İstanbul Şubesi Cuma Konferans Haberi
Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Feridun YENİSEY ve Prof. Dr. Ayşe NUHOĞLU tarafından yürütülen “Türkiye’de Tutukluluk Uygulamaları ve Tutuklamada Savunmanın Rolü” başlıklı araştırmanın sonuçları, Türkiye kamuoyuyla İstanbul Türk Ocağı tarafından 28 Şubat 2014, Cuma tarihinde düzenlenen bir konferans vesilesiyle paylaşıldı.
Prof. Dr. Feridun YENİSEY, açış konuşmasında Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi tarafından yapılan Türkiye'de Tutuklama Uygulamaları ve Tutuklamada Savunmanın Rolü araştırması için Kartal, Çağlayan ve Bakırköy Adliyeleri’nde kesinleşmiş ve karara bağlanmış 800’e yakın dava dosyası incelendiğini belirtti. Daha sonra Prof. Dr. Ayşe NUHOĞLU, CMUK ve Ceza Kanunu'nda son durum ve tutuklamaların hangi hal ve şart altında gerçekleşecebileceği hakkında malumat paylaştı.
Prof. Dr. Ayşe NUHOĞLU ve Prof. Dr. Feridun YENİSEY, Türkiye’de tutuklama uygulamalarının incelendiği söz konusu araştırmada tutuklama kararlarının verilme sıklığı ve tutuklama kararlarının adil yargılanma hakkı açısından durumuna bakıldığı aktarıldı.
Prof. Dr. Feridun Yenisey ve Prof. Dr. Ayşe Nuhoğlu tarafından yürütülen bilimsel araştırmanın sonuçlarından kısa başlıklar;
- Araştırmada incelenen ve sonuçlanan dava dosyalarının yalnızca yüzde 3’ünde savcıların gerekçe göstererek tutuklama talebinde bulunduğu ortaya koyuldu. Herhangi bir gerekçe göstermeden tutuklama talebinde bulunulan dosyaların oranı ise yüzde 97 olduğu,
- Araştırmaya göre Türkiye’de hakimler çok büyük oranda savcıların tutuklama istemini kabul ediyor. Savcıların tutuklama talebinin reddedildiği dosya oranı yalnızca yüzde 3
Yani savcıların tutuklama istemini hakimler yüzde 97 oranında kabul ettiği,
- İncelenen dosyalardan çıkan bir diğer ilginç sonuç da tutuklama talebinin reddine ilişkin. Savcıların tutuklama kararının hakim tarafından reddedildiği hallerde savcıların sadece yüzde 44’ü bu karara itiraz ediyor. Yüzde 56’sının ise dosyayı takip etmediği,
- Araştırma, tutuklamalara ilişkin müdafilerin (savunmanın) tutumunu da ortaya koyuyor. Buna göre Türkiye’de savunma avukatlarının yüzde 30’u,tutuklama kararına itiraz etmiyor ya da yeterli savunmayı gerçekleştirmediği,
- Türkiye’de tutuklama kararlarının yüzde 95’i henüz ilk soruşturma aşamasında veriliyor. Mahkeme tarafından verilen tutuklama kararı ise yüzde 5 oranında olarak belirlenmiş olduğu
- Tutuklama kararları incelendiğinde dosyaların yalnızca yüzde 9’unda hakimler tarafından kararda kuvvetli suç olgusu gösterildiği,
- Hakimlerin tutuklama kararı vermeden önce yapmak zorunda olduğu “hukukta ölçülülük ilkesi” yaklaşımının ise araştırmada yalnızca bir dosyada yapıldığı görülmüş olduğu,
- Araştırmaya göre Cumhuriyet Savcısı’nın yalnızca üç vakada tutuklama kararını bozduğu görülmüştür. Bu da incelenen araştırma dosyalarının yalnızca yüzde 0.4’üne denk geldiği,
- Tutuklama kararı verilirken savunma makamının (müdafi) oturumda bulunma zorunluluğu olmasına rağmen, tutuklama kararlarının yüzde 11’i müdafi oturumda olmadan, yani kanuna aykırı olarak verildiği,
- Dava sürecinde detaylı savunma yapan müdafi oranı ise yüzde 15 olarak belirlenmiştir. Yine müdafilerin yüzde 65’ininduruşma öncesinde dosyayı incelemedikleri de araştırmanın sonuçlarından biri olarak öne çıktığı,
- Buna göre Türkiye’de ortalama tutukluluk süresi 314 gün olduğu Türk kamuoyuyla paylaşıldı.
Nihâî olarak, araştırmayı değerlendiren Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Feridun Yenisey, Türkiye’de tutuklama kararlarının denetimi konusunda Anayasa’da eksiklikler olduğunu ifade etti. “Hakimin verdiği tutuklama kararının itiraz ve temyiz aşamasında etkin bir şekilde denetimi önemli. Fakat Türkiye’de, temyiz aşamasında büyük bir sıkıntı var. Çünkü tutuklama kararları nihai olarak ilk mahkemede bitiyor. Görülmekte olan dava sırasında Yargıtay denetleme yapamıyor. Bunun kanun ile değiştirilmesi gerektiğini düşünüyorum” dedi.
“Uzun tutukluluk süreleri Türkiye’de bir sorun fakat bunun sorumlusu tutukluluk müesseseleri değil, ilk celsede karara bağlanmayan ve uzayan duruşmalar ve Yargıtay’daki bekleme süreleri olduğunu" da ifade etti. Yenisey, araştırma sonuçlarına göre incelenen davalarda mahkumiyet oranının yüzde 70 olduğunu belirtti. “Bu oran tatmin edici. Eğer açılan 100 davanın 70’i mahkumiyetle sonuçlanmışsa etkin bir dava açılmış demektir. Fakat mahkumiyet oranı ne kadar düşerse, ceza adalet sisteminin de o kadar az etkin çalıştığını söyleyebiliriz” diyerek sözlerini noktaladı.
Bu yazi 34 defa okundu.