1 Acil Serviste Hipertansif Hastaya Yaklaşım Doç. Dr. Sedat YANTURALI Dokuz Eylul Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı İzmir 1
2 Sunu Planı Hipertansiyona genel bakış HT hastanın klinik değerlendirilmesi Tedaviler Özel durumlar Dikkat etmemiz gereken noktalar Özet (yaklaşık 40 dk)
3 Hipertansiyon Tüm Dünyada Yaygın Bir Sorun
4 Kan Basıncının Sınıflandırılması SKB DKB Normal < 120 ve < 80 Prehipertansiyon yada Evre 1 Hipertansiyon ya da Evre 2 Hipertansiyon 160 yada 100 Seventh report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure. Hypertension. 2003;42(6):
6 Yeni rehberde HT sınıflaması değişmedi. Kronik HT tedavisinde hedefler tarif edildi. 60 yaş üstünde, diabeti ve kronik böbrek hastalığı olmayan kişilerde kan basıncı hedefi <150/90 mmhg dır. Popülasyonun geri kalanında, altta yatan hastalık ve yaş gözetilmeksizin kan basıncı hedefi <140/90 mmhg dır. Kılavuzda acil hipertansiyon yönetimiyle ilgili ortaya atılmış bir soru ve öneri yok.
7 Ortalama yaşam beklentisinde yıllık azalma...
8 Kronik hipertansiyon tedavisi kardiyovasküler mortalite ve morbiditeyi azaltıyor... İnme insidansında % 35-40, MI insidansında %20-25 Kalp yetmezliği insidansında % 50 azalma Blood Pressure Lowering Treatment Trialists' Collaboration. Lancet. 2000, 9;356(9246):
9 Hipertansif Hastalar & Acil Servisler
10 Tüm acil hastalarının yaklaşık % 25 kadarında ciddi kan basıncı yüksekliği vardır. Klinik geniş bir yelpaze üzerinde dağılım gösterir. Asemptomatik hayati tehlike
11 Acil Serviste Hipertansif Hasta Acil serviste kan basıncı yüksek olan hastaları klinik tablo ve tedavi gereksinimlerine göre sınıflamak gerekir... Bu sınıflama kronik hipertansiyon evrelemesinden tamamen farklı bir sınıflamadır. Bizler kronik HT tedavisi yapmıyoruz... Klasik, kronik HT sınıflamaları acil servis yaklaşımlarının temelini yansıtmıyor... Acil serviste yaklaşım tamamen farklı...
12 Acil servis için bu konuda yayınlanmış uluslararası bir rehber/konsensus raporu YOK.
13 Acil Servis Sınıflaması 1. Hypertensive Emergencies (Hipertansif Aciller, Hipertansif Krizler) 2. Hypertensive Urgencies (Hipertansif Krizler) 3. Transiyent Hipertansiyon (Sekonder Hipertansiyon) 4. Hafif, Komplike Olmayan Hipertansiyon
14 Acil Servis Sınıflaması Bu sınıflama acil servisteki hastaları daha uygun sınıflayabilmemizi ve tedavileri yönlendirmemizi sağlıyor
15 1. Hypertensive Emergencies Ciddi kan basıncı yüksekliğinin bulunduğu ve buna bağlı olarak hızlı ve ilerleyici bir şekilde hedef organ hasarı veya disfonksiyonun gelişmekte olduğu veya gelişmiş olduğu klinik tablo
16 Hypertensive Emergencies Hedef Organlar Kalp... Beyin... Böbreklerdir...
17 Hedef Organ Hasarlanmaları Kalp Akut sol kalp yetmezliği Akut koroner iskemi & AMİ Aort disseksiyonu
18 Hedef Organ Hasarlanmaları Beyin Hipertansif Ensefalopati İntraserebral kanama Böbrek Akut Böbrek yetmezliği
19 Hangi kan basıncı değerlerinde hızlı ve ilerleyici bir şekilde hedef organ hasarı veya disfonksiyonu meydana gelir?
20 Hipertansif acili belirleyebilecek belli bir kan basıncı değeri yoktur Kan basıncı yüksek HT Acil OLMAYABİLİR! Kronik hipertansifler... Kan basıncı aşırı yüksek değil HT Acil OLABİLİR Akut glomerulonefrit, preeklempsi/eklempsi...
21 2. Hypertensive Urgency Hedef organ hasarı bulunmaksızın kan basıncının hedef organ hasarı yaratacak kadar ciddi bir şekilde yüksek (genellikle diyastolik kan basıncının 115 mm Hg üzerinde olması) olması
22 2. Hypertensive Urgency Hızlı ve ilerleyici hedef organ hasarı yönünde riskli bir hastada, (hızlı ve ilerleyici yeni hedef organ hasarı bulgusu olmadan) ciddi kan basıncı yüksekliğinin bulunması durumu Shayne PH, Pitts SR. Severely increased blood pressure in the emergency department. Ann Emerg Med. 2003;41(4):
23 Hedef Organ Hasarı Yönünden Riskli Hastalar Daha önce hipertansiyona bağlı hedef organ hasarı geliştirmiş Kalp yetmezliği Koroner arter hastalığı Böbrek hastalığı. Geçici iskemik atak veya inme geçirmiş hastalar
24 2. Transiyent Hipertansiyon (Sekonder Hipertansiyon) Diğer klinik durumların sonucunda hastanın kan basıncının sekonder olarak yükseldiği durumlar
25 3. Transiyent Hipertansiyon (Sekonder Hipertansiyon) Beyaz önlük (white-coat ) hipertansiyonu. Ankisiyete. Alkol çekilme sendromu. Çeşitli zehirlenme durumları. Nöbet. Ağrılı durumlar (pankreatit, renal kolik vb )... Tedavi Altta yatan nedene Yönelik...
26 ... Acil serviste ölçülen yüksek kan basıncı değerleri hipertansiyon tanısı koymak için kullanılmamalıdır...
27 4. Hafif, Komplike Olmayan Hipertansiyon Ciddi kan basıncı yükseklikleri olmayan (diyastolik kan basınçları 115 mmhg altında) ve herhangi bir hedef organ hasarı riski taşımayan hasta grubu... Acil Serviste Tedavi Gerekli değildir...
28 Yaklaşım & Tedavi Prensibleri
29 Hipertansif Emergency Tedavisi Kan basınçlarının düşürülmesine hemen gereksinim (normal seviyelere indirilmesi şart değil) duyan hasta grubudur. Amaç hedef organ hasarının önlenmesi veya sınırlandırılmasıdır.
30 Ne kadar, ne hızla düşürelim?
31 Ne kadar, ne hızla düşürelim? Ne kadar hızla ve hangi seviyeye kadar düşürüleceği konusunda rakamsal bir açıklama yoktur. Kan basıncı düşüşleri kademeli olmalıdır. Normal kan basıncı seviyelerine inmek hedeflenmemeli, hastanın kliniği ve yapılan tedaviye yanıtı temel olmalıdır.
32 Ne kadar, ne hızla düşürelim? Serebral, koroner ve renal iskemiyi prespite edici hızlı düşüşlerden kaçının! Özelikle altta yapısal vasküler hastalığın olduğu YAŞLI HASTALAR akut düşmeye bağlı iskemilere karşı daha duyarlıdırlar
33 Ne kadar, ne hızla düşürelim?
34 Ortalama Arteryel Basınç OAB = (SKB-DKB) + DKB 3
35 Emergency- İlaçlar Intravenöz
36 Hipertansif Acillerin Tedavisi için Parenteral İlaçlar (Türkiye de Bulunanlar) İlaç Doz Etki Başlama Sodium nitroprusside µg/kg/dk IV infüzyon Hemen Etki Süresi 1-2 dk Yan Etkiler Bulantı, kusma, kas seğirmesi, terleme, tiyosiyanat ve siyanat zehirlenmesi Özel Endikasyon Çoğu hipertansif acilde, yüksek kafa içi basınç ve azotemide dikkat Nitroglycerin µg /dk IV infüzyon 2 5 dk 5 10 dk Baş ağrısı, bulantı, methemoglobinem i, uzun kullanımda tolerans Koroner iskemi Labetalol hydrochloride Her 10 dakikada mg IV bolus 5 10 dk 3-6 saat Kusma, bronkokonstrüksiyon baş dönmesi, bulantı, kalp bloğu, ortostatik Akut kalp yetmezliği dışında çoğu hipertansif acilde
37 Hipertansif Urgency Tedavisi Acil serviste tedavi kararı vermekte zorlandığımız hasta grubu!!! Düşürelim mi, düşürmeyelim mi?
38 Hipertansif Urgency Tedavisi Hastayı henüz oluşmamış olan hedef organ hasarlarına karşı korumaktır... Hemen tedavi gerektiren hasta grubu olarak tanımlanmaz...
39 Hipertansif Urgency Tedavisi Bir çok acil servis hastasında ciddi seviyelerde yüksek kan basıncı olmasına rağmen... Semptomlar ve progresif hedef organ hasarı olmadan sadece kan basıncının yüksek olması tek başına akut düşürme endikasyonu değildir.
40 Hipertansif Urgency Tedavisi Acil olarak düşürmenin yararlı olduğuna dair kesin klinik kanıtlar yok... Acil olarak düşürmeyle ilgili komplikasyonlar olduğuna dair bir çok sayıda kanıt mevcut...
41 Kronik Hipertansiyon Tedavisi Normal Kan Basıncı Urgency Acilde Tedavisi Normal Kan Basıncı
49 Hipertansif Urgency / Tedavi Oral tedavi temel İlk adım sessiz sakin loş bir odaya alınması (30 dk-2 saat içinde % düşüş) saatlik süre içinde kademeli düşüş sağlamak En mantıklı yaklaşım hastanın kesmiş olduğu tedavinin acil serviste tekrar başlatılması
50 Hipertansif Urgency Tedavisi Hangi hastaları taburcu edebiliriz? Primer bakım almaya uyumlu Daha önce hipertansif olduğu bilinen Prespite edici faktörü ortadan kaldırabildiğimiz Daha önceden aldığı etkin tedaviye yeniden başlayacak 24 saat içinde tekrar görülebilecek hastalar
51 Urgency- İlaçlar Oral-SL
52 Hipertansif Urgency Tedavisi için Oral İlaçlar İlaç Doz Etki Başlama Etki Süresi Kontrendikasyon Yan etki Nitroglycerin mg SL 5 dk 5-10 dk Aortik stenoz Baş ağrısı Labetalol mg PO, her 2-3 saatte bir tekrar dk 6-12 saat Astma, KOAH, 2. ve 3 derece kalp bloğu Bronkokonstrüksiyon, kalp bloğu Klonidine mg PO, her saat tekrar dk 6-8 saat KKY, 2. ve 3 derece kalp bloğu Baş dönmesi, sedasyon, taşikardi, ağız kuruluğu Kaptopril mg PO dk 4-6 saat Renal arter stenozu Akut böbrek yetmezliği, anjioödem Nifedipine (uzamış salınım) 10/30 mg PO 5-15 dk 3-6 saat Anjina, akut hipertansiyon MI, CVO, senkop, kalp bloğu, KKY. Losartan mg PO 60 dk saat 2. ve 3 trimester gebelik Alerji
53 Özetle Hypertensive Emergencies Hypertensive Urgencies Transiyent Hipertansiyon Hafif, Komplike Olmayan Hipertansiyon
54 Özetle Her kan basıncı yüksekliği acil tedavi gerektirmez Akut ve ilerleyici hedef organ hasarı! Hızlı düşüşlerden kaçın, İlk önce zarar verme