"Hatıralarda Soğuk Savaş" Projesi
İsviçre'de bulunan Luzern Öğretmen Eğitimi Üniversitesi koordinatörlüğünde Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 5 ülkede yürütülen "Hatıralarda Soğuk Savaş" isimli araştırma projesi sonuçlandı.
Proje çerçevesinde, "1990 sonrası Soğuk Savaş'ın hatıralara nasıl yandığı, soğuk savaşla ilgili okullarda neler öğretildiği ve özellikle tarih öğretmenlerinin soğuk savaş öğretimiyle ilgili neler düşündükleri" araştırıldı.
Projenin Türkiye koordinatörlüğünü yürüten Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Fatih Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi ve Avrasya Sosyal Bilimler Eğitimciler Derneği Başkanı Prof. Dr. İsmail Demircioğlu, AA muhabirine yaptığı açıklamada, 1945-1990 arasını kapsayan "soğuk savaş" sürecinin derinden etkilediği ülkelerden birisinin Türkiye olduğunu söyledi.
Soğuk savaş bitmesine karşın etkilerinin hafızalarda hala canlılığını koruduğunu dile getiren Demircioğlu, projeyle bu dönemin günümüzdeki etkilerini ortaya koymak istediklerini anlattı.
Demircioğlu, projeyle önemli sonuçlara ulaştıklarını belirterek, şu bilgileri verdi:
"Proje çerçevesinde yapılan literatür çalışması sonucunda savaşın iki büyük ülkesi Rusya ve ABD'nin bu süreçteki rolleriyle ilgili farklı görüşlerin olduğu anlaşılmıştır. Tarih ders kitaplarında bu süreçte Amerika'nın rolüyle ilgili pozitif bir dil kullanıldığı görülmektedir. Tarih öğretmenleriyle yapılan saha çalışmalarında ise öğretmenlerin çoğunluğunun, savaşın bitmesinin üzerinden çeyrek asır geçmesine karşın, bu sürecin etkilerinin ülkemizde hala devam ettiği görüşüne sahip oldukları anlaşılmaktadır. Tarih öğretmenleri ülkemizde ekonomi, politika, kültür, ordu ve eğitim alanlarında soğuk savaşın izlerini görülebileceğini vurgulamaktadır."
Projenin kendi alanının 3 aşamadan oluştuğunu hatırlatan Demircioğlu, ilk aşamada literatür taraması yaptıklarını, ardından tarih öğretmenleriyle birebir görüştüklerini ve son olarak da tarih kitaplarında içerik analizi yaptıklarını kaydetti.
Prof. Dr. Demircioğlu, literatür taraması sonuçlarına göre, kaynakların çoğunluğunun, Amerika'nın soğuk savaş döneminde Türkiye'nin dost ve müttefiki olduğunu ve bu çerçevede Türkiye'nin ekonomik, kültürel, askeri ve dış politika açısından emperyalist bir baskı altında olduğunu içerdiğini vurguladı.
"Stalin Türk dünyasına zarar veren zalim bir diktatör"
İncelemesi yapılan tarih ders kitaplarında, söz konusu dönemde Amerika'nın, Türkiye'nin dost ve müttefiki olarak takdim edildiğini belirten Demircioğlu, "Kitaplarda, Amerika'yı eleştiren ibarelere rastlanılmamıştır. Buna karşın, bu süreçte Rusya Türkiye'nin karşıtı olarak takdim edilmiş ve ders kitaplarında Rusya ile ilgili negatif bir dil kullanılmıştır" diye konuştu.
Demircioğlu, tarih öğretmenleriyle yürütülen mülakatlardan çıkan sonuca göre, savaşın, Türkiye'de eğitim, siyaset ve kültürün şekillenmesinde rol oynadığını anlatarak, şöyle devam etti:
"Türkiye'de eğitim, siyaset ve kültürün şekillenmesinde baskın bir Amerikan etkisi mevcuttur. Çalışmaya katılan bazı tarih öğretmenleri, soğuk savaş döneminde Rusya'ya yönelik Türkiye'deki olumsuz algının Amerika tarafından üretildiğini iddia etmektedir. Öğretmenlerin büyük çoğunluğu Rusya'yı soğuk savaşın temel sebebi olarak görmektedir. Tarih öğretmenleri Stalin'i, Türk dünyasına zarar veren zalim bir diktatör olarak görmektedir. Tarih öğretmenleri ders kitaplarında yer alan soğuk savaş konuları içerisine bu dönemde Türk dünyasında yaşanan gelişmelerin de eklenmesini istemektedirler."
Prof. Dr. İsmail Demircioğlu, soğuk savaş sürecinin farklı şekillerde etkilediği 5 ülkeye ait karşılaştırmalı sonuçları içeren projenin kitabının, bu yılın sonbahar döneminde İsviçre'de yayınlanacağını sözlerine ekledi