Uykuda konuşma veya yürüme çocuklarda normal bir durum olabileceği gibi sık ortaya çıkar ve gece uyku bölünmesine yol açarsa “parasomni” adı verilen bir uyku hastalığı da olabilir.
Uykuda konuşma tipik olarak gecenin ilk bölümündeki derin NREM uykusu sırasında ortaya çıkar. Kişi zamana ve mekânı farkında değildir, yavaş konuşmaktadır, sorulara ya da isteklere karşı künt yanıtlar verir. Beraberinde şaşkın bakma ya da elleriyle bir şeyler arama gibi otomatik hareketler görülebilir. Konuşma sırasındaki davranışlar basit ve amaçsız davranışlar olabileceği gibi kompleks ve uzamış davranışlar da olabilir; sinirli ve şiddet içerikli davranışlar ya da yatak arkadaşı ile veya tek başına uygunsuz cinsel tavır içerebilir. O sırada, gözleri açık ve konuşuyor olsa da derin NREM uykusundadır. Bu sırada zorla uyandırma durumunda, davranış, oldukça uygunsuz, canlı, büyük oranda dirençli ya da şiddet içerikli ve ölümcül olabilir ve ataklar dakikalardan birkaç saate kadar uzayabilir.
Çocuklardaki uykuda konuşma sırasındaki ifade ve şaşkın bakışların varlığı ailelere oldukça korkutucu gelebilir. Ailelerin çocuğu avutma girişimleri çocuğu daha da huzursuz hale getirebilir. Çoğu atak 5 ila 15 dakika arasında sonlanır, ancak bazı çocuklarda 30–40 dakika kadar uzun sürebilir.
Uykuda konuşma için en önemli hazırlayıcı faktör genetik özelliklerdir, ancak uykusuzluk gibi diğer uyku bozukluklarının varlığı, yetersiz uyku, stres, gerginlik, sıkıntı ve psikiyatrik hastalıklar diğer bilinen hazırlayıcı faktörlerdir.
Uykuda konuşması olan çocuklarda sıklıkla ergenlik dönemde uyurgezerlik gelişir. Erişkin dönemde ise şiddetli sabah uyku sarhoşluğu şeklinde devam edebilir. Bu durum, uykuyla ilişkili yaralanma ve şiddet içerikli davranış, okul ya da işte devamsızlık ve performansta düşme, ev ya da başka ortamlarda sosyal güçlükleri kapsayan bir dizi ciddi sonuçlar doğurabilir. Halk sağlığına dair diğer bir sorun ise trafik kazaları riskinin artışıdır.