Konser: Müzikle Geri Sayım | SSM
S.Ü. Sakıp Sabancı Müzesi (SSM), Akbank Sanat’ın desteğiyle ve Ayvalık Uluslararası Müzik Akademisi’nin (AIMA) işbirliğiyle “ZERO. Geleceğe Geri Sayım” sergisi kapsamında Türkiye’de 1950 sonrası modernist müzik akımlarının iki öncü bestecisi Bülent Arel ve İlhan Usmanbaş’ın eserlerinin yorumlanacağı bir konsere ev sahipliği yapıyor.
SSM’de 10 Ocak 2016’ya kadar ziyarete açık olacak ve II. Dünya Savaşı sonrası atmosferine yenilikçi ve olumlu bir cevap olarak doğan avangart sanat akımı ZERO’ya odaklanan “ZERO. Geleceğe Geri Sayım” sergisinin etkinlik programı, 8 Aralık 2015 günü The Seed’de gerçekleşecek bir konser ile renklenecek. Alman sanat akımı ZERO’nun fitilini ateşleyen yenilikçi arayışların Türkiye modernist müziğindeki yansımalarını müzik ve sanatseverler ile buluşturacak olan konserde, önemli besteciler Bülent Arel ve İlhan Usmanbaş’ın eserleri sanatçılar Metin Ülkü, Dilbağ Tokay, Emine Serdaroğlu ve Bahar Biricik tarafından icra edilecek. Konserde Bülent Arel’in “Rounding for electronic tape, dance, light & video art” isimli görsel çalışması da gösterilecek.
‘Müzikle Geri Sayım: 1950 Sonrası İki Modernist Besteci Bülent Arel ve İlhan Usmanbaş’ konseri, 1950’ler Türkiyesinde, Ankara Devlet Konservatuarı’nda aldıkları kompozisyon eğitimi süresince zamanın yenilikçi ruhunu yakından takip eden genç sanatçılar İlhan Usmanbaş ve Bülent Arel’in süregelen anlayış ve tekniklere alternatifler araştırırken imza attığı zamanın ötesinde beste ve çalışmalara odaklanıyor. Konserde tüm dünyanın köklü bir değişim ve dönüşüm geçirdiği bir dönemde aynı yenilikçi ve devrimci tutumun izlerinin Türkiye’deki yansımalarına odaklanılırken, İlhan Usmanbaş’ın müzikte zamansal ve duyumsal birliktelik anlayış ve geleneğini bilinçli olarak terk ederek bestelediği “Raslamsallar”ı seslendirilecek. Konserde, AIMA başkanı Prof. Filiz Ali’nin anlatımlarının yanında, 1958 yılında Türkiye’de ortaya çıkan ilk elektronik müzik çalışmasının mimarı Bülent Arel’in kariyerinin ileriki yıllarında yarattığı “Rounding” adlı disiplinlerarası, müzik/video art eseri gösterilecek.
1998 yılında Prof. Filiz Ali tarafından kurulan AIMA, kuruluşundan beri genç müzisyenlerin ufuklarını ve müzik kariyerlerini genişleterek eğitimlerini teşvik etmek yolunda öncülük görevi üstlenmektedir.
Her yıl yaz ve sonbahar dönemlerinde ağırlıklı olarak yaylı çalgılara odaklanan müzik ustalık kursları düzenleyen AIMA, Türkiye ve dünyanın pek çok farklı yerinden gelen öğrencileri Ege’nin güzel sahil kenti Ayvalık’ta bir araya getirerek uluslararası seçkin eğitmenler eşliğinde yoğun öğrenme ve çalışma süreçlerine ev sahipliği yapmakta, her sene farklı dallarda gerçekleşen atölye ve ustalık programları ile genç müzisyenleri alanının ustalarıyla bir araya getirmektedir. Kuruluşundan bu yana faaliyet alanlarını ustalık kurslarından bestecilik atölyesine, yaratıcı yazarlıktan piyano ve gitar ustalık kurslarına genişleten akademi, aynı zamanda yıl boyunca halka açık konserler ile Ayvalık’ın kültür hayatını da zenginleştirmektedir.
1921 İstanbul doğumlu İlhan Usmanbaş, müzik hayatına on iki yaşında kendi kendine viyolonsel çalarak başladı. Galatasaray Lisesi’ndeki öğrenciliği boyunca müziğe ilgisi devam eden Usmanbaş, Cemal Reşit Rey’den armoni ve Sezai Asal’dan viyolonsel dersleri alarak 1942 senesinde Ankara Devlet Konservatuvarı’nın Kompozisyon bölümüne girdi. 1940 ve 50’li yılla boyunca Mozart, Sartre ve Leibowitz gibi farklı disiplinlerde yapıtlar veren sanatçıları takip eden Usmanbaş, bu dönemde Bülent Arel ile birlikte çağdaş bestecilerin yapıtlarını incelemeye ve seslendirmeye başlamıştır. 1952 senesinde UNESCO kanalıyla Amerika’ya giderek kaynak ve bağlantılarını geliştirme fırsatı bulan Usmanbaş, 1956’da Ankara Devlet Konservatuvarı’nda öğretim görevlisi olarak çalışmış, Türkiye’de uzun yıllar sürdürdüğü kompozisyon öğretmenliği koşutunda, kitaplar ve çeviriler yayınlamış, kongre bildirileri ve makaleler yazmıştır. Usmanbaş’ın özgürlük ve yoğunluğa yönelerek oluşturduğu, sayısı 120’yi geçen deneysel eserleri çeşitli uluslararası ödüllere layık görülmüştür.
1919’da İstanbul’da dünyaya gelen Bülent Arel, temel öğrenimine Galatasaray Lisesi’nin ilkokulunda başladı. 1939 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı’na giren Arel, Ferhunde Erkin ve Necil Kazım Akses ile piyano ve kompozisyon alanlarında eğitimine devam ederek 1947’de konservatuvardan mezun oldu. 1950-59 yılları arasında Gazi Eğitim Enstitüsü ve Ankara Devlet Konservatuvarı’nda piyano ve armoni öğretmeni olarak çalıştı, orkestralar yönetti, piyanist olarak resitaller verdi, eşlikçilik yaptı, korolar kurdu. 1952 yılında kurulan Helikon adlı derneğin kurucularından olan Arel, kurduğu ve yönettiği Helikon yaylı çalgılar orkestrasıyla Barok dönemden çağdaş müziğe uzanan zengin bir repertuarın tanınmasına öncülük etti.1959’da Rockefeller bursuyla Amerika’ya giden Arel, New York’ta Columbia-Princeton Elektronik Müzik Merkezi’nin kuruluşunda Edgar Varése, Vladimir Ussachevsky, Milton Babbitt ve Otto Luehning gibi elektronik müzik bestecileri ile elektronik müziğin öncülerinden biri oldu. 1962’de Türkiye’ye dönen Arel, Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nde bir elektronik müzik merkezi kurmak için çaba gösterdi. Ankara’da bulunduğu sürece müzik eğitmeni olarak çalışan Arel, ODTÜ projesinin gerçekleşmemesi üzerine 1965 yılında yeniden ABD’ye dönerek önce Yale Üniversitesi daha sonra NY Stony Brook Üniversitesi’nde Elektronik ve Computer Müzik Laboratuarlarını kurdu, bu üniversitelerin kompozisyon bölümlerinde Profesör olarak ders verdi. Hem çalgısal hem de Elektronik müzik alanında eserler vermeye devam etti. Arel, 24 Kasım 1990’da Stony Brook’da öldü.
Prof. Metin Ülkü 1962 yılında Ankara'da doğdu. 1972 yılında İstanbul Devlet Konservatuarı Piyano Bölümü’ne girdi. 1981 yılında Konservatuar’ın Piyano Bölümü Yüksek Devresi’nden Prof. Judith Uluğ’un öğrencisi olarak mezun oldu. Konservatuvardaki öğrenimi sırasında Fransa’nın Nice şehrindeki Yaz Akademisi’nde Jeanne-Marie Darré ustalık sınıfına katıldı. 1982'de aldığı İsviçre bursu ile Cenevre'de Yaz Kursu’nda Nikita Magalof ile çalıştı. Lozan Konservatuarı'na girerek Brigitte Meyer'in öğrencisi oldu. Bu ülkedeki öğrenimi sırasında Salzburg'a giderek 1983’de Mozarteum Müzik Akademisi'ndeki Yaz Kursu'nda Prof. Carl Seemann ile çalıştı. Kasım 1984'te İstanbul'da Sevda Cenap And Vakfı’nca düzenlenen 4. Müzik Yarışması'nda Piyano Dalında Türk bestecisini en iyi yorumlayan piyanist ödülü ve 2.lik ödülünü aldı. Aynı yıl Lozan Konservatuvarı'nın Virtuosité diplomasını aldı. 1984-1985 yılları içinde Cenevre'de Eduardo Vercelli ile çalıştı. 1985 yılında İstanbul'a dönen Ülkü, Mimar Sinan Üniversitesi Devlet Konservatuarı'nda hocası Prof.Judith Uluğ ile çalışarak Yüksek Lisans ve Sanatta Yeterlik eğitimini tamamladı. Bu dönemde Prof. Filiz Ali yürütücülüğünde Fransız Barok Müziği, Couperin ve Rameau hakkında ve Prof. Judith Uluğ’un danışmanlığında Çeşitleme Biçimi başlıklı eser metni çalışmalarını gerçekleştirdi. Bu dönemde, 1987’de M.S.G.S.Ü. Devlet Konservatuvarı’nca düzenlenen Yaz Kursu’nda İdil Biret ile çalıştı. Metin Ülkü Polonya, İsviçre, Kuveyt, İngiltere, Yunanistan, Cezayir ve Kıbrıs’ta çeşitli solo piyano ve oda müziği konserleri gerçekleştirmiştir. Çağdaş Türk Bestecileri’nin eserlerini ağırlıklı olarak seslendirdiği konserlerini sürdürmekte ve Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'nda Profesör Öğretim Üyesi olarak çalışmalarına devam etmektedir.
Dilbağ Tokay, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi (MSGSÜ) İstanbul Devlet Konservatuvarı’nda Reşit Erzin ile başladığı viyolonsel eğitimini, Sanatta Yeterlik (Doktora) programından mezun olarak tamamladı. Mikhail Khomitzer, Niels Ullner, Frieder Berthold ve Alexander Rudin gibi sanatçılarla çalışan Tokay, yurtiçinde pek çok şehirde ve İsveç, Almanya, Fransa, İtalya, Belçika, Kıbrıs, Bulgaristan, Pakistan, Suriye ve Sırbistan’da; resital, oda müziği ve orkestra eşliğinde konserler ve uzmanlık sınıfı (masterclass) dersleri verdi. Emine Serdaroğlu ile CelloPianoDuo olarak, övgü topladığı konserlerin yanında, Bulgaristan’da “Uluslararası Genç Virtüözler Yarışması”nda jüri üyesi olarak yer aldı. Halen MSGSÜ İstanbul Devlet Konservatuvarı’nda öğretim üyesi olan Dilbağ Tokay’ın aldığı ödüller arasında, Bulgaristan’da ‘Uluslararası Alman ve Avusturya Müziği Yarışması’nda “Yüksek Eğitmen Ödülü”; ‘Andante Klasik Müzik Dergisi Ödülleri’nde “Yılın Müzik Eğitmeni Ödülü”; İtalya’da ‘17. Uluslararası Genç Müzisyenler Yarışması’nda “Hocalık Erdem Ödülü”, Hırvatistan'da ‘6. Uluslararası Antonio Janigro Viyolonsel Yarışması’nda “En Başarılı Hoca” ödülleri yer almaktadır. Dilbağ Tokay’ın “Turkish Music for Cello and Piano” adlı CD’si 2015 yılının Eylül ayında NAXOS tarafından yayınlanmıştır.
Emine Serdaroğlu eğitimine Ersin Onay ile başladı, Fuat Türkay ve Cana Gürmen ile devam etti. Illinois Wesleyan Üniversitesi’ne burslu kabul edilerek Mark Hansen ile çalışan sanatçı, yüksek onur derecesi ile mezun olduktan sonra, Austin Texas Üniversitesi’nde William Race ile piyano ve piyano pedagojisi dallarında yüksek lisans yaptı. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Genel Müzikoloji Bölümü’nde doktora çalışmalarını tamamlayan Serdaroğlu, Andrey Diev, Rita Sloan, Lala Margulis, Igor Kipnis ve Ratko Delorko gibi yorumcular ile çalıştı; Türkiye, ABD, Almanya ve İsveç’te resitaller verdi. Dilbağ Tokay ile CelloPianoDuo olarak, yurtiçinde pek çok şehirde ve festivalde, yurtdışında da İsveç, Almanya, Fransa, İtalya, Belçika, Kıbrıs, Bulgaristan ve Sırbistan’da verdikleri konserlerle olumlu eleştiriler aldı. Farklı sanatçılar ile değişik projelerde yer alan Serdaroğlu, Boğaziçi Üniversitesi Güzel Sanatlar Bölümü’nde ders vermekte; Türk besteciler ve piyano pedagojisi alanlarında araştırma yapmakta ve konferanslara katılmaktadır. Emine Serdaroğlu’nun “Turkish Music for Cello and Piano” adlı CD’si 2015 yılının Eylül ayında NAXOS tarafından yayınlanmıştır.
Bahar BİRİCİK (Keman)
Bahar Biricik keman eğitimine 11 yaşında İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı’nda Giray Rasenfos ile başladı, Venyamin Varşavski’nin keman sınıfında sürdürdü. Ayla Erduran,Victor Tretiakov Pierro Farulli ile Master Class çalışmaları yaptı. Cumhurbaşkanlığı Senfoni, İstanbul, İzmir, Çukurova ve Bursa Bölge Devlet Senfoni Orkestraları; Işık Oda Orkestrası, Mersin Üniversitesi Akademik Oda Orkestrası ve Tekfen Filarmoni Orkestrası eşliğinde solist olarak konserler verdi. 25. Uluslararası İstanbul Müzik Festivali’nde İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası eşliğinde Vivaldi’nin üç keman için konçertosunu Devlet sanatçıları Suna Kan ve Ayla Erduran ile birlikte seslendirdi 2013’de Beethoven Festivali’nde ve St. Petersburg Devlet Konservatuvarı’nın düzenlediği uluslararası konservatuvarlar festivalinde konserler verdi. Biricik’in İstanbul Devlet Senfoni Orkestrasını Alexander Rahbari’nin yönettiği konserde seslendirdiği Cemal Reşid Rey Keman Konçertosu, 2012 yılında Lila Müzik etiketiyle “Cemal Reşid Rey’in Anısına”adlı CD’de yayınlanmıştır. Devlet Sanatçısı Prof. Suna Kan ile sürdürdüğü Sanatta Yeterlik çalışmalarını 2011 yılında tamamladı. Tekfen Filarmoni Orkestrası ve Trio Avrasya’nın üyesi olan Bahar Biricik, Güher-Süher Pekinel’lerin kurduğu Tevitöl’ün müzik bölümünde ve İstanbul Üniversitesi Devlet Konservatuvarı’nda Yrd. Doç. olarak keman öğretmenliği görevini sürdürmektedir.