5G Hayatımızda Neleri Değiştirecek? - Dünya Atlası
Şu anki senaryo
5G ile neler değişecek;
Türkiye’de de 2020 yılı hedeflenerek çeşitli kurumlarca başlatılan 5G’nin hayatımızda yaratacağı değişiklikleri ele aldık. 5G’nin şu anda hangi aşamada olduğunu inceledik.
Yeni nesil kablosuz geniş bant teknolojisi dünyayı daha akıllı yapacak. Multimedya mesajlaşmadan akan videoya, ağa bağlanan otomobillerden sürücüsüz otomobillere, Nano IoT’den vücuda yerleştirilebilen giyilebilir cihazlara kadar, her uygulamanın bir üst seviyeye çıkması bekleniyor. 5G, D2D standardını kullanan diğer cihazlara bağlanabilen çok sayıda cihazın olduğu ve güvenlik açığının son derece zor olduğu bir seviye vadediyor. Bu D2D teknolojisi, ağ kapsamı dışında kalındığında bile yararlı olacaktır. Geniş bir sensör ağı dizisi, ev güvenlik sistemleri, enerji şebekeleri ve eğlence için kullanılabilir.
Temelde 5G, 4G teknolojisinin Dünya Kablosuz Web ile entegre edilmiş halidir. Şu anda bant genişliği açısından, 4G’nin sunduğu 200Mbps’e karşılık, 5G 1Gbps’den daha fazlasını sunuyor.
İletişim sektörü, 5G şekillendiğinde çok büyük bir talep görecektir. Bu nedenle var olan teknolojinin yerine geçmesi için 5G, bit hızı değerinin düşürülmesini gerektiriyor. 5G’nin 4G’den en azından on kat daha hızlı olması, en azından 10Gbps sunması bekleniyor. Böyle yüksek bit hızını desteklemek için, gecikmenin bir milisaniye kadar düşük olması gerekir. Bununla birlikte bazı telekom irmalarının da 5G’ye ilişkin büyük beklentileri var. Bir rapora göre uzmanlar, 5G ağlarının 20Gbps’e kadar hızlarda veri transferine izin verebileceğini düşünüyorlar. Benzer şekilde Nokia da, 5G’nin 3D’de 8K video izlenmesine izin vereceğini düşünüyor.
Uzmanlar, 5G’nin sağlayacağı düşük gecikmeli, çok hızlı, çok güvenilir ve çok yüksek kapasiteli iletimlerin, iletişimi ve akan medyayı daha da hızlandıracağını iddia ediyorlar.
Global olarak 5G üzerine çalışmalar başladı. ABD, bu teknoloji için yüksek bant spektrumunu açarak, 5G’yi kullanma konusunda adım atan ilk ülkelerden biri oldu. Raporlara göre ABD’de FCC kurumu bu alandaki çalışmaları başlattı.
Samsung, Cisco ile birlikte Amerikan Telekom şirketi Verizon’un işbirliği ile ABD’de bu yılın Şubat ayında 11 şehirde 5G denemelerini başlattı. Uçtan uca birden fazla üreticinin ürünlerinden oluşmuş 5G denemesi, ilk olarak Michigan’da başlatıldı. ABD’de en azından beş şehirdeki denemelerin 2018 mali yılının ikinci çeyreğinde başlatılması planlanırken, toplam 11 şehirdeki pilot projeler 2017’nin sonuna kadar gerçekleştirilecek. Deneme ağı, Cisco Advanced Services ve Samsung sanal RAN (vRAN) çözümlerini içeren Cisco Ultra Services Platform’unun parçası olarak sanallaştırılmış bir 5G paket çekirdeğine sahip. Bu, deneme için anlaşma imzalayan Verizon müşterilerine geniş bant servislerini sağlayan Samsung’un 5G baz istasyonları ve 5G router’lerı ile birlikte kullanılıyor. Denemeleri yürüten şirket yöneticileri, ağ mimarisi açısından, özellikle de 5G’nin yeni endüstrileri birbirine bağlamak ve eşsiz servis senaryolarını güçlendirme hedei açısından heyecanlandıklarını söylüyorlar. Ayrıca, ağ fonksiyonunun sanallaştırılmasına doğru bir değişimin endüstri değer zincirinde yeni fırsatlar yaratacağını, bunun da tüketicilere ve kurumlara daha fazla değer katmak için öncü endüstri liderleri ile işbirliğine izin vereceğini belirtiyorlar. Araştırma şirketi IDC yöneticileri de, 5G’nin başarısının, hem güçlü olan hem de telsiz erişimi ve paket çekirdeği 5G mimarinin uçtan uca birleştirilmesini sağlayan bir çerçeve geliştirilmesine bağlı olduğunu iddia ediyor. Uzmanlar, bu denemelerin, anahtar 5G teknolojilerinin hazır olduğunu gösterdiğine, böylece 5G ağlarının ticari kullanımı için bir yol oluşturulduğuna işaret ediyorlar. Bunlar ayrıca, ağ operatörlerinin, çeşitli üreticilerin bağımsız ağ altyapısı ürünlerini seçerek, pazarlarının ihtiyaçlarına göre 5G ağlarını kullanabileceklerini de gösteriyor. Yapılan bir çalışmaya göre, bu hızlarda kullanıcılar, tam bir ilmden yüz kat daha büyük bir dosyayı sadece 3 saniyede indirebilecekler. Bununla birlikte, bu hızın gerçek zamanlı olarak gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceği sorgulanıyor. Çinli telefon üreticisi Huawei de, diğer alanlarla birlikte 5G teknolojisini incelemek için üniversite ile işbirliğine gitti. Güney Kore de, 5G teknolojisini 2018 Olimpiyatları’nda sunmayı ve 3.2Gbps’e kadar yüksek veri iletim frekansını kullandırmayı hedeliyor. Japonya da 2020’ye kadar 5G mobil servisleri sunmayı planlıyor. Tokyo’da ve uzak alanlarda denemeler başlatıldı. İlk deneme bir motor yarışında gerçekleştirildi ve saatte 150 km hızla giden bir araçta 2,5Gbps’lik veri hızına ulaşıldı. Deneme, Samsung ile işbirliği halindeki NTT Docomo tarafından yapıldı. Japon telekom devi, 23 bağlantılı cihazın kullanıldığı bir denemeyi de Huawei ile birlikte 2016 Ekim’inde gerçekleştirmişti. Orada da 0,5 milisaniyenin altındaki bir gecikme seviyesi ile toplam 11,29Gbps’lik veri hızına ulaşılmıştı. Hükümet bu denemelerle 5G ağının yüksek hızlı trenlerde de kullanılıp kullanılamayacağını görmek istiyor.
5G, kablosuz ağlardaki bir sonraki büyük devrim olarak düşünülmüştü. Bu teknolojiden büyük bir beklenti oluştu, çözümler sunması ve sadece değişiklik gerekmeyen iletişimi değil bağlantıyı da geliştirmesi bekleniyor. Böylece 5G, daha hızlı akan videoya ek olarak üç önemli uygulama alanı bulacak. Bir standart kurumu tarafından düzenlenen öneriler taslağına göre 5G, gelişmiş mobil geniş band, büyük makine tipi iletişim ve çok güvenilir, düşük gecikmeli iletişim için yaygın olarak kullanılabilecek.
5G teknolojisi, veri traiğindeki geniş büyümeyi de desteklerken, sanal gerçeklik gibi uygulamalar için Gbps veri hızlarını içererek mobil geniş bandı geliştirecek. Çok güvenilir iletişimden anlaşıldığı kadarıyla, 5G’nin düşük gecikmesi , daha az teknik sorunları olan daha hızlı iletişimi garantileyecektir, böylece çeşitli endüstrilerde verimlilik artacak ve gecikme süresi azalacaktır. Sağlık, otomotiv (akıllı otomobiller ve akıllı mobilite konsepti 5G’ye dayanır) gibi sektörler ve Nesnelerin Interneti (IoT), bu teknolojiden oldukça kazançlı çıkacaktır.
5G, çok sayıda sensörün ve cihazın bağlanması için bir platform sağlayarak, IoT’ye önemli ölçüde destek olacaktır. Servis sağlayıcılara da, bant genişliği, kapasite ve altyapı sınırlamalarının üstesinden gelmelerine yardımcı olacaktır. Bu yılın başlarında Ericsson, Güney Kore’de SK Telecom ve BMW ile işbirliği yaparak, açık havada 5G mobilite denemesi yaptı. Bu, ilk çok araçlı 5G denemesiydi. Denemeler, Alman oto devi BMW’nin otomobil test parkurunda kurulan bir 5G test ağında gerçekleştirildi. Denemeler başarılı bir şekilde tamamlandı ve 5G’nin, düşük gecikme ve sürekli iki yönlü iletişim gerektiren V2X (araç bağlantısı) servislerini destekleyebileceğini gösterdi.
Denemeler ayrıca, milimetrik dalga frekansı bandında çalışan birden fazla cihaz ile birden fazla mekân ve birden fazla iletim noktasında, yeni önemli 5G özelliklerini de ortaya çıkardı. Makine tipi iletişim açısından 5G, geniş kapsamı ile büyük ucuz IoT bağlantılarını destekleyecek, böylece erişilemeyen alanlarda bağlantı sağlayacak. Bu, büyük miktarlarda veriler üreten endüstriler için kullanışlı. Örneğin ilo yönetiminde bir 5G ağı, araçtaki motor performansı, toplam gidilen yol ve belirlenen hatalar üzerine yeni bilgiler göndererek kesintisiz bağlantıyı garantileyecek. Böylece gereksiz maliyetlerin önüne geçilecek, yakıt verimliliği maksimuma çıkarılırken, sürüş süresi de en uygun hale getirilecektir.
Diğer taraftan uzmanlar, 5G’nin yakında ekosistemimizin temel yapısını oluşturacağını, bütün endüstrileri birbirine bağlayacağını söylüyorlar. Robot bilim ve otomasyon, yapay zekâ, havacılık elektroniği ve tarım, 5G’nin sunduğu olanaklardan kesinlikle yararlanacak sadece birkaç endüstri.
Türkiye’de de 5G teknolojileri üzerindeki çalışmalar bütün hızıyla sürüyor. Turkcell, geçtiğimiz Ocak ayında Ericsson işbirliği ile 15 GHz bandında Türkiye’nin ilk 5G testini yaparak saniyede 24,7 Gbit hıza ulaşmayı başardı. 15 GHZ gibi yüksek bir bantta yapılan test, bu bakımdan da dünyadaki ilk denemelerden birisiydi.
5G teknolojilerinin geliştirilmesi amacıyla birlikte çalışan Turkcell ve Huawei, inovasyon çalışmaları çerçevesinde beraber ilk 5G mmWave hız testini önceki ay gerçekleştirerek bir rekora daha imza attılar. 71.5 – 73.5 GHz frekans bandı aralığında gerçek 5G ekipmanları kullanılarak gerçekleştirilen testte, saniyede 70 Gbps gibi ulaşılması zor bir sistem hızına erişilerek Türkiye’de bu alanda yeni bir hız rekoruna ulaşıldı.
Türk Telekom da Şubat ayında 5G Mükemmeliyet Merkezi’ni, ODTÜ Teknokent’in içinde açtı. Merkez, başta 5G olmak üzere Türkiye’nin milli yazılım çalışmaları gibi önemli projelerin test edildiği yer olacak. Vodafone, 4.5G teknolojisine göre 10-100 kat daha hızlı olması beklenen 5G’ye giden yolda Lisanslı/Lisanssız Spektrum Birleştirme, Darbantta Nesnelerin İnterneti, Noktadan Noktaya Havadan Yüksek Hızda Veri Aktarımı, Portatif Çekim Noktaları ve Şebeke Fonksiyon Sanallaştırma aşamalarından oluşan 5 adımlı bir çalışma yürütüyor. Türkiye’nin Dijital Dönüşümüne liderlik etme vizyonuyla faaliyet gösteren Vodafone, 2020 yılında hizmete sunulması beklenen 5G teknolojisinde global deneyimini Türkiye’ye taşımaya hazırlanıyor.
Uzmanlar, 5G bir kere başarılı bir şekilde uygulamaya geçtikten sonra, telekom uydusu, dünya görüntüleme uydusu ve navigasyon uydusu ağlarını içeren uydu ağları ile yenileneceğini tahmin ediyorlar.
Yüksek hızlı elektromanyetik sinyalleri yaymak için, yol kenarları, köyler, mağazalar ve hastaneler gibi farklı coğrafi konumlara nano antenlerin kurulmasına yönelik öneriler var. Yüksek hızlı optik fiber kablolar da yüksek hızlı geniş bant sinyallerini taşımak için kullanılacaktır. 5G tamamen kullanılmaya başlandığında, denizden uzaya bağlantı kurulması da mümkün görünüyor.
➤ Maksimum kapasite: Hız ve kapasitede yüksek artışlar görülecek.
➤ Düşük gecikme süreleri: 1-10 milisaniye seviyesine düşmesi bekleniyor.
➤ Frekans kullanımı: 6GHz üstü kullanılacak, bant genişliği çok yüksek olacak.
➤ Kişiselleştirme: Gerçek kişiselleştirme dönemi başlayacak.
➤ Servise göre kapasite: Şebeke kapasitesi bölümlenerek sunulacak.
➤ Hareket halinde yüksek hızda kesintisiz iletişim: 500 km ve üzeri hızlarda da kesintisiz iletişim sağlanacak.
➤ Minimum enerji kullanımı: Yıllarca pili tükenmeyen sensörlerle tanışacağız.
Çevre 26 Nisan 2019