PATOLOJİ | OYTUN ERBAŞ - Part 347
Tüm kriptorşidizmler testis torsiyonu ve karsinomu için predispozandır ancak abdominal yerleşimliler malignite gelişimi için en yüksek riske sahiptir.
inmemiş testis erken dönemlerde normal boyutlarda iken, hasta puberteye ulaştığında atrofi gelişir. Mikrosko­bide tubüler atrofi 5-6 yaşında, peritubuler fibrozis ve hiyalinizasyon pubertede gelişir. Her iki durumda da tes­tiste morfolojik bulgu total germ hücre aplazisi (sertoli cell only – del Castillo sendromu) saptanması ile karak­terizedir.
Kriptorşidizme en sık eşlik eden gelişimsel anomaliler üro­genital sistem anomalileridir. Bilateral kriptorşidizm steriliteye yol açar. Unilateral olan­da, karşı inen testiste atrofi mevcut ise sterilite nedeni olabilir.
Ayrıca inmemiş testis, testis tümörü gelişme riskinde yük­sek oranda artışa neden olur; testis tümörü için bilinen en önemli predispozandır. Kriptorşidizm olgularında en sık gelişen testis tümörü seminom, ikinci sırada embriyo­nal karsinomdur.
Tek taraflı kriptorşidizm olgularında, normal konuma inen diğer testistede artmış kanser riski söz konusudur (hormonlara yüksek oranda maruz kalma nedeni ile).
Testisin cerrahi olarak yerine getirilmesi (orşiopeksi, dai­ma 2 yaş altında yapılmalıdır) puberteden önce yapılırsa atrofi şansını azaltabilir ama fertiliteyi garanti etmez.
İnflamatuar lezyonlar (epididymoorchitis): Enfeksi­yöz ajanlar testis ve epidime hematojen ya da assenden yolla gelebilirler. Enfeksiyonlar epididimde daha sık izle­nır.
En sık epididimorşit nedenleri:
a- Seksüel aktif yaşlarda N.gonore, klamidya trahomatis, U.urealyticum sık etkenlerdir.
b- Daha ileri yaşlarda E.coli, psödomonas aeruginosa, Klepsiella; sıklıkla yaşlılarda prostat hipertrofisi ve üriner trakt enfeksiyonlarına sekonderdir.
c- Tüm yaş grublarında izlenebilen en sık granülomatöz etken tüberkülozdur. Erkek genital sisteminde tüberkü­lozun en sık tuttuğu yer epididimdir. Tüberküloz tipik olarak ,epididimit olarak başlayıp testisi sekonder tutar.
Otoimmün granülomatöz orşit orta yaş erkeklerde; tek taraflı testis büyümesi, ağrı ve ateş ile seyreden bir hastalıktır. Ağrısız olduğunda testis tümörleri ile karışabi­lir.
Virüsler; özellikle çocukta kabakulak virüsü kan yolu ile testise ulaşarak,orşit oluşturur.
Adenomatoid tümör; epididim çevresindeki mezotelin benign mesoteliomasıdır. Epididimin en sık tümörüdür.
Testis torsiyonu: Sıklıkla intraskrotal olarak gerçekleşir, sıklıkla peripubertal pe riyotta izlenir. Neden sıklıkla trav­madır. Torsiyon sonrası venöz dönüşü n ön planda engel­lenmesi nedeniyle klasik olarak hemorajik infarkt (koagü­lasyon nekrozu) gerçekleşir.
Testiküler atrofi nedenleri
a- Yaşlılarda progresif atherosklerotik damar tıkanması (en sık nedendir)
b- İnflamatuar orşitlerin son dönemi
e- Generalize malnütrisyon veya kaşeksi
f- Semen akımında obstrüksiyon
g- Klinefelter send. gibi genetik tablolar
h- Uzun süre kadın seks hormonlarına maruz kalma (prosatat karsinomlu hastalarda)
Erkek infertilitesinin nedenleri: En sık nedenin varikosel olduğu unutulmamalıdır.
a- Pretestiküler nedenler
– Hipotalamus ve hipofiz hastalıkları
– Endokrin hastalıklar (tiroid, adrenal ve diyabet hastaları) – Metabolik hastalıklar (karaciğer ve böbrek) enfeksiyon ve ilaçlar
b- Testiküler nedenler
– İdiyopatik hipo-aspermatogenez
– Gelişimsel ve genetik hastalıklar
– Dolaşım bozuklukları (varikosel, torsiyon)
– İnflamatuar lezyonlar
– İyatrojenik ve çevreye bağlı olgular.
c- Genitaı, posttestiküler nedenler:
Hipo ya da asipermatogenez ile giden durumlar: idiyopa­tik, kromozamal anomaliler (Klinefelter sendromu ve Down sendromu), hormonal düzensizlik (prolaktinemi, aşırı kortilOl, hipotiroidi, hiperestrinisim), sistemik hasta­lıklar (malnütrüsyon, viral hastalıklar, metabolik hastalık­lar).
4. TESTİKÜLER NEOPLAZİLER
Genellikle testisi ağrısız olarak büyüten, 30-40 yaş arası pik yapan tümörlerdir. Testis tümörlerinin %95’i germ hücre kökenli ve %95’i maligndir. Bilinen en önemli risk faktörleri:
a- Kriptorşidizm; risk 10-40 kat artmıştır.