AMASYA BAĞIMSIZ KÜRD EMİRLİĞİ - Bitlisname
Anasayfa » Genel » AMASYA BAĞIMSIZ KÜRD EMİRLİĞİ
Halen üzerinde çalıştığım ”Osmanlılardan önce Batı Anadolu’da Kürtler” konusunda kaynak taraması yaparken, ilk önce Şikarî tarafından kaleme alınan Karamanname adlı vakayinamede, Osmanlı vakayinamelerinden farklı olarak, Batı Anadolu’da Rum Selçuklu döneminde ortaya çıkan ve yıkılışından sonra bağımsızlıklarını ilan eden beylikler, kuruluşları, rekabet ve çatışmaları anlatılırken geniş bir Kürt unsuruna yer verildiğini gözlemledim. Eser, bir Karaman Beyliği tarihi ve onu kayırıcı bir bakış açısıyla yazılmış olmasına rağmen pek çok olayda, batı Anadolu’nun farklı yörelerinde, hanedan soyları, nüfusları, aşiret varlıkları ve askeri güçleriyle Kürtlere geniş yer veriyordu. Bu Kürt varlık ve gücü, şaşırtıcı derecede belirgin ve yaygındı. Hem uclarda; Roma İmparatorluğu’nun egemenlik alanlarına yapılan gaza ve fetihlerde, hem de Müslüman güçlerin ele geçirdikleri alanlarda, nüfus yerleştirmelerinde, ayrıca müslümanlaşmış coğrafyada kendi aralarındaki rekabet ve çatışmalarda bilinegelinenden oldukça yaygındı. Yüzlerce Kürt aşiret, bey, emir ve komutandan, on bine, yirmi bine, bazen otuz bine varan Kürd ve Kürdistan ordularından, bunların kale ve şehirleri fethetmelerinden bahsedilmekteydi.
Anlatılanların içinde dikkate değer bir olay da Selçuklulardan sonra Karamanlıların eline geçen Konya şehrinin Kürtler tarafından bir dönem fethedilmesi ve toplam olarak iki yıla varan bir süre onlar tarafından yönetilmesiydi. Fetih, Karamanoğullarının yönetiminden şikâyet eden Konya halkının ve ileri gelenlerinin çağrısı üzerine olmuştu. Kürtler’e, gelirlerse, şehri bizzat kendilerine teslim edecekleri söylenmişti.
Hacı Kutlu Şah’ın oğlu Hacı Mîrî (Mir/Emir, Hacı Şadgeldi Paşa) emirliği döneminde, Amasya emaretinin bağımsızlığını ilan ettiği görülmektedir. Bu emirliğin Kürdoğlu Emareti, Kutluşah Emareti ya da Şadgeldi Emaretiolarak Amsaya, Sivas, Tokat, Şarki Karahisar’ı kapsadığı, belli dönemlerde Sinop’u ve Kayseri’yi de içine aldığı, Erzincan sınırlarına dek vardığı, Konya’yı kısa aralıklarla da olsa Karamanoğullarından alarak yönettiği anlaşılmaktadır.
Çünkü Amasya Tarihi yazarı Hüseyin Hüsameddin de, Emir Bahaeddin Kürd’le tarih sahnesine çıkan, onun oğlu Hacı Nureddin Kutlu Şah ve ardından onun oğlu Hâcı Şâdgeldi Paşa’yla güçlenip bağımsızlığını kazanan, iktidarını onun oğlu Emir Ahmed’le sürdüren Amasya Kürt emirliğinin adının, tarihteki yerinin vs. kendisine gelinceye dek Türkiye tarihinde hiç olmamış gibi karanlık kaldığını hayretle belirtir. Amasya’lı olan tarihçi bu emirlik için, ‘’o kadar mechûldi ki bunların varlığını iddiâ etmek bile imkânsızdı. Hâcı Şâdgeldi Paşa ve babası Kutlu Şâh kendi çağlarında Anadolu’nun ortasında adları, olayları, eserleri çok önemli, tanınmış seçkin tarihi şâhsiyetler iken, malesef Türkiye ve Osmânlı tarihçilerince tanınmıyorlardı. Bunları tarih dünyasına tanıtan, eser ve anıtlarını, mezarlarını, soy soplarını bulan bendeniz oldum.’’demektedir. 
Hüseyin Hüsâmeddin, 10 Şubat 1939 günü İstanbul’da ölmüş ve Feriköy mezarlığına gömülmüştür. 1930’ların ırkçı milliyetçiliği dönemindeki aşırı milliyetçiliğe kapılıp o da, -artık mecburiyetten midir isteyerek mi yapmıştır bilinmese de- Türkiye’yi bütün geçmişiyle Türk gösterme kampanyalarında yer almış, verdiği bütün bilgileri Amasya’daki bu hanedanın Kürt olduğunu gösterdiği, hatta eserinin ileriki sayfalarında Kürt olduklarını artık kendisi de dillendirdiği halde başta onların Kürt ya da Moğol olmadıklarını, Türk olduklarını iddia etmiştir. Onun en önemli eseri on iki ciltlik Amasya Tarihi’dir. Bunlardan başka, iki eseri ile Tarih-i Osmanî Encümeni Mecmuası, Türk Tarihi Encümeni Mecmuası ile İkdam gazetesinde makaleleri yayınlanmıştı.
İslam, Arap yarımadasında doğup yayılmaya başladığında Kürtlerin üzerinde yaşadıkları topraklar, o dönemin iki büyük devleti olan Roma İmparatorluğu ile Sasani İmparatorluğu arasında bölünmüştü. Komşuları güneydeki Araplar, Kürt topraklarının doğu ve güney doğu bölgelerine el Cibal, kuzey ve kuzey batısına Zozan, ya da genel olarak Eradi’l Ekraddiyorlardı. Kürtler kuzeydoğu, kuzey ve kuzeybatı yönünden Araplara komşuydu. Kimi yörelerde de Farslar, Asuri-Süryaniler, Keldaniler, Ermeniler, Yahudiler ve diğer irili ufaklı halklarla adacıklar gibi yan yana, içiçe yaşıyorlardı.
Devlet ve hanedanlıklar kurunca Kürtler, İslam dünyasının kuzey ve batısının en uçlarında, serhad boylarında varlık gösteren ‘gazi millet’haline geldiler, ‘İslam’ın mızrağı’ oldular. Kuzeyde ve batıda İslam’ın serhad boylarında yer alanlar Araplar ya da Farslar değil, Kürtler ve sonradan müslümanlaşıp onlarla kaynaşan yöre toplulukları oldu.
Türk tarihçilerinin iddialarının aksine, Rum Selçukluları hiçbir zaman Büyük Selçuklu devletinin devamı olmadılar. Onların kovdukları, ya da onlarca dıştalandıkları için başlarının çaresine bakanların kurdukları, hem de Büyük Selçuklu Devleti’nin bütün engellemelerine rağmen kurdukları bir devlettir. Büyük Selçuklular İslamlaşan bir dünyaya el koymaktan başka bir şey yapmamışlar, Rum Selçukluları ise, İslam’ı batı Anadolu yönünde genişletmişlerdir.
Türkmen, Kürt, Moğol ve Müslümanlaşan Hıristiyan beyleri, Selçuklularca Roma’nın sınır boylarına uc beyleri, Kara Deniz’in, Ege ve Akdeniz’in sahillerine emir sevahiller (sahil emirleri) olarak yerleştirildiler. Bunlar hem sınırları koruyor, hem de gaza ve fetihlerle toprak genişletiyolardı.
Konya’nın fethedilmesinde açık adını verdiği halde Şikarî’den İbn Kürd’ün aslında Hacı Kutluşah İbn Kürd olduğu anlaşılamamaktadır. Ancak Hüseyin Hüsameddin, Amasya Tarihi’nde açıkça Hacı Nureddin Kutluşah ibn Kürdadını vermektedir. Her ne kadar Hüseyin Hüsameddin ilk başta Kutlu Şah ve babası Emir Bahaeddin Kürd’ün ne Moğol ne de Kürt, Türkmen olduklarını idia etmekteyse de, daha sonra olayların akışı içinde verdiği bilgilerle bu hanedanın Kürt olduğu gözler önüne serilmektedir.
Aslında kendi yurtlarında ya da farklı yörelerde, kendi hanedan ve soylarıyla yöneticilik yapıp, sadece üstlerindeki krallık, sultanlık, halifelik ya da imparatorluklar nedeniyle, hatta onlar dağıldıktan sonra topraklarına onların verdiği fermanlarla miras olarak yönettikleri için kendi adları yerine onların adlarıyla anılma, dünyanın farklı dönem ve yerlerinde sık olmuştur. Eyyübi sultanları Kürt oldukları halde, iktidar coğrafyaları Haşimi, Emevi, Abbasi ve Fatimi halifelerinin alanları olduklarından, adları ve idareleri bazı tarihçiler tarafından Arap sultanları, maiyetlerine Araplar, ordularına Arap orduları, ya da Arap toprakları denmiştir. Hem Arap hem de Kürt olarak benimseyip adlandıranlar da var.
Büyük Selçuklular da İran Acem toprakları üzerinde egemenlik kurduklarından, Acem/İran Selçukluları, Kutalmış soyundan gelen batı Selçukluları Roma İmparatorluğu’nun toprakları içinde egemen hale gelip devlet oldukları için Rum Selçukluları, aynı şekilde Osmanlı sultanları da Rum sultanları olarak adlandırılmışlardır. Bu adı bizzat Selçuklu ve Osmanlı hanedanları benimsemişler, zaten çokça Roma kral ve prensleri ya da vasallarıyla evlilikten gelen yakın akraba ilişkilerine sahiplerdi. Rum Selçuklu sultanlarına, milliyetçiliğin doğuşundan sonra, özellikle de Cumhuriyet döneminde Anadolu Selçukluları dendi. Devletin sahipleri kendilerini hiç böyle adlandırmadılar.
Daha önce vurgulandığı gibi, Emir Bahaeddin Kürd, Selçuklu şehzadesi Sultan Altunbaş’ın damadı ve yegâne koruyucusu idi. 1319 (719) yılında Selçuk şehzadeleri katledildiğinde, Sultan Altunbaş’ı çiftliğinde gizleyerek öldürülmekten kurtaran Kürd Bey’di. Kürd Bey, gayet tedbirli, cesur bir insandı. Sultan Eretna’nın gözdesi, Amasyalıların sevdiği biriydi.
Amasya beylerini Yakub Şah aleyhine çevirmeğe ve onu tasfiye etmeğe çalışan Birinci Eretna Bey, Simre çiftliğinde kendi halinde oturan İkinci Mesud’un oğlu Altunbaş’ı çok tutuyordu. Bu yüzden Altunbaş’ı Amasya tahtına getirmeye çalışan Kürd Bey ile Taşan Bey’i koruyup cesaretlendirmekten geri kalmıyordu.
Sultan Altunbaş, Amasya’da 1337 yılı yazında (737 yılı sonunda) ikinci defa Selçuklu tahtına oturdu. Resmen Selçuklu padişahı olarak Emir Celaleddin Taşan Bey atabegi; Emir Bahaeddin Kürd Bey beylerbeyi, Pervane Bey oğlu Alaeddin Süleyman Bey vezir, Gümüşlüzade Celaleddin Abdullah Çelebi de müstevfî (defterdar) oldular.
Kısacası Amasya vilayetinde emirlik nüfuzu Taşan ve Kürd Beylere devrolarak şehir bu tarihten itibaren Sivas emiri Eretna Bey’in nüfuzu altına girdi. İlhanlıların emiri Timurtaşoğlu küçük Şeyh Hasan Bey’in (Şeyh Hasan-ı Sağir’in) etkisinden ve Hacı Yakub Şah’ın elinden çıktı.
Emir Timurtaşoğlu Şeyh Hasan Bey’le Yakub Şah Amasya vilayetinde etkilerinin yok olmasından dolayı çok etkilenmişlerdi. Fakat Irak emiri Büyük Şeyh Hasan Bey(Şeyh Hasan-ı Kebir)’le pek meşgul olduklarından, Erzincan ve Karahisar-ı Şarkî beylerini, özellikle de Niksar emiri Taceddin Doğan Şah’ı kışkırtarak Eretna Bey’le Amasya beylerbeyi Kürd Bey’i tehdit ediyorlardı.
Mısır Memluklarının gönderdiği yağmacılar nedeniyle, ayrıca Amasya beyleri arasındaki çelişkilerin büyümesi döneminde Niksar emiri Doğan Şah, hem kendi hem de Emir Timurtaşoğlu Şeyh Hasan Bey’den aldığı önemli güçlerle Niksar’dan kalkıp Amasya üzerine yürüdü. Taşova çarpışmasında Kürd Bey ile Taşan Bey’i yenerek 1340 ortalarında (741 yılı başında) Amasya’yı işgal etti.
1341 (742) tarihinde Amasya Eretna Bey taraftarı Habiloğullarından Zeynedin Tuli Bey tarafından ele geçirildi. Emir Timurtaşoğlu Şeyh Hasan Bey, Amasya vilayetinin kaybedilmesine oldukça üzülmüş, Eretna Bey’le savaşmaya karar vermişti. Ancak büyük rakibi, düşmanı olan Irak valisi Şeyh Hasan-ı Kebîr’in ve Cihan Timur Han’ın saldırılarından endişelendiğinden kardeşi Melik Eşref Han, Cihan Timur Han üzerine, sonra düzenlediği büyük bir orduyu da seraskeri Hacı Yakub Şah ile Süleyman Han’a katarak Eretna Han üzerine gönderdi. Eretna Han da bütün kuvvetiyle gelenleri karşıladı.
Hacı Yakub Şah ve Süleyman Han ile Eretna Han orduları Sivas ile Erzincan arasındaki Eğribük denen ovada karşı karşıya geldiler. Kanlı bir savaş oldu. Eretna Han ve Amasya beyleri 11 Kasım 1343 Pazartesi günü (eski tarihler 744 yılı cümadelahirinin on dördüncü perşembe gününde diyorlar ama bu tarih Pazartesi gününe rastlıyor) Süleyman Han’ı ve Moğolları yendiler, kesin bir zafer elde ederek Moğol etkisini Anadolu’dan silip süpürdüler.’’
Müneccimbaşı Camî’ü’d-Düvel’de: “Emir Timurtaşoğlu Şeyh Hasan-ı Sagir’in, ordusunun bozulmasına oldukça canı sıkıldı, düşmana karşı müsahele ve mümaşat ettiğine kanaat getirdiği Hacı Yakub Şah’ı 744 yılında (1343) savaştan dönünce idam ettirdi. Hacı Yakub Şah’ın tutkunlarından olan zevcesi İzzet Melek Hatun da Şeyh Hasan Sagir’i serhoş bir halde yatarken aynı yılın recebinin yirmi yedinci salı gecesi (12 Aralık 1343 Pazartesi gecesi) cariyelerine boğdurdu.” diyor.
Eğribük Ovası savaşında zafer kazanılmış ama Kayseri Emiri Bahaeddin Kürd öldürlmüştü (1343). Yerine oğlu El-Hac Nureddin Kutlu Şah İbni Kürdgeçti. Kutlu Şah, bu savaşta büyük yararlıklar göstermişti. Amasya emiri Zeyneddin Tuli Bey de zafere yol açanlardan olmuştu.
Bu emirin adı, Kuyud-ı atîka ve Amasya Sicilatı’nda bazı camilerin adı verilirken Mescid-i Şerîf Muslihiddin Kutlu ya da Cami’i Şerîf el-Hac Nureddin Kutlu Şah diye yazılmaktadr. 20 yüzyıl başında viran bir halde duran bu caminin 1355 (748) yılından itibaren varlığı bilinirdi.
Ancak Eretnaoğullarıyla Karamanoğulları arasında evlilikten gelen akrabalık bağları olduğundan birbirlerine karşı saygılı davranırlardı. Karamanoğlu Halil Bey bin Mahmud’un ölümüyle yaklaşık 1350 (751) yılında büyük oğlu Şücaeddin Süleyman Bey Konya yöresine hükümdar oldu. Kendisi Larende (Karaman) şehrinde kaldı, kardeşi Davud Bey’i Konya’ya vali gönderdi.Bilindiği gibi Rum Selçuklularından sonra, başkentleri Konya Karamanoğullarının eline geçti, ondan sonra bu beyliğin iki başkenti oldu; Larende (Karaman) ve Konya.
Hace Ali Şah bütün muhalefetlere rağmen Cafer Bey’i tutuklayarak Mehmed Bey’i emirliğin tahtına çıkardı. Böylece Melik Nasıreddin Mehmed BeyEretna hanedanında ikinci hükümdar oldu. 
Karamanoğlu Davud Bey, Konya’yı yönetiyordu. Baskıcı, eğlenceye düşkün bir adamdı, Konya ayanıyla halkını bezdirmişti. Oysa Davud Bey’e karşı gönderilen askeri gücün serdarı Sivas valisi Hacı Kutlu Şah İbn Kürd adil, dindar, mert bir insan olarak tanınmıştı. Sivas ve Amasya halkı onun idaresinden çok memnundu.
Hacı Kutlu Şah, bilad-ı Rum’a (Sivas’a) vali idi. Konya ayanı Davud Bey’in baskılarından bezmiş olarak Hacı Kutlu Şah’ı davet ederek şehri kendisine teslim edeceklerini taahhüd etmişlerdi. Hacı Kutlu Şah gelip Konya’yı zapt etti. Davud Bey, pek çok zorluklarla kaçıp Larende’ye canını attı”der ve ekler: “Hacı Kutlu Şah, kendisine karşı ayaklanan ve savaşa katılan dört bin kadar Karamanlı Türk’ü ve Yirmi dört Karamanlı şehzadeyi kılıçtan geçirdi. Çünkü mülk-i Karamanîyan’ın şehzadelerini ilm ve edeb tahsîl için Konya şehrine göndermek adetleri idi. Konya şehri bir müddet Kutlu Şah’ın elinde kaldı.” diye belirtir.
Şikarî de Karamanname’de bazı farklılıklarla Konya’nın Kürtler tarafından feth edilmesini detaylı anlatır. Özetlenmiş biçimiyle olay Karamanname’deşöyle geçer:
Mehmet Bey Kayseri savaşını bırakıp Konya’ya geldi, Hacı Kutlu Şah püskürtüldü. Alaettin Bey, daha önce Konya’yı kardeşi Davud Bey’le Ertena Mehmed Bey’e bırakıp Larende’ye yerleşmişti.
Alaeddin ’sadece benim olsa verirdim, Ama kardeşim Davut Bey’in de payı var, vereyim ikiniz beraber yönetin’ dedi. Bir ay geçti. Bu sefer Konya heyeti bir mektup düzerek Alaeddin’e verdiler, kardeşi, ’acele Alaeddin yanıma gelsin’ demiş. Alaeddin, Mehmet Bey’le vedalaşıp gitti.
Karamanoğlu Süleyman Bey ve kardeşi Alaeddin Ali Bey, yanına aldıkları önemli bir güçle Konya üzerine yürüdüler. Hacı Kutlu Şah ile tekrar tekrar savaştılar. Bir yıl kadar süren bir savaştan sonra Hacı Kutlu Şah ancak Konya’dan çıkarılabildi. Onu Sivas’a kadar takip ettiler. Karamanoğlu dönüp Kayseri’yi istila etti. Yanında bulunan Eretnaoğlu Mehmed Bey’e Kayseri emaretini verip Larende’ye döndü.
Amasya emirlerinden Halfet Gazi oğullarından Alaeddin Ali Bey bin Celaleddin Mehmed Bey bin Şücaeddin Tekur Sinan Bey’in oğlu Emir-i kebîr Şücaeddin Süleyman Bey, Hacı Kutlu Şah’ın mağlub olması üzerine onun oğlu beylerbeyi Şadgeldi Bey’i bertaraf edip 1356 (757) yılında Amasya emiri oldu. Seksen yaşındaki Sultan Altunbaş Simre çiftliğine geri döndü.Hace Fahreddin Mehmed Cevherî yine müstevfî (defterdar) oldu.
Hacı Kutlu Şah ile oğlu Ahmed Şah son bir atılımla savaşarak konumlarını koruyorlardı. Fakat Karamanoğlu Alaeddin Bey, aldığı yerleri, gelen taze güçler sayesinde yeni hamlelere dönüştürdü ve savaşı kazandı. Emir Nureddin Hacı Kutlu Şah İbn Kürd ile oğlu Şahabeddin Ahmed Şahöldürüldüler Yıl 1361 (762.) 
Kutlu Şah’ın ikinci oğlu Seyfeddin Şadgeldi Paşa, üçüncüsü de İmadeddin Sülayman Şah’tır. Bu Süleyman Şah’ın oğulları Kutlu Paşa ile Yakut Paşasonraları Osmanlı vezirleri oldular. Süleyman Şah, atalarının Kürdler Çiftliği diye tanınan topraklarında otururdu.
Kadı Burhaneddin, herkesten çok Hacı Şadgeldi Paşa’dan çekiniyordu.Şadgeldi Paşa dolaylarında olan beylerin ve ileri gelenlerin eliyle Sivas’ı memleketine katmak istiyordu. Bazı erkân ve halk kendisine oldukça eğilimliydiler. Kadı Burhaneddin, fazla dedikodu uydurarak halkı Şadgeldi Paşa’dan nefret ettirdi. Sonra dönüp Kılıçarslan Bey’i Hacı Şadgeldi aleyhine kışkırtma yoluna gitti. Amacı Kılıçarslan’ı ezdirmekti.
Hüseyyin Hüsameddin, ilk dört cildi 20. yüz yılın başında yayınlanan (1909-1913) Amasya Tarihi adlı eserinde sözkonusu yüzyılda halen Amasya’da varolan bazı köklü ailelerden bahsetmektedir. Bunlardan biri de Şâdgeldi sülâlesidir. Ona göre, Amasya’da yerleşik Akcakoyunlu kabilesinden olup Amasya hükümdârı iken 1381 (783)’de vefât eden Şemseddin Şâdgeldi Padişah evlâdına Şadgeldi Sülalesi denir. Bunlardan Devatdarlu, Buraklu adıyla iki büyük dal oluşmuş. Devatdar Ahmed Paşa evlâdına Devatdarlu denmişdir. Ahmed Paşa evlâdından Şadi Begzâde, Burak Begzâde daha sonra Şadi Paşazâde, Sinan Paşazâde ve Kadızâdenâmlarıyla beş şube oluşmuştur. Sinan Paşa şubesinden Bekir Begzâde, Derviş Begzâde dalları doğmuştur. Bekir Beg şubesi 1884 (1260) târihine kadar Amasya’da varlık sürdürmüş, Derviş Beg şubesi 1786 (1200) târihlerinde unvan değişikliğine uğradığı için anlaşılamamışdır.
Bunlar 1260 (650) târihine kadar Selçuklu döneminde pek ziyâde meşhûr olan Baba İlyas Horasânî evlâtlarıydı. Bunlardan üç büyük dal oluşarak her biri şubeler teşkil itmişlerdir. Âşık Paşa dalı, Kutlu Beg dalı, Firuz Beg dalı en çok tanınmış olanlarıydı. Âşık Paşalar adlarını bin tarihine(1592) kadar koruduğu halde sonradan En’âm Begzâde,Mütevellîzâde ünvânlarıyla tanınmışlardır. İkinci fırkadan başlıca Uğurlu, Ulubeglü sonra Cebecilü, Fağfurlu şubeleri çıkmış, Cebecizâde, Fağfur Paşazâde dalları devam ederek Sefer Ağazâde,Hıfzızâde sonra Ganîzâde şöhretleri oluşmuş. Üçüncü daldan Fîruz Paşazâde şubesi çıkmıştır. Bu sülâle araştırılırsa Amasya’nın hemen onda birini bulduğu anlaşılır. Efte, Moramul, İnepazar, Ulus Köylerinde meskûn olan Türklerin çoğu bu sülâleden olduğu gibi Mecidözü kazâsında Elvân Çelebi, Kayı, Kara Yakub, Kışlacık köyleri de bu sülâledendir. Bunlardan pek çok devlet adamları çıkmıştır. Hâcı Begzâdeler de bunlardandır.
Biçâr Sülâlesi : Bügünkü İran Kürdistanı’nın Bicar yöresinden buraya gelmiş olmalılar. Hicri yedinci asır adamlarındann Emir Hüsameddin Bicâr evlâtlarıdırlar. Bunlar sonra Hamza Paşazâde, İsmail Paşazâdenâmıyla iki dala bölünmüş, şan şöhretleri şerefleri 1520 (926) târihlerine kadar devam eylediği bulunabilmişdir.
Halâtî(Xelatî) Sülâlesi: Amasya müderrislerinden ve 700 (1301) yılı başında vefât eden Necibüddin Mûsa el-Halâtî(Xelatî) evlâdına denir. Bunlardan İmâdî, Mesûdî nâmlarıyla iki büyük dal çıkıp her biri farklı şubelere bölünmüştürr. İmâdîlerden Şeyh Mü’eyyedzâde, Küpelizâdeve Çakalzâde şubeleri Amasya’dan ve Şeyhülislâm Ebu Suud Efendi sülâlesi İskilib’ten çıkarak her biri Amasya’da, İstanbul‘da diğer şubeler oluşturmuşlardır. Çok tanınan Kürt Şeyhülislam Ebu Suud Efendi’nin bu aileden olması, Halati(Xelati) Sülalesinin Kürtlüğünün en açık delilidir.
Hacı Şadgeldi Paşa, 1363 (764) yılında Amasya kalesini onararak darbhanesini restore etti. Terabut denilen bölgede büyük bir kâğıt fabrikasıyaptırdı. Burası Kâğıthane adıyla anıldı. Meşhur kağıtcı Ali Muhyiddin Mehmed Çelebi’yi de Kâğıthane eminliğine atadı.