Norveç Varlık fonu O Kararı Neden Aldı ve Piyasalar Nasıl Etkilenir?
Norveç devletinin varlık fonu hem dünyanın ilk varlık fonlarından hem de en büyük varlık fonlarından biri; hâttâ birincisi... Norveç kuzey denizi petrolünden faydalanmaya başladığı 1970'lerden bu yana önemli bir ekonomik atılım gerçekleştirmiş ve elde ettiği fonları da daha sonra, kurduğu varlık fonunda değerlendirir olmuştu. Norveç Varlık fonunun yatırımları gelişen ülke piyasaları için önemli çünkü yakın zamana kadar buralara önemli yatırımlar yapıyordu. Norveç'in son anda biraz yumuşatılmış da olsa yeni kararı gelişen piyasalarda soğuk duş etkisi yarattı.
Yeni karar şöyle: Norveç’in 1 trilyon dolarlık varlık fonu gelişen piyasa hazine ve özel sektör tahvillerini satacak.
Söz konusu hareket fonun tahvil portföyünün dolar, euro ve sterlin olmak üzere sadece üç para birimine indirilmesi yönündeki ilk teklifi kadar kökten değil. Yen, Avustralya ve Kanada dolarları ve İsveç Kronu fondaki yerini koruyor.
Bakanlık, fonun özel sektör tahvillerinden çıkma isteğini de reddetti.
Bu karara nasıl gelindi? Bunun cevap anahtarı belki de fonun geçen seneki kötü performansında aranabilir. Mart başında ülkenin merkez bankası başkanı Oystein Olsen tarafından yapılan açıklamaya göre Norveç varlık fonu 2018’de tam 57 milyar dolar zarara uğradı. Bunların da çoğu volatil bir dönem geçiren hisse senedi borsalarından… Açıklamaya göre bu seneninin zararı fonun tarihindeki en kötü ikinci zarar yılı. Öyle anlaşılıyor ki sütten ağzı yanan fon yöneticileri, şimdi aşırı tedbirli olmak ihtiyacı hissediyor.
Aslında fonun zararının önemli bir kısmı brent petrolündeki oynaklık ve neticesinde yatırım yaptığı enerji şirketleri hisselerinden kaynaklandı. Fonun 2018 sonu itibarı ile en büyük yatırımları ise zaten dijital devlerde: Microsoft (7,5 milyar $), Apple ($7,3 milyar $), Alphabet yani Google (6,7 milyar), Amazon (6,4 billion). Bunun dışında iki önemli hisse yatırımı ise Nestle (6,3 milyar $) and Royal Dutch Shell (6 billion $).
Yatırımları öyle olsa da zarar da enerji şirketlerinden kaynaklansa dakabak yine de daha çok gelişen ülke tahvillerinin başına patlamış görünüyor. Norveç fonunun Türkiye borsası için bir önemi bulunmuyor ama bu karar gelişen ülke tahvil ve hisse senedi piyasalarını etkileyecek. Ve bu piyasalar da bulaşma yoluyla birbirini etkiliyor. Özetle yukarıda sayılan gelişen ülkeler listesindeki kötü trendlerin Türkiye’yi hiç etkilememesi mümkün değil. Fakat bu etkinin sadece olumsuz olduğu da düşünülmemeli. Kimi zaman bu ülkelerdeki kötü fiyat hareketleri aynı ligde olarak düşünülen Türkiye piyasalarını da kötü etkilese de, bazen, özellikle de bir süre sonra, oralardan kaçan paralar kötü gelişmeden daha az etkilenen Türkiye gibi ülkelere kaçarak buralarda olumlu bir etki de yaratabiliyor.