Likit taşımasında çağdaş uygulama: Tank konteynırlar
Dünya deniz ticaretindeki kullanımı her yıl yüzde 15-20 artan konteynır taşımasının babası, Sea-Land şirketinin kurucusu Malcolm P. McLean’dır. McLean’ın 1930’da kamyonunu bir geminin üzerine yükleyerek başlattığı kapalı kasa içinde yük taşıma tekniği, 2. Dünya Savaşı sırasında ABD ordusunda askeri malzemelerin kıtalar arası hızlı ve güvenli nakliyesi için güzel bir örnek olmuştur.
Gemi yüklemelerinde hızı artıran, ürünü seyir sırasında koruyan, gemi alanının su dışında kalan kısmını da kullanmaya olanak sağlayan bu ambalajlama sistemi, sivil taşımacılıkta ‘İdeal X’ adlı gemiyle 1956’da taşınan 58 adet konteynırla başlamıştır.
ABD’de 35 feet ölçüsünde başlayan konteynır üretimi Avrupa’da 27 feet olarak devam edince, uluslararası taşımacılıkta sorunlar çıkmış ve ISO, konteynırların 10, 20, 30, 40 feet olarak üretilmesi kararını almıştır.
TANKERLER YETERİNCE DENETLENMİYOR
Günümüzde deniz taşımacılığında 20 ve 40 feet, demiryolu taşımacılığında 30 feet konteynır kullanımı yaygındır. Kuru yük için üretilen konteynırlar, bugün 100’leri aşan çeşitliliğe sahiptir. Konteynırlar, lojistik köylerin ve merkezlerin yaygınlaşması, deniz, tren ve kara yolu bağlantılarının da geliştirilmesiyle büyük bir kullanım kolaylığına, maliyet indirimine, hıza ve kalite artışına olanak yaratmışlardır.
Kimyasal maddeler, akaryakıt, endüstriyel ürünler, likit gıda maddeleri, sıvılaştırılmış gazlar gibi sıvı maddeler de uzunca bir süredir tank konteynırlarla taşınmaktadır. Kara yollarında çok gördüğümüz TIR’larda kullanılan tank römorkların, yani tankerlerin ülkemizdeki sayısının 200 bine ulaştığı tahmin edilmektedir. Bunların denetimleri gerektiği gibi yapılamamaktadır.
Gıda sanayiindeki takip edilebilirliğin daha yoğun kullanımı ve denetimlerin sıklaştırılması, bu tankerlerin kullanımına sınırlama getirecektir. Tehlikeli madde taşımacılığındaki kuralların olması gereken gibi uygulanmasıyla bu araçların bir kısmının kullanım dışı kalacağı da bilinmektedir. Uluslararası taşımacılıkta kullanılamayacak bu araçların yerini artık tank konteynırlar alacaktır. Tank konteynırların standartları uluslararası olduğu için ülkeden ülkeye değişmemekte ve uluslararası denetim ve kontrollere tabi tutulmaktadır.
TANK KONTEYNIRLARA DA DESTEK VERİLMELİ
Elleçleme süresini kısaltan, boşaltma ve aktarma sorunlarını azaltan, hava ve çevre kirliliğinin azalmasına katkıda bulunan, ürün çalınmasını ve ambalaj maliyetlerini minimize eden bu sistem artık ülkemizde de kullanılmaya başlamıştır. Tank konteynırlar genellikle tek seferlik değil, uzun süreli sürdürülebilir taşıma projelerinde tercih edilmektedir. Bu nedenle 24 aydan daha kısa, orta süreli ve 2 yıldan uzun süreyle tank konteynırlarının farklı operasyonlara uygun şekilde kiraya verildiğini görmekteyiz.
Likit taşımasının gerekli olduğu her yeni projenin başlangıcı zordur. Likit konteynırlar istenildiği an temin edilememekte, bu yüzden dünyadan tank konteynırlar toplanmaktadır. Tank konteynırlar yaygın kullanıldıkça, millileşmiş tank konteynırlarla kabotaj içinde de taşıma ve depolama yapabilmenin avantajını yaşayacağız.
Türk sanayicisi, ithalatçısı ve ihracatçısı, bundan 40 yıl önce konteynırların ülkemize ilk gelişi ve gidişi sırasında verdiği desteğin karşılığını almıştır. Aynı desteğin tank konteynırlara da verileceğine ve gelecekte pazarda birçok takımın ve taraftarın olacağına inanıyorum. Küresel teknoloji artık çok yakınımızda. Bir kol mesafesi olmasa bile bir telefon mesafesinde. İş ahizeye uzanmaya kalmıştır artık.