Av. Ersen UYAR - Subliminal (Bilinçaltı) Mesaj, 25. Kare Tekniği ve Türkiye’deki Hukuki Durumu
Yazarın Diğer Yazıları 22.01.2020 - “Çikolata ve Kakao” Uyuşturucu Madde Midir? 19.01.2020 - “Yanaktan Makas Alma Eyleminin” Türk Borçlar Kanunu, İş Kanunu ve Türk Ceza Kanunu Açısından Değerlendirilmesi 06.10.2019 - Küçük Greta Ne İstiyor? Neden Türkiye’yi BM’ye Şikâyet Etti? 11.09.2019 - Banknot (Kâğıt Para) ve Tarihçesi 10.09.2019 - Madeni (Metal) Para ve Tarihçesi 08.09.2019 - Elektronik Sigara Nedir? Elektronik Sigaranın Satışı ve Kullanımı Yasak Mıdır? 06.09.2019 - “CE” Conformité Européenne (Avrupa Uygunluğu) İşareti Nedir? “CE” China Export (Çin İhraç Malı) İbaresi Bir Sahtekârlık mı? 05.09.2019 - Dünya’da “Kast Sistemi” Ve İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi 31.08.2019 - Naim Süleymanoğlu’nun Kızı “Sekai Mori” Neden Türk Vatandaşı Olamıyor? 27.08.2019 - Subliminal (Bilinçaltı) Mesaj, 25. Kare Tekniği ve Türkiye’deki Hukuki Durumu 24.08.2019 - Uzayda İşlenen İlk Suç 30.07.2019 - Astroloji Nedir? Burç Yorumları “Eser” Niteliğinde Midir? İntihal (Aşırma) Burç Yorumlarında Hukuki Durum Nedir? Görevli Mahkeme Hangisidir? 21.07.2019 - Mikroçip (Yonga) Nedir? İnsan Vücuduna Yerleştirilmesi, 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) Kapsamında Nasıl Değerlendirilebilir? 20.07.2019 - Spor Hukuku Kapsamında; Finansal Fair Play Nedir? Uyulması Gereken Kurallar Nelerdir? “Dünya Fenerbahçeliler Gününde”, Fenerbahçe'nin UEFA’dan aldığı Finansal Fair Play Cezası Nedir? 10.07.2019 - Bulut Bilişim (Cloud Computing) ve Hukuki Boyutu 07.07.2019 - “Boğa Piyasası” “Boğa Tuzağı” “Dolar Boğaları” ve Manipülasyon Suçu 06.07.2019 - “Ayı Piyasası” “Ayı Tuzağı” “Dolar Ayıları” ve Manipülasyon Suçu 03.06.2019 - Bakkal Veresiye Defterlerinin Hukuki Niteliği 23.05.2019 - Miranda Hakları & Kahrolası Federaller 29.04.2019 - Neden, Adlî Yargı İlk Derece Hukuk Mahkemelerinde, “Taraflardan Birinin Talebi Olmadıkça Hüküm Tebliğe Çıkarılmaz”? 11.03.2019 - Kullanıcı Hatası 24.01.2019 - Toplu Taşıma Araçlarında “Engelli Vatandaşlara, Yaşlılara, Hamile Ya Da Bebekli Bayanlara” Yer Vermemenin Hukuki Yaptırımı Nedir? 23.01.2019 - Eşinden Yoksulluk Nafakası Alan Kadın, Aynı Anda, Yetim Aylığı Da Alabilir Mi? 20.01.2019 - Dolandırıcılık Eylemine, Farklı Bir Suç Yönünden, Dolandırılanın Da Katılması 23.12.2018 - 'Genetik Kopya'nın Mirasbırakanla Olan Akrabalık Derecesi ve Mirasçılık Sorunu 14.12.2018 - “6284 SK. - Müşterek Konuta Yaklaşmama Tedbiri” Karşılaştırmalı İnceleme 08.12.2018 - Kripto Paralarda (Bitcoin) Hırsızlık ve Yağma Suçu
Dizilerde veya filmlerde karakterlerin içtiği içecek markaları, kıyafetleri subliminal mesaj örneklerindendir. Bu tekniklerin amaçları, etkisi, kullanım sıklığı ve rekabet gibi konularda ahlâka uygunluğu konuları tartışmalıdır.
Marka ve ürünlerin pazarlamasından toplumun ilgi, ihtiyaç ve algısını değiştirmeye kadar birçok konuda kullanılmaktadır. Bir kişiyi, kurumu ya da ürünü kötü göstermek için o şey ile kötü olan bir nesnenin aynı temada işlenmesi subliminal mesajın en yaygın kullanılma şeklidir.
Subliminal (Bilinçaltı) Mesajların Tarihçesi
Tarihçe oldukça eskilere dayanmaktadır. Eski Mısır, ve Mezopotamya kültüründe çağında da ele alınmış olabileceği tahminleri mevcuttur. Ancak Antik Yunan'da Demokritos'un (M.Ö. 460-370), bilinçaltı algılama olgusundan söz eden ilk kişi olabileceği öne sürülmüştür.
Platon Timaeus, Aristotle "Parva Naturalia" isimli kitaplarında konuyu daha ayrıntılı ele alarak islemiştir. Aristotles 2200 yıl önce uyanıkken algılanamayacak uyarıların, uyurken rüyalarda kendini göstereceğini ileri sürmektedir.
Farabi ve İbni Sina ise "Gündüz vakti olan ve aynı zamanda gündüzleri daha fazla uyarı olduğu için bilinçli olarak algılanamayan uyarıların, daha sonra algılandığını gösteren bazı ipuçları olabileceğini" belirtmişlerdir.
Örneğin harfler, sayılar ya da geometrik şekiller gibi vizüel uyaranlar deneklerin göremeyeceği ya da bir nokta gibi görebileceği uzaklığa konmuş; birdenbire konup/kaldırılan görüntüler ve görüp görmedikleri sorulmuş; benzer şekilde oldukça düşük, duyulamayacak şiddette harfler fısıldanmış ancak tüm bu görsel ve işitsel uyaranların algılanabilir olduğunu sınamak için deneklerden uyarılara ilişkin tahminlerde bulunmaları istenmiş, istatistikî analizler ışığında doğruyu bilme oranının tahmin şansından daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
İşitsel Subliminal Mesajlar Nedir?
Dijital ses dosyalarına gömülen gizli mesajlardır. Üzerinde oynanması, işlenilmesi ve yayılması daha kolay olduğundan Mp3 formatlı dosyalar subliminal mesajlar için vazgeçilmezdir. Sistemin işleyişi, frekans aralıkları ile ilgilidir. İnsan kulağının bir sesi duyabilmesi için belirli frekans aralıkları vardır. Dolayısıyla bizler bu belirli frekans aralığında olan sesleri duyabiliriz. Fakat iş “algılama” kısmına geldiğinde aynı sınırlamalar geçerli değildir. Beynimiz daha düşük ya da daha yüksek frekansları algılayabilecek kapasitededir.
İçinde subliminal mesaj içeren bir Mp3 dosyasını dinlerken kulağımız, belli bir frekanstaki mesajları duyamaz. Duyulamayacak kadar küçük veya büyük olan, ama beynin algılayabileceği düzeyde olacak şekilde ayarlanmış bu frekanslardaki mesajı beynimiz algılar. Yani beynimiz o sesi dinlemiş, algılamış ve çözümlemiş olurken kulaklarımız o sesle ilgili hiçbir tepkimeye girmez. Sonuç itibariyle işitsel subliminal mesajı tasarlayan kişi ya da firma gizli mesajı hedef kitleye ulaştırarak amacına ulaşır.
Görsel Subliminal Mesajlar Nedir?
Subliminal mesaj aktarımında tercih edilen bir diğer yol / yöntem ise verilmek istenen gizli mesajların görüntü aracılığıyla hedef kitleye aktarılmasıdır.
Bunun işleyişi ise şöyledir; hedef kişi ya da kitle görüntünün verildiği ekrana bakarken yani görüntüyü izlerken yalnızca salise süren “göz kırpma” hızında verilmek istenen subliminal mesajın görüntüsü ekrana gelir ve aynı hızda kaybolur. Göz bu kısacık sürede hiçbir şey görmez fakat beyin o mesajı algılar. Ya da görüntü gelip kaybolmaz, en başından beri veya bir süre boyunca bir bütün olmadan ekranda durabilir. Örneğin görüntü dağınık olduğu için gözle görülmeyen / fark edilmeyen ama beynin bilinçaltında anlamlı bir şekilde bir araya getirerek algılayabileceği mesajlar da olabilir. Buna örnek olarak birçok film afişi, kitap kapağı, çizgi filmler gösterilebilir.
Reklam ve Pazarlamada Subliminal Mesajlar Nedir?
Pazarlamada subliminal mesaj kullanılması ilk olarak bir sinema filminde yapılan deney ile ortaya çıkıyor. 1957 yılında “Picnic” isimli sinema filminde her 5 saniyede bir, saniyenin 1/3000’ine denk gelecek şekilde “Drink Coca-Cola, Eat Popcorn” yani “Coca Cola İç, Patlamış Mısır Ye” yazan kareler (frame) yerleştiriliyor. Yapılan bu deneyin sonucunda ise film aralarında, patlamış mısır satışlarındaki %57, Coca Cola satışlarındaki %18 artış göze çarparak verilen subliminal mesajın etkisi tespit edilmiştir.
25. karenin temel mantığı da mesajı bilinç-altına göndermek olduğu için, artık dünya sinema sanayisinde bu tekniği kullanmayan yok gibidir.
25. Kare Ne Zaman ve Nasıl Ortaya Çıkmıştır?
RTÜK, Bilinçaltı Reklamı Şu Şekilde Tanımlamıştır: “Teknik cihazlar vasıtasıyla televizyon yayınlarında çok kısa süreli görüntüler kullanarak, izleyicilerin ancak bilinçaltıyla algılayabilecekleri ürün veya hizmetlerin tanıtılmasına ilişkin mesajlar içeren reklamlar” olarak tanımlanmıştır.
Sanal Reklam İse Şu Şekilde Tanımlanmıştır: "Sanal reklam; hukuken kullanımı meşru görüntülerin, canlı veya banttan bilgisayar marifeti ile manipülasyonu ve söz konusu görüntülerde yer alan muhtelif unsurları reklam amacı ile hâlihazırda kullanılan veya ileride geliştirilecek teknolojiler vasıtasıyla oyun sahası ve çevresi üzerine düşürülen tüm görüntüleridir.”
Madde 9 - (2) Ticarî iletişimde bilinçaltı teknikleri kullanılamaz.
Ord.Prof.Dr. 11 ay önce