Batmayacak kadar büyük aptalca bir fikir - Son Dakika Haberler
Batmayacak kadar büyük aptalca bir fikir
01.11.2009 - 15:15 | Son Güncelleme: 01.11.2009 - 16:12
Financial Times köşe yazarlarından John Kay, " 'Too big to fail’ is too dumb an idea to keep” başlığıyla ele aldığı son yazısında 2007-2008'de bütün dünyayı sarsan ekonomik krizin bedelini vergi mükelleflerinin ödediğini, aynı şeyin tekrar yaşanmaması için "batmayacak kadar büyük kurumlar" fikrinden vazgeçilmesi gerektiğini söyledi.
Son küresel krizinde, birçok büyük finans kuruluşu batarken, batmayanlar devlet müdahaleleriyle kurtarıldı. Citigroup ve Royal Bank of Scotland gibi büyük finans kuruluşlarının yanı sıra, Bear Stearns ve Lehman Brothers gibi yatırım bankaları batan gemiler arasındaydı. Aktif hazine bonoları işleyen ve yatırım bankacılığı kolları olmayan daha küçük perakende bankaları Northern Rock ve Saschen Landesbank da kaderine mahkum oldu. Daha çeşitli faaliyet alanlarına sahip Fortis, kredi verme konusunda uzmanlaşmış Hypo RE ve Fannie Mae ve Freddi Mac ile ABD’nin en büyük sigorta şirketi AIG devlet müdahalesiyle ayakta kaldı.
Köşe yazısında, bütün bu şirketlerin, burnundan kıl aldırmayan bir yönetim şeklini ve sonucunda temel işinin dışındaki faaliyetlerin ne gibi büyük felaketlere yol açtığını oldukça güzel bir şekilde örneklediğine dikkat çekildi. Yazar, bu şirketlerin tek ortak yanının yaşadıkları çöküşler olduğuna vurgu yaparken, batan şirketleri denetleyen kurumlarının listesinin şirketlerin listesinden daha uzun olduğunu belirtti.
DAHA İYİ BİR GELECEK İNANCI
Kay, hem ülke içi hem de uluslararası ortamlarda koordineli çalışacak, daha iyi bir düzenlemeyle gelecek yıllarda bu tür felaketlerin önüne geçileceğine inanan insanların olduğunu söyleyerek bu kişilerin, “Tüketicilerin çıkarları ve finansal ekonominin ihtiyaçları, bu tür koordineli müdahalelerle koruncak ve bir daha vergi mükelleflerinin paralarına ihtiyaç duyulacak büyük felaketler yaşanmayacak” görüşünü savunduklarını belirtti.
Yazıda bu fikri paylaşmayanların da bulunduğun söyleyen Kay, İngiltere Merkez Bankası başkanı Mervyn King’in iyimser olasılığın kendileri için geçerli olmadığını söyleyerek düşman bakışları kendisine yönelmesine neden olduğunu da vurgulandı.
LEHMAN’IN İFLASI KAPİTALİZMİN ZAFERİ
Düzenleyicilerin, işletmelerin çöküşünü engellemesinin imkansız olduğunun vurgulandığı köşe yazısında, piyasa ekonomisinin temel dinamiğinin iyi işletmelerin başarılı olmasını, kötülerin ise çökmesini gerektirdiği belirtildi. Piyasada Lehman Brothers’ın iflasının kapitalizm bir zaferi olduğu inancı var. Kay, yazısında kapitalizmde piyasa ekonomisinin kötü yönetilen, aç gözlü olmalarına karşı gereğinden daha yüksek maaş alan çalışanlarla, altından kalkamayacağı riskler alan şirketlerin batmasının gerektirdiğine dikkat çekti.
“BATMAYACAK KADAR BÜYÜK YANILMASI”
Yazıda, şu an piyasaların karşılaştığı en büyük sorunun, “batmayacak kadar büyük inancından sıyrılıp, düzenlemelerin sınırları konusunda daha gerçekçi bir bakış açısıyla, güçlü bir istikrar yakalamak olduğunun altı çizildi. Kay, yazısında “batmayacak kadar büyük” kavramının, vergi mükelleflerini ucu bucağı olmayan, kontrolsüz yükümlülükler altına soktuğunu belirtti.
Birbirine geçmiş sistemlerin karmaşıklığı ve tehlikesi sadece finansal hizmetlere özgü değildir diyen Kay, bu alanda yaşanacak herhangi bir aksaklık, elektrik ağları, petrol rafineleri, petro kimyasal fabrikalar ve nükleer enerji fabrikaları için de felaket boyutunda sonuçlar yaratabileceğine işaret etti.
Yazar, birbirinin içine geçmiş sistemlerde, tek bir bileşenin bütün sistem için yarattığı bir sıkıntıda, sistemin sorunu ortadan kaldırabilecek halde yeniden yapılandırabilmesi gerektiğini de savundu.
Yazının son kısmında, reel ekonomiyi ve aynı zamanda vergi mükelleflerinin paralarını korumanın tek yolunun, bireylere ve işletmelere etkin finansal hizmetler sağlamak olduğu vurgulandı.