Edebî Türlerinin Tespiti ve Anı İzlenimi Sorunu Bakımından Abdülhak Şinasi Hisar ın Eserleri
Download "Edebî Türlerinin Tespiti ve Anı İzlenimi Sorunu Bakımından Abdülhak Şinasi Hisar ın Eserleri"
1 Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2): Edebî Türlerinin Tespiti ve Anı İzlenimi Sorunu Bakımından Abdülhak Şinasi Hisar ın Eserleri Mahfuz ZARİÇ (*) Öz: Cumhuriyet Döneminin avangart ve modernist romancısı Abdülhak Şinasi Hisar ın eserleri, yayımlanmaya başladığı tarihlerden itibaren edebiyat dünyasında şaşkınlıklara, hayranlıklara ve kafa karışıklığına neden olmuştur. Pek çok yazar ve eleştirmen tarafından onun romanları anı olarak; biyografik eserleri ve denemeleri ise romanımsı eserler olarak görülmüştür. Hatırayı bir sanatsal form olarak kullanan Hisar ın eserlerinin yol açtığı bu durum onun eserlerinin deneysel, modernist ve öncü eserler olmaları ile de ilgilidir. Onun eserleri salt hatıralar veya otobiyografik metinler değildir. Hisar, kurmaca oldukları unutulmaması gereken ve kendi aralarında pek çok metinlerarası ilgiler barındıran romanlarında, anı/denemelerinde ve biyografik eserlerinde hatıralarını sayıp dökmemiştir; ancak hatıra estetiğinden yararlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Abdülhak Şinasi, edebi türlerin sınırları, anı, deneme ve roman. Works of Abdülhak Şinasi Hisar with Regard to Literary Genre Detection and Memorabilia Effect Abstract: Abdülhak Şinasi is an avant-garde and modernist novelist of Republican Period. His writings have caused confusions, admirations and confusions from the date they had been published. Many writers and critics have been defined his novels as memories; likewise his biographical works and essays are as similar to the novel. Hisar uses memory as an art form. The confusions caused from Hisar s work are related with this condition that Hisar s writings are experimental, modernist and pioneering works. His works aren t only memories or autobiographical texts. He doesn t tell his memories in his novels, memoir / essays and biographical works that host a great many intertextual interests among themselves; also his works are fictional writings. Eventually he has benefited from the aesthetics of memorabilia. Keywords: Abdülhak Şinasi, the boundaries of literary genres, memoirs, essays and novels. *) Batman Fatih Lisesi, (e posta:2 112 / Mahfuz ZARİÇ Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2): Giriş Yazıları 1921 den itibaren edebî dergilerde görülmeye başlanan Abdülhak Şinasi Hisar, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı nın önemli isimlerindendir. Yazı ve şiirleri Medeniyet, Dünya, İleri; Yarın, Dergâh, Medeniyet, Varlık, Ülkü, Türk Yurdu ve İstanbul adlı gazete ve dergilerde yayımlanmış olan Hisar, Cumhuriyet Dönemi yazarı olmasına karşın daha çok Fecr-i Atî ve Millî Edebiyat nesilleri ile etkileşim içinde olmuştur. İlk şiir zevkini Servet-i Fünûn kuşağından almış olan Hisar ın ilk edebî ürünleri, sayıları on beşe varan şiirleridir. Hisar, edebiyat uğraşılarını tenkit ve inceleme yazıları, makale, roman, anı/deneme ve monografik yazıları ile sürdürmüştür. Sağlığında kitap hâlinde yayımlanmış eserleri ile birlikte bugün itibarıyla kitap olarak yayımlanmış on yedi eseri bulunan yazarın bunların yanı sıra kayıp beş eseri de söz konusudur. 1. Abdülhak Şinasi nin Eserlerinde Tür Tespiti Sorunu Abdülhak Şinasi Hisar ın eserleri yayımlanmaya başladığı tarihten itibaren edebiyat sahasında heyecan uyandırmış, pek çok yazar ve eleştirmen tarafından övgü ile karşılanmıştır. Hisar ın eserleri, gördükleri ilginin yanı sıra türlerinin belirlenmesi ve adlandırılmaları konusunda da pek çok kafa karışıklığına neden olmuşlardır. Edebiyatta, özellikle de münekkit ve araştırmacılar için üzerinde söz söylenen metnin bir türe dâhil edilmesi bir ihtiyaç, bir zorunluluk gibidir. Bununla birlikte bir metni sonuçta edebî eser yapan özelliklerin başında, onu artık bir edebi türe ait değil, yalnız edebiyata ait kılan 1 gize sahip olabilmesinin geldiği de göz ardı edilmemelidir. Türk romanının köşe taşlarından olan Huzur dan sekiz yıl önce yayımlanmış olan Fahim Bey ve Biz romanı tür sorununu aşmış; bu anlamda roman tarihinde başarısı ile kendisini kanıtlamış; sanat katına yükselebilmiş bir edebî başyapıttır Abdülhak Şinasi nin Eserlerinin Yayımlandığı Dönemden Günümüze Algılanışı Sermet Sami Uysal, Abdülhak Şinasi Hisar biyografisinde Aşk İmiş Her Ne Vâr Âlemde İçin Yazılanlarda başlığı altında Mehmet Kaplan, Fahri Celâl, Hikmet Dizdaroğlu, Nurullah Ataç ve Turgut Uyar ın 1956 ve 1957 tarihlerinde dergi ve gazetelerde yer almış övgü dolu sözlerinden alıntılar yapar. Ali Nizamî Beyin Alafrangalığı ve Şeyhliği Hakkında Yazılanlardan başlığı altında 1952 ve 1953 tarihlerinde Varlık, Yeni Sabah, 20. Asır, Vatan, Hürriyet, Türkiye Turing ve Otomobil Kulübü Dergisi ve Yeşilay gibi yayın organlarında çıkmış ve romanın farklılığına, getirdiği psikolojik tahlillere, üslûp başarısına dönük Şevket Rado, Ziya Osman Saba, İzzet Melih Devrim, Kenan Harun, Nâzım Kemal, Oktay Akbal, Çelik Gülersoy, N.S. Banarlı ve Mustafa Çaldağ ın övgü dolu sözlerine yer verir. *) Maurice Blachot tan alıntılayan Tzvetan Todorov (Tosun, 2011: 294).3 Edebî Türlerinin Tespiti ve Anı İzlenimi Sorunu Bakımından Abdülhak Şinasi Hisar ın Eserleri 113 Bahsi geçen bütün yazılarda Ali Nizamî Beyin Alafrangalığı ve Şeyhliği nden roman olarak söz edilmediği gibi bu eser hikâye, hakiki kıymet taşıyan bir eser, uzun hikâye kitabı, hikâye veya roman, zeki ve düşünen eser olarak nitelenmekte ya da hiçbir tür adı yakıştırılmadan değerlendirilmektedir. Uysal, benzer şekilde Hisar ın diğer roman, anı/denemeleri üzerine de eserlerin yayımlanmalarının hemen ardından yayımlanmış yazılardan alıntılar yapar. Bu yazılarda Hisar üslûbuyla ve yarattığı etkiyle okuyanları eserlerine hayran bırakmıştır. Fakat bir yandan kitapları tür konusunda da bir kafa karışıklığına neden olmuştur. Romanları, öncelikle farklı ve öncü eserler hissi uyandırmıştır. Yazıları, ince işçilik ürünleri olarak görülmüş, şiir etkisi yaratmış, kendini tekrar okutabilme gücünü göstermiş, orijinallikleriyle dikkat çekmiş, insanî duyguları öne çıkarmış, otobiyografik izlenim uyandırmış, dilinin inceliği ve parlaklığıyla dikkat çekmiştir. Boğaziçi Mehtapları nı sıcağı sıcağına değerlendiren dönemin kalemleri bu kitap için de özlü şiirin hülyası, yazı, eser külliyatı; ne bir roman ne de bir hikâye olmayıp bir destanı andıran roman; kendini şiir hâlinde okutan kitap, hâtıra kitabı, bir değer kaynağı eser, birkaç yüzyılın tarihi, mehtap tarihçesi, bir şiir hazinesi, erişilmez nağmeler, olgun bir kitap, harikulade nesir, baştanbaşa şiir, romantik bir eser, kendi tarzında ilk ve tek olan eser türünden övgü dolu nitelemelerde bulunurlar. Semih Mümtaz S. ise Boğaziçi Mehtapları hakkında kitabı okuduktan sonra bir türlü tarif etmek cesaretinde bulunmadığımı itiraf edeyim. demektedir (akt. Uysal, Yeni Sabah: 9 Mayıs 1943). Başta romanları olmak üzere Hisar ın eserlerinin yarattığı kafa karışıklığının en veciz ifadelerden birisi Turgut Uyar ın Çamlıca daki Eniştemiz romanı üzerine serf ettiği Kitap ne romandır ne de hikâye öyle bir kitaptır. sözü olsa gerek (akt. Uysal, Forum, 1 Mart 1957). Boğaziçi Yalıları hakkında Mübeccel Bayramveli (Cumhuriyet, 22 Ocak 1955) ( ) bu kudretli yazıları tarife kalkışmak pek kolay bir iş değil. derken; Mustafa Necati Sepetçioğlu aynı eser için vezinsiz, kafiyesiz ve mısrasız şiir yakıştırmasında bulunur (Türk Sanatı, Şubat 1955). Geçmiş Zaman Fıkraları hakkında da Orhan Hançerlioğlu (Yeni Gazete, 20 Kasım 1958) Türk edebiyatında şimdiye kadar görülmemiş bir türdendir, bir çeşit tarih antolojisidir. tespitinde bulunur (akt. Uysal, 1961: ). Yakup Kadri de anılarında Hisar ın romanlarını niteleyebilmek için roman, hikâye, eser terimlerine başvurur (Karaosmanoğlu, 1969: 220). Hisar ın ölümünden altı gün sonra çıkan bir köşe yazısında romanları hakkında Bunların çoğunda mutlu geçmiş bir çocukluk ve gençlik hayatı ile bu asrın başlarındaki rahat İstanbul hayatını anlatır. ibaresi yer alırken Hisar ın diğer eserleri içinse Boğaziçi anılarını üç kitapta toplamıştır: <<Boğaziçi mehtapları>> (1943, 1956), <<Boğaziçi yalıları>> (1954), <<Boğaziçi medeniyeti>> (1956, ayrı bir eser olmayıp bir Bankanın4 114 / Mahfuz ZARİÇ Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2): Y. K. Beyatlı, A. H. Tanpınar ve A. Ş. Hisar a hazırlattığı İstanbul adlı kitapta yazarın özlü uzun bir yazısıdır). Geçmiş zaman üzerine yazılarını üç eserde derlemiştir: <<Geçmiş zaman köşkleri>> (1956), <<Geçmiş zaman fıkraları>> (1958), <<Geçmiş zaman edipleri>> (henüz yayınlamadı) şeklinde, anı ve eser nitelemeleriyle bir tasnif denemesinde bulunulur (Acaroğlu, 1963: 4). Tanpınar, Fahim Bey ve Biz romanı üzerine kaleme aldığı yazısının hemen başında Fahim Bey ve Biz i okuduğum zaman ilk duyduğum şey, -muharririn sanatı hakkında beslediğim devamlı takdir ve sevgi, tabiî müstesna- bu kitabı tasnif etmekteki güçlüğün şuuru oldu. sözleri ile özlü şair diye nitelediği Abdülhak Şinasi nin eserlerinin türlerinin tespiti sorununa dikkat çeker: Ona şüphesiz ki, bir roman diyemezdik. Hattâ bildiğimiz şeklinde bir hikâye bile değildi; bunula beraber bu kitabı metodla yapılmış bir röportaj veya anket addetmek, büyük fârika ve zenginliklerini âdeta inkâr etmek olacaktı. Bu hususiyetlerin başında Abdülhak Şinasi nin hülyası gelir. ( ) (Tanpınar, 2000: 427) Tanpınar, Fahim Bey ve Biz romanından iki sene sonra yayımlanan Boğaziçi Mehtapları üzerine kaleme aldığı yazsında ise Abdülhak Şinasi nin Fahim Bey ve Biz ile edebiyatımıza çok yeni bir hikâye tekniği getirdiğini söyler. Tanpınar kitabın inkişaf tarzını göstermek için roman dediği Boğaziçi Mehtapları nda hâtıranın, eserin sanatının esas örgüsünü teşkil ettiğini; eserdeki duygu düşünce dengesi ve kurmaca yönlerine de dikkat çekerek kitabın özgün bir yazım tekniğine sahip olduğunu belirtir: Hattâ bu işte hususî bir metodu bile var, diyebiliriz. Hâtıraların ağacını kendi içinde büyütmesini o kadar iyi biliyor. Boğaziçi Mehtapları nın en güzel taraflarından biri, bu metodun çok yüksek kaliteli bir şiir hâlinde izahı, yani düşünce kıymetini kaybetmeden bir duygu hâline getirilmesidir. (Tanpınar, 2000: 429, 430) Orhan Okay, Abdülhak Şinasi nin Boğaziçi Mehtapları, Boğaziçi Yalıları ve Geçmiş Zaman Köşkleri adlı eserlerinin yanı sıra romanlarını da hatıra ve deneme tarzı yazılar arasında sayar. Okay, bu eserleri Boğaz ve Adalar a ait olmak üzere günlük hayat, teşrifat ve giyim tarzlarıyla şehrin sosyal ve geçim bakımından daha üst bir tabakasını yalı ve köşkleri, musiki fasıllarıyla başlı başına bir Boğaziçi medeniyetini, kaybedilmiş değerlere karşı duyulan bir nostaljiyle anlatılmış yazılar olarak niteler (Okay, 2005: 257, 258). Taha Toros, yazarın Boğaziçi Mehtapları adlı kitabından bahsederken Türk okuyucusuna başka bir hava getirdi. Vezinsiz şiirlerle dolu olan, fakat her satırı okuyucunun kafasında ayrı ayrı ölçülü bir görünüm yaratan bu eser mâzi cennetinin âdeta albümü gibidir. nitelendirmesinde bulunur; fakat kitabın türüne dair bir hüküm vermez (Toros, Milliyet, a: 11).5 Edebî Türlerinin Tespiti ve Anı İzlenimi Sorunu Bakımından Abdülhak Şinasi Hisar ın Eserleri 115 Fahim Bey ve Biz romanın türünün tespiti konusunda güçlükle karşılaşan isimlerden birisi de bir romandan çok farklı bir eser diyen ve Hisar ın eserlerini hatıra, roman ve biyografi türlerinde olmak üzere üç kategoride ele alan Abdullah Uçman dır: Çağdaş batılı edebiyat tenkitçileri bir romanın, hikâye, yani bir olayın anlatılması, roman kahramanları, olay örgüsü ve üslup olmak üzere başlıca dört özelliğe sahip olması görüşündedirler. Türk hikâye ve roman geleneği içinde alışılmış tarzda bir hikâyeden daha büyük, yapı bakımından ise bir romandan çok farklı olan eserin üslubu dışında, bir roman için gerekli olan diğer özellikleri taşımadığı görülür. (Uçman, 1988: 285) Karaca, Hisar ın romanları ile ilgili olarak durum romanları (Karaca, 1998: 23) nitelemesinde bulunur. Turinay, bizi yeni bir insan anlayışı ile yüzleştiren Hisar ı, Peyami Safa ve Sabahattin Ali ile birlikte yeni romanın yol açıcılarından biri olarak görür. Hisar ın Boğaziçi Mehtapları, Boğaziçi Yalıları ve Geçmiş Zaman Köşkleri gibi eserlerini hatıra nitelikli edebi metinler olarak niteler (Turinay, KM III: 11, 13). Bazı ansiklopedilerde de Abdülhak Şinasi nin metinlerinin türlerinin tespiti konusunda farklı tespitlerde bulunulur. TDV İslam Ansiklopedisi nde Hisar ın biyografi ve hatıralarının roman türüne, romanlarının ise hatıra türüne yaklaşan iç içe ve komplike yeni bir tür olduğu belirtilir (TDVİA: C. 18: 1998). Tanzimat tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi nde Hisar ın yapıtları olarak Anı/ roman ibaresinin karşısında üç romanı sıralanır; özellikle psikolojik romanlar yazan Hisar ın bütün yapıtları esas olarak hatıraya dayalıdır, denilir (TBE: 419). Hisar ın romanlarının oluşturduğu kafa karışıklığı antolojilerde ve edebiyat dergilerinin özel sayılarında da dikkat çekmektedir. Türk Dili Türk Öykücülüğü Özel Sayısı nda Abdülhak Şinasi nin Çamlıca daki Eniştemiz romanından alınmış Deli Eniştemiz ve Yemekler başlıklı bölüme seçme öyküler arasında yer verilmiştir (Türk Dili Türk Öykücülüğü Özel Sayısı, 1975: ). Yeni Türk Edebiyatı nda Öykü adlı antolojide ise öykü kitapları adı altıda Hisar ın üç romanına yer verilmiştir. Daha çok anlatı mantığına bakarak söz konusu metinleri öykü olarak değerlendirdiğini belirten antoloji yazarı Lekesiz, Boğaziçi Mehtapları ndan yaptığı alıntıyı öykü antolojisine dâhil etmiştir. Lekesiz, antolojisinde Hisar ın romanlarının öykü olarak nitelenebileceğini söyleyen Selim İleri nin Türk Öykücülüğünün Genel Çizgileri (İleri, 1975: 2-29) başlıklı yazısına da yer vermiştir (Lekesiz, 1998: ) Kendi Eserlerinin Türü Hakkında Abdülhak Şinasi nin Görüşleri Abdülhak Şinasi, Sermet Sami Uysal a kendi monografisi ile ilgili olarak bir mektup gönderir. Uysal ın kitabının başında yer verdiği bu mektupta Hisar, hem kendi eserle-6 116 / Mahfuz ZARİÇ Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2): ri hem de bu monografi hakkında bazı görüşler ileri sürer. Pek çok kişinin, Abdülhak Şinasi söz konusu olunca, mutlak bir hükümmüş gibi, tekrar edegeldiği Zaten bütün yazdıklarım gönlümde kalmış birtakım hâtıralardan ibaret gibidir. sözü de bu mektupta geçmektedir. Hisar ın hayale ve kurmacaya dayanan romanlarını, hislere dayanan denemelerini ve düşünceye dayanan eleştiri yazılarını tek kalemde anı olarak niteleyenler nedense Hisar ın bu sözünü şahit gösterirler. Böylece yazarın hâle bakışı, geleceğe dair düşünceleri, kurmaca yeteneği, edebiyat bilimine dair birikim ve görüşleri yok sayılmış olur. Kendi eserleri için hatıralardan ibaret gibidir, roman sayılır, <<hikâye>> demeyi daha kolay ve tabii buluyorum diyen Hisar, duymak ve duyurmak istediği asıl hakikati mektubunun devamında Edebiyattan biraz nasibi olan herkes bunların birer roman olduğunu anlar. sözüyle dile getirir. Roman herkes tarafından büsbütün nüansları ile anlaşılsaydı belki roman diyebilirdim. (akt. Uysal, 1961: 12) diyen Hisar, henüz roman sanatının tam olarak anlaşılmadığını ve aslında yazdıklarının günümüzdeki anlamıyla modernist romanlar olduğunu göstermiş olur. Abdülhak Şinasi bir mektubunda, gazetelere yazmakta olduğu Ediblerimize Dair Hatıralar yazı dizisini hatıra ve portre makalelerim sözleriyle niteler (Mektubu yay. Kudret, 1995: 18). Ediblerimize Dair Hatıralar yazı dizisi, yazarının belirttiği gibi hatıra, portre ve makale türlerinin niteliklerine sahip olmanın yanı sıra deneme ve sanatlı tenkit türlerinin de niteliklerini taşımaktadır. Hisar ın metinlerinin türlerinin tespitini yaparken veya bu metinlerin anı türü ile olan ilişkisini değerlendirirken yeri geldikçe bu durumu türlerin iç içeliği, melezliği veya yazarın hatıraları temel ve kaynak olarak ele alması olarak kabul etmekten çok onları bir tarz ve hareket noktası olarak görmek gerekmektedir. Hisar ın eserlerindeki anı izlenimi konusuna bu açıdan yaklaşan isimlerden birisi olan Bilge Ercilasun, hatıranın anlatım tarzına hakim bir özellik olarak Abdülhak Şinasi nin yanı sıra Yahya Kemal in ve Tanpınar ın eserlerinde de kullanıldığını belirtir (Ercilasun, 1997: 407). Hisar ın eserlerinin türlerini belirlemekte yaşanan zorluk ve kafa karışıklığı, bir açıdan türlerin tanımlanması ve içeriklerinin sınırlandırılması sorunlarından kaynaklanmaktadır. Bir deneme seçkisi için Deneme başlığıyla bir deneme yazısı kaleme alan Murat Belge, Yakup Kadri nin Yaban ı gibi Abdülhak Şinasi nin Fahim Bey ve Biz romanında da yazılış teknikleri bakımından denemeye yakınlığı bulunduğunu ileri sürer. Belge ye göre deneme türünün kesin bir tanımını yapmak ve onu diğer türlerden ayırmak güçtür ve pek çok sanat eleştirisi yazısı, deneme sayılabilir. Günlük, anı hatta mektup gibi türlerde ise işe yayımlanma endişesi karıştığında, yazılanlar deneme niteliği alabilmektedir. Bu anlamda Rousseau nun İtiraflar ı otobiyografiyle denemenin bir sentezi örneğidir. Deneme, bir edebiyat türü olarak değil bir söylem biçimi olarak tanımlanmalıdır. Deneme, dışsal gerçeği bile içsel değer perspektifi içinde ele almaktadır. Denemede üslûp vardır ve deneme üslûptan ayrılamaz (Belge, 2002: 70,71)7 Edebî Türlerinin Tespiti ve Anı İzlenimi Sorunu Bakımından Abdülhak Şinasi Hisar ın Eserleri 117 Hisar ın eserlerinin tür olarak tanımlanmasında yaşanan kafa karışıklıkları, farklı nedenlerle de olsa Tanzimat devri edebiyatında da görülmektedir. Roman türünün Türk edebiyatında olmayışından ötürü romanlara başlangıçta hikâye denilmiştir. Bir kanıya göre de Tanzimat yazarı için roman ve hikâye aynı manaya gelmektedir. Bu görüşü ileri sürenlere göre dönemin yazarlarının romana büyük hikâye, hikâyeye ise küçük hikâye dedikleri görülse de onlar hiçbir zaman bu iki türün farklı şeyler olabileceğini düşünmemişlerdir (Yılmaz, 1997: 43). Sonuçta Hisar ın eserlerinin türlerinin tespiti konusundaki zorluk, onun avangart ve modernist yazar kimliğinin göstergesi olmaktadır. 2. Eserlerindeki Anı İzlenimi Sorunu Pek çok yazar Hisar ın kurmaca eserlerini anıya dayalı biyografik yazılar olarak nitelerken bir kısım yazarlar ise onun biyografik eserlerindeki öznel yargılarına ve sohbetlerinde yazardan dinledikleri düşünce ve duygularının yazı ortamında uğradıkları değişikliklere dikkat çekerler. Peyami Safa, Hisar ın Yahya Kemal e Vedâ adlı biyografik eserine nesnel edebî tenkit yazıları olarak yaklaşmamayı önerir ve eser üzerine şunları söyler: Bu kitabın Yahya Kemal i, muharririn hususi sohbetlerinde anlattığı şâire pek benzemez. Anlaşılıyor ki Abdülhâk Şinasi beyin hâtıraları ölümün sansüründen geçmiştir. Bunu tabiî görmek mümkündür. Abdülhâk Şinasi nin haksızlığından ziyade dostluğuna bağlı ve kökleri akıldan ziyade kalbde yer alan değer hükümlerini ciddi bir edebiyat tenkidi diye kabul etmek şart değildir. (Peyami Safa, 1959: 2) Tanpınar, Fahim Bey ve Biz romanı üzerine 1941 de yayımlanan bir yazısında, eserdeki biyografik izlerin yanı sıra yazarın bunları hayal ve düşünce dünyasında işleyip hatıradan kurmacaya dönüştürmesine dikkat çeker: Abdülhak Şinasi Bey, bu çoğunu başkalarının ağzından dinlediği muhtelif şahsiyet yapıcı çizgileri birbirine eklemeden evvel, onların üzerinde düşünüyor, hayat tecrübelerinin meyvelerini topluyor. Kendisini tahlil ediyor, zamanın akışını, hakikatlerin firarî yüzünü seyrediyor, sonra tekrar yapmakta olduğu portreye dönüyor. Onun etrafına kendi benliğinden birtakım zenginlikler ilâve için, yine duruyor. Ve böylece, bu ağır işçi çalışması, bu şair ve hekim içlenmesi bütün kitap boyunca devam ediyor. (Tanpınar, 2000: 428) Hisar ın romanlarındaki anlatıcı-yazar ayrımı sorununa Berna Moran, roman yazım tekniği açısından yaklaşır ve Fahim Bey ve Biz de anlatıcı olarak yazarın ortadan kalktığını; ama romanın kişilerinden birinin onun yerini anlatıcı olarak aldığını belirtir (Moran, 2002: 241, 242).8 118 / Mahfuz ZARİÇ Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2): Selim İleri, pek çok yazarın aksine, Hisar ın eserlerini biyografik, anıya dayalı gerçek ve gerçekçi yazılar olarak ele almaya karşı çıkar. Abdülhak Şinasi nin anılarına güvenirseniz, yalısında her şey düzenli uyumludur Ama insan yalana; düşe, yazıya da sığınabilir Tıpkı yazarımızın yaptığı gibi diyen İleri, Hisar ın eserlerinin duyguya ve hayal gücüne dayanan kurmaca yönüne dikkat çeker: O günleri Boğaziçi Mehtapları yazarının ölümünden sonra anacak olan Yakup Kadri, oyunbozanlık edip, acı hakikati söyler. Abdülhak Şinasi ailesinin anlata anlata bitirilemeyen yalıları, göçmek üzere olan kararık bir evdir. Eşya köhnemiştir. Halayıklar da iki yaşlı kızkurusudur. Ailenin gelir durumu enikonu bozuk, anneyle babanın arası iyice açık, yalıdaki yaşam adamakıllı huzursuz Abdülhak Şinasi arkadaşlarına durumu bambaşka gösterebilmek uğruna diller döküyor. ( ) Yazar, hatıraların bulanık görünümlerine sığınıp, kuru gerçeklerden kaçınmış, düşsel bir coğrafyanın sözcüsü olmuştur. (İleri, 1988: 11) Hisar, 1943 te Yarım Ay dergisine yaptığı mülakatta, Fahim Bey in gerçek bir kişilik mi, yoksa hayalî mi olduğu yönündeki soruya verdiği cevapta, yaygın kanının aksine Fahim Bey in olduğu gibi mevcut da, hayattan alınmış bir kişi olmadığını; zira böyle olmasına imkân bulunmadığını ve yazık ki bunu ancak mütehassısların takdir edebileceğini söyler (KM III: 50). Abdülhak Şinasi nin monografisini hazırlayan ve eserini yazara kontrol ettiren; hatta kitabı Hisar ın parasıyla bastırdığı söylenen Sermet Sami Uysal da yazarının defalarca yaptığı kurmaca vurgusuna ve tarihî hatıra yazmadım sözüne rağmen Fahim Bey ve babanızdan bahsederken: diye söze başlar. Hisar, çaresiz bu ön kabulle soruyu cevaplar (Uysal, 1961: 13, 14). Buna rağmen Hisar, sözlerinin sonunda Bu eserimde de hikâye söyleyen adam, kendi şahsî hayatından bahsetmez. Buradaki muharrir Abdülhak Şinasi Hisar ın kendi hayatının otobiyografisini yapmakta değildir. Unutulmamalı ki Fahim Bey ve Biz bir hikâyedir. diyerek anlatıcı-yazar ayrımını göstermeye ve öğretmeye çabalar. Uysal ın, biyografisini kaleme aldığı Abdülhak Şinasi ye, Nasuhi Baydar ın bir yazısında Fatin Bey in gerçek bir kişi olduğu yönündeki sözlerini hatırlatması üzerine de Hisar, -Hayır, hayır, bu o şahıs değildir; bu başkasıdır. yanıtını verir (Uysal, 1961: 14). Kendisine Fahim Bey ve Ali Nizamî Bey le ilgi derecesini soran Uysal a Abdülhak Şinasi, eserlerinin kurmaca yönüne dikkat çekmek isteyerek, Flaubert in Madam Bovary için, o benim, demesini hatırlatır. Ben de Fahim Bey, Ali Nizamî Bey ve hattâ Çamlıca daki eniştemiz için de <<benim>> diyebilirim Fakat bunlar hayatımda görmüş olduğum adamlardır. Bunları hikaye şeklinde anlatırken, isimlerini, hattâ hayatları-9 Edebî Türlerinin Tespiti ve Anı İzlenimi Sorunu Bakımından Abdülhak Şinasi Hisar ın Eserleri 119 nın bâzı kısımlarını, hatta yaşadıkları mahalleleri istediğim şekilde değiştirmişimdir. Ben hikâye yazdım, tarihî hatıra yazmadım. İkisinin arasında büyük fark vardır. cevabını verir. Roman türünün herkes tarafından bütün nüanslarıyla birlikte anlaşılmadığından, başkaları gibi kendisinin de hikâye tabirini kendi eserleri için kullandığını; Fahim Bey le ilgisi kurulmaya çalışan Gorçarov un Oblomov adlı eserini daha önce bilmediğini ve o eseri ise hiç okumadığını ilave eder (Uysal, 1961: 13). Görüldüğü gibi gerek yaşadığı dönemde gerekse sonrasında Hisar ın romanları üzerine yazı yazanların önemli bir kısmı anlatıcıları yazar, roman kişilerini ise yazarın yakın çevresindeki kişiler olarak ele almışlardır. Böylece Hisar ın zaman zaman romanları otobiyografik anı-romanlar olarak değerlendirebilmiştir. Oysa Hisar, dönemin gazetelerinde, romana dair yayımlanmış pek çok yazısında kurmaca gerçeklik-otobiyografik gerçeklik ayrımına işaret etmiş; Fahim Bey gibi roman karakterlerinin, hayattan olduğu gibi alınmış kişiler olarak algılanmasına karşı çıkmıştır. Roman anlatıcılarında, Abdülhak Şinasi ye ait otobiyografik yansımalar hemen göze çarpmakla birlikte, günümüz eleştiri anlayışında Hisar ın anlatıcıları yazar olarak ele almak yanlış olacaktır. Günümüz tenkit anlayışı, bir edebî eserde sanatçının bireysel tecrübelerinin bulunabileceği; ancak edebî eserin bu yüzden salt biyografik bir metin olarak görülemeyeceği yönündedir. Hisar ın hatıra tarzına verdiği öneme onun yazarlık gücü/ yaratıcı dehası bakımından da yaklaşılabilir ve bu bakımdan yaptığı seçim bir mecburiyet (Kantarcıoğlu, 2009: 5, 67) olarak görülebilir. Hisar ın yazılarının hatıra izlenimi uyandırması sorununa, yazarın hatıra formunu bir anlatım yolu olarak tercih etmesi olarak da yaklaşılabilir. Hisar ın deneme ve anılarında, kesin bilgi ve belge niteliğinde olan kısımların dışında anlatının asıl önemli yönünü teşkil eden kısımlarında, bir hatıra tadı ve tarzı söz konusu olmaktadır. Hisar ın ve yakın çevresindeki arkadaşlarının yeri geldikçe vurguladıkları gibi aslında Hisar, yazılarına aktardığı duygu ve kanaatlerin çoğunu, çocukluğunda veya ilk gençliğinde ne hissetmiş ne aklından geçirmiş ne de dillendirmiştir. Hisar ın metinlerini tür itibarıyla adlandırırken bu durumun göz ardı edilmemesi gerekmektedir. Hisar, yazılarında çoğu zaman çocukluk veya ilk gençlik dönemi bakış açılarını kullanmaz; geçmişe bütünüyle yazdığı zamanın değer yargıları ve duygularıyla da bakmaz. Unutulmaması gereken bir diğer husus da sonuçta yazdıklarının kurmaca metinler olduğu gerçeğidir. Bu itibarla yazarın başarısını geçmişi hissettiğini sanmamızda değil; okurlara kelimelerle hissettirebilme gücünde aramalıyız. Hisar 1930 lu yıllarda muhtemelen üzerinde yoğunlaştığı ve 1940 lı yıllarda yayımladığı anı/denemelerinde, vaktinde küçümsediği mehtap yaşantısını, yazı sanatıyla yüceltir. Çocuk ve ilk gençlik benliğine bugünden o duyguları hissettirir. Hisar ın duygu dünyasında sıkça sözü edilen ebedî zaman bu anlatım tarzına karşılık gelmektedir. Sonuç olarak geçmiş zamanlardan söz eden yazarın bakış açısı daha çok bugüne aittir. Duygu ve düşüncelerde, yazarın çocukluk ve ilk gençliğe hasredilebilecek olan görün-10 120 / Mahfuz ZARİÇ Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2): tüler, genellikle imajlardır ve o türden imajları kurmak veya tasvir etmekte de hâldeki yazarın yetkinliğini göz ardı etmemek gerekir. 3. Eserlerinde Otobiyografik İzler Hisar ın aile dostlarından Refi Cevat Ulunay, Abdülhak Şinasi nin eserlerinde çizdiği tipler arasından Fahim Bey ve Biz deki Huriye Hanım ı örnek göstererek romanında çok yakından tanıdığı kişiler bulunduğunu ileri sürer (Ulunay, 1963: 3). Hisar ın romanları pek çok kez anılara dayalı biyografik eserler olarak nitelendirilmiştir. Fahim Bey i, romanda çalar saat meraklısı olarak gösterilen hanımıyla birlikte tanımıştım. Bu Fahim Bey adında, sanırım vaktinden evvel emekliye ayrılmış bir memurdu. diyen Yakup Kadri Karaosmanoğlu, roman merkezî kişisini bütünüyle biyografik bir kişi olarak gösterir. Yakup Kadri, Ali Nizamî Bey için de roman kahramanını tanıdığını, onun bir vakitler Sütlüce Bektaşi Dergâhında rastgelip tanıdığı İlhami Bey adında bir adam olduğunu ileri sürer (Karaosmanoğlu, 1969: 304). Nasuhi Baydar da Fahim Bey in, Sakarya imtiyazı işi ile yarım asır uğraşmış ve hikâyesi Hisar tarafından oldukça değiştirilmiş olan Fatin Bey adında birisi olduğunu ileri sürer (akt. Toros, 1983a: 11). Tarihçi Taha Toros da Abdülhak Şinasi nin romanlarını biyografik eserler, roman kişilerini gerçek kişiler olarak kabul edenlerdendir. Toros anılarında birer hayal mahsulü değil hayattan alınmış, gerçekten yaşamış kişiler dediği Fahim Bey in bir hariciyeci olan Fatin Bey ; Ali Nizamî Bey in ise kısa bir müddet hariciye memurluğu yapan İlhami Bey, Hacı Vamık Bey in ise Abdülhak Şinasi nin halasının deli kocası olduğunu iler sürer (akt. Toros, 1983a: 11). Cevdet Kudret de Abdülhak Şinasi nin eserlerinin anı izlenimi uyandırdığını ve çok kuvvetli belleğinin ona her zaman yardımcı olduğunu söyler (Solok, 1999: 392, 393). Behçet Necatigil, Fahim Bey in hayattan aynen alınmış bir kişi olduğu hakkında Yazar onu sağlığında tanımıştı. Gazetelerde okuduğu hazin bir vefat haberi üzerine Fahim Beyin okul ve gençlik arkadaşı olan babasının ve Çamlıca daki eniştesinin vaktiyle anlatmış olduklarını ve kendi anılarını derleyerek bu romanı yazdı. açıklamasını yapar (Necatigil, 2005: 149). Fahim Bey ve Biz in anlatıcısını bir duruma göre kaydıyla da olsa Abdülhak Şinasi olarak ele alanlardan birisi de Necmettin Turinay dır (Turinay, KM III: 17, 21). Yazarın babasının arkadaşı olan Fahim Bey diyen Abdullah Uçman da Fahim Bey ve Biz romanının anlatıcısını yazar olarak değerlendirir (Uçman, 1988: 285). Hisar ın eserleri üzerine söz söyleyenlerden N. Ziya Bakırcıoğlu, Hisar ın Kléber Haedens in Roman Sanatı için kaleme aldığı önsözündeki görüşlerini, romanlarının bir açıklaması ve savunması olarak niteler; yazısının başında Fahim Bey: Yazarın babasının arkadaşı kaydını düşer. Fahim Bey in romanda tasvir edilen dünyasını da Abdülhak Şinasi nin içinde yaşadığı dünya olarak niteler (Bakırcıoğlu, 2002: 136, 140).11 Edebî Türlerinin Tespiti ve Anı İzlenimi Sorunu Bakımından Abdülhak Şinasi Hisar ın Eserleri 121 Pek çok ismin işaret ettiği gibi olaylara ve kişilere farklı açılardan bakabilmek için önemsiz gibi görülebilecek rivayetlere hatta dedikodulara bile yer veren, hisli ve duyarlı roman anlatıcıların duygu ve düşünce dünyası ile Abdülhak Şinasi nin duygu ve düşünce dünyası arasında pek çok ortak nokta bulunmaktadır. Anlatıcılar, bir muamma olarak gördükleri insanı, anlamaya çalışırlar ve onların bu anlama çabaları genellikle pasif görünümlüdür. Konuşulanları dinlerler, çevrelerini gözlemlerler. Sonuçta düşüncelerini çevrelerindeki insanlarla paylaşmayıp genellikle sadece iç seslerinde dile getirirler. Roman anlatıcılarındaki otobiyografik izlerden birisi de baba unsurudur. Anlatıcı babası ile ancak arada sırada görüşebilmektedir. Fahim Bey ve Biz romanında pestenkerani içkili lokantalarda bulunmak anlatıcıya her zaman, saçma sözleri dinlemek kadar azap vermektedir ve anlatıcı, tıpkı yazar gibi günün en çok akşam saatlerini sevmektedir (FBB: 10). Abdülhak Şinasi nin hayat hikâyesinde olduğu roman anlatıcısının babası da eşinden ayrılmıştır. Aile bireyleri birlikte oturmamaktadırlar (FBB: 56). Fahim Bey, romanda soyaçekim ilgisiyle nezaket, kibarlık ve duyarlılığıyla babasına benzeyen bir karakter olarak çizilir. Fahim Bey romanda bir de mütemadiyen para sıkıntısı çekmektedir. Anılarından ve mektuplarından takip edilebildiği kadarıyla Abdülhak Şinasi nin de öğrencilik yıllarında ve ömrünün sonlarına doğru parasızlıktan yakındığı görülür. Romanda Galata daki iş hanının kapıcısı, Fahim Bey in bahşiş vermeyişinden şikâyet etmektedir. Abdülhak Şinasi ise Paris te öğrenciyken babasına yazdığı bir mektupta Bana gönderdiğiniz zarfların içerisinde kıymetli birşey yoksa, taahhütlü göndermeyiniz Çünkü her defasında, müvezzilere bahşiş vermeye mecbur oluyorum! demekte, sonuçta verdiği bahşişlerden yakınmaktadır (Mektubu akt. Toros, 1983b: 11). Hisar ın eserlerindeki otobiyografik izler sadece kendisi ile ilgili hususlarla sınırlı değildir. Hisar ın Ahmet Haşim biyografisinde çizdiği karakter ile romanlarındaki kimi karakterler arasında da bazı benzerlikler bulunmaktadır. Farklı şekillerde de olsa Hisar, hayalinde kurduğu âlemin yalanlarına inanan Fahim Bey i ve öfkelendiğinde en yakınındaki dostlarına iftira atabilen, yalan söyleyebilen, hiddeti geçince veya söz konusu kişiyle barışınca ise iftira ettim, ( ) Tabii hepsi yalandı! Bunları unutun! diyebilen Ahmet Haşim i mythomane olarak nitelemektedir (AHŞ: 75, 78). Çamlıca daki Eniştemiz romanının merkezî kişisi Hacı Vamık Bey, Ahmet Haşim portresindeki gibi vapurlara yetişmek için vakti zorlamakta, vapurların ardından koşturmaktadır. Gülünçlüğü, tuhaflığı, düalist kişiliği, tezatları, uç noktalarda gezinen kasideci kişiliği, fazla yemek iptilası ile de Haşim, Hacı Vamık Bey le benzerlik göstermektedir (AHŞ: 58-66; 86). Portresi çizilen Haşim in hararet derecesi, hastalık mertebesindeki sıcakkanlılığı; etrafındakilere duyurduğu sevinç ve neşesi; Hisar ı çocukluğunun mektep zamanının hür, rahat, mesut, eğlenceli, tez canlı, ümitli, atılgan ve güldürücü hâllerine götürebilmesi, çocukluk saffetine döndürebilmesi de Çamlıca daki deli enişte karakterini hatırlatır. Portresi çizilen Haşim bütün kadınları avlanabilecek mahlûklar gibi telakki etmesi fakat bütün12 122 / Mahfuz ZARİÇ Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2): kadınlara vurulanın kendisi olması yönüyle de deli enişte karakteri ile benzerlik gösterir (AHŞ: 125, 126). Haşim ve deli eniştenin biyografi yazarı Hisar ve roman anlatıcısı gencin anlattıkları karşısındaki taraftar, memnun hatta sevecen tavırları da ortaktır ve her iki öykünün anlatımında da sonlara doğru mizahî nitelik azalır, hüzünse gittikçe daha çok hissedilir. 4. Eserleri Arasında Metinlerarası İlgiler Abdülhak Şinasi Hisar ın romanları ile anı/denemeleri kendi aralarında pek çok metinlerarası ilgi barındırmaktadır. Fahim Bey ve Biz romanının merkezi kişisi Fahim Bey de, Boğaziçi Mehtapları nda bahsi geçecek olan hayal perdesi kahramanı Rezakizade Narçın Bey in yansımaları bulunmaktadır. Elinde kocaman bir çiçek demetiyle gelip bunu karşısındaki yaşmaklı hanıma takdim etmek isteyen bu hayal perdesi kişisi yoksulluklar, hülyalar, mahrumiyetler ve hayaller içerisinde yaşamaktadır (BM: 17, 18). Milâttan beri geçen 1900 sene zarfında daha bir milyar dakika geçmemiş olduğunu söylediği zaman bir taşla birkaç kuş vurmuş olurdu. Tarihşinaslarımız bu uzun zamanın bu kadar dakika ihtiva edememesine hayret ederler (FBB: 44) diyen Fahim Bey den sonra, Abdülhak Şinasi, zaman konusunda Boğaziçi Mehtapları nda Başka Dünyaların Bizden Görebilecekleri başlıklı denemesinde, bize yine en yakın olan yıldızlardan Arcturus yıldızının etrafında bizi seyredecek meraklı gözlerin dünyamızdan kaç yıl önce artık mazi olmuş görüntülerinden söz etmektedir (BM: ). Geçmiş Zaman Fıkraları nda yer alan Moniteur Ottoman başlıklı fıkrada da roman kişisi Fahim Bey in arşivcilik merakını hatırlatan bir yazı işleri müdüründen söz edilir (GZF: 51). Müzelerimiz ve Hamdi Bey III başlıklı makalesinde, Hisar ın Osman Hamdi Bey in ölümü üzerine hissettikleri ve ölüm haberini veren gazete haberlerini yorumlayışları; roman anlatıcısının Fahim Bey ve Biz romanının merkezî kişisinin ölümü ve ölüm haberleri üzerine hissettikleriyle aynı duyarlıklara işaret etmektedir (TM: 74-94). Fahim Bey ve Biz romanında yer verilen abartılı çiçek buketi sunma olayının bir benzerine Hisar ın anılarında da rastlanır. İstanbul ve Pierre Loti de hastalandığı için Taksim de bir Fransız Hastanesinde yatmakta olan Pierre Loti nin ziyaretine, Fransız Cumhuriyeti nin bir kraliçesi gibi haşmetli olan Sarah Bernhardt gelir. O gün hastaneye Tepebaşı ndaki tiyatroda rol alan Sarah Bernhardt adına o kadar çok çiçek getirilir ki, geçenlerin bir kısmı hastanede bir düğün, bir kısmı da bir cenaze bulunduğuna hükmederler (İPL: 25). Yazar, Çamlıca daki Eniştemiz romanında canfes gibi parlak ve hareli kumaştan öyle esvaplar giyerdi ki sonraları benzerlerini ancak Kamaran dönüşünde Cenap Şahabettin Beyin üstünde görmüştüm. dediği Hacı Vamık Bey le şair arasında ilerleyen sayfalarda huyları itibariyle de pek çok benzerlik kuracaktır. (ÇE: 18)13 Edebî Türlerinin Tespiti ve Anı İzlenimi Sorunu Bakımından Abdülhak Şinasi Hisar ın Eserleri 123 İstanbul ve Pierre Loti de Hisar, ikinci Pierre Loti Dostları Cemiyetinin kurulması hakkında, - roman kahramanlarından her ayrıntıyı düşünen Fahim Bey gibi- kişi isimlerinden, yer teminine; yapılacak çalışmalardan, kurulacak uluslararası ilişkilere varan detaylı önerilerde bulunur, cemiyete üyeler önerir (İPL: ). Çamlıca daki Eniştemiz romanı ve Geçmiş Zaman Köşkleri arasında da anlatılan mekânlar, kişiler ve olaylar itibarıyla pek çok metinlerarası ortak noktalar bulunmaktadır. Romanındaki deli eniştenin kişisel ve manevî odası, Ali Nizamî Beyin Alafrangalığı ve Şeyhliği romanında Ali Nizamî Bey in kuracağı dergâha dönüşecektir. Hisar ın Halil Edhem Bey in Bir Mektubu başlıklı yazısında I. Sultan Mahmut un, ölümünden sonra arkasında iki yüz kadar mücevherli eyer takımları ve sekiz yüz adet çeşitli ve kıymetli saatler bırakan Kızlarağası Büyük Beşir Ağa dan söz edilir (TM: 90-91). Büyük Beşir Ağa, koleksiyoncu kişiliğiyle Ali Nizamî Bey de karşımıza çıkmaktadır. Fahim Bey ve eşi Saffet Hanım da koleksiyoncu olmasa da saat meraklısı bir tiptir. Ali Nizamî Beyin Alafrangalığı ve Şeyhliği romanında anlatıcı, Hatçanımefendi nin at arabasını harekete geçirmek üzere şaklattığı kırbaç için Bir kamçı böyle şaklar, üstat şaklatınca! naziresini aklından geçirmiştir. Bu nazireyi anlatıcı, Eş arı böyle söyler üstat söyleyince! mısraını duyunca yakıştırmıştır ve bu mısra yazarın Aşk İmiş Her Ne Vâr Âlemde adlı antolojisinde de yer almaktadır (ANB: 24, 25). Abdülhak Şinasi, Geçmiş Zaman Fıkraları adlı antolojisinde yer verdiği kimi mısraları da romanlarında kullanmıştır. Yazar anılarında, çocukken kendilerine sık sık misafir gelen bir hanımın yatma vaktinde Geceniz hayır olsun! değil de Allah hayırlı rüyalar göstersin! demesi üzerine ona hak verdiğini ve ta küçük bir çocukken rüya görmeye başlamış olduğunu, o zamanki korkularından hatırladığını belirtir. Bu, Hisar ın sıhhatinin daha ziyade zaif ve daha çok bozuk olduğu zamanlar ve hemen gece yarısı bir fırtınanın kıyametler kopardığı, elektrikle dolu bir göğün gürleyerek şimşeklerin çaktığı ve yıldırımların yaydığı korkunç bir mevsimdir. Hisar, o vakitlerde uyandığını, rüya görmemek için yatağında doğrulup oturarak, uyumamaya çalıştığını ve Korkulu rüya görmektense uyanık yatmak hayırlıdır atalar sözüne uyduğunu nakleder (TM: 164, 165) te yayımlanan bu yazıdaki uyanık yatmak motifi Hisar ın 1942 de yayımlayacağı Çamlıca daki Eniştemiz romanında Hacı Vamık Bey karakterinde kullanılacaktır. Sonuç Hisar ın romanları ve anı/denemeleri yayımlandıkları andan itibaren edebiyat dünyasında orijinallikleri ve farklılıklarıyla ilgi odağı olmuşlardır. Romanları hakkında eleştirmenlerce izlenimci roman, durum romanları, otobiyografik anı-romanlar, anılara dayalı biyografik eserler, uzun portre, olaydan çok durum ve duygu yönü ağır basan eser, mizah14 124 / Mahfuz ZARİÇ Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2): romanı zannı veren eser, şaheser, hikâye, hakiki kıymet taşıyan bir eser, uzun hikâye kitabı, hikâye veya roman, zeki ve düşünen eser türünden nitelendirmelerde bulunulmuştur. Hisar ın anı/denemeleri için de özlü şiirin hülyası, yazı, eser külliyatı; ne bir roman ne de bir hikâye olmayıp bir destanı andıran roman, kendini şiir hâlinde okutan kitap, hâtıra kitabı, bir değer kaynağı eser, birkaç yüzyılın tarihi, mehtap tarihçesi, bir şiir hazinesi, erişilmez nağmeler, olgun bir kitap, harikulade nesir, baştanbaşa şiir, romantik bir eser, kendi tarzında ilk ve tek olan eser, vezinsiz kafiyesiz ve mısrasız şiir, hatıra ve deneme tarzı yazılar, hatıra nitelikli edebî metinler, mazi albümü, ne roman ne hikâye öyle bir kitap, denemeye yakın metinler gibi nitelemelerde bulunulmuştur. Başta romanları olmak üzere eserlerinin türlerini tespit etmek konusunda yapılmış bu nitelemeler hem bir kafa karışıklığının hem de Hisar ın eserlerinin zor ve özgün edebî metinler oluşunun göstergeleridir. Hisar, pek çok kez roman ve denemeleri münasebetiyle şair olarak da tanıtılmıştır. Yazarın kendisi ise inceleme yazılarını hatıra ve portre makalelerim sözüyle nitelemiştir. İncitilmekten hep çekinmiş olan Hisar, günübirlik veya kalıcılığı hedef gözetmeyen yazılarda bir asalet bulmamıştır. Hisar ın eserleri, nitelikli ve edebî kabul edilen eserlerde aranan biriciklik nitelikleriyle öne çıkmaktadırlar. Hisar, bir yönü ile Haşim in şiirdeki arayışlarını nesirde uygulamıştır. Onun, Ahmet Haşim ve Yahya Kemal üzerine kaleme aldığı iki biyografik eseri bile yapıları itibariyle birbirine benzememektedir. Gerek anı/ denemeleri gerekse romanları hakkında nesnel edebî tenkit yazıları, şair ve hekim içlenmesi, hatıra ve deneme tarzı yazılar, mâzi cennetinin âdeta albümü, bir romandan çok farklı bir eser, iç içe ve komplike, yeni bir tür, anı/roman, öykü kitapları türünden nitelemelerde bulunan eleştirmen ve yazar çevresine karşın Hisar ın kendisi, inceleme yazıları ve biyografik eserleri için hatıra ve portre makalelerim, romanları içinse hikâye gibi yakıştırmalarında bulunur. Roman türünün henüz incelikleriyle anlaşılmadığını; anlaşılmış olsaydı kendi eserlerini roman olarak niteleyecek olduğunu belirtir. Romanlarının anı/romanlar, biyografik romanlar olarak ele alınıp değerlendirilmesi veya hikâye/uzun hikâye olarak görülmesi roman türünün sınırlarının genişliğinden ve araştırmacıların tasnif, sınırlandırma çabaları ve metni bir tek edebî türe ait gösterme eğilimlerinden kaynaklanmaktadır. Hisar, hatıraların etrafında edebiyatı, sanatı ve estetiği ölümsüzleştirmek çabası içine girmiştir. Bu durum yüzeyde hatıraları oluşturan insanî değerlerin, korkuların, özlemlerin, endişelerin, kültürün, medeniyetin, yaşantıların, hâllerin, hayallerin, hülyaların, ukdelerin özetle zamanların yazı, edebiyat ve sanat ile ölümsüzlüğe eriştirilmesi olarak görülmektedir. Başta romanları olmak üzere yazı sahasında kendisine tanıdığı ve genç yazarlara tavsiye ettiği özgürlük ve özgünlüğün sınırsızlığını kabul etmeyen kimi eleştirmenler, Hisar ın metinlerini melez metinler olarak nitelemiş; bu algıları ve hükümlerini bir kusur olarak göstermişlerdir. Yazarın kendisinden ve tanımış olduğu bazı insanlardan izler barındıran kurmaca eserlerini, salt otobiyografik metinler olarak okuyan nice eleştirmen roman anlatıcılarını da Abdülhak Şinasi olarak görüp yer yer âdeta yargılamıştır. Hisar ın vaktiy-15 Edebî Türlerinin Tespiti ve Anı İzlenimi Sorunu Bakımından Abdülhak Şinasi Hisar ın Eserleri 125 le, edebiyat dünyasında yeterince anlaşılmayıp hak ettiğince önemsenmemiştir. Bunda, yazdıklarının anıya dayalı metinler izlenimi uyandırmasının önemli bir etkisi olmuştur. Hisar ın anı gibi aktardığı pek çok duygu ve düşünceleri, salt hatıra metinleri olarak görülmemelidir. Hisar ın eserlerinde tespit edilebilen otobiyografik izlere, tür tespiti sorununa ve metinlerindeki anı niteliğine en doğru yaklaşım yazarın, zamanın hazineleri olarak nitelediği hatırayı bir edebî tarz, üslûp özelliği, anlatım yolu ve hareket noktası olarak kullanmış olduğunu görmektir. Kendisinin ve etrafındaki kimi isimlerin de söyledikleri gibi Hisar, yazıya döktüğü duygu ve kanaatlerin çoğunu, çocukluğunda veya ilk gençliğinde muhtemelen aktardığı gibi yaşamamıştır. Hisar, anılarında kendisinin çocukluk ve ilk gençlik dönemlerinde bir İstanbul, Boğaziçi veya mehtap âşığı olmadığını ısrarla belirtir. Bunu dikkate aldığımızda onun yazılarının genel olarak kurmacaya dayalı sanatlı metinler olduğunu kabul etmemiz gerekir. O, pek çok yazısında, gerçek hayattan aldığı unsurları kendi duygu, düşünce ve hayal dünyasında değiştirip dönüştürerek kullandığını ifade etmiştir. Bu yönüyle Hisar ın başarısı da geçmişi hissetmesinde veya anlatmasında değil; onu kelimelerle hissettirebilmesinde ve yaşatabilme gücündedir. Onun, çocukluk ve ilk gençlik dönemlerine ait olarak dile getirdiği imajlarını kurmak ve o tasvirleri yapmak hayal gücünün ötesinde bir sanatçı duyarlığı da gerektirmektedir. Onun romanları çok katmanlı, çoklu okumalara elverişli, zengin metinlerdir. Yazdıkları, başka edebî eserler ve kendi eserleri ile metinlerarası ilişkiler yönünden de ilgiler barındırmaktadır. Kaynakça Acaroğlu, T. (1963). Abdülhak Şinasi Hisar ve Eserleri. İstanbul: Milliyet. Bakırcıoğlu, N. Z. (2002). Başlangıcından Günümüze Türk Romanı. İstanbul: Ötüken Yayınları. Belge, M. (2002). Deneme. Cumhuriyet Dönemi Denemeler Seçkisi. (Yayına hzl. Öner Yağcı). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. Ercilasun, B. (1997). Yeni Türk Edebiyatı Üzerine İncelemeler 1. Ankara: Akçağ Yayınları. Hisar, A. Ş. (2005). Ali Nizamî Beyin Alafrangalığı ve Şeyhliği. İstanbul: YKY. Hisar, A. Ş. (2006). Ahmet Hâşim: Şiiri ve Hayatı. İstanbul: YKY. Hisar, A. Ş. (2010). Boğaziçi Mehtapları (5. Baskı). İstanbul: YKY. Hisar, A. Ş. (2008). Çamlıca daki Eniştemiz, 2. Baskı, İstanbul: YKY. Hisar, A. Ş. (2008). Fahim Bey ve Biz (3. Baskı). İstanbul: YKY. Hisar, A. Ş. (2006). Geçmiş Zaman Fıkraları. İstanbul: YKY. Hisar, A. Ş. (2005). İstanbul ve Pierre Loti. İstanbul: YKY. Hisar, A. Ş. (2009). Kitaplar ve Muharrirler III. (Yayına hzl. Necmettin Turinay). İstanbul: YKY.16 126 / Mahfuz ZARİÇ Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2): Hisar, A. Ş. (2010). Türk Müzeciliği. (Yayına hzl. Necmettin Turinay). İstanbul: YKY. Hisar, A. Ş. (1998). Diyanet İslam Ansiklopedisi (C. 18). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. Hisar, A. Ş. (2001). Tanzimat tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi (C. 1). İstanbul: YKY. İleri, S ( ). İstanbul bir Yalnızlıktır. İstanbul: Milliyet. Kantarcıoğlu, S (2009). Edebiyat Akımları, Platon dan Derrida ya. İstanbul: Paradigma Yayınları. Karaca, N. T (1998). Abdülhak Şinasi Hisar ın Eserlerinde Geçmiş Zaman ve İstanbul. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. Karaosmanoğlu, Y. K. (1969). Edebiyat ve Gençlik Hatıraları. Ankara: Bilgi Yayınevi. Kudret, İ.; H.İnci (1995). Cevdet Kudret e Mektuplar. Ankara: Ümit Yayıncılık. Lekesiz, Ö. (1998). Yeni Türk Edebiyatında Öykü 2. İstanbul: Kaknüs Yayınları. Moran, B. (2000). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. İstanbul: İletişim Yayınları. Necatigil, B. (2005). Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü. İstanbul: Varlık Yayınları. Okay, O. (2005). Batılılaşma Devri Türk Edebiyatı. İstanbul: Dergâh Yayınları. Peyami S. ( ). Yahya Kemal e vedâ. İstanbul: Milliyet. Solok, C. K. (1999). Türk Edebiyatında Hikaye ve Roman 2. İstanbul: İnkilâp Kitabevi. Tanpınar, A. H. (2000). Boğaziçi Mehtapları, Edebiyat Üzerine Makaleler. İstanbul: Dergâh Yayınları. Tanpınar, A. H. (2000). Fahim Bey ve Biz, Edebiyat Üzerine Makaleler. İstanbul: Dergâh Yayınları. Toros, T. ( b). 75 Yaşında Öldüğünde Cebinde Bakiyesi 66 Lira Gösteren Bir Banka Cüzdanı Bulundu Tek Kuruşu Yoktu. İstanbul: Milliyet. Toros, T. ( a). Hisar ın Tüm Kahramanları Gerçekten Yaşamış Kişilerdir. İstanbul: Milliyet. Tosun, N. (2011). Modern Öykü Kuramı. Ankara: Hece Yayınları. (1975).Türk Dili Türk Öykücülüğü Özel Sayısı. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Uçman, A. (1988). Abdülhak Şinasi Hisar. Türk Dili, S. 437, Ankara: Ulunay, R. C. ( ). Abdülhak Şinâsi Hisar. İstanbul: Milliyet. Uysal, S. S. (1961). Abdülhak Şinasi Hisar. İstanbul: Sermet Matbaası. Yılmaz, D. (1997). Roman Kavramı ve Türk Romanın Doğuşu. Ankara:Akçağ Yayınları. Benzer belgeler
YAHYA KEMAL BEYATLI (1884-1958) Yahya Kemal Beyatlı 2 Aralık 1884 tarihinde bugün Makedonya sınırları içerisinde bulunan Üsküp te dünyaya geldi. Asıl adı Ahmet Agâh tır. Şehsuvar Paşa torunlarından olduğu Detaylı METİNLERİ SINIFLANDIRILMASI
Türk ve dünya edebiyatında ortaya konan eserler, amaçları ve içerikleri açısından farklı özellikler taşırlar. Bu eserler genel olarak üç ana başlıkta toplanır. Ancak son dönemde bu sınıflandırmaların sınırları Detaylı Kuzguncuk. Madam Agavni Muratyan Yalısı, 1993 Madam Agavni Muratyan Yalısı, 2007. Madam Agavni Muratyan Yalısı, 1974. Çiğdem PAKER, Mimarlık Fakültesi
Kuzguncuk Madam Agavni Muratyan Yalısı, 1993 Madam Agavni Muratyan Yalısı, 2007 Madam Agavni Muratyan Yalısı, 1974 1 Kuzguncuk Madam Agavni Muratyan Yalısı, Plan ve kesit Madam Agavni Muratyan Yalısı, Detaylı ÖZGEÇMİŞ. 2014-2015 Yaşar Kemal in Romanlarında Toplumcu Gerçekçilik (devam ediyor)
YAYIN KURULU Hazırlayanlar Kübra YILMAZ, Yudum HACIOĞLU, Kadri ŞAHİN, Abdülkadir Arslan YAYINA HAZIRLAYANLAR KURULU Kurumsal Yayınlar Yönetmeni Saime YILDIRIM Kurumsal Yayınlar Birimi Dizgi & Grafik Mustafa Detaylı D. Kodu Ders Adı Ders Saati Kredi Z/S TDE 501 AğızAraştırmaları 3 3 S TDE 503 Arapça I 3 3 S TDE 505 Âşık Edebiyatı 3 3 S TDE 507
YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ABD LİSANSÜSTÜ PROGRAMLARI YÜKSEK LİSANS PROGRAMLARI Türk Dili ve Edebiyatı Tezli Yüksek Lisans Programı Programın öngörülen Detaylı II) Hikâye Dışı düzlemi
HİKÂYE ETME DÜZLEMLERİ Prof. Dr. Rıza FİLİZOK Günümüz edebiyat araştırmalarında yeni bir bilim anlayışının derin izleri vardır. Özellikle yapısal metin analizinde artık temel kavramlar görecelilik ve fonksiyon Detaylı www.turkceciler.com Türk Dili ve Edebiyatı Kaynak Sitesi
Ö m e r A y h a n Sami Paşazade Sezai Kedi Öykülerinin En Güzelini Yazdı Tanzimat edebiyatının düzyazı yazarları, öyküden çok romana eğilmiş, öykü türündeki verimleri, neredeyse romana yaklaşan oylumlarıyla Detaylı Hatıraların Masumiyeti Hatıraların Masumiyeti Hatıraların Masumiyeti
YAZ DEMEDEN ÖNCE Gülsemin ERGÜN KUCBA Türkçe Öğretmeni gulseminkucba@terakki.org.tr AMACIMIZ Okuma ve yazma eylemlerini temellendirmek, Yaratımla ilgili her aşamada yaratıcılığın bireyin gözlem ve birikimlerine Detaylı Necip Fazıl ın Yaşamındaki Düşünce Labirentleri - Genç Gelişim Kişisel Gelişim
Yusuf Yeşilkaya www.yusufyesilkaya.com yusufyesilkaya@gmail.com 26 Mayıs 1904 tarihinde İstanbul Çemberlitaş ta dünyaya gelen Necip Fazıl, hem kültürlü hem de varlıklı bir ailenin çocuğudur. Dört-beş yaşında Detaylı Hocam Prof. Dr. Nejat Göyünç ü Anmak Üzerine Birkaç Basit Söz
Hocam Prof. Dr. Nejat Göyünç ü Anmak Üzerine Birkaç Basit Söz PROF. DR. 133 Prof. Dr. Alaattin AKÖZ SÜ Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Hiç unutmadım ki! Akademik olarak hem yüksek lisans, hem de doktora Detaylı 3. Yazma Becerileri Sempozyumu
3. Yazma 3. SAYFA HABERİNDEN ŞİİRE 3. Sayfa Haberinden Haydar ERGÜLEN İN «Elmanın E si» Adlı Şiire SERDAR SOLKUN GALATASARAY LİSESİ TDE ÖĞRETMENİ Grup: Ortaöğretim öğrencileri ( Hazırlık sınıfları ve 9. Detaylı İSMEK İN USTALARI SANATA ADANMIŞ BİR ÖMÜR ETEM ÇALIŞKAN ETEM ÇALIŞKAN KALİGRAFİ SERGİSİ
İSMEK İN USTALARI ETEM ÇALIŞKAN KALİGRAFİ SERGİSİ SANATA ADANMIŞ BİR ÖMÜR ETEM ÇALIŞKAN ETEM ÇALIŞKAN KALİGRAFİ SERGİSİ 10-17 MART 2014 / Dolmabahçe Sanat Galerisi Başkan dan eserlerin hiçbiri zahmetsiz, Detaylı 10.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ
YALNIZLIK PAYLAŞILMAZ Özdemir Asaf (Ankara, 11 Haziran 1923 İstanbul, 28 Ocak 1981) Danıştay Üyesi Mehmet Asaf ın oğludur. Babasını kaybettiği yıl (1930) Galatasaray Lisesi nin ilk kısmına girdi. 1934 Detaylı Yeni Türk Edebiyatında Kadıköy. 1. Adı Soyadı: Haluk ÖNER. 2. Doğum Tarihi: 11.10.1979. 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr.
1. Adı Soyadı: Haluk ÖNER 2. Doğum Tarihi: 11.10.1979 3. Unvanı: Yrd. Doç. Dr. 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Türk Dili Ve Edebiyatı Marmara 2000 Y. Lisans Yeni Türk Edebiyatı Marmara Detaylı TAHA TOROS ' UN YAYINLARI
TT- TAHA TOROS ' UN YAYINLARI Toros Demetleri (Şiirler) 1929 Adana İki Ses Geliyor (Şiirler) İlhami F ile müşterek (Ahmet Halit Kütüphanesi) 1931 İstanbul 5 Kânun-u Sâni (Çukurova' nın Kurtuluşu) 1933 Detaylı MATBAACILIK OYUNCAĞI
Resimleyen: Özlem Isıyel Yiğit Bener MATBAACILIK OYUNCAĞI ÇAĞDAŞ TÜRK EDEBİYATI Roman 1. basım Yiğit Bener MATBAACILIK OYUNCAĞI Resimleyen: Özlem Isıyel cancocuk.com cancocuk@cancocuk.com Yayın Koordinatörü: Detaylı FETHİYE MEHMET ERDOĞAN ANADOLU LİSESİ
CUMHURİYET DÖNEMİ ANLATMAYA BAĞLI EDEBİ METİNLER 3- BİREYİN İÇ DÜNYASINI ESAS ALAN ESERLER FETHİYE MEHMET ERDOĞAN ANADOLU LİSESİ MÜCAHİD SERÇEK TÜRK ED. ÖĞRT. 1950 sonrasında, kimi sanatçılar toplumcu Detaylı TÜRK DÜNYASI MÜHENDİSLER VE MİMARLAR BİRLİĞİ
TÜRK DÜNYASI MÜHENDİSLER VE MİMARLAR BİRLİĞİ Kaşgar dan Endülüs e TÜRK - İSLAM ŞEHİRLERİ Uluslararası Şiir ve Nesir Yarışması ŞEHİR VE EDEBİYAT ÖDÜLLÜ www.tdmmb.org.tr YARIŞMAYI AÇAN KURULUŞLAR Türk Dünyası Detaylı Ürün Detayları 2015-2016 EGO0-11.06DS 11. SINIF DENEME SINAVLARI SORU DAĞILIMLARI. Eğitim doğamızda var
. 99 // 11. Sınıf Programı - Dil ve Anlatım // 01 Metinlerin Sınıflandırılması 02 Anlatım Türleri 03 Öğretici Metinler (Mektup) 04 Öğretici Metinler (Günlük) DİL ve ANLATIM DİL ve ANLATIM 05 Ses Bilgisi Detaylı TÜRK DİLİ II. Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) 2 - - 2. Dersin Adı Kodu Yarıyıl AKTS. 1.YIL/ 2.
TÜRK DİLİ II Dersin Adı Kodu Yarıyıl Türk Dili II Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme çıktıları TKD104 Yok Türkçe Detaylı Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)
Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de Detaylı Kategori: EDEBİYAT Öngörülen ders saati: 60 Alt Kategori Program İçeriği Özel Hedefler Kazanımlar. Edebiyatına
23 Kategori: EDEBİYAT Öngörülen ders saati: 60 Alt Kategori Program İçeriği Özel Hedefler Kazanımlar 1. Edebi Türler Batı Etkisinde Gelişen Türk - Batı nın Türk Öğrenci: na - Türkçe yayınlanan ilk 2. Edebi Detaylı SÂMİHA AYVERDİ KİMDİR? Hazırlayan: E. Seval YARDIM
Kategori: EDEBİYAT Öngörülen ders saati: 55 Alt Kategori Program İçeriği Özel Hedefler Kazanımlar 33 1. Edebi Türler 2. Edebi Akımlar 3. Edebi Metinler Batı Etkisinde Gelişen Türk Tanzimat Dönemi Türk Detaylı ALTINCI SINIF TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDAKİ METİN TÜRLERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
ALTINCI SINIF TÜRKÇE DERS KİTAPLARINDAKİ Özet METİN TÜRLERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME Arş. Gör. Bayram BAŞ * Bu yazıda biri Millî Eğitim Bakanlığı biri de özel bir yayın evince hazırlanmış 6. sınıf türkçe ders Detaylı ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI
ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI 6+1 Analitik Yazma Modeli ile Düşlerimin Peşinde Selda AKTAŞ Nergiz İLİMEN ÇALIŞMANIN AMACI Öğrencilerin sıkıcı, kendini tekrarlayan, monoton yazılar yazmak yerine özgün, akıcı, Detaylı Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri
Türk Dili Anabilim Dalı- Tezli Yüksek Lisans (Sak.Üni.Ort) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı SOSYAL BİLİMLERDE ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ TDE729 1 3 + 0 6 Sosyal bilimlerle ilişkili Detaylı 2014-2015 Eğitim Öğretim Yılı Kütüphane Bülteni. Sayı:1 Nisan 2015
2014-2015 Eğitim Öğretim Yılı Kütüphane Bülteni Sayı:1 Nisan 2015 1 KİTAP VE KÜTÜPHANENİN ÖNEMİ 3 2014-2015 KÜTÜPHANE ORYANTASYONUMUZ 5 KÜTÜPHANEMİZ 8 OKUMA ŞENLİĞİMİZ 10 BRITANNICA ONLINE 12 SEVİM AK Detaylı ''Abdülhak Şinasi Hisar ın Öncü Kişiliği, Sanatı ve Eserleri Üzerine Notlar'', Hece, Sayı, 214, s. 139-146.
''Abdülhak Şinasi Hisar ın Öncü Kişiliği, Sanatı ve Eserleri Üzerine Notlar'', Hece, Sayı, 214, s 139-146 Ankara ABDÜLHAK ŞİNASİ HİSAR IN ÖNCÜ KİŞİLİĞİ, SANATI VE ESERLERİ ÜZERİNE NOTLAR Yrd Doç Dr Mahfuz Detaylı TÜRK DİLİ II. Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Dersin Adı Kodu Yarıyıl AKTS. 1.YIL/ 2.
TÜRK DİLİ II Dersin Adı Kodu Yarıyıl Teori (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Laboratuar (saat/hafta) Türk Dili II TKD104 1.YIL/ 2.yarıyıl 2 - - 2 Bahar Önkoşullar Yok Dersin dili Türkçe Dersin Türü Zorunlu Detaylı Atatürk ün Kişisel Özellikleri. Elif Naz Fidancı
AFFETMEK BÜYÜKLÜK- TÜR (Dinleme Metni) TRAFİK BİREY TOPLUM 5 EYLÜL - 0 EKİM 6 ders saati MİSAFİR AĞIRLAMAK UĞURLAMAK ÖĞRETMENİM N ADI 0-05 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI TÜRKÇE DERSİ. SINIF ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK Detaylı DİNLEME. Cevaplarınızı cevap kâğıdının ilgili bölümlerine işaretlemeyi unutmayınız.
Değerli Akademisyenler, Sezai Karakoç, günümüz Türk edebiyatının en önemli isimlerindendir. 1950 den bu yana yazdıklarıyla, özellikle genç şairler üzerinde önemli bir iz bırakmıştır. Sezai Karakoç un şiirindeki Detaylı İTÜ GELİŞTİRME VAKFI OKULLARI BEYLERBEYİ ÖZEL ANAOKULU, İLKOKULU VE ORTAOKULU 2012-2013 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI 35.VELİ BÜLTENİ
İTÜ GELİŞTİRME VAKFI OKULLARI BEYLERBEYİ ÖZEL ANAOKULU, İLKOKULU VE ORTAOKULU 2012-2013 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI 35.VELİ BÜLTENİ 1 Değerli Velimiz, Geçtiğimiz hafta sonunda 2-6.sınıflardaki öğrencilerimizin Detaylı Zariç, Mahfuz, Abdülhak Şinasi Hisar'ın Şairliği ve Şiirleri, Hece, S. 209, s. 151-157.
Abdülhak Şinasi Hisar'ın Şairliği ve Şiirleri Dr. Mahfuz ZARİÇ Romanları, anı/denemeleri, biyografik eserleri ve eleştiri yazıları ile tanınan, modernist romanın köşe taşlarından Cumhuriyet Dönemi yazarı Detaylı 6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ
6. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ OKUMA KÜLTÜRÜ (5 EYLÜL - 21 EKİM) - Konuşmacının sözünü kesmeden sabır ve saygıyla dinler. - Başkalarını rahatsız etmeden dinler/izler. - Dinleme/izleme yöntem ve tekniklerini Detaylı KİŞİSEL GELİŞİM NASIL BAŞLAR?
KİŞİSEL GELİŞİM NASIL BAŞLAR? Kişisel gelişim, insanın gelişimi merak etmesi, yeni insanlar tanıması, gazetede güzel yazı yazan veya kitap yazmış insanları merak ederek onları tanımak, sadece yazılarından Detaylı T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Müdürlük Seçme Sınavlarına Hazırlık El Kitabı
T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Müdürlük Seçme Sınavlarına Hazırlık El Kitabı Ana Başlık Alt Başlık Sayfa Soru Düzeltme Olayları Ad Aktarması 6 - Ad Aktarması (Mecazı Mürsel) Kinaye 8 - Kinaye Detaylı Şimdi noktalama işaretlerinin neler olduğunu ayrıntılarıyla görelim. Anlamca tamamlanmış cümlelerin sonunda kullanılır.
NOKTALAMA İŞARETLERİ Dilimizde ilk kez Tanzimat döneminde kullanılan noktalama işaretleri, yazının daha kolay anlaşılmasını sağlar. Yazının okunmasını kolaylaştırır ve anlam karışıklığına düşülmesine engel Detaylı "Satmam" demiş ihtiyar köylü, "bu, benim için bir at değil, bir dost."
Günün Öyküsü: Talih mi Talihsizlik mi? Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir adam yaşıyormuş. Çok fakirmiş. Ama çok güzel beyaz bir atı varmış. Kral bu ata göz koymuş. Bir zamanlar köyün birinde yaşlı bir Detaylı TÜRK DÜNYASI MÜHENDİSLER VE MİMARLAR BİRLİĞİ
TÜRK DÜNYASI MÜHENDİSLER VE MİMARLAR BİRLİĞİ Kaşgar dan Endülüs e TÜRK - İSLAM ŞEHİRLERİ Uluslararası Şiir ve Nesir Yarışması ŞEHİR VE EDEBİYAT ÖDÜLLÜ www.tdmmb.org.tr Kaşgar dan Endülüs e TÜRK - İSLAM Detaylı TANITIM: Psikolojik romandır. Yazarın hasatalığına bağlı kişi ve olayların anlatılmasıdır. Otobiyografik eserdir.
TANITIM: Psikolojik romandır. Yazarın hasatalığına bağlı kişi ve olayların anlatılmasıdır. Otobiyografik eserdir. ÖZET : On beş yaşlarında, yıllardan beri dizinden rahatsız olan roman kahramanı çocuk, Detaylı TÜRKÇE MODÜLÜ BİREYSEL EĞİTİM PLANI (TÜRKÇE DERSİ) (1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE
(1.ÜNİTE) GÜZEL ÜLKEM TÜRKİYE KISA DÖNEMLİ MATERYAL YÖNTEM- i doğru kullanır. 1 2 3 4 Söylenen sözcüğü tekrar eder. Gösterilen ve söylenen nesnenin adını söyler. Gösterilen nesnenin adını söyler. Resmi Detaylı SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 12. SINIF DİL VE ANLATIM DERSİ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI
SEYYİT MAHMUT HAYRANİ ANADOLU LİSESİ 015 016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 1. SINIF DİL VE ANLATIM İ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI EYLÜL ÜNİTE I SANAT METİNLERİ ÜNİTE 1 İLETİŞİM, DİL VE KÜLTÜR HAFTA HAFTA 8 Eylül- Detaylı 2011-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ EYLÜL AYI HAZIRLIK-ARI GRUBU BÜLTENİ
2011-2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM DÖNEMİ EYLÜL AYI HAZIRLIK-ARI GRUBU BÜLTENİ OKULA UYUM OKULUM, BEN VE ARKADAŞLARIM Okulunu tanıma Okulunun ismini söyleme Öğretmen ve arkadaşlarını tanıma Okulda çalışanları gözlemleme Detaylı ERSOY ve. Bakıslar. Genc. Mehmet Akif. İstiklal Marşı na. Sempozyumu 1 2-1 3 M a r t 2 0 1 1 / B A R T I N. İstiklal Marşı nın Kabulünün
İ B A R T I N Ü N İ V E R S İ T E S BARTIN ÜNİVERSİTESİ İstiklal Marşı nın 90 Kabulünün Yılında Mehmet Akif ERSOY ve İstiklal Marşı na Genc Bakıslar Ulusal Öğrenci Sempozyumu 1 2-1 3 M a r t 2 0 1 1 / Detaylı OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar
OSMANLICA öğrenmek isteyenlere kaynaklar Eda Yeşilpınar Hemen her bölümün kuşkusuz zorlayıcı bir dersi vardır. Öğrencilerin genellikle bu derse karşı tepkileri olumlu olmaz. Bu olumsuz tepkilerin nedeni; Detaylı MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE KONULARI
MÜNEVVER ÖZTÜRK ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 5. SINIF SINAV TARİHLERİ VE NOT: Sınav tarihleri ve Yıllık Ders Planına göre öngörülmüştür. Öğrencilere sınav öncesi TÜRKÇE 19.03.2015 Sözcükte, Detaylı İÇİNDEKİLER GİRİŞ...III
İÇİNDEKİLER GİRİŞ...III Bölüm I Çocuk Edebiyatı ve Gelişimle İlgili Temel Kavramlar 15 Fiziksel (Bedensel)Gelişim 20 İlk Çocukluk Döneminde(2-6)Fiziksel Gelişim 21 6-12 Yaş Arası Fiziksel Gelişim 23 12-18 Detaylı Abdülhak Şinasi Hisar ın Dil Konusundaki Görüşleri ve Eleştiri Anlayışı
Abdülhak Şinasi Hisar ın Dil Konusundaki Görüşleri ve Eleştiri Anlayışı Mahfuz ZARİÇ Batman Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Batı Raman Yerleşkesi,72100,BATMAN mahfuzzaric@gmail.com Detaylı PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ
PROF. DR. CENGİZ ALYILMAZ Adı ve Soyadı : Cengiz ALYILMAZ : Prof. Dr. Bölüm/ Anabilim Dalı : Türkçe Eğitimi Bölümü Doğum Tarihi : 11.4.1966 Doğum Yeri : Kars Çalışma Konusu : Eski Türk Dili, Türkçe Eğitimi, Detaylı Final Honour School of Oriental Studies, 2014 NEW LIST OF TURKISH SET TEXTS FOR BA OS (TURKISH) Paper4: Ottoman Historical Texts
Final Honour School of Oriental Studies, 2014 NEW LIST OF TURKISH SET TEXTS FOR BA OS (TURKISH) Paper4: Ottoman Historical Texts Ashıqpashazade tarihi, ed. Ali Bey (repr. Farnborough, 1970), pp. 6-7, 142-143.* Detaylı 3. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ. (16 Aralık 2013-24 Ocak 2014)
3. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ KENDİMİZİ İFADE ETME YOLLARIMIZ (16 Aralık 2013-24 Ocak 2014) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında 16 Aralık 2013-24 Ocak 2014 tarihleri arasında Detaylı MEHMET AKİF ERSOY UN EDEBÎ KİŞİLİĞİ 1
Kıssa, bir haberi nakletme, bir olayı anlatma hikâye etmek. Bu Arapça'da kassa kelimesiyle ifade edilir. Anlatılan hikâye ve olaya da "kıssa" denilir. Buhâri, bab başlıklarında "kıssa"yı "olay" anlamında Detaylı Peyami Safa nın Hikâyeciliği Üzerine Bir İnceleme
Peyami Safa nın Hikâyeciliği Üzerine Bir İnceleme CAN ŞEN debiyatımızda romancı olarak tanınmış, ama romancılığının yanında bir hikâyeci ve düşünür de olan Peyami Safa nın hikâyeci E yönü okurlar tarafından Detaylı CMR Hükümleri Çerçevesinde Taşıyıcının Gecikmeden Doğan Sorumluluğu
CMR Hükümleri Çerçevesinde Taşıyıcının Gecikmeden Doğan Sorumluluğu Murat USLU Avukat CMR HÜKÜMLERİ ÇERÇEVESİNDE TAŞIYICININ GECİKMEDEN DOĞAN SORUMLULUĞU Ankara 2010 CMR Hükümleri Çerçevesinde Taşıyıcının Detaylı TÜM SİTEDEKİ KONU BAŞLIKLARI VE MAKALELER
TÜM SİTEDEKİ KONU BAŞLIKLARI VE MAKALELER - Allah'a İman ( 22 Öğeler ) - Allah'a Verilen Dilekçe ( 1 Makale ) - Oruç ve Ramazan ( 7 Öğeler ) - Sorular ve Cevaplar ( 1 Makale ) - Hz.Muhammed ( 13 Öğeler Detaylı GÜNLÜK (GÜNCE) www.dosyabak.com
GÜNLÜK (GÜNCE) 1 GÜNLÜK Öğretmeye bağlı, gerçekçi anlatım türlerinden biri olan günlükler, bir kişinin önemli ve kayda değer bulduğu olayları, gözlem, izlenim duygu düşünce ve hayallerini günü gününe tarih Detaylı Elektrik, Plastik Cerrahi ve Prometheus: İlk BK Romanı Frankenstein 18 Ocak2014. Ütopyadan Distopyaya, Totalitarizm ve Anksiyete 25 Ocak 2014
BİLİMKURGU: BAŞKA BİR VAROLUŞ MÜMKÜN Bilimkurgu bir bakışa göre Samosata lı Lukianos tan (M.S. 2. Yüzyıl) bu yana, başka bir bakışa göre ise 1926 yılında yayımcı Hugo Gernsbeack in scientifiction kelimesini Detaylı Abdülhak Şinasi Hisar da Mazi ve Ati Üzerine Notlar
Abdülhak Şinasi Hisar da Mazi ve Ati Üzerine Notlar Dr. Mahfuz ZARİÇ Karşımıza geçmiş-gelecek olarak çıkan zaman konusu, ikili karşıtlıklara pek çok yazısında yer vermiş olan Hisar ın eserlerindeki temel Detaylı KAZANIMLAR OKUMA KONUŞMA YAZMA DİL BİLGİSİ
EYLÜL 1-2 (16-27-EYLÜL 2013) DOĞA VE EVREN İSTİKAL MARŞI-İKİNDİLER Türkçe Dersine Yönelik Tutum Ölçeği İLKÖĞRETİM SI 1. Okuma kurallarını uygulama:1.5 Okuma yöntem ve tekniklerini kullanır.2. Okuduğu metni Detaylı 7.Ünite: ESTETİK ve SANAT FELSEFESİ
7.Ünite: ESTETİK ve SANAT FELSEFESİ Estetik ve Sanat Felsefesi Estetiğin Temel Soruları Felsefe Açısından Sanat Sanat Eseri Estetiğin Temel Kavramları Estetiğin Temel Sorunlarına Yaklaşımlar Ortak Estetik Detaylı BİN YILLAR BOYU AZİZ İSTANBUL
BİN YILLAR BOYU AZİZ İSTANBUL Sana dün bir tepeden baktım Aziz İstanbul Görmedim gezmediğim, sevmediğim hiçbir yer Ömrüm oldukça gönül tahtıma keyfinle kurul Sade bir semtini sevmek bile bir ömre değer Detaylı Program. AÇILIŞ 15 EKİM 2014 10:00-12:00 İstanbul Üniversitesi Cemil Bilsel Konferans Salonu
Program AÇILIŞ 15 EKİM 2014 10:00-12:00 İstanbul Üniversitesi Cemil Bilsel Konferans Salonu TEBLİĞLER 15-17 EKİM 2014 İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Konferans Salonları KAPANIŞ OTURUMU 17 Ekim Detaylı http://www.ilkyar.org.tr/izlenimler/140717%20nasil%20destek%20olabilirsiniz.pdf
MESLEĞE VEDA From: Güney Dinç Sent: Wednesday, April 16, 2014 1:56 PM To: Subject: [ÇEHAV] Mesleğe Veda Sevgili dostlar. 53 yıldan sonra avukatlığı bırakmak zorunda kaldım. Sizlere son bir anımı sunuyorum. Detaylı BERNA MORAN VE YENİ ELEŞTİRİ BERNA MORAN AND NEW CRITICISM
BERNA MORAN VE YENİ ELEŞTİRİ BERNA MORAN AND NEW CRITICISM Yrd. Doç. Dr. Mahfuz ZARİÇ Batman Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü 1.Berna Moran ın Edebiyat Kuramları ve Eleştiri Detaylı MEB kitaplarının yanında kullanılacak bu kitap ve dijital kaynakların öğrencilerimize;
Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Türk Dili II Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans (x ) Lisans ( ) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim ( X) Uzaktan Öğretim( ) Detaylı İLERİ DÜZEY SENARYO YAZARLIĞI SERTİFİKA PROGRAMI
3. SINIFLAR PYP VELİ BÜLTENİ (17 Aralık 2012 25 Ocak 2013) Sayın Velimiz, 17 Aralık 2012 25 Ocak 2013 tarihleri arasındaki temamıza ait bilgiler bu bültende yer almaktadır. Böylece temalara bağlı düzenlediğimiz Detaylı Bilkent Üniversitesi Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü ABDÜLHAK ŞİNASİ HİSAR IN SÖYLEMİNDE GELENEK ALENA RAMİÇ
Bilkent Üniversitesi Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü ABDÜLHAK ŞİNASİ HİSAR IN SÖYLEMİNDE GELENEK ALENA RAMİÇ Türk Edebiyatı Disiplininde Master Derecesi Kazanma Yükümlülüklerinin Parçasıdır TÜRK EDEBİYATI Detaylı Azrail in Bir Adama Bakması
Mevlâna (1207 1273) Güçlü bir bellek, çağrışım yeteneği, üretkenlik, olağanüstü görüş ve anlatım gücü, derin duygusallık ve hüzün, her yönüyle İslam kültürüne hâkimiyet... İşte Mevlâna deyince akla gelen Detaylı YAZARLARIN GAZETELERDEKİ YAZILARI ÜZERİNE BİBLİYOGRAFYALARIN LİSTESİ Bülent Ağaoğlu İstanbul, Ağustos 2002 İÇİNDEKİLER A.RIFAT... 3 ADIVAR, HALİDE EDİP... 3 AHMET CEVDET... 3 AHMET RASİM... 3 ALİ KEMAL... Detaylı ÖZLÜCE ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI TÜBİTAK 4006 BİLİM FUARI PROJESİ İNEBOLU GENELİ ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ OKUMA ALIŞKANLIĞI ANKETİ
ÖZLÜCE ORTAOKULU 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI TÜBİTAK 4006 BİLİM FUARI PROJESİ İNEBOLU GENELİ ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ OKUMA ALIŞKANLIĞI ANKETİ ALTAN YILMAZ ÖZLÜCE ORTAOKULU TÜRKÇE ÖĞRETMENİ MÜRÜVVET ÖZTÜRK Detaylı 1k 1k Etkinliği İle İlgili Anket Soruları İle İlgili Özet Rapor
1k 1k Etkinliği İle İlgili Anket Soruları İle İlgili Özet Rapor Yabancı Diller Bölümü Çalışmaları kapsamında ders dışındaki uygulamalar olarak öğrencilere sistem içi kısa bir anket gönderilerek Bir kitap Detaylı ANKARA ÜNİVERSİTESİ GELİŞTİRME VAKFI OKULLARI ÖZEL LİSESİ 2010-2011 ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM 11. SINIF MF-DİL GRUBU GRUBU TÜRK EDEBİYATI DERSİ III
ANKARA ÜNİVERSİTESİ GELİŞTİRME VAKFI OKULLARI ÖZEL LİSESİ 2010-2011 ÖĞRETİM YILI II. DÖNEM 11. SINIF MF-DİL GRUBU GRUBU TÜRK EDEBİYATI DERSİ III. YAZILI SINAVI SORULARI Öğrencinin Adı ve Soyadı : Sınıfı: Detaylı 8. SINIF TÜRKÇE DERS BİLGİLERİ
DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS TÜRK DİLİ-I TRD101 1 2 + 0 2 2 Dersin Dili Türkçe Dersin Seviyesi Önlisans Dersin Türü Zorunlu Dersin Koordinatörü Dersi Verenler Dersin Yardımcıları Detaylı APADOKYA. Güzel atlar ülkesi
Müze eğitiminin amaçları nelerdir? Sergilenen nesnelerle insanlar arasında köprü kurarak nesnelerin onların yaşantıları ile bütünleşmesini sağlamak; Nesnelerin maddi ve ideal değerleri ile algılanması Detaylı 1. BÖLÜM. Şiirin Anlamsal Özellikleri
Cevap Anahtarı 1. BÖLÜM Güzel Sanatlar ve debiyat Şiirin Biçimsel Özellikleri Şiirin Anlamsal Özellikleri Söz Sanatları 3 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Düz Yazı Türleri Detaylı Vakıfların toplumsal yaşamımızdaki hizmetlerini şöyle sıralayabiliriz. 1. Dini hizmetler. 2. Sağlık hizmetleri. 3. Eğitim ve öğretim hizmetleri
Bir hizmetin sürüp gidebilmesi için, kişilerin kendi istekleriyle bağışladıkları para ve mülklere Vakıf denir. Bağışlanan mülklerin, eserlerin geleceğe sağlıklı kalabilmeleri korunmalarına bağlıdır. Geçmişin Detaylı MEB kitaplarının yanında kullanılacak bu kitap ve dijital kaynakların öğrencilerimize;
Sayın Veli, Yeni bir eğitim öğretim yılına başlarken, öğrencilerimizin yıl boyunca öğrenme ortamlarını destekleyecek, ders kitaplarını ve kaynak kitapları sizlerle paylaşmak istedik. Bu kaynakları belirlerken Detaylı çocukların çok ilgisini çekti. Turdan sonra çocuklar müzedeki atölyede
Yaz Sanat Kulübü 2010 Mavi Kalem Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği, Fener-Balat bölgesinde yaşayan çocuklar ve kadınlar için eğitim, kişisel gelişim ve sağlık gibi konularda projeler yürütüp kültürel Detaylı MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya
ÖTÜKEN MehMet Kaan Çalen, 07.04.1981 tarihinde Edirne nin Keşan ilçesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini Keşan da tamamladı. 2004 yılında Trakya Üniversitesi, Tarih Bölümü nden mezun oldu. 2008 yılında Detaylı LYS. Lisans Yerleştirme Sınavı. Öğretmenin defteri
LYS Lisans Yerleştirme Sınavı Öğretmenin defteri LYS EDEBİYAT HIZLI ÖĞRETİM EDİTÖR Turgut MEŞE İÇİNDEKİLER Güzel Sanatlar ve Edebiyat... Türk Edebiyatının Dönemlere Ayrılması... 1 29 Bütün hakları Editör Detaylı 2016 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim