Libya’ya asker gönderme ile ilgili tezkere TBMM’den geçti. Cumhurbaşkanı “Libya’ya asker göndereceğiz” diyerek, TBMM’den önce dünyaya ilan ettiği kararının şekil şartını yerine getirmek için Meclis’e gönderdiği tezkere görüşüldü ve oylandı. Tezkere onaylanarak Cumhurbaşkanı bir yıllığına yetkilendirildi.
Artık bütün açıklığı ile tek adam sistemi olduğu açıkça ortaya çıkmış olan Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (CHS), tezkere sürecinde bir kere daha kendini gösterdi. Önceki dönemde Başbakanlık Tezkeresi ile Hükümete yetki talep edilirdi. Başbakanlık bu yetki için TBMM’ye talebi arz ederken, bu sefer Cumhurbaşkanına yetki isteğini sunan bir tezkere görüşüldü. Talep sunulmakla, Cumhurbaşkanlığının Meclis’in üzerindeki bir makam olduğunu ihsas etmekte. Doğru da.AncakCumhurbaşkanının üzerinde olduğu kurum tarafından yetkilendirilmesi de tezat gibi durmakta.
Peki, Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti’nin(UMH) çağrısı üzerine Libya’ya asker gönderme kararının alt yapısı nedir? Devletin herhangi bir kuruluşu bu konuda bir çalışma yapmış mıdır? Özellikle de Türk Silahlı Kuvvetleri ve Genelkurmay Başkanlığı sürecin neresindedir? Basından olan bitene bakıldığında böyle bir çalışma görülmemektedir. Mesela son Millî Güvenlik Kurulu toplantısı 26 Kasım 2019’da yapılmıştır. Bu toplantı sonunda basına yapılan açıklamada Libya’nın adı geçmemektedir. Anlaşılan hızlı gelişen süreçte tek başınaalınan bir karar söz konusudur.
Asker Gönderme Tezkeresi detekadamlığın tescilidir. Tezkerenin son paragrafı bunu açıkça ortaya koymaktadır.“…hudut, şümul, miktar ve zamanı Cumhurbaşkanınca takdir ve tayin olacak şekilde, Türk Silahlı Kuvvetlerinin gerektiği takdirde Türkiye sınırları dışında harekât ve müdahalede bulunmak üzere yabancı ülkelere gönderilmesi,bu kuvvetlerin Cumhurbaşkanının belirleyeceği esaslara göre kullanılması ile risk ve tehditlerin giderilmesi için her türlü tedbirin alınması ve bunlara imkân sağlayacak düzenlemelerin Cumhurbaşkanı tarafından belirlenecek esaslara göre yapılması için…” ifadeleri tek başına Cumhurbaşkanına yetki istemektedir.
Talep, Cumhurbaşkanlığının değil bizzat Cumhurbaşkanının yetkilendirilmesi içindir. Dolayısıyla aynı zamanda özel bir yetkilendirmedir. Bir yıl içinde olağanüstü bir şart oluştuğunda, mesela bir hastalık veya Cumhurbaşkanlığının boşalmasıve Cumhurbaşkanı Yardımcısının görevi devralması hâlinde, yetki kullanılamaz duruma düşülebilir.Elbette fiili durum olur ve yetki kullanılacaktır. Hatta Türkiye son yıllarda böyle hâlleri kanıksadı, çokönemli değil de denebilir. Ancak bu devletimizin büyüklüğü açısından arzu edilen bir durum olmasagerekir.
Buradaki,“Türk Silahlı Kuvvetlerinin gerektiği takdirde Türkiye sınırları dışında harekât ve müdahalede bulunmak üzere yabancı ülkelere gönderilmesi” ifadesi de çok önemlidir. Paragrafta belirtilen sebeplerle Libya’ya gönderilmesi denmesi gerekirken, yabancı ülkeler ifadesinin kullanılması çok düşündürücüdür. Yanlışlık ya da dikkatsizlikse, Türk Milleti gibi devlet kurucu özelliği en üst düzeyde olan bir milletin devleti olan Türkiye için, çok basit bir yanlışlık veya çok büyük bir dikkatsizliktir. Yok, eğer bir hedefe yönelikse çok büyük maceralara yelken açıyoruz demektir.
Genelkurmay ve TSK sürecin neresinde?
CHS içinde TSK’nın fiili genelkurmay başkanının Savunma Bakanı olduğu görülmektedir. Bakan göreve geldiğinden bugüne kadar yurt seyahatlerinde yanında daima Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları ile birlikte dolaşmakta, gittiği yerde tekmil almakta, birlikleri teftiş etmektedir. Bu gezilerde üst düzey rütbeli askerlerin Millî Savunma Bakanına “Komutanım” diye tekmil verdikleri TV haberlerine yansımaktadır. Karargâh toplantılarının fotoğraflarında da, oturma düzeninde, bu fiili durum net bir şekilde görülmektedir. Bakan masanın başında, Genelkurmay Başkanı ve diğer komutanlar masanın iki yanında yer almaktadır.
CHS içinde bakanlık bir sekretarya işlevini görmektedir. Cumhurbaşkanının talimatları doğrultusunda hareket etmek ve Cumhurbaşkanının kararlarını uygulamakla görevlidir. Yarın yerine birisi atanabilir. Atanacak bu kişini asker kökenli olması mecburiyeti de yoktur. Bugünkübakanın, bakan olmadan önce,genelkurmay başkanlığı yapmış olması durumu biraz örter gibi görünmekle birlikte omurgası olan TSK’nın yapısına büyük zarar verilmektedir. Dolayısıyla tarihin kesintisiz bir şekilde devamlılığı için askerî görevlerin tamamını TSK’nın yürütmesi devletimiz açısından zorunludur.
Ya bölgedeki diğer aktörler…
Tezkere daha TBMM’ye sevk edilmeden Rusya ve bölge ülkelerinden itiraz sesleri gelmişti. Çıktıktan sonra da ABD ve Mısır’dan itiraz açıklamaları yapıldı.Tezkere ile aynı gün İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi Akdeniz’den doğalgaz taşımak için Eastmed anlaşmasını imzaladılar. Yani oldukça karışık bir denklem söz konusu ve bu denklemde yalnız bir şekilde yer almaktayız. Bölge politikasını bir bütün olarak düşünmek gerekirken, birbirinden bağımsız parçalar halinde takip edilen siyasetin başarı şansı yok denecek kadar azdır. Ve en önemlisi de içeride çok güçlü bir şekilde birlik gerektirir. İç politikada takip edilen siyaset ise bu birliği her geçen gün zayıflatmaktadır.
Unutulmamalıdır ki savaşa girmek çok kolay ama bitirmek çok zordur. Dört yıl süren Birinci Cihan Harbi de çok kolay bir şekilde başlamıştı
ETİKETLER: hakan paksoy, libya