Ömür Atila - Harun ULMAN'ın izinde RECEP SUKES | Deniz Ticaret Gazetesi
15:22 / Çeşme'de Kupalar Sahiplerini Buldu14:08 / 18. Tanju Okan Yelkenli Yat Yarışları tamamlandı12:40 / Dün Nijerya, bugün Yunanistan11:54 / Milyon Dolarlık Proje İptal Mi?11:25 / Kütahya'da Serbest Bölge11:13 / Tekirdağ 'Mavi Bayraklı' plajlarıyla turistleri bekliyor11:05 / Limanda Hareketlilik10:22 / Galatasaray Adası yıkıldı10:14 / Mega Yatlar Türk Kara Sularında09:59 / Örnek Alınan Tersane Ömür Atila
HARUN ULMAN'IN İZİNDE RECEP SUKES
Harun ULMAN’ ın izinde RECEP SUKES
( Boğazda kotra – Türk Film sahnesinden ) Hatırlarmısınız bir zamanlar siyah beyaz Türk filmlerinde severek izlediğimiz o artistlerin film karelerinde boğazda, adalarda güzelim kotralar, guletler hatta motorlu yatlar, klasik görünümlü sürat tekneleri, kayıklar görürdük.
( Boğazda Kotra - Türkan ŞORAY & Ayhan IŞIK – Zorlu Damat Türk Film sahnesi )
Ülkemiz denizlerinde ahşabın hâkim olduğu zarif çizgileri ile Marmara’nın billur gibi temiz sularında da dans ettiği o güzelim yılardı, hatırda kalanlar.
İşin aslı günümüzün vazgeçilmez malzemesi fiber diye adlandırdığımız fiberglas tekneleri hızlı üretim ve bakımsal maliyetlerinin azlığından dolayı tercih edilmekte. Fiber daha hafif, daha küçük motorla daha hızlı. Yapısal olarak önceden tasarlanıp projelendirildikten sonra hazırlanmış erkek – dişi kalıp diye tabir edilen iç yüzeyleri parlatılarak ayırıcı, gelcoat üzerine farklı gramajlarda cam elyafı tabakaları kesilip üst üste belli bir kalınlık mukavete ulaşasaya kadar karinada, bordada, güvertede ve daha pek çok noktada reçinesi ile yedirerek hiç hava kabarcığı kalmadan birleştirilen ve kuruduktan sonra kalıbından ayrılarak her katmanı muntazam alt kabuk, üst kabuk ve içi birleştirerek seri üretim dediğimiz bu tekneler ortaya çıkmaktadır.
( Fiberglas tekne alt gövdenin oluşturulması. Erkek – dişi kalıptan ayrılması. )
Ahşap tekneler ise ince ustalık gerektiren göz dolduran sabırla zaman içinde işlenebilen uygun cins seçilmiş ağaç ile yüz yaşını aşmış bir takım yenileme işlemlerinden sonra bu gün klasik ahşap yarış gezi tekneleri de mevcuttur. Kısaca yaşayan teknelerdir. Tik başlı başına en dayanımı fazla olan bir numaralı ağaçtır ancak iroko, makore, afrormosia gibi egzotik ağaçlar da uzun ömürlü olup, bunlar birinci sınıf ağaçlardır. Meşe, maun, sipo, kestane gibi tekne yapımında sık kullanılan ağaçlar ikinci sınıf ağaçlardır. Genellikle tüm iğne yapraklı ağaçlar, üçüncü veya dördüncü sınıf ağaçlardandır. Bu ağaçlar, yük taşıyan elemanlarda veya suyun etkilerine açık kısımlarda kullanılmamalıdır. Ancak malzemelerin ömürlerinin yanında işleme özellikleri, mukavemetleri, fiyatları, yapıştırma özellikleri gibi diğer özellikleri de malzeme seçiminde önemli rol oynarlar. Ömür tespitinde kullanılan yol, hiç bir koruyucu işlem görmemiş ağaç içindir, başka bir deyişle rutubetli, açık ortamda ve toprak üzerinde tutulan ağaç içindir. Dolayısıyla deniz ortamında ağaçtan beklenen ömür çok daha fazla olacaktır.
Osmanlı dönemi Fatih Sultan Mehmet Han İstanbul'un fetih’in ikinci yılında dönemin en büyüğü olan imparatorluk tersanelerini 1455’ te Haliç’te kurmuş, bugün Haliç tersaneleri olarak Tersane-i Amire olarak bilinip Haliç, Taş kızak, Camialtı tersanelerinden oluşmaktadır. Dünyanın yaşayan en eski tersanesidir. Denizciliğimizin yakın geçmişi ise gemi sanayimiz üç dönem de gözlenmektedir.
Birinci dönem : 1923 -1952 İkinci dönem : 1952 -1980
İstanbul un tersaneleri yine Haliç bölgesinde yoğunlaşmıştı. Üretilen ahşap tekneler 1950’ li yıllara kadar İstanbul’ da Perşembe Pazarı'ndan Unkapanı Köprüsü'ne kadar uzanan bölge her türlü ahşap deniz araçlarının kalafat (Kalafat tekne gövdelerinde ahşap aralarında su sızırmazlığını sağlayan işlem) yeriydi.
İşte bu manada sizleri Türkiye’miz de ahşap yat üretimi öncülerinden, öğrencilerinden iki önemli ve ahşap tekne ustasından biri olan Recep SUKES usta ile tanıştırmak istiyorum.
Kendisi ( Tekneci Harun ), ( Harun tekneleri ) lakabı ile bilinen ünlü Türk gemi mimarı deniz inşa mühendisi Harun ULMAN’ ın yanında çalıştığı iki kadim değerli tekne ustaları İsmail GÜMÜŞ ve Recep SUKES’ tir.
Recep usta Kastamonu Cide’de mayıs 1923’ te doğar. Çocukluk yıllarında dede mesleği olan kaba mararangozluğu benimser ve sürdürmeye karar verir. Küçük yaşlarında geldiği İstanbul'da henüz 15 yaşlarında başladığı Ayvansaray tersanesinde iş hayatı onun çıraklık yılları olur. ( Haliç-1935 )
Kalfalık dönemi İstinye’ de devam eder. Balıkçılık, yük Çektirme tekneleri yapımı, sandalcılık tamiratları, kalafat, safhalarında kalfalık şeklinde çalışmasını aralıksız sürdürür.
Rıfat Bey yazıya döktüğü yıllarda Harun ULMAN’ ın öğrencileri dediği Harun teknelerini bir, bir işleyen iki kadim dost ile hatıra fotoğrafı. Solda: İsmail GÜMÜŞ usta, Sağda: Recep SUKES usta
Harun ULMAN (1900 – 1977) yılları arası yaşamıştır.
1911’ de gittiği Almanya’ ya 1921’ de gemi mimarı olarak tahsilini yapıp döner.
Eylül 1932 ‘ de ilk kez düzenlenen YOLE sınıfında yarışıp takım arkadaşı Behzat BAYDAR ile Fenerbahçe’ ye şampiyonluk kazandırır.
1935 yılında Moda Denizcilik Kulübü’ nün kurucularından olur.
1936’ da Berlin Olimpiyatlarında takım arkadaşı Behzat BAYDAR ile Olimpiyatlara katılan ilk Türk yelkencilerinden biridir.
1937’ de Türk milli takımının ilk ikili temasında Ay Yıldız formayı giydi ve STAR sınıfında takım arkadaşı BAYDAR ile rakipleri ile yarışmıştır.
Harun ULMAN Cumhuriyet dönemi ve sonrası kararlılığı ile Türk Denizciliğine sağladığı değerli öncülüğü katkılarıyla iyi bir tekneci, iyi bir yelkenci olmasından dolayı eğiticiydi, öğreticiydi. Pek çok ünlü ustaya öğretmenlik yapmış, yetiştirmiş, bilgilerini paylaşmıştır. Türkiye’ nin en tanınan ün yapmış gemi ve yapımcıları arasında yer almıştır.
İsmail GÜMÜŞ usta ile Recep SUKES usta aynı zamanda akraba ve aynı memleketlidir, yakın arkadaşlardır. Bir vesile ile Harun Bey’ in çatısı altında bu iki iyi arkadaş birleşir ve kader birlikleri başlar. 1948
İstanbul Kartal Yunus mevki ( şimdiki kumcular kıyısı ) Harun ULMAN’ ın çalışma yeridir.
Harun Bey’ in benimsediği sevdiği Recep SUKES ve yakın arkadaşı İsmail GÜMÜŞ has ustaları, yetiştirdiği öğrencileri olur. Birlikte canla başla çalışırlar. Aslında burası çalışan tüm ustaların da okulu gibidir. Projenin okuması, tatbikatı, endaze çalışmaları, tekne eğrilerinin dikkatlice kurulup yapılması, karinanın, güvertenin, iç mobilyaların ve daha pek çok konuda Harun bey’ in izinden giderler.
Harun Bey’ in kimseden alıntı yapmadan sadece kendine özgü çizgilerini taşıyan tekneleri sanatçı ruhunun tasarımla dönüştüğü oluşturduğu projeler ile ortalama 10 m, 12 m kotralar ve daha büyük yelkenli üretim yapmaktaydılar.
Recep SUKES ustalığını ilerlettiği ve Harun Bey’ in yanında aldığı teknik bilgi birikimi yakaladığı çizgileri istikbali ile kendi iş yerini açmak isteği ile bu kez yine Kartal da aldığı kendi evinin alt kısmında denize sıfır atölyesini kurar ve Eyüp KALAY ile ortak olurlar.
( Recep SUKES & Eyüp KALAY atölyesi -Kartal ) Recep usta ve Eyüp usta Ortaklığı ile kurdukları bu yeni işyeri Kartal’da evin altındadır yer oldukça genişçedir, atölye önü hemen denizdir yaptıkları yağlı ahşap kütüklerden iniş rampasıyla hizmet verirler burada. Her sene sezon başında İstanbul adalarında oturan seçkin levanten müşterilerine, yelkenli, gezi tekneleri yapmaya başlar ve her yaz başı en az 20 adet imal ettiği sandal, kayıklar bir ritüele dönüşür.
( Recep SUKES & Eyüp KALAY iş yeri – Kartal sahil dolgusu atölye önüne geldiği günler ) İstanbul Anadolu yakası sahil dolgusu başlamış Kartal'da ki çalıştıkları atölye önüne doldurma gelmiştir. Bu sebeple Eyüp usta ile yollarını ayırırlar. Eyüp usta sandal yapım işine devam eder.
( Recep Usta – Gövde yapımı )
Recep usta 1981 yılı Tuzla Petrol Ofis kamp yanı Mercan Yuvası Mevkiinde, bir dönemde Deniz harp okulu Tuzla’da SUKES TEKNE ATELYESİ adlı şirketini kurup faaliyetlerini İstanbul Tuzla bölgesinde çoğaltarak devam eder hem çekek hizmeti, tamirat, hem inşa işleri yapar.
Ahşap tekne yapımında kullanılan ağaçları ihalelere girerek bazen Adapazarı Düzce’ den Meşe, Yenice Çamı, Gürgen, Maun, Irako, sapelli bazen Karadeniz bölgesinden alırdı.
Meşe ağacı ağırlıklı olarak posta ve omurga yapımında kullanıldığı gibi teknelerin iç dekorasyonu mobilyalarında da kullanılıyordu. Kestane, posta ve omurgaların yapımında,.Tik ağır şartlarda suya direnci çok yüksek olması işleme zorluğuna karşı güverte kaplamalarında tercih edilirdi.
Süheyl FURKOÇ Haldun SİMAVİ Rahmi KOÇ Orhan TOYGER İnan KIRAÇ İNÖNÜ, damadı Metin TOKER
(Chris Craft - Orjinaline sadık kalınarak yapılan Recep usta yapım. Klasik ahşap sürat teknesi denize kavuşma anı – Recep ustanın En Küçük oğlu Sayın Nurettin SUKES ile – Tuzla ) ( Chris Craft - Recep usta yapım Klasik ahşap sürat teknesi denize kavuşma anı – Recep ustanın Küçük oğlu Nurettin SUKES ile –Tuzla ) Tersane önlerinde şimdiki gibi teknolojik sistemlerden önce küçük büyük guletler, motor yatlar büyük sağlam ağaç kütüklerin bir dizi iniş yolu şeklinde sabit rampalar kurulurdu denize belli bir derinliğe kadar inşa edilir sabitlenirdi. Birbirine bağlı bir ağ gibi bu rampa yol önce iyice yağlanır kayması kolaylaşırdı. Karada sabit makaralı ırgatlar ile az eğimli olan bu zeminde dikkatlice ve sabırla kaydıra, kaydıra yavaş, yavaş sürülür denize kavuşturulur veya kara bakımı için çekilirdi.
( Recep usta yapım – Nail KEÇELİ yelkenli gezi teknesi - Sancak baş omuzluk altında Recep usta ile hatırası )
( Recep usta – Tuzla 1991 )
Harun ULMEN’ in yetiştirdiği ve en sevdiği iki öğrencisinden biri olan Recep SUKES öğretmeninden aldığı güzel eğitimi kendi becerileri ile birleştirip işini kaliteli yapan, aranan bir usta olmuş, elinin altından 200 adet üzeri irili ufaklı çeşitli yelkenli, motorlu tekneler geçmiştir.
Hakan Demir - 23 Mayıs 2017 Salı 22:38 Sevgili Ömür, yazılarınızı büyük bir memnuniyet ile takip ediyorum. Bir yazınızda da denizle ile tekne ile uğraşmanın neden çok pahalı olduğunu ve devlet tarafından teşvik edilmesi gerekliliği üzerine bir yazı rica ederiz. Bayram kurtyılmaz - 20 Mayıs 2017 Cumartesi 07:29 ALLAH rahmet eylesin büyük insan büyük Usta her Mercan ı görüşümde içim sızlar çok ekmeğini vede çok fircasini yedim öğretici babında nurlar içinde yat Mustfa atabey - 17 Mayıs 2017 Çarşamba 22:06 Cok gzel ve emek dolu bir yazı olmuş tek nefesde okudum gene tebrkler devamını bekliyoruz Ali Hakan Koç - 17 Mayıs 2017 Çarşamba 21:19 Yazı mükemmel olmuş gerçekten faydalı bilgiler olmasının yanında bilinçlendirici ve hatırlatıcı oolmuş.günümüzde ahşap tekne yapımcılığının bulunduğu yerle ilgili yazımınızı yazmanız dileğiyle. Giray Gümüş - 17 Mayıs 2017 Çarşamba 13:41 Bu güzel yazınızdan dolayı teşekkür ediyorum Giray Gümüş(ismail Gümüş'ün torunu) TÜRK BAYRAĞI'NA GEÇİŞTE İSTİSNALAR