DEVRİM VE TÜRK DEVRİMLERİ | Atatürk Araştırma Merkezi
Büyük Millet Meclisi’nin, son yıllarda çizdiği doğrultulardan türlü türlü yanıltmacalar ve karışıklıklarla milletimizi aptırmak isteyenlere karşı zorunlu olarak koyduğu Takrir-i Sükûn Yasası, bu ilkenin belirtilerindendir. Bu yasanın, genel iyileştirmenin iyi anlaşılmasına, iyi uygulanmasına, genellikle huzur ve oturmuşluğun oluşmasına ve devlet nüfuz ve saygınlığının yerleşmesi ve kuvvetlendirilmesine ne derece yararlı olduğu açıktır. Takrir-i Sükûn Yasası’nın genellikle fena hareketlere ve suiistimallere karşı fikir ve basın özgürlüğünü asla kısıtlamadığı bellidir. Bu çizgiler içinde uygulanmakta bulunan Takrir-i Sükûn Yasası’nın, milletin yaşamı için temel olan huzur ve güvenliğin, iyileştirme ve devrimlerin savunma ve sağlamlaştırılması gibi vazgeçilmez esaslar gerektirirse uygun bir süre daha yürürlükte kalması, Büyük Millet Meclisi’nce göz önünde tutulmaya ve üzerin de düşünülmeye değerdir.
Takrir-i Sükûn Yasası’nı ve İstiklâl Mahkemeleri’ni baskı yönetimi aracı olarak kullanacağımız fikrini ortaya atanlar ve bu fikri aşılamaya çalışanlar oldu. Şüphe yok ki, zaman ve olaylar, bu tiksindirici fikri aşılamaya çalışanları elbette utanmış duruma düşürmüştür. Biz, olağanüstü sayılan ve fakat yasal olan önlemleri, hiçbir zaman ve hiçbir şekilde, yasanın üstüne çıkmak için, araç olarak kullanmadık; tersine, memlekette düzen ve güvenlik sağlamak için uyguladık; devletin yaşam ve bağımsızlığını temin için kullandık. Biz, o önlemleri, milletin uygar ve sosyal gelişmesinde yararlı kıldık.
Efendiler, aldığımız olağanüstü önlemlerin uygulanmasına gerek kalmadığı görüldükçe, onların uygulanmasından vazgeçilmekte tereddüt gösterilmemiştir. Nitekim, İstiklâl Mahkemeleri, zamanında çalışmalarına ara verdikleri gibi, Takrir-i Sükûn Yasası da yürürlük süresinin bitiminde yeniden Büyük Millet Meclisi’nin incelemesine sunuldu. Meclis, yasanın bir süre daha yürürlükte kalmasını gerekli görmüş ise elbette bu, milletin ve cumhuriyetin yüksek yararları gereği olduğundandır. Yüksek Meclis’in bu kararı, bize baskı aracı vermek amacına yönelik düşünülebilir mi?
Efendiler, Takrir-i Sükûn Yasası’nın yürürlükte ve İstiklâl Mahkemeleri’nin çalışmakta bulunduğu süre içinde yapılan işleri göz önüne getirecek olursanız, Meclis’in ve milletin güven ve itimadının tamamen yerinde kullanıldığı kendiliğinden anlaşılır.
Efendiler, milletimizin başında, bilgisizlik, dalgınlık ve bağnazlığın ve ilerleme ve uygarlaşma düşmanlığının belirgin işareti gibi sayılan fesi atarak onun yerine bütün uygar dünyaca başlık olarak kullanılan şapkayı giymek ve bu şekilde, Türk milletinin uygar toplum yaşamından düşünüş biçimi bakımından da hiçbir farkı olmadığını göstermek bir zorunluktu. Bunu, Takrir-i Sükûn Yasası yürürlükte olduğu zamanda yaptık. Bu yasa yürürlükte olmasaydı, yine yapacaktık. Fakat, bunda yasanın yürürlükte oluşu da kolaylaştırıcı oldu denirse, bu çok doğrudur. Gerçekten, Takrir-i Sükûn Yasası’nın yürürlükte olması, bazı gericilerin, milleti geniş ölçüde zehirlemesine meydan bırakmamıştır.
Birtakım şeyhlerin, dedelerin, seyyitlerin, çelebilerin, babaların, emîrlerin arkasından sürüklenen ve falcılara, büyücülere, üfürükçülere, muskacılara kaderlerini ve yaşamlarını emanet eden insanlardan oluşmuş bir topluluğa, uygar bir millet gözüyle bakılabilir mi? Milletimizi yanlış anlamda gösterebilen ve yüzyıllarca göstermiş olan bu gibi unsurlar ve kurumlar, yeni Türkiye Devleti’nde, Türk Cumhuriyeti’nde devam ettirilmeli miydi? Buna önem vermemek, ilerleme ve yenileşme adına en büyük ve karşılanması imkânsız yanılgı olmaz mıydı? İşte biz, Takrir-i Sükûn Yasası’nın yürürlükte bulunmasından yararlandıksa, bu tarihî yanılgıyı işlememek için, milletimizin alnını olduğu gibi açık ve temiz göstermek için, milletimizin bağnaz ve Ortaçağ düşünüşünde olmadığını kanıtlamak için yararlandık.
ti için ayıp oluşturacak durumların belirmesinde daima etken olmuşlardır. Milletimizin önünde açılan kurtuluş ufuklarında arasız yol almasına engel olmaya çalışanlar, hep bu kuruluşlar* ve bu kuruluşların mensupları olmuştur. Türk milletinin bunlardan daha büyük düşmanı olmamıştır. Millete anlatmalıdır ki, bunların millet yapısında yaptıkları yıkıntıyı hissetmek gerekir. Bunların varlığına hoşgörü ile bakanlar, Menemen’de Kubilây’ın başı kesilirken ilgisizce