A) Şehid Mutahhari bazı fakihlerin Velayet ve hükümet gibi önemli konuya dikkat vermemelerini ve onu önemsemediklerini kınıyor ve bazı fakihlerin Enfal (savaş ganimetler ve her türlü genel sahipsiz servetler) hakkında onları kullanmaya izin verdiklerini reddediyor ve şöyle yazıyor:
Burada bir daha hükümet ve Velayet konusunun önemi ve fakihler ile Şiilerin ihmal edişleri ortaya çıkıyor. İmamın gıybet olması nasıl böyle bir büyük konunun hükümsüz kalmasına sebep oluyor? Ve nasıl genel mal olan arazi özel mal gibi kullanılabilir? (1)
Şehid Mutahhari üç neden sayarak bazı fakihlerin rivayetlere dayanarak Enfal ve sahipsiz arazi hakkında verdikleri kullanma iznini reddediyor ve bunun nedenini de gıybet döneminde Velayet ve İslami hükümet gibi önemli konuları ihmal etnekten kaynaklandığını söylüyor. (2)
B) Bu din son dindir ve belirli bir zaman yada bölgeye özgü değildir. Bu din yaşam düzeni ve insan yaşamının gelişmesi için gelmiştir. Fıkıhda bazı konular vardır ki o konularda fakihler kesinlikle bir şeyin gereklilik ve vacib olmasına fetva vermişlerdir ve bu konunun önemine göredir. Bu konularda ayetler ve hadislerden yeterince kanıt olmadığı ve geçerli bir oy birliğinin de mevcut olmamasına rağmen fakihler konunun önemi ve konuları cevapsız bırakmayan İslamın genel kurallarına dayanarak Allah’ın hükmünün o konuda ne olduğunun hakkında kesinlikle düşüncelerini söylüyorlar; örneğin hâkimin Velayeti ve detayları hakkında verdikleri fetvalar gibi. (3)
Şehid Mutahhari’ye göre fakihler dinin kapsayıcılığını, ihtiyaçların tanımlanması ve önemlerin anlayışını göz önünde bulundurarak akıldan faydalanmalı ve sözel nedenlerin olmaması nedeniyle işlerini durdurmamalılar.
Bu yüzden Şehid Mutahhari’den naklettiğimiz esasen gıybet döneminde toplumun siyasal liderliğini fetva ve yargılama işlerinde olduğu gibi koşulları karşılayan bir fakih üstlenecektir ve bu fakihi İmam Mehdi (a.f.) genel biçimde kendisinin temsilcisi olarak seçmiştir.
Velayet ya Vekalet
Şehid Mutahhari genel tayin teorisini kabul etmiş ve halkın oyunu ise, direk olsun yada lideri seçen bilginler konseyi vasıtasıyla, liderin gücünün uygulanması ve etkinliği için etkili olduğunu düşünüyordu. Bu yüzden Vekalet ve halkın temsilciliği teorisini Şehid Mutahhariye atfetmek için bir bahane kalmamaktadır. Üstelik, Şehid Mutahhari kendisi vekaletin reddolunuşu, İmam tarafından genel temsilcilik ve halka Velayeti olduğu konusunu açıkça söylemiştir. Aslında vekalet ve fakihin halk tarafından temsilcilik yapması teorisi temelsizdir; aynı halde bu teori İslami ölçülere karşıt olup uygulanamayacak sonuçları vardır.
1- İslamın İktisadi düzenine bir bakış/ s.158
2- İslamın İktisadi düzenine bir bakış/ s.218 ve bakınız: İslam ve Zamanın Gereksnimleri/ cilt1, s.8
3- Mercilik ve Din Alimliği hakkında bir tartışma/ s.60, On Konu/s.101, İslam ve Zamanın Gereksnimleri/ cilt1, s.138