Kemik Erimesi Nedenleri | Faydaları Zararları
Kemik erimesi neden olur? Kemik erimesine yol açabilen pek çok neden ve risk faktörü bulunmaktadır. Tıbbi ismiyle osteoporoz, kemik kalitesinde zayıflama ve ardından gelen kemik kırılganlığını tanımlayan bir hastalıktır. Kemik erimesi yaşayan kişide, kemiklerin kırılması riski genellikle giderek artmaktadır.
Giderek artan risk kemik erimesi geliştiren kişinin kesinlikle kemik kırılmaları yaşayacağı anlamına gelmemektedir. Zamanında yapılan müdahalelerle hastalığın kötü sonuçlar doğurması önlenebilmektedir. Kemik erimesinin ortaya çıkması yaş, cinsiyet ve etnik köken gibi bazı farklı faktörlere bağlı olarak değişebilmektedir. (1)
Kemik erimesi genellikle yaşlı insanlarda daha sık görülmektedir. Özellikle, menopoz sonrası kadınların yaklaşık olarak, yüzde 50’sinde giderek kemik kütlesinin düştüğü tahmin edilmektedir. Genel ortalamaya göre, 50 yaşından sonra menopoza giren kadınların, artan yaşla birlikte kemik erimesi geliştirme riski bulunmaktadır.
Kadınlar erkeklere oranla kemik erimesi geliştirmeye daha yatkındır. Özellikle, menopozdan sonra, kadınlar erkeklere göre çok daha hızlı bir şekilde kemik kütlesi kaybetmektedir.
Beyaz ve Asyalı insanların, siyahi veya Hispanik (İspanyol ya da İspanyol köken) insanlara oranla kemik erimesinden etkilenme olasılığı daha yüksektir, ancak bu siyahi ya da hispanik insanların risk altında olmadığı anlamına gelmemektedir. (2)
Yukarıda bahsedilmiş olan bu üç faktör, kemik erimesi nedenlerinden ziyade, kemik erimesi geliştirmeye olan yatkınlığı sınıflandırmaktadır. Diğer risk faktörlerini ise şöyle açıklanmaktadır:
Östrojen kemik sağlığını koruyan bir hormondur, bu nedenle de, düşük östrojen seviyelerine sahip olunması durumunda, kemik erimesi geliştirme riski daha yükselebilmektedir.
Menopoz, östrojen seviyelerinde hızlı bir azalmaya neden olmaktadır. Menopoz sonrası dönemde olan kadınların, özellikle kemik sağlığını koruma konusunda dikkatli olmaları gerekmektedir. Kadınlar, yumurtalıkları östrojen üretmeyi durdurduktan sonraki birkaç yıl boyunca yılda % 4 ile 8 oranında kemik kaybedebilmektedir. (3)
Ayrıca, eğer yumurtalıklar alınmışsa, kemik erimesi geliştirme riski artabilmektedir. Bunun nedeni, yumurtalıkların vücuttaki östrojenin çoğunu üretmesidir.
Menopoza girmiş ya da yumurtalıkları alınmış olan bir kadın doktor tarafından önerilen hormon tedavisiyle bu riski azaltabilmektedir.
Şuanda genç bir kadın olsanız bile, menopoz yıllarında, östrojen seviyeleri düşebilmektedir. Düzensiz periyotlar düşük östrojen seviyelerini gösterebilmekte ve kemiklerinizle ilgilenmek için erken bir uyarı olarak değerlendirilmektedir. Düzensiz periyotlar, aşırı egzersiz veya yetersiz beslenmeden de kaynaklanabilmektedir. Bu durumların her ikisi de kemik kaybını artırabilen faktörlerdir.
Erkek vücudunda da östrojen hormonu bulunmaktadır, ama erkeklerde kemikleri koruyan hormon testosterondur. Tıpkı kadınlarda olduğu gibi erkeklerde düşük olan testosteron hormonları kemik erimesi riskini artırabilmektedir. (4)
Kemik Kırılmaları Geçmişi
Daha önce kemik kırılması geçirmiş olan kişinin, kemik erimesi geliştirme riski daha fazla olabilmektedir. Bunun nedeni, kırılan kemiklerdeki mineral yoğunluğunun azalmasıdır.
Boyu daha kısa ve kilosu daha az olan kadınların, kemik kütlesi genellikle daha azdır, bu nedenle de, kemik sağlığı konusunda özellikle dikkatli olmaları gerekmektedir.
Kemik erimesi bazı durumlarda, kontrol edilebilir faktörlerden de kaynaklanabilmektedir. Bu da, kemik erimesinin önlenebilir olmasını sağlamaktadır. Kemik kütlesini azaltabilen durumlardan bazıları şunlardır: (5)
Kemik büyümesini destekleyen çeşitli mineral ve vitaminleri her gün yeterli miktarda almak oldukça önemlidir. Beslenme alışkanlıkları kemik sağlığını etkileyen kritik bir faktördür. Bazı gıdalar kemik büyümesini desteklemekte, bazıları ise bu desteği engelleyebilmektedir.
Kalsiyum: Kalsiyum kemiklerin büyümesini ve yenilenmesi için gerekli olan bir mineraldir. Her gün yeteri kadar kalsiyum alınmaması durumunda, kemikler zayıflayabilmektedir. Kişinin günlük olarak ihtiyaç duyduğu kalsiyum miktarı, yaşa göre değişebilmektedir.
D vitamini: Kalsiyumun vücutta kullanılabilmesi için D vitaminine ihtiyaç duyulmaktadır. D vitamini olmadan, kalsiyum etkili bir şekilde vücut tarafından emilememekte ve kullanamamaktadır. Diyete yeterli D vitamini eklemeden, alınan kalsiyumun bir kısmı boşa gidebilmekte ve kemikleri olumsuz etkileyebilmektedir. Vücudun ihtiyaç duyduğu D vitamini miktarı yaşam boyunca değişebilmektedir. (6)
Diğer vitamin ve mineraller: Fosfor, magnezyum, K vitamini, B6 vitamini ve B12 vitamini de kemik büyümesi için önemlidir. Dengeli bir diyetle bu mineral ve vitaminlerin hepsini almak mümkün olabilmektedir. Yeterli miktarda mineral ve vitamin alamıyorsanız, kemik sağlığını desteklemek için ek takviyeler almanız gerekebilir.
Bazı durumlarda, diyete dâhil edilen bazı yiyecek ve içecekler ya da alışkanlıklar kemik sağlığına zarar verebilmektedir. Bu yiyecek ve içeceklere ya da alışkanlıklara dâhil olan bazı seçenekler aşağıda şöyle sıralanmaktadır: (7)
Protein: Çok fazla protein alınması vücut için çok sağlıklı olmayabilmektedir. Fazla olan proteinin kalsiyum kaybına neden olduğu düşünülmektedir.
Kafein: Çok fazla kafein, vücudun etkili bir şekilde kalsiyumu emmesini engelleyebilmektedir.
Egzersiz: Düzenli olarak yapılan spor kemikleri güçlendirmektedir. Ancak, düzenli olarak egzersiz yapılmaması kemiklerin zayıflamasına ve kemik erimesi gelişimine yol açabilmektedir.
Sigara içmek: Sigara içinde bulunan çok sayıda zararlı kimyasal, vücudun kemik gelişimi için ihtiyaç duyduğum vitamin ve mineralleri almasını zorlaştırmaktadır. Ayrıca, östrojen hormonunun işlerini yerine getirmesini de engelleyebilmektedir.
Alkol: Çok miktarda alkol tüketmek, kalsiyum alımını ve vücudun verimli bir şekilde kalsiyumu kullanmasını engelleyebilmektedir. (8)
Diğer Tıbbi Koşullar ve İlaç Kullanımı
Kemik erimesi diğer tıbbi koşullar ya da kullanılan ilaçlar nedeniyle de ortaya çıkabilmektedir. Bu duruma, sekonder osteoporoz denmektedir.
Bağırsak sorunları: Bağırsak sorunları, vücudun kemikleri yenilemesi için kullandığı kalsiyum ve D vitamini emilimini engelleyebilmektedir. İnflamatuvar bağırsak hastalığı bu durumlara bir örnek olabilmektedir.
Böbrek sorunları: Böbrek sorunları, kemik kaybına yol açan kalsiyum kaybına neden olabilmektedir.
Paratiroid ve tiroid problemleri: Hiperparatiroidizm vücudun çok fazla paratiroid hormonu oluşturmasına neden olmaktadır ve bu da kemik kaybına yol açmaktadır. Hipertiroidizm durumunda ise vücutta çok fazla tiroid hormonu üretilmektedir. Bu da, kemiklerin zayıflamasına neden olabilmektedir.
Besin emilimi problemleri: Çölyak hastalığı olan insanlar, kalsiyum ve D vitamini gibi besinleri emmekte güçlük çekmektedir. Bu durumda da, kemik sağlığını korumak oldukça zor olabilmektedir. (9)
Kortikosteroidler: Prednizon, aşırı kemik kaybına neden olabilen kortikosteroid bir ilaçtır.
Tiroid hormonları: Tiroid yetmezliğinin olması durumunda, tiroid seviyeni arttırmak için ilaç alınması gerekebilmektedir. Ancak, çok fazla alınması kemiklerin zayıflamasına yol açabilmektedir.
Bazı antikonvülsanlar veya antinöbet ilaçlar: Dilantin buna bir örnek olabilmektedir.
Alüminyum ile antasitler: Alüminyum ile antasitler olan ilaçlar da kemik sağlığına zarar verebilmektedir. (10)^
Bu yöntemlerle birlikte, kırılmalara karşı oldukça hassas olan kemiklere sahip olan hasta kendisini ani düşmelere karşı korumalıdır. Evi güvenli bir hale getirmek için bazı değişiklikler yapmak faydalı olacaktır. (13)
Kemik erimesi kemik kırılmasına neden olduysa, bu durumda muhtemelen ameliyat gerekli olacaktır. Kemik kırıkları genellikle kalça, omurga ve el bileğinde meydana gelmektedir. (14)
Kemik erimesi tanısı ve tedavisi için başlangıç olarak aile doktoruna ya da iç hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. Hastalık teşhis edildikten sonra tedavisi muhtemelen bir fizik tedavi uzmanı, romatolog, endokrinolog ya da jinekolog ile devam edecektir. (15)
Faydaları Zararları Henüz Yorum Yok Haz 5,2018 Sağlık