OSI (Open System Interconnection) katman yapısının oluşturulmasındaki en temel amaç bilgisayarlar arasındaki iletişim standartının belirlenmesidir. Network sistemi katmanlara bölünerek hem öğrenilme hem de sorun giderme aşama süreleri kısalmıştır. Katman bazında uzmanlıklar oluşmuştur.
OSI katmanlarını aşağıdaki şekilde gösterilir.
7- Uygulama Katmanı (Application Layer)
6- Sunum Katmanı (Presentation Layer)
5- Oturum Katmanı (Session Layer)
4- Nakil Katmanı (Transportation Layer)
3- Ağ Katmanı (Network Layer)
2- Data Link Katmanı (Data Link Layer)
1- Fiziksel Katman (Physical Layer)
Her katman kendine ait özelliklere sahiptir. Bu sebeple katmanları teker teker açıklayarak ilerleyeceğiz.
Kullanıcı ile iletişim halinde olan katmandır. Diğer katmanlara hizmet sağlamaz.SSH, Telnet, SNMP, FTP, HTTP, SMTP, DHCP, DNS gibi protokoller bu katmanda çalışır.
6-Sunum Katmanı (Presentation Layer)
Bilgisayarlar arasında gönderilecek-alınacak verinin formatını belirleyen katmandır. Dosya uzantısının belirlendiği ortamdır. Verinin şifrelenmesi, şifrenin çözülmesi, sıkıştırma, genişletilme gibi işlemler bu katmanda yapılır. GIF, ASCII, JPEG bu katmanda işlenir.
Cihazlar arasındaki haberleşmenin sağlanması için oturum kurulmasını sağlar. İletişimin kopması durumunda bir senkronizasyon noktasından başlayarak iletimi devam etmesini sağlar.
NetBios, Sockets, SQL bu katmanda çalışır.
4-Nakil Katmanı (Transport Layer)
Haberleşme için gerekli olan oturumun, oturum katmanı vasıtası ile kurulmasından sonra paketlerin ilgili alıcıya iletimi gereklidir. Bu paket iletim işlemi nakil katmanı aracılığı ile olur. Bu katmandaki veri bloklarına segment denir.
TCP ve UDP protokolleri bu katmanda çalışır. Genel hatları ile UDP hızlı iletim, TCP güvenli iletim için kullanılır.
Bu katman veri güvenliği ve akış kontrolünden sorumludur;
+Güvenlik; Data transferinin güvenli olup-olmadığı, güvenli değilse tekrar gönderimini sağlar.
+Akış kontrolü (Flow Control) 3 farklı yöntemle gerçekleştirilebilir.
a)- Buffering: Datanın akış hızına müdahale etmeden kapasite üzeri verinin arabelleğe alınmasıdır.
b)- Tıkanıklık kaçınma (Congestion Avoidance): ICMP Source Quench mesajı ile gönderen bilgisayardan gönderim hızını yavaşlatması istenir.
c)- Pencereleme (Windowing): Paketin gruplar halinde gönderilmesi sağlanır.
Ağlar arasıda yönlendirmeler yapılarak network paketlerinin iletimini sağlar. Bu katmandaki veri bloklarına paket denmektedir. Paketler routerlar aracılığı ile yönlendirilerek hedef ağa ulaştırılır.
Bu katmanda IP, ARP, ICMP gibi protokoller çalışır.
Bir bilgisayarın internete çıkabilmesi için L3 cihaz (router) gereklidir.
2-Veri Bağlantı Katmanı (Data Link Layer)
Network Üzerindeki bilgisayarları tanımlama, kablonun o anda kimin tarafından kullanılacağı (CSMA/CD), veri doğruluğu ve hata kontrolünün yapıldığı katmandır. Switch cihazı bu katmanda çalışır. Bu katmanda cihazlar MAC adresleri vasıtası ile haberleşirler.
Switch cihazı ile STP, CDP gibi protokoller bu katmanda çalışır.
Verinin kablo vasıtası ile taşındığı katmandır. Elektrik sinyallerinin iletiminden sorumludur. Hub cihazı bu katmanda çalışır. Bu katmanda hiçbir protokol bulunmamaktadır.
NOT:Protokol olmayan tek katman Layer 1 katmandır.
NOT 1 | IP header eklenmesi Layer 3, MAC adresi eklenmesi Layer 2, bitlere dönüşüm Layer 1' de gerçekleşir.
NOT 2 | HUB cihazı da SWITCH cihazı da data framelerinin iletimini sağlar. Fark olarak HUB cihazı kendisine gelen bir paketi tüm portlara iletilirken SWITCH ise sadece ilgili alıcıya gönderir.