Tarih Dersinde Dijital Kaynakların Kullanımı | Tarih ve Teknoloji
İnternetin bir işlevi de bilgi kaynaklarını sunmasıdır. İnternet üzerinden erişilebilecek dijital kaynakların tarih dersinde kullanımına ilişkin bir yazıdır.
Editör: İsmail Hakkı Ergüven Son Güncelleme: 8 Mart 2017
İnternetin Eğitimdeki İşlevi
Yaşamımızın en önemli buluşlarından biri olan internet, bir çok alanda olduğu gibi eğitim ve öğretim alanında da insanlara önemli yararlar sağlamaktadır. İnternetin eğitim ve öğretim alanında bilgi kaynaklarını sunması, iletişim ve etkileşim alanı sağlaması, üretim ve sergileme olanağı tanıması ve de eğitim öğretim ortamı yaratması açısından dört temel işlevinden söz edilebilir. İnternetin bilgi kaynakları sunması işlevinden yola çıkarak tarih dersinde dijital kaynakların kullanımını incelemeye çalışacağız.
İnternette Dijital Kaynaklar
Her ne kadar teknoloji, internet ve dijital kavramları tarih kavramına uzak gibi görünse de çağımızın bir gereği olarak bu kavramlar eğitim ve öğretimin her alanında olduğu gibi tarih alanında oldukça etkin kullanılabilir. Hatta bu kavramları birleştiren bir web sitesi bile var; “tarihveteknoloji.com”. Bu arada, dijital kaynaklar yalnızca araştırmacılara, öğretmenlere ve öğrencilere yönelik olarak değil, artık tüm kamuoyunun kullanımına olanak tanıyacak biçimde düzenlenmektedir. İnternet bir anlamda dijital kaynaklar üzerinden tarihe ve geçmişe ilgi duyan herkese açık bir kapı oldu.
Dijital Kaynaklar Tarih Dersinde Nasıl Kullanılır
Dijital kaynakları tarih öğretiminde kullanmadan önce bu kaynakların bazı ölçütlere göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Öncelikle dijital kaynak üzerindeki bilgilerin ve içeriğin tarih öğretiminin amacına ve öğrencilerin düzeylerine uygun olması kaynakların tarih öğretiminde kullanımı açısından oldukça önemlidir. Bilgilerin alındığı kaynakların belirtilmesi ve bu kaynakların doğrulanabilir olması da güvenirlik ve doğruluk açısından tarih öğretimine bir katkı sunacaktır. Dijital kaynakların uzman kişilerce yansız ve nesnel olarak hazırlanmış olması ise kaynakların güvenirliğini arttıracaktır. Bilgilerin güncel olması ve yeni araştırma bulgularına yer verilmesi ise kaynakların güncelliğini sağlayacaktır.
Dijital Kaynakların Kullanımında Karşılaşılan Sorunlar Nelerdir
Elbette dijital kaynakların tarih öğretiminde kullanılması sırasında karşılaşılacak güçlükler de olmaktadır. En başta okullardaki eğitim teknolojilerine yönelik araçların eksikliği gelmektedir. Yalnızca araçlar değil donanım açısından eksikler de olmaktadır. Bazı okulların internet altyapısında yaşadığı sorunları bu duruma örnek verebiliriz. Dolayısıyla öğretmen ve öğrenciler dijital kaynaklara ulaşım konusunda erişim sorunu yaşamaktadırlar. Bunun yanında nitelikli eğitim yazılımı ve içerik eksikliği de sık karşılaşılan bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu konuda ülkemizdeki bir diğer güçlük ise öğretmenlerin tutumları, bilgi ve becerileri ile ilgili sorunlardır. Çünkü öğretmenlerin eğitim teknolojilerine tutumu her zaman gönüllü olma ve istekli olma yaklaşımı içermemektedir. Öğretmenlerin yaklaşımı bazen olumlu olsa da bu kez bilgi ve beceri ile ilgili sorunlar baş göstermektedir.
Bu doğrultuda Eğitim Teknolojileri Uzmanlığı Sertifika Programı (ETUSP) öğretmenleri bilgi ve beceri konusunda donatacak ve onların yaklaşımını olumlu kılacak içeriktedir. Ben başta tarih öğretmenlerine olmak üzere her branştan öğretmene ETUSP’yi öneriyorum.
Dijital Kaynaklar Nelerdir
Son otuz yıl içerisinde internetin kullanımın yaygınlaşmasıyla birlikte web tabanlı tarih kaynakları (dijital kaynaklar) hem tür olarak, hem de sayı olarak oldukça artmıştır. Dijital kaynakları aşağıdaki başlıklar altında toplayabiliriz.
Ansiklopedik bilgi kaynakları;
Birinci el metinsel kaynaklar;
E-kitap, e-dergi, e-gazete gibi elektronik yayınlar;
Resim, karikatür, fotoğraf, minyatür, gravür gibi görsel kaynaklar;
Film ve belgesel gibi video biçimindeki kaynaklar;
Müzik ve diğer ses kayıtları;
Tablo, şema, kavram haritası, infografik türü kaynaklar;
Web tabanlı sanal müzeler ve tarihi alanlar;
Bilgisayar oyunları ve animasyonlar.
Örnek Dijital Kaynaklar
Bu dijital kaynakların bir çoğu modern arşivlerde ve müzelerde yer almaktadır. İnternetin bilgi ve belgeye ulaşmada en hızlı, kolay ve ucuz araç haline gelmesiyle, tarih kaynaklarını üreten, saklayan ve yayınlayan müze ve arşiv gibi kurumlar dijital arşivler oluşturmaya başlamışlardır. Örneğin, ABD Ulusal Arşivleri (National Archives), ABD Kongre Kütüphanesi (Library of Congress), İngiltere Ulusal Arşivleri (National Archives), Britanya Kütüphanesi (British Library) İngilizce dijital tarih kaynakları sunan arşivlerdir. Ülkemizde ise Başbakanlık Osmanlı Arşivleri ve Milli Kütüphane bu doğrultuda hizmet vermektedir.
Tarihi yerler, tarihi yapılar ve müzelerde gerçekleştirilen öğrenme etkinliklerinde uzaklık, zaman, ekonomik giderler gibi zorluklar bu etkinliklerin sık uygulanamamasına neden olmaktadır. Söz konusu zorluklardan dolayı tarih öğretimi için geliştirilen web tabanlı sanal gezinti uygulamaları günümüzde yaygın biçimde kullanılmaktadır.
Tarih dersi etkinliklerinde tarihi coğrafyaya yönelik çalışmalarda gereksinim duyulan haritalara ulaşmak her zaman olanaklı olmamaktadır. Özellikle dijital ortamda yüksek çözünürlüklü haritalar bulmak hiç de kolay olmamaktadır. Örneğin, National Geographic Society, bu gereksinimi karşılamak üzere bir dijital ortam sunmaktadır. National Geographic Society’nin hazırladığı dilsiz harita oluşturma uygulaması, hem tarih öğretmenlerinin hem de sosyal bilgiler öğretmenlerinin hazırlayacakları tarihi coğrafya ile ilgili ders etkinliklerde işlerini kolaylaştırmaktadır.
Son yıllarda infografikler, animasyonlar ve bilgisayar oyunları da etkileşimli dijital kaynaklar olarak öğrencilerin ilgisini çekmektedir. Örneğin, Civilization 5 adlı strateji oyunu Kanada’daki liselerde ders olarak gösterilmektedir. Yine infografikler ve animasyonlar tarih öğretiminde bir sunum aracı olarak kullanılabilmektedir ve öğrencilerin ilgilerini çekmektedirler.
Sonuçta tüm bu dijital kaynakların olanakların el verdiği ölçüde tarih öğretiminde kullanılması öğrencilerin akademik başarılarına katkısının olduğu yadsınamaz.
Kaynak Tarih Öğretiminde Dijital Kaynakların Kullanımı
Ödüllü Tarih Yarışması
Ödüllü Tarih Yarışmamız Sonuçlandı!
Ezgi Demir Diyor ki 7 Ay önce
İsmail Hakkı Ergüven Diyor ki 7 Ay önce
Ceren Arslan Diyor ki 6 Ay önce
Yazıdaki dijital arşivlere nasıl girebiliriz acaba?
İsmail Hakkı Ergüven Diyor ki 6 Ay önce
Merhaba, konu ile ilgili olarak Tarih Dersinde Dijital Arşivlerin Kullanımı başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.
Neda Su Sert Diyor ki 6 Ay önce
Tarih dersi dışında da kullanılabilir bence bu örnekler.
Selçuk Aydın Diyor ki 6 Ay önce
Değerli Hocam, Atatürk Kitaplığı Sayısallaştırma projeleri ile milyonlarca metin ve görsel içeren bilgi kaynağını dijital ortama aktardı. http://ataturkkitapligi.ibb.gov.tr/ataturkkitapligi/index.php adresinden ücretsiz erişimi olan kaynaklar tarih başta olmak üzere sosyal bilimler disiplinleri için hazine konumunda… Örnek Dijital Kaynaklar başlığına eklenmeli.
Bilgilendirme için teşekkür ederiz. En kısa sürede eklemeyi yapacağız. İyi çalışmalar dileriz.