TAPU HARÇLARINDA YENI DÜZENLEME
28/02/2009 tarihli ve 27155 (Mükerrer) sayili Resmi Gazetede yayinlanan 5838 sayili kanun ile 492 sayili kanun ve bu kanuna bagli 4 sayili tarifede degisiklige gidildi. Bu degisikliklerle ilgili açiklamalari içeren 59 Sayili Harçlar Kanunu Genel Tebligi 14.3.2009 tarih ve 27169 sayili resmi gazetede yayinlandi.
Tarifenin 12 ve 13. maddelerinde yer alan Satis vaadi ve irtifak hakki vaadi sözlesmelerinin tapu sicile serhine dair harçlar ile cins tashhi ve diger tashihlere dair islemlerin harçlari yeniden düzenlendi. Cins tashihlerinde cezali tahsilat kaldirildi.
HARÇLAR KANUNU GENEL TEBLIGI
(SERI NO: 59)
Bu Tebligde, 28/02/2009 tarihli ve 27155 (Mükerrer) sayili Resmi Gazetede yayimlanan 5838 sayili Bazi Kanunlarda Degisiklik Yapilmasi Hakkinda Kanun ile 492 sayili Harçlar Kanununda yapilan düzenlemelere yönelik açiklamalara yer verilmistir.
5838 sayili Kanunun 16, 17, 32 ve geçici 6 nci maddelerinde 492 sayili Harçlar Kanunu ile ilgili yapilan düzenlemeler asagidaki gibidir.
"MADDE 16- 2/7/1964 tarihli ve 492 sayili Harçlar Kanununun 63 üncü maddesinin ikinci fikrasindan sonra gelmek üzere asagidaki fikra eklenmistir.
"Kat irtifakli gayrimenkul devir ve iktisaplarinda harç, devir ve iktisap bedelinin tamami üzerinden hesaplanir."
MADDE 17- 492 sayili Harçlar Kanununun (4) sayili tarifesinin "I-Tapu islemleri" baslikli bölümünün 12 numarali fikrasi, 13 numarali fikrasinin (a) ve (c) bentleri ile 20 numarali fikrasinin (e) bendi asagidaki sekilde degistirilmistir.
"12. Satis vaadi sözlesmeleri ile irtifak hakki tesisi vaadi sözlesmelerinin tapu siciline serhinde, sözlesmede yazili bedel üzerinden (Bu bedel, sözlesmeye konu gayrimenkulün emlak vergisi degerinden az, emlak vergisi degerinin iki katindan çok olamaz) bedelsiz olanlarinda emlak vergisi degeri üzerinden (Binde 5,4)"
"a) Arsa ve arazi üzerine insa olunacak bina vesair tesislerin tescilinde (Her bir bagimsiz bölüm vesair tesis için) 100 TL
Bayindirlik ve Iskan Bakanliginin görüsü alinarak Maliye Bakanliginca tespit ve ilan edilmis bulunan sosyal mesken, isçi evleri ve bunlardan daha düsük nitelikteki meskenlerin tescilinde (Her bir bagimsiz bölüm için) 50 TL
Tapu siciline tescil yapilmamasi halinde de bu harcin tahsili ayni esaslar dahilinde yürütülür."
"c) (a) fikrasi disinda kalan her nevi cins ve kayit tashihinde (her bir islem için) 50 TL"
"e) Gayrimenkul üzerine irtifak hakki tesis ve devrinde (634 sayili Kat Mülkiyeti Kanununa göre yapilan kat irtifaklari hariç olmak üzere) tesis ve devir için ödenen bedel (Bu bedel, üzerinde hak tesis edilen gayrimenkulün emlak vergisi degerinin iki katindan çok olamaz) üzerinden devir alan için (Binde 15)"
(9) 492 sayili Harçlar Kanununun mükerrer 138 inci maddesinin dördüncü fikrasinda yer alan "maktu harçlari yarisina kadar, nispi harçlari ise bu fikra ile artirilmadan önceki seviyelerine indirmeye," ibaresi "maktu harçlari yarisina, nispi harçlari ise Kanunla belirlenen oranlarin onda birine kadar indirmeye," seklinde degistirilmistir.
(18) 492 sayili Harçlar Kanununun (4) sayili tarifesinin sonunda yer alan "Bu tarifenin 13 numarali bendinin (a) ve (c) fikralarinda belirtilen islemlerden emlâk vergisi bildirimi verilmesini gerektirenlerin 1319 sayili Emlâk Vergisi Kanununda yazili bildirim verme süresi sonuna kadar tapuda gösterilmemesi halinde harç % 50 fazlasiyla alinir." hükmü yürürlükten kaldirilmistir.
GEÇICI MADDE 6- Bu Kanunla 492 sayili Harçlar Kanununun (4) sayili tarifesinin "I-Tapu Islemleri" baslikli bölümünün (13) numarali fikrasinin (a) ve (c) bentlerinde yapilan degisiklik ile ayni tarifenin sonunda yer alan hükmün kaldirilmasina yönelik düzenleme, bu Kanunun yayimlandigi tarihten önce; cins tashihi yapilmamis arsa ve arazi üzerine insa olunan bina vesair tesislerin tescili ile Bayindirlik ve Iskan Bakanliginin görüsü alinarak Maliye Bakanliginca tespit ve ilan edilmis bulunan sosyal mesken, isçi evleri ve bunlardan daha düsük nitelikteki meskenlerin tescilinde ve bunlarin disinda kalan her nevi cins ve kayit tashihinde de uygulanir ve ayrica vergi cezasi ve gecikme faizi aranmaz. Ancak, bu Kanunun yayimi tarihinden önce tahsil edilmis tutarlar iade edilmez, tarh ve tahakkuk ettirilmis olan harçlarin takip ve tahsiline devam edilir."
II - 492 SAYILI HARÇLAR KANUNUNDA YAPILAN DEGISIKLIKLER
1- 63 üncü Maddede Yapilan Degisiklik
Bilindigi gibi, 5766 sayili Kanunla 492 sayili Kanunun 63 üncü maddesinde yapilan degisiklikle gayrimenkul devir ve iktisaplarinda gerçek alim-satim bedeli üzerinden tapu harci tahsil edilmesi esasina geçilmis ve 56 Seri No.lu Harçlar Kanunu Genel Tebliginde konuya iliskin ayrintili açiklamalara yer verilmisti. Ancak, kat irtifakli gayrimenkullerin alim-satimina iliskin tapu harci uygulamasinda tereddütler yasanmasi üzerine, 5838 sayili Kanunla yapilan düzenleme ile kat irtifaki tesis edilmis gayrimenkullerin devir ve iktisabinda tapu harcinin, gayrimenkulün emlak vergisi degerinden az olmamak üzere devir ve iktisap bedelinin tamami üzerinden hesaplanmasina yönelik uygulamaya açiklik kazandirilmistir.
Örnek: (A) sahsi, üzerinde kat irtifaki kurulmus gayrimenkulün 3 No'lu bagimsiz bölümünü (B) sahsindan 90.000 TL bedelle satin almistir. Söz konusu bagimsiz bölüme isabet eden arsa payinin emlak vergisi degeri 20.000 TL'dir.
Burada tapu harci, alim-satima konu gayrimenkulun emlak vergisi degeri üzerinden degil, devir ve iktisap edilen gayrimenkul için ödenen 90.000 TL üzerinden tahsil edilecektir.
2- Mükerrer 138 inci Maddede Yapilan Degisiklik
Yapilan düzenleme ile, Bakanlar Kurulunun 492 sayili Kanunda yer alan maktu ve nispi harçlarin miktar ve oranlarinin tespitine iliskin yetkisinin sinirlari yeniden belirlenmistir.
III- 492 SAYILI HARÇLAR KANUNUNA BAGLI (4) SAYILI TARIFEDE YAPILAN DEGISIKLIKLER
1) 5838 sayili Kanunla Harçlar Kanununa bagli (4) sayili tarifenin 12 nci fikrasinda yapilan düzenleme ile, gayrimenkullere iliskin satis vaadi sözlesmeleri ve irtifak hakki tesisi vaadi sözlesmelerinin tapu siciline serhinde harca esas bedelin asgari ve azami miktari belirlenmistir. Buna göre, söz konusu sözlesmelerin tapuya serhi sirasinda harcin matrahi sözlesmeye konu gayrimenkulün emlak vergisi degerinden az, emlak vergisi degerinin iki katindan fazla olamayacaktir.
2) 5838 sayili Kanunla Harçlar Kanununa bagli (4) sayili tarifenin 20/e bendinde yapilan düzenleme ile, gayrimenkul üzerine irtifak hakki tesis ve devrine yönelik islemlerde harca esas bedelin azami miktari belirlenmis olup söz konusu bedelin asgari miktarina iliskin bir tespite yer verilmemistir. Buna göre, irtifak hakki tesis ve devirlerinde harcin matrahi tesis ve devir için ödenen bedel olup bu bedel, üzerinde hak tesis edilen gayrimenkulün emlak vergisi degerinin iki katindan fazla olamayacaktir. Ancak, 634 sayili Kat Mülkiyeti Kanununa göre yapilan kat irtifaki tesisleri, önceden oldugu gibi tapu harcina tabi tutulmayacaktir.
3- 5838 sayili Kanunun 17 ve 32 nci maddelerinde yapilan düzenlemelerle, 492 sayili Kanuna bagli (4) sayili tarifenin 13/a ve 13/c fikralarina göre nispi esasa göre alinan harçlarin maktu esasa göre tahsili uygulamasina geçilmekte, 13/a fikrasi kapsamindaki cins tashihi harçlarinin beyanname verilmesi suretiyle tahsili uygulamasina son verilmekte ve gayrimenkullerin Kanunda öngörülen süre içinde tapuda tashih ve tescillerinin gerçeklestirilmemesi halinde tatbik edilen %50 ilave harç aranilmasina iliskin uygulama kaldirilmaktadir.
Diger taraftan, 5838 sayili Kanunun geçici 6 nci maddesi ile, bu Kanunun yayimi tarihinden önce yapilmamis cins degisikligi ve kayit tashihi islemlerinde harcin ne sekilde tahsil edilecegine iliskin usul ve esaslar belirlenmektedir. Buna göre, 5838 sayili Kanunun yayimlandigi 28.2.2009 tarihinden önce tarh ve tahakkuk ettirilmemis olan her nevi cins ve kayit tashihi harçlari 5838 sayili Kanunla degistirilen tarife hükümlerine göre tahsil edilecektir. 5838 sayili Kanunun yürürlüge girdigi tarihten önce, beyana dayali islemlerde beyanname üzerine tahakkuk ettirilmis; ihbarname kuralina dayali islemlerde ihbarname düzenlenmek suretiyle tarh edilmis cins degisikligi harçlarinin ise (%50 ilave harç dahil) takip ve tahsiline devam edilecektir.
Uygulamaya Iliskin Esaslar :
a) 5838 sayili Kanunun yayimi tarihi itibariyla 492 sayili Kanuna bagli (4) sayili tarifenin;
1- 13/a fikrasi kapsamindaki cins degisikligi islemlerinde beyanname verilmeyecektir.
2- 13/a ve 13/c fikralari kapsamindaki islemlerde harç maktu olarak tahsil edilecektir.
3- 13/a fikrasi kapsamindaki islemlerde harç, cins degisikligi yapilacak her bir bagimsiz bölüm ve sair tesis için ayri ayri tahsil edilecektir.
4- 13/c fikrasi kapsamindaki islemlerde harç, her bir tashih ve tescil islemi için ayri ayri tahsil edilecektir.
b) 5838 sayili Kanunun geçici 6 nci maddesi uyarinca bu Kanunun;
1- Yayimi tarihi itibariyla, beyana dayali tarhiyatlarda tahakkuk ettirilmemis; ihbarname kuralina göre yapilan tarhiyatlarda ihbarname düzenlenmemis olan cins degisikligi harçlari, beyanname alinmaksizin maktu olarak tahsil edilecektir. Bu harçlar için ayrica herhangi bir vergi cezasi ve gecikme faizi hesaplanmayacak, %50 ilave harç aranilmayacaktir.
2- Yayimi tarihinden önce beyana dayali tarhiyatlarda tahakkuk ettirilmis cins degisikligi harçlarinin (%50 ilave harç dahil) takip ve tahsiline devam edilecektir. 28.2.2009 tarihinden önce ihbarname kuralina göre yapilan tarhiyatlarda ise ihbarname düzenlenmek suretiyle tarh edilmis cins degisikligi harçlarina (%50 ilave harç dahil) iliskin islemlere devam edilecek ve tarh edilen harç, kesilen cezalar ve hesaplanan gecikme faizleri ile gecikme zamlarinin tahsil edilebilir asamaya gelmesini müteakip takip ve tahsiline devam edilecektir.
3- Yayimi tarihinden önce cins degisikligi islemleri ile ilgili olarak tahsil edilmis olan tutarlar (%50 ilave harç dahil) iade edilmeyecektir.
- Belediye/Valilik Tarafindan Yapilacak Islemler :
Bilindigi gibi, 3194 sayili Imar Kanununun 30 uncu maddesinde, yapi kullanma izninin belediye veya valiliklerce verilecegi belirtilmis, 492 sayili Harçlar Kanununun mükerrer 69 uncu maddesinin son fikrasinda da, "Belediyeler ve Bayindirlik ve Iskân Bakanliginin ilgili memurlari arsa, arazi veya bina üzerine yeniden insa edilen binalarla ilgili yapi kullanma izni (iskân belgesini) vermeden önce, vergi dairesine gerekli harcin ödendigini gösterir belgeleri talep etmeye mecburdurlar." hükmüne yer verilmistir.
Buna göre, belediyeler veya valilikler, yapi kullanma izni verilmeden önce EK-1'de yer alan belgeyi düzenleyerek, harcin tahsilini saglamak üzere mükellefi ilgili vergi dairesine/malmüdürlügüne yönlendirecektir.
EK-1'deki belgeye dayali olarak vergi dairesi/malmüdürlügünce tahsil edilen harca iliskin olarak düzenlenen EK-2'deki belge olmaksizin, yalnizca vergi dairesi alindisinin ibraz edilmesi halinde yapi kullanma izni verilmeyecektir.
- Vergi Dairesi Müdürlügü/Malmüdürlügü Tarafindan Yapilacak Islemler :
Ilgili belediye/valilikten alinan EK-1'deki belge ile yapilan basvuru üzerine, her bir bagimsiz bölüm vesair tesis için harç tahsil edildikten sonra EK-2'de yer alan belge imza ve mühür tatbik edilmek suretiyle düzenlenerek mükellefe verilecektir. Ayrica, mükellefe verilmek üzere ilgili tapu sicil/kadastro müdürlügüne hitaben harcin ödendigini ve cins degisikliginin gerçeklestirilebilecegini belirten EK-3'teki yazi düzenlenecektir.
- Tapu Sicil/Kadastro Müdürlügü Tarafindan Yapilacak Islemler:
492 sayili Kanunun 127 nci maddesinde, bu Kanunda aksine hüküm bulunmadikça, harçlarin tamami pesin olarak ödenmeden harca mevzu olan islemin yapilamayacagi, 128 inci maddesinde de gerekli harçlari tamamen almadan islem yapan memurlarin, harcin ödenmesinden mükellefler ile birlikte müteselsilen sorumlu olacaklari hükme baglanmistir.
Buna göre, Tapu Sicil/Kadastro müdürlükleri 492 sayili Kanuna bagli (4) sayili tarifenin 13/a bendi kapsamindaki cins degisikligi islemleri sirasinda harcin ödenmis oldugunun belgelenmesini talep edecek ve ilgili vergi dairesi/mal müdürlügü tarafindan düzenlenen EK-3'teki belge ibraz edilmeksizin tapuda cins degisikligi islemini gerçeklestirmeyecektir.
Öte yandan, (4) sayili tarifenin 13/c bendi kapsamindaki islemlerde harç, her bir tashih ve tescil islemi için ayri ayri maktu olarak tahsil edilecektir. Harcin tahakkuk ve tahsil usulünde herhangi bir degisiklik yapilmamis olup islemin yapilmasi için EK-3'teki belge aranilmayacaktir.
 17/07/1964 tarihli ve 11756 sayili Resmi Gazete'de yayimlanmistir.
 06/06/2008 tarihli ve 26898 (Mükerrer) sayili Resmi Gazete'de yayimlanmistir.
 09/05/1985 tarihli ve 18749 sayili Resmi Gazete'de yayimlanmistir.
Kategori : Duyurular - 07.07.2009