Amişler Topluluğu - BUSRA ERDOGAN
posted in Araştırmalar, Yaşama Dair, Yazılar on 17/01/2016 by Busra Erdogan
Daha önce Tayland’ın Uzun Boyluları ile başlayan, kültürel imajlara dair hazırladığım yazı dizisinin ikincisini paylaşıyorum bugün. Bu defa Amerika kıtasına uzanıyoruz. 21. yy ‘da, modern çağın nimetlerini reddedip, geleneksel değerlerini muhafaza eden bir toplumdan; Amişler‘den bahsedeceğiz.
Kimdir bu Amişler ?
Hikayeleri 1600‘lü yıllara dayanıyor. Bu dönemde, Avrupa’da yaşayan Amişler topluluğu, hristiyanlıkla ilgili farklı görüşlerinden dolayı katolik kilisesi tarafından pek hoş karşılanmıyorlar. Örneğin bu topluluğa göre; yeni doğan çocuklar vaftiz edilmemeli; 18 yaşına ulaşan olgun insanlar vaftiz edilmeli ve kendi dinlerini seçme hakkına sahip olmalılar.
O dönemde bu farklı inanışlarından dolayı ciddi baskılara maruz kalıyorlar ve Amerika kıtasına göç ediyorlar.
Peki günümüz dünyasında Amişleri bu kadar farklı kılan nedir derseniz, aslında her şeyleri diyebiliriz. Kendilerini tamamen teknolojiden ve modern çağın nimetlerinden soyutlamaları, hala 17. yy ‘dan kalan geleneklerini devam ettirmeleri, toplumsal ve aile hayatlarındaki katı kurallar, giyim-kuşamları, eğitim anlayışları ve daha pek çok şey. Şuan ağırlıklı olarak Amerika’nın Pensilvanya eyaletine bağlı bir bölgede, çiftlik evlerinde yaşıyor Amişler ve basit bir yaşam anlayışını benimsiyorlar. Bu sebeple, yeni çağın gereçlerini ısrarla reddediyorlar. Bilgisayar ve internet kullanımı, otomobil, telefon, hatta elektrik kullanımı bile yok bu toplulukta. Çünkü teknolojinin dünyayı sevdireceğine; dünyayı sevmenin de kendilerine kötülük yaptıracağına inanıyorlar.
Gidecekleri yere fayton kullanarak gidiyor, akşamları evlerinde mum yakarak cemaatlerindeki dostlarıyla sohbetler ediyor, incil okuyup ibadetlerini gerçekleştiriyorlar. Çocuklarını 8. sınıfta okuldan alarak, evde dini eğitim veriyorlar. Tarımla uğraşıyor, kendi bahçelerinde yetiştirdikleri ürünleri tüketiyorlar.
Savaşmak kesinlikle onlara göre değil; alçakgönüllülükten, sadakatten, barıştan yanalar. Bu sebeple askere gitmiyorlar. Siyaset ve devlet işlerinden de tamamen uzaklar. Bu konuları dünyevi konular olarak niteliyorlar. Hatta vergi bile vermiyorlar.
Toplumsal ve sosyal hayatlarında benimsedikleri bir dizi kurallar mevcut. Amiş inancından olmayan kişi ile evlenmeleri yasak. Bu topluluğa girmek isterseniz de, öncelikle ihtiyar heyetinden onay almanız gerekiyor. Topluluk tarafından hoş karşılanmayan bir davranış sergilerseniz, çiftlikten kovuluyorsunuz.
Fotoğraf: Scott R. Galvin
Benim en çok dikkatimi çeken kurallarından biri de, giyim-kuşamları ile ilgili olan kurallar. Bir kere kadınlar oldukça sade bir imaja sahip. Kesinlikle makyaj yapmıyor, mücevherat takmıyorlar. Tek parça düz ve koyu renkte elbiseler giyiyorlar. Saçlarını kestirmiyorlar. Evlenmeden önce siyah renkte, evlendikten sonra beyaz renkte saç boneleri ile dolaşıyor. Buna benzer bir kural erkeklerde de var. Amiş erkekleri evli olduklarını ifade etmek için, bıyıksız bir şekilde sakal bırakıyorlar. Giyim şekilleri ise birbirine benzer. Fötr şapkaları başlarından eksik olmuyor ve genellikle yakasız gömlekler kullanıyorlar.
Bunlar gibi uzayıp gidebilecek pek çok ritüeli, Tanrı tarafından belirlenen ilahi sosyal düzenlemeler olarak sayıyor Amişler ve bu kurallara her koşulda riayet ediyorlar.
Pensilvanya tarafına yolunuz düşerse, bu nevi şahsına münhasır Amişler topluluğunu ziyaret edebilirsiniz. Hatta öğrendiğime göre, çiftliklerinde özel yetiştirdikleri ürünleri ve ev yapımı reçellerini satın alabiliyormuşsunuz. Yalnız gitmeden önce bilmeniz gereken son bir kural daha var; bu köyde fotoğraf çekmek de yasak :) Hatta kendilerinin resmini çektiğinizi görürlerse, pek hoş karşılamıyor ve size sırtlarını dönüp gidiyorlarmış.
Velhasılı kelam 17.yy ‘dan kalan korunmuşlar diyebiliriz Amişler için. Kendi düzenlerinde, kendi çiftliklerinde, dış dünyaya tamamen kapalı ama her daim adaletli ve mutlu yaşamayı tercih ediyorlar. Teknolojinin, hızlı hayat temposunun, kaosun çook uzağındalar.. Bilmemeyi tercih ediyorlar. Belki de bazen bilmemek en iyisidir, kimbilir.
amiş kavmi, amish, amişler kimdir, amişler topluluğu, kültürel araştırmalar, kültürel imaj
← Dolce Gabbana’dan Tesettür Açılımı
Ziyadesiyle Rahat →
1 Comment → 17.yy ‘dan Kalan Korunmuşlar: Amişler
Pingback: Breton'da Binbir Çeşit Başlık: Coiffe - BUSRA ERDOGAN