insaNews: Bakın uçak fabrikalarını kim kapattı..O hani yere göğe konulamayan biri var ya..
Atatürk’ün büyük hayallerinden biri havacılıktı..
6 Ekim 1926 yılında ilk uçak fabrikası Atatürk tarafından Kayseri’de kuruldu..
1950’li yıllarda Türkiye ABD ile çok yakınlaşmıştı..
ABD Hükümetini, Marshall yardımı adı altında uyguladığı yardım çerçevesinde, hazır uçak ve motor verince, Türk yetkililer uçaklarının üretimi durdurmuştur..
Dönem Adnan Menderes dönemidir..
(Ancak ABD ile yakınlaşma 40’lı yılların sonlarında başlamıştır..)
1952 yılında Türkiye’nin NATO’ya girmesi ile ülkenin yolu da artık iyice belli olmuştur..
Aynı zamanda, Köy Enstütüleri o dönem kapatılmıştır.
Böylece aydınlama çağı da yarım kalmıştır..
Emperyalizm bu atakla, gericilerin önünü de açmış oldu..
Adnan Menderes döneminde kabul edilen ABD MARSHALL YARDIMLARI’nın her alanda çok etkisi vardır.
Türk Tay­ya­re Ce­mi­ye­ti’nin ku­ru­lu­şun­dan se­kiz ay son­ra Kay­se­ri’de bir uçak fab­ri­ka­sı­nın ku­rul­ma­sı yö­nün­de ke­sin di­rek­tif ver­miş­tir.
Ga­zi Pa­şa, es­ki ve ge­liş­miş ül­ke­ler­de de­mo­de ol­du­ğun­dan çöp ola­rak gö­rü­len tek­no­lo­ji­le­rin üs­tü­ne bir de pa­ra ve­ri­le­rek ül­ke­ye so­kul­ma­sı­na kar­şıy­dı.
Tür­ki­ye büt­çe­si ile mu­ka­ye­se edil­di­ğin­de meb­la­ğın ne ka­dar yük­sek ol­du­ğu açık­tır. Jun­kers ile 15 Ağus­tos 1926 yı­lın­da ya­pı­lan an­laş­ma ile Es­ki­şe­hir’de de bir kü­çük te­sis ile ona­rım iş­lem­le­ri­nin ya­pı­la­bi­le­ce­ği bir atöl­ye­nin ku­rul­ma­sı ka­rar­laş­tı­rıl­mış­tır. Fab­ri­ka 6 Ekim 1926 ta­ri­hin­de ya­pı­lan dev­let tö­re­ni açılmış­tır.
1927 yı­lın­da Türk Ha­va Kuv­vet­le­ri en­van­te­rin­de bu­lu­nan A–20, F–13 ve G–23 uçak­la­rı­nın ba­kım ve ona­rım–re­viz­yon ka­bi­li­ye­ti baş­la­mış­tır. Fab­ri­ka kı­sa sü­re için­de ya­şa­nan olum­suz ge­liş­me­ler so­nu­cu if­las et­miş ve ka­pan­mış­tır. 1931 yı­lın­da Kay­se­ri Tay­ya­re Fab­ri­ka­sı adı ile ye­ni­den açıl­mış­tır. 1939 yı­lı­na ka­dar yak­la­şık 200 ci­va­rın­da uçak üre­til­miş­tir. Bu­ra­da üre­ti­len uçak­lar­dan bi­ri Ata­türk’ün em­ri ile İran’a he­di­ye edil­miş­tir.
Fab­ri­ka 1939’dan bu­gü­ne ba­kım ona­rım fa­ali­yet­le­ri­ni sür­dür­mek­te­dir. Hv.K.K.lı­ğı Ha­va Lo­jis­tik bağ­lı­sı bir as­ke­ri fab­ri­ka­dır.
Tay­ya­re ve Mo­tor Türk Ano­nim Şir­ke­ti (TOM­TAŞ)’nin Ku­ru­lu­şu
Tay­ya­re ve Mo­tor Türk Ano­nim Şir­ke­ti (TOM­TAŞ)’nin Fa­ali­ye­te Geç­me­si
TOM­TAŞ’ın res­mi açı­lı­şı 6 Ekim 1926’da ic­ra edi­len dev­let tö­re­ni ile ya­pıl­mış ve tö­re­ne dev­le­tin zir­ve­sin­den yo­ğun bir ka­tı­lım ol­muş­tur. He­yet An­ka­ra’dan Kay­se­ri’ye uçak­la git­miş­tir. Mus­ta­fa Ke­mal Pa­şa çok önem ver­di­ği bu te­si­sin açı­lı­şı­na ka­tı­la­ma­mış an­cak da­ha son­ra Kay­se­ri’ye yap­tı­ğı zi­ya­ret­ler­de te­sis­le­ri zi­ya­ret et­miş­tir. Fab­ri­ka­nın açı­lı­şın­da; TOM­TAŞ İda­re Re­isi Kon­ya Ve­ki­li Re­fik Bey, Mil­li Sa­vun­ma Ba­ka­nı Re­cep Bey bi­rer ko­nuş­ma ya­pa­rak bu bü­yük girişimin öne­mi­ne de­ğin­miş­ler­dir21. 50 Türk, 120 Al­man per­so­nel ile fab­ri­ka ça­lış­ma­ya baş­la­mış­tır. Bu­ra­da is­tih­dam edi­len Türk per­so­nel­den bir kıs­mı grup­lar ha­lin­de Al­man­ya’ya gön­de­ri­le­rek eği­tim al­mış­lar­dır22. Bu dö­ne­min en önem­li so­ru­nu ye­tiş­miş per­so­nel sı­kın­tı­sıy­dı. Eği­tim ile bu so­ru­nun çö­zül­me­si için çalı­şıl­mış­tır.
1927 yı­lın­da Türk Ha­va Kuv­vet­le­ri en­van­te­rin­de bu­lu­nan A–20, F–13 ve G–23 uçak­la­rı­nın ba­kım ve ona­rım–re­viz­yon ka­bi­li­ye­ti baş­la­mış­tır. Ta­bii bu fa­ali­yet ha­va araç­la­rı ve tek­no­lo­ji­le­ri­ni ya­kın­dan ta­nı­ma­yan­lar için çok da önem­li görün­me­ye­bi­lir. An­cak, bir uçak için en önem­li ge­rek­si­nim uçu­şa ve­ril­me­si için tek­nik ba­kı­mı­nın çok iyi ya­pıl­ma­sı­dır. Ka­ra ta­şıt­la­rın­da ba­zı ba­kım­lar ihmal edil­se bi­le bir sü­re so­run ol­ma­ya­bi­lir ama ha­va ta­şıt­la­rın­da raf ömür­lü mal­ze­me kul­la­nı­mı, “Za­man aşı­mı mal­ze­me” de­ği­şi­mi ve sa­at­lik ba­kım­lar uçuş ve yer em­ni­ye­ti­nin vaz­ge­çil­me­zi­dir. Çok ba­sit ola­rak gö­rü­len bir vi­da bi­le uy­gun tork­lan­ma­dı­ğı za­man bu gün fi­ya­tı 100 mil­yon Ame­ri­kan do­la­rı olan bir uça­ğın düş­me­si için ye­ter­li bir se­bep­tir. Bu ne­den­le­dir ki uçak bir pi­lot ta­ra­fın­dan uçu­ru­lur ama bu uçuş için on­lar­ca fark­lı mes­lek sa­hi­bi za­man­la ya­rı­şa­rak gö­rev ya­par. Bu­nun için TOM­TAŞ’da da baş­la­ma nok­ta­sı ba­kım, ona­rın-re­viz­yon fa­ali­ye­ti ile dev­re­ye gir­miş­tir.
Kay­se­ri Tay­ya­re Fab­ri­ka­sı’nın Açıl­ma­sı
Da­ha ön­ce be­lir­til­di­ği gi­bi Kay­se­ri Uçak Fab­ri­ka­sı 1931 yı­lın­da ta­ma­men Mil­li Sa­vun­ma Ba­kan­lı­ğı­na dev­re­di­le­rek ye­ni­den bir açı­lış ya­pıl­mış­tır. 1935 yı­lın­da üç fark­lı tip­te 50 adet pla­nör Türk­ku­şu için üre­til­miş­tir. 1936 yı­lın­da Al­man Got­ha­er Wag­gon Fab­rik A.G. ile li­sans an­laş­ma­sı ya­pı­la­rak 1937 yı­lın­dan itibaren top­lam Got­ha 145 uçak­la­rın­dan 45 adet üre­til­miş­tir. Yi­ne ay­nı yıl Po­lon­ya Panst­wo­we Zak­lady Lot­nic­ze fir­ma­sı ile li­sans an­laş­ma­sı ya­pıl­mış ve 1937 yılın­dan iti­ba­ren 20 adet PZL-24A-24C ti­pi uçak üre­til­miş­tir. Bu fir­ma ile anlaşma ya­pıl­ma­sı hu­su­sun­da za­ma­nın Po­lon­ya Ha­va Kuv­vet­le­ri olan ve Çanak­ka­le Sa­va­şı’nda Os­man­lı Or­du­su’nda gö­rev ya­pan Os­man­lı va­tan­da­şı Lu­do­mil Raysk’nin kat­kı­la­rı ol­muş­tur29. Kay­se­ri Uçak Fab­ri­ka­sı fa­ali­yet­te oldu­ğu zaman ay­da dört uçak üre­ti­le­cek bir ka­pa­si­te ka­za­nıl­mış­tır.
Milliyet Gazetesi’nin haberi ise söyle
1954 nihayi son oldu
1998’de yeniden faaliyete geçti
ÇOK ÖNEMLİ BİR BAŞKA TARİHİ GERÇEK
TARİHSEL SIRA İLE ABD-TÜRK HAVACILIK İLİŞKİLERİ
ABD’li pilotlar Russel N. Bordmann ve John L. Polanda Atlantik okyanusunu aşarak İstanbul’a inmişlerdir. Uzun mesafe rekoru kırarak. T.Ta.C. İst. Şb. Md. Hasan Fehmi Bey Pera Palas Otelinde kendilerini ziyaret eder. Atatürk Yalova’ya davet eder.
Atatürk New York’tan – İstanbul’a uçan havacılar ile yaptığı konuşmasında,
1945 – 1946 yılı :
Gönderen Gazete insan zaman: 23:39