Doğal Aile Planlaması - Dr. Filiz Ak
Doğal aile planlaması, herhangi bir ilaç veya alet kullanmadan uygulanan doğum kontrol yöntemidir. Gebeliği önlemek için, adet döneminin fertil günlerinde (yumurtlama dönemi) cinsel ilişkiye girilmez. Adet zamanları dikkatli bir şekilde kaydedilmelidir, bu şekilde cinsel ilişki için güvenli ve güvenli olmayan günler hesaplanabilir. Her iki eş de bu konuda dikkatli olmalı, özen göstermelidir.
Doğal aile planlaması yöntemleri nelerdir?
Takvim metodu, en uzun ve en kısa adet dönemleri düşünülerek, matematiksel olarak yumurtlama dönemlerinin hesaplanmasıdır. Güvenli bir metot olmadığı için artık önerilmemektedir.
En güvenilebilir yöntem mukotermal yöntemdir. Isı ve servikal mukus metodlarının birlikte kullanılmasıdır. Eğer bunu doğum kontrol yöntemi olarak kullanmaya karar verirseniz, servikal mukusu gözlemeli ve günlük sabah derecenizi ölçmelisiniz. Bu bilgiler yumurtlama gününün tespiti için kullanılır. Gebe kalmak istemiyorsanız bu günlerde ilişkiye girmemeniz gerekir. Bu metodu kullanırken her ay 8-11 gün ilişkiden uzak olduğunuzu görürsünüz.
Bir kadın için gebe kalabilme dönemi ne zamandır?
Bir adet dönemi ortalama 28 gündür. Normalde her adet döneminde yumurtalıkların birinde yumurtlama olur. Yumurta, fallop tüpleri boyunca rahime ilerler. Eğer yumurta döllenemezse vücut tarafından emilir veya adet kanaması ile dışarı atılır. Yumurta, yumurtalıktan atıldıktan ve fallop tüplerinin dış 1/3''ü boyunca ilerlediği sürece sperm tarafından döllenebilir. Bu dönem gebe kalabilme dönemidir. Mukotermal doğum kontrol yönteminde bu dönem hesaplanarak cinsel ilişkiden uzak durulur.
Vücut ısımı nasıl takip ederim?
Her sabah vücut ısısı hiçbir fiziksel aktivite yapmadan, birşey yiyip içmeden ölçülmelidir. En uygun zaman yataktan kalkmadan hemen önceki zamandır. Küçük değişiklikleri tespit edebilecek termometre kullanmalısınız. Vücut ısınız yumurtlamadan hemen sonra 0.5-1 derece artar. Göreceğiniz adet dönemine kadar yüksek kalır. Günlük ölçülerinizi takvim üzerine kaydedin.
Servikal mukus nasıl değişir?
Servikal (rahim ağzı) mukusun görünüm ve kıvamını kontrol etmelisiniz. Mukus ince, elastik, temiz, su gibiyse (yumurta akı gibi) yumurtlama 4 gün içinde olacaktır. (Bunlar ıslak günlerdir). Mukusun kuru, daha kalın ve miktar olarak azalmasından 4 gün sonrasına kadar cinsel ilişkiden uzak durmak gerekir.
Mukotermal metot nasıl kullanılır?
Vücut ısısının takibi ve servikal mukusun gözlenmesi yumurtlama döneminin tespitinde yardımcı olur. Bu sayede her ay gebe kalabilme dönemlerinizi tespit edebilirsiniz. Kural olarak, adetin ilk gününden ıslak mukusu ilk görene kadar ilişkide bulunabilirsiniz. Kalın mukusun görülmesinden 4 gün sonrasına kadar veya vücut ısısının yükselmesinden 3 gün sonrasına kadar ilişkiye girmemelisiniz.
Bir spermin ortalama yaşam süresi 3 gündür. Bu nedenle ıslak mukusu gördüğünüz andan itibaren ilişkiden uzak durmalısınız. Bu demektir ki sperm 3 gün vücudunuzda yaşayıp gebelik oluşturabilir.
Unutmayın ki hastalık, bazı ilaçlar, alkol vücut ısınızı artırabilir. Aynı zamanda semeni ıslak mukusla karıştırabilirsiniz.
Bu metodun etkinliğini arttırmak için, vücut ısısının artışından 3 gün sonrasına kadar ilişkiden uzak durulmalı veya başka bir metot kullanılmalıdır.
Adet düzeni kadından kadına ve aydan aya değişir. Doğal aile planlaması yöntemini tek doğum kontrol yöntemi olarak kullanmak istiyorsanız, 3-6 ay vücut ısısı ve mukusu takip edip anlamalısınız. Eğer adetleriniz çok düzensizse bu yöntemi kullanmayınız.
Herhangi bir ilaç veya araç kullanılmadan doğum kontrolünü sağlar.
Bariyer yöntemlerin rahatsızlığı yoktur.
Doğum kontrol hapları ve RIA''ya bağlı sağlık riskleri yoktur.
%20 - %30 gebe kalma riski (her 10 kadından 2 - 3 ü 1 yıl sonunda gebe kalır),
İlk 3 - 6 aylık gözlem döneminde ilişkiye girmeme.
Her ay 2 hafta ilişkiye girmeme,
Adet düzensizliği olanlar için uygun değildir.
Gebe kalma dönemlerinde kendini kontrol etmede zorluk,
Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan (AIDS) koruma sağlamaz.