Ali Özdemir, Teknik Destek Mühendisi Elektronik Öğretmeni – Enel
Kesintisiz Güç Kaynakları; bağlı bulundukları yükleri, şebekede oluşabilecek kesintiler ve bozulmalardan koruyarak çıkışında temiz ve kararlı bir gerilimle besleyen sistemler olarak tanımlanabilir. Günümüzde; mikroişlemci ve yarı iletken teknolojilerindeki gelişmelerle beraber, hassas elektronik cihazların yaygın kullanım alanı bulması, enerji kalitesi ile ilgili sorunları da beraberinde getirmiştir. Şebekede ortaya çıkan güç sorunlarından olumsuz yönde etkilenen hassas elektronik cihazlar, kullanım alanlarına göre; arızalanmalara, ürün kalitesinde düşmelere, üretimde durmalara, veri kayıplarına, iletişimin kesilmesine, can kayıplarına vs neden olmaktadırlar. Hayatı kesintiye uğratan, cihazların çalışmasını olumsuz yönde etkileyen şebeke güç sorunları incelendiğinde; kesintiler, geçici olaylar, gerilim düşmesi, gerilim yükselmesi, harmonikler, gerilim dalgalanmaları ve frekans değişimleri gibi istenmeyen durumlar ortaya çıkmaktadır. Bütün bu sorunlar için ayrı ayrı çözümler üretilebilir fakat bir sorunun çözümü diğer bir sorun için çözüm oluşturmayabilir veya daha farklı sorunlara neden olabilir. Enerji kalitesi sorunları ile ilgili, yapısında en kapsamlı çözüm içeren cihazlar Kesintisiz Güç Kaynaklarıdır. KGK’ler; kritik yükleri saydığımız güç sorunlarının çoğundan koruyarak, çıkışında kararlı gerilim ve frekansa sahip, bağlı bulundukları yükleri temiz ve sürekli bir enerji ile besleyen sistemlerdir. KGK teknolojileri incelendiğinde; geçmişten günümüze büyük değişim göstermiş olup, ürün kalitesini yükselterek sürekli bir kaynak görevi üstlenmiştir. Şebekede oluşan arızaları kullanıcı tarafına yansıtmadan, çok yüksek enerji verim değerlerine ulaşmış olduğunu görmekteyiz. KGK’ler, üretilmeye başlandığı ilk yıllarda off-line (pasif beklemeli) çalışma yapısına sahip, sadece enerji kesildiğinde devreye giren, yedek besleme güç kaynağı olarak kullanılmışlardır. Off-line yapıdan line-interactive yapıya ve sonrasında on-line yapıda çalışma teknolojisi geliştirilmiştir. On-line çalışma yapısına sahip KGK’ler; eski nesil trafolu ve yeni nesil IGBT’li olmak üzere kendi içerisinde iki gruba ayrılmaktadır. Eski nesil ağır, hantal, verimi düşük trafolu KGK’ler yerlerini, 2 seviyeli ve sonrasında 2010 yılında üretime başlanan çok yüksek verimli, yüksek giriş ve çıkış performansına sahip, ağırlık/hacim/kapladığı alan olarak daha küçük boyutlarda, çevre dostu yeni nesil 3 seviyeli KGK’lere bırakmaya başlamışlardır. 3 seviye KGK’lerde toplam dc bara gerilimin yarısında anahtarlama yapılarak, anahtarlama kayıpları en aza indirilmiştir. Yarı bara geriliminde anahtarlama yapılması, cihaz üzerinde kullanılan kompenetlerin (IGBT, bara kondansatörleri, bobin gibi) daha küçük boyutlarda seçilmesine olanak sağlamıştır. 3 seviye KGK, kullanılan malzeme boyutlarının küçük olması, trafo kullanılmadığı için demir ve bakır kayıplarının az olması açısından, hem yüksek verime sahip (yüzde 96’ya kadar) hem de ekonomiye ve doğaya katkıları bakımından çevreci özelliğe sahip bir üründür. Kesintisiz Güç Kaynakları (KGK’ler) çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. Kaliteli ve kesintisiz enerjinin ihtiyaç duyulduğu hastaneler, bilgi işlem merkezleri, haberleşme ve güvenlik sistemleri, alışveriş merkezleri, fabrikalar, hava alanları, ameliyathaneler, radarlar, bankalar, otomasyon, üretim proses ve daha birçok alandaki kritik yük uygulamalarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Otomasyon ve proses üretimlerde yaygın olarak kullanılan kesintisiz güç kaynakları, ürün kalitesi yükseltmekte ve üretimin sürekliliğini sağlamaktadır. Enel Enerji bünyesinde 650 VA’den 600 kVA’ya kadar çok geniş yelpazade IGBT’li cihaz üretim kapasitesine sahiptir. Firmada çalışan genç, araştırmacı mühendisleri dünyadaki teknolojik gelişmeleri yakından takip ederek, ürün kalitesini sürekli artırmaktadır. Türkiye’de KGK pazarının ikinci büyük dilimine sahip olan Enel; aralarında İngiltere, Fransa, Almanya, İspanya, Polonya, Ukrayna, Danimarka, Macaristan, Yunanistan gibi ülkelerin bulunduğu Avrupa ülkelerine ve Azerbaycan, Hindistan, Çin, Kuzey Kore, Pakistan, İran, Suriye, Nijerya, Sudan, Avustralya, Şili, Brezilya gibi 60’dan fazla dünya ülkesine Türk teknolojisini ihraç etmektedir. Yüzde yüz yerli üretim kapasitesine sahip olan Enel, Kullanılan KGK ve akü kabinleri, plastik aksanlar, devre tasarımı, yazılım, kart dizilimi, bobin sarımı, basitten karmaşığa her uygulamayı ve ürünü İstanbul/Çekmeköy’de bulunan, Genel Merkezinde gerçekleştirmektedir.
Kesintisiz Güç Kaynakları çok geniş bir kullanım alanına sahiptir. Kaliteli ve kesintisiz enerjinin ihtiyaç duyulduğu hastaneler, bilgi işlem merkezleri, haberleşme ve güvenlik sistemleri, alışveriş merkezleri, fabrikalar, hava alanları, ameliyathaneler, radarlar, bankalar, otomasyon, üretim proses ve daha birçok alandaki kritik yük uygulamalarında yaygın olarak kullanılmaktadır.