Panik atak, kendi başına bir hastalık değil, belirtiler kümesidir. Kaygı bozuklukları ile ortaya çıkabildiği gibi, diğer ruhsal bozukluklarda (depresyon, travma sonrası stres bozukluğu, madde kullanım bozuklukları) ve bazı fiziksel hastalık durumlarında (kalp, solunum, denge, mide- bağırsak ile ilgili hastalıklar) ortaya çıkabilir.
Nefesin daralması ya da boğuluyor gibi olma hissi
Nefesin tıkandığı hissi
Titreme, üşüme, ürperme ya da ateş basması
Çevresine (derealizasyon) ya da kendine yabancılaşma (depersonalizasyon)
Kontrolünü yitirme ya da ‘çıldırma’ korkusu
Panik atak, sıklıkla 10 dakikalık süreçte hızla artan belirtiler ile birdenbire başlar. Şiddetli korku, ölüm ve yok olma hissi baskındır. Hastalar konfüze hissedebilirler ve konsantre olmakta zorlanırlar. Fiziksel olarak; çarpıntı, dispne(zor nefes alma) ve terleme görülür. Atak genellikle 20-30 dakika sürer, nadiren bir saati geçer. Belirtiler çabucak ya da yavaşça kaybolabilir. Hastalar, kalp krizinden ölmek üzere olduklarını söyleyerek acil servislere başvururlar. Yapılan muayenelerde ve laboratuar incelemelerinde bir şey bulunmaz. Genellikle sakinleştirici yapılarak evlerine gönderilirler.
Bu durum, kişinin dingin ya da kaygılı olduğu bir durumda birden ortaya çıkabilir. Ayrıca kültüre özgü belirtiler; kulak çınlaması, boyun ağrısı, baş ağrısı, istemsiz çığlık atma ya da ağlama, görülebilir.
Panik bozukluk, panik atakların en az birinden sonra kişinin, aşağıdakilerden en az birini, en az bir ay süre ile yaşamasıdır:
Başka panik atakların olacağı ya da bunların olası sonuçları ile ilgili sürekli kaygı duyma (beklenti anksiyetesi)
Panik atakların kötü sonuçlara yol açabileceği (çıldırma, felç olma, ölüm) inancı ile sürekli üzüntü duyma
Ataklara ve olası kötü sonuçlarına karşı önlem olarak, uyum bozukluğuyla giden davranış değişiklikleri gösterme. Örneğin; spor yapmaktan ya da tanıdık, bildik olmayan durumlardan kaçınma, işe gitmeme, yanında sürekli su taşıma, sürekli tansiyonunu ölçme gibi
Agorafobi; hastaların panik atağın geleceğini düşündükleri yerlere yalnız başlarına gidememe halidir. Panik bozukluk hastalarının %60 ında görülür. Hastalar yalnız başına evde kalamaz, sokağa çıkamaz, toplu taşım araçlarına, asansöre binemez, kalabalık yerlere giremezler.
Klinikte sık görülen panik bozukluğunun toplum sıklığı % 3-4 civarındadır. Sıklıkla 20’li yaşlarda başlamakla birlikte, yaşamın herhangi bir döneminde de başlayabilir. Kadınlarda, erkeklere göre 2-3 kat fazla görülür.
Beyindeki heyecan ve duygusal yaşantıları düzenleyen bazı beyin hormonlarının anormal çalışması sonucu panik bozukluk görülmektedir.
Kaygı duyma, zaman zaman her insanın hissettiği, yaşamı sürdürmek için gerekli olan temel duygulardan biridir. Kaygı hissedildiğinde görülebilen baş dönmesi, çarpıntı, nefes alma güçlüğü, titreme gibi bedensel belirtiler; panik atak esnasında yanlış yorumlanır. Örneğin çarpıntının olması, muhtemel bir kalp krizinin habercisi gibi yorumlanır.