Çad’ın Siyasi Görünümü / T.C. Dışişleri Bakanlığı
Çad’ın Siyasi Görünümü
Çad’a Seyahat Edecek Türk Vatandaşlarının Dikkatine
Ana Sayfa Dış Politika Bölgeler Sahraaltı Afrika Çad Cumhuriyeti Çad’ın Siyasi Görünümü
Modern Çad’ın tarihi, 10. yüzyılda Çad Gölü’nün güneyinde kurulan Sao medeniyetine dayanmaktadır. Bununla beraber, günümüz Çad sınırları içerisinde, Kanem-Bornu, Vaday ve Bagirmi Sultanlıkları gibi köklü medeniyetler tarihte yerlerini almıştır.
Çad, Fransa modeli yarı başkanlık sistemiyle yönetilmekte olup, Cumhurbaşkanı geniş yetkilere sahiptir. Çad Ulusal Meclisi’nde, tek meclisli sistem benimsenmekte olup, 188 milletvekili bulunmaktadır.
Çad, 1910 yılında Fransız sömürge idaresi altına girmiş olup, Çad’ın bugünkü başkenti bir askeri kışla olarak kurulmuş ve bir Fransız subayının isminden esinlenilerek Fort-Lamy olarak adlandırılmıştır. 1973 senesinde başkentin adı, Fort-Lamy yerine Arapça’da “feraha ermek, toplanmak” anlamlarına gelen Encemine (N’Djaména) olarak değiştirilmiştir. Öte yandan, İkinci Dünya Savaşı’nda Çad Sömürge Valisi Felix Eboue, Çad askerlerini kullanarak, Fransa’nın Alman işgalinden kurtulması için mücadele etmiştir.
1 Aralık 1990 tarihinde Eski Genelkurmay Başkanlarından Idriss Deby askeri darbeyle Hisseine Habre iktidarına son vermiş, devlet başkanlığı görevini üstlenmiştir. Bilahare, Idriss Deby, 1996, 2001, 2006, 2011 ve son olarak 2016 yıllarında gerçekleşen Cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanmıştır. Deby döneminde, uzun süre ara verilen çok partili siyasi sistem tekrar tesis edilmiştir. Bununla beraber, 2005 yılında Devlet Başkanı Deby’nin üçüncü kez Cumhurbaşkanlığına seçilmek amacıyla Anayasayı değiştirme girişiminin ardından, isyancılar ve hükümet güçleri arasında silahlı çatışmalar çıkmış ve 2008 Şubat ayında, çatışmalar başkent Encemine’ye kadar uzanmıştır.
Idriss Déby yönetime geldikten sonra Parlamento seçimleri 1997, 2002 ve 2011 yıllarında yapılmıştır. 2018 yılında yeni Parlamento seçimlerinin yapılacağı açıklanmıştır.
Çad'da 30 Nisan 2018 tarihinde yeni Anayasa kabul edilmiş ve yeni Anayasası ile ihdas edilen Tam Başkanlık sisteminin ilk Hükümeti Çad Cumhurbaşkanı tarafından 7 Mayıs 2018 tarihinde atanmıştır.
2008 yılından itibaren yakalanan istikrar ve kalkınmayla beraber Çad, bölgesel barış ve istikrarın tesisinde aktif rol almaktadır. Başkent Encemine’de Fransa’nın askeri üssü bulunmakta olup, 1 Ağustos 2014 tarihi itibarıyla faaliyete geçen ve Sahil bölgesindeki Fransız askeri varlığını tek çatı altında toplayan “Barkhane” askeri harekâtının merkezi komutası Encemine’de kurulmuştur. Çad 2017 yılında bölge istikrarı için kurulan G5 Sahil Ortak Gücü’ne dahildir.