Zadie Smith ile Kitaplar Üstüne: “Yazmaktansa okumayı tercih ederim: Bekleyemiyorum.” - Oggito
7 Temmuz 2017 Söyleşi Edebiyat
Swing Time’ın yazarı Zadie Smith’in şimdiye kadar aldığı en güzel hediye, babasının hiç okumadığını itiraf ederek ona verdiği Ulysses romanı.
Şu anda başucu kitaplarınız neler?
Uzun bir yazma döneminden sonra tekrardan okumaya yeni başladım, bu yüzden başucumda şu anda okunacak bir yığın var: Álvaro Enrigue Sudden Death, tutuklu yazar Ahmed Naje’nin Using Life romanı, Yaa Gyasi Homegoing, Dave Eggers Heroes of the Frontier, Colson Whitehead The Underground Railroad, Michel Laub Diary of the Fall, Nikesh Shukla’nın düzenlediği The Good Immigrant, Daron Acemoğlu ve James A. Robinson Ulusların Düşüşü, Maylis de Kerangal Birth of the Bridge, Teju Cole Known and Strange Things, Lola Lafon The Little Communist Who Never Smiled, Jesmyn Ward tarafından düzenlenen The Fire This Time, Sarah Bakewell At the Existentialist Café, Lee Smolin Time Reborn, Michael Chabon Moonglow, Marías’ın son dört beş romanı, Krasznahorkai ve her zaman bitmemiş Proust romanları. Yazmaktansa okumayı tercih ederim: Bekleyemiyorum.
Dürüst olursam çocukluğumdan beri kurgu kitap okumuyorum.
Çok şanslıyım ki son zamanlarda çok fazla okudum. Açıkçası Ferrante’nin son romanı, ardından Otessa Moshfegh’in büyük bir ustalıkla yazdığı kısa öykülerinden oluşan Homesick for Another World kitabı ve Alexandra Kleeman’ın You Too Can Have a Body Like Mine kitabı. Riad Sattouf’un The Arab of the Future ise uzun bir süredir okuduğum en iyi çizgi roman. John Berger’in Portraits kitabı okuduğum en güzel sanat kitapları arasında yer alıyor. Bu kitapla resmen ruhani bir deneyim yaşadım. Hayır, şaka yapmıyorum, Gerçekten! Tamamen ruhaniydi. Ama bir tane kitap seçmek zorundaysam o da George Saunders’ın Lincoln in the Bardo kitabı olurdu. Tam bir başyapıt.
Bir kitap üzerinde çalışırken ne okursunuz?
Dergilerden bir çok deneme ve makale okuyorum. Aptal hissetmemi engelliyor. Roman yazmak insanı aptal yapabilir –üç dört yıl boyunca varolmayan bir şey üzerine yazıyorsunuz.
Edebi bir çalışmada sizi en çok ne harekete geçirir?
Yaratıcılık, dürüstlük, cinsellik, cesaret ve itiraf etmeliyim ki doğal yetenek. Simone Biles’ın ilk saltosunu izlerkenki kadar heyecanlanıyorum.
Son okuduğunuz sizi en çok güldüren kitap neydi?
Sanırım Ayalet Waldman’ın A Really Good Day’i.
Son okuduğunuz sizi ağlatan kitap neydi?
Harriet Jacobs’ın Incidents in the Life of a Slave Girl kitabı.
Belki ben de çocuklarıma aynı itiraf ruhuyla The Man Without Qualities ya da Moby Dick’i hediye ederek öleceğim.
Son okuduğunuz sizi öfkelendiren kitap neydi?
James Meek’in Private Island: Why Britain Now Belongs to Someone Else kitabı.
Öğrencilerine okutmayı en sevdiğiniz kitap hangisi? Siz öğrenciyken okuduğunuz kitaplardan en sevdiğiniz hangisiydi?
Kafka’da varoluşçulukla ilgili yapılan sohbetleri seviyorum ve Dennis Cooper’ın My Loose Thread kitabını okumaktan hoşlanıyorum çünkü sevgi ve nefret gibi güçlü duyguları ortaya çıkarıyor. Baldwin’in ilk dönemlerini anlatmayı seviyorum: Öğrenciler stilleri daha tam oturmamışken bir ustayla tanışmaktan memnun oluyorlar. Ayrıca Baldwin gençliğinde o kadar cesurmuş ki öğrencilerime olduğu kadar bana da ilham veriyor. Ancak sadece keyifli bir sabah geçirmek istiyorsam o zaman Muriel Spark’ın The Prime of Miss Jean Brodie’sini veya Hilary Mantel’in An Experiment in Love’ını tercih ediyorum. Bu sayede anlatılacak çok bir şey olmuyor. Sadece mutlu oluyorum.
Ben öğrenciyken Roland Barthes’dan Mitolojiler ve A Lover’s Discourse okutulurdu ve bir anda hayatımın seyrini değiştiren bir yazarla tanışmanın çok önemli bir şey olduğunu hissetmiştim, şimdi bakıyorum da gerçekten öyleymiş.
Hangi kitabı kütüphanenizde bulmak insanları şaşırtabilir?
Bilmiyorum, ben süprizlerle dolu bir insanım. Belki moda kitapları olabilir. Güzel bir elbise giymeyi sevmemin bir sır olması gerektiğini düşünmüyorum.
Hediye olarak aldığınız en güzel kitap hangisi?
Babam ölmeden önce bana Ulysses’in bir kopyasını 7 Ocak 1953’te almasına rağmen hiç okumadığını itiraf ederek hediye etti, kitabın ilk sayfasında ismi yazıyordu. Belki ben de çocuklarıma aynı itiraf ruhuyla The Man Without Qualities ya da Moby Dick’i hediye ederek öleceğim.
En sevdiğiniz süper kahraman ve kötü adam kimdi?
Dürüst olursam çocukluğumdan beri kurgu kitap okumuyorum. Bu yüzden Jane Eyre ve Ebenezer Scrooge.
Çocukken nasıl bir okurdunuz? Hangi çocuk kitapları ve yazarları sizi etkiledi?
Bir tür bağımlıydım. Yaklaşık dokuz yaşlarında otizm hakkında akademik bir kitap olan Dibs in Search of Self adlı annemin bir kitabını okuduğumu hatırlıyorum. Evde olan yazılı her şeyi okurdum. Ancak benim için en önemli yazarlar: Alice Walker, Roald Dahl, Charlotte Brontë, Dickens, Noel Streatfeild, Andrew Salkey, L. Maud Montgomery, Louisa May Alcott. Toni Morrison’ın düzenlediği için, 9-10 gibi çok erken bir yaşta, The Black Book’u okudum. Ama C. S. Lewis hepsinden önce gelir.
Eğer başkana okuması için bir kitap tavsiye edecek olsanız bu hangi kitap olurdu?
Muhtemelen çoktan okumuştur ama Matthew Desmon Evicted: Poverty and Profit in the American City olurdu.
Nikita Lalwani, Tessa Hadley, Darryl Pinckney. Bence edebi bir akşam yemeği partisi için yeterli deği ama diğer yandan da sağlam bir başlangıç.
Herhangi bir yazarla arkadaş olabilecek olsanız, o kim olurdu?
Hayal kırıklığı yaratan, abartılmış, yeteri kadar iyi olmayan, seveceğinizi düşündüğünüz ve sevmediğiniz kitap hangisi? Bitirmeden rafa kaldırdığınız son kitabı hatırlıyor musunuz?
Kötü bir dönemimde William Styron’ın Darkness Visible kitabını okudum ve hiçbir işe yaramadığını söylemek zorundayım. Ayrıca ben feministim, Rusları ya da Doris Lessing’i sevdiğim halde Turgenyev ile anlaşamıyorum.
Yaşasaydı Lytton Strachey ya da şu an Larissa MacFarquhar.
Şimdi ne okumayı planlıyorsunuz?
Biraz şiir. Son birkaç yıldır şiir ihmal ettim. Kocam Nick Laird ve İskoç şair Don Paterson The Zoo of the New adlı dev bir antoloji üzerinde çalışıyor ve birkaç yıldır Skype’ta içinde neler olup olmayacağına dair yaptıkları tartışmaları dinliyorum. En son ortaya neyin çıkacağını merak ediyorum.