Ahlakilikten ziyade pratik sonuca odaklanan eğitimin çürütücü etkisi
Bugünkü kullandığımız anlamıyla okul ve müfredat kavramları matbaanın icadıyla başlayan ‘bilgi çağı’nın modern dünyaya bir hediyesi. Matbaanın icadıyla başlayan süreçte bilgi sağanağının oluşturduğu ‘sembol seli’nin kestirilemeyen sonuçları ciddi endişelere yol açtı. O zamana kadar klasik dünyanın ağır çekim sosyolojisinde karşılaşılmayan ‘bilginin üretimi, depolanması ve dağıtımı’ mevzusu, matbu kitapların ortaya çıkmasıyla karmaşık bir sorunsal halini aldı. ‘Bilgi furyası’ ya da patlamasının ‘enformasyon bombası’na dönüşerek naehil ellerde temerküz etme tehlikesi, duruma vaziyet edenleri bir dizi tedbir almaya sevk etti. Bu tedbiratın öncelikli amacı yenidünya düzeninin keyfini kaçıracak ve sermayenin rahat dolaşımına mani olacak olası pürüzleri ortadan kaldırmaya yönelik bir nizam arayışıydı. Özellikle İngiltere’de, 17. yüzyıldan itibaren okullaşmanın ‘bilgi furyası’na koşut oranda hızlıca çoğalması, bu amaca matuftur. Bir tür sosyal düzen(leme) pratiği ve kontrol mekanizması... Foucault aksanıyla da: ponoptikon. Müfredatsa işin ruhu olarak; başına buyruk, serazat bilgiye verilmiş yazılı bir cevap ve bir yol haritasıdır. Bu sayede bilginin standartlaşması, insan davranışlarının daha öngörülebilir, makul hale gelmesi mümkün olmuştur. Sınırları zorlayarak, standardın dışına çıkmaya çalışan sıra dışı algı ve davranış kalıpları da farklı bir eğitimin konusu olacak şekilde yeniden kodlanmıştır.
Türkiye’nin Batılılaşma macerasını kerteriz alırsak, eğitim-öğretimle ilgili enformasyonu; diğer askeri, idari, siyasi ve ekonomik arayışlarla birleştirebiliriz. ‘Yenilgi psikolojisi’yle, alelacele, kötü gidişe dur demenin etrafında kümelenen çabalardan maarifin hissesine düşen pay pozitivizmin en ham ve en kaba ilkelerinden beslenen pragmatizmdi. Özellikle Cumhuriyet ile birlikte, bu pragmatizmden umulan hâsıla, duyulur ve hissedilir dünyanın, dini olandan da arındırılarak, batılı anlamda tez elden dizayn edilmesiydi. Müslüman bir ülkede pozitivizmden beslenen bir eğitim anlayışının hangi ahlaki, sosyal, entelektüel ya da ontolojik arayışların çağrışımı olduğu sorusu ise, ya geçiştirildi ya da unutturuldu (susturuldu da diyebiliriz). En nihayetinde Türkiye’nin ‘maarif davası’ Deweyci pedagojinin alt türevlerinin genelleştirildiği bir sürece teslim oldu. Merkezi bir anlam yokluğuyla malul olan bu süreç, değerli olanın yerine önemli olanı ikame etmenin düşük yaptırdığı bir ‘yeni nesil yaratma’ tablosu oluşturdu.
Evet, pragmatizmin pik yaptığı toplumsal vasatta bir yeni nesil yaratıldı; fakat yaratılan bu yeni nesil, içerik ve özgünlükten yoksun, anlam ve inançtan yalıtılmış, gözlerini kapayıp sadece sosyal vazifesini yapan, tarihsiz bir ‘teknokrat’ tipinde toplandı. Yaptığı işin ahlakiliğinden, felsefesinden ziyade pratik sonuçlarına talip olan teknikerliğin ülkemize verdiği katkı zenginliği ortada! İçsellikten yoksun, kendilik bilincine ve aşkın olana yabancı bu tipin ülkesine katkısı olsa olsa dejenerasyon olabilirdi, öyle de oldu. Türkiye’nin ayak izleri takip edildiğinde bu yozlaşmanın çürütücü etkilerini bütün toplumsal alanda görmek mümkün... Yazık ki, bugün dahi, Türkiye’de gözünü dünyaya açan her çocuk bu tahribattan nasibini alacağı bir evrende büyümeye devam ediyor.
Müellif: Mustafa Köneçoğlu / Dünya Biim Web Sitesi
Etiketler : Ahlakilikten ziyade pratik sonuca odaklanan eğitimin çürütücü etkisi
Nureddin Topçu: Şahsiyet ve Oluşumu