Halkara Türkiıe täze film bilen taryhyny ıatlaıar Fewral 27, 2012
Faruk Aksoıyň "Basyp alyş 1453" filminden bölek
Osman imperiıasynyň harabalyklarynyň üstünden dünıewi türk döwleti gurlaly bäri ıurduň imperial erasyna salgylanmak, umuman, halanmazdy. İöne indi Türkiıäniň öz geçmişini inkär edip gelen günleri taryha öwrüldi.
Türkiıe indi özüniň öňki şan-şöhratyny ıurt içinde hem-de imperial güıç hökmünde aıak basylan öňki topraklarda sergilemekden çekinip duranok. "Täze-Osmanizm" bu ıerlerde indi daşary syıasatyň bir guraly boldy.
Bir kino režissıorynyň aıdyşy ıaly, Türkiıäniň hekaıatyny dünıä aıdara indi wagt boldy. Öten hepde Konstantinoplyň eıelenmegi baradaky täze kinony görmäge baran märekäniň sanyndan çen tutsaň, onda bu pursat eııäm ıetip gelene meňzeıär.
İokary çykdajydan gaçylman döredilen "Basyp alyş 1453" filmi tomaşaçylara Soltan Mehmet Ikinjiniň Wizantiıa imperiıasynyň kalbyny eıeläp, oňa Stambul adyny dakanyny ıatladıar.
17 million dollar çykdajy edilen bu kinony döreden Faruk Aksoı:
—Stambulyň eıelenmegi özüniň ähli netijeleri bilen birlikde bir adatdan daşary täsirli wakadyr. Ol dünıä taryhynyň ugruny üıtgeden hadysadyr. Men bu hekaıaty diňe türk halkyna däl, eısem bütin dünıä aıdyp bermek isleıärin. Daşardan gelıän talaba garanyňda, bizde muny üstünlikli ıerine ıetireris diıen duıgy döreıär.
Faruk Aksoıyň "Basyp alyş 1453" filminiň tanyşdyrylyş sıužeti
"Panorama 1453" iki ıyl mundan ozal Stambulyň eıelenmegine bagyşlanyp ıörite döredilen muzeı. Onda hem Konstantinoplyň eıelenmegine degişli panoramik görnüşler sergilenıär. Köp adamlar üçin bularyň barysy öz taryhlarynyň täzeden açylmagy barada.
—Türk mirasymyz bize aıdylmady, bu indi üıtgemeli—diıip, bir türk aıdıar.
Muzeıe baryp görenleriň ıene biri Osman imperiıasyny beıleki imperiıalar bilen deňäp, gowy netije çykarıar:
—Biz geçmişde güıçli döwletleriň biri bolduk, ıöne beıleki güıçli döwletler ıaly imperialistik döwlet bolmadyk.
Taryhyň şular ıaly oňaıly düşündirilmegi “Adalat we Galkynyş” partiıasynyň 10 ıyllyk hökümdarlyk döwründe pajarlap ösdi. Bu taryhy oıanyş ykdysady taıdan ıokary göterilip, İewropanyň “kesel adamyndan” İewropanyň gaplaňyna öwrülen ıurtda yslama esaslanıan AK partiıanynyň isleg-arzuwyna laıyk gelıär.
Alym we "HaberTürk" gazetiniň synçysy Soli Özel muny şeıle düşündirıär:
—Bular uzak geçmişe seredenlerinde, mysal üçin, 18-nji asyra seredenoklar. Imperiıanyň şan-şöhratly günlerine seredilip, ol geçmişe taryhy däl jähtden baha berıärler. Halka aıdyljak bolunıan zat — “Biz ıurdy osmanlylaryň 15-nji, 16-njy asyrlarda edişi ıaly, belent günlere taııarladyk” diımek. Bu häzirki hökümeti bir ıol bilen aklap, halka onuň daşary syıasatyny şular ıaly giň gerimli ölçeglerde göz öňüne getirmäge ıol açmak.
İetiriljek bolunıan habar ıeke bir il halar medeniıet bilen çäklenenok. Ol has aňrylara gidıär. Türk resmileri ıurduň täsirini "Arap ıazyny" başdan geçiren ıurtlara ıaıbaňlandyrmakda "täze-Osmanizmden" peıdalanmaga jan edıärler.
Premıer-ministr Rejep Taııip Erdogan öten ıyl Kairde Arap Ligasynyň maslahatynda eden çykyşynda şeıle diıdi:
—Biziň umumy taryhymyz, ynanjymyz we gymmatlyklarymyz bar. Biziň hemmämiz dogandyrys.
Daşary işler ministri Ahmet Dawutoglu bolsa mundan hem aňryk geçip, İakyn Gündogaryň Osman imperiıasy döwründe parahatçylygyň hem durnuklylygyň hözirini görendigini aıtdy.
Bu aıdylıanlar köp adamlary, aıratyn-da, Osman imperiıasynyň eııamyna üstünlik däl-de, agalyk diıip garaıanlary gyzyklandyrman biler. İöne ykdysady bol elinlige, barha artıan regional diplomatik edermenlige, eksporta ukyply aşa üstünlikli kinolara daıanıan Türkiıe özüniň güıç-gudrata, at-abraıa eıe bolan soňky döwrüniň utgaşyklyklaryna salgylanyp, bu mümkinçilikden peıdalanyp bilıändigine begenıäne meňzeıär.