Üzerindeki yükleri kiriş veya kolonlara aktaran genelde yatay betonarme elemanlardır.
Salon tavanı, tabanı, köprü döşemesi (tabliye) örnek olarak verilebilir.
Döşeme (PLAK) tipleri
Kirişsiz döşeme (Mantar Döşeme)
Dişli döşeme (Nervürlü Döşeme)
Kaset-kiriş döşeme (Izgara-kiriş döşeme)
Kirişli döşeme: en az bir kenarı kirişe oturan 8-20 cm kalınlığında bir plaktır. Yükleri ve kenarları çok büyük
olmayan hacimlerde (odalarda) genelde tercih edilir. Kısa kenarı 6-7 m olabilir. İnşası kolay ve ekonomiktir.
Konut tipi yapılarda en çok kullanılan döşeme tipidir.
Kirişsiz döşeme: Kirişleri olmayan, doğrudan kolonlara oturan 30-40 cm kalınlığında bir plaktır. Yükleri ve kenarları çok büyük olmayan hacimlerde (odalarda) kullanılabilir. Açıklık 9-10 m olabilir. Kalıp işçiliği ve maliyeti azdır. Sarkan kiriş olmadığından alttan bakıldığında düz bir tavan görünür.
Kolonların plağı delip geçmesi (zımbalama) riski vardır. İyi bir çerçeve davranışı sergileyemez. Depremde davranışı kötüdür, Türkiye için uygun değildir. Mutlaka deprem perdeleri düzenlenmelidir.
Dişli (nervürlü) döşeme : 40-70 cm aralıklarla birbirine paralel kirişçiklerin (dişlerin) ana kirişlere oturtulması ve üzerine çok ince bir plak yapılması ile oluşturulan bir döşemedir.
Dişlerin genişliği 10-15 cm, yüksekliği 25-35 cm civarındadır. Plak 5-7 cm dir. Yükleri ve kenarları büyük hacimlerde kullanılabilir.
İyi bir çerçeve davranışı sergileyemez. Depremde davranışı kötüdür, Türkiye için uygun değildir. Yatay rijitliği artırmak için mutlaka deprem perdeleri düzenlenmelidir.
Asmolen döşeme: Dişler arası asmolen olarak adlandırılan hafif bir malzeme ile doldurulmuş bir veya iki yönde dişli döşemedir. Tavan düz görünür. Depremde davranışı iyi değildir. Yatay rijitliği artırmak için mutlaka deprem perdeleri düzenlenmelidir.
Kaset (ızgara) kiriş döşeme: Hacim ortasında kolon istenmeyen çok büyük (sinema salonu, otopark gibi) hacimlerin kapatılmasında kullanılır. Açıklık 15-25 m olabilir. Dişli döşemeler gibi inşa edilir. Dişler yerine normal boyutlu kirişler(tali kirişler) kullanılır. Çevre kirişlere ana kirişler denir, tali kirişler ana kirşlere oturur. Sistem ağırdır, kolonlara değil, her iki yönde yerleştirilmiş rijit perdelere oturtulmalıdır.
Döşeme statik hesabı yapılırken 3 yöntem uygulanabilir.
TS 500 Moment Katsayıları tablosu kullanılarak,
Döşemeleri eşdeğer kirişe dönüştürerek,
Bilgisayar programı kullanarak.
Her döşemeden iki doğrultuda (x ve y doğrultuları) 1 metre genişliğinde kesit alınır,
Komşu döşemelerin kesitleri mafsallı mesnet ile birleştirilerek sürekli kirişler elde edilir,
Her kirişin genişliği 100 cm, yüksekliği ise o döşemenin kalınlığı kadar alınır (örneğin D1 döşemesi 12 cm kalınlıkta ise ona ait kiriş kesiti 100 cm x 12 cm olur),
Her kirişin üzerine o doğrultuda taşıyacağı yükler etki ettirilir,
BİRO yöntemi uygulanarak her kirişin (döşemenin) mesnet ve açıklık momentleri hesaplanır.
Her iki yönde kesitler alınarak statik hesap yapılır ve bulunan momentlere göre donatıları hesaplanır.
BD1-D1-D2 Döşemelerinden alınan kesite göre konması gereken donatılar ve statik hesaplar aşağıdadır.
Statik hesap sonucunda momentler bulunduktan sonra, seçilmiş olan döşeme kalınlığının yeterli olup olmadığı ve bu momentleri taşıyacak donatılar hesaplanır.
Betonarme hesaplara önce açıklıklardan başlanır.
Kiriş genişliği bw=1000 mm, Kiriş yüksekliği d=105 mm (döşeme kalınlığı 12 cm- pas payı 1.5 cm).
Döşeme kalınlığının yeterli olup olmadığı kontrol edilir:
K>Kl ise basit donatılı kiriş için kesit uygundur. Yani, seçilmiş olan döşeme kalınlığı yeterlidir.
Kl değeri Çizelgeden bulunur. Bu projede kullanılan C25 ve S420 malzemeleri için
Kl=291 mm2/kN dur.
Bu donatı 100 cm aralık için konması gereken miktardır. Yarısı düz, yarısı pilye olarak konacaktır.
Donatı için çap belirlememiz gerekir. 8 mm çap seçelim.
1 adet Ø8 = 0.5 cm2 dir.
100 cm aralık için Ø8 donatı koymak gerekir.
Bu donatıları eşit olarak yayarsak aralarının olması gerekir.
Yerleştirilirken sırayla bir düz, bir pilye konacağı için düz ve pilye aralıkları 2x5.695=11.39 cm olacaktır.
Ø8/11 cm düz
Ø8/11 cm pilye
Kiriş genişliği bw=1000 mm, Kiriş yüksekliği d=85 mm (döşeme kalınlığı 10 cm- pas payı 1.5 cm).
Döşeme kalınlığı yeterlidir. Donatı miktarı hesaplanabilir:
J=0.86 alınarak emniyetli yönde kalınarak hesaplama uzatılmamıştır.
Bütün birimler metre cinsinden yazılarak (10)4 ile çarpılmış ve cm2 ye dönüştürülmüştür.
Konması gereken minimum donatı hesaplanır:
Bu değerlerden büyük olan kullanır.
As olduğu için konması gereken donatı Asmin=1.87 cm2 dir.
Bu donatı 100 cm aralık için konması gereken miktardır. Yarısı düz yarısı pilye olarak konacaktır.
Donatı için çap belirlememiz gerekir. 8 mm çap seçelim. 1 adet Ø8 = 0.5 cm2 dir.
Yerleştirilirken sırayla bir düz bir pilye konacağı için düz ve pilye aralıkları 2x26.74=53.48 cm olacaktır.
Şartname gereği donatıların arası 15 cm den fazla olamaz. Bu nedenle; Ø8/30 cm düz
Ø8/30 cm pilye
BD1-D1 Mesnet Donatısı
Mesnedin üst tarafındaki mevcut donatı:
D1 döşemesinden gelen donatı Ø8/11
Mevcut donatı (4.55 cm2) > Konması gereken donatı (3.01 cm2) olduğu için ilave donatı koymaya gerek yoktur.
D1-D2 Mesnet Donatısı
D2 döşemesinden gelen donatı Ø8/30
Mevcut donatı (1.67 cm2) Konması gereken donatı (1.87 cm2) olduğu için ilave donatıya gerek vardır.
İlave donatı miktarı = 1.87 – 1.67 = 0.20 cm2 dir.
Ancak, donatı aralarını 15 cm den fazla açmamak için Ø8/30 cm ara ile donatı koymak uygun olacaktır.
Örnek: Bir konutun salon döşemesinin katmanları verilmiştir. Döşemenin karakteristik sabit, karakteristik hareketli ve tasarım yükünü belirleyiniz.