Karaciğerde Kist Hidatiği Belirtileri, Tedavisi ve Ameliyat Aşamaları
Hidatik kistleri, köpek dışkısı, köpek kıllarının temas etmesi, meyve ve sebzelerin bol suyla yıkanmaması ve inek etinden bulaşmaktadır. Echinococcus granulosus adı verilen tenya larvasının sebep olduğu bilinmektedir. Dünya genelinde sıklıkla görülmektedir. Bu hastalık kişiden kişiye bulaşmaz. Hidatik kistleri karaciğerde geliştiği zamanlarda karaciğer üzerinde büyüyen sulu kistler olmaktadır. Şerit şeklinde başlar, birden fazla kist halinde görülebilir. İlk başlarda çok küçük olacağı için ve bir belirti vermeyeceğinden tespit edilmezler. Ülkemizde “köpek kisti” olarak da bilinmektedir.
Karaciğer üzerinde bulunan hidatik kist belirtileri vücut üzerinde enfekte olma süresine göre değişmektedir. Kistler berrak bir sıvı ile doludur. Genellikle bölmelerden oluşmaktadır. Belirtileri uzun yıllar sonra da çıkabilir. Ancak bazı kişilerde hiçbir belirti olmadan da uzun yıllar boyunca karaciğer üzerinde durabilir. Karaciğer üzerinde hidatik kisti oluştuğu zaman karaciğer fonksiyonlarına bir zarar vermez. Genellikle asemptomik olması nedeniyle herhangi bir belirti vermeme nedeni karaciğerin fonksiyonlarını etkilememesidir. Fakat karaciğeri iterek büyümeye başladığı zamanlarda diğer yorganlara da zarar vermeye başlayacağı için bir takım belirtiler görülebilir.
Karnın sağ tarafında ağrı;
Sarılık (büyüyen kist tarafından yapılan basınç sonucunda safra yollarında tıkanıklık meydana gelmesi neticesinde oluşur);
Kötü beslenme (kişilerde büyümekte olan parazit kişilerin beslenme sırasında aldıkları vitaminin çoğunluğuna ihtiyaç duyacaktır. Bu nedenle de kişilerde vitamin eksikliği meydana gelir.).
Hastalığın teşhisi için doktor tarafından bir takım testleri istemesi gerekmektedir. Bunlar kan, idrar ve dışkı testleri ilk olarak istenir. Daha sonradan kistin yeri, büyüklüğü ve durumu hakkında bilgi alabilmek için ultrason, bilgisayarlı tomografi ve MR testi istenecektir.
Hidatik karaciğer kistinin tipleri bulunmaktadır. Günümüzde 5 değişik farklı hidatik teşhisi konulmaktadır. Bunlar tanı konulmak için çekilecek bilgisayarlı tomografi ve MR de belirlenir. Buna uygun olarak tedavisi uygulanacaktır. Tip1 ve Tip 2 olan hidatik karaciğer kisti için şırınga yöntemi kullanılmaktadır. Tip 2 ve Tip 3 olması durumunda cerrahi yöntem kullanılır.Tip 5 olan ölü kistler diye adlandırılır ve tedavi gerektirmez.
Büyümekte olan hidatik kisti tedavisi için cerrahi yöntem kullanılmalıdır. Genel cerrahlar tarafından kişi ameliyat edilir. Ameliyattan 8 hafta öncesinde hastaya albendazol ve mebendazol gibi ilaçlar verilerek hidatik sıvılarının temizlenmesi amacıyla kullanılmaktadır. Tedavi için cerrahi yöntem biraz riskli olmaktadır. Açık ameliyat kullanılarak yapılır. Karaciğer hidatik kisti birden fazla olması durumunda her bir kist çok dikkatli çıkartılmalıdır. Ameliyatın riskleri arasında hidatik kistin çıkartılmadan önce şerit biçiminde olduğu için kopmasıdır. İçerisinde ki sıvının vücuda dağılır. Bu durumun ortadan kaldırmak amacıyla verilen albendezol ilaç yüksek dozda olduğu için kişinin zarar görmesi engellenmektedir. Ameliyat olanlarda tekrardan gelişir. Ameliyat süresi 2 saat ile 3 saat arasında değişiklik göstermektedir. Cerrahi tedavi sırasında kistin diğer karaciğer dokusuna zarar vermeden ve doku boşluklarının korunarak çıkarılması gerekmektedir.
Perkütanöz Termal Ablasyon: Son yıllarda kullanılmakta olan hidatik tedavisi için geliştirilmiş olan bu yöntem ile hidatik kistin içerisinde ki germinal tabakanın boşaltılması ile gerçekleşmekte olan tedavi yöntemidir.
Minimal İnvaziv: Her kist için kullanılmamaktadır. 1mm kalınlığında olan iğneler ile girilerek hastanın kistinin tedavi etmesi hedeflenmektedir. 20 ile 30 dakika içerisinde tamamlansa da kistin yeniden aspirasyon olma riski bulunmaktadır.
Hidatik kist cerrahi yöntem kullanılarak çıkartıldığı zaman bunun tekrardan gelişme oranı %30 olmaktadır. Ameliyat sonrasında hastanın ilk 1 ay 3. ay ve 6. aylarında kontrolleri yapılarak MR çekimi ve bilgisayar tomografisi sonucunda durumu incelenmelidir. Kişilerde ameliyat sonrasında hava kaçağının oluşması ve her ameliyatta olduğu gibi enfeksiyon kapması görülmektedir. Kist ameliyatı olan bir kişi 3 ile 4 gün arasında hastanede yatış süresi bulunmaktadır. Takılmakta olan dren 2 gün içerisinde çıkartılır. Hastanın beslenmesine çok dikkat etmesi gerekmektedir. Tüketecek olduğu sebze ve de meyveleri bol su ile yıkaması gerekmektedir. Enginar, kereviz ve havuç gibi gıdaları bol bol tüketmesi karaciğer sağlığı açısından önemli olmaktadır.