Gıda Güvenilirliği Bilgi Formu
Download "Gıda Güvenilirliği Bilgi Formu"
1 Gıda Güvenilirliği Bilgi Formu Mart 2015
3 Bilgi Formu No: 399 Mart 2015 Gıda Güvenilirliği ANAHTAR BİLGİLER Yeterli miktarda güvenilir ve besleyici gıdaya erişim yaşamın devamı ve sağlığın geliştirilmesi açısından önemlidir. Zararlı bakteri, virüs, parazit veya kimyasal madde içeren güvenilir olmayan besinler ishalden kansere kadar geniş bir aralıkta 200 den fazla hastalığa yol açmaktadır. Gıda ve su kaynaklı ishalli hastalıklar birçoğu çocuklar olmak üzere her yıl tahminen 2 milyon ölüme neden olmaktadır. Güvenli gıda, beslenme ve gıda güvenilirliği ayrılmaz biçimde birbirleri ile bağlantılıdır. Güvenli olmayan gıdalar özellikle yenidoğanların, küçük çocukların, yaşlıların ve hastaların etkilendiği kötü beslenme hastalık kısır döngüsüne neden olmaktadır. Gıda kaynaklı hastalıklar sağlık hizmeti sistemini zorlayarak ve ulusal ekonomi, turizm ve ticarete zarar vererek sosyoekonomik gelişimi sekteye uğratır. Günümüzde gıdalar, üretildikleri yerden tüketildikleri yerlere kadar birçok ulusal sınır kat etmektedir. Devletler, üreticiler ve tüketiciler arasındaki güçlü işbirliği gıda güvenilirliğinin sağlanmasına yardımcı olacaktır. GIDA KAYNAKLI HASTALIKLAR VE SEBEPLERİ Gıda kaynaklı hastalıklar genellikle bulaşıcı veya zehirleyici (toksik) karakterdedir. Bu hastalıklar bakteri, virüs, parazit veya kimyasal maddeleri içeren kontamine olmuş gıda veya suyun vücuda alınmasıyla meydana gelirler. Gıda kaynaklı patojenler (hastalık yapıcılar) ağır ishale veya sakatlığa neden olabilecek menenjit gibi bulaşıcı hastalıklara neden olabilir. Kimyasal kontaminasyon akut zehirlenmeye ya da kanser gibi uzun vadeli hastalıklara yol açabilir. Gıda kaynaklı hastalıklar uzun dönemli sakatlıklara ve ölümlere neden olabilirler. Güvenli olmayan gıdalara örnek olarak hayvansal kaynaklı pişmemiş gıdalar, dışkı ile kontamine olmuş meyve ve sebzeler, deniz biyotoksinleri içeren kabuklu deniz ürünleri gösterilebilir. 1
4 Bakteriler: Salmonella, Campylobacter ve Enterohaemorrhagic Escherichia coli her yıl milyonlarca kişiyi etkilemektedir. Gıda kaynaklı olan bu patojenler zaman zaman şiddetli ve ölümcül sonuçlar doğurabilir. Patojenlerin semptomları arasında ateş, baş ağrısı, bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishal yer almaktadır. Salmonella salgınlarına neden olan gıdalara örnek olarak yumurta, kümes hayvanları ve diğer hayvansal gıdalar verilebilir. Campylobacter salgınları çoğunlukla çiğ süt, az pişmiş kümes hayvanları ve içme suyu kaynaklıdır. Enterohaemorrhagic Escherichia coli patojeni ise genellikle pastörize edilmemiş süt, az pişmiş et ve taze meyve ve sebzelerde görülmektedir. Gebelikte geçirilen Listeria enfeksiyonu düşüğe ya da yenidoğan bebeklerde ölüme neden olabilir. Hastalığın gerçekleşme sıklığı oldukça düşük olmasına rağmen özellikle yenidoğan bebekler, çocuklar ve yaşlılarda oldukça şiddetli ve kimi zaman ölümcül sonuçlar doğurması nedeniyle Listeria enfeksiyonu en önemli gıda kaynaklı enfeksiyonlar arasında sayılmaktadır. Listeria monocytogenes pastörize edilmeyen süt ürünlerinde ve çok sayıda hazır gıdada bulunabilmekle birlikte düşük sıcaklıklarda üreyebilir. Vibrio cholerae kontamine su ve gıdalar yoluyla insanlara bulaşmaktadır. Semptomları arasında karın ağrısı, kusma ve şiddetli su kaybına neden olan ve muhtemelen ölümle sonuçlanan profüz sulu ishal yer almaktadır. Pirinç, sebzeler, yulaf ve çok sayıda deniz ürünü kolera salgınlarıyla bağlantısı bulunan gıdalardandır. Bakteriler nedeniyle ortaya çıkan enfeksiyonların tedavisinde, antibiyotiklerin de içinde yer aldığı antimikrobiyaller önemli bir yer tutmaktadır. Ancak, insan sağlığında ve veterinerlikte bu antimikrobiyallerin fazla ve yanlış kullanımı; insanlarda ve hayvanlarda bulaşıcı hastalıkların tedavisini etkisiz kılan dirençli bakterilerin ortaya çıkması ve yayılmasıyla ilişkilendirilmektedir. Virüsler: Norovirüs enfeksiyonlarının semptomları arasında mide bulantısı, aşırı kusma, sulu ishal ve karın ağrısı yer almaktadır. Uzun süreli karaciğer hastalığına neden olan Hepatit A virüsü çiğ ya da pişmemiş deniz ürünleri ya da kontamine çiğ tarım ürünlerinden bulaşmaktadır. Genellikle gıda kontaminasyonunun kaynağı enfekte yemekhane çalışanlarıdır. Parazitler: Balık kaynaklı trematodlar gibi bazı parazitler sadece gıda yoluyla bulaşmaktadır. Örneğin Echinococcus spp. gibi diğer parazitler gıda ya da doğrudan hayvanla temas yoluyla bulaşmaktadır. Ascaris, Cryptosporidium, Entamoeba histolytica ya da Giardia gibi diğer parazitler su ya da toprak yoluyla gıda zincirine girerek taze tarım ürünlerini kontamine edebilirler. 2
5 Güvenilir gıda için 5 anahtar Temizli e önem verin Neden? 4 Yemek yapmaya başlamadan önce de, yemek hazırlarken de ellerinizi sık sık yıkayın. 4 Tuvaletten çıktıktan sonra ellerinizi mutlaka yıkayın. 4 Yemek hazırlarken kullandığınız aletleri ve tezgahı temizleyerek mikroplardan arındırın. 4 Mutfağınızı ve yiyeceklerinizi zararlı böcek, haşere ve diğer hayvanlardan koruyun. Pi mi ve çi gıdaları ayrı tutun Neden? 4 Et, tavuk, balık gibi çiğ yiyecekleri diğer gıdalarla temas ettirmeyin. 4 Bıçaklar, doğrama tahtaları gibi mutfak aletlerini çiğ yiyeceklerde kullandıysanız, başka yiyiceklerde kullanmayın. 4 Yenmeye hazır gıdaların çiğ gıdalarla temasını engellemek için kapalı uygun kaplarda saklayın. Toprakta, suda, hayvanlarda ve insanlarda pek çok tehlikeli mikrop bulunur. Bu mikroplar eller, temizlik bezleri ve özellikle doğrama tahtası gibi mutfak aletleriyle taşınır; biz farkına bile varmadan yiyeceklerimize bulaşıp, gıda kaynaklı zehirlenmelere ve hastalıklara neden olur. Özellikle et, kümes hayvanları, deniz ürünleri gibi çiğ gıdalar ve bunların sularında tehlikeli mikroplar olabilir. Bu tehlikeli mikroplar yemek hazırlama ya da saklama esnasında diğer gıdalara da bulaşabilirler. 70 C yice pi irin Neden? 4 Özellikle et, tavuk, yumurta ve balık gibi gıdaları iyice pişirin. 4 Çorba ve sulu yemekleri tamamen piştiğinden emin olana dek kaynatın (70 C). Et ve tavuğun suyu kanlı değil, berrak olmalıdır. En iyisi termometre kullanmaktır. 4 Pişmiş yemeği tekrar ısıtırken tamamen ısınmasına dikkat edin. Doğru pişirerek, yiyeceklerdeki tehlikeli mikropların hemen hepsini yok edebiliriz. Yapılan araştırmalar 70 C ye kadar ısıtılan gıdaların yenmesinin güvenli olduğunu göstermektedir. Özellikle kıyma, rosto, iri kemikli et parçaları ve bütün tavuk pişirirken buna dikkat edin. Tehlikeli bölge! 60ϒC 5ϒC Yiyeceklerinizi do ru ısıda saklayın Neden? 4 Pişmiş yemekleri oda ısısında 2 saatten fazla bırakmayın. 4 Tüm pişmiş ve bozulabilir yiyecekleri hemen buzdolabına koyun (buzdolabının içi 5 C den soğuk olmalıdır). 4 Pişmiş yemekler tabağa koyana dek sıcak tutulmalıdır (60 C üzerinde). 4 Yiyecekleri buzdolabında bile olsa uzun süre saklamayın. 4 Donmuş gıdaları oda ısısında bekleterek çözmeyin. Temiz su, temiz malzeme kullanın Neden? 4 Temiz su kullanın. 4 Ezik, çürük olmayan taze gıdaları seçin. 4 Pastörize süt gibi, mikrop arındırma işlemlerinden geçmiş gıdaları seçin. 4 Çiğ tüketilecek sebze ve meyveleri iyice yıkayın. 4 Son kullanma tarihi geçen gıdaları yemeyin. Bilmek = Korumak 2015 DÜNYA SA LIK GÜNÜ #güvenilirgıda Oda ısısında bırakılan yiyeceklerde mikroplar hızla ürer. 5 C den soğukta ve 60 C deki sıcakta ise mikroplar üremez ya da üremesi yavaşlar. Ancak bazı tehlikeli mikroplar 5 C deki soğukta bile üreyebilir. Su ve buz da dahil, ham mamullere tehlikeli mikroplar ve kimyasal maddeler bulaşmış olabilir. Hasarlı ve yumuşamış yiyeceklerde zehirli kimyasal maddeler oluşabilir. Çiğ malzemeyi özenle seçmek ya da sadece yıkamak ve soymak gibi basit önlemler tehlikeyi en aza indirir DÜNYA SAĞLIK GÜNÜ 2015 Dünya Sağlık Gününün teması Gıda Güvenilirliğidir. Prionlar: Protein içeren enfekte etkenlerden oluşan prionlar, dejeneretif sinir sistemi hastalığına yol açmaktadır. Sığırlarda görülen bovin spongiform ensefalopati (BSE ya da deli dana hastalığı), insanlarda görülen varyant Creutzfeldt-Jakob hastalığı ile ilişkilendirilen bir prion hastalığıdır. Prion etkenlerin insanlara en muhtemel bulaş yolu örneğin beyin dokusu gibi belli risk maddelerini içeren bovin ürünlerinin tüketilmesidir. Kimyasallar: Sağlık kapsamında ele alınacak en önemli kimyasallar toksinler ve çevresel kirleticilerdir. Doğal yollarla oluşan toksinler mikotoksinler, deniz biyotoksinleri, siyanojenik glikozidler ve zehirli mantarla gelişen toksinlerdir. Mısır ve tahıl gibi temel gıdalarda aflatoksin ve yüksek miktarda mikotoksin içerebilir. Uzun süreli maruz kalma bağışıklık sistemini ve normal gelişimi etkilenebilir ya da kansere neden olabilir. Persistan organik pollutanlar (POP) çevrede ya da insan vücudunda biriken bileşenlerdir. POP lara örnek olarak dioksinler ve endüstriyel süreçler ve atık yakma sürecinin istenmeyen yan ürünleri olan poliklorobifenil gösterilebilir. POP lar dünya genelinde çevrede bulunmakta ve hayvansal gıda zincirlerinde birikmektedir. Dioksinler yüksek oranda toksik özelliğe sahiptir ve üreme sisteminde, bağışıklık sisteminde, sinir sisteminde ve hormonal bozukluklara neden olmaktadır. Dioksinler kansere de neden olabilir. Ağır metallere örnek olarak kurşun, kadmiyum ve civa gösterilebilir. Ağır metaller sinir sistemi ve böbrekte hasara yol açmaktadır. Gıdaların ağır metallerle kontamine olması hava, su ve toprak kirliliği yoluyla gerçekleşmektedir. 3
6 DEĞİŞEN DÜNYA VE GIDA GÜVENİRLİLİĞİ Güvenilirliği olan gıda stokları ulusal ekonomileri, ticaret ve turizmi desteklemekte, gıda ve beslenme güvenliğine katkı sağlayarak sürdürülebilir kalkınmanın temelini oluşturmaktadır. Kentleşme ve seyahat de dahil olmak üzere tüketici alışkanlıklarında görülen değişimler halka açık yerlerde hazırlanan gıdaları satın alan ve tüketen insan sayısını da arttırmıştır. Küreselleşme, geniş yelpazedeki gıdalara yönelik büyüyen bir tüketici talebini tetiklemiş, bu sürecin sonucunda ise giderek daha karmaşık bir hal alan ve daha uzun bir küresel gıda zinciri oluşmuştur. Dünya nüfusunun her geçen gün artmasıyla gıdaya yönelik artan talepleri karşılamak amacıyla tarım ürünleri ve hayvansal ürünlerin güçlendirilmesi ve endüstriyelleşmesi gıda güvenilirliğinde hem fırsatlara hem de zorluklara neden olmuştur. Sıcaklık değişimlerinin gıdaların üretiminde, saklanmasında ve dağıtımında karşılaşılan riskleri de değiştirmesi nedeniyle iklim değişikliğinin de gıda güvenilirliğini etkilemesi öngörülmektedir. Bu zorluklar, gıda güvenilirliğinin sağlanması konusunda gıda üreticileri ve gıda satıcılarına büyük bir sorumluluk düşmektedir. Ürün dağıtımının hızı ve kapsamı nedeniyle yerel düzeyde gerçekleşen olaylar çok kısa sürede uluslararası bir acile dönüşebilir. Son on yıla baktığımızda her kıtada şiddetli gıda kaynaklı hastalık salgınlarının gerçekleştiğini ve bu salgınların şiddetinin çoğunlukla küresel ticaret nedeniyle arttığını söyleyebiliriz yılında gerçekleşen (yalnızca Çin de bebeği ve küçük çocuğu etkileyerek 6 ölümle sonuçlanan) bebek mamasındaki melamin kontaminasyonu ve 2011 yılında Almanya da gerçekleşen, kontamine çemen otu ile ilişkilendirilen, Avrupa dan ve Kuzey Amerika dan çok sayıda vakanın bildirildiği ve 53 kişinin hayatını kaybettiği Enterohaemorrhagic Escherichia coli salgını büyük çaplı gıda salgınlarına örnek olarak verilebilir de Almanya da görülen E. Coli salgını Avrupa Birliğine üye 22 ülkede çiftçiler ve endüstriler için 1.3 milyar dolarlık bir zarara, acil yardım harcamalarında ise 236 milyon dolarlık bir harcamaya neden olmuştur. 4
7 GIDA GÜVENİRLİLİĞİ: HALK SAĞLIĞI ÖNCELİĞİ Güvenilir olmayan gıdalar küresel sağlığı tehdit etmektedir. Bebekler, küçük çocuklar, hamileler, yaşlılar ve altta yatan başka bir hastalığı olanlar hassas gruptadır. Gıda ve su kaynaklı ishalle seyreden hastalıklar birçoğu çocuklar olmak üzere özellikle gelişmekte olan ülkelerde her yıl yaklaşık olarak 2 milyon ölüme neden olmaktadır. Güvenli gıda, beslenme ve gıda güvenilirliği ayrılmaz biçimde birbirleri ile bağlantılıdır. Güvenli olmayan gıdalar özellikle yenidoğanlar, küçük çocuklar, yaşlılar ve hastaları kötü beslenme hastalık kısır döngüsüne maruz bırakır. Gıdaların güvenilir olmadığı durumlarda insanlar daha sağlıksız beslenme biçimlerine yönelerek kimyasal ve mikrobiyolojik sağlık risklerini içeren güvenilir olmayan gıdaları tüketmektedir. Politikalar ve düzenleyici çerçevelerin geliştirilmesinde, gıda üreticileri ve tedarikçilerinin gıda zincirinin başından sonuna kadar sorumluluklarını yerine getirmesi ve tüketicilere güvenilir gıda sunmasını sağlamak amacıyla etkili gıda güvenirliliği sistemlerinin kurulması ve uygulanmasında önemli bir rol oynadıkları için hükümetler gıda güvenliğini bir halk sağlığı acili olarak görmelidir. Gıda, üretim ve dağıtımın herhangi bir aşamasında kontamine olabilir. Bu nedenle temel sorumluluk gıda üreticilerine düşmektedir. Ancak, gıda kaynaklı hastalıkların büyük bir bölümü gıdaların evlerde, gıda hizmeti sunan işletmelerde ya da marketlerde uygun olmayan ya da yanlış şekilde hazırlanması sonucu ortaya çıkmaktadır. Gıdayı hazırlayanlar ve tüketiciler kendi sağlıkları ve diğer insanların sağlığı için satın alma, satış ve hazırlama esnasında uymaları gereken hijyenik uygulamalar gibi temel konularda oynamaları gereken rolü tam olarak anlayamamaktadır. Gıdaların daha güvenilir hale getirilmesi sürecine herkes katkı sağlayabilir. Etkili eylemlere örnek verecek olursak: Politika yapıcılar için: Aciller esnasında da olmak üzere tüm gıda zinciri boyunca gıda güvenilirliği risklerine müdahale edilmesi ve bu risklerin yönetilmesi için uygun gıda sistemleri ve altyapılarının (örn. Laboratuvarlar) kurmak ve çalışmalarını devam ettirmek; Halk sağlığı, hayvan sağlığı, tarım ve diğer sektorler arasında daha iyi iletişim ve ortak eylem için çok sektörlü işbirliği geliştirmek; Gıda güvenilirliği başlığını daha geniş kapsamlı gıda politikalarına ve programlarına (örn. Beslenme ve gıda güvenliği) entegre etmek; Yerel düzeyde üretilen gıdaların uluslararası güzeyde güvenilir olduğundan emin olmak için küresel düşünmek yerel davranmak. Gıdayı hazırlayarak satanlar ve tüketiciler için: Kullanılan gıdayı bilmek (gıda paketleri üzerinde etiketlerin okunması, bilgilendirilmiş bir seçim yapmak, ortak gıda tehlikeleri konusunda bilgi sahibi olmak); 5
8 Gıdaların işlenmesi ve hazırlanması aşamasında evde, restoranlarda ya da yerel pazarlarda hazırlanan yiyecekler için DSÖ nün geliştirdiği Güvenilir Gıda için Beş Anahtar kuralını uygulamak; Sebze ve meyve yetiştiriken DSÖ nün mikrobiyal kontaminasyonu azaltmak amacıyla Güvenilir Sebze ve Meyve Yetiştirmek için Beş Anahtarı uygulamak. DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜNÜN MÜDAHALESİ Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) güvenilir olmayan gıdalarla bağlantılı halk sağlığı tehditlerinin küresel düzeyde önlenmesi, tespiti ve bunlara müdahale edilmesi sürecini kolaylaştırmayı amaçlamaktadır. DSÖ tüketicilerin yetkililere ve gıda tedariği sürecine güven duymasının sağlanmasını hedeflemektedir. Bu hedef doğrultusunda, DSÖ Üye Ülkelerin gıda kaynaklı riskleri önlemesi, tespiti ve yönetmesi için gerekli kapasiteyi geliştirmesine yardımcı olmaktadır. Bu kapsamda: Gıda nereden gelirse gelsin güvenilir olduğuna emin olmak için, Codex Alimentarius olarak bilinen uluslararası gıda standartları, rehberleri, tavsiyelerine temel oluşturan mikrobiyolojik ve kimyasal tehlikelerin bağımsız olarak bilimsel değerlendirmesi yapılmakta; Genetik modifikasyon ve nanoteknoloji gibi gıda üretiminde kullanılan yeni teknolojilerin güvenilirliği değerlendirilmekte; Ulusal gıda sistemleri ve yasal çerçevenin iyileştirilmesi ve gıda güvenilirliği risklerinin yönetilmesi için uygun altyapının oluşturulması desteklenmektedir. Gıda güvenilirliği acillerinde hızlı bilgi paylaşımını hedefleyen Uluslararası Gıda Güvenilirliği Yetkilileri Ağı (INFOSAN) Dünya Sağlık Örgütü ve Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (GTÖ) tarafından geliştirilmiştir; DSÖ nün Güvenilir Gıda İçin 5 Anahtar önerisi ve eğitim materyalleri ışığında sistematik hastalık önleme ve farkındalık programları yoluyla güvenilir gıda işleme süreçleri teşvik edilmekte; Uluslararası Sağlık Tüzüğü (2005) kapsamında yer alan gıda güvenilirliği başlığının ulusal politikalar ve programlara entegre edilmesi ve gıda güvenilirliğinin sağlık güvenliğinin önemli bir bileşeni olarak değerlendirilmesi savunulmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü üretimden tüketime tüm gıda zinciri sürecinde gıda güvenilirliğinin sağlanması amacıyla Gıda ve Tarım Örgütü, Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü ve diğer uluslararası örgütlerle yakın çalışmalar yürütmektedir. 6
Gıda Kaynaklı İnfeksiyon Hastalıkları
Gıda Kaynaklı İnfeksiyon Hastalıkları Dr. Serap Şimşek-Yavuz İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Gıda Kaynaklı İnfeksiyon Hastalıkları
Gıda Zehirlenmesi ve Önlenmesi
(16.12.2001) İçindekiler... 1 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Oluşur?... 1 Gıdalara Nasıl Bulaşma Olur?... 2 Gıda Zehirlenmesi Nasıl Önlenir?... 3 Bazı Yaygın Gıda Zehirleyen Bakteriler... 3 Salmonella... 3 Bacillus...
Gıda zehirlenmeleri neden önemlidir?
GIDA KAYNAKLI İNTOKSİKASYON VE ENFEKSİYONLAR Gıda zehirlenmesi nedir? 1 2 İNTOKSİKASYON TİPİ GIDA ZEHİRLENMESİ Bazı bakteriler gıda üzerinde gelişerek toksin üretirler ve toksin içeren gıdanın tüketilmesi
Türk Gıda Güvenliği Gereklilikleri
Türk Gıda Güvenliği Gereklilikleri Temmuz 2013 İşbu belge ServSafe Gıda Güvenliği Online Kursu nun bölümlerinden organize edilmiştir. Kurs içeriği ve Türkiye deki gıda güvenliği gereklilikleri arasındaki
İki temel sorun. Gıda güvenliğinin yetersizliği Gıda güvencesizliği
İki temel sorun Gıda güvenliğinin yetersizliği Gıda güvencesizliği Tüm insanların sağlıklı ve aktif yaşamlarını sürdürebilmeleri için, her zaman yeterli, güvenli, besin değeri olan gıdalara ulaşabilmeleri
GIDA KONTROLÜNDE HIFZISSIHHANIN ROLÜ. Mustafa ERTEK
GIDA KONTROLÜNDE HIFZISSIHHANIN ROLÜ Mustafa ERTEK Gıda Güvenliği İnsanların sağlıklı yaşaması için yeterli miktarda gıda alabilmesi ve bu gıdaların sağlık yönünden güvenli olması gerekmektedir. FAO/WHO
HAMİLELİKTE GIDA MADDELERİNDEN KAYNAKLANAN ENFEKSİYONLAR SCHWANGERSCHAFT - INFEKTIONEN DURCH NAHRUNGSMITTEL (TÜRKISCH)
HAMİLELİKTE GIDA MADDELERİNDEN KAYNAKLANAN ENFEKSİYONLAR SCHWANGERSCHAFT - INFEKTIONEN DURCH NAHRUNGSMITTEL (TÜRKISCH) Humanmedizin Österreichische Agentur für Gesundheit und Ernährungssicherheit GmbH
1. Buzdolabı Kullanımı 6. Ellerin Yıkanması
ON DOĞRU MUTFAK UYGULAMASI 1. Buzdolabı Kullanımı 6. Ellerin Yıkanması 2. Donmuş Etlerin Çözündürülmesi 7. Mutfak Bez ve Süngerlerinin Temizliği 3. Etlerin Pişirilmesi 8. Kesme Tahtasının Temizliği 4.
GIDA KAYNAKLI HASTALIKLAR. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006
GIDA KAYNAKLI HASTALIKLAR Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 1 Amaç Eğitimin amacı : Gıda sanayinde hataların sonuçlarını belirtmek. Yaptığımız işin ciddiyetini göstermek. Dikkatli olunmaması durumunda gıdaların
HİJYEN. Sağlıklı yaşama şartlarını öğreten bir bilim dalıdır.
HİJYEN HİJYEN Sağlıklı yaşama şartlarını öğreten bir bilim dalıdır. Aynı zamanda birey ve toplum olarak insan sağlığının korunması ve geliştirilmesini hedefler. Yaşamın verimli, sağlıklı düzeyde uzun süre
Yrd. Doç. Dr. Demet KOCATEPE Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu, Yiyecek İçecek İşletmeciliği Bölümü TURİZİMCİNİN MUTFAĞI
Yrd. Doç. Dr. Demet KOCATEPE Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu, Yiyecek İçecek İşletmeciliği Bölümü TURİZİMCİNİN MUTFAĞI Tüketirken ne yediğimizi düşünüyoruz? Gerçekte ne yiyoruz! SAĞLIK RİSKİ?
KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ BAĞIRSAK PARAZİTLERİ VE KORUNMA YOLLARI BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?
Kalıcı Organik Kirleticiler ve Stockholm (KOK) Sözleşmesi
Kalıcı Organik Kirleticiler ve Stockholm (KOK) Sözleşmesi Kalıcı Organik Kirleticilerin (KOK) özellikleri nelerdir? -Zehirlidirler. - Çevrede kolayca yok olmazlar. -Besin zincirinde birikirler - Hava,
Gıda güvenliği TEHLİKELİ PATOJENLER
Akıllı Satış Otomasyon Programı Akıllı depo-stok kontrol, izlenebilirlik programı BAKTERİLER Salmonella Önemi: İkinci en yaygın gıda kaynaklı hastalık nedeni olarak yılda milyonlarca gıda kaynaklı hastalık
OKUL ÇOCUKLARI İÇİN BESLENME VE GIDA HİJYENİ EL KİTABI
OKUL ÇOCUKLARI İÇİN BESLENME VE GIDA HİJYENİ EL KİTABI SANİTER 2010 GİRİŞ Yaşamımızı sürdürebilmek, büyümek, gelişmek ve birer sağlıklı yetişkin olabilmek için yeterli ve dengeli beslenme şarttır. İçinde
Risk Değerlendirmesi ve Kritik Kontrol Noktaları (TEHLİKE ANALİZİ VE KRİTİK KONTROL NOKTALARI- HACCP)
Risk Değerlendirmesi ve Kritik Kontrol Noktaları (TEHLİKE ANALİZİ VE KRİTİK KONTROL NOKTALARI- HACCP) 1 Ocak 2006 tarihinden itibaren yeni Avrupa Topluluğu Hijyen Yönetmelikleri yürürlükteki 1995 tarihli
Eschericia coli ile Kontamine Su
T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Eschericia coli ile Kontamine Su Kaynaklı Akut Gastroenterit Vaka Artışı Görülen Bir Otel (Antalya, Ekim 2014) Uzm. Dr. Meltem AKIN Türkiye Halk Sağlığı
HİJYEN VE SANİTASYON (LBV104U)
DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HİJYEN VE SANİTASYON (LBV104U) DERS
KENDI ÜLKENIZE DÖNÜŞ
KENDI ÜLKENIZE DÖNÜŞ www.vggm.nl KENDI ÜLKENIZE DÖNÜŞ Yıllardır Hollanda da yaşıyorsunuz, fakat kendi ülkenize döneceksiniz. Vücudunuz Hollanda nın koşullarına alışmış. Eskiden normal olarak yaptıklarınız,
GIDA GÜVENİLİRLİĞİ A.TÜLAY BAGCI BOSI HUTF HALK SAGLIGI AD
GIDA GÜVENİLİRLİĞİ A.TÜLAY BAGCI BOSI HUTF HALK SAGLIGI AD 1 SUNUM PLANI Hayatın Döngüsü Gıda Güvenilirliğinin Önemi Anahtar gerçekler Gıda Güvenilirliği Yasal düzenlemeler Ne yapılmalı?? 2 Hayat Döngüsü
Güvenli Gıda ve Gıda Güvenliği
Güvenli Gıda ve Gıda Güvenliği Mikroorganizma Nedir? Dünyamızda bizimle birlikte binlerce tür canlı yaşar. Gözle görülen (makroskobik) Gözle görülemeyen (mikroskobik) Bunlara mikroorganizma (m.o.)denilmektedir.
Bruselloz. Muhammet TEKİN. Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan Sağlığı Şube Müdürü
Bruselloz Muhammet TEKİN Bulaşıcı Hastalıklar Çevre ve Çalışan Sağlığı Şube Müdürü Bruselloz Esas olarak hayvanların hastalığı olan bulaşıcı bakteriyel bir enfeksiyon hastalığı Hayvanlardan insanlara mikroplu
Viral gastroenteritlere bağlı salgınlar Türkiye ve Dünyada Güncel Durum
Viral gastroenteritlere bağlı salgınlar Türkiye ve Dünyada Güncel Durum Dr.Gülay KORUKLUOĞLU Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Tanımlar Salgın Belirli bir yer (veya populasyonda) ve zamanda, beklenenin üzerinde
Asidik suyun özellikleri. Alkali suyun özellikleri. ph > 11 ORP < -800mV Cl içermez. ph < 2,7 ORP < 1100mV Cl derişimi: 10-80 ppm
Et Endüstrisinde Elektrolize Yükseltgen Su Uygulaması Cem Okan ÖZER, Birol KILIÇ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ GIDA MÜHENDİSLİĞİ Elektrolize yükseltgen su Kontaminasyon=problem Bakteriler otostopçudur.
KANSER TANIMA VE KORUNMA
KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/
SAĞLIK BAKANLIĞI BAKIŞ AÇISI İLE «TEK SAĞLIK» UYGULAMALARI
SAĞLIK BAKANLIĞI BAKIŞ AÇISI İLE «TEK SAĞLIK» UYGULAMALARI Dr. Ebru AYDIN Zoonotik ve Vektörel Hastalıklar Daire Başkanı Halk Sağlığı Uygulamalarında Veterinerlik Hizmetlerinin Rolü Sempozyumu Ankara,
Biyofilm nedir? Biyofilmler, mikroorganizmaların canlı/cansız yüzeye yapışmaları sonucu oluşan uzaklaştırılması güç tabakalardır.
Biyofilm nedir? Biyofilmler, mikroorganizmaların canlı/cansız yüzeye yapışmaları sonucu oluşan uzaklaştırılması güç tabakalardır. Birbirine bağlı bu hücreler genellikle kendilerince üretilen hücre dışı
Tarım politikaları ve DTÖ: Cenevre, Ankara, Vaşington un bakış açısı Bilime dayalı ticaret standartlarının önemi
Tarım politikaları ve DTÖ: Cenevre, Ankara, Vaşington un bakış açısı Bilime dayalı ticaret standartlarının önemi Karen Stuck ABD Kodeks Müdürü DTÖ tarafından referans gösterilen uluslar arası standart
I GİRİŞ. Dört seansın her birinde konuların biri işlenecektir. Konuları tam olarak anlayabilmek için bazı basit gerçeklere bakmamız gerekmektedir.
I GİRİŞ Bu el kitapçığının amacı pişirme; soğutma; çapraz bulaştırma ve temizleme yi içeren dört konudaki bilgileri arttırmaktır. Bu restoranlarınızda ve dışarıya paket servisi yapan mekanlarınızdaki kalite
Araştırma Raporu. GK5 Sağlık Komitesi. Sorun: Pozisyon: Başkan Vekili. Giriş. Anahtar Kelimelerin Tanımları. Genel Bakış
Forum: Sorun: Yazar: GK5 Sağlık Komitesi Yoksul Ülkelerde Salgın Hastalıklardan Kaynaklanan Çocuk Ölümleri Sevim Özkan Pozisyon: Başkan Vekili Araştırma Raporu Giriş Yoksul ülkeler yiyecek, içecek, barınma
NORMAL ÖĞRETİM DERS PROGRAMI 1. Yarıyıl 1. Hafta ( 19.09.2011-23.09.2011 ) Gıda maddelerinin kalite kriterleri Beslenmeyle ilgili genel bilgilerin verilmesi Gıda güvenliği Halk Sağlığı Zoonoz enfeksiyonlarla
Gıda Mevzuatı ve AB Yasalarına Uyum
Gıda,Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü Gıda Mevzuatı ve AB Yasalarına Uyum Zeliha Bahar KENTEL Gıda İşletmeleri ve Kodeks Daire Başkanlığı Kodeks Çalışma Grup Sorumlusu bahar.kentel@tarim.gov.tr
Enterohemorajik Escherichia coli nin Gıda Güvenliği Yönünden Önemi
Enterohemorajik Escherichia coli nin Gıda Güvenliği Yönünden Önemi Escherichia coli Enterobacteriaceae familyasında Gram negatif Mezofil E. coli Min.-Maks. Opt. Sıcaklık( o C) 7-45 37 ph değeri 4.4-9.0
SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI
SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI Yardım edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eğer cevabınız hayır ise siz çok şanslısınız demektir. Çünkü her yıl milyonlarca lira sinüs problemleri
Besinlerin Bozulma Nedenleri
Besinlerin Bozulma Nedenleri Besinlerde Bozulma Nedir? Tüketilebilirlik niteliğinin yitirilmesine yönelik, bileşim ve karakter özelliklerini değiştirebilecek doğrultuda kayıpların olmasına besinlerde bozulma
IDC Savunma Sanayii. Antikor tabanlı tanımlama sistemleri birçok üstün özellikler sahiptir. Yüksek hassasiyette ve kısa sürede hızlı sonuç üretme.
IDC Savunma Sanayii Biyolojik Tabanlı Tanımlama Sistemleri Antikor tabanlı tanımlama sistemleri, biyolojik madde ve mikroorganizmaların tespitinde sayısal ve ayırt edici sonuçlar ile ortamda bulunan biyolojik
Gıda Hijyeni Gıda Hijyeni
BURSA 2006 İçindekil er T abl osu Sayfa 2 Sayfa 19 SON SÖZ Hazırlayan Prof.Dr.Mustaf TAYAR Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi Görükle /BURSA mtayar@uludag.edu.tr http://www.mustafatayar.cjb.net Bilgi
LEGIONELLOSIS. GÜNDEM Havuz - Kimya
LEGIONELLOSIS GÜNDEM Havuz - Kimya L E G I O N E L L A N E D I R? L E J Y O N E R H A S T A L ı Ğ ı V E T U R I Z M M Ü C A D E L E V E K O R U N M A Y Ö N T E M L E R I ...LEGIONNAIRES (LEJYONER) HASTALıĞı,
Kütahya Kamu Hastaneleri Birliği
Aylık E-Bülten, Yıl : 2015 Sayı : 4 Bülten Tarihi: NİSAN 2015 Kütahya Kamu Hastaneleri Birliği TARLADAN TABAĞA GÜVENİLİR GIDA (Dünya Sağlık Günü, 7 Nisan 2015) Dünya Sağlık Örgütü tarafından 7 Nisan 1948'de
Güvenlik Bilgi Formu. 1 Malzemenin Tanımı: 2 Tehlikelerin Tanıtımı. 3 Bileşeni / İçindekiler hakkında bilgi. 4 İlk Yardım Önlemleri
Güvenlik Bilgi Formu 1 Malzemenin Tanımı: Ürün Bilgileri: Ticari İsmi: Buttek Makale Numarası: Malzemenin Uygulanması / Sertleştirici ajanın hazırlanması İmalatçı /Tedarikçi: Tek Metal Profil San. Ve Tic.
Enfeksiyona karşı Koruma Kanununun 43 mad., bend 1 kanununa göre Açıklama (IfSG)
Sağlık Dairesinin mühürü s Enfeksiyona karşı Koruma Kanununun 43 mad., bend 1 kanununa göre Açıklama (IfSG) Kim bilgilendirilmelidir? Gıda sektöründe çalışmaya başlamadan önce Enfeksiyona karşı Koruma
BESLENME DURUMUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ
BESLENME DURUMUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ Beslenmenin değerlendirilmesi nasıl doğru beslenilmesi gerektiği konusunda bilgi verir. Genellikle değerlendirme bir hekim tarafından diyetisyen yardımı ile yapılır.
Toplu beslenme yapilan. olaylarinin analizi. kurumlarda gida zehirlenmesi. beslenme ve kontrol sistemleri sempoyumu nda sunulan tebliğden
Toplu beslenme yapilan kurumlarda gida zehirlenmesi olaylarinin analizi Prof.Dr.. Dilek BOYACIOĞLU ve Prof. Dr. Artemis KARAALİ tarafından, 16-17 17 Kasim 1999 tarihinde 2000li yillarda TSK de beslenme
MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU
MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK ÖZKAN ŞAHİN U.Ü.KARACABEY MYO GIDA TEKNOLOJİSİ PROGRAMI/SÜT OPSİYONU MEMEDEN BARDAĞA AKAN DOĞALLIK Dünya nüfusundaki hızlı artış ile teknolojik gelişmeler insanları tarımsal
Çevremizdeki Kimyasal Maddeler
Çevremizdeki Kimyasal Maddeler Ana Tema Önerilen Süre Kazanımlar Öğrenciye Kazandırılacak Beceriler Yöntem ve Teknikler Araç ve Gereçler Kimyasal maddeler, çevreyi ve insan sağlığını olumsuz yönde etkileyebilir.
MSS GRUP Ölçülebilir Hijyen BİLGİYİ PAYLAŞMAYA HOŞGELDİNİZ. Copyright MSS Grup Ltd Şti. ZİNCİRİN GÜÇLÜ HALKASIYIZ
MSS GRUP Ölçülebilir Hijyen BİLGİYİ PAYLAŞMAYA HOŞGELDİNİZ MSS Hedef Pazarımız Uluslararası Endüstriyel ve Kurumsal Pazarın Temizleme ve Hijyen Sistemleri Alanında Kimyasal Üretimi, Malzeme Tedariki, Lojistik
Sağlığımızı korumak için beslenmemize dikkat etmeliyiz.
Ana Tema Önerilen Süre Kazanımlar Öğrenciye Kazandırılacak Beceriler Yöntem ve Teknikler Araç ve Gereçler Sağlığımızı korumak için beslenmemize dikkat etmeliyiz. - ders saati Sağlıklı beslenmenin önemini
üretimi için akıllı çözümler Sektör raporu Eylül 2012
Güvenli ve hijyenik gıda üretimi için akıllı çözümler Sektör raporu Eylül 2012 Güvenli ve hijyenik gıda üretimi için akıllı çözümler Farklı besin maddelerinin üretilmesi gıda sektörünün görevidir. Ekonominin
AKUT HALK SAĞLIĞI OLAYLARI HIZLI RĠSK DEĞERLENDĠRĠLMESĠ ÇALIġTAYI 23-24 Eylül 2013
AKUT HALK SAĞLIĞI OLAYLARI HIZLI RĠSK DEĞERLENDĠRĠLMESĠ ÇALIġTAYI 23-24 Eylül 2013 Dr. Semra YILMAZ Veteriner Sağlık Ürünleri ve Halk Sağlığı Daire BaĢkanı VETERĠNER SAĞLIK ÜRÜNLERĠ VE HALK SAĞLIĞI DAĠRE
Katılım Öncesi Risk İletişim Semineri 6-7 Mayıs 2014 Belgrad/Sırbistan
Katılım Öncesi Risk İletişim Semineri 6-7 Mayıs 2014 Belgrad/Sırbistan Seminerin Amacı? Aday ve potansiyel aday ülkelere, AB Gıda Güvenlik Otoritesi (EFSA) tarafından AB üye ülkelerinde risk iletişiminin
T.C. BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI
T.C. BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI YİYECEK HİZMETİ VEREN İŞLETMELER VE TEDARİKÇİ FİRMALARDA BESİN GÜVENLİĞİ UYGULAMALARI Yüksek Lisans Tezi Diyetisyen
«2. Türkiye Gıda Güvenliği Algı Araştırması» Samim Saner. 8 Mayıs 2015 5.Gıda Güvenliği Kongresi
«2. Türkiye Gıda Güvenliği Algı Araştırması» Samim Saner 8 Mayıs 2015 5.Gıda Güvenliği Kongresi Bilgilendirme GGD tarafından yapılan 1. Araştırma (2008), 2. Araştırma (2014) ; Avrupa Birliği nin 27 ülkesinde,
LBX-0612 EV&ARABA İÇİN BİBERON ISITICISI. www.loobex.com
LBX-0612 EV&ARABA İÇİN BİBERON ISITICISI Lütfen biberon ve mama ısıtıcısını kullanmadan önce bu kullanma talimatlarını dikkatlice okuyun. www.loobex.com Bu ısıtıcı ile her çeşit bebek maması ve içeceğini
Kimyasal Maddeler. Tehlikeli Kimyasal Maddeler. Patlayıcı, alevlenebilir, kanserojen, tahriş edici v.b gibi maddeler
Kimyasal Maddeler Tehlikeli Kimyasal Maddeler Patlayıcı, alevlenebilir, kanserojen, tahriş edici v.b gibi maddeler Kimya sanayinin faaliyet alanı doğal maddelerin kimyasal yapısını değiştirerek diğer endüstrilerde