Kızıl Ordu Kahramanı Vasili Grossman’dan Sovyet Rusya’nın Ukrayna Soykırımı “Holodomor” Üzerine – Selçuk Uygur
by Selçuk Uygur 4 Ekim 2016
Yazar: Selçuk Uygur 4 Ekim 2016
Daha önce Holodomor ile ilgili yazıları sıklaştıracağımı söyleyip, Waffen-SS piyadesi Erwin Bartmann’ın hatıratından ufak bir parçayı Türkçeye çevirerek konuya giriş yapmıştım. Şimdiyse Vasili Grossman’ın yarı otobiyografik romanı Her Şey Geçip Gider’den (Vsyo teçyot), Holodomor ile ilgili bugüne kadar kaleme alınmış en çarpıcı metinlerden birini alıntılayacağım. Ama önce Grossman’ın kim
olduğuna dair kısaca bir bilgi verelim, zira yazarın kimliği, şüphesiz yazdıklarını çok daha çarpıcı kılmaktadır.
Vasili Semyonoviç Grossman 1905 yılında Ukrayna’da, asimile olmuş Yahudi bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Moskova’da kimya mühendisliği eğitimi gördü ve Donbass havzasında kimya mühendisi olarak çalıştı. 1930′dan sonra yazar olmaya karar vererek öykü, roman ve oyunlar kaleme aldı. İkinci Dünya Savaşı’nın başından itibaren savaş muhabiri olarak Sovyet ordusuyla birlikte Moskova, Stalingrad, Kursk ve Berlin savaşlarına katıldı; özellikle Stalingrad Savunması sırasında yazdığı yazılar ve sergilediği cesaretle Kızıl Ordu’da bir efsane haline geldi; Kızıl Yıldız Nişanı, Kızıl Bayrak Nişanı ve Stalingrad Savunması madalyalarıyla ödüllendirildi. 1943–46 yılları arasında İlya Ehrenburg’la birlikte Almanların işgal altındaki SSCB topraklarında Yahudilere yaptıkları katliamları anlatan Çornaya Kniga – Kara Kitap isimli çalışmayı hazırladı. Tanıklıklara dayalı bir belge niteliği taşıyan ve gerek tarihî, gerekse insani açıdan büyük öneme sahip bu eser, Stalin’in “kozmopolitizm”e karşı başlattığı kampanya nedeniyle toplatıldı ve ancak yıllar sonra gün ışığına çıkabildi. Narod Bessmerten (Ölümsüz Halk) adlı romanı, tıpkı Stepan Kolçugin gibi Stalin Ödülü’ne aday gösterildi ancak Stalin tarafından veto edildi. Grossman’ın bir sonraki eseri Za Pravoye Delo (Haklı Bir Dava Uğruna — 1952) başlarda övgü konusu olsa da, ardından kınandı. Grossman’ın Nazi ölüm kamplarını anlattığı ilk yazı olan Treblinka Cehennemi(1944) adlı makalesi, Nürnberg Duruşmaları’nda yeniden yayımlandı ve belge olarak kullanıldı. Başyapıtı Yaşam ve Yazgı’yı 1960 yılında bitiren Grossman, müsveddelerini Znamya dergisine verdi. Ancak roman reddedildiği gibi, devlet güvenlik organları romanla ilgili her şeye el koydu. Kendisi daha sonra Sovyet toplumunu Yaşam ve Yazgı’dan daha da ağır eleştiren Her Şey Geçip Gider’i tamamladı. Grossman, yaşamının son on yılını Sovyet rejiminin yoğun baskısı altında, eserlerinin hemen hemen hiçbirinin yayımlandığını göremeden geçirip, 1964 yılında Moskova’da umutsuzluk içerisinde mide kanserinden hayata veda etti. Rejim muhalifleri tarafından ülke dışına çıkarılan Yaşam ve Yazgı bazı eksikliklere rağmen ilk kez 1980′de İsviçre’de basıldı. Yüz binler tarafından okundu ve eleştirmenlerce “20. yüzyılın Savaş ve Barış’ı” olarak nitelendirildi. Yazarlığının yanı sıra tarihin en önemli savaş muhabirlerinden biri olarak görülen Grossman’ın ölümünden sonra Antony Beevor gibi tarihçilerce derlenen II. Dünya Savaşı yazıları, eleştirmen ve tarihçiler tarafından bu alandaki en önemli çalışmalardan kabul edilir.