Slayt ve Ciddi Konular ve Ciddi Konular Seviyeli Forum Forumunda Dökme Demir Nedir Konusunu Okuyorsunuz..
Dökme Demir Hakkında Bilgi
Küremizde demir yatakları pek boldur ancak buralardan çıkartılan maden filizi kolay kullanılamaz. Oksijene susamış olan demir, doğada hiç bir zaman katıksız bulunmaz, hep karışık biçimlerde, oksitler halinde bulunur. Bunun için, demir elde et mek üzere, filizi çeşitli yöntemlerle işlemek gerekir.
İlkçağ’ı ve Ortaçağ’ı metalürji uzmanları, indirgeme işlemini toprağa kazılmış fırınlarda yaparlar ve buralara kat kat filiz ve odun kömürü döşerlerdi. 1 000 derece dolaylarında, oksijen filizden ayrılır, kömürdeki karbon ile karışır, birkaç gün piştikten sonra inceltilince az-çok katıksız demir verecek olan hamurumsu bir demir uru elde edilir.
Bu ilkel fırınlar şimdi, çok büyük boyutlarda yüksek fırınlar haline gelmiş ve daha verimli bir yakıt olan kok kömürü, odun kömürünün yerini almıştır. Karbon oranı yüzde 2,5′ten fazla olan demir-karbon alaşımı, sıvı halde ergime haznesine (yüksek fırının dibi) akar. Buna dökme demir denir.
Demirden daha az dayanıklı olmakla birlikte, dökümcülükte geniş bir kullanma alanı olan dökme demir, başlıca iki biçimde olur. Beyaz dökme demir, sert ama kırılgandır, işlemesi ve akıtması güçtür, bunun için özellikle yıpratıcı ortamlarda ve aşınmaya karşı direnmesi gereken parçaların yapımında (bileği çarkları, övütücüler) kullanılır.
Daha dövülgen olan gri dökme demir ise, karmaşık bütünler veya geniş boyutlar yapmak üzere geniş ölçüde mekanikte kullanılır.
Bugün dünyada çok önemli demir yatakları bulunduğu halde, ancak büyük sanayi merkezlerinin çevresindeki ve kıyılara yakın bölgelerdeki yataklar işletme yönünden ekonomik sayılmaktadır. Dünyanın büyük sanayi merkezlerinden elde edilen demir, toplam üretimin dörtte üçünü bulur: Batı Avrupa, S.S.C.B. ve A.B.D. Almanya ve İngiltere ise demir filizini ithal etmek zorundadır.
Her Tür Çelik
Demirin başka bir alaşımı olan çelik, dökme demirden, karbon oranının azlığıyla (yüzde 1,8) ayırt edilir. Sayısız nitelikleri, çeliği, siderürjinin temel ürünü haline getirmiştir.
Çelik elde etmek için, dökme demirden, karbonunun bir kısmını ayırmak yeter. İlke olarak kolay olan bu işlem ile büyük miktarlarda çelik elde edilebilmesi, ancak Bessemer değiştirgeci’nin icadıyla mümkün olabilmiştir (1885). Dev bir karniyi andıran bu araçta, sıvı haldeki dökme demirden basınçlı hava akımı geçirilir. Karbon, bu havanın oksijeniyle yanar ve maden, içinde yeterli miktarda karbon kalınca, akıtılır.
Bileşiminde fosfor bulunan dökme demirlerin işlenmesi içinse Thomas yöntemi uygulanır. Bu yöntemde değiştirgece dökme demirle birlikte, fosforu temizlemeğe yarayan bir miktar kireç koyulur.
Çok kullanılan bir başka yöntem de, dökme demir ile hurda demirlerin yüksek ısıda karıştırıldığı Martin fırını yöntemidir.
Değiştirgeçlerden çıkan âdi çelik, betonarmeye katılan demir çubuklar gibi günlük ihtiyaçları karşılamada kullanılır. Daha titizlik isteyen işler için çelik, içindeki pisliklerden, sözgelimi, elektrik fırınlarından geçirilerek arıtılmaya çalışılır. Çeliğin kalitesi, karbon yüzdesine de bağlıdır: yüzde 0,15′ten az ise çok yumuşak, yüzde 0,80′den fazla ise çok sert çelik elde edilmiş demektir. Bu dizi daha da genişletilebilir. Birçok alaşım reçeteleri vardır ve bunlarda çelik, başka madenlerle (nikel, manganez, molibden, krom v.b.) az miktarda karıştırılarak paslanmaz, aşınmaya ve yüksek ısıya dayanıklı hale getirilir.
Çelik fabrikalarında külçe halinde hazırlanan çelikler, gerek dökümhane kalıpları (kalıplanmış çelik), gerek çeşitli mekanik biçimler (dövülmüş, haddelenmiş, eğirilmiş, gerilmiş, tel çekilmiş çelik v.b.) olarak kullanılır.
Dökme Demir Nedir isimli yazıya yorum yazın.
Dökme Demir Nedir Konusunu değerlendirin.
« El Yazması Nedir | Madde Ve Maddenin Özellikleri »