Gnothi Seauton [ * ]
İnsanın ebedi saygınlığı bir tarih oluşturabilmesinde yatar ve insandaki ilâhî unsur ise, irade etmesi halinde kendisini bu tarihe bir devamlılık olarak katabilmesinde yatmaktadır. İnsan yaşamındaki imrenilecek bir yön, kişinin Tanrı’nın yardımına koşabilmesi, O’nu anlayabilmesidir....
29 Mart 2017 Çarşamba 23:31 Bu haber kez okundu
İnsanın ebedi saygınlığı bir tarih oluşturabilmesinde yatar ve insandaki ilâhî unsur ise, irade etmesi halinde kendisini bu tarihe bir devamlılık olarak katabilmesinde yatmaktadır. İnsan yaşamındaki imrenilecek bir yön, kişinin Tanrı’nın yardımına koşabilmesi, O’nu anlayabilmesidir. Yine Tanrı’yı anlamanın tek yolu, insanın, iyi olsun kötü olsun, kendi başına gelenleri özgürce sahiplenebilmesidir. Sana öyle görünmüyor mu? İşte bu beni çok etkiliyor. Evet, bir kimsenin kıskanılmak için yalnızca bu gerçeği yüksek sesle birine söylemesi yeter.
Burada ortaya konulan iki bakış açısı ( Yunan ve Mistik ) etiksel bir yaşam görüşünü gerçekleştirme girişimleri olarak görülebilir. Bu bakış açılarının başarılı olamama nedeni, bireyin kendisini tecrit içinde seçmesi ya da soyut olarak seçmesidir. Bu durum bireyin kendisini etik olarak seçmediği durum olarak da ifade edilebilir. Kişi bu yüzden realiteden kopuktur ve bu durumda etik bir yaşam görüşü uygulamaya konulamaz. Öbür yandan kendisini etik olarak seçen kimse, kendisini belli bir somut birey olarak seçer ve bu somutluğu seçimin, seçimi sınırlayan tövbe ile aynı olması yoluyla gerçekleştirir. Bu durumda birey, etrafındaki belli şartlardan etkilenen dışarıdaki somut dünyanın somut bir ürünü olan iştahları, eğilimleri, içgüdüleri, tutkuları ile somut birey olarak kendisinin farkındadır. Ancak bu yolla kendinin bilincine varma yoluyla, birey yaptıklarının tüm sorumluluğunu üstlenebilir.
Etik, kişinin olduğu şey olmasıdır. Bu yüzden bireyi başka birine dönüştürmek değil, kendisi yapmak ister. Estetikten tamamen vazgeçmek değil, onu dönüştürmek ister. Etik olarak yaşamak için bir kişinin kendisinin bilincine tamamen varması, böylelikle hiçbir rastlantısal özelliğin onun gözünden kaçmaması gerekir. Etik bu somutluğu ortadan kaldırmak istemez, içinde kendi görevini görür; bu somut yapıdan NE İNŞA ETMESİ ve NEYİN İNŞA EDİLMESİ gerektiğini görür. İnsanlar genellikle etiği tamamen soyut olarak değerlendirir ve bu yüzden ona karşı gizli bir korku hissederler. Bu yüzden etik kişisel varoluşa yabancı bir şey olarak görülür ve kişi kendisini ona teslim etmekten çekinir. Çünkü zamanın akışı içerisinde kendisini nereye götüreceğinden emin olamaz. Bir çok kişi, ölümden de aynı şekilde korkmaktadır; çünkü ruhun ölümle, bu dünyada öğrendiklerinden tamamen farklı yasalar ve âdetlerin geçerli olduğu başka bir şeyler düzenine geçişine dair muğlak ve karışık fikirler beslemektedir. Böylesine bir ölüm korkusunun nedeni bireyin kendisine karşı şeffaf olmamasıdır. Şeffaflıktan korkan kişi daima etiği perdeleyecektir; çünkü etik şeffaflıktan başka bir şey istemez.
Yaşamın tadını çıkarmaya yönelik ESTETİK bir dünya görüşüne zıt olarak, sıklıkla yaşamın anlamının, yaşamın yüklediği görevlerin yerine getirilmesi için yaşamak olduğuna dair bir başka yaşam görüşünden sıklıkla söz edilir. Ancak bu gerçeğin çok kusurlu bir ifadesidir ve neredeyse etiğin saygınlığını gölgelemek için uydurulduğuna inanmak mümkündür. Günümüzde bu görüşün, tüm olaylardaki kullanılış tarzına bakıldığında gülmemek elde değildir. Buradaki hata bireyin görevle dışsal bir ilişki içinde konumlandırılmasıdır. Etik görev olarak tanımlanmakta, görev ise belli önermeler yığını olarak görülmekte; ama birey ile görev birbirinin dışında yer almaktadır. Bu bağlamda bir görevlerle dolu yaşam doğal olarak çekicilikten uzak ve sıkıcıdır ve eğer etik bireysel varlıkla daha derin bağlantılara sahip değil ise, etiği estetiğe karşı savunmak daima çok güç olacaktır. Bu noktadan daha ileri geçemeyen bir çok insan bulunduğunu yadsıyamayacağım; ama buradaki sorun görevden değil, insanlardan kaynaklanmaktadır.
Görev (plight) sözcüğünün türevinin dışsal ilişkiyi göstermesi üzerine, bu sözcüğün akla dışsal ilişkiyi getirmesi oldukça tuhaftır. Halbuki bu arızî birey olarak değil, ama kendi gerçek mizacım nedeniyle, yapmakla yükümlü olduğum şeyin, benimle en yakın ilişki içinde olduğu kesindir. Görev yüklenmiş bir yük (Paaleag) değil, yük yükleyendir (paaligger). Görevi bu şekilde görmesi, bireyin dayanak noktasını kendi içinde bulması demektir. Bu durumda görev belli emirler çokluğu içinde bölünmez; çünkü bireyin daima onunla dışsal ilişki içinde gösterir. Kişi, göreve kendisini vermiştir; çünkü görev onun en iç doğasının ifadesidir. Böylece kişi dayanak noktalarını kendi içinde bulduğunda, etik alanına adım atar ve görevlerini yerine getirmek için nefessiz kalacak kadar acil bir çabaya ihtiyacı kalmaz. Bu yüzden gerçek anlamda ETİK BİREY bir İÇSEL SÜKÛNETE VE GÜVENE sahiptir; çünkü görevi dışarıda değil kendi içinde bulur. Doğru açıdan bakıldığında etik birey kendi içinde nihayetsiz derecede güvenli hale gelir. Doğru açıdan bakılmazsa, bireyi tamamen güvensiz kılar. Görevi kendi dışında olan ama sürekli onu gerçekleştirmek isteyen bir kimsenin yaşamından daha mutsuz ve daha ıstıraplı bir yaşam düşünemiyorum.
Etik birey KENDİNİ BİLİR; ama bu bilgi sırf tefekkürden ibaret değildir. Çünkü bu durumda birey ihtiyacıyla ilişkili olarak belirlenecektir. Kendini bilme kendi hakkında düşünmedir ve bu da kendi içinde bir eylemdir ve bu yüzden “kendini bilme” yerine “kendini seçme” ifadesini kullanmada dikkatli davranıyorum. Kendini bilmeyle kişi tamamlanmaz; aksine bu bilgi çok üretkendir ve bu bilmeden GERÇEK BİREY DOĞAR. Eğer zeki olsaydım burada bireyin kendisini Tevrat’ta Adem’in Havva’yı bildiği gibi bildiğini söylerdim. Bireyin kendisiyle ilişkisi sonucunda birey çocuk olarak KENDİSİNE HAMİLE KALIR ve KENDİSİNİ DOĞURUR…
[ Kişiliğin Gelişiminde Etik / Estetik Dengesi, Sayfa 99 – SOREN KİERKEGAARD ]
* : Delfi’deki mabette yazılı olan kitabe anlamı : KENDİNİ BİL !
Quod Petis, Hic Est [ * ]
Türkiye’nin Oscar adayı belli oldu İSTANBULYönetmenliğini Can Ulkay'ın üstlendiği "Ayla" isminde film, Türkiye'nin Oscar ad...
‘Marmara’nın incisi’ Tekirdağ tatilcileri bekliyor TEKİRDAĞ - MESUT KARADUMANEşsiz doğası ve gökçe bayraklı plajlarıyla dikkati çekici Teki...
Uzuncaburç Antik Kenti ziyaretçilerini bekliyor MERSİNDoğu Akdeniz'in ehemmiyetli gezim merkezlerinden Mersin'deki 2 bin 500 salname Uzu...
Vehb b. Münebbih anlatıyor :
‘Türk Rivierası’na ünlü akını