13 Ocak 2019 Pazar - 14:18
İsveç’in en büyük sahnelerinden biri... Alışılmışın dışında kurgulanan, hareketli ve katlı sahnede Türk tenor drama gereği bir aşağı bir yukarı inip çıkıyor, bazen motosiklet süren bir isyankâr, bazen de çaresiz âşık halleriyle başrolü paylaştığı ünlü Fransız soprano Patricia Petibon’le birlikte iki buçuk saat boyunca La Traviata operasını İsveç’te sahneliyor.
Hınca hınç dolu salondaki seyirci, temsil bitiminde, Türk tenor ve Fransız sopranoyu ayakta alkışlayarak defalarca sahneye davet ediyor. Coşku dakikalarca sürüyor...
Bu gecenin kahramanı sekiz çocuklu bir ailenin en küçüğü olarak Ankara, Ulucanlar’da kısıtlı imkânlarla büyüyen ancak bugün opera alanında üç Grammy ve bir Gramafon ödülünün sahibi olan Türk tenor Bülent Bezdüz. O, bu sezon ünlü Fransız tiyatro yönetmeni Olivier Py’nin modern bir yorumla ustaca sergilediği La Traviata operasında başrol oynuyor.
Bezdüz, bugüne kadar İngiltere başta olmak üzere Almanya, Amerika, Fransa ve İtalya’nın en seçkin opera sahnelerinde başarılı bir tenor olarak ülkemizi temsil etti. Bunun yanı sıra, çocukluğundan beri bağlamasıyla sık sık çaldığı ve hayranı olduğu Neşet Ertaş türkülerini de senfoni orkestrası eşliğinde yeniden yorumladı.
Endüstri Meslek Lisesi’nin torna tesviye bölümünden mezun olup dünyanın en saygın opera evlerinin sesi olmayı başaran Bezdüz’le hayatı ve sanatı hakkında söyleştik.
La Traviata, Bezdüz’ün defalarca sahnelediği bir eser. Bezdüz İsveç’te çalışma sürecini şöyle anlatıyor:
“Eseri çok iyi biliyorum ve değişik rejilere kolaylıkla uyum sağlıyorum. İsveç’te geçtiğimiz beş yılda beş farklı prodüksiyonda yer aldım. La Traviata için ilk teklif geldiğinde, aynı tarihlerde Türkiye’de de temsilim olduğu için kabul edemedim. Fakat eserin sahnelenmesine 10 gün kala Patricia’nın yanında daha tecrübeli biri olması gerektiğini düşündüler ve beni aradılar. Tarihler uyuyorsa temsillerin bir bölümünü yapmamı teklif ettiler. Prömiyerden sadece beş gün önce provalara dâhil oldum ve ilk andan itibaren yönetmenin beğenisi ve desteği beni olağanüstü motive etti. Prömiyer dâhil ilk sekiz temsili üstlendim, yeni yıla kalan diğer temsilleriyse Güney Koreli meslektaşım yapacak.”
Bezdüz, Avrupa’da başarılı olabilmesinin nedenlerini şöyle anlatıyor:
“Bilgi, zekâ ve yeteneğin kullanımı evrensel standartlara çıktığında, karşı taraftan mutlaka kabul görüyor. Ses tekniğiniz, dile hâkimiyetiniz ve mesleğinize adanmış olmanız da önemli. Ben çok iyi olmayan bir İngilizceyle yurtdışına açıldım. Ama bugün İtalyanca, İngilizce ve derdimi anlatacak kadar Fransızca biliyorum. Birçok önemli opera eseri İtalyanca. Dile hâkim olduğum için eserin içine kolayca girebiliyorum. Tabii coğrafyaların ses ve duygularını ifade biçimi de önemli. Akdeniz ve Anadolu’nun yanık sesleri İtalyan müziğine yabancı değil.”
Bir sanatçı olarak Türkiye pasaportuyla seyahat etmenin kolay olmadığına dikkat çeken Bezdüz, vize kuyruklarında zaman zaman kötü muamelelere maruz kaldığını söyleyerek şunları anlatıyor:
“Bazen yurtdışından bir teklif gelir gitmek istersiniz, üç gününüz vize kuyruğunda geçer. Eğer acilen birinin yerine çıkacaksanız bu fırsat kaçmış olur. Böyle şeyleri çok yaşadım. Peki sonrası? Geldiğiniz ülkede Türk olduğunuz için size olumlu bakmayan bir rejisör ya da şefle karşılaşabilirsiniz. Ama bu şartlarda hala neden bu işi yaptığımı sorarsanız, müzik başlar ve siz sanatınıza ne kadar hâkimseniz seyirci de size o denli sahip çıkar.”
Türkiye-Avrupa arasındaki çalışma temposunu anlatan Bezdüz’ün buna dair aktarımları ise şöyle:
“Geçmişte daha yoğundu, iki sene öncesine kadar senede yaklaşık iki-üç prodüksiyon yapıyordum ve zamanımın büyük kısmı ailemden ayrı geçiyordu. Senenin altı ayını yurt dışında geçiriyordum. Bu nedenle eşim, çocuklar için çok büyük fedakârlık yaptı. Onların gelişimi süresince çok fazla yanlarında olamadım. Şimdi de onlar gurbetteler. Bu nedenle artık eşimle daha fazla zaman geçirmeyi istiyorum.”
Bezdüz’ün eşi Reyhan Bezdüz Müzik Öğretmeni ve Çocuk Korosu Şefi, kızı Sesim de şimdiden uluslararası yarışmalarda başarılar kazanan bir müzisyen “Sesim, keman sanatçısı olacak, Brüksel Kraliyet Konservatuvarı’nda master yapıyor. Oğlum Doğaç ise Sofya’da piyano bölümünde okuyor. Yani maaile müzisyeniz!”
Birkaç yıl önce New York Sun Gazetesi’nin“Gelecekte Pavarotti’nin tahtına aday 10 tenor” listesinde yer verdiği Bezdüz, çocukluğundan itibaren baba mesleği olan boya badana dâhil bir çok işte çalışmış. O, eski günlerde yaşadığı zorlukları anlatmayı pek sevmiyor:
“Hayatın sınavları vardır. O dönem ‘Bu bir sınav’ diye düşündüm” diyor Bezdüz. Sınav olarak nitelendirdiği eski günleri ve mezun olduğu Endüstri Meslek Lisesi’ni şöyle anlatıyor:
“Ailede ekonomik sıkıntılar vardı. Her şey annemin üzerindeydi. Dolayısıyla insan öyle bir ortamda çok başarılı bir performans gösteremez. Okul notlarım müzik ve beden eğitimi dışında parlak değildi. Ben de meslek lisesine gittim. Endüstri Meslek Lisesi’nin torna tesviye bölümündeydim. Ama benim yapabileceğim bir meslek değildi.”
Annesinin 11 yaşında kaydettirdiği halk müziği derneğinde bağlama çalmayı öğrenen Bezdüz, türkü söylemeyi çok sevince liseden sonra Gazi Üniversitesi Müzik Öğretmenliği Bölümü’ne başvurmuş, sesi de ilk kez sınavda türkü söylerken keşfedilmiş:
“Jüri ‘Aa müthiş bir tenor bulduk’ dedi. ‘Ne tenoru, ben türkü söyleyeceğim, bağlama çalacağım’ dedim ama hocalarım beni bağlama yerine şan bölümüne yönlendirdi.”
Bezdüz önce istemese de kısa zamanda operanın çalışmak istediği alan olduğunu anlamış. Mezun olduktan sonra katıldığı Leyla Gencer Şan Yarışması’nda dereceye giremese de, performansı İngiliz jüri üyelerinin dikkatini çekmiş.
İngiliz müzik otoriteleri yarışmanın ardından Bezdüz’e İngiltere’deki bir projeye katılması için teklifte bulunmuş. Uluslararası kariyeri de böylece başlamış. “Proje için Türkiye’den biri düşünülmezken beni tanıyınca davet ettiler. Teklif ikinci rol içindi ama şef beni dinleyince başrolü verdi. Başroldeki kişinin temsillerinin bir kısmını çalmış olduğum için üzülmüştüm. Bu prodüksiyonla İngiltere’de Londra başta olmak üzere 17 değişik sahnede ve Danimarka’da sahneye çıktık.”
Bezdüz, opera yaşamı boyunca Fransa, İtalya, İspanya, ABD, Kanada ve Arjantin sahnelerinde söyledi. Londra Senfoni Orkestrası’yla yaptığı kayıtlarla kariyerine üç de Grammy sığdırdı:
“Sir Colin Davis ile çalıştığım ve Grammy alan ilk eserde rolüm daha küçüktü ama ikincisinde başrollerden birindeydim. Bu ödülle anılmak şahsım ve ülkemiz için mutluluk verici.”
Bezdüz Grammy ödül gecesine ise aynı güne denk gelen başka bir temsili nedeniyle katılamamış.
Sıkı bir Neşet Ertaş hayranı olan Türk tenor, Ertaş’ın eserlerini senfoni orkestrasıyla seslendirdiği konserler de veriyor. “Genellikle bozlak ve İç Anadolu türkülerini severek söylüyorum. Zaten Neşet Ertaş’ın, Aşık Veysel’in filozof yanları var. Bu insanlar çok büyük eğitimler almamışlar ama hayatı o kadar duru bir şekilde ifade etmişler ki... Hikâyesi ve mesajı olan türküleri çok hissederek zevke söylüyorum.”
Bezdüz, kariyerinde istediği her şeyi başarıp başaramadığı sorusuna ise şöyle yanıt veriyor:
“Daha iyisi her zaman var. Ama ben içinde bulunduğum şartlarda üstlendiğim işlerin yüzde 90’ını başarıyla yerine getirdiğimi düşünüyorum. Sevdiğim bir işi yaptığım için de çok şanslı bir insanım. Hikâyemiz nasıl başlarsa başlasın, iyi ya da kötü, mutlu bir geleceği çalışarak, üreterek elde etmek bence her zaman mümkün.”