Oldukça çetrefilli süreçleri olan, bazen stres ve baskı içeren “okul” kavramı söz konusu olduğu zaman hangi ebeveynlik stratejilerinin öğrenmeyi teşvik ettiğini bilmek oldukça zor olabilir. Okulda başarılı bir eğitim deneyimi sadece karneye bağlı gerçekleşmez. Okulda çocuğunuz öğrenmeyi, öğrendiklerini korumayı, bireysel olarak soru sormayı ve giderek artan bir yeterlilik duygusu geliştirmeyi öğrenir. İşte size doğru adımdan başladığınızı ve doğru ivmeyi yakaladığınızı gösteren bazı ipuçları:
Her okul yılı için söylenecek çok şey olabilir ancak,bazı basit kurallar okul başarısı için neyin daha elzem olduğunu görmekte yardımcı olabilir.
Ürüne değil sürece odaklanın.
Çocuğunuzu kendi kendini savunabilmesi için destekleyin.
Uzun vadeli bir bakış açısı yakalayın.
Düzenli bir uyku programını takip edin.
Olmasını istediğiniz çocuğu değil, sahip olduğunuz çocuğu sevin.
Aşırı yoğun programlar hazırlamayın.
Notları aşırı önemsemeyin.
Yardım almadan çalışmak zorunda bırakmayın.
Çocuğunuza başarısına göre sevgi göstermeyin.
Ürünün Oluşum Sürecine Değer Verin
Çok küçük çocuklar, doğal olarak, öğrenmek ve keşfetmek için yönlendirilir. Onlar etraflarındaki dünyayı anlamak ve kazanmak için hayatları boyunca süren arayışın en başındadırlar çünkü. Uzandıklarında, düştüklerinde ve geri kalktıklarında öz-yeterlilik ve yetkinlik duygularını geliştirirler. Bununla birlikte, anaokulunda ya da benzeri çevrelerinde çocuklar, öğretmenleri, ebeveynleri tarafından öğrenme sürecine müdahale edilerek hızlı bir ürün bazlı sürece dahil edilirler. Birdenbire, kendiliğinden gelişen yeterlilik ve iç motivasyon dengeleri, puanlar, çıkartmalar ve benzeri dış motivasyonlardan daha az değer görmeye başlar. Maalesef bu dışsal motivasyon unsurları çocukların uzun süreçte öğrenme ve kendilerini geliştirme isteklerini baltalamaktadır. Peki siz çocuğunuzun okula olan ilgisini kaybetmesini ister misiniz? İstemezsiniz. Notların büyüsüne kapılmak yerine çocuğunuzun ustalık için daima öğrenmeye aç olmasını sağlamak için bir kaç ipucu :
Not Belgelerinizi Sosyal Medyadan ve Buzdolabından Uzak Tutun
Çocuklarınıza notların değil çalışma sürecinin önemli olduğunu söyleyebilirsiniz ama gidip de tezat bir şekilde not belgelerini dolaba asarsanız veya sosyal medyada paylaşırsanız bu bizim not indeksli olduğumuzu apaçık ortaya çıkarır. Tabi ki notlar bir çok velinin takılı kaldığı bir konudur ki bu ebeveynler çoğunlukla dışsal motivasyon olarak, yetersiz,yaratıcılık sürecini baltalayan unsurlardır. Ebeveynlerin bu tutumu uzun vadede çocuğu not kaygısından dolayı “kopya çekmeye” kadar teşvik eder. Bazı okullar not raporlarını yazılı bir şekilde velilere iletme yönteminden vazgeçerek, not merkezli değil, dersin ne kadar anlaşılıp uygulanabilir hale geldiğini ifade eden değerlendirmeler kullanmaya başlamıştır. Çocuğunuz ne tür bir sonuç alırsa alsın, sosyal medyada bununla övünmek yalnızca veliler arasındaki rekabeti besler ve çocuklarda ileri derecede not kaygısına neden olur.
Notu Elde Etme Süreçleri İnceleyin
Bu notu almak için geçirdikleri sürece bakın. Çocuğunuza ” Bu notu almak için hangi teknikleri kullandın? Kullandığın tekniklerden hangileri işe yaradı ya da yaramadı? Bir daha ki sefere nasıl bir yol izleyeceksin?” şeklinde sorular sorun.
İleriye Bakın Geriye Değil
Ebeveynlerin bir not karşısında -yüksek ya da düşük fark etmez- sorabilecekleri en iyi soru “Bir daha ki sefere bu deneyimlerle daha iyi bir sonuç almak için ne yapacaksın?” şeklindedir.Bu soru mükemmeliyetçi ve stresli çocuklarda işe yarayan bir sorudur çünkü bu tip çocuklar negatif bir geri dönüt çemberinde sıkışarak bazı başarı derecelerine takılabiliyorlar. Onların odak noktalarını tekrar öğrenmeye döndürerek kaygılarını azaltmış olursunuz.
Çocuğunuzla kendi başarısızlıklarınız ve başarılarınız hakkında konuşun ve onlara kendi başarınıza yaptığınız yatırım sürecinden bahsedin. Eğer kendinizi başarısızlığınız üzerinden suçlarsanız onlar da kendilerine aynısını yapacaktır. Aksine, hatalarınızdan ders çıkararak daha cesur ilerlediğinizi gösterirseniz sizi yine rol model olarak kabul edeceklerdir.
Hedeflerinizi Notlardan Üstün Tutun
Sürece yatırım yapmanın diğer kolay yolu ise, hem bireysel olarak hem de aile ile birlikte hedefler koymaktır. Bunu yeni bir okul yılının başında, yeni bir ayın başında ya da yeni bir mevsimin başında yapmaya çalışın. Bu hedefleri gerçekleştirme aşamasını hırsa dönüştürmeden yapın. Bu süreç daha iyi notlar elde etmek için değil ailecek ve bireysel öğrenme yetisini geliştirmek için çok faydalı olacaktır.
Böyle hedefler söz konusu olduğunda herkes -evet, ebeveynlerde de dahil- kısa zamanda erişilmesi zor hedeflere odaklanır mesela “Bu dönem bütün notlarım AA olmalı” gibi… Ancak kendinizi kaldıramayacağınız programlara odaklamak yerine ilk olarak “Bu hafta eksik konularımı tamamlayacağım” ya da ” Bu ay okumayı planladığım iki kitabı bitireceğim” şeklinde gerçekleşmesi daha kolay hedeflerle başlayabiliriz.
Bu hedeflerden birisi meydan okuma şeklinde olmalıdır. Çocuklarınızı aynı şeyi yapmadan duygusal ve entelektüel olarak cesur olmaya ikna edemezsiniz. Bundan dolayı sizi rahat bölgenizden (comfort zone) çıkaran hedefler belirleyin. Mesela gitar ve ya İspanyolca dersleri alın, daha önce hiç denemediğiniz bir etkinliğe katılın, yeni hobiler edinin. Tüm bunların sonucunda potansiyelinizi ve bilişsel beyin faaliyetlerinizin nasıl etkilendiğini izleyin.
Yeni hedefler belirlemeden önce, eski hedeflerinizi nasıl uyguladığınız hakkında bir değerlendirme yapın. Daha önceki belirlediğiniz hedeflere ulaşamadıysanız nedenlerini analiz edin ve bir daha ki sefere nasıl daha iyi olabileceğiniz hakkında konuşun. Eğer hedeflerinize ulaştıysanız bunu kesinlikle kutlayın!
Uzun Süreli Bir Bakış Açısı Koruyun
Eğitim ve ebeveynlik uzun süren bir yolculuğun eserleridir ve bu hususlardaki gelişim bir günde gözlenemez. Bir ödevin ya da sınavın sonucuna bakarak belirleyici kararlar vermeyin. Bunun yerine çocuğunuzun yetkinlik ve ya gelişim açısından önünüzdeki beş yıl içerisinde nerede olabileceğini düşünmeye odaklanın. Hangisi sizin için daha önemlidir, unutulmuş bir matematik ödevinin sonucu mu yoksa bir daha sorumluluklarını unutmamak için çocuğunuzun strateji geliştirmesi mi?
Hayatınızda bazen işler ters gittiğinde, bu konuların üzerinde durun. Odak noktanızı bu konuların üzerinde tutarak bir daha ki sefere nasıl daha iyi yapabileceğinizi kararlaştırın. Örneğin işinizde bir konu hakkında başarısızlık yaşadınız. Tüm ilgi ve alakanızı hatayı tespit ve onarım etrafında toplayın ve “Bu iş yapmayı planladığım şekilde başarıya ulaşamadı ancak ben bu işle ilgilenmek istediğim için hatalarımdan çıkarımlar yaptım ve beş yıl içerisinde olmak istediğim yerde olacağım” şeklinde telkinlerde bulunun.
Denge Kurmalarına Yardım Edin
Çocuklar çok yoğun programlara maruz kalıyorlar, aileler de sürekli telaş içerisindeler ancak bir kaç duraklama stratejisi ile bu karmaşa için büyük farklar yaratılabilir.
Çocukların Etkili ve İyi Rutinler Oluşturmasına Yardımcı Olun
Çocukların kendi hazırladıkları bir plana uyması çok daha muhtemeldir. Hazırlanmış bir plana katılım en çok çocuklar strateji üretmede etkinken gerçekleşir ve bazen verimli ve işlevsel olmak doğru olmaktan daha fazla önem taşır. Çocuğunuza “Mükemmel bir ev ödevi sana göre neye benzeyecek ya da sen bu ödevi en iyi ne zaman yapabilirsin?” şeklinde onun düşünerek harekete geçmesini sağlayacak sorular sorun.
Çocuklarınızın oluşturduğu sistemleri organize edebilmeleri için onlarla bu konular hakkında tartışmayı ihmal etmeyin. Siz bu süreçte bisikletteki destek tekerlekleri görevi görüyorsunuz. Unutmayın çocuklarınız kendi sistemlerine güvenip emin adımlarla ilerlediklerinde, destek tekerleklerini kaldırarak da devam edebildiklerini görebilirsiniz.
İyi Çalışma Alışkanlıklarını Destekleyin
Evinizde sessiz zaman geçirin. Çoklu görevler özellikle çocuklar için harikadır. Televizyonu kapatın. Müzik dinlemeyi seviyorlarsa, çalışırken sözsüz müzikleri tercih edin. (Çalışmalarda edinilen bulgular sözlü müziklerin dikkati ve üretkenliği azalttığını ortaya çıkarmıştır.)
Çocuklarınıza mükemmel bir ev ödevinin nasıl göründüğünü sorun. Bu vizyonu yaratmalarına yardımcı olun. Bazı çocuklar okuldan hemen sonra enerjilerini atmak istediklerinden oyunu tercih edebilirler bazıları ise aksine ilk olarak ödevlerini tamamlayıp daha rahat bir şekilde oyun oynamayı tercih edebilir. Onların da tercih yapmasına müsaade edin. Sırf, sizin tasarladığınız vakitler evde çalışma yeri ve zamanı öngörmeniz onlara iyi bir ortam yaratmış olduğunuz anlamına gelmez.
Ev ödevleri esnasında telefon kullanımına sınır koyun. Çünkü yetişkinler için bile dikkat dağıtıcı olan bu cihazlar ön lobları gelişmemiş ( beyindeki yönetici işlev becerilerinin olduğu kısım) çocuklar için yirmili yaşlara kadar daha da konsantrasyon bozucu olabilir.
Odaklanmayı teşvik eden bir ortamda çocuklarınıza, dikkatinizin dağılmadan nasıl çalışılabildiğini gösterin. Her zamanki gibi çocuklar ne yaptığınızı yapacaklar ne söylediklerinizi değil. Bu yüzden kendi projeniz üzerinde çalışırken -çocuğunuz sizi izleyeceğinden- onlarda görmek isteyeceğiniz hareketler sergileyin.
Teknoloji Kullanımı İçin Plan Yapın
Teknoloji kullanımı hususunda aile içinde bir planlama yapın. Kullanılacak süre, cihaz veya ortamlar bu plana dahildir. Ardından bir teknik sözleşme yapın ki verdiğiniz sözler kalıcı olsun.
Okul ve Ev Arasındaki İletişim
Öğrenciler, ebeveynler ve öğretmenler evde ne olup bittiğine dair dürüst bir şekilde iletişim kurabildiğinde herkes öğrenmeye daha odaklı olabilir.
Okul-Ev İletişiminiz Daima Aktif Olsun
Aile katılımı ve pozitif okul-ev iletişimi çoğunlukla olumlu davranışlar ve iyi notlarla doğru orantılı olarak izlenmiştir. Öğrencinizin öğretmeni ile nasıl iletişim halinde olmanız gerektiğini öğrenin ve bu dengeyi koruyun. Herhangi bir olay olduğu zaman ilk olarak öğretmeninizle iletişim kurun, idare ile değil. Çünkü gerçekleşen herhangi bir problemi ilk olarak görecek olan öğretmeninizdir, idare daha sonraki aşamadır. Böyle davranmak eğitmenler arasında oluşabilecek problemleri de en aza indirger.
Bununla birlikte öğretmeninizin emek ve destekleri için de teşekkürü bir borç bilin. Teşekkür etmek öğretmeninize gösterdiğiniz saygının dışa vurumudur ve bu onları yaptıkları işlerde olumlu yönde motive eder. Şükran önemlidir.
Çocukların önünde öğretmeni ile rahatsızlık verecek şekilde iletişim kurmayın. Çocuklar için öğretmenleri ile kurulan iletişim çok önemlidir ve onların tedirgin olmasına neden olmayın. Bir probleminiz varsa bunu öğretmen ile yüz yüze etik kurallar dahilinde gerçekleştirin.
Çocukları Kendini Savunmaya Teşvik Edin
Eğitim maratonuna erken başlayan çocuklar -anaokulu çocukları gibi- neye ihtiyaç duyduklarını neyi isteyip neyi istemediklerini dile getirebilecek kadar konuşmaya ,teşvik edilmelidir ki, kendilerine nasıl davranılması gerektiğini ifade edebilsin. Kendini savunma ve ifade etme becerisi, çocuğun öz yeterlilik duygusunu geliştirme, davranışlarını ve çevrelerini yönetebilme kazanımları açısından çok önemlidir. Çocuğunuz size diğer arkadaşlarının ya da öğretmeninin nasıl davrandığını şikayet etmek için geldiğinde onlardan olayın nasıl gerçekleştiğine dair bir açıklama yapmasını isteyin. Ardından şimdi nasıl davranmaları gerektiğini sorarak sorunlara çözümcül bir yaklaşımla yanaştığınızı ona hissettirin ve sağlıklı kararlar almasını sağlayın.
Çocukların ilkokulun ilk gününden itibaren okul-ev iletişim ağını kuvvetli tuttuğuna emin olun ve ona desteğinizi hissettirin. Ancak bir noktadan sonra onun daha çok kontrolü eline alması gerekecektir bu durumda da süreci uzaktan iyi bir şekilde takip edin.
Çocuğunuzun kendini savunma becerisini arttırma yönünde çalışmalar yaptığınızı öğretmeninize söyleyebilirsiniz, böylelikle o da bu değişimin daha hızlı farkında olacaktır.
Çocuğunuza, öğretmenleri ile problemleri hakkında konuşabilme gücünü kazandırmak için ona koçluk yapabilirsiniz, minik senaryolar yazarak onunla birlikte bunu canlandırabilirsiniz. Böylelikle hem o endişesinin yersiz olduğunu hissedecek, hem de keyif alacaktır.
Eğer çocuğunuz zorbalık, ruhsal problemler ve ya anksiyete gibi sorunlarla karşı karşıyaysa, okul danışmanlarınız en büyük yardımcınız ve destekçiniz olabilir çünkü günümüzün okul danışmanları çoğunlukla alanında uzman insanlar ve size doğrudan destek olabilirler ya da uygun yerlere yönlendirebilirler.
Beden Sağlıklarını Önemseyin
En iyi öğrenme sağlıklı bir beyin ve vücudun iş birliği içinde olması ile sağlanır. Çocuğunuzun vücut ve beyin sağlığı için ipuçları:
Uyku ve Öğrenme Arasındaki Bağlantı
Uyku, öğrenme ve hafıza koordinasyonu için vazgeçilmezdir bu nedenle tüm yararlı aktivitelerin başında gelir. Eğer çocuğunuz geç saatlere kadar ödevlerini bitiremiyorsa,bu zamanlamanın neden böyle olduğunu keşfedin ve düzene koyun. Okul çağındaki çocukların zihinsel ve fiziksel olarak sağlıklı olabilmeleri için 9-11 saat uyumaları gerektiği çalışmalarca ortaya konmuştur. Bu durum ergen bireyler için 8-10 saat şeklinde belirlenmiştir. Ancak ihtiyaç duyulan uyku saati, çocukluktan yetişkinliğe doğru azalarak devam etmiştir. Bunun iki nedeni vardır.
Uyku fazı gecikmesi. Ergenlik çağında bireyler size gece uykularının olmadığını söylediklerinde yalan söylemezler çünkü sirkadiyen ritimlerindeki bir değişiklik nedeniyle bu bireyler yetişkinlerden daha sonra yorulurlar. Bu bilgiler ışığında Amerikan Pediatri Akademisi, liselerin sabah 8.30’dan erken ders programı hazırlamamasını önerir.
Daha az yorgunluk bilinci. Ergenlik çağındaki bireylerin okulda, serviste hatta daha vahim yerlerde uykuya dalma ihtimali daha yüksektir. Hafta sonlarının varlığı bu durumu çözmeye yetmez çünkü sirkadiyen ritimleri bu gelgitlerden de kötü etkilenebilir.
Çocuklarınıza uykunun değerini gösterin. Yatma saatine yakın bütün teknolojik cihazları etkisiz hale getirmiş olarak sessizliği sağlayın ve hatta birlikte yatmadan önce kitap okuyun.
Çocukların Beyni Nasıl Çalışır?
Bilim adamları, oldukça yakın bir zamana kadar, çocukların beyin gelişiminin 10 yaşında tamamlandığına ve olgunluğa eriştiğine inanıyordu. Ancak daha sonra, bu gelişimin yirmili yaşlara kadar devam ettiğini keşfettiler.
Çocukların beyni ilk 1 ila 3 yaş arası önemli bir gelişim gösterirken diğer önemli gelişimini 11-25 yaşları arasında tamamlar. Bu yüksek değişim ve gelişim dönemlerinde beyinlerin “plastik” olduğu söylenir bu da çevrelerine karşı daha refleksif ve adapte olduklarını gösterir.
Artan beyin plastisitesi, daha iyi öğrenen bir beyin demektir çünkü verimsiz ve olgunlaşmayan “gri madde” denen kısım artık daha iyi öğrenen ve olgun “beyaz maddeye” dönüşmüştür. Bu yeni oluşumlar sayesinde beyin hücreleri birbirleri ile ne kadar iletişim halinde olursa o kadar etkili çalışır ve üretken davranır.
Beynin olgunlaşan son kısmı, -tüm yönetim ve organizasyonun gerçekleştiği kısım- frontal lobdur ve çocuklarda henüz tam olgunlaşmadığından, çocuklar bazı zorluklarla hemen başa çıkamayabilirler, hata yaparlar ve defalarca deneyerek sonuca ulaşırlar.
Son olarak, beyin gücü denilen kavram, komfor alanınızın dışına çıkarak üstlendiğiniz zorlu görevlerden edindiğiniz tecrübe,bilgi ve birikimin sonucudur. Bundan dolayı siz ne kadar sorumluluk alıp deneyim elde ederek, beyin gücünüzü artırırsanız, çocuklarınız da aynı şekilde denemekten korkmayarak daha girişken davranır.