Sosyal Bilgiler: Merak En İyi Öğretmedir. Meraklısına bilgiler bu adreste... - Osmanlı Devleti'ni Kurtarma Çalışmaları
Osmanlı Devleti'ni Kurtarma Çalışmaları
Yeni (Genç) Osmanlılar (Şinasi, Ziya Paşa, Mithat Paşa, Namık Kemal, vs) kendi projelerini hayata geçirebilmek amacıyla öncelikle “Neden imparatorluk kötü şartlar altında?” sorusunun sorulması gerektiğini belirtmişlerdir.
Cevapları hazırdır: “Anayasa hazırlanmalı, parlamento açılmalı. Tanzimat’tan bu yana demokratikleşme çalışmaları hızlandırılmalı. Ama bu çabaları halka da anlatmalı. Gazeteler, kitaplar, oyunlar ile halkı bilinçlendirmeli.”
İlk sivil gazete olan TERCÜMAN-I AHVAL ŞİNASİ tarafından çıkarılır.
I. MEŞRUTİYET-KANUNİ ESASİYE-1876
Meşrutiyet: Yönetimin tek elde toplanmasının (Monarşi) sona ermesi; seçilmiş meclis üyeleri ile padişah ülkeyi birlikte yönetir.
AYAN MECLİSİ: Padişah atamaları
MEBUSAN MECLİSİ: Seçilmiş vekiller
NEDENLERİ: Genç Osmanlıların etkisi; hürriyet ve vatan sevgisi; donanma harcamaları, padişah ve nazırların borçlanmaları, taşrada isyanlar, Bosna, Bulgaristan’da isyanlar, Kuzeyde savaş hali, yalnız bir imparatorluk…
OLUMSUZ GELİŞMELER NASIL DÜZEN DEĞİŞİKLİĞİNE NEDEN OLABİLİR?
UYARI: Padişahın tüm yetkileri sınırlanmamıştır. Olağanüstü bir durumda meclisi feshedebilirdi.
İSTİBDAT VE II. ABDÜLHAMİT
Ardından padişah değişikliği için baskı ortamı oluşturmaya çalıştılar. Mithat Paşa ve yenilik taraftarı askerler tarafından “Meşrutiyet”i ilan edeceğini söyleyen II. Abdülhamit tahta geçirilir.
İlk anayasa “Kanun-i Esasi” 1876 kabul edilir. İlk parlamento açılır.
Ancak işler umulduğu gibi gitmez. Anayasanın ömrü kısa olur ve 1877-78 Rus Savaşı’nı bahane eden padişah tüm demokrasi çalışmalarını askıya alır. 1908’e kadar ülke “İSDİBDAT” yani baskı ile yönetilir. Mutlakiyetçi anlayış geri döner.
Avrupa tarzı okulların açılması, Avrupa’ya öğrencilerin gönderilmesi sonrasında yeni bir aydın grubu ortaya çıkmıştır.
Bu aydın grubuna YENİ OSMANLILAR denir.
Yeni Osmanlılar “OSMANLICILIK” fikrini geliştirmişlerdir.
VATAN: KUTSANMIŞ TOPRAK
HÜRRİYET: PADİŞAHIN OTORİTESİNİ SINIRLAMAK
MİLLET: DİN, DİL, ETNİK FARKLILIK FARKETMEDEN AYNI VATANDA YAŞAYAN HALK
"Eğer Osmanlı İmparatorluğu’nun parçalanmasını önlemek istiyorsak öncelikle OSMANLI KİMLİĞİNİ oluşturmalı; bu kimliği ANAYASA’da güvence altına almalı; insanlara MECLİS’te temsil edilme hakkı tanınmalıdır."
Ümmet anlayışı üzerine kurulmuştur.
Osmanlıcılık anlayışı toprak kayıplarını engelleyemeyince padişah II. Abdülhamit döneminde uygulanmaya çalışılmıştır.
İslâmcılık: İmparatorluk toprakları üzerinde yaşayan “TÜM MÜSLÜMANLAR” birleşmeli –birinci sınıf vatandaşlar zaten müslümanlardı- imparatorluğun devamını sağlamalıdırlar. Etnik anlamda farklılıklar göz ardı edilmeli asli unsurun din kardeşliği olduğu vurgulanmalıdır.
Halifelik makamı birleştirici unsur olarak kabul edilmeli, tüm müslümanları “cihat”a davet etmelidir.
Osmanlıcılık, İslamcılık gibi devleti kurtarmaya dönük fikirler amacına ulaşamayınca yeni Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kurulmasında da etkili olan fikir geliştirildi: Türkçülük
Fikir babaları Ziya Gökalp ve Yusuf Akçura’dır.
Bu düşünceye göre “Devletin asli unsuru Türklerdir. Türklüğe dayalı bir ulus devlet kurulmalıdır. Bu vatanda yaşayanlar Türk’tür. Onların kendilerine ait bir devleti olmalıdır.”
Özellikle bu düşünceden İttihat ve Terakki Cemiyet’i etkilenmiş, 1913’te iktidarı ele geçirince düşünceleri uygulamaya çalışmıştır.
"Ben Ziya GÖKALP. Türkçülüğün Esasları kitabımda “Türklüğü” tanımladım. Bana göre Anadolu’da -Türkiye- yaşayan ortak kültür, dilli paylaşan halklar Türk’tür. Bu özellikler korunmalı. Koruma ancak Türk devletinin kurulması ile sağlanabilir."
"Ben Yusuf AKÇURA. Üç Tarz-ı Siyaset kitabını yazdım. Bana göre Ziya Gökalp doğru söylüyor. Ancak yeterli değil. Aynı zamanda Orta Asya’daki diğer Türk halkları ile de birleşilmelidir. Pantürkizmi savunuyorum."
Liman Von Sanders	04 Mart 2010