Andrei Tarkovsky Sineması ile Tanışmak | GAZETE SANAT
Filmler çok fazla tutku uyandırır, ancak film tarihinin arka kataloğu göz korkutucu olabilir. Bir aktöre, yönetmene veya alt türe hayranlık duyulabilir, nereden başlayacağınızı bulmak ise bağlı başına bir mücadeleye dönüşebilir. Bazen tek yapmanız gerekense aynı yollardan geçmiş kişilerin tavsiyelerini göz önünde bulundurmak ve kendinizi akışa bırakmaktır. Bu yazımda Tarkovsky ve sinemasını birlikte keşfe çıkacağız.
Bu ara saplantımız: Rus yönetmen Andrei Tarkovsky’nin şiirsel sineması.
Yinede söylediğim kadar kolay olmadığını mı düşünüyorsun?
Tarkovsky 24 film çekti ve sinemaya şiirsel anlatı perspektifini kazandırdı. Rus yönetmen Andrei Tarkovsky, yaygın olarak sinemanın gerçek ustalarından biri olarak kabul ediliyor. Sight & Sound’un tüm zamanların en iyi filmlerine dair 2012 tarihli anketinde, Tarkovsky’nin üç filmi listede yerini aldı. -Ayna (1974), Andrei Rublev (1966) ve Stalker (1979) – eleştirmenler ve yönetmenler tarafından ilk 30’a girdi. Ingmar Bergman bir keresinde şöyle söyler: “Tarkovsky bunların en büyüğü. Rüyalar odasında doğallıkla hareket ediyor. Açıklamıyor. Her neyse ne açıklamalı? ”
Tarkovsky’nin sinemaya duyduğu saygı ve çalışmalarının eğik, kasvetli ve yüksek fikirli doğası bazıları için bir dönüşümün başlangıcı oldu. Onun sinema evreni, filmlerini elitist olarak gören Sovyet otoritelerinin bir sonucuydu. Ancak bir süre sonra vizyonundan taviz vermeyi reddetti. Somut bir anlam bulmaya yönelik dürtüyü bırakarak, izleyicilerinin kendilerini yavaş ve uzun süren ritimlere bırakmasını (“ zamanda heykel yapmak ” olarak tanımladılar) ve sırf eşleşmesi zor olan gizemli imgeleme büyüsüne açmalarını sağlamaya çalıştı.
Tarkovsky’e başlamak için en iyi yer
Rüya gibi bir bellek tutuşu ve doğanın temel ihtişamı için şiirsel bir histir Tarkovsky sineması. Ivan’s Childhood (1962) Sovyet yönetmen Andrei Tarkovsky’nin ilk uzun metrajlı çalışması. Ancak yönetmenin tamamen gelişmiş vizyonunu anlamak için Stalker belki de en iyi giriş noktasıdır. Bilim kurgu roman yazarı Strugatsky Kardeşlerin Yol Kenarı Pikniği’ne dayanan film, nispeten basit bir plana sahiptir, ancak telaşsız, meditatif 160 dakika boyunca esrarengiz, felsefi bir hayat tezahürüne yoğunlaşır. Bütün Tarkovsky eserlerinde olduğu gibi, manevi kriz, içsel buhran temayı oluşturmaktadır. Fakat alaycı diyaloglar, melankolik bir noktaya işaret eder ve mizah duygusu olmadığını iddia edenlere akıllıca bir yöntemle meydan okur.
Bir kanun kaçağı rehberi ya da ‘stalker’, bir yazar ve profesörü, hükümet tarafından koruma altına alınmış, garip bir şekilde de duygusal bir bölge olan Bölge’ye bir keşif gezisine götürür. İkonik bir şekilde, hedefleri, kişinin en içten arzularını yerine getirme gücüne sahip olduğu söylenen bir odadır. Görevleri ve farklı dünya görüşleri, inanılmaz derecede zengin olduktan sonra kendini asan başka bir Stalker’ın hikayesiyle gölgelenir, Oda, doğasının gerçekliğini ortaya çıkarır.
Tarkovsky gerçek sanatçıları, bir önsezi hediyesi olan peygamberler olarak görür. Toksik bir kimyasal tesisin yakınında bulunan Stalker’ın hatırlatıcı gücü, yedi yıl sonra Çernobil nükleer felaketinin esrarengiz ön yapılandırması gibidir. hayalet kent mantığını sanki önceden öngörmüştür.
Tarkovsky’nin diğer bilimkurgu uyarlaması, Stanislaw Lem’in romanına dayanan Solaris (1972) dir. Bu tuhaf gezegeni araştırmak için kurulmuş üsse, açıklanamaz bir şekilde ölen meslektaşının yerini almak üzere gönderilen filmin kahramanı, gezegenin esrarının cezbolurken, kendi geçmişinin hayaletleriyle de yüzleşmek zorunda kalacaktır. Yönetmen, hikayenin psikolojik ve duygusal rezonanslarına daha fazla odaklanır. Canlı bir gezegenin yakınlığı bir uzay istasyonundaki mürettebat arasında garip olaylara neden oluyor.
Mirror tartışmalı olarak Tarkovsky’nin en büyük şaheseridir. Aynı zamanda onun en alışılmadık üslubunu yansıtır. Otobiyografik ve son derece kişisel bir yapımtır. Bir rüyanın ilişkisel mantığı ile gelişir. Çocukluğundan gelen bellek parçaları, babası Arseny’nin şiirlerinin zamanında ve ölümsüzlükle anlatımı ile dokunur. Kızıl Ordu birliklerinin yıkıcı arşiv görüntüleri, bu hatıraların Rusya’nın çalkantılı ulusal tarihi içinde yankılanmasına izin verir.
Bir yatağın üzerinde yükselen karakterin ikonik rüya sahnesi, sinemanın en yüce sahnelerinden sayılmaktadır. Tarkovsky’nin tekrarlayan yağmur, ateş ve doğaüstü görüntüleri kullanarak hayatın gizemli güçleriyle dolu tek bir evren yaratır. Bu filmi yaptıktan sonra bir zamanlar içinde yaşadığı evi hayal etmeyi bıraktığını söylemiştir.
Andrei Rublev, Rus tarihinin daha destansı bir sunuşudur, ancak sanatsal çabaların riskleri ve filmi oluşturan sac ayakları Tarkovsky için hala oldukça kişiseldi. 15. yüzyıl Ortodoks ikon ressamının (sık sık işbirliği yapan Anatoli Solonitsyn tarafından oynanan) hayatına dayanarak, Ortaçağ Rusya, Prensler ve Tatar baskınları arasında acımasız rekabet ve işkence, ihanet gibi vahşi bir dünyayı konu edinmektedir. Bir inanç sıçraması, bir çan ustasının oğlu başarısız olursa ölüm tehdidi altında devasa bir katedral çanı atmaya çalışırken manevi yenilenme için umut sunar. Filmin Hıristiyanlığın Rus kimliğindeki rolüne yaptığı vurgu, ateist devletin sansürlerinde sorunlara neden oldu.
Tarkovsky’e Nereden başlamamalı
Tarkovsky, devletin vergi yaratabilme yeteneği üzerindeki başarısını buldu, İtalya’ya bir film çekmek için gittikten sonra asla geri dönmedi. Rusların köklerine ölümcül bir şekilde bağlı olduğunu iddia etti ve Nostalji (1983) bu çıkmazı yineledi. Tanınmış bir Rus şair olan Andrei, 18. yüzyılda yaşamış ve Bolonya’da eğitim görmüş memleketlisi müzisyen Sosnovsky’nin hayatını araştırmak için İtalya’ya gelir. Güzel İtalyan tercümanı eşliğinde Toskana’dayken mutsuz evliliğinin, karısının ve çocuklarının Rusya’daki hatırası onu avlar. Seyahati giderek içsel bir serüvene dönüşürken mistik bir aydınlanma, şairin yolunu aydınlatacaktır. Tarkovsky’nin ülkesi dışında çektiği ilk film olma özelliğine sahip olan Nostalji, yönetmenine Cannes’da 2 tane çok prestijli ödülü birden getirmiştir. Andrei’nin zihniyeti, bir İtalyan katedralinin içine yerleştirilmiş bir Rus kulübesinin önünde köpeğiyle son çarpıcı görüntüsünde özetlenir.
NOSTALJİ, yaşamanın imkansızlığı hakkında bir filmdir.
Tarkovsky’nin diğer sürgün çalışmaları, anadilinde değil, İsveç’in Gotland adasında çekilen, akıl almaz, doğaüstü son filmi The Sacrifice (1986) dir. Tarkovsky tamamlanmasından kısa bir süre sonra öldü. Filmde, Andrey Tarkovsky’nin 1986 yapımı filmi. Gazeteci, edebiyat ve tiyatro eleştirmeni, fakültede estetik dersleri veren Alexander’ın doğum gününde başlayan Üçüncü Dünya Savaşı’nda Tanrı’ya ettiği dua üzerine kendisini, bu dünyaya bağlayan her şeyi, ailesini, evini, oğlunu, kelimelerini… kurban ettiğini anlatan bir film. III.Dünya Savaşı nükleer imha tehdidini ortaya çıkarırken Tanrı ile bir pazarlık yapmaya çalışır. Bir insanın daha büyük bir yaşam gücünü beslemek için kişisel olarak nelerden vazgeçmesi gerektiği konusunda izleyicisine birçok soru işareti bırakır.
Son olarak sizlerle çok sevdiğim bir röportajını paylaşmak istiyorum; Tarkovski söyleşisi: “Zekice bir cevap istiyorsan, zekice bir soru sor!”