NAVİGASYON FİRMALARIYLA ÖZEL YOL İŞLETMELERİ ANLAŞMA HALİNDE Mİ?
TBMM 27. Dönem Cumhuriyet Halk Partisi Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, Ulaştırma Bakanlığı’na verdiği soru önergeleriyle ilgili Radyo Trafik’e konuştu. Ulaştırma Bakanlığı, yap-işlet-devret modelli özel yol işletmeleri ve navigasyon firmalarıyla alakalı bağlantılara dikkat çeken Yavuzyılmaz, vatandaşların navigasyonlarla paralı yollara yönlendirilmesinin, bir anlaşma dâhilinde olduğunu iddia ederek, Bakanlığın bu konuya dair denetimi olup olmadığını soru önergesiyle sorguladığını dile getirdi. Ulaştırma Bakanlığı tarafından verilen cevabın yetersiz olduğunu belirten Yavuzyılmaz, navigasyon firmaları ve özel yol işletmelerin anlaşmalarıyla, vatandaşların özellikle ücretli yollara yönlendirilerek mağdur edildiğini savundu.
Vekil Yavuzyılmaz’ın Ulaştırma Bakanlığı’na verdiği soru önergesinin detayları, aldığı cevaplar ve vatandaşların mağduriyeti ile alakalı açıklamaları şöyle:
“BAKANLIĞIN SORUMLULUĞU VAR, VATANDAŞLARIN HAKLARININ SUİSTİMAL EDİLMESİ ENGELLENMELİ!”
“Özellikle son yıllarda akıllı telefonların yaygınlaşması ve araçlardaki navigasyon sistemleri gibi paketlerin yüklenmesiyle bu çeşitli interaktif yazılımlarla kullanıcı olan sürücüler bu yolda gidecekleri adresleri tespit edip gidecekleri güzergâhları belirleyebiliyorlar. Ancak yüklenen bu yazılımlar neticesinde vatandaşların ücretli yollara yönlendirildiği ile ilgili bir tespitte bulunduk.
Bu konuyla ilgili bazı araştırmalar yaptık bunları derinleştirdik ve farklı uygulamalarla bunların ne tür sonuçlar verdiğini gördük. Yandex, Google Maps, İBB cep trafik -ki bu yerli bir yazılım-, İBB yol gösteren bunların tümünü de vatandaşlarımızın mesafeye ve zamana bağlı olarak tercih ettikleri önceliklerde her halükarda onları ücretli yollara yönlendirmek olduğunu gördük. Bu doğrultuda da açıkçası Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın (UAB) bir sorumluluğu var. Çünkü özellikle yaptığı anlaşmalar, araç geçiş garantisiyle yaptığı anlaşmalar dolayısıyla da yol işleten, köprü ve geçit işleten firmalara karşı da bir ödeme yükümlülüğü var. Kendi kotalarını dolduramadıkları için geçmeyen araçların da parasını ödemek durumunda. Bu doğrultuda da özellikle altı ayda bir bu firmalara ödeme yapabiliyor. Firmalar da özellikle bu köprüyü kullanan vatandaşlardan daha hızlı bir şekilde tahsilat alabilmek için bakanlığın altı ayda bir yapacağı ödemeyi beklemeden daha hızlı interaktif bir şekilde onların bu geçit köprüleri kullanmasını hızlı bir şekilde sağlayarak nakit olarak temin etme beklentisi içerisinde olduklarını biliyoruz. Bu nedenle de özellikle yol işleten firmalar, navigasyon yazılımını yapan firmalar ve UAB arasında bir bağ olduğunu düşünüyorum.
Burada UAB’nın bir denetim sorumluluğu var. Bu doğrultuda da özellikle paralı yolları kullanan araç sahibi vatandaşların haklarının korunması ve istismar edilmemesini sağlaması gerekiyor. Bu doğrultuda da yol işleten firmaları ve veri sağlayıcılarını bu kapsamda denetlemesi gerekiyor. Biz bu denetimi yapıp yapmadıklarını, bu yol işleten firmalarla, veri sağlayıcısı olan firmalar arasında bir anlaşma olup olmadığını, bu aralarında yapmış olabilecekleri anlaşma dolayısıyla da vatandaşlarımızın, ücretsiz yollara değil de birinci tercih olarak ücretli yollara yönlendirilmesini, sürekli olarak Avrasya tüneline, Osmangazi Köprüsü’ne, YSS Köprüsü’ne yönlendirilmeleri nedeniyle bir hak ihlali yapıldığı yönünde sorular sorduk. Bu sorduğumuz çok detaylı soruları ve özellikle meclise araştırma önergesi vererek sorduğumuz bu sorulara çok geçiştirerek yanıt verildi. Biz denetliyor musunuz dedik. Bu firmalara arasında bir ilişki olup olmadığını, vatandaşları o yollara yönlendirip yönlendirmemeleri ile ilgili sorular sorduk. Bize gelen yanıt; “Navigasyon programları özel şirketler tarafından yapılmakta olup, bu programları ihtiyaç duyduğu siyasal harita ve bilgiler kendi imkânları ile toplanmaktadır.” demekle yetinilmiş.
Buradan da anlaşılacağı gibi bir navigasyon programında “ücretli yolu kullanmama” seçeneğini seçseniz dahi, sizi önce ücretli yola sevk ediyor. Akışınız diğer yoldan olsa bile ısrarla sizi yeniden cüretli yola yönlendiriyor. Bir yerde yani, sizi sürekli hata yaptırmaya sevk ediyor. Bu açıdan bakanlık bizim istediğimiz cevapları bize vermemiştir ve konuyu geçiştirmeyi seçmiştir. Bu yüzden yol işleten firmalar sürücüleri navigasyon üreten firmaların kucağını atmaktadır.
3. KÖPRÜ GEÇİŞ GARANTİSİ NEDENİYLE NAVİGASYON FİRMALARIYLA ANLAŞMA MI YAPILIYOR?
“Soru önergelerini biz veriyoruz, fakat bazılarına yanıt geliyor, bazılarına ise az önce söylediğim gibi içeriği dolu olmayan yanıtlar veriliyor. Yanıt vermeler 4 ay sürüyor. YSS derken biraz açmak gerekiyor. YSS’den 135 bin eş değer araç geçişi temin edilmiş durumda. Maalesef ki bunun 40 bini geçiş yapmış. Dolayısıyla bunun dışında kalan kısmı yine vergilerimiz ile ödediğimiz Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığımız bütçesi tarafından firmalara aktarılıyor. Bunun sonucunda ya devlet garanti ettiği tutarı ödeyecek veya bir şekilde sürücülerin bu ücretli yolları kullanmasını sağlayacak. Veya devlet buna göz yumacak ki kendi hazinesinden değil de vatandaşların kendi cebinden ödensin. İşte bu noktada iki önergenin kesiştiği noktaya geliyoruz. Yol işleten firmalara bir yerde navigasyon firmaları bir yerde araç geçiş garantisi verdiği halde verdiği garanti sayısını tutturamayan ve hazineden bu firmalara ödeme yapan ulaştırma ve altyapı bakanlığı bir yanda. Dolayısıyla Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı gözünü yumduğu anda sürücüleri bu ücretli yolları yapan ile navigasyon işleten firmaların kucağını bırakmış oluyorlar.”
FSM’DELİ ÇALIŞMA SÜRESİNCE 3. KÖPRÜ NEDEN İNDİRİMLİ KULLANILAMADI?
“Köprülerde yapılacak periyodik bakımların tarihleri belli. Bunları kısa, orta ve uzun vadeli programları olmak zorunda. Dolayısıyla bunlar ansızın yapılan çalışmalar değil. Bunlar aslında daha öncesinde yap-işlet şeklinde yapılan projelerde günleri ve programları belirlenmiş çalışmalardır. Fakat vatandaşların mağdur edilmemesi için ücretli yollarında ücretlerinde düşürmeye konusunda ibare bulunması durumu da planlanmamış. Düşünülen aslında vatandaş değil de kar amacı güdülen firmalara olarak ortaya çıkıyor. Bu yüzden de sorduğumuz sorulara verecekleri cevaplarda malumun ilanı oluyor. Bu da maalesef bürokratların görevlerini yeterli şekilde yapamadığını göstermektedir. Böylece de diğer daha uygun diğer köprüler gibi Ekrem İmamoğlu’nun da dediği gibi çalışmalar kapsamında diğer işletmelere ait olan yol ve köprülerin devlete ait olan köprü ve yolları ücretlerine yakın bir ücretlendirme yapılması hususundaki konulara da kulaklarını kapatmış oluyorlar. Hâlbuki YSS’den geçen araç sayısının geçiş tutarını aşağı çektiklerinde arttırma yolunu seçseler böylelikle Ulaştırma ve Altyapı bakanlığından 6 ayda bir aldıkları araç geçiş garantisi farkından doğan tutarları beklemek yerine araç sayısı arttığı için tahsil ettikleri tutarlarla daha avantajlı durumu da geçmiş olacaklar. Hem yol işleten firmalar avantajlı olacak daha fazla araç yönlendiği için, nakit olarak parayı hızlı bir şekilde tahsil ettikleri için hem sürücülerimiz avantajlı olacak, FSM bakımı alındığında bile aynı tutarda köprüyü kullanmış olacaklardı, hem devletimiz daha avantajlı olacaktı. Böylelikle fark olan araç geçiş garantisini makasını daraltmış olacaklardı. Bakanlık ile firmalara arasında yapılan bu anlaşmalara bir çözüm getirilmedi. Ben tabi bunu görevi suiistimal olarak görüyorum.
Özellikle 2019’daki kurban bayramında FSM ve 1. Köprü ile TEM Otoyolu ücretsiz olduğu halde, navigasyon uygulamalarının kullanıcılarını ısrarla ücretli yola yönlendirdiğini de tespit etmiş bulunuyoruz. Bakanlık özellikle araç geçiş garantisi verdiği ücretli yollarla ilgili olarak navigasyon firmaları ile bu tür anlaşmalar yapmış mıdır, yapmışsa bu anlaşmalar gizli ve ya açık şekilde sürücülerin hakkını korumuş mudur sorularına yanıt alınamamıştır. Bu konunun peşindeydik ki gündeme getirdiğimiz Haziran ayının sonlarından itibaren bazı navigasyon cihazlarında bu konuyla alakalı değişimlere gidildiğini gözlemledik. Fakat bu önlemler yine de yeterli olmadı ve navigasyonlar ücretli yollara yönlendirmeye devam ediyor.”
“OSMANGAZİ KÖPRÜSÜ GEÇİŞLERİNDE HGS/OGS ÖDEMELERİNDEKİ BELİRSİZLİK SÜRÜYOR!”
Diğer bir sıkıntı da Osmangazi Köprüsü’nden yapılan geçişlerde. Geçiş yapan sürücüler HGS ve OGS’leri kullandıktan sonra yine nakit ödemeye yönlendiriliyorlar. Ödemesini yapan sürücüler yeniden nakit ödemeye gönderilerek mükerrer ödemeye teşvik ediliyorlar. Ancak daha sonrasında siteden bakılarak ödeme yapılıp yapılmadığı anlaşılıyor. Bu yüzen Osmangazi Köprüsü’nde sürücüler sürekli bir ikilemde bırakılıyorlar.
Anlaşılıyor ki, bakanlık herhangi bir denetim yapmıyor. Bakanlık kendi vatandaş ve sürücüsünü yap-işlet-devret ya da yap-işlet yollarına mahrum bırakıyor. Böylece vatandaşlar sürekli kendi ceplerinden ücretlendirmeye maruz kalmış oluyorlar. Biliyorsunuz ki, ücretli yollar istediğiniz yerden geri dönüş yapamıyorlar. Bu yüzden de cebindeki parayı yap-işlet-devret firmalarına vermiş oluyorlar. Hâlbuki ücretsiz yollar vatandaşın kendi vergisini ödeyip onların kullanması için yapılmış yollardır.
Açıkçası ücretli yollarla ilgili yapılan cambazlıklar, vatandaşlarımızı oraya yönlendirmekle ilgili yapılan kurnazlıkların sonu yok. Bunların sonu olmadığı sürece bizde bunların takibini yapmaya incelemeye devam edeceğiz. Bildiğiniz üzere bu kurnazlıklar ile kazanılan her tutarın cebimizden çıktığını ve milli hazinemizden çalındığını biliyoruz. Biz vatandaşlarımızı firmaların kar hırsına terk etmeyeceğiz, mücadelemiz devam edecek. Meclis açıldıktan sonra da bu konuyla alakalı açıklama getirilmesi konusunda takipçi olacağız. Hep beraber bu konuyla alakalı farkındalık yaratırsak, gerek yol işleten firmalara, gerek navigasyon yazılım hizmeti veren firmalar gerekse de bakanlık daha dikkatli olmak zorunda kalacaktır.”
TBMM 27. Dönem Cumhuriyet Halk Partisi Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz'ın Radyo Trafik'e yaptığı açıklamaların kaydını aşağıdan dinleyebilirsiniz.