Âb-ı Hayat - 1789
Doksan yaşında çok günahkar birisi, İmam-ı Âzam Ebu Hanife hazretlerine gelmiş, tövbe etmeğe geldim, demiş. Biraz geç kalmadın mı, deyince, Allahü teala tövbeyi ölünceye kadar kabul ediyor. Bak hayattayım, demiş. Haklısın demiş, tövbe etmiş, sonra da ölmüş. Ne oldu? Öbür tarafa günahsız gitti. Çünki vaad-i ilahi var. Fesebbih bihamdi rabbike vestağfirhu innehu kane tevvaba. Sen tesbih et, ondan sonra cenab-ı Hakka tövbe et; ama mutlaka Allahü tealayı afv edici bulacaksın. İnnehu demek, mutlak demektir. Onun için, Allahü tealaya karşı hüsn-ü zanda bulunalım, sakın ha acaba afv oldum mu diye, cenab-ı Hakka karşı su-i zanda bulunmayalım. Allahü teala buyuruyor ki; Afv ettim, sen diyorsun ki; Acaba afv oldum mu! Onun için, en rahat, en huzurlu mü'min, kendisiyle hesaplaşandır. Maalesef, hep başkasını gördüğümüz için, kendimizi bir türlü göremiyoruz. Halbuki kendinize bakın diye, bize ayna veriyorlar. İşte o aynaya bakıp, kendimizi görmemiz lazımdır. O ayna da, mürşid-i kâmillerdir ve Onların eserleridir. Dolayısıyla, Tam İlmihal Seadet-i Ebediyye, çok mükemmel bir aynadır. O aynaya bakan, onu okudukça, kendisinin ne olduğunu anlayan mü'minden olacaktır.
Kardeşim! Hadîs-i şerîfde, (Allahü teâlânın, bir kulunu sevmemesi, onun fâidesiz şeylerle uğraşmasından anlaşılır) buyuruldu. Bir farzı yapmayıp, bir nâfile ibâdeti yapmak da, boşuna uğraşmakdır. Bunun için, ne ile vakt geçirdiğimizi incelemeliyiz. Ne ile uğraşdığımızı anlamalıyız. Nâfile ibâdet mi, yoksa farz olan ibâdeti mi yapıyoruz? Bir nâfile hac yapmak için bir çok yasaklar, harâmlar işleniyor. İyi düşünmelisiniz! Aklı olana bir işâret yetişir. Size ve arkadaşlarınıza selâm ederim. [Sabâh nemâzından başka, dört vaktin sünnetlerini kazâ niyyeti ile kılmak lâzım olduğu, bu mektûbdan da anlaşılmakdadır].
Fırsatı ganîmet bilmelidir. Vaktleri çok kıymetli ni'met bilmelidir. Modaya, âdetlere uymakla ele birşey geçmez. Yalan sözlerden, kaçamak davranışlardan ancak zarar ve ziyân ele geçer. Muhbir-i sâdık, ya'nî hep doğru söyleyici "aleyhi ve alâ âlihi minessalevâti etemmühâ ve minetteslîmâti ekmelühâ" (Helekel-müsevvifûn) buyurdu. Ya'nî sonra yaparım diyenler helâk oldular. Bugünkü ömrü vehm ve hayâl için harc etmek ve hayâl olan şeyleri ele geçirmek için, mevcûd olanları elden kaçırmak çok çirkin bir işdir. Elde bulunan şeyi, en ehemmiyyetli, en kıymetli şey için kullanmak gerekir. Karışık, pis, fâidesiz şeyler geriye bırakılmalıdır. Hak teâlâ, mâsivâsı ile ya'nî Ondan başka şeyler ile olan râhatlıkdan kurtarmak için, bir parça râhatsızlık versin! Dedikodu ile ele birşey geçmez. Kalbin selâmetini istemelidir. Asl lâzım olan işi düşünmeli, lüzûmsuz, fâidesiz şeylerden tâm kaçmalıdır. Fârisî beyt tercemesi:
Mektûbat Tercemesi - 123 ve 133
Hayat Düsturlarımız - 1268
Diri olan Mürşid-i kâmil ölülere feyz verebildiği gibi, vefat etmiş olan Mürşid-i kâmil, yaşayanlara da feyz verebilir.
Büyüklere kavuşamazsak, vârislerinden istifade edeceğiz. Vârisleri yoksa kitaplarından istifade edeceğiz.
Büyüklerin bakışlarından bile istifade edilir. Bakışlarından istifade edemeyen konuşmaktan da edemez.
Emire itaat vacibdir. İtaat edilmezse, isyan edilirse, Allahü teala verdiği nimeti alır. İman gibi bir nimet elden gider.
Başınızdaki âmire, içinizde veya dilinizde bir buğzu adavet varsa, bunu, sizin için bir felaket olduğunu haber veririm. Neticede cenab-ı Hak sizi bu nimetten mahrum eder.
Âb-ı Hayat - 1788
Çok mübarek bir zât hep, ben çok kötü bir insanım. Şu mübarek insan, ne kadar mübarek. Şöyle ibadet yapıyor, ben yapamıyorum, dermiş. Yani, herkese karşı kendisini mütevazı his ediyor ve herkesi binlerce defa kendisinden üstün görüyormuş. Birgün alacakaranlıkta bakmış ki, bir adam denizin kenarında bir kadınla oturuyor, yiyip içiyorlar. İçinden, artık buna da hüsn-ü zan olmaz. Kendimi bunlardan da daha alçak göremem, demiş. Derken bir kayık gelmiş, kayık bir alabora olmuş ve üç kişi denize düşmüş. O sahilde oturan adam denizin üzerinden koşa koşa yetişmiş ve iki kişiyi kurtarmış. Sonra buna dönüp, sen mübareksin. Gel birini bari kurtar, demiş. Ben yapamam deyince, dönüp öbürünü de kurtarıp gelmiş. Sonra buna dönüp, sen niye su-i zan ettin? Bu benim yanımda oturan, annemdi. Biz oruçluyduk, iftar ettik. Benim içtiğim zemzem idi, sen şarap dedin. Annem için kötü şey düşündün. Ama bak, denizden kim kimleri kurtardı? Bir daha sakın böyle yapma, demiş. Dolayısıyla, Allahü teala hepimizi kötü düşünmekten muhafaza eylesin. Öyle bir yere gidiyoruz ki, orada pişmanlık duysan, tövbe etsen, ne fayda? Dolayısıyla, defter kapanmadan, henüz hayattayken, ne olur aklımızı başımıza toplayalım da, büyüklerimizin verdiği nasihatler çerçevesinde, kendimize bir çeki düzen verelim.
Hayat Düsturlarımız - 1267
Feyz almak için asıl mühim olan şey, Mürşîd-i kamilin sohbeti, teveccühüdür.
Seadetin anahtarı Mürşîd-i kamile inanmak ve sevmektir. Onları seven bağlanmış demektir, sevmek de, tabi olmak demektir.
Bütün Mürşîd-i kâmiller müctehiddir, bütün müctehidler de Mürşîd-i kâmildir. İmam-ı Âzâm hazretleri aynı zamanda Abdülkadir Geylani hazretleri gibi Mürşîd-i kâmildi. Abdülkadir Geylani hazretleri de İmam-ı Âzâm hazretleri gibi müctehiddi. Yalnız aralarında iş bölümü yapmışlardır.
Peygamber efendimizin "aleyhissalatü vesselam" vârislerinin bulunduğu yere umumi bela gelmez.
Allame-i cihan olsanız, faziletler faziletlisi olsanız, ağzınızdan çıkanlar en büyük ilimler olsa, haliniz bozuksa, hem kendinize, hem islamiyete zarar verirsiniz.
Seyyid Abdülhakîm Arvâsî haz­ret­le­ri, açtığı medresedeki bir hatırasını şöyle anlatıyor:
"Başkale şehrinde bir medresem vardı. Bu medresede 20-30 talebe okutuyordum. Talebenin yemesi, içmesi, elbiseleri, bütün masrafları hep bana âit idi.
Bir gün medresede ders veriyordum ki, kapı açıldı. Gayet temiz giyinmiş bir bey içeri girdi, selâm verdi ve dersi dinledi. Ders sonunda yanıma geldi ve; "Efendim, kaç talebeniz var? Hangi kitapları okutuyorsunuz? Hangi kitaplara ihtiyacınız var?" diye sordu.
Ben de lâzım olan bir çok kitap ismi verdim. Cebinden defterini çıkardı, bütün ihtiyâçlarımı deftere yazdı. Biraz sonra da veda etti, gitti. Konuşması gayet nazik, elbisesi gayet muntazam ve temiz olduğundan, bunun bir İstanbul beyefendisi olduğunu anladım.
Aradan birkaç ay geçti. Ben artık bunu unutmuştum. Bir gün medreseye postacı geldi ve; "Seni postaneden istiyorlar." dedi. Hemen kalkıp gittim. Postanede memurlar; "Bunlar sana geldi." dediler ve bana iki büyük sandık gösterdiler. Baktım, koca koca iki sandık. İki sandık da kitap doluymuş. Kitapları, sandıkları aldım, hayvana yükletip medreseye getirttim. Sandıklar açıldı. Bir de ne göreyim, sandığın içinde, iki ay evvel, İstanbul'dan gelen o beyefendiye isimlerini yazdırdığım kitaplar bunlar. Üzerine de bir kâğıt konulmuş. Alıp okudum. Kâğıtta; "Halîfe-i müslimîn Sultan Abdülhamîd Hânın hediyesidir." yazılıydı. Çok sevindim. Demek ki Sultan Abdülhamîd Hân, "rahmetullahi aleyh" bütün Anadolu'ya, bütün medrese ve ilim yuvalarına böyle bedava kitap gönderiyordu...
Âb-ı Hayat - 1787
Kim Allahü tealaya, Onun kullarına karşı, Allah için alçakgönüllü, mütevazı olursa, yani haddini bilirse, Allah onu yükseltir. Ama kendisini yükseltmek, kendisini yüce göstermek için, her kim ne kadar numara çevirirse çevirsin, kendini yüksek gördükçe, melekler boynuna bir zincir takar, aşağıya çekerler. Pire kadar kalır; ama kendisini dev aynasında görür. Ama kim mütevazı olursa, melekler onu alır, Allahü teala onu yükseltir. Ben bir şey değilim der; ama din nezdinde, millet nezdinde, çok kıymetlidir. Allahü tealanın değer verdikleri, değerlidir. Dolayısıyla, hangi dinden olursa olsun, cenab-ı Hak, değeri, kıymeti, dine vermiştir. Dindar insanlar, daima her zeminde ve her yerde muteberdir. Dünya ehli hiçbir zaman, hiçbir yerde, muteber değildir. Allahü tealanın verdiği değeri kimse alamaz; ama insanların verdiği değer, değersizdir.
Huzur Damlaları - 581
Mürşid-i kâmilin, yetişmiş ve yetiştirebilen rehberin mübârek cemâlini görmek ve sohbetine kavuşmak en büyük ganîmetlerdendir. Onların güzel cemâli ve sohbeti her zaman ele geçmez. Onu elden kaçırmamalıdır. Arafat dâimâ olur, fakat onlar dâimâ bulunmaz. Bu büyük ganîmeti lâyıkıyla değerlendirmeli, nîmetin kıymetini bilmelidir.
Ebü'l-Hüseyin isminde birisi, bir gün hocam Husrî'yi incitmişti. O andan beri kalbimde ona karşı soğukluk duyuyorum.
Tasavvuf ehli arasında; "Benim elbisem, benim ayakkabım." demek edebe uygun değildir. Dostlar arasında, hiçbir şeyi mülkiyetle nisbet etmemek, onların âdâbındandır. Zarûret müstesnâ.
Bedelini de ödetirler
Vaktiyle, camide ibadetle meşgul olan bir zahid, acıkmıştı. Burnuna dışarıdan nefis yemek kokuları geldi. Dışarı çıkıp baktığında, bir kişinin yemek götürdüğünü gördü. Yemek kokusu kendisini çekti. O adamın arkasından yürümeye başladı. Adamı takip ederken aniden: "Falan adamın parası çalınmış" diye bağırılmaya başlandı. Derken, bu zahidi apar topar alıp: "Parayı sen çaldın" diye içeriye attılar. Zahid her ne kadar: "Ben çalmadım" dediyse de bir türlü suçsuzluğunu anlatamadı. Hapse girince, oradakiler kendisine: "Buyur yemek yiyelim" diye yemeğe davet ettiler. Meğer biraz önce sokakta yemek taşıyan adam, o yemekleri hapishanedeki bu kimselere getiriyormuş. Zahid, diğer suçlularla beraber afiyetle yemeğini yeyip karnını doyurdu. O sırada: "Parayı çalan suçlu bulundu, o adamı bırakın" denildi ve zahid serbest bırakıldı. Tekrar camide ibadete başladı. Bu sırada bir ses duydu: "Rabbine teslim olmuş, ibadet ve taat ile meşgul bir zahid, eğer gönlünden dünya nimetleri geçirirse, onu da ihsan ederler, fakat bedelini de ödetirler"
Yeni yılda yeni Türkiye Gazetesi