Satın Almak ya da Almamak Keşke Bütün Mesele Bu Olsa!!!
Alışveriş Bağımlılığı (Neyi telafi etmek için alışveriş yapıyoruz?)
Moraliniz bozuk olduğunda alışveriş mi yapıyorsunuz?
İhtiyacınız olmayan ya da ödemeyeceğiniz şeyler mi alıyorsunuz?
Dolabınızda bir çorap koyacak kadar yer kalmadığı halde her zaman giyecek bir şeyiniz olmadığından mı şikayet ediyorsunuz?
Eviniz dekordan yürünemeyecek halde mi?
Satın aldığınız şeyleri fiyatları üzerinde öylece unutuyor musunuz ya da yatağın altına veya bagaja mı saklıyorsunuz?
Satın alma ritüelleriniz, sonrasında sizi endişeli ve suçlu hissettiriyor mu?
Alışveriş yapma alışkanlığınız ilişkilerinizi zedeliyor mu?
Alışveriş yapmayı durdurmayı deneyip durduramadığınız oldu mu?
Kendiniz, daha iyi ve güvenli hissetmek için mi alışveriş yapıyorsunuz?
Alışveriş yapmak size önemli sorunlardan ya da durumlardan geçici bir süre için kaçınma fırsatı mı veriyor ?
Alışverişi öfkenizi ifade etmek, içinizdeki yalnızlık ve intikam duygusu için mi kullanıyorsunuz?
Alışveriş yapmak terkedilme korkunuzu azaltıp ve çaresizce sevilme ihtiyacınızı mı karşılıyor?
Kendinizi sakinleştirmek ve ruh halinizi tamir etmek için mi alışveriş yapıyorsunuz?
Güçlü ve varlıklı birisiymiş imaji çizmek için para harcamaya mı ihtiyaç duyuyorsunuz?
Görüntü konusunda takıntılı bir topluma uyum sağlamak için mi alışveriş yapıyorsunuz?
Alışveriş tutkunuz yaşadığınız stres, kayıp veya travmaya tepki olabilir mi?
Alışveriş etrafınızdakileri kontrol edebilmenizi ve daha çok kontrolde hissetmenizi mi sağlıyor?
Eğer bunlardan birkaçına evet dediyseniz siz bir alışveriş bağımlısı olabilirsiniz…
Ya ben bir alışveriş bağımlısıysam?
Literatüre “Oniomania” olarak geçen alışveriş bağımlılığı en az diğer bağımlılıklar kadar riskli ve acı vericidir. Finansal çöküşe, enkaz haline gelmiş ailelere, yürümeyen ilişkilere, iş ve itibar kaybına sebep olabilir.
Alışveriş bağımlılığın erken evrelerinde kişi bu tarz bir problemi olduğunu farketmez ve alışveriş davranışına mümkün olduğunca zemin hazırlar. Orta evrelerde alışveriş yapmak için bahaneler bulmanın yanı sıra kişi kendini bu durumu kontrol edebileceğine inandırır. En son aşamada da davranışı tamamen kötüye kullanarak, “Bu yaşamla başa çıkabilmek için tek yolum”, “Bunu hakediyorum” gibi kendini kandırma yöntemleriyle durumun ciddiyetini inkar eder. Erken yetişkinlik dönemlerinde başlayan alışveriş bağımlılığı genelde duygu durum bozuklukları, kaygı bozuklukları, yeme bozuklukları, dürtü kontrol bozuklukları veya kişlilik bozukluklarıyla beraber görülür.
Alışveriş bağımlılığı süreci de diğer bağımlılıklarda da olduğu gibi planlama, edinme anı, keyif ve pişmanlık şeklinde gelişir.Bağımlılarda genellikle siyah beyaz düşünme, sonuna kadar tüketme davranışı ailede maddi problemlere, iş hayatında zorluklara ve itibar kaybına neden olur. Evde bağımlı ebeveynlerin olması, ebeveynlerin yetişkin görünümlü çocuklar, çocukların da ebeveyn rolünde olması durumunu yaratır. İnkar etme , “Ailemin ihitiyaçlarını karşılıyorum” “İhtiyacı olanlar için yapıyorum” gibi içinde bulunulan durumu rasyonelize etme yoluna gidilir. Alışveriş bağımlılığının ileri safhalarında boyun sırt ağrıları, baş ağrısı, dalgınlık, unutkanlık ya da alışveriş sırasında çarpıntı, sıcak basması, uykusuzluk, istenilen şeye ulaşılamadığında gerginlik, titreme görülebilir.
Alışveriş bağımlılıları dışarı bir kaç parça eşya alma niyetiyle çıkar, fakat torbalarla geri dönerler. Bazı durumlarda alışveriş bağımlılılarının bilinci geride kalabilir ve “black out” (gözünün kararması) yaşayabilirler. Böyle durumlarda kişi neyi ne zaman nasıl aldığını hatta bunları almak için ne zaman evden çıktığını bile unutabilir. Bu kişiler aldıkları eşyaları yatağın altına, arkadaşlarının bagajına ya da başka yerlere saklayabilir, paraları tükendiğinde de çeşitli mağazalardan eşyalar ayırtabilir, ya da sonra ödeyeceğini söyleyebilir, telefonlara çıkmayabilirler ve çoğu zaman da uzunca bir süre ya da sonsuza dek sırra kadem basabilirler. Bir süre sonra saklanmak ya da uzaklaşmak oyunun bir parçası gibidir.
Sıklıkla bağımlılığın bir problem olduğunu inkar ederler ya da problemlerin büyüklüğünü azımsarlar veya örtbas etmek için her türlü yola başvurabilirler. Gelen ödemeleri karşılayamayacakları için isimleri bankalarda kara listededir ve her zaman onlardan ödeme bekleyen bir liste dolusu mağaza, kişi, eş dost, akraba, kurum ve banka vardır. Bu problemler yasal, toplumsal, ailevi, sosyal problemlere yol açar. Her bağımlılıkta olduğu gibi ileri seviyedeki alışveriş bağımlılığında kişinin bu duruma eşlik eden psikolojik rahatsızlıklarıyla beraber patolojik yalan söyleme alışkanlığı da ileri seviyededir.
Kompulsive satın alma davranışında bulunanlar alışverişi, depresyon, kaygı, sıkıntı, kendiyle ilgili eleştirel düşüncelerin yarattığı utanç ve öfke gibi olumsuz duygulardan bir kaçış yöntemi olarak kullanır. Maalesef, bu kaçış kısa sürelidir. Satın alınan şeyler genelde kullanılmamış bir şekilde kenarda dururken, bağımlılılar bir sonraki harcama atağına planlamaya başlarlar. Çoğu tek başına alışveriş yapar. Genel olarak, başkalarıyla bu şekilde alışveriş yapmak kişilerde utanç duygusuna yol açabilir. Bazı tip kişilik bozukluklarında utanma ve vicdan duygusu gelişmediği için bu tür alışveriş bağımlıları alışveriş ataklarında yalnız olmayı tercih etmeyebilirler.
Araştırmalar, alışveriş bağımlılılarının dörtte üçünün davranışlarının sorun olduğunu ve maddi ve insan ilişkileri boyutunda sorunlara yol açtığını kabul ettiklerini gösteriyor. Neyseki, kompulsif satın alma davranışı ilaç tedavisi, destek grupları ve kişisel gelişim kitapları, psikoterapi, finansal rehberlik gibi müdahalelere olumlu yanıt verebiliyor.
Diğer bağımlılıklarda olduğu gibi alışveriş insanın stresle başa çıkabilmek için en temel yöntemidir. Ta ki hayatlarının diğer alanları bu davranıştan ötürü olumsuz etkilenene dek…
Satın alırken nakit para ya da hesap kartı kullanın
Alışverişe çıkmadan önce bir liste yapın ve sadece listedekileri almaya çalışın
Bir tane acil durumlar için kulanmak üzere saklayın ve diğer kredi kartlarınızı iptal ettirin veya yok edin.
İndirim mesajları ve maillerinin size ulaşmasını engelleyin.
Vitrinlere bakarak dolaşma işini dükkanlar kapalıyken yapın, eğer gündüz yapmak istiyorsanız cüzdanınızı evde bırakın.
Telefonla katalog alışverişi, internet üzerinden sipariş veya televizyondaki alışveriş kanallarını kullanmayın.
Alışveriş dürtüsü geldiğinde yürüyüşe çıkın ya da egzersiz yapın.
Kontrolden çıkmış hissediyorsanız muhtemelen çıkmışsınızdır.Destek ve profesyonel yardım alın.
Tedavi yöntemlerini psikologunuzla ya psikiyatristinizle mutlaka görüşün.
Borçlarınızı düzenlemek için finansal rehberliğe de ihtiyaç duyabilirsiniz.
Alışveriş kompulsif bir şekilde para harcamayan ve bizi durdurabilecek yakınlarımızla ve arkadaşlarımızla keyifli olabilir.
Aynı zamanda kendimizi daha iyi hissetmek için boş zamanlarımızı daha farklı aktivitelerle de değerlendirebiliriz.
Eğer seyahat ediyorsanız, arkadaşlarınızı veya akrabalarınızı ziyaret edecekseniz hediyeleri kolay açılamayacak şekilde paketlettirin ve bu görevin bittiğini kendinize hatırlatın. Unutmayın insanlar çeşitli nedenlerle bazen başkalarına alışveriş yaparken daha da savurgan olabilirler.
Sevgi ve saygınızı başka şekillerde göstermeyi öğrenin. Hediyenin büyüklüğü sevginizin boyutunu gösteremediği gibi sizi de daha sevilen ve saygı duyulan biri yapamaz.Sizin değeriniz nelere sahip olduğunuz ya da olmadığınızla ölçülen bir şey olamaz.
© 2019 Tuğçe Peker / Tüm Hakları Saklıdır.