Kortizon Tedavisinde Beslenmenin 7 Sağlıklı Yolu - Nefis Yemek Tarifleri
Kortizon Tedavisinde Beslenme: 7 Sağlıklı Püf Noktası
Kortizonun Yan Etkileri ve Zararları Nelerdir?
Kortizon Alanlar Nasıl Beslenmeli?
Vücudumuzda doğal olarak salgılanan bir hormon olan kortizon, günümüzde birçok hastalığın tedavisinde ilaç olarak kullanılıyor. Ancak ciddi yan etkileri olabilen bu tedavinin kesinlikle doktor kontrolünde yapılması şart. Özellikle yüksek dozlarda ve kontrolsüz bir şekilde kortizon alımı ciddi yan etkiler yaşanmasına ve hastanın yaşam kalitesinin düşmesine sebep olabiliyor.
Bu yazımızda sizler için kortizon konusunu mercek altına aldık. Özellikle kortizonun yan etkilerini en aza indirmek amacıyla “kortizon kullanırken beslenme nasıl olmalı” ve “kortizon alan ne yemeli” sorularına yanıt aradık. İşte kortizon tedavisi gören kişilerin yaşam kalitesini arttıracak beslenme ve sağlık önerileri….
Kortizon, vücudumuzda doğal olarak bulunan bir hormondur.
Kortikosteroid sınıfında yer alır ve böbrek üstü bezlerinden salgılanır.
Kortizon hormonunun vücuttaki en önemli görevi yağ ve karbonhidrat metabolizmasını dengelemektir.
Günün farklı saatlerinde farklı oranlarda salgılanır. Hangi oranda salgılanacağı zaman, kan basıncı ve vücut ısısına göre değişkenlik gösterir.
Yapılan çalışmalarda en çok sabah saatlerinde üretildiği ortaya konmuştur. Sinirlenme durumunda vücudun normal şartlar altında ürettiğinin yaklaşık 10 katı kortizon salgıladığı bilinmektedir.
Yenidoğan bebeklerde, doğumdan 3 hafta sonra kortizon salgılanması başlar ve ölüm anına kadar devam eder.
Anti alerjik özelliğe sahip olan kortizon, bağışıklığı baskılayan ve iltihap kurutan bir hormondur. Bu özellikleri nedeniyle birçok hastalığın tedavisinde kullanılır.
Kortizon, modern tıpta birçok hastalığın tedavisinde kullanılan bir hormondur. Hangi hastalıkta ve hangi dozda kullanılacağı hekim tarafından belirlenir. Aşırı dozda alınması veya kortizon tedavisinin aniden bırakılması ciddi yan etkilere sebep olabilir.
Kortizon takviyesinin tedavi amaçlı verildiği hastalıklar şunlardır:
Bağ dokusunu etkileyen hastalıklar
Kortizon oldukça etkili bir tedavidir. Ancak bu tedavi sırasında başta ilacın dozu ve beslenme olmak üzere dikkat edilmesi gereken birçok etken vardır.
Kortizon tedavisi şekeri yükseltir, vücutta suyu ve tuzu tutarak ödeme sebep olur. Tedavi aşamasında sodyum tutulmasına bağlı olarak kan basıncı yükselebilir. Ayrıca kemiklerde kalsiyum kaybı meydana gelir.
Tüm bu yan etkilerin izlerini ortadan kaldırmak için tedavi boyunca beslenmeye ekstra önem göstermek gerekiyor. Bu nedenle kortizon tedavisi gören hastalar, bu süreci bir diyetisyen eşliğinde geçirerek kortizon diyeti hakkında daha detaylı bilgi alabilirler.
Kortizon tedavisi bittikten sonra beslenme yine sağlıklı bir şekilde devam etmelidir. Bu süreçte yine hekim ve diyetisyen takibinde olmakta ve sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinmekte fayda vardır.
İşte, kortizon tedavisi gören hastaların beslenmelerinde dikkat etmeleri gereken önemli hususlar!
1) Tuz Alımı Azaltılmalı
Kortizon kullanırken beslenme konusu gündeme geldiğinde ilk dikkat çekilen husus tuz kullanımıdır.
Çünkü; kortizon, tuzun böbreklerden geri emilimini azaltır. Bu nedenle kortizon kullanan hastalara, tedavi boyunca tuz alımını azaltması, hatta tamamen tuzsuz bir diyete geçmesi önerilir.
Tuz denildiğinde akla sadece yemeğe katılan tuz gelmemeli. Bu süreçte yemekten sodaya kadar hemen her besinin tuzsuz olanı tercih edilmelidir. Örneğin normal ekmek yerine tuzsuz ekmek tüketilebilir. Amaç tuz tüketimini sıfıra indirmektir.
2) Kalsiyum Yönünden Zengin Beslenilmeli
Kortizonun yan etkilerinden biri de kemik yıkımını hızlandırmasıdır.
Bu hastalarda kalsiyumun bağırsaklardan emilimi azalır ve osteoporoz gelişebilir.
Bu durumun önüne geçebilmek için, tedavi süresince kalsiyum alımını arttırmak gerekiyor.
Beslenme planınıza yoğurt, süt, baklagiller ve yeşil yapraklı sebzeleri dahil ederek günlük kalsiyum alımını arttırabilirsiniz.
3) Meyve ve Sebze Tüketimi Artırılmalı
Kortizonun yan etkilerinden biri de potasyum kayıplarıdır.
Böbreklerde potasyum emiliminin olmaması kalbi olumsuz yönde etkiler.
Ayrıca hastalarda kas güçsüzlüğü yaşanmasına sebep olur.
Potasyum kaybını minimuma düşürmek için tedavi sürecinde sebze ve meyve tüketimine ağırlık verilmesi tavsiye edilir.
Özellikle potasyum içeriği yüksek olan meyve ve sebzelerin beslenme planına dahil edilmesi önerilir.
4) Tatlı Yeme İsteği Baskılanmalı
Kortizon tedavisi gören hastalarda şeker metabolizması bozulur. Bu durum tatlı ve yağlı besinlere olan yönelimi arttırır.
Hastanın canı devamlı tatlı ve yağlı yiyecekler tüketmek ister.
Oysa bu süreçte tatlı, yağlı ve hazır paketli gıdalardan uzak durmakta yarar vardır.
Tatlı yeme isteğinin önüne geçilemiyorsa, hurma veya kuru meyve tüketilebilir.
5) Kan Şekerini Hızla Yükselten Besinlerden Kaçınılmalı
Kortizon tedavisi boyunca uzak durulması gereken besin gruplarından biri de kan şekerini hızlı bir şekilde yükselten, başka bir deyişle çabuk sindirilen besinler uzak durmaktır.
Dolayısıyla beslenme planından tüm meyve suları, beyaz un, şeker, patates, mısır, pirinç gibi yiyecekleri çıkarmak gerekir.
6) Hareketli Yaşam ve Spor Aktiviteleri Artırılmalı
Kortizon tedavisi boyunca kilo kontrolünü sağlamak ve daha iyi hissetmek amacıyla hafif tempoda sporlar yapılabilir.
Özellikle açık havada yapılan yarım saatlik tempolu bir yürüyüş hastanın hem beden hem de ruh sağlığına iyi gelir.
7) Kortizon Alanlar Ne Yememeli? Yasaklı Yiyecekler
Kortizon tedavisi sırasında bazı yiyeceklerden uzak durmak, bu ilacın olası yan etkilerini azaltır. Kortizon alanlar ne yememeli? İşte cevabı…
Tuzlu kuru yemiş
Tuzlu şarküteri ürünleri
Tuzlu ve karışık baharatlar
Kortizon tedavisi tek doz iğne şeklinde ya da uzun süreli tablet şeklinde olabilir. Uzun süreli tedavi sürecinde yukarıda bahsettiğimiz hususlara dikkat edilmezse ciddi yan etkiler olabilir.
Kortizonun yan etkileri şunlardır:
Vücutta tuz ve su tutulumuna bağlı ödem
Vücutta kas kütlesinin azalması
Omuz ve bel çevrelerinde yağ birikimi
Kan şekerinde dengesizlikler
Mide asidinin artması
Midede ülser oluşumu
Cushing sendromu (aydede yüz)
Bu yan etkilerin kimi yaygın şekilde gözlenirken kimi ise nadiren görülür. Hastaların yaşam kalitesini düşüren bu yan etkilerin kortizonu kullanmaya başladıktan 3 ay sonra ortaya çıktığı biliniyor. Tek doz ya da kısa süreli kortizon tedavisinde önemli yan etkiler görülmemektedir.
Kortizon tedavisine başlayacak olan hastaların en çok sorduğu soru “kortizon kilo aldırır mı?” sorusudur. Bazı hastalar kortizon tedavisi nedeniyle kilo aldığını söylese de, bunu kanıtlayan herhangi bir bilimsel araştırma yoktur.
Kortizonun önemli yan etkilerinden biri de aydede yüz olarak bilinen cushing sendromudur. Vücutta çok fazla kortizon hormonu salınması cushing sendromuna neden olur.
Cushing sendromu kortizon tedavisi gören her hastayı farklı oranlarda etkiler. En belirgin özelliği bel, göbek çevresindeki kilo artışıdır. Bununla birlikte hastalarda hipertansiyon, dikkat ve odaklanma sorunları ile hafıza problemleri görülebilir. Kortizon sebebiyle vücutta protein kaybı meydana gelir. Bu durum kasların zayıflamasına yol açar. Vücudun çeşitli yerlerinden yağ birikimi oluşur.
Yüzde yağ birikmesi sonucu, halk arasında “aydede” olarak bilinen yüz şekli oluşur. Omuzlarda da yağ birikir ve hastada bir süre sonra bufalo kamburu denilen bir görüntü meydana gelir.
Cushing sendromunun diğer belirtileri şunlardır:
Özellikle yüz bölgesinde aşırı sivilcelenme
Aşırı kilo artışı (obezite)
Çocuklarda büyümede yavaşlama
Kortizonun yan etkileri, eğer başka bir hastalığa sebep olmadıysa veya vücutta kalıcı bir hasar meydana gelmediyse, genellikle geçicidir.
Yan etkiler çoğu zaman günlük yaşamı zorlaştırarak hastanın yaşam kalitesini geçici olarak düşürür.
Tedavide doktorun yönlendirmelerine tam olarak uymak esastır. Doktor genelde dozu hastalığa ve hastanın durumuna gerek belirler. Tedavi sonlandırılırken birden sonlandırılmaz, ilacın dozu günbegün düşürülerek tedavi sonlanır.
Kortizon tedavisi sırasında ortaya çıkan yan etkiler genellikle tedavi bittikten 3 ay sonra kendiliğinden kaybolur. Kimi hastalarda bu süre 1-2 yılı bulabilmektedir.
Vücut kısa süre içerisinde dengesini yeniden bulur. Ancak bu süreçte de hekim kontrolünde olmak ve hekimin tavsiyelerine eksiksiz bir şekilde uymak çok önemlidir.
Kortizon vücutta doğal olarak salgılanan bir hormondur. Bu açıdan bakıldığında kortizonun vücuttan tamamen atılması gibi bir durum söz konusu değildir.
İnsan vücudunda ölüm anına kadar kortizon hormonu salgılanır.
Kortizonun ilaç olarak kullanılması durumda, tedavi bittikten sonra vücut yeniden kendi düzenine döner.
Kortizon vücutta yeniden olması gerektiği gibi salgılanır.
Kortizon Tedavisinde Beslenmenin 7 Sağlıklı Yolu 27.02.2020 tarihinde yayınladı.
Kortizon Tedavisinde Beslenmenin 7 Sağlıklı Yolu adlı tarife benzer yemek tarifleri