KARTLARIBIZ - Kültür - -KARACHAY - ALAN-АЛАН
Borlak ulu Aubekirge kart deb aytalmayma,ol 70 cılda caşagan bolmaz edi deb turama. Ata Curt kazauatnı veteranı, üy biyçesi Dauta ,Kasaylanı Hızırnı kızı,
kızı Lüba , caşı Umar. Aubekir elde hazna bola bolmaz edi,koyçu edi da cay Ullu-Kamda, kış Bagatır talada mallanı küte edi. Solurga elge tüşse, bizge da kelib atam -anam uşak etib ketüuçü edi.Caşagan caşaunda , eşta, anı auzundan hını sez çıkkan bolmaz,akırın-akırın ışara seleşgenden ese tıñılaganı keb.Meni esimde ol allaylay kalgandı.Endi anı üsünden eşitgen hapar. Koşda Kasay ulu Cugu -tamada koyçu, Karaket ulu Borisbiy,sovhoznu Hurzuk otdelenieni upravlüşçiüsi Borlak ulu Mahamet (anña teñleri Uzun Mahamet deuçen edile, Karaçayda andan miyik Atabiy ulu Soltandan sora hazna adam bolmaz edi) seleşe keledile da Aubekirge :" Sen da kazauatdan bir hapar ayt,"-deydile. Unamaydı,alaya
koymazlıkların bilgeninde:"Da,sora tıñılagız. Nemsala sürüb bizda kaçalganızga kere kaçıb, Staliñradnı katında bir kopusta baçhaga cetgenley,komandiribiz buuruk beridi:" Catıgızda ot açıgız," - deb. Ol kopustala allay ullu edile,nemsa okla aladan etalmay bizge zaran bolmadı",-deydi.Alayda Mahamet -sezge usta ,çamnı-nakırdanı süygen adam bolmasa Aubekirni haparına seyirsiñenden sora unutulluk bolur edi anı aythanı. Mahamet aytadı:"Menda bir seir hapar aytayım.Kazauat ete turganlayıka peredovoydan alıb eşelonña mindirib, bizni polknu kayrı eseda aşıradıla.Tohtausuz bir talay künnü barganıkdan sora tohtaybız.Komandir aytadı ne eterigibizni.Bagarnı tüyüb andan kazan eterge kereklisin.Ol kazannı asırı ullulugundan bir kıyırından ol bir kıyırınna adam aythan eşitilmey rasiya bla seleşe edik",-degenley, Aubekir :"Alan,allay kazanda ne bişirlikse? "-deb ışaradı." Seni kopustañı" Koştagıla külelle.
Hapa uluga İsmail demey edile hurzukçula, elde cürügen atı Smay edi.Anı küç karıuu tauruhda aytılırça edi.Caşları Hamit, Halit, kızları Zabida, Lüba, Ayşat, Roza da kesiça saubitgenle edile. Caşları auşhandıla, Zabida caş zamanında fermada bir sürüuçü 4 çelek kirgen flyaganı maşinanı kuzovuna salalmaganın kergeninde tezelmey,anı bir canına teberib , eki koluna birer flyaganı alıb alay salgan edi deb elde aytuuçan edile. Karaçay-şaharda 3 şkolda ustaz Ahtau ulu Magometden eşitgen hapar. " Kazahstanda " Trudovik" elge sirk keledi,anda dressirovşçik ayünü cıgıb cıyılgan adamlaga karab : "Sizni aragızda cigit bar ese beri çıksın da ayü bla karıuun sınasın.Cıksa men miñ som berirme,cıgılsa ua ol berir ayüge",-deydi. Alayda bolgan karaçay caşla Smayga çıkda cıgış desele unamaydı. Alaya caşla :"Karaçay geceb ayüden korkdu deb ıylıkdırma bizni karagan milletden",-deb kadalganıkda amalsız bolub ,ssena çıgıb ayü bla cagalaşıb anı cıgadı.Allay "adebsizlikni"
saklamagan ayü klubnu sansıtıb kıçırganlayına, Smay ssenadan dump boladı.Dressirovşçik ayünü kallayla eseda tınç etedi,sahan tabakka açha salıb ayüge uzatadı,olda art ayyaklarına turub tegerigine karay Smaynı izlegença başın silkib tebreydi.Dressirovşçik Smayga karab:" Sen kerti da cigit eseñ,kel da eçüñü ayüden al",-deydi.Ol sezleni eşitmese Smay açhanı ber deb da aytırık bolmaz edi,alaya ol sezleni kesine hilikkege sanab ,beti türlenib ssena taba tebregenley, dressirovşçik açhanı sahan tabakdan alıb Smaynı allına barıb :"Men oynab aythan edim,keç".Smay açhanı kesine kısha cuuuguna Hapa ulu Harunña uzatıb,munu onuuun et dedi.Konsertge tolusu bla da karamay karaçay caşla Smaynı üyü taba tebreybiz.Arbazına kirgenleyikke Smaynı üybiyçesi Mamurhan korkub ,ne boldu eken deb karaydı.Caşlanı biri hapar aytsa,beti carıydı:"Ne igi boldu eç alganı,sabiylege şkolga barırga açha keliştıralmay tura edim",-dese Smay:"Bügüñe deri keliştralmagan esen calanlay barlık bolurla." Tamada caşı Hamitge" Nek süyelese,koy soy,konaklanı kermeymise, terk bol."Alayda taña deri toy -aşau boldu."
Çoma ulu Haci-Mekerni " Portret gorsa" degen suratın Karaçayda kermegen hazna adam cokdu ,alaya ol kartnı kim bolganın kebüsü bile da bolmazla.
Ol hurzukçu Özden ulu Hamzatdı,atasını atan bilmeyme, anası ua bizde belgili tışıruu Buşay edi..Sovet vlastnı zamanında Buşaynı caşını suratın salgansa deb Çoma ulunu suratçılanı Soüzundan kıstagandıla deb kayda ese okugan edim.
Hamzatdan sora Hurzukda karaçay çepken kiygen adam men bilib cok edi. Sıylılanı içinde atı : bagalatıb aytılganladan edi Hamzat .
Hapa ulu Smay bla Hamzatnı üsünden Hurzukda cürügen haparnı cazayım.Ekisi caş zamanlarında bek karıulu adamla bolgandıla.
Tutuşda kişige al bermegendile, bir biri bla ua karıuların sınamagandıla. Aziyadan kayıthandan sora nıgışda olturganlanı talayı
bir sezlü bolub Hamzat alayda bolmagan zamanda sez kozgaydıla. Hapa ulu Harun Smay eşitirça Sulkiyan ulu Biyaslanña aytadı :"Hamzatnı tünene aythan sezüne birtda bir bek seyirsindim. Ayünü cıkkan adamga tılıça hiredi derge bolamıdı? Biyaslan: " Anı arı deri aythanın eşitseñ ne aytırık ediñ". Smay kim ne aythanın bilirge küreşedi,alaya ne Harun ne Biyaslan sezni başhaga burgança etib,cuuab bermeydile. Sezni kıshası,kalganlada koşulub Smaynı kızdıradıla. Smay allında Hamzat alay aytırık tüldü derge da küreşedi ,alaya talay adam bir canlı bolsa iynanmay ne eterik edi. Smay: " Hamzat siz aythança
seleşgen ese keligiz anña barayıkda anda arabıznı ayırırbız". Barganlay Hamzat allarına çıgıb üyge çakıradı, alaya Smay açıulanıb kelgeni bla seleşe tebregenley,Hamzat ışarıb :" Smay,çaçıñ agarganlıkka kesiñi Harun bla Biyaslanña aldathanlaymı
turluksa? "-.deb üyge kelgenleni çakıradı. Sıylanıb çaçıladıla.
Avtor : Mussa
Kategori: Kültür | Ekleyen: Assı (09-01-13)
Görüntüleme: 789 | Etiketler: kartla, çoma, borlak, kasay, karacahaymalkar | Rating: 0.0/0