Ana Sayfa / Mektubat-ı Rabbani / 38. MEKTUP
· Şeyh Muhammed Çeteri’ ye göndermiştir.
Allah’ın öz Zât-ı Pâk-i Sübhâniyesi’nin dışında olan her şey, Allah’ın isim ve sıfatı da olsa, “gayr”ve “siva” olarak anılır. Kelam alimlerinin ; “Allahu Teâlâ’nın sıfatları O’nun ne aynısı ne de gayrısıdır” sözü ise başka bir anlam ifade eder. Onlar bu sözleriyle ıstılahî anlamdaki “gayr”ı 155 kasdetmişler ve bu manada sıfatları “gayriyetten” tenzih etmişlerdir. Yoksa kelamcıların maksadı genel anlamıyla gayriyeti (başkalığı) reddetmek değildir. Nitekim kai­deye göre, hususi bir mananın nefyi umumi mananın nefyini gerektir­mez. 156
155 – Kelam dilinde bu kelime sözlük anlamından farklı olarak birbirinden bağım­sız, biri diğerinden ayrılabilen iki şey arasındaki ilişkiyi anlatmak üzere kul­lanılır. Imam-ı Rabbani de gayr kavramından bu manayı kast etmektedir. Ya­nı kelamcılar, Allah’ın sıfatları Allah’tan bağımsız bir varlığa sahip değildir, demek istemiştir.
Cenabı Allah’ın zatından bahsederken başka şeylere benzemekten başka çaremiz yoktur. Zira zat mertebesinde yapılan her isbat (olumlama) sapkınlıktır. Bu konuda kullanabileceğimiz en iyi ifade; “O’ nun benzeri hiçbir şey yoktur” (Şura, 11 )ayetidir
Allah’ın öz zatının bilinmesi, müşahede edilmesi ve onun ta­nınması imkansızdır Gözlerin gördüğü, kulakların duyduğu ya da hatır ve hayale gelen şeyler Allah’tan başka şeylerdir. Bu gibi şeylerle alaka kurmak Allah’tan başka şeylerle alaka kurmak an­lamına gelir ki, bunun da derhal “ la ilahe”kelimesiyle yok edilme­si gerekmektedir. Eşi ve benzeri olmaktan münezzeh olan öz Zât-ı Pâk-i Sübhaniyye’nin isbatı ise “illallah” kelimesiyle olur. Bu isbat işin başında taklid yoluyla olur ve zamanla delillerine inerek tah­kike dönüşür.
Yolun sonuna henüz varamamış bazı seyr u sülük erbabı, mislî ve keyfiyet sahibi olanın misil ve keyfiyetten münezzeh olan Allah’ın aynısı olduğunu iddia etmişler ve O’na bilgi ve müşahe­denin yol bulabileceğini ileri sürmüşlerdir. Taklid erbabı bunlar­dan kat kat daha üstündür. Zira onların taklidi nübüvvet meşale­sinin ışığından alınmıştır. Bu meşalede hata olmaz. Anılan kıt ba­kışlı sûfilerin önderi ise sakat keşifleridir.
Bunlar her ne kadar Zat’ı gördüklerini iddia etseler de ger­çekte Zat’ı inkar etmektedirler. Bilemiyorlar ki burada isbata kal­kışmak bile inkarın ta kendisidir.
Müslümanların önderi Kûfeli İmam-ı Azam (rh.a.); “Seni noksan sıfatlardan tenzih ederim. Sana hakkıyla ibadet edemedik. Fakat seni hakkıyla bildik.” demiştir. İbadetin hakkının verileme­yişi malum. Allah’ı hakkıyla bilebilmek ise, Zat-ı Bâri’nin nihai derecede bilinmesinin ancak; “Onun benzeri hiçbir şey yoktur”ayetinde belirtilen esastan ibaret oluştuğuna bağlıdır. Anlayışı kıt kimse ilim ve marifetin farkını idrak edemeyerek bu sözden hareketle zannetmesin ki, avam-havas, yolun başıda olanlar ve yolun sonuna varanların bu bilgide mertebeleri aynıdır. Zira ilim, yolun başında olanlara, marifet ise yolun sonunda olanlara mahsustur. Marifet fenâ makamına erişmedikçe ele geçmez. Ve bir kimse fena fillah makamına ulaşmadıkça bu devlete erişemez. Mesnevi;
O’nun yüceliklerine yol bulması mümkün değildir.
“Keyfiyet ve kıyastan öte bir ilişkisi var,
İnsanların ruhlarıyla Rahman’ın.
“Nas” dediysem; ne “vahaların nesnası” (Maymun) ne de ovalarda
Dolaşan “ruhsuz nas” değildir meramım.”
Haber verilebilir mi ötekinden berikinden!…
Mektubunuzun başlığına “O zahirdir; bâtındır…” ( Hadid,3 ) ayetini yazmışsınız. Muhterem kardeşim! Evet, doğru; “O zahirdir, bâ­tındır…” Fakat bu fakir, bir müddettir bu sözden tevhîd-i vücûdî anlamını çıkartamıyor ve bu ayetin manasıyla ilgili olarak alimle­ringörüşlerine katılıyorum ve görüşlerinin doğru olduğuna inanı­yorum. Alimlerin bu sözlerinin doğruluğu bana göre tevhid-i vücudi görüşünü savunanların sözlerinin üstündedir. “Herkes ne
“Peygamber size ne verdiyse onu alın. Sizi neden nehyettiyse ondan uzak durun. Allah’tan korkun.” (Haşr,7)
İnsan ihlası elde etmekle emr olunmuştur. Fenâ ve zati muhabbet olmadan İhlasın hakikatına erişemeyeceğinden, öncelikle on makamdan ibaret olan fenanın ilk mertebelerini geçmek gerekir. Fena makamı her ne kadar mahza Allah’ın bağışı ise de, onun ilk mertebeleri çalışmaya bağlıdır. Şu da var ki, ön hazırlık safhasında yoğun çalışmadan ve iç dünyasını arındırma konusunda aşırı riyazet ve mücahede yapmadan bazılarının gerçek fenâ makamıyla müşerref olduğu da vakidir.
Bu anlattıklarımız üzerine; “ihlas, yerine getirmekle emr olunduğumuz görevlerden olduğuna ve ancak fenâ fillahtan sonra ele geçtiğine göre, o kadar ali, salih ve hayırlı kimseler fena makamına erişip ihlası bulamadıklarında bunların günahkar olması gerekmez mi?” denilemez. Zira bu kimseler İhlasın bir türüne sahiptir.
38. Mektup	2015-07-25
Geçmiş 39. MEKTUP
Sonraki 37. MEKTUP