Giriş : 23.01.2009 / 20:43:00
Dışişleri Bakanı Ali Babacan, Yemen'in, Filistin'de uzlaşı sağlanması için bir önerisi olduğunu ve Türkiye'nin de bu öneriyi değerlendirdiğini söyledi.
El Cezire televizyonunun sorularını yanıtlayan Babacan, İsrail'in, Gazze'ye yönelik saldırıları ve Türkiye'nin bu süreçte yaptıklarına ilişkin bir soru üzerine, Türkiye'nin bölgedeki çatışmalar başlamadan çok önce geçen aralık, kasım aylarında Orta Doğu'daki durumun kötüye gidebileceği uyarısında bulunduğunu kaydetti.
"Bazı önemli tarihler yaklaşıyordu ve yanlış gidebilecek şeyleri önleyebilmek için bu tarihlerden önce önlemler alınması gerektiği görüşündeydik" diyen Babacan, ne yazık ki Gazze'de "bir insanlık trajedisi" yaşandığını söyledi.
Türkiye'nin, Filistin davasına karşı tarihi sorumluluk hissettiğini belirten Ali Babacan, bundan dolayı Gazze'deki çatışmaların hemen ardından Türkiye'nin tepkisini ortaya koyduğunu bildirdi. Babacan, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın ve kendisinin bu süreçte meslektaşlarıyla çok sayıda telefon görüşmesi yaptığını, Başbakan Erdoğan'ın ayrıca bölge turuna çıktığını hatırlattı.
Babacan, kendisinin de Başbakan Erdoğan'a bu bölge turunda eşlik ettiğini ve Gazze'de bir an önce ateşkes ilan edilmesi için çaba sarf ettiklerini bildirdi. Cidde'de bu süreçte yapılan İslam Konferansı Teşkilatı (İKT) toplantısını ve bu toplantı sonunda yapılan ateşkes çağrısını da anımsatan Babacan, Türkiye'nin 1 Ocak 2009 tarihinden itibaren BM Güvenlik Konseyi (BMGK) geçici üyeliğini üstlendiğine değindi.
BMGK'nın ateşkes çağrısının da "güçlü bir çağrı olduğunu" ve "uluslararası toplumun açık duruşunu ortaya koyduğunu" ancak hemen uygulanamadığını hatırlatan Babacan, ancak yine de bu çağrının bir an önce ateşkesin sağlanması için siyasi bir baskı oluşturmaya yardımcı olduğunu kaydetti.
Türkiye'nin daha sonra olası bir ateşkesin detaylarını konuşmak için bazı ülkelere delegasyonlar gönderdiklerini belirten Babacan, bu ekiplerin Kahire, Şam ve Tel Aviv'e gittiğini ve tüm taraflarla görüştüğünü kaydetti. Bakan Babacan, bütün taraflarla görüşmenin, dakika dakika olayın boyutunu anlamak ve ateşkesin en kısa zamanda sağlamak için önemini vurguladı.
Ali Babacan, İsrail'in, Gazze'de tek taraflı ateşkes ilanının ardından, Hamas'ın da tek taraflı ateşkes ilan ettiğini anımsatarak, Hamas'ın bu kararının, Kahire'deki toplantıdan 10 dakika önce geldiğini bildirdi. Şam'daki Türk delegasyonunun pazar sabahı 5.30'a kadar bu sonuca ulaşılması için görüşmelerini sürdürdüğünü belirten Babacan, sonunda ateşkesin sağlanmasından duyulan memnuniyeti ifade etti.
Bunun "sadece bir başlangıç" olduğunu söyleyen Babacan, ateşkesin devamlı olması gerektiğini, böylece bunun bölgede yeni bir barış sürecini beraberinde getirebileceğini belirtti. Türkiye'nin şu anda da konuyla ilgili tüm taraflarla görüşmeyi sürdürdüğünü kaydeden Babacan, Türkiye'nin, bütün Arap ülkeleriyle aynı rahatlıkla görüşebildiğini vurguladı. Türkiye'nin, bütün Filistinli gruplarla ve İsrail'le de görüşebildiğini anlatan Babacan, Türkiye'nin birçok farklı ülkenin ve grubun güvendiği ülke olmanın ayrıcalığı yaşadığını vurguladı.
Konuya belli prensiplerle, uluslararası hukuk ve Gazze'de yaşananların insani sonuçları çerçevesinde yaklaştıklarına dikkati çeken Babacan, Türkiye'nin bu konuda "gizli bir gündemi" olmadığını bildirdi. Türkiye'nin bölgede sürdürülebilir barış için Gazze'de ateşkesin sağlanmasını istediğini söyleyen Babacan, "Şu andaki durumdan, şimdiye kadar mutluyuz. Ancak kırılgan bir durum var. İleriye doğru adımlar atmalıyız. Özellikle Filistinli gruplar arasındaki uzlaşı, sürdürülebilir bir durum oluşması için önemli bir adım olacaktır" diye konuştu.
Türkiye'nin, Gazze'de ateşkes sağlanması konusundaki önerilerini, tüm tarafların görüşlerini dikkate alarak oluşturduklarını belirten Babacan, Türkiye'nin önerilerinin "gerçekçi ve uygulanabilir" olduğunu kaydetti. Mısır'ın bu süreçteki önemine de değinen Babacan, Türkiye'nin her grup ve ülkeyle konuşabilmesinden kaynaklı katkısını, Mısır'ın memnuniyetle karşıladığını bildirdi. Dolayısıyla, hangi ülkenin girişimiyle bu ateşkesin sağlanabildiğinin önemli olmadığını ifade eden Babacan, birlikte çok çalışıldığını ancak ateşkesin sağlanmasını sadece başlangıç olduğunu, daha fazla şeyler yapılması gerektiğini söyledi.
"Gazze'deki abluka derhal son bulmalı" diyen Babacan, bunun sadece insani yardımın Gazze'ye ulaştırılabilmesi için değil, aynı zamanda insan ve mal trafiğini ve geçişleri normalleştirmek açısından önemli olduğunu bildirdi.
Ablukanın sona erdirilmesiyle, geçişlerin açılması konularını ayırmak istediğini belirten Babacan, ablukanın sona erdirilmesinin özellikle İsrail tarafından "siyasi bir karar olduğunu", ancak ilk adım olarak geçişlerin açılması gerektiğini bildirdi. Gazze'nin yeniden inşası için uluslararası toplumun işbirliği yapması ve gerekli adımları atması gerektiğine de işaret eden Babacan, bu arada da uzlaşma sürecinin önemine dikkati çekti.
Yemen'in, Filistinliler arasındaki uzlaşı konusundaki önerisinden bahseden Babacan, Yemen Dışişleri Bakanı'nın, kendisine, yaklaşık 10 gün önce bu uzlaşı süreci konusunda önerilerinin yer aldığı bir mektup gönderdiğini belirtti. Babacan, bu mektupta Mısır, Suriye ve Türkiye'nin önderliğinde diğer ülkelerin de yardımıyla bu uzlaşının sağlanabileceğinin ifade edildiğini ve Türkiye'nin bu öneriyi değerlendirdiğini kaydetti. "İki Filistin'in olamayacağını" belirten Babacan, "eğer bir çözüm olacaksa, siyasi bir çözüm" olması gerektiğini ve uzlaşı olmadan gerçek barışın sağlanamayacağını bildirdi.
Hamas'a ilişkin bir soru üzerine, "Bütün Filistin halkını kardeşlerimiz olarak görüyoruz" diyen Babacan, siyasi diyaloğun farklılıkları ortadan kaldırmak için önemli olduğunu vurguladı. Siyasi diyalog sağlanmasının Filistinliler arasında da geçerli olduğunu bildiren Babacan, "Hamas'la konuşabiliyor olmamız, Hamas'ın yaptığı herşeyi onayladığımız anlamına gelmiyor" dedi.
Filistindeki bütün grupları belli bir siyasi sistemle bir araya getirmenin önemine değinen Babacan, "Hamas'la konuşamıyor olsaydık, her iki tarafta da bir ateşkes sağlamak zor olurdu" dedi.
Babacan, silahları kullanmamak ve diyalog içine girmenin kilit önem taşıdığını, Hamas'a da siyasi sürece dahil olmaya ve diyaloğa önem vermeleri telkininde bulunduklarını belirtti.
El Fetih'le de görüştüklerini, Filistinli gruplar arasında uzlaşı sürecinde Filistin halkından da Türkiye'ye yardım taleplerinin geldiğini ifade eden Babacan, bu süreci yürüten Mısır'a her türlü yardımı sağlamaya hazır olduklarını kaydetti.
Babacan, İsrail'in son 3-4 haftada yaptıklarının kabul edilemez olduğunu, Türkiye'nin, İsrail ile Suriye arasında arabuluculuk yaptığı bir dönemde ve İsrail Başbakanı Ehud Olmert'in, Türkiye ziyaretinden sadece 5 gün sonra böyle bir operasyonun başlatılmasından hayal kırıklığı duyduklarını söyledi.
Türkiye'nin bu yaşananlara sesini yükselttiğini, olaya insani açıdan baktıklarını, çocuklar, kadınlar ölürken olaylara sessiz kalamayacaklarını belirten Babacan, Türkiye'nin arabuluculuğunda İsrail ile Suriye arasında yürütülen ve Gazze'deki çatışmalar nedeniyle askıya alınan görüşmeleri de iki ülkeden istek gelmesi halinde, süreci yeniden başlatmaya hazır olduklarını belirtti.
Babacan, İsrail ile ilişkilerde kısa vadede belki bir "ton değişikliğinin olabileceğini", ancak orta ve uzun vadede bu ilişkilere dair bir endişelerinin olmadığını da kaydetti.