Küçük Bir Teleskopla Üç Gezegen Görüntülendi
exoplanetgezegen diskigezegen fotoğrafıötegezegenötegezegen görüntüsüteleskop
120 ışık yılı uzaklıkta bir yıldızın çevresinde dolanan üç gezegenin kızılötesiyle alınmış görüntüleri. (NASA/JPL-Caltech/Palomar Observatory)
Gökbilimciler, 1.5 metrelik Hale adlı bir teleskoba takılan kızılötesi filtresiyle bir yıldızın çevresinde dolanan üç gezegeni görüntülediler. İki ayrı teknikle yıldızın parlak ışığını azaltmayı başaran NASA’nın Jet İtici Güç Laboratuvarı’ndan (JPL) bir ekip, böylece gezegenlerin görünmesini sağladı.
Gezegenler daha önce dünyadaki büyük teleskoplardan, 8 metrelik Keck ve 10 metrelik Gemini Teleskoplarıyla Kasım 2008’de keşfedilmişti. Gezegenler, HR 8799 adlı bir yıldızın çevresinde dolanırken teleskoplara yakalanmışlardı.
JPL’den Astrofizikçi Gene Serabyn: “Bizim tekniğimiz, parlak bir yıldızın çevresinde dolanan dünya benzeri gezegenlerin aranması için kullanılabilecek bir tekniktir” diyor.
HR 8799’un b,c ve d olarak kodlanan üç gezegeni de Jüpiter’den daha büyük kütleli gezegenlerdir. Gezegenler yıldızlarının çevresinde yaklaşık 24, 38 ve 68 Dünya-Güneş uzaklığı kadarlık bir yörüngede dolanırlar (Jüpiter Güneş’ten, 5 Dünya-Güneş uzaklığında bulunur. Böylesi bir yıldıza daha yakın dolanan dünya gibi karasal gezegenlerin bulunması ise yıldızın gezegenlere göre çok parlak olması ve elimizdeki teknolojiyle bunu çözmemizin çok zor olması nedeniyle olanaksızdır.
Keşfin gerçekleşmesini sağlayan 1.5 metrelik Hale Teleskopu.
Henüz 60 milyon yaşında olan HR 8799 yıldızı Güneş’e göre çok genç (Güneş 4.6 milyar yıl yaşındadır). Yıldız bizden 120 ışık yılı uzaklıktaki Kanatlıat (Pegasus) takımyıldızında bulunuyor. Sistemle ilgili en son Spitzer Teleskopu ile bir görüntü elde edilmişti. (İlgili haber eski olduğundan çevirisini Astronomi Diyarı’na ekledim. İlgili habere buradan ulaşabilirsiniz.) Yeni fırından çıkmış taze ve sıcak bir ekmek gibi bu gezegenlerde oldukça sıcak olduklarından kızılötesi görüntüde parlamaktadır.
Serabyn ve ekibi HR 8799 sistemindeki gezegenlerin görüntülerini elde etmek için atmosferin bulanıklaştıran etkisinden kurtulmak ve yıldızın parlaklığını gidermek için iki ayrı yöntem denediler. Teknikle yıldızın koronasından gelen ışınım engellendi. Sonuçta yıldızın ışığı kapatılarak çevresinde dolanan üç gezegen ortaya çıkarıldı. Üstelik Keck ve Gemini ile elde edilen görüntüden 5 ile 7 kez daha büyük bir görüntü elde edilerek.
Gökbilimcilerin bundan sonraki hedefi, yeni bir “soluk mavi nokta”nın görüntüsünü almak olacak.