Türkmenistan sebit ulag hyzmatdaşlygynda özüniň öňdebaryjy ornuny güıçlendirıär
опубликованно 30.11.2016 // 988 - просмотров
-Jenap Guseınow, siz Durnukly ulag ulgamy boıunça Ählumymy maslahata gatnaşdyňyz. Bu bütin dünıä forumy sizde nähili täsirleri galdyrdy?
-Ilki bilen türkmen tarapyna Türkmenistanyň başlangyjy bilen geçirilen şeıle uly göwrümli ajaıyp guralan maslahata gatnaşmaga çakylygy üçin hoşallyk bildirıärin. Meniň Aşgabatdan, dünıäniň dürli künjeklerinden bolan köpsanly kärdeşlerim türkmen paıtagtynda çözülen durnukly ulag ulgamyny ösdürmek boıunça meseleleriň tutuş dünıä üçin örän derwaıysdygy hakynda pikirdeşdirler. İöne iň esasy zat Aşgabatda BMG-niň howandarlygynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Pan Gi Munuň, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň, beıleki döwletleriň we hökümetleriň, halkara guramalarynyň ıolbaşçylarynyň gatnaşmagynda geçen Ählumumy maslahatyň netijeleri bolup durıar.
Forumyň barşynda türkmen Lideriniň çykyşyndan soň, onuň öňe süren täze başlangyçlary we bu ulgamda düıpli meseleleriň çözgüdine çemeleşmeler ara alnyp maslahatlaşyldy. Biz Türkmenistanyň sebit ulag hyzmatdaşlygynda öňdebaryjy ıurt hökmünde öz ornuny pugtalandyryp, amala aşyrıan halkara taslamalary barada köp zatlary bildik.
Şeıle hem maňa Aziıa halkara ulag geçelgesiniň türkmen-owgan serhedinde birinji tapgyrynyň açylyş dabarasyna gatnaşmak miıesser etdi. Elbetde, bu giň göwrümli taslamany durmuşa geçirmek, diňe bir Türkmenistanyň, Owganystanyň, Täjigistanyň ykdysadyıetiniň ösüşine täsir etmän, tutuş yklymyň ykdysady ösüşinde ägirt uly ähmiıete eıe bolar.
Biz hakykat ıüzünde Beıik İüpek ıolunyň täze keşpde döreıändigini görıäris. Türkmenistanyň Prezidentiniň transmilli ulag geçelgelerini ösdürmek boıunça teklipleri meniň ıurdum üçin hem aıratyn uly ähmiıete eıe, çünki, ol ıerde hem halkara demir ıollaryny döretmek boıunça iri taslamalar durmuşa geçirilıär. Bu başlangyçlar bilelikde sebitiň köp ıurtlaryna dünıä bazaryna, hususan-da, İewropa we Aziıa-İuwaş umman bazarlaryna çykmaga mümkinçilik berer.
-Türkmenistan tarapyndan amala aşyrylıan taslamalar Owganystanyň ösüşinde nähili ähmiıete eıe bolup durıar?
-Elbetde, halkara Aziıa ulag geçelgesiniň birinji tapgyrynyň – Atamyrat we Ymamnazar türkmen beketlerinden Owganystanyň Akina bekedine çenli demir ıoluň açylmagy Owganystanyň syıasy durnuklylygyny pugtalandyrmak we ykdysadyıetini ösdürmek, onuň dünıä aragatnaşyk ulgamyna goşulyşmagy üçin örän uly ädimdir. Bu ıurtda nähili ıagdaıyň emele gelendigi hemmelere mälimdir. Şonuň üçin hem Türkmenistanyň özüniň günorta goňşusyna edıän ıokary ynsanperwer goldawy owgan halky üçin hem, tutuş sebit üçin hem örän möhümdir. Türkmenistan elektrik energiıasyny ibermek, transmilli gaz geçirijisiniň gurluşygy we beıleki birnäçe taslamalar boıunça başlangyçlary amala aşyrıar. Olaryň Owganystanyň ösüşi üçin ähmiıeti iňňän uludyr.
-Ulag we energetika ulgamy boıunça halkara taslamalary dünıä ykdysady çökgünligiň ıaramaz netijelerini gowşatmaga ukyplymy?
-Elbetde, ıük gatnawlarynyň hem-de energiıa serişdeleriniň arzanlaşmagy harytlaryň nyrhyny peseltmäge hem-de köp ıurtlaryň ilaty üçin olaryň elıeterli bolmagyna mümkinçilik berer. Harytlara isleg bildirilmegi olary öndürmegiň artdyrylmagyna zerurlygy döredıär. Bu bolsa ykdysady çökgünlik sebäpli işleri saklanan kärhanalaryň täzeden işe girizilmegi, täze iş orunlarynyň döredilmegi diıildigidir. Bulary durmuşa geçirmek üçin ulag we energetika ulgamynda oňat hasaplanan taslamalar zerur. Olaryň durmuşa geçirilmegine Türkmenistan bilen
Azerbaıjan hem öz goşantlaryny goşup bilerler.
Biziň ikitaraplaıyn hyzmatdaşlygymyzyň ösmegi üçin Orta Aziıanyň deňiz derwezesi diılip atlandyrylıan Türkmenbaşy portunyň mümkinçiliklerini ösdürmek boıunça Siziň tagallalaryňyz uly ähmiıete eıe bolup durıar. Gündogar-Günbatar we Demirgazyk-Günorta ugurlary boıunça geçjek ulag geçelgeleri bolup hyzmat etjek iki ıurduň arasynda deňiz aragatnaşygy köp döwletler üçin halkara bazarlaryna iň gysga çykalga bolar, ıük we ıolagçy gatnawynyň möçberi artar.
Energiıa serişdelerini netijeli peıdalanmak hem-de Türkmenistanyň we Azerbaıjanyň oılanyşykly dolandyryş çözgütleri netijesinde iki goňşy ıurt dünıä ykdysadyıeti üçin aňsat bolmadyk döwürde öz kuwwatlaryny mynasyp görkezmek bilen, ykdysady ösüş ıoly boıunça önjeıli gatnaşyklary çuňlaşdyryp, öňe gitmeklerini dowam edıärler. Şunuň ıaly ykdysady ygtybarlylyk tutuş sebite önjeıli täsir edıär. Onuň durnuklylygy we öňe gitmegi bolsa dünıä ykdysady giňişligine hem özüniň oňyn täsirini ıetirer.
Biziň hyzmatdaşlyk edıän iri sebit taslamalarymyz Azerbaıjanda hem-de Türkmenistanda amala aşyrylıar. Ol taslamalar gönüden-göni biziň Prezidentlerimiziň başlangyçlary bilen durmuşa geçirilıär. Bu bolsa mümkinçilikleri goşmak bilen bilelikde täze sepgitlere ıetmek üçin oňat esasy bolup durıar.
-Durnukly ulag ulgamy boıunça Ählumumy maslahata we Aziıa halkara ulag geçelgesiniň birinji tapgyrynyň açylyşyna gatnaşmagyňyzdan başga siziň Türkmenistana saparyňyzda ıene nämeler ıatda galar?
-Aşgabatda bolanymda men, Olimpiıa şäherjigine baryp gördüm. Ol ıerdäki sport desgalary İapyk binalarda we söweş sungaty boıunça V Aziıa oıunlarynyň geçirilmegine eııämden taııar. Men sport ulgamynda ägirt uly işleriň durmuşa geçirilendigine, Olimpiıa şäherjiginiň enjamlaşdyrylyşynyň derejesiniň ıokarydygyna göz ıetirdim. Öňde duran iri göwrümli sport wakasyny guramaga şeıle oılanyşykly çemeleşilmegi özüniň ajaıyp miwesini berer diıip ynanıaryn.
Mundan birnäçe ıyl ozal, has takygy, 4 ıyl ozal maňa ilkinji gezek Aşgabada gelmegiň miıesser edendigini bellemek isleıärin. Bu, elbetde, şäheriň ösüşi üçin beıle bir uly möhlet däl. İöne men bu gysga döwürde nähili uly işleriň durmuşa geçirilendigini, şäheriň nähili batly depginler bilen ösıändigini görüp, haıran galdym. Türkmen paıtagty örän owadan. Onda ak mermere beslenen ajaıyp desgalar örän kän. Aşgabat agşam düşünde has hem gözelleşıär. Suw çüwdürimleriniň dürli reňklerde öwüşgin atmagy ony ertekilerdäki şähere öwürıär. Myhmansöıer we hoşniıetli türkmenistanlylar bilen duşuşyk hem örän ıakymly täsir galdyrdy.
-Döredijilik babatda biziň ıurdumyzda bolmagyňyzyň siz üçin nähili ähmiıeti bar?
-Türkmenistanda geçiren şu günlerim meniň üçin örän wakalara baı hem-de önjeıli boldy. Bu ıerde möhüm taryhy, ählumumy wakalaryň ençemesi bolup geçdi. Mundan başga-da, žurnalist üçin okyjylara gürrüň bermäge gyzykly, ajaıyp, täsin zatlar örän kän. Aşgabat, Türkmenistan hem-de siziň ıurduňyz tarapyndan öňe sürülıän taslamalar, Aziıada taııarlyk boıunça geçirilıän uly işler we ajaıyp sport desgalary barada örän köp maglumatlar ıygnaldy. Bu maglumatlar, täsirler öz ıurduma dolanyp gelenimden soň, siziň ıurduňyza bagyşlanan makalalaryň esasyny düzer.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi bilen biziň aramyzda netijeli hyzmatdaşlyk ıola goıuldy, geljekde uly mümkinçilikli taslamalar bar. Biz öz ıurtlarymyz barada ygtybarly habarlaryň halkara habarlar giňişliginde görnükli orny eıelemegi üçin ähmiıetli bolan bu hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak isleıäris.