İmpladent - Ağız ve Diş Sağlığının Sistematik Hastalıklarla İlişkisi - Radyoterapi
Sindirim sistemi ve dişler
Baş boyun bölgesindeki kanserlerin tedavisi için uygulanan rayoterapiden önce hastaların kapsamlı bir ağız diş muayenesinden geçmeleri şarttır. Radyoterapi sırasında uygulanan iyonize radyasyon kemik ve yumuşak doku üzerinde çeşitli hasarlara yol açar.
Işın tedavisi öncesinde ne yapılmalıdır?
Ağızdaki kökler, kök ucu iltihaplı dişler, kistler, kemik erimesi olan dişler ortadan kaldırılmalıdır. Hatalı yapılmış köprü, keskin kenarlı dolgu, dudağı kesen sert kenar, eski protezler düzeltilmeli. Ağız bakımı eğitimi çok iyi verilmelidir. Sistemik etki gösteren ya da gösterebilecek gizli enfeksiyon odağı (fokal enfeksiyon) tetkiki yapılmalıdır. Yarı gömük dişler ortadan kaldırılmalıdır. Radyoterapiye çekimden en az 10 gün sonra başlanmasında yarar vardır. Radyoterapi başladıktan sonra ağızda görülen reaksiyonlar
Mukozalarda kızarıklık (Eritem): radyoterapi başladıktan 1-2 seans sonra görülen erken belirtilerdendir. Hassasiyet Tad alma duyusunda bozulma: yemek yeme ve yutma zorlaşır. Hiperemi: Ülserasyona döner. Tedavi süresince devam eder. Tedavi kesildikten sonra ortalama 2 ay içinde mukozalarda düzelme görülür. Hastanın öncelikle ağız hijyeni iyi olmalıdır. Çok ağrılı ise; lokal anestezik içeren sprey, ağrı kesici etkili ağzı gargarası kullanılabilir. Hasta ekşi, acı yiyemez. Mütearik protezi kulanamaz. En fazla yanak içi, dil, ağız tabanında ülserlere rastlanır.
Tükürük bezleri ile ilgili zararlar:
Tükürük miktarı azalır, buna bağlı ağız kuruluğu gerçekleşir. Tedavi dozu hafif ise bu zararlar geri dönüşebilir zararlardır, tedavi sonrasında tükürük eski haline döner. Fakat tedavi dozu yüksek ise, geri dönüş zordur. Radyoterapi, tükürük salgısının vizkozitesinin, kalitesinin bozulmasına sebep olabilir. Bu gibi durumlarda dişhekimine danışarak suni tükürükten yararlanılabilir.
Fırsatçı enfeksiyonlar görülebilir. Oral candidiyazis (mantar enfeksiyonu) görülürse, doktor tavsiyesi ile bir ağız gargarası kullanılabilir.
Kole çürüklerine rastlanabilir. Koruyucu amaçlı topikal florid uygulamaları yapılabilir. Radyoterapi süresince hasta yakından takip edilmeli ve haftalık florid uygulamaları yapılmalıdır. Diş çürümelerini hızlandırıcı gıdaların alımı kısıtlanmalı ve periyodik kontrollere devam ederek gerektiğinde konservatif tedaviler yapılmalıdır.
Radyoterapi gören hastalarda diş çekilmesi gerektiğinde dikkat edilecek hususlar:
çekim öncesi antibiyotik uygulaması. en az travmaya yol açacak şekilde çekim yapılması. çekim boşluğuna tükürüğün ve dolayısıyla ağız mikroflorasının kaçmasının önlenmesi. Alveol kenarlarında keskin kemik kenarlarının kalmasının engellenmesi Alveol soketine rezorbe olabilen antibiyotikli patların yerleştirilmesi Yara kenarlarını yakınlaştırılarak dikilmesi. ,
Bunlara dikkat edilmediği takdirde osteoradyonekroz oluşma olasılığı çok yüksektir
Radyoterapi görmüş hastalarda aradan çok uzun zaman geçmiş olsa bile diş çekimi öncesi proflaksi yapılması gereklidir.
Bu nedenle hastalar hayatlarının herhangi bir döneminde radyoterapi görmüş iseler mutlaka doktorlarını bilgilendirmelidirler.