İnanç ve Kültür Blogu: Tomas İncili
Soru:Tomas İncili nedir?Tomas İncili gerçek mi değil mi?Tomas İncili İsa Mesih'in sözleri mi?
Cevap: Tomas İncili
Yüzyılımızın ortalarına kadar bu İncil'in ismi bilinmekle birlikte mahiyeti ve içeriği hakkında bilgimiz yoktu.Nihayet 1945 yılında Mısırlı çiftçiler el-Uksur şehrinin takriben yüz kilometre kuzey batısındaki Nag Hammadi köyünde binbeşyüz yıldan beri el değmeden kalmış deri ciltli onüç papirüs kitap buldular.Papirus üzerine Kopt lisanında yazılmıştı ve tarihi üç ya da dördüncü yüzyıla kadar uzanıyordu.Bu olayın duyulması Kopt el yazması ciltlerin çevresinde dolaşan meraklıları daha da hareketlendirdi.Kitaplardan biri Amerika üzerinden Avrupa'ya ulaştı ve bu arada bir bölümü lüks bir baskıyla Hakikat İncili adıyla yayınlandı.Diğer on iki Eski Kahire Kopt müzesinde teşhire sunuldu(1).
Bazıları Tomas İncil’ini 5. İncil olarak adlandırırlar. Bazı aydınların bu yazmadaki söyleyişlerin bazılarının gerçek İncil’de görmelerine rağmen, Tomas İncil Gnostik bir yazmadır. Tomas’ın İncil’inde İsa’nın 114 özdeyişi vardır.
"Tomas," tabii ki gerçek isim değildir. ‘Petrus’ isminin bir takma isim olması gibi, "Tomas" ismi de Aramice’de ‘ikiz’ anlamına gelen bir takma isimdir. Eusebius oniki elçiye yönelik yorumunda, Tomas’ın gerçek isminin Yahuda (Judas) olduğunu yazar. Bazı aydınlar Tomas’ın İsa’nın erkek kardeşi olduğuna inanırlar.
Orijinali Grekçe yazılmıştır:
Koptik Tomas İncil’i Yunanca’dan çevrilmiştir. The Coptic Gospel of Thomas was translated from the Greek. Bu İncil’in Orijinal Grekçe parçaları Mısır’daki Oxyrhynchus’ta 20. yy’ın başında bulunmuştur. Kutsal Kitab’a ait metinler de bulunmuştur. 1, 654 ve 655 Oxyrhynchus Papirüsü Nag Hammadi Kütüphanesi keşfedildikten sonra Tomas İncil’inin parçaları olduğu anlaşılmıştır. Grekçe papirüs 1, 26-30, 77, 31-33 özdeyişlerini ve diğer iki 1-1 ve 36-40 özdeyişleri sırasıyla içermektedir.
Daha önceleri bu kitapların sadece isimleri bazı kilise babalarının eserlerinden biliniyor muhtevaları bilinmiyordu.Kilise babalarından İrenaeus (İ.S. 125-200) gibi ilk Hristiyanlar da bu gerçeğin farkında oldukları için, Tüm Heretikliğe Karşı gibi kitaplar yazıp sayısız sahte incillere karşı çıkmışlardır. 1945 senesinde Nag Hammadi’de ortaya çıkan Gerçeğin İncili adlı Gnostik (Gnostik terimi "sezgi veya tefekkür yoluyla edinilebilen bilgi" anlamındaki gnosis sözcüğünden türetilmiştir; isim olarak kullanıldığında gnostisizm mensuplarına verilen ad olup, "gnostisizmi benimsemiş kimse" anlamına gelir)(2) incil hakkında Irenaeus şöyle demiştir: “Elçiler’in anlattıklarıyla ve onayladıklarıyla uyuşmuyor. Hakaretle dolu olan bu yazıda incilin (İyi haber) mesajı yok ve İsa’nın havarilerinin böyle bir hakareti onaylamış olmaları ihtimali bile yok... O halde, İsa’nın Elçileri’nin onaylamadığı bu sahte kitaba gerçeğin incili diyemeyiz.”(3) Origen (İ.S. 185-253) ise, “Kilise’nin dört İncili, sahtekarların ise bir sürü incili var.” demiştir.
Nag Hammadi kütüphanesinin oluşumuyla ilgili üç teori vardır. Birinci teoriye göre, bu el yazmalarının Nag Hammadi bölgesinde yaşayan Gnostik Şeyt Tarikatı’na ait olduğu düşünülmektedir. Gnostikler tarafından aydınlığa erişmiş ırkın atası sayılan Şeyt, Adem ve Havva’nın üçüncü oğludur. Bazı Nag Hammadi yazmalarında Şeyt adı çok sık geçmektedir. Bu teoriye göre, bu yazmaları Gnostik Şeyt Tarikatı toplamıştır. İkinci teoriye göre, Hristiyan oldukları düşünülen bazı rahiplerin Gnostik oldukları anlaşılınca Hristiyanların arasından uzaklaştırılmışlardır. Bu kitapları toplayan Gnostik rahipler Hristiyanların arasında fazla barınamayacaklarını anladıklarından, bu yazmaları Nag Hammadi’de gizlemiş olabilirler. Yuhanna’nın ikinci mektubunda da okuduğumuz gibi; “Ne var ki, İsa Mesih'in beden alıp geldiğini kabul etmeyen birçok aldatıcı dünyanın her yanına yayıldı. Aldatıcı, Mesih karşıtı olan bunlardır. Başardıklarınızı yitirmemek ve ödülünüzü eksiksiz almak için kendinize dikkat edin. Haddini aşıp Mesih'in öğretisine bağlı kalmayan hiç kimsede Tanrı yoktur. Bu öğretiye bağlı kalanda ise hem Baba, hem de Oğul vardır. Size gelip de bu öğretiyi getirmeyeni evinize almayın, ona selam bile vermeyin. Çünkü böyle birine selam veren, kötü işlerine ortak olur.” ( 2. Yuhanna 7-11). Üçüncü teoriye göre, Nag Hammadi yazmalarını Gnostik öğretilerin sahte olduğunu kanıtlamaya ve çürütmeye çalışan Hristiyan rahipler tarafından bir araya getirilmiştir. Hangi teori doğru olursa olsun.Peki Gnostik İnciller gerçekten de doğru mudur?
Tomas İncili Güvenilir mi?
Bu konunun uzmanları, İsa’nın havarilerinden yüzlerce sene sonra yazılmış olan Gnostik İncillerin güvenilir olamayacağını ileri sürmektedir. Gnostik İncillerin en eskisi İ.S. 150 yıllarında ortaya çıkmıştır. Diğer Gnostik İnciller ise üçüncü ve dördüncü yüzyıllarda yazılmıştır. Bu kitapların gerçekliğini kanıtlayacak ne coğrafi ne de tarihsel kanıtlar mevcuttur. Yeni Antlaşma Kanonundaki kitaplarda ise, durum bunun tam tersidir. Geç ortaya çıkan Gnostik İncillerin hiçbir görgü tanığı da yoktur.
Sinoptik (Matta,Markos,Luka) İncillerle olan Çelişkisi
Gnostikler arasında gnosis olarak bilinen gizli bilgi öğretisinin korunması çok normal bir harekettir. Nag Hammadi yazıları üzerinde uzmanlaşmış olan John Dart şöyle demektedir: “Gnostik yazarların Yuhanna Apokrifonu’nda İsa’nın ağzından çıkmış gibi açıkladıkları lanet, o zamanlarda bilinen birçok mistik grubun uyguladıkları gizemcilikten gelmektedir. Gnosis içeren Kutsal Yazı olduğuna inandıkları yazıların yanlış ellere düşmesini istemeyen gizemci Gnostikler, müritlerini bu tür lanetlerle uyarırlardı. Tarihçiler için önemli olan ise, yazıların güvenli bir yerlerde gizlenmiş olmasıydı. Gnostik el yazmalarının gizli ve güvenli yerlerde saklanmış olmalarının sebebi de, Gnostiklerin gizlilik öğretilerinden kaynaklanmaktadır.”(4)
İsa’nın Yeni Antlaşma’daki öğretileri, Gnostiklerin öğretileriyle çelişmektedir. İsa’nın İncil’deki bazı öğretileri yoruma açık öğretiler olabilir, fakat Gnostik öğretiden tamamen uzaktır.Gnostikler ruhun iyi olduğuna, fakat maddenin kötü olduğuna inandıkları için maddelerden cin çıkarma seansları düzenlemişlerdir. İnsanın ruhunun madde olan bedende hapsedildiğine ve ölümle bu hapisten kurtulacağına inanmışlardır. Bu nedenle de madde olan bedenin, fiziksel olarak dirilişinin söz konusu olamayacağına inanmışlardır.
Yeni Antlaşma’daki İsa bu tür fikirleri öğretmemiştir. İlk çağ tarihi üzerine çalışmalarıyla tanınmış olan Gary Habermas, İsa’nın Gnostik öğretilerin aksini öğrettiğini söylemiştir: “İsa, Yahve’den bahsederken Yaratıcı Tanrı’nın altında bulunan ve yaratılan bir ‘tanrı’ gibi bahsetmez. Fiziksel bedenin ruhu esir eden bir kötülük kaynağı olduğunu söylemez. Sonsuz yaşam konusunda, İsa sadece ruhların değil, fakat aynı zamanda fiziksel bedenlerin de ölümden sonra dirileceğini anlatmıştır.”(5)
“İsa havarilerilerine şöyle dedi: ‘Beni birisiyle karşılaştırın ve kime benzediğimi söyleyin.’ Simon Petrus ona şöyle dedi: ‘Sen adil bir meleğe benziyorsun.’ Matta ona şöyle dedi: ‘Bilge bir filozofa benziyorsun.’ Tomas ona şöyle dedi : Efendi (Üstad), ağzım asla senin kime benzediğini söylemeye yeteneksiz. İsa dedi: Ben senin efendin (üstadın) değilim, çünkü sen kendini, benim akıttığım fokurdayan kaynaktan sarhoş ettin. Ve onu aldı ve geriye çekildi ve ona üç kelime söyledi. Tomas arkadaşlarına geri döndüğünde, ona şunu sordular: İsa sana ne dedi? Thomas onlara şöyle dedi: Bana söylemiş olduklarından birisini bile size söylersem, taşları alıp bana atacaksınız ve taşlardan bir ateş çıkacak ve sizi yakacak!”(6)
Gnostik İnciller üzerine birçok araştırma yapmış olan Yeni Antlaşma Profesörü F.F. Bruce, Tomas İncili’nin Gnostik öğelerini anlatırken şöyle der: “Burada İsa’nın sorusuna verilen cevaplarda İsa “Gnosise İşaret Eden Kişi” olarak tanıtılıyor. Kendisini fokurdayan kaynaktan sarhoş ederek gnosise ulaşmış olanlar onun hizmetkarları değil de arkadaşlarıysa, o zaman onların İsa’ya Efendi (Üstad) demeleri uygun olmaz.”(6)
Tomas İncili 14. İsa dedi : Eğer oruç tutarsanız, günah işlersiniz; ve eğer dua ederseniz haps olursunuz; ve eğer sadaka verirseniz ruhunuza kötülük edersiniz; ve eğer herhangi bir memlekete giderseniz, bölgeleri gezerken, sizleri misafir ederlerse, önünüze konanları yiyin; aralarında hasta olanları iyileştirin. Çünkü ağzınızdan girenler sizleri kirletmez; ama ağzınızdan çıkacak olan, işte sizi kirletecek olandır.!
Tomas İncili 114. Simon Petrus dedi onlara : Meryem aramızdan gitsin, çünkü kadınlar hayâta layık değillerdir.!İsa dedi : Bakın, onu erkek yapmak için çekeceğim, siz erkeklere benzer, yaşayan bir Rûh olması için.Çünkü kendini erkek yapan her kadın cennete ulaşacaktır.!(7)
İsa Mesih Tomas İncil'inde oruç tutmayı günah sayıyor oysa İsa kırk gün çölde oruç tutmuştu.Ayrıca İsa bu İncil'de kadının erkeğe benzemesini istiyor acaba burada ne demek istedi gerçekten çok ilginç! Yeni Antlaşma’da kendisini dinleyen herkese gerçekleri anlatan İsa’yla, Gnostiklerin anlattıkları İsa aynı kişi olamaz.
F.F. Bruce Tomas İncili hakkında şöyle demiştir: “Sadece İsa’nın söylediklerinin anlatıldığı bir kitaba İncil diyemeyiz, çünkü İncil’in İncil olabilmesi için İsa’nın tutuklanmasıyla başlayan acılarının ve dirilişinin de anlatılması gerekir. İsa’nın acıları, çarmıhı ve dirilişi İncil’in özünü oluşturur. İsa’nın acılarını, çarmıhını ve dirilişini anlatmayan Tomas İncili, tanım itibariyle İncil olamaz.”(8) Yeni Antlaşma’nın tersine Tomas İncili Yahudi karşıtı, Eski Antlaşma karşıtı, dini tapınma karşıtı ve neredeyse ahlak karşıtı öğretilere yer vermektedir.
Koloselilerin Sapkın Öğretişe İlişkin Uyarısı:
Pavlus İncil’deki Koloseliler bölümünde gnostizmin kökeni olabileceği sapkın öğretiş konusunda uyarıda bulunmuştur. Pavlus : gizli bilgi (Koloseliler 2:18; 2:2-3), sahte alçakgönüllülük (2:21), meleklere tapma (2:18), Mesih’e ilişkin alçaltılmış bilgi (1:15-20), ve insan aklına ve geleneklerine dayanmak, güvenmek (2:4,8).
(1)Tomas İncili,Prof.Dr.Ekrem SARIKÇIOĞLU,s.13.
(3)Adversus Haereses -Tüm Heretikliğe Karşı.
(4) John Dart, Jesus of Heresy and History and Meaning of the Nag Hammadi Gnostic Library, San Francisco, Harper and Row Publishers, 1988 sayfa 16
(6) F.F. Bruce, Jesus and the Christian Origins Outside the New Testrament –İsa ve Yeni Antlaşma’nın Dışındaki Hristiyan Orijinler- B. Eermands Publishing, 1974. Sayfa 118.
(7)http://www.ondokuz.gen.tr/tomasincil.htm,14 ve 114 ayetler.
(8)F.F. Bruce, sayfa 118.
*İnciltürk.com sitesinden yararlanılmıştır.
Etiketler: gnostik , gnostik incil , gnostisizm , hristiyanlık , hristiyanlık ve tomas incili , incil , isanın tomas incili , thomas , thomas incili , tomas , tomas incili |