Doňuz dümewi barada soraglar | Türkmen Medikal تورکمن مدیکال Туркмен Mедикал
Doňuz dümewi barada soraglar
Posted on May 20, 2009 by .
Eısem doňuz dümewi nämekä?
• Adamlara ıokaşıarmy?
• Adamlara nähili ıagdaıda geçıär?
• Doňuzyň etini iıenlere doňuz dümewi ıokaşarmy?
• İokanç kesel haısy ıurtda ıüze çykdy?
• Doňuz dümewine garşy adamlar üçin sanjym barmy?
Doňuz dümewi näme?
Doňuz dümewi umuman doňuzlarda gabat gelinıän A görnüşli wirusdan döreıän dem alyş ıollaryndaky hassalyk hökmünde bilinıär we ol çalt depginde ıaırap bilıär. Doňuz dümewi (swine influenza, “swine flu”), doňuzlarda gabat gelinıän dem alyş ıollary keselidir.
Hassalanmak ähtimallygy ıokary, ölüm ähtimallygy bolsa pesdir ( 0/0 1-4). Wirus doňuzlaryň arasynda dem alyş ıollary arkaly, göniden ıa-da aılawly ıollardan we hassalyga duçar bolandygynyň alamatlaryny görkezmeıän (asimptomatik) wirusly doňuzlar arkaly ıokaşyp bilıär. Hassalyk doňuzlarda bir ıylyň dowamynda ıüze çykyp bilıär. Yssy sebitlerde bolsa, güız we gyş paslynda has ıokarlaıar. Kabir ıurtlar doňuz sürülerini yzgiderli ıagdaıda doňuz dümewine garşy sanjym etdirıär.
Ynsanlardaky grip, ıangy, dümewleme wirusy ıaly doňuzlardaky doňuz wirusy hem yzgiderli ıagdaıda üıtgeıär. Doňuzlaryň dem alyş ıollarynda ynsan, doňuz we guş dümewi wiruslaryna gabat gelinıär.
Bütindünıä Saglygy goraıyş guramasyna görä, Meksikada ynsanlaryň ölmegine sebäp bolan doňuz dümewi wirusy A/H1N1 wirusydyr. Bu wirus bir adamdan beıleki bir adama ıokaşyp bilıär. A/H1N1 wirusy ynsan, doňuz we guş dümewi wiruslaryndan emele gelıär.
Hawa, doňuz dümewi doňuzdan ynsana we bir adamdan beıleki bir adma ıokaşıar. Wirusa garşy ynsanyň öz özünü tebigi ıagdaıda goramak ukyby ıokdur. Bu sebäpli, Bütindünıä Saglygy goraıyş guramasy hassalygyň belli çägi geçmegiň bäri ıanynda bolandygyny nygtamak bilen, ıokanç keseliň göwrüminiň giňäp biljekdigi barada duıdyryş berıär.
Umuman alnanda kliniki alamatlary möwsümleıin dümewlere meňzeş bolmak bilen birlikde, bellige alynan wakalar alamaty görülmezden ıokaşıan we ölüme sebäp bolıan agyr sowuklama çenli baryp ıetıän üıtgewli aıratynlygy bardyr.
Adamlara nähili geçıär?
Ynsanlara doňuz dümewi hassalygy doňuzlardan ıokaşıar. Mundan başga-da doňuzlar bilen hiç hili arabaglanşygy bolmadyk adamlarda hem doňuz dümewine gabat gelinıär. Hassalyk bir adamdan beıleki bir adama ıakyndan gepleşmek arkaly hem ıokaşyp bilıär.
Doňuzyň etini iıenlere doňuz dümewi ıokaşarmy?
Doňuzyň etininin iıilmegi bilen doňuz dümewi wirusy ıokaşmaıar. Wirus dem alyş ıollary arkaly ıokaşıar. Doňuz dümewi wirusy 70 gradus ıylylykda ölıär.
İokanç kesel haısy ıurtlarda ıüze çykdy?
Bütindünıä Saglygy goraıyş guramasyna göra doňuz dümewiniň halkara derejede nähili ıagdaıda ıaıbaňlaşandygy bilinmäıär. Hassalygyň ABŞ-da, Demirgazyk Amerikada, Günorta Amerikada, İewropada, Şwedsiıada, İtaliıada, Afrikada, Keniıada, Hytaıda we İaponiıada ıüze çykandygy anyklandy.
Ynsanlar üçün doňuz dümewine garşy sanjym barmy?
Doňuzlar üçin bu wirusa garşy sanjym bar. Emma ynsanlar üçin heniz sanjym ıok. Adaty dümewe garşy sanjymlaryň doňuz dümewinden gorap goramajakdygy bilinmeıär. Dümew wirusy has çalt ıaıbaňlaşyp bilıär.
« Onkologiıa ylmy-kliniki merkezi – Aşgabat İürek we akyl baglanyşygy »