41 Hunlarda Sosyal ve Kültürel Yapı Hunlar çocuklarını daha küçük yaşlarda biniciliğe alıştırırlardı. Gençlik çağına geldiklerinde mükemmel binici olurlardı. Atlı savaş usullerini Hunlar çok iyi uyguluyorlardı. Sahte geri çekilme esasına dayalı bir savaş taktikleri vardı ki, onun sayesinde kendilerinden üstün orduları çember içine alarak mağlup ederlerdi. Hunlar savaş için dolunay vaktini beklerlerdi. Hunların sadece hayvancılıkla uğraşmadıkları, tarım da yaptıkları bilinmektedir. Son yapılan arkeolojik kazılarda Altay Dağları ndaki Çulışman Irmağı bölgesinde sulama kanalları gün ışığına çıkarılmıştır. Orhun ve Selenga ırmakları havalisinde yapılan kazılarda ise sabanlar, oraklar ve tarım ürünlerini öğütmede kullanılan değirmen taşları ele geçmiştir. Asya Hunlarına ait yazılı Türkçe metinler mevcut olmasa da, Çin kaynaklarında kaydedilmiş, Hun dilinden kalma bazı kelimeler vardır. Bunlar Ching-lu (kılıç) ve Ch 'engli ku-t'u (tanrı kutu) gibi sözcüklerdir.
42 Çin kaynaklarında, Hunlara ait müzikle ilgili bilgilerden de söz edilmektedir. Dokuz delikten oluşan Pi-li adlı sazın cenaze törenlerinde kullanıldığı anlatılır. Hu- chia ise yukarısı dar, aşağısı kısa ve geniş bir alet olup melankolik havalar çalınırdı. Pi-pa ise at üzerinde çalman telli bir müzik aletiydi. Pazırık, Tuyehta ve Noin-ula benzeri çok önemli arkeolojik merkezlerde ele geçen Hunlardan kalma eserler günümüzde Petersburg da Hermitaj Müzesi nde sergilenmektedir. Buluntular halı, keçe örtü, at koşum takımları, çeşitli silahlar, elbiseler, kemer tokaları ve demirden üretilmiş ev eşyalarıdır. Bunların üzerindeki desenler ve süslemeler bozkır hayvan üslubunu meydana getirmektedir. Ağaç oymalardan yapılan at yular takımlarındaki yanak süsleri dikkat çekmektedir. At eyerlerindeki süslemeler de doğadaki hayvan mücadelelerini yansıtır. Hun öncesi döneme ait Pazırık halısı dünya tarihinin ilk düğümlü halısı kabul edilmektedir.
ORTA ASYA TÜRK TARİHİ. Dr. İsmail BAYTAK. İlk Türk Devletleri KIRGIZLAR
ORTA ASYA TÜRK TARİHİ Dr. İsmail BAYTAK İlk Türk Devletleri KIRGIZLAR Kırgızlar M.Ö. 202-960 Kırgız = kır-gezmek veya kırk-oguz Çin kaynk. = K i-ku vb. farklı adlar kullanlr. Han lar döneminden itibaren
T.C. ANADOLU ÜNİVERSİTESİ YAYINI NO: 2288 AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ YAYINI NO: 1285 ORTA ASYA TÜRK TARİHİ Yazarlar Prof.Dr. A hm et TAŞAĞIL (Ünite 1-4) Yrd.Doç.Dr. M. Bilal ÇELİK (Ünite 5) Doç.Dr. llyas KEMALOĞLU