12 Eylül belgeleri: ‘Darbecileri iyi tanırız’ - Cumhuriyet Türkiye Haberleri
Tehditten gözaltına alındı, Cumhuriyet'in bombalanması olayının faili çıktı
Gölcük Tabiat Parkı'nda belediye inşaata başladı
İtirafçı: Adil Öksüz'ü yanlış yerde arıyorlar
Netanyahu'dan Erdoğan açıklaması: Eskisi kadar Hitler demiyor
12 Eylül 1980 darbesinin 38. yıldönümünde, o dönem ABD’nin Türkiye’deki temsilciliklerinden Washington’a gönderilen belgeler yayımlandı. Dönemin ABD Büyükelçisi Spain’in notunda, “Mevcut askeri liderlerin tamamını iyi tanıyoruz” deniyor
1081104 Kaydet Kaydı KaldırX Kaydettiklerim
Yayınlanma tarihi: 12 Eylül 2018 Çarşamba, 23:56
12 Eylül 1980 askeri darbesi sırasında ABD’nin Ankara Büyükelçisi olan James Spain’in, darbeden birkaç saat sonra ABD’ye gönderdiği diplomatik notta askeri lideri iyi tanıdıklarını ve Türkiye’nin gerek dış politika gerekse de savunma politikalarının değişeceği yönünde endişe yaratacak bir neden olmadığını söylediği ortaya çıktı. BBC Türkçe, 2011 yılında Bilgi Edinme Yasası kapsamında yapılan bir başvuru üzerine gizliliği kaldırılan ABD Dışişleri Bakanlığı belgelerine ulaştı. Haberde, 12 Eylül 1980 ile 5 Kasım 1980 tarihleri arasında ABD’nin Ankara, İstanbul ve İzmir’deki diplomatik temsilciliklerinden Washington’daki Dışişleri Bakanlığı ile diğer ülkelerdeki temsilciliklerine gönderilmiş 10 adet yazışma yer alıyor. “Gizli” ve “Özel” ibareleri yazışmaların ilkinin tarihi 12 Eylül 1980. Darbeden kısa bir süre sonra yazıldığı anlaşılan ve dönemin Ankara Büyükelçisi Spain imzasını taşıyan “Gizli” yazıda, şu ifadeler yer alıyor:
“Mevcut askeri liderlerin tamamını iyi tanıyoruz ve özellikle de NATO üyeliği başta olmak üzere Türkiye’nin güvenlik ya da dış politikasında değişim yaşanacağı yönünde bir endişe taşımamıza da gerek yok... ABD devleti adına konuşan sözcülere, durumu yakından takip ettiklerini söylemelerini ve yorumlarını Türkiye’nin NATO üyeliği gibi dış politika yaklaşımlarında herhangi bir değişim görmeyi beklemedikleri yönündeki ifadelerle sınırlı tutmalarını öneriyoruz... Kısacası, bu bir Latin Amerika cunta darbesi değil... Hükümetlerle değil, devletlerle ilişki kurma temeline dayanan olağan politikamıza uygun olarak, bu durumda (askeri yönetimi) tanıma gibi bir sorunun ortaya çıkmadığını düşünüyorum. Bunun ötesinde, mevcut durumla ilgili ABD’nin iki önemli ulusal çıkarı söz konusu. Bunlardan ilki Türkiye’nin uzun vadede demokratik bir ülke olarak korunması. Diğeri de savunma ve ekonomik işbirliği anlaşmasının uygulanmaya devam etmesi de dahil olmak üzere güvenlik alanındaki ilişkilerimizin sürmesi.” Spain, darbe bildirisine yönelik eleştirilerini de Milli Güvenlik Konseyi toplantılarına da katılan Büyükelçi (İlter) Türkmen’e ilettiğini belirterek, “Türkmen, görüşlerimi hem (Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan) Evren hem de (MGK Genel Sekreteri Haydar) Saltık’a aktaracağını ve aynı zamanda bugün için NATO büyükelçileriyle planlanan toplantıda da demokrasinin yeniden tesisi konusunun üzerinde yoğun şekilde durulacağını söyledi” diyor.
Darbenin mimarı Kenan Evren’in 16 Eylül 1980’de düzenlediği basın toplantısındaki açıklamalarının İngilizce tam metni de diplomatik yazışmalar arasında ABD’ye gönderilmiş. Ankara’da görevli diplomatlardan, darbeden bir yıl sonra İstanbul Başkonsolosluğu’na atanan Daniel Newberry de darbeye dair 20 maddeden oluşan değerlendirme kaleme almış. Newberry, ordunun darbe planlarının, eski Başbakan Nihat Erim ve DİSK’in kurucusu Kemal Türkler’in öldürülmelerinin ardından, temmuz ayı ortasında “ciddiye bindiğinin artık daha net bir şekilde” görüldüğünü belirtiyor. Newberry’in darbeci askerlerle ilgili değerlendirmesi şöyle: “Bazı askeri liderlerin dini görevlerini yerine getiren kişiler olduğu söylenirken, Kemalizmin en güçlü ilkelerinden biri olan laik bir siyasal sisteme inançlarının tam olması da ilginç bir nokta.”Newberry de Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreteri İlter Türkmen ile temasta olduklarını belirterek, “Büyükelçi’nin Türkmen ile kurduğu temaslar yapıcı ve ABD’nin çıkarları ile savunma alanındaki karşılıklı olağan işbirliğinin devamına yönelik rahatlatıcı oldu” ifadelerini kullanıyor.
Yazışmada, ekonomi politikaları alanında ise Evren’in ekonomik reform programının devam edeceğini ve Uluslararası Para Fonu (IMF) ile Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’yle (OECD) yapılan anlaşmaların süreceğini taahhüt ettiği ifade ediliyor. 22 Eylül 1980 tarihini taşıyan “Özel” ibareli bir yazışmada, Bülend Ulusu başbakanlığında kurulan yeni kabineye dair değerlendirmeler yer alıyor. ABD’nin Ankara Büyükelçiliği’nde görevli Arnold Schifferdecker imzalı yazışmada, kabinede ekonomi, dışişleri ve savunma bakanlıklarına yapılan atamaların, askeri yönetimin ekonomi ve dış politikada mevcut politikaları sürdüreceğinin bir teyidi olarak yorumlanıyor. Schifferdecker, “Kabineyi oluşturan adamlar -hiç kadın yokyetenekli, tartışma yaratmayacak ve kendilerine teslim edilen konularda deneyimli isimler olarak biliniyor” diyor.
Kenan Evren, Kemal Türkler
'Sessiz ölüm' 114 cana mal oldu
TBMM karıştı: "Orman mı lan burası ayı"
Polis merkezinde yılan saldırısı kamerada
Köfte yemeye giderken hayatının sürprizini yaşadı
CHP’li Özgür Özel: Hesap soracaksanız, bu fotoğrafların hesabını sorun!
Fatih Portakal isyan etti: Yarın beni de alabilirler
1. Emin Çölaşan ve 4 kişi hakkında FETÖ iddianamesi
5. Demirtaş: AKP’ye oy verin, kesin içeridesiniz
8. Aziz Kocaoğlu'ndan İZBAN grevi açıklaması
9. Türkiye'deki zamlara tepki: Yün yelekliler
1. Roma dönemine ait eserin başına gelmeyen kalmadı!
2. FETÖ'den gözaltına alınan öğretmen adliyeye sevk edildi
3. Hobi olarak başladı, şimdi internetten satıyor
4. Pitbull ve Dogo besleyenlere ceza
5. Kendi kullandığı otomobilin altında kaldı!
6. 2. Dünya Savaşı’nda Türkiye
7. Ağlayarak bekledi!
8. TMSF'den satılık uçak
9. 'Yan bakma' kavgasında kalbinden bıçaklandı
10. İmar barışı uyanıkları