BA: - Türkiye dışında Azerbaycan'dan başka Türkçe konuşan ülkelerin dil yapısı/yazısı üzerine eğildiniz mi? Eğildiyseniz ne gibi sonuçlar çıkardınız? - Çalışmalarım hep Türkiye ile Azerbaycan türkçeleri üzerine oldu. Öbür Türk yurtlarına uğramak, hem de o yörelerimiziñ dilleri üzerine çalışmayı çok istiyorum. BA: - Bugün değişik toplumlarla ilişkiler dolayısıyla değişik söylem / yazım biçimlerine uğrayan, artık belki Türk Dili değil de, Türk Dillerinden söz edebileceğimiz bir ortamda 'ortak bir abece' yaratılabileceğine inanıyor musunuz?
- Lâtin'e géçtiğimiz dönemlerde konuşma dilindeki yabancı sözcük oranı % 65 idi. Bu yüzden "her sese bir damga" düşüncesiniñ benimsenmesi çok sıradan bir durum, hatta olması gerekendi. Aynı zamanda Göktürk damgalarınıñ incelenmesi, Türkiye'de 1930'lardan soñra başlamıştır. O döneme değin tam olarak ne olduğu bilinmiyordu. Soñrasında pek konuşulmuyor ancak, bunuñ bir de maddi, iktisadî boyutu var. Daktilolarıñ, telgraflarıñ Göktürk damgalarına uygun olarak üretilme süreci var. Türkiye'niñ o dönemde bunu kaldıracak durumu yoktu. Daha da önemlisi, halka bu yazıyı öğretecek öğretmen yoktu. Damga (harf) devriminiñ yanlış añlaşılmalarından biri de budur; bir gécede yazınıñ değiştiğini sanarlar. Déğil efendim, toplum démeli yazar kesimi zaten çoktan Lâtin yazısına géçmişti. O dönemde daha meclis yargıya varmadan önce Lâtin ile yazılmış gazeteler, bétikler (kitaplar) piyasada bulunuyordu. Dolayısıyla topluma Lâtin'i öğretecek bir öğretmen kadrosu bulmak çetin déğildi. BA: - Bugün özellikle Türkiye Türkçesinde her sese bir imge öğrencesine göre eğitilen kişi oğlu ve kızları için Göktürkçe abece ne kadar sağlıklı bir eğitim aracı olacaktır? Kişiler sıradan bir tümceyi bile, Orhun Yazıtlarını çözer gibi, bildikleri bir tümceyi bile yeniden okumaya çalışmayacaklar mıdır?
- Bu damgalar, démeli Göktürk damgaları Türkçe yazılsın diye yaratıldı, bunuñ için varlar. Dolayısıyla bir Türk kızı, bir Türk oğlu için ne öğrenilmesinde, ne de kullanılmasında çetinlik söz konusu olamaz. Eski dildeki sözcükleri incelemek dilbilimcileriñ işidir. BA: - Genel olarak bir ünlü uyumu kuralı olan Türkçede, günümüz Türkçesinin gereksinimi karışlanabilecek midir? Örneğin 'alı/kırmızıyı', bir ad olan 'Ali' sözcüklerinin bile yazılıp seslendirilmesinde güçlük yaşanmayacak mıdır? - "Şükür" sözcüğünü İngilizce'de nasıl yazarlar; "shukur". Peki, bu bir İngiliz için dert midir? Beñzeri biçimde dilimiziñ kurallarına uymayan sözcükleri yazamıyoruz diye bizim de bir derdimiz olmamalıdır. Çünkü bu damgalar Türkçe yazılsın diye var. Bu da, dile yabancı sözcük girmesine bir kalkan olarak karşı durduğunu gösterir. Yabancı sözcükleri yazabiliyor olmak, evrensellik déğil, o yazı düzeneğiniñ gediklerle dolu olması, bir süre soñra yıpranacağınıñ göstergesidir. BA: - Bildiğiniz gibi 'ülkü' sözcüğü çok güzel Türkçe bir sözcüktür ve Frenkçe 'ideal' sözcüğünü birebir karşılar. Ancak bu sözcüğü 70'li yıllarda siyasi bir kesim savsöz olarak kullandığı için toplumun değişik kesimlerinde başka çağrışımlar yaptığından olabildiğince kullanılmamaya çaba gösterilir. Şimdi sizin gibi birlikten, gerçek değerlerden söz eden özverili kişiler bu girişimlerini bu önyargılardan kurtarıp geneli kucaklayabilecek midir? Bu konuda herhangi bir kaygı duyuyor musunuz?
BA: - Göktürkçe abecesini öğretmek dışında yeni araştırmalarınız var mı? Varsa neler? - Göktürkçe araştırmaları dışında roman çalışmalarımla ilgileniyorum. "Sévilmek İsteyen Kişi" ile ikinci baskısı yayınlanan "Ustan Göñüle" adlı iki romanım bulunmakta. Üzerinde çalıştığım yéñi romanımı da eñ kısa sürede okuyucularla buluşturmanıñ düşünü kuruyorum.