ABDÜLHAK HAMİT TARHAN - KÜLBE-İ İŞTİYAK İNCELEMESİ - Edebiyat Meraklılarının Sitesi | Edebiyat Meraklılarının Sitesi
çanakkale destanının açıklanması	abdülhak hamit,	tanzimat edebiyatı,	abdülhak hamid tarhan	külbe-i iştiyak
Neye düş olsa çeşmim bunda her dem tize vü terdir,
Şu’â-ı mihr-i enver pare pare kirm-i ahterdir,
Bulutlar kenz-i gevherdir, murassa’sâz-ı meşcerdir,
Doğar akşamları bir mâi yıldız rûh-perverdir,
Çemendir, bahrdır, kûh-sârdır, sûbh-ı rebîîdir,
Sabâ eyler kudûm-i nevbahârı kûhdan tebşir,
Eder tıfl-ı muhabbet âsyâb-ı âlemi tedvir,
Gelir bir yanda sengistandan âvâz-ı peleng ü şîr,
Olur şimşeklerin aksiyle rûşen çehre-i takdir,
Şevâhıktan sukut etmekte benbâlar menâr-âsâ,
Bütün dağlar ağaçlıktır, ağaçlar hep çenâr-âsâ,
İnip bir şey semâdan rûhum okşar zülf-i yâr-âsâ,
Revân etsem aceb mi ben de şi’rim cûybâr-âsâ,
(Abdülhak Hamit Tarhan, Büyük Türk Klasikleri)
1. Burada gözüm neyi görse her an tazedir, diridir; parlak güneşin ışınları, parça parça yıldız böceğidir; bulutlar cevher hâzinesi, ağaçların süsüdür; akşamları ruhu saran bir mavi yıldız doğar. Çemendir, denizdir, dağdır, ilkbahar sabahıdır, bu yerlerde doğanların bir şair olması pek tabiidir.
2. Sabah rüzgârı dağlardan ilkbaharın gelişini müjdeler; sevgi çocuğu dünyanın dönüşünü düzenler; bir yanda kayalıklardan aslan ve kaplan kükremesi gelir; şimşeklerin çakmasıyla yaratılan dünyanın yüzü aydınlanır. Çemendir, denizdir, dağdır, ilkbahar sabahıdır, bu yerlerde doğanların bir şair olması pek tabiidir.
3. Tepelerden pınarlar, ışıklı yol gibi inmektedir, bütün dağlar ağaçlıktır, ağaçlar hep çınarlar gibi; gökyüzünden bir şey inerek sevgilinin saçı gibi ruhumu okşar, ben de şiirlerimi ırmaklar gibi akıtsam yadırganır mı? Çemendir, denizdir, dağdır, ilkbahar sabahıdır, bu yerlerde doğanların bir şair olması pek tabiidir.
Tanzimat’ın ikinci kuşak şairleri “sanat, sanat içindir” görüşü doğrultusunda bireysel içerikli şiirler yazmışlardır. Örneğin Abdülhak Hamit, duyma, düşünme, hayal etme, ifade etme hürriyetini ilan etmiştir. Tabiatı, Divan şiirinden farklı şekilde, somut bir varlık olarak ele almıştır.
Külbe-i İştiyak manzumesine, baştan sona kadar, tabiat karşısında derin bir hayranlık duygusu hâkimdir. Abdülhak Hamit bu duyguyu, şiirlerinde tabiatın güzel ve ilahi bir varlık olduğunu söyleyen romantiklerden almıştır. Hamit’in Hindistan’da kaleme aldığı bu şiirde ilk göze çarpan şey, onun tabiatın sonsuz güzelliğini hissetmiş olmasıdır. Hamit’le beraber Türk şiirine dış dünyadan gelme duyular girmeye başlamıştır. Ondan sonra bu duyular gittikçe artmış ve Servet-i Fünûncularda şiir, tabiatı taklit etmede resimle boy ölçüşecek seviyeye gelmiştir.
Külbe-i İştiyak’ta görme duyusu ön plana çıkıyor. Şair gördüğü her şeyi şiire taşıyor. Şiir boyunca ışıklardan, ağaçlardan, güneşten, yıldız böceklerinden, yıldızlardan, denizlerden, dalgalardan, şimşeklerden, ırmaklardan, kaplanlardan, aslanlardan, çiçeklerden, kuşlardan, çemenlerden söz ediyor.
Hamit, şiirinde fiziki âlemle metafiziği birleştirme eğilimindedir. Somut varlıklara ait gök, çimen, bahar, ağaç, çınar, deniz, nehir, seher gibi kelimelerin yanında ruh, ümit, sevgi gibi soyut kelimeler de kullanmıştır
TÜRKLERİN TÜRKÜSÜ - NİHAL ATSIZ
NEFES - SABAHATTİN ALİ
DAĞLAR - SABAHATTİN ALİ
BİR ÇİFT RENK- BEDRİ RAHMİ EYÜBOĞLU
VATAN TÜRKÜSÜ - NAMIK KEMAL
VATAN MERSİYESİ - NAMIK KEMAL
YOKTUR- NAMIK KEMAL
BEYİTLER - NAMIK KEMAL
HIRRENAME- NAMIK KEMAL
KIT'ALAR- NAMIK KEMAL
VAVEYLA - NAMIK KEMAL
MURABBA - NAMIK KEMAL
VATAN ŞARKISI - NAMIK KEMAL
EN GÜZEL KOKU - MEHMET NECATİ ÖNGAY
YANGIN- MEHMET NECATİ ÖNGAY
EGEMENLİĞİN TADI - MEHMET NECATİ ÖNGAY
BAHARIN GÜZELLİĞİ- MEHMET NECATİ ÖNGAY
29 EKİM- MEHMET NECATİ ÖNGAY
ATATÜRK - MEHMET NECATİ ÖNGAY
CUMHURİYETE ŞİİR - MEHME NECATİ ÖNGAY
İNCE ELEK - METİN ELOĞLU
FANTİRİ FİTTON - METİN ELOĞLU
HADİSENE - METİN ELOĞLU
ERKEK ZELİHANIN TORUNU - METİN ELOĞLU
SENSİN- MEHMET AKİF İNAN