Prof. Dr. Kaan Aydos » ERKEKTE SAĞLIKLI ÜREME DİYETİ
Çocuk yapmaya karar verildiğinde erkeğin nasıl besleneceği önemlidir. Sağlıklı üreme diyeti erkekte şu nedenlerden dolayı önemlidir:
DNA’NIN KORUNMASI VE DESTEKLENMESİ
Bebeğinizin yarısı sizin DNA’larınız tarafından oluşturulur, diğer yarısı da eşinizin. Bazı kimyasallar ve hatalı beslenme DNA’ya hasar verebilir. Oysa DNA’yı koruyucu antioksidanlar ve yiyecekler içeren sağlıklı beslenme DNA hasarlarının doğal tedavisidir. Sigara, tarım ilaçları, alkol ve kimyasal toksinler nedeniyle zarar görmüş DNA’nın onarımında sağlıklı üreme diyetinin önemli olduğu gösterilmiştir. Sağlıklı erkeklerde bile spermlerin %85’inin DNA’sı bir şekilde hasarlı halde bulunur.
SPERM SAĞLIĞININ KORUNMASI
Besinsel değeri zengin gıdalar sadece spermin hasar görmesini önlemekle kalmaz, aynı zamanda daha sağlıklı olmasına da katkıda bulunur. Bilimsel çalışmalar çinko, selenyum ve C vitamininden zengin besinlerin sperm sağlığını, hareketini ve canlılığını artırdığını ortaya koymuştur.
SAĞLIKLI BESLENME = SAĞLIKLI GEBELİK = SAĞLIKLI BEBEK
SAĞLIKLI BİR CİNSEL YAŞAM SAĞLAR
Yağdan zengin ve besin değeri düşük bir beslenme ve az su içme erkekte hormonlarda ve cinsel istekte azalma yapar. Buda neticede eşlerin cinsel birlikteliğini azaltır ve sperm sağlığını bozar.
Çinko düşüklüğü testosteronda da düşüklük nedenidir. Testosteronu düşük erkeklerde çinko kullanılmasının testosteronu yükselterek gebelik şansını artırdığı gösterilmiştir. Çinko eksikliğine erkeklerde sık rastlanılır. Çünkü besinlerin ısıtılması ya da işlenmesi çinko düzeylerini düşürür. Dolayısıyla, besin listesinin en azından yarısı çiğ meyve-sebzelerden oluşmalıdır.
Çinkodan zengin gıdalar arasında kırmızı et, kuzu eti, kabuklu deniz ürünleri, karides, geyik eti sayılabilir. Susam, kavrulmamış kabak çekirdeği ve bezelye de çinko kaynağı yiyeceklerdir.
Folik asit sperm sağlığı için önemlidir. Eksikliğinde kromozom sayısında anormallikler ortaya çıkabilir. Böyle bir spermin birleştiği yumurtadan gelişecek bebeklerde down sendromu gibi ciddi doğum defektleri görülebilir, düşük riski artabilir.
Mercimek, barbunya, nohut, kuşkonmaz, ıspanak, fasulye, lahana folik asitten zengin yiyeceklerdir. Bunlardan herhangi birinin bir porsiyonu günlük folik asit ihtiyacının %50-90’ını sağlamaya yeter.
Sperm sayısını artırdığı gösterilmiştir.
Süt ve hayvansal ürünlerde bol bulunur. B12 vitamini eksikliğinin önemli bir nedeni de sindirim bozukluklarıdır. Özellikle aşırı hazır gıda tüketimi bu konuda sorun yaratabilir. Yeteri kadar B12 vitamini aldığınızdan emin olun.
Spermi oksidatif hasardan korur. Sigaranın bozduğu sperm kalitesininin düzeltilmesine yardımcı olur ve sperm aglütinasyonunu, yani birbirine yapışmasını önler. Pişirilmeye ve ısıya karşı dayanıksız olduğu için bunun da çiğ ya da taze gıdalarda alınması önemlidir. Pastörize edilmiş hazır meyve suları yüksek ısıya maruz tutuldukları için vitamin değerlerini kaybedebilirler. Bu da DNA koruyucu etkilerini azaltır. Portakal suyu bu nedenle mutlaka taze sıkılarak içilmelidir.
C vitamininden zengin yiyecekler: papaya, dolmalık biber, brokoli, Brüksel lahanası, çilek, portakal, kiwi, karnabahar ve lahana.
Bu aminoasit spermlerin normal çalışabilmesi için çok önemlidir. Sperm kalitesi bozuk bazı erkeklerde L-karnitin verilmesi, sperm hareketinde düzelme sağlar.
L-karnitinden zengin besinler: fındık, çekirdek, sebze, enginar, kuşkonmaz, pancar yaprağı, brokoli, Brüksel lahanası, lahana, sarımsak, hardal yeşilliği, bamya, maydanoz.
Sperm hücrelerini hasarlanmadan koruyan önemli bir antioksidandır. Sperm sağlığı ve hareketi üzerinde düzeltici etkileri bildirilmiştir. Yaşla vücuttaki seviyesi düşer.
CoQ10’dan zengin gıdalar; kırmızı et, marine ringa balığı, alabalık, somon, organ etleri, yer fıstığı, antep fıstığı, susam, brokoli, çilek, portakal, yumurta, tam tahıl ekmeği.
Organik yemeye gayret edin. Tarım ilaçları erkekte üreme başarısını düşürücü etkiye sahiptir. Vücuda girdiklerinde östrojene benzer bir etki göstererek testosteronun azalmasına yol açarlar. Oysa sağlıklı bir sperm üretimi, yeterli testosterona sahip olunmasına bağlıdır.
Soyalı gıdalardan sakının. Soya da östrojen benzeri etkiye sahiptir.
Yeterli antioksidan, vitamin ve mineral aldığınızdan emin olun.
Her gün bir büyük tabak salata yiyin. Çeşitli sebzeler içeren salata sağlığınız ve DNA korunması için ihtiyacınız olan yeterli besinleri sağlayacaktır. Salatanıza taze susam ve kabak çekirdeği ekleyerek çinko ihtiyacınızı da karşılayabilirsiniz.
Günde bir tane yeşil yapraklı sebze yiyin. Brokoli, lahana, pazı, karalahana ve ıspanak besinsel ögeleri zengin gıdalardır.
Salatalarınızda ay çekirdeği, kabak çekirdeği ya da susam veya fındık yemeyi alışkanlık haline getirin.
Taze sıkılmış meyve ve sebze suyu için.
Süt ürünlerini az tüketin. Standart süt ürünleri östrojenler başta olmak üzere bazı hormonlar içerebilir ki bunlar da testosteron seviyesinde azalmaya yol açabilir. Bunun yerine bitkiseller tüketilebilir, örneğin çok yaygın olmamakla birlikte fındık ve badem sütü yapılabilir.
Yukarıda verilen beslenme önerilerine hemen başlamanız sizi daha enerjik yapacak, bağışıklık sisteminizi kuvvetlendirecek ve en önemlisi üreme sağlığınızı destekleyecektir.