Xiphiidae familyasından üst çenesi kılıç gibi uzamış yırtıcı bir balık türü.
Kılıç balıkları; vücut kaslarından gelen ısının gözlerine aktarıldığı özel bir ısıtma sistemine sahiplerdir. Bu ısıtıcı sistem balığın, gözlerinin görme işlevi için gerekli ısıyı sağlar. Kılıç balıkları bu sayede denizin 600 m dibinde, sıcaklığın 5 dereceye kadar düştüğü yerlerde bile mürekkep balıklarını kovalayabilirler.
Görme olayı bir dizi kimyasal olaylar sonucunda gerçekleşir. Hava serinledikçe kimyasal reaksiyonlar daha uzun zaman alır. Bu nedenle soğukkanlılar sınıfına giren canlılar, eğer hızlı hareket eden nesneleri görmek istiyorlarsa kendilerini ısıtmak durumundadırlar. Bu nedenle, son derece soğuk derin deniz sularındaki kılıçbalıklarının avlanamaması gerekir.
Oysa kılıç balıkları denizin 600 m dibinde, sıcaklığın 5 dereceye kadar düştüğü yerlerde bile mürekkep balıklarını kovalayabilirler. Saatte 60 km. hızla yüzen avlarını takip edebilmek için kılıç balığının gözlerinin sıcaklığını 20-25 derecede tutması gerekmektedir.
Burnunda kılıç namlusu biçiminde bir uzantısı bulunan bîr balıktır. Kılıçların eti kılçıksız, beyaz ve lezzetlidir. Kılıç balığı Türkiye sularında ve özellikle İstanbul Boğazı’nda çok avlanır. Bunların en büyükleri 150 kilo ağırlıkta ve aşağı yukarı 2,5 metre uzunlukta olur. Kılıç balıklarının kılıcının boyu, vücudunun üçte ikisi kadardır. İstanbul’da ağustos ayının ortasından kasım ayına kadar tutulan kılıçların etleri çok lezzetli ve makbuldür. Türkiye sularındaki kılıç balıkları, bunların avlanması için özel olarak yapılmış ağlarla, yahut da dalyanlar aracılığı ile tutulur.
Kılıç balığının kılıcı, hayvanın üst çenesinden ileri doğru uzamış, keskin kenarlı, sivri uçlu ve sağlam bir çıkıntıdır. Okyanuslarda yaşayan kılıç balıkları, bu kılıçlarından dolayı küçük tekneler için büyük bir tehlike meydana getirirler. Kılıç balığının alt çenesi de sivridir, fakat bu çenede kılıç adı verilen uzun kemik yoktur. Okyanuslarda şimdiye kadar bu balıkların 3, 4 metre uzunlukta olanlarına bile rastlanmıştır. Kılıç balığı hemen hemen bütün sıcak denizlerde yaşar. Kılıç balıklarının irileri bazen zıpkınla yakalanır.
Kılıç balığı, sürü halinde gezen balıkları yiyerek beslenir. Bunların arasında en çok yediği, küçük mürekkep balıkları, ringa cinsinden balıklar ve uskumrudur.