Bingöl Şeyhlere Nasıl Bakıyor?
Öğrencilerin bilimsel projeleri göz kamaştırdı
200 kişilik eğitim programı protokolü imzalandı
Kültür Bakanlığında müze görüşmesi
03 Mayıs 2017 - Çarşamba 22:18 Bu haber 3888 kez okundu
Bingöl’de şeyhlerin toplum üzerindeki etkileri araştırıldı. Vatandaşların verdiği cevaplara göre, şeyhlere verilen önemin eskiye nazaran azaldığı görüşü hakim.
Şiddetle Mücadele Vakfı tarafından yürütülen çalışmalarla hazırlanan ‘Bingöl İli Sosyal Analiz Çalışması’nda, ‘Şeyhlerin İlin Dini, Sosyal, Siyasi ve Kültürel Hayatı Üzerindeki Etkileri’ araştırıldı.
İlde bin 124 kişiyle yüz yüze görüşmeler ve 15’er kişiden oluşan 14 ayrı grupla yapılan görüşmeler sonucunda hazırlanan çalışmada, katılımcılara “İldeki şeyhlerin ilin dini, sosyal, siyasi ve kültürel hayatı üzerindeki etkilerini nasıl değerlendiriyorsunuz?” sorusu soruldu.
Şeyhlik müessesinin, özellikle feodal toplumlarda dinî, sosyal, ekonomik, siyasi, kültürel ve daha pek çok açıdan belirleyici olduğu vurgulanan çalışmada, “Böylesi yapılarda şeyhlerin dinî statüleri gereği toplum tarafından itibar edilen kimseler olarak ön plana çıkarıldıkları; onların ilin dinî, sosyal, kültürel ve ekonomik yapısı üzerinde etkin hale geldikleri/getirildikleri yargısı yaygındır” dedi.
Çalışmaya katılan vatandaşların şeyhlere bakışı şöyle sıralandı:
-Genç nüfus, şeyhlerden belki çok etkilenmiyor ama orta yaş ve üstü insanlar bu şeylere hâlâ itibar ediyorlar. Bence olması gereken bir şey. Birileri bazı sorunlu problemli durumlarda arabulucu konumunda olmalıdır. Eskiden mahkemelere çok az müracaat edilirdi şimdi kanaat önderlerinin konumu pasifleşti. Şeyhlerin akrabalarının yaptığı hatalar şeyhlerde mal ediliyor.
-Eskiden daha etkiliydi şimdi etkisini neredeyse tamamen kaybetmiştir. Babadan oğula kalma bir gelenek olarak kalmıştır. Çan köyü tarafında vardır.
-Onlar hâlâ etkinler. Ev sahibimle bir anlaşmazlık yaşadık. Avukatla görüşelim dedim, adam hayır şeyhe gidelim, dedi.
-Bana diyorlar ki ben şeyhin torunuyum. Kendilerini üstün görüyorlar.
-Bizde genelde dede ve baba vardır. (Alevi)
-Şeyhler daha çok sömürü yapıyor. Şeyhlere dokunulmaz deniliyor. Eskisi kadar etkisi yok. Fetvayı müftüler de veriyor şeyhler de. Yani halk kime sorarsa… Bazı boşanma davalarında etkili olduğu durumlar var. Örneğin kız kaçırma olaylarında vb.
-Bence bölgemize insanlara ve kültürümüze büyük katkılar sağlamışlardır, Ben de Şeyh çocuğuyum.
-Eskiden bölgemizde çok etkiliydiler ama şimdi eskisi gibi bu insanların etkileri söz konusu değil hala onlara kısmen değer veriliyor ama insanlar üzerinde o kadar da etkiye sahip değillerdir.
-Bizim buradaki şeyhler ılımlıdır, radikalleşmeyi uzak tutar. Bazen de bilgiye değil şeyhe başvurulur. Tatmin edici bilgi yok. Diyanete sorsak politikaya aykırı ne der diye bakıyoruz. Şeyhe soruyoruz o da diyor alma, tamam. Mesela köpek beslemenin diyanet kitaplarında bir olumsuz yanı yok ama bir şeyhe falan sorduğumuzda aman aman, sakın sakın. Yani böyle keskin bir ayrışma olur mu?
-Şimdi bazı şeyler hem faydalı hem de zararlı. Hem güçlü yönleri var hem zayıf yönleri var bunu nasıl kullandığımıza bağlı. Buna da biraz da toplum da izin verir. Az da olsa insanlar onu kullanıyor. Çevrede kanaat önderlerinin oluşu toplumsal bazı sıkıntıları gidermekte size avantaj sağlar. Ama zekât toplamada siyasette falan olumsuzlukları fazladır. Ama bunu o işi yapan din görevlileri olumluya çevirirse ki Bingöl’de ben çok fazla olumsuz olduğuna inanmıyorum. Bana göre getirisi Bingöl’de daha fazla. Yani bazı hassasiyetler kendi için ne ifade ediyor, kırmızı izgiler nerede başlıyor, nerede bitiyor buna bağlı, biraz da sosyal tahammüllerle ilgili şeylerdir. Ben kimisinin daha feodalist olduğu yerlerde faydası, zararından daha fazla diyorum. Sözü geçen insanların olduğu yerde işler daha rahat çözülüyor. Ha! bunlara siz ne kadar rol biçerseniz,
nerelerde dur dersiniz toplumsal bazda yani biz onu ne kadar götürürsek. Örneğin doktora gidersin apandistin var patlayacak, Şeyhe sorarsan ben doktora götüreyim, götürmeyeyim dersen bu ayrı bir faciadır yani.
-Şeyh eskiden ilim sahibi, nitelikli olan kişiydi. Âmâ zamanla babadan oğula geçen bir yapı haline geldi. Eskiden önem verilirken şimdi bu önem azaldı.
-Eskiye göre azaldı. Bunun nedeni sosyal medya, sosyal yapının değişmesidir. Bir çocuk artık ailede babasının sözünü bile dinlemiyor.
-Yapılan inkılâplar sonucunda şeyhlik sistemi ortadan kaldırıldı. Şeyhler ilim sahibi insanlarken, cahil konuma geldi. Zamanla dejenere oldu bu yapı ve şeyhlik bugün toplumun bazı kesimleri tarafından normal görülmüyor.
-Eskiden kaynak yoktu. Bilginin kaynağı şeyhti. Şimdi ise herkes bilgiye rahatlıkla ulaşabiliyor ve şeyhlere artık gerek kalmadı.
-Kan davası gibi durumlarda sorunu çözme yönünde çalışmalar yürütüyor ve etkili olabiliyorlar çoğu zaman. Ama artık, insanlar bir şey yaparken “Hele bu konuda şeyhim ne diyor?” diye düşünmüyor. Kendi bildiğini yapıyor. Yani etkileri halen devam etse de çok sınırlıdır.
Etiketler: Bingöl, Şeyhlere, Nasıl, Bakıyor?,