Ana Sayfa Gündem 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı ve Mustafa Kemal Atatürk
Cumhuriyet’in ilanı, milletin yönetilme şeklinin belirlenmiş olduğu, Mustafa Kemal Atatürk’ün siyasi devrimlerinden bir tanesidir. Türkiye Büyük Millet Meclisinde (TBMM) 29 Ekim 1923’te Türkiye’nin yönetim şekli cumhuriyet olarak belirlenmiştir.
23 Nisan 1920’de TBMM’nin açılışı ile milli egemenliğe dayalı yeni bir devlet kurulmuştu. Ancak Kurtuluş Savaşı devam ederken, milli birlik ve beraberliğin bozulmaması için rejimin adı konulmamıştır. Osmanlı’da saltanatın kaldırılmasının ve Lozan Antlaşması’nın ardından TBMM’de en çok tartışılan konulardan biri, yeni devletin niteliği sorunuydu.
Mustafa Kemal Atatürk’ün tavsiyesi ile 27 Ekim 1923’te Ali Fethi Okyar başkanlığındaki hükümetin istifası ve Cumhuriyet Halk Fırkası (CHP) grubunun yeni hükümet listesi üstünde anlaşmaya varamaması üzerine Atatürk, 28 Ekim gecesi arkadaşlarını toplayarak sorunun gerçek çözümüyle ilgili düşüncesini açıkladı ve İsmet İnönü’yle o gece, devletin niteliğinin Cumhuriyet olduğunu öngören bir yasa tasarısı hazırlandı.
29 Ekim günü Atatürk, milletvekilleri ile görüştükten sonra taslağı hazırlanan “Cumhuriyet” önergesini Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne vermiştir. Meclis önergeyi kabul etmiştir ve böylece Türkiye Devleti’nin yeni yönetimi biçimi “Cumhuriyet”, yeni ismi “Türkiye Cumhuriyeti Devleti” olarak belirlenmiştir. Atatürk, kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk cumhurbaşkanı olmuştur. Halk da cumhuriyetin ilanını sevinç ve coşku ile karşılamıştır.
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin 29 Ekim 1923’te Cumhuriyet yönetimi ilan etmesi anısına her yıl 29 Ekim günü Türkiye’de kutlanan bir milli bayramdır. 29 Ekimlerde stadyumlarda şenlikler yapılır, akşam ise geleneksel olarak fener alayları düzenlenir.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, cumhuriyetin onuncu yılı kutlamalarının yapıldığı 29 Ekim 1933 tarihinde verdiği 10. Yıl Nutku‘nda, bu günü en büyük bayram olarak nitelendirmiştir.
Önceki yazıİnadına Cumhuriyet inadına Atatürk!
Sonraki yazıKemalizm ve Atatürkçülük: Bir kelime oyunu