Evde Orkide BakımıOrkide Bakımı Nasıl Yapılır ? | Bilgi Adamı
En pahalı çiçeklerden olan orkide, diğer ev çiçekleri gibi evde rahatlıkla yetiştirilen bir çiçektir. Değerli bir çiçek olması ile en özel mesajlara aracılık etmekte, sevgiliye ne kadar değer verildiğini hissettirmektedir. Beyaz, pembe, mavi, fuşya, eflatun ve kırmızı renkli olup görüntüsü oldukça egzotiktir. Sanılanın aksine uygun türü seçildiği takdirde evde orkide yetiştirmek çok kolaydır. Phalaenopsis ve Paphiopedilum türleri evde en kolay ve en ucuz şekilde yetiştirilen türlerdir. 20 binden fazla çeşidi olup, güney kutbu hariç hemen her iklimde yetişir.
Hangi orkide türünün yetiştirileceğine karar verildikten sonra, orkideyi eve getirmeden uygun ortam oluşturulmalıdır. Özellikle kışın alınan orkideler eve getirilene dek soğuktan muhafaza edilmeli, üzeri koruyucu bir kağıtla kapatılmalıdır.
Phalaenopsis türü orkideler 2 ile 6 ay arasında çiçekli kalır. İlk kez orkide yetiştirilecekse, yetiştirilmesi kolay ve çok tomurcuklu orkideler tercih edilmelidir. Birkaç çiçeği olan olgun ve tomurcuklu orkideler en doğru seçim olacaktır.
Isı: Evde orkide yetiştiriciliğinde en önemli nokta uygun ısının ayarlanmasıdır. Mesela phalaenopsis, doritis, ve bazı paphiopedilum, dendrobium türü orkideler sıcağı sever. İdeal sıcaklık 18-27 ºC arasıdır. Cymbidium, odontoglossum, miltonias, ve bazı paphiopedilum, dendrobium türleri ise soğuk sever. Bunlar için de ideal sıcaklık 12 – 21 ºC arasıdır. Gece gündüz arasındaki sıcaklık farkı 6-8 ºC olmalıdır. Türüne göre sıcaklık ayarlandığında, gece ve gündüz sıcaklık farklarına dikkat edildiğinde orkideler uzun ömürlü olacak ve uzun süre aynı canlılıkta kalacaktır.
Işık: İkinci önemli husus ışıktır. Orkide doğrudan ışık almamalı, pencere kenarına konulup dik gelen güneş ışığına maruz kalmamalıdır. Bulunduğu ortam aydınlık ve bol ışıklı fakat direkt ışığa maruz kalmayacak şekilde olmalıdır. Tül veya güneşlik arkasından alınan güneş ışığı orkideler için uygundur. Tül perdelerden süzülen sabah ve akşam güneşi en idealidir. Kış aylarında ise gün ışığına en yakın beyaz ışıklar kullanılabilir. Çiçek yapımının hızlı ve kaliteli olması için günde 12-14 saat gün ışığına ihtiyacı vardır.
Orkidenin yaprakları açık yeşil tonlarında ve canlı ise yeterli ve doğru ışık aldığının belirtisidir. Koyu yeşil ve yumuşak yapraklar yeterli ışık alamadığını, sarımtırak yeşil veya kırmızımsı tonlar aşırı ışık aldığını gösterir. Işık yanlardan değil tepeden gelmelidir.
Nem: Orkidenin hayatta kalabilmesi için yüksek nem oranı çok önemlidir. Orkide bol nemi sevmektedir. Ilık su püskürtme yöntemi ile her sabah yapraklara püskürtülmeli, çiçekleri ıslatmadan yapraklar nemlendirilmelidir. Saksı altına çakıllı tepsi konulması da bir başka yöntemdir. Fazla su çakıllı tepsiye akacak, orkide aynı zamanda sıcak tutulacaktır.
Sulama: Orkide sulama konusunda da son derece hassas bir çiçektir. Klorlu, kireçli sert şebeke suları orkideler için uygun değildir. Yağmur suyu, oda sıcaklığında hazır veya doğal kaynak suyu kullanılmalıdır. Orkide toprağı sürekli hafif nemli olması gerektiğinden mineralli su ile sulanmalıdır. Yavru orkideler etli köklü, yaprakları ince orkideler ise sürekli nemli kalmayı severler. Sulama esnasında çiçekler ıslatılmamalı, saksı tepsisi suyla dolmamalıdır. Orkideler sabah sulanır. Her iki sulama arasında hafif kuruma olmalıdır. Akşam sulandığında kurumaya fırsat verilmediğinden çürüme yaşanabilir.
Gübreleme: Orkidenin uzun ömürlü ve sağlıklı olması iyi beslenmesine de bağlıdır. NPK 15-5-5 kompoze gübre kullanılabilir. Orkideler düzenli beslenmeyi sevdiğinden, sıvı olarak hazırlanan gübre ile yazın 2 haftada bir, kışın ise azot oranını düşürmek için 4 haftada bir gübrelenmelidir. Gübreleme ölçüsüne dikkat edilmeli, orkide gereğinden fazla gübrelenmemelidir.
Saksı değiştirme sıklığı: orkide sağlıklı olduğu sürece saksının değiştirilmesine gerek yoktur. 2-3 yılda bir yapılan saksı değişikliği idealdir. Orkidenin saksısı çiçeksiz dönemlerde değiştirilmeli, normal toprak değil, orkideler için özel satılan toprak kullanılmalıdır. orkide toprağı özel torflardır. Bunlar, yaprak çürükleri, ağaç kabuğu, bitkisel kömür ve yosun karışımından oluşur. Hindistan cevizi lifleri de kullanılabilir. Yeni saksı her zaman eski saksıdan bir numara büyük kullanılmalıdır. Saksının şeffaf olması köklerinin de yeterince güneş ışığı almasını sağlayacak ve renk değişimi gözle görülecektir.
Havalandırma: Havasız, sıcak ve kuru ortamlar orkidelerin düşmanıdır. Bulunduğu ortam yaz kış havalandırılmalı, orkideler cereyana maruz bırakılmamalıdır. havalandırmanın yapılamadığı zamanlarda vantilatör de iş görür. İlkbaharda orkideleri dışarı çıkartmakta bir sakınca yoktur. Balkon, teras, bahçe gibi açık alanların rüzgardan ve direkt güneş ışığından korunmuş yerlerine bahar çıkana dek konulabilir. Güneş ışığı yaprakları kurutur. Bu nedenle mutlaka gölgeye konulmalı, gölge alan yoksa şemsiye vs ile gölgelik yapılmalıdır.
Hijyen: Sararan orkide yaprakları mutlaka dezenfekte edilmiş bir makasla kesilerek temizlenmelidir. Orkidelerde böceklenme pek görülmese de kabuklu bit görüldüğünde alkollü pamukla temizlenebilir.
Budama: Çiçek açımı tamamlanan orkideler boğumdan itibaren budandığında tekrar çiçek açması sağlanabilir. Budama sonrası açık kalan yerler alüminyum folyo ile sarılabilir.
-Büyük orkideler ev ortamına daha rahat uyum sağlar.
-Çiçekleri olgunlaşmış değil tomurcuklu orkideler seçilmelidir.
-Lekeli yapraklı orkideler hasta olabilir. Sarı yapraklılar ise güne ışınlarına fazla maruz kalmıştır.
-Şeffaf saksılı orkideler tercih edilirse kökler de kontrol edilebilir. Koyu kahve veya siyaha yakın kökler ölü kökler olduğundan tercih edilmemelidir.
-Dalları yanlara veya aşağı doğru uzamış olan orkideler tercih edilmemelidir.
-Yapraklar küflü olmamalıdır.
Orkidenin en uç kısmında oluşan bebek orkideler keiki olarak adlandırılır. Kökleri yeterli uzunluğa eriştiğinde keikiler ayrılarak başka bir saksıya dikilebilir. Köklerin en az 2-3 kök olması yeni orkidenin tutması için zorunludur.