Akıncı Kathimerini’ye konuştu - Kibris Gazeteci | Kıbrısgazeteci
Anasayfa/Manşet/Akıncı Kathimerini’ye konuştu
“Görüşme yıl sonundan önce… MEB konusunda ise üç yol var”
Akıncı: BM Genel Sekreteri Kıbrıs sorunu için iki yılın ardından harekete geçti. Bizimle telefonla görüştü. Üçlü görüşmeden söz etmesi de bu telefon konuşmasında oldu. Ardından Sn. Lute aracılığıyla, referans şartları konusunu tamamlamamız gerektiğini iletti. New York’ta ayrı ayrı görüşmeler yaptık ve üçlü bir görüşme
beklemiyorduk. Tüm bunlara rağmen Genel Sekreter, ilk olarak üçlü, ardından ise beşli konferans ihtimalini ele almaktadır. Bunlardan bahsetmemin sebebi, iki yıl geçmiş olmasına karşın Genel Sekreterin çözüme katkı koymayı istemesidir. Ancak herşeyden önce bir Kıbrıslılar birbirimize yardım etmeliyiz. İzlenim yaratma oyunlarından vazgeçmeli ve toplumlarımıza gerçekleri açıklamalıyız.
Akıncı: Türkiye’nin, referans şartlarında uzlaşıya varılması öncesinde beşli konferans yapılmasını istediğini ve ısrarını herkes biliyor ve bu ısrarını, Anastasiadis’in Crans – Montana’da iki devletten, ardından 2018’de New York’ta konfederasyona değindiğini açıklayarak, Anastasiadis’in tutumuna bağlıyor. Kıbrıs’ta ise gevşek federasyondan, konfederasyondan, dönüşümlü başbakanlıktan bahsetti. Kıbrıs Rum tarafının ne istediğini bir netleştirsin ve devamında referans şartlarını yazmaya başlayalım. Türkiye’nin siyasi eşitlik istediği ve Akıncı’nın da geri adım attığı iddiaları Kıbrıs Türk halkına yönelik büyük bir haksızlıktır. Yıllardan beridir siyasi eşitlik, etkin katılım ve dönüşümlü başkanlık istiyoruz. Bunlar BM parametrelerine dönüştürülmüştür. Bugün vardığımız noktada, birbirimize yardım etmezsek, gerçekler, önceki uzlaşılar ve BM parametreleri temelinde müzakere etmezsek bize kimse yardım etmez. Uzlaşılara ‘evet’ deyip Bakanlar Kurulu’nda bir olumlu oyu, etkin katılımı kabul etmememiz veya dönüşümlü başkanlığı yeniden müzakere etmemiz nasıl mümkün olabilir? Dönüşümlü başkanlık Hristofyas-Talat döneminden beridir önceliklidir. Sn. Anastasiadis Annan Planını onaylamıştır. Çözüm dönüşümlü başkanlığı içerdiği için bizimle çapraz oyun oranını müzakere etmiştir.
Akıncı: Evet, ilk dönemde. İlk olarak dönüşümlü başkanlık görüşülmüş olmasaydı bizim çapraz oyu görüşmemiz nasıl mümkün olabilirdi? Ayrıca Mont Pelerin’de Bakanlar Kurulu’nda 7-4 ve bir olumlu oy konusunda uzlaşmıştık. Bu uzlaşıyı bizzat Anastasiadis, Crans – Montana’daki açılış konuşmasında duyurdu. Bugün vardığımız aşamada bazıları çözümün bütünlüğü ilkesini hatırlatabilir. Ancak o aşamaya gelene kadar ara duraklar vardır. Orada uzlaşılar sağlandı. Yeni bir sürece başladığımız zaman tarafların daha önceki uzlaşıları kabul ettiklerini açıklamaları gerekir. Taraflar gelecekte uzlaşılara yeniden odaklanabilirler. Desantralize federasyonu da görüşebileceğimizi açıkladık. 22 tane belirlenmiş federal yetki var ve örneğin bunları 12’ye indirebiliriz. Ancak ilerleyebilmemiz için her halükarda bugüne kadar varılan uzlaşıların net bir şekilde kabul edilmiş olması gerekmektedir.
Akıncı: Başkan ve başkan yardımcısının dış politika, savunma ve güvenlik gibi dış politika konularında ortaklaşa ve oy birliğiyle karar almaları konusunda uzlaşılmıştı. Bakanlar Kurulu’nda ise karar almada, her iki tarafın da bir olumlu oyu gerekliydi. Anlaşmazlık olması durumunda ise, hali hazırda görüşülmüş olan, çıkmazın aşılması mekanizması devreye girecekti. Bunun da ötesinde ise, Yüksek Yargı mevcut. Ayrıca bir anlaşmazlık unsuru başkanlara da havale edilebilir. Bakanlar Kurulu’nun dışındaki organlarda ise Rekabet Kurulu’na. Crans – Montana’dan sonra müzakereler durdu. BM’nin siyasi eşitliğe, etkin katılıma ilişkin duyuruları, Güvenlik Konseyi’nin 716 sayılı kararı, her iki tarafın da tüm federal organlarda etkin katılımını ve temsiliyetini öngörmektedir. Bu belgeler sadece Bakanlar Kurulu’na yönelik değildir.
Akıncı: Size daha önce de söylediklerimi, Sosyalist Enternasyonal’de söylediklerimi yineleyeyim. MEB konusunda üç yol varıdır: İlki; bildiğim kadarıyla bir zamanlar Rolandis’in de söylediği şey olan, moratoryumdur.
Kıbrıs sorununu çözer ve sonra doğal gaz ararız. Bunu gerçekleştirebilecek durumumuz yok. İkincisi; moratoryuma varamıyorsak, o zaman işbirliği yapalım. Bizim bir öneri yaparız. Sizin hoşunuza gitmeyen unsurular olursa o zaman siz de başka bir şey önerirsiniz. Diyalog olur. İşbirliğine öneri temelinde devam ederiz. Ortaklaşa bir çözüm buluruz. Üçüncüsü; eğer bu da mümkün değilse, o zaman ayrı ayrı süreçlerde ilerleriz. Şu anda olan şey budur. Şahsen başka bir yolun olduğunu düşünmüyorum. Çözüm olmadığı sürece Türkiye, kendi kara suları ve Kıbrıslı Türkler tarafından yetkilendirildiği bölgelerde, istediği yerde araştırmalarını sürdürecek. Dördüncü bir seçenek yok. Yabancı şirketlerin Kıbrıslı Rumlar adına denizde çalışmalar yaparken Türkiye ve Kıbrıslı Türklerin elleri bağlı izleyici gibi oturması söz konusu değildir. Engeller Kıbrıs sorununun çözülmesiyle aşılabilir mi? Elbette en ideal senaryo budur. Ancak Kıbrıs sorununun çözümü öncesinde de bu tip konularda ilerleme kaydetmemiz çok iyi olurdu. Her halükarda, BM Genel Sekreterinin de beklediği referans şartları konusunda süreci hızlandırmamız gerekir.
Nil Virüsü yine can aldı