Muhteşem Gatsby-F.Scott Fitzgerald – konserve ruhlar
”Bizler akıntıya karşı kürek çekip sularla boğuşurken aslında durmaksızın geriye, yani geçmişe doğru gitmiyor muyuz zaten.”
Tam ismiyle Francis Scott Key Fitzgerald 20.yüzyılın en büyük yazarlarından olarak bilinir. 1. Dünya savaşının hemen sonrasındaki Amerika’nın durumunu anlattığı romanı ”The Great Gatsby” edebi bir klasik olarak anılmakla birlikte kitabı temel alarak çekilmiş 5 film var ve Baz Luhrmann’ın 2013 tarihli filmi altıncı film olarak gösterime giriyor.
Yeni mezun, hayata atılmış olan Nick Carraway 1922’nin bahar aylarında Long Island’da West Egg isimli bölgede bir ev tutarak oraya yerleşir. Kitap Nick’in yan komşusu gizemli Bay Gatbsy hakkındaki anıları ve düşüncelerini okuyucuya aktarışı üzerine kurgulanmıştır. Çocukluğundan beri farklı ve zengin biri olmak isteyen Jay Gatsby, hayatını bu yolda şekilendirmek için elinden geleni yapar ve biraz talihinin yardımıyla biraz da kendi çabasıyla sonunda istediğini elde eder.
Fitzgerald’ın dönem insanlarını tasviri, Amerika’nı 1920’li yıllardaki durumunu gözler önüne serişi, zengin kitlelerin yaşam biçimiyle diğerlerinin yaşamı arasındaki büyük uçurumu baş kahraman Jay Gatsby ve Buchanan cifti üzerinden anlatışı, eserin edebiyat çevresinde klasik olarak nitelendirmek için yeterli görülmüş.
”Ölmeden önce okunması gereken kitaplar”, ”Yüzyılın en iyi yüz eseri”, yayınevlerinin seçtiği en iyi eser listeleri gibi bir çok listede, ayrıca başka yazarların eserlerinde hayran olunan kitap imgesi ya da esinlenme klişelerinde çokça adını duyarız bu kitabın. Listeleri tek amaçla incelerim; daha önce ismini duymadığım kitap ve yazarları hakkında bilgi sahibi olabilmek için. Yoksa oturup da birilerinin neye dayanarak hazırladıklarını önemsemediğim, 100 maddelik ya da her neyse onun gibi uzunca bir listedeki kitapları tek tek okuyacak ve sonra bununla böbürlenecek karakterde biri değilim. Bence herkes kendine uygun, kişisel bir okuma listesi çıkarmıştır. Özgür listeler daha verimlidir. Liste konusuna girme nedenim, yüzyılın en önemli eserlerinden biri olarak bilinen Muhteşem Gatsby’nin beni etkilememesi. Hiç Fitzgerald okumamıştım ve eserleri hakkında merak içindeydim. Ancak bu eseri bende hayal kırıklığı yarattı. 1920 ve sonrasında büyük yankı uyandırması ve sadece Amerika ile sınırlı kalmayıp dünyaca ünlü bir eser olması, bence o yıllardaki edebiyat eserleri arasındaki başarısından kaynaklanıyor. Günümüze gelene kadar nice değerli başyapıtlar kazandı edebiyat dünyası. Henüz adı duyulmamış, gizli saklı, ya da keşfedilmeyi bekleyen yüzlerce başyapıt olduğunu düşünüyorum. Edebiyat dünyası , henüz gizleri keşfedilmemiş uzay gibi bence. İçinde sürekli çoğalan bir cevher var. Peki neden insanlar uzun yıllardır bu listelere takılı kalıyor? Neden bu listelerin maddeleri kolay kolay değişmiyor? Sanırım yayınevleri için ”garanti” kitaplar ve yazarlar daha çok kazandırdığı için önemli.
Fitzgerald okumaya giriş yapmak, Amerika’nı savaş sonrası durumu hakkında bilgi edinmek amacında olanlar için yararlı bir kitap. Anlatımı sade ve akıcı ,aynı zamanda tasvirleri kafanızda bir film karesine dönüşecek kadar güçlü. Beklentilerimin altında bir kitap olmasına rağmen sırf havuzda yüzen cesedi anlatma sahnesi için bile okumaya değerdi:
”Havuzun bir tarafından giren temiz suyun karşı tarafa yönelerek buradan boşalıyor olması, yüzeyinde hafif bir akıntı yaratıyor, bu küçük dalgalanmalar ise şişme yatağın, üzerindeki yüküyle beraber sağa sola hareket etmesine neden oluyordu. Aniden çıkan rüzgar, suyun yüzeyinde yalnız ufak kıpırdanmalara neden olsa da, yatağın ve üzerindeki bedbaht yükünün gelişigüzel seyrini değiştirmeye yetiyor, bir yaprak kümesinin dokunuşuysa bu yatağı, suyun içindeki ince ve kırmızı bir çemberin üzerinde, bir pusula oku misali döndürüyordu”
13 Şubat 2013 · kitap içinde yayınlandı · Etiketler f.scott fiztgerald, kitap, mitra yayınları, muhteşem gatsby, the great gatsby ·
« Muhazi Gölü- Ruanda