TRAC ANTALYA ŞUBESİ TC113PTR ETKİNLİĞİ
Gelemiş; diğer adıyla Patara telsiz istasyonu ile ilgili 2008 yılında Ahmet Oral beyden (Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Üyesi) bize bu istasyon hakkında bilgiler gelmiş ve kendisi bununla ilgili bir etkinlik düzenlemenin hem bu olayı hatırlatmak hem de Patara’yı tanıtmak açısından yararlı olacağı şeklinde düşüncelerini paylaşmış idi.
O zamanki şube yönetimi olarak yaptığımız değerlendirmede gerek amatör sayımız ve gerekse maddi olanaklarımızın bunu yapmaya yeterli olmadığı için konu ileriki bir tarihe ötelenmiş idi.
2018 yılı içinde bu konu Yönetim Kurulunca tekrar gündeme getirildi ve yapılan değerlendirmede şube olarak böyle bir etkinliğin düzenlenebileceği görülerek yapılması yönünde karar alındı.
Yapılan araştırmalarda bölgenin sit ve kazı alanı olması nedeniyle bölgede izinsiz bir çalışma yapmanın mümkün olamayacağı görülerek 25 yıldır bölgede kazı işlemlerini yürüten Akdeniz Üniversitesi öğretim görevlisi Prof. Dr. Havva İŞKAN IŞIK cemiyet mensuplarından oluşan bir heyet tarafından ziyaret edilerek düşündüğümüz etkinlik anlatıldı. Kendisi bu düşüncemizden dolayı çok memnuniyet duyduğunu, bunun istasyon ve bölge tanıtımı için yararlı olacağını ifade ederek her türlü katkıyı vereceğini ve izinler konusunda kamu ile yapılacak yazışmalarda destekleyeceğini söyledi.
Bölgenin sit alanı olması nedeniyle muhataplarımızdan biriside İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü idi. İlgili Müdürlüğe heyet olarak yapılan ziyarette konu kendilerine anlatıldığında onlardan da yapılması yönünde büyük destek ve teşvik görüldü.
TRAC Antalya Şubesi olarak bizim düşüncemiz alınacak özel bir işaret ile HF bandında 2-3 günlük bir etkinlik idi. Sonrasında gerek Üniversite ve gerekse İl Kültür Müdürlüğü ile müştereken yapılan toplantılarda bu etkinliğin geniş katılımlı ve geleneksel hale getirilmesi ve Antalya Valiliği himayesinde yapılması şeklinde mutabakat oluştu. Koordine için Antalya Valiliğinde bir Vali yardımcımız görevlendirildi.
Bu istasyon ile ilgili bilgilere derlenir iken çeşitli kaynaklardan toplanan verilerde istasyonun 4 Ocak 1904 tarihinde aktif edildiği şeklinde bilgiler var idi ve biz etkinlik takvimi olarak 4 Ocak tarihini esas almayı düşünüyor idik. Değişik kaynaklardan bu bilgileri bir araya getirir iken bazı farklı tarihlerle karşılaşmaya başlayınca doğruluğu konusunda şüpheye düştük. Bu arada Havva hocamızın bizi yönlendirdiği Akdeniz Üniversitesi tarih araştırmacısı Diren ÇAKILCI ile bir araya geldik. Kendisi de 4 Ocak tarihinin hatalı olduğunu ve kesin tarih belirlemek için araştırma yapacağını söyledi. Osmanlı arşivlerinde yaptığı araştırmada istasyonun açılış tarihinin 31 Ağustos 1906 yılı ve kesin olduğunu beyan edince etkinlik takvimini buna göre düzenledik.
Etkinlik süresini 26 Ağustos 2 Eylül olarak planlamış idik. 26-27-27 Ağustos bölgeye intikal ve kurulum çalışmaları, diğer günlerde ise istasyonundan QSO yapılması şeklinde.
Kullanılacak özel çağrı işareti olarak ta TC113PTR nın uygun olacağını kararlaştırdık. KEGM’ne yaptığımız özel çağrı işareti talebimiz kabul edildi. Buradaki 113 rakamı istasyonun kuruluşunun yüzonüçüncü yılını, PTR ise Patara ismini sembolize etmektedir.
Biz bu hazırlıkları yaptığımız sırada Katarlılar bir uydu göndermiş ve üzerinden amatör haberleşme yapılmaya başlanılmış idi. Biz şube olarak bu haberleşmeyi web ortamında takip ediyor idik. Bu uydu Afrika, Avrupa, Rusya’nın bir bölümü ve yakın Asya olmak üzere takriben dünyanın %35 lik bir kısmını görüyor idi. Propagasyon varmış yokmuş diye bir derdiniz yok. Tüm gün 7/24 erişim ve haberleşme var. Aklımıza etkinlik bölgesinde kuracağımız HF istasyonların dışında uydu haberleşmesi içinde sistem kurabilir miyiz? Diye bir düşünce geldi. Yapılan değerlendirmede uyduya çıkış için kullanılacak 2.4 GHZ’in amatör kullanıma açık olmadığı için izin ve haberleşme teçhizatı olarak kullanılacak malzemede gerekiyor idi.
Frekans kullanımı için BTK’ya yapılan başvuru kabul edilince uydu haberleşmesi için kullanılacak teçhizat komponentlerini temin ettik.
Bölgeye 26 Ağustos günü intikal edildi. 27ve 28 Ağustos günleri çadırların ve istasyonların kurulumu tamamlandı.
ETKİNLİK GÜNCESİ VETEKNİK DETAYLAR
İstasyonun kurulması esnasında bir ilk yaşandı. AO-100 Uydusu üzerinden haberleşme uygulaması, alınan bir özel izinle ülkemizde ilk kez gerçekleştiriliyordu. Muğla Şubesi Haberleşme Römorkunun önündeki boruya monte edilen 0,9 m çapındaki uydu çanağının AO-100 sinyallerini yakalayacak şekilde ayarlanması “sahra koşullarında” oldukça zahmetli bir süreç oldu. Bunu takiben Transverter biriminin anteninin çanak önündeki LNB ünitesinin üstüne ve sinyali çanaktan en mükemmel şekilde yansıtacak şekilde monte edilmesi işlemine sıra geldi. Bunun tamamlanmasını takiben de “sürücü” işlevini görecek olan Multimode UHF cihazın (YAESU FT-847) devreye alınıp çıkış gücünün “ince ayarı” işlemi yapıldıktan sonra ilk görüşmeler gerçekleştirildi. Alıcı olarak ise bir dizüstü bilgisayara bağlı USB Dongle kullanıldı.
Uyduya çıkış ve uydudan iniş frekanslarının farklı olduğu, bunun sonucunda göndermenin dönüşünün de operatör tarafından duyulduğu Tam Dubleks yöntemiyle yapılan bu haberleşmede iki ayar yöntemi var. Birincisi verici tarafını sabit tutarak yapılan cw göndermesinin duyulması için alıcı frekansının kaydırılması, ikincisi ise duyulan bir istasyonun üstüne, yapılan hızlı cw gönderiminin istasyonun bulunduğu frekansta duyulana dek verici frekansının kaydırılması (bu yöntem daha çok “dx avcılığı” esnasında yapılıyor). Biz Patara’da birinci yöntemi kullandık, zira biz “DX İstasyon” , dolayısıyla da “çağrılan” konumundaydık. Ayrıca henüz bu haberleşmeye henüz tam anlamıyla hâkim değildik.
Yaptığımız bu çalışmada uyduya çıkış 2 W güçle gerçekleşti. Anten düzeni tam anlamıyla mükemmel olmadığından dönüş sinyalimiz biraz düşüktü, ancak anlaşılırlığı babında herhangi bir sorun yoktu.
Etkinlikte HF Haberleşmesinin yapılması öngörülmüş olduğundan bir dipol anten kurulmuştu. Daha sonra ilaveten SGC Tüner üzerinden beslenen bir “Balık Oltası Vertikal” anten de kuruldu. Bu düzen 50 MHz bandına da uygundu, ancak bu bantta bir 5 Eleman Yagi de kurulmuştu.
Lakin gerek HF’de, gerekse 50 MHz’de şartlar olağanüstü kötü olduğundan dolayı kayda değer bir faaliyet yapılamadı. Yanımızdan geçen orta gerilim elektrik hattından kaynaklanan gürültü ve kuzey, kuzeybatı gibi önemli yönlerdeki yükseltiler de işimizi zorlaştırıyordu.
Unutulmaması gereken bir başka husus, çalışmayı yaptığımız yerin arkeolojik sit alanı olması nedeniyle toprak üzerindeki kazı niteliğindeki en küçük işlemin dahi kısıtlamalara tabi tutulması, bununla birlikte başka konularda da hareket imkânlarının çok kısıtlı olmasıydı. Anten direği dikmek ve benzeri işlemler için ayrıntılı prosedürler gerekmekteydi. Burada bu çalışmayı ilk kez yapıyor olmamız nedeniyle hazırlıklarda gözümüzden kaçan birçok hususun olduğunu da zaman içinde gördük. Dolayısıyla gelecek yıl tekrarlanması beklenen çalışmaya çok daha deneyimli ve hazırlıklı şekilde gideceğimizi şimdiden söyleyebiliriz. Alan Başkanlığının ilginç önerileri var. Zaman içinde etkinliğin gelişeceği ve kapsamının zenginleşeceğine kesin gözüyle bakmamız mümkün. Diğer TRAC Şubelerinin katılımın, oluşturulacak bir proje biriminin koordinasyonunda gerçekleşmesi çok faydalı olacaktır.
Etkinliğin bir diğer bölümü, Patara Antik Kentinin Meclis Binasında, Kazı Alanı Başkanı Sayın Prof.Dr. Havva İŞKAN IŞIK’ın Projeyi takdimiyle başlayan İl Protokolü mensuplarının ve Projenin temelini oluşturan tarihi bilgileri sağlayan değerli bilim adamlarının konuşmalarıydı. Bu bölümde Genel Başkanımız kısa bir konuşma yaparak Projenin bize ne ifade ettiğini ve TRAC’ın faaliyetleri ile Gelemiş Telsiz İstasyonu arasındaki bazı benzerlikleri anlatma imkânı buldu.
Antalya Valisi Sayın Münir KARALOĞLU’nun konuşması, PTT’nin Pul Sergisi ve bir sanat müziği dinletisi ile son bulan bu bölüm akabinde heyet istasyona yöneldi. Yaklaşık 500 metrelik bu yürüyüşe yerel Folklor Grubu eşlik etti.
Protokolün istasyon ziyaretinde önce kurulan istasyon hakkında bilgi verildi. Akabinde Antalya Valisi Sayın Münir KARALOĞLU ve Antalya Milletvekili Sayın Atay USLU’yu AFAD Başkanlığı Bilgi İşlemleri Daire Başkanı Sayın İrfan KESKİN ile AO-100 üzerinden görüştürdük. AFAD Başkanlığı bahçesindeki istasyon Oğuzhan KAYHAN (TA2NC) tarafından kuruldu. Umudumuz, ülkemizde henüz kullanıma açılmamış olan 13 cm bandının açılması yönündeki girişimimize bu çalışmanın destek vermesi.
Bilahare yan çadırda oluşturduğumuz mütevazı bir “müze” ‘de “eski teknolojiler” konusunda izahatlarda bulunduk. Onu takiben de Gelemiş İstasyonu ile ilgili olarak arşivlerden elde edilen bazı görseller ve belgelerin faksimillerinin yer aldığı bir sergi gezildi. En son çadırda ise yerel bir el sanatları sergisi vardı.
Tabii ki bu vesileyle AO-100’de 239 QSO yaptık. Uydunun “Ayak İzi” ulaşılacak istasyonlar babında belirleyici.
Bu etkinlik çok aktörlü/ortaklı (Antalya Valiliği, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Kazı Alanı Başkanlığı, Yerel Yönetimler, Gönüllü Kuruluş sıfatıyla TRAC) bir yapıya sahip olmasının yanında antik çağ arkeolojik buluntularının yanı başındaki 20.yy arkeolojik buluntularının bulunduğu bir alanda gerçekleşmesi nedeniyle çok özel bir çalışmadır.
Bu projenin fikir sahibi olan ve tüm organizasyon çalışmalarını koordine eden TRAC Antalya Şube Başkanı Selim ŞANLI (TA4B) nezdinde bu çalışmaya katkı veren üyelerimizi, Genel Başkanımız Aziz ŞASA’yı ayrıca katkıda bulunan TRAC Muğla Şube Başkanı Cüneyt MERAY’ı (TA4ICM) yürekten kutlarız.
Projeyi sahiplenip destekleyen Antalya Valisi Sayın Münir KARALOĞLU’na, Kaş Kaymakamı Sayın Ulaş AKHAN’a, Kaş Belediye Başkanı Mutlu ULUTAŞ’a, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’ne, Antalya PTT Baş Müdürlüğü’ne, Antalya AFAD Müdürlüğü’ne, Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığı 6.Bölge Müdürlüğü’ne, Antalya Tanıtım Vakfı’na, Antalya Büyükşehir Belediyesi’ne, Akdeniz Üniversitesi ve Patara Kazı Alanı Başkanı Sayın Prof.Dr. Havva İŞKAN IŞIK hocamız ile çalışma arkadaşlarına, şükranlarımızı sunarız
Çalışma alanını sahiplenen bir Tilki ailesi zamanla çekingenliklerini üzerlerinden atarak bizleri çok yakından izlemeye başladı. Kendilerine yaptığımız ikramlar anlaşılan çok makbule geçti, ancak ziyaretimizin süresi bu sevimli bölge sakinlerini fotoğraflama aşamasına getirmeye yetmedi.
AO-100 görüşmelerinde çanak anten ayarı konusunda farklı teknikler denendikten sonra en sonunda bir neticeye varıldı. Fakat TRAC Muğla Şubesi Başkanı Cüneyt Bey dostumuz (TA4ICM) TRAC Muğla Şubesi Römorkunun doğru bölgesine “ağırlığını koyarak” 6 dB’lik bir sinyal artışını sağladı. Kendisi ayrıca su sorunumuzu çözdü.
Ekibin bir bölümünün konakladığı otelin sahibi espirili tavırlarıyla bizleri çok güldürdü. AKUT’un Kaş-Kalkan Ekibi gönüllüsü bu yeni dostumuz oğluyla birlikte yakında aramıza katılacak.