Kanuni Sultan Süleyman Kasım 1494'te Trabzon'da doğdu, babası Yavuz Sultan Selim, annesi Hafsa Sultandır. Adını dünyaya geldiğinde Kur'an-ı Kerim'den açılan sayfada geçen Hazreti Süleyman'dan aldı. Günümüzde adından çok Kanuni ünvanıyla tanınmakta, çağdaş batılı yazarlar onu Muhteşem veya Büyük Türk lakaplarıyla anmaktadır.
Belgrad, Rodos, Korfu, Mohaç, Viyana, Alaman, Irakeyn, Boğdan, Macar, Estergon, İran, Nahcıvan, Sigetvar seferlerini bizzat sevk ve idare ederek ulaşılması güç bir rekora sahip olan Kanuni döneminde kazanılan Preveze Deniz Zaferiyle (1538), Osmanlı Devleti'nin karada olduğu kadar denizde de güçlü olduğu tüm dünyaya gösterildi.
1 Mayıs 1566'da Eyüp Sultan türbesine gidip dua ettikten sonra son seferi İçin bir daha göremeyeceği İstanbul'dan ayrılan Sultan Süleyman, Sigetvar Kalesi kuşatması esnasında şanına yakışır bir şekilde savaş meydanında, 20-21 Safer 974 (6-7 Eylül 1566) gecesi hayata gözlerini yumdu. Ölümü gizlenen padişahın iç organları çıkarılıp amber ve misk kokuları sürülen cesedi tabut içinde tahtın altına geçici olarak defnedildi. 23 Kasım 1566'da da Şeyhül İslam Ebussuud Efendi'nin kıldırdığı namazın ardından törenin yapıldığı Süleymaniye Camii yanındaki türbesine defnedildi.
Miladi takvime göre kırk altı yıl süren hükümdarlığıyla Osmanlı tarihinde tahtta en uzun süre kalan padişahtır. Devletin menfaatini her şeyden üstün tutan ve bu uğurda kendi ailesini bile feda etmekten çekinmeyen Kanuni, itidalli, ileri görüşlü, âlimlerin ve sanatçıların hamisi bir hükümdardı. Ait olduğu kültür ve medeniyetin en üst seviyeye çıkmasını kendisine şiar edinen Sultan Süleyman'ın çocukları Mahidevran (Murad, Mahmud, Mustafa ile Hürrem Sultan'dan (Mehmed, Abdullah, Selim, Beyazid, Cihangir, Mihrimah) olmadır.
Sultan Süleyman hayırseverliği, vakıfları ve hayratıyla da öne çıkmış, Süleymaniye Camii ve Külliyesi, Kırkçeşme denilen suyolları, Büyükçekmece köprüsü, Bağdat'ta İmam-ı Azam Külliyesi, Konya Mevlana Külliyesi ve Sultan Selim Camii, Şam'da Süleymaniye Külliyesi gibi pek çok abidevî eser yaptırmış, Kudüs'te Mescid-i Aksa ile Kubbetüs-sahreyi tamir ettirmiş, Mekke'de Medine'de de önemli imar hizmetlerinde bulunmuştur.
Osmanlı padişahlarının çoğu gibi şair olan Kanuni, Allah'a derviş samimiyetiyle bağlı olduğu ve halkına karşı ince bir sevgi yaklaşımı içinde bulunduğu anlamındaki Muhibbi mahlasını kullanmış; 3000'den fazla şiiriyle en çok şiir yazan padişah olmuştur. Çok bilinen Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi / Olmaya devlet cihanda bir nefes sıhhat gibi beytinde belirttiği iki kavram, sıhhat ve devlet onun hayatının temel düsturları olmuştur.