Dünya Kentleri: Palenque
Bu kültürün en etkileyici kentlerinden biridir. Kentin kurulma alanı pek büyük olmamasına karşın içerdiği yapı ve yontular muhteşemdir. Kentin 2005’e kadar keşfedilen kısmı 2 5 km²’dir ; bu keşfedilmiş kısım kentin gün ışığına çıkarılamamış kısmının % 10’u bile değildir. Kentin keşfedilmemiş kısmı ormanla kaplıdır ve bu sık ağaçlı orman yüzünden kentin bini aşkın yapısına ulaşılamamaktadır. Palenque kenti Unesco tarafından 1987’de Dünya Miras Listesi'ne alınmıştır.Eserleri bakımından Meksika'nın güneyindeki en zengin sitlerinden biri olan Palenque Yucatan yarımadasının sınırında bulunur.Kentteki mimari tarz Maya mimari tarzının batı varyantı olarak nitelendirilebilir.
Kentin Maya dilindeki adı olan Lakam Ha "Büyük Sular" ya da "Yüce Sular" anlamına gelir. 16.yy.'daki İspanyol işgalinden çok daha önce terkedilmiş durumdaydı. Palenque'de bulunan ilk Avrupalı rahip Pedro Lorenzo de la Nada olmuştur (1567). O dönemde "güçlü evler toprağı" anlamına gelen Otolum adını taşıyan bölge Chol adındaki kavimce meskundu.De la Nada bu adı İspanyolca'daki palenque (fortification) sözcüğüyle karşılamayı tercih etti. Palenque zamanla bölgedeki antik kentin adı haline geldi. Bir başka varsayıma göreyse Palenque sözcüğünün kökeni Maya dilinde "jaguar güneş" anlamına gelen bahlam kin adıydı.Bu ad Güneşin bir başka aleme daldığı yeri ifade etmek üzere kullanılıyordu. Kentin klasik dönemden önceki çağda (İ.Ö.2500-İ.S.300) kurulduğu sanılmaktadır. Palenque klasik dönemde B'akaal devletinin başkenti olmuştur. B'akaal hükümdarları soylarını çok eski bir geçmişe bağlarlar. Hatta bazılarının sözleri dikkate alınacak olursa bu köken tarih-öncesi çağlara uzanır. Fakat arkeolojik varsayımlar ilk hükümdar sülalesini Olmekler'e dayandırır.
Kentin ilk planları 1807'de Luciano Castañeda atarfından yapılmıştır. Bernasconi ve Castañeda'nın bilgilerinden yararlanılarak Palenque üzerine ilk kkitap 1822'de Londra'da yayımlandı. 20.yy. başlarına dek Palenque'deki heykel ve kabartmaların Mısırlılar'ı Polinezyalılar'ı ya İsrail kabilelerini temsil etikleri sanılıyordu.Askeri kaşif Juan Galindo bunların mahalli halkları temsil ettiğini ortaya atan ilk kişi oldu. 1832'de aynı zamanda haritacı ve antikacı olan Fransız kaşif Jean-Frédéric Waldeck bölgede iki yıl kaldı ve incelemelerini 1866'da yayımladı. Palenque üzerinde ilk bilimsel çalışmalar 1840'da başladı 1858'de Fransız Désiré Charnay tarafından ilk fotoğrafları çekildi.Nihayet 1949 ile 1942 yılları arasında Meksika hükümeti Ulusal Antropoloji ve Tarih Enstitüsü aracılığıyla siteye Meksikalı arkeolog Alberto Ruz L'Huillier başkanlığında bir kazı ekibi gönderdi.Bu ekip birçok keşifte bulunmuştur. 1970'li yıllarda aynı Enstitü'den Jorge Acosta başkanlığında bir başka ekip sit alanında çalışmalar yapmıştır. Bu ekip sit alanında mahalli bir müze açmıştır(Dr. Alberto Ruz L'Huillier Müzesi). !973'te Merle Green Robertson'ın keşifleri olmuştur. 1983'te Juan Lorenzo del castillo ve Sergio Juarez Biñol'un çalışmaları Burña denilen heykeldeki ünlü sembolleri çözmeleriyle tamamlandı. Sit alanındaki son çalışmalar 1995'de yapılmıştır.
Yazıtlar Piramidi ya da Tapınağı: Piramidal yapı adını doğu yönünde bulunan bir tapınaktan ve bu tapınağın içindeki hiyeroglifik yazıtlar içeren üç kayadan almıştır. Tapınakta piramidin içine inen bir merdiven bulunur. Merdiven piramidin kalbinde bulunan lahit odasına açılır. Pacal’ın lahit odası duvarları ve lahit Pacal’ın öte-aleme göçünü atalarını ilahları betimleyen kabartmalarla süslüdür.
Saray: Yapay bir teras üzerine kondurulmuş birbirine bağlı binalardan oluşan bir komplekstir.
Haç tapınakları grubu:Üzerinde tapınaklar bulunan basamaklı piramitlerden oluşan bir kompleks sözkonusudur. Bu grup adını haça benzetilen Maya mitolojisindeki yaşam ağacı tasvirinden alır. Maya mitolojisine göre de bu ağaç Asya şamanizminde olduğu gibi yerin göbeğindedir.Bu gruptaki tapınaklar Haç Tapınağı Yaprak Haçı Tapınağı Güneş Tapınağı olarak adlandırılmıştır.
Palenque hükümdarlarından bazıları hükümdarlık yıllarıyla şunlardır:
K'inich K'an B'alam II (ya da Chan Bahlam II 683-702)
K'inich Ahkal Mo' Naab III (Chaacal III 3 Ocak 722 - 729)
K'inich Janaab' Pakal (ya da Pacal III 742)
Wak Kimi Janhb' Pakal (ya da Pacal IV 17 Kasım 799-?)
« Dünya Kentleri: Haydarabad | Dünya Kentleri: Napoli »