Yetim Aylığı Almak İçin Boşanan Eşlerde "Birlikte Yaşamanın Tespiti" İçin Gerekli Kriterler | Özderin Avukatlık Bürosu
Anasayfa » Mevzuat » Yargı Kararları » Yetim Aylığı Almak İçin Boşanan Eşlerde “Birlikte Yaşamanın Tespiti” İçin Gerekli Kriterler
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), bu durumdaki kadınların boşandığı eşiyle aynı evde yaşadığını tespit ederek, boşandığı için yeniden hak sahibi olan kadına bağlanan yetim aylığını kesiyor ve bağladığı aydan itibaren faiziyle geri istiyor. SGK, 1 Ekim 2008 tarihinde yürürlüğe giren, “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir. Bu kişilere ödenmiş olan tutarlar geri alınır” hükmünü içeren Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 56. maddesi gereğince işlem yapıyor.
Eşinden ayrılan ancak aynı evde yaşadıkları tespit edilen kadınlar hakkında bir de “dolandırıcılık” suçlamasıyla dava açılıyor.
Bu yola başvuran kadınların eyleminin “dolandırıcılık” olmadığına hükmeden Yargıtay, kadınlar hakkında dolandırıcılık suçundan verilen hapis cezalarıyla ilgili yerel mahkemelerden gelen kararları bozuyor. Böylece kadınların ceza alması önleniyor.
Dairenin gerekçesinde, davanın yasal dayanağı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 56. Maddesinin 1 Ekim 2008’de yürürlüğe girdiği, bu maddenin Anayasa’ya aykırı olduğu gerekçesiyle iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine yapılan başvurunun 2011’de reddedildiği hatırlatıldı.
“Metin sade kaleme alınmış”
Söz konusu 56. Maddede, oldukça yalın olarak “eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen” ibarelerinin yer aldığı belirtilen gerekçede, kanun koyucu tarafından “sosyal güvenlik kanunları kapsamında ölüm aylığına hak kazanmak amacıyla eşinden boşanan”, “hak sahibi sıfatını haksız yere elde etme amacıyla eşinden boşanan”, “gerçek boşanma iradesi söz konusu olmaksızın (muvazaalı olarak) eşinden boşanan” veya bunlara benzer ifadelere yer verilmediği, sade olarak kaleme alınan metinle uygulama alanının genişletildiği kaydedildi.
“Maddede boşanma amacına yönelik herhangi bir düzenlemeye yer verilmediğinden, gerek kurumca, gerekse yargı organlarınca uygulama yapılırken, eşlerin boşanma iradelerinin gerçekliğinin, samimiliğinin araştırılıp ortaya konulması söz konusu olmamalı, boşanmanın muvazaalı olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma ve boşanma yönündeki kesinleşmiş yargı kararının geçerliliğinin sorgulaması yapılmamalıdır. Özellikle, kesinleşmiş yargı organının verdiği karara dayanan boşanma hukuki durum ve sonucunun eşlerin gerçek iradelerine dayanıp dayanmadığının araştırılmasının bir başka organın yetki ve görevi içerisinde yer almadığı, Türk Medeni Kanununda “anlaşmalı boşanma” adı altında hukuki bir düzenlemenin de bulunduğu dikkate alınmalıdır.
Boşanma tarihi itibarıyla gerçek boşanma iradelerine sahip olan veya olmayan tüm eşlerin, maddenin yürürlük tarihi olan 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda aylığın kesilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.”
“1 Ekim 2008’den önce ödenen maaşlar alınmayacak”
Aylığın kesilme tarihi ile kurumun geri alım hakkının kapsamına ilişkin de değerlendirme yapılan gerekçede, “Eylemli birlikte yaşama olgusunun gerçekleşme tarihi esas alınarak bu tarih itibarıyla aylık kesme veya iptal işlemi tesis edilip ilgiliye, anılan tarihten itibaren yapılan ödemeler yasal dayanaktan yoksun kabul edilmeli, ancak söz konusu madde 1 Ekim 2008 günü yürürlüğe girdiğinden, eylemli birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük günü öncesine gidilmemeli” denildi. Gerekçede, 1 Ekim 2008 tarihi öncesine ilişkin borç tahakkukunun söz konusu olmaması, yersiz ödeme dönemine ilişkin olarak 5510 sayılı Kanunun ilgili maddesine göre uygulama yapılması gerektiğine işaret edildi.
Yetim Aylığı Almak İçin Boşanan Eşlerde Birlikte Yaşamanın Tespiti İçin Gerekli Kriterler yetim aylığı almak için eşlerinden boşanan ancak aynı evde yaşadıkları tespit edilen kadınlar	2013-11-18