Aşgabatdaky Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň girelgesi
Türkmen häkimiıetleri daşary ıurtlaryň ıokary bilim edaralarynyň diplomlarynyň Türkmenistanda kabul edilmegi bilen bagly täze düzgün girizıär.
Oňa laıyklykda, Türkmenistanyň Bilim ministrligi daşary ıurtlaryň bilim edaralarynyň Türkmenistanda ykrar edilmeıän ugurlarynyň sanawyny çap etdi.
22-nji aprelde Azatlyk Radiosynyň redaksiıasyna täze resmi sanawyň göçürmesi gelip gowuşdy. Ony Belarusyň we Türkmenistanyň bilim pudagyndan içgin habarly hem-de türkmen hökümetiniň bilim ulgamynda girizıän täze üıtgeşmelerini ıakyndan yzarlaıan ekspertleriň biri, mediada çykyş etmäge ygtyıarsyz bolansoň, anonim ıagdaıda Azatlyga ugratdy.
Resminama görä, Türkmenistan mundan beıläk, 146 sany hünär ugry boıunça daşary ıurt ıokary okuw jaılaryndan berlen diplomlary ykrar etmez. İöne uniwersitetleriň halkara reıtinginde “TOP 1000”, ıagny dünıäniň iň abraıly 1000 uniwersitetiniň hataryna girıän ıokary okuw jaılaryň diplomlary kadadan çykma görnüşinde kabul edilip bilner.
Azatlyga gowşan maglumat Belarusyň bilim ministriniň birinji orunbasary Starowoıtowa Irina Anatolıewnanyň Türkmenistandaky täze düzgün bilen bagly Belarusyň ıokary bilim edaralaryna we guramalaryna, Alyjylar jemgyıetlerine, Kärdeşler arkalaşyklarynyň federasiıasyna hem-de beıleki degişli döwlet edaralaryna ugradan resmi hatyna esaslanıar. Onda şeıle diıilıär:
“Türkmenistanda daşary ıurt diplomlarynyň ykrar edilmegi bilen bagly kabul edilen Düzgünnama hakynda: Belarus respublikasynyň Türkmenistandaky ilçihanasynyň 2019-njy ıylyň 12-nji aprelinde ugradan 02-07/275 belgili hatyna laıyklykda, belarus tarapynyň Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň daşary ıurtlardan alnan ıokary bilim hakyndaky şahadatnamalaryň ykrar edilmegi boıunça Düzgünnama bilen habarly edilendigini siziň dykgatyňyza ıetirıäris” diılip resmi hatda aıdylıar.
Resmi hata 2019-njy ıyldan başlap, Türkmenistanda daşary ıurtlaryň ıokary bilim edaralaryndan alnan diplomlaryň jemgyıet baradaky we ynsanperwer ylymlar boıunça ykrar edilmejek ugurlarynyň sanawy berkidilıär. Belarusyň Bilim ministrligi degişli edaralara mundan beıläk Türkmenistanyň raıatlaryny ıokary okuwa kabul etmekde bu maglumatlary göz öňünde tutmagy tabşyrıar.
Belarusyň Bilim ministrliginiň metbugat wekili Lıudmila Wysoskaıa agzalıan mazmundaky resmi hatyň degişli döwlet edaralaryna ugradylandygyny 22-nji aprelde Azatlyk Radiosyna tassyklady.
İurt içindäki habarçylarymyz 16-njy aprelde Türkmenistanda mundan beıläk diplomy kabul ediljek daşary ıurt okuw jaılarynyň atlarynyň sanawyny ıollady.
Agzalıan sanawda Belarusyň diňe bir sany ıokary okuw jaıynyň, Belarusyň döwlet uniwersitetiniň ady bar, şeıle-de onda Russiıanyň, Türkiıäniň, Hindistanyň onlarça, Gazagystanyň 2, Gürjüstanyň 1, Ukrainanyň 3, Hytaıyň 100-den köp uniwersitetiniň ady bar.
22-nji aprelde gowşan täze sanawda ıokary okuw jaılarynyň ıa-da olaryň ıerleşıän ıurtlarynyň atlary däl-de, eısem, Türkmenistanda mundan beıläk ykrar edilmejek hünär ugurlarynyň sanawy bar.
Daşary ıurtlaryň ıokary okuw jaılarynda 146 hünär ugry boıunça; şolaryň hatarynda žurnalistika, sport žurnalistikasy, halkara žurnalistika, bank işi, maliıe ugry, biznes, hasapçylyk, dünıä ykdysadyıeti, halkara gatnaşyklary, diplomatiıa, hukuk, menejement, marketing, oba hojalygynyň ykdysadyıeti, salgyt, senagat inženerligi, sosiologiıa, syıasaty öwreniş, telewideniıe, antropologiıa, arap, pars, hindi, fransuz, iňlis, ispan, koreı, ıapon, hytaı, nemes, rus, türk we türkmen dilleri, ylahyıet we başga-da käbir ugurlar boıunça bilim alan türkmenistanlylaryň diplomlary mundan beıläk Türkmenistanda ykrar edilmez. İöne dünıäniň iň abraıly 1000 uniwersitetiniň diplomlary Türkmenistanda kadadan çykma görnüşinde tassyklanyp bilner.
Şol bir wagtyň özünde, Türkmenistanda haısy halkara guramanyň ıa-da neşiriň kesgitlän “Top 1000” uniwersitetiniň ykrar ediljekdigi mälim däl. Türkmenistanyň öz ıokary okuw jaılarynyň hiç haısysy heniz dünıäniň abraıly 1000 uniwersitetiniň sanawyna girip bilmedi. “Quacquarelli Symonds (QS)” britan kompaniıasynyň 2018-nji ıyl üçin dünıäniň iň abraıly uniwersitetleriniň sanawynda Merkezi Aziıa ıurtlaryndan diňe Gazagystanyň 7 uniwersiteti ilkinji 1000-lige girıär. “Times Higher Education” neşiriniň “QS” bilen hyzmatdaşlykda çap eden soňky sanawyna Merkezi Aziıadan diňe Gazagystanyň 2 ıokary okuw jaıy, ıagny Gumilıow we Al Farabi adyndaky iki uniwersiteti dünıäde ilkinji 1000-lige girip bilipdir. Bu ıerde bellemeli ıagdaı, Türkmenistanyň çap eden daşary ıurt uniwersitetleriniň soňky sanawynda agzalıan iki gazak uniwersitetiniň ady bar.
İurt içindäki habarçylarymyz täze düzgün bilen baglylykda soňky bir hepdä golaı wagt bäri bilim pudagynyň hem-de güıç edaralarynyň işgärleriniň ıokary klas okuwçylary hem-de olaryň ene-atalary bilen duşuşyk geçirip, daşary ıurtlara okuw gitmäge isleg bildirıän raıatlary täze düzgün bilen tanyş edıändiklerini habar berdi.
19-njy aprelde Daşoguzda geçirilen şeıle ıygnaklarda häkimiıetler raıatlara mundan beıläk diňe diplomy tassyklanıan daşary ıurt okuw jaılaryna okamaga giden türkmenistanlylara walıuta konwertasiıasy bilen bagly ıeňillikleriň dörediljekdigini duıdurdy.
Türkmenistanyň Bilim ministrligi ıurtda ykrar ediljek daşary ıurt uniwersitetleriniň sanawy boıunça heniz resmi beıanat ıaıratmady.