"Hem bütün mahlûkatın secde-i kübrâsını düşünüp, yani şu gecede yatmış mahlûkat gibi her senede, her asırdaki envâ-ı mevcudat, hattâ arz, hattâ dünya birer muntazam ordu, belki birer muti nefer gibi..." açıklar mısınız? | Sorularla Risale
"Hem bütün mahlûkatın secde-i kübrâsını düşünüp, yani şu gecede yatmış mahlûkat gibi her senede, her asırdaki envâ-ı mevcudat, hattâ arz, hattâ dünya birer muntazam ordu, belki birer muti nefer gibi vazife-i ubudiyet-i dünyeviyesinden emr-i كُنْ فَيَكُونُ ile terhis edildiği zaman, yani âlem-i gayba gönderildiği vakit, nihayet intizam ile zevalde gurub seccadesinde Allahuekber deyip secde ettikleri, hem emr-i كُنْ فَيَكُونُ 'dan gelen bir sayha-i ihyâ ve ikaz ile yine baharda kısmen aynen, kısmen mislen haşrolup, kıyam edip, kemerbeste-i hizmet-i Mevlâ oldukları gibi, şu insancık, onlara iktidaen, o Rahmân-ı Zülkemâlin, o Rahîm-i Zülcemâlin bârgâh-ı huzurunda hayret-âlûd bir muhabbet, beka-âlûd bir mahviyet, izzet-âlûd bir tezellül içinde Allahuekber deyip sücuda gitmek, yani bir nevi miraca çıkmak demek olan işâ namazını kılmak ne kadar hoş, ne kadar güzel, ne kadar şirin, ne kadar yüksek, ne kadar aziz ve leziz, ne kadar mâkul ve münasip bir vazife, bir hizmet, bir ubudiyet, bir ciddî hakikat olduğunu elbette anladın."(1)
İnsanın kıldığı namaz mikro namazken, bütün mevcudatın topyekûn kıldığı namaz makro namazdır. İnsanın secdesi cüzi iken bütün mahlukatın secdesi aynı ama küllidir.
Nasıl insanın bu dünyada vazifesi bittiği zaman, ölüm ile terhis oluyor ise, aynı şekilde bütün mahlukat da kıyamet ölümü ile terhis edilecek. İnsanın bir günü akşam vakti ve namazı ile son buluyor ise, bütün mahlukatın günü de kıyamet vakti ile son bulacak. Bütün bunlar Allah’ın "ol der oluverir" emri ile vuku buluyor ve bulacaktır.
Allah nasıl kudretinin sonsuzluğunu ve sınırsızlığını icraatları ile gözümüz önünde sergileyip ilan ediyor ise, aynı şekilde ölüm ve kıyamet ile terhis edilmiş insanı ve mahlukatı, aynı "kün" yani "ol" emri ile yeniden ihya edip diriltir. Zira gözümüz önünde yaptıkları yapacaklarının teminatıdır. Yaptıkları ortada iken, "Acaba şunu yapabilir mi?" demek abesle iştigal etmektir.
Allah, öldükten sonra insanları aynen, cismen ve resmen yeniden ihya ve inşa edecektir. Akşam namazının secdesi, mahlukatın hüzünlü zevalini temsil ediyor. İşa, yani yatsı namazı ise bu zevalden sonra yeniden dirilişe bir rica, bir talep gibidir. Sabah namazı ise dirilişin bir öyküsüdür.
ALLAH RAZI OLSUN.COK GUZEL OLDU.