Her iki kolu besleyen damarlar vücudumuzun en büyük atardamarı olan aortadan gelişir. Bu atardamarlar subklavyan atardamarı olarak adlandırılır. Bu damarlar kollara ulaşmadan önce beyinciği besleyen önemli bir damar olan vertebral atardamarı verir.
Baş dönmeleri ve dengesizlik nedeni subklavian ya da vertebral damarladaki darlık ve tıkanıklık olabilir. Kolu besleyen subklavyan atardamarında darlık geliştiği zaman ilk bulgu iki kol arasında tansiyon farklılığıdır. Darlık tıkanıklık düzeyine yaklaştığında ön kol ve elde yeterli kan desteğinin olmaması nedeniyle kansızlık-iskemik bulguları gelişmeye başlar. Eğer bu tıkanıklık beyinciği besleyen atardamarın çıkışından önce gelişir ise kolun tıkanıklık sonrası kesiminin beslenmesi için karşı taraf beyinciği besleyen atardamardan kan çalınır. Bu da beyinciğin yeterli beslenememesi sorunlarına neden olup baş dönmesi ve dengesizlik yakınmalarına yol açar. Bu hastalık subklavyan çalma sendromudur.
Beyinciğe giden damarlardaki darlık ve tıkanıklıklar yakınmalara yol açması durumunda tedavi edilmeleri gerekir. Bu damarların darlıklarında girişimsel radyoloji ünitelerinde balon ve stent uygulamaları yapılabilmektedir. Özellikle subklavyan atardamarın başlangıç düzeyindeki darlıklarında balon ile genişleyen stentler kendinden genişleyen stentlere tercih edilir. Balon ile genişleyen stentler kısa darlıklarda ya da damarın çıkış kesimlerindeki darlıklarda daha güvenli bir şekilde kullanılır.
İşlem öncesi hazırlık diğer damar sistemlerindeki tedavilerde olduğu gibi kan testlerini ve ikili kan sulandırıcı ilaçların tedaviden önce başlanmasını kapsamaktadır. İşlem sonrası 1 günlük takip yararlı olur.
Beyine kan taşıyan ve boyundan geçen, şah damarı olarak bilinen damarlarımızın adı karotis’ tir. Şah damarında daralmaya yol açan en sık neden atheroskleroz olup buna bağlı olarak damarda gelişen plaklar zaman içerisinde büyüyerek damarın tamamen tıkanmasına yol açar. Tıkanmadan önce damardaki plaktan kopan parçalar küçük emboliler olarak kısmı felçlere yol açarken damarın tamamen tıkanması tam felçlere yol açabilir.
Şah damarı stentlenmesi inme kısmında detaylı anlatılmıştır. Bu damarların darlık ve tıkanıklıkları felç-inmeye yol açar. Bu damarlardaki darlık ve tıkanıklar da stent yerleştirilerek tedavi edilir ve inmeden korunulur.
Bakınız: Karotis Stent Yerleştirilmesi.