Pandemi Nedir | Koronavirüs Pandemik Bir Hastalık Mı?
Mart 3, 2020 admin Bilim/Teknoloji 0
2020 yılının ilk ayından itibaren tüm dünya koronavirüs tehditi ile karşı karşıya. Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan ve tüm dünyaya yayılan coronavirüs, 2020 Mart itibariyle farklı ülkelere sıçramaya devam ediyor. Uzmanlar, kısa bir zaman içinde virüsün kontrol altına alınacağını söylüyor ancak bir yandan da tehlikenin boyutu genişlemeye devam ediyor. Koronavirüs ile ilgili endişe verici durumlardan biri de pandemi riskiydi. Fakat beklenen oldu ve koronavirüs, Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi ilan edildi. Peki, pandemi nedir ve ne anlama gelir?
Pandemik Hastalık: Pandemi Nedir?
Pandemi, kitleleri etkileyen bir hastalık bilimi terimidir. Pandemi, geniş bir alana yayılan ve vaka sayısında artış yaşanan salgın hastalıklar için kullanılan bir terimdir. Bir hastalığın pandemi olarak değerlendirilmesi için bir ya da birkaç ülkede görülmesi yeterli değildir. Bir kıta gibi büyük bir alanı etkilemiş olması gerekmektedir.
Pandemi sözcüğü, pan ve demos kelimelerinden türemiştir. Eski Yunanca olan bu iki kelime pan=tüm / demos=insanlar anlamına gelir. Kelime anlamı itibariyle de dünyadaki tüm insanları etkileme potansiyeline sahip bir durumu bir süreci ifade eder.
Pandemi nedir sorusuna cevap verirken Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan açıklamaya da bakmak gerekir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) bir hastalığın pandemi olarak değerlendirilmesi için şu kriterleri belirlemiştir:
Daha önce görülmeyen yeni bir virüs/hastalık olması
İnsandan insana kolaylıkla bulaşabilmesi
Hastalığın bulaştığı insan sayısının artması
Dünyanın farklı yerlerinde gözlemlenmesi
Bir hastalığın pandemi olup olmadığını belirleyen kurum, Dünya Sağlık Örgütü’dür. Dünya Sağlık Örgütü (who) tarafından belirlenen pandemi kriterleri yukarıdaki gibidir. İsviçre merkezli sağlık örgütü, salgınların pandemi olarak nitelendirmek için yukarıda bahsettiğimiz 4 kriteri referans alır.
Koronavirüs Pandemik Bir Hastalık Mı?
Çin’de başlayan ve diğer kıtalara da yayılan koronavirüs, bazı uzmanlara göre pandemik bir hastalık. Dünya Sağlık Örgütü, virüsün yayılmaya başladığı ilk birkaç aylık sürede koronavirüs (Covid-19) salgınının henüz pandemi’ye dönüşmediğini ifade etmişti. Bunun nedeni, koronavirüs’ün Çin dışındaki ülkelerdeki yayılma hızının yavaş olmasıydı. Koronavirüs, 2020 Mart itibariyle 67 farklı ülkede görülmüş ve 90.000 kişiye bulaşmıştı. Hayatını kaybeden kişi sayısı ise yaklaşık 3.000’di.
2020 Mart ayına kadar geçerli olan bu veriler, koronavirüsün pandemik bir hastalık olması için yeterli değildi. Fakat Dünya Sağlık Örgütü, 11 Mart 2020 tarihinde yaptığı açıklamayla koronavirüsün pandemiye dönüştüğünü ilan etti. Dünya Sağlık Örgütü Acil Durum Programı Genel Müdürü Dr. Mike Ryan, konuyla ilgili yaptığı açıklamada potansiyel bir pandemi riski için hazırlık aşamasında olduklarını belirtti. Dr. Mike Ryan: “Neler yapabileceklerimize odaklandık. Pandemi riski için alacağımız önlemleri hazırlıyoruz.”
Yakın Tarihteki Pandemi Salgınları
Koronavirüs, artık pandemik bir hastalık. Yakın geçmişteki pandemi vakaları arasında yerini aldı. Peki takın tarihte pandemi olarak kayıtlara geçen diğer hastalıklar hangileri? İşte Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi olarak açıklanan bazı salgınlar:
İspanyol Gribi: 1918 ve 1920 yılları arasında 50 ile 100 milyon arası insana bulaştı. Hayatını kaybeden insan sayısı yaklaşık 20 milyon
Domuz Gribi: 2009 yılında Meksika’dan tüm dünyaya yayılan salgın, 191 ülkede görüldü. 8 bin kişi hayatını kaybetti.
H2N2: 1957 yılında Doğu Asya’da ortaya çıkan virüs, kuş gribi virüsü genlerinden oluşuyordu. Dünya çapında 1 milyondan fazla insanı öldüren bir salgını tetikledi.
H3N2: Kuş gribi virüsü genlerini taşıyan bir diğer virüs salgını 1968 yılında Çin’de görüldü. H3N2 olarak bilinen bu salgın, dünya çapında 1 milyon kişinün ölümüne neden olduktan sonra son buldu. Bu virüsün günümüzde mevsimsel gribe evrildiği söyleniyor.
Kolera: Asya ve Afrika’da ortaya çıkan kolera pandemisi, 1817 yılından itibaren farklı dönemlerde salgınlar yarattı. Günümüzde halen ciddi bir hastalık olan koleradan şimdiye kadar 5 milyondan fazla kişinin hayatını kaybettiği biliniyor.
İlginizi Çekebilir: Sakallı Erkeklerin Bakteri Sayısı Fazla Olabilir!