Birleşik Sensör Sistemi
BSS ile Deprem Yönetimi
Dünya çapında yapılan deprem araştırmalarında, deprem öncesi tespit edilebilen bazı belirteçler ortaya konmuştur. Yapılan araştırmalar incelendiğinde, deprem uyarı ve tahmini çalışmalarının bir parametre ile ilerletilmesinin yetersiz olduğu anlaşılmaktadır. Araştırmalar neticesinde deprem ile ilişkilendirilen farklı parametre verilerinin sürekli ve aynı anda toplanmasının depremi incelemek ve kontrol etmek adına yani “deprem yönetimi” konusunda etkili ve gerekli olduğu saptanmıştır. Gelinen bu noktada projemizin temelini oluşturan “Birleşik Sensör Sistemi (BSS)” nin gerekliliği ortaya çıkmıştır.
Deprem önkestirimi çalışmalarında çoklu parametre ölçümlemelerinin, deprem konusuna yaklaşımda oldukça avantaj sağlayacağını daha önce de belirtmiştik. Bu kapsam altında gerçekleştirdiğimiz proje dahilinde, ortaya koyacağımız ve birleşik sensör sistemi olarak adlandırılan özel istasyonlar sayesinde depremle ilgili ana etken parametreleri ve bunları etkileyen yan parametreleri eş zamanlı olarak bir veri havuzunda birleştireceğiz.
Yeraltı suyu seviye değişimleri ve su kimyası
Elektromanyetik gürültü analizi
Deprem yönetimi, depremin kaynağından itibaren başlayarak etkinliği bitinceye kadar insanlar ve yapılar üzerinde oluşturabileceği olumsuz etkilerin kontrol altına alınması sürecidir. Bu süreç deprem öncesi, deprem anı ve deprem sonrası olarak 3 aşamada incelenmektedir.
Deprem Öncesi : Deprem öncesi belirteçlerin, yardımcı sensörler ile desteklenen ana sensörler ile belirlenmesi ve değerlendirilmesi sürecidir.
Deprem Anı : Deprem oluşumunda ilk ortaya çıkan P-dalgasının saptanması ve ana sistemin uyarılması sürecidir.
Deprem Sonrası : P-dalgası uyarısı ile ana sistemin otomatik pilotlu drone sistemlerini tetiklemesi ve deprem bölgesine ait görsel verilerin elde edilmesi sürecidir.
Önkestirim, belirli göstergelere dayanarak bir olayın gelecekte meydana gelebilme olasılığı hakkında mantık yürütme işlemidir. Bu kavrama deprem açısından bakıldığında; depreme ait öncül işaretlere göre depremin yeri, zamanı ve büyüklüğü hakkında tahminde bulunulmasıdır. Kesinlik içermeyen öngörüler, hem sosyolojik hem de ekonomik olumsuzluklar yaratabilmektedir.
Strong seismic shaking from an earthquake travels at about 2 miles per second, so it is possible to detect a large earthquake near its source and broadcast a warning of imminent strong shaking to more distant areas before the shaking arrives.
An earthquake early warning system on the west coast of the United States could provide as much as 60 seconds advance warning prior to strong shaking arriving depending on the location of the location of the earthquake and the recipient of the warning. The time required to detect and issue a warning for an earthquake is dependent on several factors
- Distance between the earthquake source and the closest seismic network seismometer
- Transfer of information to the regional networks
- Detection and characterization of an earthquake
1995 yılında Japonya’da gerçekleşen Büyük Kobe Depremi sonrasında, bölgede yapılan kamuoyu soruşturmalarında, deprem öncesinde dikkat çeken anormallikler araştırılmıştır.
En çok bahsedilen anormalliğin uzun yol tır şoförlerinin radyo frekanslarında yaşadıkları parazitlenmeler olduğu saptanmıştır.
1989 yılında Yukio Fujinawa ve Kozo Takahashi tarafından yazılan “Ito sismik hareketliliği öncesi elektromanyetik radyasyon emilimi” makalesi ve 1998 yılında Prof. Shingo Yoshida’nın yapmış olduğu “Kuru ve doymuş kayaçlarda kesme kırılmasından önce elektrik potansiyel değişiklikleri” çalışmasında kayaçların gerilim altında elektrik değişkenliği yarattıkları saptanmıştır.
Genellikle depremlerden kısa süre önce yeraltı sularının seviyelerinde, sıcaklıklarında, kimyasal yapılarında bazı değişimler meydana gelmektedir. Bu yöntem, depremlerin önceden tahmini amacıyla eskiden beri kullanılan yöntemlerden birisidir. Yeraltı su seviyesinin değişimi; yerkabuğunun eğilmesi, deforme olması ve geçirgenliğinin artması sonucu oluşur ve geniş bir alanda gözlenebilir.
Deprem önkestirim çalışmalarında birçok yöntem birlikte ele alınarak değerlendirmeler yapılmaktadır. Bu yöntemlerden biri de topraktaki radon gazı değişimi ile deprem arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesidir. Toprakta radon gazı ölçümleri, deprem önkestirim çalışmalarında öncemli sayılan parametrelerden biri olarak kabul edilmektedir.
Radon gazı renksiz, kokusuz ve kimyasal açıdan inert bir gazdır. Radon gazı radyoaktif parçalanma sonucu oluşur ve izotopları toprak, su ve çeşitli jeolojik formasyonlarda bulunmaktadır.
Deprem önkestirim çalışmalarında etkili olan elektromanyetik gürültü, radon gazı yayılımı, yeraltı su seviyesi ölçümleri gibi temel parametreler dışında, bölgeye ait sıcaklık, basınç, nem, manyetik alan değişimleri gibi değişken yardımcı parametrelere de ihtiyaç duyulmaktadır. Deprem oluşumundan kısa süre öncesi ve sonrasında bölgesel olarak sıcaklık, basınç, nem ve havadaki manyetik alan değerlerinde değişmeler olduğu yapılan çalışmalar sonucunda elde edilmişlerdir.
Sıcaklık ve Nem: Deprem olduğu zaman fay hatlarındaki enerji serbest kaldığında, sıcak hava çıkışı yeryüzündeki hava ile karışır ve mevsim normallerine göre daha yüksek sıcaklıklar gözlenmesi ve deprem sonrasında mevsim normallerinin altına düşmesi gibi sonuçlar yaratmaktadır.
Basınç : Yapılan çalışmalarda, saatler hatta günlerce gözlenen basınç değişimleri ile sismik aktiviteler arasında ilişki olduğu gözlenmiştir. Birkaç günlük hava basıncı değişimleri genellikle yüksek ihtimalli deprem aktiviteleri ile ilişkilendirilmiştir.
Manyetik Alan: Deprem oluşumunun manyetik alanla ilgisi yoktur, plakaların fiziksel hareketlerinden kaynaklanır. Ancak kayaçlarda oluşan gerilme veya gerilmelere bağlı olarak, gerilme veya gerilme altındaki alan üzerinde manyetik alan ve diğer birçok parametre değişebilir.
Izmir Bilimpark ITOB No 133/1/B Tekeli IZMIR