Kişisel veri; Kişisel Verileri Koruma Kanununa göre ‘belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi’ olarak tanımlanmıştır. Bu kanuni tanımı açmak gerekirse kanun gerçek kişi yani insanı kapsar. Tüzel kişi kapsam dışında tutulmuştur. Belirli veya belirlenebilir sıfatında ise kişinin adı, soyadı gibi direkt teşhis sağlayan bilgilerinin yanı sıra kişinin telefon numarası, ses veya video kaydı, resmi, fotoğrafı, sosyal güvenlik numarası, eposta adresi gibi dolaylı olarak teşhis sağlayabilecek bilgi de kanun kapsamı dâhilindedir.
Aynı zamanda kişiyle dolaylı yoldan bağlantılı bilgiler; örneğin kişinin saptanabileceği lakap, unvan, sosyal medyada kullandığı takma ismi de kanunda tanımlanan kişisel veri kapsamında değerlendirilmelidir. Bir verinin kişisel veri olup olmadığı, o veri kullanılarak kastedilen o kişiye ilişkin olup olmadığının kesin veya kesine yakın şekilde anlaşılıp anlaşılmamasına göre değerlendirilebilir. Eğer veri yardımıyla tek bir kişiye aidiyeti tartışmasızsa o veri kişisel veridir.
Kişisel verilerin 3. kişilerce bilinmesi neden sakıncalıdır?
Birçok ürünün ve hizmetin pazarlanması bu bilgiler kullanılarak yapılmaktadır. Örneğin bir bebek bezi firması bebeği olmayan birine bu ürünü pazarlamak için emek ve para kaybetmek istemez. Hedef kitle olan bebekli aileleri tespit edip bu ailelerin göreceği reklamları vermek, bu kişilere sms yoluyla indirim bildirimi yapmak isterler. Tüketici açısından bakıldığında ise kullanım alışkanlığı dışında bir ürün yerine almayı düşündüğü bir ürünün reklam bildirimini görmek tüketicinin de yararınadır. Ancak bu bilgilerin kötü niyetli 3. kişinin eline geçmesi büyük mağduriyet doğurabilir. Bu bilgiler sıkça telefon dolandırıcıları tarafından kullanılmaktadır. Aynı zamanda bu bilgiler tehdit unsuru olarak da kullanılabilir. Kişisel veri sahibinin rızası dışında bu bilgilerin bir başkası tarafından öğrenilmesi başlı başına bir kişilik hakkı ihlalidir.
Kişisel verilerin işlenmesinde uyulması gereken temel ilkeler nelerdir?
Bu ilkelerin başlıcaları bilgilerin hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun olması, doğru olması, açık ve meşru amaçlar için işlenmesi, işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olması, gerekli süre zarfınca muhafaza edilmesidir.
Kişisel veriler ilgili kişinin açık rızası olmadan işlenemez ve depolanamaz. Bu kuralın sayılı ve oldukça dar istisnai halleri vardır. Kanunda açıkça bilginin rıza dışı da alınabileceğine dair hüküm bulunması veya kişinin rızasını açıklayamayacak durumda olup bilginin alınmasının kişinin vücut bütünlüğü ve hayati olarak zorunlu olması gibi.
Kişisel Verilerin Koruması Kanunu nasıl ve kimlere karşı koruma sağlar?
Kanun kişisel verilerin nasıl ve hangi durumlarda ne şekilde toplanabileceğiniz düzenlemektedir. Kişisel veriler toplanırken yapılacak işlemler ve ne tür bilgilerin toplanacağı ne kadar süre saklanacağı gibi konularda veri toplanacak kişiyi bilgilendirilmelidir. Kanun, kişisel verilerle ilgili şikâyetlerin çözüm yolu ile ilgili usulü de kapsamaktadır.
Kanun kapsamındaki her türlü veri toplanmasına ilişkin koruma sağlamaktadır. Kapsamında olmayan tüzel kişilerin bilgilerinin toplanması, aile içinde kişisel verilerin işlenmesi, bilimsel amaçlar, araştırma, resmi istatistik çalışmaları veya ifade özgürlüğü kapsamında kişisel verilerin kullanılmasını kapsam dışı olduğu için korumaz.
Kanun kapsamında korunan ve saklanan bilgilerin yanlışsa düzeltilmesini isteme, silinmesini talep etme gibi bir çok koruma mevcuttur. Ayrıca bu verilerin kullanılmasından doğan bir zararın tazmini de talep edilebilir. Kişisel verileri toplayan ve saklayan kişilerin bu bilgilerin korunmasını ve sağlıklı muhafazasını sağlama yükümlülükleri vardır. Bu bilgilerin kanuna aykırı olarak bir başkasının eline geçmesi durumunda bilgi sahibine ve Kişisel Verileri Koruma Kurumuna bildiriminin yapılması gerekir.
Kişisel verilerin kullanılması ile ilgili en yaygın sorun nedir?
Birçoğumuz arkadaşlarımıza sormadan onların veya onlarla birlikte fotoğraflarını ve videolarını sosyal medya hesaplarımıza yüklüyoruz. İnsan yüzü ve sesi insanın kişilik hakları kapsamındadır ve bunlara ilişkin verilerin korunması da Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındadır. Pek tabii arkadaşlarımız kendi sosyal medya hesapların kendi fotoğraf veya videolarının yüklenilmesine izin veya icazet verecektir. Ancak kişinin istememe ihtimali de göz önünde bulundurularak bu fotoğrafların yüklemeden önce arkadaşlarımıza sormalı ve rızaları bulunmaması halinde fotoğrafı paylaşmamalıyız. Sorulmadan paylaşılan bir fotoğrafı sonradan arkadaşımız kaldırılmasını istediği takdirde fotoğrafı hemen silmeli ya da fotoğrafının paylaşılmasını istemeyen kişinin yüzü fotoğraftan çıkarılarak tekrar yüklenmelidir. Aksi halde fotoğrafı isteği dışında yüklenen kişinin kişilik hakları ihlal edilmiş olacaktır.