Rızaî Taksim Nedir? - İnşaat Hesabı
RIZAÎ TAKSİM NEDİR?
“Rızai taksim”, ya da diğer bir deyişle “rızai paylaşma”, ancak paylı mülkiyetin sona ermesi kaydıyla, paylı mülkiyete konu olan taşınır ya da taşınmazlar için söz konusu olan bir hukuki işlemdir. Paylı mülkiyet, daha önceki yazılarımızda da belirttiğimiz üzere, paydaşların her birinin, paylı mülkiyete konu olan taşınır ya da taşınmaz malın belirli bir kısmına malik olduğu ve fakat paylı mülkiyete konu taşınır ya da taşınmazın bütünü için birlikte hareket etmek zorunda olduğu mülkiyet türüdür. Paylı mülkiyette her bir paydaş, kendi payına düşen kısım için mülkiyet hakkına sahiptir. Bu anlamda, paydaşların kendi payları içerisinde yer alan kısımlar bakımından kullanacakları mülkiyet hakkının, olağan bir mülkiyet hakkından hiçbir farkı yoktur. Yalnızca, taşınır ya da taşınmazın bütününü ilgilendiren konularda, “paylı mülkiyet birliği” olarak ortak karar alıp uygulamaları gerekmektedir.
Bu zorunluluk, bazı durumlarda taraflar arasında uzlaşmazlıklara yol açtığı için, paylı mülkiyetin sona erdirilmesi kurumu sıkça başvurulan bir hukuki yoldur. Paylı mülkiyet, uygulamada daha çok “PAYLAŞMA (TAKSİM)” dediğimiz yol ile sona erdirilir. Buna göre, paylı mülkiyete konu olan taşınır ya da taşınmaz mal, artık paylı mülkiyet konusu olmaktan çıkar ve her bir paydaş, artık ötekileriyle hiçbir ilintisi bulunmayan ferdî bir mülkiyete sahip olur. Bu mülkiyet, paylı mülkiyet birlikteliğinden arınmış, normal bir mülkiyet olma özelliğini taşır.
Paylı mülkiyetin sona ermesini, paydaşlardan her biri isteyebilir. Fakat bu istemin de belirli sınırları vardır. Şu durumlarda, paylı mülkiyet birlikteliğinin sona erdirilip ferdî mülkiyete geçiş talep edilemez:
1- Paylı mal, sürekli bir amaca özgülenmiş bir malsa. (Örneğin: Kat mülkiyetine konu apartmanlarda, asansör veya merdiven gibi ortak alanlar, kat maliklerinin paylı mülkiyetinde olup, Kat Mülkiyeti Kanunu gereği “ortak amaca” özgülenmiştir ve kat malikleri ortaklığın giderilmesini dava edemez.)
2- Paydaşlar, paylı mülkiyete tâbi taşınır ya da taşınmazın, belirli bir süre boyunca ferdî mülkiyete dönüşmesini önleyici bir sözleşme yapmışsa. (İdame-i Şüyu sözleşmesi denir.)
3- Paylı malın taksim edilmesini isteyen, bu istemini kötü niyetli olarak, uygun olmayan bir zamanda istemişse.
Bir veya birkaç paydaşın, yukarıda sayılı engellere takılmadan, geçerli şekilde paylaşma istemeleri ile paylaşma borcu doğunca, bu borç rızaen yerine getirilir, yani mahkemeye başvurmadan paylaşma yapılarak paylı mülkiyet sona erdirilirse, mesele yoktur. Buna rızai taksim ya da rızai paylaşma denir. Taraflar bu paylaşmayı, malı parçalara ayırarak (ifraz) veya satıp bedelini paylaşmak suretiyle sağlayabilirler. Fakat bir taşınmazın bu tarzda paylaştırılması için RESMİ SENET yapılması gerekir. Bu senet, tapu sicil müdürlüğünde yapılır ve paylı mülkiyetin sona erdiği, tapu kütüğüne tescil edilir.
Hukuk, NEDİRrıza-i taksim, rıza-i taksim nedir, rızai taksim, rızai taksim nedir