TIROID TEDAVI PROF DR METIN OZATA
Tiroid bezi bir endokrin bezdir. Bunun anlami bezin bazi hormonlar salgilamasi ve bu hormonlarin kan dolasimina girerek vücudun degisik organ ve dokularinda etki göstermesidir.
Tiroid bezi boyun ön bölümünde Adem Elmasi’nin altinda bulunur. Bezin sag lob ve sol lobu vardir ve bunlar istmus denen bölümle birbirine bitisik halde bulunur.
TIROID BEZI NE YAPAR ?
Tiroid bezi 2 tane hormon yapar ve dolasima salgilar. Bu hormonlardan birine tiroksin (T4), digerine tiriiyodotironin (T3) ismi verilir. T4 hormonunda 4 tane iyod atomu, T3’de ise 3 tane iyod atomu vardir. Hücre içinde T3 hormonu etkili oldugundan T4 hücreye girmeden önce T3’e dönüsür.
TIROID HORMONLARININ GÖREVI NEDIR ?
T4 ve T3 hormonlari vücudumuzun metabolizmasini düzenler ve ayrica metabolizmanin hizini kontrol ederler. Eger çok hormon salgilanirsa metabolizma hizlanir ve hipertiroidi hastaligi gelisir. Hipertiroidi durumunda kalb hizi artarak çarpinti sikayeti olusurken, bagirsak hareketi artar ve ishal yapabilir. Eger tiroid hormonu çok az salgilanirsa bu duruma hipotiroidi denir. Hipo=az, Hiper=fazla anlamina gelmektedir. Hipotiroidi olusunca metabolizma yavaslar, kalb hizi azalir ve barsak hareketleri azalarak kabizlik ortaya çikar.
TIROID BEZININ ÇALISMASI NASIL KONTROL EDILIR ?
Tiroid bezinin çalismasi beyinde bulunan ve hipofiz adi verilen bir bezden salgilanan TSH hormonu ile kontrol edilir. Kan dolasimindaki tiroid hormonlari (T4 ve T3) azalinca hipofizden TSH salgisi artar ve bu hormon tiroid bezinden tiroid hormon salgisini artirir. Tersine, eger dolasimda T4 ve T3 artarsa bu takdirde hipofizden TSH salgilanmasi azalir.
TIROID BEZININ IYI ÇALISIP ÇALISMADIGI NASIL ANLASILIR ?
Hastanin kanindaki T3, T4 ve TSH hormonlarinin ölçülmesi ile tiroid bezinin nasil çalistigi hakkinda bilgi sahibi olunur.
TIROID BEZININ HASTALIKLARI NELERDIR?
2. Nodül : Tiroid bezinin içinde normal disi doku olusmasidir.
3. Tiroidit : Tiroid bezinin iltihabina denir. Bezde agri vardir.
4. Hipertiroidi : T4 ve T3 hormonlarinin bezden asiri salgilanmasi durumudur.
5. Hipotiroidi : Tiroid hormonlarinin (T4 ve T3) az salgilanmasi durumudur.
TIROID HASTALIGI GELISME RISKI KIMLERDE VARDIR ?
Tiroid hastaligi gelisme riski su kisilerde fazladir:
1. Iyod eksikligi olan bölgede yasayan veya yeterli iyod almayanlarda
2. Ailesinde tiroid hastaligi olanlarda
3. Diabetes mellitus (seker hastaligi), romatoid artrit ve pernisiyöz anemisi olanlarda
4. Gebe kadinlar ve yeni anne olanlarda
5. 60 yasin üzerindeki kadinlarda
6. 70 yasin üzerindeki erkeklerde
7. Kanser nedeniyle bas ve boyuna radyoterapi (isin tedavisi) yapilanlarda
8. Bazi ilaçlari kullananlar (lityum, amiodaron ve interferon gibi).
TIROID BEZI HASTALIKLARINDA KULLANILAN TESTLER NELERDIR ?
Siklikla kullanilan testler serbest T3, serbest T4 ve TSH hormonlarinin kan düzeylerinin ölçülmesidir. Tiroid bezinin fonksiyonu hakkinda en iyi bilgiyi TSH ölçümü verir. TSH ölçümünün normalden düsük olmasi tiroid bezinin asiri çalistigini gösterir. TSH düzeyinin normalden yüksek bulunmasi ise tiroid bezinin az çalistigini gösterir. Yine T4 ve T3 hormonlarinin normal sinirin altinda veya üstünde olmasi tiroid bezinin iyi çalismadigini gösterir. Ayrica antikorlar vardir. Bunlar anti-TPO antikoru ve anti-Tiroglobulin antikorlaridir. Bu antikorlarin yüksek olmasi tiroid hastaliginin otoimmün bir hastalik oldugunu gösterir. Otoimmün hastalik vücudun kendi dokusunu (Burada tiroid bezini) yabanci bir doku olarak algilayip ona karsi reaksiyon vermesidir. Bu reaksiyon antikorlar ile olusur. Bu reaksiyonun nedeni bilinmemektedir.
Tiroid ultrasonu tiroid bezinin büyüklügünü, nodül varsa onun büyüklügünü anlamamiza yarar. Ayrica ilaç tedavisiyle bezin veya nodülün ne kadar küçüldügünü veya küçülmedigini daha iyi anlamamiza yarar. Nodül kan akiminin Doppler ultrason ile incelenmesi nodüllerin iyi huylu veya kötü huylu olup olmadigi konusunda ek bilgi verir.
Damardan teknesyum denilen bir ilaç verilerek tiroid bezinin filminin çekilmesidir. Sintigrafi ile nodülün sicak mi, soguk mu oldugu anlasilir. Sintigrafi sadece nodülü olan ve TSH’si düsük olan hastalara yapilir.
Tiroid bezinde saptanan nodüllerde kanser olup olmadigini anlamak için yapilir. Nodülü olan tüm hastalara yapilir. Biyopsi sonucuna göre ilaç tedavisi veya ameliyat karari verileceginden mutlaka yapilmasi gereken bir tetkiktir. Oldukça basit, yapilmasi kolay ve agri olusturmayan bir tetkikdir. Normal enjektörlerle yapilir. Damardan kan alinir gibi tiroid bezindeki nodülden parça alinir. Alinan hücreler patoloji bölümünde incelenerek kanser ve iltihap olup olmadigi arastirilir. Biyopsi koldaki damardan kan alinmasi gibi kolay bir islemdir. Korkulmamasi gerekir. Ameliyat degildir. Bazen biyopsi ile yeteri kadar parça veya hücre gelmeyebilir. O zaman biyopsiyi tekrarlamak gerekir.
TIROID HASTALIKLARI TEDAVISI