Birçok insan için hobi olan bilgisayar oyunları son birkaç yılda elektronik spor olarak tanımlanan bir sektör doğurmuş ve artık standart spor müsabakaları gibi turnuvalar düzenlenir hale gelmiştir. Halihazırda bilgisayar ve konsol oyunlarının ekonomik hacmi 1 milyar doların üzerindeyken bu oyunların profesyonel manada oynandığı e-spor turnuvaları ise neredeyse 1 milyar dolarlık ekonomik hacme ulaşmıştır. Bu turnuvalarda verilen para ödülleri ise artık milyon dolarlarla telaffuz edilmeye başlanmıştır. Görüleceği üzere başlangıçta neredeyse ebeveynlerin tamamı tarafından “çocukların gelişimine zarar veriyor(!)” denilen oyunlar standart bir meslekten çok daha ciddi ekonomik imkanlar sağlayan bir sektör haline gelmiştir.
Bu kadar ciddi ekonomik güce ulaşan bir sektörün kendine has hukuk kurallarının olmaması düşünülemez. Henüz oldukça yeni olan e-spor endüstrisinin hukuki zemini için yeni yeni hazırlıklar yapılmaktadır. E-sporu hukuki mevzuatına sokan ilk ülke Fransa’dır. Fransa 2016 tarihinde yaptığı meclis düzenlemesi ile e-spora yasal zemin veren ilk ülke olmuştur.
Fransa’da kabul edilen yasa e-spor karşılaşmalarını 2 oyuncu veya takımın skor ve galibiyet için çekişmesi olarak tanımlamıştır. Bu tanım geniş çerçevede bireysel veya takım odaklı bütün spor dallarının ortak tanımı olarak gösterilebilir. Bu tanım ile e-spor kendisini futbol, basketbol ve tenis gibi takım sporları ile aynı klasmana sokmuştur. Bu tanımın diğer bir önemi ise e-sporun artık kumar yahut bahis organizasyonu sayılmasının önüne geçilmiştir.
E-spor yarışmacıları ise bir şirket veya takımla ücret kazanma amaçlı resmi bir sözleşme imzalayan profesyonel maaşlı yarışmacı olarak tanımlanmıştır. Fransa’da profesyonel oyuncuların minimum 1 yıl maksimum ise 5 yıllık sözleşme imzalayacakları kabul edilmiştir. Ayrıca hangi şekilde yapılacağı da hüküm altına alınmıştır. Bu sözleşmelerin haksız gerekçeleri tek taraflı feshedilmeleri de geçersiz sayılmıştır. Burada asıl büyük husus ise e-sporculara işsizlik maaşı ve emeklilik gibi sigorta güvencelerinin sağlanmış olmasıdır. Sırf bu madde ile e-sporun artık tam anlamıyla bir spor dalı sayıldığının kabulü gerekmektedir. Bu yasa ile yavaş yavaş sözleşmelerin çerçevesi de çizilmeye başlanmıştır. Ayrıca bu yasa ile e-sporcuların kazandığı bu statü ile vize almalarının önündeki engeller de kaldırılmıştır.
Burada bir de Güney Kore örneğinden bahsetmekte fayda var. Her ne kadar Fransa gibi resmi bir kanun çıkarılmamış olsa da e-spora hukuki altyapıyı henüz daha 2000 yılında hazırlayan Güney Kore’yi bu işin öncüsü sayabiliriz. Güney Kore’de e-spora ilişkin hukuki altyapı bir dernek tarafından hazırlanmıştır. Bu dernek resmi kurumlar tarafından da kabul edilmiş bir dernektir. Bu dernek doğrudan turnuva düzenlememekte ancak turnuva düzenleyen kişilere lisans vererek oyunları denetlemekte ve hakem görevlendirmektedir. E-sporcuların lisanslarını da bu dernek vermektedir.
Ülkemizde ise oldukça erken sayılabilecek bir tarih olan 2011 yılında Türkiye Dijital Oyunlar Federasyonu kurulmuş ancak 2013 yılında lağvedilerek Gelişmekte Olan Sporlar Federasyonu’na bağlanmıştır. Bu federasyonda asbaşkanlık olarak temsil edilmektedir. Bu nedenle yasal manada henüz bir altyapı olduğundan bahsetmemiz pek mümkün değil.
Türkiye’de herhangi bir mevzuat olmamasına rağmen e-sporcuların herhangi bir hukuki korumalarının olmadığını iddia etmek pek mümkün değil. Türkiye’de e-sporcular Borçlar Kanunu ve İş Kanunu uyarınca işçi statüsündedirler ve işçilerin bütün hukuki korumalarına sahiptirler. Bu uygulamanın Dünya’da e-spor sektörünü yöneten Riot Games’in kurallarından önemli manada farkı bulunmaktadır. Şöyleki Riot Games sadece en üst ligde oynayan e-sporcuları profesyonel saymışken Türk Hukuku’na göre bir e-sporcunun ücret alması profesyonel sayılması için yeterlidir. Zira ücret aldığı anda kanunun sağladığı hukuki korumalardan yararlanacaktır.
E-spor Hukuku, Fikri Mülkiyet Hakkı, Sponsorlar ve Teknoloji Partnerliği
E-Spor müsabakaları, organizasyonlar, turnuvalar ile birlikte bir çok hukuki ilişki de kurulmuş olmaktadır. Oynanan oyunların fikri mülkiyet hakları açısından oyun şirketleri ve dağıtıcı şirketler ile yapılması gereken hukuki sözleşmeler, yayıncı kuruluşlar ile yapılacak sözleşmeler, e-spor oyuncuları ve takımlar arasında yapılacak olan sözleşmeler, takımlar ile sponsorlar veya teknoloji partnerliği olarak adlandırabileceğimiz destekleyici şirketler ile oyuncular ya da takımlar arasındaki sözleşmeler E-Spor Hukuku kapsamında değerlendirilmektedir. Burada tüm hukuki ilişkilerin doğru bir şekilde kurulması bu tür organizasyonlarda hak kayıplarının önüne geçilmesi açısından önemlidir. Zira e-spor her geçen gün büyüyen bir spor dalı olmakla birlikte bu organizasyonlar için harcanan bütçeler de oldukça yüksek olmaktadır.
E-Spor Hukuku ve E-spor Hukuku Avukatı Neler Yapar?
E spor oyuncularının sponsorluk veya takım sözleşmelerinin düzenlenmesi ve ilişkilerin düzenlenmesine dair hukuki altyapının kurulması.
E-spor alanında karşılaşılabilecek doping ya da disiplin yaptırımları gibi cezalara karşı e-sporcuların haklarının korunması.
E-spor oyuncularının iş ve sosyal güvenlik hakları ile fikri mülkiyet ve vergi hukuku kapsamındaki haklarının korunması ve bu hakların savunulması.
E-Spor Takımları ve Oyuncuları ile E-Spor Destekleyicileri arasındaki Sponsorluk Sözleşmelerinin hazırlanması, sponsorluk ve destek kapsamının belirlenmesi, dijital ortaklıkların hukuki altyapısının düzenlenmesi
E-spor organizasyonlarının hukuki çerçevesinin belirlenmesi, organizasyonu yapanlar ile yayıncı kuruluşlar, takımlar ve e-spor oyuncuları arasındaki sözleşmelerin düzenlenmesi
Tüm digital oyunlar ve e-spor organizasyonlarının ulusal ya da uluslar arası düzenleyici ve denetleyici kuruluşlar açısından bütünlük doğru yönetim ve etkinliği amaçlayan kurallar dahilinde yönetilmesine hukuki açıdan katkı sağlamak.
E-spor organizasyonlarının şeffaflığını ve doğruluğunu tehlikeye atabilecek her türlü hile, doping, şike… gibi cezai yaptırıma neden olacak eylemlere karşı hukuki zeminin doğru bir şekilde kurulmasının sağlanması.
Bu yazı Spor Hukuku kategorisine 10 Nisan 2017 tarihinde Av. Halil İbrahim ÇELİK tarafından gönderildi.
Bu yazı Bilişim Hukuku kategorisine 20 Mart 2017 tarihinde Av. Halil İbrahim ÇELİK tarafından gönderildi.
Bu yazı Miras Hukuku kategorisine 31 Ocak 2017 tarihinde Av. Halil İbrahim ÇELİK tarafından gönderildi.