Mâye Âyin-i Şerîf
Ey Yûsuf-i meh-rûyan ey câh ü cemâlet hoş
Ey husrev ü ey şîrin ey nakş ü hayâlet hoş
Ey çehre-i tü mehveş âbest ü der û âteş
Hem âteş-i tü nâdir hem âb-ı zülâlet hoş
Ey sûret-i lutf-i Hak nakş-i tü hoşest el-hak
Ey nakş-i tü rûhânî vey nûr-i celâlet hoş
Tebrîz bi-gû âhir bâ gamze-i Şems-i din
K’ey fitne-i câdûyan ey sihr-i halâlet hoş
Ey ay yüzlü (güzellerin) Yusuf’u! Mertebesi de güzel, yüzü de güzel (sevgili)! Ey Husrev, ey Şîrin; ey endâmı da hayâli de güzel (sevgili)!Yüzün ay gibi; suya benziyor; (ama sanki o) suda ateş var. Hem ateşin nâdir, hem berrak suya benzeyen (yüzün) güzel!Ey ilâhi lutfun mücessem hâli! Gerçekten şeklin, sûretin hoş… Ey şekli, rûhânî; yücelik ışığı, hoş olan (güzel)! Ey Tebriz, artık Şemseddin’in yan bakışına, “Ey büyücülere fitne olan, ey helâl sihri hoş olan!” de.
Dîdem seher an şâh râ ber şâh-râh-i hel etâ
Der hâb-ı gaflet bî-haber z’û Bü’l-Alî vü Bü’l-Alâ
Z’an mey ki der ser dâştem men sâgarî ber dâştem
Der pîş-i ô mî dâştem güftem ki ey şâh es-salâ
Seher vaktinde o sultanı, hel etâ caddesinde gördüm; ondan Ebu’l-Alî’nin de Ebu’l-Alâ’nın da haberi yoktu, gaflet uykusundaydılar. Başımda taşıdığım şaraptan bir kadeh alıp ona “Ey padişah, buyur!” diye uzattım.(1)
Ey cân-ı cân-ı cân-ı can mestan selâmet mî künend
Ey tü çünîn ü sad çünan mestan selâmet mî künend
Vezni: Müstef‘ilün müstef‘ilün müstef‘ilün müstef‘ilân [Recez]
Ey canın canının canının canı! Sarhoşlar sana selâm ediyorlar. Ey böyle (bir güzelliğe) ve öyle yüzlerce (güzelliğe sahip olan)! Sarhoşlar sana selâm ediyorlar.
Fahr-i cümle sâkıyânî sâgarat der kâr bâd
Çeşm-i tü mahmûr bâd ü cân-i mâ hammâr bâd
Ey zi nûşânûş-i bezmet hûşhâ bî-hûş bâd
Vey zi cûşâcûş-i aşkat akl bî-destâr bâd
(Sen) bütün sâkilerin övünç (kaynağısın); kadehin hep işlesin! Senin gözlerin mahmûr, bizim canımız ise şarap satan olsun. Meclisinde (şarap) içildikçe içilsin de akıllar baştan gitsin. Senin aşkının coşkusundan akıl, kavuğunu (yitirsin).
An Ferîdûn-i cihân-ı ma‘nevî
O, mâna âleminin padişahıdır; kadrinin (yüceliğine) delil olarak Mesnevi yeter. O yüce zât hakkında ben ne diyeyim? Peygamber değil ama kitabı var.
Ey kavm(-i) be hac refte kücâyîd kücâyîd
Ma‘şûk hemin câst bi-yâyîd bi-yâyîd
Ger sûret-i bî-sûret-i ma‘şûk bi-bînîd
Hem hâce vü hem hâne vü hem Ka‘be şümâyîd
Ey hacca giden topluluk! Nerdesiniz, nerdesiniz? Sevgili burada, gelin gelin! Sevgilinin vasfa (sığmayan) yüzünü görürseniz efendi de sizsiniz, ev de sizsiniz, Kâbe de siz!
Sırr-ı dil-i âşıkan zi mutrıb şinevîd
Bâ nâle-i ô be gird-i dilhâ bi-revîd
Der perde çi güft eğer bedû mî girevîd
Ya‘nî ki zi perde hîç bîrun me-revîd
Âşıkların içlerindeki sırrı, çalgıcıdan dinleyin. Onun nağmeleriyle gönüllerin etrafında dönün. Eğer inanırsanız perdede ne dediğini (söyliyeyim). Diyor ki perdeden dışarı hiç çıkmayın!
Bi-yâr mutrıb mâ râ kerîm bâş kerîm
Be kûy-i haste-dilânî rahîm bâş rahîm
Dilem çü âteş çün der demî şeved zinde
Çü dil me-bâş misâfir mukîm bâş mukîm
Çalgıcıyı getir, bize (bir) ikramda bulun. Gönlü yaralı olanların semtindesin, merhametli ol. Gönlüm ateş gibi bir anda dirilir; gönül gibi geçip gitme; karar kıl (burada).
(Bu sûret-i yârı, bu nakş u nigârı)
(Bu çeşm ü izârı, kalmaya karârı )
(Mef‘ûlü feûlün mef‘ûlü feûlün)
Allah, sevgilinin sûretin, şekl ü şemâilini ne güzel süslemiş! Bu gözü, bu yanağı gören gönül ehlinin sükûnu gider de işi (yaratıcıyı) övmek olur.
Ey mutrib-i dil-keş ele al çeng ü rebâbı
(Çâk eyle hicâbı, ref eyle nikâbı)
Ey sâki-yi mehveş taşa çal şîşe-i ârı
(Sun câm-ı ikârı, def’ eyle humârı)
Ey gönül okşayan mutrip! Çengi, rebabı eline al da örtüyü yırt, perdeyi kaldır. Ey ay (yüzlü) sâki! Ar şişesini taşa çal da şarap kadehini sun, baş ağrısını gider.
Ey zâhid-i zerrâk u müzevvir ko riyâyı
(Tut râh-ı fenâyı, derkeyle Hudâ’yı)
Şast-ı şehe düş mâhi-i aşk ol ko kenârı
(Bul şâh-ı şikârı, terkeyle feşârı)
Ey ikiyüzlü zâhid! Riyâyı bırak da fenâ yolunu tut, Allah’ı bul. Aşk balığı ol da padişahın oltasına düş, kenara kaçma. Av sultanını bul, direnmeyi terket.
Hey hey nedir ol hâl-i muanber ruh-i enver
(Ol sâki-yi kevser, ol rûh-i musavver)
Seyret nice cem eylemiş ol nûr ile nârı
(Zî san‘at-ı cârî, zî kudret-i Bârî)
Ah! Nedir o anber kokulu ben, o nur gibi yüz, o Kevser sâkisi, o şekle girmiş ruh! Seyret de (yaratan) nûr ile ateşi nasıl bir araya getirmiş (gör). Ne güzel icrâ edilmiş sanat! Hakk’ın ne (yüce) kudreti!
Uşşâkı katar eyledi aşk içre Muhammed
(Ol şâh-ı mümecced, ol matlab u maksad)
Ey üştür-i dil sen olagör pîş-i katârî
(Çek aşk ile bârı, bî-verd ile hârı)
Muhammed (a.s.), o yüce, arzu edilen padişah, âşıkları aşk içinde katar katar (yola koydu). Ey gönül devesi! Sen o katarın önüne düş de aşkla yükü çek, gülsüz diken (ye).
Ey Şâhidi ey vâlih ü şûrîde vü şeydâ
(Ey bî-ser ü bî-pâ, dîvâne vü rüsvâ)
Derd ile belâ ile geçir leyl ü nehârı
(Kıl nâle vü zârı, nûş eyle bihârı)
Ey Şâhidî, ey âşık, hayran, kendinden bîhaber, dîvâne ve rüsvâ! Geceyi, gündüzü dertle, sıkıntıyla geçir; ah u figan eyle, denizleri kana kana iç!
Ey mest şüde ez nazaret ism ü müsemmâ
Vey tûti-i can geşte zi lebhâ-yı şeker-hâ
İn meh zi kücâ bâşed ü in rûy çi rûyest
İn nûr-i Hudâyest tebârek ve teâlâ
Ey bakışından ismin de müsemmânın (isim sahibinin) de sarhoş olduğu (güzel)! Ey şeker yiyen dudaklarından dolayı can tûtîsinin (etrafında) dönüp dolaştığı (sevgili)! Bu ay nereden geldi? Bu yüz, nasıl bir yüz? (Evet) bu, Hakk’ın nûru! Kutlu ve yüce olsun!
1- Kur’ân-ı Kerîm’de İnsan Sûresi, Hel etâ lafzıyla başlar. İlk âyetin meâli şöyledir: “Gerçekten de insana, zamanın bir çağı gelmişti ki insan anılır bir şey bile değildi.” Ebu’l-Alî, meşhur Türk filozofu İbn-i Sina(öl.1037); Ebu’l-Alâ da ünlü Arap şairi el-Maarrî (öl.1057)’dir.
download: M. Zekâî Dede – Mâye Âyin-i Şerîf – Notalar (731.78KB)