Özel sektörde çalışıyorum. Süt iznimi kullanıyorum ancak benden haftanın belli günleri 07.30-22.00 saatlerinde çalışmam isteniyor. Buna karşı durduğumda da ‘süt iznin bittiğinde ne yapacaksın, çekeceğin var’ gibi sözler duyuyorum. Bu mobbing midir? Nasıl ispat edilir? D.C.
‘Mobbing’in tek başına tarifi yasalarımıza girmiş değildir. Bunun yasalarımız dışında da net tarifi yoktur. Bu, psikolojik yıldırma, psikolojik taciz gibi isimlerle tarif edilir. Çoğunlukla işverenin çalışanlar üzerinde uyguladığı baskı şeklinde görülür. Ancak yatay taciz de uygulandığı yani çalışanlar arası psikolojik baskı ve tacizin uygulandığı da olmuştur. Dolayısı ile sadece işverenin veya üst makamın baskı ve tacizi olarak algılamamak lazım. Bu hususta sadece şunlar ‘mobbing’dir demek mümkün değildir.
Bunun muhtelif şekilde uygulandığı iş hayatında görülmüştür. Olur olmaz eleştirme, çalışan sanki yokmuş gibi davranma, alay konusu yapma veya okuyucumun anlattığı şekilde tehditkar konuşma, bunların hepsi mobbing için örneklerdir. Yasalarımızda net tarifi bulunmadığı için yaşanan her olay kendi içinde değerlendirilir. Burada iki aşama söz konusudur. Birincisi yaşanan olayın mobbing olup olmadığı, ikincisi olayın ispatıdır.
Bir kişi ‘aşağılanıyorum’ dediğinde acaba gerçekten aşağılanmış mıdır yoksa kendisi karakter olarak fazla alıngan olup her sözü her davranışı aşağılama olarak mı algılamıştır. Bütün bunlar objektif olarak iş hukuku çerçevesinde hakim tarafından değerlendirilir. Okuyucumun sorusu içinde geçen “Sen gününü göreceksin” anlamına konuşmalar elbette hakim tarafından değerlendirilir ama böyle bir konuşma veya benzer konuşmaların üst makamlar tarafından yapılması psikolojik baskı olarak yani mobbing olarak kabul olunmalıdır. Üstelik de fazla mesainin işçinin de kabulüne bağlı olduğunu ayrıca düşünme gerekir. Bu tür baskı açıkça tehdit anlamı da taşır. Dolayısı ile iş akdinin haklı feshi nedeni olarak kabul edilebilir, yeter ki ispatlanabilsin.