Dil Nedir - Dilin Yapısı ve Görevleri
Perşembe, 02 Temmuz 2020 - 13:31
ForumAkademikTıp BilimleriDil Nedir - Dilin Yapısı ve Görevleri
Güncelleme: 22 Ekim 2017 Gösterim: 100.861 Cevap: 6
26 Ağustos 2009 Mesaj #1
Boğazın tabanına bağlı olarak hareket edebilen, adaleden oluşmuş organ.
En önemli görevleri, çiğnemeye yardımcı olmak, besini yutmak, tat almak ve konuşma işlevini sağlamaktır. Tat alma kabarcıkları, dilin her iki yanında bulunur. Bunlara papilla da denir. Dilin üzerinde, ağzın bitiştiği yerde ve gırtlakta da bulunurlar. İnce bir zar, dilin alt yüzeyini, ağzın tabanına bağlar. Frenilum da denen bu bağ bazen çok kısa olur ve peltek konuşmaya yol açar.
Normal olarak dilin rengi pembemsi beyaz, nemli ve temizdir. Dilin kuru olması, koyu renk alması, üzerinde tüy bulunması, hastalık belirtisi sayılır. Diğer bir şikâyet konusu da dildeki yanma ve acı duygusudur. Kızıl hastalığında, dil şişer, üzerinde küçük kabarcıklar belirir ve parlak, kırmızı bir renk alır. Dil yanması çoğunlukla sindirim sistemindeki bozuklukla ilgilidir.
Son düzenleyen Safi; 28 Nisan 2016 22:06 Sebep: Aktif linkler
16 Ekim 2009 Mesaj #2
TAT ALMA SISTEMINDEKI MUHTESEM TASARIM
"Chorda tympani" (1), "glossopharyngeal" (2) ve "vagus" (3) sinirleri omurilik soganinda birleserek (4), oradan beynin ilgili bölgelerine (5)-(6) mesaj tasirlar.
Son düzenleyen Safi; 28 Nisan 2016 23:41
25 Aralık 2012 Mesaj #3
Son düzenleyen Safi; 28 Nisan 2016 22:10
Ağız boşluğunda, tatmaya, yutkunmaya, sesleri boğumlamaya yarayan etli, uzun, hareketli organ, tat alma organı. Ayakkabı bağlarının ayağı rahatsız etmemesini sağlayan ve bağ altına rastlayan saya parçası. Sorguya çekilmek için yakalanan tutsak. Gönül, yürek. Büyükbaş hayvanların haşlanıp pişirildikten sonra yenebilen dili. Kıstak. Belli mesleklere özgü dil. Bazı üflemeli çalgılarda titreşerek ses çıkaran ince metal yaprak. Bir çağa, bir gruba, bir yazara özgü söz dağarcığı ve söz dizimi. Düşünce ve duyguları bildirmeye yarayan herhangi bir anlatım aracı. Birçok aletin uzun, yassı ve çoğu hareketli bölümleri. Makaraların ve bastikaların içine yerleştirilmiş olan, üzerinden geçirilen halatı istenilen yöne çevirmeye yarayan, çevresi oluklu, küçük döner tekerlek. Düşmanın durumunu öğrenmek için sorguya çekilmek amacıyla ele geçirilen tutsak. İnsanların düşündüklerini ve duyduklarını bildirmek için kelimelerle veya işaretlerle yaptıkları anlaşma, lisan, zeban.
Papilla fungiformis : Dilin ön yarımında papilla filiformisler arasında, tatla ilgili dokunum ve ısı duyularının alınmasından sorumlu, mantar biçimindeki papilla, mantarsı papilla. Bu papillada kalikuli gustatorii adı verilen tat tomurcukları genellikle papillanın ağız boşluğuna bakan kubbe biçimindeki kısmında yer alırlar.
Papilla filiformis : İpliksi papillalar.
Papilla vallata : Dilin kök kısmı yakınlarında hendek biçiminde olan, tat tomurcukları papillanın oluk kısmında epitel içerisinde yer alan, tat almada görevli papilla, hendeksi papillalar. Kimi türlerde dilin kök kısmında iki sıralı bir biçimdedir.
Papilla konika : Geviş getirenlerde yanak ve dudak mukozasıyla dilin alt yanlarında bulunan küçük koni biçimindeki kabartı.
İnsanda tat duyusunu alan organ dildir. Dili örten epitel dokuda tat alma cisimcikleri bulunur. Tat alma cisimcikleri tat duyusuna hassas duyu almaçlarını barındırır. Bir besin maddesinin tadının alınabilmesi için tat veren maddelerin tükürük içinde çözünmüş olması gerekir. Ağza alınan madde almaç hücrelerini uyarır. Bu durum almaçlara çok yakın bulunan duyu sinirlerinde impuls oluşmasına yol açar. Beynin ilgili merkezine iletilen bilgi ile tat algılanır. İnsanlar tatlı, acı, ekşi ve tuzlu olmak üzere dört temel tat duyusunu ayırt ederler. Bu tatları ayırt etmeyi sağlayan almaçlar dilde bazı bölgelerde daha çok bulunur.Tatlı ve tuzlu dilin ön tarafında, acı dilin gerisinde, ekşi dilin yanlarında daha çok hissedilir.
Tat duyusunun alınması için, dilin üzerine çok hususi yapıda alıcı (receptör) sinir uçları yerleştirilmiştir. Tomurcuklar şeklinde çıkıntılar yapan bu alıcıların değişik tipleri dilin farklı bölgelerine hikmetli şekilde yerleştirilmiştir. Tatlı maddeleri hissedecek potansiyele sahip alıcılar, dilin yan kenarlarına ve ön kısmına, tuzluluğu hissedecek olanlar orta kısmına, ekşi ve acı maddelere hassas alıcılar da, arka kısmına yerleştirilmiştir.
Tat tomurcuklarının yüksekliği 30–70 µm, çapları ise 25–40 µm arasında değişir. Bir tomurcukta sayıları 10–50 arasında değişen alıcı hücreler yer alır. Ağza alınan enva-i çeşit maddenin kimyevî hususiyetleri yanında, sıcak-soğuk gibi tesirleriyle ortaya çıkan tahriş ediciliği sebebiyle harap olup ölen alıcı hücreler, yaklaşık on gün içinde yenilenir. İhtiyarların; "Hiç ağzımın tadı yok!" veya "Yediklerimin tadını alamıyorum!" gibi zaman zaman yaptıkları şikâyetlerin temel sebebi, dildeki tat tomurcuklarının sayısının yaşlandıkça azalmasıdır. Genç bir insanın dilinde 9.000 kadar tat tomurcuğu bulunurken, yaşlı birinde bu sayı 4.000 kadardır. Tat tomurcuklarının bir araya getirilmesiyle mantar veya yaprak gibi şekillerde daha büyük birimler (papilla) organize edilir. Bir mantar şeklindeki papillada (papillae fungiformes) 3–4, yaprak şeklindeki papillada (papillae foliatae) 50, uzunca set veya bent şeklinde dizilmiş papillada (papillae vallatae) da 100'den fazla tomurcuk bir arada bulunur. Bu papillaların sayısı da değişiktir. Ergin bir insanda 200–400 mantar papilla, 15–20 yapraksı papilla, 7–12 kadar da set şeklinde papilla bulunur. Bunların dışında tat almadığı hâlde, gıdaların yumuşaklık ve sertliğini hissetmeleri için yaratılmış ipliksi (papillae philiformis) tomurcuklar, mekanik alıcı olarak iş görür. Böylece ısırılan gıdanın ne olduğunu tanımada tat dışında yeni bir bilgi kaynağı olarak beyne sinyaller gönderilir.
Dört tip ana tat (tatlı, acı, ekşi, tuzlu) bilinir ve bütün lezzetler bunların farklı konsantrasyonlardaki terkiplerinden meydana gelir. Herhangi bir tadın hissedilebilmesi için, gerekli en az miktar veya eşik değer 1016 molekül/ml'dir. Diğer bir tabirle bir mililitrede 10.000.000.000.000.000 (on katrilyon) molekül olduğunda, o maddenin tadı hissedilebilir. Maddelerin miktarıyla tadının hissedilmesi kıyaslandığında, dilin en hassas olduğu maddeler sırasıyla acılar, ekşiler, tatlılar ve tuzlular şeklinde dizilir. Bir litre suda 0,005 gram kininsülfat (acı), 0,01 gram tuzruhu (ekşi), 0,2 gram glikoz (tatlı) ve 1 gram tuz (tuzlu) hissedilir.
Bazı tatların iki veya üç farklı biçimde hissedilmesi, tatların şahısların hususi tat algılarına göre izafî olarak değiştiğini göstermektedir. Alışkanlıklar ve yetiştirilme tarzları bazı tatların hissedilmesinde kısmî farklılıklar meydana getirebilmektedir.
30 Nisan 2016 Mesaj #5
Dil (Lingua, Glossa)
Ağız tabanında, mukoza ile kaplı çizgili kaslardan oluşmuş hareketli tat duyusu orgammızdır. Konuşma, kelimelerin düzenlenmesi ve besinlerin yutağa iletilmesi gibi fonksiyonları vardır.
Dil üç bölümden oluşur bunlar; dil kökü (radix linguae), dil gövdesi (corpus linguae) ve dil ucu (apex linguae) dur. Dil ucu, dil gövdesi serbest ve hareketlidir. Dil kökü ise os hyoideum ve mandibulaya tutunmuştur. Dilin damağa ve yutağa bakan üst yüzüne dil sırtı (dorsum linguae) denir. Dil sırtı sulcus terminalis denilen V şeklinde bir olukla ön (oral) ve arka (faringeal) bölüme ayrılır.
Dilin yüzeyi mukoza ile kaplıdır. Ön bölüm mukozasında papillalar bulunur. Bu papillalardan, papillae filiformes hariç diğerlerinde tat tomurcuğu vardır.
Papilla filiformes: Dil sırtına yayılmış küçük iplikçikleri andıran epitel çıkıntılarıdır. Dil yüzüne pürtüklü görünüm verir. Besinlerin mekanik olarak parçalanmasında etkilidir.
Papilla fungiformes: Mantar şeklinde ve kırmızımsı renktedir. Dilin yan ve uç kısmında bulunur. Tatlı ve tuzluya karşı duyarlı tat tomurcuklandır. Uzunlukları 0,5-1,5 mm’ dir.
Papilla vallatae: Sulcus terminalis boyunca 7-12 adet en büyük papillalardır. Acıya karşı duyarlıdır.
Papilla foliatae: Dilin yan ve arka kısmında bulunur. Ekşi duyusunu alan tat tomurcuklarıdır.
Dilin arka bölümünde dil köküne ait tonsilla lingualis denilen lenf nodülleri bulur. Dil mukozası altında bağ dokusuna gömülmüş intrensek ve dili komşu yapılarına bağlayan ekstrensek dil kasları vardır.
Ekstrensek dil kasları, başlangıç yerleri dilin dışında olan kaslardır. Bu kas lifleri corpus linguae’da intrensek kas lifleri ile birleşir. Ekstrensek dil kasları m.genioglossus (dilin en güçlü kası), m.hyoglossus, m.styloglossus ve bunların dışında m.chardoglossus, mpalatoglossus kaslarıdır. M. palatoglossus hariç tüm dil kasları n.hypoglossus ve XII cranial sinir tarafından innerve edilir.
İntrensek dil kasları, dilin her iki tarafında bulunur. Bu kasların asıl görevi corpus linguanın şekil değiştirmesini sağlamaktır. Bunlar m.longitudinalis superior, m. longitudinalis inferior, m.transversus linguae ve mverticalis linguae’dır.
Son düzenleyen Safi; 1 Mayıs 2016 23:22
4 Mayıs 2016 Mesaj #6
22 Ekim 2017 Mesaj #7
Dilin 'Tat' Algılama İşlevi!
Genel olarak dilin farklı bölgelerinin farklı tatlar algıladığı bilinir. Yapılan son araştırmalar doğrultusunda dilin tat algısına dair bilinenlerin pek de doğru olmadığı tespit edildi. Dilin arka kısmında acımsı tatlar, önde tatlı, ön kenarlarda tuzlu ve arka kenarlarda ekşi tatların hissedildiği tezi ilk kez 1901 yılında Alman bilim adamı David Pauli Hanig tarafından ortaya atılmıştı. Hanig, düzenlediği deneylerde, tat alma duyusunun dilin farklı bölgelerine göre değiştiğini gözlemlemişti. Dil ucunun ve kenarlarının en hassas bölgeler olduğunu bulmuş, ama bu bilginin tatlarla ilgili olduğuna dair açıklamada bulunmamıştı. Elde ettiği bilgiyi diyagram haline getirdiğinde ise farklı bölgelerin farklı tatlarla ilgili olduğu izlenimi açığa çıkmıştı.
5 tat dilin farklı bölgeleri tarafından algılanabiliyor!
Günümüzde dilin farklı bölgelerinin tatlı, ekşi, acı ve tuzlu tatları algılayabildiği biliniyor. Bunun yanında tat duyargaları başka yerlerde de vardır, damakta, boğazda, vs. Bu duyargalar 4 ana tadı alabildiği gibi, en son keşfedilen umami tadını da algılayabiliyor. Bu tatların hepsi aynı şekilde algılanmıyor. Önceleri, tat duyargalarının içindeki reseptör hücrelerin her tür tadı alabileceği sanılıyordu. Ancak California Üniversitesi'nden Charles Zuker bu tezi çürüttü. Zuker ve ekibi tatlı, ekşi, acı ve umami tatların hangi reseptör hücreler tarafından algılandığını saptamış, sadece tuzlu tadı algılayan reseptör hücresi tespit edilememişti. 2010'da ilgili reseptör de belirlendi.
İnsanda genel anlamda yaklaşık 8000 tat duyargası vardır. Bunların her birinde çeşitli reseptör hücreleri bir aradadır ve böylece her biri 5 farklı tadı da algılayabilir. Tatla ilgili mesajlar 2 kranial sinir yoluyla beyne iletilir. Bunlardan biri dilin arkasında, diğeri ise önündedir. Dilin farklı bölgelerinin farklı tatlar aldığı iddiasını çürüten bir başka veri ise dil önündeki sinirin uyuşturulması halinde bile insanların dil ucuyla algıladığı sanılan tatlı tadını hissetmesidir.
Beyin Kranial Sinirler Aracılığıyla İletilen Mesajları Nasıl Yorumluyor?
Columbia Üniversitesi'nden araştırmacılar, farelerde her tat için uzman beyin hücrelerinin olduğunu gözlemledi. Bu bağlamda her tat için beyinde uzman bir aygıta sahip olunduğu söylenebilir. Ama dilin farklı bölgelerinde yoğunlaşmış tat duyargalarından ziyade, beyinde her biri belli bir tada ayarlanmış olan uzman reseptör hücreler söz konusudur. Sonuç olarak dilin farklı bölgeleri her tadı algılayabilir. Bazı bölgeler belirli tatlara karşı biraz daha duyarlı olsa da bu farklılıklar çok da önemli boyutta değildir.
Kaynak: BBC Future / Science (12 Ekim 2017)
6 Nisan 2017 / Misafir Cevaplanmış
Burun Nedir - Burnun Yapısı ve Görevleri
26 Ekim 2011 / ThinkerBeLL Taslak Konular
Etiketler: dilin yapısı dil yapısı dilin yapısı ve görevleri