Zeki Kuşoğlu: Sanat koruyucu hekimliktir! | Kültür Sanat | | Dünya Bülteni Dünya Bülteni Haber Portalı
17:35, 24 Nisan 2018 Salı
Güncelleme: 11:10, 05 Ocak 2018 Cuma
Kuşoğlu, Üstad Necmeddin Okyay ve İbrahim Edhem Efendi gibi hezarfen bir şahsiyet. Prof. Kuşoğlu'nun akademisyenlik ve yazarlık kimliğinin yanında çalışmalarının ağırlıklı merkezini sedef ve maden kakmalarla, altın oyma ve gümüş kakmalar teşkil ediyor. Sedef oyma/kakma, taş işçiliği, mermer ve alçı çalışmaları, gümüş oygu, gümüş kalemişi, altın madalya, mühür ve mücevher tasarımı Kuşoğlu Hoca'nın eser ürettiği sanat ve zanaat nevilerinden bazılarını teşkil ediyor.
Adamın biri çok önemli kişi kimdir diye cemiyetinde araştırmaya başlamış. Oraya buraya soruyor. İşte bizim ülkenin en önemli adamı kimdir, şudur, budur falan filan. Birisi diyor ki "Git şu dergâhın kapısında dur, oraya çok önemli adamlar gelirler. Beldemizin en önemli kişisi kimdir, en âlim kişisi kimdir diye sor, sana cevap verirler."
Gidiyor, dergâhın kapısında duruyor ve ilk girenden başlıyor sormaya. "Efendim" diyor, "en âlim kişiniz kim?" diyor. O da böyle işaret ediyor, arkayı gösteriyor. İkinci gelene de aynı şeyi soruyor, o da arkasını gösteriyor. Böyle devam ediyor. En sonunda en son girene soruyor. "En âlim kişiniz kim efendim, bilmek istiyorum" deyince diyor ki "Onlar benden önce girdiler".
Tabii ki tevazua ve kemâlâta... Kemâlât, olgunluk vb. şeyler unutulduğu zaman insanı sıkıntıya sokuyor. Mesela “Sözün fıdda ise sükûtun olsun zeheb.” Denmiş. Mesela, “Kemal ehli kemâlâtı sükut ile buldu hep.2 denmiş.
Sükût, içe dönük bir düşüncedir, bir tasavvurdur, bir felsefedir. Ama kendini yok sayma noktasıdır. Ama biz bugün buyum, şuyum, şunu yaptım, bunu yaptım diyoruz ve benim gibiler de onu demek mecburiyetinde kalıyor ki bu bana da çok ağır geliyor aslında. Benimle ilgili kanaatler başkalarına sorulsa daha isabetli olur zannımca. Benim kanaatim odur. Ama böyle bir olay da ortada yok. Siz mecbur kalıyorsunuz, ben mecbur kalıyorum. Neyse...
Benim işin içine girmemdeki sebep Türkiye’nin bilmediği bir şeydi. Onu da Allah'a şükür birkaç arkadaşımızın çalışmasıyla bilindi. İstiklal madalyasını yapan kişinin madalyasını yapmak istemişler. Türkiye nümizmatik Derneği. Ve Türkiye’de teklif ettikleri sanatkârlar buna ya mazeret ya bilgi ya zamansızlık vs. sebebiyle evet dememişler. Benden de arkadaşlarıma rica için bunu söylediler. Yurt dışında da temaslarında da demek bir kopukluk olmuş ki olmamış. Bunun üzerine ben bir deneyeyim bakalım dedim. İşte sınama, yanılma, bozma, düzeltme vs. aşamalarından sonra Allah’a şükür biz bunları başardık. O başarının üzerine millî şehidimiz Kemal Bey’in madalyasını yapmaya karar verdim. Onu yaptıktan sonra hadi bir de Osmanlı arması yapayım dedim. Ki Osmanlı armasını yapış sebebimi de size söyleyeyim.
Ben gençliğimde bu Osmanlı armasının yine Avrupai bir şeydir, oradan bir geliştir diye düşündüğüm için yapmadım. Fakat Osmanoğlu ailesinden Ömer Nami Osmanoğlu işte Fransa'dan gelip beni arayıp bulup evimize misafir olduğunda benden iki tane Sultan Abdülhamid Han tuğrasını altın oymamı istediler. Birisi kendi yakası için bir de eşine kolye için. Ve bunları yaparken aramızda sohbet geçti. Armadan söz edildi. Ve arma da bizim ailemizde şöyle konuşulurdu diye bana anlatıldı.
Tedrisatınızdan geçmiş olmak için herhalde. Bunun eğitimini almak için... Çünkü bir ölçüde okullarda onlara güzel sanatın ne olduğu öğreniliyor. Benim bir sözüm vardır. Sanat Allah’ın kullarına lütfettiği ortak dilin adıdır. Peki buradan ne anlayacağız? Rusya'ya gittik. Rusça bilmiyoruz. Ermitaj Müzesi’ne gittik ve ünlü galerilerine gittik. Biz oradaki işlerin güzelliklerini beğeniriz. Çünkü bu ortak dildir. Aynı şey Japonya’ya gidin. Japonca da bilmezsiniz ama oradaki sanat eserleri sizi etkiler. Bu ortak dildir.
Bir on yıl öncesine göre, yirmi yıla göre çok değişti İstanbul’da. Ama acaba hâlâ çok dar bir alanı mı kapsıyor bu sanatın yayılması? Ortak dil deyince aklıma geldi ama. Türkiye bazında bakacak olursak...
Ayak izi meselesi...
Yaptığım ilk eser? Şöyle bir hafızamı şey etmem lazım. Karagöz gölge oyunları kursuna başladım ilk defa 1971 yılında. Karagöz gölge oyunları da Taksim Gümüşsuyu'nda Kültür Bakanlığı’nın binasında yapılıyor. O zamanın da son ve ünlü hocalarından Ragıp Tuğtekin, bizim Karagöz hocamızdı. Derken, kulakları çınlasın İlhami Turan hocam vardı, Tatbiki Güzel Sanatlar’dan. Ömrü uzun olsun, hayattadır. O arada onunla böyle bir sohbet halindeyken Uğur Derman Bey geldi oraya. Benim ilgilerimden, şunlardan bunlardan bahsedince Uğur Bey dedi ki “Bana da bir uğrayın.” Ve bir gün o Karagöz kursuna gittim. Oradan çıkınca Uğur Bey’in Gümüşsuyu’ndaki eczanesine uğradım. O zaman eczahanesi vardı, eczane değil. Kelimeyi nasıl güdük hale soktuk o da ayrı bir mevzudur.
Uğur Bey’le orada sohbetimiz, kaynaşmamız oldu. O arada da Uğur Bey’in, Karagöz kurslarında deve derisinden Karagöz figürleri yapıyoruz. Uğur Bey’in hanımı, Çiçek Hanım’ın yakasında bir tane altın oygu gördüm, tuğraydı. Çok hoşuma gitti. “Uğur Bey kim yaptı?2 dedim. O da kendi hocasının oğlu, yani Necmettin Okyay'’n oğlu olan deniz albayı abimizden bahsetti.
Nebih Okyay. Dedim ki “Ben de eşime yaptırmak isterim.” Telefon etti. “Bir kardeşimiz gelecek. Size bir sipariş verecek Nebih abi” dedi. Onun, Kapalıçarşı yanında; Tavukpazarı’nda bir yeri vardı. Albay emeklisi… Ziyaret esnasında eline bakmaya başladım Nebih Bey’in, nasıl oyuyor altını. Eşim için talep ettiğim siparişi birkaç gün sonra almaya gittiğimde kendisine şöyle bir teklif yaptım. Dedim ki “Usta ben de yapabilir miyim?” “Oğlum bu bakarak, görerek olacak şey değil” falan dedi. “Bir deneriz usta” dedim. Gittim bir tane silik Mecidiye buldum. Üstüne bir tane "maşallah kâne” çizdi. Onu verdi bana. Ki o da uzun hikâye ama ve ben onu kestim, götürdüm. “Allah Allah, olmuş” dedi.
Bugün sanatın neresindeyiz, bunu alıp nereye nasıl götürürüz, bunların bilinmesi lazım. Oradaki eksiklikler bu. Yoksa elleri çok iyi, bunları gayet iyi yapıyorlar ama... O “ama”yı bir bahsi diğer olarak bir tarafa koymamız lazım.
İhsan Doğramacı Bey, -rahmet olsun- Yıldız Sarayı’ndaki sergimi Ekmeleddin İhsanoğlu ile birlikte ziyaret etmişti. O zaman IRCICA’nın başındaydı. Üçümüz bir araya geldik. Ekmeleddin Bey benim bu hayallerimden bahsetti İhsan Bey’e. İhsan Bey de “Gel Ankara'da kur” dedi. “Olmaz İhsan Bey” dedim. “Süleymaniye Kütüphanesi’ni Ankara'ya nasıl taşırım? Süleymaniye Camii’ni nasıl taşırım? Topkapı Sarayı’nı nasıl? Benim burada haftada bir iki gün çocukları alıp oralara götürüp oradaki eserleri göstermem lazım.” dedim.
İlgili Konular zeki kuşçuoğlu İbrahim Ethem Gören
Turan Sevgili’den Hat ve Hattatlar Albümü Sergisi | FOTO