Volume 39 - No 1 (March 2000)
DOI 3-15 Nezahat Ediz, Hüseyin Özdağ, Ahmet Görgülü
Bor mineralleri modern teknolojide gübre sanayinden ilaç sanayine, temizlik maddesi yapımından nükleer endüstriye kadar çok çeşitli ve yaygın bir kullanıma sahiptir: Bor minerallerinin bu önemli ve vazgeçilmez konumu gelecekte de artarak devam edecektir.
Bu araştırmada bor cevherlerinin zenginleştirilmesinde kullanılabilecek daha verimli bir yöntemin geliştirilmesine çalışılmıştır. Bu amaçla endüstride özellikle katı-sıvı ayırımı ve malzeme taşımak için kullanılan "helezon taşıyıcı", bor cevherlerinin zenginleştirilmesinde kullanılmak üzere yeniden tasarlanmış ve imal edilmiştir. "Tek Kademeli Çözme Helezonu" olarak isimlendirilen bu cihaz ile Etibor A.Ş. Kırka Boraks İşletmesi Konsantratör Tesisine beslenen (-25) mm cevherin (tinkal) zenginleştirilmesi sağlanmıştır. Cihaz, değişik zenginleştirme şartlarında denenerek, tinkal cevherlerinin doğrudan zenginleştirilmesinde kullanılabileceği saptanmıştır. Yapılan deneyler sonucunda çözme helezonu için optimum çalışma şartlan; (-4 +2,8) mm tane boyu, 70°C sıcaklık, 15° eğim, 7 d/dk devir hızı ve 1/8 katı/sıvı oranında elde edilmiştir.
Boron minerals have a wide and intensive usage in modern technology from fertilizer industry to pharmacy, detergent and nucleer industry. This important and indisputable position of boron minerals will remain the same in the future too.
In this research, an attempt has been made to develop a more efficient method for processing boron ores. For this purpose, a helical transporter, which is used for solid-liquid separation and material conveyance in industrial applications, has been re-designed and manufactured for processing boron ores. With the so called "single stage helical transporter" processing of boron ores (tincal) of (-25) mm, fed to the Concentrator in Etibor A.Ş. Kırka Mine, have been carried out. The efficient use of the transporter for processing tincal ores has been confirmed by testing it at various processing conditions.
From the tests carried out, the optimum processing conditions for the helical extractor were obtained at particle size of (-4 +2.8) mm, helical angle of 15°, helical revolution of 7 rpm and solid/liquid ratio of 1/8.
DOI 17-26 Mustafa AYHAN, Osman Zeki HEKİMOĞLU, A. Erhan TERCAN
Kesme titreşimlerinin, mekanik kazı yapan makinalara verdiği zarardan dolayı her zaman için en az düzeye indirilmesi gerekmektedir. Makinelerin kesme titreşimi genel olarak bilgisayar yardımıyla analiz edilmekte ve titreşimde yer alan parametrelerin varyans değeri bir ölçüt olarak göz önüne alınmaktadır. Ancak belirsizliklerin söz konusu olduğu bazı durumlarda "varyans" yöntemi yeterli olamamakta ve buna çözüm olarak jeoistatistikte yaygın olarak kullanılan "variogram" yöntemi bir alternatif olarak düşünülebilmektedir. Bu yazıda, varyans ve variogram yöntemlerinin bilgisayarda yapılan kesme titreşimi analizi açısmdan birbirlerine olan üstünlükleri anlatılmaktadır. Bu amaçla pratikte kullanılan bir tamburlu kesicinin her iki yönteme göre kesme titreşimi analizleri yapılmış ve variogram yönteminin bir ölçüye kadar daha doyurucu olduğu gözlenmiştir. Buna karşın daha iyi sonuçların alınabilmesi için bu alanda geniş kapsamlı çalışmaların yapılması ayrıca önerilmiştir.
Cutting vibration which is detrimental to the elements of mechanically rock and coal excavating machines is always required to be minimized. Assesment of cutting vibration is generally carried out through computer programs using "variance", a statistical term, being a measure of vibration. In some cases where uncertainties are encountered, the variance may not be fully suffice for a conclusive vibration analysis. The variogram function as widely employed in geostatistics may be considered to be helpful in such circumstances. This paper deals with investigations on the relative merits of "variance" and "variogram function" in computer assesment of cutting vibration. The results of an analysis carried out on an actual shearer drum implied that the variogram function may, to a certain extent, prove to be useful in this aspect, though comprehensive studies were recommended.
DOI 27-37 Nezahat Ediz, Hüseyin Özdağ, M. A. Seyfettinoğlu
Bor çözeltilerinde veya borlu atık sularda bulunan ince taneli kil parçacıklarının çökeltilmesi önemli bir sorun olmaktadır. Bu amaçla halen kullanılmakta olan bir çok ticari flokülant bulunmaktadır.
Bu çalışmada, TÜPRAŞ îzmir Aliağa Petrol Rafınerisi‘nden alman petrol rafineri atığının, bor süspansiyonlarındaki killer için çöktürücü olarak kullanımı ve çözme ortamına beslenmesi durumunda bor çözünmesine olan etkileri araştırılmıştır. Ayrıca bu atıkların, Etibor A.Ş. Kırka Boraks İşletmesi-Bor Türevleri Tesisinde kullanılan ticari bir flokülant ile karşılaştırılması da yapılmıştır. Bu amaçla Etibor A.Ş. Kırka Boraks İşletmesinden getirilen (-25) mm tinkal cevheri ve konsantratör atık kil örnekleri üzerinde çözünme ve çökelme deneyleri yapılmıştır. Sonuçlardan petrol rafineri atıklarının bor süspansiyonlanndaki killerin çöktürülmesinde kullanılabileceği ve çözme sürecine beslenmesi durumunda tinkal cevheri ve atık kildeki B203 çözünürlüğüne olumsuz etki yapmadığı belirlenmiştir.
Settling of fine clay particles in boron suspensions is an important problem. There are many commercial flocculants to be used for this purpose.In this research, the use of petroleum refinery waste, taken from TÜPRAŞ İzmir-Aliağa Refinery, as a settling agent for fine clays in boron suspensions and their effect on the solubility of boron when added to the concentration process were investigated. A comparison with a commercial flocculant, taken from Etibor A.Ş. Kırka Borax Mine-Boron Derivatives Plant, were also made. For this purpose, a series of "concentration" and "settling" tests were carried out on tincal ores of (-25) mm and concentrator waste clay taken from Etibor A.Ş. Kırka Borax Mine. From the results, It was understood that the petroleum refinery wastes could be used for settling of fine clays in boron suspensions with no negative effect on the solubility of B203 in tincal ore or waste clay, when added to the solution process.
(*} Dr., Dumlupınar Üniversitesi, Seramik Mühendisliği Bölümü, Kütahya
(tt) Prof.Dr., Osmangazi Üniversitesi, Maden Mühendisliği Bölümü, Eskişehir
(***) Prof.Dr., Sakarya Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü, Sakarya
DOI 39-52 Hürriyet Polat, Mehmet Polat, Sabit Gürgen
Türkiye‘de görülen meslek hastalıklarının çoğunu tozun solunmasından kaynaklanan pnömokonyoz oluşturmaktadır. Bu yazının amacı, yeraltı ocaklarında işçi sağlığı açısından sakıncalı olan havada asılı tozların, su spreyleri kullanılarak bastırılması konusunda gelinen aşamayı sunmaktır. Bu amaçla, havada asılı toz ve su damlalanyla yapılan detaylı çalışmalar ışığında, sprey suyuna katılan yüzey aktif maddelerin istenen verim artışım sağlayamama nedenleri ele alınmakta ve su spreylerinin Türkiye‘deki maden ocaklarında kullanım olanakları tartışılmaktadır.
Majority of the work-related diseases in Turkey can be attributed to dust oriented pulmonary diseases, namely pneumoconiosis. The purpose of this paper is to present the recent state in our understanding about the airborne dust and the water sprays utilized to suppress it in underground mines. For this purpose, a detailed characterization of airborne spray droplets and dust particles in air is presented along with the answer to why the surface active agents have not provided a satisfactory increase in dust suppression efficiency. The results are extended to current practices in Turkish underground mines and the necessary courses of action to increase the dust suppression efficiency in light of the above studies are outlined.