GERMENİCİA “KEŞFEDİLMEYİ BEKLEYEN EFSANE”
İnsanlık milyonlarca yıldır aynı dünyanın yüzüne bırakıyor izlerini. Bazen bir anıt, bazen bir kemik bazen bir şarkının nağmeleri yeryüzünde geçmişi günümüze taşıyor. Mağara duvarlarına resim çizen insanlar, sosyal medyanın selfi paylaşımlarını keşfetmeden önce küçük renkli taşlarla mozaikler yaparak “yeryüzünde bizde yaşadık” diye izler bırakır. Kahramanmaraş, medeniyetin beşiği Anadolu’nun saklı hazinesi. Kahramanmaraş’ta bir gece vakti definecilerin kaçak kazısı sırasında Germenicia aristokratlarının yaşadığı bölgede Roma dönemine ait günlük hayatı anlatan mozaikler gün yüzüne çıkar. Küçük renkli taşların her birisi köleler tarafından bir ahenkle sıralanarak Roma asilzadelerinin yaşadığı evlerin süslerini oluşturur. Köleler ve efendiler, tarihe iz bırakır. Germenicia şehir merkezinin yeri hala gizemini korumakta. Kalıntıların bulunuş sırasına bakılırsa, her zamanki gibi asiller şehirde yaşayan sıradan insanların önüne geçmiş görünüyor. Anadolu’nun bu tarihi kentindeki mozaikler aslında unutulmuş bir dönemin hatırlatıcıları. Bu mozaikler yapılmadan önce hem Persleri hem Helenleri asılları kabul eden iki medeniyetin izlerini taşıyan Kommagene krallığı bu coğrafyada hüküm sürüyordu. Romalılar Nemrut Dağına dev heykeller diken bu krallığı ilhak etmişlerdi. Zevki, şehveti, sefahatı, saltanatı ve zalimliğiyle nam salmış bir Roma İmparatoru olan Calligula ölen Kommagen kralının oğlu olan IV. Antiokhos’u tekrar tahta oturtur. İşte Germenicia şehri IV. Antiokhos’un Roma İmparatoru Calligula’ya şükranının adıdır. “Germenicus” Germen fatihi demektir. Roma İmparatorlarının Ren Nehri kıyısında Germen kabilelere karşı kazandığı zafere ithafen kullanıldığı bir unvandır. Germenicia’da adını bu unvandan almaktadır. Bugün bulunan bu mozaiklerde ki küçük taşlar çağlar sonrasına bu hatıraları anlatır. Buluntular Germenya’dan Roma İmparatorluğuna oradan Kommagene’nin devrik krallığından tekrar tahta çıkan bir hikayenin kalıntılarıdır. Bu kentte yaşayan insanların günlük yaşam hikayeleri ise mozaiklerin kendisinde anlatılır. Efes’te bulunan mozaiklerle benzeşen bu örnekler kendi dönemine ait önemli kalıntılardandır. 2000 yıl öncesinden günümüze gönderilmiş bu eserler o dönemin instagram sayfaları gibidir. Ava giden, resim çizen insanlar; çevrede yaşayan hayvanlar, bitkiler Kahramanmaraş’ta bulunan mozaiklerle insanlığın hafızasına kaydedilmiştir. Her anının fotoğrafını çeken sosyal medya fenomenleri gibi insanların yaşam tarzlarını resmeden bu eşsiz mozaikler Kahramanmaraş’ta sizleri beklemekte.
Kahramanmaraş’ta “Uyuz Pınarı” bölümünde anlatılan Roma Çeşmesi, mozaiklerin bulunduğu alana yürüme mesafesinde yakın. Da Vinci’nin son akşam yemeği tablosunda resmedilen Havari Thaddeus’un insanları tedavi ettiği bu pınar ve yakınında bulunan Germenicia asillerinin evlerini süsleyen mozaik kalıntıları aslında unutulmuş iki hikayenin buluştuğu ve insanlık tarihinin şifrelerinin çözüldüğü yer. Geçtiğimiz günlerde Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın İstanbul’da temelini attığı Süryani Kadim Ortodoks Kilisesi’nin kurucusu Nestorius ve onun örnek aldığı Havari Thaddeus bu unutulmuş hikayenin önemli isimleridir. . Roma İmparatorlarının tanrılığını ilan ettiği dönemlerde Uyuz Pınarında, Hz. İsa’nın Havarisi Thaddeus insanlara şifa dağıtmaktaydı. Hz. İsa’ya ve Allah’a inandığı için Romalılar tarafından işkence ve zulümlere maruz kalmıştı. Thaddeus’un da aralarında bulunduğu Hz. İsa’nın havarileri İslam dinine göre de Kuran’da geçen ifadeyle, “Allah yolunda yardımcılar biziz” diyerek Allah’a ve Hz. İsa’ya inandığı için kutsal sayılır. İşte bu nedenle Havari Thaddeus’un şifa dağıttığı pınarın çevresi Osmanlılar döneminde “ese divane” yani “İsa Aşığı” adıyla anılmış ve pınarın yanına halen aynı ismi taşıyan “İsa Divanlı Cami” inşa edilmişti. İşte Kahramanmaraş’ta Germenicia asillerinin evlerinin mozaik kalıntılarının hemen yanında günümüzde de şifalı kabul edilen Uyuz Pınarı Hz. İsa döneminde yaşayan Havari Thaddeus ile Germenicia’da M.S. 386 yılında doğan Nestorius’un tarihsel olarak kesiştiği yerdir. Bu bölgede doğan Nestorius yıllar sonra Hz. İsa’yı bizzat gören Havari Thaddeus’un öğretilerini ilk ağızdan duyanları temel alarak hristiyanlığın en önemli tartışmalarından birisinin tarafı olacaktır. Hristiyanlığı yasaklayan Hz İsa’ya ve ona inananlara işkenceler yapan Roma geçen yıllar içerisinde Hristiyanlığı kabul etmiş ve Germenicia’lı Nestorius M.S.428 yılında İstanbul Patriği olarak İmparatorluğun önemli din adamı haline gelmiştir. Ama Havari Thaddeus’a yıllar önce zulmeden Roma bu kez de onun düşüncelerinin yolunda olduğunu söyleyen İstanbul Patriği Germenicia’lı Nestorius’u dışlayacaktır. M.S. 431 yılında Efes’te toplanan 1. Efes Konsili Nestorius’un öğretilerini kabul edilemez bularak onu afaroz etmiştir. Artık Nestorius ve onun takipçileri Hristiyan Roma’nın hışmına uğruyacaklardı. Onlarda Doğu Kilisesi adıyla faaliyet göstermeye başladılar. Nestorius’un kurduğu Doğu Kiliselerinin mühürlerinde yazan “Havâri Thaddeus’un makamında oturan mar simon” cümlesi bulunan tarihi mozaiklerin ve uyuz pınarının unutulmuş hikayeleriyle uyuşmaktadır. 1.Efes Konsilinde Nestorius Hz. İsa’nın insan olarak doğduğunu ve Hz. Meryem’in tanrı değil insan olarak Hz. İsa’yı doğurduğunu savunur. İşte bu anlayış İslamın gelmesiyle birlikte doğuda yaşayan hristiyanların İslam peygamberi Hz. Muhammed’e inanmalarını da kolaylaştırmıştır. İşte ilk müslüman olan kral olarak bilinen Habeş kralı Necaşi’de Aziz Thaddeus’un izinden giden Germenicia’lı Nestorius’un kurduğu Doğu Kilisesine tabi hristiyanlardandır. Mekke’den Habeşistan’a gelen müslümanlardan birisi Kuran-ı Kerim’den Hz. İsa’yı anlatan Meryem Suresini okuduğunda Habeş Kralı gözyaşları ile dinlemiştir Vefat ettiğinde İslam peygamberi Hz. Muhammed gıyabi cenaze namazı kılarak ona dua edecektir. Doğu’da yaşayan hristiyanların büyük çoğunluğu Hz. İsa’nın yaşadığı bu topraklarda havarilerin öğretilerini bizzat onlardan dinleyenlerin aktardığı öğretilere inanıyorlardı. Ama 1. Efes Konsiliyle afaroz edilen Nestroius gibi çoğu yıllarca zulme uğramış, öldürülmüş ve Batı Roma Kilisesinin öğretilerini kabul etmeye zorlanmışlardı. O yüzden Doğu Roma kiliseleri Bizans yıkılırken “ Latin külahı görmektense Türk sarığı görmeyi tercih ederiz” diyerek Türk hakimiyetini tercih etmiş 1. Dünya Savaşının başına kadar müslümanlarla iç içe sorunsuz olarak inançlarını yaşamışlardır. Kahramanmaraş’ta insanlık tarihinin bilinmeyen yollarında mozaiklerle ortaya çıkan gerçekler bugüne ulaşan fikir çatışmalarına ışık tutacak sırlarla dolu.
GERMENİCİA ’THE LEGEND AWAİTİNG DİSCOVERY’
The humanity is leaving his traces on the face of the same world since millions of years. Sometimes a monument, sometimes a bone, and sometimes musical notes of song are carrying the past into our day on the earth. A long time before discovering the selfies of social media, the mankind drawing pictures on the walls of caves left their traces saying “we have also lived on this earth” by assembling mosaics with small colored stones. Kahramanmaraş: the hidden treasure of Anatolia, the cradle of civilizations… A night time in Kahramanmaraş, during illegal excavations of treasure hunters, in the region where Germenicia aristocrats have lived long time ago, mosaics reflecting and explaining the daily life of the Roman era come to light. The small colored stones are aligned one by one in a harmony by the slaves so as to make up the ornaments of residences of the Roman nobles and aristocrats. Slaves and their masters leave their traces in the history. Location of Germenicia city center still remains a mystery. If we look at the chronological order of discovery of historical ruins, as always, the nobles seem to have got ahead of the ordinary people living in the city. Mosaics found in this historical city of Anatolia are indeed a reminder of a forgotten part of the history. Before production of these mosaics, this geography was being dominated by the Kingdom of Commagene bearing the traces of two civilizations accepting both Persians and the Hellenic people as their ancestors. This Kingdom erecting those giant sculptures on the Mount Nemrut was then been annexed by the Roman state. Calligula, a Roman emperor who has become famous with his pleasure-seeking, lustful, and dissolute way of living and his regency and cruelty, ascends to the throne IV. Antiokhos, the son of the deceased king of Commagene. Here is Germenicia city naming and showing the gratitude and blessing of IV. Antiokhos to the Roman emperor Calligula. “Germenicus” means and stands for the term German conqueror. It is a name used by the Roman emperors in memory of their victories won against the German tribes along the shores of Rhine river. And Germenicia is named of this term as well. The small stones used in these mosaics found today explain and remind these memories to many eras after. The ruins are the remains of a history from Germanic states to the Roman Empire and from there to the overthrown king of Commagene re-ascended to the throne as cited above. And of course daily life stories of the citizens of this city are also explained in the mosaics. These examples similar to the mosaics found in Ephesus are among the important remains of their own eras. These works almost sent to our day from 2000 years ago are just like the Instagram pages of that era. Humans going for hunting or drawing pictures and animals and plants living in that geography have thus been recorded in the memory of humanity with the mosaics found in Kahramanmaraş. Just like the social media phenomena taking photos of every moment, these unmatched mosaics reflecting the life styles of humans are awaiting your visit in Kahramanmaraş.
THE GERMENICIA CODE
The Roman Fountain located at “Uyuz Pınarı” in Kahramanmaraş is at a walking distance to the area where mosaics are found. This fountain where humans were treated by Apostle Thaddeus portrayed in the last supper painting of Da Vinci, and the mosaic remains decorating the residences of Germenicia nobles found in the vicinity thereof, are in fact at a place where two forgotten stories meet and the passwords of the history of man are broken and deciphered. Nestorius, the founder of the Syrian Ancient Orthodox Church, the foundation of which is laid in Istanbul by our President Recep Tayyip Erdoğan in the past days, and Apostle Thaddeus taken by Nestorius as an example, are the important figures of this forgotten story. In the periods when the Roman Empires have declared themselves as the gods, in Uyuz Pınarı, Thaddeus, an Apostle of Jesus, was healing the humans. Apostle Thaddeus has been exposed to torture and cruelty of the Romans since he believed in Jesus and the God. Apostles of Jesus, also including Thaddeus, are also considered as holy men according to the Islamic religion as they believe in the God and Jesus by saying “we are helpers in the way going to the God” as quoted also in Koran. That is why the vicinity of the fountain where Apostle Thaddeus healed human beings is later named and called as “ese divane” meaning “Jesus Lover” by the Ottomans, and then, “İsa Divanlı Mosque” still bearing the same name has been built just near the fountain. In Kahramanmaraş, Uyuz Pınarı, accepted as healing water today as well, located immediately near the mosaic remains of residences of Germenicia nobles, is the place of historical cross-section of Apostle Thaddeus who has lived in the era of Jesus, and Nestorius who was born in A.C. 386 in Germenicia. Then, Nestorius, born in this region, would many years after be a party to one of the most important debates of the Christianity on the basis of those who have heard firsthand the teachings of Apostle Thaddeus who himself has personally seen Jesus. The Roman state who first prohibited the Christianity and tortured Jesus and his believers has by the years passing accepted the Christianity as its official religion, and Nestorius from Germenicia has been appointed as the Constantinople Patriarch in A.C. 428, thereby becoming an important reverend of the Empire. However, after tyrannizing Apostle Thaddeus years ago, the Roman Empire has this time externalized Nestorius from Germenicia, Constantinople Patriarch, who said to be following the thoughts of Apostle Thaddeus. As a result, 1st Ephesus Council, meeting in Ephesus in A.C. 431, has anathematized Nestorius, finding his teachings unacceptable. Thereafter, Nestorius and his followers were always tyrannized by the Christian Rome this time. For this reason, they started to operate under the name of the Eastern Church. The sentence “mar simon sitting in the office of Apostle Thaddeus” inscribed on seals of the Eastern Churches founded by Nestorius exactly fits to the forgotten stories of historical mosaics and Uyuz Pınarı. In 1st Ephesus Council, Nestorius defends that Jesus was born as a human, and the Virgin has given birth to Jesus not as a god, but as a human. It was this thought which facilitated the Christians living at the east to believe also in Mohammad, the Islamic prophet, after emergence of the Islamic religion thereat. And Necaşi, Negus, the king of Ethiopia, known as the first King becoming a Muslim, was also one of the Christians belonging to the Eastern Church founded by Nestorius from Germenicia, a follower of Apostle Thaddeus. When one of the Muslims traveling from Mecca to Ethiopia has read the Virgin Sura explaining the Jesus from Koran, the Ethiopian King is said to listen to him with tears in his eyes. Therefore, when the king died, Mohammad, the Islamic prophet, performed a funeral prayer for him in absentia and prayed for him. A great majority of the Christians living in the East believed in the teachings explained by those who personally listed from Apostles their beliefs in these regions where Jesus has also lived. But just like Nestorius who has been anathematized by a decision of 1st Ephesus Council, most of the Christians were tyrannized and murdered for many years and forced to accept the teachings of the Western Roman Church. That is why while the Byzantine Empire was being demolished, the Eastern Roman Churches have preferred the Turkish domination saying “We prefer to see the Turkish imamah rather than seeing the Latin conical hat”, and have lived their religious beliefs in peace side by side the Muslims until the beginning of the First World War. The realities which have come to light with the mosaics found in Kahramanmaraş along the unknown paths of the history of mankind are full of secrets which may shed a light on the clashes of ideas coming from the past to our day. By GÖKHAN GÖKŞEN