Kapkara girdaplardaki şen kahkahalar - Bizim Semaver
Eklenme Tarihi: 30 Kasım 2016, Çarşamba 22:36 - Son Güncelleme: 28 Mart 2018 Çarşamba, 22:40
Cehaletin kapkara girdaplarındayken bu olgu, giysiler ardına, araba amblemlerine, seçkin semtlerdeki evlere gizlenir sanmaktayız. Cehalet öyle bir şey ki eğer varsa, çuvala sığmayan mızrak gibidir. Saklanamaz. Cila da tutmaz. Ağzınızdan çıkandan, neye güldüğünüzde belli olur daha ilkten. Diplomayla filan alay eder. Hiçbir diploma cahil olunmadığı anlamına gelmez; ama bir yerlere devam edilerek belli bir konuda iyi kötü bir şeyler bellenilmiş anlamına gelir. Bir şeyler dediysem, tek bir dal. En acısı diplomalı cehalet ki yaygınlaşmakta. Diplomalı cahillerin cirit attığı trafik, koridorlar, lüks siteler, yollar, sanal ortamlar ile dopdoluyuz. Oysa dopdolu insanlarla dopdolu olması vardı dört bir yanın.
Cehalet, dar açıdır. Dünyada yaşayıp da kendi küçücük kabuğunun içi sanmaktır dünyayı. Dünyayı bu kadara indirgeyen elbette dünya dışında ne takımyıldızlar olduğundan haberdar olacak değildir. Evrenmiş, kainatmış hak getire; ama varsa yoksa onun incir çekirdeği midir artık, fındık kabukçuğu mudur kendi dünyacığı… O kadarcık dünyasıdır bildiği; bileceği.
Cahil kişi o ki, kendinden başlayarak hiçbir şeyin farkında olmayıp, bir şeyi içinde bulunduğu şartlarla ele alamayan, değerlendirmesini etraflıca değil, bildiği tek bakış olan dar açı ile yapan, her şeyin gerçek nedenini, amacını irdeleyemeyen ve korunup bozulmaması gerekenlerin özünü bozmaktan çekinmeyip sahip çıkamayanlar olmalı o halde.
Bu ölçüttekilere cahil denmeyeceği gibi daha da ötesi entelektüel gibi tanımlamalar getiriliyor. Entelektüel olmasını beklemiyoruz kimseden; ama hiç olmazsa dünyasının çapından haberdar olup da ahkâm kesmekten uzak kalsınlar istemek yerinde bir istek olmaz mı? İncir çekirdeğinde yaşayanlar, kendi dar açısıyla bakınca elbette anladıkları kadar sanacak ne var ne yoksa; maddesinden manasına. Ve işte o zaman ne bilimin ne tarihin ne aklın dediklerini demeyip denilenemeyecekleri diyecekler cahil cesaretiyle. Nasıl mı?
İş arkadaşım, ilkokuldaki kızının okul toplantısında kızının arkadaşlarının anneleri ile tanışıyor. O sıralar Kanuni ve Hürrem’i anlatan bir dizi var yayında. Daha otuzunda bile olmayan kadıncağız, arkadaşım üniversite mezunu ve çalışıyor diye ilkten ona soruyor aklındakini. “Kanuni gerçekten de oğlu Mustafa’yı boğdurmuş mu yoksa senaristler mi eklemiş o sahneyi?” Arkadaşımın yüzü allak bullak oluyor, ne diyeceğini bilemiyor önce. Sonra “Seyrettiklerin, tarihte gerçekten olmuş olaylar” diyor. Kadın çok üzgün şehzade Mustafa için. Ve kızgın. Kaşlarını çatıp soruyor arkadaşıma, “Peki o zaman Atatürk neden engel olmamış bunlara?”
Benzerine mastırlı birinde rastlamışlığım var. Yine herkesin daha ilkokulda öğrendiği ve tersini söyleyene olsa olsa şaka yapıyor diye bakılabilecek tarihi bir konuda “Aman canııım, her yazana inanmayın siz deee. Kaynak çok önemli. Hangi kaynaktan öğrendiğinize bakmalı. Kaynaktan kaynağa bilgi değişiyor” dedikten sonra edalı edalı “Gerçi ben tarihi hiç bilmem ama” demez mi!
Eğer “Hiç bilenle bilmeyen bir olur mu?” sorusunun cevabını verebilmek istiyorsak bilmek yetmez, bilenlerin de değerini bilmeliyiz. Kara mizah gibi kara cehalet çünkü.
Yetişen gençliğe, liselilere, üniversitelilere bakıyorum. O yaştaki İngiliz gençlerinin çoğu çağdaşmış, eskiymiş kendi edebiyatını bayağı bir okumuştur. Oysa her şeyimizin devamlılığını sağlayacak yeni kuşaklar ne bir atasözümüzü biliyor ne bir şairimizden şiir okuyabiliyor. Dilimizi, tarihimizi, her dönem edebiyatımızı belli ki öğretemedik ve belli ki öğretmedikçe sızısını çekeceğiz. Bunların yanında gençlerimiz elbette sanat, bilim, tarım, mimari, spor gibi şeylerden de anlamalı. Bunu beklemek bir ütopya belki; ama bunlar olmazlarsa eğer karşılaşacağımız tek gerçek, uçsuz bucaksız çaplı cehalet.
Önce, yetiştirdiğimiz edebiyatçılardan kaç ad sayabilecek içimizden herhangi biri? Harmandalı oynayabiliyor mu ya da horon tepebiliyor, Silifke oyunlarından anlıyor mu? Kaç mani söyleyebiliriz ha deyince? Kaç ressamımızın, heykeltıraşımızın, mimarımızın adını biliriz? Sanatla uğraşmış mı, diyelim ki müzik aleti çalmayı öğrenmeyi istemiş mi en azından? Bestecilerimizden kaçından haberdarız, klasikleşmiş Münir Nurettin Selçuk gibi. Bilim nelerle uğraşıyor farkında mıyız? Bilimsel makaleler okunmasına gerek yok ille; ama bizim dışımızdaki başka dünyaların incir çekirdeği sığasında olmadığının bilinmesi bile ufkun genişlemesi ve kavrayış yelkenlisinin dar açıdan enginlere seyretmesidir. Ki bu da cehalet girdabında debelenip durmaktan kurtuluşa işarettir.
Diyeceğim, cahil olduğunu bile bilemeyecek kadar cahillerle çepeçevrelenmişiz meğer. Güzel giyinen, arabaya, kılık kıyafete, eve, eşyaya ciddi paralar harcayabilen fakat okumayan, okusa da saplandığı bir konudan başka konuya sıçrayamayan, kendisini sarmalayan örümcek ağlarının açık açık göründüğü, tozu alınmamış, bilgiyle parlatılmamış, iyi de para kazanan cahillerin kuşatmasındaysak hala, “Hiç bilenle bilmeyen bir olur mu” sorusunun samimi cevaplayıcıları değiliz demektir. Hatta şen kahkahalarla gülerken nasıl da kapkara girdaplara yakalandığımızı da görmezden gelmekteyizdir.