Ülkemizde her yıl kaç tane kalp hastası bebek doğuyor ve en sık hangi kalp anomalilerine ve kalp hastalıklarına rastlanıyor?
Ülkemizde, yenidoğanlarda kalp anomalilerinin görülme oranı 1000’de 8. Bu da her yıl 12.000 yeni kalp hastasının doğduğu anlamına geliyor. En sık rastlanan anomalilerin başında kulakçık ve karıncıklar arasındaki delikler görülüyor. Ayrıca damarlardaki yapısal bozukluklar damarın dar veya tıkalı olması da sık görülen sorunlar arasında.
Aileler çocuklarının kalbinde bir sorun olduğunu nasıl anlayabilirler?
Hamilelik sırasında yapılan fötal ekokardiyografi ile bebeklerdeki kalp anomalileri tespit edilip buna göre doğum sonrası için bir tedavi planlanabiliyor. Kalbindeki sorun doğumdan önce tespit edilmemiş ya da doğumdan sonra oluşmuş çocuklar genellikle diğer bebek ve çocuklara göre çok daha çabuk yoruluyor. Örneğin bebekler emme sırasında yorulup emmeyi kesebiliyor. Daha büyük çocuklar yürürken dinlenme ihtiyacı hissedebiliyor. Morarma, bayılma, sık nefes alma, aşırı terleme ve kilo alamama da belirtiler arasında.
Çocuklar kaç yaşından itibaren kalp ameliyatı olabilirler?
Bazı vakalarda doğumdan sadece 1 saat sonra müdahale etmek ve bebeği kalp ameliyatına almak gerekebiliyor. Yani bebek ve çocuklara kalp ameliyatı yapmak için bir yaş sınırı yok. Burada önemli olan, bebeğin ya da çocuğun bu cerrahiyi yapabilecek donanımda bir merkezde bulunması.
Ailesinde kalp hastalığı bulunan çocuklar daha sıkı mı takip edilmeli?
Evet. Ailesinde kalp hastalığı bulunan, anne-babası kalp hastası olan her çocuğun kalbinde bir sorun olacak diye bir kural olmasa da, bu çocukların yakın takip edilmesi hem doğumdan önce hem de doğumdan sonra izlenmesi olası risklerin kaldırılması açısından büyük önem taşıyor.
Sporcu ve gençlerde ani ölümlere yol açan kalp krizlerine neden rastlanıyor?
Spor sırasında ani ölüme 200 bin kişide 1 oranında rastlanabiliyor. Bunların yüzde 50 gibi bir oranında “hipertrofik kardiyomiyopati” adı verilen ve doğuştan gelen yapısal bir bozukluk söz konusu oluyor. Bu bozukluk, efor sırasında kalbin yetersiz beslenmesine yol açıyor, kalbin ritmi bozuluyor. Bunun dışında yine başka tip anomalilerde genç kişilerde efor sırasında ölüme yol açabiliyor. Yapılacak testler kesin ayırt edici bir tanı konmasına olanak vermediği için özellikle ailesinde benzer hikayeler bulunanların dikkatli olması ve yoğun spor yapmaktan kaçınması gerekiyor.
Çocuklarda Kaç Çeşit Kalp Rahatsızlığı Vardır?
Doğumsal kalp hastalıkları en çok karşılaşılan çocuk kalp hastalıklarını teşkil eder. Edinsel dediğimiz yani sonradan gelişen hastalıklar ise romatizmal veya infeksiyon ajanlarına bağlı olabilir. Daha seyrek olarak kardiyomiyopati dediğimiz kalp kasının hastalıkları ve kalp ritmi bozuklukları görülebilir. İyi veya kötü huylu kalp tümörleri de çocuk yaş grubunda ortaya çıkabilmektedir.
Doğuştan ve Sonradan Olan Kalp Rahatsızlığı Nasıl Anlaşılır? Anne Babaları Nasıl ve Ne Şekilde Daha Dikkatli Olmaları için Uyarabiliriz?
Bazı bebeklerde doğumdan sonraki saatlerde veya günlerde acil cerrahi girişim hayat kurtarıcı olduğundan erken teşhis büyük önem taşımaktadır. Doğumsal kalp hastalıkları çok çeşitli olduğundan yarattıkları şikayetler de çok değişik olabilmektedir. Bazı bebeklerde morarma ön planda iken bazılarında renk tamamen normaldir. Morarma en çok ağlayınca ve dudaklarda, parmak uçlarında fark edilir. Parmaklarda çomaklaşma olabilir. Solunum güçlüğü, sık ve iç çekme tarzında nefes alma, iştahsızlık ve kilo alamama, gelişme geriliği sık karşılaşılan belirtilerdir. Bebeklerde anneyi emerken yorulma önemli bir belirti olabilir. Muayene sırasında kalpte üfürüm duyulması birçok hastada dikkati ilk çeken bulgudur. Ancak bebeklerde duyulan bu üfürümler ille de kalp hastalığı bulunduğunu göstermez. Bunların önemli bir kısmı "masum üfürüm" olarak adlandırılır. Bazı kalp rahatsızlıklarında ise çocuklar sık ve ağır solunum sistemi enfeksiyonları geçirir. Daha büyük çocuklarda oyun oynarken arkadaşlarından daha çabuk yorulduğunun farkedilmesi dikkat çekici olabilir.
Anne Karnında Kalp Rahatsızlığı Anlaşılır mı?
Gebeliğin 20. haftasından itibaren bu hastalıklara ekokardiyografi ile teşhis konulabilmektedir. Çok ağır ve hayatla bağdaşmayan kalp anomalileri mevcutsa hamileliğin sonlandırılması düşünülebilir.
Romatizmal Kalp Rahatsızlığı Çocuklarda Ne Kadar Sıklıkla Görülür? Nasıl Belirti Verir? Tedevisi Nasıl Olmalıdır?
Ateşli romatizma genellikle 5 ile 15 yaş arasında çocuklarda görülen ve ülkemizde hala mevcudiyetini koruyan bir hastalıktır. Eklem şikayetleri yüzd 60-85 oranında olup en sık görülen belirtidir. Eklem şikayetlerinin ortaya çıkmasından genellikle üç hafta kadar önce streptokok dediğimiz bakterilerin yolaçtığı bir farenjit sözkonusudur. Kalp tutulumu yüzde 40-50 vakada sözkonusudur. Hastalığın tedavisinde en önemli ilaç penisilin olup korunmak için 28 günde bir kez iğne olmak üzere 25 yaşına kadar tedavi sürmelidir. Hastalık kalp kapaklarında probleme yol açmışsa bu süre hayat boyudur. Kalp kapaklarında fonksiyon bozukluğu genellikle sonraki yıllarda ortaya çıkmasına rağmen çocukluk çağında da bazen cerrahi müdahale gerekli olabilir.
Doğuştan Kalp Anomalisi İle Doğan Bebeklerin Ülkemizdeki Oranı Nedir? Risk Grubunda Olan Çocukların Tedavisi Nasıl Olur?
Her 100 doğumdan birinde doğumsal kalp hastalığı ile karşılaşılır. Her ne kadar hamilelikte geçirilen kızamıkçık gibi bazı infeksiyon hastalıkları ve bazı ilaçların kullanımı ve sigara, akraba evlilikleri gibi faktörlerin doğumsal kalp hastalığı sıklığını arttırdığı bilinse de, bunlar ancak vakaların çok az bir kısmından sorumludur. Bazı kromozom anomalilerine ve genetik sendromlara eşlik eden doğumsal kalp hastalıkları mevcuttur. Hastaların büyük kısmında, önceden belli bir sebep olmaksızın, hamileliğin ilk aylarında kalbin teşekkülü sırasında gelişen bazı anormalliklerin bunları yarattığını söyleyebiliriz. Bu anormalliklerin sonucunda çok çeşitli kalp hastalıkları ortaya çıkabilmektedir. Ülkemizde bu hastalıklara konulan teşhislerdeki gecikme büyük sorun yaratmaktadır. Bu nedenle zamanında basit sayılabilecek bir ameliyatla sağlığına kavuşabilecek bir çocuk, teşhis konulamadığı için, daha sonra ameliyat şansını yitirmiş olarak karşımıza çıkabilmektedir.
Çocuklara Yapılan Kalp Ameliyatları Merkezi Ülkemizde Yeterli Sayıda mıdır?
Ülkemizde bu hastaların teşhislerinde bir gecikme sözkonusu olabilmektedir. Fakat asıl güçlük teşhis konulduktan sonra başlamaktadır. Çünkü bu hastalıkların tedavisinin yapılabildiği merkezlerin sayısı halen çok sınırlıdır. Erişkin kalp cerrahisi neredeyse her şehirde yapılabilmesine rağmen bebek ve çocuk kalp ameliyatları için ülkemizin her tarafından hastalar bu sınırlı sayıdaki merkezlere yönlendirilmektedir. Bu durum çok sayıda çocuk hastanın tedavi şansı bulamamasına yol açmaktadır.
Anne Babasından Biri Yada İkisi Kalp Hastası Olan Her Çocuk Kalp Hastası Olma Adayı mıdır?
Anne veya babasında doğuştan kalp hastalığı olan çocuklarda aynı hastalığın görülme ihtimali sanıldığı kadar yüksek olmamakla birlikte ,normal çocuklara göre kat kat yüksektir. Bu risk doğumsal kalp hastalığının türüne göre değişmekte olup 20 kata çıkabilmektedir.Örneğin annesinde aort kapak darlığı olan çocuklarda bu risk yüzde 18'e kadar yükselmektedir. Genellikle annede doğuştan kalp hastalığı olması babada olmasına gore çocukta bu hastalığın görülme ihtimalini daha fazla arttırır. Bu nedenle böyle ailelerin çocuklarını tamamen normal görülseler bile bebeklik döneminde bir çocuk kardiyolojisi uzmanına göstermeleri tavsiye edilir.
Çocuklarda Kalp Rahatsızlığı Araştırmaları -Tedavileri - Ameliyatlarıyla İlgili Son Gelişmeler - Teknikler Nedir?
Öncelikle çocuk kardiyologlarının bu hastalıklardaki rolünün daha genişlediğini, kalpteki bazı bozuklukların tedavisini girişimsel kardiyoloji yöntemleriyle ameliyatsız sağlayabildiklerini görüyoruz. Damarlardaki veya kapaklardaki darlıkları giderme, bazı kalp deliklerinin kapatılması gibi işlemleri ameliyatsız başarıyla gerçekleştirebiliyorlar. Çocuk kalp cerrahisinde ise mevcut ameliyat tekniklerinde mükemmelleştirmeler sağlanmakta ve buna paralel olarak elde edilen neticelerde başarı oranı yükselmektedir. Sadece son 10 yılda bu ameliyatlarda ölüm oranının en az yarıya düştüğü söylenebilir.
Çocuk Kalp Cerrahisinde Son Yıllardaki Yenilikler Nelerdir?
Yeni geliştirilen kalp kapakları sayesinde daha başarılı ve uzun vadeli sonuçlar alıyoruz. Hastanın kendi akciğer damarındaki kapağı kullanarak bozuk olan kalp kapağını değiştirebiliyoruz. Ayrıca yurtdışından getirdiğimiz insan kalp kapakları ile tedavi ettiğimiz çocuk hastalar var. Günümüzde varılan noktada daha ağır kalp anomalilerinde daha iyi sonuçların elde edilmesi mümkün hale gelmiştir. Bundan 15 yıl önce yüzde 50 ölüm oranı ile yapılan bazı ameliyatlarda başarı oranı şimdi yüzde 90'ların üzerine çıkmış durumda. Ancak genel anlamda bebek kalp ameliyatlarının erişkinlere göre daha riskli olduğunu söyleyebiliriz. Şimdi girişimsel kardiyolojik yöntemlerle, önceden ameliyat gerektiren kalpteki bazı deliklerin kapatılması, darlık gösteren kapakların veya damarların açılması gibi işlemler artık ameliyatsız gerçekleştirilebiliyor. Önceden göğüs kemiğini baştan sona açarak yapılan bazı kalp ameliyatları şimdi 5-7 cm uzunlukta bir kesi aracılığıyla tatbik edilebiliyor.
Buradasınız: ANASAYFA ÇOCUK KARDİYOLOJİSİ Sıkça Sorulan Sorular (SSS)