Dünyanın en eski balık avlama yöntemlerinden biri olan dalyancılığın son örnekleri İstanbul Boğazı’nı renklendiriyor.
40 yıl öncesine kadar İstanbul’da 55 tane olan dalyandan şimdilerdesadece3 tane kaldı. Mesleğin yok olmasından korkuluyor. Her geçen yıl balık türlerinin ve miktarının azalması, modern avlanma teknolojileri ve çalışacak personel bulunamaması dalyancılık mesleğini tehdit ederken,Beykoz Dalyanı geleneksel balıkçılığı yaşatan sembollerin başında.
Balığa kaçma fırsatı veriyor
İlk örneklerine antik çağlarda rastlanan ve Anadolu’da 500 yıl öncesinde başlayan dalyancılığın son örnekleri halen İstanbul Boğazı’nda görülebiliyor. Dalyancılık,yaz aylarında yani balıkların göç mevsiminde korunaklı koylara kurulan ağlarla yapılıyor. Mayıs-ağustos arasında göç etmek Marmara’dan Karadeniz’e doğru yönelen çinekop, istavrit, sazan, torik, çipura ve barbun gibi balıklar doğal hislerle koyun içine girdiklerinde ağ duvarıyla karşılaşıyor.
Bu sırada 5 metre yüksekliğindeki direkte oturan tecrübeli dalyancı hemen ağların bulunduğu alanın girişini kapatırken balıklar iki ağ arasında kalıyor.
Endüstriyel balıkçılığa oranla çok daha az balık tutulmasını sağlayan dalyancılık en çevreci av yöntemlerinden birisi. Çünkü balıklar sadece 6-8 saniye içinde ağın içinde olduklarını anlıyor ve hemen geri dönerek girdikleri ağızdan kaçabiliyorlar. Bunun için direkteki gözcünün çok tecrübeli ve usta olması gerekiyor. Bir ağın kapanması içinde gereken süre 80 saniyeyi bulduğu için gözcünün dalyanın ağzını hemen kapatması avcılığın temelini oluşturuyor.
Son dalyancılardan Mustafa Kılınç, dalyancılığın dede mesleği olduğunu söyledi. Dedesi ve babasından devraldığı mesleğinin ailesinde 100 yıldır kuşaktan kuşağa sürdüğünü belirten Mustafa Reis, “ İstanbul’da tek ben kaldım. Hatta ülkemizde 3-4 kişi bu mesleği sürdürüyor” dedi.
‘Hesap hiç şaşmıyor’
Doğanın zamanlaması hep doğru olduğu için dalyan her yıl aynı yere kuruluyor. Direklerin 5 metre ileri kurulsa balıklar girmiyor. Balıkçılar arasında Norveçli olarak bilinen tecrübeli dalyancı Yılmaz Şolt binlerce yıl önceki hesaplamanın doğanın müthiş dengesiyle hiç şaşmadığını söylüyor.
40 yıl Osmanlı topraklarını gezerek Seyahatname adlı eseri yazan Evliya Çelebi’nin de Beykoz Dalyanı’ndan bahsettiği biliniyor.