Riya nedir, Riyakarlığın sonuçları
Cündeb el-Alakî (ra) Rasûlullah (sav)’in şöyle buyurduğunu rivayet etti.
- Her kim (yaptığını) işittirirse, Allah o kimseyi işittirir ve her kim riya yaparsa, Allah da onun iç yüzünü açığa çıkarır.
Riya ve sum'a aynı manaya gelir. Yani ahiret ameli ile dünya menfaatını ummak veya amelini işittirip ve göstererek bir takım söz ve hareketlerde bulunmak yahut hiçbir sebeb yokken herhangi bir amelini insanlara bildirmektir. Riya bazen o kadar gizli olur ki sahibi bile farkına varamaz. O bakımdan bu hususta çok dikkatli olmalı sürekli olarak nefislerimizi kontrol altında bulundurmalıyız.
Hadis-i şerifte geçen, Allah'ın işittirmesi ve göstermesi ifadelerine şu manalar verilmiştir:
1- Bir kimse bir işi, başkaları işitsinler de takdir etsinler diye yaparsa, Allah Teâlâ da kıyamet gününde onun bu hâlini mahşer halkına işittirir ve kendisini rezil eder.
2- Bir kimse yaptığı bir amelle, insanların işitmesini ve görmesini kastederse, Allah da o ameli insanlara işittirir ve gösterir. Ve o amelden kazancı da yalnız insanların takdiri olur. Allah indinde hiçbir sevap kazanamaz.
3- Bir kimse yaptığı hayrı başkalarına duyurmak ve göstermek için yaparsa, Allah onun fenâlıklarını insanlara duyurur. Gösteriş için kulluk yaparsa Allah da onun kötülüklerini halka gösterir.
Allah (cc) içinde riya ve sum'a bulunan ameli kabul etmez. “Ey iman edenler! Malını gösteriş için hayra veren, gerçekte Allah'a ve ahiret gününe inanmayan kimseler gibi başa kakmak ve eziyet etmek sûretiyle yaptığınız hayırlarınızı iptal etmeyin. Böylesinin durumu, üzerinde biraz toprak bulunan kayaya benzer. Sağnak hâlinde yağan yağmur isabet ederse, onu sert kaya hâline getiriverir. (Toprağı gider kaya kalır.) Yaptıklarını bu şekilde, Allah için yapmayanlar kazandıklarından hiçbir şeyi tutmaya muktedir olamazlar. Allah nankör topluluğa doğru yolu göstermez!” (Bakara: 264)
“Yazıklar olsun! Mürailikle namazlarını yanlış olarak (veya yanlış yere) kılanlara.” (Mâun: 4, 5, 6)
Kudsî bir hadis-i şerifte de şöyle buyurulmaktadır: «Allah Tebareke ve Teâlâ buyurdu: Ben ortakların şirkten en gani olanıyım. Kim bir amel işler de, o amelde benimle birlikte başkasını ortak ederse, onu şirkiyle başbaşa bırakırım.” (Müslim)