Anasayfa/Genel/Covid-19’un neden olduğu kalp-damar komplikasyonları kalıcı olabilir!
Kalp-damar hastalığı olan kişiler, tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgını açısından yüksek riskli grupta yer aldığını söyleyen Düzen Sağlık Grubu Çayyolu Polikliniği Kardiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Nail Çağlar, kalp-damar hastalığı olan kişiler içinde yaşlı olanların en fazla ölüm oranına sahip grup olduğunu belirtti. Kalp-damar hastalığı olan kişilerin, bu hastalıklarına eşlik eden hipertansiyon, diyabet gibi kronik hastalıkların olmasının riski daha da artırdığını vurguladı. Covid-19’un kardiyovasküler sistem üzerindeki etkisi ve risk altında bulunan kalp hastalarına ilişkin Medikal Akademi Ankara Temsilcisi Hatice PALA KAYA’nın sorularını yanıtlayan Prof. Dr. ÇAĞLAR, önemli uyarılarda bulundu.
Koronavirüs enfeksiyonunun myokard infarktüsü, myokardit, perikardit, kalp yetmezliği gibi çok sayıda kardiyovasküler komplikasyonla ilişkili olduğuna da dikkati çeken Prof. Dr. Çağlar, bu komplikasyonların çoğunlukla kalıcı olduğunu, Covid-19 tekrarlar ise durumun daha da kötüleşebileceğini kaydetti.
Koronavirüs, kalp-damar sistemi için nasıl bir risk unsuru, kalp hastalarında yarattığı en büyük problemler nelerdir?
Prof. Dr. ÇAĞLAR: Elde edilen bilimsel veriler, Covid-19’dan en çok etkilenen ve ölüm oranı en yüksek olan kişilerin kalp-damar hastalığı olan yaşlılar olduğunu göstermektedir.
Eşlik eden hipertansiyon, diyabet gibi risk faktörlerinin olması bu riski daha da artırmaktadır. Yoğun bakım ünitelerinde yatma sıklığı bu hastalarda daha fazladır.
Covid-19 olan bu hastaların 30-79 yaş aralığında ortalama ölüm hızı %2,3, 70-79 yaş aralığında %8, 80 yaşın üzerinde %14,8’dir. Bir çalışmada Covid-19 olanların %17,1’inde hipertansiyon, %16,4’ünde kardiyovasküler hastalık, %9,7’sinde diyabet bildirilmiştir.
Virüs, kardiyovasküler sistem için konuşulursa, miyokardda, vasküler endotelde ACE-2 reseptörüne bağlanmakta, bu hücrelerde sitotoksik etki yapmaktadır. Enflamasyon sonucu sitokin fırtınası olmakta, pıhtılaşma oluşmaktadır. Bunların sonucu miyokardit, miyokard infarktüsü, kalp yetmezliği, aritmi, inme olmaktadır.
Ayrıca Covid-19 için kullanılan bazı ilaçların kardiyovasküler yan etkileri olabilmektedir. Covid-19’dan ölen hastaların %22’sinde atrial fibrilasyon, %11,2’sinde inme, %73,8’inde hipertansiyon, %30,1’inde iskemik kalp hastalığı saptanmıştır.
Covid-19 bulaşması kalp krizini ya da kalp yetmezliğini tetikler mi?
Prof. Dr. ÇAĞLAR: Virüsün oluşturduğu vasküler enflamasyon, pıhtılaşmanın artması koronerlerdeki mevcut plakların yırtılmasına/üzerine pıhtı eklenmesine neden olur. Sonuç myokard enfarktüsüdür. Bu hastalarda EKG değişikliği (ST, T segment değişikliği, ST yükselmesi) ve kardiyak biyobelirteçlerde yükselme (troponin ve natriüretik peptid) olur. Myokardit sonucu bir grup hastada kalp yetmezliği gelişmektedir.
Kalp hastalarının pandemi döneminde kontrollerini ertelemeleri, evde görülen kalp krizlerinin veya tansiyon atakları gibi rahatsızlıkların artmasına neden oldu mu?
Prof. Dr. ÇAĞLAR: Kalp hastalarının kontrollerini ertelemeleri, hipertansiyon kontrolünü zorlaştırmıştır. Psikolojik stresin de yol açtığı kan basıncı yükseklikleri ve bunun getirdiği riskler (inme gibi) ortaya çıkmıştır. Hastanın telefon ile de olsa doktoru ile iletişime geçmesi tedavide gerekli düzenlemelerin yapılmasında faydalı olmuştur.
Hastanın göğüs ağrısını önemsememesi/korkudan hastaneye gitmemesi, evde kalp krizi geçirenlerin sayısının arttığını akla getirmektedir. Muhtemelen çok şiddetli göğüs ağrısı olanlar hastaneye gitmişleridir.
Sonbaharda influenza vakalarının artış göstermesi bekleniyor. Covid-19 ve olağan grip vakalarının aynı anda görülmesi kardiyak problemler oluşturur mu? Hastalığın daha şiddetli geçirilmesi söz konusu mudur?
Prof. Dr. ÇAĞLAR: Grip virüsleri de myokardit perikardit gibi kalp hastalıkları yapabilmektedir. Sorun Covid-19 ve grip vakalarının belirtilerinin karışmasıdır. Bu hastanelerin yoğunluğunu artıracaktır. Grip aşısının yapılması gereklidir. Covid-19 ve mevsimsel virüs vakaları aynı anda görülebilir (~%17). Böyle bir durumda kalp hastalıklarının klinik tablosu daha ağır olabilir. Ancak bunun için yeterli bilimsel kanıt henüz yok.
Kalp hastalığı ve kronik hastalığı olanların, influenza ile birlikte Covid-19’u ağır geçirme riskine karşı grip aşısı yaptırmalarını önerir misiniz?
Prof. Dr. ÇAĞLAR: Grip aşıları %100 korumamakla birlikte, büyük ölçüde koruyucu özellikleri vardır. Kalp-damar hastaları, diabet hastaları, hipertansiyon hastaları mutlaka mevsimsel grip aşılarını yaptırmalıdır. Pnömani aşısı da mutlaka (zamanı yoktur) yaptırılmalıdır.
Kişi tedavi olduktan sonra Covid-19 kalp-damar sisteminde herhangi bir hasar bırakır mı?
Prof. Dr. ÇAĞLAR: Covid-19’ un oluşturduğu kalp damar hastalıklarının komplikasyonları (myokard infarktüsü, myokardit, perikardit, kalp yetmezliği) çoğunlukla kalıcı olur. Covid-19 tekrarlar ise bu durumlar daha da kötüleşebilir.
Güçlü bağışıklık sistemine sahip olmak, virüs kaynaklı rahatsızlıkların hafif atlatılmasına yardımcı olabilir mi? Kalp hastalarına güçlü bir bağışıklık için neler önerirsiniz?
Prof. Dr. ÇAĞLAR: Güçlü bağışıklık sistemi virütik hastalıkların hafif atlatılması için çok önemlidir. İyi uyku, dengeli beslenme, egzersiz ve yürüyüş (haftada en az 150 dk, haftanın 5-6 günü ve kalp hızı 105-110/dk olacak şekilde) güçlü bağışıklık sağlanması için gereklidir. Doktorun önerisine göre D vitamini desteği de faydalı olabilir.
Kardiyologların pandemi döneminde hastaları takibinin önemi nedir?
Prof. Dr. ÇAĞLAR: Kardiyologlar hastaları iyi izlerlerse, doktor hasta iletişimi iyi olursa, mevcut hastalıkların kontrolü çok daha iyi gider, hastalıkların komplikasyonları kontrol altına alınır. Kullanılan ilaçların etkileri/yan etkileri iyi gözlenir ve gerektiğinde uygun değişiklik yapılır.
Prof. Dr. Öztürk: Covid-19 nörolojik yapıları etkileyerek inmeye neden olabilir
Hastaların nelere dikkat etmesi gerekiyor? Kendilerinde hangi değişiklikleri hissederlerse, doktora başvursunlar?
Prof. Dr. ÇAĞLAR: Pandemi döneminde psikosomatik belirtiler (aritmi, göğüs ağrıları, nefes darlığı, halsizlik, yorgunluk gibi) sık görülmektedir. Yine kan basıncı oynamaları olmaktadır. Bu belirtiler olunca mutlaka kalp hastalığı düşünülmemeli doktora danışılmalıdır. Uzun süreli göğüste ağrı, gece uyandıran/düz yatırmayan nefes darlığı, sık gelen kalp atış düzensizlikleri olursa, kan basıncı yüksekliği ile birlikte, ciddi şuur bulanıklığı, kol/bacakta kuvvet kusuru, konuşma bozukluğu olursa bunlar ciddiye alınmalı ve hemen hastaneye gidilmelidir.