PORT-AU-PRINCE - Salı günü 7 büyüklüğündeki depremle yıkılan Haiti’de durum gittikçe kötüye gidiyor.Yaklaşık 50 bin ceset topladıklarını belirten Haiti İçişleri Bakanı, ölü sayısının 100 ile 200 bin arasında olabileceğini belirtiyor. Resmi yardım görevlisi Jean Michelet Cadet ise, "Hiçbir kaynağımız olmadan çalışıyoruz. Uluslararası yardımların bölgeye ulaşması durumunda daha faydalı işler yapacağız" şeklinde konuştu. Hayatını kaybettiği teyit edilen BM personeli sayısı da 36’ya ulaştı.
Her yer ceset!
Bölgede ABD’den Çin’e kadar birçok ülkeden gelen kurtarma ekipleri büyük bir hızla kurtarma faaliyetlerine devam ediyor. Ancak dün itibarıyla 72 saatin sonuna gelinmesi yavaş yavaş umutların tükenmesine yol açıyor. Canlı kurtarılanların sayısı enkaz altından çıkarılan cesetlerden daha az. Cesetlerin nereye gömüleceğiyse en büyük sorunlardan biri. Haiti Cumhurbaşkanı Rene Preval dün bir toplu mezara 7 bin kişiyi gömebildiklerini açıkladı.
Yardım için bölgeye giden Dominik Cumhuriyeti Devlet Başkanı Leonel Fernandez de Haiti’nin en çok ihtiyaç duyduğu şeyin ölülerin gömülebilmesi için yapılacak yardım olduğunu söyledi. Cesetleri gömecek yer ve imkân bulmakta zorlanan insanlar salgın hastalık riskiyle karşı karşıya. Başkentteki sekiz hastane hasar gördüğü için yaralılar komşu Dominik Cumhuriyeti’nde tedavi ediliyor. Yardımların geç gelmesinden dolayı normalde tedavi edilebilecek yaralılar ölmeye başladı.
Dünyanın en yoksul ülkelerinden Haiti’de halk sabrını yitirmiş durumda. Yardımlara ulaşamadıklarını belirten depremzedeler, cesetlerle yollara barikatlar kurdu ve BM’nin gıda ambarlarını yağmaladı. Yüz binlerce insanın aç olduğu ülkede BM’nin 15 bin ton gıda malzemesinden geriye kalan hesaplanamadı.
BM sözcülerinden David Wimhurst, “Şartların kötüleşmesiyle gittikçe kızgın ve sabırsız hale geliyorlar” derken BM Gıda Programı Dairesi yetkilisi Emilia Casella, bu çapta bir depremden sonra yağmanın normal olduğunu belirtiyor. Yardım görevlileri de içme suyu bulma sıkıntısı çeken halkın, bir damla su için ‘neredeyse birbiriyle savaştığını’ söylüyor.
Ülkedeki Brezilyalı bir sivil toplum kuruluşunun sözcüsü Valmir Fachini, sokaklarda nereden geldiği belli olmayan birçok silah sesi duyulduğunu ve depremde kısmen yıkılan süpermarketlerin yağmalandığını anlatırken Kızılhaç temsilcisi “Erzak elde edebilmenin yağmalamadan başka yolu yok. Paranız olsa da erzak birkaç gün içinde tamamen bitecek” diyerek çaresizliği özetliyor. BM, gıda sıkıntısı yaşayan Haiti’deki 2 milyon kişiye ‘hazır yemek’ sağlama planı yapıldığını duyurdu.
Yardımlar neden ulaşamıyor?
Yardımların ulaşmasında sorun çıkmasının nedeni Port-au-Prince Havaalanı’nın hasar görmesi ve kontrol kulesinin kullanım dışı kalması. BM İnsani Yardım Koordinasyon Dairesi sözcüsü Elisabeth Byrs, yardım getiren uçakların şu anda pisti görerek indiğini, bunun gerçekten sorun teşkil ettiğini söylüyor. Save the Children (Çocukları Kurtarın) örgütü sözcüsü Kate Conradt da “Yardımlar havaalanına geliyor ama henüz orada bunların dağıtılması için sistem oluşturulamadı” diyor.
Depremin açtığı yaraları sarmak için dünya seferber oldu. Türkiye’de Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Haiti’ye mobil hastane ve insani yardım malzemesi gönderileceğini açıkladı. Başta ABD, Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu (100’er milyon dolar) olmak üzere pek çok ülke ve kuruluş, Haiti’ye yardım için sırada. Fransa, Paris Kulübü üyelerinden, Haiti’nin borçlarının iptal edilmesini talep etti. Ekonomi ve Maliye Bakanı Christine Lagarde, dünyanın önde gelen kredi veren ülkelerinin oluşturduğu kulübün üyeleriyle temasa geçtiğini, ayrıca Haiti’nin en fazla kredi aldığı ülkelerden Tayvan ve Venezüella’ya da aynı talebi ilettiğini söyledi. Haiti’nin Fransa’ya 54 milyon avro kredi borcu bulunuyor.
Liderlerden uluslararası çağrı
ABD Başkanı Barack Obama’yla Fransa Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, Brezilya, Kanada ve diğer ülkelerle birlikte, Haiti’nin yeniden kalkınması ve imarı için vakit geçirmeksizin uluslararası bir konferans hazırlıkları için birlikte çalışmaya karar verdi. İngiltere Başbakanı Gordon Brown da İngilizleri Felaketlerle Mücadele Komitesi aracılığıyla destek ve bağışta bulunmaya çağırdı.
Ünlüler de Haiti için seferber. Haiti doğumlu müzisyen Wyclef Jean, başkent sokaklarından ceset toplama faaliyetine katılırken, George Clooney haftaya cuma bir teleton programı için MTV kanalıyla çalışıyor. Def Jam plak şirketinin kurucularından Russell Simmons’ın Twitter mesajına göre Tiger Woods, Haiti’ye mobil hastaneden oluşan bir uçak yolladı. Angelina Jolie-Brad Pitti çifti de önceki gün 1 milyon dolar bağışta bulunmuşlardı.
ABD ve Küba Haiti için ortak
Haiti’ye yardım için iki zıt kutup ABD ve Küba anlaşma yaptı. Küba hükümeti depremde yaralananların tahliyesi için ABD’ye hava sahasını kullanma izni verdi. Beyaz Saray sözcüsü Tommy Vietor, Küba’daki Guantanamo Körfezi’nde bulunan ABD Deniz Üssü’nden kalkan tahliye uçaklarının Florida’ya giderken Küba toprakları üzerinden geçmesine izin veren bir anlaşmaya varıldığını söyledi. Anlaşmayla, uçakların ABD’ye ulaşma süresi 90 dakika kısalacak. ABD ordusu felaket kurtarma ekipleri, depremde yaralananları tedavi için Guantanamo’ya götürüyor. Burada tedavisi yapılamayanlar Florida’ya sevk ediliyor.