kurmaca biyografiler: Eylül 2018
Şehirde yaşayan, çalışan insanlar için çok olağan bir manzara:
İşe gittiniz. Bilgisayarınızı açtınız. İnternete bağlandınız. Aynı anda pek çok pencere açık. Bir arkadaşınızdan mesaj geliyor. Onu yanıtlıyorsunuz. Başka bir pencerede hafta sonu yapmak istediğiniz bir etkinliği planlamaya çalışıyorsunuz. Bir arkadaşınızın doğum günü yaklaşıyor, oturduğunuz yerden bir de hediye mi seçseniz acaba? Kapı açılıyor. Bir müşteri, danışan girdi içeri. Kulağınız yardımcınız ve içeri giren kişinin konuşmasında. Cep telefonunuza gelen şifreyi girdiniz çünkü arabanın mtv vergisinin son ödeme tarihi geçmiş.
Bu durumun afili de bir ismi varmış: multitasking
Birçok etkinliğin aynı anda yapılarak birbirine karıştırılmasına multitasking deniyor. Günümüzde çok yaygın ve olağan karşılıyoruz. Benim durumum da farklı değil. Bir yandan blog yazısını yazıyor, mesajlarımı kontrol ediyor, çocuğun uyuyup uyumadığını merak ediyorum. Ekranda iki de word dosyası açık. Ne zamandır aklımda olan "Anne Sıkıldım" kavanozları için etkinlik önerileri, bir kitap tanıtım yazısı kaldığım yere geri dönmem için beni bekliyor. Aynı anda pek çok şeyi yapmakla böbürlensek de uzmanlar aksini savunuyor.
2009 yılında Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde çalışan nöroloji uzmanı Profesör Earl Miller'ın yaptığı çalışmalar, insan beyninin aynı anda birçok işi birden etkin olarak yapmadığını, bir işten diğerine geçerken az ya da çok bir çaba gerektiğini ortaya koyuyor. Sözün özü multitask bireyler ile aynı şeyleri sırayla yapan bireyler karşılaştırıldığında multitaskların beyinleri daha fazla yoruluyor ve bazı çocuklarda bu alışkanlığın öğrenme güçlüğü riskini arttırabileceği söyleniyor.
Ben de bir süredir yapmam gereken işlerin esiri olmamaya, aklıma gelen her parlak fikir ve düşünceye kapılmamaya, sakinleşmeye ve her defasında tüm dikkatimi elimdeki işe vermeye ve ona odaklanmaya çalışıyorum. Sakin ve dikkatli...
Gönderen Tuğba zaman: 21:58 5 yorum:
Geçtiğimiz kıştan bu yana Zeynep Aksoy'un Youtube üzerinden yayınladığı Reset'i izlemiyordum. Geçtiğimiz haftalarda aklıma geldi. Epeyce izlemediğim bölüm olduğu için konu başlıklarına göz attım ve Dramasız Çocuk Disiplini Dr. Dan Siegel'i tercih ettim.
Dr. Dan Siegel Ucla Tıp Fakültesi'nde klinik psikiyatri profesörü ve UCLA Bilinçli Farkındalık Araştırma Merkezi'nin kurucusu ve yöneticilerinden. Aynı zamanda kişiler arası nörobiyoloji üzerine eğitim merkezi olarak hizmet veren Mindsight (Akılgözü) Enstitüsü'nün yönetici ve müdürü. Siegel'in meslektaşı ve Mindsight'ta mesai arkadaşı Dr Tına Payne Bryson ile yazdığı DRAMSIZ DİSİPLİN Kaosu Yatıştırmak ve Çocuğunuzun Gelişen Beynini Güçlendirmek İçin Bütün Beyin Yaklaşımı. Kitabın adı dahi, çok şey vaat ediyor: "Tepkisel davranma. Çocukların öğrenmekte olduğunu unutma. Kaosa sürüklenmek yerine çatışma anlarını onların gelişen beynini güçlendirmek için kullan." Tüm dünyada çok satmasına şaşırmamalı.
Ben de başlığın ve çok daha fazlasını ima eden içeriğin davetini aldım ve programı izledim. Kitabı satın almak üzere listeye ekledim.
Alet çantama yeni eklenenler:
Ve dalgalar yükseliyor!
Hepimizin kendimizi çok tetiklenmiş hissettiği, tepemizin tasının attığı anlar oluyor. İşte bu anlarda beynimizin içinde birtakım değişiklikler oluyor. En önemli değişiklik amigdalanın fazla çalışması. Amigdala beynimizde tehlike ve stres ânında çalışan bir bölüm. Bu bölümün aşırı çalışmasıyla bazı sorular devreye giriyor: Hey ne oluyor orada? Bu şey seni tehdit ediyor mu? Korkutuyor mu? Sana zarar veriyor mu?
İşte dalgalar yükseliyor. Düşünmeden, otomatikman tepki vermeye başlaman an meselesi. Dikkat et, az sonra anne babandan gördüğün, eski davranış kalıpların devreye girecek. Abartılı tepkiler vereceksin.
Dalgalarla sörf yapmak
Mindfulnes hakkında bilgi veren kaynaklarda sıkça karşılaşılan bir tabir: Dalgaları durduramazsın ama onlarla sörf yapmayı öğrenebilirsin. Peki ama nasıl? Bu iş göründüğü kadar kolay mı?
İşe kendine şu soruları sorarak başlayabilirsin.
Çocuk yetiştirirken bir niyetin ve felsefen var mı? Çocuk yanlış yaptığında bu felsefeyle uyumlu sürekli uygulayabileceğin bir stratejin var mı?( Eğer bir stratejin yoksa farklı tepkiler verecek ve istikrarlı olmayacaksın). Farkında mısın? Belirlediğin stratejine bağlı davranabiliyor musun? Bir şey öğrettiğini unutup abartılı tepki veriyor musun? Duygularına kapılıp olaya ve duruma uygun düşmeyen, abartılı bir ceza veriyor musun?
Değişim seninle başlar. Önce kendini değiştir. Eski kalıpları yık. O kültüre ait davranış modellerini unut ve yeni tepkiler, davranışlar oturt. Kendine şunu anımsat. "Eski yolu yürümek istemiyorum. Yeniyi istiyorum. Zor da olsa, sık sık mola vermem de gerekse ben bu yeni yolu yürüyeceğim." Tepkilerini bastırıp bir şey öğrettiğini hatırlarsan, çocuk bu yeni davranışı öğrenir.
Kendi tepkilerini gözlemle. "Neden, nasıl, ne" sorularını hatırla ve kendine yanıtlar ver. Kendine suçluluk duygusuyla yaklaşma. Merak et. Kendine sorular sor: Neden bunu yaptı? Çocuğun doğal gelişimi içinde seyreden bir olaya nasıl bir tepki verdim? Ne oldu? Ne öğretiyorum? Ne öğreteceğim? O anda hangi beceriye ihtiyacı vardı? Bunu nasıl öğretebilirim? Daha mı fazla sorumluluk alsa acaba?
Çocuğun gelişim sürecini kayda al. Çatışma ânında herhangi bir şey öğrenebilir mi? Öğretebilir misin? Birlikte problem çözme becerilerini kullan. Sen çözme. Ona yöntem öğret. Kendini kontrol edersen bu becerileri elde etmek için ona alan tutmuş olursun. Tepkisel olma, yanıtsal hâle geç.
İşini kolaylaştıracak bazı ipuçları:
Çocuğun hakkında çok sevdiğin üç şeyi düşün. Ne zaman tepki vereceğini hissedersen dur ve onları hatırla. Etiketleme. Etiketlediğini fark ettiğin zamanların farkına var. Nasıl görürsen, öyle olur. Negatif hâli destekleme. Bunu öğrenme, öğretme. Negatif şeylere tutunma. Çocuğa baktığında kalbinde pozitif şeyleri hatırlayabilir misin?
Herhangi bir tepki vermeden ona kadar say. Beşe kadar sayarak nefes al, beşe kadar nefes alarak onu tut. İki kez yap.
Küçük bir beden taraması yap. Öfkeyi bedenin neresinde hissediyorsun? Çenende mi, sırtında mı? O bölümü salla ve gerginliğin çıkmasına izin ver.
Kendine iyi davran. İyi uyu, egzersiz yap. Dengeli beslen. İyi vakit geçir. Arkadaşlarınla buluş.
Her günün başında zihinsel olarak tüm günü tasarla. Zihninde gününün iyi geçtiğini hayal et. Görsel olarak canlandır. Çocuğa çok iyi davrandığını, doğru tepkiler verdiğini, stratejinle uyumlu davrandığını hayal et.
Görsel olarak ebeveyn araçlarını hayal et. Sakin aile yemekleri, keyifli tatiller, kolay uyku görselleri... Hayal et. İşine yarayacak küçük notlar yaz. Görebileceğin yerlere as.
Mükemmel ebeveyn olmamayı kabul edebilir misin? Hiçbir ebeveyn mükemmel değil.
Mükemmel olmak çocuğun için iyi bir şey mi? Çocuklar yaptıkları hatalardan da öğrenirler. Mükemmel bir ebeveyn olmak zorunda değilsin. Bunun farkına var ve kabul et. Bunu söyleyebilirsen rahatlarsın. Kendinden mükemmel olmayı bekleme. Hata yapmaya izin ver.
Kızdığında nasıl mesaj veriyorsun?
Çocuklarını disipline ederken onları hâlâ sevdiğini ifade etmen mümkün mü? Bu bir tezat değil. Ona bir sınırın olduğunu hissettir. Bunu sevgiyle yapman mümkün. Çocuğun en kötü davranışında bile 'seni seviyorum, senin için buradayım, hep senin yanındayım' mesajını verebiliyor musun?
İşler iyi gitmediğinde...
İşler bazen iyi gitmez. İstesen bile, gitmez. Çocuklar robot değil. Onlar da insan. Onların da kendi duyguları, ihtiyaçları, planları var. bunu kabul edebiliyor musun? Sen ne kadar plan yapsan da o planın olmayabilir. Çocuklarını düşün. Onlar için hayallerin var. Ya bu planlar onun hayalinde hiç yoksa... Bunu kabul edebilecek misin?
Çocuklar yanlış davranmaya devam edebilir. Dağınık olabilirler. Planlar her zaman işe yaramayabilir. Bunu kabullenmekte neden zorlanıyorsun? Hayatının büyük amacı, niyeti her şeyin iyi gitmesi mi? Yoksa zorlu zamanların içinden sevgiyle, bağlantı kurarak geçmek mi? Niyetin bu olursa, zor zamanlardan korkmazsın. Zor zamanlarda çocukla bağ kurmayı unutma. İşlerin her zaman yolunda gitmeyecek, bu yeni yaklaşım kısa sürede hemen etkisini göstermeyecek. Zamana ihtiyaç var.
Çocuk yanlış yapsa da devam et. Sor, bağlantı kur, anlayış göster. O anda kriz geçirse bile, aslında senden çok şey öğreniyor. O anda işine yaramasa, faydalanmasa bile senin davranışlarından bir strateji öğreniyor.
Kriz ânında onun dünyasında neler oluyor? Şu anda neler hissediyor, neye ihtiyacı var? Sor ve öğren. Çok aç mı, çok öfkeli mi, çok yalnız mı, çok yorgun mu? Bunları hemen sor.
Rekabet içeren oyunlarda kaybetmek, kardeş rekabeti, ev ödevi krizi vb. her ne yaşıyorsa bunu bir fırsat olarak gör. Senin tavrın ona tavır almayı öğretir.
açlık: Etrafta sağlıklı atıştırmalıklar bulundur. Sevmese de bunları çıkarmaya devam et. Okuldan sonra ona protein içeren bir atıştırmalık verirsen ev ödevi için enerjisi olur. Şekeri azaltırsan daha iyi konsantre olabilir.
öfke: Harekete yönelt. Maç yap. Bir öneri kutusu koy mutfağa. Çocuk duygu ve düşüncelerini yazsın ve içine atsın. Duygu listesi yap. Duygularını tanısın.
yalnızlık: Seninle vakit geçirmek istiyor mu? Sor. Bilgisayarını, telefonunu kapat. Ona kendisini değerli hissettir. Yaptığı şeye eşlik et. "Ben de yapabilir miyim?" diye sor.
yorgunluk: Sakin bir aktivite yap. Film izle örneğin. 15 dk mekân değiştir. Temiz hava alması için parka gidin. Ders aralarında canlandırıcı danslar yapın.
bağlantı: Çocukla bağ kurarsan çocuk yanıt verir. Çocuk hissedildiğini hissettiğinde yanıt verir. Olaylardan bahsetmek yetmez, duygulardan da bahset. Bizim görevimiz, çocuğun hislerini tutmak, çocuğun duygusunu tanımak, kabul etmek, anladığını göstermek.
Kendi yoğun duygularını hatırla. Çok öfkelisin ve en güvendiğin, sevdiğin kişi geliyor ve sana 'git sakinleş de gel' ya da 'bu çok da önemli değil' diyor. Bu bağ kurulmadığında kendini nasıl hissederdin? Sakin kalabilir miydin? Yoksa daha mı kötü olurdun?
Bağ kurmak, beyni geliştiriyor. Sevgiyle yanıt verdiğimizde, beyni gelişiyor.
Bağ kurmak için birlikte kitap oku, onun fikirlerini al, o ne istiyor, sor, bul ve yaz.
Emzirmek, birlikte uyumak bunların hepsi bir bağ... Kendi listeni yap.
Gönderen Tuğba zaman: 17:14 2 yorum:
Etiketler: Çocuklar İçin, Şiddetsiz İletişim
Gönderen Tuğba zaman: 22:53 Hiç yorum yok:
Kim Bu Konuşan Gaye Dinçel'in ilk çocuk kitabı.
Kitabın kahramanı Zeynep, muhasebeci dayısının yazdığı çocuk hikâyelerinin ilk okuru. Okuduğu hikâyelerde tanıştığı kahramanlar saldırgan, obur ve düşüncesiz. Kahramanların davranışlarına bir anlam veremeyen Zeynep onlarla konuşur ve gerçeklerin hiç de dayısının yazdığı gibi olmadığını keşfeder. Bakalım dayısını ikna edebilecek midir?
Deniz kitabı okudu ve merak ettiklerini Gaye Dinçel'e sordu.
Dayısının kitabı ile Zeynep’in düşüncelerini ayırmakta zorlandım. Biri kırmızı ya da mavi olsa, olmaz mıydı?
Yana yatık yazmanın yeterli olacağını düşünmüştük. Güzel bir öneri, teşekkür ederim. Sonraki baskı için yayınevine ileteceğim.
Niye kitabın içinde bir kitap var? J (Bu bir espri)
Zeynep’in dayısı kitabın içine canlı bir insan mı koymuş? Zeynep’le nasıl konuşuyor?
Zeynep’le konuşanlar, dayısının öykülerindeki kahramanlar. Yani balıkçı, dinozor ve ejderha. Bu fantastik bir öykü olduğundan hepsi konuşabiliyor.J
Niye anne babası benim yaşımda bir çocuğa cüzdan gönderdi? (Ve fili sevdim J)
El yapımı bir cüzdan bu, Zeynep’in hoşuna gideceğini düşündükleri için gönderiyorlar. İçine istediği her şeyi koyabilir ya da anı olarak saklayabilir.J
Dayısı işe gittiğinde Zeynep niye evde tek başına duruyor? Aslında okuldan dönüyor ama okuldan döndükten sonra da bekliyor. Zeynep dayısını evde tek başına mı bekliyor?
Bunu hiç düşünmemiştim. Belki güvendikleri bir komşu ya da tanıdık, dayısını beklerken Zeynep’le ilgileniyordur. Zeynep’e sormak lazım.J
Zeynep diyor ki: “Sırada bir ejderha öyküsü varmış. Belki o benim bildiğim ejderhalardandır.” Zeynep’in düşündüğü ejderhalar nasıl ki?
Zeynep neşeli, güçlü, tüm canlılara yardım eden ejderhalar düşlüyor.
Dayısı Zeynep’e güzel mi diye okutuyor. Sonra “Sen benim kahramanımı benden daha iyi tanıyamazsın” diyor. Niye öyle diyor?
Dayısının hayalindeki kahramanlar yazdığı gibi. Farklı olabileceklerini düşünemiyor.
Dayısı neden her şeyin tersini yazıyor? Neden her kahraman kötüymüş gibi yazıyor?
Dayısı, hayal gücü sınırlı bir yetişkin. Hep kahramanların kötü olduğu öyküler okuduğu, başka olasılıkları hayal edemediği için öyle yazıyor.
Devamı olacak mı? Zeynep bilge bir ejderhaya dönecek mi? Yani Prenses Ayna Güzeli gibi bu kitabın da devamı olacak mı?
Devamını yazıyorum. Neler olacağını söylemeyeyim, sürpriz.J Bir ipucu verebilirim. Zeynep ve ejderha birlikte yolculuğa çıkacaklar.
Prenses Ayna Güzeli’ni okudun mu?
Okumadım. Senden duyunca tanıtım yazısını okudum, oldukça ilgi çekici görünüyor. En kısa zamanda alıp okuyacağım.
Annem gibi sen de çok çocuk kitabı okuyor musun?
Evet. En sevdiklerim çocuk kitapları. O kadar fazla okumak istediğim var ki…Başka hiçbir şey yapmasam bile zaman yetmez. En çok merak ettiklerimi alıp okuyorum.Fikirlerin ve soruların için teşekkür ederim. Yeni kitaplarda buluşmak dileğiyle…
Yazan Gaye Dinçel
Resimleyen Özlem Arslanoğlu Sağlam
Türkiyeli Yazarlar Dizisi
Gönderen Tuğba zaman: 22:39 1 yorum:
Etiketler: Çocuk kitapları, Çocuklar İçin, Denizce Sorular, Gaye Dinçel, Söyleşi
Gönderen Tuğba zaman: 12:43 Hiç yorum yok:
Nasıl etkileşim kuracaklarına dair yeni seçimleri ve becerileri olunca, endişeleri duyulduğunda ve ihtiyaçları karşılandığında; birlikte çalışmanın, birlikteliğin en keyifli hâli olduğunu anlarlar.
Bayramda 4 gece çadırda kaldık. Çadırın kurulmasından, sökümüne, her konuda, birlikte çalışmanın keyfine vardık. Benzer bir hazzı, onu arkadaşlarıyla ilişki içinde izlediğimde de hissediyorum. Birlikte büyüyorlar. Giderek daha fazla şey paylaşıyor ve bize daha az ihtiyaç duyuyorlar. Karşılıklı alışveriş içerisindeler, bilgi, deneyim, eğlence... Onları izlemek güzel.
Kendimi yorgun hissettiğim için olsa gerek, bu yaz, geçmiş yıllara nazaran evde daha çok vakit geçiriyoruz. Telaştan, koşturmadan uzak, sakince dinlenmenin, evde kalmanın keyfini çıkarıyoruz. Deniz'in de evde olmaktan, oyuncaklarıyla oynamaktan hoşnut olduğunu görüyorum. Birliktelik yalnızca oyun ve evde sinema keyfinden ibaret değil. Ev işleri ve evde düzenin korunması konularında da işbirliği içindeyiz.
Deniz, elinden gelen katkıyı, uyum içinde, doğallıkla sunuyor. Herkesten bu katılımcılığı bekliyor ve dile getiriyor.
Sosyal medya hesaplarımı kapattım. Okumak, üzerinde çalışmak istediğim yığınla alan var. Okulların açılmasıyla beraber bu alanlara eğilmeyi, ilerleyen yıllarda verimlerini almayı umuyorum.
Şefkatli Anne Günlüklerini yazmak benim bir ebeveyn olarak yüzümü çevirdiğim, yürüdüğüm yönü, niyetimi işaret ediyor. Bu niyeti biraz daha açmak gerekirse, bir anne olarak kızıma sınırlar çizmek, o sınırlar içinde duygularının ve ihtiyaçlarının farkında, kendi seçimlerini yapan, bu seçimleri yaparken etik değerleri gözeten, eylemlerinin sorumluluğunu alan bir insan evladı yetiştirmek istiyorum. Bu günlükleri yazmak, bana niyetim üzerine düşünme, beni zorlayan çatışma anlarında niyetimle uyumlu stratejiler geliştirme fırsatı tanıyor. O yüzden yazmaya devam...
Gönderen Tuğba zaman: 12:15 4 yorum: