İNME KADER DEĞİL - Raillife Dergisi
Hayatınızı yönlendirin, beyin damarlarınızda tıkanma ya da yırtılmayla yaşanan inme riskini azaltın.
Beyin felci ya da diğer adıyla inme; beyne giden damarların tıkanması sonucunda kanın beyne ulaşamaması ya da aşırı gitmesi ile damarlarda meydana gelen yırtılmaların, beynin bir bölgesine hasar vermesiyle meydana gelir. Beyin felcinin neden oluştuğu, riskleri artıran sebepleri, ambulans çağrıldıktan sonra hastaya ilk müdahalenin nasıl yapılacağı ve tedavideki son gelişmeleri Raillife okurları için hazırladık.
Yaşam biçimi beyin felci nedeni olabilir
Obezite, hareketsizlik, aşırı alkol ve sigara tüketimi sizi beyin felcine yaklaştırabilir.
Beynin bir bölümünün kanlanmasının bozulması ve fonksiyon kaybına uğraması sonucunda; beynin kontrolünde olan vücut bölgesinin çalışamayacağını söyleyen, Liv Hospital Nöroloji Uzmanı Dr. Aylin Öztürk Yavuz inmeyle ilgili merak edilenleri şöyle anlatıyor: “İnmenin kanayıcı (beyin kanaması) ve tıkayıcı (beyin damar tıkanıklığı) olmak üzere iki tipi vardır. Geçici iskemik atak, inme belirtilerinin 24 saat içinde kendiliğinden düzelmesidir.”
Yaşam biçimine ait riskler
“Birçok faktör inme riskini artırabilir. Bazı faktörler aynı zamanda kalp krizi riskini de artırır. Yaşam biçimine ait risk faktörleri; obezite, fiziksel aktivite azlığı, aşırı alkol-sigara tüketimi, uyuşturucu kullanımıdır. Medikal risklere baktığımızda; yüksek tansiyon, diyabet, uyku apnesi, kalp hastalıklarını görürüz. Ailede inme ya da kalp krizi öyküsü, 55 yaş ve üstü olmak, erkek cinsiyet de diğer risklerdir.”
İnmede yaşanan belirtiler:
– Konuşma güçlüğü, anlama güçlüğü
– Kol, bacak güçsüzlüğü
– Yürüme bozukluğu, dengesizlik
İlk üç saatte erken müdahale çok önemli
Gülümseyemiyor, basit kelimeleri söyleyemiyor, harekette zorlanıyorsa ambulansı arayın!
Uzman Dr. Aylin Öztürk Yavuz belirtinin başladığı andan itibaren 3-4 saatlik zaman penceresi içinde pıhtı çözücü tedavi uygulanırsa beyin kanlanmasının normale dönebileceğini belirtiyor. Yavuz, erken müdahaleyle ilgili şu bilgileri veriyor: “İnme acil bir tıbbi durumdur. Belirtilerden herhangi biri geliştiğinde, azalsa veya tamamen düzelse bile ambulans aranarak (118) bir acil servise başvurulmalıdır. Kişiye ‘gülümse’ dendiğinde yüzünün bir tarafı aşağıda kalıyorsa, ‘kollarını kaldır’ dendiğinde bir kolu daha aşağıda kalıyorsa, basit kelime ve cümleleri söyleme ve tekrarlamada güçlük çekiyorsa, belirtilerin düzelmesi beklenmemelidir. Her dakika önemlidir.”
Mutlaka hastaneye kaldırılmalı
“Tıkayıcı inmelerde; ilk 3 saat içinde toplardamardan verilen pıhtı eritici tedaviye yanıt daha iyi çabuk ve daha iyi olur. Kanayıcı inmelerde; kanama kontrolü ve beyin içindeki basıncın düşürülmesine odaklanılmalıdır. Eğer aspirin ya da diğer kan inceltici ilaçlar alınıyorsa derhal kesilmeli ve kan basıncı kontrol altına alınmalıdır. Bütün bunlar hastane koşullarında uygulaması gereken tedavilerdir.”
Nefes alma ve kas güçsüzlüğü için fizik tedavi
“Acil dönem tedavisi tamamlandıktan sonra kol bacak gücünün artırılması, kaybedilen fonksiyonların yeniden kazanılması ve bağımsız bir hayatın tekrar sağlanması hedeflenir. Bunun için fizik tedavi uzmanları ile birlikte bir rehabilitasyon programı oluşturulur. Nefes alma, yutma ve konuşma güçlüğü, dengesizlik, kas güçsüzlüğü tüm bu rehabilitasyon programı içinde tedavi edilebilir. Rehabilitasyon aşaması hastanın yaşı, diğer sağlık problemleri ve beklenen yaşam şekline göre belirlenir. Rehabilitasyon hastaneden çıkmadan evvel başlar, daha sonra evde ya da rehabilitasyon merkezinde devam eder.”
Tansiyonunu dengele beynini koru
İdeal kan basıncınızın 120/80 olması inmeden korur.
İnmeden korunmak için uygulanabilecek yaşam biçimini ve riski azaltacak yöntemleri, Uzman Dr. Yavuz, şu şekilde açıklıyor: “Kan basıncı düşürülmelidir. İdeal kan basıncı 120/80 mm-Hg’dir. Bunu sağlamak için tuz tüketimi azaltılmalıdır. Günde toplam yarım çay kaşığından daha az olmalıdır. Yüksek kolesterollü gıdalardan uzak durulmalıdır. Günde 4-5 porsiyon meyve/sebze, haftada 1-2 kez balık yenmelidir. Tahıl ve düşük yağ oranlı gıdalar tüketilmelidir. Günde en az 30 dakikalık egzersiz yapılmalıdır. Sigara bırakılmalıdır. Tansiyon yüksekse doktor kontrolünde ilaç kullanılmalıdır. Kilo verilmelidir, vücut kitle indeksi 25 ve altında tutulmalıdır. Bunu sağlamak için günde 2000 kaloriden fazla alınmamalıdır.”
Kahvaltı sonrası yürüyün
“Kahvaltı sonrası yürüyüş yapılmalı, arkadaşlarla spor salonuna gidilmelidir. Asansör yerine merdiven kullanılmalı, gün içinde 30 dakika hareketsiz kaldıktan sonra bir ara verip 10-15 dakika hareket edilmelidir. Alkol sınırlandırılmalıdır. Kalpte ritim bozukluğu varsa tedavi olunmalıdır. Bazı ritim bozuklukları kalpte pıhtı oluşumu riskini artırır. Bu pıhtı kalpten beyin damarlarına ilerleyerek inmeye neden olabilir. Çarpıntı, nefes darlığı gibi yakınmalar varsa doktora başvurulmalıdır.”
Kan şekeriniz kontrol altında olmalı
“Diyabet tedavi edilmelidir. Kan şekeri takibi yapılmalıdır. Sağlıklı bir diyet ve düzenli egzersizle birlikte sigaranın bırakılması inmeden korunmak için en etkin yaşam şekli değişikliğidir.”
İNME, İnmede yaşanan belirtiler, Tansiyonunu dengele beynini koru