Plak ses kalitesi CD’den daha mı iyi? | Bir Baba Indie | Kendi Halinde Bir Müzik Oluşumu
by Orçun Ayata • 24 Ağustos 2017 • Gönül İşi • Comments (3) • 1691
Malumunuz son zamanlarda plak satışları hiç olmadığı kadar arttı ve artmaya da devam ediyor. Birçok kişi bunun sebebini tam olarak bilemese de sebeplerinin duygusal olduğu, temas etmenin güzelliğiyle alakalı olduğu düşünülüyor. Sanırım ben de “dokunma” taraftarı olan bir insanım. O şey artık ne ise, birebir temas kurmak sanırım ayrı bir bağ oluşturuyor.
– Bir LP’nin dinamik alanı, yani çalabildiği en düşük sesle en yüksek ses arası ortalama 70 decibel (dB)’dir. Bir CD’nin ise teorik olarak dinamik alanı 96 dB’dir. Bu da pratik anlamda CD’lerin plaklardan en az 10 kat daha fazla dinamik alana sahip olduğunu gösterir.
– Plaklarda yüzeyden kaynaklı kronik bir gürültü oluşur ki bir çok insanın en çok hoşuna giden şey de bu ‘sıcaklık’tır. Doğal olarak oluşan pıtırtılar, çatlaklar ve sürekli dip gürültüsü vardır. Fakat CD hiçbir gürültü üretmeden çalışır. Bu aslında kötü bir etki olmasına rağmen plak dinleyen insanların tamamına samimi geldiği için bir eksi olarak yazmıyorum.
– Plak bas frekansları sadece belirli miktarlarda üretebildiğinden dolayı (Fazla bas frekans yüklendiğinde plakta atlamalara sebep oluyor) plak için basılacak albümün mastering’i ile (Kısaca, şarkının genel ses seviyesinin ve tonlarının belirlendiği en son aşama) CD için yapılan mastering’ten tamamen farklıdır. Özellikle son dönemde popülerleşen Techno, House gibi bol bas frekansa sahip olması gereken şarkıların plaktan dinlenmesi, çalınması bu durumda çok mantıksız gözüküyor. Tabii ki bu da tamamen tercih ve zevk meselesi.
– Bir CD’de sağ ve sol kanal arasındaki ses seviyesi arasında 90 dB’lik bir fark olabilir fakat LP’de bu 30 dB ile kısıtlıdır. Dolayısıyla mühendisler çok daha kısıtlı bir alanda stereo imajı yaratmaya çalışırlar. Buna bağlı olarak fazla radikal hareketlerden kaçınmanız gerekir.
– İşin bir de fiziksel boyutu var. Sürtünme, plastiğin deforme olmasını kolaylaştıran ısınmaya neden olur. Bu da şu demek; plaktan her müzik dinlediğinizde üst frekanslardan sürekli bir kayıp yaşarsınız. Ayrıca iğnenin oluşturduğu ufak delikler ve çizikler de çıtırtı, patırtıların çoğalmasına sebebiyet verir. Fakat CD, güneşin altında saatlerce bırakmadığınız sürece yıllarca hiçbir aşınmaya uğramaz. Eğer fiziksel bir hasar görürse de tamamen bozulur zaten.
– Sebebini söyleyip olayı iyice teknikleştirmek istemiyorum ancak, şöyle bir özet geçecek olursam CD’lerde şarkıların daha gür duyulabilmesi için kullanılan yöntemler yüzünden şarkıların dinamikliği öldürülmektedir. Yani şarkının en düşük ses seviyesi ile en yüksek ses seviyesi arasında neredeyse fark kalmamaktadır. Şu görsel ile bu durumun zaman içerisindeki değişimini umarım herkes anlayacaktır.
Bir Baba Indie #30 – “Mind Shifter” @ Radyo Kanyon Next Post:
Palmiyeler Çeşme Edit Yıldızburnu Konseri: “Çeşme Palmiyeler’le daha da güzel”
yazar hakkında: Orçun Ayata
ses mühendisi, elektronik müzik prodüktörü, müzik bloggerı ve radyo programcısı.
Bir Baba Indie #1 – ”Can Kazaz” @ Radyo Kanyon
BBI YERLİ #31 | “Ciermento Ferforte”
ALBÜM | Suede – “Night Thoughts”
3 Responses to Plak ses kalitesi CD’den daha mı iyi?
24 Ağustos 2017, 16:17
Bilimsel olarak değerli veriler sunulmuş. Bu makale sonrasında plak ve cd kavramlarına yönelik ufkumun açıldığını söyleyebilirim. Öncelikle değerli içerik yazarına ve düzenlemeye yardımcı olan Ufuk Önen beyefendiye teşekkür ederim.
Tek bir kişiden bile böyle güzel bir yorum almak insanın hevesini iki kat arttırıyor. Değerli zamanınızı ayırdığınız için biz teşekkür ederiz.
Ahmet Hamdi Özkaya dedi ki:
2 Eylül 2017, 17:18
Sesi asıl açıklayan desibel değil frekansdır, ses kalitesini belirleyen frekans bilgisidir. Ne kadar çok frekans bilgisi taşıma ve doğru iletimi, o kadar kaliteli ses. Doğrudur plağın bas(alt) frekanslarda sıkıntısı vardır ama kulağın duyabildiği alt frekansları rahatça taşıyıp üretebilmektedir plak. Fakat Digitalde, veri depolama sırasında Medyadaki(CD) yer sıkıntısı yüzünden en çok kırpılan aslında kayıt ortamında büyük yer işgal eden bu alt frekanslardır. Hepsinden önemlisi seste asıl kaliteyi belirleyen her türlü ortam ve bileşende üretilmesi ve iletilmesi zor olan orta frekans aralığındaki seslerdir. Digitalde, örnekleme (bit), analog to digital (ADC)- Digital to Analog(DAC) döngüsü sırasında işte asıl bozulma ve kayıp bu frekans aralığında olur. Zaten sonunda, netten stremaing önermiş kayıpsızlık için. Neden çünkü bir albüm 700 MB ile sınırlanmak zorundadır bir CD’de. Oysa bu netteki streaming kayıtlara bakınca bazen tek bir parça 250-300 MB olmaktadır. Ki bu hali bile örnekleme ve döngünün sorunları yüzünden plağa yaklaşamamaktadır bile Bir LP’deki analog ses bilgisinin kayıpsız karşılığı yaklaşık 9 Gb civarındadır