Kalp Yetmezliği | orijin
Kalp yetmezliği kalbin yeterli miktarda kan pompalayamamasıyla karakterizedir. Yeterli kan akımı olmadığında tüm ana vücut işlevleri bozulur. Kalp yetmezliği kalbinizi zayıflatan bir dizi belirti ve problemdir. Kalp yetmezliği olan bazı kişiler vücuda kan pompalamakta zorlanırlar. Başkaları kalp kasının kendisinde bir sertleşme ve katılaşma yaşarlar ve bunun sonucunda kalbin kanla dolmasıyla ilgili problemler olur. Kalp yetmezliği kalbinizin sağ veya sol tarafını etkileyebilir veya bazen her ikisini aynı anda etkileyebilir. Hangi tipte olursa olsun kalp yetmezliği kronik bir durum olabilir.
HeartHealthyWomen.org (kısmen Kardiyovasküler Araştırma Derneği (The Cardiovascular Research Association) ve Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı (the Department of Health and Human Services) sponsorluğu altındadır) uyarınca yaklaşık 5 milyon Amerikalı yetmezliğe girmekte olan bir kalp ile yaşamaktadır. Bu kişilerin çoğu erkektir. Ancak kadınlar tedavi edilmeyen kalp yetmezliği vakaları nedeniyle daha fazla ölme olasılığına sahiptir (HeartHealthyWomen).
Kalp yetmezliği belirtileri özellikle bir kalp krizinden sonra olmak üzere aniden başlayabilir. Kalp odacıklarında kanın akışını kontrol eden kalp kapakçıklarında bir problem akut belirtilere de neden olabilir.
Kronik kalp yetmezliği özellikle nefes darlığı ve ekstremitelerde şişlikle kolayca farkedilebilir. Ancak bazı erken belirtiler spesifik değildir ve bunları dikkate almayabilirsiniz. Kalp yetmezliği tedavi gerektiren ciddi bir tıbbi durumdur. Erken tedavi daha az komplikasyonla uzun dönemli iyileşme olasılığınızı arttırır.
Eğer nefes alma kolaylığınızda değişiklikler yaşarsanız, göğüs veya kol ağrınız olursa veya kalp hızınız veya ritminiz değişirse hemen tıbbi yardım isteyin.
Birçok belirti kalp hastalığı için spesifik değildir ama ailenizde kalp hastalığı öyküsü varsa ve aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşarsanız tıbbi yardım istemelisiniz:
aniden kilo alma
öksürme (bazen balgamlı)
bacaklar ve ayak bileklerinde şişme
boyun damarlarının belirginleşmesi
Kalp yetmezliği kendi başına bir hastalıktır ama sıklıkla başka bir hastalık veya kalp bozukluğuyla ilişkilidir. Kalp yetmezliğinin en sık görülen nedeni kalbe kan ve oksijen sağlayan arterlerde daralmaya neden olan bir hastalık olan koroner arter hastalığıdır (bazen koroner kalp hastalığı denir).
Bir kişide kalp yetmezliğine neden olabilecek veya riski arttırabilecek ilgili hastalıklar veya faktörler arasında şunlar vardır:
kalbin zayıflamasına yol açan kalp kası bozukluğu (kardiyomyopati)
konjenital (doğumda bulunan) kalp defektleri
bazı aritmi tipleri (düzensiz kalp ritimleri)
amfizem (bir akciğer hastalığı)
aşırı aktif veya az aktif bir tiroid
ilaç veya alkol kullanımı
şiddetli anemi tipleri (dokularınıza giden oksijende azalmaya neden olan bir alyuvar eksikliği)
Ulusal Kalp Akciğer ve Kan Enstitüsü (the National Heart, Lung, and Blood Institute) uyarınca fazla vitamin E de kalp yetmezliğine neden olabilir (NHLBI).
Kalp yetmezliği kalbinizin sol veya sağ tarafında olabilir. Bazen kalbin her iki tarafı aynı anda yetmezliğe girer. Sol taraflı ve sağ taraflı kalp yetmezliği fiziksel açıdan çok farklıdır.
Sol taraflı kalp yetmezliği HealthyHeartWomen.org uyarınca en sık görülen kalp yetmezliği tipidir. Sol ventrikül kalbinizin sol alt tarafında bulunur. Bu bölge vücudunuzun geri kalan kısmına oksijenden zengin kan pompalar. Sol taraflı kalp yetmezliği sol ventrikül etkin şekilde pompalamayıp vücudunuz yeterince oksijenden zengin kan almadığında oluşur. Kan bunun yerine akciğerlerinizde birikip nefes darlığı ve sıvı birikmesine yol açar.
Sağ kalp ventrikülü oksijen toplamak üzere akciğerlerinize kan pompalamaktan sorumludur. Sağ taraflı kalp yetmezliği kalbinizin sağ tarafı işini yeterince yapamadığında oluşur. Genellikle sağ taraflı kalp yetmezliği sol taraflı yetmezliğe cevaben gelişir. Sol taraflı kalp yetmezliğinin neden olduğu akciğerlerde kan birikmesi sağ ventrikülün çalışmasını zorlaştırır. Bu iş yüklenmesi kalbin sağ tarafının yetmezliğe girmesine neden olabilir. Sağ taraflı kalp yetmezliği akciğer hastalığı gibi başka hastalıklarla birlikte de olabilir.
Kalp yetmezliği ayrıca iki başka şekilde sınıflandırılır: diyastolik ve sistolik. Diyastolik terimi kalbin kanla dolmasıyla ilgilidir. Sistolik kan pompalamayla ilgilidir.
Diyastolik kalp yetmezliği kalp kası normalden daha katı hale geldiğinde oluşur. Kalp hastalığı nedeniyle bu katılık kalbinizin normal bir kalp kadar kolay bir şekilde kanla dolmaması anlamına gelir. Diyastolik disfonksiyon denilen dolma problemi vücudunuza pompalanan kanın azalmasına neden olur. Bu tür kalp yetmezliği kadınlarda daha sıktır (HeartHealthyWomen).
Sistolik kalp yetmezliği kalbin yeterince kasılamamasıyla ilişkilidir. Kalp kasılmaları oksijenden zengin kanı vücuda pompalamak için gereklidir. Sistolik disfonksiyon denilen pompalama problemi kalbiniz zayıf olduğunda oluşur. Bu tip kalp yetmezliği erkeklerde daha sıktır (HeartHealthyWomen).
Hem diyastolik hem sistolik kalp yetmezliği kalbin sol veya sağ taraflarında olabilir. Bu durumu kalbin her iki tarafında yaşayabilirsiniz.
Kalp yetmezliği herkeste olabilir. HeartHealthyWomen.org uyarınca 40 yaşının üzerindeki kadınların beşte birinde bir noktada kalp yetmezliği gelişecektir (HeartHealthyWomen). Ancak durumun gelişmesi riskinizi arttıran belirli bilinen faktörler vardır.
Afrikalı Amerikalı kadınlar diğer ırklar ve cinsiyetlere göre en yüksek riske sahiptir. Ancak erkekler yine tüm etnik kökenler boyunca bu duruma daha duyarlıdır (HeartHealthyWomen).
aşırı aktif tiroid (hipertiroidi)
az aktif tiroid (hipotiroidi)
malnutrisyon veya çok yağlı diyet
Bir ekokardiyogram kalp yetmezliğinin tanısını koymanın en etkin yoludur. Bu işlem kalbin ayrıntılı resimlerini oluşturmak üzere ses dalgaları kullanır. Doktorunuzun kalbinizin mevcut durumunu ve ayrıca durumunuzun nedenlerini belirlemesine yardımcı olur. Doktorunuz bir ekokardiyogramı aşağıdakiler dahil başka testlerle birlikte kullanabilir:
akciğer filmleri: kalp ve çevre organların radyolojik görüntülemesi
MRG: radyasyon kullanmadan kalbin görüntülerini oluşturan manyetik rezonans görüntüleme
nükleer taramalar: kalp odacıklarının görüntülerini oluşturmak için enjekte edilen radyoaktif materyallerin izlerini kullanan bir test
kateterizasyon: doktorun bir kan damarına ince bir tüp (kateter) yerleştirdiği ve bunu kalbe yönlendirdiği boya yardımlı bir röntgen incelemesi – bu test kanın o anda kalbinizden nasıl aktığını gösterebilir
stres testi: bir elektrokardiyogram makinesinin bir koşu bandında koşma gibi egzersiz sırasında kalp işlevinizi izlediği bir test
Holter monitörü: göğüsünüze elektrot yamalarının yerleştirilip kalbinizin elektriksel aktivitesini kaydeden Holter monitörü adlı küçük bir makineye bağlandığı bir test – bu makine 24-48 saat takılır
Tıbbi testler ayrıca kalp yetmezliğinin fiziksel bulgularıyla korelasyon gösterir. Örneğin bacaklarda şişme, düzensiz bir kalp atımı ve belirginleşmiş boyun venleri doktorunuzun hemen kalp yetmezliğinden şüphelenmesine neden olabilir.
Kalp yetmezliğini tedavi etmek durumunuzun evresine bağlıdır. Erken tedavi, belirtileri hemen düzeltebilir ama hala 3-6 ay boyunca düzenli testler yapılması önerilir. Tedavinin hedefi yaşamınızı uzatmaktır.
Kalp yetmezlğinin erken dönemleri durumunuzun kötüleşmesini önleyen ve belirtilerinize yardımcı olan ilaçlarla tedavi edilebilir. Aşağıdakileri sağlamak için belirli ilaçlar yazılır:
kalbinizin kan pompalama kapasitesini arttırma
kan pıhtılarını azaltma
geçerli olduğunda kalp hızınızı azaltma
fazla sodyumu giderme ve potasyumu yerine koyma
kolestrol seviyelerini azaltma
Yeni bir ilaç almadan önce daima doktorunuza sorun. Naproksen ve ibuprofen dahil olmak üzere bazı tipleri kalp hastalarının kullanmaması gerekir.
Bazı kalp yetmezliği hastalarında koroner bypass cerrahisi gibi cerrahi gerekir. Cerrahi için doktor sağlıklı bir arter parçası alıp bunu tıkalı artere tutturur. Bu durum kanın tıkalı ve hasar görmüş arteri atlamasını ve yenisinden akmasını sağlar.
Cerrah küçük bir balon takılı bir tüpün tıkalı veya daralmış artere yerleştirildiği bir anjioplasti yapabilir. Problemli artere ulaştığında balon şişirilir ve böylece arter açılır. Doktor bazen tıkalı veya daralmış artere kalıcı bir stent yerleştirir Stent arteri kalıcı olarak açık tutan ve gelecekte arterin daralması olasılığını azaltan bir tel ağ tüpüdür.
Başka hastalarda kalp ritimlerini kontrol etmek için kalp pili gerekecektir. Bunlar göğüse yerleştirilen küçük cihazlardır ve fazla hızlı attığında kalbi yavaşlatabilir veya fazla yavaşsa hızı arttırabilir. Kalp pilleri genellikle bypass cerrahisi ve ayrıca ilaçlarla birlikte kullanılır.
Kalp nakilleri kalp yetmezliğinin son evrelerinde tüm diğer önlemler başarısız olduğunda kullanılır. Nakil sırasında cerrah kalbinizin bir kısmını veya tüm organı çıkarır ve yerine bir donörden sağlıklı olanı koyar.
Sağlıklı bir yaşam tarzı kalp yetmezliğinin tedavisine ve ayrıca kalp yetmezliğinin baştan oluşmasını önlemeye yardımcı olabilir. Kilo vermek ve ayrıca diyetinizde tuzu azaltmak kalp yetmezliği riskinizi önemli ölçüde azaltabilir Çok fazla tuz yemek kalp yetmezliğinizi kısa bir sürede önemli ölçüde kötüye götürebilir.
Diğer sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıkları şunlardır:
diyette yağı azaltmak
düzenli egzersiz yapmak (kalp yetmezliğiniz varsa doktorunuzdan önerilerini alın)
Ulusal Kalp Akciğer ve Kan Enstitüsü (National Heart, Lung, and Blood Institute) uyarınca uyku apnesi gibi uyku bozuklukları kalp yetmezliğinin kötüye gitmesine neden olabilir (NHLBI).
Tedavi edilmeyen kalp yetmezliği zamanla pompalanmayan kanın vücudunuzun başka bölgelerine geriye doğru toplandığı konjestif kalp yetmezliğine neden olabilir. Bu ölümcül olabilecek durumda uzuvlarınızda ve ayrıca akciğerleriniz ve karaciğeriniz gibi organlarınızda sıvı birikmesi yaşayabilirsiniz.
Kalp yetmezliğiyle ilişkili bir komplikasyon olarak bir kalp krizi de oluşabilir.
Aşağıdaki durumlarda hemen acil servisi arayın:
göğüste rahatsızlık (sıkışma, sıkılık)
vücudun üst kısmında rahatsızlık (uyuşukluk veya bir soğukluk hissi dahil)
Kalp yetmezliği komplikasyonları önlemek için devam eden tedavi gerektiren uzun dönemli bir durumdur. Tedavi edilmeden bırakıldığında kalp ölümcül olabilecek kadar zayıflayabilir.
Kalp yetmezliğinin herkeste olabileceğini bilmek önemlidir ve bu nedenle sağlıklı kalmak için ömür boyu koruyucu önlemler almanız gerekir. Aniden herhangi bir yeni ve açıklanmamış belirti yaşarsanız daima doktorunuzla irtibat kurun.
Bu durum kroniktir yani zamanla muhtemelen kötüleşecektir. İlaçlar ve cerrahi daha iyi bir yaşam kalitesi sürdürmenizi sağlayabilir ama şiddetli kalp yetmezliğiniz varsa bu tür tedavi edici önlemler yeterli olmayabilir. Kalp yetmezliği kötü durumlarda ölümcül olabilir.
Ciddi kalp yetmezliği vakalarını önlemenin temeli erken tedavidir.