Azerbaycanlı Bilim Adamını Dünya Tanıyor - MƏQALƏLƏR - Məqalələr - SARAÇLILAR
SARAÇLILAR Çərşənbə, 18.10.2017, 13:20
Tanınmış bilim adamı Prof. Dr. Hamdulla Mehrabov
Oğuzelinin Cesur Evladı
Gürcistan toprakları kadim Oğuz elinin bir parçasıdır. Bu gün bu topraklarda yaşayan soydaşlarımız hakiki Oğuz evlatlarıdır. Cesur, mert, dayanıklı, kahraman ve korku bilmezler. Gardabani, Marneuli, Borçalı topraklarında kadim tarihi abideler, mescitler, köprüler, eski dönemlere ait kalıntılar, mağaralardaki yaşam mekanları tarihimizin derinliklerinden haber veriyor. Hala Borçalı tarihi zenginlikler mekanı sayılıyor. Bolus rayonu Saraçlı köyünde bir çocuk dünyaya merhaba dedi. Adını Hemdulla koydular. Yıl 1952. Yedi yaşında Saraçlı Orta okula gitti, pek iyi okudu. Sonra Bakü Devlet Üniversitesi Fizik bölümünü kazandı. "Berk Çisimler Fiziği” ihtisas alanını seçti. Sanki önceden kalbinde düşünmüştü, taşınmıştı. Zor bir alan, fakat kalbini fiziğin bu anlaşılması zor olan alana vermesi Tanrının bir lütfüydü. Kim bilir, belki de. Hocası ünlü bilim adamı Prof. Dr. Behram Askerov Hamdullanın üstün yetenekli olduğundan şüphesi yoktu, fakat zaman diliminde onun dünyada ün kazanacağını o yıllarda belki de idrak edemiyordu. Ama olan oldu... 1974 yılında mezun oldu ve ilmi faaliyetine devanm etti. Yetişkin gencin fizik alanında ünlü olacağı kanaetine varıldı. Sınavları başarıyla kazandı ve Moskova Lomonosov adına Devlet Üniversitesinde doktorasına devam etti. Prof. Dr. Kaçnelson’un öğrencisi olarak Hamdulla, "İkikat metal erintilerinde atomların yakın nizamlı dizilişinin nazari ve tecrübe metotlarının tatkiği” konusu üzerine yoğunlaştı. Üstün zeka meyvelerini verdi, kısa zamanda doktorasını zamanından çok erken tamamladı.
Ben Hemdulla Mehrabov’un Uzmanlık alanına girmek istemiyorum, fizikçiler daha iyi biliyorlar. Fakat okurların dikkatini tek bir noktaya odaklamak istiyorum: bu gün dünya fiziği çok gelişmiştir ve dünya fizikçileri telaş içindeler - dünyayı nasıl kurtaralım, diye. Değerli dostum, seçmiş olduğu "Metaller ve Metal Erintilaeri Fiziği” bilim alanına çok töhfeler ve yenilikler eklemiştir. Yeni buluşları, keşifleri sayesinde kısa zamanda Azerbaycan Devlet Üniversitesi "Optika ve Molukülyer Fizik” Ana Bilim Dalına Başkan olarak atandı. O artık Prof. Dr. Hamdulla Mehrabov gibi Sovyetler Birlişğinde ünlü fizik adamı sıfatıyla tanınıyordu.
Kadim Oğuz eli Borçalı bölgesinden dünya fiziğinin tepesine yükselen bu fevkalade yetenekli bilim adamının şöhretği yıldırım hızıyla dünya fizik elminin tepesinde ışık gibi parladı. 1984 yılında Japonya’yanın Osaka, Kioto, Nagoya, Çukubo, Hirasimo, Nara şehirlerindeki Üniversitelerde doktora öğrencilerine dersler verdi, ilmi merkezlerde araştırmalar yaptı, ilmi makaleleri yayınlandı. Basamalar Hamdullahı hep yükseklere, doruğa itiyordu. Bu yıllarda Hamdulkla ilk defa olarak "Çok komponentli metalik sistemlerde atomların yakın nizamlanma sürecinin psevdopotensiyallar yaklaşımında electron nazariyesi”ni yarattı. Bu keşif dünya fizik ilminde yeni metot ve buluş olarak nitelendi.
Japonyada Doktora öğrencileri arasında
METAL ERINTILERIN SIHIRLI BILICISI
Fizikçilerin anladıkları dilde onun buluşlarından bir örnek veriyim: "Yüksek temperaturlar Rentgen difraktometriyası metodundan istifade edierek Mehrabov, Metallar ve Metal Erintileri Fiziği alanında ilk defa olarak, Ni-esaslı çok komponentli erintilerde atomların nizamlanma sürecinin kristallik gefes dinamikasına tesirini geniş temperatur aralığında (300 0K- 13000K) tecrübi yolla araştırmıştır. Kristalik gefes dinamikasını karekterize eden, atomların orta kvadratik yerdeyişmesi, karakteristik Debay temperaturu ve hatti genişleme emsalı gimi çok vacip parametrelerin, hem temperatur, hem de konsantrasyona gore deyişmesini müeyyen etmiştir. H. Mehrabov, ilk defe olarak bu parametrelerin erinti içerisindeki mühtelif nev atomların nizamlı ve ya nizamsız dağılımına bağlı olarak hatti değil, nizamlı nizamsız faz keçiti temperaturlarında sıçrayışla deyişdiğini göstermiştir”.
İşte buluşlarından bir örnek. Dünya fiziğinin gelişiminde müstesna önemi olan bu gelişimde Mehrabov, dünya fiziğik ilminde sesini düyürmüş oldu.
Aklı, düşüncesi, buluşları artık Bakü Üniversitesinden dışarıya fırladı ve dünya fizikçileri bu genç Azerbaycanlı bilimn adamının bilim ve tecrübelerinden faydalanmak istedi. Bakü Üniversitesinde "Optika ve Molekülyer Fizik” Ana Bilim Dalına Başkan atandı. İlk davetiye Amerika’dan geldi. Kaliforniyanın Üniversitesinde Öğretim Üyesi olarak davet aldı. Miyamide Uluslararası Kongrede dünya ünlü fizik bilim adamları önünde konuştu, ilmi keşiflerini anlattı, onu merakla dinlediler, ilmi makaleleri yayınlandı. Sovyetlerin dikkatini çekmiş oldu ki derhal geri çağrıldı.
Prof. Dr. Hamdulla Mehrabov 1992 yılında Ankara’ya OTDU’ya davet olunur ve o günden şimdiye dek burada Öğretim Üyesi olarak ilmi araştırmalarına devam ediyor.
ODTÜ-de, daha çok Yüksek Lisans ve Doktor Tez Danışmanıdır. Aynı zamanda ilmi araştırmalarına devam ediyor. Türk meslektaşları ile birlikte "Yüksek Teknoloji Materiallerin dizaynı ve inkişaf ettirilmesi” labaratuvarını kuran Prof. Dr. Mehrabov, ODTÜ-de çalıştığı 20 ile yakın zaman diliminde BCF ve Materialler Bilim ve Mühendisliğinin hem nazari, hem de praktiği üzerine en aktual problemlerin helli için çalışıyor. Kurmuş olduğu laboratuvar bu gün dünyanın en tanınmış ilmi araştırmalar Merkezi haline gelmiş bulunuyor. Burada BCF ve Materialler Bilim ve Mühendisliğinin en aktüel problemlerinden sayılan e üç istigamette davam etmektedir:
Metallararası birleşmeler ve ya İntermetallikler; Metal esaslı iri ve hecimli amorf ve nanoyapılı materialler;
Hidrojen emici ve magnetik soyutma materialleri.
Onun başkanı olduğu bu araştırma Merkezinde 15 Avrupa ülkelerinden uzmanlarla birlikte ortak araştırmalar yapılıyor. Burada hem nazari, aynı zamanda pratiğe dönüş gelişmeler üst düzeyde yapılmakta ve Avrupa’daki hemkarları ile iç içe birlikte çalışlmalar devam ediyor.
Malaziya’da Akademi Yönetim Kurulu Üyeleri arasında
DÜNYA FIZIĞININ BAŞARILI SEYYAHI
Prof. Dr. Mehrabov’un Başkanı olduğu bu ünlü Merkezde dünya bilim adamları ile birlikte "...amorf materiallerin dizaynı ve inkişaf ettirilmesi” istikametinde çok ciddi araştırmalar yapılıyor. Azerbaycanlı fizik adamının ve çalışma grubu, çokkomponentli metal erintilerinin termodinamik nazariyesini electron nazariyesi ile birleştirerek kalın ve hecimli amorf materiallerin emele gelme şartlarını belirleyen, daha doğrusu kolaylıkla amorf struktura geçe bilmenın hanki parametrelerden asılı olduğunu gösteren, atomistik seviyede yeni nazariyesi yaratılmıştır.
Prof. Dr. Mehrabovun grubu, inkişaf ettirmiş olduğu nazariyenin neticelerinden istifade ediliyor; Fe-, Ni, Ti-, Al-, Zr-, Cove başka elementler esasında normal döküm şartlarında aparılan tecrübelerle çokkomponentli iri, hecimli ve kalın (santimetr intervalinde) metallik amorf materialler elde etmeyi başarmıştır. Ve bu başarı, Mehrabovun laboratuvarı ile ABD ve Avropa’nın en tanınmış ilmi araştırma Merkezleri ile ortaklaşa işbirliği çalışmaları sayesinde başarılara ulaşmış bulunuyor.
Borçalı diyarının onuru ve kıvancı sayılan Azerbaycanlı bilim adamının dünya fizik alanındaki başarıları hepimizin kururu sayılıyor. Azerbaycanlı gibi hepimizin de kıvanç duyması gereken bir başarıdır.
Aynı zamanda, Prof. Dr. H. Mehrabov’un laboratuvarı ile Ukraynalı hemkarları ortaklaşa işbirliği yaparak, Türkiyede ilk defa hidrojenle çalışan otomobili yarattılar. Azerbaycanlı bilim adamı, geleceğin enerjisi olarak adlandırılan hidrojen enerjisi sahesinde, dünyanın pek çok ülkelerinde çalışan bilim adamları ve ilmi Araştırmalar Merkezleri ile emektaşlığı sayesinde, intensiv çalışmalarını başarıyla davam ettirmekdetir.
Prof. Dr. Mehrabov’un rehberlik ettiği Laboratuvar hazırda, dünyanın 30-dan çok Araştırma gruplarının ve Laboratuvarlarının iştirak ettiyi çok-milyonlu bütcesi olan ve 2014-cü ilde tamamlanması planlaştırılan "Nanoalaşimler - yeni grup üstün terkipli materyaller; struktur-hasseler-tetbik olunma alanları” Projesi ile Türkiye ve ODTÜ’yu dünyada layikince temsil edilecektir.
Çalışmış olduğu her yerde bir Azerbaycanlı olduğunu iftiharla söylüyor: "Bütün başarılarımla Azerbaycan’a, ülkeme, beni her alanda destekleyen devletime borçluyum”, diyor. Prof. Dr. H. Mehrabov aynı zamanda BCF ve Materialler Bilim ve Mühendisliğinin aktuel problemlerinin gerçekleşmesine yönelik, Türkiye-Azerbaycan, Türkiye-Ukrayna ve Türkiye-Rusya ortak ilmi araştırmalarına devam etmektedir. Yrimiye dek doktora ve Yüksek Lisans öğrensileri, dünyanın çeşitli ülkelerinde ilmi araştırmalarını sürdürüyorlar. Aynı zamanda Türkiye’nin pek çox devlet ve özel şirketlerinde Danışman görevini sürdürmektedir.
Dünyanın tanınmış derjilerinde ilmi araştırmaları basılıyor ve ünlü fizik adamının adı, şanı dünyada tanınmaktadır.Dünyanın sayılı bilim adamları arasında adı geçiyor ve dünya ilminin incileri ona 500’ün üzerinde referans vermişlerdir. Prof. Dr. Hamdulla Mehrabov güzelim Türkiye’de genç fizik ilminin önde gelen kuşağını eğitiyor ve üst düzeyde hizmetine devam etmektedir.
AZERBAYCAN İLMININ FEDAKAR TEBLIĞATCISI
2000 yılında İslam Dünyası Bilimler Akademisi hakiki üyesi seçilmiştir. Bu möteber Akademide, Müslüman kökenli Nobel ödüllüler dahil, gizli sesverme yolu ile seçilmiş, toplam 100 hakiki üyesi vardır. 2009 yılında ise hemyerlimiz Akademinin yıllık toplşantısında İslam Akademisinin Yönetim Kurulu (Council Member) üyesi seçilmiştir. Prof. Dr. H. Mehrabov ABD’de, Türkiye’de ve dünyanın pek çok ülkelerinin Akademilerinin de üyesi seçilmiştir.
ABD’de basılan "Marquis Who’s Who” bibliografik ansiklopedisinin "Bilim ve Mühendislikte Kim Kimdir” kitabının 8-ci (2005-2006) baskısında Azerbaycanlı bilim adamının biografisi ve ilmi faaliyeti ile bağlı yazı yer alıyor.
Prof. Dr. Hamdulla Mehrabov iyi aile residir. Eşi Ramile hanım TBMM’de Acil serviste doctor çalışıyor. Oğlu- İlkin ODTÜ Elektrik ve Elektronik Bölümü mezunudur, İsviçre’de Karlstad Universitesinde assistan, aynı zamanda Doktora öğrencisidir. Kıızı-Könül de ODTÜ Elektrik ve Elektronik Mühendisliği mezunudur ve kocasıyla birlikte Birleşik Arap Emirliği başkenti Abu-Dabi’de uluslararası Projede görev almaktadır. Ailenin küçük oğlu- Erkin de ODTÜ Ekonomi Bölümü mezunudur ve Yüksek Lisans öğrencisidir.
Azerbaycanlı bilim adamı aynı zamanda Yeni Azerbaycan Yardımlaşma ve Kültür Derneği üyesidir. Derneğin bütün etkinliklerinde aktiftir ve ülkemizin adını şerefini azimle koruyor. Fizik ilminde olduğu gibi diyaspora faaliyetinde de hep ön saflarda yer alır. Azerbaycan topraklarının beşte birini işgal etmiş Ermeni tecavüzü hakkında zaman zaman TV’lerde, Kongre ve Sempozyum kürsülerinden dünya insanlarına gerçekleri aktarıyor. Gittiği bütün ülkelerde Ermeni melazimini, Hocalı soykırımını anlatıyor. YAYDER Derneğinin aktiv üyesi gibi diaspora harekatının önde gelen isimlerindendir.
Hamdulla Mehrabov OTRU’da "Metallurgiya ve Materialler Bilim ve Mühendisliği” departamentinin Profesörüdür. Aynı zamanda Laboratuvar müdürü gibi dünya bilim adamları ile ortaklaşa çalışlmalarını başarıyla sürdürmektedir.
Türk dünyasının bu kıymetli, azemetli, çalışkan, üretken, cesur ve kahraman evladının bilimdeki zaferleri bütün Azerbaycanlılar için kurur vericidir. Azerbaycanlı olarak dünya ülkelerinde Azerbaycan ilminin, çağdaş dünya ilminin gelişmesinde ve pekişmesindeki müstesna ahemiyetini, rolünü en iyi şekilde tebliğ ve temsil etmesi ise hepimizin onur kaynağı sayılıyor.
Dünya ilminin gelişmesindeki müstesna hizmetlerini layikince sürdüren Prof. Dr. Hamdulla Mehrabov’un 60 yaşı tamam oldu.
Aziz dostum, soydaşım, dünya ilminin iftiharı ve şerefi sayılan Hamdulla kardeşim! Böylece, Oğuz Haklanları gibi dim dik dur; gametini yüce tut, kesin öne eğilme. Azerbaycan ilminin dünyaya vermiş olduğu değeri, katkıyı şerefle yüksek tutmaya devam et; kadim halkımızın adını şerefini devamlı yükseklerde tut; şunu unutma, Vatandan uzaklarda olsak bile, halkımız, devletimiz, ülkemiz adına buralarda vermiş olduğumuz evezolunmaz, üstün hizmetilerimizi hiç zaman unutmayacaktır.
Nice nice yıllara yükselmeni cani könilden isterim.Dünya ilmine verdiğin katrkıların, hizmetlerine gore seni bağrıma basıyorum, sana, aile bireylerine
Fas’ta Ödül alırken
Prof. Dr. Eflatun
Ve Kültür Derneği (YAYDER)
Gazetesi, ATXEM ve "Kür-Xazar”
19 MART 2012 PAZARTESİ
KATEQORİYA: MƏQALƏLƏR | ƏLAVƏ ETDİ: QIKO (21.05.2012)