3.3 Dalgıç Pompaların Seçiminde İleriyi Düşünmek
Dalgıç pompalar bir kuyu içerisinde çalışırlar ve sistemin basma yüksekliği ile kuyudan aktarılabilecek su miktarı kuyunu özellikleri ile yakından ilgilidir. Dalgıç pompa seçiminde dinamik seviye kavramı çok önemlidir. Dinamik seviye pompa su aktarırken kuyudaki su seviyesinin düştüğü mesafedir. Kuyudan çekilen her debi için ayrı bir dinamik seviye vardır ve sabit değildir. Mesela aynı kuyudan 3 lt/sn su çekilirken oluşan dinamik seviye ile 5 lt/sn su çekilirken oluşan dinamik seviye aynı değildir. Kuyuların dinamik seviyesi kuyu testleri ile belirlenir.
3.1. Verimlilik ve Doğru Pompa Seçimi
Tablo 1’de görülen değerlere sahip bir sisteme 190 m3/h debide akışkan aktarmak isteyelim ve bunun için bir pompa seçelim. Pompa seçiminde genelde yapılan hata basma yüksekliği ihtiyaçtan daha fazla pompa seçmektir. Ya yapılan hesaplara güvenilmez ya da ilerde prosesin değişeceği ve daha fazla basma yüksekliğine veya debiye ihtiyaç olacağı düşünülerek genelde daha fazla basma yüksekliğine sahip pompalar seçilir.
3.9. Elektrik Motorları İçin Yeni Verimlilik Sınıflandırmaları - 1
1. Elektrik Motor Veriminin Pompa Sistem Verimi İçerisindeki Yeri
Pek çok pompa elektrik motoru ile sürülür. Bu şekilde işletilen bir pompaj sisteminde ise elektrik motorunun verimi, pompa ve elektrik motorundan oluşan bir sistemin verimliliğine doğrudan etki eder. Böylesi bir sistemin elektrik şebekesinden çektiği güç şu şekilde ifade edilir:
3.7. Pompa Tesisatlarında Enerji Verimliliği ve Sistem Seçimi; Pompa, Boru ve Tesisat Yaklaşımı
Santrifüj pompalar kullanımları tüm pompa tipleri kullanımı içinde % 80 gibi bir orana sahiptirler. Yapılan araştırmalara göre dünya enerji tüketiminin % 20’ si pompa ve fan gibi dönen ekipmanları tahrik eden motorlarda tüketilmektedir.(1) Pompa sistemlerinde kaybolan enerjiyi kazanmanın yolu doğru sistem dizaynları ile mümkündür. Yapılan birçok çalışmada salt pompa seçimine dayanarak tasarruf imkânları üzerinde durulmuştur. Bu doğru bir yaklaşım olmak ile birlikte, tek başına yeterli değildir. Pompayı o noktada çalıştırmak için sistem projelendirilirken hesapların doğru yapılması ve emniyet marjlarının konmaması veya çok düşük tutulması gerekmektedir. Pratikte seçilmiş olan pompaların sadece % 30’ u seçildiği noktada ve seçildiği verimlerde çalıştırılabilmektedir.(2) Bunun yanında dinamik kayıpların göreceli olarak büyük olduğu sistemlerde tesisat üzerinde kullanılan vana, pislik tutucu, dirsek, fittings vs. elemanlar kayıpları hızın karesi oranında kayıpları artırdığı için projelendirilirken sistem doğru tasarlanmalı ve uygulamada tasarlandığı gibi yapılmalıdır.
5. Verimli Motorların Satışını Artırmak Adına Avrupa Birliği’nde Anlaşmalar
5.1. Gönüllü Anlaşmalar CEMEP/EU
1998 yılında Avrupa Güç Elektroniği ve Elektrik Makinaları Üreticileri Komisyonu (European Committee of Manufacturers of Electrical Machines and Power Electronics (CEMEP)) ve Avrupa Komisyonu Avrupalı Üreticlerin %80’ini temsil eden 36 motor üreticisi tarafından imzalanan bir gönüllü anlaşma hazırladı. Bu anlaşma daha verimli 3-Fazlı Alternatif Akım Asenkron Motor üretilmesini amaçlıyordu. Bu anlaşmada motorlar verimliliklerine göre aşağıda belirtilen 3 şekilde sınıflandırıldı:
3.5. Pompa Verimliliğinin Getirileri Konusunda Örnek Çalışma
Verimlilik son yılların anahtar kavramlarından birisi haline gelmiştir. Artık üretmek yeterli gelmemekte, ne kadar ürünü ne kadar enerji harcayarak ürettiğiniz de önemli hale gelmektedir. Makine bazında düşünüldüğünde verim, birçok makine için ölçülmesi zor bir değer iken pompa-elektrik motoru sistemlerinde 3 temel değer (debi, basma yüksekliği ve elektriksel güç) ölçülerek kolayca hesaplanabilen bir değerdir. Bu sebeple de pompa seçiminde objektif bir kriter oluşturabilir.
3.8. Pompa Optimum Çalışma Koşullarında Çalışmadığında Ne Olur?
3.4. Toleranslar Uygulamada Ne Anlama Gelir?