Kaşlarımız Hayatta Kalmamıza Nasıl Yardımcı Oldu?
İnsanların kaş hareketlerinin evrim sürecindeki yerini araştıran bir grup bilim insanı, kaş hareketleri yoluyla yapılan iletişim şekillerinin, hayatta kalmada önemli bir etken olduğunu ortaya çıkardı.
James Bond rolüyle tanıdığımız Sir Roger Moore ya da Küçük Emrah olarak hatırladığımız Emrah Erdoğan İpek, kaşlarını kullanarak yaptıkları mimikler ile hafızalarımıza kazınmışlardı. Oyuncuların çokça kullandığı bu kaş hareketlerinin evrim sürecinde nasıl yok olmadan bugüne kadar geldiğini araştırmaya koyulan York Üniversitesinde görevli bilim insanları, oldukça ilginç detaylara ulaştılar.
İlk insanların kaşları, sanki bir geyik boynuzu gibi kafatasının üzerinde oldukça çıkıntılı şekilde yer alıyordu. Bir üstünlük ya da saldırganlık belirtisi gibi görünen kaşlar, on binlerce yılın ardından modern insanlarda pürüzsüz bir yüzeyin üstüne yerleşmişti. Bu sayede daha fazla hareket alanı bulan kaşlar, daha rahat kontrol edilebilir hale gelmişti. Hareket edebilen kaşların iletişim kurmak için kullanıldığını söyleyen York Üniversitesinden Penny Spikins, “İnsan evrim sürecinde ilerlerken ve savunmasız olmalarına rağmen, diğer insanlarla daha iyi geçinebilmek daha önemli hale gelince dostça duyguları ifade etmenin daha önemli olduğunu kavradı.” şeklinde olayı açıkladı. Açıklamasına modern insanın diğer primatlarla farklarını anlatmakla devam eden Spikins, “Diğer primatlardan farklı olarak, bizler, kendimizi iyi hissetmediğimizde ağlar ve yüzümüz kızarır ve de yüzümüzde bulunan kaşlarımızı da sempati beklemek ve savunmasızlığımızı anlatabilmek için kullanırız.” ifadesini kullandı.
Hareket ettirilebilen kaşlar sayesinde modern insanların duygularını daha iyi ifade edebilir hale geldikleri ve empati kurabildiklerini söylenirken, böylece daha iyi işbirliklerinin ortaya çıktığı ve diğer insanların anlaşılmasının kolaylaştığı belirtildi. Dr. Spikins ise konu hakkında “Neandertalleri oyun dışı kaldığı sıralar, insan olarak dünyayı hızla kolonize ediyor ve aşırı ortamlarda yaşıyorduk. Bu, büyük sosyal ağlar oluşturma yeteneğimizle çok ilgiliydi – örneğin, tarih öncesi modern insanların akrabalarıyla çiftleşmesini engelledi ve zor zamanlar içinde uzak yerlerde arkadaşlarıyla birlikte yaşayabildiler. ‘Kaşlar, modern insanların birbirleriyle nesli tükenmiş diğer insansılardan çok daha iyi nasıl başa çıktıklarına dair bulmacanın eksik kısmıdır.” açıklamasında bulundu.
Daha önceki bilimsel çalışmalarda, çıkıntılı kaşların çiğneme işlemi sırasında kafatasını korumak ya da büyük göz yuvalarıyla kemiklerin birleşim özelliklerinden ötürü ortaya çıkmış olabileceğini vurguluyorlardı. Buna rağmen yapılan yeni çalışma, kaş sırtlarının daha çok sosyal olaylar sebebiyle ortaya çıkmış olabileceğinin altını çizdi. Keza Londra Doğal Tarih Müzesi’nde korunan, Kabwe 1 olarak bilinen ve Zambia’da keşfedilen bir kafatasının 3D modelini çıkaran araştırmacılar, çıkıntıların dominantlık ve saldırganlık belirtisi olduğunu açıklamışlardı.
“Kaş hareketleri, diğer insanların duygularını algılamanın yanı sıra karmaşık duyguları ifade etmemize de olanak sağlıyor.” diyen Penny Spikins ve makaleye katkıda bulunan diğer araştırmacılar, bunun iletişim kurmak amacıyla ortaya çıkmış olabileceğinden yana olduklarını ve kaşların yok olmasının sebebinin de bu olabileceğini belirttiler.
Kaşlarını duygu aktarımı, empati ya da iletişim kullanan ilk insanlar, böylece karşılaşabilecekleri tehlikeleri hiç ses çıkarmadan birbirlerine anlatabilirken, daha iyi avlanma teknikleri geliştirebildiler. Bununla birlikte duygu aktarımının kullanılmasıyla toplumsal hayatın gelişmesinin ve daha büyük insan topluluklarının bir arada yaşayabilmesinin önü de açılmış oldu. Kısaca kaş hareketleriyle insanların hayatta kalma şansları, diğer etkenlerle birlikte, daha da arttı.