İyi bir fragman / Sinema / Milliyet Blog
Ahmet İlkay Beder
İyi bir fragman
Sinemayla aram oldukça iyidir ve sinemaya geç kalmamaya dikkat ederim. Başlangıçtaki fragmanları kaçırmamak benim için çok önemlidir. Yani tam bir fragman hastasıyım diyebilirim. Erkenden gelir koltuğuma yerleşir ve fragmanların başlamasını beklerim. Neden fragman izlemeyi bu kadar çok seviyorum diye düşündüğümde verebileceğim cevaplar şunlar: Öncelikle fragmandan kaynaklanmayan faktörü belirtmek isterim. Sinemanın kendine has rahatlığı, koskocaman bir ekran ve surround ses sistemi ile filmin izleyeni değil de yaşayanı olmak. Gelelim fragmanın kendi güzelliğine: fragman ingilizce “fragment” kelimesinden geliyor ve “parça” anlamına geliyor. Yani fragman bize filmin minik “parça”larını sunuyor. Bu yönüyle bakınca (her ne kadar filmin özeti olmasa da) fragman bize 1.5-2 saatlik bir filmi 1 dakika içinde izliyormuşuz hissi veriyor diyebiliriz. Parça kelimesini düşünecek olursak buradan yola çıkarak fragmanlarda –genelde- filmin dışından görüntüler kullanılmadığını da söyleyebiliriz.
Kısa, çarpıcı, akılda kalır ve merak uyandırıcı! (dikkat edin burada “tanıtıcı” ya da “bilgi verici” sözlerini kullanmıyorum).
Yani tabiri caizse filmin ucundan koklatırken büyüsünü bozmayan şeydir fragman. Ve bence bir fragman için merak unsuru diğer öğelere göre daha önemlidir. Hatta yeri gelmişken bahsedeyim teaser diye bir kavram daha vardır. Bir filmin teaser’ı fragmandan daha önce yayınlanan, ondan daha kısa olan ve aynı fragman gibi filmden görüntüler sunan bir mini-filmdir. Bazı durumlarda teaserlar filmin yapım süreci içinde ayrı parçacıklar olarak da çekilebilirler. Yani teaserda izlediğiniz bir sahneyi filmde görememe ihtimaliniz vardır. Teaser kavramı sinemanın içine ticari kaygılar nedeniyle girmiştir. Çünkü teaser terimi bir reklamcılık terimidir ve anlamı merak uyandıran reklamdır. Örnek vermek gerekirse turkcell’in kampanyasından hiç bahsetmeden önce sağda solda reklam verdiği “bir adam vardı canı sıkılan” reklamlarıdır. Hatırlarsanız ilk zamanlar sadece “bir adam vardı canı sıkılan” vardı ne turkcell diyordu ne de turkcell-im. Şirket isminden ve kampanyadan başlangıçta bahsedilmemesi olayı daha da merak konusu haline getirir.
Peki nasıl olur da kısa, çarpıcı, akılda kalan ve merak uyandıran bir fragman üretebiliriz? Öncelikle şunda hemfikir olmamız lazım: fragmanı yapmaktaki amacımız ne? (günümüzdeki sinema endüstrisinde maalesef amaç çoğunlukla daha fazla seyirci toplayabilmektir. Yani ticari kaygılar başrolü oynamaktadır.) bence en önemli amaç bir merak uyandırmak ve karşı tarafa kaliteli bir kumaşa dokunuyormuş hissi verip onu tekstil fabrikasına davet etmektir. Yani bir nevi “buyurun izleyin, beğeneceksiniz” demektir.
Özellikle merak unsurunun altını iyi çizebilmek için, yapılan fragmanda gizemli noktalar olmalı, bazı olayların ucu açık bırakılmalı, karakterlerin can alıcı özellikleri verilmemeli, filmin önemli sahneleri mümkünse sunulmamalıdır.
Nihai amacımız izleyenin filmin tamamını bitirdiğinde “ne kadar da güzeldi” dedirtebilmek olması nedeniyle fragman filmden daha iyi olmamalıdır. Günümüzde çoğu filmde maalesef bu böyle olmaktadır. Fragmanda filmin sırrı ya da en can alıcı noktaları sunuluyor, izleyici ise fragmanı böyleyse film ne kadar da iyidir diyerek filmi izlemeye karar veriyor fakat izlediği film izleyiciye fragmandan öte yeni bir şey anlatmıyor.
Fragman filmden parçalar olduğuna göre sinemada kullanılan bazı yardımcı etmenler ve teknikler fragmanda da karşımıza çıkar. Müzik, farklı çekim teknikleri, değişik anlatma metotları bunlar arasında sayılabilir.
Bahsettiklerimden farklı olarak şunu da eklemek istiyorum. Fragman filmden alınan parçalardan oluşur demiştik. Peki nasıl olmalı da bu parçalar ya da kesitler bir araya geldiğinde güzel bir fragman ortaya çıksın? Burada karşımıza cevap olarak montaj çıkıyor. Basit olarak küçük film parçacıklarını yardımcı etmenlerle (efektler, müzik) birbirine bağlama olarak tanımlayabileceğimiz montaj filmin de temelinde yatmaktadır.
Madem bu kadar fragman üzerine konuştuk size üye olarak birçok filmin fragmanı izleyebileceğiniz bir site adresi verelim. www.fragman.tv her filmi bulamasanız da birçoğunun fragmanı burada yer alıyor. İyi seyirler!
Ben fragmanları tehlikeli bulurum hep. Eğer bir filmi merak ediyorsanız belli bir süre gözlerinizi ve kulaklarınızı kapamanız gerekir. Çünkü yerde kanlar içinde yatanlardan tutunda, sevgi sözcükleri sarfeden her karakter bir ipucu demektir. Eğer fragmana hakimseniz filmi seyrederken hep o anı beklersiniz. Filmi seyredeceksin sonra fragmanı:).Benim favorim bu. Hiçbirşey anlatmayıp ışıl ışıl fragmanı olan filmler olduktan sonra fragmanın inandırıcılığı kalmadı. Bu farklı yazı içinde tebrikler. İmdb'de önerilir. View Trailer seçeneğiyle.
yaziniz cok guzel. konuyla ilgili birsey aklima geldi..bir arkadasim israrla hic bir fragman izlemez. fragman basladimi kapatir gozlerini. fragmanlarin flimin herseyini gosterdigini, ve merak keyfini kacirdigini soyler....ben ise zevkle izlerim. :D sevgiler
Fragmanından daha iyi bir film yapabilmek her baba yiğidin harcı değil.Söylediklerinize tümüyle katılıyorum.Ama birde şu var, fragmanlarda tümüyle o filmin içindeki sahneler kullanılır ama bazen filmin içindeki öyle alakasız iki sahne bir araya getirilirki fragmanlarda (kurgu cambazlığıyla), filmde olmayan bir espiri veya duyguyla bazen fragmanda karşılaşırız.Yani aldatma payıda vardır çoğu kez fragmanlarda.Ama bende bir fagman tutkunuyum.Hatta bir filme gitmeden önce acaba hangi filmlerin fragmanını görücem diye içimden düşünürüm.Saygılarımla...
Özel bir okulda matematik öğretmeniyim. Evet yeni tanıştığımda herkes ilkokulda matematiğinin çok..