ABD, 'Rusya'nın ihlalleri nedeniyle' Açık Semalar Anlaşması'ndan çekileceğini duyurdu | Euronews
Rusya lideri Vladimir Putin, ABD Başkanı Donald Trump - © AP
Amerika Birleşik Devletleri yönetimi, Rusya'yı 'Açık Semalar Anlaşması'nın (ASA) şartlarını ve içeriğini sürekli ihlal etmekle' suçlayarak 35 üyeli örgütten çekileceğini duyurdu. Türkiye de bu anlaşmaya taraf ülkeler arasında yer alıyor.
Açık Semalar Anlaşması (ASA), Soğuk Savaş döneminin sonlarına doğru, Doğu bloku ile Batı bloku arasında güven artırma, istikrar ve çatışmaları önlemeye katkı sağlaması amacıyla 'şeffaflık' ilkesinden yola çıkılarak 1992 yılında Helsinki'de imzalandı.
Söz konusu pakt, taraf ülkelere birbirlerinin toprakları üzerinde havadan silahsız gözlem uçuş imkanı sağlıyor.
Başkan Donald Trump yönetiminden üst düzey yetkililer, anlaşmanın şartlarına göre resmi olarak geri çekilmenin 6 ay içerisinde gerçekleşeceğini belirtiyor.
Ancak Washington örgüte üye ülkelere anlaşmadan çekileceğine dair bilgi notu gönderdi.
"Rusya anlaşmayı askeri tehditlere katkıda bulunabilecek şekilde ihlal ediyor"
"İncelemelerimizde Açık Semalar Anlaşması'na taraf kalmanın artık ABD'nin çıkarına olmadığı gayet net anlaşılıyor." diyen üst düzey bir Amerikalı yetkili, "Rusya, anlaşmayı Amerika Birleşik Devletleri'ne ve müttefiklerine yönelik askeri tehditlere katkıda bulunabilecek şekilde uyguluyor ve ihlal ediyor." ifadelerini kullandı.
Ayrıca Washington, gözlem uçuşları sırasında elde edilecek veri ya da görsellerin daha düşük maliyetle zaten ticari uydulardan da çekilebileceği tezini savunuyor.
Ancak anlaşmadan çekilmenin Moskova ile ilişkileri daha da germesi, Avrupalı müttefikleri ve bazı ABD Kongre üyelerini de rahatsız etmesi öngörülüyor.
Trump yönetimi ABD'yi bir küresel anlaşmadan daha çekiyor
Geçen yıl Rusya ile imzalanan Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Antlaşması'ndan (INF) çekilen Trump yönetimi, ASA'dan da çekilirse ABD'yi küresel bir anlaşmadan daha çıkarmış olacak.
Trump yönetimi haziran 2018'de ABD'yi BM İnsan Hakları Konseyi'nden de çekmişti.
Keza ABD, 2017'de Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nden (UNESCO) çekildiğini duyurmuştu.
Ayrıca ABD İran'la imzalanan 5+1 nükleer anlaşmasından da tek taraflı olarak çekilmiş ve Tahran'a yönelik yaptırımları yeniden uygulamaya koymuştu.
Son olarak Çin yanlısı davranmakla suçladığı Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) 30 gün süre veren ve ödenekleri kesen Başkan Trump, örgütün gerekli reformları yapmaması halinde DSÖ'den çıkabileceklerini belirtti.
Anlaşma ilk kez ABD tarafından SSCB'ye teklif edildi
Açık Semalar Anlaşması ilk kez temmuz 1955'te dönemin ABD Başkanı Dwight Eisenhower, Sovyetler Birliği'ne ülkelerinin toprakları üzerinde karşılıklı hava keşif uçuşlarına izin vermesini önerdi.
Moskova öneriyi reddetti. Ancak daha sonraki yönetimler öneriyi kabul etti.
Örgütün aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 34 üyesi bulunuyor. 35'inci ülke Kırgızistan'sa anlaşmayı imzalamış olsa da parlamentoda henüz onaylamadı.