Anasayfa/Kültür/İstanbul Kadınlarının Giyim ve Kuşamı
Kadınların Giyim Kuşamı: Osmanlı İstanbul’unda kadınların giyim kuşamı sıkı kurallara bağlıydı. Kadınlar sokağa çıktıklarında ferace giyip yaşmak takarlardı.
Hıristiyan kadınlar da sokağa çıktıklarında Müslüman kadınlarla aynı kıyafeti giymek zorundaydılar. Aynı şey Avrupalı kadınlar için de geçerliydi; kendi mahallelerinden çıktıklarında Türkler gibi giyinmeye mecburdular. Ancak sokakta Müslüman ve gayrimüslim kadınların ayırt edilebilmesi için ferace ve ayakkabılarım statülerini belirleyici renklerde giymeleri öngörülmüştü. Müslümanlar sarı, Ermeniler kırmızı, Rumlar siyah, Museviler mavi ayakkabı giyerlerdi. Müslüman kadınlar kırmızı, yeşil, mavi gibi renklerde ferace giyerken gayrimüslimlerin feraceleri daha açık renklerde olurdu; yeşil renk giymeleri ise özellikle yasaklanmıştı.
19. yy’ın ikinci yarısında ise feraceler ön etekleri yuvarlak kesimli ve tek düğmeli bir biçim almış, yakaları kumalarla süslenmişti. Kışlık feraceler çuhadan, yazlıklar ipekli ince kumaştan yapılır, içleri bazen “sandal” denilen bir tür beyaz adaşla astarlanırdı. Somaları feraceler merinos, lahurdaki, salaki, aüas vb kumaşlardan yapılmaya başlandı.
1791’de çıkarılan bir fermanla terzilerin içi gösterecek kadar ince olan İngiliz ve Engürü şalisi denilen çuhalardan ferace kesip dikmeleri yasaklanmıştır. Yasağa uymayan terzinin, dükkânının kapısına asılacağı bildirilmektedir.
Saçlarını doğal biçiminde korur, ya uzun örgüler halinde omuzlarına döker ya da başlarına taktıkları tülbendin etrafına dolarlardı. 50-60, hatta 80 örgüsü olanlar vardı. Örgüler çoğunlukla çiçekler ve her çeşit mücevherle süslenirdi. Başın ön tarafındaki saçlar kısmen alnın üstüne dökülür, kısmen yanakları örterdi.
Osmanlı döneminde İstanbul’da kadın yaşamı, toplumun içine girdiği genel değişme ve Batıya açılma sürecine paralel olarak 19. yy’ın ikinci yarısı, özellikle de 20. yy’dan itibaren değişmeye başladı. Kadının özgürleşmesine, toplum yaşamında yer almaya başlamasına, sistematik eğitim görmesi ve eve ya da hareme kapalı doğurgan ana olmaktan çıkıp “eş” ve toplumun bir üyesi olmasına doğru ilk küçük adımlar 19- yy’ın sonlarının ürünü oldu. Pera’da, Boğaziçi sayfiyeleri, Adalar vb yerlerde, Müslüman kadınlardan çok daha özgür koşullarda yaşayan ve üst tabakaları Batı’daki hemcinsleriyle eşit koşullarda yaşayan yabancı veya Hıristiyan kadınlar, üst sosyoekonomik kesimlerin Müslüman aileleri ve kadınlarına örnek oldular. 20. yy’ın başlarında İstanbul’da kadın hareketi örgüt ve yayınlarıyla kendini gösterirken Osmanlı dönemi kadın yaşamının yasak ve sınırlan da bir ölçüde aşılmaya başlanmıştı