EVRİM VE CANLILARIN OLUŞUMU İLE İLGİLİ GÖRÜŞLER - ppt indir
YayınlayanKasim Fahri Değiştirilmiş 2 yıl önce
... konulu sunumlar: "EVRİM VE CANLILARIN OLUŞUMU İLE İLGİLİ GÖRÜŞLER"— Sunum transkripti:
1 EVRİM VE CANLILARIN OLUŞUMU İLE İLGİLİ GÖRÜŞLER
3 EVRİM Darwin evrim teorisini ortaya sürmeden önce doğal bilimler teolojinin ve yaratılış kavramlarının etkisi altında kalmıştır.Darwin ’in evrim teorisine göre, bütün türler bugün ki yapılarıyla , hep birlikte aynı anda yaratılmış,yaratıldıkları günden beri hiç değişmeden bugüne kadar gelmişlerdir. Yaratılış kavramı , her türün ideal bir formu olduğunu ,tür içindeki bireylerin ise,bu ideal tipe yakın özellikler taşıyan bir varlık olduğunu ileri sürer. Darwin’den önce ki dönemde az sayıda doğa bilimci türlerin değişebileceğini önermişlerdir.
4 Özetle Darwin’e göre evrim
5 Evrim olayının nasıl olabileceği hakkında belli bir mekanizma öneren ilk biyolog JEAN BAPTİST LAMARCK olmuştur. Lamarck’ın ortaya koyduğu hipoteze göre ;canlılar sonradan edinilen karakterlerin bir nesilden sonraki nesile aktarılmasıyla değişmekte ve evrimleşmektedir.Bu konuda en iyi bilinen örnek : zürafa lardır. Lamarck ’a göre bugün ki zürafaların atalarının boyunları daha kısaydı.Bu hayvanlar ağaçlardaki yapraklara uzanabilmek için,boyunlarını sıklıkla uzatarak germek zorunda olan bireyler,yaşam süreleri içinde bu özelliği edindiler ve edindikleri bu özelliği yavrularına aktardılar. Bugün bu hipotez , yeterliliğini yitirmiştir.
6 Lamarck’a göre ise;
12 Evrim;kısaca bir popülasyondaki karakterin frekansının (oranının) kuşaklar boyu değişmesi olayıdır.
Darwin bir türün bireyleri arasında görülen çeşitliliğin kaynağının ne olduğunu açıklayamamıştı. Açıklanması için kromozomların,genlerin, ve DNA’nın bilinmesi gerekir. Bir popülasyon içinde bireyler arasında ki çeşitliliğin ana kaynağı: genetik mutasyonlar ve rekombinasyonlardır. Yeni türlerin ortaya çıkışını açıklayan ve geniş olarak kabul gören ilk model, 1942 yılında geliştirilen Darwin doğal seleksiyon yoluyla olan evrimi açıklama konusunda,yapay seleksiyonun güçlü bir kanıt olduğunu savunmuştur.Yapay seleksiyonda özellikle 2 örnek üzerinde durmuştur.
18 Her iki bitkideki sarılıcı kollar aynı görevi(sarılma ve tutunma)yerine getirirler. Bunlar birbirine analog organlardır. Yani ;aynı görevi yerine getiren fakat evrimsel kökenden gelen organlardır. Örneğin ; bazı bitki türlerinde gerçek anlamda yaprak yoktur. Onun yerine fotosentez görevini gören geniş ,yassı gövdeler yada dallar vardır.Böyle bitkilerdeki yassılaşmış gövde ve dallar ile diğer bitkilerdeki gerçek yapraklar birbirlerine analog olan organlardır. Doğal seleksiyon olayı,canlıları bulundukları çevreye uyum sağlamaları için yönlendirir. Uyum sağlayamayanlar elenip yok olurlar.
20 POPULASYON EVRİMİ VE POPULASYON GENETİĞİ
Darwin’in evrim teorisi Mendel’in temel genetik ilkeleri ile bir araya getirilince, biyolojinin yeni bir bilim dalı olarak popülasyon genetiği ortaya çıkmıştır. Bir popülasyon(toplum);belli bir türün belirli bir alanda yaşayan tüm bireylerin toplamından oluşur. Her popülasyonun bir gen havuzu vardır. GEN HAVUZU: Bir popülasyondaki bütün genlerin ve o genlere ait tüm alellerin toplamını ifade eder. Popülasyon genetikçileri; gen havuzunu ve bu havuzdaki genlerin zamanla nasıl ve niçin değiştiğini inceler.
23 Bir canlının kalıtsal maddesinde meydana gelen herhangi bir değişime MUTASYON denir. Ancak bir sonraki kuşağa kalıtsal olarak aktarılan mutasyon üreme hücrelerinde görülen mutasyondur. Mutasyonlar gen düzeyinde yada kromozom düzeyinde görülür. Gen mutasyonunda , DNA zinciri birkaç nükleotidin değişmesi söz konusudur. Kromozom mutasyonunda ise tek bir kromozom parçasını tek bir kromozomun tamamını yada canlının tüm kromozom takımını kapsayacak şekilde alabilir. Gen mutasyonunda meydana gelen değişiklik,genin işlevini etkilemiyorsa canlıya etkisi NÖTR(TARAFSIZ) olur.
24 Mayoz bölünme sırasında homolog kromozomların karşılıklı kısımları arasında, eşit uzunlukta parça değiş- tokuşu olur. KROSSİNG-OVER diye bilinen normal bir olaydır. Bazen Krossing-over sırasında değiştirilen parçalar eşit uzunlukta olmaz yada homolog kromozomların karşılıklı kısımları arasında olabilir. Bu yüzden kromozomların parçalarında eksilmeler olur.(DELESYON) Başka bir durumda ise, kromozomlardan biri , aynı parçadan iki kopyaya sahip olabilir.( DUPLİKASYON) Delesyon ve Duplikasyonlar birer kromozom mutasyonalarıdır.
26 1-GENETİK KAYMA Küçük bir popülasyonlarda bir alelin sadece şans eseri olarak azalması (veya yok edilmesi) dır. Nadir bulunan ve tehlike altında olan sayıca az türler bu olaya daha çok maruz kalırlar. Popülasyon büyüklüğünde zoraki azalmaya bağlı genetik sürüklenmeye de ŞİŞE BOYNU ETKİSİ denir. 2- GÖÇ(MİGRASYON):Bir popülasyona yeni alellerin gelmesine yada bu popülasyonlara gitmesine neden olur.Bu sebeple göç aynı popülasyonlar arasında gen akışına neden olur.
27 Doğal seleksiyon , bir popülasyona zaman içinde yaptığı etkileri bakımından 3 ana gruba ayrılır:
1-YÖNLENDİRİCİ SELEKSİYON : karakterlerin çoğu ,2 yada daha çok sayıda gen tarafından kontrol edildiklerinden bu karakterler popülasyon içinde geniş bir çeşitlilik sağlar. Örneğin ; zürafaların uzun boylu olması yönlendirici seleksiyon sonunda ortaya çıkmıştır.Zürafa popülasyonun da daha uzun bireyler , yüksek ağaç dallarına uzanarak daha çok yiyecek elde etme avantajına sahip olduklarından daha çok yaşamış ve daha çok yavru bırakmışlardır.
28 2.DENGELEYİCİ SELEKSİYON: Belli bir karakterin ortalama değerlere sahip olan bireyleri daha avantajlı durumda olursa olsun , arada dengeleyici seleksiyon olur. Uç değerler her kuşakta gittikçe azalır ve ortalama değerlere sahip bireylerin toplumdaki frekansı artar. 3.ÇEŞİTLENDİRİCİ(DALLANDIRICI)SELEKSİYON:Burad a dengeleyici seleksiyonun tersi bir durum görülür. Aşırı uçlarda yer alan karakterler avantajlı durumda olup, bu seleksiyon onları koruyacak etkiye sahiptir.
29 3- POLİMORFİZM Ayrı ( belirgin) bir karakterin iki yada daha çok hali bir popülasyonda temsil ediliyorsa bu farklı formlara POLİMORFİZM denir. Eğer iki yada daha fazla morfoloji dikkat çekecek kadar yüksek frekansta temsil ediliyorsa bu popülasyona bir karakter bakımından POLİMORFİK denir. Polimorfizm insan popülasyonunda çok yaygındır. Örneğin , çillerin bulunup bulunmaması,biyokimyasal karakterler bakımından ABO kan grupları.
30 4- COĞRAFİK VARYASYON Popülasyonlar yada popülasyonların en alt grupları arasında gen havuzu farklılığına sahip olmasına COĞRAFİK VARYASYON denir. Coğrafik varyasyon bazen daha lokal olarak yani popülasyon içinde ortaya çıkar. Coğrafik düzlem boyunca herhangi bir özellikte meydana gelen kademeli değişime KLİN denir. Örneğin, pek çok Kuzey Amerika kuş ve memeli türünde ortalama vücut büyüklüğü yükselen enlem derecesi ile kademeli bir biçimde artması.
31 5-İZOLASYON VE TÜR KAVRAMLARI
Morfoloji ye dayanarak yapılan tür ayrımı MORFOLOJİK TÜR KAVRAMI olarak bilinir. Ancak morfoloji , türleri tanımlamak ve ayırt etmek için tek başına yeterli değildir. Örneğin, brokoli, kale lahanası, lahana ve karnabahar brassica oleracea denilen tek bir türün üyeleridir. Ancak morfolojik olarak birbirlerinden farklı görünüşe sahiptir. Eğer her biri doğada yabani olarak görülse de , ayrı birer tür olarak sınıflandırılır. Biyolojik tür kavramının temelinde , üreme izolasyonu veya genetik izolasyon vardır. Bir türe ait olan bireyler , başka bir türe ait olan bireylerle eşleşip üreyemez ve genlerini başka bir türün gen havuzuna karıştıramaz.
32 Türlerin gen havuzlarını yalıtan , üreme ile ilgili olan çeşitli engeller, zigot yada döllenmiş yumurta oluşumunda önce yada sonra işlev görmesine bağlı olarak : A- PREZİGOT ENGELLER: Türler arasındaki çiftleşmeyi engeller yada eğer farklı türlerin üyeleri çiftleşme girişiminde bulunurlarsa yumurtanın döllenmesini engeller. B-POSTZİGOT ENGELLER: Eğer bir türden gelen sperm hücresi başka bir türün yumurtasını döllerse daha sonra postzigot engeller bu hibrit zigot un yaşayabilir, verimli bir ergin bireye gelişmesini genellikle engeller.
33 Bugün ki bilgilere göre, yeni tür oluşumu ( türleşme) için 2 ana yol kabul edilir. Bunlardan en yaygın olanı , coğrafik bir izolasyon olması ve bunu takiben farklı evrimsel güçlerin işlemesiyle yeni türün ortaya çıkmasıdır. Buna ALLOPATRİK TÜRLEŞME denir. Coğrafik izolasyon olmadan da özellikle bitkiler arasında ( çok özel hayvanlar arasında da) türleşme görülür. Buna SİMPATRİK TÜRLEŞME denir.
34 CANLILARIN OLUŞUMU İLE İLGİLİ GÖRÜŞLER
1-ABİYONEZ GÖRÜŞÜ 2-BİYOGENEZ GÖRÜŞÜ 3-PANSPERMİA HİPOTEZİ 4-OTOTROF HİPOTEZİ 5-HETEROTROF HİPOTEZİ 6- YARATILIŞ GÖRÜŞÜ
35 ABİYOGENEZ GÖRÜŞÜ ‘’Canlı maddeler cansız maddelerden kendiliğinden oluşmuştur.’’ fikrini savunur. Bu görüşü ARİSTO ileri sürmüştür. Evrim’in tartışmaya açıldığı ilk fikir olmasından önemlidir. Bu tez e göre ; canlı cansızdan kendiliğinden ve birdenbire oluşur. Oluşan canlı basit yada evrimleşmiş olabilir. Canlının cansızdan oluşması süreklidir. İlkelerini savunur.
37 BİYOGENEZ GÖRÜŞÜ Bir canlının yalnız kendine benzer başka bir canlıdan oluşabileceği görüşüdür yılında LOUIS PASTEUR ’un yaptığı deneylerle kabul edilmiştir. Günümüzde de geçerlidir ve bir önceki görüşteki tez maddelerini yıkmıştır.
38 PANSPERMİA HİPOTEZİ Bu görüşe göre ilk canlı dünya dışından yani başka gezegende oluşmuştur. Bu canlıların spor yada tohumları göktaşları ile dünyaya taşınmış ve canlılık başlamıştır. Canlılığın nasıl ulaştığı hakkında açıklama getiremeyen bir görüştür. Hipotez e göre; yaşamın kökü olan tohumlar tüm evrene dağılmış şekilde bulunur. Dolayısıyla dünya da yaşamın kökeni bu yaşam kaynağı olan tohumlarda meydana gelir. Bu konuda bilinen ilk düşünce MÖ.5.yy.da Yunan düşünürü ANAKSAGORAS ’ a aittir. 1743 yılında, uzaydan gelen mikropların okyanuslara düştüğü ve önce balıklara sonra , sonra amfibyumlara ve en sonra memelilere dönüştüğünü savunur.
40 OTOTROF HİPOTEZİ Bu görüşe göre, ilk canlı kendi besinini üretebilen ototrof bir canlıdır. Diğer canlılarda bu canlılardan meydana gelmiştir ve bu canlı kompleks bir organizma olarak basit bir çevrede oluşur.Fakat bu görüş canlının oluşumundan daha çok nasıl beslendiğini açıklayan görüştür. İlk ototrofun nasıl oluştuğunu açıklayamadığı içinde destek alamamıştır.
41 HETERETROF HİPOTEZİ İlk canlı dünyanın geçirdiği uzun süren kimyasal evrim sonucu ortaya çıkan özel koşullarda uzun süren bir zaman diliminde çok basit olarak oluşmuştur.Bu hipotez OPARİN ve HALDEN tarafından ileri sürülmüştür.
42 YARATILIŞ GÖRÜŞÜ Tamamen inanç temellidir. Evreni 7 günde tanrının yarattığını ve insanı da 7.günde yeryüzüne indirdiği inancına dayanır. Toplumdan topluma ve kültürel düzeye göre farklı görüşler mevcuttur. Yahudi inancına , Hint mitolojilerine ,Türk şamanizmine ve Çin mitolojilerine göre vb. görüşler mevcuttur. Bilimsel bir değeri ve geçerliliği yoktur.
43 SORULAR 1. Evrimle ilgili olan aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A.Uzun süreler içinde gerçekleşen bir olaydır B.Mutasyonla ortaya çıkan değişiklikler doğal seleksiyona uğrar. C.Bugünkü basit canlılar , evrimin bir ürünüdür. D.Farklı tip organizmalarda evrim hızı çok değişik olabilir. E.Doğadaki tür sayısının azalmasına yol açmıştır.
44 2. ilk canlının, cansız maddelerden uzun süren bir evrim sonucunda oluştuğunu kabul eden görüş , aşağıdakilerden hangisidir? A.Hücre teorisi B. Abiyogenez görüşü C.Gen – kromozom teorisi D. Heterotrof hipotezi E. Evrim teorisi
45 3. bazı canlıların vücut rengi, düşmanlarından korunmak için ortam rengine uyum sağlar(homokromi) bazı canlılar ise avcılar ise avcılar tarafından av olarak tercih edilmeyen canlılara benzer şekil yada desenleme gösterir(mimikri) bu açıklamalara göre I.dil balığının renginin ,bulunduğu zeminin açık yada koyu rengine uyum yapması II.bazı böceklerin,eşek arılarına benzer desen taşıması III.bukalemunların rengini bulunduğu ortamın rengine göre değiştirmesi IV.zehirsiz kelebeklerin,zehirli kelebeklerin desenlerine benzer desenler taşıması Örnekleri, aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?
46 homokromi mimikri I II,III,IV I,III II,IV II,III I,IV II,IV I,III III,IV I,II
47 4- I. Adaptasyon II.Mutasyon III.Kalıtsal varyasyon Bir popülasyondaki bireyler yukarıdakilerden hangilerini doğal seçilimle kazanır? A. Yalnız I B. Yalnız II C. Yalnız III D.I ve II E.II-III
48 5. Lamarck’ın görüşlerini açıklamak için verdiği örneklerden birisi de yılanlarla ilgilidir. Lamarck a göre yılanların ataları kısa bir vücuda ve ayaklara sahipti. Çevre koşulları değiştiğinde sürünerek hareket etmek zorunda kalınca ayaklarını pek az kullandılar. Lamarck a göre bu örnek aşağıdakilerden hangisini savunmak amacıyla verilmiştir? A. Canlılarda modifikasyonların oluşması B. Çevre şartlarının mutasyona yol açtığı C. Kazanılan karakterlerin kalıtımı D. Kullanılmayan organların küçüldüğü hatta köreldiği E. Kullanılan organların geliştiği
49 6. Aristo ya göre , maddelerin parçacıkları içindeki aktif öz vardır
6.Aristo ya göre , maddelerin parçacıkları içindeki aktif öz vardır.Aktif öz elverişli ortamlarda bir canlıyı meydana getirebilir. Aristo’nun görüşü aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A. Abiyogenez B. Biyogenez C. Panspermia D. Ototrof hipotezi E.Heterotrof hipotezi
50 7- kireçli bir toprağa sahip tarlaya açık ve koyu renkli tarla fareleri bırakılmıştır. Belirli bir zaman sonra açık renkli farelerin sayısı artmış,koyu renkli farelerin ise sayısında azalma olmuştur. Darwin ’in evrimi destekleyen görüşlerine göre bu durum; I.Modifikasyon II.Doğal seleksiyon III.İzolasyon IV.Adaptasyon ifadelerinden hangileriyle açıklanabilir? A.I ve II B.II ve IV C.III ve IV D.I,II ve III E.II,III,IV
51 8.Canlılarda meydana gelen kalıtsal varyasyonların nedeni,
I.Mutasyon II.Döllenme III.Krossing-over olaylarından hangilerinin gerçekleşmesidir? A. Yalnız I B. Yalnız II C. Yalnız III D.I ve II E.I,II ve III
52 9.İnsanlar tarafından seçilen canlıların çiftleştirilmesiyle istenilen özellikteki bireyler oluşturulabilmektedir. Yapılan bu işleme yapay seleksiyon veya ıslah denilir. Yapay seleksiyon yapılırken; I.Popülasyonun coğrafik izolasyon ile ayrılması II.Popülasyondaki bireyler arasında genetik çeşitliliğin bulunması III.Popülasyondaki bireylerin sayısının azalması Durumlarından hangileri dikkate alınmaktadır? A.Yalnız I B.Yalnız II C.Yalnız III D. I ve II E. II ve III
"EVRİM VE CANLILARIN OLUŞUMU İLE İLGİLİ GÖRÜŞLER" indir ppt