İşçi kardeş iyi oku, henüz vaktin varken. DİSK-AR araştırmasından çıkan çarpıcı sonuç: Başkanlık işçiye zararlı!
Yaşam 7 Şubat, 21:23'de eklendi
DİSK-AR’ın hazırladığı rapora göre, başkanlık rejimine sahip ülkelerde temel işçi hakları ve sendikal haklar parlamenter rejime sahip ülkelere göre daha yoğun biçimde ihlal ediliyor.
Başkanlık rejimlerinde iş cinayeti oranları ise parlamenter rejimlerin iki katından fazla
DİSK Araştırma Enstitüsü (DİSK-AR), ülkelerin siyasal rejimlerine göre temel işçi haklarını ve insani gelişme durumunu inceledi. Başkanlık rejimiyle yönetilen ülkeler ile parlamenter rejimle yönetilen ülkelerdeki durumun karşılaştırıldığı raporda, çarpıcı bulgular yer alıyor.
Araştırma, ele alınan bütün kategorilerde parlamenter rejimin başkanlık rejiminden üstün olduğunu ortaya koyuyor. Buna göre, işçi hakları ve sendikal haklar parlamenter rejimlerde daha çok korunurken, başkanlık rejimlerinde daha çok ihlal ediliyor. Öte yandan, başkanlık rejimlerinde işçiler daha uzun çalışıyor, daha çok ölüyor.
Raporda yer alan çarpıcı bulgular şöyle:
1. Başkanlıkta sendikal haklar daha çok ihlal ediliyor
Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu’nun (ITUC) geçen yıl yayımladığı ‘Küresel Sendikal Hak İhlalleri Raporu’na göre, sendikal hakların en az ihlal edildiği 13 ülkenin 11’inde parlamenter rejim, diğer 2 ülkenin birinde başkanlık ve birinde de yarı başkanlık rejimi uygulanıyor. Sendikal hakların en çok korunduğu ülkelerin yüzde 84’ü parlamenter rejim ile yönetiliyor. Yarı başkanlık ve başkanlık rejimleri ise sendikal hakların güvence altında olduğu ülkeler grubunda sadece yüzde 8’er paya sahip.
Sendikal hakların en ağır ihlallerle yüz yüze olduğu 10 ülkenin 8’i ise başkanlık rejimiyle yönetiliyor. Bu 10 ülkenin yalnızca 2’si parlamenter rejime sahip (Irak ve Somali). Sendikal hakların yoğun biçimde ihlal edildiği 18 vahim ülkenin 12’si de başkanlık ve yarı başkanlıkla yönetiliyor.
2. Sendikalaşma oranları daha düşük
ILO ve OECD verilerine göre, parlamenter rejim ile yönetilen ülkeler, sendikalaşma oranları açısından açık ara önde. Parlamenter rejime sahip ülkelerde ortalama sendikalaşma oranı yüzde 28,6 iken, başkanlık rejimlerine sahip ülkelerde bu oran yüzde 11,9’a geriliyor.
Toplu iş sözleşmesi kapsamı açısından da parlamenter rejimlere sahip ülkeler ciddi farkla önde. ILO verilerine göre, 56 ülke içinde yer alan parlamenter rejimlere sahip ülkelerde, toplu sözleşme kapsamı ortalaması yüzde 48. Başkanlık rejimlerinde ise yüzde 27.
3. Başkanlıkta işçiler daha çok çalışıyor
ILO veri tabanında yer alan 50 ülkeden parlamenter rejimle yönetilenler, başkanlık rejimlerine göre oldukça düşük çalışma sürelerine sahip. Parlamenter rejime sahip ülkelerde haftalık ortalama çalışma süresi 37,6 saat iken, başkanlık rejimlerinde bu süre 42,5 saate çıkıyor. Genellikle 40 saat ve altı çalışma sürelerine sahip parlamenter rejimlerde bu durumun tek istisnasını 47 saat ile Türkiye oluşturuyor.
Başkanlık rejimine sahip ülkelerde çalışanların yüzde 26’sı haftada 48 saatten fazla çalışırken, parlamenter rejimlere sahip ülkelerde bu oran yüzde 8’e düşüyor.
4. İş cinayetleri oranları daha yüksek
Başkanlık rejimine sahip ülkelerde 100 bin işçi başına 5,2 işçi ölürken, parlamenter rejimlere sahip ülkelerde bu oran 2,4.
5. İnsani gelişmişlik düzeyi daha düşük
Başkanlık rejimlerinde insani gelişmişlik oranları da daha düşük. Çok yüksek insani gelişme endeksine sahip 39 ülkenin 32’sinde parlamenter rejim geçerliyken, dördünde başkanlık, üçünde ise yarı başkanlık rejimi var. Yani çok yüksek insani gelişmişlik grubunda yer alan ülkelerin yüzde 82’si parlamenter rejimle yönetiliyor.
Düşük insani gelişme seviyesindeki 34 ülkenin 22’sinde başkanlık rejimi, 8’inde ise yarı başkanlık sistemi yürürlükte.
Araştırmanın bir diğer çarpıcı sonucu ise şu: Başkanlık ve yarı başkanlık rejimine sahip ülkelerde doğuşta ortalama ömür beklentisi 67 iken, parlamenter rejimlere sahip ülkelerde 76.
6. Başkanlık rejimi daha eşitsiz
Parlamenter rejimlere sahip ülkeler, gelir dağılımı açısından daha iyi durumda. Başkanlık rejimlerinde gelir eşitsizliği göstergelerinden biri olan Gini katsayısı 0,43 iken, parlamenter rejimlerde 0,35.
Bir başka eşitsizlik göstergesi ise yüzde 20’lik dilimler arasındaki gelir eşitsizliği. Başkanlık rejimine sahip ülkelerde en yoksul yüzde 20 ile en zengin yüzde 20 arasında 10 kat fark varken, parlamenter rejimlerde bu fark 6,7’ye geriliyor.
7. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği iki kat fazla
Cinsiyet eşitsizliği açısından da siyasal rejimler arasında büyük fark söz konusu. Parlamenter rejimlere sahip ülkelerde toplumsal cinsiyet eşitsizliği göstergesi 0,218 iken, başkanlık rejimlerinde 0,441’e yükseliyor. Bir diğer ifadeyle başkanlık rejimlerinde parlamenter rejimlere göre iki kat daha fazla toplumsal cinsiyet eşitsizliğine rastlanıyor.
DİSK-AR’ın raporunda, şu değerlendirmeler de yer aldı: “Bu kadar tesadüf olamaz! Başkanlık rejiminde sendikal haklar daha çok ihlal edilirken, sendikalaşma oranları ve toplu pazarlık düzeyi çok daha düşük seyrederken, çalışma saatleri daha uzun ve işçi ölümleri daha yüksektir. Başkanlık rejimi Türkiye’de işçi hakları ve sendikal hakların daha da kötüleşmesine yol açacaktır. İşçi hakları için, sendikal haklar için, insani gelişme için başkanlığa hayır!”
Kansere yakalanan tanıdığınız varsa bu karışımdan içirin!
Erkek kediler ve dişi kediler bakın aslında kimmiş? Büyük alim Adnan Oktar’dan dinliyoruz!