Tarih Boyunca Uygarlıklara Ev Sahipliği Yapan Stratonikeia Antik Kenti | Seturday
Muğla, Yatağan'daki Eskihisar Köyü'nde yer alan Stratonikeia Antik Kenti, hem hikâyesiyle hem de pek çok dönemin bir arada görülebildiği nadir bölgelerden biri oluşuyla dikkat çekici.
"Yuva yıkanın yuvası olmaz" derler ama bu hikâyedeki yuvanın yıkılması da, yeni yuvanın getirdikleri de pek enteresan. Hikâyeye geçeceğim; ama önce neredeyiz, ondan bahsedelim. Yer; Stratonikeia Antik Kenti. Stratonikeia, Muğla'da; Yatağan'ın 7 kilometre batısında, Eskihisar Köyü'nde. Geç Tunç Çağı’ndan günümüze kadar kesintisiz olarak her dönem yerleşime sahne olmuş. Hatta bugün kentin güzelliği, bütünlüğü, etkileyiciliği ve hikâyeleri bir yana, en önemli özelliklerinden biri de bu kesintisizliği... Stratonikeia, Arkaik, Klasik, Helenistik, Roma İmparatorluk, Bizans, Beylikler, Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti dönemlerine ait yapı ve kent dokusunun birlikte görülebileceği nadir yerlerden biri... Öyle ki, bütün bu dönemler birbirine karışmış. Bir taraftan Helenistik dönemden meclis binasını, bir taraftan da Osmanlı dönemine ait bir ağa evini yan yana görebiliyorsunuz. Bazı evler, antik bir takım kalıntıların “devamı” gibi, üst üste iç içe yapılmış. Görmek çok etkileyici.
Evlerde ve bahçe duvarlarında antik şehrin malzemeleri mimari eleman olarak kullanılmış. Jacques-Louis David'in Stratonikeia Antik Kenti'nin kurulmasından önceki ünlü aşk hikâyesini resmettiği tablosu Antiochus Stratonice.
Bir Kral, Bir Prens ve Güzel Üvey Anne...
Peki hikâye ne? Seleukos I Nikator, Büyük İskender’in generallerinden biri. Hindistan seferi sırasında sivrilmiş, İskender’in ölü­münün ardından çıkan iç karışıklıklarda Babil satraplığını ele geçirmiş, daha sonra da Anadolu ve Trakya'da topraklar almış, kuzey Suriye'ye hâkim olarak çok büyük bir imparatorluk kurmuş.
Seleukos Krallığı'nı kuran bu Makedon­yalı komutan için oğlu I. Antiokhos çok önemli bir yer kaplıyor. Oğul I. Antiokhos bir gün çok hastalanır ve iyileşemez, her gün daha da kötüye gider sağlık durumu. Krallığın dört bir yanından getirilen hekimler, yemeden içmeden kesilen prensin hastalığına derman olamaz, çünkü hastalık bulunamaz. Bir gün hekimlerden biri, prensin kalp atışlarının üvey annesi Stratonice yakınında olduğunda çok hızlandığını fark eder ama krala söyleyemez. Ancak sonuçta bir şekilde bu durumu açıklar. Tahtının varisi, eşine âşıktır ve hatta bu aşktan ölmek üzeredir. Kral, oğlu ile güzel ikinci eşi Stratonikeia'nın geleceği ve ne yapması gerektiğini halka açar.
Yüzyıllarca anlatılan o ki, halk, genç prens ile üvey annesinin evlenmesini ister. Kral Seleukos da, genç eşi Stratonice ile oğlunu evlendirir.
MÖ 3. yüzyılın ilk çeyreğinde Seleukos Kralı I. Antiokhos, inşa edilen kente eşi Stratonikeia’nın adını verir. Burası aşkların yaşandığı ve gladyatörlerin yetiştiği bir bölge olarak ünlenir.
Lagina Dinî, Stratonikeia Siyasi Merkez
Osman Hamdi Bey’in çabasıyla Batı Anadolu’da ilk yapılan kazıların başladığı yer “Lagina”. Yani bugünkü Turgut Kasabası’nda başlayan Hekate kutsal alanı. Lagina’nın dinî merkez olduğu dönemde, siyasi merkez ise Stratonikeia idi. İki antik bölge birbirine çok yakın.
Lagina, bugün çok popüler olmayan ama bilenler için çok önemli bir "kült" merkez. Stratonikeia ise dev anfi tiyatrosundan meclis binasına kadar dev bir alan. Doğal bir yamaca inşa edilmiş tiyatro, 15 bini aşkın kişiyi aynı anda ağırlayabiliyor. Osmanlı dönemi köy meydanından tutun Roma dönemine ait meclis binasına, tapınaklardan hamamlara kadar bütün yapıları bir arada görebiliyoruz.
Köy Evleri, Meyve Ağaçları
Antik kentin girişindeki köy meydanı adeta bir film seti gibi. Bizim gittiğimiz gün pek yağmurlu olduğu için masalar ve sandalyeler biraz saklı olsa da, dev çınar ağacının altında içilecek bir kahvenin keyfini hayal etmek zor değil.
Buranın kaderi, 1957 yılındaki büyük deprem sonrasında değişmiş. Eskihisar Köyü'nün altındaki tarih iyice ortaya çıkmış, kazılar başlamış ve köy halkı yeni yerleşim alanına taşınmış. Ancak hâlâ bu bölgede kalan birkaç aile var. Bugüne kadar yapılan kazılarda, anıtsal kapı, sur duvarları, halk meclisinin toplanma yeri olan Bouleuterion binası, tiyatro, tapınak, hamam ve su yolu da ortaya çıkarılmış.
Cahiller de Çalışmış!
Bouleuterion adı verilen halk meclisi binası oldukça etkileyici. Duvarlarda Grekçe ve Latince yazılar yazıyor. Bu yazıtlarda Stratonikeia kentinde satılan ürünlerin fiyatları rahatlıkla okunabiliyor. Geçmiş dönemlerin oyunları da hâlâ mermer zeminlerde. Tabii maalesef kendi ismini bu önemli, bu tarihi duvarlarda ölümsüzleştirmek isteyen cahiller de "çalışmış".
Kente dair pek çok antik dönem kalıntısının yanı sıra köy meydanı, beylikler dönemi hamamı, Şaban Ağa Camii, Osmanlı çeşmesi, ağa evleri gibi Türk mimarisi açısından önemli örneklere sahip olan kentin içi üzüm, incir ve nar gibi meyvelerin ağaçlarıyla dolu. Türlü türlü kuşlar var bölgede. Stratonikeia Antik Kenti, yaşıyor; dünü ve bugününü de gözler önüne sermiş, ziyaretçilerini bekliyor.
Etiketler: Nilay Örnek, Türkiye, Ege Bölgesi, Muğla, Yatağan, Eskihisar Köyü, Stratonikeia, Meraklısına, Antik Kent, Yurt İçi