II. Mervân - Beyaz Tarih
Önemi : Son Emevî halifesi
Doğum : 689-695? - el-Cezîre
Ölüm : 5 Ağustos 750 -Mısır- Bûsîr köyü
Halifelik dönemi : 744-750
II. Velîd’in oğulları öldürülmeden önce iki kardeşin Mervân lehine vasiyette bulunmaları Mervân’ın halife ilân edilmesini sağladı. II. Mervân Suriye’deki isyanlarla uğraştığı sırada Irak’ta da durum karışıktı. III. Yezid’in Irak valisi Abdullah b. Ömer b. Abdülazîz, Mervân’ın halifeliğini kabul etmeyip onun Irak valiliğine tayin ettiği Nadr b. Saîd’e karşı bir mücadele başlattı. Mervân Irak’a gitmek için yola çıktığı esnada yeni bir isyanla karşılaştı. Tahta oturduğu andan itibaren cepheden cepheye koşmak zorunda kalan II. Mervân yaklaşık üç yıl içinde el-Cezîre, Irak, Suriye, Mısır ve Arabistan’da kontrolü sağlayarak başşehir Harran’a döndü. Ancak tam bu sırada kendisini ve Emevî hânedanını ortadan kaldıracak büyük bir isyanla karşılaştı. Bu tehlike Abbâsî ihtilâl hareketiydi. Abbâsî orduları Horasan’ın tamamını kontrol altına aldılar. Abbâsîler’in ilk halifesi Mervân’a karşı bir ordu gönderdi. Gün geçtikçe şiddetini arttıran savaş Mervân’ın ağır hezimetiyle sonuçlandı. Mervân, kumandan olarak girdiği savaşlarda aldığı bu ilk mağlûbiyetin ardından Kaçışını Mısır istikametine devam ettirdi. Kaçarken kendisine ulaşan Abbâsî kuvvetleriyle girdiği çatışma sırasında öldürüldü.
Kurt, Hasan, Mervân II, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 2004, c.29, 227-229
Rum Mehmet Paşa Camii ve Türbesi
Rum Mehmet Paşa Cami, Tire’de Fâtih Sultan Mehmed’in sadrazamı Rum Mehmed Paşa tarafından inşa ettirildi. Caminin kapısı üzerinde yer alan sülüs hatla yazılmış iki satırlık Arapça manzum kitâbe ebced hesabıyla 876 (1471-72) yılını verir. Mehmed Paşa binayı Üsküdar’daki cami ve türbe gibi sadrazamlıktan azledilişinden hemen sonra yaptırdı. Mehmed Paşa’nın Tire’deki vakıfları içinde Tabakhâne Hamamı, Destimal Hanı ve Ali Hanı, elli adet dükkân, bozahâne ile arazileri ve hayvanları vardı. Cami tek bir kubbeyle örtülü harimle üç bölümlü bir son cemaat yeri ve bunun önündeki sundurmadan oluştu. Ahşap minberi ise son derece yalın tasarlandı. Cephelerin tamamında ikişer pencere bulunmaktaysa da bunların bir kısmı daha sonra kapatıldı. Ayrıca kubbe kasnağında üç pencere yapıldı. Caminin güneybatısında mezar taşları dağılmış olan hazîrenin içinde yer alan türbe altıgen gövdeli, prizmatik külâhlı, baldaken plan tipinde inşa edildi.