Mustafa Filmi ve Can Dündar - İndigo Dergisi
Ana Sayfa Kültür Sanat Mustafa Filmi ve Can Dündar
‘Mustafa’ filmi oldukça değişik açılarla işlenmişti. Filmin senaryosu ve işleniş biçimi olumsuz eleştiriler almış olsa da çok sevdim ben ve ötesinde duygulandım. Peki neden?
‘Ben mi hassasım bu kadar, anlatım mı güzel?; O halde niye bir sürü olumsuz şey çıkardılar ve Atatürk düşmanı ilan edildi Can Dündar bu filmden dolayı… İnsani yönlerimizle de ortaya konunca neden sevemiyoruz birbirimizi? Bu, zayıflık mı oluyordu yani?’ diye düşündüm…
Mustafa filminin gündeme bomba etkisi
Bir süredir heyecanla beklediğimiz ‘Mustafa’ fimi’ gündeme bomba gibi düştü. Sanatçılardan siyasetçilere tarihçilere kadar pek çok kesim tarafından eleştiri bombardımanına tutuldu. Eleştirilerde; ‘Atatürk’ yanlış tanıtılmış, çok içkici, zayıf, yalnız adam’ tanımlamalarının üzerinde duruldu.
Peki Can Dündar söylenildiği ya da düşünüldüğü gibi gerçekten Atatürk’ü aşağılamak mı istemişti? Ya da karalamak, kötülemek miydi niyeti? Eğer öyle idiyse bence başarılı olamamış. Çünkü ne kadar aksi anlatılsa da ya da farklı yönleri işlenerek aşağılanmaya çalışılsa da Atatürk bizlerin yüreğine öylesine kazınmış ki o yerden O’nu söküp almak hiçbir şekilde mümkün değil. Senaryo ve filmin işleyiş biçimine rağmen bizlere bunu gösterebilmiş olduğu için yine de mutluyum.
Can Dündar, kendisine yönelik eleştirilere cevaben; “Filmi iki saatle sınırlandırmak zorundaydık, o yüzden” dedi. Kimisi inandı, bir kesim ise hiç inanmadı…
Kendisi de zaten eleştirileri kabul etti; ” Zaman daha uzun olsaydı, o günün dünya ve Türkiye konjonktürü daha iyi anlatılabilseydi, bu eleştirilerin dozu daha az olabilirdi” dedi.
Belki de ne rahatsız olunan konuların bir tanesi de Atatürk’ün diktatörlüğü yönündeki vurguydu. Fimin bunu dış basına dayandırarak yaptığını gördük;. Ama çoğumuz çok iyi biliyoruz ki dış basında Atatürk’ün nasıl bir dünya lideri olduğuna dair harika yazılar da vardı. Bu konulara hiç değinilmemesi de seyirciyi film hakkında olumsuz düşüncelere itti belki. Tüm kızgınlık da zaten bu bakış açısıyla filmin yapılmış olabileceği yönündeki düşünceye idi.
Bu tartışma belki de yıllarca sürecek gibi görünüyor. Ancak Atatürk teması, doğru bir düzlemde, doğru argümanlarla ortaya konulmalı. Bunca olumsuz eleştiri sonucunda görülüyor ki Atatürk filmini çekmek çok çok özen, doğru kaynak, doğru senaryoyla yapılmalı. Ha ‘ben böyle işlemek istedim, bu yönlerini ortaya koymak istedim gibi bir düşünceyle bir kurgu yaptım, bu bir film’ deniyorsa da Atatürk söz konusu olunca bu milletin söyleyecek çok şeyi olduğunu görmek mümkün işte.
Mustafa filmine yapılan tüm bu eleştirilere rağmen düşüncelerim ve bendeki etkileri neler?
İlla ki mükemmeliyetçilik yanılgısının ardında mutsuz yaşamlar yaşamayı niçin seçiyoruz insanlar olarak?’ soruları eşliğinde filmde neler gördüklerimse; bir insanın, böyle önemli, özenle dokunulmuş bir yaşamın, ne kadar kudretle donatılmış olduğunu, tüm o kudretin ardındaki hassaslığı, sevgi doluluğu, şefkati, düzeni, hedeflerine gitmek için kendine koyduğu planlamayı, stratejiyi, ideali, kararlılığı, ilkeliliği, dahiliği, o günün tüm zorluklarını yaşayan ‘Gerçek bir insan’ gördüm. Tüm zorluklara rağmen yılmayan büyük bir lider! Azmi ve kararlığı, derin bir öze sahip insanı, akıl ve zeka birleşimini gördüm. İnsanların her yönünü (yapısını) gözardı etmeyen, gerektiğinde en yakınındakilerin bile kıskanç, hain, düşman olabileceğini bilen bir Atatürk gördüm bu filmde. Ve tüm mücadelesini aslında birkaç dostu dışında tek başına verdiğini, kendine ve ideolojisine milletini inandırabilmiş, özünde topladığı tüm güzelliklerle Türk insanının kalbini kazanmış bir Atatürk, birlik olmayı, tek bir güç olmayı öğreten bir deha gördüm. Farklılıkların güzellikler yaratamayacağı düşüncesinin tersine, bütün haince saldırılara rağmen, tüm insanı, dünyayı kucaklamak aşkını, dünyaya verdiği mesajı gördüm…
Mustafa Filmi’nden bende kalan notlar alacak olursam;
Hayatın zorluklarına küçük yaşta başlamış bir çocuk ve onun muazzam gücü.
Hayatını bilinçli bir şekilde planlaması…
İlkesini hedeflerine götürmek için düşündüğü ve yaptığı dahice hedef programları!
Tarih kitaplarının sayfalarından çıkarak, başka bir şekilde, duygusal ve romantik Atatürk’ün o zor yıllarda, cephede savaşırken yaşadıklarını, bir kadınla; Madam Corin’le hassas, duygusal paylaşım ve mektuplarına tüm bunları dökerek belki de bir kadının sıcaklığıyla dinlenip, avunması, moral bulması!
Atatürk’ün yıllar sonra bir gün çocukken etkilendiği (ki hepimiz karanlıktan korkmuşuzdur) karanlıktan korkma olayını tertemiz bir saflıkla paylaşması!
Annesi ikinci kez evlenince, (belki) o zamanki Mustafa’da oluşan çocukça kabulsüzlüğü!
Atatürk’ün bir Fransız gazetesinde çıkan haberinde ‘boyunun kısalığı’ haberlerine çekilen dikkat!
Sofya’da düzenlenen baloya davet edildiğinde, Yeniçeri kıyafetiyle giderek, bir anda herkesin odağı haline gelerek verdiği mesajı ve özgüveni…
O zaman kendisini dinsiz ilan edenleri susturup, Meclisi 22 Nisan Perşembe günü değil, 23 Nisan Cuma günü ilahilerle, kurban vs açtırması!
1923’ten altı yıl sonra dünyaya ‘başı açık modern Türk Kadını’ imajını göstermek için, bir güzellik yarışması düzenleyişi!
En hasta olduğu zamanda bile ülkesi için göreve gidebilen bir lider!
Diğer dünya liderleri ve büyükleri gibi, sanatın çeşitli dallarını seçerek halka örnek olan Mustafa’nın Mussolini’nin heykeltıraşına kendi heykellerini yaptırması ve müziğe, dansa, resme, okumaya verdiği önem!
Aileye duyduğu özlem, annesine duyduğu sevgi ve saygı!
Atatürk’ün modern bir sosyal hayatı hak ettiğini düşündüğü halkına ülkesinde oluşturmak için, bazılarına acı gelse de;
“Bu halkın sosyal hayatını bir darbe ile değiştireceğim! Ben onların seviyesine ineceğime, onlar benim seviyesine çıksın!” diyecek kadar yüksek özgüveni, bilinci!
Onun kafasında hayal ettiği model ülkeyi, çok kısa bir süre sonra yaptığı devrimlerle uygulamaya geçirmesi ve halkına yaşatması!
Yaşamı böylesine kararlı, güçlü, bilinçli yaşayabilen O adamı gördüm. O adama gözlerim sürekli ıslak, hayranlık içinde baktım kaldım, gönlüm onunkiyle birleşti bir kez daha… Mustafa! Ne güzel bir öz, ne güzel bir isim!
Atatürk gözümde değer kaybetmek bir yana aksine değer kazandı. Kendime daha yakın gördüm. Yaptıklarını, yaşayışındaki öz iradeyi, kararlılığı, azmi, heyecanı, milletini ne kadar çok sevdiğini gördüm ve bir kez daha ne kadar büyük bir lider olduğunu anladım.
Göklerden bize indirildi gibi bir düşünce içinde olanlar varsa, O yanımıza, kalbimize bir kez daha indi bu filmle. “Mustafa” ismiyle!
Filmi alacağım kendime! Ve sevdiklerime…
Benim gözümde ‘Mustafa’ filmiyle ilgili kritiğimden sonra beğendiğim, Atatürk’ün müthiş dehasını anlatan başka bir makaleyi sizlerle paylaşıyorum…
İşte Onun İçin Büyük Adamdı Atatürk Hangi Atatürk?
Erbakan’dan Çelik’e kadar.
“Sana müteşekkirim, çünkü Kemalist düşünceyle yetiştirdin beni… Küçüklüğümden beri evde Kurtuluş savaşı anılarıyla büyüdüm. O zamandan beri yabancılardan nefret ettim. Biz Türkiye’nin ikinci kurtuluş savaşçılarıyız.” Bu antiemperyalist ve sivil direnişçi ruh, bugün de siyasal alanda pek çoklarına ilham veriyor.
Kemal Paşa’nın 1920′de bir komünist partisinin kurucusu olması, Lenin’e ezilen milletleri emperyalizmin hegemonyasından kurtarmak için’ mektup yazması ‘Solcu Atatürk’çülerin dayanakları…
“Müslüman kardeşlerim, komünist arkadaşlar..!
Büyük devletler yeni bir Müslüman kurbanını boğazlıyorlar. Onu yok etmek azmindedirler. Fakat biz, elde silahımız, anavatan topraklarını savunarak ve haklarımızı haykırarak ölmesini bilenlerdeniz. Köylülerimiz topraklarını, yurtlarını ve köylerini istilacıya karşı müdafaa ederken, şehit düşerken emin olabilirler ki yakın bir zamanda bütün İslamiyet, komünizmle birlik olarak onların intikamını alacaktır.”
Ata’nın sağlığında yazılan tek biyografisinde HC Amstrong, ona ‘Bozkurt Atatürk’ ismini takmıştı.
Ülkücülerinki, “Komünizm gördüğü yerde ezilmelidir” dediği öne sürülen, daha 1933′te Sovyetler’in ilerde dağılabileceğini görüp “Oralardaki dili bir, inancı bir, özü bir kardeşlerimize sahip çıkmalıyız” diyen bir ‘başbuğ’…
“Bizim dinimiz en makul ve en tabii dindir. Ve ancak bundan dolayıdır ki son din olmuştur. Bir dinin tabii olması için akla, fenne, ilme ve mantığa tetabuk etmesi lazımdır. Bizim dinimiz bunlara tamamen mutabıktır.”
O yüzdendir ki Meclis’in açılışında eller açıldı, dualar edildi, Kürtler’e özerklik vaat edildi, muvazaalı bir resmi komünist parti kurulup Sovyet etkisindeki komünist hareket yok edildi.
En son olarak yazımı Atatürk’ün çocuklara ve gençlere örnek olmasını dilediğim en güzel sözlerinden biriyle ve şair Nüzhet Erman’ın yazdığı bir şiirle bitirmek istiyorum;
“Çocukluğumda elime geçen iki kuruştan birini kitaplara vermeseydim, şu anda yaptığım işlerden hiç birisini yapamazdım.”
Atatürk de et artı kemik artı kandı.
ve çirkin de olabilir, ama güzel;
Serhat türkülerini, alaturkayı, mesela Safiye Ayla’yı
“Mir’i kelam” bir İstanbul efendisi,
(Aşık ve şair, mahçup ve ürkek)
Ama bir Adanalı kadar sıcakkanlı, Karadenizli değil ama, Karadeniz
Bizim mayamızdan, bizim kumaşımızdandı.
Her Yer Atatürk
Atatürk’ün Yobazlara Zulmü