TÜRK DÜNYASI FORUMU :: TÜRKLERİN İNANDIĞI DİNLER :: ŞAMANİZM
tarafından YÖNETİCİ Bir Salı Haz. 09, 2009 2:53 pm
Erlik Han eski Türklerin ve Moğolların inancı Tengri'nin oğlu olmasına rağmen kötülüğü simgeleyen bir tanrıdır
İnanca göre Erlik Han, dünyanın yaradılışında Tengri'ye karşı fenalık yapmış ve Tengri onu ceza olarak yeraltı âleminin efendisi yapmıştır
Erlik Han, yeraltı Âleminin en alt katında yeşil demirden bir sarayda, gümüşten bir tahtın üzerinde oturur Orada kendine koyu kırmızı parlıyan ve çok az ışık veren bir güneş yaratmıştır Emirinde dokuz semerli boğası vardır.
Tanrıya fenalık eden Erlik Han lanetlenmiştir, Tanrı "Sen bana hile düşündün, fenalık ettin, senin halkın da hep hileciler, fenalık düşünenler olsun der" ve yarattığı karada dokuz dallı çam ağacının dokuz dalından kendi halkını türetirerlik bu halk benim olsun der tanrıya
tanrı da ona git kendi halkını kendin bul deyip Erlik'i geri çevirir Tanrının halkının bu agacın yalnız doğuya bakan 5 dalından istifade etmelerine izin verilmiştir Kalan 4 dal yasaklamıştır. Erlik gidip bu halkı baştan çıkarır Erkek olan Şeytan diye bilinesin, herkes seni ezmeye öldürmeye çalışsın" der Törüngeye "Sen benim sözümü tutmadın, 9 kızın 9 oğlun olacak ve hepsinden sen sorumlu olacaksın, insan neslini sen çoğaltacaksın"der "Hepinizi hanemden kovuyorum, dünyaya gönderiyorum, burda sizi ben beslerdim, ben korurdum, artık kendinizi besleyip koruyacaksınız, bir daha da sesimi duymayacaksınız" diye ekler Böylece Erlik insanoğluna ilk kötülüğünü etmiş olur.
Erlik Han Tasarımı
Erlik; sağlam gövdeli, atletik yapılı yaşlı bir varlık olarak düşünülür Gözleri, kaşları kara renklidir Çatal sakalı dizlerine değin uzanmıştır Yaban domuzunun azı dişlerine benzeyen bıyığı kulakları üzerine yerleşmiştir Kara ve kıvırcık saçlıdır Çenesi tokmağa, boynuzları ağaç köklerine benzer Kana benzer parlak yüzlü Erlik'in, kara demirden kılıcı ve kalkanı vardır Bineği kara at ya da kara boğadır (belki de öküz) Erklig Kan, Eski Uygur sanatında boğa ya da öküze binmiş olarak tasvir edilmiştir ki bunu, Osmanlı kozmolojisindeki dünyanın öküz üstünde durduğunu anlatan efsane ile aynı köke bağlamak mümkündür.
Erlik'in yedi -ya da dokuz- oğlu, dokuz kızı vardır Dokuz oğlu, adlarıyla birlikte şunlardır:
Karaş, Mattır, Şıngay, Kömür Kan, Badış Biy, Yabaş Kan, Temir Kan, Uçar Kan, Kerey Kan.
Altay şamanizmine göre Erlik'in oğulları yer altına inen şamana yol gösterirler Erlik ve oğulları için zayıf ve hasta hayvanlar kurban edilir Çünkü Altaylılar'ın inançlarına göre Erlik, kötü (zayıf ve sakat) kurbanlardan hoşlanır Erlik'e asla at kurban edilmez Ayrıca, Erlik'i simgeleyen şeyler ve tasvirler yapmak yasaktır Erlik Han'ın oğulları her zaman babaları gibi kötü değildir Bunlar, kötü ruhlardan insanları korurlar Babaları için yapılan kurban törenlerinde hazır bulunurlar ve töreni yöneten kamın Erlik Han'ın yanına gitmesine öncülük ederler Yeryüzündeki görevlerinden ayrı olarak Erlik'in oğulları yer altındaki gölleri, ırmakları, denizleri yönetirler
Kızları Kara Kızlar kut törenleri sırasında kamları baştan çıkarıp, onların başarısız olmalarına neden olurlar. Erlik ile iletişime geçen kamlara Kara Kam denir.
Erlik'in kızları, kam Gök Tanrı'ya (=Ülgen'e) kurban vermek için göğe çıkarken, kamı yataklarına çağırıp yolundan alıkoymağa çalışırlar. Kam, işini unutup Erlik'in kızlarının cilvelerine kanarsa başka ruhlarca cezalandırılır ve Tanrı'nın kurbanı kabul etmesi işi de tehlikeye düşer. Erlik'in kızlarından ikisi Sekiz Gözlü Kiştey Ana ile Erke Solton'dur.
Sibiryanın kuzeyinde yaşıyan ve doğaya bağlı bir yaşam sürdüren Türk halkı Dolganlarda anlatılan bir efsaneye göre, Erlik han Mamutları yeryüzünden alıp yeraltı alemine götürmüştür. Mamutlar orada pis kokuların, sıcağın ve karanlığın içinde Erlik Han'a hizmet etmek zorundadırlar. Eğer bir Mamut oradan kaçıp tekrar yeryüzüne ulaşmaya çalışırsa derhal buz kesilip ölür.
Wilhelm Radloff Dolganların bu efsane ile, ara sıra Tundra'nın binyıllardır çözülmemiş buzunun içinden dışarıya sarkan Mamut cesetleri bulmalarına açıklama uydurduklarını kestirmiştir.