"Vakit be vakit, bir kabı doldurup boşaltmak gibi, şu sarayı, şu memleketi, şu şehri, kemâl-i intizamla doldurup kemâl-i hikmetle boşalttırıyor." Bu cümlenin izahını yapar mısınız? | Sorularla Risale
"O zat ne kadar kudretli, haşmetli bir zat olduğunu şununla anlayınız ki, şu koca âlemi bir saray gibi tanzim ediyor, bir dolap gibi çeviriyor. Şu büyük memleketi, bir hane gibi, hiçbir şey noksan bırakmayarak idare ediyor."
"İşte, bak: Vakit be vakit, bir kabı doldurup boşaltmak gibi, şu sarayı, şu memleketi, şu şehri, kemâl-i intizamla doldurup kemâl-i hikmetle boşalttırıyor. Bir sofrayı da kaldırıp indirmek gibi, koca memleketi baştan başa çeşit çeşit sofralar, (HAŞİYE 10) bir dest-i gaybî tarafından kaldırır, indirir tarzında, mütenevvi yemekleri sırayla getirip yedirir; onu kaldırıp başkasını getirir. Sen de görüyorsun ve aklın varsa anlarsın ki, o dehşetli haşmet içinde, hadsiz sehâvetli bir kerem var."
"HAŞİYE 10: Sofralar ise, yazda zeminin yüzüne işarettir ki, yüzer taze taze ve ayrı ayrı olarak matbaha-i rahmetten çıkan Rahmânî sofralar serilir, değişirler. Herbir bostan bir kazan, herbir ağaç bir tablacıdır."(1)
Allah’ın, koca kainatı çekip çevirmesi ve bir halden başka bir hale getirmesi, küçük bir odanın çekilip çevrilmesi ve bir halden başka bir hale getirilmesi gibi kolay ve mükemmeldir. Bu da O'nun ne kadar büyük ve haşmetli olduğunu akla gösterir. İnsan için bir bardağı doldurup boşaltmak ne kadar basit ve kolay ise, Allah için de bütün kainatı öldürüp yeniden diriltmesi ya da doldurup boşaltması o derece basit ve kolaydır. Bir insanın kendi evinde küçük bir sofrayı kolayca serip kaldırması gibi, Allah da bütün kainat sofrasını aynı kolaylıkta serip kaldırıyor.
Üstad burada küçük numunelerden hareketle, büyüklerine intikal ettirerek, o kavranması ve ihatası zor olan azametli ve haşmetli tedbir ve idareyi akla yaklaştırıyor. Cüziyetten külliyete intikal ettiriyor.
Bu bahsin geçtiği yerlerden bazıları: Otuz Üçüncü Söz Yirmi İkinci Pencere; Yirmi İkinci Söz Altıncı Lem'a; On Beşinci Şua Sekizinci Kelime; Yedinci Şua, Birinci Makamın Birinci Basamağı.
“Her bir zerre öyle bir nakş-ı san’atta işler ki, ya bütün zerrâtla münasebettar, her birisine ve umumuna hem hâkim ve hem her birisine ve umumuna mahkûm bir vaziyette bulunmakla…” bu kısmı izah eder misiniz?