2017-nji ıylyň ıylıazgysy: maliıe-ykdysady ulgam
Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH) / 30.01.2018 / Ykdysadyıet
Düıpli özgertmeler ıoly bilen öňe ynamly barıan Türkmenistan 2017-nji ıylda öz şöhratly taryhynyň täze tapgyryna gadam goıdy. Bu tapgyr hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan ıurdumyzy yzygiderli ösdürmegiň we giň möçberli özgertmeleri mundan beıläk-de üstünlikli amala aşyrmagyň döwri hökmünde kesgitlenildi.
Milli Liderimiz mähriban Watanymyzyň binıatlaıyn esaslaryny mundan beıläk-de pugtalandyrmagy, onuň halkara abraıyny ıokarlandyrmagy hem-de eksport kuwwatyny düıpli artdyrmagy ıakyn geljekde döwletimizi ösdürmegiň ileri tutulıan ugurlary hökmünde kesgitledi. Maksadalaıyklyk we uzakmöhletleıin bähbitleriň nukdaınazaryndan ykdysady we dolandyryş çözgütleriniň kabul edilmegi, şeıle hem amatly maıa goıum ıagdaıynyň döredilmegi hormatly Prezidentimiziň täze ykdysady syıasatynyň möhüm ugurlarydyr.
Geçen ıylyň jemlerini seljereniňde degişli döwürde maliıe-ykdysady ulgamda bolup geçen wakalaryň Türkmenistanyň milli we halkara ähmiıetli möhüm meseleleri ynamly çözıändigini, halk hojalyk toplumynyň ähli ulgamlarynda oňyn netijeleriň gazanylıandygyny, dünıäniň hojalyk gatnaşyklary ulgamyna okgunly goşulıandygyny tassyklaıandygyny bellemek gerek. Öňde goılan maksatlara ıetmek üçin bäsdeşlige ukyply harytlaryň eksportynyň möçberini artdyrmak üçin öňdebaryjy tehnologiıalary ornaşdyrmak, import harytlaryň ıerini tutıan harytlaryň öndürilişini giňeltmek, ıurdumyzda telekeçilige goldaw bermek hem-de dürli ulgamlarda bazar gatnaşyklaryny ösdürmek boıunça toplumlaıyn işler dowam etdirildi. Senagat maksatnamasyny ıaıbaňlandyrmaga, uglewodorod serişdeleri bilen bagly bolmadyk pudaklary köp ugurly ösdürmäge alnan ugur giňden karz bermek syıasatynyň alnyp barylmagy hem-de maksada laıyk däl çykdajylaryň kemeldilmegi bilen bir hatarda amala aşyryldy.
Döwlet Baştutanymyzyň başlangyjy boıunça bu ugurda ädilen ädimler milli ykdysadyıetimiziň ösüşiniň depginini ıokarlandyrmaga mümkinçilik berdi. Esasy makroykdysady görkezijiler hem munuň aıdyň subutnamasydyr. Jemi içerki önümiň ösüşi 6,5 göterim derejede üpjün edildi. Daşary ıurtlardan getirilıän harytlaryň ornuny tutıan önümleriň öndürilişiniň artdyrylmagynyň hasabyna ıurdumyza daşary ıurtlardan getirilıän çig malyň, serişdeleriň, azyk we azyk däl harytlaryň möçberi azaldy. İurdumyzda öndürilıän harytlaryň eksportunyň möçberiniň 6,6 göterim ıokarlanmagy, ıurdumyza getirilıän önümleriň bolsa 21 göterime golaı azalmagy munuň aıdyň subutnamasydyr.
Pul dolanyşygynyň kadalaşdyrylmagyny, maliıe akymlarynyň gözegçiligini we paılanmagyny, hojalyk edaralarynyň arasynda özara hasaplaşyklaryň geçirilmegini, ilata we aıry-aıry pudaklara karz berilmegini üpjün edıän bank ulgamy häzirki zamanyň bazar ykdysadyıetinde möhüm orun eıeleıär. Dünıä bazarynda bolup geçıän düıpli ıagdaılary nazara almak bilen, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow pul syıasatynyň däp bolan ıörelgelerine täzeden garalmagyny, maliıe-durnuklylygynyň saklanylmagyny, milli puluň hümmetiniň pugtalandyrylmagyny, ıurdumyzyň töleg balansynyň durnuklylygynyň üpjün edilmegini, degişli kanunçylyk namalarynyň halkara ülňülerine laıyk getirilmegini bu ulgamdaky esasy wezipeleriň hatarynda görkezdi.
Öňde goılan maksatlardan ugur alnyp, maliıe edaralarynda ıylyň dowamynda toplumlaıyn işler geçirildi. Şunuň netijesinde 2017-nji ıylda elektron bankinginiň düzümi ösdürildi, nagt däl tölegleriň möçberleri, orta we kiçi telekeçilige karz bermegiň möçberleri artdyryldy, şeıle hem bank önüminiň täze görnüşleri işjeň ornaşdyryldy, hyzmatlaryň hili kämilleşdirildi, 2016-njy ıylyň görkezijilerine laıyklykda, manadyň hümmeti durnukly ıagdaıda saklanyldy, puluň hümmetsizlenmegi bolsa bellenen çäklerde galdy.
Halkara bilermenleriniň baha bermegine görä, geçen ıylda görlen giň möçberli çäreler maıa goıum kuwwatynyň artmagyna, maliıe binıadynyň pugtalandyrylmagyna, dolandyryşyň hem-de bank gözegçiliginiň standartlarynyň giňden ulanylmagyna, amallaryň görnüşleriniň artdyrylmagyna ıardam etdi. 2017-nji ıylda, Türkmenistanyň Hökümetiniň halkara maıa bazarynda resmi agenti bolup durıan Döwlet daşary ykdysady iş banky abraıly “The Banker” britan neşiriniň ugry boıunça 2001-nji ıyldan bäri on üçünji gezek ıurdumyzyň iň gowy banky diıen ada mynasyp boldy we “2017-nji ıylda Türkmenistanda ıylyň banky” diıen diplom bilen sylaglanyldy. Bank özüniň eıeleıän ornuny yzygiderli giňeltmek bilen milli ykdysadyıetimiziň durnukly ösmegine ıardam edıär hem-de ıurdumyzyň iri köpugurly maliıe edarasyna öwrülmäge çalyşıar.
Geçen ıyllarda bolşy ıaly, Halkara pul gaznasy, Bütindünıä banky, İewropanyň abatlaıyş we ösüş banky, Aziıanyň ösüş banky, Yslam ösüş banky we daşary ıurtlaryň beıleki esasy banklary bilen netijeli gatnaşyklary giňeltmäge aıratyn üns berildi. Munuň özi milli maliıe-bank ulgamynyň mundan beıläk-de ösdürilmegine, ıurdumyzyň halk hojalygynyň dürli pudaklary üçin maıa goıumlarynyň artdyrylmagyna ıardam edıär. Türkmenistanyň Merkezi banky bilen Germaniıa Federatiw Respublikasynyň halkara hyzmatdaşlyk boıunça süışürintgiler kassalarynyň gaznasynyň arasynda özara düşünişmek hakyndaky Ähtnama gol çekilmegini geçen ıylyň möhüm wakalarynyň hatarynda görkezmek bolar. Bu resminamanyň çäklerinde ylalaşyklaryň iş ıüzünde durmuşa geçirilmegi maliıe ulgamyny dolandyrmak hem-de ıurdumyzyň bank işgärlerini okatmak babatda deňhukukly gatnaşyklary çuňlaşdyrmaga ıardam eder.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “Prezidentbank” döwlet täjirçilik bankyny “Halkbank” döwlet täjirçilik bankyna birleşdirmek hakyndaky Karara gol çekmegi ıurdumyzyň bank ulgamyny özgertmegiň çäklerinde nobatdaky möhüm ädim boldy. Bu çäre türkmenistanlylary, eıeçiligiň ähli görnüşleriniň ıuridiki şahslaryny hem-de hususy telekeçileri ıokary hilli döwrebap bank hyzmatlarynyň dürli görnüşleri bilen üpjün etmek, şeıle hem goıumçylaryň we karz berijileriň bähbitlerini goramak maksadynda görüldi.
Welaıatlary özgertmek boıunça maksatnamanyň durmuşa geçirilmegi milli Liderimiziň başyny başlan oňyn özgertmeleriniň aırylmaz bölegi bolup durıar. Bu maksatnama durmuş-ykdysady görkezijileri artdyrmaga, demografiki we ekologiıa görkezijilerini gowulandyrmaga, sebitleriň ilatynyň ıaşaıyş-durmuş derejesini has-da ıokarlandyrmaga gönükdirilendir. «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ıaşaıyş - durmuş şertlerini özgertmek boıunça 2020-nji ıyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşdäki Milli maksatnamasynda» bellenilen çäreleri durmuşa geçirmek babatda sebitleriň her biri üçin degişli meıilnamalar işlenip taııarlanyldy. Şunda içerki bazaryň hem-de eksportuň talaplaryna laıyk gelıän önümçiligi döretmäge, maıa goıum işjeňligini ıokarlandyrmaga, iş orunlarynyň sanyny artdyrmaga uly üns berildi.
Iş meıilnamalarynda bellenen çözgütler welaıatlaryň önümçilik, ykdysady, tehniki, durmuş, hojalyk, ylym-bilim we tebigy serişdeler kuwwatyny artdyrmaga ıardam edıär. 2017-nji ıylyň dowamynda ıurdumyzda ıaşaıyş jaılarynyň uly toplumlary, köpsanly mekdepler hem-de mekdep ıaşyna çenli edaralar, saglygy goraıyş we syıahatçylyk ulgamynyň edaralary, şeıle hem inženerçilik desgalary ulanmaga berildi. Häzirki wagtda ıurdumyzda umumy bahasy 42 milliard amerikan dollaryndan gowrak bolan iri desgalaryň 1700-e golaıy gurulıar.
Türkmenistanyň guramalarynyň we edaralarynyň maliıe hasabatlylyk ulgamyny kämilleşdirmek, dünıäniň dürli döwletleri bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy ıola goımak hem-de ıurdumyzyň ykdysadyıetine daşary ıurt maıalaryny çekmek üçin esasy utgaşdyryjy gural bolup hyzmat edıär. Şunuň bilen baglylykda, 2017-nji ıylyň dekabr aıynda degişli Kararyň kabul edilendigini ıatlamalydyrys. Şol resminama laıyklykda, eıeçiliginiň görnüşine garamazdan, ähli kärhanalara we guramalara (karz beriji edaralardan başga) 2019-njy ıylyň 1-nji ıanwaryndan buhgalter hasabatynyň hem-de maliıe hasabatlylygynyň halkara standartlaryna geçmek bellenildi. Bu ulgamda özgertmeleri geçirmegiň artykmaçlygy olaryň ıuridiki we şahsy adamlaryň maliıe ıagdaıynyň açyklygyny üpjün etmäge hem-de anyk ykdysady ıagdaıy beıan etmäge gönükdirilendigi bilen baglanyşyklydyr. Bu ugurda görülıän çäreler kärhanalaryň hasabatlylygyny ulanıanlara esaslandyrylan ykdysady çözgütleri kabul etmäge mümkinçilik berer.
Salgyt syıasaty döwlet strategiıasynyň möhüm ugurlarynyň biri bolup durıar. Soňky ıyllarda täze önümçilik kuwwatlyklarynyň işe girizilmegi hem-de telekeçilik işiniň dürli görnüşleriniň döredilmegi salgyt salmak binıadyny giňeltmäge, döwlet bıujetine gelip gowuşıan serişdeleriň artmagyna mümkinçilik berdi. Şunuň bilen baglylykda, 2017-nji ıylyň iıun aıynda ykdysadyıeti mundan beıläk-de ösdürmek meseleleri boıunça geçirilen maslahatda milli Liderimiz ıurdumyzyň salgyt ulgamyny düıpli özgertmegiň zerurdygyny belledi.
Bu ulgamda hereket edıän kanunçylygyň düzgünlerini düşündirmek boıunça işleri geçirmek üçin häzirki zaman usullaryny giňden ulanmagyň, ıokary hünärli hünärmenleri taııarlamagyň hem-de döwrüň talaplaryna laıyklykda, kadalaşdyryjy-hukuk namalaryny kämilleşdirmegiň wajypdygyna aıratyn üns berildi. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň 2017-nji ıylyň iıul aıyndan Döwlet salgyt gullugyny ıurdumyzyň Maliıe ministrliginiň garamagyna bermek baradaky çözgüdi bu ugurda möhüm ädim boldy.
Geçen ıylyň oktıabr aıynda iki ministrligiň – Maliıe hem-de Ykdysadyıet we ösüş ministrlikleriniň binıadynda Maliıe we ykdysadyıet ministrliginiň döredilmegi maliıe-ykdysady toplumynyň işiniň netijeliligini ıokarlandyrmak maksadynda görlen esasy çäreleriň biri boldy. Ykdysadyıete maıa serişdelerini çekmek, ykdysady we maliıe düzümleri döwrebaplaşdyrmak, dünıä bazarlarynda olaryň bäsdeşlige ukyplylygyny ıokarlandyrmak bu düzümiň öňünde durıan esasy wezipeler hökmünde kesgitlenildi.
Durmuş abadançylygyny üpjün etmek, raıatlaryň hukuklaryny we bähbitlerini goramak döwlet syıasatynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durıar. Şunuň bilen baglylykda, geçen ıyllarda bolşy ıaly, 2017-nji ıylda hem zähmet haklarynyň, pensiıalaryň, döwlet kömek pullarynyň hem-de talyp haklarynyň ıokarlandyrylmagynyň, oılanyşykly nyrh syıasatynyň geçirilmeginiň, hususy başlangyçlaryň goldanylmagynyň hem-de goşmaça durmuş ıeňillikleriniň hasabyna türkmenistanlylaryň hal-ıagdaıy durnukly ıokarlandy. 2016-njy ıyl bilen deňeşdirilende, ıurdumyz boıunça ortaça zähmet haky 8,8 göterim ıokarlandy.
Häzirki zaman şertlerinde jemgyıetiň intellektual kuwwatynyň ulanylmagy, bilimiň, ylmy barlaglaryň, işçi güıjüniň derejesiniň ıokarlandyrylmagy ykdysady ösüşiň depginine hem-de hiline uly täsir edıär. Döwlet bıujetinden bölünip berilıän pul serişdeleriniň uly bölegi, hususan-da, 70 göterimi bilim, ıaşaıyş jaı-jemagat hojalygy, saglygy goraıyş ulgamlaryna, Pensiıa gaznasyna gönükdirildi. Zähmet serişdelerini netijeli dolandyrmak we raıatlarymyzyň zähmet çekmäge bolan konstitusion hukuklaryny amala aşyrmak üçin şertleri döretmek boıunça çäreleri maliıeleşdirmek Döwlet bıujetinde möhüm orun eıeledi.
Milli ykdysadyıetimiziň esasy ugurlarynyň biri bolan telekeçiligi ösdürmek döwlet syıasatynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durıar. Milli Liderimiziň hemmetaraplaıyn goldamagy hem-de kiçi we orta telekeçiligi höweslendirmäge gönükdirilen başlangyçlary netijesinde bu ulgam soňky ıyllarda kuwwatly ösüşe eıe boldy.
Telekeçilere ıeňillikli şertlerde karz bermek maksatnamasynyň durmuşa geçirilmegi möhüm orun eıeleıär. Häzirki döwürde türkmen işewürliginiň wekilleri daşary ıurt kompaniıalary bilen birlikde, gurluşyk ulgamynda hem-de gurluşyk serişdelerini öndürmekde giň möçberli taslamalary amala aşyrmaga işjeň gatnaşıarlar, azyk bolçulygy bilen baglanyşykly wezipeleri çözıärler, öňdebaryjy tehnologiıalary ulanmaga esaslanıan önümçilige maıa goıumlaryny goııarlar, emele gelıän bazaryň ıagdaıyna çaltlyk bilen seslenıärler, täze pudaklarda üstünlikli işleıärler. Munuň özi öndürilıän önümleriň möçberlerini artdyrmaga, onuň hilini ıokarlandyrmaga hem-de nyrhy babatda elıeterli bolmagyny üpjün etmäge, goşmaça iş orunlaryny döretmäge mümkinçilik berıär.
Senagatçylar we telekeçiler boıunça makroykdysady görkezijileri muňa aıdyň mysal hökmünde getirmek bolar. Geçen ıylyň dowamynda 903,1 million manatlyk senagat önümleri, 2 milliard 287,2 million manatlyk oba hojalyk we azyk önümleri öndürildi. Geçen ıylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende bu babatdaky ösüş 24,2 we 73,7 göterime barabar boldy. 6 milliard 585,7 million manatlyk gurluşyk-gurnama işleri ıerine ıetirildi. Senagatçylar we telekeçiler birleşmesi boıunça söwda haryt dolanyşygy 11 milliard 685 million manada barabar boldy, öňki ıylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende, 8,3 göterim artdy. Hyzmatlar ulgamynda 995 million manatlyk işler ıerine ıetirildi, munuň özi öňki görkezijiden 9,2 göterim ıokarydyr.
Türkmen döwletiniň durmuş-ykdysady ösüşiniň nobatdaky ähmiıetli ugruna geçmek bilen, bu ulgamda esasy wezipeleriň döwlete dahylsyz ulgamyň maıa goıum işjeňligini ıokarlandyrmaga, ıurdumyzyň we daşary ıurtlaryň hususy işewürlerini kärhanalary döwrebaplaşdyrmaga çekmäge ıardam edıän amatly ıagdaıy döretmegiň, şeıle hem iri önümçilikleri we durmuş ulgamyny döwlet tarapyndan goldamagyň esasy wezipeleri bolup durıandygyny bellemelidiris.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň “açyk gapylar” syıasaty uzakmöhletli işewür gatnaşyklary ıola goımaga ıardam edıär. Esasy daşary ıurt maıadarlarynyň bähbitleri hem ägirt uly tebigy serişdeleriň bolmagy, ıurdumyzyň eksport hem-de üstaşyr mümkinçilikleri, onuň yzygiderli senagatlaşdyrylmagy hem-de söwda we hyzmatlar bazarlarynyň ösmegi bilen şertlendirilendir. Dünıäniň dürli ıurtlarynyň işewür toparlarynyň döwletimiz bilen maıa goıum we tehnologiki hyzmatdaşlyga taııardygy ygtybarly, durnukly hem-de jogapkärli hyzmatdaş hökmünde Türkmenistana uly ynam bildirilıändigine, ıurdumyzyň halkara abraıynyň barha ıokarlanıandygyna şaıatlyk edıär.
Türkmenistan milli ykdysadyıetimizi döwrebaplaşdyrmaga we diwersifikasiıa ıoly bilen ösdürmäge, onuň bäsleşige ukyplylygyny ıokarlandyrmaga gönükdirilen giň möçberli maksatnamalary durmuşa geçirmek bilen, dünıäniň işewür toparlarynyň wekilleri bilen uzakmöhletli, özara bähbitli we netijeli hyzmatdaşlyga çalyşıar. Döwletimiz salgyt, gümrük, wiza, ätiıaçlandyrma ıeňillikleri görnüşinde daşary ıurtlaryň işewürlerini giňden goldaıar. Şunda ıurdumyzyň çäginde maıadarlaryň işiniň hukuk esasyny kadalaşdyrıan degişli kanunçylyk we kadalaşdyryjy namalaryň kabul edilmegi, şeıle hem eıeçiligi hususylaşdyrmaga gönükdirilen ugra eıerilmegi möhüm orun eıeleıär.
Iş ıüzünde görülıän çäreleriň netijesinde türkmen ykdysadyıetine goıulıan daşary ıurt maıa gıoumlarynyň paıy ıylsaıyn ıokarlanıar, bilelikdäki kärhanalaryň sany artıar. Ägirt uly “Galkynyş” gaz ojagyny abadanlaşdyrmak işini, etilenden pes basyşly polietileni öndürmek boıunça gazy gaıtadan işleıän toplumyň, tebigy gazdan suwuk ıangyç öndürıän zawodyň, gazy polimere öwürmek boıunça kärhananyň, polietilen we polipropilen öndürıän zawodyň, konsentrirlenen fosfor dökünlerini öndürmek boıunça toplumyň we beıleki köpsanly desgalaryň gurluşygyny daşary ıurtlaryň esasy kompaniıalarynyň gatnaşmagynda amala aşyrylıan iri maıa goıum taslamalarynyň hatarynda görkezmek bolar.
İurdumyzda önümi paılaşmak hakynda Ylalaşyklaryň şertlerinde meşhur halkara kompaniıalarynyň birnäçesi bilen bilelikde geologiıa-gözleg işleri alnyp barylıar, gury ıerde hem-de deňizde ıangyç çig mal ıataklaryny işläp taııarlamak işleri amala aşyrylıar.
İurdumyzda, şeıle hem tutuş dünıäde azyk howpsuzlygyny üpjün etmek babatda mineral dökünleriniň öndürilişini artdyrmak himiıa senagatyny ösdürmegiň ileri tutulıan ugurlarynyň biri bolup durıar. Garlykda belarusly hyzmatdaşlar bilen bilelikde gurlan, kaliı dökünlerini öndürmek boıunça Merkezi Aziıa sebitinde iri dag magdan-baılaşdyryjy kärhanalarynyň biri bolan ıurdumyzdaky ilkinji toplumyň işe girizilmegi ägirt uly mümkinçilikleri döredıär. Balkan welaıatynda karbamid çykarıan zawodyň gurluşygyna uly ähmiıet berilıär.
Agyr senagatdan başga-da, daşary ıurt kompaniıalary dokma pudagyndaky, oba hojalygyndaky, elektron senagatyndaky, ıerli çig malyň esasynda gurluşyk serişdelerini öndürmek ulgamyndaky, syıahatçylyk işewürligindäki, ulag we aragatnaşyk ulgamyndaky, raıat awiasiıasynyň, demir ıol we deňiz ulagynyň düzümini döwrebaplaşdyrmak babatdaky, ıokary tizlikli awtoulag ıollaryny gurmak, milli kosmos emeli hemrasyny ulanmak ulgamyndaky taslamalara gatnaşıarlar.
Halkara maliıe edaralary, şol sanda İewropanyň abatlaıyş we ösüş banky, Yslam ösüş banky we beılekiler birnäçe milli maıa goıum taslamalaryny hem-de maksatnamalaryny karzlaşdyrmaga hem-de maliıeleşdirmäge işjeň gatnaşıarlar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boıunça işlenip taııarlanylan 2023-nji ıyla çenli döwür üçin Türkmenistanda erkin ykdysady zolaklary döretmegiň konsepsiıasynyň durmuşa geçirilmegi maıa goıum işjeňligini ıokarlandyrmakda möhüm ädim bolmalydyr. Milli Liderimiz Ministrler Kabinetiniň 2017-nji ıylyň 18-nji martynda geçirilen mejlisinde çykyş edip, erkin ykdysady zolaklaryň häzirki döwürde halkara derejesinde ykdysady gatnaşyklaryň aırylmaz bölegi bolup durıandygyny belledi. Hukuk binıadynyň taııarlanylmagy – Türkmenistanyň “Erkin ykdysady zolaklar hakyndaky” Kanunynyň kabul edilmegi bu ugurda ilkinji möhüm ädim boldy. Onda erkin ykdysady zolaklarda salgyt salmagyň şertleri, pul, gümrük ıagdaılarynyň aıratynlyklary kesgitlenildi.
İurdumyzda ıakyn döwürde erkin ykdysady zolaklaryň döredilmegi sebitleriň okgunly ösmegini hem-de eksport mümkinçilikleriniň giňeldilmegini üpjün eder. Galyberse-de, Konsepsiıanyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi içerki sarp ediş bazaryny harytlar bilen doldurmaga, ilatyň iş bilen meşgullyk derejesini ıokarlandyrmaga, döwrebap bazar düzümini kemala getirmäge, bıujete gelip gowuşıan pul serişdelerini artdyrmaga, şeıle hem döwrebap tehnologiıalary we dolandyryş nou-haulary ornaşdyrmaga, çekilıän daşary ıurt maıa goıumlarynyň möçberlerini artdyrmaga ıardam eder. Ykdysady, aıratyn hem daşary ykdysady işiň işjeňleşdirilmegi milli ykdysadyıetimiziň bäsdeşlige ukyplylygyny ıokarlandyrmaga, ahyrky netijede bolsa ıurdumyzyň gülläp ösmegine we mähriban halkymyzyň abadançylygynyň has-da ıokarlanmagyna kuwwatly itergi berer.
Ykdysady hyzmatdaşlyk boıunça bilelikdäki hökümetara toparlarynyň, ikitaraplaıyn işewürler geňeşleriniň işi, şeıle hem yzygiderli geçirilıän işewürler forumlary, halkara sergileri hem daşary ıurt maıasynyň möçberleriniň artdyrylmagyna ıardam edıär. Türkmenistan bilen dünıäniň ençeme döwletleriniň arasynda gazanylan degişli ylalaşyklar, jarnamalar hem ähli ulgamlarda we ugurlarda dünıä jemgyıetçiligi bilen netijeli uzakmöhletli gatnaşyklary üçin amatly şertleri döretmäge ıardam edıär.
İaşulularyň maslahatynda “Türkmenistanyň Prezidentiniň ıurdumyzy 2018-2024-nji ıyllarda durmuş-ykdysady taıdan ösdürmegiň Maksatnamasynyň” kabul edilmegi 2017-nji ıylyň möhüm ähmiıetli wakalarynyň biri boldy. Bu maksatnama milli Liderimiziň başlangyjy boıunça hem-de soňky ıyllarda dünıädäki ykdysady we syıasy wakalary seljermegiň esasynda işlenip taııarlanyldy. Bu resminamada bazar ykdysadyıetine mundan beıläk-de tapgyrlaıyn geçmek göz öňünde tutulıar. Ol bu çäräni sazlaşykly amala aşyrmaga mümkinçilik berıär.
Maksatnamada ykdysady düzümleriň işiniň netijeliligini ıokarlandyrmak boıunça çäreler göz öňünde tutuldy, döwlet kadalaşdyryş ulgamyny kämilleşdirmek hem-de onuň ıollaryny döwrebaplaşdyrmak wezipeleri kesgitlenildi, işjeň maıa goıum syıasaty, hereket edıän taslamalary, şeıle hem täze, şol sanda halkara we sebit ähmiıetli taslamalary maliıeleşdirmek, maliıe-bank ulgamyny döwrebaplaşdyrmagy dowam etdirmek göz öňünde tutuldy. Şunda içerki serişdeler esasy çeşmeler hökmünde kesgitlenildi. Munuň özi ıurdumyzda ykdysady ıagdaıyň durnukly häsiıete eıediginiň aıdyň subutnamasydyr.
Umuman, ıedi ıyllyk meıilnamanyň durmuşa geçirilmegi has uly möhletli geljek üçin durnukly hem-de ählumumy ösüşi höweslendirmek maksadynda bazar ıörelgelerine gönükdirilen özgertmeleri giňeltmek we çuňlaşdyrmak üçin uly mümkinçilikleri döreder. Şeıle çemeleşme çuňňur oılanyşykly döwlet syıasatynyň önümi – durmuş-ykdysady ösüşiň öz nusgamyzda döredilen milli ykdysadyıetimiziň bäsleşige ukyplylygyny ıokarlandyrmak strategiıasynyň aırylmaz bölegi bolup durıar.
Maliıe-ykdysady ulgamda 2017-nji ıylyň jemlerini jemlemek bilen, ıurdumyzyň toplanan oňyn tejribä we gazananlara daıanyp, rowaçlyk we ösüş ıolunda nobatdaky möhüm ädimi ätmäge taııardygyny ynamly aıtmak bolar. BMG-niň Ykdysady we durmuş meseleleri boıunça departamenti, BMG-niň Söwda we ösüş boıunça konferensiıasy, Halkara pul gaznasy, Bütindünıä banky we beıleki abraıly maliıe düzümleri türkmen ykdysadyıetiniň oňyn ösüşini ençeme gezek bellediler. Olaryň çaklamalaryna görä, 2018-nji ıylda ıurdumyzda jemi içerki önümiň ıokary derejede ösmegine garaşylıar.