Salih-Trump görüşmesinden sonra ABD ve Irak’tan çelişkili açıklamalar
Bağdat/Hamza Mustafa-Davos/Şarku’l Avsat
Thu, 23 Jan 2020 07:20:08 +0000
Perşembe, 23 Ocak, 2020 - 09:00
Irak Cumhurbaşkanı Salih ve ABD Başkanı Trump Davos Zirvesi’nde bir araya geldi (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump, İsviçre'nin Davos kentinde düzenlenen 50'nci Dünya Ekonomik Forumu kapsamında Irak Cumhurbaşkanı Berhem Salih ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başkanı Neçirvan Barzani ile bir araya geldi.
Görüşmelerin odağında, ABD’nin Irak’taki askeri varlığı ve iki ülke ilişkilerinin geleceğini ilgilendiren meseleler vardı.
Irak’ta Şii gruplar, İranlı General Kasım Süleymani ve Haşdi Şabi Başkan Yardımcısı Ebu Mehdi el-Muhendis’in ölümüyle sonuçlanan ABD hava saldırısı sonrasında ABD güçlerinin ülkeden çıkarılması için harekete geçmişti.
Salih-Trump görüşmesine ilişkin Bağdat ve Washington’dan yapılan resmi açıklamalarda bazı ihtilaflar göze çarptı. Beyaz Saray, yaptığı açıklamada, Başkan Trump’ın Irak Cumhurbaşkanı Salih ile iki ülke arasında ‘güvenlik ortaklığı’ konusunda anlaştığını belirtirken, Irak Cumhurbaşkanlığı görüşmede yabancı güçlerin Irak’taki varlığı ve bunların azaltılması meselesinin görüşüldüğünü aktardı.
Irak Cumhurbaşkanlığı’nın açıklamasında, Şii grupların talebi olan ‘askerlerin çekilmesi’ yerine ‘güçlerin azaltılması’ ifadesinin kullanılması dikkati çekti.
Irak'ta Haşdi Şabi grubu bünyesinde faaliyet gösteren Hizbullah Tugayları ve Nuceba Hareketi, Trump’la görüşmesi halinde Cumhurbaşkanı Salih’i Bağdat’tan kovmakla tehdit etti. İran destekli silahlı gruplar, İsviçre’ye hareketinden önce Salih’e Davos’a gitmeme ve Trump’la görüşmeme çağrısında bulundu. Hizbullah Tugayları’ndan bir yönetici Trump’la görüşmesi halinde Salih’i, Bağdat’a girişini engellemek ve IKBY’e göndermekle tehdit etti.
Irak Cumhurbaşkanlığı’ndan görüşmeye ilişkin yapılan açıklamada, “Cumhurbaşkanı Berhem Salih uluslararası ve bölgesel güvenlik ve istikrarın tesisi için uluslararası çabaların yoğunlaştırılması gerektiğini vurguladı. Bölgede kapsamlı barışı sağlamanın tek yolu, güvenlik ve istikrarın pekiştirilmesi ve güçlendirilmesidir” denildi.
Açıklamanın devamında Salih, Irak’ın bütün dost ve müttefik ülkelerle dengeli ilişkiler kurmasının önemine vurgu yaparken, Irak’ın çatışma sahasına dönüşmemesi gerektiğini belirtti.
Irak Cumhurbaşkanlığı’nın açıklamasında, Başkan Trump’ın, ülkesinin Irak'ın istikrarına verdiği desteği ve iki halkın çıkarlarına hizmet edecek şekilde Irak ile ABD arasındaki işbirliği hacmini güçlendirme ve genişletme isteğini yinelediği aktarıldı. Trump’ın ayrıca Irak’ın bölgedeki kilit rolüne övgüde bulunduğu ifade edildi.
Salih ve Trump görüşmesinde, yabancı güçlerin Irak'taki varlığı ve bunların azaltılması meselesinin ele alındığı belirtilen açıklamada, Irak halkının, ulusal egemenliğin korunması, güvenlik ve istikrarının sağlanmasıyla ilgili taleplerine saygı gösterilmesinin önemi vurgulandı.
Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada ise, Trump ile Salih’in ABD’nin Irak'taki askeri rolünü sürdürmesi konusunda anlaştığı aktarıldı. Açıklamada, “İki başkan, DEAŞ ile mücadele dahil ABD ve Irak arasındaki ekonomik ve güvenlik ortaklığın sürdürülmesinin önemi konusunda anlaştılar. Başkan Trump, ABD'nin egemen, istikrarlı ve müreffeh bir Irak'a olan bağlılığını yineledi” ifadeleri kullanıldı.
Trump Davos Zirvesi kapsamında sabah saatlerinde de IKBY Başkanı Neçirvan Barzani ile görüştü.
Barzani, ABD’nin genelde Irak’a özelde ise IKBY’ye yaptığı yardımlara övgüde bulundu.
IKBY’den yapılan resmi açıklamada, Barzani, IKBY’nin DEAŞ ile mücadelesinde ABD öncülüğündeki Uluslararası Koalisyon güçlerinin yardımına ihtiyacı olduğunu söyledi. Açıklamaya göre Barzani, ABD’nin IKBY’den çekilmesini reddetti.
Irak Başbakanı Abdulmehdi'nin Askeri Sözcüsü Tuğgeneral Abdulkerim Halaf, daha önceki açıklamasında, ülkesindeki yabancı askerlerin çıkarılması kararının IKBY’yi de kapsayacağını duyurmuştu.
Halaf, ABD askerlerinin çekilmesi için henüz bir tarih belirlenmediğini ifade ederek, “Yabancı askerlerin çıkarılması kararı egemen bir karar olduğu için Irak'ın bir parçası olan IKBY'yi de kapsayacak. IKBY'nin bu konuda herhangi bir sıkıntısı yok” demişti.
Irak Parlamentosu ay başında ‘yabancı güçlerin ülkeden çıkarılmasını’ öngören yönergeyi oy çokluğuyla kabul etmişti. Karar, Kürt ve Sünni partilerin muhalefetine rağmen Şiilerin oylarıyla alınmıştı. Parlamento, kararı uygulama yükümlülüğünün hükümette olduğunu bildirmişti.
ABD’nin Irak’tan çekilmesi uzak bir ihtimal
Irak Parlamentosu Güvenlik ve Savunma Komisyonu üyesi ve Anbar Milletvekili Muhammed el-Kerbuli, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, ABD’nin Irak’tan çekilmesini uzak bir ihtimal olarak gördüğünü söyledi.
Kerbuli, “Amerikalılar açık bir şekilde Irak’tan çekilme niyetlerinin olmadığını beyan ediyor. Üstelik sadece Irak’ta değil, bölgedeki varlığını artırıyor. Dolayısıyla bunun aksini konuşmak zaman kaybıdır” diye konuştu.
Kurtuluş ve Kalkınma Cephesi Partisi yöneticilerinden Esil en-Nuceyfi, Şarku’l Avsat’a verdiği demeçte, Sünni ve Kürtlerin ülkede alınan siyasi kararlarda payı olmadığını belirtti.
Nuceyfi, “Irak’taki siyasi kararlar, belki de farklı yönelimlere sahip Şii partilerin geneli tarafından değil, sadece dini merkezli Şii partiler eliyle belirleniyor” dedi.
Nuceyfi, kararın sadece Şiiler eliyle alınmasının ulusal birlikteliğe zarar verdiğini kaydetti.