Khaled Hosseini ile Kitaplar Üstüne: "Şehname’deki büyük savaşçı Sohrab benim kahramanımdı." - Oggito
10 Ekim 2017 Söyleşi Edebiyat
Uçurtma Avcısı, Bin Muhteşem Güneş, Ve Dağlar Yankılandı gibi dünya çapında çok satan kitapların yazarı Khaled Hosseini. Kabil doğumlu yazar ailesiyle birlikte ülkede gördüğü siyasi baskı nedeniyle Paris’e yerleşir. Daha sonra ABD’den sığınma hakkı kazanarak Kaliforniya’ya taşınırlar. Yolculuklarla dolu hayatı kitaplarındaki göç hikâyelerini şekillendirir. Diğer mesleği cerrahlık olan Hosseini’yle kitaplar üstüne yapılmış bir söyleşiden…
Okuduğunuz tüm kitapların içinde en sevdiğiniz hangisi oldu?
KH: Şair Hâfız’ın şiirlerinin derlemesi olan Hafız Dîvânı’nı çok severim. Fars edebiyatında bana göre en önemli şairdir Hâfız. Gazelleri her okuduğumda beni derinden etkiler. Kabil’de okula giderken okumaya başlamıştım, hâlâ severek okurum.
Keyifli bir okuma yapmak için nelere ihtiyaç duyarsınız? Ne zaman, nerede, nasıl okumalısınız?
KH: Uzun süre keyifli okuyabildiğim sadece iki yer var: Uçaklar ve yatağım. Bizim bildiğimiz türden kitapları tercih ediyorum, elektronik kitaplara da alışamadım henüz.
En sevdiğiniz yazarlar kimdir peki?
KH: J. M. Coetzee, Jennifer Egan, Hemingway, Elizabeth Strout, Jhumpa Lahiri, Dave Eggers, Ian McEwan, David Foster Wallace, Junot Díaz, Kurt Vonnegut, Alice Munro (Biliyorum, Munro daha çok öykü yazıyor ama öykülerinin yoğunluğu da bir roman seviyesinde bence).
On yıldan fazla bir süre tıp eğitimi aldınız. Doktorluk eğitiminiz ve deneyiminizin yazarlığınızda bir etkisi oldu mu?
KH: Tıp fakültesini kazanmak için karakterinizde bulunması gereken bazı özellikler var: Disiplin, sabır, azim, uykudan feragat edebilme, kendine eziyet edebilme, yılgınlığı kabullenme, kafein bağımlılığı ve tünelin ucundaki ışığa inanma. Yazar olabilmek için gerekenler: Yukarıdakilerin hepsi.
Sizin sevdiğiniz ama değeri bilinmemiş, yeteneği keşfedilmemiş bir yazar var mı?
KH: Mesela Alice Munro yazarlar arasında önemli bir yere sahip ama okurların onun değerini bilmediğini düşünüyorum. Böyle bir yaşayan efsane nasıl olur da daha geniş kitlelere ulaşamaz hayret ediyorum.
Ne gibi türleri okumayı seviyorsunuz?
KH: Aslında anlatımını beğendiysem herhangi bir türü okuyabilirim. Benim için yarattığı duygusal etki ve o ince gizem hissidir. Fakat şöyle bir düşünecek olursam yıllardır fantastik ya da bilimkurgu okumadım.
Kütüphanenizde bizi şaşırtacak kitaplar var mı?
KH: Tenten’in tüm kitapları, Why Do Men Have Nipples? (Erkeklerde Neden Meme Ucu Var?), Zombi Savaşı gibi kitaplar sizi şaşırtabilir.
Hediye olarak aldığınız ve unutamadığınız bir kitap var mı?
KH: 1970’lerin ortalarında Kabil’de küçük bir çocukken babam bana Beyaz Diş’in Farsça çevirisini vermişti.
Sizi derinden etkileyen bir kitap var mı?
KH: En son okumamın üstünden yıllar geçti ama ilk okuduğumda lisedeydim ve çok etkilenmiştim. Gazap Üzümleri beni çok sarsmıştı. Kitaptaki göçmen işçilerin mücadeleleri bana kendi memleketim Afganistan’daki insanların acılarını hatırlatmıştı. Bugün bile ne zaman Afganistan’a gitsem ve kalacak, çalışacak bir yer bulmak için oradan oraya yürüyen yersiz yurtsuz insanları görsem Steinbeck’in bu büyük eserini hatırlarım.
Çocukken çok kitap okur muydunuz? Çocukluğunuzdan kitaplarla ilgili hatırladığınız anılarınız var mı?
KH: Mevlâna, Hâfız ve Ömer Hayyam’ın kitaplarıyla büyüdüm diyebilirim. Kabil’deki evimizde bu isimlerin cilt cilt eserleri vardı. Küçükken bana kimse kitap okumazdı. Uyumadan önce babamdan ya da büyük annemden öyküler dinlerdim. Biraz büyüyünce de yatakta kitap okumaya başladım.
Çocukken hayran olduğunuz bir kitap karakteri var mıydı?
KH: Şehname’deki büyük savaşçı Sohrab benim kahramanımdı. Sohrab, bir savaşçı olan Rüstem’in oğlu ama ikisi birbirini hiç görmemiş. Sohrab kendine bir ordu kuruyor ve babasının zafer kazanmasına yardımcı olmak için savaşa katılıyor. Amacı da onun tahta çıkmasını sağlamak. Babasıyla ilk defa savaş meydanında karşılaşıyorlar. Hikâyenin sonu çok dokunaklıydı. Babası Sohrab’ı onun kendi oğlu olduğunu bilmeden öldürüyor ve bunu sonradan öğreniyor.
Büyük bir beklentiyle elinize aldığınız ama hayal kırıklığına uğradığınız bir kitap oldu mu?
KH: Sonunu getirmeden bıraktığım çok kitap oldu. Mesela Çavdar Tarlasında Çocuklar beni hayal kırıklığına uğratmıştı.
Yaşayan ya da ölmüş biriyle tanışma şansınız olsaydı kimi seçerdiniz ve ondan ne öğrenmek isterdiniz?
KH: Yaygın eğitimdeki yaratılış-evrim tartışması hakkında bir video indirir, zaman yolculuğuyla on dokuzuncu yüzyıla gider ve bunu Charles Darwin’e gösterirdim. Sonra da onun tepkisini beklerdim.
Edebi bir karakterle tanışacak olsanız?
KH: Watchmen’deki Dr. Manhattan’ı seçerdim.