Detox, deyince genellikle aklımıza vücuttaki toksinleri atmak için bir güzellik, fiziksel veya bedensel sağlık kliniğine veya spa terapi salonuna uğramak aklımıza geliyor. Bu yazımızda bir insan beyini, zihinsel toksinleri derin uykuyla nasıl dışarıya attığını ve uykusuzluğu (insomnia) ilaçsız yenmek için en etkili metod ve tekniklere değineceğiz.
US bilim adamların son araştırmalarına göre (University of Rochester Medical Centre) derin uykunun en önemli rollerinden biri, beyinin detox olamasını sağlıyor. Yani, gün boyunca biriktiilen 'kimyasal çöpün' beyinden temizlenmesi ve dışarıya atılması derin uyku sırasında sağlanıyor. Bu son araştırmalarla, hayatımızın üçte birini uyumakla geçirmemizin sebebi de şimdi daha iyi anlaşılmaktadır. Eğer, günlük toksinlerin beyinde-zihinde birikmesine fırsat verilirse, Alzheimer ve diğer nurolojik hastalıkların doğmasına sebep verebilir. Beyinin derin uyku sırasında başlattığı bu toksinlerden arınma faaliyeti çok yüksek bir enerji sarfiyatı ile yapılır. Yani, eğer aynı işlem, biz uyanık halde iken yapılmış olsaydı, normal düşünmemizi etkileyecek ve aksatacak kadar bir güçtedir.
Derin uyku beynin detox mekanizması
Uykunun beyini temizleme faaliyeti, gündüz boyunca uyanık iken beyin hücrelerin aktif olmasından biriken artıklardan temizlenmesidir. US beyin araştırma timi, vücudun toksinlerden standart arınma-süzülme metodu sistemine ilavetten (glympathic), beyinin de çöp-artık atma sistemi vardır. İstirahat halinde, yani uykuda beyinin temizlik ve toksin atma faaliyetinin 10 katına çıktığı saptanmıştır.
Eğer beyin temizlik işlemini uyanık halde iken yapmış olsaydı, bizim düşünme işlemi faaliyeti yerine getirilemezdi. Bu da, derin uykunun özel bir biyolojik ihtiyacın karşılandığı bir zaman olduğu beyin araştırmacıları tarafından bize açıklanmıştır. Beynin uyanık veya uyku halindeyken biolojik ihtiyaçlarının daha iyi anlaşılmasıyla da, nurolojik hastalıkarını daha iyi anlamak ve yeni tedaviler geliştirmek açısından çok önemli bir tıbbi ilgi alanıdır.
Beyin enerji kapasitesini iki şekilde harcamaktadır. Birincisi uyanık halde gerekli olan enerji tüketimi, ikincisi de, beynin toksinlerden temizlenmesi için derin uyku sırasında ihtiyacı olan enerji kaynağıdır.
Beyinin uyku halinde yaptığı temizlik işlemi sırasında (detox), beyin hücrelerin %60 kadar ufaldıkları, US arştırmacılar tarafından saptanmıştır. Noradrenalin diye bilinen hormon salgısının uyku sürecinde azalması, beyinin uyanık ve uyku hallerinde, hücrelerin genişlemesi veya daralmasında önemli bir fonksiyonu olduğu görülmüştür.
Beyinin detox faaliyetleri üzerinde elde edilen bilgilerle, bir 'kirli beyin' hastalığı gözüyle bakılan Alzheimer hastalığına daha etkili tedavi yöntemlerin geliştirilmesi için çok önemli bir adımın atılmış olduğu söylenebilir.
Beyin, kendini temizleme sistemini (glymphatic system), ve derin uyku sırasında artıkları-çöpleri atmak (detox sistemi) nasıl ve ne zaman devreye girdiğinin daha iyi bilinmesi, beyin sağlığı ve hastalıkların da daha iyi anlaşılması, ve daha iyi tedaviler geliştirilmesi açısından tıp bilim adamlarına ve sağlık uzmanlarına büyük bir heyecan getirmiştir.
Uyku problemi için ilaçsız tedavi
Derin uykuda toksinler beyinden atıldığı gibi, ayrıca stres atmada, zihin ve vücut dinlenmesinde, beynin günlük düşünceler, öğrenmeler, deneyimler, bağlantılar ve çağrışım ve bu gibi faaliyetlerin kısa ve uzun hafızada kodlanmasının yapıldığı çok önemli bir süreçtir. Derin uyku sağlamak ve uykusuzluğa (insomnia) en iyi önlem, ilaçsız tedavi yöntemlerini, yani metod ve tekniklerini herkesin bir an önce öğrenmesidir.
Uyku ılaçların zararlı yan etkileri olduğu ve bağımlılık yaptıkları hepimizin bildiği bir gerçektir.
Derin ve tatlı bir uyku elde etmek ve uyku problemini (insomnia) yenmek için, pratisyen olarak, herkese öğretiğim metod ve teknikleri kısaca şöyle özetleyebiliriz:
a) Zen Breathing, b) DBT-Diaphgramatic Breathing Technique (benim geliştirdiğim bir metodtür. Google'dan daha detaylı bilgiler alınanbilir).c) Bireysel Hipnoz. Bütün bu derin uyku ve rahatlama sağlıyan tekniklerin ortak yanı; kişiye anında zihn sakinleştermeyi, vücudun rahatlamasini ve konsantre kabiliyetin geliştirilmesini öğretmektedir (doğal yollarla, ve tamamen ilaçsız!). Faydalanmak ve öğrenmek isteyenler için kontak adresimiz E-mail: gulshev@aol.com
Uzman Pratisyen ŞEVKET GÜL, Feb 2014, London