Piyasa ve piyasa çeşitleri | CeReZFoRuM
bölümünden bize ulaşmaları durumunda ilgili şikayet incelenip gereği 1 (bir) hafta içinde gereği yapılacaktır. Piyasa ve piyasa çeşitleri
Hisse senedi ve tahvil gibi menkul değerleri ihraç eden şirketler ile alıcıların yani tasarruf sahiplerinin doğrudan karşılaştıkları piyasalardır. Buna hisse senetleri ile tahvillerin ilk kez sürülüp “ihraç” tan alındığı piyasa da denilebilir. Türk Hukuk Sistemi’nde, menkul kıymetleri ihraçtan alanlar, bunları tekrar paraya çevirmek istediklerinde, kural olarak hisse senetlerinde hiçbir zaman, tahvillerde ise vadeden önce bunları ihraç eden kuruluşa müracaat edemezler.
Döviz kuru, bir para biriminin diğer bir para birimi karşısındaki fiyatıdır. Kotasyonları, çift taraflıdır: alış, satış. Alış/satış arasındaki farka spread denir. Piyasalarda ABD dolarına baz döviz denir. Kurlar doğrudan veya dolaylı belirlenir. Doğrudan kotasyona fiyat kotasyonu denilir. Dolaylı olana miktar kotasyonu denir. Çapraz kur, yurtiçinde yerli para içermeyen gösterimlerdir. Piyasalarda çapraz kur, ABD doları içermeyen gösterimdir. Çapraz kur hesaplaması ABD doları üzerinden kota edilir. Dolaylı kotada, alış ve satış oranları birbiri ile çarpılarak çapraz kur çıkarılır.
Spot işlemler, yabancı bir paranın teslimi ve bir fiyat üzerinden ödenmesinde 2 gün sürede yapılır. Forward işlemler, kontratlı işlem olarak, yabancı bir paranın belirli bir tarihte alım satımı için yapılan anlaşmayla olur. Forwardda amaç kur riskinden korunmaktır ve tarih 3 günden 5 yıla kadar değişir. Forward fiyatla spot fiyat aynı olmakla beraber prim ve iskontolarla forward değişkendir. Forward anlaşmada döviz kuru, o işlem zamanındaki kurdur. Müşteriler açısından risk bankaya atılır. Piyasada forwarddaki kur, spot kura swap puanı ekleyerek veya eksilterek hesaplanır. Eğer forward işlemler, organize piyasada standart sözleşmelerle yapılırsa buna futures işlem denir. Buna göre bir para, anlaşılan bir gelecek tarihte sözleşme koşullarında teslim edilir. Tarafları takas odası yönlendiriyor. Takas odası, marked to marked denilen piyasaya göre fiyat belirleme yapıyor. Her sözleşme günlük kapanış fiyatıyla sözleşmedeki fiyatın karşılaştırılması ve başlama marjini hesabıyla değerleniyor. Borsada brokerler işlemlere aracılık ediyorlar. Futures sözleşmeleri bitimine iki gün kalana kadar alış ve satışa tabidir. Swap, bir para cinsinden likiditeye, kur riski üstlenilmeden yapılan işlemdir. Swap işlem, döviz riskinden korur, spot ile forward kur arasındaki farkı ise faiz farkı belirler.
Döviz opsiyonu, bir para miktarını belirli bir tarihte önceden belirlenmiş kurdan alış veya satış hakkıdır. Opsiyonlar, borsa ve bankalarda yapılıyor. Bu işlem korunma (hedging) ve spekülasyon (trading) amaçlıdır.
Bankaların kar riski, yaklaşan döviz alacakları, döviz ödemeleri, döviz ihtiyacı olan zamandır.
İktisadi açıdan piyasa, alıcı ve satıcıların birbirleri ile karşılıklı iletişim içinde oldukları ve mübadelenin meydana geldiği yer olarak tanımlanır. Piyasa kavramı genellikle teorik ve mekandan soyutlanmış bir kavramdır. Piyasa kavramı somut olarak düşünülürse, daha çok borsa olarak tanımlanabilir. Borsa hangi türde olursa olsun, arz ve talebin karşılaştığı bir mekandır.
Piyasa bir ülkenin sınırları içinde ise ve o ülkede yapılan işlemleri kapsıyorsa buna iç piyasa (domestic market), işlemler ülke sınırlarını aşıyorsa buna da uluslararası piyasa (international market) denir.
Çok değişik piyasa türleri olmakla birlikte konumuz açısından sadece mali piyasaları ve bunun alt bölümü olarak da para ve sermaye piyasalarını inceleyeceğiz.
a) Tasarruf sahipleri (fon arz edenler),
b) Yatırımcılar (fon talep edenler),
c) Yatırım ve finansman araçları,
d) Yardımcı kuruluşlar,
e) Hukuki ve idari düzen olarak sıralanabilir.
Kısa vadeli fon arz ve talebinin karşılaştığı piyasaya "para piyasası" denir. Para piyasasının tipik özelliği kısa vadeli fonlardan oluşmasıdır. Para piyasalarında vade genellikle bir yılı aşmaz.
Para piyasasından sağlanan fonlar kredi olarak işletmelerin dönen varlıklarının finansmanında kullanılır. Para piyasasının araçlarını ticari senetler; kaynaklarını çeşitli mevduat oluşturmaktadır.
Para piyasasının kendi içinde örgütlenmiş ve örgütlenmemiş para piyasası olarak da bir ayrımı yapılabilir. Örgütlenmiş para piyasası bir bankalar sistemidir. Çünkü işletmelerin nakit ihtiyacı çoğunlukla ticari bankalar tarafından karşılanmaktadır. Örgütlenmemiş para piyasası banka sisteminin dışında kalan piyasadır. Bankalar dışındaki kişi ve kuruluşlar da bazen işletmelere kısa vadeli fon sağlarlar.
Sermaye piyasının bir bölümlendirmesini yapmak gerekirse aşağıdaki gibi bir ayırım yapılabilir.
İkincil piyasa, menkul kıymetlerin likiditesini arttırarak birincil piyasaya talep yaratır ve gelişmesini sağlar. İkincil piyasanın en iyi teşkilatlanmış bölümü menkul kıymet borsalarıdır. Bunun haricinde sermaye piyasası iyi gelişmiş ülkelerde bir de "over the counter" (tezgah üstü) borsa dışı piyasa vardır.
Para Piyasası ile Sermaye Piyasası Arasındaki İlişkiler
Fon arz edenler, kendi yatırım politikalarını ve elde etmeyi umdukları gelire bağlı olarak yatırılabilir fonları bu piyasalardan birine veya her ikisine yönlendirilebilirler.
Fon talep edenler de, ihtiyaç duydukları kredinin türüne göre her iki piyasadan borçlanabilirler. Bazı aracı kuruluşlar, özellikle bankalar hem para, hem de sermaye piyasası işlemleri yapabilirler ve her iki piyasada çalışabilirler.
SERMAYE PİYASASI ARAÇLARI​
Sermaye piyasalarında işlem gören araçlarla ilgili olarak çeşitli sınıflandırmalar yapılabilir. Piyasada işlem gören araçlar ihraç edenin niteliği açısından;
- Özel sektör menkul kıymetler (hisse senedi, tahvil gibi)
- Kamu sektörü menkul kıymetleri (devlet tahvilleri, hazine bonoları, gelir ortaklığı senetleri gibi) olarak sınıflandırılabilir.
Bir diğer ayırım ise menkul kıymetin niteliğine göre yapılmaktadır;
- Ortaklık sağlayan menkul kıymetler,
- Alacaklılık sağlayan menkul kıymetler,
- Karma nitelikteki menkul kıymetler şeklinde yapılabilir.
1 - Ortaklık Sağlayan Araçlar
Hisse senedi: Sahibine ortaklık, oy hakkı, kar payı alma hakkı, rüçhan hakkı ve tasfiye sonucundan yararlanma hakkı gibi haklar verir.
2 - Boçlanma Araçları:
Özel Sektör Tahvili: Borçlanma senetleridir. 2-7 yıl vadeli olarak ihraç edilebilir. Tahvil, sahibine önceden belirlenmiş oranda faiz geliri sağlamakta ana para vade sonunda ödenmektedir. Değişken faizli tahvillerde ise faiz oranı önceden belirlenmiş bir kritere bağlı olarak değişebilmektedir.
Kar ve Zarar Ortaklığı Belgeleri: En az 3 en çok 7 yıl vadeli olarak ihraç edilebilen araçlardır. Kar garantisi olmayan bu araçlarda kar ve zarar payı belirli usullerle hesaplanmaktadır.
Finansman Bonoları: Şirketlerce en az 90 en çok 360 gün vadeli olarak ihraç edilebilen kısa vadeli borçlanma senetleridir. İskonto esasına göre satılmaktadır. Yani bono üzerinde yazılı değer ile bono alım değeri arasındaki fark getiriyi oluşturmaktadır.
Banka Bonoları ve Banka Garantili Bonolar: Sadece kalkınma ve yatırım bankalarınca ihraç edilebilen bonolar iskonto esasına göre satılmaktadır.
Devlet Tahvili: Üzerinde faiz kuponu taşıyan ve vadesi 1 yıldan uzun olan devlet borçlanma senedidir.
. Hazine Bonosu: Üzerinde faiz kuponu taşımayan ve vadesi 1 yıldan kısa devlet borçlanma senedidir. İskonto esasına göre satılır.
Gelir Ortaklığı Senedi: Belli bir kamu altyapı tesisisinin belirli bir süre içindeki gelirlerinin berlirli bir orandaki bölümünden pay alma hakkı sağlayan kamu borçlanma aracıdır.
3 - Karma Nitelikli Araçlar
Hisse Senedi İle Değiştirilebilir Tahvil: İhraç edildiği anda tahvil gibi alacaklılık hakkı vermesine karşın, sahiplerine belli bir süre içinde tahvilleri aynı şirketin çıkardığı hisse senetleriyle belli fiyat üzerinden değiştirme hakkı veren tahvillerdir
Kara İştirakli Tahvil: Geliri belli bir faiz oranı olarak değil şirketin karından pay şeklinde alınmaktadır.
Katılma İntifa Senedi: Sahiplerine ortaklık haklarına sahip olmaksızın kardan pay alma, tasfiye bakiyesinden yararlanma, yeni pay alma ve belli bazı olanaklardan yararlanma hakkı vermektedir.
İPhone 29 haziranda piyasa
5 Haziran 2007, Paylaşıldığı Yer: Yeni Teknolojiler
28 Nisan 2012, Paylaşıldığı Yer: Ekonomi
Forum software by XenForo™ ©2010-2017 XenForo Ltd. | 25 Nisan 2017 11:45