Çocuklarda Kekemeliğin Başladığının 10 Belirtisi - bebekegitimi
En sık konuşma bozukluklarından biri olan kekemelik genellikle 2 – 5 yaş arasındaki çocukları etkileyebilir. Çocuklarda kekemelik farklı sebeplerden ortaya çıkabilir ve çoğunlukla zaman içinde geçer. Ancak yanlış uygulamalar, aile ve çevre baskısı, beyin ve dil gelişimi gibi sebepler kekemeliğin kalıcı olmasına sebep olabilir.
Kekemelik problemi olan çocuklar söylemek istediği kelime ve cümleleri bilir ancak konuşmakta zorluk çekebilir. Kelime, hece, ünlü ve ünsüz sesleri istemeden tekrar edebilir, konuşma sırasında duraksayabilir ya da bazı kelimeleri uzatarak söyleyebilir. Kekemelik problemi yaşayan çocuklar kekelediği kelimeleri söylemekten kaçınır ve konuyu farklı bir şekilde anlatmaya başlayabilir.
Kekemelik 2 – 5 yaş arasında %10 ihtimalle görülebilir ve az bir kısmında yetişkinliğe kadar devam eden bir sorun oluşabilir. Çocuklarda kekemelik uygun şekilde tedavi edilmediğinde kalıcı bir problem haline gelir ve sosyal fobiye neden olabilir.
Çocuklarda kekemelik birçok faktörden kaynaklanabilir ancak doğru zamanda müdahele edildiğinde gelişimsel olarak kendiliğinden geçebilir ya da tedavi edilebilir. Kekemelik yaşayan çocukların %80’inden fazlasında bu sorun tamamen ortadan kalkmıştır ve akıcı bir konuşma görülebilir. Çocuklarda kekemelik nedenleri aşağıda sıralanmıştır:
Kekemelik yaşayan çocuklarda genetik faktörler etkili olabilir. Araştırmalarda her on kekeme çocuğun altısında genetik faktörlerin etkisi olduğu kanıtlanmıştır,
Duygusal travma geçmişi bulunan çocuklar kekemelik problemlerini daha fazla yaşayabilir,
Gelişimsel bir süreç olabilir ve altında hiçbir neden bulunmayabilir,
Katı, disiplinli ve korkutucu bir aile tutumu,
Beynin dil ve konuşma kısmında yaşanan problemler,
Ani korku ve stres yaşayan çocuklarda genellikle geçici kekemelik oluşabilir,
İşitsel problemi olan çocuklar kelimeleri söylemekte zorlanabilir ve kekemelik meydana gelebilir.
Çocuklarda Kekemelik Başlangıcının Belirtileri
Erken fark edilen kekemeliklerde tedavi süresi daha kısa ve iyileşme şansı daha yüksektir. Çocuklarda kekemelik belirtileri aile üyeleri tarafından fark edilmediğinde ya da gelişimsel bir süreç olarak düşünüldüğünde kalıcı problemlere yol açabilir. Kekemelik belirtileri şunlardır: Konuşmak istememe ve suskunluk,
Kelime ya da cümle kurmakta zorlanma,
Sesleri, heceleri ya da kelimeleri tekrar etme,
Konuşurken kelime ve heceler arasında durmak, uzun süre susmak,
Tek heceli sözcükleri tekrarlamak,
Kekeleme esnasında ağız kapatmak, hapşırmak ya da öksürmek,
Konuşma esnasında sürekli göz kırpmak, vücudu sallamak ya da dudak büzmek,
Kelime ve cümle kurarken aşırı heyecanlanmak, nefes alışverişinin hızlanması,
Konuşma sırasında korkmak, öfkelenmek ve utanmak,
18 – 24 ay aralığında kelime dağarcığının yaşıtlardan geri kalması,
İletişim kurmaktan kaçınmak, kapıyı ya da telefonu açmaktan çekinmek.
Kekemelik Beyin Gelişimini Etkiler Mi?
Çocuklar konuşma esnasında çok hızlı düşünür ancak kelime ve cümle kurmakta yavaş kalabilir. Çocuklarda kekemelik bir zeka problemi değildir aksine hızlı düşünürler ancak kelimeler arkada kalır ve konuşma problemleri yaşanır.
Kekemelik yaşayan çocuklarda zeka geriliği ya da zihinsel gelişimde bir bozukluk söz konusu değildir. Her çocuk kısa bir süre geçici kekemelik yaşayabilir ve beyin gelişimini olumsuz olarak etkilemez.
Kekeme çocuklar okuma – yazma çalışmalarında diğer çocuklardan farklı değildir. Ancak okuma sırasında takılmalar meydana gelebilir.
Kekemelik Çeşitleri Nelerdir?
Kekemelik çeşidinin doğru teşhisi, tedavi süresini kısaltır ve daha kesin sonuçlar alınmasını sağlar. Kekemelik çeşitleri aşağıda belirtilmiştir:
Psikojenik Kekemelik: Nadir olarak görülür ve beynin düşünme – akıl yürütme kısmında yaşanan sorunlardan kaynaklanır.
Nörojenik Kekemelik: Kafa travması, şiddetli duygusal travmalar ve felç gibi problemlerden kaynaklanmaktadır. Beyin – sinir – sinir hücreleri – kaslar arasında doğru bağlantı kurulamaz ve beyin bu bölgeleri kontrol etmekte zorlanır.
Gelişimsel Kekemelik: Erkek çocuklarında kız çocuklarına oranla daha fazla görülür ve en sık yaşanan kekemelik çeşididir. Net ve kesin bir sebebi bulunmamakla beraber gelişimsel süreçte kendiliğinden geçer. Beş yaşın altındaki erkek çocuklar gelişimsel kekemelikten daha fazla etkilenebilir.
Kekemelik Nasıl Fark Edilir?
Çocuklar konuşmaya başladığı zamanlarda yavaş, ağır ve akıcısız konuşabilir. Normal bir gelişim düzeyinde konuşan çocuklar genellikle ‘eee’ ‘aaa’ gibi dolgu seslerini kullanır, kelime ya da cümleleri tekrar edebilir. Kelimeleri söylerken zorluk çekebilir ancak kekeme çocuklarda durum daha farklıdır.
Çocuklarda kekemelik hece ve ses tekrarı olduğunda fark edilebilir. Kelimeleri söylerken takılmak ve konuşma sırasında fiziksel efor sarf edilmesi kekemelerde en sık görülen belirtidir. Oysaki normal bir dil gelişimi olan çocuklar konuşma sırasında fiziksel efor sarf etmez ve akıcı olmayan bir konuşma her zaman kekemelik olarak görülmez.
Kekeme Çocuklar Hangi Doktora Götürülür?
Aileler kekemelik yaşayan çocukları genelde nöroloji bölümü doktorlarına götürmeyi tercih eder. Ancak bu durum hastalık değildir ve uygun terapilerle büyük gelişim sağlanabilir. Kekeme çocuklar uzman çocuk psikiyatristine ya da dil ve konuşma terapistlerine götürülmelidir. Uzman kişiler doğru tedavi ve tanı için şu soruları sorabilir:
Kekemelik ilk ne zaman fark edildi?
Fark edildiği dönemde duygusal ya da fiziksel travma yaşadı mı?
Tıbbi öyküsü nedir?
Ne zamandır kekemelik yaşanıyor?
Kekemelik hangi durumlarda daha fazla şiddetlenebiliyor?
Aynı zamanda çocuğun yaşına göre ilerde kekemelik yaşayıp yaşamaması adına bazı analizler yapılabilir. İlerleme durumları incelenir ve kontrol altına alınmaya çalışılır. Genetik faktörler ve kekemelik süresi tanının doğru konulmasında büyük önem taşır.
Dil Terapisi Nedir? Nasıl Yapılır?
Kekemelik yaşayan her çocuk tedaviye uygun değildir çünkü bazı durumlarda gelişimsel olarak kendiliğinden kaybolabilir. Kekemelik çeşidi belirlendikten sonra uygun tedavi süresi ve yöntemi belirlenir. Kekemeliğin tamamen kaybolması veya büyük oranda azaltılabilmesi için bireysel farklılıklar göz önünde bulundurulur dolayısıyla her çocuğa aynı şekilde yaklaşılmaz ve farklı yöntemler kullanılabilir.
Dil terapisi ile konuşma problemleri büyük oranda azaltılabilir, çocuğun daha mutlu ve özgüvenli olması sağlanabilir. Kekemeliğin tedavisi çocuğun durumuna göre oldukça karmaşık ve uzun görünebilir. Ancak büyük oranda başarı elde edilme şansı bulunur ve aileler mutlaka uzman bir desteğe başvurmalıdır.
Terapi sırasında çocuğun daha akıcı konuşması, ses ve heceler arasında yumuşak geçişler yapabilmesi sağlanır. Ayrıca nefes egzersizleri, konuşma eğitimleri ve çocuğa göre özel yöntemler kullanılmaktadır. Nadiren bazı çocuklarda ilaç tedavisi gerekebilir.
Kekemelik yaşayan çocuklar ev veya toplum içinde konuşmaktan utanabilir ve isteklerini söylemekten çekinebilir. Konuşmayan ve isteklerini söyleyemeyen çocuklarda zamanla özgüven problemleri görülmeye başlanabilir. Okula ya da kreşe giden çocuklarda akranların alay etmesi ve gülmesi çocukların psikolojik problemlerle de baş etmesine sebep olabilir. Aileler bu dönemde çocuklarına destek olmalı ve aşağıda belirtilen durumları gerçekleştirilmelidir:
Çocuk mutlaka sevildiğini ve güvenli bir ortamda olduğunu fark etmelidir,
Kekemelik yaşandığında aileler üzüldüğünü, sinirlendiğini ya da şaşırdığını fark ettirmemelidir,
Çocuk konuşurken ‘sakin ol’, ‘nefes al’, ‘heyecanlanma’ ‘dur, yavaş konuş’ gibi ifadeler kullanılmamalıdır,
Akraba çocukları, komşu çocukları gibi akranları ile kıyas yapılmamalıdır,
Kekemelediği sırada kelimelerini tamamlamamak ve sabırla beklemek gerekir,
Konuşma sırasında göz teması kurulmalı ve çocuk konuşmasını bitirene kadar beklenmelidir,
Tanıdık ve yabancı insanların yanında çocuğun kemelelik durumu ile ilgili konuşma yapılmamalıdır,
Okula ya da kreşe giden çocukların öğretmenleri ile birebir temas halinde bulunmak ve akranlarının bilinçlendirilmesini sağlamak gerekebilir,
Evde gerginlik ve huzursuzluk gibi durumların yaşanması kekemeliğin seviyesini arttırabilir dolayısıyla evde sakin bir ortam olmalıdır,
Çocuklarda kekemelik probleminde ebeveynler ve diğer yetişkinler yavaş ve sakin konuşmaya özen göstermelidir.