Obezite Cerrahisi Rehberi - Medicorium
Aşırı kilolu hastaya kilo verdirmek üzere uygulanan cerrahi müdahalelere obezite cerrahisi, veya Eski Yunancada ağırlık anlamına gelen “baros” sözcüğünden türetilen bariatrik cerrahi adı verilir. Bu metodlar aslında midenin ya da incebarsakların bir kısmının çıkarılmasına dayanan kanser ve ülser ameliyatlarından geliştirilmiştir. Bu operasyonları geçiren hastaların ameliyattan sonra hızla kilo kaybetmesi, cerrahların aynı prosedürleri morbid obezitenin tedavisinde de kullanma fikrini geliştirmesine yol açmıştır.
ABD’de tüm yaş gruplarında obezitenin yüksek oranlarda görülmesi ve ameliyatsız kilo kaybettirici metodların başarısızlığı, aşırı kilolu hastalar için bariatrik cerrahiyi önemli bir seçenek haline getirmiştir. 2005’de yaklaşık 170.000 bariatrik operasyon gerçekleştirilmiştir. Ortalama hasta grubu 30’lu yaşlardadır, ancak mide kelepçesi ve roux-en-y bypass ameliyatları uygulama yaşı 13 yaşındaki adolesanlara kadar inmiştir. (bakınız: Bariatrik istatistikler)
Amerikalı yetişkinlerin % 30.5’inin, yani 61.3 milyon kişinin obez olduğu bilinmektedir. Ağır obezite oranları da giderek artmaktadır. Amerika’daki erişkinlerin 9.6 milyonunun BMI değeri 35-40, 6 milyonunun ise 40’ın üzerindedir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) bir obezite pandemisinden bahsetmektedir. 1995 yılında dünyada 200 milyon obez erişkin varken 2000 yılında bu sayı 300 milyona ulaşmıştır.
Aşırı vücut yağı birikimi, çok sayıda sağlık problemine yol açarak erken ölüm olasılığını arttırır. BMI değeri 30 ve üzerinde olan obez hastaların çeşitli nedenlerden ölme riskinin, BMI değeri 20-25 olan normal bireylerle karşılaştırıldığında % 50 ila % 100 arttığı belirlenmiştir. BMI değerinin 40’ın üzerine çıktığı morbid obezite ve 50’nin üzerine çıktığı süper morbid obezite durumlarında erken ölüm riski anlamlı şekilde yükselmektedir. Obezite nedeniyle artmış ölüm riski ateroskleroz, kalp krizi ve inme gibi yandaş hastalıklara bağlıdır. Obeziteyle ilişkili diğer hastalıklar diabet, hiperinsülinemi, insülin direnci, obstrüktif uyku apnesi, nefes darlığı, astım atakları, gastroözofageal reflü hastalığı, bel ağrısı, artrit, koroner hastalıklar, idrar kaçırma, iktidarsızlık ve venöz hastalıklardır.
Mide kelepçesi olsun, gastrik bypass olsun, obezite cerrahisi geçirdikten sonra yeme alışkanlıklarınızda çok radikal bir değişiklik yapmaya hazırlıklı olmalısınız. Yeni mide poşunuzun küçük hacmine bağlı olarak küçük miktarda gıda alımından sonra kendinizi tıkanmış hissedeceksiniz. Aşırı miktarda yeme veya çok hızlı yeme gastrik bypass ameliyatından sonra “dumping sendromu” olarak adlandırılan şiddetli bulantıyı tetikleyebilir. Mide küçültücü operasyonlardan sonra tipik bir diyet berrak sıvı gıdalarla başlar. Zamanla ve aşamalı olarak yarı katı ve katı gıdalara geçilebilir. Diyet yağlardan fakir olmalıdır. Bu, kalıcı kilo kaybını sağlayabilmek için sizin kalıcı yeme tarzınız haline gelmelidir.
Bu, genellikle hastanın yeme ve egzersizle ilgili ameliyat sonrası kılavuzlarına uyum sağlamaktaki isteksizlik ve başarısızlığına bağlıdır. Sonuç olarak, daha az uyumlu bu hasta grubunun anlamlı bir yüzdesi ameliyattan 2-5 yıl sonra tekrar kilo almaya başlamaktadır. Bu özellikle mide kelepçesi ve gastrik stapling ameliyatları için geçerlidir. Bununla birlikte, iyi motive olan, ameliyat sonrası uygun desteği alan hastalar, anlamlı ve kalıcı kilo kaybı sağlamaktadır. Bariatrik cerrahinin ölüm oranları ve yandaş hastalıkları azaltmakta anlamlı etkisi kanıtlanmıştır. Yanısıra, hastalar çok sayıda sağlık kazanımı sağlamaktadır. Örneğin, hipertansiyon hastaların % 50’sinde düzelmektedir, kolesterol ve diğer kan yağlarında da gözle görülür düşüş izlenmektedir. Tip 2 diabet hastaların % 80’inde düzelmekte, hiperinsülinemi ve insülin direnci gibi durumlar da da belirgin iyileşme izlenmektedir. Uyku apnesi hastaların % 75’inde düzelirken, nefes darlığı % 75-80 oranında hafiflemektedir. Özellikle gastroözofageal reflü hastalığıyla ilişkili olan astım atakları anlamlı ölçüde azalmaktadır. Obezite cerrahisi ayrıca bel ağrısı, artrit, heartburn (göğüs duvarında yanma), idrar tutamama ve venöz hastalıkları da düzeltmektedir.
Obezite cerrahisi de, tüm diğer ciddi cerrahi girişimler gibi belli riskler taşır. Standart risk faktörleri hastanın genel sağlık durumu, cerrahın deneyimi, ameliyat odasının kalitesi ve anestezi uzmanının tecrübesidir. Vakitsiz ölüm bariatrik vakaların yaklaşık % 1-2.5’unda görülür. Burada dikkat edilmesi gereken, süpermorbid obezlerin yani 150-200 kilolardaki hastaların da ortalamaya dahil olduğudur. Bunun dışında, uygulanan operasyon tipine göre değişen riskler de söz konusudur.
1-Fıtık, vakaların ortalama % 10-20’sinde görülür. Laparoskopik cerrahinin gelişiminden sonra bu oranlar azalmıştır.
3-Enfeksiyon: Vakaların yaklaşık % 5’inde görülür.
Gastrik bypass veya mide kelepçesi ameliyatlarından sonra hastalar ameliyat öncesi aşırı kilolarının yaklaşık % 80’ini kaybederler. Bu kilo kaybı aşırı miktarda gevşek ve sarkan bir deri görüntüsüne yol açabilir. Fazla kilo tüm vücuda eşit yayılmadığından bölgesel sarkmalar olabilir. Bariatrik cerrahiden sonra oluşan sarkmaları tedavi etmenin tek yolu bir başka operasyondur. Sık uygulanan plastik cerrahi prosedürleri tummy-tuck (karın germe), kol germe, meme kaldırma, erkek meme redüksiyonu, boyun germe ve bacak germe operasyonlarıdır. Bununla birlikte, bariatrik cerrahinin aksine, bu ameliyatlar sosyal güvenlik kurumları tarafından kozmetik kabul edilmekte ve karşılanmamaktadır.
Türkiye’de Sosyal Güvenlik Kurumu kriterlerine göre vücut kitle indeksiniz 40 ve üzerinde ise bariatrik cerrahi adayı kabul edilirsiniz. Bütçe Uygulama Talimatı’nda bu operasyonların fiyatlandırmasında ameliyat türü, kullanılan malzeme hiçbir şekilde dikkate alınmaz ve yaklaşık 1950 TL ödeme yapılır. Kullanılacak olan stapler veya band bu rakama dahildir. Bariatrik Cerrahi IFSO kriterlerine göre ise, diabet, artrit, hiperkolesterolemi gibi bir yandaş hastalığınız varsa 35 ve üzeri BMI değerleri de ameliyat endikasyonudur. Ayrıca buraya da göz atmanızda fayda var.
Obezite cerrahisinde ameliyat fiyatları bazı faktörlerle değişebilir. Bunlar bariatrik cerrah, prosedürün tipi, sunulan hizmetlerin çerçevesi, ameliyatın uygulanacağı hastane, kullanılacak malzeme. Bu rakamlar Amerika için 25.000 $ gibi rakamlara ulaşabilmektedir. Türkiye’de kurumlar ve hastaneler arasında bu konuda tam bir fikir birliği yoktur. Obezite cerrahisi genelde cerrahinin bu zorlu alanında kendi çabaları ile ilerleyen bir grup cerrah tarafından gerçekleştirilmektedir. Bir kaç üniversite hastanesi, bazı devlet hastaneleri ve bazı özel hastanelerde bu operasyonlar çok farklı maliyetlerle gerçekleştirilmektedir. Kısacası, ülkemiz için fiyat aralığı hiç ücret ödememekle, 15.000 EU’lar arasında değişmektedir.