Çevre dostu YEŞİL BİNA BREEAM Sertifikası (Assessment)
Çevre dostu yeşil binalar; Çevresiyle dost binalar, enerji ve suda yüzde 50 tasarruf sağlıyor
ÇEVRE DOSTU YEŞİL BİNA
BRE Environmental Assessment Method (BREEAM) ilk olarak 1990'da İngiltere'de kullanılmaya başlanan ama daha sonra dünyanın bir çok ülkesinde benimsenmeye başlanmış bir çevre dostu bina sertifika sistemidir. LEED sertifikasında olduğu gibi BREEAM sertifikasının amacı bir binanın ne kadar çevreye duyarlı oluğunun standartlara bağlanarak ölçümünün yapılmasıdır. Her sene yenilenen sertifika günümüzün çevre dostu teknolojilerini uygulayan binaların taçlandırılmasını sağlamaktadır.
BREEAM'in ülkemizde uygulanabilecek beş farklı versiyonu bulunmaktadır:
Şu ana kadar dünya çapında 200.000'den fazla bina (konut, iş yeri, alışveriş merkezi, vs.) BREEAM sertifikası almıştır. Bu özelliğiyle BREEAM dünyanın en tanınan çevre dostu bina sertifikasıdır.
Redevco ise, BREEAM sertifikalı çevreci alışveriş merkezlerinden ilk 2'sini, 2009'un 2. yarısında açmaya hazırlanıyor. Bunlar Ankara'da 50 bin metrekare brüt kiralanabilir alana sahip Gordion Alışveriş Merkezi ve Erzurum'da 32 bin metrekarelik brüt kiralanabilir alana sahip Erzurum Alışveriş Merkezi. 2 merkez, Türkiye'nin BREEAM sertifikasına sahip ilk çevre dostu binaları olacak. Redevco yetkilileri, Gordion'da elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 50'sinin kojenerasyon tesisi ile karşılanacağın, tesisin atık ısı, ısıtma ve soğutmada da kullanılacağını belirtiyor. Böylece enerji tüketiminden kaynaklanan CO2 emisyonunda yıllık 4 bin tonluk azalma olacak. Yetkililer, Gordion projesinde, BREEAM standartlarında "çok iyi" kategorisini hedefliyor.
Sertifikasız ama yeşiller
Sertifikasız olsa da yaklaşık 3 milyon euroya malolan RMİ Türkiye binası, çevreci nitelikler taşıyor. Betek Boya ve Kimya Sanayi AŞ'ye ait Gebze'deki tesiste bulunan bina, Türkiye ve Ortadoğu'nun jeotermal enerjiden faydalanan, doğal aydınlatma ve doğal havalandırma sistemlerine sahip; ortalamanın üstünde bir ısı yalıtım performansı gösteren ilk yapısı. RMİ Cephe Sistemleri Test ve Simülasyon Müdürü Güneş İnanın verdiği bilgilere göre, binada yıllık elektrik sarfiyatının 50-55 kWh/m2 olacağı tahmin ediliyor. İnan, Enerji İşleri Etüd İdaresi'nin resmi olmayan rakamlarına göre, Türkiye'de bir konutta yıllık enerji sarfiyatının ortalama 250 kWh/m2 olduğunu söylüyor.
BREEAM: Küresel atmosfer ve kaynakların kullanımı, yerel sorunlar, iç ortam ve sağlık ile çevrenin binalara etkisi üzerine yapılan değerlendirmelerle ve yine puanlama sistemi ile veriliyor. Puanlama, geçer, iyi, çok iyi ve mükemmel olarak niteleniyor. Sertifika, ofisler, perakende hizmet sağlayıcılar, endüstriyel işletmeler ve okullar için veriliyor. Sapphire: Aralık 2009'da bitmesi planlanan İstanbul Sapphire, çağdaş teknoloji ürünü bir yapı. Bina Türkiye'nin ilk çevre dostu gökdeleni. Binanın hava sirkülasyonu, cam örtü ve 3 katta bir yerleştirilen hareketli, kontrol edilebilir menfezler yardımıyla sağlanıyor. Ayrıca 2 cam kabukla örtülü binanın iç mekanları ısıtıldığında ya da soğutulduğunda daha uzun süre muhafaza edilebiliyor, bu da enerji tüketiminde yaklaşık yüzde 28 tasarruf sağlıyor. Bu menfezler doğal bir şekilde dış atmosferdeki havayı içeri alıyor ve iç mekanlardaki hava kalitesi yüksek tutuluyor.
Dünyadan bir örnek:
Ağustos 2006'da açılan New York'taki LEED Gold sertifikalı 46 katlı Hearst binası, yeşil mimarinin önemli örneklerinden. Yapının diyagonal dizaynı sayesinde yüzde 20 civarında daha az çelik kullanılmış. Kullanılan çeliğin yüzde 90'ı yeniden dönüştürülmüş. Binadaki aydınlatma sensörlerle kontrol ediliyor; enerji kullanımı diğer binalara göre yüzde 22 daha az. Çatısında toplanan yağmur suyuyla peyzaj bitkileri sulanıyor. Yüksek-verimli ısıtma ve soğutma sistemi, dışarıdaki havayı binanın yüzde 75'ini havalandırmak ve soğutmak için kullanabiliyor.
Tekfen'in yeni projesi LEED adayı
Tekfen Emlak Geliştirme Grubu, "çevre dostu" olma anlayışıyla yürüttüğü çalışmalarını LEED sertifikası standartları ile uyumlu hale getirmeye hazırlanıyor. Grubun yakında İstanbul'da başlayacağı Levent ofisi projesi kapsamında, toplu taşıma kullanımının artırılması, bisiklet kullanımı gibi alternatif ulaşım sistemlerinin özendirilmesi düşünülüyor. Yağmur ve atık suyunun toplanarak arıtılması ve geri kullanımı, atık yönetim planı oluşturulması, verimli su armatürleri kullanılarak su tüketiminin azaltılması da hedefleniyor. Binanın enerji kullanan sistemlerinin daha verimli hale getirilmesi ve iç hava kalitesinin yükseltilmesi için gerekli sistemlerin kurulması, bina kabuğunda kullanılan plantasyon ile gölgelendirme yaparak soğutma için harcanan enerjinin optimizasyonu ve bina otomasyon sistemleri ile enerji tasarrufu sağlanması gibi çevre dostu uygulamalar da plan dahilinde. Enerji tüketiminde en az yüzde 14 tasarruf hedefleniyor.
LEED, BREEAM gibi yapı ve yerleşimleri çevresel etkilerine göre değerlendiren sertifika sistemleri geliştiren yeşil bina konseylerinin Türkiye'de benzerini oluşturmak için çalışmalar yürüten Çevre Dostu Binalar Derneği Başkan Yardımcısı Duygu Erten, LEED ya da BREEAM gibi sertifikalara ait birçok puanın, Avrupa ve ABD'deki yasalara ve sektörel kodlara bağlı olarak düzenlendiğini belirtiyor. Dolayısıyla Türkiye'de sertifikasyon sistemi için de acele edilmemeli. Erten'e göre, zamanla oluşacak yerel know-how sayesinde bu sertifika sistemlerinin Türkiye versiyonlarının uygulanması mümkün olabilecek. Bunun için bina sahibinin seçimi ve devletin de katkısı önemli. Erten, "Bu sertifikaların kullanıldığı ülkelerde hükümetler, vergi ve kredi insiyatifleri gibi teşvikler vererek bu oluşumun paydaşı oluyor" diyor. Ayrıca Türkiye'ye uygun sertifika sisteminin gelişmesi için altyapı oluşturmak, kamu ve üniversitelerle ortaklık kurarak strateji belirlemek ve bir an önce üniversitelerde müfredata eko merkezli eğitim içerikleri eklenmesine öncülük etmek, ekolojik ürünlerle ilgili yerel kütüphaneler kurmak gerekiyor.
Siemens Türkiye yerleşkesinde neler yapıldı?
* Isı adası etkisini azaltmak için açık renkli malzeme kullanıldı.
* Büyük ağaçlar dikildi böylece gölgeleme artırıldı.
* Peyzajda yerel bitkiler seçildi.
* Damlama sulama sistemi kullanıldı.
* Peyzajda biyolojik arıtma tesisi suyu kullanıldı.
* Çatıdaki su, lavabo ve tuvaletlere yönlendirildi.
Diğer çevreci taktikler
* İnşaat sırasında çıkan naylon, metal, moloz gibi atıkların yüzde 75'i inşaat alanında kullanıldı.
* Çelik, yükseltilmiş döşeme ve betonda kullanılan uçucu kül dahil inşaat malzemesinin yüzde 35'i dönüşümlü malzemeden üretildi.
* Yüzde 40 oranında yerel malzeme kullanıldı. Nakliyeden doğacak fosil tabanlı yakıt tüketimi ve CO2 salımı azaltıldı.
* Boya, yapıştırıcı, silikon türü malzemenin kanserojen olmayanları tercih edildi.
* Cephe ve çatı kaplamasında beyaz renkli ve çevreye zararlı olmayan malzeme kullanıldı. Güneş ışınlarının yüzde 85'i geri yansıtıldı.
* Isı simülasyonuyla havanının giriş çıkış noktaları hesaplandı. Böylece yazın klima kullanımı minimuma indirildi.
* Lavabolarda sensorlu ve düşük debili batarya kullanıldı. Klozetler düşük debili tutuldu. Susuz pisuvarlar kullanıldı.
* Bina içine yüzde 30 daha fazla taze hava verildi.
* Toplantı odalarında hava kalitesi düştüğü anda otomatik olarak taze hava pompalanacak sensorlar konuldu.
* Isı geri dönüşümlü klima santrali mantığı kullanıldı. İçeri alınan havanın ısısı dışarı atılan havanın ısısı ile dengelendi. Böylece ortalama 5 derecelik ısınma ve soğutma yakıtsız sağlandı.
* 4 bin noktadaki sensorlar ile ısıtma soğutma havalandırma ve aydınlatma otomasyonu sağlandı.
* Güneşin binaya vurma açıları bilgisayarla hesaplandı ve buna uygun güneş kırıcılar kullanıldı.
Kaynak : Enis Tayman
Okunma : 19521