiği İstasyon Kahvesi 50 yıl önce de vardı. İstasyonun Nergis tarafındaki “tan tan”ları yukarı doğru geçtiniz mi, 3-5 ev sonra bahçeler başlardı, hemen sol tarafta boyları 2 metreye varan geniş kargılıklar vardı.
Bugün dolmuşların bulunduğu alan o zamanlar marşandizlerin yüklerini boşaltma yeri idi. Karşıyaka’daki herkes kış mevsiminde Soma Linyiti yaktığından bir dönem oraya vagonlar dolusu linyit indirilir. Kamyonlarla Soğukkuyu’daki dağıtım merkezine taşınırdı.
İstasyondan Soğukkuyuya kadar uzanan Zübeyde Hanım Caddesi çarşı kadar olamasa da, oldukça hareketliydi. Demiryolunu geçer geçmez, şimdiki Hükümet Binasının bulunduğu yerde önceleri Hayal Açıkhava sineması vardı. Bir süre sonra onun bitişiğine Beyazıt Sineması yapıldı. 2 sinema yan yana olunca orası akşamları eğlence merkezine döndü. Sinemalar 20.30’da başlardı. Ama çiğdemciler
Dondurmacılar,çerezciler,süt mısırcılar 19.30’ da sinema önünde yer kaparlardı. Sinemanın sağı,solu, arkası bahçe olduğundan film seyredilirken sıcaktan rahatsız olunmazdı. Şimdi buraya mayıs ayında film seyrederken yan bahçeye elimi uzatıp can erik koparıp yediğimi hatırlıyorum desem .
- Amma da abarttın . derler.
Vallahi de yedim, billahi de yedim.
Sinemaları geçer,geçmez sol tarafta Müsavat Sokağı vardı. Cadde boyundaki tüm evler 2 katlı ,bahçeli müstakil evlerdi. Osmanpaşa Camii ile Zübeyde Hanımın anıt mezarını geçince solda Numune Kız Koleji, karşısında da Çifte fırınlar vardı. Gerçekten birbirine bitişik 2 fırın olduğundan “Çifte Fırınlar” denirdi. Ekmek ,simit çıkarmak kadar semt halkının yemeklerini, tatlılarını, böreklerini,güveçlerini pişirmek gibi çok önemli bir işlevi vardı. Mis gibi kokan francala ekmek,börek ve güveç kokuları tüm mahalleye yayılırdı. Orayı da geçince şimdi Bahriye Üçok Bulvarı’na dönen sol köşede eski Altınuç, sonraki adı Ferah olan yazlık sinemaya gelinirdi. Ferah sineması daha çok acıklı türk filmleri oynatırdı. Sonra sağ tarafta çukurdaki kocaman Tabakların mandalin bahçesi geçilir ve Soğukkuyu’ya varılırdı.Soğukkuyu o zamanlar linyit kömürü ve odun satış merkezi gibiydi. Çanakkale asfaltına varmadan 10-15 metre önce sağa ,dereye doğru döndüğünüzde iniş bir çıkmaz sokak vardı. Yamanlardan, Doğançay’dan gelenler atlarını , eşeklerini oraya bağlarlardı. Biraz ileride nalbant (at eşek nallayan) onun da ilerisinde, At arabalarının tahta tekerleklerine demir çember geçiren, sıcak demirci vardı.
Çanakkale asfaltına gelince, sağa değil de camii’den sola dönerseniz Ordu Sokağına girerdiniz. Sağda köşede kalan bahçeli kahvehane , Süreyya’nın Kahvesiydi orayı herkes bilirdi. Çünkü Menemen’den,Bergama’dan , Ayvalık’tan gelen bütün otobüsler yolcularını O, kahvenin önünde indirirdi. Caddenin tam karşısındaki arap garsonu olan Erol’un kahvesi de Çanakkale yönüne giden otobüslerin terminali işlevini görürdü. Mezarlığa giden yolun köşesindeki nalbur Selahattin’in dükkanında çividen, boyaya, kilitten,çapaya kadar her şey bulunurdu. Mezarlık yoluna girer,girmez de karşınıza belediye otobüslerinin tamirhanesi çıkardı.
KÜÇÜK YAMANLAR MASALLARI…
Bu sözünü ettiğim yerlerin, sağında kalan küçük tepenin adı şimdide, 50 yıl önce de Küçükyamanlar idi. Ama şimdi kime sorarsanız sorun, bilmez. O dönemin Karşıyaka’lılarının bilmemesi mümkün mü?. Çünkü hepimiz yıllarca Nisan ayından Mayıs sonuna kadar her hafta sonu uğradık oraya, hem ne uğrayış, cumartesiden, taze soğanla yemek için yumurtalar kaynatarak, kol börekleri,kısırlar,yaprak sarmaları yaparak, pompalı gazocaklarında çaylar demleyerek, O güzelim körfez manzaralı mesire yerinde geçirdik,, hafta sonlarımızı..Her hafta sonu Küçükyamanların ilk papatyaları genç kızların başına taç, uçuk pembe, mor renkli dağ zambakları evlerimizdeki vazolara süs oldu. Hıdrellezde sabah deniz kenarında, dilek tutan, komşuların öğlenden sonra Küçükyamanlar ikinci adresleri oldu. O zamanlar Karşıyaka’nın neresinden bakarsanız, bakın, görünen o sevimli tepe ziyaretçilerinden çok memnun olmalı ki, çiçek açmış gibi görünürdü. Unutulacak anılar mı bunlar? Şimdi ne Karşıyaka’dan bakınca, Küçükyamanlar; Ne de Küçükyamanlar’dan bakınca Karşıyaka görünüyor.
KARŞIYAKA’NIN 3 GÜZELİ
1960’ lı yıllar gençliğinin, belleklerinden 40 yıldır silinmeyen 3 güzel ve alımlı kadını vardır. Bence….
Bunlardan birincisi, sahildeki eski Paşabahçe Mağazasının üstünde oturan Gazcı Erol’un eşi idi. O yıllarda hiç kimsede görmeye alışmadığımız biçimde, adeta bir sahne sanatçısı gibi makyaj yapardı. Simsiyah sürmeli gözler, bol rimelli kirpikler, kıpkırmızı yanaklar, dudaklarla aynı renk ojeleri ile çok fazla dikkat çekerdi. Sanırım onu yıllar boyunca, makyajsız ve rüküş gören kimse olmadı. Oldukça zevkli giyinirdi. Son derece şık olan elbiselerinde, derin göğüs dekoltesine yer verirdi. Çeşit, çeşit kürkü vardı. Hiç düz ayakkabı giymezdi. Bütün ayakkabıları çok yüksek puntluydu. Yolda yürürken yer sarsılıyor sanırdık. O zamanlar parfüm bilgimiz, berberimizin sürdüğü, beyaz zambak kolonyası ile sınırlıydı. Ama O öyle bir parfüm sürerdi ki, “ Kadın “ kokardı. Yolda yürürken 10-15 metre çevresindeki herkes parfüm kokusundan hipnotize olurdu. Ya peşine takılıp uzun, uzun seyrederdiniz, yada gözden kaybolana kadar, izlerdiniz.
İkincisi; Çocuk Yuvası’nın kapısından başlayıp, Karşıyaka Lisesi’ne kadar uzanan 1850 sokaktan ( Dutlu yol), Bugünkü Alaybey Tansaş’a doğru döndüğünüzde Sağ köşede kalan, geniş bahçeli, yüksek duvarlı, yeşil boyalı müstakil evde oturan “Liz Taylor” du. Gerçekten çok güzel bir kadındı. Herkes O’nu Liz Taylor’a benzetirdi. Ama bence O Liz Taylor’a değil, Liz Taylor ona benzerdi. Adını bile bilmediğimiz, O güzel kadın, mor renkli farları tercih ederdi. O zamanlar Liz Taylor’a “Menekşe gözlü” dedikleri için, o mor göz boyası bize çok anlamlı gelirdi. Olağanüstü şık giyinirdi. O’nun giydiği giysileri başka hiç kimsede görmezdik. Çok yüksek olan evlerinin bahçe duvarlarını kocası çok kıskanç olduğu için yaptırdı, denirdi. O Gazcı Erol’un eşi kadar ortalıkta görünmezdi. Ama sahile çıktığında gençler birbirine “ Liz, sahile yürüyüşe çıkmış, “ diye, tiyö verirlerdi. Hiç unutmam bir kış günü Akvaryum Gazinosuna oturmuştu da, O orada olduğu için gazino alışık olmadığımız bir kalabalık yaşamıştı. Kadının makyajından,giysisine,kürkünden konuşmasına kadar, her şeyinde asalet vardı. O’nu da makyajsız ve rüküş gören kimsenin olduğunu sanmıyorum.
Güzellerin üçüncüsü çarşıda esnaftı. Şimdiki postahanenin yerinde o zamanlar, 4-5 basamak merdivenle çıkılan bir rum evi vardı. Yine postahane olarak kullanılırdı. Tam onun karşısındaki Kınlı Kırtasiyenin bitişiğinde, bir helvacı dükkanı vardı. Dükkan sahibi bir bayandı. Herkes onu “Helvacı güzeli Naciye” olarak tanırdı. Esnaf olmasına karşın olağanüstü bakımlıydı. Hiç ojesiz gezmezdi. O yıllarda ağarmaya başlayan saçlarını sanırım hergün berbere yaptırırdı. Ojeleri gibi, hiç eksik olmayan ruju da kıpkırmızıydı. Günün her saatinde bakımlı ve şıktı. Gençler aralarında O’na “Taş gibi kadın” derdi. Çevresindekilere her zaman mesafeli davranırdı. Dükkanının vitrininde kocaman bembeyaz bir mermer vardı. Yapılan tahin helvaları akışganlığını yitirmeden, O mermere dökülür, dökülen helva vitrin camına doğru köpük, köpük akardı. Bence sattığı helvanın yarısından çoğunu O’nu yakından görmek isteyenler alırdı. Gençler sahilde turladıktan sonra, evlerine dönmeden “ Hadi bir de İstasyona doğru uzanalım, Helvacı güzelini de görelim , sonra dağılırız” derlerdi. Bana kalırsa… O’nun tahin helvası da cevizli sucuğu da çok güzeldi…Amma..kendisi çok , çok daha güzeldi.
Şimdi yıl…2007 . Bu yazdıklarımın üzerinden tam 47 yıl geçmiş. Bu belleklerimizden silinmeyen 3 güzel kadın hayatta mı ? bilmiyorum…Ama yaşıyorlarsa onları şimdi görmek istemem. Çünkü onlar benim belleğimde 47 yıldır solmayan vazo çiçekleri gibi…. Yaşamıyorlarsa “Nur içinde” yatsınlar, izbırakan……. Çizgileri olan….karizmatik insanlardı…..
Benim penceremden, 1955-1970’li yıllar Karşıyakasına baktığınızda tam bir “Satıcı Cenneti “ çıkıyor karşınıza, kimden başlayacağıma bir türlü karar veremedim. Saatlerce gezdim, geçmişimde, sonunda Mösyö’de karar kıldım.
Mösyö, Karşıyaka’da yaşayan bir Musevi idi. İzmir’de çok büyük bir manifatura mağazası, Karşıyaka’da ise tekerlekleri küçük olan , 4 tekerlekli at arabasından bir şubesi vardı. Takvimini sadece hanımların bildiği, haftanın belli günlerinde sokakların belli noktalarına gelir, elindeki okul ziline benzer zillini çalmaya başladı mı? Elini durlayan hanımlar soluğu, arabanın başında alırdı. Üstü kapalı, yanlarında kapakları olan at arabasının, her kapağının altı adeta bir reyondu. Bir kapak açıldımı ? basmalar, bazenler, krepler, ipekliler, öteki kapağın içinde; perdelikler, tüller, kadifeler, pijamalıklar, gecelikler, bir başka kapağın altında Hazır gömlekler, yatak örtüleri, sabahlıklar, gecelikler……ne ararsanız vardı…Yani yok… yoktu.. Para önemli değildi. Mösyö’nün boynuna çapraz astığı sözlük kalınlığındaki kara kaplı defterde adı olmayan Karşıyaka’lı hanım yoktu..O zamanlar taksitli satış bilinmezdi. Demek Karşıyaka’ya taksitli satış kültürünü Mösyö getirmişti… Ama…onun taksitleri aydan aya değildi… O “ Eline geçince ödersin” derdi de… bazıları ödemesini hafta da bir, bazıları 15 günde bir, hatta bazıları da 2 ayda bir öderdi. Arabada olmayan mal bir dahaki sefere mutlaka gelirdi. Deftere alacaklar sabit kalemle yazılır, ödenen taksitlerin üstü çizilir, asla silinmezdi ki! Müşterinin seceresi daima göz önünde olsun diye..Arabacılar Sokağında 2 katlı bir evde oturan Mösyö, sanırım 1970 ‘li yılların başında İsrail’e göç etti. Ama belleklerimizdeki yeri O kuşak yaşadıkça hiç silinmeyecek.
O dönemlerde çarşıda Sarı Araba diye bir “ Çerçi” dükkanı vardı. O’nun da yıllarca Karşıyaka sokaklarında sarı arabası ile satış yaptığını işler iyi gidince de çarşıda dükkan açtığını çok duymuştuk. Sarı arabasına olan vefasından dolayı da dükkanının adı “Sarı araba” olmuştu….
Sarı Araba , dükkan olunca sokaklardaki onun boşluğunu, çerçi Güngör doldurmuştu. Bisiklet cantlı 4 tekerlekli arabası ile Tüm Karşıyaka’yı dolaşır. O küçücük arabasında; makaradan, masura; iğneden ipliğe; renk renk kordeladan fermuara; bebe lastiğinden, gaz lambası fitiline kadar her şey bulunurdu. Sonraki yıllarda o da çarşıda dükkan açmıştı. Sokaklarda gezerken O da mösyö gibi geldiğini zille duyururdu. Ama hiçbir Karşıyakalı Hanım zillerin sesini birbirine karıştırmazdı.
Zübeyde Hanım Caddesi ile Nergis arasındaki alan tamamen bahçelerle doluydu. Orada bahçesi olanlar her sabah topladıkları sebzeleri, meyveleri, yeşillikleri,at veya eşek arabasına doldurur. Satışa çıkarlardı. Kadife patlıcanlar..ince kabuk dolma biberler, çiçeği burnunda kabaklar….kınalı boyalı barbunyalar, Yamanların domatlar, yağlı marullar, mis kokulu tereler , rokalar kapınızın önünden geçerdi. Karşıyakalı O zamanlar sebzenin , meyvenin hasını yerdi…
Bornova’dan gelen “Dilsiz” , meyvenin en güzelini satardı. Birkaç saat önce topladığı bardaçıklarının poposundan bal akardı. Çekirdeksiz üzümleri iri değil ama mum gibi sapsarıydı. Yerken eliniz sak sak olurdu. Şam üzümü de denen parmak üzümlerini iki defa ısırırda yerdiniz. Şimdi Kardinal veya pembe gemre de denilen erik iriliğindeki kütür, kütür olan pembe üzümlerin O zamanki adı,” Tavşan Böbreği” idi. Elmaları, armutları hep seçme idi. “Dilsiz” biraz huysuzdu….. durumu iyi olanların kapısına geldiğinde meyveyi seçer, terazisinin gözüne doldurur. İstemeden kapınıza getirirdi. İstemiyorum , derseniz. Kapının önüne döker, arkasına bile bakmadan çeker giderdi.
Kapınızın önünden neler, geçerdi neler….Kelle, ayak,dalak,işkembe, bumbar satan mançolar… Borazanının sesi yedi sokak öteden duyulan gazcılar. Hemen oracıkta, kalay yapıveren kalaycılar. bıçak bileyçileri. Sütçüler, omuzlarına astıkları askı ile satış yapan yoğurtçular. Gece saat 23’lere kadar sesleri kesilmeyen, tahin-pekmezcilerle, bozacılar ,camdan çerçeveli çantaları ve şırıngaları ile esansçılar, pamuk atıcıları, Takas kültürü ile çalışan nayloncular tabakçılar. Siz eski takım elbise, palto, manto, ayakkabılarınızı bir tarafa koyardınız. Satıcı da karşısına örneğin; 6 porselen tabak bir süzgü koyardı. Anlaşma olursa alış veriş biterdi.
O zamanlar insanlar arasında güven sorunu yaşanmazdı. 1849 Sokak’ta bizim oturduğumuz apartmanın alt katında bakkal Ahmet amca vardı.Bütün mahalle veresiye alış-veriş yapardı.Herkesin küçük bloknot büyüklüğünde defteri olurdu, bütün alınanlar deftere yazılır,defter de müşteride dururdu. Ahmet amca evinin bahçesinde yetiştirdiği maydanoz,dereotu,roka,tere ve taze soğanları sabah gelirken toplar gelir.Tüm mahalleli yeşillik ihtiyacını ondan karşılardı.
Okul önlerinin değişmeyen satıcıları: Macuncular, çiğdemciler,köfteciler, Her kasesine 2 kaşık ceviz atıp, üstünü narla süsleyen aşureciler, pelteciler . Evde yapılıp, yağlı kağıttan minik külahlara dökülen sarı,yeşil, kırmızı renkli ballı babacılar ( şimdiki loli pop’ların dedesi )elma şekerciler, keten helvacılar,acılı, acısız turşucular her birisi hakkında sayfalar dolusu yazılar yazılabilecek, yüreklerinden sevgi taşan, bu sokak satıcıları Karşıyaka’nın renkleri idi… Bence
Az daha unutuyordum, Okul önlerinin bir başka müdavimi de sinemacılardı. Ellerindeki dürbün benzeri alete, CD büyüklüğünde, üzerinde 16 adet film karesi bulunan, deklanşöre her basışınızda film kareleri değişen kasetler takarlardı. 5 kuruş verdiniz mi ? alete gözünüzü dayar, başlardınız deklanşöre basmaya…sinemacı bütün karelerdeki görüntüleri ezbere bildiğinden, kare değiştikçe O seslendirme yapardı..üstelik efektleri ile..Hangi kasetler mi vardı? Mekke- Medine- Kabe, Vahşi hayvanlar, yırtıcı kuşlar, dünyanın başlıca kentleri… her kaset 5 kuruştu… Ne paralar ödedik sinemacıya…
O zamanlar akşamları evlerin içi sıcak olduğundan, yemekten sonra herkes kapısının önünü süpürür, bir güzel sular, tahta sandalyeler sıralanır, kilimler serilir, üzerine şilteler atılır. Kapı önlerinde oturulurdu. Birkaç komşu hemen bir araya geliverir, Gaz ocaklarında kahveler pişirilir. Yamanlar suyu ile çaylar demlenirdi. Saatler süren doyumsuz, kapı önü sohbetleri,çiğdem çıtlamalarının fon müziği altında devam ederdi. Çıtlanan çiğdemin tuzu dilleri damaklara yapıştırmaya başladığında, uzaktan uzaktan özlediğiniz tiz bir sesi duymaya başlardınız.
- Gazuzzzzz…..Bu gibi…çivi gibi gazuzzzzzzz…
Bu ses , gazozcu Nedim’in sesiydi. Hergün öğleden sonraları buz içinde soğutmaya başladığı gazozlarını akşam olunca , arabasına doldurur. Sokak sokak dolaşırdı. Her akşam aynı saatte geçerdi. Bir gazoz 25 kuruştu. Ve gerçekten buz gibi soğuk olurdu. Gazoz istediğinizde şiseyi suyun içinden çıkarır, kurular, açmadan şişeyi 2 kere sallardı ki “Patttt” diye ses çıksın diye….Ne güzel sesti O . duydunuz mu, Ağzınız sulanmaya başlardı. Kıyamazdınız elinizdeki gazozu içmeye, ödünüz kopardı. Bitecek diye.. Nedim , ciddi ve kibar çocuktu. Herkes sindire, sindire içsin diye…Şişelerin boşunu beklemez, dönüşünde veya ertesi gün alırdı.
O zamanlar bir mahalledeki buzdolabı sayısı 3’ü, 5’i geçmezdi. Herkes soğuk suya hasretti. Ara sıra, akşamları bakkaldan 25 kuruşluk buz alınır, kırılıp su sürahilerine atılırdı. Akşamları kapı önlerinde büyüklerin sohbeti sürerken, çocukların gece oyunları başlardı.
-Siz hiç kör sokak ışıklarının altında saklambaç oynadınız mı? Aman Allah’ım, bir ebe oldunuz mu! Yandınız. Karalıkta bütün oyuncular sizi kolayca izler, ama siz nereye bakacağınızı kestiremezsiniz. Ebeliğinizin saatler sürmesi yetmezmiş gibi bir de dalga geçerler. Siz de mızıkçılık çıkarır. Bozarsınız, oyunu….Tabiii…ertesi akşam oyun dışı kalma pahasına…..
Ben Karşıyaka Lisesine l960 yılında kaydoldum. O tarihlerde başka lise yoktu. Ulucak’tan Menemen’den, Bergama’dan, Ayvalık’tan çok sınıf arkadaşım oldu. Çünkü oralarda da henüz lise yoktu. Bina l945 yılına kadar Kız Öğretmen Okulu olarak kullanıldığından çevremdeki pek çok kişi “ Kız Muallim Okulu “ derdi.
Çok bakımlı bir okuldu ,şimdiki metruk kapıdan, o zamanlar girdiğinizde girişte sağda kalan bina öğrenci işleri olarak kullanılırdı. Havuzlu yemyeşil bir avludan sonra 10-15 mermer basamakla girdiğiniz, binanın , soldaki ilk odası okul müdürü Halit Edgüver’in , sağda kalan ise öğretmenler odasıydı. 3-4 bina koridorlarla birbirine bağlanmıştı. Tüm bu binalarda ortaokullar okurdu. Liselilerin binası ise şimdi de var olan köşedeki eski binaydı.
Hiçbir ders boş geçmezdi. Şimdi geçmişe baktığımda, birkaçı hariç tüm öğretmenler işlerini severek yapan insanlardı. Fizikçi Ali İkiz’in ciddiyeti, Edebiyatçı Tahsin Yaşamak’ın, şıklığı ve ülke gerçeklerinden kopmamamız yönündeki gayretleri, Coğrafyacı Melahat hanımın mesleki bilgisi, beden eğitimci Abdurrahman beyin öğrencilerle olan yakın ilişkisi,bizim dersimize girmedi ama. Hasan Tahsin Abakan hocamızın matematikteki dillere destan olan özverili çalışmaları..yaşamımız boyunca örnek aldığımız davranış biçimleriydi. O zamanlar üzerimizden atamadığımız tek şey “ Öğretmen fobisi” idi.Yollarda öğretmenlerle karşılaşmaktan çekinir. Fellik fellik kaçardık.
Kopya çekmeyelim diye,sıraların üzerinde ceylan gibi atlayan Fikret hanım’ı. Ders kitabımız olmasına karşın, tam bir öğretim yılı boyunca, parmaklarımız kırılırcasına not tutturan , ikide bir, “ Bir yazmak beş okumaya bedeldir”, çocuklar diyen,tarihci Zehra Aksoy Hanımı. Kopya çekip de birebir aynı yazılı kağıdı vermenize rağmen, notlarınız farklı gelip de itiraz ettiğinizde, Aydın şivesiyle,
- Biliyosan hadi ge…sözlü yapem….Gecenmi ?.. Diyen Kimya öğretmenimiz Şule Hanım’ı. Efevari tavırları ile hiç kimsenin, dünyasına girmesine izin vermeyen matematikçi Şükran Hanımı unutmak mümkün mü ?....
Okulumuzdaki sportif etkinlikler çok fazlaydı. Öğle tatillerindeki sınıflar arası maçlar kızlar da dahil aç kalma pahasına izlenirdi. Şimdiki Karşıyaka Lisesinin binasının bulunduğu yer futbol sahasıydı. Atatürk ve Namık Kemal Lisesi ile yapılan futbol maçları derbi gibiydi. Sıtkı,Okan, Doğan, Cengiz, kaleci Cazip, Hikmet, Behlül, atkafa İsmet,ortaokullardan Bedri, sonra KSK’da da oynayan Atilla, Aykut ilk aklıma geliverenler…..
Basketbol takımındaki Necat Kuymulu ile Sezai Engür’ü de hayranlıkla izlerdik.Onları izlerken bakın bunlar sıçrıyor. Birde havada iken sıçrıyor. Denirdi.
Kroscu Tarzan Hüseyin,(Ailesi çok fakirdi.Hafta sonları inşaatlarda çalışarak ailesine bakardı.Yarış olduğu günler Abdurrahman bey yevmiyesini öder.Alır yarışa götürürdü. Aralarında gizli anlaşma vardı. Ve..Hüseyin hiç ikinci olmadı. NOT: 4C sınıfında sıra arkadaşımdı.) güreşçi Herkül Önder, boksör Topal Bekir hala unutamadığım isimler arasında… Nasıl unuturduk ki ? Okula madalya kazandıranların, resimleri koridorlara asılır, bayrak törenlerinde kırmızı kordelalı sarı madalyalarını Müdür Halit beyden almak için kürsüye çağırıldıklarında, avuçlarımız acıyana kadar alkışlardık onları….Sonra da müzik öğretmenimiz Dündar bey’in bestesi olan Karşıyaka Lisesi Marşını söylerdik bütün kalbimizle………
Hayat, neşe, hepsi bizim
İman dolu kalplerimiz…
O yıllarda lisedeki bütün giriş-çıkışlar 1850 sokaktaki ana kapıdan olurdu. Tam karşı köşede kasap Mercan’ın dükkanı, O’nun biraz solunda da evini taşralı öğrencilere pansiyon olarak da veren bakkal Fatma Hanımın dükkanı vardı. Kapının tam karşına gelen sokağın hemen sol tarafında da Adil Bakkalın dükkanı yer alıyordu. Okulun dağılış saatlarında kapının önünü yukarıda sözünü ettiğim sokak satıcıları panayır yerine çevirirdi.
Şimdi, O dönemlerde Karşıyaka’yı paylaştığımız güzel insanlar, eğer bu yazdıklarımı okurlarsa, hiç endişem yok ki gözleri nemlenecek, 40 yıl eskilere gidiverecekler….Ama… Bu günün gençleri okurlarsa gülüp geçiverecekler…Çünkü Onlar masal kahramanları, Alaattin’in lambasındaki cin ile, Sindirella’nın sihirli ayakkabılarını hayal edebilirler….Ama, Girne Bulvarı ile Atatürk Bulvarlarının patlıcan, biber bahçesi olduğunu, Gümüşpala’da, Cumhuriyet Mahallesinde bir tek bile ev bulunmadığını asla hayal bile edemezler…..
Laf çok güzel, gelin bir kez daha hatırlayalım..
GEÇMİŞ ZAMAN OLUR Kİ.. HAYALİ CİHAN DEĞER….
Ne zamana kadar sürdü bilmiyorum ama 1960 yılında olduğunu iyi hatırlıyorum.Karşıyaka’da hergün saat 10.00’da sular kesilir. 5 dakika sonra yeniden gelirdi. Yeni gelen su Yamanlar Suyu idi. Herkes testisini,bardağını,tenceresini şişesini doldururdu.Yemeklere, çaya, içmeye o su kullanılırdı. Saat 11.00 olduğunda sular yeniden kesilir,
Normal kullanım için Halkapınar suyu verilirdi. Yani bir başka deyişle şimdi İZSU’nun litresini 50 kuruşa sattığı su, o zamanlar çeşmelerimizden akardı. Vapur iskelesini karşımıza aldığımızda hemen sol tarafında 24 saat sürekli akan, suları yukarı doğru fışkıran,sahildeki herkesin içme suyu ihtiyacını karşılayan bir çeşme vardı. Akan su Yamanlar Suyu olduğundan pek fazla rağbet görürdü. Hele yaz sıcaklarında önünde kuyruklar oluşurdu.Aynı yıllarda iskelenin sağ
tarafında kalan geniş beton zeminli düzlükte ise saati 10 kuruşa bisiklet kiralanırdı. O zamanlar pek çok kişinin bisiklet satın alacak gücü olmadığından… kiralanırdı. Şimdilerde yaşları 60 civarında olan Karşıyakalıların çoğu bisiklet binmeyi orada öğrenmiştir sanıyorum.
1960’lı yılların başında, Arabacı Sokağı ile iskele çevresindeki seyyar satıcılar, tezğahlarının başında 4-5 kişi toplanınca yağmaaaaaa…. Diye bağırırlardı.
Bir gün sınıf arkadaşım Mahir , babasının anlattıklarını bana aktardı…Aynı şeyleri daha sonraları da Demokrat İzmir Gazetesi’ndeki bir köşe yazısında da okuduğumu hatırlıyorum.
1950’li yıllarda seyyar satıcılık yapan sebzeciler, meyveciler, balıkçılar, yeşillikciler, memurları, işçileri getiren son vapur da gelip, alaca karanlık çökmeye başladı mı, yağmaaaaaaa…. Diye bağırmaya başlarlarmış. Bu işareti bekleyen çevredeki fakir, fukara arabalara yaklaşırmış, seyyar satıcılar da kalan patlıcanını, biberini, domatını,üzümünü, şeftalisini ,balığını birer-ikişer kilo kese kağıdına doldurur, onlara dağıtırmış.
Buz dolaplarının olmadığı yıllarda, ertesi sabaha kadar pörsüyecek, bozulacak malların böyle değerlendirilmesi ne güzel değil mi?...
1962-1963 yıllarında, Karşıyaka Futbol takımı 1. Liğde idi. Ve çok güçlüydü. Üç büyüklerin Alsancak Stadı’ndan galibiyetle çıkma şansı yüzde 50’nin altındaydı. Eğer maç kazanılırsa, maç dönüşü 1000 kişilik Sur veya Efes vapuruna 2-3 bin kişi binerdi.Fazla yolcudan gemi su seviyesine kadar alçalırdı. Kaptan Köşkü ele geçirilir. Vapurun sireni ile kaf..kaf…kaf…sin…sin….sin.. kaf.sin , kaf..sin..kaf tempoları Karşıyaka iskelesine kadar devam ederdi. İskeleye varılınca mevsim de uygunsa, gençler , güvertelerden, hatta kaptan köşkü’nün üstünden çivileme denize atlardı.Sözünü ettiğim KSK Argun’lu, Bulut’lu ,Ogün’lü, Küçük Erol’lu, Büyük Erol’lu, Baş Erol’lu, Vural’lı, kaleci Akın’lı, Burhan’lı Karşıyaka……
Tabii bu arada şunu da söyleyelim.Maç dönüş saatleri iskele çoluk,çocuk,anne ,baba, nine, dede tüm Karşıyakalıların buluşma yeri olurdu. Taraftarların Karşıyaka iskelesine varışı şölene dönüştürülür.alkıştan yer gök inlerdi. Başarı tüm Karşıyakalıların göz pınarlarını doldurur. Herkes kendinin KSK’de futbulcu gibi hissederdi.
25 KURUŞA ARSA
Karşıyaka’dan sık sık bisikletle Bostanlı’ya giderdik. İlk yıllarda toprak yol köprüde biterdi. Sonraları o yol Cemal Gürsel ‘in evine (şimdiki karakol) kadar uzadı. Oradan sonrası resmen bataklıktı. Denizin yükseldiği zamanlar su basardı. Denizsuyuna rağmen büyüyen çalılar insanın beline gelirdi. O bataklık göz alabildiğince devam ederdi. Hatta trenle giderken Çiğli’yi geçtiniz mi ? sol tarafınızda bataklığın devamını görürdünüz. Bizi pek ilğilendirmezdi o dönemlerde,ama, hep duyardık . O zamanlar vapur bileti 40 kuruşken, oralarda arsanın metrekaresi 25 kuruştu…
1962 yılının Mayıs ayı idi. 5 Edebiyat D sınıfında fizik dersinden kalacak olanlara öğretmenimiz kurtarma yazılısı yapacağını söyledi.. Gününü de verdi. Öğretmenimizin oğlu bizim sınıfta okuyordu. Durumu kritik olan 5 kişi ( aralarında ben de varım) öğretmenimizin oğlunu okul bahçesinin en arkalarına götürdük , pazarlığa başladık. Uzun pazarlıktan sonra Sami Bey Pastahanesinde 2 supangle ile 2 limonata karşılığında anlaştık. Aynı gün akşamüstü de Benim nezaretimde borcumuzu eda ettik. ( Herkes pastahaneye gelemedi. Çünkü o kadar paramız yoktu). Sınavdan bir gece önce soruları babasının çantasından alıp yazacak saat 24.00’te Balkondan bize atacaktı. Anlaştığımız gibi gece yarısı soruları almaya Yalçın ile ben gittim. Gazi Lisesi’nin, Çamlık ile kesiştiği köşeye geldik. Ev şimdiki Aksoy Taksinin 3 ev ilerisinde idi. Gece zifiri karanlık, yol toprak, çevredeki kargıların boyu da 2 metre idi. Ve ileriden köpek sesleri geliyordu. O eve kadar bir tek bina yoktu. Sonuç olarak korkumuzdan, gidemedik soruları alamadık…Bu masalı Aksoy’un O yıllardaki halini tasvir için anlattım….Devam etmek etik olur mu? Bilmiyorum ama yaşlandık artık anlatalım gitsin…..Ertesi gün arkadaşımız, görevini yaptığını, biz ise artık supangleyi yediğini kanımızı yerde bırakmaması gerektiğini savunduk. Biraz da tehditkar davranınca, evlerimizde hazırlayıp geldiğimiz, 5-6 lık yazılı kağıtları gitti….Bizim orijinal yazılı kağıtları geri geldi. Veeee…. 5 gencin hayatı kurtuldu.
Yine 1962 yılı idi. O yıl okulumuza yeni bir matematik öğretmeni tayin olmuştu. Daha gelir-gelmez adı takılıvermişti… “Kürt Nusret”…Hocamız çıka..çıka..bizim sınıfa gelmesin mi?..Geometri derslerine geliyordu. Konuşması kaba, şivesi bozuktu..O güne kadar hiç öyle öğretmenimiz olmamıştı. Hele bir ders anlatmaya başladı ki evlere şenlik….Ne dersi anlatabiliyor…Ne de tahtaya şekil çizebiliyordu.
Parmaklarını birleştirir, elini göz hizasına getirir.
- Çocuklar bu düzlemi görüyormusunuz? Diye sorardı…
Hep bir ağızdan Eveeeeet…. Diye bağırırdık..
İkinci elini de düzlem gibi kaldırır ilk kaldırdığı elinin çaprazına getirir.
- iki düzlemin kesiştiğini gördünüz mü? Diye sorardı.
Yine hep bir ağın Eveeeeeeet diye bağırırdık.
Sonra havadaki düzlemler 3 olur, 4 olur , 5 olur sonra da sınıfa döner. Havada 2 nokta gösterir. Bu 2 açının toplamı 180 derece derdi. Sonra da anladınız mı? Diye sorardı.
Bu sefer bütün sınıf Hayııııııııııırr….. Diye bağırırdı.
Bir daha aynı şekilde anlatır. Anladınızmı ? diye sorardı
Bizden cevap yine aynıydı. Hayııııııııııııırr……
Bir daha anlatır. Bir daha anlatırdı. Ama sonuç değişmezdi
Sonunda canı sıkılır..
-Siz hele bi…hatır için anladık deyin, derdi. Biz de
Sınıfça “Anladıııııık “ deyince..
Öyleyse….. geçelim… derdi, ve geçerdik……
YAZLIK SİNEMA CENNETİ KARŞIYAKA
1960’lı yılların başında televizyon yok, radyo bile birkaç evde vardı. Tek eğlence Yazlık sinemalardı. Çeşit, çeşit film oynardı…Hergün akşamüstüleri sokaklardan sinema çığırtkanları geçerdi. Hangi sinemada,hangi film olduğunu ağızlarına dayadıkları kocaman teneke hunilerin içinden bağırarak duyururlardı. Türk filmlerinin reklamı yapılırken değişmeyen nakarat “Aşk, sevgi, nefret, isyan hepsi bu filmde” diye bağırılırdı.Zaman zaman da sinemalarda konserler verilirdi. Örneğin ben Adnan Şenses’i ilk defa İpek Sinemasında izlemiştim.
Bakın o yıllardaki yazlık sinemalara…..
Kaymakamlığın olduğu yerde : Beyazıt ve Hayal Sinemaları..
Banka Sokağında : İpek Sineması
Arabacı Sokağında : Gül Sineması
Karşıyaka Ortaokulu’nun karşısında : Simeranya Sineması
Alaybey çarşısına girince sağdaki sokakta: Cihan Sineması
Alaybeyde yol üzerinde: Şan Sineması
Zübeyde Hanım Caddesinden Bahriye Üçok Bulvarı‘na dönülen köşede: Ferah Sineması (Eski adı; Altınuç)
Reşadiye caddesinde : Rüya Sineması
İskelenin karşısındaki postane sokağında: Duygu Sineması
Avlar Pasajının çıkışındaki : Zafer Sineması
Çarşı Camii’nin karşısında : Melek Sineması
Biz yetişemedik ama (1950-1960 yıllar) Anlatıla, anlatıla bitirilemeyen bir başka yazlık sinemada şimdiki Osmanzade Parkı’ nın iç tarafındaki : Holivud Sineması
Ve...bu listeyi Bostanlı Köprü Durağında, dere kenarındaki parkın yanında Sayanora Sineması, ve şimdiki Bostanlı İş Bankası'nın karşısındaki Grup Sineması ile noktalayalım.
Bizim gençliğimizde Karşıyaka’nın bir ohh..ohhhh.. Hasan’ı vardı. Bacakları, Ayakları,kolları, elleri, ağzı çarpıktı. 10 kelime konuşsa ağzı köpük, köpük olur. Salyaları akardı. 10-15 metreyi binbir güçlükle, 5-10 dakikada yürürdü. Bazen İskelenin önünde, bazen de Eshot Sokağının başında görürdük O’nu. Mendil veya sakız koyuverirlerdi. Önüne satsın diye.
- Sakız vaaarr…sakız alın…derdi,
Ama Karşıyaka’lı olmayan kimse anlamazdı,söylediklerini. Kimse sakız almazdı, Hasan’dan, ancak pek çok kişi sakız parasını sıkıştırıverirdi, Hasan’ın belindeki çantasına. Yarım yamalak bir gülüşü yeterdi. Karşıyaka’lılara. Hasan, bizim gençlik yıllarımızda sanırım 30-40 yaşlarındaydı. Yürüyemezdi..Konuşamazdı.. Düşünemezdi..Çarşıda sakız satarken ne zaman çişi gelse.”Teyze benim çişimi yaptırırmısın “ derdi. Önünden geçen herkese…Yıllardır. Hasan yok artık..Ama onu unutan eski Karşıyaka’lı da ….
“ GODE “ CENGİZ
Pastacı Sami Beyin, oğullarından biri de Cengizdi. Cengiz zeka özürlüydü. Ama kimseye zararı olmayan bir tipti. Bayramlarda iki dirhem, bir çekirdek, giyindirilir. Ama ikram edilen tatlıları, takım elbisesinin ceplerine doldururdu. Konuşurken O’nun da Hasan gibi salyaları akardı. Kimse O’na selam vermezdi. Ama Kaf..Kaf… demeden de geçmezdi. Kendi kendini tokatlaması pek meşhurdu.Gençler “ Hadi Cengiz şu kızın eteklerini kaldır,hep beraber Kaf..Kaf.. çekeceğiz” dediğinde, kızlara doğru fırlar giderdi. Ama Yaşamı boyunca hiçbir kızın eteğini kaldıramadı…O’nu sevenlerin ikramları son yıllarda Cengiz’i 130 kilo yapmıştı….Ve.. sonra artık bir daha göremedik Cengiz’i….Bizim Cengiz’imizin lakabı olan “Gode” sözcüğü çok sevilmiş olmalı ki, daha sonraki yıllarda Karşıyaka’da futbol oynayan Cengiz Kocatoros’a da Gode lakabı takılmıştı.
Turhan, Alaybey Tersanesi’nde çalışırdı. Aşırı kilolu olması ile tanınırdı. Ben diyeyim l50 kilo…Siz deyin..200 kilo. Sohbeti dinlenen ,saygın bir kişiliği vardı. Hergün akşamüstüleri iş dönüşü, İskelenin tam karşısındaki, tavlacıların da mekan tuttuğu, sonraları , sokak içindeki postahanenin yanına taşınan Uşak’lı Ahmet’in Santral Kahvesinde , kaldırım kenarına konulan 2-3 sandalyaye birden otururdu. Orası O’nun yeri idi. Kendisini tanımayanların hayret dolu bakışlarından hiç rahatsız olmazdı. Bostanlı’da otururdu. Evine dönerken faytonu tercih ederdi. Ama faytona binişi seyredilmeye değerdi. Turhan faytonun basamağına ayağını attı mı? Karşı basamağa 2-3 kişi basardı ki, Fayton devrilmesin diye….Turhan çok sıkı bir KSK fanatiği idi.Ben görmedim ama çok duydum.Karşıyaka’nın Fenerbahçe’yi 1-0 yendiği bir maçtan sonra, bir omuzuna kaptan Gazcı Erol’u, öteki omuzuna da golü atan küçük Erol’u alıp Alsancak Stadından, Alsancak İskelesine kadar binlerce taraftarın kaf..kaf..kaf…sin..sin.sin…kafsin..kafsin…kaf.. temposu ile taşıdığını….Galiba 1980’li yıllardı ..Turhan’ı da kaybettik…
TWİST EŞEKLER…. TWİST…
Galiba l962 yılı idi. Karşıyaka Lisesi 5-D sınıfındaydık, edebiyat derslerimize Müdür Yardımcısı, Rahmi bey’in eşi , Azize Karluk Hanım geliyordu. O günkü dersimiz Şehi’nin “Harname”siydi. Öğretmenimiz aruz vezninin kalıpları içinde şiiri çok güzel okumuş, sonra da birkaç arkadaşımıza okutmuştu. Herkes çok başarılı idi. Çünkü bir eşeğin yaşamını anlatan şiir hoşumuza gitmişti. İlgi ile dinlemiştik. Ders bitti. Öğretmen sınıftan çıkar çıkmaz Akın Aykor, kapıyı tuttu. “Kimse dışarı çıkmıyor “ dedi. Kürsüye dirseğini dayadı, kolunun ve elinin bütün güçü ile tempo tutarak çalmaya başladı…Harname’yi hemen o arada Elwis Presley’in Rock müziği tarzında besteleyivermiş, büyük bir çoşku ile söylüyordu…..
Bir eşek var idi.za’if ü nizar ( Zayıf ve cılız bir eşek var idi.)
Yük elinden katı sikeşte vü zar ( Yük taşımaktan daim ağlar idi.)
Gah odunda vü gah suda idi ( Kah odun taşımakta kah sudaydı )
Dün-ü gün kahr ile kısuda idi ( Gece gündüz keder ve kahırdaydı)
Akın’ın müziği o kadar coşkuluydu ki.. 41 kişilik sınıfta 40 kişi çılgınca hem söylüyor, hem de sıraların üstünde twist yapıyordu. Hele ara nagmelerdeki “Twist eşekler…. Twist “ bölümü coşkumuzu doruklara çıkarıyordu…. Dansa katılmayan tek kişi şimdi Kent Hastahanesi’nin avukatlığını da yapan, Münir Erçeltik idi. Hadi Münir sen de dans et.Dediğimizde “ Ben Anadolu çocuğuyum. Dans etmem”. Ben “Ateş dansı yaparım” Diyordu. Gerçekten de okul bahçesinin arka tarafında ne zaman çam ağacı pürçeklerini tutuştursak kendini tutamazdı…Biz de büyük bir coşku ile alkışlar, yeri göğü inletirdik..Güzel oynadığı için değil…Oynayamadığı için…..
ARKADAŞLAR MEVLÜT VAR ARKADAŞLAR
Galiba l962 yılının mayıs ayı idi. O zamanlar fazla Türk filmi izlediğimizden etkisinde kalıyor, artistler gibi konuşuyor, onlar gibi giyiniyorduk. Filmlerde gençler sık sık partiler düzenlediğinden etkilenmiş olmalıyız ki, biz de okulun arka bahçesinde arkadaşlarla parti düzenleme planları yapmaya başladık. O tarihlerde Karşıyaka Lisesi’nin, kız- erkek olarak ikiye ayrılacağını, kızların bugünkü Gazi Lisesi’nin yerinde bulunan eski binaya gönderileceğini duyduğumuz için partinin adını bile koymuştuk. “Kızlara veda partisi”. Ama…büyük bir sorun vardı..Parti nerede düzenlenecekti.. Fikir benden geldiği için, herkes çözümü de benden bekliyordu. Ben o zamanlar teyzemin yanında kalıyordum. Gözümü kararttım, ve teyzeme;
- Teyze biz arkadaşlarla mevlüt yapmak istiyoruz, cumartesi günü burada yapabilirmiyiz ? dedim.
Mevlüt sözü işin içine girince akan sular durdu. Olur, ama bir de Nuh Beye (eşi) sorayım dedi. Ve… ertesi gün hayırlı haber geldi. Cumartesi öğleden sonra teyzemler gezmeye gidecek ev bize kalacaktı. O andan itibaren bütün planlar tıkırında gitti.. Cumartesi günü saat 13.30 da biz Güzel Hüseyin ile beraber evi istediğimiz gibi düzene soktuk. Diğer teyzemlerin pikabı ile beraber oyun havaları ve Secaattin Tanyerli’nin tango plaklarını aldık. Alt katımızda oturan Tuğrul Eryılmaz’dan da (Şimdi Milliyet Gazetesi Sanat Dergisi’nin yönetmenliğini yapıyor) Elwis Presley’in plaklarını alınca bütün hazırlıklar bitti. Saat 14’ten itibaren arkadaşlar gelmeye başladı. Kızlarımızı süslenmiş görünce şaşırıp kalmıştık. Oyun havalı, danslı sarmaş -dolaş hayatımızın ilk partisini coşku ile yaşamıştık. Herkes mutlu ayrıldı. Ama.. ben akrabalarımın ve komşuların mevlüt için “ Allah kabul etsin “ temennilerini hiç falso vermeden 2 gün kabul etmek zorunda kalmıştım.
O günün bir başka anısı da ….Şu.. Herkesten 1’er lira toplamıştık. Sanırım 20 kişi kadardık. Likör, vermut,cin, gazoz alınca para bittiğinden,arkadaşlara, para bitti gelirken “Nevale” getirin. Demiştim. Gerçekten de öyle oldu. Herkes eli kolu dolu gelmişti. Kurabiyeler, kekler, kuruyemişler meyveler Vs….. 2 arkadaşımız Menemen’den geliyordu. Onlar da elleri dolu geldi. Mehmet’in elinde bir bakraç içinde 3-4 kilo yoğurt ( Annesi mayalayıvermiş)…..Ayhan’ın elindeki paketten de bir topak tereyağı ile 2 kilo kadar köy peyniri çıkmıştı….
Ve..Eski Karşıyaka özlemini anlatan, Sayın Mithat Erefe’nin harika bir şiiri ile noktalayalım sitemizi….Hoşçakalın
Sabahları ılık ılık esen rüzğarları,
Özledim, atlı tramvayları,
Sahilde trata çeken balıkçıları özledim
Geceyi körfezde geçiren mehtabı,
Eşi, dostu ahbabı özledim.
Uşaklı Ahmet’in kahvesini,
Celal’in meyhanesini özledim.
Sur vapurunun arkasında bıraktığı izleri,
İmbatla sahili döven, denizleri özledim
Banyolardaki yazını özledim
Özledim, iskeleye bağlı duran takayı
Çok, ama çok özledim… Eski Karşıyaka’yı.