Sigara Tekellerinin Yeni Hayatta Kalma Taktiği: Isıtılmış Tütün - İstanbul Tabip Odası
Isıtılmış tütün ürünleriyle ilgili maddelerin 27 Eylül 2017 tarihinde TBMM’ye sunulan Torba Yasa Tasarısından çıkartılması sonrasında konuyla ilgili talep ve önerilerini dile getirmek üzere İstanbul Tabip Odası, Türk Toraks Derneği ve Sağlığa Evet Derneği ortak basın toplantısı düzenledi.
31 Ekim 2017 tarihinde İstanbul Tabip Odası Cağaloğlu binasında yapılan basın toplantısına İstanbul Tabip Odası Genel Sekreteri Dr. Samet Mengüç, Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubu Üyesi Dr. Pınar Bostan ve Sağlığa Evet Derneği Başkanı Prof. Dr. Elif Dağlı katıldı.
Basın toplantısında ilk konuşmayı yapan İstanbul Tabip Odası Genel Sekreteri Dr. Samet Mengüç, TBMM’ye 27.09.2017 tarihinde sunulan torba yasa tasarısının 68-71. maddelerinin tütün piyasası ve ürünlerine ilişkin, toplum sağlığını tehdit eden maddelerinin çıkarılmasının önemine değindi. “Tasarı, sigara ve diğer tütün mamulleri kategorisine girmeyen yeni tütün mamullerinin üretimine, ithalatına, satışına asgari miktar belirtilerek izin vermekteydi. Halbuki, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası 58. Maddesi, devleti gençleri bağımlılıklardan korumakla yükümlü kılmıştır. Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi 5.2 inci maddesi ise devletin sadece tütün değil nikotin bağımlılığı ile de mücadele etmesini açıkça talep etmektedir. Bu maddenin tasarıdan çıkarılmasını olumlu bir gelişme olarak değerlendiriyoruz ancak ülkemizde hızla artan tütün kullanımını engellemek için yeterli olmadığını biliyoruz. Sağlıklı yaşamak birincil insan hakkıdır. Tütünün zarar verici sağlık etkilerine karşı halkı korumak devletin öncelikli görevidir. Yeni tütün ürünlerini kısıtlamak yeterli değildir. Uzun zamandır yasalaşacağı sözü verilen sigaralarda tek tip düz paket uygulamasının torba yasaya alınmasını talep ediyoruz. Bu konuda izlemimizi sürdüreceğiz” dedi.
Ardından Prof. Dr. Elif Dağlı ısıtılmış tütün ürünlerinin taşıdığı tehlikeler ve konuyla ilgili gelişmeleri aktaran bir sunum gerçekleştirdi. Dr. Dağlı “Türkiye sigara pazarlayan büyük firmaların ‘yeni ürünler’ için proje alanı olarak seçilmişti. Kuzey Kıbrıs Ercan Havaalanı’nda bu ürünlerin devasa sergi alanları, satış promosyonları, yolculara 2017 sonuna kadar Türkiye’de olacaklarını vadetmeleri zaten Kıbrıs’ın tramplen olarak kullanıldığını gösteriyordu. Üstelik 2021 yılı öngörülerinde Türkiye, Japonya’dan sonraki ikinci ‘yeni ürün’ cenneti olarak gösteriliyordu. Kendilerinden o kadar eminlerdi ki, Türkiye’de yeni ürünleri kullanacakların oranını bile veriyorlardı. Torba yasadan bu maddenin çıkarılması tütün endüstrisinin bütün planlarını bozdu, uluslararası tütün kontrolü uzmanları tarafından takdirle karşılandı. Bir çok komşu ülke halk sağlığı çalışanları aynı şekilde kararlılıkla direneceklerini belirttiler” dedi ve “Ancak torba yasadaki değişiklik Türkiye’de gençler arasında giderek artan sigara, nargile ve elektronik sigara kullanımını durdurmaz. Hızla artan salgını durdurmak için ticari nargile sunumunun yasaklanması, sigarada düz paket uygulanması, paketler üzerinde uyarı resimlerinin çarpıcı olması ve altı ayda bir değişmesi, sigara firmalarına ödenen teşviklerin kaldırılması, Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi madde 5.3’ün yasalaşması gerekmektedir. Torba yasadan çıkan maddenin yerine bu önemli maddelerin yerleştirilmesi talebimizdir” diye ekledi.
Son olarak Dr. Pınar Bostan; “Sigara endüstrisi 1954 yılından beri ürünlerinin hastalık yapmadığını iddia etmiştir. Paketlere ‘sigara öldürürür’ ibaresi yazılıncaya kadar bütün dünyada milyonlarca kişi endüstri tarafından kandırılmış ve ölmüştür. Endüstri, filtreli sigara, light sigara, aldatmalarıyla da bir süre daha oyunu sürdürmüştür. Köşeye kısılan endüstri bu sefer yeni ürünlerle karşımıza çıkmıştır. İçinde nikotin olan hiç bir ürün güvenli olamaz. Sadece nikotin de akciğer hasarı, anfizem ve kanser yapar. Yeni ürün istemiyoruz , eskilerinin de tüketiminin azaltılması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını ve var olan yasaların uygulanmasını ivedilikle talep ediyoruz . Akciğer sadece oksijen almak için vardır” dedi ve ardından ortak basın metnini kamuoyuyla paylaştı.
Basın açıklamasında “…Torba Yasadan çıkarılan yeni tütün ürünleri gibi, tütün endüstrisinin yeni taktikleri de gündeme gelmişken; Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi imzalanmasıyla elde edilen kazanımların kaybedilmemesi adına, Sağlık Bakanlığı'nı düz paket uygulamasıyla ilgili yasal düzenlemeleri yürürlüğe koymaya davet ediyoruz. Öte yandan tütün endüstrisinin, piyasaya sürdüğü yeni tütün mamullerinin Türkiye’de satışını, ithalatını, üretimini her daim engellememiz gerektiği inancındayız. Lakin tütün endüstrisi tarafından sigaraya göre daha az zararlı oldukları iddia edilse de; bu ürünlerin sağlığa zararlı olmadığına dair herhangi bir kanıt bulunmamaktadır. Tütün endüstrisinin tarihi, nikotinin bağımlılık yapmadığı, filtreli ve light sigaraların zararlı olmadığı aldatmacalarıyla doludur. Bir zamanlar reddettikleri tüm zararları bugün kabul ediyor ve yeni ürünlerinde olduğu gibi tütünün ısıtılarak kullanılmasının zararı azaltacağını öne sürüyorlar. Zararı azaltılmış olduğu iddia edilerek pazarlanacak bu yeni ürünler, yalnızca, endüstrinin hayatta kalmak için keşfettiği yeni bir taktiktir.
Tütün ürünlerinin kullanımından pasif olarak etkilenenlerin bile, tütüne bağlı hastalıklara yakalandığı ve yaşamlarını kaybettikleri bilinmekteyken, aktif kullanılacak olan bu tütün ürünlerinin zararsız olacağı nasıl iddia edilebilir? Tütün ve nikotinin güvenli dozu yoktur, nikotin hangi dozda olursa olsun bağımlılığa neden olur. Nikotinin ısıtılarak alınıyor olması, bağımlılık yapıcı etkisini ortadan kaldırmaz.
Ayrıca cihazların kullanım şekli, sigara içme davranışı ile aynı özelliktedir; dolayısıyla sigara içme alışkanlığını sürekli canlı tutacaktır. Sigara bırakma girişimlerinde asla etkin bir rolü olamaz. Yirminci yüzyılda sigara yüzünden 100 milyon kişi ölmüştür, yirmi birinci yüzyılda ise bir milyar kişi ölecektir. Çünkü zararı azaltılmış olduğu iddia edilerek pazarlanan yeni ürünler, zarar vermeye devam edecektir ve yalnızca, endüstrinin hayatta kalmak için keşfettiği yeni bir taktiktir” denildi.
KONU: Sigara Tekellerinin Yeni Hayatta Kalma Taktiği: Isıtılmış Tütün