Napoleon Bonaparte Fransız Bilim Akademisini Nasıl Ele Geçirmişti? – İktisat ve Toplum Dergisi
2011-09-01 Yazar: Hasan Ersel	Kategori: Seçme Yazılar
27 Ağustos 2011 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan ve aynı gün yürürlüğe giren Kanun Hükmünde Kararname ile Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) üyelerinin üçte birinin hükümet, üçte birinin de YÖK tarafından atandığı bir düzene geçildi. Bunun özerk bilimler akademisi kavramı ile bağdaşmadığı açık. Düzenlemeyi yapanların bunun farkında olmamaları söz konusu olamayacağına göre, hata yaptıkları söylenemez. Ancak kanımca yanlış yaptılar. İki nedenle: Bir kere tarihteki örnekler, bilim ve sanatın ciddiye alındığı ülkelerde, bu mücadeleyi sonunda hep bilim akademilerinin kazandığını gösteriyor. İkinci olarak bugünün dünyasında, hele demokratik ülkelerde, artık böyle bir konu gündemde bile değil. Gerçi çağdışı olmak da az rastladığımız bir durum değil ama yine de yadırgatıcı. Bu düzenlemeye epeyce tepki geldi. Ben sayın Rıza Türmen “Faşist İtalya dışında özerk olmayan bilimler akademisi yoktur” biçiminde görüşünden hareketle önce bu denemeyi ele alacağım. Asıl üzerinde durmak istediğim ise daha eski ama, diğer örneklere oranla çok daha incelikle tasarlanmış olan, Napoleon Bonaparte’ın (1769-1821; I. Napoleon) Fransız Bilimler Akademisine yaptığı müdahale. Aslında her iki müdahale de Türkiye’deki uygulamaya oranla çok daha dikkatle, hiç olmazsa görünüşte oyunun kurallarına uyularak yapılmış. Ama I. Napoleon’un hamlesinin entelektüel boyutu çok daha derin ve ilginç. Bu nedenle, Faşlist İtalya’da neler yapıldığının öyküsünü anlatmakla yetinip, I. Napoleon’un müdahalesini analitik bir çerçeveye oturtması üzerinde etraflı olarak duracağım.
Hasan ErselNapoleon Bonaparte Fransız Bilim Akademisini Nasıl Ele Geçirmişti