Macron Fransiıadaky musulmanlaryň goldawyndan tamakin
Yslam we Demokratiıa Macron Fransiıadaky musulmanlaryň goldawyndan tamakin Mart 02, 2017
Fransiıada barha golaılaşıan prezidentlik saılawy ıurtdaky musulmanlar üçin gaty çynlakaı aladalary döredip biler. Milletparaz taparyň ıolbaşçysy, aşa sagçy Mari Le Pen ilkinji pikir soralyşygyň netijelerine görä prezidentlik bäsleşinde öňde barıar.
Le Pen "Fransiıanyň ruhuny" halas etmek üçin ıurtda halal eti, dini eginbaşlary we burkinini gadagan etjekdigi barasynda söz berıär.
Saılawyň ilkinji tapgyrynda Le Peniň soňraky orny eıeleıän merkezi hereketiň dalaşgäri Emmanuel Macron bolsa pikir soralyşygyň netijesine görä, saılawyň ikinji tapgyrynda ony ıeňip bilıär.
Owalky ykdysadyıet ministri Emmanuel Macron 39 ıaşynda. Ol bütin dünıäde barha güıçlenıän aşa sagçy hereketiň we onyň Fransiıadaky tarapdary bolan Le Peniň öňüni almak üçin, musulman saılawçylaryň sesini almaga synanyşıar. Emmanuel Macron owal yslam hakda şeıle diıipdir: "Häzir Fransiıada haısam bolsa bir din problema däldir". Ol şol bir wagtyň özünde baknaçylyk döwründe fransuzlaryň Alžirdäki "jenaıatlaryny we gödek hereketlerini" hem tankyt etmegi hem ıadyndan çykarmaıar.
"Ereıän kitap" atly internet sahypasynyň eıesi, alžirli Nadia Henni Moulai onuň owalky gatnaşygyny göz öňünde tutmak bilen prezidentlik kampaniıasy mahalynda berıän wadalaryny soň ıerine ıetirip biljeginden şüphe edıär.
"Ol, ENA-ny (Milli dolanşyk okuwyny) gutaran beıleki uçurymlar ıaly özüni bar bolan ulgamyň garşydaşy ıaly tanatmak isleıär. (...) Ol soň maıa goıum bankçysy ıaly işläpdir ahbetin. Öňe sürıän garaıyşlaryny bir tarapa goısak, ol bar bolan ulgamyň agzasydyr. Musulmanlara garşy edilıän çykyşlar we tutumlar diıseň ünsi çekıär. Macron şol sebäpdenem mundan peıdalanmak isleıär. Musulmanlara garşy hökman bir söz aıdaımaly, onda-da İeliseı köşgüne çykmak isleıän bolsaň. Onuň başga şygarlar bilen özüni prezident saıladyp biljegine şübheli garaıaryn. Fransiıada "Kampaniıany sagdan alyp bar, ıöne merkezden dolandyr" diıen bir söz bar" diıip, Henni Muolai "Al Jazeera" kanaly bilen geçiren gürrüňdeşliginde belleıär.
"Nämä ynanıandygyň onyň üçin ähmiıetli däl"
"Al Jazeera" kanaly bilen gürrüňdeş bolanlardan Tuluzda ıaşaıan satuwçy hünärmen İousef Barbouç bolsa, Macronyň yslam barada edıän çykyşlaryna göwni ıetendigini aıdıar. İöne owalky döwürlerde bolşy ıaly, saılaw kampaniıasynda berlen ıagşy wadalaryň soň unudylıandygyny hem sözüniň üstüne goşıar. Barbouç şeıle diııär: "Macron britan we amerikan dünıägaraışyny ıagşy öwrenipdir. Nämä ynanıandygyň onuň üçin ähmiıetli däl. Häzirki döwürde höküm sürıän gorkuly ıagdaıda, şeıle çykyşlary eşitmegem jana ıakymlydyr".
Ol owalky prezident N. Sarkozynyň hem ilki başda şeıle wadalar berip, soňam ondan ıüz öwrendigini şeıle ıatladıar:
"2009-njy ıylda Sarkozynyň hem hut şeıle pikirleri beıan edendigini ıadymdan çykaramok. Meselem, ol hijaplylaryň tarapyny tutıardy. İöne 7 ıyl soň durşy bilen başatgyja garşy çykdy".
"Arabaglanyşyk köp sowal döredıär"
Parižde ıaşaıan biznes geňeşçisi Karim Brekuin hem Macronyň yslam barada aıdıanlarynyň musulmanlara ıaraıandygyny, ıöne ıokary gatlak bilen bar bolan owalky aragatnaşygynyň bu ugurda oňa päsgelçilik döretjekdigini nygtap, şeıle diııär:
"Beıleki dalaşgärlere garanda, Macron has medeni hem sowatly görünıändigi üçin, köp adamyň oňa ses beresi gelıär. Beılekilere görä has ıaş bolmagy we şonuň üçinem täzelikçi ıaly görünmegi köpçüligiň ünsüni özüne çekıär. İöne onuň Dominique Strauss-Kahn bilen bolan aragatnaşygy diıseň köp sowal döredıär".
Tuluzyň Kapitol uniwersitetiniň hukukşynasy Rim-Sarah Alouane bolsa "Saılawda öz bähbidi üçin "Yslam howpuny" öňe sürıänlere garalanda, Macron özüni diıseň gowy alyp barıar. İöne adamlar Macronyň wadasyna wepaly boljagyndan ikirjiňlenıärler. Şäheriň kenar ıakalaryna baryp, köpmilletli medeniıetiň baılykdygy barasynda ıokary perdeden çykyş etmek oňaıly ıagdaıdyr we muňa mätäçlik çekilıär. İöne ol bu sözleriň yzynda berk durmasa, adamlar oňa ynam bildirmez we özüni aldatmaz" diıen pikiri beıan edıär.
Fransiıadaky yslamofobiıa jedelleşiklerine işjeň gatnaşıan İasser Louati bolsa, döwletiň azlyklary ıekirıändigi hakda "batyrgaı beıannamalar" berıänem bolsa Macronyň esasy tutarygynyň näbellidigini şeıle nygtaıar:
"Hiç kim onuň maksatnamasynyň nämeden ybaratdygyny bilenok... Macron, hiç haçan milletparazlygyň aňyrsynda ıatıan sebäplere garşy täsirli çynlakaı çäre görüljekdigi ıa-da yslamofobiıa kanunlaryna nähili çemeleşjekdigi babatda söz aıtmaıar".
"Hiç kime ses berjek däl"
"Al Jazeera" telekanaly bilen gürrüňdeş bolan musulmanlaryň arasynda iň wawwaly meseläni gün tertibine getiren Louati geljek prezident saılawynda ses bermejegini belläp, şeıle diııär:
"Men prezidentlige dalaşgär Emmanuel Macron bolsun ıa-da başga haısam bolsa bir dalaşgäre ses bermekçi däl. Çünki meniň pikrime görä, ses bermek diımek häzirki ahlak taıdan çöken, guramaçylyk taıdan hem şowsuzlyga uçran syıasy ulgamy goldamak bolardy".