Çocuk Üzerinde Anne Baba Tutumu
Betül Boncuk betul76fatime@gmail.com
Anne baba olmak, eğitimi hiç alınmadan girilen bir sınav gibidir çoğu zaman.
Evliliğe hazırlık, evlilik aşamaları geçtikten sonra verilen önemli bir karardır; Çocuk sahibi olmak, yeni bir heyecan, yeni bir neşe, bir can, bir soluk... ama ötesinde unutulan, göz ardı edilen bir şey vardır ki, yetiştirilmesi kolay olmayan bir çocuk
Anne babanın çocuğuna gösterdiği tavır ve tutumları, çocuğuyla kurduğu iletişim şekli ve kurduğu iletişimin kalitesi, çocuğun ailedeki yeri, aile içinde birey olarak kabul görüp görmediği hem kendi aralarında hem çocuğuna sevgisini gösterme şekilleri, çocuğa istenmedik davranışları kazandırmak için kullanılan disiplin yöntemleri... çocuğun kişilik yapısının şekillenmesi, akıl ve psikolojik sağlığı üzerinde doğrudan etkilidir. Peki! Çocuklar üzerinde bu denli büyük öneme sahip anne babanın çocuğa gösterdiği tavır, davranış ve tutumları neye göre belirlenir? Anne baba tutumları nelerden etkilenir?
"Niye bazı anneler aşırı koruyucuyken bazıları vurdum duymazdır?" Bazı babalar otoriterken bazıları ilgisiz, bazıları ise sevecendir.
İşte bunun ilk cevabı; O anne babanın nasıl yetiştiğiyle kendi anne babalarının veya onları yetiştiren diğer kişilerin onlara gösterdiği tavır tutum ve davranışlarla yani kendi çocukluk yaşantılarıyla ilgilidir...
"İnsan gördüğünü götürür," değimi tamda bunun için kullanılmıştır.
1930’dan bu yana, ebeveyn doğasını tanımlama çabasıyla, araştırmacılar tarafından farklı ebeveyn özellikleri ortaya çıkarılmıştır
Darling ve Steinberg'e göre çocuğa yönetilen davranışları olan anne baba tutumları, ebeveyn çocuk etkileşiminin doğasını belirleyen ebeveyn davranışlarının, uygulamalarının ve sözsüz ifadelerin toplamıdır
Çocuk yetiştirme de karşılaşılan, ebeveyn tutumlarının birkaç örneği şu şekilde gruplandırıla bilir;
BASKICI VE OTORİTER AİLE TUTUMU
Çocuk yetiştirme konusunda dünyanın her yerinde ki güçlü inanışlardan biri de ebeveynlerin çocuk eğitmek, yönetmek ve denetlemek için otoritelerini kullanmalarının gerekli olduğudur. Çok az ebeveyn bu inanışı sorgular, Çoğu otoritelerini kullanmakta kendilerini haklı bulur ve üstelik bunun çocukların yararına olduğunu da söyler.
Çok köklenmiş bir söz olan baba en iyisini bilir inanışı da bu tutumu en iyi açıklayan sözlerden biridir. Ebeveynlerin çocuklara karşı otoritelerini kullanmaları gerekir inanışına takılıp kalmaları, yıllardır çocuk yetiştirilmede yöntemlerindeki gelişmeyi önlemiştir. Bu düşüncede ısrar edilmesinin nedeni kısmen ebeveynlerin otoritenin gerçekten ne olduğunu bilmemeleri ve çocukları nasıl etkilediğini anlamamalarıdır. Bu model ailede yetişen çocuklar genelde içe kapanık pasif ruhlu çekingen ve ürkek olurlar.
AŞIRI HOŞGÖRÜLÜ YANİ, ŞIMARTICI AİLE TUTUMU
Bu tip ailelerde çocuk tek hükmedendir. Aile tüm hayatını çocuğun istek ve arzusuna göre belirler. Çocuğa aşırı sevgi gösterir, bütün tutumları ise dengesiz ve çocuk merkezli olur.
Bu tip ailelerde yetişen çocuklar; bencil, sevgi arsızı, kural tanımayan, doyumsuz kişilik yanlarına sahip olabilmektedirler. Bu çocuklar ev hayatı ve sosyal hayatında geçimsiz, iletişim yönleri zayıf ve ben merkezci bir yapıya sahip olurlar ve bu tip ailelerin bakış açısı oldukça yanlıştır. Erkektir yapar diyen babalar, ben yaşayamadım kızım yaşasın diyen anneler profili çizerler ve maalesef bu profili çizen ailelerden genelde egosu yüksek ve bencil bireyler yetişir.
Ünlü bir psikoloğun dediği gibi. "Sen çocuğuna, Kral Kraliçe muamelesi yaparsan, o da çevresindekilere köle, hizmetçi muamelesi yapar!.."
Annenin "Evet " dediğine baba "Hayır” babanın
" Evet " dediğine ise annenin "Hayır " dediği ya da anne babanın bir dediğini bir dediği tutmadığı çocuk yetiştirme tarzıdır. Yani bir davranış anne tarafından cezalandırılırken baba tarafından onaylanması, ya da bugün için normal karşılaşılan davranışın yarın cezalandırılabilir olması bu tip çocuklarda görülen etkilerin bazıları şunlardır;
Çocuk toplum tarafından kabul edilen ve edilemeyen davranışları öğrenemediğinden dolayı sosyal yaşantısında sıkıntı yaşanabilir, güven problemi yaşayabilir kaygılı ve güvensiz olabilir, aynı tutarsızlık çocuğun karakterine işleyebilir...
Unutmayalım ki; çocukta kişiliğin en büyük mimarı anne babadır...
Yani kısacası ne ekerseniz onu biçersiniz
Geçmişe ve geleceğe sahip çıkmak istiyorsak iyi eserler bırakmalıyız.
İletişimde ''Sen'' Dili…
Yeni Nesil Ebeveynler Şaşırmış Olmalı