İkiz Bebeklerde Emzirme Nasıl Olmalıdır?
İkiz bebeği olan anneler emzirirken nelere dikkat etmelidir? İkiz bebeği olan annelerin anne sütü bileşimi değişir mi? Anne sütünün önemi nedir?
Eylem Özmen	 Mar 15, 2019
Anne sütü; ilk altı ay boyunca bebeklerin gereksinimlerini tek başına karşılamaktadır. Büyüme ve gelişmede oldukça önemli bir besin olan anne sütü; protein, karbonhidrat, lipit, mineral ve vitamin içeriği bakımından mucizevi bir besin olarak tanımlanabilir. İkiz bebekler genellikle düşük ağırlıklarda ve erken doğdukları için anne sütü onlar için oldukça önemlidir. Bebeklerin, doğumdan sonra ilk yarım saat içinde anne sütü alması sağlanmalıdır. Zorunluluk gerekmedikçe doğumdan sonra anne ve bebekleri aynı odada olmalı ve bebekler ağladıkça uygun teknikler ile sık sık emzirilmelidir. Emzirme; süt salgılanması için en önemli faktördür. Ayrıca süt yapımında sürekliliği sağlamaktadır. Anne sütünün salgılanması için öncelikle annelerin kendilerine güvenmeleri, iyi beslenmeleri, yeterince dinlenmeleri, bebeklerini sık emzirmeleri, yeterli sıvı almaları, yakınlarından yardım almaları ve stresten uzak durmaları gerekmektedir.
Anne sütü ile beslenen bebeklerde idrar yolu ve üst solunum yolu enfeksiyonları, gastroenterit, orta kulak iltihabı, menenjit, sepsis, septisemi enfeksiyonları ve solunum sistemi bozuklukları daha az gözlenir. Emzirilen prematüre ikiz bebeklerde bağışıklık sistemi ve sindirim sistemi olumlu etkilenir. Bronkopulmoner displazi , prematüre retinopatisi ve nekrotizan enterokolit üzerinde olumlu etkileri mevcuttur. Ayrıca sinir sistemi gelişimini kolaylaştırıcı etkiye sahiptir. Anne sütü bağışıklık sistemini destekleyen, bebeği viral ve en önemlisi de bakteriyel enfeksiyonlara karşı koruyan bir bileşime sahiptir.
Bilimsel araştırmalara göre; ikiz bebek sahibi annelerin süt oluşumunun, normal annelere göre iki katı kadar olduğu kanıtlanmıştır.
Anne sütü bebek beslenmesi, büyüme ve gelişmesi için çeşitli bileşenleri içermektedir. Bu bileşenler; su, sindirimi kolay protein, sinir sistemi ve retina gelişimi için gerekli olan çoklu doymamış yağ asitleri, sinir dokusu gelişimi için gerekli olan laktoz, mineraller, vitaminler, sindirim enzimleri, hormonlar, büyüme faktörleri ve sindirim verimliliğini düzenleyen maddeler olarak sıralanabilir.
Üretilen total anne sütü miktarı, doğumdan sonraki dönemde ilk ayda günde ortalama 1,2 litredir. 100 ml anne sütü 67-75 kcal enerji vermektedir. Üretim verimi ise %80-90’dır Emzirme sırasında enerji takviyesi için şu anki öneri günlük 500–600 kcal’dir. Annenin diyeti, toplam kalorinin %40’ı karbonhidrat, 40’ı yağ, %20’si protein ve vitamin takviye içerecek şekilde planlanmalıdır. Doğru ve dengeli beslenme programı diyetisyen tarafından oluşturulmalıdır. İkiz bebeklerin doğumundan sonra ilk günlerde laktasyonu kötü etkileyecek çeşitli etkenler bulunmaktadır. Bunlar; hamilelik, doğum ve loğusalığın daha sık görülen komplikasyonları, yorgunluk, duygusal problemler, stres ve beslenmede yetersizliktir. Çoğul gebeliklerde genellikle düşük doğum ağırlıklı ve prematüre bebekler doğmaktadır. Erken doğan bebekler, gelişimleri yeterince tamamlanmadığı için beslenme başta olmak üzere çok fazla sorunla karşılaşırlar. Bebeklerin emzirilme sıklıkları ve oranları istenildiği düzeyde olmadığı için beslenmeleri olumsuz etkilenebilir. Ayrıca anneler erken doğum yaptığı takdirde anne sütü az miktarda laktoz, yüksek miktarda yağ, lizozim ve sodyum bileşimine sahip olmaktadır. Anneye; bebeklerin sık sık emzirilmesinin gerekliliği, süt miktarının çoğul bebeklerde her bir bebeğin beslenmesi için yeterli olacağı, emzirmenin önemi, emzirme teknikleri ve pozisyonları, annenin beslenmesine dikkat etmesi gerektiği, yeterli dinlenmesi, bol sıvı alması ve bu dönemde stres yapıcı etkenlerden mümkün olduğu kadar uzak kalması konusunda sağlık profesyonelleri tarafından danışmanlık ve gerekli bilgilendirmelerin yapılması oldukça önemlidir.
Anne bebeklerinden uzak kalmak zorunda ise, sütünü sağmalı ve uygun koşullarda saklamalıdır. Anne sütü; oda ısısında 3 saat, buzdolabı rafında +4 derecede 3 gün, derin dondurucuda -18 derecenin altında ise 3 ay kadar saklanabilmektedir.
İkiz Bebeklerde Emzirme Sorunları;
Anneye Ait Sorunlar:
Yorgunluk, duygusal sorunlar, stres, annenin sütünün yetersiz olacağını düşünmesi, anneye bebek beslenmesinde yardımcı birinin yokluğu, annenin çalışma durumu ve bebeklerin beslenmesinde koordine edilme zorlukları
Bebeğe Ait Sorunlar:
Bebeğin anneden ayrı kalması, prematüre doğum, yaralanma veya merkezi sinir sisteminde gelişim eksiklikleri, emme refleksinde zayıflık veya olmaması
Emzik kullandırma, ek besin verme, sık emzirmeme, emzirmeye geç başlama, meme ucunda yaralanma ve beslenme pozisyonunda bilgisizlik
İkiz Bebeklerde Emzirme Teknikleri
Anne ve bebeklerin rahat edecekleri şekilde değişik pozisyonlarda emzirme şekillerini denemeleri önerilmektedir. Anne uygun pozisyon ile başlar. Fakat daha sonra anne ve bebeklerin daha çok rahat ettikleri başka bir pozisyon bulunur.
İkiz Bebeklerde Ayrı Ayrı Emzirme Tekniği (Sırayla Emzirme):
En yaygın olarak kullanılan tekniktir. Başlangıçta, alışmak için farklı zamanlarda dönüşümlü olarak emzirmek oldukça iyi bir yöntemdir. Çok rahat kullanılan bu teknikte; emen bebeğin boşalttığı meme değil diğer meme ikinci bebeğe verilmelidir. Bebeklerin daha iyi koşullarda beslenmelerini sağlamak amacıyla meme değiştirilerek emzirilmelidir. Çünkü memelerde süt üretimi ve depolama kapasitesi farklıdır. Bu teknik; memede uyarı sağlayarak, bebek için yeterli oranda süt sağlanmasına ve annenin meme ucu ağrılarını iyileştirmede yardımcı olmaktadır. Emzirme 24 saatte 8-10 kez olmak üzere, 10 dakika süreyle sağlanır. Bu teknik ile annenin daha çok yorulduğu ve bebeklerin ise emzirilmeyi beklerken diğer bebeğin sabırsızlanıp acıktığı gözlenir. Eğer ikizlerden birisinde zayıf emme gibi bir problem varsa o bebeğin daha sık ve öncelikli emzirilmesi önerilmektedir
İkiz Bebeklerde Eş Zamanlı Emzirme Tekniği:
Bebeklerde emme refleksleri geliştikçe aynı anda emzirme tekniklerine geçilir.
Çift Koltuk Altı Tutuşu: Anne emzirirken sırtını destekleyip rahat bir pozisyonda oturmalıdır. Bu pozisyonda anneler U şeklinde emzirmeye oldukça yardımcı olan yastıkları dizinin üzerine koyarak bebeği destekleyerek kullanabilir. Emzirme sırasında bebeğin memeyi doğru tutmasına engel olabileceği için yastık fazla yükseltilmemelidir. Bu emzirme tekniği, annenin her iki yanına da yastığı yerleştirip bebekleri geriye doğru ve kollarının altına uzatarak yatırması ile uygulanmaktadır. Anne bebeklerinin başını elleri ile destekler ve göz teması kurarak iletişimi güçlendirir. Sezaryen doğum geçiren anneler, abdominal iyileşme sürecindeyken en uygun emzirme tekniği olarak bu emzirme tekniğini kullanabilir. Emzirme deneyimi bulunmayan anneler bu tekniği kullanarak ikiz bebeklerini rahatlıkla emzirebilir.
Çift Beşik Tutuşu: Anne bu teknikte kollarının altını ve sırtını yastıkla destekleyerek emzirir. Annenin, bebeklerini sağ ve sol kollarının altına alıp, bebeklerin vücutları kendine dönük olacak şekilde, ağızları meme hizasında ve iki bebeğini de karnının üzerine çapraz şekilde koyarak emzirdiği tekniktir. Bu teknik genellikle, bebeklerin başını iyi kontrol altına alabildiği ve annelerin daha çok deneyim kazanabildiği dönemde kullanılmaktadır. Bu teknikle anneler bebeklerinin yüzlerini görüp, emzirme sürecinde onları izleyebilirler.
Koltuk Altı ile Beşik Tutuşunun Birleşimi: Bu teknikte anne, sırtını yastık ile destekleyerek bebekleri kucağında paralel olacak şekilde konumlandırarak emzirmektedir.
Breast Feeding Twins and High Multiples. Flidel-Rimon, O ve Shinwell, E S. 2006. s.l. : Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed, 2006.
Breastfeeding of Twins. Kıelbratowska, Bogumila, et al. 2010. 4, Polonya : Original Paper, 2010, Cilt 16, s. 201-205.
Çoğul Bebeklerin Anne Sütü ile Beslenmesi. ÇINAR, Nursan, KÖSE, Dilek ve DOĞU, Özlem. 2012. Sakarya : s.n., 2012, s. 115-121.
Yardımcı Üreme Teknolojileri Aracılığı ile Oluşan Çoğul Gebeliklerde Emzirme. DİDİŞEN AKÇAY, Nurdan ve GERÇEK, Emine. 2015. 4, İzmir : Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, 2015, Cilt 2, s. 177-182.