NOEL VE YILBAŞI KUTLAMALARI - PDF
Download "NOEL VE YILBAŞI KUTLAMALARI"
1 NOEL VE YILBAŞI KUTLAMALARI Noel, sözlüklerde her yıl 25 Aralık tarihinde İsa nın doğumunun kutlanıldığı hristiyan bayramı olarak geçer. Hristiyanlar, kutlamalara 24 Aralık ta Noel arifesiyle başlar ve kutlamalar genelde 26 Aralık akşamına kadar devam eder. Ermeni Kilisesi gibi bazı Doğu Ortodoks Kiliseleri, Jülyen takviminde 25 Aralık a denk gelen 6 Ocak ı noel olarak kutlarlar. Hristiyanların çoğunlukta olduğu ülkelerde noel tatili yine genellikle yılbaşı tatiliyle birleştirilerek uygulanır. Noel Baba, noel gecesi çocuklara hediye getirdiğine inanılan efsanevi kişiliktir. Antalya nın Kale (Myra) ilçesinde 4. yy da yaşamış hristiyan azizi olan piskopos Nikola olduğuna inanılmaktadır.
2 Noel şenlikleri sırasında ışık ve süslerle donatılan çam ağacına Noel Ağacı denir. Noel ağacının pagan (Çok tanrılı, doğaya tapan, putperest) geleneklerinden gelen bir ritüel olduğu bilinmektedir. Örnek vermek gerekirse: Roma İmparatorluğu nda 25 Aralık, güneş tanrısının doğum günü olarak kabul edilirdi. Roma halkı Hıristiyanlık tan önce büyük oranda putperestti. Yaklaşık 300 yıllık bir sürede hıristiyanlara karşı büyük bir baskı uygulayan Roma İmparatorluğu nda, Büyük Konstantin in hristiyanlığı kabul etmesiyle birlikte hristiyanlığa da diğer dinlerle birlikte izin verilmiş ve bundan sonra en yaygın din haline gelmiştir. Türkler Orta Asya dan göç etmeden ve tek tanrılı dinlere geçmelerinden önce inanışları itibariyle şamanist/pagan geleneklerine bağlıydılar. İnançlarına göre, yerin göbeği sayılan yeryüzünün tam ortasında bir akçam ağacı bulunmaktaydı. Bu ağacın tepesinin gökyüzünde oturan tanrı Ülgen in sarayına kadar uzandığına ve hayat ağacı dedikleri bu ağacın yaşamla ilgili olduğuna inanıyorlardı. Halı, kilim ve işlemelerimizde bulunan ağaç motiflerinin kökeninin bu ağaç olduğu düşünülmektedir. Ülgen, insanların koruyucusu; sakallı ve kaftan giymiş olarak sarayında oturur, geceyi, gündüzü, güneşi yönetirdi. Eski Türk inanışında güneş çok önemli olup, gecelerin kısalıp gündüzlerin uzamaya başladığı 22 Aralık ta gecenin, gündüzle savaştığına,savaşın sonucunda günün, geceyi yenerek zafer kazandığına (güneşin yeniden doğuşu; bir yeni doğum olarak algılanır ve adı nardugan nar=güneş, tugan/dugan da doğan olan bir bayram olarak kutlanırdı.) inanılırdı. Astronomik olarak 22 Aralık tan itibaren günlerin uzamaya başlaması olayını, yani güneşin zaferini ve yeniden doğuşunu Türkler, büyük şenliklerle Akçam Ağacı altında kutlarlardı. Güneşi geri verdiğine inandıkları için de Ülgen e
3 dualar ederler, duaları tanrıya gitsin diye ağacın altına hediyeler koyarlar, dallarına bantlar bağlayarak o yıl için dilekler dilerler, güzel giysiler giyip, ağacın etrafında şarkılar söyleyip oyunlar oynarlardı. Yaşlılar, büyükbabalar ve nineler ziyaret edilir, aileler bir araya gelerek birlikte yiyip içilirdi. Bayramın, aile ve dostlar ile bir araya gelerek kutlanması halinde yaşamın uzayacağına ve uğur geleceğine inanırlardı. (Kaynak: Dr. Muazzez İlmiye Çığ Sumerolog) Belirtilen örnekler, öyle sanıyorum ki konunun hristiyanlık öncesinden gelen kökenlerini yeteri kadar açıklayıcı mahiyettedir. Diğer yandan, Ayaz Ata adı verilen Türk, Altay ve Orta Asya mitolojilerinde, özellikle Kazaklarda ve Kırgızlardaki Soğuk Tanrısı önemli bir figürdür. Noel Baba ile de özdeşleşmiş durumdadır. Ayas Han olarak da bilinir. Ay ışığından yaratılmıştır. Soğuk havaya neden olur. Ak Ayas olarak adı geçer. Şöyle anlatılır: Ülker burcunun altı yıldızı göğün altı deliğidir ve oradan soğuk hava üfler. Böylece kış gelir. Ayaz, tüm Türk coğrafyasında yakıcı soğuk anlamına gelir ki, Ay'ın gökte rahatlıkla görüldüğü açık havalarda meydana geldiği için Ay Tanrısı'nın (veya ona bağlı Ayas Han ın) gönderdiği düşünülür. Bir tür Noel Baba olarak düşünülmesi mümkündür. Hatta Kazaklarda Noel Baba ile
4 özdeşleşmiştir. Kimi kültürlerde kışın soğukta ortaya çıkan ve kimsesizlere, açlara yardım eden bir evliyadır. Etimolojik ve kültürel olarak Türk kültüründe zaten var bulunan bir kişilik olduğu kesindir. Kimi görüşlere göre Ayas Han ile aynı kişidir. Kazaklarda kışın karşılanması ile ilgili olarak Soğumbası isimli bir eğlence bulunmaktadır. İlk karın yağması ve ilk soğuğun vurması ile kutlanan bayramdır. Bu bayramla bir ilgisi olması muhtemeldir. Azerice'deki Şahta Ata "Şaxta Baba (Azerice)" sözcüğü de yine birebir çeviriyle Soğuk Ata veya Ayaz Ata anlamına gelir. Özbekçede Şahta (Shaxta, Şaxta) sözcüğünün ocak mânasına gelmesi ise kelimenin anlamı açısından dikkat çekicidir. Noele devam edelim. Noel, hristiyanlık ve batı kültürünün dünyada baskın olmasından dolayı dünya kültürünü oldukça etkilemiştir. Özellikle 18.YY dan itibaren batı Avrupa ve Amerika da güçlenen pazar için yığın üretim kültürü, hristiyanlık öncesinden gelen kutlama geleneği ile ilgili köklerin hızla yeşererek gelişmesini sağlamış ve sonuçta noel
5 dönemi, birçok ülkede satışların artmasıyla ekonominin canlandırıldığı bir dönem haline gelmiştir. Batı kültürünün, hristiyan dünyası dışında etkilediği diğer toplumsal kültürler de kutlama ve satış ağırlıklı yapısını, dini motiflerini hariç tutarak benimsemekte sakınca görmedikleri gibi satış artışı yaratan net etkisini öne çıkartan bir kutlama geleneği olarak benimsemekte fayda da görmüşlerdir. Bu anlamda, Türkiye deki müslüman nüfus olarak bizler, İsa nın doğumunu kutlamayız. Aslında Türkiye de noeli de kutlamayız. Biz ülkemizde yılbaşı kutlaması yaparız. Türkler, yukarıdaki örnekte yazdığımız ve bazı başka kültürlerin de yaptığı gibi hristiyanlıktan çok daha öncelerinde yılbaşı kutlamaları yapmaktaydılar. Öz kültürlerinin içinde Ayaz Ata gibi Noel Baba benzeri figürleri zaten mevcuttu. Burada, üzerinde durulması gereken asıl önemli konu, yılbaşı kutlaması yapmamız değil, yılbaşında ne şekilde kutlama yapıyor olduğumuzdur. Bir çok Türk ailesinin 31 Aralık taki yılbaşı gecesini, hıristiyanların noel kutlamalarına benzer şekilde (Hindi yiyerek, Noel Baba lı ve şimdilerde Ayaz Ata lı kartlar göndererek vs.) kutlaması, batı kültüründen etkilenmemizden kaynaklanan ve hiç bir dini içeriği olmayan, olsa olsa beğenilerimizin ve geleneklerimizin ne kadar etkileşime açık olduğunu gösteren iyi bir örnektir. Son yıllarda, Noel baba lı kartların ve kutlamaların yerini giderek Ayaz Ata lı kartların daha fazla alması da Türk Dünyası nda bu konudaki bilinçlenme düzeyinin artmakta olduğunu göstermektedir. Her türlü hakkı saklıdır.
2013-2014 1977 Ron BURTON (UR Bşk.) Haluk ULUSOY (2420.Böl.Guv.) Tarkan UĞUR (.Guv.Yrd.) Tarih: 07.01.2014 Toplantı No: 1817 Bülten No: 1429 Kuruluş: Mart!977 Charter : Mart 1980 DUYURULAR Edirne Rotary
TEPAV RUS MERKEZİ Faaliyet Raporu
TEPAV RUS MERKEZİ 2017 Faaliyet Raporu TEPAV RUS MERKEZİ Russkiy Mir TEPAV ve Russkiy Mir Vakfı ortaklığında 2010 yılında faaliyetlerine başladı. Merkez, Rusçaya ilgi duyan kişi ve kurumlara destek sağlıyor.
Dini ve milli açıdan özel
citation Esgin, Mehmet. Hırıstiyanlık ta Noel Bayramının Ortaya Çıkışı ve Türkiye deki Yansımaları, Journal of Faculty of Theology of Bozok University. 2,2 (2012/2), pp.85-96. Hırıstiyanlık ta Noel Bayramının
BELGESELİ ANADOLU DA ZAMAN. 1. Bölüm: Hıdırellez Zamanı. 2. Bölüm: Kars'ta Kış Zamanı
ANADOLU DA ZAMAN BELGESELİ HER PAZAR 15:25 TE TRT 2 DE! 1. Bölüm: Hıdırellez Zamanı Anadolu'daki en ilginç Hıdrellez kutlaması, belki de Balıkesir dedir. Diğer bölgelerde bir güne indirilen kutlamalar,
Hayat Ağacı HAYAT AĞACI
HAYAT AĞACI İnsanlığın kutsallık atfettiği dağ, taş, ağaç, ateş, su gibi varlıkların içerisinde ağaçların ayrı bir önemi vardır. Ağaç her zaman önde gelen kutsal semboller arasındadır. Çünkü o kökleri
MİLLİ GÜVENLİK KONSEYİ S. Sayısı : 188
MİLLİ GÜVENLİK KONSEYİ S. Sayısı : 188 Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun Teklifi ve İhtisas Komisyonu Raporu. (2/41) Ek : 5 10 Mart 1981 MİLLİ GÜVENLİK KONSEYİ BAŞKANLIĞINA Ulusal Bayram ye