Izmir / 13 EYLÜL 1922 BÜYÜK İZMİR YANGINI
1922 İzmir Yangını veya yabancı kaynaklarda kullanılan terimle; Büyük İzmir Yangını (Great Fire of Smyrna) ; 13 Eylül 1922 günü Basmane'de başlayan ve 18 Eylül 1922 ye kadar devam eden , İzmir şehir merkezini (özellikle o dönemdeki merkezi ve bugünkü İzmir Enternasyonal Fuarı alanını) geniş ölçüde tahrip eden yangındır.
Türk ordusunun 9 Eylül 1922'de İzmir'i yeniden ele geçirmesinin hemen ardından, kritik bir dönemde vuku bulması, tarihi önemi bulunan bazı yapıların ve semtlerin yok olması ile neticelenmiş yangının dönem belgelerinin büyük bir çoğunluğunda “yangını şehirde kalan Ermenilerin kışkırttığı” bilgisi yer almaktadır. Bu kaynaklar; genel olarak dönemin yerli ve yabancı basını, elçilik raporları, yine yerli ve yabancı askeri raporlar, sigorta temsilciliklerinin tutanaklarıından oluştuğunu söylemek olasıdır. Bütün bunlara ek olarak, Türk ordusu 9 Eylül 1922 de İzmir’e girdiğinde kentte bulunan savaş muhabirlerinin aktardıkları gözlemler ve kentteki sigorta kumpanyalarının resmi itfaiye teşkilatının İtfaiye Şefi Paul Greskoviç’in yangına ilişkin 13 Eylül’den 18 Eylül’e kadar tuttuğu rapor örnek gösterilebilir.
Büyük Taarruz başladığı anda, Yunan subay ve askerlerinin ağızlarından; ‘İzmir'i Türklere bırakmaya mecbur kalırsak yakacağız’ şeklinde sözler duyduğunu ifade eden Greskoviç, raporunda şunları anlatıyor:
Bugün , büyük yangının üzerinden 94 yıl geçmiş, “Körfezin Gelini” ni “Ateşin Gelini” ne çeviren yangın hiç kuşkusuz İzmir kentinin mekansal görünümünde onulmaz yaralar açmıştır. Cumhuriyet Türkiyesi ve başta İzmir Belediyesi olmak üzere kenti 1923 ten 1930 ların ortalarına kadar küllerinden yeniden yaratabilmek amacıylayoğun çabalar göstermişlerdir.