YOK SAYMADAN YOL ALABİLMEK
00:3615 Nisan 2019
Geçtiğimiz Pazar günü internet üzerinden canlı yayınlanan, alanında meşhur bir hocamızın tefsir dersine denk geldim. İşlenen konu Hz. Yusuf’un kıssasıydı ve Hz. Yusuf’un Mısır’da ikamet ettiği evin hanımı ile yaşadığı imtihan anlatılıyor, tefsir ediliyordu.
Sohbet sırasında Hocamızın şu tabiri dikkatimi çekti. “Kur-an’dan okuyuncaya ve tefsirini yapıncaya dek ben bu konuyu böyle bilmiyordum.” Bilmiyordum dediği husus şu. Hz. Yusuf’un gömleğinin arkadan yırtıldığı gün zindana atılmadığı, daha sonra evin hanımının aynı arzusunda ısrarı ve başka entrikalarla onu zindana attığıydı. Yani dediği aslında şu anlama geliyordu. Bir Müslüman ve alanında Profesörlük ünvanına sahip bir ilim erbabıyım. Bu güne kadar bulunduğum tüm ortamlarda ve okuduğum tüm kaynaklarda bu ayetlerin tercümesi, tefsiri ve anlatımı doğruya isabet etmemişti. Ben doğrusunu tespit ettim, tefsir ettim ve anlatıyorum. (Yanılıyor ve yanlış düşünüyor da olabilirim. Ancak amacım Hocamızın özelde bu tespitini ve tefsirini eleştirmek değildir. Zira buna ne haddim var ne de bunu yapabilecek bilgi birikimine sahibim.)
Bu veya buna benzer söylemleri, doğru bir yaklaşım tarzı olarak görmediğimden her türlü muhabbet ve hitabet ortamlarında sürekli ve öncelikli olarak dikkatimi çekmektedir. Bu söylemin neresi yanlış? Deyip, bir tefsir dersi özelinde, böyle bir tespitin, yorumlamanın yapılması ilk kez böyle bir insana nasip olmuş olamaz mı? Gibi bir itirazda bulunulabilirsiniz. Eyvallah. Ancak benim itirazım yapılan tespitten ziyade daha çok öncesi ve sonrasıyla alakalıdır.
Nasıl ki insanların ve tüm canlıların belirli ve sınırlı bir hayatı varsa, aynı şekilde zamanın da bir ruhu var ve değişik evrelerinde ona eşlik edenlere farklı imkânlar sunmaktadır. Dolayısıyla bu andan önceki zamanı yaşayanların baktığı ve gördüğü aynı şeyden, farklı bir sonuç çıkarıyor olabilmek gayet doğal ve imkânlar dâhilindedir. Ancak, bu ekseriyetle bakan göz ve sahibinden bağımsız, zamanın sundukları ve imkânlarıyla alakalı bir durumdur.
Her hangi bir insanın, her hangi bir konuda kendisine has olduğunu iddia ettiği düşünceleri, tespitleri olabilir. Ancak kendisinden önce yaşamışların veya hali hazırda yaşayanların aynı konudaki tespit ve düşüncelerini top yekûn bir şekilde yok veya yanlış sayması doğru değildir. Hakeza aynı şekilde kendi tespitlerinin doğru ve tutarlılığını defaten vurgulamak suretiyle erbabı olduğu alanda payesini perçinlemeye çalışmak da, o şahıstan sarf olunan düşüncelerin nihai amacını şüpheli hale getirmektedir maalesef.
Tabi bu davranış şekli sadece tefsir veya İslami ilimler alanında değil, hayatın neredeyse her alanında karşılaştığımız ve karşılaşabileceğimiz tipik ve sorunlu bir davranıştır. Ancak söz konusu İslami ilimler ve dolayısıyla hayatımıza doğrudan yön veren düşünceler ve kaideler olunca mesele biraz daha hassas bir hal almaktadır.
Bu minvalde hayatımızda var olan, islam tarihinden miras kalmış bazı düşünce ve uygulamaları eleştirip yermek, yok sayıp yıkmaya çalışmak zannımca bu mirasa büyük zarar vermekte ve tüketmektedir. Zaman içinde farklı emellere hizmet edebilecek hüviyetlere bürünmüş bir takım düşünce ve uygulamalar elbette ki vardır, olabilir. Ancak çıkış yeri, zamanı ve sebebi ile birlikte düşünüldüğünde bunların dahi ekseriyeti o anın ihtiyacına cevap olarak ve iyi niyetle ortaya çıktığı görülecektir.
Karşılaştığımız ve kabullenemediğimiz husus, eleştirdiğimiz uygulama her ne ise, onu okuma ve derin tefekkür sonucu sahip olduğumuz fikir silahı ile yok etmeye çalışmaktan ziyade, çıkış sebebi üzerinde düşünmek ve günümüze uygulanabilirliği hakkında kafa yormak daha faydalı, işlevsel ve toplum tarafından da kabul görür bir yöntem olacaktır kanaatimce. Bu şekilde bize kalan mirasa hem köprü hem de verimli bir toprak olmuş, onunla yol almış olacağız inşallah.
SÜNNETİN BAĞLAYICILIĞI ve SÜNNET KARŞITLIĞINA REDDİYE Tezgâhlık işler ve Sudan gerekçeleri