Asperger Sendromu Nedir ve Tedavisi | Çocuk Gelişimi
Anasayfa UZMAN YAZILARI Gelişim Sorunları Asperger Sendromu Nedir? Tedavisi Nasıldır?
Tarih: 22 Ağustos 2019 - Perşembe
Asperger Sendromu Genetik mi?
Çocuklarda Asperger Sendromu Belirtileri
Asperger Sendromu Fiziksel Özellikleri
Asperger Sendromu Tedavisi?
Asperger sendromu, otizm spektrum bozukluklarından biridir. Beynin gelişimi ile ilgili doğuştan gelen bir nörogelişimsel bozukluktur. Bu sendroma sahip olan çocuklar; ilişki becerileri, karşılıklı toplumsal iletişim ve sözsüz iletişim alanlarında güçlük çekerler. Bu alanlardaki zorlanmaları günlük yaşamlarını olumsuz bir şekilde etkiler.
Asperger sendromunun etiyolojisine bakıldığında nedeninin ne olduğu ve nelerin sendromun oluşmasına etki ettiği tam olarak kesinleşmemiştir. Yapılan bazı çalışmalarda genetik olduğuna dair ipuçları bulunsa da henüz kanıtlanmamıştır. Genetik nedenlerinin yanında çevresel nedenlerinin de olduğu düşünülmektedir. Örneğin annenin hamilelik öncesinde kullandığı nörotoksin maddelerin sendromun çevresel nedenlerinden olduğu düşünülmektedir. Son zamanlardaki bazı araştırmalar, doğum sırasında yaşanan komplikasyonların sendroma neden olabileceğinden bahsetmektedir. Araştırmalardaki cinsiyet dağılımına bakıldığında erkek çocuklarında görülme sıklığının kız çocuklarınkinden fazla olduğu belirlenmiştir.
Erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve yaşam boyu devam eden Asperger sendromunun belirtileri her çocukta aynı değildir. Aşağıdaki belirtilerin bazılarına sahip olduğu düşünülen her çocukta Asperger sendromu vardır diye düşünülmemelidir fakat şüphelenildiği zaman geciktirmeden uzmanlığı çocuk ve ergen olan bir Klinik Psikologtan, Psikiyatristten veya Nörologtan yardım alınmalıdır. Erken teşhis, tedaviyi ve eğitimi önceden başlatacağı için çocuğun hayata uyum sağlamasını kolaylaştırır.
Asperger sendromlu çocuklarda sosyal iletişim ve etkileşim alanında bazı yetersizlikler görülmektedir. Duruma ve mekana uygun olmayan şekilde davranıp konuşurlar. Sohbeti başlatma, karşılıklı sohbet etme ve sürdürme konusunda zorlanırlar. Duyguları ve kendi ilgi alanları ile bağlantılı paylaşım yapamazlar. Birçoğunun birbirinden farklı ilgi alanları vardır. Bu kısıtlı ilgi alanları üzerinde çok fazla bilgiye sahiptirler ve bu konular üzerinde konuşmaktan oldukça hoşlanırlar. Örneğin astronomi, kodlama veya hayvanlar gibi konularla ilgilenirler.
Çocuklarda görülen belirtilerin bir tanesi de sözel olmayan iletişimdeki eksikliklerdir. Sözsüz iletişimde kullanılan ipuçlarını yakalamakta ve tanımlamakta zorlanırlar. İnsanların yüz ifadelerinin ve beden dillerinin ne anlama geldiğini anlamak onlar için kolay değildir. Kendileri de kısıtlı jest ve mimik kullanırlar. Göz kontağı kurmaktan kaçınırlar. Konuşmaları tekdüzedir ve diğerlerinin ses tonlarının farklılaştığını anlayamazlar.
Asperger sendromu olan çocukların sahip olduğu belirtilerin bir diğeri de ilişki becerilerindeki zayıflıklardır. İletişim kurmadaki eksikliklerden dolayı arkadaş edinmek onlar için çok da kolay değildir. Bu nedenle iyi bir oyun arkadaşı olma ihtimalleri düşüktür. Diğerleri tarafından uygunsuz olarak değerlendirilen davranışları olabilir. Genel olarak içe kapanık mizaca sahiptirler ve kırılgan bir yapıları vardır. Diğerlerinin niyetlerini ve duygularını anlamakta güçlük çekerler. Yapılan esprileri anlamayabilirler. Akranlarının kullanmadığı ve yetişkin bireylerin kullandıkları kelimeleri kullanırlar. Bu nedenle yaşıtlarıyla sohbet etmektense daha büyük bireylerle konuşmaktan zevk alırlar.
Asperger sendromlu çocukların tekrar eden davranışları vardır. Bu yineleyici davranışlarını yapamadıkları zamanlarda kendilerini rahatsız hissederler. Kendilerine ait belirli rutinleri vardır. Yapacaklarının sırası aynıdır ve bu rutinleri yapamadıkları bazı zamanlarda huzursuzluk içerisindedirler. Bu alanlarda esneklik göstermezler. Bu nedenlerden dolayı geçişlerde zorlanırlar. Örneğin okul değişikliğinin yapılacağı zamanlarda güçlük çekerler.
Dil gelişimleri değerlendirildiğinde yaşıtlarıyla aynı düzeyde oldukları görülür. Dilin somut halini kullanırlar, soyut kavramları kullanmazlar. Zeka seviyeleri normal veya normalin üstündedir. Dil gelişimleri ve zeka seviyeleri normalin altında seyretmediğinden dolayı ailelerin çocuklarının diğer çocuklardan farklı olduğunu fark etmeleri zordur. Çocuklar, okula başladıkları zaman arkadaş ilişkilerinde sorunlar yaşadıklarından dolayı ailelerinin dikkatini çekerler. Bu nedenden dolayı bazılarının tanı alması çocukluk dönemine denk gelmektedir.
Ergoterapist Öykü Su Unay’ın “Otizmli Çocuğın Uyku Problemi Nasıl Çözülür?” yazısını da okumanızı tavsiye ederiz.
Asperger sendromunun derecesi bulunmamaktadır. Tedaviler yoluyla semptomların azaldığı zamanlar olabilir ya da geçişlerin yapılacağı dönemler gibi çocuğu zorlayacak zamanlarda semptomlar şiddetlenebilir.
Bazı çocuklarda Asperger sendromuyla birlikte başka psikolojik hastalıklar görülmektedir. Eşlik eden hastalıklardan bazıları dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluk, ayrılık anksiyetesi ve özel öğrenme güçlüğüdür. Bu hastalıkların etkisinden dolayı Asperger sendromunun belirtilerinin arttığı veya azaldığı dönemler olabilir.
Yaşıtlarıyla karşılaştırıldığında bazı Asperger sendromlu çocukların motor becerilerinde eksiklikler görülebilir. İnce motor ve kaba motor becerilerinde birtakım sorunlar olabilir. Örneğin yaşıtlarından daha geç kalem tutabilir ve daha geç koşabilirler. Bu nedenlerden dolayı günlük hayatta başkaları tarafından sakarlık olarak görülen davranışları olabilir. Koordinasyonla ilgili problemlere sahiptirler. Duyusal hassasiyetleri olduğundan dolayı yüksek sese, ışığın parlaklık düzeyine, kıyafetlerin dokusuna veya yemeğin tadına diğerlerinden daha fazla tepki verebilirler.
Tanının konulmasını sağlayan bir test yoktur. Uzman, aileden çocukla ilgili ayrıntılı bilgi edinir. Diğer yandan çocuğun konuşmaları, oyunları, sosyal becerileri ve davranışları uzman tarafından değerlendirilir ve bu şekilde tanı konur.
Asperger sendromunu tamamen geçirecek bir tedavi yoktur. Bu sendrom yaşam boyu devam eder ancak semptomların azalmasını hedefleyen tedaviler vardır. Bu tedavilerde çocuğun ilişki kurma, sosyal iletişim ile etkileşim ve sözel olmayan iletişim alanlarındaki becerilerini geliştirmek amaçlanır. Sendromdan dolayı duygu durum bozukluğu veya özgüven problemi gibi sorunlar yaşayan çocuklar olabilir. Bu çocuklar için bir çocuk ve ergen Terapistinden yardım alınmalıdır. Uzman; sendroma eşlik eden başka bir psikolojik bozukluk olduğu zamanlarda, tedavi planını o hastalığa da uygun bir hale getirir. Bazı zamanlarda semptomların azalmasını sağlayan ilaçlar kullanılabilir. Yapılan bu tedaviler ile çocuk günlük hayata daha iyi uyum sağlar.
Sendroma sahip her çocuğun kendisine uygun olarak planlanmış ayrı bir eğitim programına ihtiyacı vardır. Bu hazırlanan özel eğitim programı ile çocuğun eğitim görmesi sağlanır. Hoşuna giden ilgi alanı üzerine eğitim alması başarılı sonuçlar getirebilir. Bilimin farklı dallarına katkı sağlamış olan dünyaca ünlü birçok bilim insanının Asperger sendromuna sahip olduğu düşünülmektedir.