EL HİJYENİ VE ÖNEMİ – HAZIRLAYAN: ZÜBEYDE SARIİPEK – Eskişehir Sağlık Çalışanları Derneği
vildankestane@mynet.com MAKALELER Aralık 31, 2018 | 0
SAĞLIK BAKIM HİZMETİ İLE İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLAR (NOZOKOMİYAL ENFEKSİYONLAR) VE SAĞLIK BAKIM HİZMETİ İLE İLİŞKİLİ ENFEKSİYONLARDAN KORUNMADA EL HİJYENİNİN ÖNEMİ
Hasta hastaneye yattığında inkübasyon döneminde değilse veya o enfeksiyonun belirti ve bulguları yoksa hastanede ortaya çıkan enfeksiyonlar “nozokomiyal” olarak değerlendirilir. Genellikle nozokomiyal enfeksiyonlar hasta hastaneye yattıktan 48-72 saat sonra ve taburcu olduktan sonra 10 gün içinde gelişir. Lejyonella veya su çiçeği gibi inkübasyon süresi uzun olan enfeksiyonlar için bu zaman çerçevesi uygun şekilde düzenlenir. Enfeksiyon hastaneye yatış sırasında var olan infeksiyöz bir olayın komplikasyonu veya uzantısı ise nozokomiyal kabul edilmez. Yenidoğanda nozokomiyal enfeksiyon kriterleri karmaşıktır ve hastanede kalış süresiyle ilişkilidir. Annede hastaneye yatış sırasında enfeksiyon yok, ama 48- 72 saat sonra doğan bebek infekte ise bu enfeksiyon nozokomiyal kabul edilir. Transplasental yoldan geçen enfeksiyonlar bu kategoriye alınmaz.( 1)
Yapılan çalışmalarda sağlık bakım hizmeti ile ilişkili gelişen enfeksiyonların önlenebilir bir tıbbi hata olduğu ve El hijyeni kurallarına uyumun hastane enfeksiyonu insidansını azalttığı bilinmektedir.
Bu konudaki ilk örneklerden biri Semmelweis’ın 1847 yılındaki gözlemidir. Semmelweis, 1846 yılında Viyana’da çalışmakta olduğu hastanede tıp öğrencileri ve doktorlar tarafından doğum yaptırılan klinikteki mortalitenin, ebelerin doğum yaptırdığı kliniğe oranla çok daha yüksek olduğuna dikkati çekmiş ve her iki klinikte de hastalar arasında klorlu bir çözeltiyle ellerin temizlenmesi uygulamasını başlatarak mortalite hızlarında önemli bir azalma sağlandığını görmüştür. Bu uygulama, vücut sıvı ve salgıları ile kontamine olmuş ellerin hastadan hastaya geçerken antiseptik bir ajanla temizlenmesinin, hastane ortamında bulaşıcı hastalıkların yayılımını su ve sabunla el yıkamaya oranla daha etkin bir şekilde azalttığını gösteren ilk bilimsel kanıt olarak kabul edilmektedir.(2)
0n dokuzuncu ve 20. yüzyılda yapılan çok sayıda çalışmayla el hijyeninin, enfeksiyon kontrolündeki önemli rolü kanıtlanmıştır.( 2 )
El hijyeni denildiğinde ellerin temizlenmesinden daha çok temiz tutulması gerekliliği anlaşılmalıdır.(3)
Hastane enfeksiyon etkenlerinin sağlık çalışanlarının elleri aracılığıyla bir hastadan diğerine taşınması için birtakım basamakların gerçekleşmesi gerekmektedir. Bunlar;
Hastanın cildinde veya yakın çevresindeki cansız yüzeyler üzerinde bulunan mikroorganizmaların temas yoluyla sağlık çalışanlarının ellerine geçmesi (bulaşması),
Sağlık çalışanlarının ellerine bulaşan mikroorganizmaların dakikalar boyunca canlılığını koruması
Sağlık çalışanlarının ellerini yeterince temizlememesi (ellerini yıkamaması/yetersiz yıkaması veya el antisepsisi sağlamaması/yetersiz el antisepsisi sağlaması ya da el hijyeni sağlamak için uygun olmayan ürün kullanılması),
Sağlık çalışanlarının kontamine olmuş ve temizlenmemiş elleriyle bir başka hastaya temas etmesi veya cansız bir yüzeye/alete dokunması.
Hastane infeksiyonu etkeni olan mikroorganizmalar sadece infekte veya akıntılı yaralardan değil, aynı zamanda bu mikroorganizmalarla kolonize olan bütünlüğü bozulmamış normal görünümlü hasta cildinden de izole edilebilmektedir. (2)
EL HİJYENİ ENDİKASYONLARI
Hastayla temastan önce ve hastayla temastan sonra sağlık personelinin el hijyeni uygulamasındaki amaç geçici floranın uzaklaştırlmasıdır. Cerrahi girişimlerden önce uygulanan cerrahi el antisepsisindeki amaç ise geçici floranın tamamen uzaklaştırılması yanında kalıcı floranın da sayıca azaltılmasıdır.(3)
Ellerde gözle görülür kir varlığında veya elimizi kirli hissettiğimizde mutlaka antimikrobiyal ve ya nonantimikrobiyal sabun ve su ile hijyenik el yıkama yapılmalıdır.
Ellerde gözle görülür kir yoksa alkol bazlı el antiseptikleriyle ovma yapılmalıdır.
Sağlık hizmeti ile ilişkili enfeksiyonların önlenmesinde en önemli yeri tutan el hijyeni 5N kuralına uygun olarak aşağıdaki şekilde sağlanmalıdır. (2)
1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) Tarafından
Belirlenen Hastane İnfeksiyonu Tanımları
2. El hijyeni klavuzu
3 . USLUER G, Hastane Enfeksiyonları Kontrolü El Kitabı Yayın No:
Önceki: Önceki yazı: ESÇAD AÇILIŞ DAVETİ
Sonraki: Sonraki yazı: ESGAZETE.COM DAN ESÇAD AÇILIŞI