Sözcüklerin yazımında nelere dikkat edilmeli?
26-05-2013, 06:32 #1 (permalink)
Türk Dil Kurumunun Yürütme Kurulunun ve Yönetim Kurulunun onayı ile basılan Yazım Kılavuzu'na göre Türkçe kelimelerin yazılışındaki bazı kurallar:
2- Milli ve dini bayramlar büyük harfle başlar. Ramazan Bayramı Kurban Bayramı Cumhuriyet Bayramı.
3- Belli günlerin isimleri cümle içinde oldukları zaman büyük harfle başlanılarak yazılır. Anneler Günü Nevruz Tiyatro Günü.
4- Milletlerin boyların oymakların dil ve lehçelerin adları büyük harfle başlar. Türk Kırgız Tatar Alman Türkçe Almanca Hintçe Latince.
5- Din ve mezhep adları da büyük harfle başlar. Müslüman İslamiyet İslamlık Hristiyan Katolik.
6-Akrabalık adları bildiren kelimeler küçük harfle yazılır. Sevgili kardeşim Ayşe teyze Saim amca.
7- Mektuplardaki hitap cümlelerinde ilk kelime büyük harfle başlar ondan sonrakiler özel isim değilse küçük devam eder. Değerli dayıcığım Sevgili kardeşim.
8- Resmi yazılarda hitapların birinci kelimesi ve ondan sonra gelen isim soylu kelimeler büyük harfle başlar. Sayın Başkan Sayın Müdür.
9- Levhalar ve açıklama yazıları büyük harfle başlar. Levha yazıları birkaç kelimeden oluştuğunda ilk kelime büyük harfle başlar. Giriş Çıkış Vezne Doktor Başkan.
10- Gazete dergi kitap adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar. Özel ada dahil olmayan sözler büyük harfle başlamaz. Milliyet gazetesi Türk Dili dergisi.
11- Kişi isimleri ve soy isimleri büyük harfle başlar. Mehmet Akif Ersoy Ziya Gökalp Cahit Sıtkı Tarancı Ömer Seyfettin. Unvan ve sayı bildiren isimler büyük harfle başlar. Öğretmen Hüseyin Profesör Kenan Dr. Coşkun Binbaşı Ali Hamdi Bey Mustafa Efendi Zeynep Hanım.
12-Tarihe geçmiş kişilerin belirlenmiş bilinen unvanları lakapları da büyük yazılır. Yavuz Sultan Selim Fatih Sultan Mehmet Nişancı Mehmet Paşa Safiye Sultan Şeyhülislam Esad Efendi Gazi Osman Paşa Mimar Sinan.
13- Kişilerin takma adları (mahlas) büyük yazılır. Avni: (Fatih Sultan Mehmet)  Muhibbi: (Kanuni Sultan Süleyman) Tarhan: (Ömer Seyfettin)  Mehmet Ali Sel: (Orhan Veli Kanık)  Aydede: (Refik Halit Karay)  Deli Ozan:
(Faruk Nafiz Çamlıbel)  Baki  Fuzulî  Dertli  Kaygusuz Abdal.
14- Din kavramları içinde geçen özel adlar büyük yazılır. Tanrı Allah Cebrail Zeus. Tanrı kelimesi özel bir ad ola-rak kullanılmadığı zaman küçük yazılır. Eski Yunan tanrıları ilkel kabilelerin tanrıları.
15-Coğrafya ve astronomi ile ilgili yayınlarda Güneş Dünya Ay Merkür gibi gezegen ve yer isimleri büyük yazılır.
16- Özel coğrafya adları büyük yazılır. İstanbul Konya Akdeniz Uludağ Kızılırmak Pınarbaşı Asya Avrupa Güneydoğu Anadolu.
17- Ülke adları büyük harfle başlar ülke adlarından sonra gelen krallık halk cumhuriyeti cumhuriyet gibi kelimeler de büyük harfle başlar. Türkiye Cumhuriyeti Arnavutluk Halk Cumhuriyeti Birleşik Arap Emirlikleri Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Amerika Birleşik Devletleri Çek Cumhuriyeti.
18-Yabancı yer adlarının bitişik veya ayrı yazılışında yabancıların kullandığı biçimlere uyulur. Hyde Park New York Buenos Aires San Marino.
19-Yabancı dağ tepe akarsu göl adlarının yazılışında yabancı yazılışlara uyulur. Leman Mississippi Frie Mont Bianc.
20- Bazı yabancı şehir dağ göl ve akarsuların adları dilimize Türkçe biçimleriyle yerleşmiştir. Türkçe söylenişe uygun bu adlar Türk yazılış kurallarına uygun olarak yazılır. Viyana (Wien) Marsilya (Marseille) Venedik (Venezia)
21-Yer adlarında ilk isimden sonra gelen deniz göl nehir dağ boğaz vb. tür bildiren ikinci isimler küçük harfle başlar İstanbul şehri Marmara denizi Erciyes dağı Meriç nehri. Balkaş gölü. Ancak ikinci isim özel isme dahil ise ve ikisi birden kastedilen kavramı karşılıyorsa ikinci isim de büyük harfle başlar. Bu halde dağ deniz ve göl boğaz ırmak kelimeleri büyük harfle yazılır. İstanbul Boğazı Çanakkale Boğazı Beyşehir Gölü Tuz Gölü Rumeli Kavağı Haymana Ovası Muş Ovası.
22- Yukarıdaki maddede olduğu gibi mahalle meydan bulvar cadde sokak geçen bu kelimelerin baş harfleri büyük yazılır. Abbasağa Mahallesi Eminönü Meydanı Türk Ocağı Caddesi Kızılay Meydanı.
23-Özel adlardan meydana gelmiş mahalle meydan bulvar cadde ve sokak adları büyük harfle başlayıp ayrı olarak yazılır. Fevzi Çakmak Caddesi Cemal Nadir Sokağı Barbaros Bulvarı.
24- Saray köşk han kale köprü anıt vb. yapı adlannın bütün kelimeleri büyük harfle başlar. Topkapı Sarayı Çankaya Köşkü Mostar Köprüsü.
25- Kurum kuruluş işletme kooperatif okul birlik dernek adlannın her kelimesi büyük harfle başlar. Türkiye Büyük Millet Meclisi Dış İşleri Bakanlığı Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Millî Kütüphane Atatürk Hava Limanı Edebiyat Fakültesi Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu Toprak Mahsulleri Ofisi Et ve Balık Kurumu İstatistik Enstitüsü Fakirleri Koruma Derneği Bakanlar Kurulu.
26- Kurum merkez bakanlık üniversite gibi kuruluş bildiren kelimeler belli bir kurum kastedildiğinde büyük harfle başlar. Bu yıl Meclis yeni döneme erken başladı.
27- Bazı kuruluşların adlarım yazarken yaygınlık kazanmış şekillerine uyulur. Genelkurmay Başkanlığı Kara Yolları Genel Müdürlüğü İç İşleri Bakanlığı. Bu isimler kalıplaşmış olduğu için uygulanan biçimleri ile yazılırlar.
28- Kurum ve kuruluş adlarında yer alan kelimeler bazen söz içinde geçebilirler o zaman küçük harfle yazılmaları gerekir. Bugün radyo ve televizyon programları iyi değildi.
29- Hukukla ilgili her kanun tüzük yönetmelik yönerge genelge adlannın her kelimesi büyük yazılır. Nutuk Medenî Kanun Borçlar Hukuku.
30- Özel ad kendi anlamı dışında yeni bir anlam kazanmışsa küçük harfle başlar hicaz (makam) acemi (tecrübesiz) amper (elektrik akımı şiddet birimi) allahlık (saf zararsız). Müzikte kullanılan makam ve tür adları küçük harfle başlar. Nihavent hicazkar türkü varsağı.
31 -Yer ve millet adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde özel adlar büyük harfle başlar. Antep fıstığı Brüksel lahanası Frenk gömleği Japon gülü.
« Kutup yıldızıyla nasıl yön bulunur? | Doğada yön nasıl bulunur? »
Sözcüklerin yazımında nelere dikkat edilmeli? konusu, GENEL KÜLTÜR / Eğitim ve Öğretim forumunda tartışılıyor.
İhtiyaçlar karşılanırken nelere dikkat edilmeli? ebush Eğitim ve Öğretim 0 31-03-2013 05:15