AVRUPA BİRLİĞİ-TÜRKİYE ORTA ASYANIN ÇOK BOYUTLU GÜVENLİĞİ | Başkanlık Referandumu Paneli
Özünde çıkar tanımlamaları büyük oranda paralellik göstermelerine rağmen Orta Asya Cumhuriyetleri ile ilişkilerini ABD’den bağımsız biçimde kurmaya çalışan AB, 2000’li yıllarla birlikte bölgede yeni bir ‘baş aktör’ olarak yer almaya başlamıştır. Bu doğrultuda, Rusya ve Çin’in doğal olarak var olduğu, 11 Eylül sonrasında ABD’nin de hızlı bir giriş yaptığı Orta Asya bölgesine yönelik AB politikalarının gelecek dönemde stratejik anlamda nasıl bir seyir izleyeceğinin izlerini veren ilk AB belgesi, AB’nin küresel bir güç olarak varlığını ortaya koymayı bir amaç edindiği ve bu anlamda küreselleşmenin yönetimine talip olduğu gibi birçok yeni açılımını ifade ettiği Laeken Deklarasyonu’dur. Üzerine 11 Eylül’ün gölgesinin düştüğü 14-15 Aralık 2001 tarihli Laeken Avrupa Konseyi, Nice sürecini farklı bir boyutta ama yeniden gündeme getirmesi ile dikkatleri üzerine çekmiştir. Başkanlık sonuçlarına eklediği “Avrupa Birliği’nin Geleceği Üzerine Laeken Deklarasyonu” belgesi ile Konsey, AB’yi dünyadaki dönüşüme uyarlayacak ve Avrupa yurttaşlarının gelecekteki ihtiyaçlarını karşılayacak yapısal bir çerçeve belirlemiştir. Bu çerçeve, bir Avrupa Anayasası’nın ilk adımı; Laeken Deklarasyonu da Schuman Deklarasyonu’ndan sonra Avrupa’nın ikinci doğum belgesi olmuştur. Çünkü Deklarasyon’daki ifade ediliş biçimiyle “kuruluşundan elli yıl sonra bugün AB bir yol ayrımındadır ve biri kendi sınırları içerisinde, diğeri ise sınırları ötesinde, özel ilgi gerektiren iki konu/iki meydan okuma ile karşı karşıyadır.” Deklarasyon’un kavrayışında, AB’nin içerisindeki temel sorun, Avrupa kurumlarını Avrupa yurttaşlarına yakınlaştırmaktır. AB’nin sınırları dışındaki ana sorun ise AB’nin çok çabuk dönüşüm gösteren küreselleşmiş bir ortam ile karşı karşıya kalmış olmasıdır. Laeken Deklarasyonu, içsel ve dışsal sorun alanlarını birbirinden ayırmaktadır ve gerçekte “Avrupa’nın yönetimi” ile “küreselleşmenin yönetimi” arasında bir bağlılık ilişkisi kurmuştur.