ÖZEL EGE LİSESİ DNA NIN YAPISI DANIŞMAN ÖĞRETMEN: ADALET DOĞAROĞLU HAZIRLAYANLAR: NEHİR NİŞANCI SERAP DEMİR ELİF YETKİN AYBARS YOKAŞ OZAN ONAT
Download "ÖZEL EGE LİSESİ DNA NIN YAPISI DANIŞMAN ÖĞRETMEN: ADALET DOĞAROĞLU HAZIRLAYANLAR: NEHİR NİŞANCI SERAP DEMİR ELİF YETKİN AYBARS YOKAŞ OZAN ONAT"
1 ÖZEL EGE LİSESİ DNA NIN YAPISI DANIŞMAN ÖĞRETMEN: ADALET DOĞAROĞLU HAZIRLAYANLAR: NEHİR NİŞANCI SERAP DEMİR ELİF YETKİN AYBARS YOKAŞ OZAN ONAT NİSAN Bornova/ İZMİR2 İÇİNDEKİLER TEŞEKKÜR...1 ÖNSÖZ GİRİŞ GELİŞME 2.1 DNA Nedir, Nerede Bulunur? DNA nın Yapısı DNA nın Tarihi DNA nın Şifresi DNA nın Görevleri DNA nın Kullanıldığı Alanlar Enzimler Hormonlar ANKET DENEY SONUÇ GAZETELERDEN BAŞLIKLAR RESİM KAYNAKÇASI KAYNAKÇA...183 TEŞEKKÜR Bize yardımlarından dolayı Fen Bilgisi öğretmenimiz Adalet DOĞAROĞLU na, desteklerinden dolayı ailelerimize, ve bizi dinleyecek olanlara teşekkür ederiz. 14 ÖNSÖZ Bilimsel gelişme evrenin ve insanın gizlerini keşfetmeye devam etmektedir. Bu keşiflerden biri de DNA dır. DNA nın bulunması ve çözülmesi insan ve bilime yeni boyutlar kazandırmıştır. Birkaç yıl önce hayal bile edilemeyenler bu sayede gerçekleşmeye başladı. Hastalıkların tedavisi, insanın istediği gibi şekillendirilmesi, kopyalama... tüm bunlar mantık tarihinin dönüm noktaları olacaktır. Belki de ileride bugün hayal bile edemediğimiz konuların anahtarı olacaktır; DNA. Bizlerde proje konumuz olarak DNA yı seçtik. 25 1. GİRİŞ Zürafaların boynu neden uzun olur? Neden kurbağaların uzun ve yapışkan dilleri vardır? Neden bir elimizde beş parmağımız vardır? Canlıların bütün bu özelliklerini belirliyen şey nedir? Hemen belirtelim, türü ne olursa olsun, mikroplardan bitkilere, bitkilerden insanlara değin doğadaki bütün canlıların özelliklerini belirliyen şey olağanüstü bir kimyasal moleküldür. Deoksiribonükleik asit, ya da DNA. 2. GELİŞME 2.1.DNA nedir, nerede bulunur? DNA Deoksi Ribo Nükleik Asit isimli bir tür molekül grubunun kısaltılmış ismidir. DNA çift zincirli ip merdivenine benzer. Çift zincirli yapıdaki DNA zinciri oldukça uzun bir zincirdir. Nasıl ki uzun bir ipi makaraya düzenli bir şekilde sarıyorsanız, hücre de buna benzer bir mekanizma ile DNA yı paketleyerek çekirdeğinin (nukleus) içine yerleştirir. DNA her hücrede bulunur. Örneğin ekrana bakan gözlerinizdeki her hücrenin içinde DNA zinciri paketlenmiş bir vaziyette yerleşik olarak bulunur. Veya klavyeyi kullanan ellerinizdeki her bir hücrenin içerisinde ayrı ayrı DNA molekülü bulunur. Böbreklerinizin hücrelerinde, karaciğerinizin hücrelerinde, kemik hücrelerinizde kısacası vücudunuzdaki her hücrede DNA molekülü bulunur. DNA uzun bir zincir olmasına karşılık üzerindeki baz sıraları bir düzen içerisinde taksim edilmiştir. Taksim edilen bu baz gruplarına ise Gen denir. Mesela bir canlının DNA zincirinde adet baz (nukleotid) dizisi olsun ve bu baz dizileri 1000 er adet olmak üzere 15 gruba ayrılmış olsun. İşte bu 15 tane grubun her biri birer gen dir. İnsan hücresinde ise yaklaşık olarak 3 milyar adet gen bulunur. Tabii her genin içinde binlerce nükleotid dizisi vardır. Bir canlının bütün karakterleri ise DNA daki genlerde saklıdır. 36 2.2. DNA nın Yapısı DNA çok ince ve çok uzun bir çift zincirden oluşur. Onu şekil olarak bükülmüş zincirden bir merdivene benzetebiliriz. Bu merdivenin basamakları vardır. Basamakların her biri adenin (A), timin (T), sitozin (C), ya da guanin (G) adı verilen bazları içeren nüklotidlerden oluşur. Merdivenin her bir basamağını oluşturabilmek için iki zincirdeki bazlar karşılıklı olarak birbirine kenetlenir. Her zaman A ile T, G ile C karşılıklı olarak birleşir. - Adeninle Timin arasında iki hidrojen bağı bulunurken Guaninle Sitozin arasında üç tane hidrojen bağı vardır. Tüm DNA örneklerinde pürin miktarı toplamı pirimidin miktarına eşittir. Yukarıda verilerden DNA ile ilgili şu verileri çıkarabiliriz. - A = T ve G = S - A + G = T + S - A + G / T + S = 1 - A / T = G / S = DNA nın Tarihi Gen teriminin ilk olarak 1909 da Danimarkalı genetikçi Wilhelm Lohanneun tarafından önerilmesinden bu yana, genin doğasına ilişkin anlayışlarda büyük değişiklikler olmuştur. Genin molekül düzeyinde yapı ve işlevine ilişkin günümüzdeki anlayış, 1944 de Kanadalı bakteri bilim uzmanı Oswald T.Avery ile ABD li bilim adamı Collin M.MacLeod ve Manrilyn McCarty nin çalışmalarına dayanır. Bu bilim adamları, bakteri genlerinin Deoksiribonükleik asit (DNA) adı verilen kimyasal bileşikten oluştuğunu göstermişler, daha sonra bunun öbür organizmaların çoğunluğu için de doğru olduğu belirlenmiştir de ABD li biyokimyacı D.Watson ile İngiliz bilim adamı Francis Crick in ortaklaşa hazırladıkları DNA molekülünün yapı modelini sunmalarıyla, bir ilerleme daha gerçekleştirildi. Sundukları molekül modelinde DNA nın 47 polinükleotid adı verilen iki kimyasal bileşik zincirinden birleştiği bu iki zincirin birbirine iki merdivene benzer çifte sarmal biçiminde sarılmış olduğu görülüyordu. Daha sonra, 1961 de ABD li biyokimyacı M.W.Nireberg, vb. araştırmacılar DNA nın bileşimiyle genler tarafından üretilen proteinin bileşimi arasındaki ilişkiyi çözdüler ve genetik şifre diye adlandırdılar. Daha sonra Ribonükleik asit adı verilen bir başka asidin de, protein bileşimi yapma işlevini gördüğü ortaya kondu. Başlangıçta, genlerin bir organizmanın çeşitli özelliklerini oluşturmak için aynı işlevi gördükleri düşünülüyordu. Oysa günümüzde birbirinden farklı üç gen sınıfı ayırt edilmiştir. Birinci gen sınıfı,yapısal genlerden oluşur; yapısal genlerin genetik şifreleri, birçok hormon dahil, polipetit diye adlandırılan proteinleri ya da daha küçük molekülleri oluşturmaya yönelen aminoasitlerin dizi düzenini belirler. İkinci gen sınıfı, protein bileşimiyle oluşan fiziksel ve kimyasal süreçlerde işlev gören molekülleri belirliyen genetik şifreler taşır. Üçüncü gen sınıfı ise, şifreleyici olmayan düzenleyici genlerden oluşur. Bunlar yalnızca, protein bileşimini denetleme işlevini gören enzimleri ve öbür proteinleri tanıma yerleri olarak iş görürler. İlk çalışmalar, bir genin, kromozomun içinde yerleştiği yer neresi olursa olsun, kesintisiz tek bir birimden oluştuğu kanısını uyandırıyordu. Daha sonra, genlerde şifreleyici bölütten önce, önder (öncü) adı verilen bir bölge, şifreleyici kesimden sonra da artçı adı verilen bir bölge bulunduğu belirlendi. Bunun yanı sıra şifreleyici kesimin kendisi de, edimsel olarak, şifreleyici bölümler arasına giren ve edson diye adlandırılan kesimleri ile şifreleyici olmayan ve intron adı verilen dizilimlere ayrılabilir te ABD li genetikçi Stanley Kohen ve Herbert Boyer ın, bir DNA molekülünü belirli özel yerlerinden kesmek için, kısıtlama endonükleazları adı verilen bazı enzimleri kullanabileceğini göstermeleriyle, gen incelemelerinde büyük bir ilerleme gerçekleştirildi. Söz konusu enzimler, özdeş serbest uçları ve bunlara uygun bütünleyici biçimleri bulunan başka serbest uçlarla birleşebilecek bir dizi bölütünün elde edilmesine olanak veriyordu. Bu yolla, bütünüyle işlevsel olan bir DNA çifte sarmalı yeniden oluşturuldu. Gene bağlama adı verilen bu yöntemden yararlanılarak, insan hücresinden alınan bir genin, insandaki gibi iş göreceği bir bakteriye, fareye ya da domuza aktarılması olasılığı elde edildi. Bu yöntemin düşünülen kullanım yerlerinden biri de kanama hastalığı, kistli fibroz vb. genetik hastalıklardan etkilenen insanlara, o işleve uygun normal insan genlerinin iletilmesidir. Bu tür aktarımlarda başarılı olunursa bu genler, genetik hastalıkların doğrudan gen tedavisiyle iyileştirilmesini sağlayacak aracı oluşturacaklardır. Genlerin edimsel işlevleri karmaşıktır. Bunu açıklamak için, DNA ve RNA asitlerinin doğasını ve yapısını daha ayrıntılı biçimde incelemek gerekir. 58 2.4. DNA nın Şifresi Kromozomlardaki kimyasal bileşenlerin çoğu büyük moleküller, nükleik asitler (DNA ve RNA) ve proteinlerdir. Bunlardan DNA, genetik şifreyi ya da bildiriyi kapsar. Bir organizmanın ne olduğu, hücrelerin oluşan kimyasal tepkimelerle belirlenir. Bu tepkimelerin çoğu enzimlerle denetlendiğinden ve enzimler de protein olduğundan, protein birleşimi son derece önemlidir. DNA moleküllerindeki genetik şifre, enzimleri üretilmesini düzenler ve böylece bireyin birçok özelliğini etkiler. Saç ve göz renkleri, DNA tarafından denetlenen özelliklere örnek verilebilir DNA nın Görevleri DNA nın başlıca görevleri ; a) Hücre içerisinde protein sentezini yönetir. Bölünme (hücre) sırasında kendini eşler ve bir DNA molekülünden 2 DNA molekülü oluşur. Bunun için eşlenecek DNA nın sarmal yapısı bir ucundan açılmaya başlar. Açılan zincirlerin karşılarına ortamdaki nükleotidler uygun olarak bağlanır. Bu şekilde sarmal yapının çözülmesi ve eş zincirlerin oluşması DNA nın tamamı eşleninceye kadar devam eder. DNA lar eşlenirken ana iki zincir her zaman korunur. b) Protein sentezlenmesini sağlayarak hücredeki metabolik olayları yönetir. Canlı hücrelerin hayatını devam ettirebilmesi için bu reaksiyonların çok hızlı bir şekilde olması gerekmektedir ve de olmaktadır. Bu kadar farklı reaksiyonun belli sıcaklıkta çok hızlı gerçekleşmesini sağlayan biyolojik katalizörler olan enzimlerdir DNA nın Kullanıldığı Alanlar Kalıtım yasalarının ilk uygulama alanı tarım ve hayvancılık oldu. Bu İlkeler- den yararlanılarak yürütülen geniş çaplı seçme ve çaprazlama çalışmalarıyla daha üstün nitelikli tahıl, sebze, meyve, çiçek, sığır, domuz ve kümes hayvanları yetiştirilir. Tıp bilimlerinde ise yine çaprazlama yolu ile üretilen yeni deney hayvanları insan hastalıklarının tedavisinde büyük umutlar veren aşı ve ilaçların hazırlanmasına yardımcı oldu. Genetik mühendisliğinin genişlemesiyle milyonlarca insanın yaşamını kurtaran penisilin ve öbür antibiyotiklerin büyük çapta üretimine geçilebildi. Kalıtım konusundaki bilgiler 69 insanlığa her yönden yararlı olmuştur. Bir hastalığın kalıtsal olduğu biliniyorsa ve bazı ailelerde bu hastalığın ortaya çıkma olasılığı yüksekse zamanında önlem alınarak tehlikenin büyümesi engellenebilir. Günümüzde genetik mühendisleri genomu meydana getiren genlerin tamamını belirlemek için insan genomu projesi adında bir proje yürütmektedirler. Bir çok bilim adamı ve üniversitelerin ortak çalışmaları ile yürütülen bu projenin tamamlanmasıyla insanın yapısı ve işlevleri belirlenmiş olacaktır. Dolayısıyla, insan sağlığını tehtid eden kalıtsal bozuklukların önceden tespit edilme olasılığı artacaktır. Ayrıca, bu sayede her insanın genetik şifresini gösteren bir kimlik kartı bile hazırlanabilecek ve bu bilgiler bankacılık, sigorta, eğitim, sağlık vb. bir çok alanda kullanılabilecektir. Genetik mühendisliğinin gelişmesiyle milyonlarca insanın yaşamını kurtaran penisilin ve öbür antibiyotiklerin büyük çapta üretimine geçilebildi. Kalıtım konusundaki bilgiler insanlığa her yönden yararlı olmuştur. 710 KARŞIYIM 13 TEHLİKELİ 10 antibiyotiklerin büyük çapta üretimine geçilebildi. Kalıtım konusundaki bilgiler insanlığa her yönden çok yararlı olmuştur. Bir hastalığın kalıtsal olduğu biliniyorsa ve bazı ailelerde bu hastalığın ortaya çıkma olasılığı yüksekse zamanında önlem alınarak tehlikenin büyümesi engellenebilir. Günümüzde genetik mühendisleri genomunu meydana getiren genlerin tamamını belirlemek için insan genomu projesi adında bir proje yürütmektedirler. Birçok bilim adamı ve üniversitelerin ortak çalışmaları ile yürütülen bu projenin tamamlanmasıyla insana ait tümünün yapısı ve işlevleri belirlenmiş olacaktır. Dolayısıyla insan sağlığını tehdit eden kalıtsal bozuklukların önceden tespit edilme olasılığı artacaktır. Ayrıca bu sayede, her insanın genetik şifresini gösteren bir kimlik kartı bile hazırlanabilecek ve bu bilgiler bankacılık, sigorta, eğitim, sağlık vb. birçok alanda kullanılabilecektir. Genetik mühendisliğinin gelişmesiyle milyonlarca insanın yaşamını kurtaran penisilin ve öbür antibiyotiklerin büyük çapta üretimine geçilebildi. Kalıtım konusundaki bilgiler insanlığa her yönden çok yararlı olmuştur. 4.7.Enzimler Vücudun vazgeçilmez askerleri olan enzimlerden bazıları gerçekten oldukça ilginç görevler üstlenmişlerdir. İlginç görevleri olan enzimlerden DNA ile birlikte çalışanlar bunların başında gelir. DNA kendinin kopyasını çıkarabilen bir moleküldür. Tabii bu işi kendi başına yapamaz. Bunun için birçok enzim görev alır. Özellikle DNA replikasyonundan (kopyalama) sonra bazı enzimler DNA ya tıpkı bir annenin yavrusuna baktığı gibi bakarlar. Mesela DNA kendini kopyalar kopyalamaz bazı enzimler DNA enzimine hücum ederek derhal tarama yapmaya başlarlar. Yaptıkları bu taramalarla DNA üzerinde yanlış kopyalanmış bir baz a rastlarlarsa derhal bu baz ı yerinden sökerler. Daha sonra yerinden sökülen bu yanlış baz ın yerine doğrusunu ekleyerek hatayı giderirler. Diğer bir enzim bu enzimin ardından yenilenen bölgeye müdahale ederek yerleştirilen doğru baz ın yerine sıkıca bağlanmasını sağlar. Diğer bir ilginç enzim ise DNA dan RNA sentezi sırasında görev alır. Bu enzim sentezlenen RNA da yanlış ve gereksiz kopyalanmış bazları tek tek yerinden sökmek yerine, yanlış baz ların sıralandığı bölgeleri tespit ederek baz dizilerini bu bölgelerden makas gibi keser. Fakat bu kesme işlemi tek bir bölgede değil de birden fazla bölgede meydana gelince DNA parça parça ayrılmaya başlar. Ama hücre bundan önlemini alarak olay yerine ikinci bir enzimi gönderir. Bu enzim ise parça parça ayrılmış enzimleri kollarından tutarak yan yana getirir ve birbirine bağlar. Görüyoruz ki enzim deyip geçtiğimiz bu molekül aslında birer mucizedir. Hiçbirinin gözü aklı olmamasına karşın çok iyi düşünülmüş görevleri başarıyla yerine getirirler.11 4.8.Hormonlar Hormonlar, vücudun bazı özel bölgelerinde üretilip kana verilen ve kan yoluyla vücudun başka bölgelerine iletilen proteinlerdir. Bu proteinler tıpkı enzimler gibi çalışarak, kan yoluyla ulaştıkları organı ya aktive eder ya da inaktive ederler. Hormonlar bundan başka terleme, suyun geri emilimi,üreme, hücre çoğalması vs. daha birçok metabolik faaliyetlerde görev alır. Hormonlar enzimlere çok benzerler. Tek farkları enzimler gibi sürekli olarak kimyasal reaksiyonlara girip çıkmazlar. Ayrıca kan yoluyla ulaştıkları organlar üzerinde yaptıkları etkiler uzun sürelidir. Şu an bilgisayar başında susamış olabilirsiniz. Eğer susadıysanız ya da acıktıysanız, duyduğunuz bu hisler tamamen hormonal kaynaklıdır. Mesela acıktığınız zaman vücudun belirli bölgelerinden salgılanan hormonlar beyine ulaşarak beyinde bir açlık hissi oluşturmaya başlarlar. Dolayısıyla yemek yeme hissi doğar. Başka bir örnek verelim ; Bir insan fazla şekerli ve karbonhidratlı yiyecekler yediyse, kanındaki glikoz miktarı çok yükselir. Kandaki şeker miktarının yükselmesi tansiyon açısından tehlikelidir. Fakat mucizevi hormonlarımız burada devreye girerek fazla miktardaki glikozu glikojen adı verilen bir maddeye dönüştürerek kısmen etkisiz hale getirir. Eğer vücudunuzda böyle bir kontrol sistemi olmasaydı şuan şeker komasında olacaktınız. Bu derece kompleks kontrol mekanizmalarının, aklı olmayan DNA molekülü, enzim ve hormonlar tarafından tasarlanması, açıkça sonsuz ilim ve kudret sahibi bir varlığa işaret etmektedir. Doğadaki hangi canlı türünü incelersek inceleyelim karşımıza çarpık düzensiz ya da karmaşadan uzak sade bir yapı çıkmaz. Her canlı muazzam bir karmaşa ve düzen içerisinde vücut bulmaktadır. Enzimler ve hormonların kontrol sistemleri karmaşık olmasına karşın, bu sistemler kusursuz bir biçimde çalışırlar. Fakat bunun yanında bu kontrol sistemlerindeki hatalar, ciddi hastalıkları da beraberinde getirirler. Bugün dünyada sıklıkla karşılaşılan hastalıklardan biride Diyabet yani şeker hastalığıdır. Bu hastalığın nedeni ise İnsulin adı verilen bir hormonun eksikliğinden dolayıdır. Bunun yanında bazı kadın ve erkeklerde kısırlık, fazla idrara çıkma, sürekli susama, devlik hastalığı ve cücelik gibi daha bir çok rahatsızlıklar da hormonal bozukluklardan kaynaklanan hastalıklardır.12 4.10.ANKET Projemizle ilgili 8 D-E-F-G sınıflarına sorulacak bir anket düzenledik. Bu anket sonuçlarından belli oluyor ki, DNA hakkında pek bir şey bilmiyoruz. Düzenlediğimiz anketin sonuçları : 1. Moleküler Biyolojik ve Genetik alanındaki gelişmeler size kaygı veriyor mu? EVET 24 HAYIR Gen nakline nasıl bakıyorsunuz? DESTEKLİYORUM 50 KARŞIYIM 10 TEHLİKELİ Bir bilim adamı olsaydınız gen aktarımlı bitki ve hayvanların oluşumu üzerinde çalışır mıydınız? EVET 58 HAYIR 2213 4. Gen aktarımlı meyve ve sebze yer misiniz? EVET 28 HAYIR Bitki tozin denilen doğal böcek öldürücü genlerin bu geni içermeyen bitkilere aşılanması sonucu bitkiler kimyasal ilaçlar olmadan parazitlerle mücadele edebiliyorlar. Bu uygulamaya nasıl bakıyorsunuz? DESTEKLİYORUM Gen aktarımlı bitkilerin yerleştirilmesi sonucu eko sistemin bozulacağı görüşünde misiniz? EVET 38 HAYIR Elinizde olsa çocuğunuzun kime benzemesini belirtmek ister miydiniz? EVET 49 HAYIR Genetik tanı yöntemlerinin kalıtsal hastalıkların tanısında kullanılmakla beraber artık ailesel kanserlerin teşhisinde ya da tümörlü dokuların kanser tiplerinin tespitinde kullanılıyor. Bu uygulamaya nasıl bakıyorsunuz? DESTEKLİYORUM 47 KARŞIYIM 14 TEHLİKELİ İnsanlara nakledilmek için böbrek, kalp gibi bazı organların başka hayvanlarda üretilmesine nasıl bakıyorsunuz? DESTEKLİYORUM 39 KARŞIYIM 27 TEHLİKELİ 1314 5.SONUÇ DNA nın yapısını tanıdık. Şimdi sıra deneyde DENEY Gerekli malzeme ; Blender (yoksa rende) Küçük bir kap 1 çay bardağı tuz Sıcak su Bardağın dörtte biri kadar sıvı sabun (bulaşık deterjanı olabilir) Kürdan Cam kap (bardak olabilir) Alkol (kolonya olabilir) Deneyin Amacı : Basit yöntemlerle DNA elde etme. Deneyin Uygulaması : 1- Orta boy bir soğanı soyup, küçük parçalar halinde kesin. Bir bardağın dörtte birini sıcak suyla doldurup, içine 1 çay kaşığı tuz koyun. Tuz çözülene kadar karıştırın. Soğan parçalarını ve tuzlu suyu blendere koyup 4-5 saniye karıştırın. Eğer blenderiniz yoksa, soyduğunuz soğanı rendeleyip, tuzlu suya koyabilirsiniz. Yine bir bardağa tuzlu su ve soğandan oluşan karışımınızla birlikte, bardağın dörtte biri kadar olan sıvı sabunu koyup, yaklaşık 5 dakika yavaş yavaş karıştırın. Bu aşamada karışımı köpürtmemeye özen gösterin. 2- Çay süzgeci yardımıyla, temiz bir çay bardağına elinizdeki karışımı süzün. 3- Bu aşama çok önemli. Çok dikkatli ve yavaş olmalısınız. Bardaktaki süzülmüş karışımın içine, karışmasına meydan vermeden eşit miktarda alkol ekleyin. Alkol, süzülmüş karışımın üzerinde bir katman oluşturacaktır. Şimdi alkol katmanındaki iplikleri dikkatlice gözleyin; dikkatli baktığınızda küçük kabarcıklar görebilirsiniz. Aslında DNA, saydamdır. Ama DNA yı üzerinde toplanan küçük hava kabarcıklarından tanıyabilirsiniz. Bir kürdanı alkol katmanında yavaş yavaş döndürün. İşte kürdanımıza yapışan bu sümüğümsü madde DNA!15 Neden sıvı sabun? Hem hücrelerin zarları hem de DNA nın içinde bulunduğu, hücrelerin beyni olan çekirdeğin zarı temel olarak yağlardan oluşur. Eğer amacımız DNA ya ulaşmaksa, öncelikle hücrenin daha sonra da öekirdeğin zarını parçalamalıyız. Sabun maddeleri yağlı maddelerle karışabilir. Bunun sonucunda da yağlar parçalanır. İşte bizim deneyimizdeki sıvı sabunda aynı işi yaptı. Yani yağlardan oluşan hücre ve çekirdek zarlarını parçaladı. Neden Alkol? Niçin karışımımıza alkol koyduğumuzda hücrenin öteki elemanları değil de yalnızca DNA alkol katmanına çıktı? Çünkü DNA, normalde alkolde çözülmez. Bunun sonucunda da karışımın dışında, çözülmeden grup olarak kalır. Ayrıca DNA, sudan ve karışımımızdaki hücrenin diğer elemanlarından daha hafiftir. Bunun için en yukarıdaki alkol katmanında sümüksü, ip benzeri saydam bir madde olarak görürüz. Neden Tuz? Deneyim başında ortama tuz eklemeliyiz. Bu DNA için uygun bir ortam yarattı. Tuz, normalde eksi elektrik yüklü olan DNA ya artı yükler vererek onu yüksüzleştirir ve böylece de pek çok DNA molekülü solüsyonda rahatça bir arada bulunabilir.16 17 Gördüğünüz gibi günümüzün DNA teknolojisini medya böyle açıklıyor.18 RESİM KAYNAKÇASI : Bilim Çocuk Dergisi Hürriyet Gazetesi Bilim Teknik (s:21-23, sayı:15) KAYNAKÇA : DNA, Bilim Çocuk Dergisi DNA, Bilim Ansiklopedisi (s:24, sayı:15) Benzer belgeler
1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1 DNA (Deosiribo Nükleik Asit) Kalıtım maddesi hücre çekirdeğinde bulunur. Kalıtım maddesi iğ ipliği (Yumak) şeklinde bir görünümdedir. İğ ipliğindeki kalıtım maddesi Detaylı FEN ve TEKNOLOJİ / GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ. GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ
GENETİK MÜHENDİSLİĞİ ve BİYOTEKNOLOJİ 1 Genetik mühendisliği canlıların kalıtsal özelliklerinin değiştirilerek onlara yeni işlevler kazandırılmasına yönelik araştırmalar yapan bilim dalıdır. Genetik mühendisleri Detaylı III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler
III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler Detaylı Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi
Bugün gelinen noktada genetik Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi «Genetik bilgiden hastaların ve ailelerin yararlanması için tüm sağlık çalışanları insan genetiğinin temelinde Detaylı Gen haritasının ne kadarı tamamlandı DNA'nın şimdiye kadar yüzde 99'u deşifre edildi.
Bilim dünyası, yaşamı alt üst edecek yeni bir gelişmeye daha imza atarak insan DNA'sının şifresini çözmeyi başardı. Çıkarılan 'gen haritası' sayesinde kalp ve kanser hastalığı tarihe karışacak ve insan Detaylı Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi
BİYOLOJİDEKİ TEKNOLOJİK GELİŞMELER VE ÖNCELİKLERİMİZ Dr. Aslı Tolun Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Boğaziçi Üniversitesi KLONLAMA / KOPYALAMA Tanım Yöntem Amaç: Kopya birey yaratma Kök hücre oluşturma Detaylı www.demiraylisesi.com
YÖNETİCİ MOLEKÜLLER C, H, O, N, P atomlarından meydana gelir. Hücrenin en büyük yapılı molekülüdür. Yönetici moleküller hücreye ait genetik bilgiyi taşır, hayatsal faaliyetleri yönetir, genetik bilginin Detaylı Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 6. Hafta (20.03.
Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 6. Hafta (20.03.2014) 1 6. Haftanın Ders İçeriği DNA izolasyonu DNA hakkında 2 DNA İzolasyonu Detaylı YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ
1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki Detaylı CANLILARDA ÜREME. Üreme canlıların ortak özelliğidir. Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir
CANLILARDA ÜREME EYLÜL 3.HAFTA MİTOZ VE EŞEYSİZ ÜREME Her canlının kendine benzer canlı meydana getirebilmesi üreme ile gerçekleşir Üreme canlıların ortak özelliğidir 3 4 Canlılar hücrelerden meydana gelir Detaylı 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-
METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara Detaylı gereksinimi kadar sağlamasıdır.
Yeterli beslenme, vücudun yaşamı ve çalışmasını sürdürebilesi için gerekli olan enerjinin sağlanması anlamına gelir. Dengeli beslenme ise, alınan enerjinin yanında bütün besin öğelerini gereksinimi kadar Detaylı ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H
Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla Detaylı B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,
İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER Detaylı DNA - Gen - Kromozom üçlüsünün yapısal ve fonksiyonel ilişkisi Sabahat KÜPELİKILIÇ (Emekli Biyoloji Öğretmeni) 27 Nisan 2015
DNA - Gen - Kromozom üçlüsünün yapısal ve fonksiyonel ilişkisi Sabahat KÜPELİKILIÇ (Emekli Biyoloji Öğretmeni) 27 Nisan 2015 www.dna-gunu.com HÜCRELER ARASI İLETİŞİM-CANLILARIN ÇEŞİTLİLİĞİNİN SIRRI İnsanlar Detaylı Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş
Tarımsal Biyoteknolojiye Giriş Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TAB 101 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 12. Hafta (03.12.2013) 1 Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar (GDO) 2 Genetik: Biyolojinin Detaylı Nükleik Asitler ÜNİTE 3. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler
ÜNİTE 3 Nükleik Asitler Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Nükleik asitlerin (DNA, RNA) organizmadaki etkilerini, Görev ve işlevlerini, Hangi besinlerde daha zengin olarak bulunduğunu öğrenmiş olacaksınız. Detaylı YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ
YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ BİYOLOJİ SORU 1: A türüne ait bir bitki (Yaprakları koparılmış) B türüne ait bir bitki (Yapraklı) cam fanus cam fanus su su Ortam sıcaklığı 10 C Ortam sıcaklığı 25 C Bir araştırmacı, Detaylı Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri
GENETĐK 111-503 Hafta VIII Rekombinant DNA Teknolojileri Doç.Dr. Hilâl Özdağ Rekombinant DNA Teknolojisi Amaç Spesifik DNA dizilerinin yerlerinin belirlenmesi. DNA nın belirli noktalardan kesilmesi Belirli Detaylı Çekirdek 4 bölümden oluşur Çekirdek zarı: karyolemma Kromatin: Chromatin Çekirdekcik: Nucleolus Çekirdek sıvısı: karyolymph
NUKLEUS Bir hücrenin tüm yapılarının ve etkinliklerinin kodlandığı kromozomu Ayrıca, DNA sını dublike edecek ve 3 tip RNA yı ribozomal (rrna), haberci (mrna) ve transfer (trna)-sentezleyecek ve işleyecek Detaylı DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER A) BİYOLOJİK ETMENLER KALITIM İÇ SALGI BEZLERİ B) ÇEVRE A) BİYOLOJİK ETMENLER 1. KALITIM Anne ve babadan genler yoluyla bebeğe geçen özelliklerdir. Detaylı 2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.
Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının Detaylı Biyokimya ya ya Giriş. Prof. Dr. Arif Altınta
Biyokimya ya ya Giriş Prof. Dr. Arif Altınta ntaş Biyokimya Yunanca canlı anlamındaki bios sözcüğünden köken alır Biyokimya canlı kimyası anlamına gelir Biyokimya canlı varlıkların yapı, oluşum, işlev Detaylı MONİTOR FİLTRESİ VE YARARLARI
ÖZEL EGE LİSESİ İLKÖĞRETİM OKULU 4/D SINIFI BİLGİSAYAR YILLIK PROJESİ PROJE KONUSU MONİTOR FİLTRESİ VE YARARLARI HAZIRLAYANLAR Elif Müge ÇAKIRTAŞ Meriç TEKİN Çisil ORDU Ege ULUDAĞ DANIŞMAN ÖĞRETMEN İlknur Detaylı ELEMENT VE BİLEŞİKLER
ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere Detaylı Genetik materyal: DNA replikasyonu
Genetik materyal: DNA replikasyonu Umut Fahrioglu, PhD MSc DNA Replikasyonu DNA replikasyonu genomların ve içerdikleri genlerin nesilden nesile aktarılmasında çok önemli bir rol oynar. Hücreden hücreye Detaylı A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ
Modern Genetik Biyoloji Ders Notları A. EġEYĠN BELĠRLENMESĠ Bazı omurgasız hayvanlarda ve tam çiçek bulunduran bitkilerin büyük çoğunluğunda hem dişi hem de erkek organ birlikte bulunur. Bazı canlılarda Detaylı BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?
BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar Detaylı MOLEKÜLER BİYOLOJİ VE GENETİKÇİ (MOLEKÜLER BİYOLOG)
SINIF Mitoz - Mayoz Bölünme TEST. Mitoz bölünme, çekirdek bölünmesi ile başlar ve birbirini takip eden evrelerle devam eder. 4. Aşağıda mayoz bölünmenin özellikleriyle ilgili bilgiler veriliyor.. Bir ana Detaylı 00220 Gıda Biyokimyası
00220 Gıda Biyokimyası Hazırlayan: Doç.Gökhan DURMAZ 00220 Gıda Biyokimyası-Şubat 2013 1 Bu notların hazırlanmasında aşağıdaki eserlerden yararlanılmıştır; Biyokimya, Engin Gözükara, Nobel Tip Kitabevi, Detaylı Tıbbın Geleceğine dair.. Genetik Testler ve Kişiselleşmiş Tıp Anlayışı. B. Aysin Sermen
Tıbbın Geleceğine dair.. Genetik Testler ve Kişiselleşmiş Tıp Anlayışı B. Aysin Sermen Daha güçlü.. Daha atletik.. Daha genç.. Daha huzurlu.. Daha mutlu.. Daha akıllı.. Daha sağlıklı.. Daha akıllı ve sağlıklı Detaylı Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Robert Hooke görmüş ve bu odacıklara hücre demiştir.
Mikroskobun Yapımı ve Hücrenin Keşfi Mikroskop: Gözümüzle göremediğimiz çok küçük birimleri (canlıları, nesneleri vs ) incelememize yarayan alete mikroskop denir. Mikroskobu ilk olarak bir kumaş satıcısı Detaylı Doğada ki maddelerin de hemen hemen hepsi karışım halinde bulunmaktadır. Soluduğumuz hava,içtiğimiz su,toprak,yediğimiz yemek birer karışımdır.karışım birden çok maddenin kimyasal bağ oluşturmadan bir Detaylı NÜKLEİK ASİTLER ÜN TE 3
NÜKLEİK SİTLER ÜN TE 3 NÜKLEİK SİTLER NÜKLE K S TLER DN (Deoksiribonükleik asit) RN (Ribonükleik asit) Bulundu u Yerler Çekirdek Bulundu u Yerler Çekirdek Mitokondri Ökaryotlarda Mitokondri Kloroplast Detaylı ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER
ADIM ADIM YGS-LYS 14. ADIM CANLININ TEMEL BİLEŞENLERİ ORGANİK MADDELER 8- VİTAMİNLER 4) VİTAMİN Vücut metabolizması için gerekli olan ancak insan vücudunda üretilemeyen organik maddelerdir. Dışarıdan hazır Detaylı AZ KULLAN TUZU, SAĞLIĞIN KURALI BU!
AZ KULLAN TUZU, SAĞLIĞIN KURALI BU! Hazırlayan Öğrenciler Semra Ece AKAT 6-F Danışman Öğretmen Melike TURAN İZMİR, 2013 İÇİNDEKİLER 1.Proje özeti...2 2.Projenin amacı...2 3. Giriş...3 4.Yöntem...4 5. Ulaşılan Detaylı MUCİZE KALKAN İLE SUYUMUZ ŞİMDİ PET ŞİŞELERDE DE SAĞLIKLI
MUCİZE KALKAN İLE SUYUMUZ ŞİMDİ PET ŞİŞELERDE DE SAĞLIKLI HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER 7-D SELİN YAĞMUR ÇAKMAK DOĞA DAĞ DANIŞMAN ÖĞRETMEN NİLÜFER DEMİR İZMİR - 2013 İÇİNDEKİLER 1. PROJENİN AMACI.3 2. PET ŞİŞELER Detaylı Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 5. Hafta (14.03.
Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 5. Hafta (14.03.2014) 1 5. Haftanın Ders İçeriği DNA ekstraksiyonu DNA ekstraksiyonunun amacı Detaylı YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024
YAŞLANMA /YAŞLANMA ÇEŞİTLERİ VE TEORİLERİ BEYZA KESKINKARDEŞLER 0341110024 YAŞLANMA Hücre yapısını ve organelleri oluşturan moleküler yapılarından başlayıp hücre organelleri,hücre,doku,organ ve organ sistemlerine Detaylı Diyabet nedir? Ensülin nedir?
Was ist Diabetes? Was ist Insulin? (Türkisch) Diyabet nedir? Ensülin nedir? Diyabet melitusun temelleri Diyabet melitus Diyabet, kronik bir özümleme bozukluğudur. Diyabetli olmak demek, ya vücudunuzun Detaylı ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM
9.11.2015 ERKEN ÇOCUKLUKTA GELİŞİM Konular Doğum öncesi gelişim aşamaları Zigot Doğum öncesi çevresel etkiler Teratojenler Doğum Öncesi G elişim Anneyle ilgili diğer faktörler Öğr. Gör. C an ÜNVERDİ Zigot Detaylı KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ
KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna Detaylı DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI. Mümkün olduğunca normal bir yaşam. Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg
DIABETES MELLITUS NEDİR? NEDENLERİ VE SONUÇLARI DEDBT01944 Lilly Deutschland GmbH Werner-Reimers-Straße 2 4 61352 Bad Homburg Mümkün olduğunca normal bir yaşam www.lilly-pharma.de www.lilly-diabetes.de Detaylı ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Eğitim Yılı
Dönem I. 2. Ders Kurulu II. HÜCRE BİLİMLERİ-I Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Prof. Dr. Alirıza ERDOĞAN Yrd. Doç. Ders Kurulu Detaylı YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?
YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN Detaylı POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP)
Deney: M 1 POLİMERAZ ZİNCİR REAKSİYONU (PZR-PCR) VE RESTRİKSİYON PARÇA UZUNLUĞU POLİMORFİZMİ (RFLP) a) PCR yöntemi uygulaması b) RPLF sonuçları değerlendirilmesi I. Araç ve Gereç dntp (deoksi Nükleotid Detaylı 1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar.
1.1. Canlılarda büyüme ve üremenin hücre bölünmesi ile meydana geldiğini açıklar. 1.2. Mitozu, çekirdek bölünmesi ile başlayan ve birbirini takip eden evreler olarak tarif eder. 1.3. Mitozda kromozomların Detaylı GENETİK ALGORİTMALAR. Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ
GENETİK ALGORİTMALAR Araş. Gör. Nesibe YALÇIN BİLECİK ÜNİVERSİTESİ GENETİK ALGORİTMALAR Genetik algoritmalar, Darwin in doğal seçim ve evrim teorisi ilkelerine dayanan bir arama ve optimizasyon yöntemidir. Detaylı MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI
2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 10. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi: 12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1. Bir canlının mitoza hazırlanan hücresinde Detaylı Nükleik asitler. Deoksiribonükleik asit Ribonükleik asit 18.11.2008. DNA nın YAPISI ve ÖZELLİKLERİ
TANIM Tarımsal Biyoteknoloji, bitki, hayvan ve mikrobiyal organizmaların genleri, hücreleri, proteinleri, kültürleri ve dokuları üzerinde çalışarak, tarımsal üretimi, kaliteyi, verimi arttırmayı amaçlayan Detaylı HACCP. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi
HACCP Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi HACCP HACCP teriminin çıkış noktası Hazard Analysis Critical Control Points Kritik Kontrol Noktalarında Tehlike Analizi HACCP nedir? Gıda güvenliği ve tüketici sağlığı Detaylı -...sentezlenemezse; - ortamda... birikir. - ortamda... oluşmadığından
2014 2015 MEV KOLEJİ ÖZEL ANKARA OKULLARI 9. SINIF BİYOLOJİ DERSİ YAZ TATİLİ EV ÇALIŞMASI Ödevin Veriliş Tarihi:12.06.2015 Ödevin Teslim Tarihi: 21.09.2015 1.Aşağıda verilen özelliklerden hangisi canlılarda Detaylı Risk potansiyelinin azaltılması Çevre tehditlerinin önlenmesi Masrafların düşürülmesi
Su-Hijyen-Yönetimi - İçme suyu- - Kullanım suyu- - İşleme suyu- -Sulu işlem ve kullanım sürecinde yüzeyler- Risk potansiyelinin azaltılması Çevre tehditlerinin önlenmesi Masrafların düşürülmesi Su dezenfeksiyonu Detaylı Bunları Biliyor musunuz? MİTOZ
MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa Detaylı DNA NEDİR? NASIL KEŞFEDİLDİ
DNA NEDİR? NASIL KEŞFEDİLDİ DNA, Deoksiribonükleik asit in kısaltılmış halidir. DNA, canlılardaki biyolojik işlemlerin şifresini taşıyan genleri oluşturur. DNA Nedir? Vücudumuzdaki her hücrede, 23 çift Detaylı KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ
KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir? Detaylı Gen Organizasyonu ve Genomların Evrimi
GENETĐK 111-503 Gen Organizasyonu ve Genomların Evrimi Doç. Dr. Hilâl Özdağ 1 RNA nın Kendi Kendini Kopyalayabiliyor Olmalıydı Đlkin zamanlardaki RNA dünyasında RNA moleküllerinin kopyalanması. RNA polimerazlar Detaylı KİRLENMEK GÜZELDİR EKOLOJİK DETERJAN İLE
KİRLENMEK GÜZELDİR EKOLOJİK DETERJAN İLE Hazırlayan Öğrenciler Arzum KARAHAN (6B) İpek AKYOL (6B) Danışman Öğretmen Pınar ÇALIK ÖZBAY İZMİR, 2014 İÇİNDEKİLER 1. Proje özeti...2 2. Projenin amacı...2 3. Detaylı Ekmek, buğday ununa; su, tuz, maya (Saccharomyces cerevisiae) gerektiğinde şeker, enzimler, enzim kaynağı olarak malt unu, vital gluten ve izin
EKMEK İSRAFI Ekmek, buğday ununa; su, tuz, maya (Saccharomyces cerevisiae) gerektiğinde şeker, enzimler, enzim kaynağı olarak malt unu, vital gluten ve izin verilen katkı maddeleri ilave edilip bu karışımın Detaylı Şekil 1. Mitoz bölünmenin profaz evresi.
KONU 9. HÜCRE BÖLÜNMESİ MİTOZ BÖLÜNME Mitoz bölünme tek hücreli canlılardan, çok hücreli canlılara ve insana kadar birçok canlı grubu tarafından gerçekleştirilebilir. Mitoz bölünme sonunda bölünen hücrelerden Detaylı Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.
VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı, Detaylı Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya
Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Outline (İzlence) 1. Hafta Biyokimya Nedir? Organizmadaki Organik Bileşiklerin Yapısı. 2. Hafta Enerji Sistemleri 3. Hafta Detaylı SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Bu sunu Sincan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Hayatboyu Öğrenme Programı Grundtvig Öğrenme Ortaklığı Projesi kapsamında düzenlenen Eğitim Toplantıları için hazırlanmıştır. Detaylı VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup
TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK Dersin Adı Kodu Yarıyıl TIBBİ BİYOLOJİ VE GENETİK Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları Detaylı Beslenme Dersi sunusu
ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları Detaylı LYS 2 ÖZ-DE-BİR YAYINLARI BİYOLOJİ DENEME SINAVI. 2. Otsu bitkilerde, ÜNİVERSİTE HAZIRLIK
CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi Detaylı Otozomal Baskın Kalıtım (Autosomal Dominant Inheritance) nedir?
This information (1) on Autosomal Dominant genetic disorders is in Turkish Otozomal Baskın Genetik Hastalıklar (Kadınlar İçin) (İngilizce si Autosomal Dominant Genetic Disorders) Genetik (genetic) hastalığa, Detaylı ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ)
ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) Hazırlayan: Doç. Dr. Yusuf ÖZKAY 1. Organik bileşik kavramının tarihsel gelişimi Detaylı ENERJİ METABOLİZMASI
ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp Detaylı Dominant (Baskın) Kalıtım
Dominant (Baskın) Kalıtım İngiltere' deki Guy's ve St Thomas Hastanesi ve IDEAS Genetik Bilgi Parkı tarafından hazırlanan broşürlerden kendi kalite standartlarına uygun olarak uyarlanmıştır. Ocak 2007 Detaylı GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ?
GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ? Kalsiyum bir çok kişinin bildiği gibi kemik ve dişlerin yapı, oluşum ve sürdürülmesinde temel bir gereksinimdir. Kemik erimesini azaltmada yardımcı Detaylı RNA DNA. Nükleosit Baz + Şeker Riboz (RNA) Deoksiriboz (DNA) Ribonükleozitler : Adenozin, Pürinler: Pirimidinler: AveGdışında
Bazlar : Nükleik Asitlerin karakteristik Özellikleri DNA RNA Yasin EREN Recep LiMAN Muhsin KONUK Nükleik Asitlerin Yapısı Pürinler: Pirimidinler: AveGdışında TU T,U ve Sdışında d bazı theobromin, kafein, Detaylı 22.04.2015 MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN. Döl almaşı
MBG 112 BİYOLOJİ II BİTKİLERDE ÜREME VE BİYOTEKNOLOJİ YRD. DOÇ. DR. YELDA ÖZDEN Döl almaşı Angiospermlerde; Baskın döl sporofit, Gametofit indirgenmiş, Sporofit üreme yapısı olan çiçeği oluşturur. Ovaryum Detaylı 09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir.
BEYAZ KAN HÜCRELERİ Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. 1 Görevleri nelerdir? Bu hücreler vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı korur. Detaylı FEN ve TEKNOLOJİ. Besinler ve Sindirim. Konu Testi. Sınıf Test-01. 1. Besin içeriği. 4. Sindirim. Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür.
Besinler ve Sindirim Konu Testi Besin içeriği FEN ve TEKNOLOJİ 4. Sindirim Besinin kimyasal sonunda oluşan olarak sindirildiği yapıtaşları yer Pankreas öz suyu kalın bağırsağa dökülür. B ve K vitaminleri Detaylı Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın
Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir. Detaylı Özel ege lisesi 12.05.2003
Özel ege lisesi 12.05.2003 Konu; Bakteriler Proje sorumlusu sorumlusu öğretmen;tijen Elçi Can Çınar, Yakan Biçer, Ozan Onat İçindekiler III IV V VI VII VIII teşekkür, ithaf başlık, konu, özet giriş gelişme Detaylı Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler
EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin Detaylı 4. Sınıf Fen Ve Teknoloji Dersi
4. Sınıf Fen Ve Teknoloji Dersi KİMYA Maddeyi tanıyalım; Maddenin özellikleri Maddenin halleri Maddenin ölçülebilir özellikleri Maddenin değişimi Isı ve sıcaklık Saf madde ve karışımlar Su ve şeker saf Detaylı Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi
Fen Bilimleri 7. Sınıf Aşağıda, sindirim sistemi ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (, yanlış olanlarının yanına (Y) koyunuz. Aşağıda verilen resimde sindirim sistemi organlarının Detaylı FORUM EGE GÜNEŞİ ANAOKULU 2 YAŞ MİNİK ARILAR SINIFI AYLIK EĞİTİM VE BRANŞ DERSLERİ PROGRAMI
FORUM EGE GÜNEŞİ ANAOKULU 2 YAŞ MİNİK ARILAR SINIFI AYLIK EĞİTİM VE BRANŞ DERSLERİ PROGRAMI DİL BECERİLERİM VE BEN Hikâye / Öykü / Masal: Paylaşalım bunları adlı hikâyemizi biz hazırladık. Tekerlemeler: Detaylı Hatice YILDIRAN. Gıda Mühendisi BURDUR İL MÜDÜRLÜĞÜ
Hatice YILDIRAN Gıda Mühendisi BURDUR İL MÜDÜRLÜĞÜ GIDA TAKVİYELERİ Eğitim Yeri Eğitim Konusu : HOLLANDA-TNO : Gıda Takviyeleri Eğitim Süresi : 21 Aralık 2012-20 Mart 2013 Danışman : Dr. Koen VENEMA Eğitim Detaylı 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?
VÜCUT BAKIMI 1. İnsan vücudunun ölçülerini konu edinen bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir? A) Anatomi B) Fizyoloji C) Antropometri D) Antropoloji 2. Kemik, diş, kas, organlar, sıvılar ve adipoz dokunun Detaylı FEN ve TEKNOLOJİ / KALITIM KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR
KALITIM İLE İLGİLİ KAVRAMLAR 1 Kalıtım : Bir canlının sahip olduğu özelliklerin nesilden nesile aktarılması olayına kalıtım denir. Genetik: Canlı soyları arasındaki benzerlik ve farklılıkların ortaya çıkmasını Detaylı CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ
CANLILAR VE ENERJİ İLŞKİLERİ Besin Zincirindeki Enerji Akışı Madde Döngüleri Enerji Kaynakları ve Geri Dönüşüm Hazırlayan; Arif Özgür ÜLGER Besin Zincirindeki Enerji Akışı Bütün canlılar yaşamlarını devam Detaylı DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ
DİYABETTE İLAÇ VE İNSÜLİN TEDAVİSİ Uz. Dr. M. Masum CANAT Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Kliniği DİYABET (ŞEKER HASTALIĞI) NEDİR? İnsülin eksikliği ya da var olan Detaylı KİMYA BAKLAGİLLERİN AYÇİÇEK YAĞINA ETKİSİNİN SIVI DETERJANLA KIYASLANMASI GRUP PAK
YİBO Öğretmenleri (Fen ve Teknoloji-Fizik, Kimya, Biyoloji- ve Matematik) Proje Danışmanlığı Eğitimi Çalıştayı (2010-2) KİMYA BAKLAGİLLERİN AYÇİÇEK YAĞINA ETKİSİNİN SIVI DETERJANLA KIYASLANMASI GRUP PAK Detaylı KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?
KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin Detaylı KARIŞIMLAR. Karışımların Ayrılması
KARIŞIMLAR Karışımların Ayrılması Günlük yaşamda kullandığımız eşyaların, giydiğimiz kıyafetlerin, yediğimiz yiyeceklerin, içtiğimiz suyun hepsi birer karışımdır. Nehir, göl, baraj sularını doğal haliyle Detaylı 2017 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim