Dünden Bugüne - Vefatının 102. Yılında SULTAN II. ABDÜLHAMİD DEVRİNDE HİÇ TOPRAK KAYBEDİLMEDİ Mİ? - #TG
Dolayısıyla tahta çıktığında ipler Sultan Hamid’in elinde değildir. Parlamento ve aslında hükûmet, devletin hakiki idarecileridir. Hele Midhat Paşa gibi güçlü bürokratlar, padişaha fazla söz hakkı bırakmamıştır.
Son bir asır zarfında defalarca Ruslarla savaşan ve her defasında mağlup olan Osmanlı Devleti; İngiltere ve Rusya’yı dengede tutarak hayatta kalıyordu. Sultan Hamid, baba ve amcasının denge siyasetini miras almıştı. Rusya’dan çekinen İngiltere, XIX. asrın ilk yarısında Osmanlı Devleti’ni ayakta tutmak için elinden geleni yaptı. Buna tarihimizde "İngiliz Asrı" denir.
Ancak 1870’lerden itibaren iktidara gelen İngiliz hükûmetleri Rusya’ya yakınlaşarak, Osmanlı Devleti hakkındaki hayırhah politikayı terk etmişti. Mamafih İngiliz hükûmetlerinin de kafası karışıktı. Osmanlı, tamamen ortadan kalksın mı, yoksa parçalansın mı, karar vermemektedir. Şark Meselesi denilen bu mesele hakkındaki karara XX. asrın başında varacaktır.
Midhat Paşa, İngiliz taraftarı idi. Onların sistemine hayrandı. İktidara gelişinde ve yaptığı darbede İngiltere’nin rolü vardı. Ancak kendisinin faal bir vâlilikten öte kabiliyeti ve tecrübesi yoktu. 93 Harbi’nde İngiltere’nin Osmanlı Devleti’ni destekleyeceğini umuyordu. Ama umduğunu bulamadı. 1914’te olduğu gibi hiç girilmeyecek bir harbe sürüklenen devlet, tecrübesiz ellerde mahvolmuştur.
Osmanlı askerî tarihinin en feci sahnelerinin yaşandığı 93 Harbi’nde Osmanlı orduları hem garpta, hem şarkta yenildi. Sırp, Rumen ve Yunanların müttefiki Ruslar, Yeşilköy’e kadar geldi. Üstelik buraya bir de zafer âbidesi diktiler. Türk tarihinin en feci antlaşmalarından biri, bugün Yeşilköy denilen Ayastefanos’ta 1878’de imzalandı.
Süveyş Kanalı sebebiyle hıdivin aldığı borçları ödeyemeyen Mısır, 1882’de İngiltere tarafından işgal edildi. Osmanlı hükûmetinin Cihan Harbi’ne düşman tarafta girmesini bahane eden İngiltere, 1914’te Mısır ve Kıbrıs’ı ilhak etti. Bu kayıplar ancak Lozan’da tanınmıştır. Mısır ve Tunus’un kaybında da padişahın doğrudan rolü yoktur.
Unutulmamalıdır ki, bu devir, Kanuni Sultan Süleyman devri değildir. Nitekim Girit’i elde tutabilmek adına 1897’de Yunanlarla harbe girmiş; galip geldiği hâlde, İngiltere’nin müdahalesiyle fazla bir netice elde edilememiştir.
1911’de Libya, 1912’de Rumeli ve Ege adaları, 1914’te Kıbrıs ve Mısır, nihayet 1918’de Suriye, Filistin, Irak, Arabistan ve Yemen elden çıktı. Ordu merkezi olan Selânik tek kurşun atılmadan teslim edildi. Harb tehdidi altında olmayan Katar’dan da Jön Türkler 1913’te böyle çekildi. Bunlar olmamış gibi sonra da Türkistan’ı fethedip Turan hayaline dalanların bugünkü takipçileri, Padişah’a bir şey söylemeye pek hak sahibi olmasa gerektir.