Erken Doğum | Neler Erken Doğuma Neden Olur? Apgar Nedir? Erken Doğan Bebeği Ne Gibi Sıkıntılar Bekler?
Başlatan Sema , 28 Aralık 2007 21:28
Yazma tarihi: 28 Aralık 2007 Cuma - 21:28
Erken Doğum | Neler erken doğuma neden olur?, Apgar Nedir?,Erken doğan bebeği
ne gibi sıkıntılar bekler?,Erken doğum önlenebilir mi?,
Yalancı doğuma yalancı tedavi..
Can'ın Anne bedeni dışında yaşamaya hazır olmadan doğmasıdır. Sistemleri tam olarak işlev görecek hale gelmemiştir. Can Anne karnında tüm sistemlerini dışarıya hazırlar. Akciğerleri, sindirim sistemi, kasları, kemikleri dış dünyaya hazırlanır, olgunlaşır. Ama her zaman beynine öncelik tanır. Bu olgunlaşma ve doğum birbiri ile yakından ilişkilidir. Bu ilişki erken doğumu engelleyen en önemli güvencedir. Ama bazen işler ters gider. Can erken doğar. Yaşam yolculuğunu erken terkeder. Ölüme yolculuğa çok hazırlıksız yakalanır.
Genelde 37. Hafta tamamlanmadan olan doğumlar erken kabul edilir. Doğum ne kadar erken olursa o kadar gelişmemiş bir Can doğacaktır. Halk arasında yanlış olarak 7 aylık doğumun 8 aylıkdan daha fazla yaşama şansına sahip olduğu inancı vardır. Anne karnında geçirilecek her gün Can'ın yaşam şansını arttırır. Özellikle 34. haftadan önce doğan bebekler sorunlu olacaktır. Çünkü Can'ın akciğerlerinin gelişmesi genellikle 34. haftada tamamlanır. Akciğeri gelişmemiş bir Can doğduğunda soluk alma güçlüğü çeker. Ancak yüksek basınçlı oksijen çadırında nefes alabilir. Bu nedenlerle erken doğan bebeklerin kaç haftalık olduğunun bilinmesi gerekir. Ama son adet tarihinin tam olarak bilinmediği hallerde bebeğin ağırlığı önem kazanır. 2500 gramın altı düşük doğum ağırlığı kabul edilir.1500 gramın altı ise çok düşük doğum ağırlığıdır. Genelde bebeklerin yüzde 10'u erken doğar. Bebek ölümlerinin yüzde 75'inin nedeni erken doğumlardır. Düşük ağırlıklı bir bebeğin ilk yılında kaybedilme riski normal ağırlıkla doğmuş bir bebeğe göre 200 kat fazladır. Ayrıca bunların sinir sistemlerinde ağır hasarlar ve sakatlıklar gelişme riski de 10 kat daha fazladır. Bunlarda göz ve akciğer sorunları gibi ek bir çok hasar gelişir. Çok düşük ağırlıklı bebeklerin %60'ında sinirsel özür kalır.
Birçok nedensel bilgi ancak istatistiksel analizle elde edilir. Istatistik ise hiç bir zaman hastalık nedenini yüzde yüz göstermez. Sadece bir ilişki olabileceğini gösterir. Binlerce Anne incelenir. Bunlardan erken doğum yapan Anne'lerın özellikleri ile zamanında doğum yapanların özellikleri karşılaştırılır. Eğer erken doğum yapanlarda farklı bir özellik varsa bu etken erken doğum etkeni olarak kabul edilir. Tabi ki bu ilişkinin mantıklı bir açıklaması olması gerekir. Bu tip araştırmaya epidemiyolojik araştırma denir. Oysa bilimsel çalışma doğrudan olay üzerinde çalışmadır. Yani bir etkeni bir hamileye uygularsınız, eğer o etken erken doğuma yol açıyorsa o zaman kesin olarak erken doğum etkeni kabul edilir. Doğaldır ki bu tip bir çalışma insan üzerinde yapılamaz. Ancak hayvan deneyleri ile bazı olaylar araştırılabilir.
Epidemiyolojik çalışmalara göre erken doğum çok genç ve çok yaşlı annelerde daha sıktır. Daha önce erken doğum yapan Anne'nın tekrar erken doğum yapma riski daha fazladır. Böbrek hastalıkları, uterus myomları, uterus ile ilgili yapısal bozukluklar erken doğum nedeni olabilir.
Eğer Anne'nın kendisi, kendi doğum öncesi döneminde gelişme geriliğine maruz kalmışsa erken doğum yapma riski fazladır. Uterusun aşırı gerilmesi de erken doğum sancılarını başlatabilir. Ikiz hamilelikler, Amnion sıvısının fazla olduğu haller bu duruma örnektir.
Bir Anne ne kadar kötü beslenir, ne kadar kötü sağlık koşulları altında yaşarsa vücudunun mikroplar tarafından işgali o kadar kolaydır. Kansızlık, yüksek tansiyon, yetersiz beslenme, yetersiz izlem enfeksiyon riskini arttırır. Bu nedenle toplum olarak hamilelerin bakım koşullarını düzeltmemiz gerekir. Gelecek kuşakları düşünüyorsak tabi ki. Anne yaşamında stresse yol açan birçok etken erken doğumu davet eder. Hamilelikte ev değiştirmek bile erken doğuma yol açabilir. Stres sonucu ortaya çıkan hormon ve kimyasal maddeler östrojen salınımını arttırır. Östrojen ise uterus kasının kasılmasını arttıran bir hormondur.
Gelişme geriliği olan bebeklerde erken doğabilir. Bu bebekler, normal gelişme gösteren erken doğan bebeklerden daha hafif ağırlıktadır. Ama tersine bu bebeklerin yaşama şansları çok daha fazladır. Çünkü bunlar içerde zaten sıkıntı çekmişlerdir. Oksijensizliğe karşı bir çok önlem almışlar, kıt kaynaklarla yaşamayı öğrenmişlerdir. Stres altında kaldıkları için daha fazla kortizol hormonu üretmişlerdir. Bu hormon ise akciğerlerini zamanından önce olgunlaştırır.
Bu alandaki sağlık personelinin tümünün bildiği bu kavram, 1950'lerde Dr. Apgar'ın geliştirdiği yeni doğan bebeği değerlendirmeye yarayan bir puanlama sisteminin adıdır. Bugün için hala önemini korumaktadır. Bebeğin beş özelliği değerlendirilerek 10 puan üzerinden not verilir. Bunlar, kalp atım hızı, görünümü, yüz hareketleri, el ve bacak hareketleri ve solunumdur. Her özellik için 0,1, ya da 2 puan verilir. Beyin sağlam ise kalp ve solunumu kontrol altına alır. Yine yüz ve kol-bacak kaslarını hareket ettirir. Sağlıklı bir bebek doğduktan 1 dakika sonra 7 ile 10 arasında puan alır. Puan 7 nin altında ise bebeğe oksijen verilir. Bu arada bebek hafifçe kurulanır ve bir ısıtıcının altına konur. Çünkü yeterli soluk alabilmesi için kuru olması ve ısısını koruması gerekmektedir.
Eğer puan 3'ün altında ise acil önlemler gerekir. Bebek kendi başına soluk alamaz. Hala plasentasını arar. Bu nedenle ona plasentanın sağladığı oksijeni yapay yolla vermek gerekir. Bunun için ya soluk borusuna hortum yerleştirilip akciğerlere doğrudan oksijen verilir. Ya da ağız-burun maskesi ile yüksek basınçlı oksijen verilir. Bebek kendi başına soluk alıp verene kadar bu destek sürdürülür. Ancak bebeğe aşırı oksijen vermek doğru değildir. Bebek düşük oksijende yaşamaya alışıktır. Fazla oksijen gözlerine ve akciğerlerine zarar verebilir. Bu nedenle çok iyi denge sağlanması gerekir.
- Beyin kanamasına bağlı beyin hasarı riski fazladır.
- Sindirim sistemi yeterli olgunlukta olmadığından özel beslenme ister.
- Böbreklerin yetersizliği nedeniyle sıvı ve elektrolit dengesi bozulur.
- Isı ayarlayan merkezlerin yetersizliği nedeniyle aşırı ısı kaybeder ve ısı dengesini sağlayamaz.
- Plasenta aracılığıyla Anne'den gelen glukoz ve kalsiyumdan yoksun kalır.
Tüm bu yetersizlikler bebeğin geleceğini olumsuz etkileyecektir. Örneğin biriken bilirübin beyinde çöker ve kalıcı hasarlara yol açar. Bebeğin beyin ve zeka gelişimi geri kalır. 1000 gramın altında doğan bebeklerin %75'inde beyin kanaması görülür. Neyse ki yenidoğan beyni çoğu kez bu tip harabiyetlerden fazla kalıcı zarar görmez. Ileriye yönelik önemli bir iz kalmaz.
Erken doğum sadece aileye değil topluma da büyük yük getirir. Toplumsal kaynaklarımız zaten sınırlı. Bu kaynakların erken doğan bebeklerin bakımı için değil, sağlıklı doğan bebeklerin daha iyi yetişmesi için ayrılması gerekir.
En tartışmalı konulardan biridir. Birçok ilaç erken doğum sancılarını durdurabilir. Ama bu ilaçların erken doğan bebek sayısını azaltmada pek katkısı olmamaktadır. Risk gruplarını saptayarak bu kişilerin çok yakından izlenmesi, vajinal kültürlerle mikrop taraması erken doğum riskini azaltabilir. Ayrıca rahim gevşekliği olanlara dikiş atılması ve yatak istirahati yararlı uygulamalardır. Bu konuda Anne'nın iyi eğitimi ve erken doğum belirtilerini erken tanıyarak zamanında hekime başvurması önemlidir.
Erken doğum tanınabilir mi? Ya da tanındığında önlem alınabilir mi? Bu da ayrı bir sorundur. Genellikle bazı belirtilerin erken doğum habercisi olduğu ancak olay iyice ilerledikten sonra anlaşılabilir. Bu durumda da çok geç kalınmış olacaktır. O halde erken doğum habercisi olabilecek belirtilerin gözlendiği her duruma erken doğum başlıyormuş gibi yaklaşmak gerekir. Fetal Monitör denen cihazla uterus kasılmalarının karın üzerinden ölçülmesi ayırıcı tanıda oldukça yardımcıdır. Ancak ultrasona göre çok ucuz ve yararlı olan bu cihaz ülkemizde ultrason kadar yaygınlaşmamıştır.
Düzenli ve ağrılı kasılmaları olan kadınların yarısında doğum eylemi başlamaz, yani herhangi bir tedavi yapılmasa da doğum ilerlemez ve durur. Bu nedenle de bir ilacın ya da tedavinin etkinliğinin değerlendirmesi güçtür.
Eğer gerçekten ciddi bir durum varsa Anne'nın hastaneye yatırılarak tedavi edilmesi gerekir. Teadviye ilaçlar serum içine katılarak başlanır ve şayet ağrılar geçerse ağızdan haplarla devam edilir. Ülkemizde ve yurt dışında en çok kullanılan ilaç Pre-par ismiyle bilinen bir ilaçtır. Ciddi durumlarda bu ilaç ağızdan 2 saatde bir verildiğinde ancak etkili olur. Çarpıntı gibi bazı ağır yan etkileri olan bu ilaç birçok kadın doğum hekimi tarafından yanlış kullanılmaktadır. Günde 3 sefer yarımşar tablet verilir. Bu kullanımın hiçbir yararı yoktur. Sadece hekimi ve hastayı psikolojik olarak rahatlatır.
Erken eylemi durdurmaya çalışmanın en önemli yararı Can'ın akciğerlerini olgunlaştıracak zamanı kazanabilmektir. Eğer doğum 48 saat geciktirilir ve bu arada Can'ın akciğerlerini geliştirmede yararlı olacak ilaçlar kullanılırsa, tedavi amacına ulaşmıştır. Erken eylem tedavisinin ikinci önemli yararı Can'ı yaşatabilecek özellikleri ve donanımları olan hastanelere zamanında yetiştirilmesidir.
Konu Hale tarafından 17 Eylül 2015 Perşembe - 05:52 tarih ve saatinde düzenlenmiştir
Yazma tarihi: 17 Eylül 2015 Perşembe - 05:52