ÖNYARGI ve ŞİZOFRENİ - Psk. Nergis ÖZDİNÇ AZANPA
Sınav Haber / 15:09KPSS ne zaman saat kaçta başlayacak? - KPSS 2018 lisans sınav giriş yerleri belgesi ...
Yaşam / 14:18Kadıköy'de iş makinesi doğalgaz borusunu patlattı!
Kişisel Gelişim / 13:50Psikolog Zehra Binici Tekin: "Bugünün Popüler Mesleği, Geleceğin de Popüler Mesleği Olmayacak"
Psikoloji / 12:46İnsan Psikolojisinin Ne Kadar İlginç Olduğunu Ortaya Koyan İki Şaşırtıcı Deney
Yaşam / 10:56Gerçek 'Günaydın Vietnam!' DJ'i Adrian Cronauer hayatını kaybetti
Gündem / 10:52İsrail Gazze Şeridi'ni vurdu: En az 4 Filistinli öldü
Gündem / 01:0721 Temmuz 2018 Gazete Manşetleri
Yaşam / 18:11TÜRKİYE’DE HER 100 MEZUNDAN 61’İ İŞ BULUYOR
Gündem / 15:02İngiltere'de 'çocuk ajan' tartışması
Gündem / 14:55Türkiye-Hollanda ilişkileri normalleşiyor
Psk. Nergis ÖZDİNÇ AZANPA
ÖNYARGI ve ŞİZOFRENİ
00:0029 Aralık 2009
Kişi ya da toplum olarak bilmediğimiz, bizi ürküten, rahatsız eden şeylerle karşılaştığımızda onu uzaklaştırma, damgalama, yabancılaştırma, o şey hakkında olumsuz düşünme eğiliminde bulunuruz. Farklı ırklara, cinsiyetlere, dinlere, mesleklere, kişilere, hastalara, farklı görünenlere karşı tutumlar geliştiririz. Bu tutumlarımızın güncel boyutlu olduğunu düşünmek bizi yanıltır. Tutumlarımız kültürden gelen deneyimlerimizden etkilendiği gibi felsefe ve inançlardan da etkilenmektedir. Tutumlarla ilişkili kavramlardan olan önyargılar da bu süreç içinde oluşmaya başlar. Günlük yaşama bakıldığında, yukarıda örneklerini verdiğimiz gruplar ve kişilerden mutlaka bir veya bir kaçı hakkında ön yargılarımız olduğunu söyleyebiliriz.
Önyargı, bir tek ya da bir grup bireyin öncelikle grup üyeliği temelinde değerlendirilmesidir. Ön yargı duygusaldır ve peşin hükme dayalıdır. İnsanları bireyler olarak özellikleri temelinde değil de grup üyelikleri temelinde değerlendirir. Önyargı, çoğunlukla kalıpyargı ve ayrımcılıkla birlikte anılır. Her biri birbirleri ile iç içe olmalarına rağmen aralarında temel bazı farklardan söz edilebilir.
Kalıpyargılar, belirli bir grup ya da toplumsal kategorideki insanlar tarafından paylaşılan özelliklere ilişkin inançlardır. Kısaca, bilişsel bileşenlidir. Ayrımcılık ise, grup üyelikleri temelinde bireylere yönelik olumsuz davranışlardan oluşur. Ayrımcılıkta davranışsal bileşen dikkati çeker. Önyargı, kalıpyargı ve ayrımcılık birbirlerinden bağımsız değildirler. Olumsuz bilişsel ve duygusal tepkilerle oluşan önyargılar, davranışsal tepkiler aracılığı ile ayrımcılığa neden olur ve olumsuz kalıpyargıları güçlendirir.
Önyargı, kalıpyargı ve bunlara ilişkin olumsuz duygu ve düşünceler sadece toplumdaki farklı mesleklere, dinlere, cinsiyetlere karşı değil hastalıklara karşı olan tutumları da etkilemektedir. Özellikle akıl hastalıklarına karşı yüzlerce olumsuz tutum vardır. Akıl hastaları davranışları önceden kestirilemeyen bireyler olarak kavranmış ve bu kavrayış neredeyse çok temel ve tehdit edici bir şema haline gelmiştir. Önceden kestirilemezlik şeması, yüzyıllardır insanın hayatını öngörebilme varsayımını tehdit eden önemli bir unsurdur. Bu nedenle, akıl hastalığı kötü olan her şey olarak düşünülmüş, sonuçta ortaya çıkan ise daha çok bir korku, mesafe koyma veya etiketleme olmuştur.
Hastalıklara yönelik bu tür olumsuz önyargılardan nasibini alan hastalıkların başında psikiyatrik bozukluklar gelmektedir. Önyargılar, sokaktaki insana gereksinim duyduğu basit açıklamayı sağlamakta düşmanca tutumları için mazeret oluşturmakta ya da kişisel çatışmalarını başkasına yansıtmasına yardım etmektedir. Günlük konuşmalarda “akıl hastası” ya da “ruh hastası” hemen her zaman muhatabını aşağılayan, küçük düşüren bir anlamda kullanılır. Uygarlığın ilk dönemlerinden beri var olan bu leke neredeyse genetik yolla günümüze kadar gelmiştir.
Şizofreni, psikiyatrik bozukluklar arasında belki de en ürkütücü olanıdır. Bunda gidiş özelliklerinin diğerlerine göre daha olumsuz olmasının yanı sıra, şizofreni tanısının taşıdığı etiketlemenin de önemli rolü vardır. Etiketleme sadece hastayı değil, onunla ilişkili her şeyi ve herkesi olumsuz etkilemektedir.
Şizofreni, düşünce, duygu ve davranışlarda temel bozukluklarla kendini gösteren bir bozukluktur. Bu hastalıkta, bozuk düşüncede fikirler mantıksal değildir, algı ve dikkat bozuktur. Motor faaliyetlerde bozulmalar vardır. Uygunsuz ya da donuk duygulanım görülür. Hastanın diğer insanlardan ve gerçeklerden sıklıkla varsanı ve sanrılara kaçmasına neden olur.
Şizofren bireylerin dış görünümündeki bazı özellikler bu kişilerin hasta olarak tanınmalarını kolaylaştırmaktadır. Örneğin, antipsikotiklerin yan etkileri olarak ortaya çıkan, maske yüz, parkinsonizme özgü hareket biçimi gibi özellikler doğrudan şizofreniye bağlı olmasalar bile bu kişilerin hasta olarak tanınmalarına neden olur. Hastalar için “robot gibi”, “zombi gibi” yakıştırmasına neden olan bu tür yan etkiler damgayı kolaylaştırmaktadır.
Şizofreni hastaları üzerindeki bu olumsuz önyargılar sadece hastayı değil onunla ilişkili her şeyi etkilemektedir. Kullanılan ilaçlardan hastaların yakın akrabalarına, tedavisini üstlenen hekimlerden, hastaneye hatta hastanenin bulunduğu şehir ya da semte kadar her şey “şizofren”, “deli” gibi ifadelerden nasibini almaktadır. Hastanın geçmişte kullandığı ilaçlar arasında antipsikotik ilaçlardan birinin adı geçtiği zaman psikiyatristler dahil çoğu hekimin zihninde bu hastanın şizofren olduğu yargısı belirebilmektedir.
Şizofreni hastalarının yakınları önyargılara ilişkin olarak birçok yaşantıya sahiptir. Kendilerine toplum içinde farklı davranıldığı için kaygı duymakta ve yakınlarının hastalığını gizlemeye çalışmaktadırlar. Sağduyu ve arkadaşlarının çalışmasında (2003), hasta yakınlarının kendilerinde de şizofreniye yönelik ön yargı ve damgalama olduğu belirlenmiştir.
Sağlık çalışanlarının şizofreni hastalarına yönelik tutumlarını değerlendiren çalışmalar incelendiğinde; sağlık profesyonellerinin tutumlarının da genel halkın sahip olduğu tutumlar gibi olduğu görülmektedir.
Toplumda yaşayan bireylerin ruhsal sorunu olan insanlara karşı oluşturduğu negatif tutumlar, hastanın toplumsal yaşamda yerini almasında ciddi bir engel oluşturmakta ve ruhsal sorunlu bireylerin topluma uyumunu sınırlandırmaktadır.
Bu yazı toplam 5314 defa okunmuştur.
Aşk Doktoru'nun bilmediği şey…SAHİP OLMAK YA DA OLMAK
O ürünleri almadan önce kutularının altındaki rakamlara bakın!
İşkoliklerin kasları ağrıyor...
21 Temmuz 2018 Gazete Manşetleri
KPSS ne zaman saat kaçta başlayacak? - KPSS 2018 lisans sınav giriş yerleri belgesi ...
Gerçek 'Günaydın Vietnam!' DJ'i Adrian Cronauer hayatını kaybetti
Psikolog Zehra Binici Tekin: "Bugünün Popüler Mesleği, Geleceğin de Popüler Mesleği Olmayacak"
İsrail Gazze Şeridi'ni vurdu: En az 4 Filistinli öldü
İnsan Psikolojisinin Ne Kadar İlginç Olduğunu Ortaya Koyan İki Şaşırtıcı Deney
TÜRKİYE’DE HER 100 MEZUNDAN 61’İ İŞ BULUYOR
Şirket ‘psikolojik’ demişti: Star Rafineri’de yemekten zehirlenen işçi sayısı iki bini aştı
ABD Senatosu'nda Türkiye'nin uluslararası kuruluşlardan borç almasını engelleyen tasarı
Genç hissedenlerin beyni daha genç kalıyor