Kaplıca nedir? Kaplıca tedavisi faydalı mıdır?
25 02 2016 - 6:00
Kaplıca nedir, ne işe yarar? Türkiye’de nerelerde kaplıca vardır? Kaplıca tedavisine kimler giremez?
Kaplıca, sıcak yeraltı sularının yeryüzüne çıktığı bölgelere kurulan tesislere verilen isimdir. Bu tesisler hamam görünümündedir ve kudret hamamı olarak da bilinirler.
Kaplıcalar, insan sağlığına oldukça faydalıdır ve bazı hastalıkları iyileştirici özelliği vardır. Bu özellikleriyle turizm açısından da önemlidir. Termal ve mineralli sular ve çamurlar ve gazların bulundukları yöredeki iklim faktörleriyle birlikte değerlendirilerek kür tarzında uygulamalar yapılır. Sıcak suların çıktıkları yere ılıca denir. Bu alanlara tesis, hamam yapıldıktan sonra kapalı ılıca denilmeye başlanır, bu isim de zamanla kaplıca halini almıştır.
Kaplıcanın tarihi çok eskilere dayanır. Antik Yunanistan ve Roma’da kaplıcaların bazı hastalıklara iyi geldiği biliniyordu. Romalılar İngiltere’yi işgal ettiklerinde Bath’da doğal sıcak su kaynakları buldular ve bunlardan yararlandılar. Fransa’da Vichy ve Aix-en-Provence, Almanya’da Baden-Baden ve Belçika’daki Spa kaplıcaları 18. yüzyılda çok tanındı. Bu kaplıcalardan ve Eski Roma kaplıcalarının çoğundan günümüzde de yararlanılmaktadır.
Mineral iyonlarıyla yüklü maden sularının oluşumuna ilişkin değişik araştırmalar ve görüşler vardır. Bu görüşlerden biri, çatlaklardan sızan yerüstü sularının, yolu üzerindeki minarelleri eriterek derinlerdeki ısınmış katmanlara ulaştığı ve buradaki sıcaklığın etkisiyle buharlaşıp yoğunlaşarak yeryüzüne geri döndüğü biçimindedir. Magmaya yakın katmanlarda bazı minarelleri eritmiş durumda bulunan suların buharlaşıp yoğunlaşarak tektonik olaylarla yeryüzüne çıktığı görüşü ise başka bir yaklaşımdır. Maden suları fiziksel özellikleri bakımından çok sıcak, sıcak ve soğuk sular olarak sınıflandırılır.
Kimyasal özellikleri bakımından ise bikarbonatlı, sülfatlı, tuzlu, kükürtlü, karbon dioksitli, demirli, arsenikli, iyotlu, karışık ve radyoaktif maden suları vardır.
Sıcak, madensel yeraltı sularının tedavi edici etkilerden banyo veya kısmi banyo şeklinde yararlanılmasına kaplıca tedavisi veya balneterapi denir.
Kaplıca tedavisi vücut direncini arttırır, hastanın genel durumunu düzeltir ve şikayetlerini azaltır. Kireçlenmeyi önler, iltihabi romatizmalara iyi gelir, mekanik bel ve boyun problemlerini giderir. Spor yaralanmaları, kas hastalıkları, ortapedik problemler; kırık sekelleri, ameliyat komplikasyonları vb.. rahatsızlıklara iyi gelir.
Kaplıcaların insanların hastalıklarına nasıl iyi geldiği kesin olarak bilinmemektedir. 2 ana görüş vardır. Bunlar;
1) Biyokimyasal-Spesifik etki: su içinde bulunan erimiş mineral ve gazların deri yoluyla emilmesi sonucu vücut metabolizmasında değişikliklere sebep olmaları.
2) Termal-Nonspesifik etki: suyun sıcaklığı ve çevre faktörlerin etkisi ile kan dolaşımının artması, metabolizmanın hızlanması, sinir sisteminin ve hormonal sistemlerin uyarılması.
Tedavi başladıktan 4-7 gün sonra şikayetler azalmaya başlamışken birdenbire ağrılarda artma, ateş yükselmesi, uykusuzluk, iştahsızlık, bulantı-kusma, kabızlık ve ishal, çarpıntı, terleme, üşüme, sıcağa ve soğuğa tahammülsüzlük gibi rahatsızlıkların ortaya çıkmasına “kaplıca krizi” ismi verilir. Sebebi hormonal ve sinirsel uyum mekanimalarının bozulmasıdır. Bu gibi durumlarda acil tedavi gerekmektedir.
Maden suları nasıl oluşuyor?
Maden suyunun yeryüzüne çıktığı kaynağa kaynarca denir. Madensel sular derinlere sızan yer üstü sularının ve/veya derinlerde oluşan suların yeryüzüne çıkması ile oluşur. Bu sular yollarına çıkan mineralleri, tuzları, gazları ve radyoaktif maddeleri eriterek bünyelerine katar, bazen de ısınarak yeryüzüne çıkarlar. Bir kaynarca suyunun fiziksel ve kimyasal özelliği bir başkasına, hatta çok yakındaki bir kaynaktan çıkan maden suyunun özelliğine benzemez. Bu nedenle tıbbi tedavi için kullanırken özenli olmak gerekir.
Maden sularının hastalıkları iyileştirmeye katkıda bulunma ölçüsü hakkında ise ayrıntılı ve kesin bilimsel araştırmalar yoktur. Fakat yine de büyük ölçüde hastalıklara iyi geldiği düşünülmektedir.
Kaplıca tedavisine kimler giremez?
* Ateşli hastalıklar, sistem enfeksiyonları,
* Alevli dönemde iltihabı-romatizmal hastalıklar,
* Ağır kansızlık,
* Kanser ve benzeri habis hastalıklar,
* Ağır kalp, akciğer, böbrek ve karaciğer hastalıkları ve yetmezlikleri,
* Açık yaralar,
* Kanamalı hastalıklar ve kanamaya meyil,
* Kadınlarda adet dönemleri, gebelik ve doğum sonrası dönemler,
* Kontrol altına alınmamış ve insüline bağımlı şeker hastalığı,
* Koroner arter hastalıkları; kalp krizi geçirmiş hastalar, yakın zamanda kalp anjini-spazmı geçirmiş hastalar,
* Yaygın varisler, iltihabı ve/veya tıkayıcı damar hastalıkları,
* Akut yada kronik üriner, bilier ve istestinal tıkanmalar,
* Epilepsi ve benzeri nöbet geçiren hastalar,
* Akıl hastaları ve ağır psikolojik problemleri olan hastalar,
* İleri yaşta ve düşkün hastalar,
* Aşırı kilolu hastalar.
Atların kaplıca keyfi