Dijital vergide Google, Facebook, Twitter ve Instagram tehlikesi
Verginin kesinti yoluyla ödenmesi demek, Türkiye’de hizmet alan kişi ve işletmelerin vergiyi ödemesi demektir.
Dijital hizmetlerden elde edilen hasılat vergilendirilmek isteniyor. Bu amaçla hazırlanan Tasarı Meclis’e sunuldu. Verginin konusu içerisine genel hatlarıyla; dijital ortamda sunulan reklam hizmetleri, sesli, görsel veya herhangi bir içeriğin dijital ortamda sunulması, mal ve hizmet ticaretini sağlamaya ve kolaylaştırmasına yönelik hizmetler ile tüm bu hizmetlere yönelik dijital ortamda verilen aracılık hizmetleri alındı.
VERGİNİN MÜKELLEFİ KÜRESEL DEV FİRMALAR
Dijital hizmet sağlayıcıları verginin mükellefi olarak belirlendi.
Dijital hizmet vergisine kimlerin mükellef olacağı belirlenirken olası bir dolamaya karşı Gelir Vergisi Kanunu ile Kurumlar Vergisi Kanunundaki tam mükellef ve dar mükellef kalıpları bir yana bırakılmış, belirlenen hizmetleri sunanların Türkiye’de işyeri, daimi temsilcisi olup olmadığına bakılmaksızın vergilendirileceği açıklanmıştır.
Tasarının 4/1’inci fıkrası ile Türkiye’de elde edilen hasılatı 20 milyon Türk lirasından veya dünya genelinden elde edilen hasılatı 750 milyon Avrodan az olanlar dijital hizmet vergisinden muaf tutulmuştur.
Bu muafiyet verginin mükellef sayısını sınırlıyor, dev küresel firmalar mükellef oluyor. Basında bu firmalar Google, Facebook, Twitter, İnstagram, Linkedln, Appstore, Spotify, Apple, Ynandex, Netflig, Steam, olarak sayılıyor.
TASARIDA ERİŞİMİN ENGELLENMESİ VAR
Şayet ortada bir uzlaşma yoksa bu verginin beyan ve tahsilatında büyük problemler yaşanacağını söyleyebiliriz. Genelde çok uluslu şirket mantığı, mukim olduğu ülke dahil herhangi bir ülkeye aidiyet bağı duymaz; vergiyi ise bir yükümlülük yada fedakarlık değil, yük olarak görür. Tabii bu anlayış verginin beyan ve ödenmesini zorlaştırır. Nitekim, tasarının gerekçesinde de bir tahsilat kaygısı okuyoruz. Tasarıda bu kaygı,“dijital hizmet sunan çok uluslu şirketlerin mukim olmadıkları ülkelerde ya hiç ya da önemli bir fiziki varlık bulundurmadan faaliyette bulundukları” vurgusuyla ifade edilmiştir. Bu fiziki varlık nakit, para, döviz gibi parasal değerleri de kapsamaktadır.
Tasarı, böyle bir kaygı taşıyınca iki güvenlik müessesine yer vermiştir. Bunlardan biri vergi sorumlusu müessesesidir. Tasarının 3/2’nci maddesi ile Maliye Bakanlığına olabilecek en geniş anlamda vergiye tabi işlemlere taraf olanlar ile işleme ve ödemeye aracılık edenleri verginin ödenmesinden sorumlu tutma yetkisi verilmiştir.
Diğer müessese ise, Tasarının 7’nci maddesinde “Vergi güvenliği” başlığı ile açıklanmıştır. Ancak buradaki güvenlik sistemi bildik ve tanıdık güvenlik sistemlerinden farklıdır. Vergicilikte güvenlik sistemleri vergi kaynağını koruyacak şekilde bir vergi kaybı olmaması için konulur. Bu düzenlemede ilk bakışta “bana yar olmayanı başkasına yar etmem” mantığı sezinlese de mesele biraz farklı.
Açıklamak gerekirse bu güvenlik müessesesi, dijital hizmet vergisi beyannamesi vermeyen ve ödeme yükümlülüklerini süresinde yerine getirmeyen mükelleflerin sunmuş oldukları hizmetlere erişimi, bu yükümlülükler yerine getirilinceye kadar engellenmesini öngörüyor.
Bununla ilgili prosedürTasarının 7’nci maddesinde açıklanmıştır. Buna göre, öncelikle mükellefe bir ihtar verilecek ve bu ihtar Gelir İdaresi Başkanlığının internet sitesinde ilan edilecektir. İlandan itibaren otuz gün içinde bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde, dijital hizmet sağlayıcılarının sunmuş oldukları hizmetlere erişimin, bu yükümlülükler yerine getirilinceye kadar engellenmesine Hazine ve Maliye Bakanlığınca karar verecek ve bu karar erişim sağlayıcılarına bildirilmek üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna gönderilecektir. Madde, bu bildirimden itibaren yirmi dört saat içinde erişimin engellenmesini zorunlu kılmıştır.
PEKİ ERİŞİM ENGELLENEBİLİR Mİ
İşin doğrusu beyan ve ödeme yükümlülüğü yerine getirilmese de erişimin engellenmesi yaptırımının uygulanması o kadar kolay değil! Mali idare bu hükümleri uygulamasına uygular ama yönetimler onay verir mi? Zira dünya genelinde son derece etkili olan bu kesim “vergi vermediğim için erişim engellendi” demez, böyle bir uygulamayı bağlamından koparıp; “Türkiye’de basın özgürlüğü yok, insan hakları ihlali var”söylemine sarılabilir. Artık o saatten sonra yönetimin ne demokratlığı kalır ne çağdaşlığı. Mesele şu: Yönetimler acaba bu baskıya dayanır mı?
İŞİN BİR DE ANAYASAL BOYUTU VAR
Bu uygulama mevcut Anayasa hükümleri karşısında sorunlu. Zira yasalarımıza göre vergi borcunun ödenmemesi halinde 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsili Kanununun icrai hükümlerinin çalıştırılması gerekiyor. Vergi borçlarını ödemeyen vergi mükelleflerinin neredeyse tamamının benzeri bir yaptırımla faaliyetleri durdurulmazken, dijital hizmet vergisi mükelleflerine böyle bir yaptırım uygulanması Anayasamızın 10’uncu maddesindeki “kural önünde eşitlik” ilkesine aykırı gibi gözüküyor. Ama tabii bir mükellefin beyan yükümlülüğünü yerine getirmeyerek ülkedeki yasaları tanımaması, dünya kadar para kazandığı halde ülkede hiçbir varlık bulundurmaması hususunun da “kamu yararı” ilkesi uyarınca göz önüne alınması gerekiyor. Bunun farklı bir hukuki durum olarak dikkate alınması halinde ise farklı kural, yani erişimin engellenmesi Anayasaya aykırı düşmüyor.
Tabii erişimin engellemesinin bir tarafı da bundan sıradan vatandaşların da etkilenecek olmaları. Anayasal bir denetimde doğal olarak bu husus da değerlendirilmeye alınacak.
Hülasa yasal zemin olsa da, Kurumlar Vergisi Kanunun vergi cennetlerini vergilendirmeye ilişkin 30’uncu maddesi hükmünün otuz yıldır askıda tutulması gibi bu hükmün icrai bir nitelik kazanması güç ilişkilerine bağlı kalıyor.
VERGİ MÜKELLEFİ OLMAYANLARIN DA BEYANNAME VERMESİ GEREKEBİLİR
Bu durumda, Hazine ve Maliye Bakanlığının elinde “vergi sorumlusu” müessesini işletmek kalıyor. Burada da olacak olan vergiye tabi işlemlere taraf olanlar ile işleme ve ödemeye aracılık edenlere vergi kesintisi yapmak yükümlülüğü getirmektir.
Bunun beyan ve ödemeyle ilgili hukuki alt yapısı, Tasarının 6’nci maddesinin 3’üncü fıkrasında oluşturulmuş durumda. Buna göre, vergi kesintisi yapmakla sorumlu tutulanlar dijital hizmet vergisi beyannamesini vergilendirme dönemini takip eden ayın sonuna kadar vergi dairelerine vermesi ve aynı süre içerisinde ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesi gerekmektedir.
Önemle belirtmek gerekir ki, kesinti için vergiye tabi işleme taraf olan ile işleme ve ödemeye aracılık yapandan; gelir, kurumlar vergisi veya KDV mükellefi olmak gibi bir nitelik aranmamıştır. Bu durumda, Hazine ve Maliye Bakanlığının vergiye tabi tüm işlemlere kesinti yapmak yükümlülüğü getirmesi halinde, doğrudan dijital hizmet sunucusundan vergiye tabi hizmeti alan gelir, kurumlar ve KDV mükellefiyeti olmayan kişilerin de beyanname vermek ve dijital hizmet vergisiödemek zorunluluğu doğacaktır.
Tabii bir sayı kestirmek mümkün değil ama bu sayının tahmin edilenin çok üzerinde gerçekleşmesi işten değildir. Bu kesimin, böyle bir yükümlülüğü ne şekilde kavrayacağı ve yerine getireceği ise ayrı bir konudur. Bu durumda işlem maliyetlerinden kurtulmak ve olası cezalı vergi uygulamalarına maruz kalmamak adına aracı firmalardan hizmet almak daha doğru bir yol olarak ortaya çıkacaktır.
VERGİ YÜKÜ HANGİ DURUMDA KİMİN ÜZERİNDE OLACAK
Verginin kesinti yoluyla ödenmesi demek, Türkiye’de hizmet alan kişi ve işletmelerin vergiyi ödemesi demektir. Verginin kesinti yoluyla beyanında, dijital hizmet sağlayıcıları mevcut fiyat tarifesini uygulamaya devam ettiği ve vergi kadar az para kabul etmediği takdirde, hizmet alanlar bir de onlar adına vergi ödemiş olacaktır. Oysa verginin, mükellefi tarafından yani dijital hizmet sunucuları tarafından beyanı halinde, alınan hizmet bedeli dijital hizmet vergisini de kapsayacaktır.
Gerçi Cumhurbaşkanı vergi oranını, hizmet türleri itibarıyla ayrı ayrı veya birlikte %1’e kadar indirmeye,%15’e kadar artırmaya yetkili kılınmış, ancak Tasarıda belirlenen oran %7,5’dir.
Verginin kesindi yoluyla beyanı halinde bu yük dijital hizmet alan firmalarla vatandaş tarafından paylaşılacaktır. Dijital hizmet vergisinin, bir işlem ve harcama vergisi olduğu dikkate alınırsa son kertede bu tür vergilerin ödenmesi nihai tüketicilerin kaderidir.
twitter instagram facebook vergi