Ergenlik dönemindeki çocuklar birçok tepkiyi daha yoğun gösterebilirler. Dünyaya bakış açıları bu dönemde farklılaşmaya başlar. Onlar için hayatta oyuncaklardan, sürprizlerden sonra kafalarını yoracakları daha önemli konular vardır artık; dünya meseleleri, siyasi tartışmalar, çevre sorunları, din, cinsellik, fiziksel görünümleri, müzik, arkadaşlar. Daha felsefi düşünmeye hatta ölümü sorgulamaya başlarlar. Bu dönem çocuğun hem sosyal olarak hem de cinsel anlamda hızla olgunlaştığı ve özellikle anne babasıyla bireyselleşme konusunda çatışmalar yaşadığı bir dönemdir. Kimlik oluşumunun önemli bir kısmı da bu dönemde oluşmaktadır.
Ergenliği 3 ayrı döneme ayırabiliriz. Ergenliğin erken evreleri 12-14 yaş aralığıdır. Orta dönem 15-18 yaş ve geç ergenlik dönemi 18-25 yaş. Erken ergenlik evresinde ergenin fiziksel görünümleri hızla değişmeye başlar, boylarının kısa veya uzun olması, yüzlerinde sivilceler çıkması, seslerinin değişmesi, kıllanmalar ve bunun yanı sıra ilk cinsel hisler onları oldukça oyalamaktadır. Hissedilen cinsel dürtüler ve çevrenin yansıttığı cinsiyet rolleri ile cinsel kimlik gelişimi tamamlanır.
Hem fiziksel hem de sosyal anlamda deneyimlenen hızlı değişim ergenin öfkesini daha hızlı tırmandırmakta ve öfke patlamalarına neden olabilmektedir. Bu beyin yapısının da değişimi ile açıklanabilir. Tepkileri mantık çerçevesinde değil duygusal olarak verir. Bu duygusal yapının ani görülmesi aşırı olması çevresindeki yetişkinlerin dikkatini çeker. Ancak bilinmelidir ki ergenin hissettiği duygusal yoğunluk yetişkininkine göre daha fazladır. Olumsuz nitelendirdiğiniz bir olayda ergen ‘acı’ duyabilir. Ergen bu değişime uyum sağlamakta zorlandığında kaygısı veya depresyonu da artabilir.
Orta ergenlik döneminde ergen daha bağımsız hareket etmeye çalışır ve bağımsızlık çatışmaları en çok bu evrede yaşanır. Arkadaşları tarafından onaylanmak isteyen ergenin benlik algısı ve özgüveni sabit kalmaz ve oldukça hassastır. Değişen gündemle onun da motivasyonu ve özgüveni değişim göstermektedir. Bu süreçte ergen çevresinde gerçekleşen olaylarla bağını özdeşim kurarak ve kendi deneyerek kurar. Bu süreçte anne babaların karşılaşabilecekleri olumsuz örneklerden bazıları şu şekildedir; sigara denemeleri, faça denemeleri (kendini kesici aletle çizme) gibi…
Geç ergenlik dönemi ise ergenin kendini, benliğini ve hayatta ne yapmak istediğini sorguladığı bir süreçtir. Bu evrede ergenin kendini algıladığı halinin aynı şekilde devam ettiği süreçte tamamlana bilmektedir. Yani daha kararlı olduğu noktada aidiyet duygusunun sosyal çevre tarafından da kabul edildiği noktada yetişkinlik sürecine geçiş yapabilmektedir.
Ergen ebeveyni olarak yapabileceğiniz en güzel destek onu gerçekten dinlemektir. Sakince, anlamaya çalışarak, yargılamadan. Dinlemeyi başarırsanız bir süre sonra kendini size ifade etme konusunda daha cesur davranacaktır. Bir önceki yazıda da söz edildiği üzere çocuğu önceden yaşayabileceği değişimlerle ilgili bilgilendirmek de ona iyi hissettirecektir.
Not: Sorularınızı yazarın sayfasında yer alan mesaj gönder butonuna tıklayarak iletebilirsiniz.