12 aylık cari çokça 17,5 yılın en yüksek seviyesine ulaştı
Türkiye’nin 12 aylık cari ziyadesi, temmuzda 4 milyar 445 milyon dolarla Ocak 2002’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Iktisadın yüksek büyüme performansı gösterdiği 2010 ve 2011 yıllarında cari süreçler hesabı da tarihi tepeleri görmüştü. Ekim 2011’de 76,1 milyar dolarla tarihin en yüksek seviyesine ulaşan yıllıklandırılmış cari süreçler açığı, hem alınan önlemler hem de büyümenin tarihi ortalamalara yaklaşmasıyla düşüşe geçti.
Kaynak ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın Eylül 2018’de kamuoyuna açıkladığı Yeni Iktisat Programı (YEP) sonrasında başlayan iktisattaki tekrar dengelenme süreci ödemeler istikrarı tarafında tesirini gösterdi. Hem hükümetin hem de iktisat idaresinin sıkıntılar önünde süratli ve faal kararları ödemeler istikrarı tarafında meyvelerini verdi.
Geçen yılın mayıs ayında 57,9 dolar seviyesinde gerçekleşen yıllıklandırılmış cari süreçler açığı, o tarihten bu yana her ay kademeli düşüşünü sürdürerek 2018 yıl ahir 27 milyar dolara indi.
2019 yılında da cari açıktaki gerileme süratle devam etti ve haziranda 1,1 milyar dolar cari ziyade verildi. Türkiye’nin 12 aylık cari süreçler hesabı, temmuzda 4 milyar 445 milyon dolarla Ocak 2002’den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Böylelikle AK Parti’nin tek başına iktidara geldiği 2002 yılından bu yana en yüksek yıllıklandırılmış cari çokça görüldü.
Tıpkı devranda temmuzda aylık 1 milyar 158 milyon dolarla bu yılın en yüksek cari ziyadesi verildi.
“Çekirdek cari istikrar 45,6 milyar dolar ziyadeye yükseldi”
Hususa ait değerlendirmelerde bulunan AA Finans Analisti ve ekonomist Haluk Bürümcekçi, temmuzda cari süreçler istikrarının 1,16 milyar dolar çokça verdiğini, geçen yılın tıpkı ayında ise 2,2 milyar dolar açık verildiğini anımsattı.
Son 12 aylık cari istikrarın 4,4 milyar dolar ziyade ile (GSYH’ya orantıyla yüzde 0,6) sarih güzelleştiğine dikkati çeken Bürümcekçi, Ocak 2002’den beri en yüksek çokça seviyesine ulaşıldığını belirtti.
Bürümcekçi, ağustos ayı gümrük dış ticaret öncü datalarının geçen yıla nazaran çok hudutlu düşük dış açığa işaret ederek, cari fazladaki yükselişin sonuna yaklaşıldığını düşündürdüğünü söyledi.
Manşet olgudaki güzelleşmenin yanı sıra, cari istikrarın temel eğilimi açısından takip edilen kuvvet dışı cari istikrarın 41 milyar dolar ziyadeye ve çekirdek cari istikrarın de 45,6 milyar dolar ziyadeye yükseldiğini söz eden Bürümcekçi, “Türkiye iktisadının sert daralma/büyüme periyotlarında manşet ve çekirdek açıkta besbelli azalış/artış eğilimi görülmesinin doğal olduğunu daima vurgulamaktayız. Gerçekten, son bir yıl içinde ekonomik aktivitede evvel durgunluk sonra da resesyon yaşanması ile kuvvet ve altın dışı açıkta bariz güzelleşme eğilimi gözlenmekte. Dış talebin global bunalıma nazaran daha güçlü seyretmesi sayesinde ise cari istikrardaki güzelleşme 2001 bunalımına emsal boyutlara ulaşacak üzere görünmektedir.” diye konuştu.
Bürümcekçi, cari süreçlerde temmuz ayında gözlenen güzelleşmede, dış ticaret açığının geçen yıldan düşük açık ve hizmetler istikrarının yüksek ziyade vermesinin ana etken olduğunu söyledi.
“Ağustos ahir 5 milyar dolar ziyadeye ulaşabiliriz”
Haluk Bürümcekçi, cari istikrardaki güçlü güzelleşme devrinin sona ermiş olabileceğini, bundan sonraki seyrin büyümeye bağlı olacağını belirtti.
Evvelki yıl cari açığı artıran faktörlerin başında gelen güç ticaretindeki gelişmelerin devam edip etmeyeceğinin kritik olduğunu söz eden Bürümcekçi, petrol fiyatlarının son devirdeki gerilemeyle 2018 yılı ortalamasının (72 dolar) altına inmesinin cari açığı azaltıcı tesir getirmeye devam ettiğini söyledi.
Bürümcekçi, altın ticaretinde ise geçen yıl birinci yedi ayda verilen 8,2 milyar dolar net açığın bu yıl birebir periyotta 4,1 milyar dolara gerilediğini ve bu eğilimin de devam edebileceğini lisana getirdi.
Turizm gelirlerinin, turist sayısının artış eğilimini himayesi ile toparlanma göstermeye devam edeceğinin altını çizen Bürümcekçi, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Ancak, birinci yarıda ekonomik aktivite dipten toparlanmaya geçse de zayıf kalan ulusal gelir büyümesi baz tesirinin de devreye girmesiyle daha güçlü artışlar kaydedebilir. Bu gelişmenin, dış ticaret açığında yıllık bazda karşılaştırmalarda da artış getirebileceğini düşünmekteyiz. Ayrıyeten, AB pazarı ve umumi olarak global çapta büyümede gözlenen yavaşlamanın ihracat artış süratimizi olumsuz etkilemeye başladığı izlenmektedir. Bu doğrultuda, ağustos ahir 5 milyar dolar ziyadeye ulaşmasını beklediğimiz son 12 aylık açığın, 2019 yıl ahir hafif açık verebileceğini düşünmekteyiz.”