“Aşk, varlığını bir başkasına teslim etmektir”
Yıllar önce Kader’in hikâyesi elinizde olmasına rağmen neden önce Masumiyet’i çektiniz de Kader sonra geldi?
Aslında şekilsel olarak bu tespite katılıyorum. Ama özel olarak sinemamda bir değişiklik yaptığımı düşünmüyorum. Kader duygusunu Üçüncü Sayfa filminde belki daha sert, Yazgı’da daha spesifik olarak anlattığımı düşünüyorum. Bu olgular, durumlar benim için yeni değil. Ben bunları yeni keşfetmedim. Ama biçim olarak dediğiniz şeyleri kabul edebilirim. Kader benim yedinci filmim. Bu az buz bir şey değil. İtiraf’ta ben hiç kamera bilmeden, diyafram ve ışık bilgim olmadan görüntü yönetmenliği yapmıştım. Kader, İtiraf ve Bekleme Odası’ndan sonraki üçüncü görüntü yönetmenliği yaptığım film. Bir film yapma konusunda, filmin bütün aşamalarındaki tecrübelerim bu filme yansıdı. Tabii içe kapalı, genellikle tek mekânda geçen arka arkaya çektiğim filmlerden sonra, Kader birçok insana haklı olarak ‘yenileşmiş’ gözükebilir. Ama ben biçimin bu kadar öne çıkarılarak düşünülmesinden yana değilim.
Film yapma sebepleri, öz dışında hemen her şeyde çok büyük değişiklik oldu. Ben C Blok’la yönetmenliğe tesadüfen başladım. Entellektüel bir dünyadan gelmedim. Bir okulda da okumadım. Ben sokaklarda, kendi dünyasında işportacılık yaparken, panayırlarda kasnak attırırken, Anadolu’da başka işler için yaptığım yolculuklar sırasında hayat, edebiyat üzerine düşünürken, yavaş yavaş ve tesadüfen gelen bir şeydi sinema benim için. Dolayısıyla sinemanın anlamları üzerine bir şey bilen bir insan değildim. Tesadüfen yaptığım asistanlık sırasında sinemayla manevi değil, ama fiziksel olarak bir bağım oldu. Bunun sonucunda ben tesadüfen yönetmen oldum. C Blok’u çektikten sonra film çekme duygusunu yine anlamadım ama biraz sezdim. Abartacak bir şey yok, burada esas olan insanın kendi özünden bir şeyi ortaya çıkartmasıdır. C Blok sonrası yaşadığım yalnızlık, zorluklar yüzünden iyice içime döndüm. Aslında sorunlarla başlayan içe dönüş, benim içimdekileri görmeme sebep oldu. Bunun sonucunda Masumiyet ortaya çıktı. Benim sinemayla kurduğum anlamlı ve manevi bağlar, Masumiyet’ten sonra oldu. Bu aşamada sinemacıların önünde üç yol beliriyor. İlki film yapmayı bir iş olarak görmek, ikincisi kendi özüne dönüp birey olabilmenin üzerine giderek özgün bir sinemacı olmaya çalışmak, diğeri de koleksiyonculuk. Bence bugün bir film yönetmeninin önündeki en temel kader budur. Ben bu anlamda, sinemayı tanıdıktan sonra ufak bir tehlike de geçirdiğimi düşünüyorum. Masumiyet’le birlikte sokaktan gelip yönetmen olmuş biri olarak başarıyı, ödül almanın verdiği hazzı, önemli adam olma durumunu keşfettim. Bunlar pek çok insanın kolay atlatamayacağı şeyler. Burada parayı ve önemli adam olmayı keşfedebilirsin. O zaman fikirlerinizde, yaşam biçiminizde köklü değişiklikler olmaya başlar. İnsan var olan durumu çabuk rasyonalize eden bir varlıktır. Hele entellektüel insanlar büyük bir ahlaksızlığı çok kolay manipüle edebilirler. Çünkü akıl ahlaktan yoksunsa dünyanın en tehlikeli şeyi olabiliyor. Böyle insanlar var. Bir de benim gibiler vardır, ahlakçılık yapmadan kişisel ahlakıyla, kendini bağlayan bir sorumluluk duygusuyla var olmayı seçenler. Bu sürekli bir sorguyu, merakı ve tavrı sıcak ve canlı tutacağı için devamlı içine dönmeyi, hatta zaman zaman sahip olduğu her şeyi sınamayı, bunların bedellerini ödemeyi gerektiriyor. Koleksiyoncular ise hayata ve her şeye bir proje olarak bakar. Yani sinemacıların böyle bir sorunu var. Toparlarsak ben Masumiyet’ten sonra bunlarla çok sert biçimde yüzleştim. Özellikle Yazgı filmiyle kendimi bulduğumu, az önce bahsettiğim karmaşayı, o değişiklikleri bir anlama dönüştürdüğümü ve hayatım boyunca da bu şekilde gideceğini düşünüyorum.
Kader’de anlatılan öykünün çok benzerine siz gerçek hayatta tanık olmuşsunuz. Nedir bu olay?
12 Eylül olmadan bir süre önce bir triko atölyesinde son ütücülük yapıyordum. Orada gerçekte işçi olmayan ama zengin bir adamın metresi olan bir kadın vardı. Zengin adamın arkadaşının atölyesiydi ve kadın orada, rahat dursun diye bir nevi gözaltındaydı. O kadınla samimiydik ve onun aracılığıyla Bekir gibi, kadına âşık olan bir kamyonetçi adamla tanıştım. O zamanlar ben 15 yaşındaydım ama adamın kadına duyduğu aşk, üstelik başka biriyle metres hayatı yaşamasına rağmen, beni derinden etkilemişti. Adam evliydi, çocukları vardı. Adamın, hiç abartmıyorum bir köpek gibi kadına bağlılığı, varlığını kadının varlığına teslim etmiş olması 15 yaşında olmama rağmen bende derin bir duygu bıraktı.
Olkan Özyurt. Aşk Varlığını Bir Başkasına Teslim Etmektir. Radikal. 1 Ekim 2006.