çok say›da yetim çocuk ve dul kad›n bulunmaktad›r. Bunlar›n hemen hemen tamam› insanî yard›m kuruluﬂlar›n›n yard›mlar›yla hayatlar›n› sürdürmektedir.
Mülteciler ve Yurda Dönüﬂ Hakk› “Rakamlarla Filistin” bölümünde verdi¤imiz bilgilerden de anlaﬂ›laca¤› üzere bugün dünya üzerindeki Filistinli nüfusun üçte ikisi mülteci durumundad›r. Yani on milyona yak›n Filistinlinin alt› buçuk milyondan fazlas› mülteci hayat› sürmektedir. Bunlar›n beﬂ milyona yak›n bir bölümü Filistin topraklar›n›n d›ﬂ›nda, kalan› ise Filistin’in içinde göçe zorlama sonucu yer de¤iﬂtirmiﬂ halde mülteci hayat› sürdürmektedir. Mülteciler gerçe¤i ‹srail’in dünya kamuoyunu yan›ltmak için yürüttü¤ü propagandada kulland›¤› iki önemli iddias›n›n as›ls›zl›¤›n› gözler önüne seren bir canl› delil durumundad›r. Söz konusu propagandan›n Müslüman kamuoyuna yönelik ﬂeklinde Filistinlilerin topraklar›n› satt›klar› iddia edilmiﬂtir. Bat› toplumlar›na yönelik ﬂeklinde ise Filistin’in asl›nda boﬂ oldu¤u, dünyan›n de¤iﬂik ülkelerine da¤›n›k Yahudilerin buraya toplanmas› için ihya edildi¤i böylece “vatans›z halka halks›z vatan” oluﬂturuldu¤u ileri sürülmüﬂtür. Oysa bugün alt› buçuk milyon insan›n yurdundan ç›kar›lm›ﬂ halde mülteci hayat› yaﬂamas›, onlar›n da topraklar›n› ve evlerini satmad›klar›n›, tapular›n› ve anahtarlar›n› yanlar›nda saklad›klar›n› ortaya koymalar›, o topraklar›na ve evlerine geri dönmek istediklerini bildirmeleri her iki iddian›n
da as›ls›zl›¤›n› çok net bir ﬂekilde ortaya koymaktad›r. Filistinli mülteciler sorununun çözümü için çeﬂitli formüller gündeme getiriliyor. Onlar›n yurda dönüﬂ taleplerinden vazgeçilmesi için maddi tazminat verilmesi ve kendilerinin de muhtelif Arap ülkelerine yerleﬂtirilmeleri önerisi bunlardan biriydi. Ancak mülteciler bu formülü kesinlikle kabul etmeyeceklerini yurda dönüﬂ haklar›ndan vazgeçmemekteki ›srarlar›n› sürdüreceklerini de¤iﬂik vesilelerle ortaya koydular. Mültecilerin yurda dönüﬂ haklar›n›n uluslararas› boyutta gündeme taﬂ›nmas› için Kas›m 2008’de dünyan›n de¤iﬂik ülkelerinde beﬂ bin kiﬂinin kat›ld›¤› kapsaml› bir toplant› düzenlendi. Bu toplant›da da Filistinli mültecilerin kabul edebilecekleri tek geçerli çözüm formülünün yurda dönüﬂ haklar›n›n teslim edilmesi oldu¤u vurguland›.
‹srail’in Utanç Duvar› Bat› ﬁeria bölgesiyle ilgili en büyük haks›zl›k inﬂas›nda sona yaklaﬂ›lan utanç duvar›d›r. ‹srail’in bu duvar› inﬂa konusunda kendini bu derece rahat hissedebilmesi dünyan›n sessizli¤inden kaynaklanm›ﬂt›r. Zaman zaman k›nama kararlar› al›nd› ve duvar›n inﬂas›n›n insan haklar›na ayk›r› oldu¤una dair hükümler verildiyse de durdurulmas› için hiçbir aktif faaliyette bulunulmad›. Engelleme yoluna gidilmedi. Y›llarca Berlin Duvar›’n› konuﬂan, bu duvar› bir utanç duvar› olarak gündeminde tutan, y›k›lmas›n› da önemli bir olay olarak de¤erlendiren ça¤daﬂ dünyan›n Filistin 37