Uluslararası Politika Akademisi – (UPA) – KIBRIS’TA MÜZAKERELERİN VE ÇÖZÜMÜN YOL HARİTASI
upa-admin 02 Aralık 2016 916 Okunma 0
Kıbrıs adasında yarım asrı aşkın süredir devam eden Kıbrıslı Türk-Kıbrıslı Rum, Müslüman-Hıristiyan, ve hatta Türkiye-Yunanistan çatışmasına son verebilmek için, bir kez daha Akdeniz’in barış adası olması yönünde ciddi bir süreç devam ediyor. Bu uğurda birçok Kıbrıslı lideri eskiten, birçok BM Genel Sekreteri’ne mezar olan Kıbrıs Sorunu’nda, ibre, 2004 Annan Planı sürecinin sonrasında yeniden çözüm yönüne döndü.
İsviçre’nin Mont Pelerin köyünde varılan tüm uzlaşılara karşın, neredeyse son aşamada Kasım ayında kopma noktasına gelen müzakerelerde yeniden bir ışık yandı. Bu yarım asırlık sorun, New York, Beyrut, Londra, Zürih gibi şehirlerden sonra kendisine bu kez Cenevre’de çözüm arıyor. Kıbrıs Sorunu, Kıbrıslı Türkler ve Kıbrıslı Rumlar tarafından farklı hassasiyetler, endişeler ve korkuları içinde barındırıyor. Şimdi ise, Mont Pelerin köyünden sonra, tansiyonun daha da yükseleceği, ancak neredeyse tüm aktörlerin müdahil olacağı bir zirve yolunda ilerleme var.
“Bu güne kadar ne oldu?” sorusu, toprak, mülkiyet, harita, güvenlik ve garantiler ekseninde içinde birçok belirsizliği barındırdı ve barındırmaya devam ediyor. Kuşkusuz, bu sürece gelinmesindeki en önemli resmi uzlaşı belgesi, 2014 yılında Kıbrıs Türk ve Rum toplumlarının liderlerinin “11 Şubat Deklarasyonu”na attıkları imzalar büyük katkı koydu.
11 Şubat belgesinde, liderler, yapılandırılmış müzakereleri sonuç odaklı biçimde yeniden başlatmak hususundaki kararlılıklarını ifade ederken, çözüme bağlanmamış tüm ana konular masada olacak ve birbirleriyle bağlantılı olarak görüşülecek ilkesine zaman zaman krizlerin gölgesinde sahip çıktı. Yine bu uzlaşı metni ekseninde, liderler, mümkün olan en kısa zamanda bir çözüme ulaşmayı ve bunu müteakip ayrı ancak eşzamanlı referandumlar düzenlemeyi hedeflemeyi de taahhüt etti. 11 Şubat mutabakatı, Kıbrıs’ta çözümün ana parametrelerini, BM nezdinde varılan mutabakat ile net şekilde ortaya koydu. Mutabakat belgesi şu hususlara vurgu yaptı;
Federal Hükümetin yetkileri ve belirlenmiş yetkileriyle açıkça doğrudan doğruya ilgili olan benzeri hususlar Anayasa tarafından tayin edilecektir.
Federal Anayasa aynı zamanda kurucu devletler tarafından icra edilecek artık yetkileri öngörecektir.
Kurucu devletler tüm yetkilerini tam ve geri döndürülemez bir biçimde federal hükümetin tecavüzüne maruz kalmadan kullanacaktır.
Federal yasalar kurucu devletlerin yetki alanındaki konularda kurucu devlet yasalarına tecavüz etmeyecek ve kurucu devlet yasaları da federal hükümetin yetki alanındaki konularda federal yasalara tecavüz etmeyecektir.
Bu bağlamda her türlü ihtilaf nihai olarak Federal Anayasa Mahkemesi tarafından karara bağlanacaktır. Hiçbir taraf diğeri üzerinde otorite ve hukuki selahiyet iddiasında bulunamaz.
Ortaya çıkan mutabakat, Birleşik Federal Kıbrıs’ın iki toplum lideri tarafından uzlaşılan konu başlıkları sonrasında ortaya koyacağı anlaşma metninin eşzamanlı iki toplumun da referandumlar ile onayına sunulmasını sağlarken, Federal Anayasa’nın birleşik Kıbrıs federasyonunun eşit statüde iki kurucu devletten oluşacağına da dikkat çekiyor. Öte yandan, federasyonun iki kesimli ve iki toplumlu niteliği ve Avrupa Birliği’nin üzerinde kurulduğu ilkeler, Ada’nın genelinde muhafaza altına alınırken, bunlara saygı gösterilmesini, Federal Anayasa’nın ülkenin en üst yasası olmasını, federasyonun tüm kurumları ve kurucu devletler üzerinde bağlayıcı olmasını da yine BM nezdinde ortaya koymuş durumdadır. 2014 yılında Kıbrıs’ta toplumların çok fazla umursamadığı, ancak bugünkü çözüm müzakerelerinin ana parametrelerini oluşturan “11 Şubat Deklarasyonu”, bir bütün olarak ya da kısmen bir başka ülkeyle birleşme veya her türlü taksim ve ayrılma veya düzende herhangi başka tek yanlı değişiklik yapılmasını da yasaklar konumdadır.
Dikkati çeken bir diğer uzlaşı noktası ise, “Müzakereler her şey üzerinde anlaşılmadan hiçbir şey üzerinde anlaşılmamış olacağı ilkesine dayalıdır” başlığı şeklindedir. Şimdi 11 Şubat 2014 mutabakatının üzerinden tam 3 yıl geçti. Bu sürede Kıbrıs’ın kuzeyinde toplum lideri değişti. Yüzlerce müzakere toplantısı, binlerce saatlik mesainin ardından liderler yeniden adanın birleşmesini sağlayacak, Kıbrıs Türkleri ile Kıbrıs Rumları arasında yeniden güven tesis edecek bir anlaşmanın peşinde.
Kum saati işliyor, İsviçre’nin Mont Pelerin köyünde yaşanan kilitlenme sonrasında şimdi Kıbrıs’taki halklarla birlikte tüm dünya yeni gelişmelerin nereye varacağını merak ediyor.
TAGS » 11 Şubat Deklarasyonu, annan planı, güney kıbrıs rum kesimi, güney kıbrıs rum yönetimi, kıbrıs, kıbrıs cumhuriyeti, kıbrıs müzakereleri, kıbrıs sorunu, kıbrıslı rumlar, kıbrıslı türkler, kktc, kuzey kıbrıs türk cumhuriyeti, manset, mont pelerin, mont pelerin zirvesi, mustafa akıncı, nikos anastasiades, Nikos Anastasiadis, oshan sabırlı