şerhh dergi, yeni bir fikrin, şiirin, eleştirinin peşinde olmayı önemsiyor. Bu iddiayı gerçekleştirebilmek için dergiyi hazırlamadan önce kendimizi hazırlamaya çalışıyoruz. Bu çalışma, okuma, yazma ve tartışma pratiklerimizi etkiliyor, yönlendiriyor. Belki de hayalimizdeki derginin okuyucuları olmayı ilk önce biz istiyoruz. Fakat, tüm bunları düşlerken 10 Ekim’de Ankara Katliamı’nı yaşadık. 103 değerli insan, can yaşamını yitirdi. Böyle bir acı karşısında ne yapabiliriz, ne yapmalıyız diye düşünüyoruz, endişeleniyoruz. Maalesef, 10 Ekim sonrasında da Türkiye’de siyasal alan düşman siyasetiyle yeniden tanzim edilirken birçok acı olay yaşandı. Bütün bu kötülüklere rağmen yapabileceğimiz en iyi şey neyse, onu yapmakta inat ediyoruz. Tüm bu tasalar, dertler ve de arzularla yeni yazarların, şairlerin, eleştirmenlerin ve okuyucuların dergide yer alması için çabalıyoruz. Bu sayıda şiirleriyle şerhh’te ilk defa yer alan şairler Fatih Mutlu, Mikâil Söylemez, Fatih Çünkioğlu, Özgür Balaban, Onur Çeğil ve İsahag Uygar Eskiciyan oldu. Monica Papi, İlker Filiz, Fırat Demir, Ece Eldek, Servet Turan, Usame Söylemez, Aras Keser, Cihat Duman, Kadir Yanaç, Şakir Özüdoğru, Baran Çaçan şiirleriyle bu sayıda da şerhh’te yer almaya devam ediyor. şerhh’in yayın kurulu üyesi Monica Papi’nin “Râz” adlı şiir dosyası Arkadaş Z. Özger Şiir Ödülü’nü (2015) aldı. Bu ödülden daha çok, Monica Papi’nin ilk şiir kitabının, ödül gereğince, Mayıs Yayınları’ndan (Kasım, 2015) yayımlanması bizi mutlu etti. Şairin Seyir Defteri’nde ise, ilk şiir kitabı yakın zamanda yayımlanan, şerhh’te yeni şiirlerini takip edebileceğiniz, Mihrap Aydın var. “az daha güzeldik” kitabı, yaşadığımız bu zor dünyada şairin uyumsuzluğunu açık ediyor. Monica Papi, Mihrap Aydın’ın şiiri üzerine kısa ama, “zor” bir yazı yazdı. Şairin Seyir Defteri’ne özel Mihrap Aydın’ın fotoğraflarını çeken Sıla Tanilli ve Ali Kesgin’e teşekkür ederiz.
Kıssa Devre Konuşmalar (V)’da Eren Barış ile Aras Keser, Türkiye’nin kangren olmuş meselelerini edebiyatın tarihiyle birlikte ele alıyorlar. Bu noktada sözcüklerin şiddeti, bir şairin mahlası, yürüyüşler, inkâr veçheleri konuşmanın krizleri olarak yer alıyor. şerhh derginin yayın kurulu üyesi Eren Barış, geçtiğimiz yıl edebiyat eleştirmeni Hüseyin Cöntürk’ün mektuplarından derlediği Eleştirmenin Arzusu (YKY, 2015) adlı kitabının yanında tarih söyleşilerini içeren Tarihi Sökmek (Phoenix, 2015) adlı kitabını yayımladı. 6
Soruşturma bölümünde Türkiye’de yayıncılık kültürünün hal-i pür melalini, minör yayıncılık yapan yayınevleriyle (Lemis, Norgunk, Encore, Sinek Sekiz, BGST) birlikte sorguladık. Bu soruşturma, yayınevlerinin somut sorunlarının yanı sıra eleştiri faaliyetinin güncel vaziyetine dair de kritik bir not düşüyor. Umarız bu dosyamız yayıncılık faaliyetinin mevcut ve gelecekteki sorunlarına yönelik bir tartışmanın fitilini ateşler.
Söyleşide, nev’i şahsına münhasır bir yazarı konuk ettik: Gani Met. Uzun zamandır yazılarını blogundan takip ettiğimiz Gani Met’e erotik edebiyatın Türkçe dimağı diyebiliriz. Gani Met, kendi deyimiyle “toplumsal cinsiyet karıştırıcısı” olarak aktivistliğinin yanında eleştirel gücü yüksek yazılar kaleme alıyor. Gani Met’i daha önceden okuyan, bilen LGBTİ hareketinin dışındaki okurlar için söyleşiye ek olarak onun üç denemesini takdim etmenin heyecanını yaşıyoruz. Söyleşiye özel Gani Met’in fotoğraflarını çeken Cemil Batur Gökçeer’e teşekkür ederiz.
Bu sayının dosya konusu olarak edebiyat kuramına dair çeşitli tartışmaları ele aldık. Bu dosyayı önceki sayılarımızda bize düşünsel mesaisiyle yeni yollar açan, şerhh’in yeni yayın kurulu üyesi Emre Koyuncu hazırladı. Dosyanın ilk yazarı Adem Gergöy, edebiyatta metin-yazar ilişkisini T.S. Eliot, R. Barthes ve M. Foucault’nun düşüncelerinden yola çıkarak analiz ediyor. Bu yazıda 20. yüzyıl edebiyat tartışmalarında kritik tema olan “yazarın ölümüne” odaklanılıyor. Ayşen Gençtürk ise yazısında Viktor Şklovski düşüncesi özelinde Rus Biçimlerinin sanat tartışmaları ile Gilles Deleuze ve Felix Guattari’nin felsefe temelli sanat yaklaşımına dair mukayeseli bir inceleme yapıyor. Yeninin yaratımında algı, algılam, duygu, duygulam kavramlarına ilişkin hem Rus Biçimcilerinin hem Deleuze-Guattari’nin düşüncesinden yola çıkarak bir tartışma yürütüyor. Bu yazı, şiirden felsefeye, resimden güncel sanata sanatın, sanatçının, sanat eserinin neliğine dair edebiyatın alanından bir perspektif sunuyor. Dosyanın son yazısı olarak Mesut Koçyiğit, Rus düşünür Mikhail Bahtin’in kuramını ele alarak epik ve roman türlerinde yazarın, karakterlerin, zamanın konumlarını tartışıyor. Bu yazıya da ilham veren Bahtin’in edebiyat kuramı, güzel sanatlardan sosyal bilimlere iktidar mefhumunun eleştirisini de gündeme getiriyor.
Cassis Cotton, müzikten sinemaya uzanan kendine özgü yazı stiliyle şerhh’te yer almaya devam ediyor. Bu yazısında, yönetmen Artavazd Ashoti Peleshyan’ın flmleri üzerine tefekkürde bulunuyor. Peleshyan, 20. yüzyıl Sovyet Ermeni yönetmenlerinden Mikhail Vartanov ve Sergei Parajanov’la birlikte adı anılabilecek bir yönetmen. Cotton’un yazısı, Peleshyan’ın filmlerini bu iki Ermeni sinemacının yanı sıra Dziga Vertov ve Andrei Tarkovsky’nin sinemasıyla beraber düşünmeye sevk ediyor. Yazının Fransızcadan çevirisi için P. Burcu Yalım’a teşekkür ederiz. Dergimizin imtiyaz sahibi ve sorumlu yazı işleri müdürü P. Burcu Yalım, filozof Alain Badiou’nün Fransız Felsefesinin Macerası (Metis, 2015), sosyolog Meyda Yeğenoğlu’nun Avrupa’da İslâm, Göçmenlik ve Konukseverlik (İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2016) ve sosyolog Pierre Bourdieu’nün Akademik Aklın Eleştirisi (Metis, 2016) adlı kitabını Türkçeye tercüme etti.
Ezgi Kılınçaslan, bir video-sanatçısı olarak üç kez gidip yerinde takip ettiği ve çekimlerini yaptığı Kırkpınar Yağlı Güreşleri’ni erkeklik, iktidar ve siyaset ışığında ele alıyor. Bir sanatçının sahaya dair bakış açısını kendi deneyimini de içeren bir şekilde sorguluyor.
şerhhistan bölümünde gazeteci-yazar Ümit Bayazoğlu, Ankara’nın en eski muhitlerinden Bentderesi’ni yazısına taşıyor. Bentderesi’nin dönüşümünü tarihsel ve sosyal açıdan ele alıyor. Ermenilerin, Rumların ve Yahudiler’in hayat damarlarının kesildiği 1916 Ankara Yangını’nı yazar Refik Halit Karay’ın gözünden bize aktarıyor. Cumhuriyet ile gelişen yeni sosyal elitin, Bentderesi ve civar muhitlerle olan kültür ve sınıf çatışmasını da gözler önüne seriyor. Bu yazıya özel bir minyatür çalışması hazırlayan Öykü Özer’e müteşekkiriz.
Murat Özbek, edebiyat eleştirmeni Paul de Man’ın Körlük ve İçgörü kitabının bir incelemesini yazdı. Bu kitap, 20. yüzyılın edebiyat eleştirisinin önemli isimlerinin metinlerini tartışmaya açıyor ve en temelde eleştirmenlerin edebiyatın gizemini arındırırken aslında bir tür körlüğe saplandıklarını belirtiyor. Özbek’in yazısı daha çok J. Derrida’nın Rousseau okumasının bir eleştirisine odaklanıyor.
Alper Göbel, yazar-yönetmen Alain Robbe-Grillet’nin kendisiyle yapılmış söyleşilerinden oluşan “Erotik Düş Makinası” adlı kitaptan hareketle onun imge ve seslerinin izini sürüyor. Yeni Roman anlayışından modern sinemaya Grillet’nin bir portresini çıkarıyor.
Monica Papi, Barış Özgür’ün şiirlerini eylem-şiir olarak betimlediği bir kavramsallaştırmayla kısaca analiz ediyor. Papi, şairin bahislerini sesleri aşan bir sese, bir edime sürüklediğini söylüyor. Günümüz genç kuşak şairlerini etkileyen bir isim olarak Barış Özgür’ü daha geniş çerçevede ele almak gerektiği aşikâr.
Külliyat bölümünde iki ayrı çalışmaya yer verdik. Bunlardan ilki, Bülent Ecevit’in Gergedan dergisinin Temmuz-1988 sayısında Ankara’da 1950’li yılların başlarında faaliyet göstermiş olan Helikon Derneği ilgili yazısı. Bu dernek, Ece Ayhan’dan Bülent Arel’e, İlhan Usmanbaş’tan Bilge Karasu’ya dönemin önemli edebiyatçılarının, müzisyenlerinin ve ressamlarının buluştuğu bir yerdi. Ankara’nın ve hatta Türkiye’nin kültür-sanat dünyasına yön veren bu dernek, isminden dolayı 6-7 Eylül pogromunun hemen akabinde provokatif baskılar neticesinde kapanmak zorunda kaldı. Türkiye’de azınlıklara yönelik utanç verici bu olay, 60 yılı devirmişken bu yazıyı arşivlerden sökmek istedik. Bu yazının yayımlanmasına izin veren Gergedan’ın o dönemki yayın yönetmeni Enis Batur’a; yıllar önce Bülent Ecevit’in bu yazısından bizi haberdar eden Tansu Açık’a müteşekkiriz. Külliyatın ikinci çalışması ise şair İlhan Berk’in ressam Komet’e yolladığı iki mektuptan oluşuyor. Bu mektupların arşiv belgesi olmasının yanı sıra bir şair ile bir ressamın edebiyata dair temasını göstermesi açısından da değerli olduğunu düşünüyoruz. Komet’e desteği ve ilgisi için teşekkür ederiz.
şerhh playlist (vol.III), bu sayıyı hazırlarken kulak kesildiğimiz seslerden, müziklerden oluşuyor. Karekodu kullanarak ya da şu linkten: https://goo.gl/z8LesV şerhh playlist (vol.III)’e ulaşabilirsiniz.
Derginin tasarım yükünü sırtlayan, güzel bir çalışma dinamiği yakaladığımız Ece Eldek’e; derginin kritik süreçlerinde öneri ve yorumlarıyla bizi yönlendiren Duygun Göktürk’e; destek ve ilgilerini hep hissettiğimiz Aras Yayıncılık’tan Yetvart Tomasyan ve Payline Tomasyan’a ve şerhh derginin yayımlanmasına önayak olan, Balkon Kitap’tan P. Burcu Yalım’a teşekkür ederiz. Dergide yer alan ilanlar, gönül ve fikir yakınlığı kurduğumuz çalışmalara, çabalara ve kitaplara destek olarak yayımlanmıştır. Bu sayıda yazan ve katkıda bulunan herkese teşekkürü bir borç biliriz, onlar olmasa bu sayı daha eksik olurdu.
Eren Barış & Alper Göbel
Haziran 30, 2016 Haziran 1, 2017 kitapbalkonarşiv, blogson, güncel, son sayı
Önceki yazı1. Sayı
Sonraki yazıGani Met ile Söyleşi