Akciğer Kisti Kanser Yapar mı? - Kist Etkileri ve Tedavi Yöntemleri
Akciğer Kisti Nasıl Bulaşır?
Akciğer Kanseri ve Kisti
Akciğer Kistinden Korunma Yöntemleri
Akciğer kisti, genellikle Echinococcus Granulosus isimli helmint cinsi bir asalak parazitin neden olduğu rahatsızlıktır. Vücuda solunum yoluyla girdiği anda akciğer dokusuna yerleşerek kendine bir kapsülden yuva yapar ve yaşamına başlar. Asalak ve akciğerin kandan zengin bir yapısının olması nedeniyle yararlı besinleri buradan edinir ve zamanla büyür, çoğalır ve metabolik atıklarını kapsül dışına bırakır.
Endemik bir hastalık olan kist, genellikle hayvancılığın yaygın olarak yapıldığı bölgelerde, veteriner kontrolü olmayan çiftlik, ağıl, ahır gibi yerlerden solunum yoluyla asalak hayvanın vücuda girmesi ile başlar. Hastalık oluşma evresinde belirti vermemekle beraber, kistin büyümesi ve solunumu etkiler hale gelmesi ile doktor kontrolünde anlaşılır.
Hastalık yıllarca belirti vermeyebileceği gibi çok hızlı bir şekilde büyüyüp beklenenden önce de belirti verebilir. Belirtileri ise; öksürük, hemoptizi (kanlı balgam), göğüs ağrısı, dispne (zorlu – ağrılı nefes), ateş, halsizlik, kilo kaybıdır.
Akciğer yapısı süngere benzediği için ve kan sirkülasyonnu fazla olan bir organ olması nedeniyle yılda 3 cm çapa ulaşabilmekte ve diğer organlara göre daha erken belirti verebilmektedir. Yerleşen etkenin asalak olması yani vücutta kendisine yarayacak besinleri tüketmesinden dolayı kilo kaybı yapmaktadır.
Kistin fark edilmediği ve belirtilerin göz ardı edildiği durumlarda giderek büyür ve kesesini yırtar. Kesenin kısmen yırtılması akciğer içerisine, kesenin içerisinde var olan sıvı ve parazitler yayılır, öksürük ile balgamdan daha sıvı bir şekilde çıkartılır. Bu evre tehlikelidir çünkü diğer insanların soluması hastalığı kendi vücutlarına almasına neden olacaktır.
Kistin akciğer zarı içerisine yırtılması ve sızması ile pnömoni gibi enfeksiyon hastalığına neden olarak ve ayrıca daha ağır belirtiler göstermeye başlayacaktır. Belirtilerin önemsenmediği olgularda daha ağır tablolarla karşılaşılmaktadır.
Kedi, köpek, tilki, çakal gibi hayvanların bağırsaklarında yaşayan parazitin dışkı yoluyla dışarı atılması ve o otların otoburlar (keçi, inek, koyun vb.) tarafından yenmesi ile bağırsaklarına yerleşerek oradan vücutlarına geçmesi ile zincir başlar. Parazit bulaşmış otoburların ise insanların tüketmesi ile hastalık insanlara bulaşmış olur.
Zincirin ara konakçısı olan ot oburların veteriner kontrolünde olması ve gerekli bakımlarının yapılması hastalığın oluşmamasında önemli etkendir. Ayrıca evlerde beslenen hayvanlarında yine veteriner kontrolüne götürülmesi, kedilerin kumunun sık değiştirilmesi, köpeklerin dışkılarının kontrollü bir şekilde uzaklaştırılması insan sağlığı açısından önem arz etmektedir.
Akciğer kisti belirtileri olan hasta, ayrıntılı öyküsü dinlendikten sonra akciğer röntgeni, bilgisayarlı tomografi, kan testleri alınarak incelenmeye başlanır. Gelişiminin hızlı olması nedeniyle müdahalesinin gecikmeden yapılması gerekmektedir. Antibiyotik ve anti- helmintik ilaçlar başlanarak kist boyutu küçükse tedaviye alınır. Kistin büyük olduğu durumlarda ameliyat ya da dışarıdan özel yöntemle kist içerisindeki sıvının boşaltılması yapılabilecek ise (aspirasyon) radyolojik görüntüleme yöntemi iş birliğiyle yapılması gerekir.
Akciğer dokusundaki hücrelerin başkalaşım geçirerek kanser hücrelerine dönmesi ile tümör kitleleri oluşmaktadır. Tümör saptandığında alınan biyopsi ile iyi ya da kötü huylu olduğu saptanmaktadır. Kanser ve kist olup olmadığını saptamak için ayırıcı tanıların yapılması ve özellikle hasta öyküsünün ayrıntılı alınması önemlidir.
Kiste neden olan helmint asalakları, kansere neden olmaz çünkü kanser, hücrelerin yapısal bozulması ve anormal çoğalması ile ortaya çıkan oluşumlardır.
Ayırıcı tanı olarak, hastanın nerede yaşadığı, hangi işle uğraştığı, evdeki evcil hayvanları gibi sorular kullanılmasının yanı sıra kanda yapılan kanser markrları, serolojik testlerin (vücutta parazit olduğunda artan parametreler) yapılması ile de konulabilir. Ayrıca kistlerde de etkeni saptamak için biyopsi alınabilir. Bu nedenle her iki hastada da yeteri kadar ayrıntılı incelendiğinde kişinin kesin tanısının koyulması mümkündür.
Endemik bölgelerde, hayvancılığın yaygın olarak yapıldığı şehirlerde veteriner hekimlerin daha özenli davranması, hayvancılıkla uğraşan kişilerin ise işlerinde mutlaka özenerek ve halk sağlığını düşünerek hareket etmesi gerekmektedir. Gerekirse hayvanlık yapan kişilerin konuyla ilgili mutlaka ayrıntılı bir eğitimden geçmesi ve rutin muayene olması gerekmektedir.
Kedi köpek gibi hayvanların ise aşılarının yapılması, sokaklarda bulunanların ise kontrollerinin mutlaka yapılması gerekmektedir. Evcil hayvan besleyenlerin veterinere rutin olarak gitmeleri ve veterinerin önerdiği beslenme tarzının dışına çıkılmaması gerekmektedir.