Trafik, Karayolu ve Araçlarla ilgili Tanımlar | Makine Eğitimi
Anasayfa » Motorlu Taşıtlar » Güvenli Sürüş Eğitimi » Trafik, Karayolu ve Araçlarla ilgili Tanımlar
Güvenli sürüş eğitimi bölümündeki bu yazıda Ehliyet sınavında çıkacak olan soruların konu içeriklerinden olan trafik karayolu ve araçlarla ilgili tanımları göreceğiz. Sürücü kursu ders notları arayan sürücü adayları için özel olarak hazırlanmıştır.
KARAYOLU (YOL): Trafik için kamu­ nun yararlanmasına açık olan arazi şe­ ridi, köprüler ve alanlardır.
ARAÇ: Karayollarında kullanılabilen motorlu, motorsuz ve özel amaçlı taşıtlar ile iş makinaları ve lastik tekerlekli traktörlerin genel adı­dır.
TAŞIT: Karayolunda insan, hayvan ve yük taşımaya yarayan araçlar­dır. Bunlardan makina gücü ile yürütülenlere “motorlu taşıt”, insan ve hayvan gücü ile yürütülenlere de “motorsuz taşıt” denir.
Ayrıca, bir kazanç amacı ol­maksızın kullanılanlara “husu­si taşıt”, çeşitli şekillerde ka­zanç sağlamak amacıyla kul­lanılanlara “ticari taşıt”, TaşıtKanunu kapsamına girenlere”resmi taşıt”, resmi olmakla birlikte ticarilik niteliği taşıyan­lara da “resmi ticari taşıt” de­nir.
İŞLETEN: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracı uzun süreli kiralayan ve­ya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından, başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere, işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayı­lır.
TRAFİK İŞARETLERİ: Trafiği düzen­leme amacı ile kullanılan işaret lev­haları; ışıklı ve sesli işaretler, yer işaretlemeleri ile trafik zabıtası veya diğer yetkililerin trafiği yönetmek için yaptıkları hareketlerdir
GEÇİŞ ÜSTÜNLÜĞÜ: Görev sıra­sında, belirli araç sürücülerinin can ve mal güvenliğini tehlikeye sokma­mak şartıyla trafik kısıtlama veya yasaklarına bağlı olmamalarıdır.
DURMA: Kırmızı ışık, yetkililerin dur işareti, yol kapanması gibi, her türlü trafik zorunlulukları nedeni ile aracın durdurulmasıdır.
DURAKLAMA: Trafik zorunlulukları dışında araçların, insan indirmek ve bindirmek, eşya yüklemek, boşaltmak veya beklemek amacı ile kısa bir süre için durdurulmasıdır. Bu süre en fazla 5 dakikadır.
PARKETME: Araçların durma ve duraklaması gereken haller dışında bırakılmasıdır.
TRAFİK KAZASI: Karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma ve/veya zararla sonuç­lanmış olan olaydır.
YERLEŞİM YERİ (BİRİMİ):Kendisine ulaşan karayolları üzerinde sınırının, başlangıcı ve bitimi bir işaret levhası ile belirlenmiş olan yerleşme, çalışma ve barınma amacı ile insanların yararlandıkları yapı ve tesislerin bir arada bulun­duğu ve karayolu trafiğine etkileri tespit edilmiş ve idari taksimatla be­lirlenmiş olan, il, ilçe, köy veya mezra gibi yerlerdir.
YAYA: Araçlarda bulunmayan, karayolunda hareketsiz veya harekethalinde bulunan insandır.
TRAFİKTEN MEN: Trafik zabıtası veya yetkililerce kanunda belirtilen hallerde araçla ilgili belgelerin alınması ve aracın belirli bir yere çeki­lerek trafikten alıkonulmasıdır.
Yollarla İlgili Tanımlar
KARAYOLU SINIR ÇİZGİSİ: Kamulaştırma yoluyla veya kanunlarla, kamuya terk veya tahsis edilmiş karayolunda; mülkle olan sınır çizgisi, diğer karayollarında yarmada, şevden sonra hendek varsa hendek dış kenarı, hendek yoksa şev üstü kenarı, dolguda şev etek çizgisi, yaya yolu ayrılmış karayolunda ise, yaya yolunun mülkle birleştiği çizgidir.
Tek Yönlü KARAYOLU: Taşıt yolu­nun yalnız bir yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.
İKİ YÖNLÜ KARAYOLU: Taşıt yolunun her iki yöndeki taşıt trafiği için kullanıl­ dığı karayoludur.
BÖLÜNMÜŞ KARAYOLU: Bir yöndeki trafiğe ait, taşıt yolunun bir ayırıcı ile belirli şekilde diğer taşıt yolundan ayrıl­ması ile meydana gelen karayoludur.
BAĞLANTI YOLU: Bir kavşak yakının­da, karayolu taşıt yollarının birbirine bağlanmasını sağlayan, kavşak alanı dışında kalan ve bir yönlü trafiğe ayrıl­mış olan karayolu kısmıdır.
Otoyol: Özellikle transit trafiğe tahsis edilen, belirli yerler ve şartlar dışında giriş ve çıkışın yasaklandığı, yaya, hayvan ve motorsuz araçların giremediği, ancak izin verilen mo­torlu araçların yararlandığı ve trafi­ğin özel kontrole tabi tutulduğu karayoludur.
EKSPRES YOL : Sınırlı erişme kontrollü ve önemli kesişme noktaları­ nın köprülü kavşak olarak teşkil edildiği bölünmüş bir ana karayolu­ dur.
GEÇİŞ YOLU: Araçların bir mülke gi­rip çıkması için yapılmış olan yolun, karayoluna bağlanan ve karayolu sınır çizgisi içinde kalan kısımdır.
YAYA YOLU (Yaya Kaldırımı): Kara­yolunun, taşıt yolu kenarı ile gerçek ve­ya tüzel kişilere ait mülkler arasında kalan ve yalnız yayaların kullanımına ayrılmış olan kısmıdır
BANKET: Yaya yolu ayrılmamış kara­yolunda, taşıt yolu kenarı ile şev başı veya hendek iç üst kenarı arasında ka­lan ve olağan olarak yayaların ve hay­vanların kullanacağı, zorunlu hallerdede araçların faydalanabileceği kısımdır.
ANAYOL: Ana trafiğe açık olan ve bunu kesen karayolundaki trafiğin bu yolu geçer­ken veya bu yola girerken, ilk geçiş hakkını vermesi gerektiği işaretlerle belirlenmiş ka­rayoludur.
TALİ YOL: Genel olarak üzerinde trafik yoğunluğu bakımından bağlandığı yoldan daha az önemde olan yoldur. Yandaki şekilde 1 ve 2 no’lu yollar tali yoldur.
TEHLİKELİ EĞİM: Araçların emniyetle seyrine devam için, vites küçült­ meyi gerektiren uzunluk veya açıdaki yol eğimidir.
KAVŞAK: İki veya daha fazla kara-yolunun, kesişmesi veya birleşmesi ile oluşan ortak alandır.
YAYA GEÇİDİ: Taşıt yolunda, ya­yaların güvenli geçebilmelerini sağlamak üzere, trafik işaretleri ile belirlenmiş alanlardır.
DEMİRYOLU GEÇİDİ (HemzeminGeçit): Karayolu ile demiryolunun aynı seviyede kesiştiği bariyerli veya bariyersiz geçitlerdir.
ADA: Yayaların geçme ve durmalarına, taşıtlardan inip binmelerine yarayan, trafik akımını düzenleme ve trafik güvenliğini sağlama ama­cı ile yapılmış olan, araçların bulunamayacağı, koruyucu tertibatla be­lirlenmiş bölüm ve alandır.
AYIRICI: Taşıt yollarını veya yol bö­ lümlerini birbirinden ayıran, bir ta­ raftaki taşıtların diğer tarafa geçme­ sini engelleyen veya zorlaştıran ka­ rayolu yapısı, trafik tertibatı veya ge­ reçtir.
ŞERİT: Taşıtların bir dizi halinde gü­venle seyredebilmeleri için taşıt yolu­nun çizgilerle ayrılmış bölümüdür.
Araçlarla ilgili Tanımlar
MİNİBÜS: Yapısı itibariyle, sürücüsünden başka 8 ile 14 oturma yeri olan ve insan taşı­mak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.
OTOBÜS: Yapısı itibariyle sürücüsünden başka en az 15 oturma ye­ri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttO
ARAZİ TAŞITI: Karayollarında yolcu veya yük taşıyabilecek şekilde imal edilmiş olmakla be­raber bütün tekerlekleri motordan güç alan ve­ya alabilen motorlu taşıtlardır.
MOTOSİKLET: 2 veya 3 tekerlekli sepetli veya sepetsiz motorlu araç­lardır. Bunlardan karoseri yük taşıyabilecek şekilde sandıklı veya özel biçimde yapılmış olan ve yolcu taşımalarında kullanılamayan 3 teker­lekli motosikletlere yük motosikleti (triportör) denir.
MOTORLU BİSİKLET: Silindir hacmi 50 santi­metre küpü geçmeyen, içten patlamalı motorla donatılmış ve imal hızı saatte 50 km’den az olan bisiklettir.
ROMORK: Motorlu araçla çekilen insan veya yük taşımak için imal edilmiş motorsuz taşıttır.
YARI RÖMORK: Bir kısmı motorlu taşıt veya araç üzerine oturan, taşıdığı yükün ve kendi ağırlığının bir kısmı motorlu araç tarafından ta­şınan römorktur.
HAFİF RÖMORK: Azami yüklü ağırlığı 750 kg’ı geçmeyen römork veya yarı römorktur.
TAŞIT KATARI: Karayolunda,bir birim olarak seyretmek üze­re birbirine bağlanmış en çok 2 römorktan oluşan taşıttır.
GABARİ: Araçların, yüklü veya yüksüz ola­rak karayolunda güvenli seyirlerini temin amacı ile uzunluk, genişlik ve yüksekliklerini belirleyen ölçülerdir.
ÖZEL AMAÇLI TAŞIT: Özel amaçla insan veya eşya taşımak için imal edilmiş olan ve itfaiye, cankurtaran, cenaze, naklen yayın ve kayıt(radyo, sinema, televizyon), kütüphane, araştırma araçları ile’bozuk veya hasara uğramış taşıt ve araçları çekmek, taşımak veya kaldırmak gibi özel işlerde kullanılan motorlu araçtır.
PERSONEL SERVİS ARACI: Herhangi bir kamu kurum ve kuruluşu ve­ya özel veya tüzel kişilerin personelini bir akit karşılığı taşıyan şahıs veya şirketlere ait minibüs ve otobüs türündeki ticari araçlardır. Kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişilere ait araçların kendi perso­nelini veya yolcusunu taşıma işi bu tanımın kapsamına girmez.
YÜKSÜZ AĞIRLIK: Üzerinde insan veya eşya (yük) bulunmayan ve akaryakıt deposu dolu olan bir aracın taşınması zorunlu alet, edevat ve donatımı ile birlikte toplam ağırlığıdır.
YÜKLÜ AĞIRLIK: Bir taşıtın yüksüz ağırlığı ile taşımakta olduğu sürü­cü, hizmetli yolcu ve eşyanın toplam ağırlığıdır.
DİNGİL AĞIRLIĞI: Araçların karayolu yapıların­dan güvenle ve yapıya zarar vermeden geçebil­meleri için saptanan dingil ağırlığıdır.