Anasayfa Arşiv Makaleler KIDEM TAZMİNATI
Yeminli Mali Müşavir M. Rüştü ERİMEZ
1- Kıdem Tazminatının Tanımı ve Kapsamı :
Kıdem tazminatı, 1475 Sayılı İş Kanununun 14. Deniz İş Kanununun 20. ve Basın İş Yasasının 6. maddeleri uyarınca bu yasalara tabi iş yerlerinde çalışan hizmet erbabı ile, kanun veya kanunen verdiği yetkiye dayanarak kurulan Kurum ve kuruluşların, hakkında 1475, 854, 5953 ve 5424 sayılı kanun hükümleri uygulanmayan personeli ve kamu kuruluşlarında sözleşmeli olarak istihdam edilenlere mevzuat ve sözleşmelerine göre yapılan ödemelerdir.
Bu tanıma göre, TC. Emekli Sandığı Kanunu kapsamına girmeyen hizmet erbabının işten ayrılma veya çıkarılmaları halinde yapılan ödemelerin tümü kıdem tazminatı sayılmakta ve hakkında bu tazminatın tabi olduğu hükümler uygulanmaktadır.
Son düzenlemelerle Emekli Sandığı’na tabi olmayan hizmet erbabına ödenen bir emeklilik ikramiyesi niteliğine bürünmüş olan kıdem tazminatı, sanayi ve ticari işletmeler dahil, pek çok kişi ve kuruluşu ilgilendiren bir konu olduğundan, aşağıdaki bölümlerde özet olarak açıklanmıştır.
2- Kıdem Tazminatı Ödenmesini Gerektiren Haller :
Kıdem tazminatı ödeme zorunluluğu, yasal olarak aşağıda yazılı hallerde doğar.
1. İş akdinin işveren tarafından;
a) İş Kanununun 17. maddesinin II numaralı bendinde ve
b) Deniz İş Kanununun 14. maddesinin I. bendinde gösterilen sebepler dışında feshedilmiş;
2. a) İşçi tarafından İş Kanununun 16. maddesi uyarınca
b) Gemi adamı tarafından Deniz İş Kanununun 14. maddesinin II. ve III. bentleri uyarınca bozulması;
3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla işten ayrılma:
4. İş akdinin bağlı bulundukları kanunla kurulu kurum veya sendikalardan yaşlılık, emeklilik veya malûllük aylığı, yahut toptan ödeme almak amacıyla feshedilmesi;
5. İşçinin ölümüyle son bulması;
6. Sözleşmeli personelde, sözleşmenin işveren kurum veya kuruluş tarafından feshedilmesi.
İş akdinin bu sayılan sebepler dışında feshedilmesi veya son bulması hallerinde kıdem tazminatı ödemesi yapılamaz. Hizmet akdi veya toplu iş sözleşmelerinde, işçinin isteği ile ayrılması veya istifa halinde, kıdem tazminatı ödeneceği açıkça belirtilmiş olsa bile, kıdem tazminatı ödenmesinin mümkün olmadığı görüşündeyiz.
İş akdinin yaşlılık, emeklilik veya malûllük ayığı ya da toplu ödeme almak amacıyla feshedilmesi halinde, işçinin kıdem tazminatı alabilmesi için, bağlı bulunduğu kuruma müracaat etmiş olduğunu belgelemesi gerekmektedir.
3- Kıdem Tazminatının Tutarı ve Kıdem Tazminatının Hesabına Esas Ücret :
Kıdem tazminatının miktarı, işçinin iş yerinde işe başladığı tarihten başlayarak çalıştığı her tam yılın 30 günlük ücret tutarıdır. Ancak, buradaki ücret çıplak ücret değil, yan ödemeleri de kapsayan ücrettir.
Kıdem tazminatına esas ücret, hizmet erbabının çalıştığı iş yerinde son bir yılda aldığı ücretin gün sayısına bölünmesi suretiyle bulunur. Ancak son yıl içinde ücrette hizmet erbabı lehine bir değişiklik olmuş ise, ücret ortalaması lehe yapılan değişiklikten, işten ayrılma tarihine kadar çalışılan süreye göre hesaplanır.
Kıdem tazminatına esas ücrete, iş akdi, sözleşme veya toplu iş sözleşmesine dayanarak yapılan aşağıda yazılı ödemeler dahildir.
a) Sosyal Yardımlar;
b) Fazla çalışma ücretleri;
c) Prim ve ikramiyeler;
d) Yan ödemeler;
e) Yemek yardımları ve benzeri her yıl aylık veya yıllık olarak muntazaman yapılan ödemeler.
Harcırah gibi, ücret dışında kalan ödemeler kıdem tazminatının hesabında nazara alınmazlar.
4- Sürelerin Hesabı ve İş Yerinin Devri Halinde Sorumluluk:
Kıdem süreleri, hizmet erbabının aynı işverenin bir veya değişik iş yerlerinde çalıştıkları süreler gözönüne alınarak hesaplanır.
İşyerinin devri halinde, işçinin kıdemi aynı işverenin işyeri ve işyerlerindeki hizmet akitlerinin sürelerinin toplamı üzerinden toplanır.
İşyerinin devri veya herhangi bir sebeple iş değiştirmesi halinde işlemiş kıdem tazminatından her iki işveren sorum ...
KAYIT DIŞI EKONOMİ VE VERGİ
Yeminli Mali Müşavir M. Rüştü ERİMEZ Nisan 1997
Yeminli Mali Müşavir M. Rüştü ERİMEZ Ekim 1996
BİLANÇOLARIN YENİDEN DEĞERLENMESİ
Yeminli Mali Müşavir M. Rüştü ERİMEZ Ağustos 1983
SERMAYE ŞİRKETLERİNDE BİRİKMİŞ YEDEK AKÇELERİN VERGİLENDİRİLMESİ
Yeminli Mali Müşavir M. Rüştü ERİMEZ Nisan 1982