Çağdaş Türk müziğinin devi. – The New York Times
Kişilik olarak bakıldığında Saygun gerçekten bitmez tükenmez bir hazine. O kadar derinliği ve her konuda o kadar engin bir bilgisi vardı ki, hiç bir zaman sadece yüzeysel bilgi edinmekle yetinmediğini görürdünüz. Öyle ki bir konuyu yüzde yüz bilmeden ben bunu biliyorum demezdi. Örneğin bir kitabı, ancak o kitabın yazarı kadar tanıyorsa bildiklerini söyleyen bir insandı. Kendisi, bir yazarın eserleri hakkında maalesef ben onu pek bilemiyorum dediğinde, belki de o yazara ait okumadığı yalnızca iki, üç kitap kalmış olurdu. Bunu ben inanılmaz bir özellik olarak görüyorum. Saygun bilgiyi, karşısındakini devamlı mahcup ede ede aşılardı herkese. Yani onunla tanışan insanlar kendi bilgisizliklerinden her zaman için utanırlardı. Bu her konu için geçerliydi aslında. Örneğin kendisini çok iyi çalıyor, çok iyi beste yapıyor, çok iyi yönetiyor diye niteleyen bir insan, Saygun’la tanıştığında, kendisini çok mahcup hissederdi ve bu istisnasız bir durumdu.
Fakat onun bu hususta başka bir yönü daha vardı. Mesela, ona kusura bakmayın ben bu konuyu pek bilmiyorum şeklinde yaklaştığınızda durum değişirdi. Saygun, onun o engin hazinesinden yararlanmak ve bunu samimiyetle yapmak isteyen, yetenekli bir insan gördüğünde, saatlerce, çekinmez sakınmaz, onunla uğraşır ve ona bütün bilgilerini aktarmak için adeta can atardı. Bunun için günlerini dahi verirdi. Ben de hakikaten, o tevazudan dolayı dersimi aldım ve o atmosferi pek çok defa yaşadım. Zira Paris’e gittiğimde ve bana bu çocuğa daha ne öğreteceğiz denildiğinde, daha öğrenmem gereken pek çok şey olduğunu düşünüyordum. Bizim Saygun ile yaptığımız çalışmalar zaten çok ileri düzeydeydi. O bizlere çok farklı şeyler kattı. Çalışma disiplini ise onun için en önemli meselelerden biriydi.
Genel olarak hayır ama şunu da belirtmeliyim ki, Saygun eserlerini çok iyi tanırdı. Her besteci böyle değildir biliyorsunuz. Kendi eserini o kadar iyi hatırlayan bir başka besteci daha görmedim açıkçası. Bu da çok nadir bulunan bir özellik. Saygun, icra aşamasında yaptığım değişiklikleri hemen fark ederdi. Ama bazen de yakıştırır hatta bu artık benden ziyade senin eserin olmuş derdi. Ancak tarzımı çok onaylardı. Bunun yanı sıra bir kaç eserinde, mesela Etüdler’inde, çok güzel önerileri oldu. Örneğin pedal kullanımı ve yarattığı renkler konusunda çok güzel şeyler öğrendim kendisinden. Müzikal sonuca varmak aşamasında enstrümanı bile halledebiliyorsunuz Saygun’la, işte böylesine bir dehaydı kendisi…
1. Piyano Konçertosu hakkında enerjisi ve karakteri bakımından sürükleyici olmakla birlikte, orkestrasyonunun yoğun olması sebebiyle, piyanoyu bastırdığı şeklinde yorumlar bulunmakta. Sizin bu konudaki görüşleriniz nelerdir?
Belki de kendisi bir bakıma, Yunus Emre nin çizgisini de devam ettiriyordu…
Evet aynı görüşteyim. Fakat Konçerto için daha çok, bir kapanış evresi diyebiliriz.
Saygun üsküp’te olağanüstü beğenildi. Hem orkestra sanatçıları, hem müzisyenler, hem de dinleyiciler keşfetmekten büyük zevk alıyorlar Saygun’u. Çok ilginçtir ki, Saygun’un eserlerini hangi orkestrayla çalsam, Japonya’dan Amerika’ya kadar her müzisyen aynı tepkiyi veriyor biz bunu daha önce niye bilmiyorduk diyorlar ve bu müzik onlara çok tanıdık geliyor. Örneğin ‘aksak ritimleri’ o kadar doğal algılıyorlar ve o kadar iyi çalıyorlar ki, gerçekten çok ilginç.