FOLLOW Dergisi Haziran sayısında Şafak Yavuzlar ile yaptığı söyleşiye yer verdi - Şafak Yavuzlar Fotoğraf
“Bilinmeyen Umman” Fotoğraf Sergisi Eskişehir Ticaret Odası’ nda sanat severlerle buluşuyor
BİR USTA FOTOĞRAFÇI
ZAMANI DURDURMA SANATI
ETO Sanat Galerisi geçtiğimiz haftalarda “Bilinmeyen Umman” adında çok özel bir fotoğraf sergisine ev sahipliği yaptı. Farklı açılardan çekilen fotoğraflarıyla Umman, görsel bir şölen eşliğinde gözlerimizin önünden aktı geçti adeta. Fotoğrafa bambaşka bir bakış açısı ile yaklaşan, yaşadığı o anları fotoğraf karesinde durduran sanatçı Şafak Yavuzlar ile fotoğraf sanatından, mimari fotoğraflardan konuştuk.
Soru: Fotoğraf Makinesi ile çocukluk yıllarında tanışmış ve bir daha elinizden bırakamamışsınız. Bize fotoğrafçılık yönü ile kendinizden bahseder misiniz?
Cevap: Babamın beni okuldan almaya geldiği bir gün okulun girişinde bulduğu bir fotoğraf makinesi, ailemizde heyecanlı bir değişiklik yaratmıştı. Artık biz de tatile gittiğimizde yanımızda fotoğraf makinemizi götürüyor, harika anılarla geri dönüyorduk. Döner dönmez filmler fotoğrafçıya veriliyor ve sabırsızlıkla basılacak fotoğraflar beklenmeye başlıyordu. Sonra gelsin eğlence, kahkaha, şamata...
Küçücük bir delikten, yine küçücük bir kutuya girerek bir film rulosu üzerine düşen ışığın nasıl olup ta yaşanılan, geçip giden ve geri gelmeyecek o minicik zaman dilimini dondurduğunu anlamaya çalışıyordum.
Kendimi bildim bileli, kendimle ilgili fark ettiğim ilk şeylerden biri fotoğrafik hafızam ve gözlem yeteneğimdi.
Üniversitede mimarlık eğitimi alırken bu işin okulunu da okumaya karar vererek fotoğrafçılık dersini almaya başladım. Bu arada özellikle 1990 ve 2000’li yılların başında mimari fotoğrafçılığın mimar kökenli olmayan fotoğraf sanatçılarınca yapılıyor oluşu ve bunun sonucunda ortaya çıkan fotoğraflardan duyduğum rahatsızlık bu dalda ilerlemem için ciddi bir itici güç oluşturdu.
Detaylara verilen önem ve çalısmalarda gösterilen titizlik vazgeçilmez prensiplerimdendir
Soru: Mesleğiniz olan Mimarlık ile fotoğraf sanatı arasında nasıl bir bağ kurdunuz?
Cevap: Ülkemizde ve yurt dışında pek çok simgesel (ikonik) mimari yapının hayata geçirilmesi sürecinde farklı pozisyolarda yer aldım. Mimari eğitimim, yıllar içerisinde bu mega projelerde kazanmış olduğum malzeme bilgisi, gönye, şâkül, terazi alışkanlığı ve deneyimi, ışık ve aydınlatma bilgimin oluşturduğum görseller üzerinde çok ciddi destekleyici unsurlar olduğunu belirtmek doğru olur.
Yaptığınız iş mimari bir yapıyı fotoğraflamak olduğunda bunu bir mimar olarak gerçekleştirmek hiç şüphesiz büyük bir avantaj oluyor.
Fotoğraflanacak konu içerisine süratle girip, boşluk, doluluk, aydınlık, karanlık ilişkilerini çözümlemek, kütlesel oranları ve etkilerini belirlemek, mesleki bilgi ve tecrübe ile etkileyici perspektif oluşturacak açıları görmek, fotoğrafları bu bilgiler ışığında çekebilmek çalışmalarımda büyük bir avantaj sağlıyor.
Dünya mimarlık platformunda son derece önemli olan mimari fotoğrafçılık disiplini ülkemizde son yıllarda hak ettiği yere gelme yolunda önemli yol aldı, anlaşılmaya başladı. Bu aynı şekilde, bir mimarla çalışmanın değerinin anlaşılmaya başlaması ile paralel bir şekilde ilerliyor, mimarlar arasında da bir mimari fotoğrafçı ile çalışmanın farkı ve değeri giderek daha çok ortaya çıkıyor.
Soru: Mimari fotoğraf nasıl daha iyi çekilir? Nelere dikkat ediyorsunuz?
Cevap: Mimari fotoğrafçılığı ilgi çekici ve meydan okur hale getiren birincil etken; sizin kontrolünüz dışındaki değişkenlerin hüküm sürdüğü bir ortamda çekim yapmanızdır.
Stüdyoda olduğunun tam aksine; güneşin konumu, şantiyenin durumu, mekânın fonksiyonu, hava durumu (eğer dış çekim yapılacak ise) gibi birçok etken sizin uyum sağlamanız gereken değişkenler olarak karşınıza çıkmaktadır.
Çalışırken eğer mümkünse mimari tasarımı yapan tasarımcı ile bir araya gelerek, onun söz konusu mekân konusundaki öncelik ve kaygılarını konu alan bir ön toplantı yapıyoruz, bunu bir durum değerlendirme gezisi, konunun ve meteorolojik verilerin uygun olduğu öngörülen bir tarihin belirlenmesi izliyor. Ardından çekimin mutlaka benim tarafımdan yapıldığı bir çekim sürecine giriliyor, hemen bunun ardından ise görseller üzerinde düzeltme ve rötuşların yapıldığı bir süreç yaşanıyor.
Işık, hacim, kütlesel ilişki, malzeme dokularının birlikteliği ve elbette mekânı tasarlayan tasarımcının kaygıları benim için öncelik taşır.
Bir iç mimar olduğum için özellikle dikkat ettiğim bir diğer husus ta fotoğraflarda perspektifin düzgün ve doğru bir şekilde ortaya çıkmasıdır. Mimari fotoğrafta klasik fotoğraf ekipmanına ek olarak perspektifi düzeltmenize yarayan bir tür lens tercih edilir. Bununla birlikte günümüzde özel yazılımlar aracılığı ile perspektifin düzeltilmesi başarılı bir şekilde gerçekleştirilebilmektedir.
Soru: Sizce bir fotoğraf karesini sanat eseri kılan özellikler nelerdir? Nasıl bir emek onu sanat eseri haline getiriyor?
Cevap: Önce sanat eserinin ne olduğunu tanımlayarak başlayalım, sanat eseri tanımına pek çok farklı yaklaşımda bulunulabilir, benim algıladığım şekli ile insanda güzel duygular uyandıran, duygu düşünce ve hayal dünyasını zenginleştiren eserlere sanat eseri denir.
Çektiğim fotoğraflar benim hissettiklerimi, heyecanlarımı, hayal gücüm barındırmakta ve yansıtmaktadır. Sergilerimde aldığım geri bildirimlerde, bu öğelerin izleyicilere büyük oranda aktarıldığını gözlemlemekteyim. Bu da çalışmalarımın sanat eseri sınıfına girdiğini mutlulukla görmemi sağlamaktadır.
Soru: Gelişen teknoloji ile aranız nasıl?
Cevap: Fotoğrafları oluştururken kullandığımız ekipmanların kimisi 2-3 yıl, kimisi 5-6 yıl ya da daha uzun periyotlarla güncellenme gereksinimi duyan araçlar. Bu sizi zaten teknolojiyi takip etmek zorunda bırakıyor, bunun ötesinde kişisel olarak, teknoloji ve teknolojinin gelişmesine paralel güncellenen, yeni ortaya çıkan cihazları kullanmaya ciddi bir eğilimim var. Yeni ve gelişen yazılımlar da yeni donanımlarla birlikte çalışma akışınıza yeni değerler katıyor daha etkili fotoğraflar oluşturmamızı sağlıyor.
Soru: Fotoğraf çekmek size nasıl hissettiriyor?
Cevap: Mimari fotoğraflar çekerken bir bilmeceyi çözerken ya da eski bir uygarlığın geride bıraktığı bir şehrin sokaklarında dolaşırken duyduğum hislere benzer bir mutluluk ve heyecan hissediyorum.
Attığım her adımda, döndüğüm her köşede, girdiğim her yeni mekânda keşfettiğim yeni ışık, malzeme ve perspektiflerle o hacmi tasarlayan tasarımcının gözleriyle mekânı görüyor, kendimi o mekânı kullanacak, orada zaman geçirecek insanların yerine koyuyorum, bu türlü bir bakış açısı çektiğim fotoğraflara da yansıyor.