Eğitim - Sektöre Bakış - Eğitim - Sektörler - İŞ'TE KOBİ - KOBİ'lerin Sitesi
Eğitim Sektörüne Bakış
Ana Sayfa Sektörler Eğitim Sektöre Bakış
Eğitim, ulusal ekonomilerin kalkınmasında katalizör görevi görmekte, insanlara toplumda iş gören kurumsal, ekonomik, sosyal, politik ve teknolojik güçlerle ilgili bir anlayış kazandırmaktadır. Bu anlayış da durağan ve geri kalmış sosyopolitik yapıların ve sistemlerin yıkılarak, dinamik ve sağlıklı büyüyen bir ekonominin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli bir koşul olarak görülmektedir.Eğitim, işgücünün verimliliğini artırarak ekonominin büyümesine katkı sağlamaktadır. Hizmet öncesi, hizmet içi ve işbaşı eğitimine yapılan yatırımlar da işgücünün beceri ve yeteneklerini geliştirerek verimlilikte artışa yol açmaktadır.
Türkiye'de en hızlı değişimlerin yaşandığı alanlardan birinin de "eğitim" olduğu aşikârdır. Bu çerçeveden bakıldığında, özellikle 2013 ve 2014 de eğitimde önemli adımların atıldığı yıllar olarak karşımıza çıkmaktadır. Söz konusu dönemde Seviye Belirleme Sınavı'nın (SBS) kaldırılarak yeni orta öğretim sınavına (TEOG) geçilmesi, genel liselerin tümünün Anadolu liselerine dönüştürülmesi, öğretmenlik için alan sınavı yapılması gibi birçok yeniliğe imza atılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) 2013 yılında, okullardaki serbest kıyafet uygulamasında değişikliğe giderek, seçenekler arasına formanın da alınmasına karar vermiştir. Öğrenci Andı’nın kaldırılması da yine bu dönemde ‘demokratikleşme’ adımı olarak hayata geçmiştir. ÖSYM ise 2013’te ilk kez yabancı dil sınavlarını tek bir ad altında birleştirerek, Yabancı Dil Bilgisi Seviye Belirleme Sınavı'nı (YDS) uygulamaya geçirmiştir.
2013 yılında Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'nde de değişiklikler yapılmıştır. Ortaöğretimle ilgili 11 yönetmelik ve 4 yönerge içeriğinde bulunan 832 maddelik mevzuat hükümleri sadeleştirilip güncellenmiş, 227 madde ve 3 geçici maddeyle ilk defa bir çatı yönetmelik altında toplanmıştır.
Düzenlemeyle fen liseleri, sosyal bilimler liseleri, spor liseleri, güzel sanatlar liseleri ile Anadolu sağlık ve sağlık meslek liselerinin sınıf mevcudu 30, diğer ortaöğretim kurumlarının ise 34 olacak şekilde düzenlenmiştir. Tüm ortaöğretim kurumlarında bir ders saati 40 dakika olarak eşitlenmiş; haftalık ders saatinin ilkokullarda 30, ortaokullarda 35 olmasına karar verilmiştir.
Söz konusu dönemde bir değişiklik de Yükseköğretim Kurulu’ndan (YÖK) gelmiştir. Fen-edebiyat fakültesi öğrencilerine pedagojik formasyon hakkı tanıyarak öğretmenlik yolu açan YÖK, formasyona ALES şartı getirmiştir. Ayrıca YÖK, bu yıldan itibaren öğrencilerin, alanlara göre ayrılacak kontenjanlar dahilinde, merkezi olarak ÖSYM tarafından yerleştirilmesine karar vermiştir.
2013-2014 döneminde en dikkat çeken değişikliklerden biri de Milli Eğitim Temel Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’la hayata geçmiştir.
Mart 2014’te Resmi Gazete'de yayımlanan Öğretim Kurumları Kanunu'ndan "dershane" tanımı çıkarılarak, ortaöğretime veya yükseköğretime giriş sınavlarına veya bu sınavlar kapsamındaki derslere hazırlık niteliğinde kurs açılması engellenmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Faaliyet Raporu'na göre, 2013 yılında çeşitli tür ve seviyelerde 2 bin 570 özel öğretim kurumu açıldı, bin 376 kurum ise kapandı. Geçen yıl 519 muhtelif kurs, 291 okul öncesi kurum, 285 özel Anadolu sağlık meslek lisesi ve 270 özel öğrenci yurdu açılırken, 391 dershane, 295 muhtelif kurs, 107 okul öncesi kurum, 105 özel öğrenci yurdu ve 100 özel eğitim rehabilitasyon merkezi faaliyetine son verdi.
2011-2012 eğitim öğretim yılında 885 olan özel ortaöğretim kurum sayısı 2013 itibariyle 1396'ya çıktı. MEB Stratejik Planında, 2014 yılı sonuna kadar özel sektörün finansal gücünden faydalanmak üzere özel öğretim kurumlarının eğitim sistemi içindeki payının okul sayısına göre yüzde 9'a, öğrenci sayısına göre de yüzde 5'e çıkarılması hedefi yer almıştı. Bakanlık okul sayısı ile ilgili hedeflerine 2013 yılında ulaşmış oldu.
Türkiye'de, halen 494 özel Anadolu lisesi, 215 özel fen lisesi, 86 hazırlık sınıfı bulunan özel Anadolu lisesi, 83 özel genel lise, 58 özel akşam lisesi ve 11 Özel Anadolu Güzel Sanatlar Lisesi bulunmaktadır.
Öte yandan yurt genelindeki 3 bin 579 özel dershaneye 1 milyon 220 bin 435 öğrenci gitmektedir. Bu dershanelerde 47 bin 550 öğretmen görev yapmaktadır. 824 özel etüt merkezinde de 27 bin 531 öğrenci eğitim alırken, bu etüt merkezlerinde bin 775 eğitimci görev yapmaktadır.
MEB'in 2013-2014 eğitim öğretim yılına ilişkin istatistiklerine göre; örgün eğitimde 61 bin 936 okulda, 9 milyon 27 bin 343'ü erkek, 8 milyon 505 bin 645'ini kızların oluşturduğu, 17 milyon 532 bin 988 öğrenci eğitim görmektedir. Bu kurumlarda 405 bin 496'sı erkek, 468 bin 251'i kadın olmak üzere 873 bin 747 öğretmen, 562 bin 882 derslikte görev yapmaktadır.
Yurt genelinde resmi ve özel 5 bin 430 anaokulundan 1 milyon 59 bin 495 öğrenci faydalanırken, bu kurumlarda 25 bin 858 öğretmen çalışmaktadır. Okul öncesi eğitim alanların 555 bin 194'ü erkek, 504 bin 301'i kız öğrenci. Okul öncesi eğitim kurumlarında ise 50 bin 466 derslik bulunmaktadır.
Türkiye'de 28 bin 532 ilkokulda, 2 milyon 850 bin 72'si erkek, 2 milyon 724 bin 844'ü kız olmak üzere 5 milyon 574 bin 916 öğrenci eğitim görmektedir. Bu okullarda 243 bin 305 derslikte, 288 bin 444 öğretmen görev yapmaktadır.
Ortaokulda ise 17 bin 19 eğitim kurumunda okuyan 5 milyon 478 bin 399 öğrencinin, 2 milyon 762 bin 595'ini erkekler, 2 milyon 715 bin 804'ünü de kızlar oluşturmaktadır. Ortaokullarda 280 bin 804 öğretmen, 128 bin 551 derslikte eğitim vermektedir. Açıköğretim ortaokulunda ise 298 bin 148 öğrenci eğitim almaktadır. Açıköğretim ortaokullarındaki öğrencilerin, 189 bin 35'ini kızlar, 109 bin 113'ünü erkekler oluşturmaktadır.
Eğitim alanındaki en önemli adımlardan biri olan “dershanelerin kapatılması” sadece sektörün değil, Türkiye’nin de en önemli gündem maddelerinden biri haline gelmiştir. Dershanelerin özel okula dönüşümü projesi, tartışmaları da beraberinde getirmiştir.
Bugün Türkiye’de 3 bin 579 dershanede 1 milyon 220 bin civarında öğrenci ders almaktadır. Özel dershanelerde öğretmen sayısı 53 bin, yardımcı personel, eğitim dışı kategorideki personel sayısı ise 14 bin civarındadır. Yeni düzenlemeden etkilenebilecek toplam yönetici, müdür, müdür yardımcı, başyardımcı sayısının yaklaşık 40 bin olduğu düşünülmektedir.
Yeni düzenlemede dershanelere 4 yıllık geçiş süreci tanınmıştır. Halen dershane olarak hizmet veren kurumlar, 1 Eylül 2015’e kadar faaliyetlerini sürdürebileceklerdir. Milli Eğitim Bakanlığı bu kurumlardan özel okula dönüşme konusundaki talepleri toplamaktadır. Talepte bulunan kurumlar, 1 Eylül 2015 itibariyle ‘özel okul’ statüsüne kavuşacaklardır, ancak Bakanlıkça belirlenen tüm şartları yerine getirmeleri için kendilerine, devlet desteğiyle birlikte süre verilecektir. Bu şartları yerine getirmenin son tarihi ise 2017-2018 eğitim öğretim yılının son günü olarak belirlenmiştir.
14 Mart 2014 - 1 Eylül 2015'te dershane veya öğrenci etüt eğitim merkezi kurucularından, kurumunu başka bir özel öğretim kurumuna dönüştürmek isteyenler, binalarını Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesindeki şartlara uygun hale getirmeleri ve Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 15. maddesindeki "Kurumların Dönüşümü" hükümlerine göre başvurmaları halinde, inceleme sonucu uygun görülenlere, "Kurum Açma İzni ile İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatı" verilecektir.
Yasanın yürürlüğe girdiği 14 Mart 2014'te faal olan dershaneler ile 5580 sayılı Kanun'la yapılan düzenlemelere göre gerekli dönüşümü tamamlamayan öğrenci etüt eğitim merkezlerinden, dönüşüm programına dahil olmak istemeyenlerin faaliyetleri 1 Eylül 2015'te sona erecektir.
Aynı ilde ve bir başka dershanenin şubesi niteliğinde olmaksızın faaliyet gösteren birden çok dershanenin kurucuları tarafından yapılacak müracaatlar ancak bu kişilerin bir araya gelerek kurdukları şirket tüzel kişiliklerince yapılması halinde öncelik kapsamında değerlendirilebilecektir.
Dönüşüm programına alındıktan sonra kapanan dershaneler ve öğrenci etüt eğitim merkezlerinin kurucuları dönüşüm programı doğrultusunda hareket edebilecektir.
Öte yandan yeni düzenlemenin ardından 600’e yakın dershanenin kepenk kapattığı öne sürülmektedir. Dershanelerin kapanmasıyla birlikte merdiven altı eğitimin yaygınlaşacağını savunan bazı temsilciler, bazı özel okulların da boşalacağı görüşünde.
Yeni düzenlemenin dershane ile özel okulları karşı karşıya getireceğini savunanlar da var.
Türkiye'nin özel okullarla yoğun olarak tanışması 1985 sonrasına denk gelmektedir. 1985'te Türkiye'de 388 özel okul bulunurken, bugün Türk eğitim-öğretim sistemi içinde 5 binin üzerinde özel okul yer almaktadır.
Yeni MEB Kanunu ile ciddi sayıda özel okulun kapanacağını düşünen bazı yetkililer, yüzde 4 seviyesinde olan özel okula giden öğrenci sayısının daha da artması görüşünü paylaşmaktadır.
Bu arada yeni düzenlemeyle devlet, özel okula giden öğrencilere maddi destek sağlamayı planlamaktadır. Kaç öğrenciye destek verileceği, özel okullarda boş kapasiteler dikkate alınarak her yıl Maliye ve Milli Eğitim Bakanlığınca ortaklaşa belirlenecektir. Ayrıca özel okula dönüşecek dershaneler için verilecek öğrenci desteğinin de 2 bin 500 lira olması planlanmaktadır.
Kaynak:Dünya GazetesiGüncellenme Tarihi:09.05.2014