Multiple skleroz (MS) kişinin bağışıklık sistemindeki bozukluk sonucu beyin ve omurilikte çok sayıda plaklar oluşmasıyla seyreden hastalıktır. Vücudu savunmakla görevli hücrelerin nedeni bilinmeyen bir şekilde sinir hücrelerinin çevresinde bulunan myelin kılıfını, vücuda yabancı bir madde gibi algılaması ve onu yok etmeye çalışması ile hastalık belirtileri ortaya çıkar. Burada bağışıklık sisteminin yetmezliği değil, şaşkınlığı söz konusudur. MS’li hastalarda bağışıklık sistemi normal hatta daha iyi çalışmaktadır. Ancak yanlış yönlenme ile kendine zarar vermektedir. Bir süre sonra vücut bunun farkına varıp düzeltmeye çalışmaktadır. Bu şaşkınlığın nedeni günümüzde halen bilinmemektedir.
Dünyada yaklaşık 2.500.000, Türkiye'de ise 35.000 Multipl Skleroz hastasının var olduğu tahmin edilmektedir. Kadınlarda erkeklerden daha sık görülmektedir. MS tanısı genellikle 20 – 40 yaş arasında konmaktadır. Ancak hastalık başlangıcının, belirtiler başlamadan daha önce olduğu kabul edilmektedir. 12 yaş altında ve 55 yaş üzerinde hastalık tanısı nadiren konur. Bulaşıcı ya da bir akıl hastalığı değildir.
Beyin ve omuriliğin herhangi bir yerini tutabilen MS’de, o bölgeye ait belirtiler ortaya çıkar. Bu belirtiler birkaç gün ila birkaç hafta sürer. Görme bulanıklığı, çift görme, bir kolda, aynı taraf kol ve bacakta, ya da her iki bacakta uyuşma veya güçsüzlük, yürümede dengesizlik, bir veya iki elde titreme, konuşma bozukluğu, idrar kaçırma ya da yapamama gibi yakınmalar MS’de ortaya çıkan bozukluklardır. Bu belirtiler tek başına olabileceği gibi birkaçı aynı anda da ortaya çıkabilir. Bu belirtileri olan hastaların ilk başvuracağı doktor nörolog olmalıdır. MS tanısını en çok destekleyen inceleme yöntemi, hastanın öyküsü ve muayenesiyle birlikte 'manyetik rezonans görüntüleme'dir. (MRG)
Çevresel Etmenler ve MS Riski
Muhtemelen çevresel etmenlerin rolü var, ancak nasıl olduğunu bilmiyoruz. Ergenlikten önce yaşanılan yer MS çıkma riskini kısmen etkileyebilmektedir Sarı ve kısmen siyah ırkta koruyuculuk beyaz ırka göre daha fazladır. Ayrıca Kuzey Avrupa ve Amerika ve Kanada’nın kuzeyinde hastalık en yüksek oranda görülmektedir.
Tam olarak bilinmemekle birlikte bir yatkınlık olduğundan söz edilmektedir. MS’li anne veya babanın çocuklarında aynı hastalığın görülme oranı toplumdaki aynı yaş grubu kişilerle kıyaslandığında 7-10 kat fazladır. Ancak MS’in Türkiye’deki sıklığını 100.000 de 35-70 olduğunu varsayarsak bu 100’de bire denk gelmektedir ki oldukça düşük bir görülme oranıdır.
Hastaların çoğu normal ömürlerine yakın yaşarlar.
Hastaların hem kendine hem de yakınlarına gerekmektedir. MS li hastalarda depresyon görülme oranı % 30-40 olarak bildirilmektedir. Ayrıca hastalığın nasıl seyredeceğini bilmemek hem hasta hem de yakınlarında sıkıntıya yol açmaktadır. Öncelikle hasta ve yakınlarına hastalığı kabullenme ve MS’le yaşamak için psikolojik destek gereklidir. MS’in her hastada mutlaka özürlülüğe yol açmadığı anlatılmalıdır.