23 Ay Yaşayabilmiş Türk Devleti
Tarihimiz ve Türk Tarihi Bölümünden 23 Ay Yaşayabilmiş Türk Devleti ile ilgili Kısaca Bilgi
28 Nisan 2008 12:44 1
''Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti''
Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Bayrağı
XVIII. yüzyılın sonlarına doğru Osmanlı Devleti'nin bölgedeki güç ve nüfuzunun gittikçe zayıflamaya başlaması sebebiyle Rus kuvvetleri Azerbaycan'da sık sık görülmeye başlamış, İran da bu bölgede üstünlük kurmaya çalışmıştır.
Bölgenin transit ticaret merkezi oluşu, ziraî ve ham madde bakımından zenginliği, Kafkasya üzerindeki politikada aktif bir rol alma isteği Rusya'nın Azerbaycan'a akınlarına sebep teşkil etmiş ve nihayet 1805'te Gence Hanlığı ile yaptıkları savaştan sonra bölgeyi ele geçirmişlerdir.
1803-1813 Rus-İran savaşlarının sonunda imzalanan Gülistan Antlaşması (1813) ve daha sonra Türkmençay (Tebriz yakınlarında) Antlaşması (1828), Osmanlı-Rus savaşlarının sonucunda imzalanan Edirne Antlaşması (1829) ile Azerbaycan'ın milletlerarası statüsü tespit edildi. Buna göre Aras nehrinin güney kısmında yer alan ve Azerbaycan topraklarının 2/3 'ünü oluşturan güney Azerbaycan İran'a, Aras nehrinin kuzeyinde yer alan kuzey Azerbaycan ise Rusya'ya bırakılmıştır. Bu tarihten sonra Ruslar, Karabağ ve Erivan'a sistemli bir şekilde Ermeniler'i yerleştirmiştir. Böylece Azerbaycan Türkleri ilk defa birbirinden ayrılırken, güney Azerbaycan'da İran hakimiyeti başlamış, kuzey Azerbaycan devamlı şekilde yerli halkın Ruslarla mücadelesine sahne olmuştur.
1830, 1840 ve 1850'Ii yıllarda Çarlık Rusyası, Azerbaycan'da sömürgecilik amacı taşıyan sosyal ve kültürel müdahalelerde bulunmuş, 1917 Rus ihtilaline kadar süren dönemde sosyal hayat devamlı buhranlar içinde kalmıştır. İhtilalin getirmiş olduğu olumsuz politik hava, Azerbaycan ve Kafkasya'da Sovyet aleyhtarı bir hareketin doğmasına sebep olmuştur. Karşı harekete katılan Ermeni ve Gürcülerle oluşturulan ''seym'' meclisinde, Azerbaycan Müsavat Partisi içinde Müslüman grubu teşekkül etmiş, ancak Bakü'deki yerli Bolşevik ve Ermenilerin yardımı ile Sovyetlerin şehrin egemenliğini ellerine almaları sonucu Seym Meclisi dağılmıştır (Mart 1918).
Bundan sonra müslüman grubu Mehmet Emin Resulzâde başkanlığında Azerbaycan Milli şura'sı ismini alarak 28 Mayıs 1918'de ''Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'' ilan edilmiş ve böylece tarihte ilk defa Azerbaycan adıyla bir Türk Devleti kurulmuş, Cumhurbaşkanlığı'na da Mehmet Emin Resulzâde getirilmiştir.
Osmanlı İmparatorluğu yeni Azerbaycan Devleti'ni derhal tanımıştır. Bu dönemde yeni Azerbaycan devleti bir taraftan iç karışıklıklarla uğraşırken, diğer taraftan da Rusya, Ermenistan ve İran'ın saldırıları karşısında direnmeye çalışmış ve Osmanlı Devleti'nden yardım istemiştir. Feth Ali Han başkanlığında kurulan ilk hükümet Osmanlı Devleti ile Batum'da bir antlaşma yapmıştır (4 Haziran 1918). Bu antlaşma gereği, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti 'nin iç ve dış asayiş ve emniyetini düzenlemek ve korumak amacıyla Osmanlı kuvvetleri bölgeye gelerek, Nuri Paşa Kumandasındaki Kafkasya İslâm Ordusu, Ruslar'ın elindeki Bakü'yü 15 Eylül 1918'de ele geçirmiştir.
Bu dönem aynı zamanda batılı devletlerin Azerbaycan'ın zengin petrol kaynaklarını keşfetme dönemine rastladığından Azerbaycan'daki Türk unsurunu ortadan kaldırmak için Ermenistan, Rusya ve İran'ın yanında Alman ve İngilizler de Türklere karşı cephe almışlardır. Mondros Mütarekesi'nden sonra Osmanlı kuvvetlerinin Bakü'den çekilmesi üzerine şehri İngiliz kuvvetleri işgal ederek (Kasım 1919), yer altı ve petrol kaynaklarını kullanmışlardır.
Sürekli istikrarsızlık içinde bulunan Azerbaycan'ın bu bağımsızlığı ancak 23 ay devam edebilmiş, 27 Nisan 1920'de Azerbaycan'ı işgal eden kızıl ordu parlamento ve hükümeti feshederek Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'ne son vermiş, 28 Nisan'da ise Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kurulmuştur. Bundan iki yıl sonra (12 Mart 1922) Kafkasya ötesi (transkafkasya) Sovyet Federal Sosyalist Cumhuriyeti'nin bir üyesi olan Azerbaycan, daha sonra Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'ni oluşturan on beş cumhuriyetten biri haline gelmiştir (5 Aralık 1936).
Türkiye selçuklu devleti'nin anadolu'nun türk yurdu olmasına katkısı nedir?
İlk Beş Türk Devleti Hangileridir
İlk türk devleti neresidir?
Kök türk devleti Haritası
06 Mayıs 2009 19:14 2
--->: 23 Ay Yaşayabilmiş Türk Devleti
Paylaşım İçin Tesekkürler , elinize sağlık
osmanlı devleti bayrağı, mehmet emin resulzade
« Horus (Horus Kimdir? | 2 Temmuz Sivas Madımak Faciası »