İran Protestoları ile Mollalar'dan Ruhani'ye uyarı!!!
İran’da geçtiğimiz hafta başlayan protestolar ekonomi hedefinden İran rejimine yönelik siyasi bir protesto haline dönüştürüldü. Birçok bölgesel uzmanlar ortaya farklı teoriler atmak suretiyle İran’da neler oluyor ve bu protestoların arkasında kim ve kimler var sorusuna cevaplar vermeye çalıştılar.
İran’ın en yüksek dini otoritesi Hamaney, dış güçleri ve ajanları hedef gösterdi. Amerikan Başkanı Trump ise İran halkının gösteri hakkını desteklediklerini açıkladı. Cumhurbaşkanı Ruhani ise protestocuların haklı talepleri olduğuna işaret ediyor. Türkiye dahil birçok ülke ise süreci yakından takip ediyor.
Genel de yapılan yorumlar olayların arkasında Amerika, İsrail ve Suudi Arabistan var. Hatta İngiltere’nin - bile parmağı olduğunu söyleyenler var. Peki öyle mi?
Tam anlamıyla evet diyemiz, en fazla kısmen payı var diye biliriz.
Daha net cevap almak istiyorsak ‘İran’da neler olduğunu’ anlayabilmek için devlet yapısının ne olduğunu iyi bir şekilde anlamamız gerekir.
Monarşi ile yönetilen İran, 1979 devrimiyle teokratik bir rejime geçiş yapmıştır. Humeyni’nin 1960’larda Velayet-i Fakih teorisi olarak ortaya attığı İslam Devleti düşüncesi çerçevesinde şekillenen yeni devlet düzeni, bu düşünceye özgün kurumsal yapılanmayı da beraberinde getirmiştir. Kuşkusuz en önemli değişiklik, yeni devletin güç odağındaki Rehberlik Kurumunun modern Şii siyaset teorilerine uygun bir şekilde anayasada yer alması olmuştur. Geniş yetkilerle donatılan Rehberlik, ülkenin en yüksek siyasi temsilcisi olmakla birlikte nihai karar alma merci olarak da İran’ın iç ve dış politikalarının belirlenmesinde en etkin otoritedir. Bu çalışma, Rehberlik Kurumunun dayandığı siyasi düşünce, sahip olduğu yetkiler ve devletin diğer esas kurumları ile olan etkileşimini konu edinmektedir. Çalışma, anayasa ve diğer temel metinler esas alınarak hazırlanmıştır.
İran devlet yapısı bu şekilde mezhepsel bir yapı üzerine bina edilmiş, halk ve hükümet üzerinde mezhep kurumun olduğunu söylemek İran’da neler olduğunu anlamamız açısından en önemli unsurdur. Daha açık bir ifade ile İran da yapılan protestoların arkasında Mollalar vardır.
-Mollalar , Ruhani’nin ekonomik sorunların çözümü vaatlerini yerine getiremeyen ve halkı aldatan bir yönetici olduğu algısını yaratarak İran’da hükümet ve halk üzerindeki gücünü muhafaza etmeye çalışıyor.
Çünkü Ruhani yönetimi dış siyasette çok ciddi kazanımlar elde etti. Başta nükleer anlaşmanın uygulanması, Suriye’de Esed Rejimi’nin ayakta kalması ve Irak’ta Irak hükümeti üzerindeki siyasi ve askeri gücü ile bölgesel bir güç olarak Mollaların gözünü korkuttu.
Kısa ve öz olarak İran’ı karıştıranlar ne Amerika ne İsrail ne de modern Lawrence’lar… Mollalar ile Hasan Ruhani arasındaki iç hesaplaşma… Hasan ruhani’nin açıklamalarına dikkat edecek olursak hem halkın taleplerinin karşılanmasını istiyor hem de Hamaney ve Mollaların Klasik söylemleri olan ‘ABD-İsrail’ fitnesi olarak nitelendirerek siyasi denge politikalarını muhafaza ediyor.
İran rejiminin yıkılması ne Amerika’nın ne de İsrail’in işine gelir. Özellikle mollaların hakim olduğu bir devlet anlayışı. Sebebine gelince Yemen ve Suriye’deki savaşlarda İran’ın mezhepsel desteği Siyonist-Haçlı ittifakına İslam ümmeti içindeki ayrılık ve ihtilafların kullanılmasının çok kolay olduğunu göstermiştir. Bu yüzden İran’da rejim yıkılmasını desteklemek bir tarafa dursun tam tersine mollalara her türlü desteği vereceklerini çok yakın zamanda göreceğiz. Irak ve Suriye de olduğu gibi….