“İşte hiç yalan söylemeyen fıtrat ve fıtrattaki şu kat’î ve şedid ve sarsılmaz meyl-i saadet-i ebediye, saadet-i ebediyenin tahakkukuna dair vicdana bir hads-i kat’î veriyor.” İzahı nasıldır, fıtrat ile saadet-i ebedîye arasında nasıl bir münasebet var? | Sorularla Risale
Cts, 1-Haz-2019 - 12:52 tarihinde gönderildi
- Hiç yalan söylemeyen fıtrattan kastedilen nedir?
Metnin sonunda “Onuncu Söz’ün On Birinci Hakikatı, bu hakikatı gündüz gibi gösterdiğinden kısa kesiyoruz.” denilmektedir.
O Söz’de insanın fıtratı ve mahiyeti hakkında bir dizi hakikat dersi veriliyor. Sadece birkaçını nakledelim:
“Hitabat-ı Sübhaniyesine en mütefekkir bir muhatab”(1)
Cenâb-ı Hakk'ın kelam sıfatı kemaliyle insanda tecelli etmiştir. Bu tecellinin de kemali vahiyler yoluyla peygamberde, daha sonra ilham yoluyla evliyada görülür. Vahiyler ve ilhamlarla Cenâb-ı Hak insanlara birtakım emir ve yasaklarda bulunmuş, rıza çizgisinde yaşamaları için gerekli ibadetleri ve güzel ahlâkları onlara bildirmiştir.
Bu İlâhî hitapları kabul etmeleriyle kalpleri iman ile nurlanan müminler, salih amellerle de ibadet ve ahlâk dünyalarını güzelleştirmişler ve Üstadımızın ifadesiyle cennete layık bir kıymet almışlardır.
Elbette, Cenab-ı Hak bu sevgili kullarına ebedî bir saadet ihsan edecektir. Yoksa bütün bu emir ve yasakların bir mânası kalmayacağı gibi inanmakla inanmamanın, salih amelle isyanın da farkı olmaz. İşte insan fıtratı “Hitabat-ı Sübhaniyesine en mütefekkir bir muhatab” olma yönüyle âhiretin varlığını gösterir.
“Mazhariyet-i esmâsına en câmi’ bir âyine”
İnsanın bu özelliğinin bir önce sözünü ettiğimiz muhatap olma özelliğiyle yakın ilgisi vardır. Üstat Hazretleri mahlukat için “kelimat-ı kudret” ifadesini kullanır. Bir meyve bir kudret kelimesidir. İnsan açlık sebebiyle meyveye muhtaç bir fıtratta yaratılmış ve ondan istifade etmesiyle de kendisinde Rezzâk ismi tecelli etmiştir.
Keza, insan hastalığının ilacını yine birer kudret kelimesi olan bitkiler âleminde bulmakla Şâfi ismine mazhar olur.
Her mahluk kendinde tecelli eden isimlerle Rabbine bir nevi muhatap olmuştur, ancak insan İlâhî isimlere en cami’ ayinedir. İnsan, bu cami’ mahiyetiyle Allah’ı bütün esmasıyla tanıma şerefine nail olmuştur. Ve Allah bu şerefli mahlukunu, esmâsının bu en mükemmel aynasını yokluğa mahkum etmez. Onu baki bir âlemde yeniden yaratacak ve onun marifet ve muhabbetini bu âlemde çok daha inkişaf ettirecektir.
“Hazain-i rahmetinin müştemilâtını tartmak, tanımak için en ziyade mizan ve âletlere mâlik bir müdakkik”
Bütün canlılar rahmet hazinelerinden kendilerine ikram edilen nimetlerle beslenir ve ihtiyaçlarını görürler. Buna karşılık, Allah’a kendi istidatlarının imkân verdiği ölçüde şükreder ve bilemeyeceğimiz bir keyfiyette O’nu tesbih ederler. Ancak, bu nimetleri inceleme, faydalarını anlama, onlardaki ince sanatları tefekkür etme ancak insana mahsustur. Zira, bu konuda onun fıtratına gerekli mizan ve aletler konulmuşur. Bu büyük sermayeyi yerinde kullanarak iman ve marifette ilerleyen insanlar olduğu gibi, düşünmeden yaşayan ve o ihsanları tesadüfe, tabiata, maddeye isnat etmekle küfre düşen insanlar da vardır. Eğer âhiret olmasa insan fıtratına konulan bu mizan ve aletlerin hiçbir mânası kalmaz.
“Fenadan en ziyade müteellim ve bekaya en ziyade müştak”
Canlılar içerisinde, fani olduğunu bilen, ölümü düşünen ve varlığının baki olmasını arzu eden tek varlık insandır. İnsan fıtratına bu arzunun konulması, saadet-i ebediyeye delâlet eder.
“İnsanın fıtrat-ı zîşuuru olan vicdanı, saadet-i ebedîyeye bakar, gösterir. Evet, kim kendi uyanık vicdanını dinlerse, 'Ebed, ebed!' sesini işitecektir.”(2)