Somatoform Bozukluklar | Doktorsitesi Blog
Ana Sayfa Psikoloji Somatoform Bozukluklar
TANIM: Somatoform bozukluklar çoğu kez altta yatan genel tıbbi ya da nörolojik bir problemle açıklanamayan fiziksel semptomlarla kendini gösteren bir grup psikolojik hastalık grubudur. Medikal anlamda açıklanamayan fiziksel semptomlar ayaktan başvuran hastaların %50’sinde görülmektedir. Pediatrik hastalarda fiziksel semptomlar ve sebebi belli olmayan ağrılı şikayetlere daha nadir rastlanmaktadır. Çoğu küçük yaş grubu çocuk, duygusal streslerini karın ağrısı ya da baş ağrısı gibi fiziksel semptomlarla tanımlar ancak şikayetleri genelde geçicidir ve çocukta herhangi bir fonksiyon bozukluğuna yol açmazlar. Somatoform bozukluklar somatik semptomların süregenliğinin uç noktasını temsil ederler. Somatoform bozukluğa sahip hastaların yalancı semptomları yoktur. Yaşadıkları ağrı ve diğer semptomlar gerçektir ve günlük hayatlarını ciddi anlamda etkilemektedir. Somatoform bozukluk tanısı konulmadan önce diğer nedenlerin elenmesi için doktorlar tarafından birçok test yapılması gerekmektedir. Tanı konulma işlemi hastalarda ciddi stres ve korku yaratabilmektedir. Herhangi bilinen bir nedeninin olmayışı hastaları tatmin etmeyebilir. Buna bağlı olarak yaşadıkları stres kendi sağlıkları konusunda daha da endişelenmelerine yol açabilmektedir. Bu döngü yıllarca sürecek tehlikeli bir döngü yaratmaktadır.
TİPLERİ VE SEMPTOMLARI: Somatoform bozuklukların semptomları ve ciddiyeti bozukluğun tipine göre değişmektedir. Somatoform Bozuklukların çeşitli tipleri :
I. Somatizasyon Bozukluğu: Aynı zamanda Briquet Sendromu olarak da bilinir. Bu tipe sahip hastalar genelde 30 yaşından önce başlayan tıbbi problemlere sahiptir.Semptomlar farklı organ ve vücut sistemlerini etkilemektedir.Hastalar; ağrı, nörolojik sorunlar, gastrointestinal şikayetler ve cinsel sorunlar yaşabilmektedir.Somatizasyon bozukluğu olan çoğu hastada aynı zamanda anksiyite bozukluğu da görülmektedir.
II. Tiplendirilememiş Somatoform Bozukluk: Somatizasyon bozuklukları içinde daha az spesifik olanıdır. En az 6 ay kadar süren sebebi açıklanamamış bir ya da daha fazla fiziksel semptom şikayeti tanı koymak için gereklidir.
– Hipokondriyazis: Bu tip hastaların zihinleri ciddi bir hastalıkları olduğu endişeliyle sürekli meşguldür. Çok küçük problemlerin ciddi hastalıkların belirtisi olabileceğine inanabilirler. Örneğin herkeste görülebilen baş ağrısının beyin tümörü olduklarının bir belirtisi olarak düşünebilirler.
– Vücut Dismorfik Bozukluğu: Bu tip hastalar fiziksel problemleri konusunda aşırı takıntılıdır. Hastalar ayrıca kendilerinde olmayan bozuklukları dahi hayal edebilmektedir. Kendilerinde olduğunu düşündükleri bozukluğun sürekli olacağı konusunda aşırı kaygı taşırlar. Vücudun herhangi bir bölümünü kapsayabilir. Hastalar çoğunlukla kırışıklıları, saçları, göz ve burun şekilleri ya da göğüs boyutları konusunda takıntılıdır.
– Konversiyon Bozukluğu: Bu durum medikal bir nedenden bağımsız görülen nörolojik semptomlar varlığında oluşur. Örneğin; paralizi, körlük, işitme kaybı, hissizlik ya da duyu kaybı gibi semptomaların varlığıdır. Stres altındayken semptomlar daha da kötüleşir.
III. Ağrı Bozukluğu: Psikolojik stres ya da travmadan sonra başlayan ağrıları olan hastalar bu grup altında değerlendirilir. Bozukluğun temel odağı ağrıdır. Ağrının şiddetini belirlemede psikolojik faktörlerin varlığından da bahsedilir. Ağrı bozukluğu olan hastalar sürekli tıbbi yardım alırlar. Sosyal hayattan izole ve günlük aktivitelerinde sorunları olan bireylerdir.
IV. Ayrışmamış Somatoform Bozukluklar: Bu gruptaki hastalar diğer somatoform bozukluklarında görülen özelliklere sahiptir. Ancak tanı için tüm kriterlere sahip değillerdir. Yalancı gebelik gibi durumlar bu grup altında değerlendirilir. Bu durumda hastalar hamile olmadıkları halde karın şişliği, doğum ağrıları, kusma, göğüste değişiklikler, fetal hareketlerin hissedilmesi ve adet döngülerinin kesilmesi gibi hamilelik belirtileri yaşarlar.
TEDAVİ: Açıklanamayan fiziksel semptomlar yaşayan hastalar genelde yaşadıkları bu semptomların altında fiziksel bir neden yattığını düşünürler.Hastalar ayrıca bu semptomlarının psikolojik bir nedene bağlı olabileceği fikrini de kabul etmezler. Güçlü bir hasta hekim ilişkisi somatoform bozukluk tedavisinde çok önemlidir. Tek bir sağlık çalışanın gözetimi altında gereksiz testlerin yapılmaması gibi avantajlardan dolayı tedavi daha etkili olmaktadır. Tedavinin amacı semptomların düzeltilmesi değil günlük fonksiyonların geliştilmesi üzerine yoğunlaştırılmıştır. Stresin azaltılması iyileşmede büyük rol oynar. Aile ya da arkadaşlara danışmak faydalı olabilir. Davranışsal terapi de somatoform hastalıklarla ilişkili semptomların kontrolünde önemli yer tutar. Terapi; gerçekçi olmayan inanışları, anksiyeteyi tetikleyen davranışları ve bozulmuş düşünce tarzını düzeltmek üzerine odaklanmıştır.