Ana Sayfa » Dünya » Ukrayna'da Siyasi Kriz Üç Ayı Geride Bıraktı
Ukrayna'da Siyasi Kriz Üç Ayı Geride Bıraktı
Yönetim Karşıtı Gösterilerin Tetiklediği Siyasi Kriz Son Üç Ayda Ukrayna'yı Belirsizliğe Sürükledi.
HÜKÜMETİN AVRUPA'YA SIRTINI DÖNDÜĞÜNÜ DÜŞÜNEN HALK AYAKLANDI, SONUNDA MECLİS, DEVLET BAŞKANI YANUKOVİÇ'İN YETKİLERİNİ ELİNDEN ALDI
Ankara, 24 Şubat 14 (T.A.K.): Ukrayna yönetiminin AB ile üzerinde görüşmeleri süren ortaklık ve ticaret anlaşması sürecini askıya almasıyla başlayan kitlesel gösteriler ve uzlaşma çabalarının sonuçsuz kalması, Ukrayna'yı daha derin bir krize sürükledi.
Ukrayna'yı üç ayda adım adım belirsizliğe sürükleyen olaylar şunlar oldu:
21 Kasım - Ukrayna hükümeti, Ortaklık Anlaşması ile Derin ve Kapsamlı Serbest Ticaret Anlaşması'nın imzalanmasına yönelik hazırlıkları askıya aldığını açıkladı. Bu gelişme, ülkede Avrupa ile yakın ilişki içinde olmak isteyen kesimi rahatsız etti. Birkaç yüz kişi, başkent Kiev'deki Bağımsızlık Meydanı'nda toplanarak kararı protesto etti.
24 Kasım - Kiev'deki protesto gösterilerine katılanların sayısı 100 bini buldu. Göstericiler, ülkenin AB ile yakınlaşması çağrısında bulundu.
25 Kasım - Gösteriler sürerken Ukrayna polisi 21 Kasım'dan bu yana ilk kez göstericilere göz yaşartıcı gazla müdahale etti. AB, Rusya'nın Ukrayna konusunda takındığı tavrı eleştirdi. Cezaevindeki eski Başbakan Yulia Timoşenko, göstericilere destek vermek amacıyla açlık grevine başladığını bildirdi.
27 Kasım - AB yanlısı protestocular, Turuncu Devrim'in yapıldığı Bağımsızlık Meydanı, Avrupa Meydanı ve Başbakanlık binası önünde toplanarak gösterilerini sürdürdü.
29 Kasım - Litvanya'da düzenlenen Doğu Ortaklığı Zirvesi'nin ilk gününde AB liderlerinin ortaklık ve ticaret anlaşmasını imzalamayı reddeden Ukrayna'yı ikna çabaları sonuçsuz kaldı.
30 Kasım - Kiev polisi protestoculara karşı güç kullanımını artırdı. Polisin sabahın erken saatlerinde Bağımsızlık Meydanı'ndaki bir öğrenci kampına sert müdahalesi, pek çok Ukraynalının sabrını taşırdı. Avrupa yanlısı gösteriler, Yanukoviç ve yönetimine yönelik protestolara dönüşmeye başladı. Ukrayna ile ortaklık ve ticaret anlaşması imzalama hedefini Doğu Ortaklığı Zirvesi'nin odağına yerleştiren AB ise bunun gerçekleşmemesi üzerine Rusya'ya sert eleştiriler yöneltti. AB Komisyonu, Kiev'deki gösterilerde polisin barışçıl göstericileri aşırı güç kullanarak dağıtmasını şiddetle kınadı.
1 Aralık - Kiev'de 350 bin kadar kişinin toplandığı gösterilerde polis ve göstericiler arasında çatışma çıktı. Muhalifler, Bağımsızlık Meydanı'nı işgal ederek, burayı bir çadır kente dönüştürmeye başladı. Muhalefet liderleri, Yanukoviç'e istifa çağrısında bulunurken, cezaevindeki eski Başbakan Yulia Timoşenko da Ukraynalıları Yanukoviç'in kararına tepki göstermeye çağırdı. Protestocular Kiev Belediyesi'ni işgal ederken, polis göstericilerin devlet başkanlığına girmesini engellemek için göz yaşartıcı gaz ve cop kullandı. NATO Genel Sekreteri Anders Fogh Rasmussen, Ukrayna'ya, ifade ve toplanma özgürlüklerine saygıya dair uluslararası taahhütlerine tam olarak sadık kalma çağrısı yaptı.
2 Aralık - BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun, taraflara itidal çağrısında bulundu.
3 Aralık - Ukrayna Başbakanı Mykola Azarov, ülkedeki hükümet karşıtı eylemlerde "bir darbenin bütün işaretlerini gördüğünü" söyledi. Yönetim karşıtı gösteriler sürerken, muhalefetin hükümetin düşürülmesine yönelik parlamentoya sunduğu güvensizlik önergesi kabul edilmedi.
4 Aralık - Muhalefet liderleri, ülkedeki kitlesel gösterilerde güvenlik güçlerinin müdahalesi sonrası kendilerinden haber alınamayan eylemciler hakkında kamuoyunun bilgilendirilmesini istedi.
5 Aralık - Kiev'deki güvenlik güçleri, hükümet karşıtı gösterilerde kamu binalarını işgal edenlere 5 gün süre verdi.
6 Aralık - Timoşenko'nun, açlık grevine son verdiği bildirildi. Muhalefette bulunan Tüm Ukraynalıların Özgürlük Birliği'nin lideri Oleg Tyagnibok, krizden çıkış yolu için görüşmelere hazır olduklarını belirterek, öncelikli şartlarının meydanda şiddet uygulayanların cezalandırılması olduğunu söyledi.
7 Aralık - Muhalefet partisi Reform İçin Ukrayna Demokratik İttifakı lideri Vitaliy Kliçko, hükümetle müzakere için "tutuklu bulunan 14 eylemcinin serbest bırakılmasını, barışçıl göstericilere ve öğrencilere yönelik şiddetin cezalandırılmasını ve İçişleri Bakanı Vitaliy Zaharçenko ile Başbakan Nikolay Azarov'un istifa etmelerini" istedi.
8 Aralık - AB temsilcilerinden oluşan müzakere grubu, ülkedeki duruma çözüm arayışları çerçevesinde Ukrayna'ya geldi. Kiev'deki gösterilere katılanların sayısı 800 bini buldu. Göstericiler Kiev'deki Lenin heykelini yıktı.
10 Aralık - Kamu binalarını boşaltmaları için göstericilere tanınan 5 günlük sürenin dolmasının ardından polis eylemcilere müdahale etti. Polis, Bağımsızlık Meydanı'ndan barikatları temizlemeye girişti. Göstericilerse polise, daha büyük barikatlar kurarak karşılık verdi. Yanukoviç, eski devlet başkanları ve hükümet yetkilileri ile görüş alışverişinde bulundu ve AB ile ortaklık anlaşmasının hazırlıkları için Brüksel ile görüşmeleri başlatmayı planladıklarını belirtti.
11 Aralık - Polis, sabahın erken saatlerinde protestocuların kampına müdahale etti, göstericilerle çatıştı. Kiev'e giden AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton, göstericilere güç kullanılmaması çağrısında bulundu. Ashton, Ukrayna Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç ile görüşürken, ABD, Ukraynalı yetkililerin çevik kuvvet, buldozer ve copla müdahalesine tepki gösterdi.
12 Aralık - Ukrayna'dan bir heyetin, Brüksel'de resmi temaslarda bulunacağı açıklandı. Ukrayna Başbakan Yardımcısı Sergey Arbuzov, askıya almalarının ardından AB yanlısı yoğun protesto gösterilerine neden olan ortaklık anlaşmasını, yakın gelecekte imzalayacaklarını söyledi. Muhalefet liderlerinden Kliçko, Yanukoviç ile sivil toplum örgütleri ve AB temsilcilerinin bulunduğu bir ortamda görüşebileceklerini belirtti.
13 Aralık- Ukrayna'daki siyasi krizin tarafları başkent Kiev'de yuvarlak masa toplantısında bir araya geldi.
14 Aralık - Kiev'de on binlerce Ukraynalı yönetim karşıtı gösterilerini sürdürürken, iktidarda bulunan Bölgeler Partisi de miting düzenledi.
16 Aralık - Ukrayna Başbakanı Nikolay Azarov, Ukrayna'nın seçiminin, Avrupa ile entegrasyon olduğunu söyledi.
17 Aralık - Ukrayna'ya sattığı doğalgazın fiyatını 400 dolardan 268,5 dolara düşüren Rusya, Ukrayna ekonomisine destek olmak için 15 milyar dolarlık devlet tahvili satın alma sözü verdi.
20 Aralık - Ukrayna Parlamentosu, protestolar sırasında tutuklanan göstericilerin serbest bırakılmasına ilişkin yasa teklifini kabul etti. AB, Yanukoviç'in tercihini "Brüksel yerine Moskova'dan yana" kullanmasına karşın, ortaklık ve ticaret anlaşmasını imzalama önerisinin hala masada olduğu mesajını yineledi.
23 Aralık - Yanukoviç Kiev'deki barışçı gösteriler sırasında tutuklanan eylemcilerin salıverilmesini öngören yasayı onayladı.
4 Ocak - Noel tatili nedeniyle gösterilerin yoğunluğunda azalma oldu ancak Bağımsızlık Meydanı'ndaki çadırlar kaldırılmadı.
13 Ocak - Yönetim karşıtı gösteriler yeniden yoğunlaştı. Kiev'de, kendilerini "anti-barikat" diye adlandıran yaklaşık 300 kişi kent merkezindeki barikatları yıkmak için toplandı.
15 Ocak - Kiev Bölge İdare Mahkemesi'nin kararıyla Bağımsızlık Meydanı, Avrupa Meydanı, St. Michael Meydanı, Şevçenko Parkı ve bu alanlara komşu tüm sokaklarda gösteriler 8 Mart'a kadar yasaklandı. Göstericiler olaylar başladığında işgal ettikleri Kiev belediye binasından, işgalin üzerinden yaklaşık iki ay geçmesine rağmen çıkmadı.
16 Ocak - AB Yüksek Temsilcisi Ashton, vatandaşların temel haklarını kısıtlayan yasal düzenlemenin Ukrayna parlamentosundan apar topar geçirilmesinden derin endişe duyduğunu söyledi.
19 Ocak - Kiev sokaklarında 200 bin kişi, protestoculara getirilen yeni kısıtlamalara karşı çıktı, polis ve göstericiler arasında çıkan çatışmalarda onlarca kişinin yaralandığı bildirildi.
20 Ocak - Beyaz Saray, Kiev'deki şiddet olaylarından "derin endişe" duyduğunu bildirdi. Yanukoviç, muhalefete görüşme çağrısında bulundu.
22 Ocak - Gösteriler sürerken, polis Kiev kent merkezindeki barikatları yıktı, protestocular polise taş atarken, polis göz yaşartıcı gaz, plastik mermi ve ses bombaları ile karşılık verdi. Öte yandan Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç'in muhalefet ile görüşme çağrısı karşılık buldu. Yanukoviç ile muhalefet liderleri Vitaliy Kliçko, Arseny Yatsenyuk, Oleg Tyagnibok ve Milli Güvenlik ve Savunma Kurulu Genel Sekreteri Andrei Kluev bir araya geldi.
23 Ocak - Yanukoviç ile muhalefet liderlerinin görüşmesinin ikinci turu yapıldı. Toplantı sonrası açıklamada bulunan muhalefet lideri Arseny Yatsenyuk, "Biz kan dökülmesini durdurmak istiyoruz, bunu başarma olasılığımız çok yüksek" dedi.
26 Ocak - Gösteriler ülkenin diğer bölgelerine de sıçradı.
28 Ocak - Başbakan Mykola Azarov istifa etti. Yanukoviç'in, Azarov'un istifasını kabul etmesinin ardından başbakanlık görevini, Sergey Arbuzov'un vekaleten yürüteceği açıklandı. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, AB'nin Ukrayna'daki gelişmeler bağlamında izlediği politikadan rahatsız olduğunu Brüksel'de düzenlenen zirvede net şekilde ortaya koydu.
29 Ocak - ABD Başkan Yardımcısı Joe Biden, Yanukoviç ile yaptığı telefon görüşmesinde, ülkedeki siyasi krizin giderilmesi yolunda sağlanan ilerlemeden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
30 Ocak - Ülkedeki krizin çözümü için tutuklu ve gözaltında bulunan göstericilere genel af getirildi. Yasada, meydanların ve işgal edilen kamu binalarının boşaltılması şart koşuldu. Muhalefet partileri, yasada Anayasa normlarının ihlal edildiğini savundu. Yanukoviç ise hükümetin üstlendiği tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini ancak muhalefetin durumu tırmandırdığını söyledi.
31 Ocak - Kiev'deki gösterilerin önde gelen isimlerinden olan ve kaçırılmasının ardından dövülmüş halde bulunan Dmitriy Bulatov, hastanede tedavi altına alındı. Yanukoviç, gösterilerde tutuklanan eylemcilerin affını öngören yasayı imzaladı.
4 Şubat - Ukrayna İçişleri Bakanlığı, gösterilerde hayatını kaybeden 3 protestocunun, yakın mesafeden vurulduğunu bildirdi.
5 Şubat - Muhalefet liderleri, temaslarda bulunmak üzere Kiev'e gelen Catherine Ashton ile bir araya geldi. ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Victoria Nuland da Yanukoviç ile ülkenin içinde bulunduğu siyasi krizden çıkma yollarını görüştü.
10 Şubat - İçişleri Bakanlığı, kamu binalarının ve sokakların boşaltılması için bir hafta süre kaldığını hatırlattı.
12 Şubat - AB Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Stefan Füle, Ukrayna muhalefet liderleri ve Yanukoviç ile ülkenin içinde bulunduğu siyasi krize çıkış yolu bulmak için ayrı ayrı görüştü.
14 Şubat - Aralıktan bu yana gözaltına alınan 234 göstericinin tamamı serbest bırakıldı ancak kendilerine yöneltilen suçlamalar düşürülmedi.
15 Şubat - Muhalif Vatan partisinin lideri Arseniy Yatsenyuk, tutukluların tamamının serbest kalmasının ardından hükümet karşıtı gösterilerin devam ettiği başkent Kiev'de meydanların boşalmayacağını belirtti.
16 Şubat - Göstericiler aralık başından bu yana işgal ettikleri Kiev belediye binasını boşalttı.
18 Şubat - Aralarında 10 polisin bulunduğu 26 kişi gösteriler sırasında çıkan çatışmalarda hayatını kaybetti. Göstericiler belediye binasını yeniden işgal etti. Polis bağımsızlık meydanını kuşattı.
19 Şubat - Kiev'de süren çatışmalar, polis birimlerinin Bağımsızlık Meydanı'na müdahalesiyle şiddetlendi. Gösterilerde 25 kişinin öldüğü bildirildi.
21 Şubat - Gösteriler sırasındaki çatışmalarda hayatını kaybedenlerin sayısının 70'in üzerine çıktığı belirtilirken, yönetim ve muhalefet arasında uzlaşma sağlandı.Devlet Başkanı Yanukoviç ile muhalefet liderleri arasında Avrupalı bakanların da katıldığı toplantıda imzalanan anlaşmada, 2004 anayasasına dönülmesi, ulusal birlik hükümetinin kurulması, devlet başkanlığı seçiminin Aralık 2014'ten önce yapılması, devlet başkanı ile hükümet ve parlamentonun yetkilerini dengeleyecek anayasal reformların hemen başlatılarak Eylül 2014'e kadar tamamlanması maddelerine yer verildi. Ancak uzlaşma, sokak gösterilerinin son bulmasını sağlayamadı. Bu arada, Ukrayna parlamentosu, cezaevinde bulunan eski Başbakan Yulia Timoşenko'nun serbest bırakılmasını sağlayacak yasayı onayladı.
22 Şubat - Güvenlik güçlerinin Kiev'de yönetim binalarının bulunduğu bölgeden çekildiği ve protestocuların başkentin "kontrolünü ele geçirdiği" bildirildi. Kiev'den ayrılarak, kendisine verilen desteğin önemli merkezlerinden biri olarak bilinen Kharkiv kentine giden Viktor Yanukoviç, olayları "darbe" diye niteleyerek istifa etmeyeceğini açıklarken, serbest bırakılan Timoşenko Kiev'de halkın karşısına çıkarak eylemleri sürdürmeleri çağrısında bulundu. Ukrayna parlamentosu, Yanukoviç'in görevini yerine getirmekte başarısız olduğunu bildirdi ve erken seçimin 25 Mayıs'ta yapılmasını kararlaştırdı.
23 Şubat - Ukrayna parlamentosu, devlet başkanına ait yetkileri, Meclis Başkanı Aleksandr Turçinov'a verdiğini duyurdu. Parlamento ayrıca bazı bakanların görevlerinden azledilmeleri kararını aldı. Ukrayna Devlet Başkanlığı Danışmanı Henna Herman, Viktor Yanukoviç'in devlet başkanlığı görevini sürdüreceğini ve ülkeyi terk etmeyi planlamadığını bildirdi.Almanya, Ukrayna'ya ulusal bütünlük çağrısında bulundu. Eski Ukrayna Başbakanı Timoşenko, adının ülkedeki başbakan adayları arasında geçmesine ilişkin, aday olarak değerlendirilmek istemediğini açıkladı. Rusya, Ukrayna Büyükelçisini istişarelerde bulunmak üzere Moskova'ya çağırdı.
24 Şubat - Geçici İçişleri Bakanı Arsen Avakov, parlamento tarafından yetkileri elinden alınan Devlet Başkanı Yanukoviç için tutuklama emri çıkarıldığını açıkladı. Avakov, sosyal paylaşım sitesi Facebook'taki resmi sayfasında, Yanukoviç'in Kırım'a gittiğini, resmi korumalarından ayrıldığını ve sonra da aracıyla bilinmeyen bir yere gittiğini açıkladı.
24 Şubat 2014 Pazartesi 16:37