deniz ticareti - PDF Free Download
106 downloads 2755 Views 3MB Size
Hizmetler Ticareti Sait Akman
The deep ecology of Elmas Deniz
TURB-02-Deniz Sarper-Francis turbine parameter optimization.pdf
DENİZ TİCARETİ Mart 2012 | Yıl 20 | Sayı 238
Mersin Heyeti Kruvaziyer Sektörünün Devleriyle Buluştu Askeri Gemi Projeleri Özel Sektör Tersanelerine Katkı Sağlamaya Devam Ediyor Denizcilerin Gözüyle Mersin Kıyıları
MDTO’nın Aylık Yayın Organı Mart 2012 | Yıl: 20 | Sayı: 238 MDTD Basın Meslek İlkelerine Uyar.
İÇİNDEKİLER 5-6 Mersin Heyeti, Miami’de Kruvaziyer Sektörünün Devleriyle Buluştu 8-9 Askeri gemi projeleri özel sektör tersanelerine katkı sağlamaya devam ediyor 11-16 Kıta Sahanlığı ve Doğal Uzantı Kavramları Ege Denizi’ndeki Kıta Sahanlığı Sorunu (Jeolojik, Morfolojik ve Hukuksal Açıdan) ve Çözümü 17-20 Denizcilerin Gözüyle Mersin Kıyıları 21 Mersin Üniversitesi’nde İletişim Günleri 22 MDTO’dan Haberler 23-24 Kısa Kent Haberleri 20-21 Mersin’de Kruvaziyer Turizmi Atağı 22 MTDO’dan Haberler 23 Kısa Kent Haberleri 24-25 Denizcilik Haberleri 30-39 Antikçağ’da Akdeniz’de Ticaret ve Korsanlık 40-41 Hatıra Kent Mersin 42-43 Akdeniz Oyunları ile
Kültür ve Sanattan Turizme… Mersin, kültür ve sanatta adını her geçen gün daha iyi duyuruyor. Bunda en önemli etkenlerden biri kentte yapılan festivaller. 2002 yılını anımsıyorum. Ve de şimdi aramızda olmayan Hanri Atat’la bir avuç sanatseverin Mersin Uluslararası Müzik Festivali için koşuşturmalarını… 2002 yılında ilki gerçekleşen Festival 10 yılı geride bıraktı. Bu yıl 30 Nisan -18 Mayıs tarihleri arasında 11. si gerçekleşecek. Ataların,“göç gide gide oturur “ deyişinde olduğu gibi, Mersin Uluslararası Müzik Festivali her geçen gün daha bir kapsamlı oluyor. İlk yıllarda “acaba tutar mı?” düşünceleri, bugün yerini kendine güvene bıraktı. Çünkü Festival, Uluslararası Festivaller Takvimi’nde yer alıyor artık. Gerek kamu gerek yerel yönetimler, sivil toplum örgütleri, özel kurum, kuruluş ve kişiler Festivale önemli destek oluyor. Festivalin yaşaması ve daha iyiye yelken açması konusunda uğraş veriyor. Bu da Mersin için çok önemli. Çünkü Mersinli artık inandığı konularda el ele vererek “Ben” yerine “BİZ” demeyi öğreniyor. Ülkelerin ve kentlerin tanıtımında, daha da önemlisi çağdaşlaşmasında Kültür ve sanatın önemi yadsınamaz.. Mersin, limanıyla Türkiye’nin Akdeniz’den dünyaya açılan en önemli kapısı… Gerek coğrafi konumu gerekse ülke ekonomisindeki önemli yeri, doğası, tarihi zenginlikleri ve kültür sanat etkinlikleri ile ayrı bir önemi vardır Mersin’in… Özellikle son yıllarda kültür ve sanat etkinlikleri, Mersin’in adını daha da ön plana çıkarmıştır… Dünya da öyle kentler vardır ki, sanat kenti olarak tanınır ve festivalleri ile ünlüdür. Mersin’de düzenlenen festivaller her yıl daha nitelikli olmakta ve de ünlü sanatçıları Mersinlilerle buluşturmaktadır... Zaten, Mersinli her zaman sanata ve sanatçıya yakın olmuştur. 1940’lı yıllarda Mersin Halkevi binasının, şimdiki adıyla Kültür Merkezi’nin yapılması ve Madam Butterfly Operasıyla perdelerini açması bunun en iyi kanıtı olsa gerek. Yıllar sonra 1992 yılında Türkiye’nin dördüncü Opera ve Balesi’nin Mersin’de kurulması da son derece önemlidir. Kültür, sanat ve sporun insanların ortak yaşamındaki yeri ayrıdır. Bu nedenle de Festivallerin önemi yadsınamaz. Kültür ve sanat kenti olarak adlandırılan Mersin, artık bir turizm kenti de olmalıdır… Özellikle, dünya turizmindeki payı her geçen gün artan Kruvaziyer Turizmi, Mersin için çok önemlidir. Çünkü , Bacasız Sanayi Turizm kent ekonomisine önemli katkı sağlayacaktır… Zaman Turizme yelken açma zamanıdır!.. Saygıyla Ali ADALIOĞLU
Mersin bir spor kenti olacak 45 Deniz Feneri 46-50 MIP’den Haberler
Sahibi ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü (MDTO adına): M. Cihat LOKMANOĞLU Genel Koordinatör: Ali ADALIOĞLU Yayın Kurulu: M. Cihat LOKMANOĞLU, Jozef ATAT, A.Kahraman YAVUZ, Mişel ŞAŞATİ, İskender BOTROS, Bedii CANATAN, Özcan BARUT, Korer ÖZBENLİ Yayın Planlama Yönetimi: Tetis Medya Ajansı Basım Yeri: Mattek Matbaacılık Basım Tarihi: Mart 2012 Yönetim Yeri: Pirireis Mah. İsmet İnönü Bulvarı No: 13 33110 Pk: 45 Mersin/Türkiye Tel: 0324 327 70 00 (pbx) Faks: 0324 329 52 30 E-posta: [email protected] [email protected] www.mdto.org.tr
Mersin Heyeti, Miami’de Kruvaziyer Sektörünün Devleriyle Buluştu Mersin kruvaziyer turizmdeki iddiasını ortaya koydu. Amerika Birleşik Devletleri’nde düzenlenen Seatrade Cruise Shipping Fuarı’na katılan Mersin heyeti, Miami’den önemli kazanımlarla döndü.
ruvaziyer endüstrisinin en prestijli fuarı olan Seatrade Cruise Shipping Fuarı 12-15 Mart tarihleri arasında sektörün başkenti olarak kabul edilen Miami’de gerçekleştirildi. Vali Hasan Basri Güzeloğlu başkanlığındaki Mersin heyeti, yeni destinasyon arayışında olan kruvaziyer devlerinin dikkatini Mersin’e çekmeyi başardı. Club Med butik gemisinin Ağustos ayında, Cruise Holidays’in ise Eylül ayında gerçekleştireceği 4 seferle Mersin’e turist getirmeye başlayacağı kaydedildi.
diyetinden etkilendiklerini ifade ettiler.
Mersin Heyeti Göz Doldurdu
Mersin, fuarda bağımsız stantla katılan iki ilden birisi olarak yer aldı. Vali Güzeloğlu Türkiye standının karşısında açılan Mersin standında Norwegian Cruise Line, Holland America, Compagnie du Ponant, Carnival Cruises, Club Med yetkilileri ile Acaristan Valisi’ni ağırladı. Bunun dışında Costa, MSC ve Club Med gibi kruvaziyer sektörünün öncü firmaları ile özel randevularla fuar dışında da bir araya gelinerek Mersin’in altyapısı ile kültürel ve tarihi potansiyeli ile hakkında bilgi verildi.
Mersin heyetinde Büyükşehir Belediye Başkanı Macit Özcan, Mersin Deniz Ticaret Odası (MDTO) Yönetim Kurulu Başkanı M. Cihat Lokmanoğlu, Mersin Ticaret ve Sanayi Odası (MTSO) Yönetim Kurulu Başkanı Şerafettin Aşut, Mersin-Tarsus Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanı Sabri Tekli, Mersin Turizm Platformu Başkanı Numan Olcar, Mersin Uluslararası Liman İşletmeciliği Genel Müdür Yardımcısı Kürşat Tezkan ve MTSO Başkan Danışmanı Ezgi Uçar yer aldı. Kruvaziyer endüstrisi yetkilileri, fuara kentin tüm kurumlarıyla katılmasının Mersin’in hedeflerine daha kolay ulaşması anlamına geldiğini vurgulayarak karşılarında buldukları donanımlı heyetin çalışmalarından ve cid-
Yapılan görüşmelerde Costa yetkilileri Mersin`e gönderebilecekleri gemi tipleri ve tur süreleri konusunda bir çalışma başlatacaklarını ifade ederken, MSC Cruise yetkilileri Mersin’i 11 günlük kruvaziyer turlarında bir destinasyon olarak değerlendirmekten memnuniyet duyacaklarını belirttiler. MSC Cruise Operasyonlarından Sorumlu Üst Düzey Yetkili Neil Palomba, Haziran ayında ekiplerinden iki kişiyi limanda teknik araştırmalar yapmak ve güzergahlar, kentteki restoranlar ve hastaneler hakkında bilgi toplamak üzere Mersin’e göndereceklerini söyledi. Tek bir gemilerinin 11 günlük tur destinasyonuna alınmasının, yılda 64 bin turistin Mersin’i ziyaret etmesi anlamına geleceğini ifade
eden Palomba, ‘Cenova’dan yola çıkacak geminin rotası Napoli, İskenderiye, Hayfa, Mersin ve Antalya şeklinde olacak” dedi.
Kararlılık ve işbirliği başarıyı getirdi Mersin’de kruvaziyer turizminin geliştirilmesi’ konusunda yürütülen çalışmalar Mersin Turizm Platformu öncülüğünde başlamıştı. Platformun ortaya koyduğu projeler kentin hemen her kesiminden ve Mersin Valiliğinden tam destek gördü. “Kruvaziyer Turizmi Eylem Planı” çerçevesinde kararlılıkla yürütülen çalışmalar ve kurumlar arası işbirliği başarıyı getirdi. Seatrade öncesinde yoğun bir çalışma dönemi geçirildi. Valilik desteğiyle bir tanıtım filmi hazırlatıldı. Fuar katılımcılarının farklı kıtalardan geldiği ve yanlarında fazla broşür taşımak istemeyecekleri öngörüsüyle tanıtım filmi ve Mersin’e ait diğer bilgi ve görseller, flaş bellek ve CD’lere yükletildi. Standa kullanılan görsellerle Mersin’in tarihi ve kültürel zenginlerinin dışında Akdeniz Oyunları’na da dikkat çekmek amaçlandı. New-York Kültür ve Tanıtma Ataşeliğinin desteğiyle stantta düzenlenen mini kon-
ser, kaşık gösterisi ve son gün gerçekleştirilen çekiliş, fuar katılımcılarından büyük ilgi gördü.
Seatrade Dönüşü Değerlendirmeler Mersin Valisi Hasan Basri Güzeloğlu ve heyette yer alan kurumların temsilcileri Miami dönüşü Seatrade fuarına ilişkin değerlendirmelerini Mersin kamuoyu ile paylaştı. Seatrade Fuarı’na bugüne kadar katılım sağlanmamış olmasını büyük bir kayıp olarak nitelendiren Vali Güzeloğlu, önümüzdeki sene bu fuara kentte turizmle ilgili tüm paydaşları kapsayacak bir stantla katılım sağlanması ve bir destinasyon olarak sunulan Mersin içerisindeki her öğenin fuarda temsil edilmesi gerektiğini belirtti. Mersin’in tanınırlığını artırmak için turizm fuarlarına daha etkin katılım sağlayacaklarını ifade eden Güzeloğlu, sektöre özgü ihtisas fuarlarını yakından takip edecek ve turistlere sunulacak kültürel varlıklarla ilgili çalışmalarımızı gemilerin rotasını Mersin’e çevirene kadar tamamlamış olacağız”
diye konuştu. MTSO Yönetim Kurulu Başkanı Şerafettin Aşut ise kentin tüm dinamiklerinin yer aldığı geniş bir katılımcı çeşitliliğine sahip şekilde fuara katılmasıyla tüm sektöre “Mersin’in bu işe verdiği önemi” gösterme fırsatı yakaladıklarını vurguladı. Aşut, ciddi ve hızlı bir kentsel tasarımla oluşturulacak kent bilinciyle Mersin’i günübirlik gelen turistler için cazibe noktası haline getirmek gerektiğinin altını çizerek, hastanelerin, ulaşım imkanlarının, gezi güzergahlarının, restoran ve kafelerin bu amaca yönelik tasarlaması ve tanıtımının yapılmasını gerektiğini belirtti. Turizm Platformu Başkanı Numan Olcar, Mersin’in, ilk kez katıldığı fuara iddialı bir başlangıç yaptığını ve gerçekleştirdiği görüşmelerde önemli başarı elde ettiğini söyledi. Olcar, “Yeni destinasyon arayışında olan kruvaziyer endüstrisindeki rekabeti doğru yorumlayarak tam zamanında hamle yapan Mersin’in daveti, küresel firmaların dikkatini çekti ve 2013 yılını beklemeden, mevcut limana yolcu getirmeye karar verdiler” dedi.
MART 2012 nun 3’ünün inşası tamamlanarak geçici teslimi yapıldı. Diğer 13 geminin 2015 yılına kadar Deniz Kuvvetleri envanterine girmesi bekleniyor.
Askeri gemi projeleri özel sektör tersanelerine katkı sağlamaya devam ediyor
Destek Gemisi Projeleri:
Destek gemisi grubunda yer alan 1 adet Denizaltı Kurtarma Ana Gemisi (MOSHIP), 2 adet Kurtarma ve Yedekleme Gemisi ile 1 adet Sismik Araştırma Gemisinin üretimi ise İstanbul Denizcilik AŞ. tarafından gerçekleştirilecek.
Amfibi Gemi Projeleri:
Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nın en son teknolojiye sahip silah, sistem ve sensörlerle donatılmış değişik tipte platformlara duyduğu ihtiyaç kapsamında başlayan modernizasyon süreci, krizden büyük yaralar alan Türk gemi inşa sanayine nefes aldırıyor. DZKK.’nın Savunma Sanayi Müsteşarlığı idaresinde yürüttüğü gemi inşa projeleri kapsamında, kaynakların etkin kullanılabilmesi adına askeri projelerde uzmanlaşmış (ya da deniz kuvvetlerinin ihtiyaçlarına cevap verebilen) 6-7 yerli tersane ile çalışılabiliyor ancak bu rakam bile ayakta kalma mücadelesi veren gemi inşa sanayimiz açısından bir fırsat olarak değerlendiriliyor. Yürütülen projelerde Deniz Kuvvetlerinin ihtiyaç duyduğu bütün gemilerin tasarım ve inşasının yurtiçinde gerçekleştirilmesi, yerli sanayinin desteklenmesi ve savunma sanayinde dışa bağımlılığın azaltılma-
sı hedefleniyor. Hayata geçirilen projeler aynı zamanda Türk Deniz Kuvvetlerinin özellikle savaş gemisi dizaynı, komuta kontrol ve elektronik harp sistemleri alanlarında sahip olduğu tecrübe ve bilgi birikiminin yerli savunma sanayine aktarılması anlamını taşıyor. Bu kapsamda inşa edilen ve Deniz Kuvvetleri envanterine giren son örnek bir süratli amfibi gemisiydi. Anadolu (ADİK) Tersanesinde inşa edilen Ç-151 borda numaralı gemi 9 Mart günü denize indirildi. geminin donanmaya teslim edilmesi nedeniyle yapılan törende konuşan Milli Savunma Bakan Yardımcısı Kemal
Yardımcı da konuşmasında askeri gemi projelerinin yerli sanayiye katkısına dikkat çekti. Yardımcı, askeri gemi projelerinin tersaneler için bir nevi ''can suyu'' olduğunu söyledi. Savunma Sanayi Müsteşarlığı ile Deniz Kuvvetlerinin yerli sektöre verdiği katkı sayesinde bu ürünlerin yurt dışı piyasalara açılması da desteklenmiş oluyor. Gerek deniz kuvvetlerinin gerekse yerli tersanelerin hedefinde GENESIS örneğinde olduğu gibi uluslararası işbirlikleri sağlayabilmek ve yerli üretimi ihraç etmek var. Bildiğimiz gibi GENESIS, Türk mühendislerinin ürettiği bir Gemi Entegre Savaş İdare Sistemi. Savaş gemisinin beyni olarak nitelendirilebilecek bu sistemin ana yüklenici firması olan Havelsan, 2009 yılında sistemi diğer ülkelerin deniz kuvvetlerine pazarlamak için Amerikan savunma sanayi devi Raytheon firması ile bir iş birliği sözleşmesi imzalamıştı. DzKK’nın ihtiyaçları için Savunma Sanayi Müsteşarlığı tarafından idare edilen modernizasyon projeleri ‘harp gemileri, amfibi gemiler, destek gemisi grubu ve botlar ‘olmak üzere 4 ayrı başlık halinde gruplanıyor. Projelerin tamamında yine, azami oranda yerli üretim hedefi gözetiliyor.
Deniz Kuvvetlerinin Gururu: MİLGEM Kısaca MİLGEM-Milli Gemi- olarak adlandırılan Denizaltı Savunma Harbi ve Keşif Karakol Gemisi Projesi ile azami yerli katkı payıyla toplam 12 adet korvetin ta-
sarım ve inşası öngörülüyor. Proje, tesis ve uzmanlık anlamında yerel ve askeri endüstrilerin karışımı olarak tanımlanıyor. MİLGEM Projesi kapsamında üretilecek ilk iki geminin İstanbul Tersanesi Komutanlığı'nda inşa edilmesi, sonraki gemiler için özel sektörün de projeye dahil edilmesi planlanmıştı. Serinin prototip gemisi olan TCG Heybeliada (F-511) 27 Eylül 2008 tarihinde denize indirildi, 27 Eylül 2011’de de donanmanın hizmetine girdi. Türkiye’de yerli tersanelerde savaş gemisi uzun yıllardır üretiliyor ancak Heybeliada’nın diğerlerinden farkı parçalarının büyük bir kısmının ve teknolojisinin yerli olması. Radara görünmeyen gemi olarak tanımlanan Heybeliada, 99 metre uzunluğa, 14.4 metre genişliğe ve 2 bin 300 groston özelliğe sahip. Geminin azami sürati 30 knots, seyir sığası ise yaklaşık 3 bin 500 deniz mili. Gemide helikopter platformu, hangar ve kapsamlı destek ekipmanları bulunuyor.
lanılan malzemenin yüzde sekseni yerli üreticilerden elde edildi. Serinin ikinci gemisi olan ve 27 Eylül 2011 tarihinde denize indirilen TCG Büyükada (F-512)'nın donatım, entegrasyon ve test faaliyetleri halen devam ediyor. 2013 yılında donanmaya teslim edilmesi bekleniyor.
Bot Grubu Projeleri:
Deniz Kuvvetlerine hizmet edecek muhtelif sayıda sahil güvenlik, SAT ve karakol botları Türkiye’de inşa ediliyor. Proje kapsamında Yonca-Onuk Ortaklığı tarafından, bugüne kadar 22 adet 90 tonluk sahil güvenlik botu donanmaya teslim edildi. SAT timleri için üretilen 2 adet SAT botunun geçici kabulü yapıldı. 25 tonluk 17 adet botun inşası ise halen devam ediyor. Öte yandan, Dearsan firması tarafından üretilecek 16 adet yeni tip karakol botu-
DzKK’nın ihtiyaç duyduğu amfibi gemilerin tedariki için başlatılan proje kapsamında inşa edilecek Amfibi ve Havuzlu Çıkarma Gemileri için ADİK AŞ. ve Furtrans Denizcilik- Furtrans Gemicilik Ortak Girişim Grubu ile sözleşme imzalandı. 1 adet Havuzlu Çıkarma Gemisinin inşası için geçtiğimiz yıl RMK Marine, SEDEF ve DESAN firmaları tarafından teklif verildi. Tekliflerin değerlendirilmesi süreci halen devam ediyor. Önümüzdeki süreçte Türk Donanmasına katılacak olan havuzlu çıkarma gemisi, Ege, Akdeniz ve Karadeniz'de asgari bir tabur büyüklüğünde bir kuvveti ana üst desteği gerektirmeksizin, kendi lojistik desteği ile kriz bölgesine intikal ettirebilecek. Üzerinde 8 helikopter, 100 araç ve yaklaşık 1000 personel taşıyabilecek olan geminin ağırlığının 19 bin ton, uzunluğunun ise 190 metre olması planlanıyor. Bu özellikleriyle Deniz Kuvvetlerinin harekat kabiliyetini önemli ölçüde arttıracak olan LPD gemisi, gerektiğinde deprem vb. doğal afetlerde insani yardım ve tahliye harekatı gibi görevlerde de kullanılabilecek. İhtiyaç duyulan platform ve sistemlerin yurtiçinde geliştirilmesine yönelik kararlılık Savunma Sanayi Müsteşarlığının 20122016 Stratejik Planında da yinelendi. Görünen o ki, önümüzdeki askeri projeler tersanelerimize ve yerli sanayiye katkı sağlamaya devam edecek.
Hava, su üstü, sualtı ve elektronik harp amaçlı gelişmiş hedef arama ve takip sistemlerine, su üstü ve hava hedeflerine karşı güdümlü mermi ve top sistemlerine, sualtı hedeflerine karşı torpido sistemine, elektronik destek ve lazer ikaz sistemi ile RF/lazer çıkış yapan radar ve güdümlü mermileri tespit imkanına, yüksek teknoloji muhabere sistemlerine sahip TCG Heybeliada’nın inşa ve donatımında kul-
Yrd. Doç. Dr. Fulya YÜCESOY ERYILMAZ Mersin Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü
Yrd. Doç. Dr. Mustafa ERYILMAZ
Kıta Sahanlığı ve Doğal Uzantı Kavramları Ege Denizi’ndeki Kıta Sahanlığı Sorunu (Jeolojik, Morfolojik ve Hukuksal Açıdan) ve Çözümü
eniz alanlarının sınırlandırılması konusu, bir çok ülke tarafından gündeme getirilmiştir. Uluslararası Deniz Hukuku çalışmalarında Birleşmiş Milletler tarafından, ülkeler arasındaki deniz alanlarının sınırlandırılması ve paylaşımı konularındaki anlaşmazlıklara çözüm bulmak amacı ile çeşitli kriterler ve çözüm yolları belirlenmiştir. Ancak bunları her bölgeye, her denize ya da ülkeye uygulamak mümkün değildir. Özellikle konumuz olan Ege Denizi gibi belirli bir sisteme uymayan denizler için bu uluslararası deniz hukuku kriterleri pek etkili olmamaktadır. Türkiye ile Yunanistan arasında 1970’li yıllardan bu yana bu sorun çözümsüz olarak süre gelmektedir. Bu tür sorunlu denizlerde karşılıklı iki ülkenin müzakereler yolu ile kendilerine en uygun, en köklü çözümü getirmeleri en akılcı ve kalıcı yoldur.
arasındaki geçişi oluşturun ve ortalama 4000 m seviye farkı gösteren morfolojik unsurdur. Toplam okyanus yüzeyinin yaklaşık %15'i kıta kenarının su altında kalmış kısmını oluşturmaktadır. Denizaltı morfolojik ünitelerinden “Kıta Kenarı” 3 kısımdan meydana gelir (Erinç ve Yücel, 1988; Kapoor ve Kerr, 1986¸ Eryılmaz, 1996; Eryılmaz ve Yücesoy-Eryılmaz, 1998; Eryılmaz ve Yücesoy-Eryılmaz, 2001 ) (Şekil 1). Bu kısımlar; Kıta Şelfi Kıta Yamacı Kıta Eteği
Deniz alanlarının sınırlandırılması konusunda sistematik kriterler 4 kategoride toplanabilir; Kıta sahanlığı kavramı ve kriterleri Doğal uzantı kavramı ve kriterleri Ekonomik bölge kavramı ve kriterleri Adalar ve kıta sahanlığı konusu Yerkabuğu iki platformdan meydana gelmiştir. İlki kara kütlesinin en büyük kesimini oluşturan "Kıta Platformu", diğeri ise deniz seviyesinden yaklaşık 5 km derinliğe kadar olan "Okyanus Platformu"dur. Bu iki platform, yerkabuğunun jeolojik karakterleri ve yapıları, bileşimleri farklı, iki plaka tipine karşılık gelirler.
Şekil 1. Kıta sahanlığı-Kıta şelfi ve doğal uzantının şematik kesiti (Eryılmaz, 1996).
Yerkabuğunun büyük jeomorfolojik ünitelerinin bölümleri Şekil 1'de görülmektedir. Bu bölümlenmeye göre yerkabuğu 4 ana unsura ayrılır. Bunları karadan denize doğru (Erinç ve Yücel, 1988; Kapoor ve Kerr, 1986):
Kıta Şelfi veya kısaca Şelf’, hafif eğimli (ort. binde 2) sığ su platformudur (ortalama derinlik 135 m), kıta yamacının başladığı yani eğimin birden arttığı yerde sona ermektedir (Şekil 1).
Deniz seviyesi üstündeki kıta platformu, Kıta kenarı (continental magin), Okyanus platformu, Okyanus ortası sırtları
2. KITA KENARI (CONTİNENTAL MARGİN) KAVRAMI Kıta Kenarı (continental magrin), kıyı çizgisi ile abisal zon arasında uzanan deniz alanıdır. Kara ile okyanusal kabuk arasında
2.1. Kıta Şelfi (Continental self)
Kıta kenarını meydana getiren bu üç morfolojik üniteden şelf, kıta kenarının diğer bölümlerinden bazı özellikleri ile ayrılır. Genel olarak birçok özellikleri ile karanın uzantısı halindedir. Şelfin dış kenarını belirli bir eğim kırığı sınırlar. Bu eğim kırığı, şelfi, kıta kenarının ikinci unsuru olan kıta yamacından (kıta şevi) ayıran en karakteristik şekildir (Şekil 1). Şelfi kıta yamacından ayıran eğim kırığının erişildiği derinlik, dünyanın çeşitli bölgelerinde farklı olduğundan, şelfin dış sınırı için, bütün dünyada geçerli derinlik vermek mümkün değildir. Genişliği çok değişmekle birlikte ortalama 75 km kabul edilir. Maksimum 700 km.’ye kadar çıkabilir (Erinç ve Yücel, 1988; Eryılmaz, 1996; Eryılmaz ve Yücesoy Eryılmaz, 2001).
Şelfin dış kenarını sınırlayan ani eğim değişikliğinin çeşitli derinlikler göstermesi, bölgeden bölgeye değişen şartların, şelflerin tabiat ve yapılarının ve yakın jeolojik dönemde geçirdikleri evrelerin farklı olması sonucudur. Bu farklılıklara, genç tektonik hareketler, izostasik dengelerin değişmesi, sedimantasyon sonucunda değişen derinlik şartlarının ve çökellerin ağırlığı altında meydana gelen torbalaşmaların, denizaltı volkanizması ile biriken maddelerin rol oynadıkları hatırlatılabilir. Buna rağmen şelflerin büyük bir kısmının -90 ile -150 m derinlik arasında bulunması ise, son buzullaşma devresi sırasında okyanus yüzeyinin bütün dünyada eriştiği alçak seviye ve buna göre düzenlenen aşındırma ve biriktirme olayları ile ilişkilidir. Bu sebeplerle -200 metrenin şelfin dış kenarını sınırlandırmak açısından bir anlam ifade etmediği ortadadır (Eryılmaz, 1996). Şelf, kıtaların aşınmasından meydana gelen malzemelerin akarsularla denize taşınması ve burada sedimantasyona uğrayarak çökellerin yer aldığı deniz alanıdır. Çökellerin kalınlığı, kıta sahanlığının jeolojik alt yapısına ve yaşına bağlı olarak, sıfırla binlerce metre arasında değişir. Kıta şelfini örten çökel kayalardan halen dünya petrolünün %20’si üretilmektedir. Derin deniz üretim teknolojisi geliştikçe bu oran daha da yükselecektir (Doğan ve Eryılmaz, 1994) (Şekil 2).
Şekil 2. Kıta yamacı ve açık denizdeki ekonomik hammadde kaynakları.
2.2. Kıta Yamacı (Continental slope) Kıta yamacı, kıta şelfi ile kıta eteği arasında yer alan, eğimi oldukça dik (3-7 bazen 15 derece) ve eğimin azalmasıyla kıta eteğinden ayrılan bölümdür (Şekil 1). Kıta şelfi ile okyanus çukuru arasında dik eğimli çok belirgin topografik yapıyı oluşturur. Kıta yamacının tabanından okyanus tabanına doğru, nispeten az eğimli olan kısımda ise kıta eteği yer alır. Genişliği 0-600 km. arasında değişir. Bu bölgenin gelecekte önemli bir petrol potansiyeli olacağı tahmin edilmektedir. Şelfin dış kenarından kıta yamacının eteğine kadar olan seviye farkı sabit bir değer göstermez, 500-4500 metre arasında bölgeden bölgeye değişir.
2.3. Kıta Yamacı Eteği veya Kıta Eteği (Continental rise) Kıta yamacının tabanından okyanus tabanına doğru, nispeten az eğimli olan kısmıdır (Şekil 1). Bazı sahalarda kıta yamacı eteğinin karakteristik özellikleri -4500 m civarında sona erer ve bu derinlikte okyanusal plaka üzerinde yer alan düzlüklere geçilir.
ve kıta eteği doğal uzanımın ayrılmaz bir bütünü olup, özellikle okyanuslarda kendini daha iyi ortaya koymuştur. Zaman zaman doğal uzanım kavramına açıklık getirilmeğe çalışılmış, bu kavramın getirdiği anlamı morfolojik yapılarla belirlemeğe çalışılmış ve bu konuda çeşitli görüşler ortaya atılmıştır.
Bu derinlik, Türkiye’nin Akdeniz kıyıları önünde 2500-3500 m, Karadeniz kıyıları önünde ise 1500-2000 m dir (Erinç ve Yücel, 1988). Kıta yamacı eteğinin dış sınırı Türkiye ile Yunanistan arasında deniz alanı sınırlandırmalarında en lehimize olan derinlik kriteridir (Eryılmaz, 1996). Ege Denizi’nde kıta kenarı ile derin deniz düzlüklerini ve tepelikleri birbirinden ayıran en önemli özellik kıta yamacı eteğidir. Aynı zamanda kıta yamacı eteği derinliğe dayanan kriterlerin en objektif olanıdır. Çünkü bu kriter, yer kabuğunun farklı morfolojik ve jeolojik ünitelerini sınırlayan bilimsel olarak en uygun ve en kolay savunulabilir bir yöntemdir (Erinç ve Yücel, 1988; Eryılmaz, 1996).
3. KITA SAHANLIĞI 3.1. Jeolojik-Morfolojik Açıdan Kıta Sahanlığı Kıta sahanlığının jeolojik anlamı kıtasal kabuk ile okyanusal kabuğunun birbirini kestiği ve morfolojik anlamda kıta yamacı eteği ile abisal zonun sınırına karşılık gelen, kıtaların (kara ülkesinin) su altında devam eden uzantısıdır. Bu da yaklaşık olarak, morfolojik anlamda, kıta kenarının son sınırı olan kıta yamacı eteği (continental rise) nin dış sınırına karşılık gelmektedir (Eryılmaz, 1996) (Şekil 1). Günümüzde kıta sahanlığı kavramının, yerbilimleri olarak tanımladığı anlam, deniz hukukundaki karşılığı artık yitirilmiştir. Ancak kıta sahanlığı kavramı, fiziksel bir unsuru tanımladığı için genelde uluslararası platformda kabul görmüş bir kavram olarak kalmıştır. Kıta şelfi kavramını ifade etmek için “kıta sahanlığı” kavramının yaygın olarak kullanıldığı görülmektedir. Kıta sahanlığı teriminin şelf yerine kullanılması oldukça yanlıştır. Kıta sahanlığı teriminin batı dillerinden “continental platform” şekline çevrilmesi gerekir. Bu kavram şelften değil de, kıta plakalarının su üstünde kalan kısımları, yani asıl kıta platformu tanımlanır (Erinç ve Yücel, 1988) (Şekil 1). Kıta Sahanlığı jeolojik olarak ülkeyi oluşturan kara parçasının deniz altındaki uzantısıdır ve kıtanın bittiği, okyanusun başladığı sınıra kadardır. Kıta sahanlığında, cansız doğal kaynakları araştırma, işletme, kullanma ve faydalanma yetkisi kıyı devletine aittir.
3.2. Hukuksal Açıdan Kıta Sahanlığı Hukuksal açıdan kıta sahanlığı, genel anlamda 200 m su derinliğine kadar olan deniz alanını kapsamaktadır (Şekil 3). 1958 Cenevre Deniz Hukuku Konferansı’nın kararlarını içeren Birleşmiş Milletler belgesinde şelfin “kıyıya bitişik, fakat karasuları dışında 200 metreye kadar varan sahaları” içerdiği böylece -200 m izobatının şelfin dış kenarını sınırlayan bir kriter olduğu kabul edilmiştir (Şekil 3). Türkiye’nin imzalamadığı bu belge şelfin dış kenarını sınırlandırmak bakımından bilimsel bir gerçeğe dayanmamaktadır. Çünkü dünyanın çeşitli yörelerinde şelfin dış kenarı -50 m ila -400 m arasında hatta bazen -1000 metreye varmaktadır. Fakat genellikle bu sınır -90 m ile -150 m arasındadır. Şelfin dış kenarının ortalama derinliği -135 m civarındadır (Erinç ve Yücel, 1988, Eryılmaz, 1996).
Şekil 3. Hukuksal açıdan kıta sahanlığı.
1982 yılında yapılan, Birleşmiş Milletler Üçüncü Deniz Hukuku Konferansı sonucunda kabul edilen ve Türkiye’nin sözleşmenin kabulünde red oyu kullandığı “Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi” ne göre kıta sahanlığı kavramının hukuki tanımlaması şu şekildedir (Özman, 1984): KISIM VI KITA SAHANLIĞI Madde 76 Kıta sahanlığının tanımı (tamamı 10 paragraf olup burada ilk 4 paragraf verilmiştir) 1. Sahildar bir devletin kıta sahanlığı, karasularının ötesinde kıta sınırının dış eşiğine kadar veya bu eşik daha az bir mesafede ise karasularının ölçülmeğe başlandığı esas hatlardan itibaren 200 deniz mili mesafeye kadar olan kısımda, bu devletin kara ülkesinin doğal uzantısının üstünündeki denizaltı alanlarının deniz yatağı ve toprak altlarını içerir. 2. Kıta sahanlığı 4. ila 6, paragraflarda öngörülen sınırların ötesine uzanmayacaktır.
Uluslararası Deniz Hukuku çalışmalarında, ihtilaflı deniz alanlarının sınırlandırılmasında en çok ilgi gören ve taraftarı olan kriterlerden biri “Doğal Uzantı” (natural prolongation) kavramıdır. Bu kavram, günümüzde tam olarak kabul görmemiş olsa da, yerbilim verileri ile tanımlanan ve onlarla desteklenen bir anlamı ifade etmektedir. Ancak son yıllarda, Deniz Hukuku’nda oldukça önem kazanmıştır. Doğal uzantının anlamı, gelişimi ve değişimi süreci günümüzde devam etmektedir. Bu kavram uluslararası yargı kurumlarının resmen ele aldıkları kıta sahanlığı uyuşmazlıklarında, vardıkları kararlara zaman zaman yansımıştır. Bir çok ülke arasındaki kıta sahanlığı uyuşmazlıklarında bu kavram taraflar tarafından ortaya konmuş ve müzakerelere ışık tutmuştur. Çeşitli uyuşmazlık davalarında, yargı divanları tarafından, kıta sahanlığı hakkının temelde, doğal uzanımdan kaynaklanmakta olduğunu çok kesin bir şekilde dile getirilmişse de fiziksel unsurlar da (derinlik parametresi, genişlik, vd.,) asla göz ardı edilmemiştir (Şekil 1 ve 3). Doğal uzanım kavramını belirginleştirmesi amacını taşıyan kıta kenarı kavramına açıklık getirilmeğe çalışılmıştır.
5. EGE DENİZİ’NDE TÜRKİYE İLE YUNANİSTAN ARASINDA YAŞANAN KITA SAHANLIĞI SORUNU Ege Denizi kıta sahanlığı konusu, Türkiye ve Yunanistan ilişkilerini etkilemesi açısından yakın geçmişe sahiptir. Ege’de, 1960’ların başlarından itibaren Yunanistan’ın sismik araştırmalar ve petrol arama faaliyetleri yürütmesine karşın Türkiye’nin, 1 Kasım 1973 tarihinde, Ege’nin 27 bölgesinde TPAO’ya petrol arama izni vermesi, ilişkilerde yeni bir uyuşmazlığa yol açtı. Türkiye’nin, 6 Ağustos 1976 tarihinden itibaren MTA Sismik I gemisini (Şekil 4), Ege Denizi’ne göndererek sismik araştırmalara başlaması, Yunanistan’ın şiddetli tepkisine yol açtı.
3. Kıta kenarı sahildar devletin toprak kütlesinin su altındaki uzantısıdır; kıta kenarı, kıta sahanlığının, yamacının ve yüksekliğinin deniz yatağı ve toprak altından oluşur. Kıta kenarı ne sıradağları ile birlikte derin okyanus tabanlarını ve ne de bunların toprak altlarını içerir. 4. a). İşbu sözleşmenin amaçları uyarınca sahildar devlet, kıta kenarının dış eşiğini, eğer bu eşik, karasularının ölçülmeğe başladığı esas hatlardan itibaren 200 deniz milinin ötesine uzanıyorsa aşağıdaki esaslardan birine göre tesbit edecektir (Bu uygulama bu maddede ayrıntıları verilen deniz tabanının morfolojik yapısı ve mesafekeri göz önüne alınarak değerlendirilecektir).
4. DOĞAL UZANTI KAVRAMI Bu kavramın genel anlamı, kara ülkesinin deniz içerisinde devam eden uzantısının son sınırıdır. Doğal uzantı, kıta yamacı eteğinin alt sınırına karşılık gelmektedir (Şekil 3). Kıta yamacı
Şekil 4. MTA Sismik 1 Gemisi.
Yunanistan, BM Güvenlik Konseyi’ne başvurusunun yanı sıra, aynı gün, Uluslararası Adalet Divanı’na da başvurmuştu. Atina:
Ege Denizi’nin tektonik yapısı, Neojen’de başlamış olan yoğun bir fay tektoniği etkisi altında kalmıştır. Ege Denizi ve çevresinin bugünkü tektonik yapısı, Üst Kretase’den itibaren süregelen kompleks plaka hareketlerinin bir sonucudur (Şekil 7).
Diğer hükümetin izni olmadan ve bu davada Divan’ın kesin kararı olmaksızın Türkiye’nin araştırma izni ve ruhsat vermesinden; adalara bitişik bölgelerde veya anlaşmazlık konusu olan kıta sahanlığı bölgesinde her tür araştırma ve arama işlemlerinden kaçınılmasını,
artık kıyının morfolojik özelliklerinin, büyük ölçüde kaybettikleri, ancak anakara kütlelerinin Kuzey Ege’de DKD-BGB Orta Ege’de KB-GD eksenli çukurluk zonlarına kadar devam ettiklerini göstermektedir (Eryılmaz vd., 1998 a ve 1998 b; Eryılmaz ve Yücesoy-Eryılmaz, 1999). Bu alçalma ile deniz alanının büyük bir kısmı su dışına çıkmış, Anadolu ile Yunanistan arasında dar bir alanda deniz kalmış, iki anakara birbirlerine adeta birleşmiş bir şekilde görünüm kazanmış, Doğu Ege Adaları’nın büyük bir kısmı Anadolu anakarasının üzerinde yer aldığı görülmektedir.
Taraflar arasındaki barışçıl ilişkileri tehlikeye düşürebilecek daha ileri askeri önlem ve davranışlardan kaçınılmasını, öngören ihtiyati tedbir kararı alınmasını istedi. Türkiye ile Yunanistan arasındaki kıta sahanlığı sınırlandırılmasının özüne ilişkin iki tarafın görüşleri aşağıdaki gibidir;
Şekil 5. Doğu Akdeniz’in ve onun parçası olan Ege Deniz tabanının morfolojik yapısı (http://web.itu.edu.tr/~okay/indextr.html).
a) Yunanistan’ın Görüşü; Kıta sahanlığı sınırlandırılması konusunda Yunanistan’ın sürekli olarak başvurduğu ana iddiaları şunlar olmaktadır. I. Yunan Devletine ait adaların ve kıta ülkesinin siyasal ve ülkesel bir bütünlük, II. Adaların da kıta ülkeleri gibi kıta sahanlığına sahip olmaları, III.Türkiye ülkesi ile adalar arasındaki kıta sahanlığı sınırlandırmasının eşit uzaklık çizgisine göre yapılması gerektiği. b) Türkiye’nin Görüşü Ege’de kıta sahanlığı sınırlandırılması konusunda Türkiye’nin ileri sürdüğü görüşlerin en belli başlıları şunlardır: I. Kıta sahanlığı sınırlandırılması bir anlaşma ile gerçekleştirilmelidir. II. Kıta sahanlığı sınırlandırılmasında doğal uzantı esastır. Bir kıta ülkesinin doğal uzantısında yer alan adaların kendi adlarına göre kıta sahanlığı yoktur. III. Antlaşma yapıldığı zaman sınırlandırma hakça ilkelere göre yapılmalıdır. IV. Adalar özel durum oluşturmaktadır. Ege bir yarı kapalı deniz olup, buradaki kıta sahanlığı sınırlandırılması hakça ilkelere göre yapılır. V. Ege’de kıta sahanlığı sınırlandırılması öteki sorunlar gibi Lozan Antlaşması’nın kurduğu denge üzerine gerçekleştirilmelidir.
Ege Denizi’nin morfolojik özellikleri, okyanusal kabuğa sahip bir deniz tabanından farklıdır. Ege Denizi’ndeki sığ kesimler, bitişik oldukları anakaraların morfolojik karakterlerini taşımakta, onların su altında kalmış uzantıları görünümündedir. Ege Denizi’nde iki ülke anakaraları arasında doğal bir sınırın varlığı kesin olarak belirlenememiştir. Zira iki ülke arasında jeolojik bütünlük söz konusudur. Ege Denizi alanı çökmeye başlamadan önce iki ülke arasında yer alan kara parçası Anadolu’dan Yunan Anakarası’na devam eden jeolojik bütünlüğü ortaya koymaktadır. Ancak iki ülke arasında gerek kıta sahanlığı, gerekse doğal uzantıların saptanması açısından sınır olabilecek bir çizgisel yapı yada zonun tespiti, kıta sahanlığı sorununa ışık tutabilecektir.
Şekil 9. Deniz seviyesinin günümüzdekine göre 200 m alçalması durumunda Batı Anadolu’da deniz ve karaların konumu (Sarı renkli alanlar günümüzdeki kara alanlarını, turuncu renkli alanlar deniz seviyesinin 200 m alçalması durumunda oluşan yeni kara alanlarını, mavi renk ise deniz seviyesinin 200 m alçalması durumundaki deniz alanlarını göstermektedir (Eryılmaz, 1996)
Şekil 10. Deniz seviyesinin günümüzdekine göre 400 m alçalması durumunda Batı Anadolu’da deniz ve karaların konumu (Sarı renkli alanlar günümüzdeki kara alanlarını, turuncu renkli alanlar deniz seviyesinin 200 m alçalması durumunda oluşan yeni kara alanlarını, mavi renk ise deniz seviyesinin 200 m alçalması durumundaki deniz alanlarını göstermektedir (Eryılmaz, 1996)
Şekil 8. Ege Deniz tabanının zamanla çökmesi (Bu çöken alanı, Akdeniz’in suları istila ederek bugünkü Ege Denizi meydana gelmiştir).
Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK, orduya “ Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz’dir. İleri! “ komutasını verdiği halde Türk Ordusu Ege’ye gitmişti. Bunun sebebini İbrahim Artuç şöyle açıklar;
Ege’nin diğer kesimlerinde derinlik genel olarak 100-500 m arasında değişmektedir. Ege’deki çukurlukların kenarlarının dik eğimli yamaçlarla çevrili olması ve uzanımlarının doğrusal karakter göstermesi, bunların eğim atımlı normal faylarla geliştiğini işaret etmektedir.
“Yunanlılar, Akdeniz’in bu kısmına “Ege Denizi” adını takmışlar, bölgedeki Yunan egemenliğini ve haklarını belirtmek maksadıyla ısrarla Ege Denizi deyimini kullanmaya başlamışlardı. Mustafa Kemal Paşa, özellikle bu adı kabul etmediğini belirtmek için “Akdeniz” deyimini kullanmıştır” (Şekil 5).
Ege Denizi’nde deniz yüzeyinin günümüzdekine göre 200 m. alçalması halinde, Anadolu’nun batı kıyılarının genel karakterlerini aynen koruduğu görülmekte, Doğu Ege Denizi Adaları’ndan bazıları Batı Anadolu ile birleşmektedir (Eryılmaz, 1996; Eryılmaz, ve Yücesoy-Eryılmaz, 2001) (Şekil 9).
Ege Denizi’nin Jeolojisi ve Morfolojisi
Ege Bölgesi’nde gerilme sistemi içinde giderek alçalan ve kenarları normal faylarla sınırlı grabenlerle bloklu bir yapı kazanan bölge, Akdeniz’in suları ile istila edilerek bugünkü Ege Denizi meydana gelmiştir (Eryılmaz, ve Yücesoy-Eryılmaz, 2001) (Şekil 8).
Ege Denizi’nin, güncel su altı morfolojisi, kuzeyde Saroz Körfezi’nden başlayarak güneye doğru “S” biçiminde uzanan, tabanının derinliği yer yer 1000m’yi aşan derin çukurluklarla bölünmüş bir yapıya sahiptir (Küleli,vd., 1993; Eryılmaz 1996) (Şekil 6).
Atatürk’e göre “Ege”;
Ege Denizi, Anadolu Yarımadası ile Yunanistan Yarımadası arasında bulunan irili ufaklı 3000 kadar ada ve ada görünümündeki kara parçalarına da içine alan yarı kapalı bir denizdir.
Şekil 7. Ege Denizi ve Anadolu’nun fayları (Taymaz vd., 2007).
Deniz seviyesinin günümüze göre 400 m alçalmış durumunda (Eryılmaz, 1996; Eryılmaz, ve Yücesoy-Eryılmaz, 2001) (Şekil 10), Şekil 6. Ege Denizi’nin morfolojik yapısı ( Eryılmaz, 1996 )
Ege Denizi'nde kıta yamacı eteği kriter olarak kullanılması, tarafların menfaatlerine en uygun ve açık çözüm şekillerinden biridir. Jeolojik ve jeomorfolojik kriterler göz önüne alındığında Doğu Ege Denizi'nde bulunan ve Türkiye Anakarası kıyılarındaki irili ufaklı birçok ada, adacık ve kayalar Anadolu'nun doğal uzantısı üzerinde yer almaktadır. Bu nedenle doğal uzantı Türkiye için vazgeçilmez bir kriterdir. Ancak doğal uzantı kavramını savunurken aynı fikri Yunanistan'ın da savunduğunu, bu yönde karşıt görüş türetebileceklerini de göz ardı etmemek gerekir. Bu nedenle Ege Denizi'nde Anadolu'nun doğal uzantısı, Türk tezi açısından jeolojik, jeofizik ve jeomorfolojik veriler ile detaylı bir şekilde incelenmeğe ihtiyaç vardır. Ege Denizi’nde yer alan ve Yunanlıların tıpkı anakara gibi kıta sahanlığı, karasuyu vb. isteklerde bulundukları adalar, Akdeniz’in suları istila etmeden önce Batı Anadolu’nun yüksek dağlık kesimlerini oluştururken, aradaki vadiler ve alçak kesimler ile düzlük alanlar, suların istilası ile su altında kalmış, Anadolu’nun doğal bir parçasıdır. Bu nedenle Ege Denizi adalar kıta sahanlığı sınırlamasında adaların kıta sahanlığının olması mümkün değildir.
YARARLANILAN KAYNAKLAR Arpat, E., 1993: Doğal Uzanım kavramının bir deniz hukuku terimi olarak, doğuşu, gelişimi ve bu kavramın kıta sahanlığı sınırlandırılmasında günümüzdeki durumu, Mart 1987 ve Haziran 1993 tarihli raporlar, 23 sayfa, İstanbul. Doğan, E. ve Eryılmaz, M., 1994: Ege Denizi Kıta sahanlığı cansız kaynak potansiyeli ve Türkiye açısından önemi. İ.Ü. Deniz Bilimleri ve Coğrafya Enst.Bül. Sayı 11, 57-72, İstanbul. Erinç, S. ve Yücel, 1988: Ege Denizi, Türkiye ile komşu Ege Adaları, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü yayınları, 84, Seri:VII-Sayı:A.6, Ankara. Eryılmaz M., 1996: Ege Denizi’nde doğal uzantının saptanmasında kullanılan yerbilimleri kriterleri. Doktora Tezi. İ.Ü. Deniz Bil ve İşlet. Enstitüsü. İstanbul. Eylül-1996, 177 sayfa,İstanbul Eryılmaz, M., Doğan, E. ve Alpar B., 1998: Ege Denizi fay tektoniği ve çökel kalınlığı. Deniz jeolojisi, Türkiye deniz araştırmaları, workshopIV, 14-15 Mayıs, İstanbul Ü. 76-182, İstanbul Eryılmaz M. ve Yücesoy-Eryılmaz F., (1998); Kıt’a Sahanlığı-Doğal Uzantı Kavramları ve Ege Denizi’ndeki Kıt’a Sahanlığı Sorunu.
Türkiye’nin Kıyı ve Deniz alanları II. Ulusal Konferansı. Türkiye Kıyıları 98 Konferansı Bildiriler kitabı (ed.) E. Özhan. 22-25 Eylül 1998. ODTÜ, 737-748, Ankara. Eryılmaz M., Alpar B., Doğan E., Yüce H. and Yücesoy-Eryılmaz F., (1998) (a): Underwater morphology of the Aegean Sea and natural prolongation of the Anatolian mainland. Turkish Journal of Marine Sciences. 4. 61-74 Eryılmaz M., Alpar B., Doğan E., Yüce H. and Yücesoy-Eryılmaz F., (1998) (b): Underwater morphology of the Aegean sea and natural prolongation of the Anatolian mainland. Journal of the Black Sea / Mediterranean Environment International Journal of a Trimesterly International Publication of Earth, Marine, Environment and Engineering Sciences, ISSN: 1304-950 Eryılmaz M. ve Yücesoy-Eryılmaz F., (1999): Ege Denizi’nin tektonik yapısı. 52.Türkiye Jeoloji Kurultayı Bildiriler kitabı 10-12 Mayıs, s.358 Eryılmaz, M. ve Yücesoy-Eryılmaz F (2001); Ege Denizi’nin sualtı morfolojisi ve Anadolu’nun Doğu Ege Denizi’ndeki doğal uzantısı. Yerbilimleri (Geosound), Science and Technology Bulletin on Earth Science, Offical Publication of the Associtation Geological Engineering
and Mining Engineering of Çukurova University, Sayı 39, s117-132, ISSN 1019-1003, Aralık 2001, Adana. Kaapor, D.C. and Kerr, A.J., 1986; A Guide to maritime boudary delimitation, Toronto, Calgary, Vancouver, p: 123. Küleli, S., Eryılmaz, M. ve Yüce, H., (1993); Ege Denizi’nde Anadolu’nun doğal uzanımı, Türkiye Ulusal Jeodezi-Jeofizik Birliği Kurultayı (8-11 Haziran 1993), Kongre bildiri kitabı, s.3-20, Ankara Kürkçüoğlu, Ö. Ve Serin, N., (1986); Ege'de Deniz Sorunları Semineri, A.Ü., Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları,no: 552, Ankara. Okay, A., (2012); Türkiye’i çevreleyen denizler; Doğu Akdeniz ve Kıbrıs http://web.itu.edu. tr/~okay/indextr.html Özman, M. A., (1984): Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi, İstanbul Deniz Ticaret Odası, Yayın no:5, İstanbul. Taymaz, T, Yilmaz, Y. and Dilek, Y., (2007); The geodynamics of the Aegean and Anatolia: introduction. Geological Society, London, Special Publications, v.291; doi: 10.1144/SP291.1 p1-16.
Yrd. Doç. Dr. Şenay ÖZDEMİR GÜMÜŞ
Mersin Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü
Denizcilerin Gözüyle Mersin Kıyıları Antik dönemden beri var olan birçok önemli merkezi bünyesinde barındıran Mersin’e tarihin çeşitli dönemlerinde gelen ziyaretçiler bölgenin coğrafi-beşeri özellikleri ve bu iki unsurun ortaya koyduğu uygarlıklar hakkında bugün Mersin üzerine çalışana araştırmacıların da sıkça başvurdukları önemli gözlemler bıraktılar. Ancak gerek bu gözlemeler gerek bunlara dayalı olarak yapılan çalışmalar bize Mersin’i şehrin içinden, karadan anlattılar ve yeryüzü şekilleri, iklim, ürünler, yol ağları, limanlar, binalar, anıtlar, kaleler vb. yapı ve özellikleri genellikle kentin tarihçesi çerçevesinde gelişiminin izleri olarak okuyup yorumladılar. Hâlbuki aynı zamanda bir deniz kenti olan Mersin’in karasal mekânda sahip olduğu coğrafi-beşeri özellikleri denizcilik açısından da önemliydi ve denizde yolculuk yapanlar için anlamı farklı olan unsurlardı. Acaba Mersin’e denizden bakılacak olsa şehir bir denizci gözüyle nasıl görünürdü, denizcilik açısından bölgenin özellikleri nasıl bir önem ve anlam taşırdı? Bu çalışma bu soruyu Osmanlı
döneminde bölgeye denizden bakabilmiş iki önemli denizcinin günümüze bıraktığı kayıtlara dayanarak yanıtlamayı amaçlıyor. Aslında maalesef elimizde Mersin için bu türden denizcilere ait kayıtlar fazla değil ve biz de ulaşabildiğimiz iki önemli denizcinin çalışmasından faydalandık. Bu denizcilerden biri 16. yüzyılın ünlü Osmanlı denizcisi Piri Reis ve onun eseri Kitab-ı Bahriye, diğeri ise 19 yüzyıl başlarında Mersin kıyılarına dair önemli bilgiler içeren Karamanya adlı Kitabın yazarı İngiliz denizcisi Amiral Sir Francis Beaufort’dur. Bu sorunun yanıtı ise pek çok değişikliğin yaşandığı Osmanlı döneminde değil günümüz Mersin idari sınırları içerisinde ele alınacaktır.
Kitab- Bahriye ve Karamanya Kitab-ı Bahriye, Piri Reis’in batı Akdenizli denizciler tarafından geliştirilen portolan ve isolario geleneğine bağlı kalarak 1521 yılında tamamlayarak 1525 yılında da dö-
nemin padişahı Kanuni Sultan Süleyman’a sunduğu tüm Akdeniz kıyılarını kapsayan deniz kılavuzudur. Portolan, 13. yüzyılda Cenovalılar tarafından bulunan zamanla diğer Akdenizli denizci devletler tarafından geliştirilen ve limanların haritalarıyla birlikte bunlar hakkında açıklamaları içeren deniz kılavuzlarıdır. İlk örneklerine 15. yüzyılda rastlanan isolario ise harita çizimlerindeki bir takım üslup farklarına ek olarak ele alınan liman bölgesinin topografik yapısı, tarih ve benzeri açılardan daha fazla ayrıntı içermekteydi. Modern gemicilik teknolojisi öncesinde denizcilerin en önemli yardımcılarından olan bu kılavuzların klasik deniz haritalarından farklı yolculukları sırasında gemilerin demirleyebilecekleri liman yerleri, buralardaki hakim rüzgarlar, denizin derin veya sığ olması, gemilerin cins ve büyüklüklerine göre izlemeleri gereken rotalar, limanlar arasındaki mesafeler, o liman bölgesinde gemi veya denizcilerin hangi ihtiyaçlarının karşılanabileceği vb. denizcilikle ilgili temel özelliklerin belirtilmesi idi. Kısaca portolan ve isolario gibi haritalar kıyıların ve limanları denizcilik açısından özelliklerini çizili ve yazılı olarak aktarırdı. Piri Reis de Kitab-ı Bahriye adlı eserinin başında yaptığı deniz seferi sırasındaki gözlem ve edindiği bilgilere dayanarak Akdeniz’in kıyılarını ve adalarını, buralardaki yerleşim noktalarını, limanları açıkladığını belirtiyor. Kitab-ı Bahriye, bir taraftan belli bir liman bölgesinin haritasını çizerken diğer taraftan da çizili olarak verilen özellikleri yazılı olarak daha ayrıntılı bir şekilde tasvir etmiştir. Piri Reis, eserinin başında bu yolu izlemesini şöyle açıklıyor: “… Çünkü burada anlatılan meseleler, haritada gösterilemez. Son derece de özettir… onun gibi yerlerde bulunan kuyu ve adalardaki bayındır ve harap yerlerin, limanları, suların, denizde bulunan taşları ve sığ yerlerin, sözü edilen limanların hangi tarafında bulunduğu, hangi rüzgarlara uygun olup,
hangilerine uygun olmadığı, genişliği ve darlığı, ne kadar gemiyi barındırabileceği ve daha buna benzer pek çok hususlara harita içinde göstermek mümkün değildir.” Çünkü “bu bilgiler harita ilmi ile olmaz, açıklanmalıdır, bunlar pergele gelmez”. Böylece haritada gösterilemeyen, pergele gelmeyen bu özellikleri yazarak anlatan Piri Reis, denizcilerin görüp bilmedikleri, yabancı oldukları yerleri bile eserinde yazılanları uygulayarak kılavuzlara ihtiyaç duymayacakları ile eserinin önemini açıklamaya çalışıyor. Kitab-ı Bahriye’den sonra Mersin kıyılarına dair bilgi veren daha yakın tarihli bir diğer kaynağımız İngiliz Amirali Francis Beaufort Karamanya adlı eseri. Beaufort 19. yüzyılın başlarında İngiltere hükümeti tarafından güney Anadolu kıyılarının haritasını çizmek, bölgenin deniz ve denizcilik özelliklerini saptamak üzere görevlendirilmişti. Bu görevini yapmak üzere İngiltere Kraliyet Donanması’na ait bir firkateyn ile 1811-1812 yıllarında bulunduğu bölgede sadece kendisine verilen görev sınırlarının içinde kalmayarak Anadolu’nun güney kıyılarının tarihi coğrafyası arkeolojisi vb. konuları içeren birçok önemli bilgiyi de not aldı ve bunları birkaç yıl sonra (1817) bir kitap olarak bastı. Beaufort’un Karamanya adlı kitabı gerçekte bir deniz kılavuzu değil seyahatname türünde bir eserdir. Ancak bu seyahatnameyi hazırlayan kişinin çekirdekten yetişme bir denizci bir haritacı olması
esere yansıyor ve Karamanya güney Anadolu kıyılarının deniz ve denizciliğine dair özelliklerine bir deniz kılavuzu mantığı ve titizliği ile tanıtırken bir seyahatnameden çok bir deniz kılavuzu olma özelliği taşıyor. Nitekim Beaufort da eserinde kıyıların yapılarına dair ayrıntılı gözlemlerini aktarırken bunun amaçları arasında denizcilere uyarıda bulunmak olduğunu belirtiyor. Bu nedenle Beaufort ’un Piri Reis’ten nerdeyse 300 yıl sonrasına ait bir dönemde hazırladığı çalışması bizi iki farklı zaman diliminde iki usta denizcinin Mersin kıyılarına dair gözlemelerini karşılaştırabilme olanağını da veriyor. İki denizci arasındaki önemli bir zaman aralığına rağmen “denizcilere yardımcı olmak” ortak amacını taşıyan bu iki eserin Mersin kıyılarını içeren bölümlerini incelediğimizde bu ortak amacın izini taşır biçimde denizcilik ile ilgili olarak birçok noktada benzer açıklamalar yaptıkları görülmekte. Beaufort ile Piri Reis Mersin kıyılarını bir birlerine zıt istikamette anlatıyorlar. Beaufort ekibi ile birlikte batıdan doğuya doğru uzanan yolculukları sırasında Mersin kıyılarını anlatmaya Anamur ile başlarken Piri Reis ise doğudan batıya doğru bir rota üzerinden önce Tarsus ile başlıyor. Bu iki denizcinin kayırlarında yola çıkarak Mersin kıyılarının denizcilik açısından önemine dair açıklamalar iki ana başlıkta incelenebilir.
Seyir Bilgilerinde Kılavuzluk Gerek Piri Reis, gerekse Beaufort Mer-
sin limanlarına dair anlatımlarını önce bu limanların fiziksel tasviri ile başlatıyorlar. Piri Reis’in Kitab-ı Bahriyesinde bu tasvirler, karadaki araştırma ve gözlemlerini uzun uzun anlatan Beaufort’unkilere kıyasla daha özettir. Genel harları ile liman ve çevresindeki binalar, akarsu, göl, dağ v.b. unsurlar ve bunların birbirleri konumları tarif edilir. Nitekim Piri Reis’in amacı meraklı okuyucuya bölgeyi tanıtıcı bilgi vermekten çok kıyıda, limanlarda bulunan bu fiziksel unsurları gemilerin liman bölgesine giriş-çıkışlarındaki seyrüseferlerine yönlendirdiği birer işaret aracı olarak kullanacak olmasıdır. Örneğin, Kitab-ı Bahriye’de Tarsus, kısaca denizden 3 mil içeride bir kasaba olduğu, kasabanın önünde ancak sanların girebildiği bir ırmak ve bu ırmağın denize döküldüğü yerde de bir kule olduğu bilgileri ile tanıtılmaktadır. Liman bölgesinin fiziki tasvirinin ardından Piri Reis, gemileri bu liman hangi güzergâhı izleyerek girmeleri, nereye demir bırakabilecekleri konusunda bahsettiği Tarsus nehri (Kydnos) ve bunun önündeki kule aracılığı ile yönlendiriyor: bu ırmağın denize döküldüğü yerde bir kule vardır. Bu kuleye karşı altı kulaç suda demir atarlar, öyle yatarlar.” Tarsus’dan sonra Piri Reis’in batıya doğru yolculuğunda karşısında çıkan ilk önemli nokta Korikos. Eserde Görges olarak geçen bölgede harap bir kale, kalenin önünde bir liman, bu limanın da iki tarafında yine
harap binalar, buranın hemen karşısında yer alan adacıkta da bugün Kızkalesi olarak bildiğimi yine harap durumda bir kalenin olduğu belirtiliyor. Piri Reis, Korikos limanına girmek isteyen gemiler için hareket rotasını bu noktalar üzerinden şöyle tarif ediyor: “… O küçük adayı sol tarafa alıp, bu ada ile kalenin arasına demir atsınlar. Palamarı da küçük adaya bağlasınlar. Demiri poyraz yönünde on kulaç suya atıp, öyle yatsınlar. Eğer o küçük adanın boğasından geçerlerse, buranın derinliği on yedi karış sudur.” Piri Reis, Korikos Kalesinin nişanının ise kalenin üzerindeki dağ okluğunu belirtiyor. Buradan Silifke Kalesine olan mesafe 12 mildi. Silifke’nin örenleri 9 mil uzaklıktaki bir mesafeden gemiden kolayca görülebilmekteydi. Silifke’nin önünde güneye doğru denize uzanan Silifke Burnu kumlu ve sığ bir dip yapısına sahip olup, Kıbrıs’tan Karaman kıyılarına gelen gemilerin Karaman dağlarını batı tarafında sona erdikleri yerde gördükleri noktaydı. Silifke’ye 6 mil mesafede Akliman olarak adlandırılan yerde harap bir kale bulunmaktaydı. Buradan batıya doğru kıyıya 2 mil mesafedeki Dana Adası’na demirleyecek gemiler ise palamarı adaya bağlayarak, demiri yıldız tarafında derinliği 8 kulaç olan suya atmalıydılar. Bu bölgede kıyıya yakın mesafede bir diğer ada Küsüre Adası da iyi bir limandı. Beş Parmak bu limandan lodos yönünde10 mil mesafedeydi. Piri Reis’in “ ada gibi yumru
bir burun” olarak nitelediği Beş Parmak’ın her iki tarafı da gemiler açısından iyi bir demir yeriydi. Bu burnun karşısındaki Pırasa Adası arasında deniz derin olduğu için büyük gemilerin rahatlıklar geçebileceği bir güzergâhtı. Gilindire liman gün doğusu karşısında deniz kıyısındaki bir burnun üzerine harap bir kalenin önündeydi. Piri Reis’e göre burası bir limanda çok “limancık’tı” ve buraya ancak küçük gemiler girebilmekteydi. Piri Reis, Anamur ile Kilindere arasını boş bırakmış. Beaufort ise bu mesafe içindeki kuyuda yer alan Nagideos, Kızliman burnu gibi birkaç önemli noktadan kısaca bahsettikten sonra kıyının Kilindere’ye kadar dağınık ören yerleri ve birkaç kulübe içeren noktalardan başka bir özelliği olmaksızın devam ettiğini belirtiyor. Antik dönemde bölgenin önemli bir limanı denize doğru sarkmış bir burnun üzerinde kurulmuş olan Eski Anamur’dur. Piri Reis bu burnun aslında bir dağ olduğunu söylüyor ve bundan dolayı Anamur Kalesinin denizde uzaktan görülebilen iyi bir nişan olduğunu belirtiyor. Ancak bu kalenin çevresinde sadece gündoğusu tarafı gemiler için iyi bir demirleme yeridir. Piri Reis, barça cinsinden gemilerin demirlemesine uygun olan bu liman için kaptanları şöyle yönlendiriyor: “Bu yatakta pürmeçe ile yatılması gerektiği günlerde, palamarı kale tarafında bulunan kıyıya bağlarlar. Demiri gün doğusu tarafında yirmi kulaç suda denize atarlar. Barçaların yatmasına uygun bir limandır”.
Denizden biraz karaya doğru mesafede duran Yeni Anamur kalesi ise harap olup önünden bir ırmak akmaktadır: “Bu ırmağın karşısında denizde iyi demir atma yerleri vardır.” Piri Reis’in eserinde bahsetmediği, ancak Mersin kıyıları üzerindeki önemli bir yapı olan Mamuriye Kalesi ve çevresi hakkında yine ayrıntılı bir tasviri Beaufort veriyor. Osmanlı eline geçtikten sonra uzun bir süre harap bir halde kalan Mamuriye Kalesi ancak Kıbrıs Seferinin hazırlıkları sırasında tamir edilebildi. Bu kalenin yakınında Beaufort ve ekibi tarafından gözlemevi olarak kullanılan küçük bir kayalık/adacık vardı. Beaufort çok küçük olmasına rağmen üzerinde bazı yapıların izleri ve iki büyük sarnıç bulunduğunu belirttiği ve bu bölgede sıkça rastlanan bu tür adacıların bir karakol noktası olarak bölgede tarihinde taşıdıkları önemin bir izi olarak kabul ediyor. Kalediran ise Anamur’dan 15 mil mesafede bir körfezdi: “O körfezin için, gün batısı tarafı iyi demir arma yeridir. İçeride körfez içinde yirmi kulaç derinlikte yatarlar. Orada yatmayıp da daha içeri girerlerse, derinlik on kulaçtır. Yolculukları sırasında gemilerin karşılaşabilecekleri önemli bir tehlike deniz yüzeyine kadar yükselen sualtı kayaları, taş veya kum birikintisi ile oluşan sığlıklardır. Yüzeyde yolculuk yapanlar tarafından ancak yanına gelince fark edilebilecek kadar sualtında ancak geminin çarpabileceği yükseklikte olan bu yer yapılar gemilerin yaralanarak batmasına neden olabilirdi. Piri Reis Mersin sularında Silifke’den batıya doğru ilerleyen gemilerin bugünde dikkat etmesi gerek bu türden bir sualtı kayası hakkında bilgi veriyor. Silifke Burnunun karayel tarafında 6 mil mesafedeki Akliman (Taşucu)’daki harap kalenin lodos tarafında keşişlemeye karşı akan ırmağın batı tarafında dolaşınca karşılaşılan Dana Adasının karayel tarafında idi. Kıyılarda yer alan çeşitli unsuların seyrüseferde yönlendirme işaretleri olarak kullanılması aslında Akdeniz’de antikçağdan beri kullanılan temel denizcilik yöntemlerindendi. Bunun ardında Akdeniz’de deniz rotalarının antik dönemden geç ortaçağa kadar kıyı rotalarına bağlı olması yatmaktaydı. Seyir bilgilerinin ve seyir aletlerinin yetersizliği veya çoğu kez yokluğu, bu dönemin denizcilerini kıyıyı gözden kaybettikleri açık deniz yolculuklarına cesaret etmekten alıkoymuştu. Ancak 13. Yüzyıldan itibaren özellikle pusulanın denizcilikte kıyı rotalarına bağımlı olmaktan kurtuldu. Bu türden seyrüsefere yardımcı denizcilik
araçlarının henüz yeni yeni gelişmekte olduğu, ama istenilen kesinlikteki güvenilirliliğe sahip olamadığı dönemlerde Kitab-ı Bahriye’de olduğu gibi kıyılarda yer alan çeşitli unsurların birer işaret aracı olarak kullanılmaları gemilerin güvenli bir yolculuk yapabilmelerinde önemli bir yardımcı idi. Ancak denizcilik bilgi ve teknolojisinde Piri Reis’in dönemi ile karşılaştırıldığında çok önemli başarıların gerçekleştirilmiş olduğu 19. Yüzyılın ilk yarısına ait bazı örnekler bize kıyıların yer-yön bulma, konum tespiti için kullanılmasını sadece bu gelimlerle ilgili olmadığını gösteriyor. Bu konudaki birinci örneğimizde Beaufort, bugünkü Viranşehir’e denizden yaklaşırken önce Soli harabelerindeki sütunların görüş alanına girdiğini kaydediyor. İkinci örneğimiz ise 19. Yüzyılın ilk yarısında Mersin kakında bir çalışması olan Wiliam Burckhardt Barker’dan. Barker eserinde Mersin limanına gelen gemilerin buradaki Anciale (Çataltepe) Burnunun üstündeki tepede bulunan binaları işaret noktaları olarak kullandıkları bilgisini veriyor. Bu örneklerde de görüldüğü gibi kıyılarda yer alan yapıların denizcilikte birer işaret aracı olarak kullanımları sadece denizcili bilgi ve teknolojisindeki gelişmelerle ilgili olmayıp denizcilik geleneği içerisinde köklü bir şekilde yerleşmiş bir pratikti.
Deniz Yolculuklarında İhtiyaçların Karşılanması Ulaşılan liman uzun bir deniz yolculuğunu bitiren son nokta, gidilmesi veya dönülmesi hedeflenen liman olabileceği gibi asıl son noktaya ulaşmadan önce yolculuk rotasının üzerindeki ara noktalardan biri de olabilirdi. Özellikle bu son durumda liman devam edecek olan deniz yolculuğu için geminin ve personelin çeşitli ihtiyaçlarını karşılama fırsatı sunmaktaydı. Modern dönem öncesinde deniz yolculuklarının en önemli sorunlarından biri gemideki denizci ve yolcuların tüketecekleri besi maddelerinin ancak sınırlı miktarlarda bulundurulabilmesiydi. gemilerdeki saklama koşullarının yetersiz olması, gemlerin zaten sınırlı olan tonajlarının gıda maddeleri ile doldurulmak yerine ticari bir mal veya yolcu için ayrılmak istenmesi gibi nedenlerle ancak kısıtlı miktarda yüklenen bu maddelerin yemini için gemler sık sık karaya çıkmak zorunda kalıyorlardı. Mersin kıyılarında Piri Reis’in daha çok ana Limalar dışında kalan ara noktalardaki su kaynakları hakkında bilgi verdiği görülüyor. Örneğin Silifke açıklarındaki Dana Adası’nda içilebilecek nitelikte suları olan sarnıçlar vardı. Yine Beşparmak Burnunun
her iki tarafında da neresi kazılırsa kazılsın bir iki karış derinlikte tatlı su bulunabilirdi. Beaufort, Krikos ve Kızkalesi’ndeki sarnıçların varlığını haber verirken bu dönemde bunların içinde hala su olup olmadığını ise belirtmiyor. Lamas ve Pompeipolis arasındaki mesafede kıyılarda kabuklu deniz hayvanları, kuş yumurtaları ve çeşitli bitkilerin bulunduğunu kaydeden Beaufort ve ekibi Silifke’de de su ve benzeri ihtiyaçlarını karşılamak için karaya çıkıyorlar.
temini, sıkıntıların giderilmesi anlamını taşıyordu ki bu noktada da Mersin limanları yiyecek-içecek temini dışında fazla olanaklara sahip olarak görünmüyorlar. Kısaca Mersin örneğinden yola çıkarak “karanın görünmesi”nin sadece yolculuğun sonu anlamına gelmediğini tam aksine deniz yolculuklarının güvenli bir biçimde devam etmesini de sağladığını söyleyebiliriz.
Denizcilerin rotasını karaya yönelten ihtiyaçlar sadece beslenme ile ilgili değildi. Denizciler ve gemiler liman bölgesinin imkânları doğrultusunda sundukları çeşitli hizmetlerinde peşindeydiler. Bu hizmetler haber alma, denizci temini, gemide çıkan herhangi bir aksaklığı tamir için tersane hizmetleri vb.’dir.
Bu ihtiyaçlar doğrultusunda Mersin limanlarının olanaklarına bakıldığında Kitab-ı Bahriye’de sürekli tekrar eden çevrelerindeki harap, bakımsız kullanılmayan yapıların varlığı dışında Mersin limanları hakkında bir şey söylenmiyor. Özellikle Ege Denizi’ndeki ada ve anakara kıyılarındaki limanları tanıtırken çok ayrıntılı bilgiler veren Piri Reis’in Mersin limanları konusundaki sessizliğinin nedeni bu dönemde bölgenin Osmanlı Devleti’nin eline yeni geçmiş olması ile ilişkilendirilebilir. Nitekim Beaufort’un Karamanyası’nda Mersin limanları yaşayanları ve yapılarıyla daha hareketli yerler olarak karşımıza çıkıyor. Ancak bu hareketlilik abartılmamalıdır. Çünkü Beaufort çok az yaşayanı olan Kilinde Limanı’nın Kıbrıs’a giden kuryelerin gemiye bindikleri küçük ama rahat bir liman olduğu, Akliman’ın Silifke’nin limanı olarak hizmet ettiği, Tarsus’un limanı olan Kazanlı’da tahıl yükleyen küçük gemileri görmesi dışında bölge limanları ve olanakları hakkında fazla bilgi vermiyor.
Çelik, Şenol, (2000) İçel, Diyanet İslam Ansiklopedisi, , C. 2ı, İstanbul, sf. 450–455.
Soucek, Svat, (1992), "Islamic Charting in the Mediterranean", The History of Cartography - Cartography in the Traditional Islamic and South Asian Societes, V. II, Book One, (Ed. By. J. B. Harley and David Woodward), Chicago& London, sf. 263–292.
Piri Reis ve Beaufort’un gözlemlerinden yola çıkarak incelediğimiz Mersin örneğinde olduğu gibi kıyılar sahip oldukları özellikleri ile denizcilik açısından bazı ihtiyaçların pratik olarak karşılanması konusunda önemliydiler. Birinci olarak kıyılarda bulunan çeşitli yapılar güvenli bir seyir için denizcilere verilen yönlendirme talimatlarının dayandırıldığı işaret araçlarıydılar. Mersin kıyılarında bulunan dağ, nehir, kale… vb. yapılar da bu türden işaret araçları olarak denizcilik açısından önemliydiler. İkinci olarak karaya ulaşmak denizciler için yolculukları sırasında karşılaştıkları ihtiyaçların
Mersin Üniversitesi’nde İletişim Günleri Mersin Üniversitesi İletişim Fakültesi tarafından 6-8 Mart tarihleri arasında "İletişim Günleri" etkinliği düzenlendi. Bu yıl ilki gerçekleştirilen ve geleneksel hale getirilmesi planlanan etkinlikte medya ve sinema dünyasından önemli isimler konuk edildi.
Barker, William Burckhardt, (1853), Lares and Penates: Cilicia and its Governors, London, Ingram, Cooke, And Co. Beaufort, Francis, (2002), Karamanya, Suna-inan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma Enstitüsü, Antalya.
İnan, Afet, (1992), Piri Reis'in Hayatı Ve Eser/eri, Türk Tarih Kurumu, 4. Baskı, Ankara. Piri Reis, (1988), Kitab-ı Bahriye, C. I-IV, The Historical Research Fondation, İstanbul. Pryor, John H., (2004), Akdeniz'de Coğrafya, Teknoloji ve Savaş, Araplar, Bizanslılar, Batılılar ve Türkler, (Çev. Fusun_Tun9 Tayan9), Kitap Yayınevi, İstanbul. Renda, Günsel, (1992), " Representations of Towns in Otoman Sea Charts of the Sixteenth Century and Their Relation to Mediterranean Cartography", Soliman Le Magnifique Et Son Temps, (Ed. Gilles Veinstein), Paris, sf. 279–297. Sarıcaoğlu, Fikret, (2002), "Osmanlılarda Harita", Türkler Ansiklopedisi, C. 11, Ankara, sf. 303–312.
Soucek, Svat, (1995), "The Ottomans and Their Rivals, Galleys and Galleons, Portolan Charts and lsolarii," from his Piri Reis & Turkish Mapmaking After Columbus: The Khalili Portolan Atlas, Nour Foundation, sf. 10–33. The Oxford English-Turkish Dictonary, (1994),(Haz. Fahir İz-H.C. Hony), İnkilap Kitabevi, İstanbul, İkinci baskı.
ç gün süren etkinliğin açılış töreni 6 Mart Salı günü Prof. D. Uğur Oral Kültür Merkezi'nde yapıldı. Açılışa Mersin Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Suha Aydın, İletişim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ünsal Yetim, Mersin Deniz Ticaret Odası Başkanı Cihat Lokmanoğlu, Mersin Ticaret ve Sanayi Odası Meclis Başkanı Faik Burakgazi ve çok sayıda konuğun yanı sıra öğretim elemanları ve öğrenciler katıldı. Açılış töreninde bir konuşma yapan Prof. Dr. Ünsal Yetim, iletişimin giderek hayatın merkezine oturan bir hal aldığını, sanal ve kurgulanmış dünyanın gerçeklik haline geldiğini belirterek güç, sosyal değişme, ilerleme gibi her konuda bilimsel ve teknolojik devrimle birlikte iletişimin güçlendiğinde vurgu yaptı. Günümüz dünyasında medyanın etkisine de dikkat çeken Yetim, ‘İletişimin ve iletişim teknolojilerinin giderek daha fazla oranda, dünyayı biçimlendireceğini düşünüyorum. Bilimsel ve teknolojik yapı medyayı kışkırtıyor. Bu üç gün içinde tüm bu konular daha ayrıntılı olarak tartışılacak" dedi. Töreninin sonunda etkinliğe katkıda bulunan sponsor kuruluşlara birer teşekkür pla-
keti takdim edildi. Rektör Prof. Dr. Suha Aydın, İletişim Günleri etkinliğine katkılarından ötürü Mersin Deniz Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Cihat Lokmanoğlu’na da bir teşekkür plaketi sundu.
Açılış töreninin ardından Gazeteci-Yazar Yalçın Doğan tarafından "Son 30 Yılda Türk Medyası" başlıklı bir konferans verildi. Usta gazeteci basında teknolojik açıdan son 30 yılda müthiş bir değişim yaşandığına dikkat çekerek Özal döneminden itibaren teknolojiye yapılan ciddi yatırımların insana yapılmadığını ve sendikacılığın bu dönemde zayıflamaya başladığını söyledi. Televizyonların reklam payı ve raiting kaygısıyla haber anlayışına darbe vurduğunu ifade eden Doğan, haberlerin giderek magazinleştiğine ve gerçeklerden uzaklaştığını vurguladı. Doğan, ‘Televizyonculuk geldi, gazetecilikte mertlik bozuldu" dedi. İletişim Günleri etkinliği süresince Gazeteci Banu Güven, Galatasaray Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Özden Cankaya, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Murat Vural, Mersin Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Senem Duruel Erkılıç, Behzat Ç. film ekibinden Yönetmen Serdar Akar, Yazar-Senarist Emrah Serbes ve Oyuncu Erdal Beşikçioğlu öğrencilerle bilgi ve deneyimlerini paylaştılar.
Gemi Acenteliği Eğitim Semineri yapıldı Odamızda 26-31 Mart 2012 tarihleri arasında Gemi Acenteliği Eğitim Semineri düzenlendi. Seminerde dersler Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Deniz Ticareti Genel Müdürlüğü’nden Mikayil EROĞLU, Mersin Uluslararası Liman İşletmeciliği’nden Levent Sayılgan, Mersin Liman Başkanlığı’ndan Başkan Vekili Eyüp San, Şef Rüstem Akçay, Gemi Sörvey Uzmanı Murat Olkuner, MDTO Yönetim Kurulu Üyesi Özcan Barut, MDTO Hukuk Danışmanı Av. Orhan Gürsoy, Genel Sekreter Yardımcıları Kpt. Halil Delibaş ve Kpt. Mesut Öztürk, Meclis Üyeleri Burak Cemali Ülgün ve Korkmaz Çangır tarafından verildi.
Toplantıya, Akdeniz Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Ali Can Yamanyılmaz ve Yönetim Kurulu Üyesi Bülent Göktepeli, Türkiye Su Ürünleri Kooperatifleri Merkez Birliği (Sür-Koop) Genel Başkanı Ramazan Özkaya, Mersin Su Ürünleri Kooperatifleri Bölge Birliği Başkanı Hüseyin Beşkardeş, Hatay Su Ürünleri Kooperatifleri Bölge Birliği Başkanı Nihat Beyazıt, Adana Su Ürünleri Kooperatifleri Bölge Birliği Baş-
Acente ve Gemiye Verilen Hizmetler Olası İş ve İşlemler (Deniz Hukuku, Konişmento, Yük Eksikliği ve Fazlalığı, Gemi Mürettebatı ) Gemi Sertifikaları ve Örnekleri Navlun Sözleşmeleri ve Acentenin Navlun Sözleşmelerinden Doğan Sorumlulukları Sözleşme Örnekleri Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesi Mersin Limanı Yönetmeliği, Gemi Acentelik Hizmetleri Ücret Tarifesi, Acente ve Dokümantasyon, Acente ve Liman İşletmeleri, Acente ve Boğaz İdareleri, Çevre ve Denizleri Koruma Gemi Acenteleri Yönetmeliği, Gemi Acenteliği Eğitim Yönergesi, Acentelik ile İlgili Belli Başlı Mevzuat konu başlıklarında eğitim verildi. Gemi Acenteliği Eğitim Semineri sınavı ise 31 Mart günü gerçekleştirildi. Sınava katılan 22 kişinin 18’i başarılı olarak sertifika almaya hak kazandı.
MDTO’nun hedefinde çocuklar ve gençler var
Kuzeydoğu Akdeniz Balıkçıları AKİB'de Buluştu Mersin Su Ürünleri Kooperatifleri Birlik Başkanlığı tarafından, "Kuzeydoğu Akdeniz Balıkçılığının Sorunları” konulu bir toplantı gerçekleştirildi.
Toplam 31 kişinin katıldığı seminerde, Gemi Acentesi-Önemi ve Acentelik Kavramları, Liman Sahasında ve Gemide Acentelik Hizmeti Yürüten Gemi Acentesi Yetkili Personellerinin İş Güvenliği İçin Uyması Gereken Kurallar Sörvey Gemi Tanımı, Gemi ve Yük Tipleri Acente ve Otorite ( Resmi Makamlar) İlişkisi Liman-Gemi Güvenliği ve Gemi Denetimleri, IMDG Kod İşlemleri
Mersin Deniz Ticaret Odası (MDTO) Denizcilik ve Kabotaj Bayramı’nın 86. Yıl Kutlamaları çerçevesinde çocuklar ve gençler için bir dizi etkinlik düzenliyor.
Resim yarışmasına Mersin’deki ilköğretim okullarının 1.,2.,3.,4. ve 5. sınıflarında okuyan öğrenciler katılabilecekler. Kompozisyon yarışması ise 6.,7. ve 8. sınıf öğrencilerine yönelik olacak. Her iki yarışmanın birincisine mini bilgisayar (netbook) hediye edilecek.
MDTO, denizciliğin önemini erken yaşlarda aşılamak gerektiği düşüncesinden hareketle ilköğretim öğrencilerine yönelik ‘deniz’ temalı resim, kompozisyon ve fotoğraf yarışması düzenliyor. Hazırlıkları devam eden etkinliklerle çocuklarımıza ve gençlerimize ‘denize ve geleceklerine sahip çıkma bilinci’ kazandırmanın yanı sıra çocukların ve gençlerin yaratıcılıklarını ortaya çıkarmak hedefleniyor.
Mersin Fotoğraf Derneği’nin katkılarıyla gerçekleştirilecek deniz konulu fotoğraf yarışması ise ilköğretim düzeyinde (1. ve 2. kademe) eğitim gören tüm öğrencilere açık olacak. Değerlendirme 7-11 yaş ve 12-14 yaş grubu olmak üzere iki ayrı kategoride yapılacak ve her iki kategorinin birincisi fotoğraf makinesi ile ödüllendirilecek. Yarışmaların ödülleri Denizcilik ve Kabotaj Bayramı Kutlama Haftasında verilecek.
kanı Mithat Altunay, Mersin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü yetkilileri, Mersin Liman Başkanlığı yetkilileri, Çukurova ve Mersin Üniversitesi öğretim görevlileri ile Adana, Hatay ve Mersin'den çok sayıda balıkçı katıldı. Akdeniz Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Ali Can Yamanyılmaz'ın ev sahipliğinde gerçekleşen toplantıda açılış konuşması yapan Başkan Yamanyılmaz, "Sorunlarımızı tüm katılımcılarla masaya yatırıp, bu sorunlara el birliğiyle çözüm bulmak amacıyla buradayız. İnanıyorum ki bu toplantı önümüzü daha iyi görmemizi sağlayacak, tüm sorunlarımızı çözmek adına önemli bir başlangıç olacak” diye konuştu. Sorunların dile getirilmesinden önce ise, Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su Ürünleri Avlama Teknolojisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç.Dr. Gökhan Gökçe tarafından "Kuzeydoğu Akdeniz Balıkçılığı: Güncel Durum, Kullanılan Av Araçları ve Sorunları” ve Mersin Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su Ürünleri Avlama Teknolojisi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç.Dr. Hüseyin Özbilgin ise "Mersin Körfezi'nde Trol Balıkçılığı”na ilişkin yürüttükleri çalışmalar hakkında katılımcıları bilgilendirdi. Sunumların ardından, trollerde kare gözlü torba kullanımına geçiş, AIS cihazının 12m'den büyük tüm balıkçı teknelerinde zorunlu olması, Tuzla kanalı ve Deli Burun (Seyhan ırmağının denize döküldüğü) girişlerin yasaklanması, Anamur - Samandağ arasında Trol ve Gırgır yasağının aynı zamanda başlayıp bitmesi ve uzatma ağlarının sınırlandırılması ve T-D ruhsatlarında değişiklik yapılmasının engellenmesi gibi konuların tartışılarak çözüm önerileri dile getirildi.
Turizmde 2013 Hedefi Bir Proje İle Başladı Mersin Ticaret ve Sanayi Odası Eğitim ve Kalkınma Vakfı'nın (EKAV) Toroslar Belediyesi ortaklığında gerçekleştireceği “Turizmde Hedef 2013” projesi törenle başladı. Akdeniz Kız Teknik ve Meslek Lisesi’nde gerçekleştirilen törene Mersin Vali Yardımcısı Kadir Okatan, Mersin Ticaret ve Sanayi Odası Meclis Başkanı Faik Burakgazi, Yönetim Kurulu Başkanı Şerafettin Aşut, MTSO EKAV Başkanı İbrahim Kiper, EKAV Yönetim Kurulu Üyeleri ile kurum temsilcileri katıldı. Törenin açılış konuşmasını yapan MTSO EKAV Başkanı İbrahim Kiper, kursiyerlere; "İşinizi sevin, dersleri günü gününe takip edin. Derslere zamanında gelin. Yaptığınız işi önemseyin, çünkü siz önemlisiniz" dedi. Daha sonra kürsüye gelen MTSO Meclis Başkanı Faik Burakgazi yaptığı konuşmada, "Bu kursun devamında sizler de öneminizin farkına varacaksınız. Çünkü hepiniz önemlisiniz. Bu kurs sayesinde eve ekmek götüreceksiniz. Ekonomiye katma değer katacaksınız. Bu tarz projeleri başka kurumlar da gerçekleştirmeli" diye konuştu. Mersin Üniversitesi Turizm Otelcilik İşletmeciliği ve Yüksek Okulu Müdürü Prof. Dr. Celil Çakıcı ise Türkiye'de turizmle ilgili eğitim kurumlarının her
yıl mezun vermesine rağmen işverenlerin nitelikli eleman bulamamaktan şikayet ettiğini hatırlatarak, "Bu program bu eksikliğin giderilmesini sağlayacak" dedi. Mersin Vali Yardımcısı ve SODES Program Sorumlusu Kadir Okatan da Proje hakkında bilgi verdiği konuşmasında programın amacının göçle gelen nüfusun meslek kazandırılması olduğunu söyledi. Kalkınma Bakanlığı Sosyal Destek Projesi (SODES) kapsamında finanse edilen “Turizmde Hedef 2013” projesi ile 40 aşçı ve 50 servis elemanı yetiştirilmesi planlanıyor. Mersin Valiliği'nin koordinasyonluğunda MTSO EKAV tarafından yürütülecek, merkez Toroslar Belediyesi'nin de ortağı olduğu 90 kursiyer eğitimden geçecek. İlk etapta 45 kursiyerin teorik ve ardından pratik eğitim alacağı kurslar 2,5 ay sürecek. Projenin ikinci etap kurslarına ise 15 Haziran 2012 tarihinde başlanacak.
Mersin İle Valparaios Kenti Artık Kardeş Şehir Amerika ülkeleri arasında Türkiye Cumhuriyeti’ni ulusal anlamda ilk olarak tanıyan Şili Cumhuriyeti’nin Valparaios kenti ile Mersin, imzalanan protokol ile ‘Kardeş Şehir’ oldu.
KISA KENT HABERLERİ ile Mersin’in benzer yönleri olduğuna dikkat çekti. Her iki ilin de tarihi mekanlara sahip olduğuna işaret eden Castro, kentler arasındaki kardeşliğin ömür boyu sürmesini diledi. Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Macit Özcan ise bu anlaşmayla Mersin’in Almanya, Japonya ve Suriye’den sonra Amerika Kıtası’nda da kardeşi olduğunu belirterek, Büyükelçi Arancibia’ya Ahmet, Belediye Başkanı Castro’ya ise Mehmet ismini koyduğunu kaydetti. Konuşmaların ardından Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Macit Özcan ile Valparaiso Belediye Başkanı Jorge Castro tarafından ‘Kardeş Şehir İmza Protokolü’ imzalandı.
Mersin Üniversitesi Felsefe Çalıştayı’na Ev Sahipliği Yaptı UNESCO Türkiye Milli Komisyonu ve Mersin Üniversitesi'nin işbirliğiyle düzenlenen Yükseköğretimde Felsefe Eğitimi Çalıştayı Mersin Üniversitesi’nde gerçekleştirildi. “Yükseköğretimde Felsefe”, “Felsefe Bölümleri Dışında Felsefe Eğitimi” başlıklarının tartışıldığı çalıştaya, çeşitli üniversitelerin felsefe bölümlerinden akademisyenlerin yanı sıra Felsefe Kurumu Başkanı Prof. Dr. Ioanna Kuçuradi ile UNESCO Türkiye Milli Komisyonu'ndan Prof. Dr. Harun Tepe katıldı.
Hilton SA Oteli’nde gerçekleştirilen ‘Kardeş Şehir İmza Protokolü’ törenine Mersin Valisi Hasan Basri Güzeloğlu’nun yanı sıra Mersin Milletvekili Nebi Bozkurt, Aytuğ Atıcı, Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Macit Özcan ile il protokolü katıldı. Burada konuşan Vali Güzeloğlu hem Mersin hem de Valparaiso kentleri açısından tarihi bir günün yaşandığını belirtti. Mersin’in Akdeniz’in incisi olduğunu belirten Valimiz, Şili Cumhuriyeti’nin ise Atlantik’in elması olduğunu ifade ederek, “İki kentimizin kardeş şehir olmaları büyük önem taşımaktadır. Mesafeler ne kadar uzak olursa olsun, içtenlik ve sıcaklık birbirini çok güçlü bir şekilde buluyor ve kucaklaşıyor. Şili Cumhuriyeti, Türkiye Cumhuriyeti’ni kuruluşundan sonra ilk tanıyan Güney Amerika ülkesi olmasının yanı sıra, Türkiye Cumhuriyeti’nin 100’ncü kuruluş yıldönümüne giden yolda başlayan bu dostluğun, ekonomik, kültürel ilişkiler adına da büyük katkı sağlayacağına inanıyorum. Türkiye ile Şili arasında tesis edilen kardeşlik, iki ülke arasındaki ilk anlaşma olması nedeniyle ayrı bir değer taşıyor. Bugün başlayan kardeşlik süreci, her iki ülke ve her iki kente çok önemli kazanımlar taşıyacaktır” dedi. Şili Cumhuriyeti Ankara Büyükelçisi Jorge Arancibia da, “Kağıt üzerinde değil ruhumuzla kardeş olmalıyız. Neden Mersin’le kardeş şehir olmak istiyorsunuz?’ diye sorulursa, Türkiye’de kendimi evimde gibi hissediyorum cevabını verebilirim” şeklinde konuştu. Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Macit Özcan’ın Şili Cumhuriyeti Valparaiso Belediye Başkanı Jorge Castro ise Valparaiso
Çalıştayın açılışı, 30 Mart Cuma günü Prof. Dr. Uğur Oral Kültür Merkezi'nde Rektör Prof. Dr. Suha Aydın, Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Gürol Emekdaş’ın katılımıyla yapıldı. Açılışta biir konuşma yapan UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Yönetim Kurulu üyesi Prof. Dr. Harun Tepe, Komisyon'un kuruluşu ve görevleri ile ilgili bilgi verdi. Türkiye Felsefe Kurumu Başkanı Prof. Dr. Ioanna Kuçuradi ise, felsefe ile ilgili ilk toplantının 1975 yılında yapıldığını, o zaman sadece üç felsefe bölümünü bulunduğunu belirterek, "Geçen 37 yılda, altı toplantı yapıldı. Bugün geldiğimiz noktada felsefe bölümü sayısı 54, öğrencisi olan felsefe bölümü sayısı ise 40 oldu. Bu artış bir bakıma sevindirici, bir bakıma düşündürücü. Çünkü bu bölümlerin verdiği felsefe eğitiminin nitelikleri arasında önemli bir fark var. Özellikle araştırma görevlileri ve lisansüstü programlara giriş sınavlarında bu farkı görmek mümkün" diye konuştu. Çalıştayla, üniversitelerde verilen felsefe eğitimini mercek altına almayı planladıklarını dile getiren Prof. Dr. Kuçuradi, yükseköğretimin çeşitli alanlarında yapılan felsefe eğitimi, felsefe eğitiminde kalite sorunu ve felsefe bölümü mezunlarının istihdam sorununun tartışılacağını sözlerine ekledi. İki gün süren çalıştayda; "Felsefe Bölümlerinde Lisans Eğitimi", "Felsefe Bölümlerinde Yüksek Lisans Eğitimi", "Felsefe Bölümü Mezunlarının İstihdamı", "Hukuk ve İlahiyat Fakültelerinde Felsefe Eğitimi", "Eğitim ve Açıköğretim Fakültelerinde Felsefe Eğitimi" ile "Yükseköğretimde Kalite Çalışmaları ve Felsefe Eğitimi" başlıklı oturumlar yapıldı. Mersin Üniversitesi’nden Doç. Dr. Taşkıner Ketenci'nin girişim ve katkılarıyla gerçekleşen çalıştayda sunulan bildirilerin basılarak kitap haline getirileceği belirtildi.
Ç-151 Denize İndirildi
Dünya Denizcilik Üniversitesi İstanbul’u Ziyaret Etti Dünya Denizcilik Üniversitesi’nin saha çalışmaları kapsamında İstanbul’a gelen Dünya Denizcilik Üniversitesi Rektörü Björn Kjerfve ve beraberindeki öğrenci grubu denizcilik sektörünün önemli temsilcileri ile bir araya geldi.
Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nın ihtiyacı için NATO standartlarına ve askeri gemi inşa kurallarına uygun olarak inşa edilen “Ç-151” borda numaralı süratli amfibi gemisi (LCT) 9 Mart 2012 tarihinde Anadolu (ADİK) Tersanesinde yapılan törenle Deniz Kuvvetleri envanterine girdi. Türk Deniz Kuvvetleri Komutanlığı için inşa edilecek 8 adet süratli amfibi gemi (LCT) serisinin ilki olan Ç-151’in denize indirilişi nedeniyle yapılan törene Milli Savunma Bakan Yardımcısı Kemal Yardımcı, Savunma Sanayi Müsteşarı Murad Bayar, kuvvet komutanları, proje tedarikçi ve alt yüklenici firmaların yöneticileri, Anadolu Tersanesi Yönetim Kurulu Başkanı M. Faruk Ürkmez katıldı. Düzenlenen törende konuşan Milli Savunma Bakan Yardımcısı Kemal Yardımcı, ''Ç-151''in, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin etkinliği ve caydırıcılığının artırılmasına önemli katkı sağlayacağını belirtti. Askeri gemi projelerinin tersaneler için bir nevi ''can suyu'' olduğunu söyleyen Yardımcı, ''Bu gemilerin Silahlı Kuvvetler referans gösterilerek dünyaya satılacağına inancım sonsuzdur'' dedi. Savunma Sanayi Müsteşarı Murad Bayar ise savunma sanayisinde dışa bağımlılığı azaltma konusunda en hızlı ilerlemeyi denizcilik alanında kaydettiklerini ifade ederek, 'Bugün Tuzla'da 5 tersanede 2 milyar dolardan fazla projemiz yürüyor' dedi. Bayar, ''Tersanelerden bu ürünleri uluslararası pazara çıkarmalarını bekliyoruz. Yoksa benzer gemileri Deniz Kuvvetleri tersanelerinde pekala yapabiliyorduk. Teknolojiye hakim olalım, tasarım geliş-
sin, ürün hakkı bizde olsun ve özel sektör ihracatını yapsın istiyoruz. Tersanelerimiz bir proje bizden aldıkları zaman bir projeyi de ihraç edecekler. Ondan sonra bize gelecekler” şeklinde konuştu. Anadolu Tersanesi Yönetim Kurulu Başkanı Faruk Ürkmez ise Ç-151’i dünyada kendisinden çok bahsedilecek olan, sınıfının en mükemmel ve en süratli gemisi olarak niteledi. Geminin tamamen milli imkanlarla ve Türkiye'den mühendis ve işçilerle dizayn edildiğini kaydeden Ürkmez, çalışmaların mevcut tecrübelerine yeni bir boyut ve çalışma alışkanlığı kazandırdığını, en yüksek seviyede kaliteli ürünler ortaya çıkarmaya başladıklarını belirtti. Proje ihalesini kazanmalarının ardından tersanelerini askeri gemi inşası için baştan aşağıya yeniden organize ettiklerini
ifade eden Ürkmez, bundan sonraki hedeflerinin dünyaya açılarak milli teknolojinin ihraç edilmesi olduğunu söyledi. Konuşmaların ardından Deniz Kuvvetleri Komutanı adına Tuğamiral Ahmet Çakır, hizmete giriş ve kuruluşa alınış belgesi ve komutan flandrasını gemi komutanına teslim etti. Gemi komutanının ant içmesinin ardından gemi personeli gemiye sevk edildi.
En Hızlı Çıkarma Gemisi Ç-151 Teslimi yapılan ''Ç-151'', 2. Dünya Savaşı sonrası inşa edilen, sınıfındaki en yüksek sürate ve en yüksek kapasiteye sahip gemi olma özelliği taşıyor. Boyu 80, genişliği 11 metre olan gemi, sahip olduğu tekne formuyla geleneksel formdaki gemilere göre ortalama 8-10 knots daha yüksek hız yapabiliyor. Ç-151, dolu yükle 18,5 knots, boşken 20 knots hız yapabiliyor. Sadece ana makine gibi birkaç ekipmanının yurt dışından temin edildiği belirtilen geminin yüzde 75'i yerli üretim. Hızlı kapak atma imkanına sahip süratli amfibi gemiler (LCT), tank, amfibi tabur ve araçların transferini sağlamakta önemli bir rol oynuyor ve gerekli hallerde insani yardım ve afet kurtarma ve tahliye harekatlarında da kullanılabiliyor. 2009 yılında başlayan Amfibi Gemisi Projesi, sekiz LCT(tank çıkarma aracı) ile (uzak mesafelere güç aktarımı yapabilen, hava imkan ve kabiliyeti olan, geniş hacmi ile araç ve insanların da barınabileceği) 2 adet de LST’nin (tank çıkarma gemisi) inşasını kapsıyor. Diğer gemilerin 2012 yılı içinde teslim edilmesi planlanıyor.
Bir hafta süren program kapsamında Kjerfve ve beraberindeki heyet Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, Türk Loydu, İstanbul Teknik Üniversitesi Denizcilik Fakültesi, Piri Reis Üniversitesi, İMEAK Deniz Ticaret Odası, İDO, Kıran Tersanesi ve Ambarlı Limanı’nı gezdi. Yine program kapsamında Dünya Denizcilik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Björn Kjerfve Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Binali Yıldırım, Milli Savunma Bakanı İsmet Yılmaz ve YÖK Başkanı Prof. Dr. Gökhan Çetinsaya’yı makamlarında ziyaret etti.
Dünya Denizcilik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr.Bjorn Kjerfve, ailesi ve bir grup yüksek lisans öğrencisi ile birlikte Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Binali Yıldırım’ın misafiri olarak İstanbul’a geldi.
İstanbul, Dünya Denizcilerini Ağırlayacak
Bir yandan Türk denizcilik sektörünü daha iyi tanıma imkanı bulan grup üyeleri, diğer yandan İstanbul’un tarihi ve turistik yerlerini gezdiler. Program Bakan Binali Yıldırım ve Müsteşar Yardımcısı Suat Hayri Aka tarafından heyet onuruna verilen akşam yemeği ile son buldu. Yemekte bir konuşma yapan Kjerfve, kendisi ve öğrencileri adına Bakan Binali Yıldırım’a, Suat Hayri Aka’ya ve bakanlık uzmanlarına ayrı ayrı teşekkür etti. Semazen ve halk oyunları eşliğinde keyifli anlar yaşayan misafirlere muhtelif hediyeler takdim edildi. (Vira Haber)
Zehirli Balıklar Kıyılarımıza Ulaştı
Dünya brokerleri ve çalıştıkları armatör, yük sahipleri, acente ve bunlara bağlı sektörün tüm organlarından oluşan 1.400 dolayında dünya denizcisi, 29 Haziran’da Haliç Kongre Merkezi’nde düzenlenecek Bosphorus 2012 Geleneksel Akşam Yemeği’nin ilki için bir araya geliyor.
Balıkçılar arasında Lagocephalus Sceleratus adıyla bilinen ve çok sayıda türü bulunan zehirli balık, Akdeniz’de yakalandı.
Benzerleri Almanya, Yunanistan ve İtalya’da yapılan ve tüm dünyada büyük ses getiren etkinlik, Türkiye Gemi Brokerleri Derneği tarafından bu yıl ilk kez organize ediliyor.
Mersinli balıkçılar da bu zehirli balığın başka bir türünü yakalamıştı. Kurbağa balığı adını verdikleri bu balığın Akdeniz’de diğer balıkları da yediğini söyleyen Mersinli balıkçılar, ‘’Denizdeki canavar’’ dedikleri kurbağa balıkları yüzünden ağlarının boş kalmasından yakınırken, uzmanlar, bu balıklardan kurtulmanın tek çaresini, kurbağa balığıyla beslenen avcı balıklarda görüyor. Avını son derece hızlı bir şekilde yakalayabilen kurbağa balıklarının Mersin’deki balıkçılığı kötü şekilde etkilemesinden çekiniliyor.
Bosphorus 2012 kapsamında Osmanlı lezzetlerinden oluşan yemek, Vals, Senfonik & Vals Dans, Show ve Eğlence Orkestrası’nın müzik programıyla davetlilerin hoş bir akşam geçirmeleri sağlanacak. Sınırlı katılımın ve ilginin yoğunluğu sebebi ile, konu ile ilgili firma ve şahısların bir an önce dernekle temasa geçmesi öneriliyor. (Vira Haber)
Tropikal bölgelerde yaşayan bu balıklar; genellikle Atlantik ve Pasifik Okyanuslarının sıcak bölümlerinde görülüyor. Diğer bir adı Gümüş olan bu zehirli balıkların, deniz suyunun ısınmasıyla birlikte Kızıldeniz’e ve Akdeniz’e geçtiği tahmin ediliyor. Zehirli balıklar şimdi ülkemiz sahillerinde de görülüyor. Çok yüksek oranda zehir taşıyan Lagocephalus Sceleratus, temasla bile dokunanı zehirleyebiliyor. Yenilmesi durumunda; karaciğer rahatsızlıkları, üreme organları sorunları, felç ve solunum yetmezliğine neden olan La-
gocephalus Sceleratus, ölümcül olabiliyor.
Meksika Körfezindeki Felekatin Faturası Belli Oldu BP şirketi, 2010 yılında Meksika Körfezi’nde meydana gelen çevre felaketinde zarar gören davacılarla anlaşmaya vardı. BBC’nin haberine göre BP, felaket yüzünden yaşamları ve sağlıkları etkilenen, aralarında balıkçılar, çevre sakinleri ve temizleme görevlilerinin de bulunduğu yaklaşık 100 bin davacıyla 7,8 milyar dolarlık anlaşma yapıldığı duyurdu. Anlaşma ABD, eyalet yönetimleri ve sondaj şirketlerinin BP’den tazminat taleplerini içermiyor. Meksika Körfezi’ndeki Deepwater Horizon petrol platformunda Nisan 2010’da meydana gelen patlamada 11 işçi yaşamını yitirmiş, 4 milyon varil petrol çevreye akmıştı. Petrol kuyusu, patlamadan 85 gün sonra, mil-
yonlarca varil petrolün çevreye yayılmasından ardından ancak durdurulabilmiş ve Eylül ayında ise tamamen kapatılmıştı. BP, anlaşmayla ödenecek paranın bir süre önce kurulan 20 milyar dolarlık tazminat fonundan karşılanacağını açıkladı. BP’yle ilgili dava, anlaşmanın ardından ertelendi. ABD Başkanı Barack Obama, olayı ABD’nin karşı karşıya kaldığı en büyük çevre felaketi olarak nitelendirmişti.
GRÖNLAND BUZ KATMANININ GELECEĞİ BELLİ OLDU Kuzey yarımküredeki en büyük buz kütlesini oluşturan Grönland Buz Katmanı›nın geleceği bilgisayar ortamında canlandırdı ve özellikle sahil şehirlerinde oturanlar açısından hiç de iyi olmadığı ortaya çıktı. Almanya'nın Potsdam kentinde bulunan İklim Araştırmaları Enstitüsü'nün (PİK) Madrit Complutense Üniversitesi ile işbirliğiyle yaptığı araştırmaya göre, Grönland'daki buz katmanı tahmin edilenden daha hızlı eriyor.
bulması halinde ise Grönland Buz Katmanı 2 bin yıl içinde deniz seviyesini ciddi ölçüde artıran bir faktöre dönüşecek.
Kuzey yarıküredeki en büyük buz kütlesini oluşturan Grönland Buz Katmanı'nın kalınlığı 3 bin metreyi aşıyor. Buz tabakasının iklim değişikliğinin bir sonucu olarak erimesi, deniz seviyesinin metrelerce yükselerek sahil bölgelerinin sular altında kalmasına neden olacak."Nature Climate Change" isimli bilimsel dergide yayımlanan araştırma sonuçlarına göre, Grönland buz tabakasının erimesinden dünya çapında milyonlarca kişi etkilenecek. Mevcut ısı artışı, sanayi devrimi öncesine kıyasla yüzde 0,8'i buluyor. Uzmanlar, uluslararası anlaşmalarla artış seviyesini 2 derecede tutmaya çalışıyor. Potsdam İklim Araştırmaları Enstitüsü'nün (PİK) yeni bir simülasyon (canlandırma) yazılımıyla hazırladığı Grönland araştırması, çeşitli senaryolar üzerinde duruyor. Buna göre, sıcaklık artışının 2 derecede tutulması halinde bile Grönland 50 bin yıl içinde eriyecek. Artışın 8 dereceyi
MART 2012 ması, korsanların ulaştıkları başarıya ve Akdeniz’de ne kadar serbest ve cüretkar hareket edebildiklerine ilişkin önemli bir kriterdir 12.
Doç.Dr. Murat DURUKAN Mersin Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü
Antikçağ’da Akdeniz’de Ticaret ve Korsanlık M.Ö. 2 ve 1. yy.’larda oldukça güçlenmiş olan Kilikia korsanlarının hangi coğrafyada konuşlanmış olduğu uzun zamandır üzerinde tartışılan konulardan biridir. Bu makale, korsanların yayılım alanı hakkındaki görüşleri yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Günümüzde genel kabul gören anlayışa göre korsanların merkezi, yoğun olarak Lykia, Pamphylia kıyılarıdır. Korakesion kentinin bulunduğu Batı Dağlık Kilikia bölgesi de korsanların önemli merkezleri arasındadır. Orta ve Doğu Dağlık Kilikia bölgesi ise bu yayılımın dışında tutulmakta, farklı yazarlar tarafından, korsanlık faaliyetlerinin Pamphylia’nın, Anemurium’un veya Kalykadnos’un (Göksu Nehri) doğusuna taşınmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Oysa Strabon’un bazı aktarımları, Doğu Dağlık Kilikia bölgesinde de korsanların varlığına işaret etmektedir. Nitekim korsanların ve korsanlığın aktif bir yapısı vardır. Gelişme döneminde, büyüyen bir yayılım alanına sahiptirler. Roma’nın hamleleri sonucunda ise korsanların yayılım alanının değiştiği ve küçüldüğü anlaşılmaktadır. Bu nedenle korsanların bütün dönemler boyunca aynı sınırlar içinde kaldıkları gibi bir kanıya kapılmak hatalara yol açacaktır. Bu makale, literatürde ilk kez, M.Ö. 1. yy.’ın 2. çeyreğinde, korsanların SilifkeErdemli arasında kalan bölgede aktif oldukları tezini savunmaktadır.
Bu çalışmada M.Ö. 2. yy. sonlarından itibaren zirveye ulaşan ve M.Ö. 67 yılında Pompeius tarafından son verilen korsanlığın Doğu Akdeniz’deki yayılım alanı ve korsanların neler yaptıkları ele alınacaktır. M.Ö. 2 ve 1. yy.’ların süper gücü Roma’dır. Akdeniz’in doğusunda ise İskender’in generalleri tarafından kurulmuş olan Hellenistik krallıklar güçten düşmüş, Roma’nın uydusu olarak veya Roma’nın kontrolü altında yaşamaya devam etmektedir. Bu dönemde Kilikia bölgesinde bir karmaşa söz konusudur. Siyasi güçler arasındaki kavgalar nedeniyle, Dağlık Kilikia hiçbir devletin kontrolü altında değildir ve bir otorite boşluğu bulunmaktadır. Akdeniz’in korsanları da burada toplanmaktadır. Bu nedenle Kilikialıların imajı konusunda antik yazarların bazı aktarımları oldukça çarpıcıdır. Örneğin Lukianos, "Kilikialılar soygun, Fenikeliler ticaret, Mısırlılar tarım yapar" diyerek Kilikia imajının antik dönemde nasıl algılandığını net biçimde vurgulamıştır 5. Özellikle M.Ö. 2. yy. ortalarından sonra Kilikia korsanları olarak tanımlanan çetelerin, Roma’ya giden buğdayın önünü kesip Roma’yı aç bırakabilecek pozisyona gelmiş olmaları, ne denli güçlenmiş olduklarının göstergesidir. Ayrıca bu dönemde süper güç olan Roma’lıların hiç bir faaliyet için denize açılamadıkları aktarılmaktadır. Ticaretin yılın büyük bö-
Bu kadar güçlenmiş olan bir topluluğun hangi coğrafyada konuşlanmış olduğu ise, üzerinde tartışılan konulardan biridir. Günümüzde genel kabul gören anlayışa göre korsanların merkezi, yoğun olarak Lykia, Pamphylia kıyılarıdır. Korakesion kentinin bulunduğu Batı Dağlık Kilikia bölgesi de korsanların önemli merkezleri arasındadır. Orta ve Doğu Dağlık Kilikia bölgesi ise bu yayılımın dışında tutulmakta, farklı yazarlar tarafından, korsanlık faaliyetlerinin Pamphylia’nın, Anemurium’un veya Kalykadnos’un doğusuna taşınmaması
Korsanlar ve korsanlık durağan bir yapıya sahip değildir. Gelişme döneminde, büyüyen bir yayılım alanına sahiptirler. Roma’nın farklı tarihlerde yaptığı hamleler sonucunda ise korsanların yayılım alanının değiştiği ve küçüldüğü anlaşılmaktadır. Bu nedenle korsanların bütün dönemler boyunca aynı sınırlar içinde kaldıkları gibi bir kanıya kapılmak hatalara yol açacaktır.
Savaşların ve Roma’nın baskı politikası sonucunda giderek büyüyen ekonomik problemlerin, Anadolu’daki pek çok halk gibi Orta ve Doğu Dağlık Kilikia halkını da Roma’ya karşı isyan noktasına getirmiş olduğunu tahmin etmek zor değildir . Hellenistik dönemde paralı askerlik yapan ancak Hellenistik krallıkların giderek zayıflaması sonucu bu seçenekten de yoksun kalan Dağlık Kilikia halkı, Roma’nın Anadolu’ya yerleşmesi sonrasında yeni bir seçim yapmaya zorlanmıştır. Dolayısıyla, korsanlara karşı koyabilecek hiçbir gücün bulunmadığı geç Hellenistik evrede, Orta ve Doğu Dağlık Kilikia halklarının korsanlarla işbirliği yapmaması için hiçbir neden görünmemektedir.
Bu noktada tartışma konusu olan husus, Erdemli-Silifke arasındaki Olba Krallığının korsanlarla nasıl bir ilişkisi olduğudur. Nitekim bugüne kadar korsanlık konusunu çalışmış olan tarihçiler Olba Krallığının korsanlıkla herhangi bir bağlantısı olduğuna dair tek bir kelime yaz-
lümünde durması; askeri sevkiyatın bile korsanların denize daha az çıktığı kış aylarında yapılıyor olması; hatta doğu eyaletleri ile Roma’nın ilişkilerin kopma noktasına gelmiş olması, korsanların ne kadar güçlendiklerini anlatan diğer çarpıcı göstergelerdir 6. Korsanlar bu süreçte Akdeniz ve Ege’de 400 kadar kenti ele geçirmişler ya da yağmalamışlardır 7. Plutarchos’a göre korsanların sayıları 20.000’i bulmuştur. Bu korsanların ailelerini de hesaba katarsak yaklaşık 50.000 üyeli bir örgütten söz etmek gerekecektir. Ayrıca korsanlık, zenginlerin de üyesi olduğu şerefli bir meslek halini almıştır 8. Kilikia’lı korsanların dış güçlere karşı bir eşkıya ya da korsan topluluğundan ziyade, askeri yapılanmaya gitmiş bir devlete benzediği, birbirlerini tanımasalar da destekledikleri vurgulanmaktadır 9. Hatta en büyük eğlencelerinin, bazen aristokrat, bazen de sıradan Romalıları kaçırmak olduğu anlatılmaktadır 10. Kaçırılan Romalılardan bir tanesinin Iulius Caesar olması durumun vahametini anlatması açısından önemlidir 11. Ayrıca korsanların, ünlü Romalı kumandan Scipio Aemilianus’un, Liternum’da deniz kıyısında bulunan villasının önüne demirleyip, kendisine zarar vermeye değil sadece tanışmaya geldiklerini söylemelerine dair bir anekdotun bulun-
Apemea ve Öncesi
Bunun yanı sıra korsanların, kendilerinden olmayanlara acımasızca davrandıkları, kendilerinden olanlarla dayanışma içinde oldukları, tanımasalar bile, sadece korsanlık yaptıkları için ekonomik ya da askeri açıdan birbirlerini destekledikleri bilinmektedir . Bu gerekçelerle, korsanların doğu sınırının Pamphylia, Anemurium veya Kalykadnos (Göksu Nehri) civarında olması gerektiği şeklindeki öneriler dayanaksız kalmaktadır.
Korsanlığın Ortaya Çıkışı ve Dağlık Kilikia Halklarının Tutumu M.Ö. 2. yy.’ın sonuna doğru, Roma, korsan saldırılarının başlıca hedefi halini almış 13 ve Akdeniz’in doğusunda güvenli alan kalmamıştır 14. Korsanların yeni hedef olarak Roma’yı belirlemesi son derece önemli bir dönüm noktasıdır ve bu durum, Roma’nın halktan topladığı ağır vergiler ile Roma’lı idarecilerin Anadolu halkına uyguladıkları baskı rejiminden kaynaklanmıştır. Ayrıca bu tutum, korsanlarla birlikte pek çok Anadolu halkının Pontus Kralı Mithridates'in çevresinde Roma'ya karşı birleşmesinde önemli rol oynamıştır 15. M.Ö. 139 yılında Seleukos kralı Antiochos VII ile Diodotos Tryphon’un örgütlediği korsanlar arasında yapılan savaşta Seleukosların galip gelmesi 16, bu devletin hala yeterince güçlü olduğunu anlatmaktadır. Bu olay, M.Ö. 139 yıllarında, Seleukosların kontrolü altında olan Olba krallığında değil ancak bu krallığın batısında kalan denetimsiz alanda korsanlık faaliyetlerinin organize biçimde sürdüğünü 17 ve Olbalıların resmi olarak Seleukoslardan bağımsız hareket etmesinin zor olduğunu göstermektedir. Daha sonra, M.Ö. 95-94 yıllarında Seleukeia’da veya Elaiussa'da Seleukos sikkelerinin basılmış olması da Olba bölgesinin hala Seleukoslarla ilişki içinde bulunduğunun işaretidir 18 Seleukosların M.Ö. 90'lı yılların sonuna doğru Dağlık Kilikia’da etkinliklerini kaybetmeye başladıkları 19 ve hatta M.Ö. 83 yılında Armenia kralı Tigranes tarafından Seleukos devletinin tamamen pasifize edildiği görülmektedir 20. Aynı tarihlerde Dağlık Kilikia’da Roma’nın da etkili bir denetimi söz konusu değildir. Bu manzara, M.Ö. 90 yıllarından itibaren, Olba
bölgesinin de dahil olduğu Dağlık Kilikia bölgesinde ciddi bir otorite boşluğuna işaret etmektedir. Nitekim Orta Dağlık Kilikia’da da M.Ö. 2. yy. ortalarından itibaren arkeolojik veriler son bulmakta, Nagidos ve Kelenderis gibi kentler karanlığa gömülmektedir. Aynı manzara Olba bölgesinde M.Ö. 1. yy. başlarında ortaya çıkmaktadır. Görkemli bir geçmişin ardından ortaya çıkan bu boşluk dönemi, tüm bölgede yaşanan ciddi problemlerin, biraz gecikmeli olarak, Olba bölgesine kadar yansımış olduğuna işaret etmektedir. Kısacası M.Ö. 90 yıllarından M.Ö. 67 yılına kadar geçen zaman diliminde, korsanlığın yayılımı konusunda bazı ipuçları bulunmakla birlikte, bu hareketli dönemi tatmin edici ölçüde aydınlatmak mümkün olamamıştır. Bu belirsizlik ortamında, M.Ö. 78-75 yıllarında Servilius Vatia’nın başarılı Isauria seferi gerçekleşmiştir. Seferin Isauria odaklı olması, korsanların kendi amaçları doğrultusunda Isauria’dan besleniyor olabileceğini düşündürmektedir 21. Esas belirsizlik ise bu başarılı seferin ardından korsanların nereye sığındıkları ya da saklandıkları konusunda ortaya çıkmaktadır. Bu evrede korsanların batıya çekildikleri ve ana üslerini Girit’e taşıdıkları bilinmektedir22. Ancak aynı süreçte, Anadolu’nun güney kıyılarında ve özellikle Olba bölgesinde idareyi korsanların ele geçirdiği yönünde bir bilgi bulunmaktadır 23. Bu durum son derece olasıdır çünkü Servilius Vatia’nın seferinin ardından, Kilikia Tracheia’da kalıcı bir huzur ortamı sağlanamamış ve korsanlık devam etmiştir 24.
Son Döneminde Korsanlığın Yayılım Alanı M.Ö. 75 yılından Pompeius’un seferine kadar geçen sekiz yılda Kilikia Tracheia’daki korsanların durumunu aydınlatabilecek en önemli ipuçlarına Olba rahip krallığında rastlanmaktadır. Aslında M.Ö. 2. yy. sonlarından itibaren Olba Rahip Krallığının tarihi bulanıktır. Buna paralel olarak, korsanlarla ilgili kapsamlı bir çalışma yapmış olan Ormerod, özellikle Diodotos Tryphon’un ölümünden sonraki 35 yıl boyunca korsanlık aktiviteleri hakkında çok az bilgi bulunduğu ve Servilius Vatia’nın operasyonunda Kilikia Tracheia’ya girdiğine işaret edecek de-
lillerin yetersiz olduğu yönünde görüş belirtmiştir 25. Bu yorum, sonraki araştırmacıları da etkilemiş ve Orta Dağlık Kilikia ile Olba bölgesinin hiçbir dönemde korsanlarla ilişkisi olmadığı şeklinde algılanır olmuştur 26. Oysa Olba bölgesinde korsanlığın, Servilius Vatia'nın seferinden sonra ortaya çıktığı yönünde işaretler bulunmaktadır. Ayrıntı olarak düşünülebilecek bu dönemde korsanlığın yayılım alanının net olarak belirlenmesi, bölgenin ve tüm Akdeniz’in tarihi için önem taşımaktadır. Kısacası Servilius Vatia'nın seferinden sonra korsanlığın durumunu bu yönüyle de değerlendirmek gerekir. Isauria bölgesi konum olarak orta Dağlık Kilikia'nın kuzeyinde yer almaktadır. Bu bölgede yaşayan insanların ne denli tehlikeli oldukları Servilus Vatia'nın seferinden ve çeşitli tarihi kaynakların tasvirlerinden bilinmektedir 27. Sadece bu bağlamda konuya yaklaşıldığında bile Olba ve Orta Dağlık Kilikia bölgesindeki "kimi toplulukların" korsanlarla bağlantısı olma ihtimali vardır. Çünkü korsanlar Ege ve Akdeniz kıyılarında 400 civarında kenti yağmalayıp bazılarını ele geçirmişlerdi 28. Bu kadar güçlenmiş olan bir topluluğun, merkezlerine en yakın coğrafyanın halkı ile temas etmediğini düşünmek gerçekçi olmayacaktır. Bu nedenle Korakesion ve Isauria'ya son derece yakın olan orta ve doğu Dağlık Kilikia'daki yerleşimlerde, korsanlara katılan bir kitlenin bulunma olasılığı son derece yüksektir. Nitekim bu dönemde korsanlık son derece şerefli bir meslek olarak algılanmakta ve kaos ortamı nedeniyle zor günler geçiren Kilikia’lı denizciler için oldukça cazip fırsatlar sunmaktadır. Ayrıca unutulmaması gereken bir konu da, korsanlığın bu denli büyümesinin temel sebeplerinden biri, Seleukos donanmasının Apamea Anlaşması hükümlerince ortadan kaldırılmış bulunması ve korsanlığın, daha önce Seleukos suları olarak adlandırılan denizlerde filizlenmiş olmasıdır. Bu alanın Kilikia Pedias karasularından başlayıp zaman içinde Lykia'ya kadar uzandığı ve orta Dağlık Kilikia bölgesi ile Olba yöresinin bu denetimsiz alanın ortasında kaldığı görülmektedir 29. Roma kuvvetlerinin Sulla idaresinde Anadolu'ya yerleşmesinin ardından bir de Roma’nın vergi toplamak için
Korsanların Kaçış Rotası
Anadolu'da takındığı katı tutumunun eklenmesi, zaten Anadolu genelinde bir Roma düşmanlığı ortaya çıkarmıştı 31. Bu durum, orta ve doğu Dağlık Kilikia halklarının bir bölümünün korsanlarla işbirliğine gitmiş olma ihtimalini güçlendiren diğer bir sebeptir. Bu dönemde Romalılar; hem korsanların, hem Pontus devletinin ve hem de pek çok Anadolu kentinin ortak düşmanıydı 32. İtalya’da başlayan iç savaş sebebiyle Roma’nın Anadolu’da zayıflaması; Seleukos devletinin yıkımın eşiğine gelmesi; Pontus devletinin Roma’nın despot tutumu karşısında bir kurtarıcı olarak ortaya çıkması ve Pontus devleti ile Kilikia korsanlarının ittifak yapmaları aynı döneme rastlamaktadır 33. Ayrıca yine bu dönemde korsan lideri Zeniketes, Doğu Lykia ve Batı Pamphylia’da krallığını ilan etmiştir 34. Bütün bu geliş-
meler sonucunda, denetimsiz bir bölge haline gelmiş olan Orta Dağlık Kilikia ve Olba bölgesi halklarının korsanlara cephe alması, onlara katılmaması ya da onlardan bağımsız hareket etmesi oldukça güç görünmektedir 35. Aynı dönemde Sulla, Servilius Vatia ve Lucullus gibi generallerin, Pamphylia, Lykia, Lykaonia, Pisidia, Kapadokia ve hatta Phrigia'da, Pontus ve müttefiklerine karşı giriştikleri mücadelelerde ciddi başarılar elde ettiği bilinmektedir 36. Bu süreçte Olympos, Phaselis ve Termessos gibi önemli kentler Roma'nın eline geçmiş 37 ve bu gelişmeler karşısında bir Pamphylia kenti olan Syedra, korsanlara karşı olduğunu beyan eden bir yazıt kaleme almıştır. 38 Roma’nın bu başarıları sonucunda ortaya çıkan sorulardan biri, daha önce
Olympos, Phaselis, Korakesion ve çevresini merkez edinmiş olan korsanların, bu bozgunlar sonrasında (Girit dışında) nereye yerleşmiş olabilecekleridir? Servilius Vatia'nın başarılı seferinden sonra bile 39, Roma ile Pontus arasındaki savaşlar Anadolu içlerinde devam ederken, aynı süreçte korsanların da varlıklarını devam ettirdikleri ve güney kıyılarında Roma için hala bir tehdit unsuru olarak tehlike yarattıkları bilinmektedir 40. Dağlık Kilikia'nın neresinde üslendikleri ise tespit edilememektedir. Ancak Strabon'un korsanlarla ilgili aktarımları arasında, Olba bölgesinde korsan faaliyetlerinin bulunduğuna ilişkin bilgilerin olması, Servilius Vatia’nın seferinden sonra korsanların (en azından bir kısmının) nerede üslendiklerine ve Olba halkının bir kısmının Dağlık Kilikia korsanları ile yakınlaştığına, hatta birlikte hareket etmiş olduğuna dair ipucu vermektedir.
Olba Rahip Krallığının Korsanlar Tarafından Ele Geçirildiğine Dair Belgeler Özellikle Rahip Krallığın başkenti Olba’dan söz ederken Strabon’un aktardığı bir anekdot son derece ilginçtir 41: “…Kyinda ve Soli’nin yukarısında dağlık ülkede, içinde Teukros oğlu Aias’ın kurduğu Zeus tapınağı bulunan Olba kenti vardır. Bu tapınağın baş rahibi Kilikia Tracheia’nın hükümdarı oldu. Sonra ülke sayısız tiranlar tarafından ele geçirildi ve korsanlar örgütlendi. Bunların yok edilmesinden sonra bu ülkeye Teukros’un ülkesi ve rahiplerinin çoğuna da Teukros veya Aias adı verildi. Fakat tiranlardan biri olan Ksenophanes’in kızı Aba, evlilik yoluyla bu aileye girdi. Babası daha önce muhafız kılığında imparatorluğu ele
geçirmişti…” Eğer bu pasajda anlatılanların tümü hayal ürünü değilse, Olba Rahip Krallığının başkenti, M.Ö. 1. yy. ilk çeyreği civarında ciddi bir kaos içine sürüklenmiştir 42. Bu pasajı kısaca yorumlamak gerekirse; Aba’nın babası Ksenophanes’in olasılıkla bir darbe yaptığı ve yönetimi ele geçirdiği görülmektedir. Aynı Ksenophanes tiranlardan biri olarak tanımlanmakta ve tiranların da korsanları örgütlediği ifade edilmektedir. Tiran ve korsanların yok edilip, resmi idarecilerin tekrar başa geçmesinin ardından, Aba’nın evlilik yoluyla hanedana dahil olduğu anlaşılmaktadır 43. Strabon aynı pasajında, nazik davranışları nedeniyle Marcus Antonius ve Kleopatra tarafından Prenses Aba’nın ödüllendirildiğini ve Olba bölgesinin Aba’ya bağışlandığını da bildirmektedir 44.
Geçen yüzyılın başında, Olba Rahip Krallığının idaresini ele geçirmiş olan bazı tiranların varlığını kanıtlayan epigrafik belgeler bulunmuştur 45. Dolayısıyla Strabon’un bu konuda verdiği bilgilerin gerçek olduğu ve bir senaryo üretmediği anlaşılmaktadır. Yine Strabon, Olba bölgesinde yer alan Elaiussa Sebaste kentinden söz ederken, bu coğrafyanın korsanlık faaliyetleri için ne denli uygun olduğunu, Romalıların adaleti sağlamak için Romalı valiler yerine, bölgenin krallar tarafından yönetilmesine karar verdiklerini uzun uzun anlatmaktadır 46. Bir başka pasajında ise: “Romalıların, korsanlığın yönetim yetersizliğinden olduğuna karar verdiklerini ve korsanlığın bulunduğu bölgede Seleukos Nikator'dan itibaren tahta veraseten geçen idarecileri bu haktan yoksun bırakmaya utandıklarını” vurgulamaktadır47.
Strabon’un bu son ifadesinde Seleukos Nikator'un adının geçmesi büyük önem taşımaktadır. Çünkü Strabon bu kralın ismini vererek Dağlık Kilikia'da özellikle Seleukosların etki alanında bulunan topraklara dikkat çekmek istemektedir, aksi taktirde bu kralın adı yerine rahatlıkla bir başka kriter kullanabilirdi. Dağlık Kilikia bölgesinde Seleukos Nikator'dan itibaren kesintisiz olarak Seleukos devletinin elinde kalan tek toprak parçası, Olba Rahip Krallığına ait olan “doğu Dağlık Kilikia”dır. Dolayısıyla tahta veraseten geçen idareciler de Olba Rahip Krallarıdır. Bu rahip krallar Seleukos devletine bağlı olarak, yarı bağımsız bir statüde ülkelerini yönetmekteydi48. Görüldüğü gibi Strabon ısrarla Olba bölgesindeki korsanlık faaliyetlerine işaret etmektedir ve bu açıdan bakıldığında Olba bölgesinin korsanlıkla ilişkisi giderek aydınlanmaktadır. Özellikle Aba’nın babası Ksenophanes’in bir tiran olarak Olba tahtını ele geçirmesi ve korsanlarla işbirliği yapması, Aba’nın olası yaşı dikkate alındığında, M.Ö. 80-70 civarına rastlamaktadır 49. Bu tarihler, Servilius Vatia'nın Lykia, Pamphylia ve Isauria'ya yaptığı başarılı seferle örtüşmektedir (M.Ö. 78-74). Servilius Vatia’nın seferinin sonunda korsanlar başarısızlığa uğramış, sayıca azalmış, topraklarını kaybetmiş ve kalanlar da Roma ordusunun önünden kaçmıştır 50. Bu noktada kritik iki soru ortaya çıkmaktadır: 1. Korsanların kalan kısmı tümüyle Girit’e mi gitmiştir? 2. Olba bölgesinde, aynı tarihlerde ortaya çıkan Ksenophanes isimli tiranın bunlarla bir ilgisi var mıdır, yoksa bu bir tesadüf müdür?
Bu arada, M.Ö. 1. yy. ilk çeyreği içinde, Olba Rahip Krallığında bir başka gelişme daha meydana gelmiştir. Seleukos hanedanının son üyelerinden olan Philip I ve oğlu Philip II Olba topraklarına sığınmış ve bir süre burada yaşamışlardır 51. Bu durum Olba Rahip Krallığı ile Seleukos devleti arasındaki ilişkinin devam ettiğine işaret etse de, Seleukos devletinin Olba üzerindeki hegemonyası artık sona ermişti. Nitekim önce Armenialılar ve sonra da Romalılar ovalık Kilikia’ya girmişler ve Seleukosların Dağlık Kilikia ile bağlantısını koparmışlardı 52. Ancak Philip I ve oğlu Philip II’nin Olba Rahip Kral-
larına sığınmaları ve burada uzun zaman yaşamış olmaları, olasılıkla buradaki resmi idare ile aralarında eskiye dayanan güçlü dostluk bağlarının var olmasından kaynaklanmaktadır 53. Sürgün hayatı yaşayan Philip I ve Philip II’nin Olba Rahip Krallığı’na sığınmış olması, Olba’nın bu yıllarda güçlü ve güvenli bir bölge olduğu konusunda da ipucu vermektedir. Birbirinden kopuk gibi görünse de, Strabon'un Olba’da ortaya çıkan tiranlarla ilgili anlattıkları ve özellikle Philip II'nin Olba bölgesinde bulunduğuna ilişkin bilgi veren epigrafik ve tarihi belgeler, bu bölgedeki gelişmeleri aydınlatacak en ciddi ve birbirini tamamlayan kanıtlardır. Konunun en dikkat çekici yönü, Philip II dönemine ait olan epigrafik belgelerde, Strabon’un tiranlar ve korsanla ilgili anlattıklarını destekleyen bilgiler bulunmasıdır. Philip II dönemine ait bilgiler ve Olba bölgesinde bulunan arkeolojik belgeler ışığında, Olba bölgesinin korsanlarla olan ilişkisi aydınlanmaya başlamaktadır. İlk önemli bilgi, Philip II'nin Romalıların desteği ve göz yummasıyla M.Ö. 67 yılında Seleukos tahtına oturmuş olmasıdır 54. Bu durum, Roma ile Philip II arasındaki iyi ilişkilere işaret etmektedir. İkinci bilgi, Strabon tarafından aktarılan, Dağlık Kilikia'daki krallıkların yerel idarecilere emanet edilmiş olduğu bilgisidir. Bu konu, Olba Rahip Krallığının resmi olarak yerel yöneticilere devredilmiş olması açısından önem taşır. Üçüncü önemli bilgi, Strabon'un, Olba’da tiranların ortaya çıktığı konusundaki aktarımıdır. Buna göre: Olba bölgesindeki resmi idare tiranlar tarafından devrilip yönetime el konulmuş ve bu tiranlar korsanlığı örgütlemiştir. Dördüncü ve en önemli ipucu ise, Olba Rahip Krallığının tiranlar tarafından ele geçirilmiş olduğunu ve daha sonra bunların tasfiye edildiğini kanıtlayan yazıtların bulunmuş olmasıdır. Yazıtların birinde, Olba bölgesinde uzun süre yaşayan Philip II'nin Roma dostu olduğuna ilişkin ifadesi bulunmakta 55 ve Hermias isimli bir şahsın, Olba bölgesindeki bir tiranı ortadan kaldırdığı anlatılmaktadır 56. Bu yazıtta Philip II’nin Roma dostu ola-
rak tanımlanması önemli bir noktadır. Bu dostluk yalnız Philip’in prestiji için değil, aynı zamanda korsanlara karşı yürütülen mücadelede, Olba bölgesindeki tiranlara karşı, Roma’nın Philip ve çevresinden yararlanmış olduğunu ima etmesi açısından da önem taşır. Ayrıca bu yazıtı, “Roma dostu Philip II’nin, Olba’lı rahipler ve taraftarlarıyla işbirliği yaptığı ve bu işbirliği sonucunda tiranların ortadan kaldırıldığı” şeklinde okumak da mümkündür. Bu durum, Olba’daki Rahip Kralların da Roma ile dost olduğuna ve üçlü bir ittifak ilişkisine işaret eder. Ayrıca, hem resmi idareye hem de Roma’ya düşman olan tiranların ve yönettikleri gücün varlığı da bu yazıtla kanıtlanır. Aynı yazıtın sonunda Hermias, Philip tarafından (masa arkadaşı) olarak onurlandırılmıştır 57. İlişkinin bu kadar samimi boyuta taşınması, Philip’in Hermias’a verdiği desteğin ve yapılan işin öneminin de göstergesidir. Anlaşıldığı üzere, Philip II’nin Olba bölgesinde oldukça saygın bir pozisyonu bulunmaktadır 58. Olba bölgesindeki kaos ortamı ve Philip II’nin Olba bölgesindeki prestiji dikkate alındığında, bu dönemde Roma’ya en yararlı müttefiklerden birinin Seleukos devleti olduğu ortaya çıkmaktadır. Olba bölgesinde bulunan bir diğer yazıtta da, Rahip Kral Ksenophanes, Hermias'ı mertliğinden dolayı onurlandırmaktadır 59. Bu yazıtta anılan Hermias’ın babasının adı yine Memmis olarak vurgulandığı için, bir önceki yazıtta geçen Hermias ile özdeş olmalıdır. Her iki yazıttaki yaklaşımlara bakarak, Hermias’ın rahip krala çok yakın bir kişi olduğunu düşünmek mümkündür 60. Hermias, iktidarı zorla elinde tutan tiranı ortadan kaldırarak, hem Philip II'yi, hem de Olba Rahip Kralı Ksenophanes'i tatmin etmiştir. Keil-Wilhelm’in yayınladıkları 62-63 numaralı yazıtlar ve Strabon’un aktarımları dikkate alındığında; iktidarı darbe yoluyla ele geçiren ve aynı zamanda Aba’nın babası olan tiranın adıyla, rahipler sülalesine mensup birçok kralın adının aynı olduğu anlaşılmaktadır: Ksenophanes. Bir başka deyişle, bir isim benzerliği söz konusudur. Aba’nın babası olan tiran Ksenophanes hakkında ayrıntı bulun-
masa da, Strabon’un aktarımlarından, bu şahsın hanedan mensubu olduğu sonucuna ulaşmak pek mümkün görünmemektedir61. Ayrıca Hermias tarafından ortadan kaldırılan tiranın adı; bu zaman zarfında kaç tiranın ortaya çıktığı ve tiranlar döneminde Olba’da yaşanan gelişmeler hakkında da ayrıntı bulunmamaktadır. Aynı dönemdeki olayların anlaşılmasına ışık tutan bir başka yazıtta ise, Olba Rahip Kralı Ksenophanes (kralların dostu) olarak tanımlanmaktadır 62. Keil ve Wilhelm bu yazıtta sözü edilen kralların Philip I ve Philip II olduğunu düşünmektedir. Bu düşünceyi destekleyen en önemli kanıt da, rahip kral Ksenophanes ile II. Philip’in, ortak çıkarlar doğrultusunda aynı kişiyi onurlandırmış olmalarıdır. Sıralanan olayların aynı dönemde birbiri ardına meydana gelmiş olmasını, bir tesadüfler zinciri olarak yorumlamak zordur. Öncelikle, Servilius Vatia’nın korsanlara karşı Lykia, Pamphylia, Isauria bölgelerine düzenlemiş olduğu seferin
hemen ardından, Olba bölgesinde tiran ve korsanların ortaya çıkmış olması ilginçtir. Çünkü Servilius Vatia çok sayıda korsan ve haydudu ortadan kaldırmış olmasına rağmen, onun önünden kaçanların sayısı da az değildir. Lykia, Pamphylia, Isauria bölgeleri bu seferin ardından ciddi biçimde korsanlardan temizlenmiştir. Kaçan korsanların ana merkez üssü Girit’e taşınmış olmakla birlikte, Olba Rahip Krallığının tiranların eline geçmesi de aynı döneme rastlamaktadır. Bu gelişmeler birbiriyle ilişkili olsa da olmasa da, Olba bölgesinde korsanlıkla ilişkili ciddi bir potansiyelin var olduğu, antik kaynakların aktardıklarından ve ele geçen epigrafik belgelerden net olarak anlaşılmaktadır. Ayrıca yönetimin tiranların eline geçmiş olması ve korsanların örgütlenmesi, Olba bölgesi ve çevresinde oluşan otorite boşluğunun ulaştığı noktayı göstermesi açısından da önem taşır. Dolayısıyla bu süreç, Seleukosların ve Roma’nın bölgedeki acizliğini anlatmakla birlikte, korsanlık için uygun koşulların ortaya çıktığına da işaret etmektedir. Tarihi bilgiler ve ele geçen yazıtlar, Olba bölgesindeki tiranlara ve dolayısıyla korsanlara karşı Roma'nın izlemiş olabilece-
ği siyaset hakkında da ipucu vermektedir. Roma, "olasılıkla", Philip II'nin Olba bölgesindeki etkin pozisyonundan yararlanmak için onunla işbirliğine gitmiştir. Nitekim M.Ö. 67’de, Kilikia prokonsülü Marcius Rex’in Antiochea’ya resmi bir ziyaret gerçekleştirdiği ve çok görkemli bir saray ile çok görkemli bir circus inşaatını finanse ettiği konusunda bilgiler bulunmaktadır 63. Bu kaotik döneme ait başka örneği olmayan bu ölçüdeki inşaat faaliyetlerinin Roma tarafından neden finanse edilmiş olabileceğini yorumlayan araştırmacılar, bazı farklı önerilerde bulunmuşlardır. Kimi araştırmacılar, Kilikia korsanlarına karşı bir işbirliği teklif etmek üzere bu ziyaretin gerçekleştirildiğini düşünürken, Philip II’nin tahta çıkışı nedeniyle yapılmış bir iyi niyet ziyareti olduğunu iddia eden kaynaklar da bulunmaktadır 64.Ancak, içinde bulundukları M.Ö. 67 yılı dikkate alındığında, korsanlara karşı bir anlaşma yapıldığı önerisi daha olası görünmektedir65. Bu tarih, Pompeius’un korsanlara karşı düzenlediği ünlü seferinin de tarihidir. Roma, bu tarihte, politik ve askeri mis-
yonu sona ermiş olan Seleukos devletini kolaylıkla ortadan kaldıracak güce sahipken, kendisine finansal ve idari anlamda problem yaratacak olan bu coğrafyayı şimdilik bünyesine katmamıştır. Philip’in korsanlara karşı kullanılabilecek bir özelliği olduğunu anlayan Roma, diplomatik bir yöntem izleyerek Philip II ile işbirliği yapmayı tercih etmiştir. Philip’in bu önemli özelliği, bölgedeki prestiji ve yerel güçler üzerindeki yaptırım gücü olmalıdır 66. Bu işbirliği sayesinde Roma, koruyucu ve dost maskesini takarak, hem müttefiklerine olumlu mesajlar vermiş67, hem de korsanların Akdeniz’in en doğusundaki faaliyetlerinin önüne geçmiştir. Olba bölgesinde yaşanan gelişmeler de Philip II’nin iktidar dönemine rastladığı için, Marcius Rex ile Philip II arasındaki işbirliğinin, Olba bölgesindeki korsanlık faaliyetlerini de kapsadığı düşünülebilir. Nitekim “Roma dostu Philip” 68 Olba bölgesinde ele geçen yazıttan anlaşıldığı üzere, tiranların ve korsanların yok edilmesinde önemli bir rol oynamıştır. Bu rolün niteliği konusunda pek fazla bilgi yoktur. Askeri, finansal ya da lojistik destek gibi somut katkılar bilinmese de, Philip’in resmi idarecilerle geçmişe dayanan dostluk bağları ve buna bağlı olarak ortaya çıkan sinerji, Olba’daki siyasi durumun normalleşmesinde esas belirleyici unsur olmuştur. Ayrıca, epigrafik belgelerde adı geçen Hermias’ın, tiranı ortadan kaldırdığını belirten yazıta yukarıda değinilmişti. Aynı yazıtta, Philip II’nin Hermias’ı “masa arkadaşı” ilan etmesi ise, korsan ve tiranlarla mücadelenin merkezinde bu kralın yer aldığını düşündürmektedir. Eğer Philip II ile Hermias arasında bir bağlantı olmasaydı, kralın Hermias için bu tip bir onurlandırma yapması düşünülemezdi. Dolayısıyla Hermias karakteri, Philip’in katkısını somutlaştıran en önemli ipucudur 69. Böylece Roma, Philip II’nin katkıları sayesinde70 uzaktan kumanda ederek durumu kontrol altına almıştır ve bu uygulama Roma'nın genel politikasına da son derece uygun düşmektedir71. Bu gelişmelere dayanarak, Marcius Rex ile Philip II arasındaki anlaşmanın, “Olba ve Suriye coğrafyasındaki korsanlık faaliyetlerine karşı ittifak” çerçevesinde şekillenmiş olabileceği önerilebilir. Bu ittifakın temel unsuru Philip’tir ve kendi metotları ile konuyu çözüme kavuşturmuştur. Nite-
kim yaşanan süreç boyunca, Roma’nın Olba bölgesine askeri bir müdahalesi bilinmemektedir.
Sonuç Yukarıda sıralanan gelişmelerden Olba adına çıkarılacak sonuçlar şunlardır: Olba halkının bir bölümü, M.Ö. 1. yy. ilk çeyreği içinde Anadolu'da yaşanan olumsuz gelişmelerden etkilenerek muhalif bir grup oluşturmuş ve Anadolu’da Roma’ya karşı oluşan tepkiye destek vermiştir. Bu tarihe kadar Olbalıların korsanlarla ilişki kurduklarına dair delil yoktur. Ancak bu tarihlerde Olba bölgesindeki arkeolojik bulgular kesilmektedir. Aynı döneme ilişkin olarak Olba Rahip Krallığının tiranlar tarafından ele geçirildiğine dair Strabon’un aktarımları bulunmaktadır ve günümüzde bu durumu kanıtlayan epigrafik belgeler bulunmuştur. Bu gelişmeler, bir kısım Olbalının özellikle korsanlığın son yıllarında, rahip krallığın yönetimini ele geçiren tiranlar liderliğinde, korsanlarla birlikte hareket etmiş olduklarına işaret etmektedir. Roma’nın bu durum karşısındaki tutumu, bir süre Seleukos tahtında oturan ve Olba bölgesinde önemli bir prestiji bulunan Philip II ile temas kurup, Olbadaki tiran ve korsanları bu kral vasıtasıyla yok etmek olmuştur. Nitekim Philip II’nin de, Olba Rahip krallarıyla koordinasyon içinde bu problemin çözümüne katkı koyduğu anlaşılmakta ve Hermias isimli bir şahsın da tiranı öldürmek suretiyle önemli bir başarıya imza attığı görülmektedir. Philip II’nin M.Ö. 67 yılında kısa bir süre Seleukos tahtına oturduğu bilinmektedir. Bu nedenle Olba bölgesinde gelişen bütün bu olayların da bu tarihe yakın bir zaman diliminde gerçekleşmiş olduğu anlaşılmaktadır. M.Ö. 67 yılı, hem Kilikia prokonsülü Marcius Rex’in Antiocheia’ya gerçekleştirdiği resmi ziyaretin tarihi ve hem de Pompeius’un korsanları tehlike olmaktan çıkardığı ünlü seferinin tarihidir. Sonuç olarak Sevilius Vatia’nın M.Ö. 75 yılında bittiği düşünülen seferinin ardından bazı korsan çetelerinin, Olba Rahip Krallığını ele geçirdikleri ve M.Ö. 67’de Pompeius’un seferine kadar geçen zaman diliminde bu bölgede aktif olduk-
ları anlaşılmaktadır. Nitekim M.Ö. 75-67 arasında kalan zaman dilimi, korsanlığın zirve yaptığı evrelerden biri olarak tarif edilebilir. Dipnotlar 5 Lukianos, Ica. 16, 771 6 Maroti 1970, 489 vd. 7 Plut. Pomp. XXIV. 8 Plut.Pomp.XXIV ve XXVIII 9 Pohl, 1993, s. 165 vd; Maroti, 1970, s. 492 10 Rauh, 1997, s. 275. 11 Maroti, 1970,s. 491. 12 Rauh, 1997, s. 276. 13 Bu dönemde korsanlık Roma için dayanılmaz bir hal almıştı. Bu sebeple Senato Marcus Antonius'u Anadolu'nun güney kıyılarına göndermeye karar vermiştir, bkz. Ormerod 1924, 208; Syme 1939, 299 vd; Broughton 1946, 35 vd; Magie 1950, 283; Jones 1971, 201; Garlan 1975, 36; Green 1990, 557. 14 Knidos’ta bulunmuş olan ve M.Ö. 2. yy. sonuna tarihlenen bir yazıt, bu tehlikeye karşı Rhodos, Kıbrıs, Kyrene, Suriye ve Mısır gibi önemli güçlerin birlikte hareket etmesi konusunu içermektedir, bkz. Hassal vd. 1974, 195 vd, özellikle 207; Sherwin-White 1977, 69 vd.; Bu dönemde korsanları engellemeye çalışan tek gücün Rhodos olduğu konusunda bir görüş bulunmaktadır bkz. Berthold 1984, 228 15 Kilikia’da korsanlığın, Roma işgaline ve istismarına karşı, ekonomik ve politik bir reaksiyon olarak geliştiğine ilişkin bkz. Pohl 1993. 16 Strabon XIV.V.2; Ormerod 1924, 204; MacKay 1968, 89; Magie 1950, 1160 17 Pohl 1993, 126 vd; Durukan 2005a, 10 18 MacKay 1968, 90, dn. 43; Bu sikkelerin hangi kentte basıldıkları ile ilgili tartışmalar için bkz. Tekin 1997, 155. 19 Olba bölgesinde Seleukos egemenliğine ait son ipuçları M.Ö. 90'ların ortasına tarihlenen Seleukeia ya da Elaiussa'da basılmış olduğu düşünülen sikkelerdir, bkz. MacKay 1968, 90. Ayrıca M.Ö. 2. yy.’ın son çeyreğinde Seleukos devletinin gücünü iyice yitirdiğine ilişkin olarak bkz. Sherwin-White 1977, 67 20 Magie 1950, 296; Downey 1963, 68; Sullivan 1990, 102 vd. 21 Bazı kaynaklarda, korsanlarla Isaurialılar arasında bir ilişki kurulmaması gerektiğine vurgu yapılsa da (Rauh 1997, 270), Servilius Vatia’nın tüm dikkatini Isaurialılar üzerine çevirmiş olması bu görüşe kuşkuyla yaklaşılması gerektiğini dü-
şündürmektedir. Kilikia korsanlarının çok sayıda kıyı kasabasından insan toplamış olması doğaldır. Ancak bu durum kendi merkezlerine en yakın bölgelerden biri olan Isauria’dan yararlanmadıkları anlamına gelmemelidir. Servilius Vatia’nın, korsanların asker desteğini kesmek amacıyla bu hamleyi yaptığı konusunda bkz. Keyser 1997, 76. 22 Ormerod 1924, 225 vd; Maroti 1989, 314, dn. 25 23 Strabon XIV. V. 10 24 Ziebarth 1929, 34 vd; Shaw 1990, 221 25 Ormerod 1924, 205 ve 215 26 Orta Dağlık Kilikia ve Olba’nın korsanlıkla ilişkisi olmadığına dair ileri sürülen görüşler için bkz. MacKay 1968, 89; Rauh 1997, 269. 27 Bilgi ve literatür için bkz. Magie 1950, 1170; Keyser 1997 28 Plut. Pomp. XXIV 29 Nitekim Kilikia kıyıları ile Kıbrıs arasındaki koridorun bu iş için ne denli uygun olduğu konusunda bkz. Ormerod 1924, 199; Korsanlığın ne denli büyüdüğü ve tehlikeli olduğu konusunda bkz. Maroti 1970, 489 vd; de Souza 1999, 97 vd. 30 Sulla'nın Anadolu'daki icraatları hakkında bkz. Badian 1964, 157 vd. 31 Roma'nın Anadolu'dan topladığı ağır vergi ve cezalar ile bu süreçte halkın hangi koşullar altında yaşadığı, neden haydut ve korsanlara sığındığı, diğer bir deyişle bunların sayılarının neden arttığı ile ilgili ipucu verir, bkz. App. Mith. 63; Plut. Sulla, 25 ve Lucullus, 20; Cic, Verres. Acc. I. 76; Cic., De Imp. Cn. Pomp. VI, 14-15 ve 31 vd 32 Mithridates'in Roma'ya karşı kazandığı I. Mithridates savaşından sonra Anadolu'da Pontus devleti taraftarı olan ve olmayan halklar için bkz. McGing, 1986, 110 vd. Ayrıca Kilikia korsanlarının bu dönemde Mithridates ile birlikte hareket ettikleri ve onun yakın müttefiki oldukları hakkında bkz. aynı eser, 139; Rostovtzeff 1953, 948; Ormerod 1924, 211 vd; App. Mith. 63 ve 92 33 Arslan 2003, 95 34 Adak 2004, 27 vd; Adak 2006, 118 35 Özellikle Kalykadnos Seleukeia’sı ve doğusunda kalan coğrafya Seleukos devletinin nüfuz alanı olarak bilindiği için, korsanlık faaliyetlerinin dışında kalması gerektiği düşünülmektedir, Rauh 1997, 268 vd. Ancak M.Ö. 83 yılında Tigranes’in Seleukos topraklarını istila etmesinin ardından Seleukos devleti tüm gücünü yitirmiş, kontrol yeteneği ortadan kalkmış ve doğu Akdeniz tümüyle
güvensiz bir hale gelmiştir. Bu nedenle korsanlığın yayılımına karşı Seleukos devletini, her dönemde bir emniyet mekanizması olarak görmek mümkün değildir. Tigranes’in işgali ve sonrasında yaşanan gelişmeler konusunda bkz. Magie 1950, 296, 338 vd; Sullivan 1990, 102 vd. 36 Sherwin-White 1976, 10 vd. 37 Lykia'nın doğu kıyılarındaki savaşlar için bkz. Ormerod 1922, 40 vd.; SherwinWhite 1976, 12 38 de Souza 1997, 477 vd. 39 Servilius Vatia’nın seferi konusunda bilgi veren antik kaynaklarla ilgili olarak bkz. Ormerod 1924, 216, dn. 1 40 Bu seferin sonrasında meydana gelen gelişmelerle ilgili olarak bkz. Arslan 2003, 99 vd. 41 Strabon XIV. V. 10 42 Konu ile ilgili olarak ayrıca bkz. Durukan 2001, 332 43 Öncesinde bir korsan prensesi olan Aba’nın, evlilik yoluyla hanedana dahil olduğu konusunda bkz. Jones 1971, 207 44 Bu konu ile ilgili olarak ayrıca bkz. Magie 1950, 434, 494 ve 1144 dn. 23 45 Keil-Wilhelm, 1931, 64, yazıt no. 62; MacKay, 1968, 92. Bu yazıtlara aşağıda değinilecektir. 46 Strabon XIV.V.6 47 Strabon XIV.V.2 48 Brandt, Olba’nın tam bağımsız olduğunu iddia eder, bkz. Brandt 1992, 69. Durugönül ise Olba’nın içinde bulunduğu durumu yarı bağımsız olarak tanımlamaktadır, bkz. Durugönül 1998, 110. Bu tanımlama Olba için daha uygundur. Nitekim Olba’da M.Ö. 3. yy.’dan itibaren yapıldığı gözlemlenen Yunan etkili mimari yapılar, Yunancanın yazı dili olarak kullanılmaya başlanması ve Yunan tanrılarının tapım görmeye başlaması, önemli bir Hellenizasyon sürecine işaret etmektedir. Bu süreçte Olba’nın Seleukosların kültürel ve siyasi etkisi altında kalmış olması, oldukça güçlü bir olasılıktır. 49 Olba bölgesinin yönetimi M.Ö. 41 ya da 37/36 yıllarında Marcus Antonius ve Kleopatra tarafından Aba’ya verilmiştir, Magie 1950, 434, 1144, dn 23; MacKay 1968, 99 50 Arslan 2003, 103 51 Mackay, 1968, 91 52 Armenia kralı Tigranes'in Seleukoslarla ilişkisi; ovalık Kilikia'nın Armenia'nın eline geçmesi ve çok kısa bir süre sonra Lucullus'un faaliyetleriyle bölgenin Roma'nın idaresi altına girmesine ilişkin bkz. Magie, 1950, 296; Sullivan 1990, 102 vd; MacKay, 1968, 91; Green 1990,
553 53 MacKay, 1968, 92 54 Magie 1950, 297; Downey, 1963, 70 55 Keil-Wilhelm, 1931, 64, yazıt no. 62 56 MacKay, 1968, 92; MacKay, 1990, 2088 57 Keil-Wilhelm, 1931, 66; Magie 1950, 269 58 Philip II’nin Olba bölgesinde yetişmiş olabileceğine ilişkin olarak bkz. MacKay 1968, 92. Babası Philip I’in Olba bölgesine sığınmış olduğu yıllarda, buradaki Rahip Krallarla sağlam dostluklar kurmuş olduğu anlaşılmaktadır, Magie 1950, 269 59 Keil-Wilhelm 1931, 67, yazıt no. 63 60 Bu yazıtta Ksenophanes’in Hermias’a hitap ederken kullandığı kelime tam olarak okunamamaktadır. Keil ve Wilhelm bu kelimeyi exadelphos (yeğen) olarak tamamlamışlardır. Ancak benzer bir tema içeren bir önceki yazıta bakarak, aynı kelimeyi syntrofos (masa arkadaşı) olarak tamamlamak da mümkündür. Bu konuda fikir veren Prof. Dr. Mustafa Adak’a teşekkür ederim. 61 MacKay’in bu konudaki kurgusu, Strabon’un aktarımları ile örtüşmemektedir, MacKay 1968, 99. Oysa bu konudaki tek kaynak Strabon’dur. 62 Keil-Wilhelm, 1931, 66-67, yazıt no. 64. Konu ile ilgili olarak ayrıca bkz. MacKay 1968, 92 63 Downey 1937, 146 vd; Downey 1951, 155 64 Marcius Rex’in ziyaret sebebi konusundaki öneriler için bkz. Downey 1937, 147; Downey 1951, 154 vd; Downey 1963, 70-71 65 Downey 1951, 156-157 66 Bu konudaki en önemli kanıt Olba bölgesinde ele geçen yazıttır. Bu yazıtta Olba kralı kendisini Philip I ve Philip II’nin dostu olarak tanımlamaktadır, bkz. KeilWilhelm, 1931, 66-67, yazıt no. 64 67 Downey 1951, 157 68 Keil-Wilhelm 1931, 64, yazıt no. 62 69 Hermias bu başarısı nedeniyle Olba rahibi Zenas tarafından da onurlandırılmıştır, MacKay 1990, 2088, dn. 170. Bu durum kolektif bir çalışmaya işaret etmektedir. 70 Downey 1963, 70 71 Roma’nın bölgeyi yerel krallara emanet ederek kontrolü elinde bulundurması ve bu krallıklara uyguladığı ikircikli politikalara ilişkin bkz. Sands 1908, 71; Stevenson 1939, 1 vd; Magie 1950, 281
Bibliyografya ve Kısaltmalar Adak 2004
Adak, M. (2004), “Lo-
kalisierung von Olympos und Korykos in Ost-Lykien”, Gephyra 1, 27 vd. Adak 2006 Adak, M. (2006), “Batı Totoslar’da Yerel Ayaklanmalar ve Eşkıyalık”, OLBA XIV, 113 vd. App. Mith. Appianus, Rhomaika Mithridateios (Appian’s Roman History, Trans. by, H.White), Cambridge- London, 1912-1913 (The Loeb Clasical Library) App. Syria Appianus, Rhomaika Syriake (Appian’s Roman History, Trans. by, H.White), Cambridge-London, 19121913 (The Loeb Clasical Library) Arslan 2003 Arslan, M. (2003), “İ.Ö. 188 Yılından İ.Ö. 67 Yılına Kadar Lykia, Pamphylia ve Kilikia Trakheia Sahillerindeki Korsanlık Faaliyetleri: Nedenleri ve Sonuçları”, ADALYA VI, 91 vd. Badian 1964 Badian, E. (1964), Studies in Greek and Roman History, Oxford Berthold 1984 Berthold, R.M. (1984), Rhodos in the Hellenistic Age, London Brandt 1992 Brandt, H. (1992), Gesellschaft und Wirtschaft Pamphyliens und Pisidiens im Altertum, Asia Minor Studien 7, Bonn Broughton 1946 Broughton, T.R.S. (1946), “Notes on Roman Magistrates. I. The Command of M. Antonius in Cilicia. II. Lucullus' Commission and Pompey's Acta”, Transactions and Proceedings of the American Philological Association, Vol. 77, 35 vd. Cic. Verres. Acc. Cicero, M.T., In Verrem: Die Reden gegen Verres. Hrsg und übers. von M. Fuhrmann. I-II. DüsseldorfMünchen-Zürich, 1995 Cic, De Imp. Cn. Pomp. Cicero, M.T., Oratio de Imperio Cn. Pompei or Pro. Manilia, (Cicero, The Speech on the Appointment of Gnaeus Pompeius. Trans. by H.G. Hodge, London-New York, 1927, Loeb) de Souza 1999 de Souza, P. (1999), Piracy in the Greco-Roman World, Cambridge Downey 1937 Downey, G. (1937), “Q. Marcius Rex at Antioch”, Classical Philology, Vol. 32, No. 2, 144 vd. Downey 1951 Downey, G. (1957), “The Occupation of Syria by the Romans”, Transactions and Proceedings of the American Philological Association, Vol. 82, 149 vd. Downey 1963 Downey, G. (1963), Ancient Antioch, Princeton, New Jersey Durugönül 1998 Durugönül, S. (1998), Türme und Siedlungen im Rauhen Kilikien, Asia Minor Studien, Band 28, Bonn Durukan 2001 Durukan, M. (2001),
“Eine Studie zu Kultfiguren und Symbolen in Olba”, Varia Anatolica XIII, 327 vd. Durukan 2005a Durukan, M. (2005), “Antik Dönemde Mersin Coğrafyasının Jeostratejik ve Politik Önemi”, Tarih İçinde Mersin Kolokyumu II, 6 vd., Mersin Garlan 1975 Garlan, Y. (1975), War in the Ancient World, 1975 Green 1990 Green, P. (1990), Alxander to Actium, London Grimal 1984 Grimal, P. (1984), Der Hellenismus und der Aufstieg Roms. Die Mittelmeerwelt im Altertum II, Frankfurt a.m. Hassal vd. 1974 Hassal, M., Crawford, M., Reynolds, J. (1974), “Rome and the Eastern Provinces at the end of the Second Century B.C.”, JRS, 64, 195 vd. Heberdey-Wilhelm 1896 Heberdey, R., Wilhelm, A. (1896), Reisen in Kilikien, Wien Jones 1971 Jones, A.H.M. (1971), The Cities of the Eastern Roman Provinces, Oxford Keil-Wilhelm 1931 Keil, J., Wilhelm, A., “Denkmaler aus dem Rauhen Kilikien”, MAMA III Keyser 1997 Keyser, P.T. (1997), “Sallust's Historiae, Dioskorides and The Sites of Korykos Captured by P. Servilius Vatia”, Historia, 46/1, 64 vd. Lukianos, Ica. Lukianos, Icaromenippos (Samsatlı Lukianos, Seçme Yazılar, Çeviren, Nurullah Ataç), Ankara MacKay 1968 MacKay, T.S. (1968), Olba in Rough Cilicia, Bryn Mawr MacKay 1990 MacKay, T.H.S. (1990), “The Major Sanctuaries of Pamphylia and Cilicia”, ANRW 18.3, Berlin-New York, 2045 vd. Magie 1950 Magie, D. (1950), Roman Rule in Asia Minor, Princeton Maroti 1970 Maroti, E. (1970), "Die Rolle der Seeräuber in der Zeit der Mithradatischen Kriege", Şurada: Memoria di Corrado Barbagallo, a cura di Luigi de Rosa, Napoli Maroti 1989 Maroti, E. (1989), "Der Feldzug des P. Servilius Vatia gegen die Seeräuber Südanatoliens” Acta Antiqua Academiae Scientiarum Hungaricae 32, 309 vd. McGing 1986 McGing, B.C. (1986), The Foreign Policy of Mithridates VI Eupator King of Pontus, Leiden Ormerod 1924 Ormerod, H.A. (1924), Piracy in the Ancient World, London Plut. Lucullus Plutarchos, Bioi Paralleloi-Lucullus (Plutarch’s Lives, Trans. by, B.Perrin), London-New York, 1959, (The
Loeb Clasical Library) Plut. Pomp. Plutarchos, Bioi Paralleloi-Pompeius (Plutarch’s Lives, Trans. by, B.Perrin), London-New York, 1959, (The Loeb Clasical Library) Plut. Sulla Plutarchos, Bioi Paralleloi-Sulla (Plutarch’s Lives, Trans. by, B.Perrin), London-New York, 1959, (The Loeb Clasical Library) Pohl 1993 Pohl, H. (1993), Die Römische Politik und die Piraterie im östlichen Mittelmeer vom 3. bis zum 1. Jh. v. Chr., Berlin Rauh 1997 Rauh, N.K. (1997), "Who were the Cilician Pirates?", Şurada: Res Maritime, Edt. S. Swing, R.L. Hohlfelder, H.W. Swing, Georgie Rostovtzeff 1953 Rostovtzeff, M. (1953), The Social and Economic History of the Hellenistic World, Oxford Sands 1908 Sands, P. C. (1908), The Client Princes of the Roman Empire, Cambridge Shaw 1990 Shaw, B. D. (1990), “Bandit, Highlands and Lowland Peace: The Mountains of Isauria-Cilicia”, Journal of the Economic and Social History of the Orient, Vol. 33, No. 2, 199 vd. Sherwin-White 1976 Sherwin - White, A. N. (1976), “Rome, Pamphylia and Cilicia”, JRS 56, 1 vd. Sherwin-White1977 Sherwin-White, A.N. (1977), "Roman Involvement in Anatolia 167-88 B.C., JRS 67, 62 vd. Stevenson 1939 Stevenson, G. H. (1939), Roman Provincial Administration ,Oxford Strabon Strabon, Antik Anadolu Coğrafyası (Çev. Adnan Pekman), İstanbul, 1993 Syme 1939 Syme, R. (1939), "Observations on the Province of Cilicia", Anatolian Studies (Presented to William Hepburn Buckler), Edts. W.M. Calder and J. Keil, 299 vd. Tekin 1997 Tekin, O. (1997), “Elaiussa-Sebaste Sikkeleri”, ADALYA II, 151 vd. Ziebarth 1929 Ziebarth, E. (1929), Beiträge zur Geschichte des Seeraubs und Seehandels im alten Griechenland, Hamburg Bu çalışma,7-8 Nisan 2011 tarihlerinde Mersin Deniz Ticaret Odası ile Mersin Üniversitesi işbirliğinde gerçekleştirilen 3. Türk Deniz Ticareti Sempozyumu’na katılan MEÜ Öğretim Üyesi Doç.Dr. Murat DURUKAN’ın Sempozyumda sunduğu bildiridir.
uruluşunu takiben süratle gelişen, Mersin Ticareti; Gümrük Meydanı’ndan başlayıp İstasyona kadar devam eden ve Hükümet Caddesi-İstasyon Caddesi, 1935 Tarihinden sonra URAY adını alan Cadde üzerinde yoğunlaşmıştı.
Dünkü Mersinimizin önemli firmalarından bir kısmı da, bu Cadde üzerinde yer alan TÜCCAR HANLARI’ nda faaliyet gösteriyorlardı. Bunlar; Azak Han-Taş Han-Alaiye Han-Sursoklar-Tahtalı Han- Arslanlı Han-Katran Han. .’ isimli hanlardır.
Uray Caddesi Azak Han Maalesef, daha çok kazanç uğruna kentimizin bu tarihi yapısı yok edilmiştir. Azak Han’ın yok edilişinin, Uray Caddesinin Ticari değerini yitirmesini tevlit ettiğini de iddia edebiliriz…
Mersinde kanalizasyon ve asfalt İşleri yapan Alman Lenz Şirketi, iki taraflı güzel görünüşlü ikinci Kat Merdiveni yaptığı gibi, giriş kapısı, orta bölüm, gibi yerlerde de değişiklikler yapmıştı. Tüccarlarımız Yeni Tüccar Hanı olarak isimlendirdiği dönemden sadece tespit edebildiğimiz Tüccarlar olarak, İskit Zade Etem,Jozef Kunik,Hacı Hasan oğlu Rıza isimlerini tespit ettik. Azak Han olarak, ekserisi Gemi Acentesi ve İthalat İhracat la iştigal eden Tüccarlarımız olarak, Sait Arif (Akıncı)-Sait Ömer.(Dormen), Alber Habif, İskender Budros, Gabriel Budros, Edvar Budros, Şarl Nadir, Edvar ve TeodorDumani, Şefik Kabaş, Şimendüfer KomisyonEvi, Ergirzade Ali-Murat. Hadra Gemi Acenteliğini belirtebiliriz. Nasıl Yok Oldu Azak Han, 1985 yılında 750 Milyon Lirayla ‘’ Faizoğulları Tarım Ürünleri Tic. San. A.Ş. ye satıldı. Yeni Malik, Azak Hanı yıkıp burada Beş Katlı bir İşhanı yapmak için bu kiracılar aleyhinde tahliye davaları açtı. Ancak burası ikinci derecede Tarihi Eserdi ve Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma kurulunca istek 4.9.985 tarihli kararla reddedildi. Değişik bir teklifi aynı Kurul bu defa kabul etti, belediye projeyi uygun bulunca yıkım başladı. Mimarlar Odasının başvurusu üzerine Kurul eski hale getirilmesi yönünde yeniden karar alır, ancak iş işten geçmiştir. Halen Uray Caddesinin yüz karası olması halini sürdürmektedir.
19.1.941. Beş sene içerisinde Mersin İdman Yurduna 500 Lira teberruda bulunan azanın resimlerinin asılmasına karar verildiğinden Şükrü Malaz ve Şevket Pozcu’nun büyütülmüş resimlerinin asılmasına karar verilmiştir. İdare Heyeti: Reis Fahri Merzeci, Umumi Kâtip Celal Abaç, Spor Amiri Edip Burhan, Müdafaa Amiri Yüzbaşı Bedri Tiğrel, Muhasip Hamdi Tiryakioğlu, Kulüp Doktoru Hayri Toruner, 8.3.941. Halka Tasarruf Çağrısı. Yurttaş; Harp Sıkıntısını en az çeken memleketlerden birisiyiz. Bunun kıymetini bil. 1)Yiyeceğinden fazla ekmek alma 2)Çayına üç şeker yerine iki şeker at 3)Fazla yağlı yemekten sakın 4) Lüzumundan fazla elektrik yakma 5) Pabucun delinmişse pençelet, sıkılma Ulusal Ekonomi Kurumu
29.4.942: Her Dağıtım Birlikleri her 250 ev, bir Dağıtım Bölgesidir. Bir Reis, dört Azadan oluşur. 17.4.941. Endişeye mahal yok. Vilayetimizi üç ay idare edecek şeker ve tuz vardır. Kesme Şeker 54, Toz 51kuruşdan satılacaktır. 30.4.940 Eğitim Şehrimizde 3018 kız, 3245 erkek ki ceman 6263 çocuk okuma çağındadır. 23.4.940 Şehrimizin sokak ve binalarının numaralama işi bitmiştir. Bunları sökenler, muhafaza etmeyenlere, 5 liradan 25 liraya kadar para cezası verilecektir.
14.1.942: Ekmek karnesi dağıtımına dün Belediye Salonunda başlanmıştır. İşçi: 750 gram, diğerleri 375 gram, yedi yaşından aşağı 200 gram alacaktır. Tevzi işi 24.1.942 günü bitecektir. Karne işi nüfusa kaydedilmeyenleri ortaya çıkardı.
13.3.941: Erzurum’a tayin edilen Valimiz Burhan Teker, bugün hareket edecektir. Dün Halkevinde veda çayı verilmiştir.
28.2.942. Ekmek; bugünden itibaren ağır işçilere 750gram, büyüklere 300 gram, küçüklere 150 gram. 15.8.942: T.B.M.M.’de kabul edilen bir Kanunla Mersin Limanı, Devlet Demir Yolları’na bağlandı.
Yıl: 1941-1942 1.6.941 Siper Kazma: Bahçe ve arsalara siper kazılması, vilayetçe tamim edildi. Hemen başlanacak ve 30.Haziran.1941’de bitirilecektir. Hava Tatbikatı: 30.3.941 55 dakika sürdü. Işık sızdıranlar bu defa cezalandırılmadı. Işık sızdıranlardan 5-25 liraya kadar ceza alınacak. 19.12.941 Beden Terbiyesi Mükellefiyeti Kanunu gereğince, tahsile devam etmeyen 12-18 yaş arası kız ve erkekler önümüzdeki yaz talime çıkacaktır.
21.5.941: Şehrimize 500 çuval Kahve arz edildi.
22.3.940: Mersin Valiliğine Tayin edilen 4. Umumi Müfettişlik Baş Müşaviri Saip Örge, dün Mersin’e gelmiştir.
“Devamı Gelecek Sayıda...’’
Bulunduğu yerin adı, ilk yıllarda Frenk Mahallesidir. Hamdi Paşa, 1899 yılında Hanı, Maralambus Şatır isimli bir Rum’dan satın almış, sırası ile 1918 yılında Adanalı Hüseyin, 1920 yılında Hulusi,1927 yılında Abbas Hilmi Paşa hanın maliki olmuşlar.
Ulusu’ da bulundu. 8.1.942:Vilayetimiz dahilindePortakal-Limon-Mandalina 8090’ı soğukdan mahvoldu. Suhunet 8-9 oldu.
19.1.941. Askere Yardım. Askere yapılan kışlık hediye miktarı 28.810 Liraya ulaşmıştır. Ayrıca Portakal Bahçeleri satışından askerlerimizin kışlık ihtiyacı için bağış yapılacak.
Tarih Daha önceleri burası bir yolcu hanı durumundaymış. Üst katta yatılır, alt kısımlarda hayvan bağlanırmış. Zamanla Ticari bir konuma girmiştir.
1928 yılında Azakzadeler satın alınca, daha önce -Yeni Tüccar Han olarak anılan Han adı Azak Han olmuştur. Azak Zadeler satın aldıktan sonra bazı değişiklikler yapılmıştır.
7.2.941. Mersinli Ahmet, İlk profesyonel güreşini Habeş Kasım ile yapmış, yenmiştir.
15.7.942. Deniz Harp Okulu’ndan Asteğmen olanlara diplomaları verildi. Törende Bülent
6,2.942. Elinde unu bulunup, belediyeden karne alanlar hakkında Milli Korunma Kanunu hükümleri uygulanacaktır. Elinde kömürü olanlar 10. gün zarfında şehre getirip satmak zorunda. 9.5.942. Halkımız bir gün tam, bir gün yarım ekmek alacak. 26.2.942. İkinci emre kadar yağ satışları durdurulmuştur. Beş kilo’ya kadar tüketiciye verilebilir.
Akdeniz Oyunları ile Mersin bir spor kenti olacak Taha Aksoy’u kısaca tanıyabilir miyiz?
1947 yılında Erzurum’un Horasan ilçesinde dünyaya gelmişim. Babamın memuriyeti nedeniyle Anadolu’nun değişik illerinde sürdürdüğüm ilk ve orta öğrenimden sonra 1969 yılında ODTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü’nden mezun oldum. Aynı bölümde asistan olarak çalışmaya başladım ve 1972 yılında yüksek lisans programını bitirdim. 1974 yılına kadar sürdürdüğüm asistanlık görevi sırasında Akademik Konsey üyeliğine seçildim. Daha sonra bir yıl süre ile Münih Teknik Üniversitesi’nde araştırma asistanı olarak
1975-1982 yılları arasında İzmir ve İstanbul’da üst düzey yönetici olarak çalıştım. 1982-1987 döneminde Suudi Arabistan’ın Cidde kentindeki Melik Abdülaziz Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak ‘yapım planlaması’ ve ‘proje yönetimi’ dersleri verdim. 1987’de İzmir’e döndüm. Çimentaş Topluluğu’nda, Beşer Balatacılık A.Ş.’de ve Atay Holding A.Ş.’de üst düzey yöneticilik yaptım.
Kasım 2011’de 2013 yılında Mersin’de yapılacak olan 17. Akdeniz Oyunları Genel Koordinatörlüğü görevine atandım. Evliyim, iki kızım ve bir torunum var. Akdeniz Oyunlarından ve tarihçesinden kısaca bahsedebilir misiniz?
2004 yılında üstlendiğim ‘Universiade 2005, İzmir’ İcra Kurulu Başkanlığı ve Genel Koordinatörlük görevlerim oyunların ve tasfiye işlemlerinin tamamlanmasından sonra 2006 yılında sona erdi.
Akdeniz Oyunları fikri 1948 Londra Olimpiyatları sırasında Mısırlı Muhammed Tahir Paşa tarafından ortaya atılmış. Öneri, Uluslararası Olimpiyat Komitesi tarafından kabul görünce Akdeniz Oyunları ilk kez 1951 yılında İskenderiye’de düzenlenmiş. Hatırlayacaksınız, 2011 yılında Mersin’de Akdeniz Oyunları’nın 60. yılı ve Akdeniz Oyunları Uluslararası Komitesi’nin kuruluşunun 50. yılı kutlandı. Akdeniz Oyunları en son 2009 yılında İtalya’nın Pescara kentinde yapıldı. 1971 yılında İzmir’in ev sahipliği yaptığı Akdeniz Oyunları’nın 6’ncısıydı.
2007 yılında İzmir Milletvekili seçildim. 2011 yılına kadar süren dönemde Türkiye-AB Karma Parlamento Komisyonu Başkan Vekili ve AB Uyum Komisyonu Üyesi olarak görev yaptım.
Bu oyunlara Akdeniz havzasında yer alan ülkeler katılıyorlar. Müsabaka yapılan spor dalı sayısı açısından Akdeniz Oyunları yaz olimpiyatlarından sonra ikinci sırada yer alıyor.
2004 ve 2009 yıllarında yılında Ak Parti tarafından İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na aday gösterildim.
İskenderiye’de 10 olan katılımcı ülke sayısı zaman içerisinde arttı. İzmir’de 14 olan ve Pescara’da 23’e çıkan bu sayının Mersin’de 24 olması bekleniyor. Mersin deniz kenarında kurulu bir kent. İlimiz adına çok önemli bir görev üstlenmiş durumdasınız. Kentimizi genel olarak kısaca değerlendirebilir misiniz? Akdeniz’e kıyısı olan kentleri ben bir kolyenin incilerine benzetiyorum. Hepsi bir başka güzel. Mersin doğal güzelliklerinin yanında çok büyük bir ekonomik potansiyeli de bünyesinde barındırıyor. Akdeniz Oyunları’nın bu potansiyeli harekete geçirmede ve Mersin’i yeni ufuklara taşımada önemli bir rol oynayacağına ve böylece Mersin’in bu kolyenin en değerli incisi olacağına inanıyorum. XVII. Akdeniz Oyunları, Mersin’e hangi tesisleri kazandıracak? Tesislerin şu anki durumu hakkında kısaca bilgi verebilir misiniz?
Akdeniz Oyunları için, bugünkü planlamalarımıza göre, 53 tane müsabaka, antrenman ve ısınma amaçlı spor tesisine ihtiyaç var. İnşaatı devam eden 25.000 seyirci kapasiteli stadyumun Oyunlar’ın açılış ve kapanış törenlerinde kullanılması planlanıyor. Bu tesislerden 42 tanesi halen kullanılabilir durumda, ancak
uluslararası müsabakaların gerektirdiği standartlara yükseltilmeleri için gerekli çalışmalar sürdürülüyor. Stadyuma ek olarak 5 yeni tesisin yapımı devam ediyor. Bunlar 7.500 ve 500 seyirci kapasiteli iki spor salonu, kapalı olimpik yüzme havuzu, tenis kompleksi ve Mersin Üniversitesi 2 numaralı spor salonudur. İhale aşamasnda bulunan 1.000 seyirci kapasiteli iki spor salonu, atıcılık kompleksi, bocce sahası ve plaj voleybolu tesisi ile Mersin’e kazandırılacak yeni spor tesisi sayısı 11 olacak. Ayrıca Oyunlar’a katılacak sporcu ve yöneticilerin konaklayacakları toplam kapasitesi 4.500 olan iki adet yurt kompleksinin inşaatları da Mersin Üniversitesi Çiftlikköy Kampusu içerisinde devam ediyor. Siz, İzmir 2005 Universiade etkinliğinin de genel koordinatörüydünüz. Universiade’ı organizasyon ve kente kattıkları bağlamıyla değerlendirebilir misiniz?Bu bağlamda 2013 Akdeniz Oyunları- Mersin ili ve aday olduğumuz İstanbul 2020 Olimpiyat Oyunları’na ilişkin neler söylersiniz? ‘Universiade 2005, İzmir’ tüm yönleri ile çok başarılı bir organizasyon olmuştu. 2011 Dünya Üniversitelerarası Kış Oyunları’nın Erzurum’a verilmesinde İzmir’de sağlanan başarının çok büyük katkısı oldu. Benim samimi inancım, İzmir’deki başarıyı ortak hedefe kilitlenen paydaşların çok etkili işbirliğinin getirdiğidir. Universiade nedeniyle İzmir yeni spor tesislerine kavuştu, eski tesislerinin neredeyse tamamı elden geçirildi. Böylece İzmir bir spor ve spor organizasyonları kenti olmak için iyi bir altyapıya kavuştu. Akdeniz Oyunları ile Mersin de bir spor ve spor organizasyonları kenti olacaktır. Böylece hem Mersinlilerin spor yapma imkanları artacak, hem de Mersin spor turizminden daha büyük pay alacaktır. Haziran 2013’de yapılacak Akdeniz Oyunları’ndan kısa bir süre sonra 2020 Olimpiyat Oyunları’nın yer seçimi için oylama yapılacağını biliyoruz. Mersin’de sağlanacak başarının bu oylama sonuçlarını etkilemesi kaçınılmazdır. Akdeniz Oyunları kapsamında hangi branşlarda oyunlar olacak? Oyunlar kapsamında ilimize kaç kişinin gelmesi ön görülmektedir? Daha önceki deneyiminizi göz önüne alarak sizce oyunlar esnasında Mersin’in atmosferi nasıl olur? Mersin’de 32 branşta müsabaka yapılması planlanıyor. Bunlardan ikisi engelli sporcuların yarışacağı atletizm ve yüzme
branşlarıdır. Diğer branşlar ise şunlar: atıcılık, atletizm, badminton, basketbol, binicilik, bisiklet, bocce, boks, artistik ve ritmik cimnastik, eskrim, futbol, güreş, halter, hentbol, judo, kano, kürek, karate, taekwondo, masa tenisi, okçuluk, plaj voleybolu, su kayağı, su topu, tenis, voleybol, yelken ve yüzme. Biz planlamalarımızda oyunlara katılacak sporcu ve yönetici sayısını yaklaşık 6.000 alıyoruz. Hakemler, jüri üyeleri, gözlemciler, açılış ve kapanış törenleri sanatçı ve görevlileri, Mersin dışından gelecek gönüllüler ve güvenlik görevlileri gibi doğrudan Oyunlar’la ilgili olan misafirlerimizi de düşündüğümüzde bu sayı 10.000’i aşacaktır. Ayrıca Oyunları izlemek üzere çok sayıda seyirci ve basın-yayın mensubunun da geleceğini söyleyebiliriz. Oyunlar’ın hemen öncesinde ve Oyunlar sırasında spor, sanat, kültür ve eğlencenin iç içe geçtiği, değişik kültürlerin biraya gelip dostluk köprüleri kurduğu coşkulu bir şenlik havasının Mersin’e hakim olacağına inanıyorum. Akdeniz Oyunları bittiğinde kent yeni tesisler kazanmış, alt yapısı elden geçmiş, tanıtılmış, kısaca yeni bir ufku görmüş olacak. Oyunlar sonrası Mersin için neleri öngörüyorsunuz? Mersin halkına gelecek için bu anlamda neler önerirsiniz? Oyunlar’dan sonra Mersin, el ele vererek büyük bir başarıyı gerçekleştirmiş olmanın hazzını yaşayacak. Mersin’in spora bakışı daha farklılaşacak, spor yapan insanların sayısında çok önemli artışlar olacak. Oyunlar sayesinde büyüyen ve yenilenen spor tesisleri envanteri iyi değerlendirildiğinde sporcu yetiştirmede zaten başarılı olan Mersin, inanıyorum ki bu konuda ülke lideri konumuna yükselecek. Dergimiz aracılığı ile son olarak ne söylemek istersiniz? Akdeniz Oyunları çok büyük ve birleştirici özelliği olan bir projedir. Mersin’in tüm dinamikleri bu projeyi başarılı kılmak için çabalarını daha da artırmalıdır, diye düşünüyorum. Ayrıca, oluşmakta olan bu altyapıyı Oyunlar sonrasında nasıl değerlendireceğimizi şimdiden planlamaya başlamamız gerektiği kanısındayım. Oyunlar’ın Mersin’e kazandırılmasında emeği geçenlere ve Oyunlar’ın başarıya ulaşması için desteklerini cömertçe sunan değerli yöneticilerimize ve Mersinlilere teşekkürü bir borç biliyorum.
Bazıları başka türlü yaşayamayacakları için oyuna katılmak zorunda kalır, başka türlü yaşayabilecek olanlar da oyuna katılmak istemedikleri için dışarıda bırakılır.
Bazı insanların bıraktığı izlenimler, küreğin suda bıraktığı izin ömrü kadardır. Kate Chopin
İnsan bir kuyuya düştüğünde, itenin ne önemi vardır ki, onu en çabuk şekilde dibe götüren, kendi ağırlığıdır.
Asla bir salakla tartışmayın.. Çünkü dışarıdan bakanlar hanginizin salak olduğunu anlamayabilir. Bob Dylon
Vicdanımız yanılmaz bir yargıçtır, biz onu öldürmedikçe. Honore De Balzac
Çevrelerine uymak için kendilerini yontanlar bir gün tükenip giderler.
Thomas Edison İdare etmek dürüstlük demektir. Sen doğru yönetirsen yanlış olmaya kimse cesaret edemez. Konfüçyüs
Biz papatya yoluyoruz, ‘Seviyor mu sevmiyor mu’ diye… Hayat da bizi yoluyor aslında; ‘Dayanacak mı, dayanamayacak mı’ diye!.. Paul Auster
Dünya kötülük yapanlar değil, seyirci kalıp hiçbir şey yapmayanlar yüzünden tehlikeli bir yerdir. A. Einstein
Aslanlar kendi hikayelerini yazmadıkça, avcıların hikayelerini dinlemek zorundayız. Afrika Atasözü
General Manager of MIP, John Phillips answered our questions
1- Limandan kısaca bahsederek, kapasitesi hakkında bilgi verir misiniz? Mersin Uluslararası Limanı (MIP), Ankara, Gaziantep, Kayseri, Kahramanmaraş, Konya gibi Türkiye’nin sanayileşmiş kentleri ile Suriye, Irak ve İran gibi sınır komşusu olan ülkelere, demiryolu ve karayoluyla bağlıdır. Orta Doğu ve Karadeniz’le olan aktarma ve hinterlant bağlantılarıyla, Akdeniz Bölgesindeki ana konteyner limanlarından biridir. Bunun yanında modern altyapısı ve ekipmanları, etkin kargo elleçlemesi, geniş depolama sahaları, Serbest Bölgeye yakınlığı, kolay ulaşım imkânları ve yetişmiş insan kaynaklarıyla Türkiye’nin ihracat & ithalat hacminin önemli bir kısmını karşılamaktadır.
1- Can you tell about the port briefly, and give information about the capacity? Mersin International Port (MIP) is connected to Turkey’s industrialized cities such as Ankara, Gaziantep, Kayseri, Kahramanmaraş, Konya and neighboring countries like Syria, Iraq and Iran, via railway and highway. By the transfer and hinterland connection with the Middle East and the Black Sea, Mersin Port is one of the main container ports in the Mediterranean Region. Beside this, with modern infrastructure and equipments, efficient cargo handling, large storage areas, free zone proximity, easy access to the facilities and trained human resources, Mersin Port is providing a significant portion of Turkey’s export & import volume.
Konteyner dizayn kapasitesi 2,500.000 Teu olan MIP, yapılan yatırımlarla mevcut kapasitesini 4.5 milyon Teu’ya çıkarmayı ve mega konteyner gemilerine hizmet verebilmek için son teknoloji ekipmanları limana kazandırmayı hedeflemektedir.
MIP Genel Müdürü John Phillips sorularımızı yanıtladı
Her geçen gün artan işlem hacmi, yıllık 1 milyon TEU’nun üzerinde konteyner elleçlemesi ve 8 milyon ton kargo elleçlemesiyle MIP, Doğu Akdeniz’in lider limanı olma yolunda hızla ilerlemektedir.
TOTAL CONVENTIONAL CARGO
500.000 400.000 300.000 200.000 100.000 0 January
MERSİN LİMANI YÜK HAREKETLERİ Mart 2012
Mersin Limanı’nda 2012 yılının Mart ayında gerçekleşen konteyner yük hareketi(TEU), 2011 yılının Mart ayına oranla %7 oranında artış gösterirken bir önceki aya göre %1 oranında artmıştır.
MERSİN PORT VOLUME March 2012
At Mersin Port, container cargo volume (TEU) increased by 7% increase in March 2012, compared to the same month of 2011. In March 2012, throughput increased by 1% compared to February 2012.
2012 yılının Mart ayında gerçekleşen dökme sıvı yük hareketinde 2012 yılının Şubat ayına göre %39 artış, dökme katı yük hareketinde %55 artış, toplam konvansiyonel kargo yük hareketinde %47 artış kaydedilirken, genel kargo yük hareketinde bir önceki aya oranla %14 artış görülmüştür.
In March 2012, there is 39% increase in liquid bulk cargo, 55% increase in dry bulk cargo, and 47% increase in total conventional cargo, there is 14% increase in general cargo operations, in comparison to February 2012.
2012 yılının Mart ayında gerçekleşen dökme sıvı yük hareketinde 2011 yılının aynı ayına göre %129 artış, dökme katı yük hareketinde %27 düşüş, toplam konvansiyonel kargo yük hareketinde %18 düşüş kaydedilirken, genel kargo yük hareketinde bir önceki aya oranla %8 düşüş gerçekleşmiştir.
In March 2012, there is 129% increase in liquid bulk cargo, 27% decrease in dry bulk cargo, and 18% decrease in total conventional cargo, there is 8% decrease in general cargo operations, compared to the same month of 2011.
Transaction volume of MIP is increasing with each passing day. Over 1 million TEU containers handling and 8 million tons of cargo handling, MIP is speedily becoming a leading port in the Eastern Mediterranean. MIP, having container design capacity of 2,500.000 Teu, is aiming with the made investments to increase the current capacity up to 4.5 million TEU and to bring in latest technologies to serve mega-container ships.
2- Limanda ne tür hizmetler veriliyor? Toplam 110 hektar yüzölçümüyle Türkiye’nin en büyük geri sahasına sahip Mersin Uluslararası Limanı’nda; Konteyner, Genel Kargo, Proje Kargo, RoRo, ÖTV’siz Akaryakıt İstasyonu, Dökme Katı Yük, gemiden direkt konteynere kuru dökme yük boşaltımı, Dökme Sıvı Yük, Yolcu Gemileri, Pilotaj, Römorkaj ve Palamar hizmetleri yılda 365 gün, günde 24 saat kesintisiz olarak verilmektedir. Mersin Limanı tüm bu hizmetleri aynı sahada verebilen Türkiye’deki tek limandır.
2- What kind of services is in the port? With a total surface area of 110 hectares which is the largest back area in Turkey, Mersin International Port gives Container, General Cargo, Project Cargo, Ro-Ro, SCT Fuel Station, Dry Bulk cargo, dry bulk cargo discharge directly overboard to container, Bulk Liquid Cargo, Passenger Ships, pilotage, towage and mooring services 365 days a year, as 24 hours a day without interruption. Port of Mersin is in the only port capable of all these services in the same field Turkey.
3- Limanın genel özellikleri hakkında bilgi verir misiniz? Kaç tane rıhtımı bulunuyor? 21 rıhtımı olan limanda, maksimum derinlik 14m’dir ve 305m’ye kadar olan gemilere uluslararası standartlarda hizmet verilebilmektedir. Yeni projelerle maksimum derinliğin 17m’ye ulaştırılması ve 350m’ye kadar olan ve postpanamax olarak adlandırılan ana gemilere hizmet verilebilmesi planlanmaktadır. Hinterlant’a elverişli ulaşım yolları, Akdeniz, Karadeniz ve Kızıldeniz arasında kısa ulaşım süreleriyle doğal bir avantaja sahip Mersin Limanı, Avrupa Birliği’nin 2007-2013 dönemi ulaşım ağı projelerinin en önemli ayağı olan “Deniz Otobanları Projesi”ne Türkiye’den dahil edilen iki limandan bir tanesidir.
3- Could you give information about general characteristics of the harbor? How many berths are located? The port has 21 berths, the maximum depth is 14 m and ships of up to a 305 m are given the international standards of service. With the new projects, reaching up to a maximum depth of 17 m and giving post-panamax called ships up to 350 m are planned to be given service. Having hinterland convenient transport routes, natural advantage as short transport times between the Mediterranean, Black Sea and the Red Sea, Mersin Port is one of the the two the harbors in Turkey that is included in European Union transport network projects in the period 2007-2013, “sea motorways Project”.
4- 2007 yılında limanın devrinden bu yana yapılan yenileme ve geliştirme çalışmalarından bahseder misiniz? Özelleştirme sonrası özellikle altyapı yatırımlarını tamamlamaya ve liman sahasında işlevsiz alanların ıslahına çalışılan Mersin Limanı’nda, yeni saha yatırım projeleri ile şu ana kadar 160.000m² yeni konteyner stok sahası kazanılmıştır. Geçici depolama sahası ile bu miktar 170.000m²’ ye ulaşmıştır. 5 yıllık yatırım planı kapsamında stok kapasitesinin arttırılması amacıyla yeni saha çalışmalarına devam edilecektir.
4- Can you explain the restoration and development work since the transfer of the harbor in 2007? After the privatization, especially working for completing the infrastructure investments and rehabilitation of the non-functional areas in Mersin Port, with new investment projects in the field so far, 160.000m² gained new container stock area. The amount is reached up to a number of 170.000m² with the temporary storage area. In the scope of 5 years’ investment, there will be held field studies to be continued for increasing the storage capacity.
Ayrıca her geçen yıl artan işlem hacmini karşılayacak ekipman yatırımlarına 2010 yılı Şubat ayında 12 milyon dolar değerinde 8 adet RTG (Tekerlekli Vinç) eklenmiştir. Bunun yanında geçen yıl alınan ve değeri 15 milyon dolar olan 2 adet rıhtım vinci (post panamax Type) ile operasyon hızının ve gemi kabul kapasitesinin artması hedeflenmektedir. Dünyanın en büyük limanlarının tercih ettiği 65 ton kapasiteli, twinlift aparatlı ve 18 sıra erişimli yeni vinçlerle liman kapasitesi 1 milyon 800 bin TEU’ya ulaşmıştır.
In addition, investments in equipment to meet increasing transaction volume each year of $ 12 million worth of 8 RTG (Wheeled Crane) were added in February 2010. Besides, with the 15 million dollars in value last year bought the two pieces of the quay cranes (Post Panamax Type), the operation speed is aimed to increase and so is the capacity of accepting the ships. Preferred by the world’s largest ports, with a capacity of 65 tons, twin lift bracket and 18 line access, with the new cranes port capacity has reached 1 million 800 thousand TEU.
5- Limana yılda kaç gemi gelmektedir? Yılda ortalama 4500 gemiye hizmet verilmektedir.
5 - What is the average number of input-output ships in the port? 4500 per year are served aboard.
6- Limanın makine parkından bahseder misiniz? Hangi elleçleme makineleri (marka ismi verilebilir) kullanılıyor? Rıhtım viçleri, mobil vinçler, konteyner elleçleyiciler, forktliftler, çekiciler, treylerler, mini loaderlar kullanılmaktadır.
6 – Can you talk about harbor Machine Park? Which material handling machines (brand name can be) used? Quay cranes, mobile cranes, container handlers, forklifts, tractors, trailers, mini loaders
7- Hangi vinç markalarıyla çalışıyorsunuz? ZPMC, Liebherr, Gottwald, MSM Krupp ve diğerleri…
7 - Which brands of crane you work with? ZPMC, Liebherr, Gottwald, MSM Krupp, and others.
8- 2012’de yeni makine ve ekipman yatırımı var mı? 2012 yılının ilk çeyreğinde 2 adet Gottwald marka mobil vinç alınmıştır. Mon-
8 - Is there any new machinery and equipment investment in 2012? In the first quarter of 2012 were two pieces of mobile cranes, Gottwald brand,
tajları devam eden vinçlere ek olarak liman sahasında kullanılmak üzere 75 adet kamyon ve treyler alınmıştır. Bunlara ek olarak 45 ton kapasiteli 10 adet elektrikli RTG satın alınmıştır. Vinçler yatayda 6 sıra ve tır geçiş hattı, düşeyde de 5 kat stok ve 1 kat aktarma özelliğine sahiptir. 9- Limanın 2011 işlem hacmi nedir? 2012’ye yönelik hedefler nelerdir? Mersin Limanı’nda yıllık elleçlenen toplam yük miktarı 20 milyon ton civarındadır. MIP, Türklim’in “2011 Türk Limancılık Sektörü Raporu”nda yıllık 20 milyon ton yük miktarıyla Türkiye’de en fazla yük elleçleyen liman olarak gösterilmiştir. Geleceğe ilişkin yol haritası çizebilmek ve deniz ticaretindeki gelişmeleri yakından takip edebilmek amacı ile bilimsel verilere dayanarak hazırlanan raporda, en fazla yük elleçlenen liman olarak gösterilen MIP, dökme sıvı yükler (Ham petrol hariç) kategorisinde de Türkiye’nin ilk 10 limanı arasında yine birinci sırada yer almıştır.
sistemler oluşturulmuş olup, atıkların geri kazanımı ve bertarafı konusunda uygulamalar etkin olarak devam ettirilmektedir. Liman içerisinde, geri kazanılabilir atıklar, çöpler, atık yağlar, tehlikeli atıklar ayrı ayrı toplanarak, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafında lisans verilmiş geri kazanım ve bertaraf tesislerine gönderilmektedir.
9 - What is the trading volume of the port 2011? What are your goals for 2012? The amount of total cargo handled at the port of Mersin 20 million tons annually. MIP, in Turklim “2011 Report of the Turkish port services” with the amount of the annual 20 million tons of cargo handling is shown as a port in Turkey handling a maximum cargo.
Bu uygulamalar ile ilgili olarak her aşamada, Çevre Mevzuatına uygun raporlama ve kayıtlar tutularak, belirli periyotlarla Çevre ve Orman İl Müdürlüğü’ne bildirimleri yapılmaktadır.
Container Management Dergisi tarafından limanların yıllık konteyner elleçleme miktarları baz alınarak hazırlanan “Top 120 Konteyner Limanı” listesinde geçen yıl 101. sırada yer alan MIP, 2011 yılında 1 milyon 30 bin TEU elleçleme miktarıyla 97. sıraya yerleşerek ilk 100’e girmeyi başarmıştır. Türkiye’de listeye girebilen iki limandan biri olan MIP, yakaladığı yükselişle Akdeniz’in Lider Limanlarından biri olmayı hedeflemektedir.
In Turkey MIP is one of the two harbors that is shortlisted and MIP aims to be one of the leader ports of the Mediterranean Sea with the captured rise.
10- Limanda iş sağlığı ve çevre güvenliğiyle ilgili alınan önlemlerden bahseder misiniz? MIP, Mersin Limanı’nın devrinden itibaren, işletme hakkı sözleşmesinin öngördüğü tüm konularda tanımlanan gelişmelerin yanı sıra, çevre konusunda birçok çalışma yaparak çevre bilincini ve çevreye verdiği önemi kanıtlamıştır. Bu çalışmalar kapsamında genel yaklaşımını belirlemek ve duyurmak amacıyla 07.07.07 tarihinde Sağlık, Güvenlik ve Çevre Politikası Belgesini yayımlamıştır.
10 - Can you tell us about the measures taken for occupational health and environmental safety in the harbor? MIP, Mersin Port, after the transfer of operating rights, has done all matters required by the contract, as well as making many studies on environmental issues, which has proven the importance of making environmental awareness and the environment to MIP. Thus, to determine the extent of general approach and on to announce on 07.07.07 Health, Safety and Environmental Policy Certificate was issued.
1-Atık Kabul Tesisi Lisans Belgesi Alınmıştır. Konu ile ilgili çalışmalar tamamlanmış ve mevcut tesis çalışır duruma getirilip, Kimyasal Arıtma Tesisi kurulmuştur. Tesisin verimli ve doğru bir şekilde çalışabilmesi amacı ile gemilerden atık alma işini yapacak 2 adet tanker, sıkıştırmalı çöp aracı, çöp kamyonu hizmete sunulmuştur. Bu araçlardan petrol türevi taşıyan araç için lisans ve tesise deşarjı izni alınmıştır. Gemilerden Atık Alınması ve Atıkların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında Çevre ve Orman Bakanlığı nezdinde çalışmalar yapılmış ve 12.06.2009 tarihinde 2014 yılına kadar geçerli Atık Kabul Tesisi Lisans Belgesi alınmıştır. Liman İşletme sahası içerisinde bulunan Atık Kabul Tesisi’ne 26 Aralık 2004 tarih ve 25682 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “gemilerden atık alınması ve atıkların kontrolü yönetmeliği” kapsamında; gemilerin normal faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan MARPOL 73/78 EK 1 kapsamında bulunan petrol ve petrol türevli atıklar (sintine suyu, slaç), MARPOL 73/78 EK IV kapsamında bulunan pis sular ve MARPOL 73/78 EK V kapsamında bulunan çöp atıkları alınmaktadır. Gemilerden alınan sintine suları ayrıştırıldıktan sonra kimyasal arıtma tesisinde arıtılarak deşarj standartlarında kanalizasyon sistemine boşaltılmaktadır. Çöpler kategorilerine ayrıldıktan sonra geri dönüşüm tesislerine, kalan atıklar da sıkıştırmalı çöp arabası ile Belediye katı atık depolama alanına götürülmektedir. 2. Hava Kalitesinin Korunması Konu ile ilgili olarak tozun kaynağında azaltılması için yükleme faaliyetlerinde kullanılacak özel araçlar temin edilmiş, bu araçların doğru şekilde kullanılması maksadı ile gerekli yönetmelikler yayımlanmıştır. Söz konusu yönetmelikler gereği, dökme yükler, özel kavramalarla, gemi ve rıhtım arasına branda gerilerek, yere en ufak düşmede bile müdahale edecek şekilde planlanarak titizlikle yürütülmektedir. Yüklemelerin daha sağlıklı yapılabilmesi amacı ile özel bunkerler yaptırılmış, bu bunkerlere tozuma önleyici su pulvarizasyon sistemleri yapılarak, yükün bunkerlere boşaltımı sırasında tozuması engellenmiştir. 3. Atıkların Yönetimi Liman içerisinde faaliyetler nedeni ile oluşan atıkların yönetimi amacı ile
bought. In addition to the ongoing assembly of the cranes, there were bought 75 trucks and trailers are to be used in the port area. Capacity of 45 tons that purchased 10 pieces of electrical RTG will be delivered to MIP. The cranes have the property of horizontal as 6 and truck stock transition line and in vertical 1 layer of transmission and a 5-fold.
For drawing a roadmap for the future and in order to be able to closely follow developments in maritime trade, the report prepared on the basis of scientific data, the MIP is shown as the port handled maximum cargo, in the bulk liquid cargo category (excluding crude oil) ranks the first among the first 10 ports taken. In the Container Management Magazine list preparing on the basis of the amount of ports’ annual container handling, “Top 120 Container Port” list, last year, MIP ranked as 101, in 2011, with the amount of 1 million 30 thousand TEU handled managed to be ranked as 97 among first 100 ports.
MIP, limanda gerçekleştirilen faaliyetlerin çevresel etkilerinin değerlendirilmesi maksadı ile öncelikli olarak “Çevresel Boyut-Etki Analizi” yapmış ve olası riskleri belirlemiştir. Bu olası riskler büyüklüğüne göre sıralanarak “Çalışma Planları” oluşturulmuştur.
MIP, primarily for the purpose of evaluating the environmental impact of the activities carried out in the harbor, has done “Environmental Size-Impact Analysis” and has identified the potential risks. The outcome has put in order, according to the size of the potential risks; “Work Plans” has been formed. 1- Certificate of Waste Acceptance Plant Has Taken. The works about the subject has been completed and the existing facility has become active, and there established Chemical Treatment Plant. In order to make the facility work properly and efficiently, there have been 2 pieces of tanker, compression garbage truck, garbage truck put into service. This means carrying a derivative of oil the vehicle license and the facility discharge permit was taken. As in the extend of Waste Collection from Ships and Waste Control Regulation under the Ministry of Environment and Forests, the studies were performed and from the date of 12.6.2009 Waste Acceptance Facility License Certificate is taken that is valid until 2014. Waste Acceptance Facility located in Port Operation field and numbered 25 682 in the Official Gazette, dated as December 26, 2004, came into force under the “taking waste from the ships and waste control regulation”; resulting from normal operations of vessels in the scope of MARPOL 73/78 Annex 1 petroleum and petroleum-derived waste (bilge water, sludge), in the scope of MARPOL 73/78 Annex IV the dirty water and of MARPOL 73/78 Annex V garbage wastes are covered. After separation of the bilge waters from ships, in the chemical treatment plants treated and discharged into the sewage system with discharge standards. After leaving the categories of wastes, they are taken to the recycling facilities; the remaining wastes are taken to the municipal solid waste landfill with the compression garbage truck. 2. Air Quality Protection In order to reduce the dust as the source on the subject have been supplying special vehicles used for loading operations, the necessary regulations published in order to use these tools properly. Accordance with these regulations, bulk cargoes, special clutches, canvas stretched between the ships and berths, where even the slightest manner that interferes with falling bodies, are carried out meticulously. Bunkers built specifically to be made more healthy uploads, pulverization systems that made of water for the bunkers’ anti-dusting and dusting during discharge of cargo is blocked.
MIP olarak yapılan tüm liman işletme çalışmalarında, Çevre Mevzuatına uyulmakta, yasal gerekliliklerin yerine getirilmesinde gerekli hassasiyet gösterilmekte ve liman işletme sahasında çevre kirliliğinin önlenmesi konusunda çalışmalar yapılmaktadır. Dökme yüklerin yükleme/boşaltma işlemlerinde, rıhtıma dökülen emtianın temizlenmesinde, denize dökülmelerin önlenmesinde, özellikle hububat, klinker, kömür, boksit, gübre gibi dökme yüklerin yükleme boşaltma işlemlerinde tozlanmanın önlenmesi ve çevre kirliliğinin oluşmaması için özel tedbirler alınmaktadır. 11- Mersin Limanı’nın belli noktalara doğrudan demiryolu bağlantısı da var. Bunun avantajları nelerdir? MIP, Ankara, Konya, Kayseri, Kahramanmaraş, Gaziantep, Elazığ ve diğer sanayi şehirlerine ve uluslararası tren istasyonlarına bağlantılıdır. Ayrıca liman sahasında rıhtımlara kadar uzanan ve 2 km uzunluğunda 4 hattan oluşan demiryolu terminali bulunmaktadır. Demiryolu taşımacılığı, Karayolu’na oranla daha ucuz maliyetlidir ve sabit maliyet garantisi vardır. Özellikle uzun mesafe karayolu taşımacılığı gerektiren hallerde ihracatçı ve ithalatçı firmalar demiryolunu tercih etmektedir. Dolayısıyla demiryolu ile gelen yük liman içerisine kadar ulaşabilmekte, ayrıca karayoluyla bir aktarma ihtiyacı söz konusu olmamaktadır. Diğer taraftan gemi ile limana gelen yükler yine liman sahasında bulunan demiryolu terminalinde vagonlara yüklenebilmektedir. Bu da zaman ve maliyet açısından fayda sağlamaktadır. 12- Limanın yanında ayrıca Mersin Serbest Bölgesi’nin bulunuyor. Bu limana ne gibi avantajlar sağlıyor? Mersin Limanı’nın Serbest Bölgeye yakınlığı yük trafiğini olumlu yönde etkiler. Ayrıca yük sahibine zaman avantajı sağlaması bakımından önemli avantajlar sağlamaktadır. 13 - Mersin Limanı, rakip limanlar arasında pazar payını artırmak için ne gibi stratejiler izliyor? Mersin Limanı’nın Akdeniz pazarındaki limanlar ile rekabet gücünü yükseltmek, Anadolu ve denize kıyısı olmayan Asya ülkeleri için ana giriş kapısı olarak hizmet vermesini sağlamak amacıyla altyapı ve ekipman yatırımları yapılmıştır. Mersin Limanı coğrafi konumu itibariyle Türkiye ve Ortadoğu ülkeleri için stratejik öneme sahiptir ve stratejik konum Mersin Limanı’na doğal bir pazar avantajı sağlamaktadır. MIP bu doğal pazar payını, yeni projelerle, yatırımlarla arttırmaya, buna ek olarak da yeni hizmet alanları yaratarak müşterilerine katma değer sağlayacak alternatif çözümler üretmeye çalışmaktadır. 14- Yeni açılan veya açılacak olan hatlarla ilgili bilgi verir misiniz? Mersin Limanı’na 2012 yılı itibariyle iki yeni hat bağlanmıştır. İlki A.P. Moller Maersk grubu tarafından Avrupa, Akdeniz, Karadeniz ve Kuzey Afrika pazarında faaliyet göstermek amacıyla kurulan Seago Line’nın, Akdeniz Servisi, ikinci ise yine Seago Line’nın Hamburg Süd işbirliği ile başlattığı Levant Servisleridir. Yeni Akdeniz servisiyle Türkiye; Israil, Italya, Ispanya, Fas ve Mısır ile bağlanarak Akdeniz’deki servis ağı daha da güçlendirmiş olacaktır. Yeni Akdeniz Servisi; Mersin, Haifa, Ashdod, Salerno, Valencia, Tangier, Algeciras, Alexandria rotasyonunu izleyecektir. Yeni Levant Servisiyle Mersin Limanı; Mısır, İspanya, İngiltere, Belçika, Almanya, Fas, Lübnan ve Suriye ile bağlanmış olacaktır. Yeni Levant Servisi; Mersin, Port Said, Algeciras, Felixstowe, Antwerp, Hamburg, Tangier, Malaga, Alexandria, Port Said, Beirut, Lattakia rotasyonunu izleyecektir. Bu hatlara ek olarak Mersin-Mısır arasında Ro-Ro hattı başlamasına yönelik çalışmalar devam etmektedir.
3. Waste Management Caused by activities within the port area, with the aim of waste management systems has been established as effective practices for disposal of waste recycling and continues up to the present. Within the port area, recyclable wastes, garbage, waste oils, hazardous wastes are collected separately, and re-sent to the license issued by the Ministry of Environment and Forestry, recycling and disposal facilities. At each stage in relation to these applications, reporting and record keeping compliance with environmental regulations, notifications are made in certain periods to the Provincial Directorate of Environment and Forestry. In all business activities in the port of MIP, strictly complying with the Environment Legislation, the fulfillment of legal requirements for showing the required accuracy and in port operational site is focused on prevention of environmental pollution. In bulk cargo loading/unloading operations, the cleaning of quay commodity spilled, the prevention of emptying into the sea, especially in bulk cargo loading and unloading operations such as grain, clinker, coal, bauxite, fertilizers to prevent dusting, and to avoid environmental pollution special measures are taken. 11 - There are direct rail links to some points in Mersin Port. What are the advantages of this? MIP and Ankara, Konya, Kayseri, Kahramanmaraş, Gaziantep, Elazığ and other industrial cities, international train stations are linked. Also, in the port area extending to the berths and the railway terminal is located of 2 km long, consisting of four lines. Railway transport is less expensive than motorway and there is a guarantee of a fixed cost. Requiring long-distance road transport, especially railways, the exporting and importing companies would prefer. Therefore, the load to reaching to port by rail doesn’t need for a transfer by road. On the other hand loads coming to the port with the ship can be loaded wagons via the railway terminal in the port area. This provides benefits in terms of time and cost. 12 - Harbor has also Mersin Free Zone next to it. What advantages does this provide to the harbor? Mersin Port’s being close to Free Zone is a positive influence on freight traffic. Also provides the load owner advantages in time which is very important. 13- What kind of strategies to increase market share among competing ports are watching by Mersin Port? To raise the competitiveness of Mersin Port in the ports Mediterranean market, to serve as the main entrance gate for Anatolia and the landlocked Asian countries, the infrastructure and equipment investments are made. For Turkey and the Middle East countries there is a strategic importance of Mersin Port with its the geographical location, and this strategic location provides Port of Mersin a natural market advantage. MIP is increasing this natural market share, with new projects, investments, in addition to creating new service areas to produce alternative solutions that add value to its customers. 14 - Can you tell us about the new opened or future opening lines? Two new lines are connected by the year 2012 to the Port of Mersin. The first is by A.P. Moller Maersk group established to operate in the European, Mediterranean, Black Sea and the North African market, Seago Line the Mediterranean service, the second is again in collaboration with Hamburg Süd Seago Levant Line service is initiated. The new Mediterranean service, Turkey with service network bounded to Israel, Italy, Spain, Morocco and Egypt in the Mediterranean, will be strengthened even more. The new Mediterranean service rotation is Mersin, Haifa, Ashdod, Salerno, Valencia, Tangier, Algeciras, and Alexandria. With the new Levant Service Mersin Port will be connected to Egypt, Spain, England, Belgium, Germany, Morocco, Lebanon and Syria. New Levant Service rotation is Mersin, Port Said, Algeciras, Felixstowe, Antwerp, Hamburg, Tangier, Malaga, Alexandria, Port Said, Beirut, Lattakia. In addition to these lines, Ro-Ro line between Mersin and Egypt is under studies to start the line.
PORT OF MONTH OF
PORT STATISTICS CARGO MOVEMENT - INWARDS/ OUTWARDS LOADED (IN TONS) COMMODITIES
: MERSİN : JANUARY-2012
CEMENT 2.150 82.256 4.967 89.372 CEMENT 44 648 692 CEREALS 12.631 501 13.132 CEREALS 76.472 76.472 CHEMICALS
59.672 173 743 60.588 CHEMICALS
6.300 153.249 1.317 428 161.295
CITRUS 2.778 2.778 CITRUS 4.913 4.913 CNTR 30.824 30.824 CNTR 23.395 23.395 CONS.MACHINERY 1.195 1.195 CONS.MACHINERY 712 442 1.154 COTTON 7.031 956 7.987 COTTON 492 30.166 53 30.711 FERTILIZERS 4.876 328 27 5.231 FERTILIZERS 4.500 14.622 19.122 FOOD STUFF
95.785 2.172 1.377 99.382 FOOD STUFF
FROZEN MEAT 999 10 1.009 FROZEN MEAT 2.168 7.398 9.565 FRUITS 13.754 13.754 FRUITS 8.675 14.777 23.452 GENERAL CARGO
126.352 10.908 2.019
139.618 GENERAL CARGO
184.898 21.325 292
GLASS 11 15.179 283 15.473 GLASS 406 5 411 LEGUMES 12.108 47 611 12.766 LEGUMES 26.496 537 27.033 MACHINERY 3.842 80 3.922 LIVESTOCK 2.963 2.963 MINERALS 120.500 26 120.527 MACHINERY 3.958 183 4.140 PETR.PRODUCTS 1.900 294
2.159 9.643 113 23
RICE 7.235 3.573 10.809 PETR.PRODUCTS 34.052 141.570 24 175.646 SODIUM CARB. 32.672 32.672 RICE 23.785 1.290 25.074 SUGAR 210 661 871 SODIUM CARB. 2.500 2.500 TEXTILE 26.529 469 57 27.056 SUGAR 422 261 683 TIMBER 151 647 798 TEXTILE 241.247 2.333 243.581 VEGETABLE OIL 5.689 42 80 5.811 TIMBER 1.405 263 1.668 VEHICLES 505 307 68 880 VEGETABLE OIL 65.230 28.586 93.816 VEHICLES 1.827 5.749 15 7.592 TOTAL
627.696 56.309 5.331
54.982 1.028.689 111.575 811
TOTAL (LOADED & DISCHARGED) = 1.894.716 Tons LOADED num. D+E+T TRSHPMNT TOTAL
num. TRSHPMNT TOTAL
G. TOTAL num.
13.582 105 13.687 7.127 29 7.156 20.843 20' CNTR FULL 536 0 536 7.534 0 7.534 8.070 EMPTY 11.814 159 11.973 14.674 42 14.716 26.689 40' CNTR FULL 7.416 0 7.416 1.872 0 1.872 9.288 EMPTY 25.396 264 25.660 21.801 71 21.872 47.532 BOX FULL 7.952 0 7.952 9.406 0 9.406 17.358 EMPTY 37.210 423 37.633 36.475 113 36.588 74.221 TEU FULL 15.368 0 15.368 11.278 0 11.278 26.646 EMPTY 33.348 264 33.612 31.207 71 31.278 64.890 TOTAL BOX 52.578 423 53.001 47.753 113 47.866 100.867 TEU PASSENGER SHIP
Report "deniz ticareti"