Prof. Dr. Ülkü Bayındır Akademisyen, Cumhuriyetin değerlerine sahip çıkmada öncü olmalıdır
Akademisyenlerimiz köşesinin bu haftaki konuğu Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ülkü Bayındır
Kahramanmaraş doğumluyum. Yaşamımın büyük kısmı İzmir’de geçti. 1969’da Ege Üniversitesi Tıp Fakültesini bitirdim. 1973’de göğüs hastalıkları uzmanı, 1978’de doçent, 1988’de profesör oldum. Aynı yıl yöneticilik görevleri de üstlenmeye başladım: Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekan Yardımcılığı, Dekanlık, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanlığı yaptım. 2000’den bu yana rektörlük devam ediyor.
Gerek mesleki bilgi ve becerisi, gerekse yöneticilik özellikleriyle hocam Prof. Dr. İlhan Vidinel örnek aldığım bir kişidir. Ayrıca Prof. Dr. Selahattin Akkaynak’ın iyi hekim, iyi insan özelliği; Prof. Dr. İzzettin Barış’ın bilimselliği ve araştırıcılığı, Prof. Dr. Faruk Yenel’in hümanizması iyi birer örnek olmuştur.
İlginç anı çoktur, bir tanesini aktarayım. Doçentliğimin ilk yıllarıydı, ani gelişen nefes darlığı yakınmasıyla gelen orta yaşlı bir hastamdan bronkoskop ile 4–5 dişten oluşan bir protez çıkarmıştım. O kocaman protezin solunum yollarına nasıl sığdığına şaşırmış ama aklı başında olan hastanın, ağzındaki diş protezinin kaybolduğunu fark etmediğini öğrenince daha çok şaşırmıştım.
1923’de ülkemizdeki hekim sayısı 500 iken bugün 100.000’e ulaşmıştır. Bilgi ve başarı düzeyi çok artmıştır, sağlık tesislerimiz hızla çoğalmaktadır. Zaman zaman iyi niyetli çabalarla ülke çapında güzel organizasyonlar oluşturulmuştur. Ama günümüzde hem küreselleşmenin dayatması, hem de hükümetin politikası nedeniyle sağlıkta bir kaos ortamı yaşanmaktadır. Alt yapısı iyi hazırlanmamış birçok girişim yapılmakta ve sorunlar süreç içinde düzeltilmeye çalışılmaktadır. Bu yaklaşım belki başka alanlarda büyük problem yaratmayabilir ama sağlıkta her şeyin önceden çok iyi tasarlanmış ve alt yapının hazırlanmış olması gereklidir.
Biraz babamın veteriner olmasının etkisi olmuştur, biraz kendi isteğim, biraz da günün koşulları etkilemiştir diye düşünüyorum. Tıbbı seçtiğim için çok memnunum, tam bana göre bir meslek diye düşünüyorum.
İşin en zor tarafı, süratle yenilenen ve çoğalan tıbbi bilgileri izlemek, bunlar arasında gerçekten toplumun yararına olanları ayıklamak ve uygulamak.
Her alandaki akademisyen, kendi bilim sahasının dünyadaki uygulamalarını ve yeniliklerini bilmek, bunları gerektiği oranda öğrencilerine aktarmak, öncelikle toplumumuz için ihtiyaç duyulan konularda araştırmalar yapıp sonuçlarını mutlaka toplumla paylaşmak, uzmanı olduğu alanda halka hizmet sunmak ve gelişmiş ülkeler yarışında yer alan ülkemizde, 83 yıllık Cumhuriyetimizin kazanımlarına ve değerlerine sahip çıkmada örnek olmak, öncülük etmek durumundadır.
Yurt dışında genellikle bilimsel toplantılar ve mesleki hizmetler nedeniyle bulundum, bunlar çok sayıda fakat kısa süreli gidiş-gelişlerdir. Benim için en önemli yurtdışı deneyimi, 1993-1997 yılları arasında ilk Türkiye Ulusal Delegesi olarak seçilip Avrupa Solunum Derneği’nde ülkemi temsil etmiş olmamdır. Bu derneğin mutfağında çok şeyler öğrendim.
Başka işleri iyi bilmediğim için yurt dışında da hekimlik veya bir yükseköğrenim kurumunda yöneticilik yapabilirdim, ama ben bu işleri Türkiye’de yapıyor olmaktan memnunum.
Yurt içi ve yurt dışı dergilerde yayınlamış kaç yayınınız var?
Yurt içi ve yurt dışı dergilerde yayınlanmış 150 dolayında makale ve bildiri, SCI’de taranan uluslararası dergilerden alınmış 74 atıfım var.
Çalıştığım kurum olan Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı, bağlı bulunduğu Tıp Fakültesi ve onun da bağlı bulunduğu Ege Üniversitesi sürekli bir bilimsel gelişme içindedir. En son YÖK verilerine göre toplam yurt dışı yayın sayısı açısından üniversitem Türkiye’de 5. sıradadır. Ama bunlar yeterli değildir. Bilimsel düzey iyi olmakla beraber verilen hizmet ülkeye daha iyi yansıtılmalıdır.
YÖK Başkanı olsaydım yüksek öğrenimi daha pratik, daha esnek, kendi içinde ülke şartlarına uyum sağlayabilen, rekabete daha açık ve çalışanı ödüllendirip çalışmayanı sistem dışına iten bir şekle sokmayı isterdim. Ancak halen bir Üniversitelerarası Kurul üyesi olarak, YÖK Başkanının, üzerine gelen siyasi baskılardan kurtulup, bahsettiğim ideallere yeterli zaman ayıramayacağını da üzülerek görüyorum.
Anabilim dalındaki arkadaşlarımla ilişkilerim çok iyidir. Nasıl tanımladıklarını tam olarak bilemem ama akranlarımın dost, küçüklerimin de ağabey olarak nitelediklerini sanıyorum.
Mesleğimde daha başarılı olmak isterdim. Uzmanlık alanımda, sahayı daraltıp “astım” konusuna konsantre oldum. Spesifik bir alanı daha iyi izleyebilirim diye düşündüm. Ülkemizde bu konudaki çalışma grubunun başkanlığını da yaptım ama yaklaşık 18 yıldır aralıklarla devam eden yöneticiliklerim mesleğimle arama girdi, beni zorladı ama koparamadı. Bu süreç içinde Türk Göğüs Hastalıkları Board’ının kurucu başkanı olarak 2000–2005 yılları arasında görev yaptım. Gerek Toraks Derneği’nde gerekse daha önceki yıllarda Türkiye Solunum Araştırmaları Derneği’nde aktif olarak çalıştım. Ülkemizdeki en dinamik tıp derneklerinden olan Toraks Derneği’nin kurucu üyeliğini ve yıllarca yönetim kurulu üyeliğini yürüttüm. Camiamın birlik, beraberlik ve sinerji içinde bulunması için çok çaba sarf ettim. Eğer mesleğimi, uzmanlık alanım değil de genelde tıp olarak ele alırsak, halen yapmakta olduğum, Üniversitelerarası Kurul Tıp-Sağlık Bilimleri Eğitim Konseyi Başkanlığı, konuya kuşbakışı bakma ve ülkemdeki genel tıp sorunlarına toplu bir şekilde yaklaşma ve katkıda bulunma olanağı getirdi. Bunu mesleğimde ulaştığım doyurucu bir nokta olarak görüyorum.
Yeterince özen gösteremiyorum; biraz zaman darlığından, biraz da ihmalden... Ama şu ana kadar önemli bir sağlık sorunum olmadı, umarım daha bir süre böyle gider.
Klasik gitar çalmayı, gitar eşliğinde Türk Sanat Müziği ve Latin müziği şarkılarını söylemeyi severim. Boş zaman bulursam yakın tarihimizle ilgili kitap okurum.
Bugüne kadar hedeflediğim hemen her şeye ulaştım, belki “keşke”lerim olmuştur ama “iyi ki”lerim daha fazla.
Maalesef ayıramıyorum. Eşim ve kızım da meslektaşım. Eşim, sınıf arkadaşım. Onlar da yoğun çalıştıkları için çok şikayet etmiyorlar ama zaman zaman haklı sitemlerini işitiyorum.