Vites Kullanımı-Pedal Devri-Standart Vitesler-Göbekten Vitesler
Konu, 'Bisiklet Seçimi' kısmında Güney Mertkan tarafından paylaşıldı.
Günümüzün teknolojisiyle üretilmiş motorlu araçların vitessiz olması mümkün değildir. Aracın devinime geçebilmesi için motorun asgari bir devirde dönmesi ve gücün bir debriyaj mekanizması ile tekerleklere iletilmesi gerekir. Kalkıştan sonra, araç daha yüksek hızlara ulaşınca, motor devrini uygun düzeyde tutabilmek için, daima hıza uygun vites kullanmak zorunludur. Bundan da öte, özellikle ağır araçlarda, yokuş aşağı inerken bile emniyet için vites kullanılır ve böyle yapılmazsa aracı yalnızca frenle kontrol etmek mümkün olmayabilir. Fazla meyilli inişlere, ağır araçların bir yokuşu çıktığı vitesle inmesi için uyarı levhaları konur.
Kısacası, motorlu araçlarda 1. vitesle kalkış yapılır, hızlandıkça vites büyülterek devam edilir. Yavaşladıkça vites küçültülür. Durunca boşa alınır. Vites küçültme işlemi hafif araçlarda zorunlu gibi düşünülmeyebilir ama yine de doğrusu budur.
Bisiklet vitesi, bazı farklı özellikleri nedeniyle, farklı bir tarzda kullanılır. Vites kullanırken şunları göz önüne almalıyız. Bisiklette:
• vites zorunlu değildir. Yani vites olmadığı halde de bisiklet hareket eder (halbuki, vitesi çalışmayan motorlu aracı kullanamazsınız).
• “boş” vites yoktur; durunca vitesi boşa almak söz konusu değildir.
• yokuş aşağı inişlerde “motor freni” yapamayacağınıza göre vitesin bir işlevi olamaz.
• yavaşlama sırasında kademeli olarak vites küçültme işlemi—evet, tekrar pedal çevirmeye başlayacağınız noktanın neresi olacağı konusunda bir fikriniz varsa—yararlı olabilir ama zorunlu değildir.
• kalkış için 1. viteste olmanız gerekmez. Pedal çevirmeye başlayacağınız noktadaki yol koşullarına uygun olmayan vitesteyseniz, devinime geçerken biraz zorluk çekersiniz belki ama yine de kalkarsınız.
• kullandığınız vites grubunun özelliklerine, bisikletin ağırlığına, üzerindeki yüke, hava koşullarına (rüzgâr yönü en önemli etmendir), sizin kas gücünüze bağlı olarak değişen ve esas olarak bulunduğunuz noktadaki yolun zeminine ve gittiğiniz yöndeki eğimine göre bir vites vardır. Bunu deneyimle kestirirsiniz, öğrenirsiniz. Orada, inseniz de, binseniz de bisiklet o viteste olur. Yolda herhangi bir noktada durunca ve kalkarken vites küçült, vites büyült, hem bir yararı yoktur, hem de zorluk çıkarır, zaman kaybettirir.
• bildiğimiz standart (önde ve arkada dişli gruplarından oluşan), iki ayrı vites kollu mekanizmalar, ne kadar gelişmişi olursa olsun, kullanımı özel beceri isteyen, ancak devinim halindeyken ve pedal çevirirken çalışan, bazen ikisini aynı anda ve doğru eşleştirerek değiştirmeyi gerektiren gereçlerdir (bk. s.35). Sadece spor amacıyla yola çıkmışsanız, elinizin altındaki 10–13 vitesi, seri biçimde ve doğru seçeneklerle, biraz daha hızlı gitmek ya da her durumda bisiklet üzerinde kalabilmek için kullanabilirsiniz.
• bu standart viteslerin sakıncalarını ortadan kaldırmak için, aynen motorlu araç vites kutusu yapısına sahip, arka tekerlek göbeği içinde kapalı, tek vites kolu ile kumanda edilen, devinimsiz halde değişebilen 3 ilâ 8 vitesli gruplar vardır. Bunların (1) ağırlığı fazladır, (2) vites aralığı azdır, (3) montajı ve servisi zordur ve (4) pahalıdır. Yine de şehir içi ulaşım ve gezi bisikletleri için iyi bir seçenek sayılabilir.
flysa ve tozluklu bunu beğendi.