Sosyal olma yaşıt ilişkilerinde rahat olup, yeni ortamlara rahat uyum sağlama ve gelişimsel bir beceridir.
01 Aralık 2016, Perşembe 10:42
İnsan sosyal bir varlıktır. Sosyal fobi toplum içinde konuşurken ya da herhangi bir eylem yaparken kendini küçük düşürecek yanlış bir şey yapma korkusu olarak tanımlanır. Sosyal fobinin yaşam boyu görülme oranı % 2-13 arasındadır. En sık görülen psikiyatrik hastalıklardan biridir.
Genellikle sosyal fobi endişe formunda terleme, kızarma, titreme, hafif baş dönmesi, ishal ve hızlı kalp atışları gibi fiziksel belirtiler ile beraber ortaya çıkar. Sosyal fobisi olan bir çocuk yeni birileri ile tanışmak zorunda olacağı ortamların yanı sıra, başkaları tarafından izlendiği çevrelerden de korkar.
Başkalarının önünde konuşacağı ya da bir performans sergileyeceği için endişelenir. Sosyal fobide kalıtsal geçişin rolü çok güçlü olmasa da vardır. Akrabaları arasında sosyal fobisi olan kişilerin bu hastalığa yakalanma riski daha yüksektir.
Sosyal fobisi olanlarda genellikle eleştirilmeye olumsuz değerlendirmeye ya da reddedilmeye karşı aşırı duyarlılık, haklarını savunmada güçlük ve benlik saygısında düşüklük ve aşağılık duygusu gibi belirtiler vardır.
Sosyal fobinin özünde başkaları üzerinde özellikle olumlu bir yaklaşım yaratma isteği ile bunu yapabileceği konusunda belirgin bir güvensizlik yatmaktadır. Bir başka görüşe göre de sosyal kaygı sosyal beceri eksikliği sonucu gelişir. Bilinen tek bir sebebi yoktur. Bu fobinin gelişiminde rol oynayan faktörler:
Çevresel faktörler: Sosyal kaygı bozukluğu olanlar başkalarının davranışlarının sonucunda başlarına geleni (örneğin; alay konusu olma gibi) gözlemleyerek bu fobiyi geliştirmiş olabilirler.7
Sosyal fobinin tedavisinde hem ilaç hem de ilaç dışı yaklaşımlar etkili olmaktadır. Bazen de bu iki yaklaşımın birlikte uygulanması tedavinin etkinliğini artırmaktadır.
Özellikle, yaygın fobisi olanlarda antidepresan ilaç tedavilerinin etkili olduğunu göstermektedir. İlaç dışı yaklaşımlardan en etkili olan bilişsel-davranışçı tedavi yaklaşımıdır. Bu tedavinin amacı kişinin düşüncelerini daha akılcı bir yere yönlendirmek ve daha önceden kaygıya sebep olmuş durumlardan kaçınmasını engellemeye yardımcı olmaktır.
Bilişsel tedavide kaygı duyguları ve bu kaygıya karşı oluşan bedensel tepkileri tanıma, kaygı doğuran durumlardaki düşüncelerin ne olduğunu anlama, bunlara karşı başa çıkma stratejileri geliştirme gibi aşamalar vardır.
Davranışsal tedavide ise model olma, yakınmaların üstüne gitme, belirtileri daha net algılayabilmesi için rol oynama, gevşeme eğitimi, sosyal beceri eğitimi gibi her hastada farklı uygulanabilecek yöntemler vardır.