Tezler / Cumhuriyet Türkiye’sinde Sağlık ve Vatandaşlık: Sağlık Hizmetlerinin Sosyalizasyonunun Tarihsel Bir Analizi (Boğaziçi Üniversitesi Atatürk Enstitüsü)
Cumhuriyet Türkiyesi’nde Saglik ve Vatandaslik: Saglik Hizmetlerinin Sosyallestirilmesi’nin Tarihsel Baglami İçinde Degerlendirilmesi
Bu tezde, 1961 yilinda baslatilan saglik hizmetlerinin sosyallestirilmesine odaklanilarak Türkiye saglik sistemine dair bir degerlendirme sunulmaktadir. Tarihsel analiz, sosyal politika ve vatandaslikla ilgili sorulari refah rejimi tipolojileri ve saglik sistemleri baglaminda ele alan bir kuramsal çerçeveye dayanmaktadir. Tezde ayrica Türkiye’de sinif ve devletin analizine yönelik kuramsal degerlendirmelerden de yararlanilmistir.
Türkiye’deki parçali saglik sistemi, saglik hizmetlerinden yararlanma ve vatandaslik baglaminda bir hiyerarsi yaratmistir. Devlet, farkli sosyal güvenlik sistemleri araciligiyla vatandaslariyla farkli iliskiler kurmus, onlari devlete olan yakinliklarina ve istihdam konumlarina göre ayirmistir. Bu esitsiz sistem içerisindeki sorunlar ve sistemi degistirme yönünde son dönemde atilan adimlar bu tezin hareket noktasini olusturmaktadir. Tezde, 27 Mayis darbesinden sonra, 1961’de baslatilan saglik hizmetlerinin sosyallestirilmesi projesi üzerine odaklanilmaktadir; ama Cumhuriyet dönemi boyunca Türkiye’de izlenen saglik politikalarina dair kapsamli bir tablo sunularak, saglik sektöründeki reformla ilgili son tartismalarin daha iyi kavranmasini saglayacak tarihsel bir arka plan da çikarilmaktadir.
Saglik hizmetlerinin sosyallestirilmesi araciligiyla, maddî durum, istihdam konumu, bölge, etnisite ya da kir/kent ayrimi olmaksizin herkese, gerek koruyucu gerekse tedavi edici saglik hizmetleri sunulacakti. Ne var ki, sosyallestirme projesiyle ayni anda gelisen, formel sektördeki vatandaslara saglik hizmeti sunan esitsiz korporatist sistem yüzünden saglik hizmetlerinin sosyallestirilmesi Türkiye’nin genel saglik sistemi olarak yerlesemedi.