Anasayfa Blog KİRA SÖZLEŞMELERİ ARTIŞ ORANI Ve FESİH HAKKI
Kira sözleşmelerinde hem kiracının hem de ev ve işyeri sahibinin hak ve yükümlülükleri vardır. Kiraya veren kiraladığı evi, işyerini ya da başka bir eşyayı kiracının kullanımına uygun bir şekilde teslim etmek zorundadır. Kiracı ise buna karşılık olarak belirlenen zamanda kiraya verilen şeyin bedelini kiraya verene ödemelidir. En çok merak edilen konu ise kira ücretlerinde en fazla kaç oranda zam yapılacağıdır.
Türk Borçlar Kanununun 344.maddesinde hesaplanma şekli belirtilmiştir. Bir önceki yılın tüketici fiyat endeksindeki (TÜFE) on iki aylık ortalamayı geçmemek üzere artış yapılabilir. 2019 yılından önce üretici fiyat endeksi (ÜFE) dikkate alınmaktaydı. Açıklanan rakamlar dikkate alındığında ev ve işyeri sahipleri 2020 Ocak ayı itibariyle yüzde 15,18 zam yapabilecektir. Bu oran üst sınırı belirlediğinden daha az bir zam kiralayan ve kiracı anlaşarak belirleyebilir.
Diğer bir konu ise yüzde 15,18’lik TÜFE oranı 2020 yılında yenilenecek tüm kira sözleşmelerine uygulanmayacaktır. Çünkü her kira dönemi değişmektedir. Örneğin, Mayıs ayında işyerini kullanmaya başlayan kiracıya uygulanacak zam hesaplanırken bir önceki yıl olan 2019 Mayıs ayından itibaren TÜFE oranlarının ortalaması hesap edilerek zam yapılması gerekir.
Kiracının kira bedelini ödeme, özenle kullanma ve komşulara saygı gösterme, temizlik ve bakım giderlerini ödeme, ayıpları kiraya verene bildirme, ayıpların giderilmesine ve kiralananın gösterilmesine katlanma borç ve yükümlülükleri vardır. Bunlar yerine getirilmediğinde ev ve işyeri sahibinin haklı sebeplerle kira sözleşmesini fesih hakkı mevcuttur. Bunun için belli şartların belli sürelerle yerine getirilmesi gerekmektedir.
Kiracı kiralayana karşı tahliye taahhüdünde bulunmuşsa belirttiği tarihte uygun bir şekilde kiraya verene teslim etmek zorundadır. Ancak kira sözleşmesi ile aynı tarihte yapılan tahliye taahhüdü kanun ve Yargıtay kararları gereği geçersizdir. Ayrıca belirtilen tarihte çıkılmamışsa bu tarihten sonra 1 ay içinde harekete geçilmesi gerekir. Aksi halde ev ve işyeri sahibinin bu hakkı düşer. Bir kira yılı döneminde kira bedelini ödemeyen kiracı için iki haklı ihtarda bulunulmuşsa kira yılının bitiminden itibaren bir ay içinde dava açılarak kira sözleşmesi sona erdirilebilir.
Ev ve işyeri sahibinin kendisi veya bakmakla yükümlü olduğu kişiler için ihtiyaç doğmuşsa, inşa veya imar bakımından evde ya da işyerinde esaslı onarımlar yapılacaksa fesih bildiriminde bulunularak tahliye davası açılabilir. Ayrıca yeni malikin kendisinin veya bakmakla yükümlü olduğu diğer kişilerin kullanma zorunluluğu varsa kiracıya bu durumu bildirmek şartıyla dava açabilir. Bu dava sonucunda eski malik ile kiracı arasındaki sözleşme sona erdirilir.
Kira sözleşmelerinden kaynaklı özel hukuk davalarında dikkat edilmesi gereken sıkı şekil şartları ve süreleri vardır. Bu şartlardan herhangi birine uyulmadığı takdirde hak kayıpları yaşanmaktadır.Av. Ensar KURU