NEDEN TOPLAMA KAMPI?
“Yaşadım” demek için gerekçelerini söyle deseler, sıralayacağım maddelerden biri dünya gezilerim olur.
Seni en çok etkileyen gezi anılarını anlat deseler, ilk sıralarda yer alacaklardan biri Polonya’daki Auschwitz Toplama Kampı’dır.
Hitler Almanyası İkinci Dünya Savaşı boyunca ülkedeki Yahudileri toplama kamplarına göndermişti. Bunların en büyüğü Auschwitz kampıydı. Bu kampı yağmurlu bir günde sırılsıklam dolaştım ve Ülkelere Değil Savaşa Düşmanım kitabımda kaleme aldım.
Yüksek duvarları, göze alabildiğine uzanan tel örgüleriyle Silivri’deki hapishaneler zinciri bende ilk Auschwitz’i çağrıştırdı.
Dış kapıdaki dev tabelada şu yazılı:
TC Adalet Bakanlığı, Silivri Ceza İnfaz Kurumları Kampüsü. Bu kampüsün içine 10 cezaevi, bir de mahkeme konmuş. 10 cezaevinden birinde sadece çocuklar, birinde sadece kadınlar, kalan 8’inde de erkekler var.
Cezaevin çok olunca adını da çoğul yapıp “Ceza İnfaz Kurumları Kampüsü” koymuşlar.
Burada yatanların çok büyük bir dilimi tutuklu. Gerekçete adının tutukevi olması gerekir. Ancak “ceza”yı baştan veriyorlar ve “cezaevi” diyorlar.
Bu adlandırma bile, başlı başına peşin hükümlülüğü içeriyor. Oysa istatistiklere göre buradaki insanların en az yarısı beraat edecek. Bu yüzden ben cezaevi yerine hapishane demeyi yeğledim.
Olağanüstü dönemlerde hapishane ile yargılama aynı yerdedir. Silivri’de de öyleydi.
Tutuklu sanıklar, duruşma sabahları koğuşlarından alınıyor, otobüsle hapishane sınırları içinde spor salonu olarak inşa edilmiş duruşma salonuna getiriliyordu.
Tutuksuz sanıklar da bir adliye binasına değil, hapishaneye geliyordu.
Silivri’de tutuklu olup Kadıköy, Bakırköy adliyelerinde yargılananlar da vardı. Onlar duruşma günleri hapishaneden çıkarılıyor, nakil araçlarıyla ilgili mahkemelere gönderiliyordu. Listede o gün hapisten çıkarılmış görünüyorlardır. Yanlarına bir günlük kumanya ve su veriliyordu. Ergenekon sanıkları ise duruşma günlerinde de hapishane kayıtları içinde yer alıyordu. Tüm hapishanenin öğle karavanası neyse, mahkemeye de o geliyordu.
Silivri’ye “Kampüs” adını adalet Bakanlığı vermiş. Sözlüğe göre “kampüs” sadece üniversite kurumlarının bulunduğu alan için kullanılan bir sözcük. Kamp sözcüğünün ise 5 anlamından biri şu:
“Tutsakların ya da politik sürgünlerin toplandığı yer.”
Öyle anlaşılıyor ki adalet Bakanlığı “kamp” sözcüğünü eğitimli hale getirmiş, rektörleri de içine alabileceği bir kampüse dönüştürmüştür.
Mevlana’nın Mesnevi, Divan, Fîhimâfîh ve Mecâlis-i Seb’a eserleri Farsça aslından çevirerek derleyen Prof. Dr. Mehmet Kanar kitabında, Mevlana’nın bazı temel konularındaki görüşlerini “sözlük” gibi sıralamış. Doğal olarak “A” ile başlıyor “Z” ile bitiyor.
“Adalet” sözcüğüyle başlamış “ zulüm”’le bitmiş. Her iki sözcüğün Mevlana dilinden anlamını aktarıyorum.
Adalet : Bir şeyi layık olduğu yere koymak.
Zulüm : Bir şeyi layık olmadığı yere koymak
Silivri’ye “Zulümhane” adı koymakla ne demek istediğimi en iyi Mevlana ile tarif edebilirim.
Mevlanacanın yanına “zulüm”’ün sözcük anlamını da koyalım.
“Güçlü bir kimsenin yasaya ve vicdana aykırı olarak başkasını uğrattığı kötü durum, kıyım, kıygı, acımasızlık, haksızlık, cefa”
Silivri’de bütün bunlar fazlasıyla vardı. Ayrıntılarını kitabın içinde, değişik bölümlerde bulacaksınız.
Burada bazı satırbaşlarına değinmek istiyorum.
Çok kişinin bir arada kaldığı eski kalabalık koğuşların elbette insani olmayan yönleri çoktu. Ancak “oda tipi” dedikleri 2-3 kişilik koğuşlar da insanları tam bir yalnızlığa itiyordu. Bu düzeni kuranlar doğuracağı sonuçları bildikleri için 2-3 kişilik koğuşlarda kalanlara hafta da 3 gün 2’şer saat öteki 3 koğuşla buluşma hakkı tanımış. Bu Ergenekon sanıklarına “ Ankara’nın emri” ile uygulanmadı. Üç kişi kalanların bazıları zamanla tek kişi kalmak istedi. Dilekçe verdi. Yalnızlaştırma daha da yalnızlığı beraberinde getirdi.
Hapishanede gardiyanlar, bizimle muhatap olan yöneticiler genel olarak bize iyi davrandılar. Hiçbir fiziksel olumsuzlukla karşı karşıya kalmadık. Ancak “yönetmelik böyle diyor”, “Ankara’nın talimatı” diye başlayan uygulamalar insani olmaktan uzaktı. Yalnızlaştırmaya benzer başka bir örnek bilgisayar hakkıydı. Nazım Hikmet’e 1940’larda o dönemin en ileri yazım olanağı olan daktilo verilmiş. Bize verilmedi. Gerekçe şu:
Bu olanak bir gün önceden dilekçe vererek ve oda uygunsa size sağlanıyor. Uygunluğun ölçüsü şu: Aynı odada bir başka Ergenekon sanığı bulunamaz. Oda mesai saatlerinde 09:30-12.00, 13.30-16.30 arası açık.
Hapishane koşullarından birkaç örnek verdim… Spor salonundan bozma duruşma salonunda öyle bir yargılama yapılıyordu ki çoğunlukla hapishanedeki koğuşu özlüyorduk!
Düşünün! Adalet bulma umuduyla geldiğiniz mahkemede bir an önce koğuşa dönmek istiyorsunuz! Mahkeme salonundaki tek tesellimiz sevdiklerimizi görmek oluyordu. Bir de seyrek de olsa sesimizi duyurmak.
Mahkeme salonu insana neden hapishaneden daha dar gelir?
Her şeyden önce duruşma çok yapılıyor, ama dava ilerlemiyordu. Normal bir ceza davasında yılda ortalama 4-5 duruşma yapılıyor. İkinci Ergenekon davasında bir yılda 80 duruşma yapıldı. Bu, kaba bir hesaplama ile 16-17 yıllık yargılamaya karşılık geliyordu. Ama bir yılda henüz sanıkların yarısı bile dinlenmemişti.
Mahkemenin uzamasının nedenlerinden biri dava sürerken fiilen soruşturmanın da devam ediyor olmasıydı. Gerçek hukuk sisteminde savcılar soruşturma yapar, delil toplar, değerlendirir. Dava açma noktasına geldiğinde iddianamesini hazırlar ve yargılama başlar. Silivri’de duruşmalar sürerken bir haber gelirdi: “on yeni delil klasörü gelmiş.”
Herkes kendisiyle, ilgili bölüm var mı diye telaşa düşerdi. Benzer durumu mahkeme heyeti de yaratırdı. Örneğin bir sanığın Milli İstihbarat Teşkilatı ( MİT ) ile bağlantısı olup olmadığının gündeme gelmesi üzerine mahkeme heyeti şöyle bir karar alıyordu:
“MİT’e yazı kararı alınmışken; tüm sanıkların bağlantısının olup olmadığı sorulmasına…”
En fazla haftalar demek…
Yine sorgu sırasında bir sanık dosyada olmayan bir kişi ya da kurumla yaptığı telefon görüşmesinden söz edip bunun lehine delil olarak kullanılabileceğini düşündü diyelim… Mahkeme heyeti şöyle bir karar alıyordu:
“O kurumla yapılan tüm telefon kayıtlarının Türkiye İletişim Başkanlığı’ndan (TİB) istenmesine… “
Mahkeme sık sık sanığın sözlerin üzerinden aleyhine delil toplamaya çalışıyordu. Çünkü mevcut delillerin yeterli olmadığını heyet de görüyordu.
Eskiden ceza davalarının başlıca “unsuru” şuydu:
İşkencenin temelini de bu oluşturuyordu. Kişi mahkeme önüne çıkmadan önce bir şekilde suçu işlediğini kabul ediyordu. Bu yöndeki ifadesi dosyasına konup hakim karşısına çıkarılıyordu. Ergenekon’da durum şöyleydi:
Suçunuzu kabul edip etmemeniz önemli değil. Sizi doğrudan suçlu ilan ediyorlar. Siz, suçsuzluğunuzu anlatmak için çırpınıyorsunuz. Hukuk devletinde iddia makamı iddiasını kanıtlarıyla ortaya koyar. Sanık buna karşı savunmasını yapar. Ergenekon’da savcılar, biz kuvvetle bu şüpheye sahibiz diyor. Şüpheyi ortadan kaldırmak sanığa düşüyor. Her şey bir yana; devletin terörle mücadele eden bütün birimleri İstanbul 13.Ağır Ceza Mahkemesi’ne resmi yazı yazdı. Genelkurmay, MİT, Jandarma ve Emniyet’in yazılarının ortak paydası şuydu:
“Bizim kayıtlarımızda, Ergenekon adı altında bir terör örgütü yoktur…"
Bütün sanıklar varlığı kanıtlanmamış örgüte üye olmadıklarını kanıtlamak için çırpındılar.
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 170. Maddesine göre bir iddianamede olmazsa olmaz iki unsur şu :
--- Yüklenen suçun işleniş tarihi ve yeri
--- Suç-delil bağlantısı
Ergenekon’da ikisi de yok. Tutuklanan sanıkların tümünün suç işleme tarihi olarak evinden alındığı gün yazılıydı. Örneğin benim suç işleme tarihim, evimden ilk alındığım 1 Temmuz 2008 Salı Sabahı. Polisler evime geldiğinde ben henüz 37 günlük oğlumu Yemen Türküsü ile uyutmaya çalışıyordum.
İddianamesinin mantığıyla bakarsak ben belki de hatta çok kuvvetli bir şüphe ile bir Ergenekoncu yetiştirmekte iken “suçüstü “ yakalanmıştım!
Delillerle ilgili başlıca sorun dijital verilerdi.
Bilgisayarlı yaşamdan önce, diyelim ki size bir mektup ya da bir belge geldiğinde değerlendirmeyi gerekli görürseniz gereğini yapardınız. Görmezseniz atardınız çöpe…
Bilgi ayar öyle mi ya; bu kanalla size ulaşan her şey bilgisayarda. Silmiş olsanız bile!
Bana yönelik suçlamaların tamamı “dijital veriler” olarak adlandırılan bilgisayar kayıtlarıydı. Ancak bunların delil değeri taşıyabilmesi için bilgisayara el konulmadan önce mutlaka kopyasının alınması gerekiyor. CMK’nin 134. Maddesinin emredici hükmü var. Benimki dahi pek çok bilgisayarda bu yapılmamış. Bende çıktığı iddia edilen kayıtların tümüyle oynanmış. Bunların delil değeri taşımadığını ben ispatlamak zorundayım.
Boğaziçi Üniversitesi’nden bilirkişi raporu alıp mahkemeye verdik. Mahkeme TÜBİTAK’a da bir yazı yazıp bu tür delillerle oynanma olasılığını, yani bu delillerin ne derece sağlam olduğunu sordu. TÜBİTAK, “ Kopya almadınızsa güvenilmez” yanıtını verdi.
Mahkeme hem bilirkişi raporlarına hem TÜBİTAK görüşüne rağmen bu kararı verdi:
“Bu konudaki kesin değerlendirmeyi, hüküm aşamasında yapalım…”
Hüküm aşamasına yıllar sonra gelinecek.
Bilgisayar kayıtlarından ve telefon konuşmalarından bir seçki yapılmış ve iddianame eklerine konmuş. Bunların hangisinin davayla ilgili olduğu, hangisinin hangi suçlamanın delilini oluşturduğu belli değil.
Örneğin bana ait telefon dinleme çözümlerinden biri Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer’in oğlumun doğumu üzerine ettiği “analı babalı büyüsün” telefonu. Bu hangi suça karşılık geliyor.
Bilgisayar kayıtları için aktarmadan geçemeyeceğim iki benzetme var.
Eskiden elektrik veriyorlardı, şimdi CD veriyorlar.
Bilimsel olarak bir CD’nin içine bir bilgisayar harddiskine istediğiniz an istediğiniz bilgiyi yükleyebilirsiniz, bunu yapma tarihini de istediğiniz gibi düzenleyebilirsiniz.
Davanın sanıklarından, aynı zamanda bilgisayar mühendisi olan Birol Başaran duruşma sırasında bunu gösterdi.
Bilgisayarınız sizden alındığı anda, içinde nelerin olduğunu gösteren bir kopya da çıkartılmadığı için karşınıza ne zaman nasıl bir delilin çıkacağını bilemiyorsunuz. Eğer bilgisayarınızdaki bir veriyi silmişseniz, bu da “veriyi saklama” suçuna giriyor!
Başkasının düşüncesini öğrenme suçu!
Yukarıda satırlarda aktardım. Bilgisayarınıza, internet adresinize birisi bir şey gönderdiğinde, Ergenekon kapsamındaki bir soruştu maya göre onu silseniz de suç unsuru olabiliyor. Özünde sizi bağlayan bir şey yok, bir kişi çağın giderek gelişen iletişim olanaklarını kullanmış ve size ulaşmış.
Ergenekon savcıları bundan şu soruları üretiyor:
Size geldiğine göre başka kime gitmiş olabilir?
Bunların toplu halde uygulandığı yere “zulümhane” denmez mi? Çağın en önemli iletişim ağını suç ağı gibi görüp bunun parçası olan herkesi “kuvvetli şüphe” altında bir iddianameye yazan anlayışın kurbanlarının tutulduğu yere ”toplama kampı” denmez mi?