Halkara ahalteke atçylyk assosiasiıasynyň VII mejlisi, Halkara sergi-ıarmarkasy hem-de “Türkmen bedewi we dünıäniň seıisçilik sungaty” atly IX halkara ylmy maslahaty paıtagtymyzda dünıäniň onlarça ıurtlaryndan wekilleri ıygnady. Düın ahalteke atçylyk toplumynda Türkmen bedewleriniň halkara gözellik bäsleşiginiň jemleıji tapgyry, şeıle hem behişdi bedewleriň keşbini sungat eserlerinde beıan etmek ugrunda döredijilik işgärleriniň arasynda geçirilen bäsleşigiň ıeňijilerine sylaglary gowşurmak dabarasy boldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow 1200 metr aralyga geçirilen çapyşyga gatnaşyp, tejribeli halypa çapyksuwarlaryň bäsleşiginde ıeňiş gazanmagy bolsa, dabaranyň ıatdan çykmajak pursatyna öwrüldi.
Şu gün irden Halkara ahalteke atçylyk sport toplumynda türkmenistanlylaryň müňlerçesi we ıurdumyzyň köp sanly myhmanlary ıygnandylar. Toplum ägirt uly syn ediş meıdançasyna öwrülip, bu ıerde türkmen halkynyň milli medeniıeti, däp-dessurlary dürli öwüşgine eıe boldy.
Toplumyň çäginde guralan amaly-haşam sungatynyň, çeper senetleriň, suratlaryň we beıleki eserleriň giň gerimli sergisinde deňi-taıy bolmadyk ahalteke bedewleri onuň esasy gahrymanlary boldular. Bu ajaıyp sergide aıawly saklanıan mirasymyz hem-de häzirki döwür, halkymyzyň döredijilik dünıäsiniň baılygy öz beıanyny tapdy.
Bu ıere ıygnananlaryň arasynda Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, Mejlisiň, harby hem-de hukuk goraıjy edaralaryň, ministrlikleriň we edaralaryň, jemgyıetçilik guramalarynyň ıolbaşçylary, Ahal welaıatynyň hem-de Aşgabat şäheriniň häkimleri, ıurdumyzda işleıän diplomatik wekilhanalaryň hem-de halkara guramalarynyň ıolbaşçylary, ıaşulular, ıaşlar, şeıle hem ıurdumyzyň we daşary döwletleriň habar beriş serişdeleriniň wekilleri, atçylyk boıunça halkara forumlaryna gatnaşyjylar bar.
Hemmeler Halkara ahalteke atçylyk sport toplumyna gelen hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowy şatlyk-şowhun bilen garşylaıarlar.
Milli Liderimiz bu ıere ıygnananlar bilen salamlaşyp, ıurdumyzyň ähli welaıatlarynyň sergileri bilen tanyşdy. Her welaıat etnografiki ugry, döredijilik mekdepleriniň häsiıetli aıratynlyklary, ussatlarynyň tärleri bilen tapawutlanyp, bu ıerde olaryň işlerini synlamak mümkinçiligi hem döredildi. Golaıda bolsa döredijilik toparlary, sazandalar çykyş edıär, aıdymlar ıaňlanıar, tanslar we sahnalar ıerine ıetirilıär.
Ajaıyp halylar we ıüpek matalar, owadan keşdeler hem-de milli lybaslar, aıal-gyzlaryň kümüşden ıasalan we dürli daşlar bilen bezelen şaı-sepleri hem-de atlaryň esbaplary, keramika önümleri, durmuşda ulanylıan gadymy gap-gaçlar, saz gurallary, sowgatlyklar we beılekiler gündogar bazaryny ıadyňa salıar.
Sergini ahalteke bedewleriniň gözelligini çeper beıan etmek boıunça bäsleşigiň ıeňijileriniň işleri jemleıär. Dürli reňkli suratlarda we halylarda, heıkellerde zergärçilik işlerinde we suratlarda ajaıyp atlar dürli görnüşlerde – olar baradaky tebigy gudrat diıen düşünjeden başlap, dostlukly, içki dünıä baılygy, çeper görnüşlerde beıan edilipdir. Portretler we şekiller özünde durmuşy hem-de alamatlylygy, bedewiň gözelligini, ıyndamlygyny birleşdirıär.
Türgenler görkezme tälimleri bilen çykyş edip, Aziada—2017-niň maksatnamasyna girizilen sportuň dürli görnüşlerinde öz ussatlyklaryny görkezıärler.
Halkara atçylyk sport toplumynyň baş binasynyň öňünde döredijilik we tans toparlarynyň artistleri baıramçylyk aıdym-sazlary bilen çykyş etdiler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tomaşaçylar münberine geçıär.
Baıramçylyga bagyşlanyp, sahnalaşdyrylan edebi-syzly çykyş başlanıar, onda türkmen halkynyň şöhratly taryhy, onuň mirasy, şu güni hem-de gazanan üstünliklerimiz, bagtly geljege tarap batly gadamlar birleşdi. Asyrlaryň garaňkylygyny böwsüp geçıän günüň şöhlesi deıin çapyp barıan bedew bolsa döwürleri birleşdirıän keşbe öwürldi.
Ahalteke bedewleriniň dünıä şöhratyny artdyrmak işinde döwlet Baştutanymyzyň hyzmaty örän uludyr. Milli Liderimiziň taısyz tagallalary netijesinde, milli atçylyk pudagy täze belentliklere çykyp, ıurdumyzda onuň düzümini ösdürmek, bu ugurda halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmek, sportuň atçylyk görnüşlerini hem-de at münmegiň milli däplerini wagyz etmek boıunça uly işler geçirilıär.
Türkmenistan bu ulgamda dünıäniň iri merkezine öwrülıär, biziň bedewlerimiz we çapyksuwarlarymyz bolsa dürli ıurtlarda geçirilıän iri bäsleşikleriň, abraıly atçylyk sport ıaryşlarynyň hem-de at çapyşyklarynyň ıeňijileri bolıarlar. Olar sirk sungatynda hem öňdäki orunlary eıeleıärler, “Galkynyş” milli at üstündäki oıunlar toparynyň sirk sungatynyň dürli halkara festiwallarynda gazanıan ıeňişleri munuň aıdyň subutnamasydyr.
Milli Liderimiziň başlangyjy bilen döredilen, mähelläni dürli çykyşlary bilen haıran galdyrıan bu meşhur toparyň çykyşlary baıramçylyk dabarasyny dowam etdi. Ussat çapyksuwarlar çapyp barıan atlarynyň üstünde çylşyrymly oıunlardan ybarat bolan täze maksatnama bilen tanyşdyrdylar. Çakgan çapyksuwarlar we ussat at çapıan gyzlar bedewleriň batly hereketiniň barşynda ezberlik bilen ıerine ıetirıän çylşyrymly tälimlerden ybarat bolan täze maksatnama bilen tanyşdyrdylar.
Çapyp barıan bedew hereketdäki ganatly setirler diılip ıöne ıerden aıdylmaıar. At bilen çapyksuwary bolsa bilelikde aıdym bilen deňeşdirmek bolar. “Galkynyş” toparynyň çykyşlary hemişe şowhunly, şatlykly, joşgunly aıdymlary ıadyňa salıar.
Şunuň ıaly atçylyk sport çykyşlary tomaşaçylarda hemişe şatlyk duıgularyny döredip, olaryň kalbynda ıatdan çykmajak täsirleri galdyrıar. Ine, bu gezek hem dürli öwüşginli çykyşlar ıurdumyzyň myhmanlarynda uly täsir döretdi.
Nalyň çüıde, bedewiň nalda, çapyksuwaryň bedewde, galanyň çapyksuwarda saklanylyşy ıaly, döwlet gala daıanıar. Bu köne halk pähimi bu gün täze many-mazmunyna eıe boldy. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleışi ıaly, Türkmenistanyň okgunly ösüşi jemgyıetiň düşünjesinde milli taryhy tejribä, ata-babalarymyzyň mirasyna ıüzlenmek duıgusynyň ornaşmagy netijesinde mümkin boldy. Biz bu mirasdan pähim-paıhasy hem-de öňe tarap ynamly gadam urmak üçin güıç-kuwwaty susup alıarys.
Bu gün bedew ıurdumyzyň öz ösüşinde uly üstünlikleri gazanmaga ıardam edıän gujur-gaıratyň beıanyna öwrüldi. Milli Liderimiz halkyň bedewlere bolan söıgüsini gazanyp, ahalteke tohumyny aıawly saklamak, artdyrmak we dünıä ıaımak, atçylyk sungatynyň däplerini döwrebap tehnologiıalar bilen baılaşdyrmak baradaky aladany döwlet syıasatynyň derejesine çykardy.
... Adamlar ulag, otly we uçar oılap tapdylar, hereket ediş serişdelerini yzygiderli kämilleşdirip, olaryň oňaılylygyny ıokarlandyrıarlar, naıbaşy nusgalary döredıärler, olaryň kuwwaty bolsa at güıji bilen ölçelıär. Emma bedew münüp, seıran edilen pursatlar bilen hiç zady deňäp bolmaz we olaryň peşgeş beren azatlyk, galkynyş, şatlyk duıgularyny hiç zat bilen ölçäp bolmaz. Onuň adama wepaly gulluk edip gelıän müňıyllyklarynyň dowamynda bu zatlar üıtgemän, saklandy.
Bedew—bu ozaly bilen zähmetiň miwesi. Onuň öz gözelligi, ıyndamlygy bilen hemmeleri haıran galdyrmagy üçin ilki bilen oňa köp güıç hem-de hysyrdyly zähmetiňi, bilimiňi, zehiniňi we söıgüňi siňdirmeli. Türkmen halky bu babatda netijeli zähmetiniň miwesini görıär–ahalteke bedewleri munuň aıdyň mysaly bolup durıar. Ol öz üstünliklerini we gazananlaryny şatlykly baıram etmegi hem başarıar.
Halkynyň buısanjy bolan atyň hormatyna ıurdumyz nobatdaky gezek uly toı tutıar, at çapyşyklary bolsa, däp bolşy ıaly, onuň aırylmaz bölegidir.
...Dabarany alyp baryjy möwsümiň abraıly baıramçylyk at çapyşyklarynyň başlanandygyny mälim edıär.
Jaň kakylıar, gamyşgulak bedewler bat alyp, okgunly tizligi gazanıarlar hem-de münberlerdäki tomaşaçylaryň ünsüni özlerine çekıärler.
Elbetde, ahalteke bedewi kämil gözelligiň nusgasy bolmak bilen çäklenmän, eısem, ol uly zähmetiň miwesi bolup durıar diısek, öte geçdigimiz bolmaz. Bu onuň öz miwesi hem-de bedewi ösdürip, kemala getiren, onuň ukybyny açan adamyň miwesidir. Türkmenler atlaryna baş öwretmek bilen çäklenmän, eısem, olary çagany terbiıelän dek ösdürip ıetişdirıärler.
Tejribeli seıisleriň aıdyşy ıaly, atyň gyňyr gylygynyň, hüşgärliginiň, ganygyzgynlygynyň, baş bermezliginiň ıüze çykmagy onuň adam bilen gatnaşyklarynda ynamyň ıetmeıänligine şaıatlyk edıär. Emma bedewe dogry baş öwredilende, ol hoşgylaw hem-de wepaly dosta öwrülıär, şeıle hem adamyň kalbyny özüne baglaıar.
Biziň atşynaslarymyz halk seçgiçileriniň we seıisleriniň ahalteke bedewi ıaly ıokary sungat eserini döredip, olaryň arassa ganlylygyny saklamak bilen, behişdi bedewlerimiziň iň gowy häsiıetlerini ösdürıärler.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hünärmenleri döwrebap usullary peıdalanmak bilen tohumçylyk işiniň ylmy esaslaryny giňeltmäge, ıurdumyzda atçylyk sportunyň dürli görnüşlerini, bu ugurda halkara gatnaşyklaryny giňeltmäge gönükdirıär. İöne esasy zat atçylyk däpleriniň yzygiderliligini aıawly saklamak bolup durıar diıip, milli Liderimiz belleıär.
Bu şöhratly däpler asyrlardan-asyrlara, nesillerden-nesillere geçip gelıär hem-de bu gün tehnologiıalar we Internet eııamynda ıaşlaryň milletiň taryhy ykbalyny kesgitlän janly rowaıata bolan garaışyny ıitirmezligi möhüm bolup durıar. Bu babatda döwlet Baştutanymyzyň özi görelde bolup, agtyklarynda bedewlere bolan söıgini döredip, olara diňe at münmegi däl-de, eısem, bedewe ideg etmegi, tälim bermegi öwredıär.
2015-nji ıylda ıetginjek çapyksuwarlaryň arasynda 1200 metr aralyga geçirilen at çapyşygynda hormatly Prezidentimiziň agtygy Kerimguly Berdimuhamedow ıeňiji bolmagy başardy. Şonda ıaş çapyksuwary pellehana ilkinji bolup Dowamat atly bedew alyp geldi.
Bu gün Kerimgulynyň özi atlary seıislemek bilen meşgullanıar, boş wagtyny bu asylly işe bagyş edıär. Düın halypa çapyksuwarlaryň arasynda geçirilen at çapyşygynda milli Liderimiz Kerimgulynyň seıislän Miras atly bedewinde üstünlik gazandy.
Şu gün bolsa üçünji çapyşygyň öň ıanynda Gahryman Arkadagymyzyň agtygy öz seıislän bedewleriniň ıene-de birini — Turan atly ajaıyp aty aılawyň çapuw ıoluna çykardy. Tebigat we Pile atly bedewleriň nesli bolan täsin mele at Ahalteke atçylyk toplumynda seıislenıär.
Şu gezekki ıaryşda Turany çapyksuwar B.Babaıew çapar. Ol iki ıyl mundan öň ıaş çapyksuwarlaryň arasynda geçirilen at çapyşygynda ikinji orny eıeläp, Kerimguly Berdimuhamedowdan bary-ıogy 1 sekunt yza galypdy.
Asyrlaryň jümmüşinden gelip ıeten ata-babalarymyzyň asylly däbine görä, Turanyň boınuna alajany Kerimgulynyň atasy — hormatly Prezidentimiz daňdy.
...Türkmenistanda gadymy däplere eıe bolan at çapyşyklary bu gün milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň taısyz tagallalary netijesinde deňi-taıy bolmadyk meşhurlyga eıe bolıar. Münberi dolduran tomaşaçylaryň, ıüzlerçe tele we surat kameralaryň, şol sanda dünıäniň dürli künjeklerinden gelen daşary ıurtly habarçylaryň wideokameralarynyň nazarlan at çapyşyklary iki sagatdan gowrak dowam etdi. Ahalteke bedewleriniň bäsleşigi behişdi bedewlerimiziň ıyndamlygynyň — türkmen halkynyň şan-şöhratynyň we buısanjynyň senasyna öwrüldi.
At çapyşyklary — bu çapyksuwarlar üçin hem synag mekdebidir. Atçylyk sporty adamdan dogumlylygy, ugur tapyjylygy, tutanıerliligi we joşgunlylygy hem-de atlara bolan söıgini, olara düşünmek, duımak başarnygyny talap edıär. Munuň üçin bedew çapyksuwaryň sylagyny ıetirer.
Şu gün dürli aralyklarda at çapyşyklarynyň jemi ıedisi geçirilip, olaryň her birine bedewleriň 12-si gatnaşdy hem-de oňat sport häsiıetlerini görkezdiler.
1600 metr aralykda geçirilen birinji çapyşykda üç ıaşar atlar ıaryşyp, onda Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli bolan Melhem atly dor gysrak aralygy 1 minut 46,8 sekuntda geçmegi başardy. Onuň seıisi Türkmenistanyň at gazanan atşynasy M.Muhammedow, çapyksuwar Ç.İazdurdyıew. Bu ıaryşda maliıe-ykdysadyıet we bank toplumynyň ıeňiş ugrunda esaslandyran baıragy 20 müň dollara deň boldy.
1800 metr aralyga geçirilen ikinji çapyşykda Türkmenistanyň Baş prokuraturasyna degişli Gujurly diıen dor at bellenilen aralygy 1 minut 57,3 sekuntda geçip, pellehana birinji bolup geldi. Onuň seısi H.Babalyıew, çapyksuwary B.Babalyıew. Bu çapyşykda möçberi 20 müň dollara deň bolan baırak nebitgaz toplumy tarapyndan esaslandyryldy.
Dört we uly ıaşar atlaryň gatnaşmagynda 2000 metr aralyga geçirilen üçünji çapyşykda Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli Turan atly akıal mele at ıeňiji boldy. Ol degişli aralygy 2 minut 20,9 sekuntda geçmegi başardy. Onuň seısi Kerimguly Berdimuhamedow, çapyksuwary B.Babaıew. 20 müň dollar möçberindäki baırak Söwda toplumy tarapyndan esaslandyryldy.
2200 metr aralyga geçirilen dördünji çapyşykda bolsa, Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligine degişli Goňurbaş atly gara dor at bellenilen aralygy 2 minut 28,3 sekuntda geçmegi başardy. Onuň seısi ussat seıis A.Meredalyıew, çapyksuwary I.Durdyıew. Bu ıaryşda hem 20 müň dollar möçberindäki baırak ulag we aragatnaşyk toplumy tarapyndan esaslandyryldy.
2200 metr aralyga geçirilen bäşinji çapyşykda Türkmenistanyň Gurluşyk we binagärlik ministrligine degişli Baharly atly gara at bellenilen aralygy 2 minut 27,8 sekuntda geçip, pellehana birinji bolup gelmegi başardy. Onuň seısi ussat seıis A.Meredalyıew, çapyksuwary I.Durdyıew. 20 müň dollary möçberindäki baırak gurluşyk we energetika toplumynyň tarapyndan esaslandyryldy.
Dört we uly ıaşar atlaryň gatnaşmagynda ıene-de 2200 metr aralyga geçirilen altynjy çapyşykda Döwlet migrasiıa gullugyna degişli Sarpa atly gara at bellenilen aralygy 2 minut 25,7 sekuntda geçmegi başardy. Onuň seısi D.Taılyıew, çapyksuwary B.Berdimuhammedow. Bu ıaryşda senagat toplumynyň esaslandyran baıragy hem 20 müň dollara deň boldy.
Hormatly Prezidentimiziň baş baıragy — 30 müň dollar möçberindäki baırak ugrunda geçirilen jemleıji, ıedinji at çapyşygynda hem dört we uly ıaşar atlar 2200 metr aralykda güıç synanyşyp, onda Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli Keımirdon atly mele at bellenilen aralygy 2 minut 28,7 sekuntda geçmegi başardy. Onuň seısi M.Agamyradow, çapyksuwary ussat çapyksuwar B.Agamyradow.
Soňra baıramçylyk at çapyşyklarynyň, şeıle hem şu hepdede geçirilen uzak aralyga atly ıörişiň hem-de konkur boıunça bäsleşikleriň ıeňijilerine hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň adyndan sowgatlary gowşurmak dabarasy boldy.
Uzak aralyga atly ıörişiň dowamlylygy 60 kilometre deň boldy. Türkmen bedewleri ıol ugrunda diňe ıyndamlygyny däl-de, eısem, sport kämilligini hem görkezdiler.
Şunda iň gowy netijäni Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli Meledepel atly bedew görkezdi. Onuň çapyksuwary M.Duıdanow uzak aralyga geçirilen ıörüşde gazanan ıeňişi üçin 20 müň dollar baıraga hem-de Kuboga mynasyp boldy.
Ahalteke bedewleri uzak aralyklara geçirilen ıörüşlere gatnaşmak bilen, uzak ıola çydamlylygyny görkezip, dünıä atçylygynyň taryhynda şöhrat gazandylar. Olaryň gazanan üstünlikleriniň köpüsini häzire çenli gaıtalamak başartmady. Häzir ıurdumyzda döwlet Baştutanymyzyň badalga beren ıene-de bir ajaıyp çäre – Türkmenistanyň ähli welaıatlary boıunça 500 günlük atly ıöriş dowam edıär. Oňa Aziada—2017-niň başlanmagyna 500 günüň galmagy mynasybetli badalga berildi.
Halkara ahalteke atçylyk sport toplumynyň meıdançasynda geçirilen konkur boıunça bäsleşikler barada aıdylanda bolsa, olarda Türkmenistanyň Prezidentiniň Ahalteke atçylyk toplumyna degişli bolan Altynhan atly bedew ıeňiji boldy. Onuň çapyksuwary R.Hojanepesowa Kubok hem-de 20 müň dollar möçberinde baırak gowşuryldy.
Ahalteke bedewleri ajaıyp netijelerini diňe at çapyşyklarynda däl-de, atçylyk sportunyň beıleki görnüşlerinde, şol sanda konkur görnüşinde hem görkezıärler. Ol milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy bilen şu ıylyň sentıabr aıynda Aşgabatda geçiriljek İapyk binalarda we söweş sungaty boıunça V Aziıa oıunlarynyň maksatnamasyna goşuldy.
Elbetde, Aziada—2017 ıurdumyzda konkuryň we atçylyk sportunyň beıleki görnüşleriniň ösmegine täze itergi berer. Şonuň üçin türkmen türgenlerine halkara ıaryşlaryna gatnaşmak üçin uly mümkinçilikler açylıar. Şonda olar dünıäniň atçylyk sportunyň öňdebaryjylary bilen mynasyp bäsleşip bilerler.
Uzak aralyga atly ıörüşiň hem-de konkur boıunça bäsleşikleriň ıeňijileri sylaglanandan soň, şu günki at çapyşyklarynda gazanylan baıraklary gowşurmak dabarasy boldy.
Halkara ahalteke atçylyk sport toplumynda Türkmenistanyň Prezidenti Türkmen bedewiniň baıramynyň hormatly myhmanlary hem-de daşary ıurt wekiliıetleriniň wekilleri bilen duşuşyklary geçirdi.
Dynç güni Türkmen bedewiniň baıramynyň hormatyna dabaraly çäreler ıurdumyzyň ähli künjeklerinde guraldy. Olaryň çäginde konsertler, sergiler, aıdym-saz we şygryıet agşamlary, dabaraly duşuşyklar hem-de köpçülikleıin gezelençler, ıurdumyzyň atşynaslaryny we seıislerini sylaglamak dabaralary geçirildi.
Baıramçylyga gabatlanyp geçirilen döredijilik hem-de sport çäreleri türkmen halkynyň ıylıazgysynda möhüm orun eıelän hem-de adamlary ruhlandyrmagy we haıran galdyrmagy dowam edıän behişdi bedewlere bagyşlandy.
Döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ıolbaşçylygynda Türkmenistan milli atçylyk mekdebini ösdürmek boıunça amala aşyrylıan giň gerimli işler bilen, şu günki dabaralar bilen atçylygyň iri halkara merkezine öwrülip, müňıyllyk däplerine daıanmak bilen, täze belentliklere tarap ymtylıan bedew kimin okgunly öňe barıar.
Türkmenistanyň Döwlet habarlar agentligi / 30.04.2017