“Türkmenistan - Beıik İüpek ıolunyň ıüregi” atly kitabyň dowamy | TDH
опубликованно 21.09.2018 // 2440 - просмотров
Şu gün Mukamlar köşgünde hem-de Türkmenistanyň Jemgyıetçilik guramalarynyň merkezinde daşary ıurtlaryň birnäçesiniň ylmy-okuw merkezleriniň hormatly doktory, professor, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Türkmenistan — Beıik İüpek ıolunyň ıüregi» atly ikinji kitabynyň tanyşdyrylyş dabaralary boldy. Olara hökümet agzalary, ministrlikleriň we pudak edaralaryň ıolbaşçylary, ylmyň, syıasy partiıalaryň we jemgyıetçilik guramalarynyň, habar beriş serişdeleriniň wekilleri, medeniıet işgärleri we sungat ussatlary, ıaşulular we talyp ıaşlar gatnaşdylar.
Döwlet Baştutanymyzyň ıurdumyzda we daşary döwletlerde giň meşhurlyga eıe bolan işiniň dowamynyň çapdan çykmagy türkmenistanlylara ıurdumyzyň Garaşsyzlyk güni mynasybetli ajaıyp sowgat boldy.
Hormatly Prezidentimiziň täze kitabynda Beıik İüpek ıoluna özboluşly taryhy-medeni hadysa hökmünde seredilıär. Awtor eserinde Garaşsyz, Bitarap döwletimiziň — asyrlaryň gymmatlyklarynyň aıawly saklanıan we hormatlanıan ıurdunyň mysalynda gadymy dünıäniň täsinliginiň nähili çuňňur yz galdyrandygyny gürrüň berıär.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmenistan — Beıik İüpek ıolunyň ıüregi” atly birinji kitabynda gadymy kerwen ıolunyň taryhyny, häzirki döwürdäki we geljekdäki ähmiıetini beıan edip, onda, esasan, halkyň hakydasyna ornan ruhy esaslara daıandy. Munuň özi okyja Beıik İüpek ıolunyň gyzykly taryhyna we onuň hereket eden döwründe halkara söwda giren Aziıa we İewropa ıurtlarynyň birnäçesiniň ykdysadyıetini we medeniıetini ösdürmäge ıetiren täsirine akyl ıetirmäge mümkinçilik berdi. Hormatly Prezidentimiz öňki eserinde halkyň ruhy hazynasynyň aırylmaz bölegi bolan rowaıatlara, ertekilere, tymsallara salgylanıar. Olar halkymyzyň ruhy-genji hazynasynyň bir bölegini düzıär.
“Türkmenistan — Beıik İüpek ıolunyň ıüregi” atly eseriň ikinji kitabynda döwlet Baştutanymyz anyk taryhy çeşmelerden toplanan takyk maglumatlara, arheologiıa we binagärlik ıadygärliklerine, täsin suratlara, etnografik gymmatlyklara daıanmak arkaly ıurdumyzyň tutuş adamzadyň ösüşine güıçli täsirini ıetiren Beıik İüpek ıolunyň ıüregine öwrülmegindäki taryhy ornuna baha berıär. Milli Liderimiziň täze işinde türkmen halkynyň dünıä medeniıetiniň ösüşine goşan bahasyna ıetip bolmajak goşandy baradaky pikir ıöretmelere aıratyn orun berilıär.
“Kitap ahlak, edep medeniıetinde iň ıokary derejeli kämillik mekdebi bolup, ıaşaışa aň ıetirişiň dury akabasydyr, irki eııamlardan başlap, ıaşaıan döwrüňe çenli döredilen ähli pelsepeleriň we beıik taglymatlaryň özenini özüne siňdirendigi sebäpli dürli ıaşdaky we hünärdäki adamlary öz daşyna jemlemek güıjüne eıedir” diılip, neşiriň girişinde bellenilıär.
Bu sözler milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň birnäçe dillerde neşir edilen ozalky kitaby bilen tanşan adamlaryň müňlerçesiniň kalbynda şol duıgyny beıan edıär.
Awtoryň döredijilik pikiri: “Jeıhundan Hazara çenli”, “Günortadan Demirgazyga tarap ugur” atly bölümleriň içindäki «Amul — Merw», «Merw — Nusaı», «Parfiıadan Girkaniıa çenli”, “Zemm — Gürgenç”, “Hyratdan Merwe ıol”, «Köpetdagdan Üstıurda çenli” atly baplary özünde jemleıän bu kitabyň gurluşynda-da öz giň beıanyny tapıar. Türkmenistanyň uzaıan çäginiň bu özboluşly syny gadymy döwürlerden bäri söwda we medeni ıollaryň merkezinde ıerleşen ıurdumyzyň şäherlerini we taryhy ıerlerini birleşdirıän Beıik İüpek ıolunyň “geografiıasyny” özünde jemleıär.
Okyjy ata-babalarymyzyň ıaşap geçen döwrüne aralaşyp, Gadymy Amula –Jeıhunyň üstündäki beıik geçelgä gyzykly gezelenç edip biler, geçmesi kyn bolan ıerlerde söwda nokatlary, Merwiň töweregindäki galalar barada köp zatlary öwrener. Eseriň sahypalaryny agdarmak bilen dört müň ıyl mundan öňki döwre, Marguş ıurduna aralaşmak bolar, şol döwürde uzak aralyklara syıahat etmegiň ilkinji synanyşyklary amala aşyrylypdyr hem-de geljekki kerwen ıollary çekilipdir. Okyjy ady rowaıata öwrülen Daňdanakanyň diwarlarynyň ıanynda bolup, taryhyň barşyny üıtgeden söweşiň bolan ıerini görer, Tejen jülgesinde, Mäne babanyň mukaddes topragynda bolup görer, bu ıerde dünıäde ilkinji şäherler — Altyndepe, Ulugdepe we beılekiler döräpdir.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ak bugdaıyň mekany Änewiň geçmişi, Parfiıa döwletiniň merkezi Nusaı hakynda, Köpetdagyň we Garagum sährasynyň arasyndan geçen kerwen ıolunyň ugrundaky ıerleriň birnäçesi barada gyzykly gürrüň berıär. Milli Liderimiz Hindistandan İewropa uzalyp gidıän ıoluň ugrunda ıerleşen mukaddesliklere we kerwensaraılara ünsüňi çekıär, soltanlaryň sähralykdaky kabulhanasy bolan Daıahatyn barada, Darganyň we Gürgenjiň arasyndaky rabatlar we elbetde, Köneürgenjiň golaıynda ıerleşen Horezm şalaryň paıtagty barada belläp geçıär.
Kitapda Murgabyň boıundaky gowak şäherleri, Merwiň golaıyndaky mukaddeslikler, Uzboıuň ugrunda ıerleşen gadymy beketler hem-de türkmenleriň demirgazyk şäherleri — Üstıurduň boıundaky mäkäm gala — Döwkesen galasy barada gürrüň berilıär. “Geçmiş biziň şu günki durmuşymyza görünmezden goşulıar. Gadymyıetiň beıik medeniıetiniň mirasdüşeri bolan häzirki zaman Türkmenistanda geçmişiň buısançly gymmatlyklary milli baılyk hökmünde arzylanıar” diıip, awtor ıazıar.
Gürrüň “Şahsyıetler we Beıik İüpek ıolunyň taryhy wakalarynyň senenamasy” hem-de “Beıik İüpek ıoly bilen bagly bolan arheologik we etnografik adalgalaryň gysga sözlügi” atly goşundylar bilen jemlenıär. Kitabyň “Soňlamasynda” hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow şeıle diııär: “Eger-de bir zamanlar üsti harytlardan mas ıüklenen düıeleriň kerweni deňiz deıin çaıkanyp ıatan Garagumuň tyllaıy çägeliklerinden zowwam geçip, ıaşyl ıaılalar bilen jäheklenen şäherlerde goş ıazdyran bolsalar, indi bu aralyklary ıokary tizlikli awtobanlar hem-de döwrebap polat ıollary arkaly “göz açyp-ıumasy” pursatda sökıäris. Bularyň ählisi tebigy gözellikleriň ummany bilen utgaşyp, syıahatçylara Beıik İüpek ıolunyň geçmişine we şu gününe göz ıetirmäge mümkinçilikleri döredıär”.
Döwletleriň onlarçasyny söwda, maglumat we medeni gatnaşyklar bilen baglanyşdyran bu taryhy hadysa kitapda diňe türkmen halkynyň taryhy we medeni mirasy nukdaınazaryndan däl-de, eısem, ıurdumyzyň geljegi nukdaınazaryndan hem seredilıär. Milli Liderimiziň täze işinde ıygnalan täsin maglumatlar eseriň awtoryna geçmişi we şu güni birleşdirip, geljek hakynda oılanmaga mümkinçilik döredıär.
İadygärlikler baradaky maglumatlary özünde jemleıän “Türkmenistan — Beıik İüpek ıolunyň ıüregi” atly eser öňe sürülıän başlangyçlaryň esaslydygy we delillendirilıändigi bilen tapawutlanıar. Milli Liderimiz Beıik İüpek ıolunyň döremegi, kerwen söwdasynyň gözbaşlary, gadymy Gündogaryň siwilizasiıalarynyň medeni gatnaşyklary, bu täsin ıoluň hereket eden döwründe Türkmenistanyň taryhy ıerleriniň ösüşiniň şäher gurluşyk aıratynlyklary, medeniıetleriň özara baglanyşmagy, taryhy ähmiıetli ıoluň gaıtadan dikeldilmegi, şu meseleleri öwrenmegiň çäklerinde hyzmatdaşlygyň umumy nusgasyny işläp taııarlamak ıaly meseleleri gurşap almak bilen ylmy maglumatlary peıdalanıar. Kitapda arheologiıa, palegeografiıa, gadymy ıaılalaryň aero-we kosmos kartalaşdyrmasy we beılekiler getirilıär.
Hormatly Prezidentimiziň meşhur işiniň dowamynda milli däpler, arheologiıa we binagärlik ıadygärlikleri boıunça çuňňur bilimleri öz beıanyny tapıar, okyjy bolsa olary şu kitabyň üsti bilen ilkinji gezek görer. Kitabyň awtory kem-kemden, sahypalary agtarmak bilen, milli we ruhy gymmatlyklaryň kemala gelmeginde gadymy kerwen ıolunyň ähmiıetini açyp görkezıär.
Milli Liderimiziň eserlerine mahsus bolan, halk döredijiligine bolan söıginiň we sarpanyň çuňňurlygyny beıan edıän kitabyň täsirli dili ünsüňi özüne çekıär. Göıä, İüpek ıoly bilen syıahat edip barıan okyjy beıan ediji bilen bilelikde halkymyzyň taryhynyň we medeni däpleriniň sahypalary boıunça öňe ilerleıär.
Kitap arheologik we binagärlik ıadygärlikleriniň ajaıyp görnüşleri, şeıle hem birnäçe belli desgalaryň we köp sanly tapyndylaryň suratlary bilen bezelipdir. Olar Türkmenistanyň Döwlet medeniıet merkeziniň Döwlet muzeıinde, Şekillendiriş sungaty muzeıinde we welaıat muzeılerinde saklanıar. Suratlaryň hemmesi İewropanyň we Aziıanyň çatrygynda ıerleşen, ösüşiň we döredijiligiň ıoly bilen ynamly gadam urıan, täsin tebigy baılyklary, gadymy taryhy we medeniıeti bolan ıurt hakynda gürrüň berıärler.
“Türkmenistan — Beıik İüpek ıolunyň ıüregi” atly eseriň ikinji kitaby ıokary poligrafiıa usulynda çap edilip, okyjylaryň giň topary üçin niıetlenendir. Ol rus we iňlis dillerine terjime edildi hem-de üç dilde aıry-aıry kitaplar görnüşinde çykaryldy.
Tanyşdyrylyş dabarasynyň barşynda bellenilişi ıaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň täze işi türkmenleriň taryhy ıoluna baha bermäge, olaryň milli-medeni özboluşlylygy, däp-dessurlary we durmuş gözbaşlary bilen tanyşmaga, türkmen halkynyň dünıäniň ylmy, ykdysady we medeni ösüşine goşan uly goşandyna düıpli akyl ıetirmäge mümkinçilik berıär.
Dabara gatnaşyjylar Beıik İüpek ıolunyň aıratynlygyny öwrenmekde milli Liderimiziň ägirt uly ornuny bellediler. Çykyş edenler eseriň maglumatlara baılygy, çuňňur we aıdyň beıan edilişi bilen tapawutlanıan “Türkmenistan — Beıik İüpek ıolunyň ıüregi” atly kitabynyň ylmy gymmatyny we amaly ähmiıetini bellediler.
Dabara tamamlanandan soň, oňa gatnaşyjylar milli Liderimize İüzlenme kabul edip, hormatly Prezidentimize alyp barıan köpugurly işleri, şol sanda mähriban halkymyzyň ruhy-ahlak däplerini aıawly saklamak we artdyrmak boıunça işleri üçin, Berkarar döwletimiziň bagtyıarlyk döwründe türkmenistanlylaryň abadançylygy hem-de ata Watanymyzyň gülläp ösmegi barada tüıs ıürekden hoşallyk sözlerini beıan etdiler. Täze kitap bolsa ıaş nesli watançylyk ruhunda terbiıelemek işinde gymmatly nusgalyk bolup hyzmat eder.
Mukamlar köşgüniň hem-de Jemgyıetçilik guramalarynyň merkeziniň eıwanlarynda sergiler guralyp, olarda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ıazan kitaplary, ylmy işleri, düıpli köp neşirlik işleri aıratyn orun eıeledi. Bu ıere ıygnananlar ıurdumyzyň üstünliklerini we gazananlaryny görkezıän dürli neşirler bilen tanyşdylar. Olar milli Liderimiziň başlangyjy bilen amala aşyrylıan, döwletiň we jemgyıetiň durmuşynyň ähli ugurlaryny gurşap alan giň gerimli özgertmeler netijesinde mümkin boldy. Şeıle hem türkmen halkynyň gadymy taryhy we baı medeniıeti barada gürrüň berıän şekillendiriş we amaly-haşam sungatynyň nusgalary görkezildi.