Sistemin çöküşü ertelendi
Finansal sistem 2008'den bu yana kriz içerisinde. ABD, para basarak durumu idare ediyor. Eylül'de muslukların kısılması bekleniyordu. Fakat, veriler FED'in beklediği gibi gelmeyince riske girilmedi ABD Merkez Bankası FED, her...
20 Eylül 2013 Cuma 14:48 0 A + A - Yazdır
Finansal sistem 2008'den bu yana kriz içerisinde. ABD, para basarak durumu idare ediyor. Eylül'de muslukların kısılması bekleniyordu. Fakat, veriler FED'in beklediği gibi gelmeyince riske girilmedi
ABD Merkez Bankası FED, her ay varlık alımları yoluyla piyasaya 85 milyar dolar para vermeye devam edeceğini açıkladı. FED kararlarını açıklayan FED Başkanı Ben Bernanke, "İşsizlik kabul edilebilir seviyenin üzerinde. FED enflasyonu da yakından takip ediyor. Veriler tahvil alımını azaltmayı desteklemiyor. İşsizlik oranı yüzde 6.5'in altına inene dek faiz artışı olmaz. Tahvil alımının azaltılması konusunda sabit bir takvim yok. Bu noktada gelecek planlarını tartışmayı tercih etmiyorum" dedi. Bernanke ayrıca, ABD Başkanı Barack Obama ve ABD Kongresi'ne borç tavanının yükseltilmesi konusunda çağrıda bulundu.
Piyasalar bayram etti!
Önceki gün gerçekleştirilen FED'in para politikası toplantısından çıkan bu karar, Bernanke'nin Mayıs ayında yaptığı ve artık parasal genişlemeye son verileceğine yönelik konuşması sonrası oluşan 'kötümser' havayı dağıttı. Dünya piyasalarında borsalar yükselişe geçerken, Borsa İstanbul'da gün içindeki alımlarla yüzde 7'nin üzerinde değer kazandı. Önceki günü 2 liranın üzerinde kapatan dolar kuru 1.94 liraya kadar düştü. Altının ons fiyatı ise önceki gece açıklanan FED kararları sonrası yüzde 5 civarında değer kazanarak bin 366 dolara çıktı. Gösterge faiz de Temmuz'dan bu yana ilk defa yüzde 8'in altına indi.
FED'in beklentilerin aksine varlık alımlarını azaltıcı yönde bir adım atmaması piyasalarda bu şekilde karşılanırken uyarılar da gelmeye devam etti.
Dünya Bankası İdari Direktörü Sri Mulyani Indrawati, gelişen ülkelerin, FED'in beklenmedik bir şekilde varlık alım programında daraltmaya gitmekten kaçınmasına karşın, teşviklerin nihayetinde azaltılmasına hazır olmaları gerektiğini kaydetti. Gelişen ülkelerin cari işlemler açığı (dış borçlanma) ve bütçe açığı yaratan bu iç büyüme modelini oluşturduklarını ve bu modelin çok dikkatli izlenmesi gerektiğini belirten Mulyani, "Bu ülkeler ekonomik büyüme modelini yeniden dengeleme ihtiyacında" dedi.
Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de, FED'in kararının geçici bir rahatlama sağlayacağını ifade ederek, "Bu politika sonsuza kadar sürmez. FED eninde sonunda genişletici para politikasından çıkacak'' diye konuştu.
FED kararlarını değerlendiren yazarımız Nazif Ekzen de, Mayıs'taki açıklamalardan sonra bir takım çevrelerin Bernanke'ye çok kızdığına dikkat çekti. "Fakat şu ortada; ne yapacaklarını bilmiyorlar'' diyen Ekzen, şu tespitlerde bulundu: "Bu parayı kesersek ne olacak diye sorduklarında, yalnız ABD için değil bütün dünya için belirsizlik var. 5 yıldır devam eden para basma sonucu reel ekonomiyi canlandıramadılar. Çünkü para reel ekonomiye değil spekülatif alanlara gitti.
Bütün sorun 1980 sonrası oluşturulan neoliberal finansal sistemin battığının ertelenmesi. Bu sistemi kapatıp yerine yeni bir şey koymaları lazım ama bir karar alıp bunu yapamıyorlar.
FED kararları sonrası Türkiye'deki piyasalarda çok büyük dalgalanmalar oldu. Bu da kırılganlığın ve ekonominin dışa bağımlılığının bir göstergesi. Önümüzdeki hafta ortasından itibaren durumun netleşeceğini söyleyebiliriz.''
FED'in varlık alım programına bugün değilse yarın mutlaka son vereceğini vurgulayan para piyasası uzmanı Dr. Atilla Yeşilada da, FED'in erteleme kararını şöyle yorumladı: "ABD'deki mali uçurum tehlikesi yani bütçe tartışmaları bunda etkili oldu. Cumhuriyetçiler, Obama hükümetini paydos ettireceğiz şeklinde beyanlar veriyorlar. Şimdi ABD'de bu tartışmalar sürerken bir de tahvil alımları azaltılması olmazdı.
FED'in bu kararı bizim gibi gelişen ekonomilere zaman kazandırdı. Piyasalarda bir bahar yağmuru etkisi yaptı. Fakat, FED'in bize hediye ettiği bu süreyi önlem alarak değerlendirmek yerine har vurup harman savuracaklardır.
Gelişen ülkelerin kendi sorunları var. Mayıs'taki açıklamalarda sonra yaşananlar sadece FED'e bağlı değil. Gelişen ülkelerin ortalama büyümesi yüzde 7.5'tan yüzde 5'lere düştü. Düşünsenize 2011'de yüzde 9'lar büyüyorsunuz 2012'de yüzde 2'ye düşüyor. Ve cari açıkla yani dışarıdan daha fazla borçlanarak sadece yüzde 4 büyüyebiliyorsunuz. Şimdiden piyasalarda işte dolar sert düştü, borsa yüzde 6 oranında yükseldi. Görünen o ki, bu ithal tüketimi ve kredi kullanımını artıracak. Fakat, para her şeyi halletmiyor. Sürdürülebilir bir durum değil.''
Küresel bir saçmalama
FED sonrası oluşan durumu ve bundan önceki tartışmaları sabun köpüğüne benzeten ekonomist Arda Tunca da, "Her zaman için bu köpüğün altındaki reel ekonomiye bakmak lazım'' dedi. ABD'deki konut satışlarını gösteren Temmuz ayı verisine göre, satışların yüzde 13.4 düştüğü bilgisini veren Tunca, şöyle devam etti: "ABD ve dünyada krize neden olan mortgage piyasasına bakarsak uzun vadedeki krediler son dönemde yüzde 1.6'dan yüzde 3'lere çıktı. Bu somut gelişmelere bakınca zaten FED'in tahvil alımlarını azaltmayacağını anlayabiliyoruz. Bernanke daha önceki konuşmasında işsizlik ve enflasyon belirledikleri sınıra gelmediği sürece adım atmayacağını zaten açıklamıştı.
Bu eninde sonunda bitecek. Sonuna kadar sürdürülemez. Piyasalarda oluşan duruma bakınca 'bu beklentilerin gücü mü yoksa küresel bir saçmalaca mı?' diye sorunca.
Bunun küresel bir saçmalama olduğunu kesin. Dünya henüz krizden çıkabilmiş değil. AB durgunluktan çıktı gibi ama büyüme yüzde 0.3'lerde. Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi de söyledi; kırılganlık sürüyor. Yunanistan, Portekiz, İtalya vs. sorunları çözülebilmiş değil.
Bank for International Settlements'ın verilerine göre dünyada borçlanma aşırı düzeyde devam ediyor. Bu tehlikeli bir durum.
Bütün dünya diğeri ne yapacak diye onu takip ediyor. Herkes ayrı telden çalıyor. Yani küresel krizden çıkış için küresel bir program uygulanamıyor.''