GELİŞEN, DEĞİŞEN VE OLGUNLAŞAN İNSAN: ERGENLİK DÖNEMİ SORUNLARI VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ – Uzm. Klinik Psikolog Büşra İygün Sarsılmaz
Ergenlik dönemi bireyin gelişmesi, değişmesi ve olgunlaşması için bir süreçtir.
İnsan, anne karnından başlayan serüven ile dünyaya gelir ve kurduğu ilişkiler sayesinde var oluşunu tamamlar. Bebeğin doğarken ağlayarak yaşama tutunması yaşamın acı gerçeğini de ortaya koymaktadır. Çünkü bebek bizlere cenneti anımsatan anne karnındaki o güvenli ortamı artık kaybetmiştir. Yaşam kayıplar sayesinde güçlenmenin güçlenirken ise olgunlaşmanın olduğu bir ortamdır.
Gelişim dönemleri ve özellikleri incelendiğinde insan hayatını bebeklik, çocukluk, ergenlik ve yetişkinlik olmak üzere 4 ana başlıkta toplayabiliriz. Her dönem bir sonraki için temel oluşturmaktır. Bebeklik döneminde anne ile kurulan güvenli bağlanma süreci sağlıklı olarak tamamlandığında çocukluk çağına, çocukluk döneminde anne, baba ve çocuk ilişki üçgenin sağlıklı geçirilmesiyle ergenliğe ve ergenliğin arkadaşlarla kurulan sağlıklı ilişkiler, rol model ihtiyacının karşılanması ve çatışma çözme sürecinin öğrenilmesi ile olumlu bir süreç olması sayesinde ise yetişkinlik dönemine geçilir. Yetişkinlik döneminde artık kişilik özellikleri oluşmuş, meslek sahibi olunmuş ve birey yaşamdaki düzenini kurmuştur. İleri yetişkinlik (yaşlılık) döneminin yaş aralığı ise bireyin yaşam koşullarına göre değişkenlik göstermektedir. Unesco’nun yaşlılık tanımında“Bir insan konfor alanının dışına çıkamıyorsa yaşlıdır.” ifadesi geçmektedir. Yani diğer bir deyişle yeni şeyler öğrenemiyorsa, artık şaşırmıyorsa merak etmiyor ve keşfetmiyorsa yaşlıdır.
Ergenlik, gelişim dönemlerinin ortalarında bulunması sebebiyle birey için zorlu fakat aynı zamanda hayatında büyük değişimler yaratabileceği için çok anlamlı bir dönemdir.
“Fransız psikiyatr Françoise Dolto ergenliği ikinci doğum olarak tanımlar. Çünkü doğum fötüs halden bebek hale geçişi, ergenlik ise çocukluktan erişkinliğe geçişi ifade eder.” (Talat Parman,2003, s.102) Ergenlik; bir yas ve hüzün dönemidir. Artık çocukluk dönemi geride kalmış ve yetişkinliğe doğru yol alınmaya başlanmıştır. Çocukluğun ve çocuk bedeninin kaybedilmesinden dolayı yas dönemi olarak adlandırılır. Her yas dönemi gibi sağlıklı tamamlandığında ise güçlenerek büyür, gelişir ve olgunlaşır. Bu dönemin en belirgin özelliği aile ile çatışma yaşamaktır. Çatışma, şiddet ve kötü söz içeren bir durum olmadığı sürece birey için gerekli ve yararlıdır. Çünkü bu süreçte çatışma çözmeyi öğrenecek ve ailenin sakin kalarak düzgün iletişimle çocuğuna örnek teşkil etmesi halinde ergen birey çatışmanın kavga etmek olmadığını, farklı fikirlere sahip olunabileceğini öğrenir.
Ergenlik döneminde arkadaşlık ve dostluk kavramları çok önemlidir.
Ergenlik döneminde ergen bireye model olacak kişilerin varlığı çok önemlidir. Bebeklikten itibaren bağ kurduğumuz kişiler sayesinde gelişimimizi sürdürürüz. Ergenlik dönemi ise idealizasyonun yüksek olduğu bir dönem olduğundan arkadaş çevresi, ailedeki bireyler, akrabalar vb. yakınların ergen bireye örnek olabilmesi gereklidir. Ergenlik dönemi kimlik gelişiminin ön planda bir dönem olduğundan bedensel, duygusal ve sosyal açıdan bireyin gelişmesi için gerekli ortam ve imkan sağlanmalıdır. Bireyin ilgi alanları var olduğu sürece olumsuz davranışlara yönelmeyecektir.
Aynı zamanda ergen birey onaylanmaya ve aynalanmaya ihtiyaç duyar. Çünkü bu dönemde dışarıdan nasıl göründüğü ile çok ilgili olurlar. Ergen birey, ailesi ve sosyal çevresi tarafından sürekli eleştiriliyorsa yaptığı hiçbir şey beğenilmiyorsa ve hep daha fazlası isteniyorsa bireyin olumlu bir benlik algısı geliştirmesi mümkün değildir. Bu durum yetişkinlikte nevrotik ya da sınır durumlar diye tanımlanan bazı psikolojik sorunlara sebebiyet verebilmektedir.
Ergenlik dönem kurtulunması gereken bir dönem değildir. Ergenlik dönemi bireyin gelişmesi, değişmesi ve olgunlaşması için bir süreçtir. Bu süreçte ergen bireye ailenin ve sosyal desteğinin olması çok önemlidir. Sağlıklı geçirilen ergenlik dönemi sağlıklı bir yetişkin demektir.
Bu gönderi Yazılarım’ te gönderildi ve aile, ergenlik, ergenlikdönemi, ergenliksorunları, iletişim, ilişkiler, kişilikgelişimi, klinikpsikoloji, psikoloji, psikoterapi, ruhsalgelişim, terapi, terapist’ te etiketlendi.