Moskova’da Hazar denizi Dışişleri Bakanları konseyinin 7. zirvesi | Analiz
5 Aralık 2017 Salı 13:19
Bundan önce Rusya Dışişleri Bakanlığı bir bildiri yayımlayarak, Hazar denizine kıyısı bulunan beş ülkenin Dışişleri Bakanları konseyinin Moskova’da düzenleyeceği 7. zirvenin ana gündeminin, Hazar denizinin yeni hukuki statüsü ile ilgili konvansiyonun taslağını gözden geçirmek olduğunu açıkladı.
İran İslam Cumhuriyeti, Azerbaycan Cumhuriyeti, Rusya, Kazakistan ve Türkmenistan, Hazar denizine kıyısı bulunan beş ülkedir. Hazar denizinin yeni hukuki statüsünü tedvin etmek ise Hazar denizine kıyısı bulunan bu beş ülkenin eski Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra bağımsızlığını kazanan dört cumhuriyetin Sovyetler Birliğinin yerine İran’la taraf olmalarından sonra beş ülkenin en önemli meselelerinden biri haline geldi.
Yapılan son tahminlere göre Hazar denizinde 50 milyar varil ham petrol ve 257 trilyon fitküp doğalgaz kaynakları bulunuyor. Dünyanın en büyük göleti olduğu için deniz olarak anılan bu denizin, ayrıca 70 ila 80 milyar metreküp de suyu bulunuyor.
İran İslam Cumhuriyeti’ne göre Hazar denizi, 5 kıyı ülkesi için işbirliği, barış, dostluk, güven ve huzur denizidir ve kıyı ülkelerin Hazar denizinin çevresini ve deniz canlılarının barındığı ekosistemi korumak, bu denizde rahatça denizcilik yapmak, güvenliğini temin etmek ve yeni hukuki statüsünü belirlemek için daha fazlı işbirliği yapmaları gerekiyor.
Yayımlanan verilere göre Hazar denizine kıyısı bulunan beş ülkede yaklaşık 15 milyonluk bir nüfus Hazar denizi kıyısında yaşıyor ve bu denizle uğraşarak geçimini sağlıyor. Bu nüfusun en büyük bölümünü İran İslam Cumhuriyeti’nin kuzeyinde ve Hazar denizi kıyısında yer alan üç eyaletinin sakinleri oluşturuyor. Bu yüzden Hazar denizi çevresinin korunması başta İranın kıyı halkı olmak üzere her beş ülkenin kıyı halkı açısından büyük önem arz ediyor. Bu doğrultuda “Tahran konvansiyonu” adı ile ün yapan Hazar denizi çevresini koruma konvansiyonu 37 maddede tedvin edildikten sonra 4 Kasım 2003 tarihinde Hazar denizine kıyısı bulunan beş ülkenin Cumhurbaşkanı yardımcıları veya çevre bakanları tarafından imzalandı.
Aslında Hazar denizi çevresinin kirlilik sorunu özellikle kıyı ülkelerin eski Sovyetler Birliğinden bağımsızlığını kazandıktan sonra Aralık 1991 tarihinden itibaren başta İran İslam Cumhuriyeti olmak üzere kıyı ülkelerin liderlerinin en önemli kaygısı haline geldi.
Hazar denizi ekosistemini yaklaşık 300 kadar bitki ve hayvan türü oluşturuyor. Ancak bu değerli varlıklar Hazar denizinin, standart seviyelerin çok çok ötesinde kirlenmesi yüzünden yok olma riski altında bulunuyor. Bu olumsuz şartlara rağmen Azerbaycan Cumhuriyeti, Türkmenistan ve Kazakistan, Hazar denizinde petrol arama çıkarma çalışmalarını yoğunlaştırmış bulunuyor.
Son yıllarda Hazar denizine kıyısı bulunan bazı ülkelerin iktisadi davranışlarında da bazı değişiklikler dikkat çekiyor. Buna göre Hazar denizinde yaşayan canlı türlerini avlama süreci, sürdürülebilir durumdan uzaklaşmaya başladığı gözleniyor. Örneğin son dönemde Hazar foku nüfusunun önemli oranda gerilediği anlaşılıyor. Yayımlanan son verilere göre Hazar foku nüfusu 1 milyondan 100 bine gerilemiş bulunuyor. Bu yüzden bu nadide deniz canlının koruma altına alınması gerekiyor.
Bu kaygı verici gerçeklerden hareketle uzmanlar, Moskova’da düzenlenen Dışişleri Bakanları zirvesinin bu denizin yeni hukuki statüsünün yanında çevre sorununa da öncelik vermeleri bakımından önem arz ettiğini kaydediyor./
CHP’li Ağbaba’dan Erdoğan’a eleştiri
Arabistan, ABD’nin İran karşıtı bölgesel ittifakın ekseni
AB’nin Suriye Konusundaki Stratejik kararı Lüksemburg’da pazartesi günü toplanan Avrupa Birliği (AB) Dışişleri Bakanları, Suriye’de...
Papa: Arakanlı sığınmacılarla görüşürken ağladım Myanmar'daki şiddetten Bangladeş'e kaçan Arakanlı sığınmacıların trajedisine dikkat ...
Türkmenistan yabancı çalışanları takipte Türkmenistan yabancı şirketlere çalışanların kişisel verilerini kayda alıyor ...
Pakistan: Şiilere bombalı saldırı 22 ölü 70 yaralı Pakistan'da 12 İmam Şiilerinin yoğun olarak yaşadığı Paraçınar şehrinde yaşanan bombalı...
Pakistan ABD’nin Terör Listesindeki Bir Militanı Serbest Bıraktı