Fasulye Yetiştiriciliği ve Üretimi - Yetiştirici Rehberi
Fasulye, ülkemizde üretimi en fazla yapılan sebzelerden biridir. Hem kıyı bölgelerimizde hem de iç bölgelerimizde üretimi yapılmaktadır. Açık alanda üretimi yapılan fasulyenin sırık ve bodur çeşitleri mevcuttur. İçeriğinde bolca protein bulunan fasulye, ülkemizde yoğun olarak tüketilmektedir. Genellikle taze ve kurutulmuş olarak tüketilen sebze, konserve olarak da değerlendirilmektedir.
Toprak isteği bakımından kaprisli bir bitki değildir. Fakat organik maddece zengin, hafif bünyeli ve su tutma kapasitesi yüksek topraklarda en iyi sonuç alınmaktadır. Fasulye bitkisi asidik karakterli toprakları sevmez. Toprak ph değeri 5,5-6,7 olan topraklarda iyi verim alınır. Ilık iklim sebzesi olan fasulye, sıcaklık 2-3°C’nin altına düştüğünde ciddi zarar görür. Bitkiden iyi verim alınabilmesi için optimum sıcaklık 15-21 °C’dir. Bitki çiçeklenme devresine geldiğinde ise 18-20 °C sıcaklık ister. Çiçeklenme için serin hava uygun değildir. Meyve tutum döneminde ise sıcaklığın 18-25 °C olması iyi meyve tutumunun olmasını sağlar. Çiçeklenme ve meyve tutum dönemlerinde oluşan yüksek sıcaklıklar önemli ölçüde ürün kaybına neden olmaktadır.
Sıra usulü veya ocak usulü ekilebilir. Sıra usulünde toprak genellikle dikdörtgen şeklinde bölümlere ayrılır. Bu bölümlerin üzerine belli aralıklar ile sıra ve çizgiler oluşturulur. Oluşturulan bu sıraların üzerine ekim yapılır. Bodur çeşitlerde sıra arası mesafe 40-50 cm, sıra üzeri mesafe ise 15-20 cm’dir. Sırık çeşitlerde ise sıra arası 50-60 cm olup sıra üzeri mesafe 20-30 cm olarak ayarlanmalıdır.
Tarlada yapılan yetiştiricilikte, ekime Mart sonu ve Nisan aylarında başlanır. Ekim zamanı belirlenirken bölgenin ekolojik şartları dikkate alınmalıdır. Örtü altı yetiştiriciliğinde ise ekim, ilkbaharda 1 Mart, sonbaharda 15 Temmuz-1 Ağustos tarihlerinde yapılır. Bodur çeşitlerin yetiştiriciliğinde mibzerle sıra usulü ekim yapılır. Ekim yapılırken sıra arası mesafe 50-65 cm, sıra üzeri mesafe ise 10-25 cm bırakılmalıdır. Tohum ekimi 2-3 cm derinliğe yapılmalıdır. Dönüm başına ortalama 5-7 kg tohum ekimi yapılmaktadır. Sırık fasulye üreticiliğinde mısır ile karışık ekim yapılabilir. Bu çeşidin yetiştiriciliğinde sırıkla destekleme sağlanır. Ocak ekiminde ocak başı 5-7 adet tohum ekimi yapılır. Ocaklar arası mesafe 1 m olmalıdır.
Sırık fasulye çeşidi bodur fasulyeye nazaran topraktan daha fazla bitki besin elementi tüketmektedir. Ekim yapılacak olan toprak analize tabi tutulmalı ve analiz sonucuna göre bir gübreleme programı hazırlanmalıdır. Yetiştiriciliği yapılacak olan tarlanın toprak yapısının kumlu-tınlı olması en yüksek verimin alınabilmesine olanak sağlar. Birkaç senede bir toprağın 3-5 ton yanmış ahır gübresi ile gübrelenmesi gerekmektedir. Dönüm başına 2-5 kg saf azot (N), 4-6 kg fosfor (P2O5) ve 3-5 kg potasyum (K2O) gübresi atılmalıdır. Atılan gübrenin ekimi yapılan tohumlara zarar vermemesi için gübre tohumların ekildiği alandan ortalama 5 cm kadar uzağa ve 5-7 cm derinliğe atılmalıdır. Aksi taktirde zarar gören tohumlar çimlenmeyebilir.
Ekimi yapılan bitki, 4-5 çift yapraklı döneme geldiğinde ilk çapalama yapılır. Daha sonra bitkinin dallanma döneminde ve birinci çapadan 2-3 hafta sonra çiçek açmadan önce ikinci çapalama yapılır. Çiçeklenme döneminde çapalama yapılmamalıdır.
Vegetasyon döneminde bitkinin su ihtiyacı 300-450 mm’dir. Bitkiye tam çiçeklenme döneminde su verilmemelidir. Bitki üç yapraklı döneminde, çiçeklenme öncesinde, meyve tutumundan 10 gün sonra ve hasattan 1 ay önceki dönemlerde sulanmalıdır. Damla sulama sistemi ile sulama yapmak en uygunudur. Çünkü fasulye bitkisi sık aralıklarla yapılan hafif sulamaları sever. Gereğinden fazla yapılan sulama bitkinin kökünün çürümesine ve bitkinin hastalanmasına neden olur.
Bitki, hastalık ve zararlılara karşı çok hassastır. Özellikle tohum çıkışından sonra danaburnu zararlısına karşı ilaçlı kepek atılmalıdır.
Fasulyede Sık Görülen Hastalıklar
Fasulye mozaik virüsü
Yukarıdaki hastalıklardan zarar görmemek için ilaçlı tohum kullanmak gerekmektedir. Gerekli ilaçlamalar ve bakımlar yapılmalıdır.
Bitkisinde Görülen Zararlılar
Baklalar çeşit özelliğini gösterdiği büyüklüğün 1/3’ü kadar geliştiğinde hasat yapılmalıdır. Hasat geciktirilirse bakla pazar kalitesi düşer, fasulyede kılçıklanma artar.
çalı fasulye fasulye fasulye yetiştiriciliği oturak fasulye sebzecilik sırık fasulye tarım
Fasulye Sarı Mozaik Virüsü - Yetiştirici Rehberi dedi ki:
[…] husus çeşit seçimidir. Virüse karşı dayanıklı olmayan sarılıcı ya da yarı sarılıcı fasulye çeşitleri yerine virüsün zarar yaptığı arazilerde çalı formunda olan fasulye çeşitleri […]
Fasulye Pası - Yetiştirici Rehberi dedi ki:
[…] Fasulye, börülce, ve diğer bazı phaseolus spp.’de zarar yapmaktadır. […]
Fasulye Kök Çürüklüğü - Yetiştirici Rehberi dedi ki:
[…] olduğu alanlarda hastalığın epidemi yapması kaçınılmazdır. Uygun koşullar oluştuğunda fasulye yetiştirilen tüm arazilerde görülebilmekte ve önemli ekonomik kayıplara sebep […]
Fasulye Hale Yanıklığı - Yetiştirici Rehberi dedi ki:
[…] konukçusu fasulyedir. Yemlik olarak kullanılan bazı baklagiller de konukçuları […]
Fasulye Antraknozu - Yetiştirici Rehberi dedi ki:
[…] etmeni sadece fasulyede hastalık […]
Fasulye Adi Yaprak Yanıklığı - Yetiştirici Rehberi dedi ki:
[…] bulunan bitki artıklarından yağmur, sulama ve rüzgar yoluyla yayılış göstermektedir. Fasulyede ve bazı yabancı otlarda epifitik (sadece konukçu olarak kullanma durumu) olarak da yaşamını […]
Fasulye Adi Mozaik Virüsü - Yetiştirici Rehberi dedi ki:
[…] Fasulye, acı bakla ve yabani fasulye konukçularıdır. […]