Genel Osmanlı Zamanında ki Ölçü Birimleri ve Araçları
Osmanlı dönemine ait ölçü birimleri ve ölçme aletlerini merak ediyorsanız bu yazımız tam size göre. Osmanlı zamanında kullanılan ölçme araçları hakkında detaylı bilgiyi bu konumuzda bulabilirsiniz. Eski ölçü aletleri ve birimleriyle ilgili merak ettiğiniz her şey burada. Eski Zamanlarda ki Ölçme Araçları
Osmanlı döneminde ölçü birimleri:
Osmanlı İmparatorluğu’nda kullanılagelen ve ölçü ve tartıda devrime kadar Türkiye Cumhuriyeti’nde de kullanılan ölçü birimleridir. Bunların temelinde İslâm Devleti’nin kullanıdığı dinar ve dirhem bulunmaktadır. Taşımanın zor olduğu ve seyahatlerin uzun sürdüğü eski zamanlarda şehirlerde kullanılan dinar ve dirhemler, birbirlerinden farklı olabiliyorkenMuhammed bin Abdullah zamanında kullanılan dinar, 4,5479 g kütlesi olan altın bir sikke, dirhem de 2,97 g gümüş paraydı.
0,003207 kg. = 3,207 gr.
0,0002004 kg. = 0,2004 gr.
1 endâze² = 0,422500 m²
1 ar=100 m 2 (100 metre kare)
0,037 m3 = 37 lt.
0,00925 m3 = 9,25 lt.
Türkiye’de ölçü birimlerinin değiştirilmesi
Cumhuriyetten önce, Osmanlı Devleti’nde kullanılan ölçü birimleri Avrupa Devletleri’nin kullandığı ölçülerden farklıdır. Uzunluk ölçü birimi metre yerine arşın, ağırlık ölçüsü olarak da okka, batman,dirhem denilen ölçü birimleri kullanılıyordu. Dünya ülkelerinin çoğunda miladi takvim kullanırken, Türkiye’de hicrî takvim kullanılıyordu. Saat olarak da Alaturka saat kullanılıyordu. Bu nedenle dünyada genel olarak kullanılan ölçü birimleri ve takvim ile uyum sağlanabilmesi için TBMM hazırladığı bir kanunla ölçü birimleri ve takvim sistemini değiştirerek bugün kullandığımız metre,kilogram, miladi takvim, saat gibi ölçü araçlarını kabul etmiştir.Her ne kadar Cumhuriyet öncesi kullanılan ölçü birimleri farklı olsa da Amerika Birleşik Devletleri Metrik olmayan kendi ölçü sistemlerini kullanmaya devam etmektedir.
Metre hesabıyla çarşı arşını 68 cm’dir. Bina ve mimar arşını 75,8 cm’dir. Bu arşının uzunluğunda zamanla değişiklikler oldu. Üçüncü Selim Han abanoz ağacından bir mimar arşını yaptırdı. Bunun ölçü olarak kullanılmasını istedi ve kütüphaneye kaldırttı. Bunun bir tarafı 24 parmağa ve her parmak 10 hat’ta bölündü. Böylelikle bu bölümle basımevinde kullanılan punto büyüklükleri de alınabilecekti. Diğer tarafı sadece 20 eşit parçaya bölündü. Değerli kumaşları bilhassa ipekleri ölçmede endâze kullanılırdı (endâze 65,25 cm’dir).
Türkiye’de 26 Mart 1931 tarih ve 1782 sayılı kanunla arşın ölçü birimi kaldırılıp yerine metre sistemi kabul edildi. 1933’ten sonra da arşının bütün çeşitleri tamamen ortadan kaldırılıp metre sistemine geçildi.
Zirai mimari, arşın ve endâze ölçü birimlerinin ast ve üst katları aşağıda gösterilmiştir.
1 yorum “Osmanlı Zamanında ki Ölçü Birimleri ve Araçları”
Elvan Sude Morkoç
27 Mart 2015 at 17:19
İşime yaradı. 9. sınıfta bile çıkıyor.