İç Anadolu’nun Enerji Kaynakları
YayınlayanAkkuyas Erentoz Değiştirilmiş 3 yıl önce
... konulu sunumlar: "İç Anadolu’nun Enerji Kaynakları"— Sunum transkripti:
1 İç Anadolu’nun Enerji Kaynakları
TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası İç Anaolu Enerji Forumu 10 Mart 2007
2 İçerik Enerji Nedir ? Enerji Kaynakları Nedir ? Enerji Sorunu
Dünya Enerji Sorunu Türkiye’nin Enerji Sorunu İç Anadolu Bölgesinin Enerji Kaynakları Toryum Boraks Sonuç
3 Enerji Nedir ?
4 Enerji Fiziğin temel bir birimidir. E=mc2 Enstein’in en ünlü formulü,
Bir sistemin ne kadar iş yapabileceğini belirler, Enerji biçim değiştirir, Yukarıdan dönülen su potansiyel enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürebilir,
5 ...devam İki farklı tür enerji vardır, Potansiyel enerji,
Yerçekimi, Isı, Nükleer, Kimyasal, Elektromanyetik, Elastik Kinetik enerji
6 ...devam Kinetik Enerji hareket eden cisimlerin sahip olduğu enerjidir. Bir cismin kinetik enerjisi ne kadar büyükse cisim o kadar büyük iş yapar. Örneğin, yukarı fırlatılan bir taş belirli bir kinetik enerjiye sahiptir. Yukarı hareketi sırasında hızı azaldığından kinetik enerjisi azalır, ancak yükseklik kazandığından potansiyel enerji artar.
7 Enerji Kaynakları Nedir ?
8 Enerji Kaynakları Kendini Yenileyemiyen Enerji Kaynakları/Fosil Enerji Kaynakları; Petrol, Kömür, Doğalgaz, Hidroelektrik enerji, Biyoenerji
9 ...devam Kendini Yenileyebilen Enerji Kaynakları; Jeotermal, Rüzgar,
Güneş, Dalga, Hidrojen
10 Enerji Sorunu
11 Dünyanın Enerji Sorunu
Günümüzde dünyada fosil enerjiye dayanan bir yaşam şekli ortaya çıkmıştır, Dünyada fosil enerjiye dayalı medeniyet gününü gün etmektedir, Bundan büyük şirketler kazançlı çıkmaktadır, Dünyanın şu anda önünde bulundurduğu en önemli sorunlar; Çevre kirliliği, Atmosfer kirliliği Küresel ısınma Bunların baş sebebi enerji politikasıdır.
12 ... devam Son 100 yıliçinde atmosferdeki karbon diyoksit (CO2) % 25 artmıştır. Son yüzyılın en sıcak 8 yılı son 10 yıl içinde yaşanmıştır. Ortalama sıcaklıkta C artış dünya denizlerinin seviyesinde yükselmeye neden olacaktır. Dünya nüfüsü artmakta buna bağlı olarak enerji kullanımı 10 yılda bir kat artmaktadır.
13 ...devam Dünya hızla bir tehlikenin içine doğru sürüklenmektedir.
Bunun başlıca nedeni plansızca, bilinçsizce enerji kullanımıdır, Enerji kullanımı akılcı olmalıdır, Enerji kullanımı planlı olmalıdır, Enerji kullanımı insanlığı yok edici yönde olmamalıdır,
14 ...devam Kullanılan enerji fosil yakıtlara yönelik olmamalı, olduğunca yenilenebilir enerjilere dönük olmalıdır, Bugün durum dünyada böyle mıdır ?? CEVAP = “Hayır”
15 ... devam Neden ????? Bu soruya cevap vermeden önce şu basit sorulara cevap aramamız gerekmektedir, Eğer bu sorulara doğru cevap verebilirsek sorunun cevabı kendiliğinden ortaya çıkacaktır,
16 ...devam SORULAR: Dünyada nasıl bir enerji politikası yürütülmektedir ? Dünyada hangi enerji kaynaklarına yönelinmektedir ? Dünyada enerji niçin istenmektedir ? Elde edilen enerji kimin amacı için kullanılmaktadır ?
17 ...devam Dünya nüfusunun artması
Günümüzde 6 milyara yaklaşması İnsanların her geçen gün enerjiye daha fazla gereksinim duyması, Ham madde stoklarının sınırlı olması, Hammaddelerin çiçek, böcek gibi kısa bir zaman dilimide kendilerini yenileme olanağının olmaması
18 ...devam Geçmiş yıllarda kömüre dayalı olan enerji politikalarının 20. yüzyılda hızla petrole kaymaya başlaması, Motorlarda son zamana kadar kaydırıcı özelliğinden dolayı üstünlüğü tartışılmazdı, Sıvı olmasından dolayı taşımacılığı kömüre oranla son derece ucuz, Yandıktan sonra kömür gibi kül bırakmaması
19 ...devam Sonuçta, 19. yüzyılın sonu ile 20. yüzyıl tamamen;
Kömür, Doğalgaz, Petrole dayalı enerjilerin kullanıldığı yıl oldu, 19. yüzyılda kömür rakipsiz olarak ön planda gözlenirken, dünya petrol üretimi 1921de ancak kömürün 1/14’üolan 100 milyon tona ulaştı,
20 ...devam 1940’lı yıllarda dünyada enerji üretiminde 1/5 lik payı petrol almaktadır, Doğal gaz yine ayni tarihlerde % 5 lik bir pay almakta, Kömür yine rakipsizliğini sürdürmektedir, % 70
21 ...devam Kömür ile petrol arasındaki mücadele ancak II. Dünya Savaşı sonrası petrol lehine dönmeye başlamıştır.
22 Günümüzde Ekonomik Sistemler ile Petrol Arasındaki İlişkiler
Petrolü diğer enerji üretilen diğer maddelerden (kömür, doğalgaz, hidroelektrik, nükleer, vb.) ayıran çok önemli bir özelliği bulunmaktadır, Bu özellik ekonomik tüm sistemlerde bu derece ön planda değildir, Nedir bu önemli özellik ????
23 Petrol Sanayi Kapitalist Sistemde Tekelleşmenin başladığı ilk alandır
24 Petrol Sanayi Kapitalist Sistemde Çok Uluslu Şirketleşmenin (ÇUŞ) başladığı ilk alandır
25 1970 lı yıllarda dünyanın ilk 20 büyük şirketinin (çok uluslu şirketler) 7 tanesi petrol şirketi,
1. Şirket GM, 2. Şirket Exxon (Standart Oil of New Jersey) 3. Şirket Ford, 4. Şirket Shell, 7. Şirket Mobil
26 ... devam 13. Şirket, Gulf Oil, 14. Şirket, BP,
16. Şirket, Standard Oil of California, ARAMCO’nun kurucusu, ARAMCO (Arabian-American Oil Corporation)
27 ...devam Bu sorulara verilen cevaplar sonucunda şu sonuçlar ortaya çıkacaktır, Dünyada her dönemde farklı üretim tarzlarına göre farklı enerji politikası oluşmuştur, Günümüzde kapitalist sistemde ortada olan enerji politikası tabii bu yönde olacaktır.
28 ...devam Kapitalizmin yarattığı ve son yıldır dünyada söz sahibi olan çok uluslu şirketler üretim ve tüketimi pompalayan bir dünya yaratmışlardır. Bunun sonucunda enerji kaynağı olarak başta kömüre 19. yüzyılın sonlarında da petrole ağırlık vermişlerdir. İhtiyacın çok üzerinde bir üretim ve tüketime yönelmişlerdir.
29 ... devam SONUÇTA; Hem dünya kirlenmekte,
Hemde fosil yakıtlar plansız şekilde tüketilmektedir, İnsanın tüketim ihtiyacını frenlemesi, dizginlemesi kesinlikle gereklidir Bu da sistemin değişmesini, daha insanca bir dünya yaratılmasını gerekli kılmaktadır.
30 Türkiye’nin Enerji Sorunu
31 Tarihçe Ön insan ve çeşitli tipte insanların ortaya çıkışı, İÖ , Modern insan tipinin görülmesi (Homo sapiens), İÖ , Ortadoğuda tahıl tarımının başlaması, İÖ 7.500, Neolitik Çağı İÖ – 2.500 Tunç Çağı İÖ – 1.000 Demir Çağı İÖ
32 ... devam Anadolu medeniyetlerin olduğu gibi madenciliğinde beşiği sayılabilir. İnsanoğlu avlanmak ve tarım için gerekli araç yapımına başlaması ile madencilik başlamıştır. İÖ Anadolu’da madencilik yapıldığına ait bulgular vardır. Antalya Beldibi, Adıyaman, Eski Taş Devri (Paleolitik), Antalya, Orta Taş Devri (Mezolitik), Çatalhöyük Konya, Yeni Taş Devri (Neolitik), ilk örnekler, kurşun ve bakırdan iğneler.
33 ... devam Ortadoğu ve İç Anadolu ile maden ticaretinin başladığına ait bulgular, Ergani civarlarında bakır üretimi, İÖ Denizli-Çivril, gümüş Tunç çağında tunç eşyalar, İÖ Troya Çanakkale, altın kaplar, İÖ yılında Alaçahöyük Çorum altın eşyalar İÖ yazının bulunması ile birlikte, kil ve kaolen (endüstriyel hammadde) önem kazandı, Lidyalıların ilk sikkeyi basması,
34 ... devam Friglerin Bolkar dağlarında gümüş, kurşun ve demir işletmeleri, İÖ 500 Balya balıkesir’de kurşun ve çinko madenlerinin işletilmesi, İS Anadolu’da Türkler ve Romalılar demir ve bakır işleterek hammadde gereksinimlerini sağladırlar. 15. ve 16. yüzyıl içinde Avrupalıların coğrafi keşifler sonrası sömürge edinmeleri ve ticaretin buralara kayması sonucu Anadolu ticareti gözden düştü. Sanayi devrimi ve Osmanlı’nın bu gelişmeye ayak uyduramaması, gerilemesine neden oldu.
35 ... devam 18. ve 19. yüzyılda Osmanlı’nın çöküşü, Sırp İsyanları, Rus Savaşı, Avrupa devletlerinin sömürgelerini çoğaltmaları ve tüm maden ihtiyaçlarını Afrika ve diğer sömürge ülkelerden sağlamaları, 1838 Balta Limanı Anlaşması, Osmanlı İmparatorluğu için dönüm noktası, Günümüzün MAI ve Gümrük Birliği Anlaşması ile birebir eşdeğerde. Balta Limanı andlaşması ile yabancı mallar gelmeye, Anadolu’dan hammaddeler gitmeye başladı. Yerel üretim yapan sanayi geriledi, Borçlar arttı, borçların çok büyük kısmı yabancı bankalardan alındı.
36 ... devam 19. yüzyılın başına kadar Osmanlı devletinin yönetim ve denetiminde olan madenler, yabancı devletlerin eline geçmeye başladı. 1839 yılında Balya-Balıkesir Kurşun Madeninin işletme hakkı Fransız-Türk ortak maden firmasına verilmiştir. 1856 yılında Balıkesir’de bulunan boraks madeninin işletme hakkı Fransız firmasına verilmiştir. Boraks 1978 yılında devletleştirilmiştir. Şimdi yeniden satışı düşünülmektedir.
37 ... devam 1853 yılında yapılan bir araştırmaya göre, Anadolu’da tam kapasite ile işleyen 82 maden ocağı 1852’de 14’e düştü. Bu ocakların üretim miktarı eski üretimin 1/3’e düştü. 1808’de Tokat’ta okka/yıl kalay üretimi var, 1855 yılında İngiltere’den yapılan kalay ithalatı yıllık İngiliz Lirası, Tokat’ta kalay üretimi bitti. yılları arasında İngiltere’den yapılan ithalat Demir % 1450, Kömür % 9660 arttı.
38 ... devam BALTA LİMANI ANLAŞMASI ile Sonuçta:
Dışa karşı hiçbir önlem alınmadan iç ticaretteki tüm kayıtlar kaldırıldı, Osmanlı İmparatorluğu Avrupa’nın açık pazarı durumuna geldi, Ekonomik işleyiş tam olarak çözüldü, Yabancı rekabete hazır olmayan yerli üretim yok oldu, Bu anlaşmadan önce yabancılara kapitülasyonlar ile verilen haklarda bile korunan ekonomi ve tüccarların hakları tümden yok sayıldı.
39 ... devam Mustafa Kemal’in Türkiye Cumhuriyeti’ni kurması ile ellerine geçirdikleri doğal kaynakları kaybetmeye başladılar, 1932 yılında Keçiborlu Kükürt Madeni, 1936 yılında Ergani Bakır Türk A.Ş.’nın % 50 Alman sermayesi, 1937 yılında Ereğli Şirketi, 1939 yılında Kuvarshan bakır madeni devletleştirildi. Fakat bu kaynakları yeniden ele geçirmeyi hiç unutmadılar, Bu yıllardan başlıyarak kaybettiklerini geri alabilmek için, yerli yandaşları ile birlikte her türlü çalışmayı yapmayı sürdürüyorlar.
40 ... devam Cumhuriyet ile birlikte devletçi politika ile MTA ve Etibank kuruldu, Demir Çelik fabrikası kuruldu, Krom ve kömür üretiminde artış gözlendi, 1950 Demokrat Parti iktidarı (tüccar, eşraf ve bürokrat çelişmesi) 1954 özel sektörün ve yabancı sermayenin hoşuna giden Maden Kanunu çıkartıldı, lı yıllar, yine ülkenin yararına maden konusunda atılımlar yapıldı, İskenderun Demir Çelik, Ereğli Demir Çelik
41 ... devam Bandırma Boraks ve Asit Borik, Çinkur, Çinko-kurşun, Kümaş Manyezit, Seydişehir Alminyum, Karadeniz Bakır İşletmesi, Antalya Ferro Krom kuruldu. Termik santraller projelendirildi, Bor sahaları Etibank’a devir edildi, 1980 yılı ile başlayan Özal Politikası ile Ulusal Madencilik Politikası terk edildi.
42 ... devam Genel olarak bu Yeni Maden Kanununda Kamboçya, Çin, Endonezya, Kore,Japonya ve hatta ABD’de madencilik yapılamayacak yerlerde madencilik yapılarak çevre yok edilecek, Çok uluslu şirketler her hakka sahip olarak ülkede istedikleri madeni çıkartıp amaçlarına uygun işletmeyi yapacaklardır.
43 Madencilik Alanında Sömürü
Ulusal Görüş: Bir ülkenin sınırları içinde bulunan yeraltı ve yerüstü doğal kaynaklar o ülkede yaşayan halka aittir. Küresel Görüş: Bir ülkenin sınırları içinde bulunan yeraltı ve yerüstü doğal kaynakları çok uluslu yabancı şirketlerin ve onların ülkedeki işbirlikçilerinin malıdır.
44 ... devam Doğal Kaynakların Sömürülmesinde İzlenen Yöntemler:
Yabancı ülkelerin sömürülecek ülke doğal kaynaklarına doğrudan yatırım yapması, Sermayeyi ve makinaları kendi ülkesinden getirir, Sömürmeyi düşündüğü ülkedeki ucuz iş gücünü kullanır, Çıkardığı madenleri ve karı kendi ülkesine gönderir.
45 ... devam 2 . Yöntem Uluslararası şirketlerin tekelleşerek maden pazarını ele geçirmeleri ile gerçekleşir, Şirketler madencilik alanına yatırım yapmazlar, Ülkede devlet veya ülkedeki özel sektör tarafından çıkartılan madeni çok ucuz fiyatla alırlar, Tekel olmalarının getirisi ile madenin fiyatını dünya pazarlarında kendileri belirlerler, Ucuz fiyata aldıkları madeni yüksek karla satarlar, Aradaki fark, tekel karıdır.
46 İç Anadolu Bölgesinin Enerji Kaynakları
49 İç Anadolu Bölgesinin Madenleri
50 B O R A K S
51 Arapça Buraq / Bauach ve Farsça’da Burah kelimelerinden gelir.
Kimyasal element simgesi “B”, Bor elementi periyodik sistemin 3. sırasının başında yer alır, Atom numarası 5’dir (Çekirdeğinde 5 adet proton) Sodyum kökenli olanına Tinkal, Kalsiyum kökenli olanına Kolemanit, Sodyum-Kalsiyum kökenli olanına Üleksit, denir.
52 ... devam Doğada kütle numarası 10 ve 11 olan iki kararlı izotop karışımı şeklinde bulunur. İS yıl önce Tibette ilk olarak kullanıldığı söylenir. Bor mineral’i; Babilliler Altın işlemede, Mısırlılar mumyalamada Romalılar cam yapımında, Eski Yunanlılar ve Romalılar temizlikte, kullanılmıştır.
53 ... devam Kullanım Alanları; Askeri ve zıhlı araçlar,
Elektronik ve Bilgisayar Sanayi, Cam Sanayi, Enerji Depolama ve Yakıt olarak, Kimya Sanayi, Nükleer Sanayi, Seramik Sanayi, Tıp alanında, Uzay ve Havacılık Alanında Tarım Alanında vb.
54 ... devam Dünya bor rezervleri açısından Türkiye % 63,
ABD (Arjantindeki yataklar dahil) % 11 Türkiye bor yatakları bakımından dünyada birinci, 1815 yılında Osmanlı İmparatorluğu döneminde Bandırma’da bulunmuştur, 1867 yılında Fransız firmasına verilmiş, Borax Consolidated firması 1887 yılında bu imtiyazı devr almış ve Anadolu’daki tüm boraks yatakları üzerinde söz sahibi olmuştur. Anadolu’dan üretim ton/yıl, Dünyada üretim ton/yıl,
55 ... devam Şirket Şili, Peru ve Arjantin’de de boraks yatakları işletmektedir. Bu nedenle Anadoludan yaptığı üretimi düşürür. Üretim ton/yıl’a düşer. Güney Amarika’dan yapılan üretim ton/yıl olur. 1950’lı yıllara doğru Anadolu’da üretim ton/yıla düşer. 1950 yılında Borax Consolidated ocakta boraks kalmadı bahanesi ile üretimi durdurur. Maden ruhsatlarını elinde tutar boraks stratejik maden sınıfına girer,
56 ... devam 1960 Etibank Boraks üretimine başlar,
Borax Consolidated yıllarında 320 maden sahasını arama ruhsatı alarak kullanıma kapar, Etibank ürettiği boraksı satacak rafineri bulamaz, tüm rafineriler Borax Consolidated’in denetimi altındadır. Dünya piyasasında Etibanktan boraks alacaklara Borax Consolidated daha düşük fiyattan mal verme teklifi götürerek Etibank’ın satışına engel olmaktadır, 1975 yılında Rio Tinto adlı çok uluslu bir şirket İsviçre’de Boraks S.A.(US Borax) adlı bir paravan şirket kurar,
57 ... devam Etibankla 1978 yılına kadar tüm üretimini almak amacıyla bir anlaşma yapar, Avrupada boraksın fiyatı 100 USD/ton, anlaşmada 35 USD/ton, US Borax’ın sahibi Rio Tinto adlı çok büyük bir maden şirketi, 1873 yılında Rio Tinto Jardine Matheson tarafından kurulmuştur. Bu şirkette Rothschild ve İngiliz Kraliyet ailesinin de hissesi bulunmaktadır. Bu şirket 1800 yılların başından Çin’e afyon ticareti yapmaktadır.
58 ... devam 1839 yılında Çin ile İngiltere arasında Afyon Savaşı çıkar.
Bu savaşta Çin yenilir ve Hong Kong İngiltere’ye verilir. Rothschild tarafından Hong Kong Shangai Bank Corporation (HSBC) kurulur ve afyon ticareti devam eder.
59 T O R Y U M
62 S O N U Ç
63 Yeraltı Kaynakları ve madenler bitkiler gibi yeniden yetişemez, yeşeremez. Bu nedenle boşa harcanmamalıdır. Bir ülke sınırları içinde bulunan yeraltı kaynakları yatakları o ülke insanının malıdır, o ülkenin gelişmesi, kalkınması için, en uygun şekilde kullanılmalıdır. Bir ülkede halkın yararına olacak kalkınma ancak, doğal kaynakların, enerji kaynaklarının halkın yararına kullanılması ile olanaklıdır.
64 ...devam Türkiye dünya maden piyasasında önder olacak yeni enerji kaynakları ve madenlere sahiptir. Bunun önemini bilmek zorundadır Türkiye ve çevresinde dönen oyunlar planlanan ve şimdiden uygulamaya konan savaşlar bundan kaynaklanmaktadır. Ulusal Enerji politikaları ön plana çıkartılması ve uygulamaya konulmalıdır. Üretimin ana hedefi ülkedeki sanayi sektörleri olmalıdır.
65 ...devam Ülke kalkınması için gerekli enerjinin yerli maden kaynaklarından karşılanması planlanmalı ve uygulanmalıdır. (Örnek: Ambarlı Santralı, 1950 lı yılında devreye giren bu fuel-oil santralı bugüne kadar harcanan yakıt gideri 12 Keban Barajı maliyetine eşittir.) Enerji sektöründe eğitimin önemi vurgulanmalı ve eğitime özel önem vermelidir. Gelişmiş ve yeni enerji teknolojileri enerji sektörüne uygulanmalıdır.
66 ...devam Son yıllarda unutulan enerji kaynakları ve yeni enerji kaynakları arama çalışmalarına yeniden başlanması gerekmektedir (MTA) Türkiye açısından önemli olan bazı enerji kaynaklarına öncelik verilerek bu kaynaklar konusunda araştırma ve geliştirmeler yapılması sağlanmalıdır. Enerji üretme uğruna çevre kirliliğine izin verilmemelidir. Gerekli önlemlerin alınması şartı kesinlikle uygulanmalıdır.
67 ...devam Temiz enerjilere önem verilmelidir,
Bu konuda çalışmalara ağırlık verilmelidir, Türkiye dahaelinde bulunan özkaynaklarının % 25ini kullanır durumdayken nükleer enerjiye yönelmemelidir,
68 Nükleer enerjiye sonunda girilecekse, bu konuda hazırlıklara ve eğitimlere şimdiden başlanmalıdır,
Nükleer enerjide kesinlikle dışa bağımlı olunmamalıdır, Nükleer enerji konusunda eskimiş teknolojilere kesinlikle rağbet edilmemelidir.
69 Rüzgar enerjisi, Boraks ve bu yolla elde edilen yakıt, Hidrojen ve bu yolla elde edilen yakıt, Biyoteknoloji ve bu yolla elde edilen yakıtlara yönelinmelidir, Bu yönde yapılacak araştırmalar ve çalışmalar desteklenmelidir,
70 Tüm çalışmaların başta bu ülkede yaşıyan insanların çıkarına olmasına özen gösterilmelidir,
Dışa bağımlılık olduğunca az düzeylerde tutulmalı, hiç olmamasına özen gösterilmelidir.
71 ... devam İnsanlık eninde sonunda; Bundan kimsenin süphesi olmasın.
Kendine uyan sistemini, Kendine uyan enerji politikasını, Kendine uyan eğitimini, Kendine uyan etiğini, Kendine uyan yeni enerji kaynaklarını oluşturacak ve yaratacaktır. Bundan kimsenin süphesi olmasın.
72 Ülkemiz sınırları içinde bulunan tüm yeraltı ve yerüstü doğal kaynakların, enerji kaynaklarının bu ülkede yaşayanların olduğuna inanıyor ve savunuyoruz.
"İç Anadolu’nun Enerji Kaynakları" indir ppt