e-Dönüşüm Sürecinde Türkiye – Nicemill gtag('config', 'UA-151169725-1');
Bilişim teknolojilerinde yaşanan gelişmeler hayatımızın her alanında sayısız avantaj sağlamakta ve özelikle işletmeler iş süreçlerinin yürütülmesinde bilişim teknolojilerinden her geçen gün daha da fazla faydalanmaktadır.
Bu kapsamda Gelir İdaresi Başkanlığı, birçok düzenleme ve mevzuat ile e-Dönüşüm sürecini başlatarak işletmelerde kağıt ortamında kesilen fatura ve belgelerin, elektronik ortam üzerinden kesilmesini sağlayarak, oluşan kağıt, kargo ve zaman kaybı maliyetlerini kuruşlar ile ifade edilen seviyelere kadar düşürmüştür.
Türkiye’de 2004’lü yıllarda hayatımıza giren e-dönüşüm kavramı, 2020 yılı itibariyle çeşitli kanun ve çerçevelerle işletmeler için zorunlu hale gelmiştir. Kısaca e-Dönüşüm, işletme faaliyetlerinin (kâğıt üzerinde oluşturulan hukuki belgelerin) dijital dünyaya (internet dünyasına) taşınması olarak düşünülebilir.
e-Dönüşüm; e-Fatura, e-Defter, e-Arşiv, e-Bilet, e-İmza, KEP, e-Mutabakat, e-Müstahsil, e-İrsaliye gibi uygulamalarla işletmelerin süreçlerinin düzenlenmesini sağlayıp iş verimliliğini arttırırken aynı zamanda maliyet ve zaman yönetimini de kolaylaştıran çözümler sunmaktadır. Bunun yanında e-Dönüşüm, kayıt dışı ekonomiyi ortadan kaldırılması bakımından da büyük önem taşımaktadır. Ayrıca tüm bu süreçlerde kullanılan uygulamalara ait bilgi ve kayıtlar Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) kontrol ve yönetiminde saklanmaktadır.
Elektronik fatura (e-fatura) sanal ortamda hazırlanan, elektronik ortamda gönderilen ve saklanan fatura olarak ifade edilmektedir. E-fatura, Vergi Usul Kanunu’na (VUK) göre bir faturada yer alması gereken tüm bilgileri içeren, yasal olarak “kâğıt” faturadan farkı bulunmayan ve alıcı ile satıcı arasındaki iletişimin merkezi bir yapı üzerinden gerçekleştirildiği elektronik bir belgedir.
e-Fatura uygulamasını kullanmak ile “yükümlü olmak” yani mükellef olmak ticari firmalar için kullanılan bir tabirdir. GİB tarafından belirli aralıklarla yayımlanan tebliğler ile kimlerin mükellef olduğu sık sık duyurulmaktadır. Bu çerçevede birçok firma bu tebliğler kapsamında e-Fatura mükellefi olmaktadır.
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından 19 Ekim 2019 tarihinde yayımlanan tebliğ kapsamında 2018 veya müteakip yıllık cirosu 5 milyon TL’yi aşan mükelleflere 1 Temmuz 2020’ye kadar e-Fatura ve e-Defter uygulamalarına geçiş zorunluluğu getirildi. Ciro sınırı olmaksızın geçiş yapmaları zorunlu diğer gruplar ise aşağıdaki gibidir:
• ÖTV I sayılı listedeki malların imali, ithali, teslimi için EPDK’dan lisans alan mükellefler
• ÖTV III sayılı listedeki malları imal, inşa ve ithal edenler
• Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda tanımlanan aracı hizmet sağlayıcıları, internet ortamında gayrimenkul, motorlu araç vasıtalarının satılması ve kiralanması için ilan yayınlayan internet sitesi sahipleri veya işleticileri ile internet ortamında reklamların yayınlanmasına aracılık faaliyetinde bulunan internet reklamcılığı hizmet aracıları
• Komisyoncu veya tüccar olarak meyve ve sebze ticareti yapan mükellefler
e-Arşiv Fatura, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) yürürlüğe aldığı elektronik fatura uygulamasıdır. 10 yıl boyunca saklanması gereken ikinci nüsha fatura ve ilgili belgelerin kâğıt yerine, elektronik ortamda saklanabilmesine imkan sağlayan yasal düzenlemeyi ve bunun için gerekli olan teknolojinin kullanımını ifade etmektedir.
e-Arşiv Kimler İçin Zorunludur?
e-Defter, Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanunları gereğince tutulması zorunlu olan defterlerin belirlenen format ve standartlara uygun biçimde elektronik olarak hazırlanması, bastırılmadan kaydedilmesi, değişmezliğinin, bütünlüğünün ve kaynağının doğruluğunun garanti altına alınması ve ilgililer nezdinde ispat olarak kullanılabilmesine imkan tanımayı hedefleyen hukuki ve teknik düzenlemelerin tamamıdır.
e-Defter Kimler İçin Zorunludur?
Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile yürürlüğe giren e-İrsaliye Uygulaması, yaygın olarak kullanılan belgelerden biri olan irsaliyenin Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen standartlara uygun olarak elektronik belge şeklinde düzenlenmesi, elektronik ortamda iletilmesi, muhafaza ve ibraz edilmesini kapsayan uygulamadır.
e-Fatura uygulamasına kayıtlı olan ve 2018 veya müteakip hesap dönemleri brüt satış hasılatı (veya satışları ile gayrisafi iş hasılatı) 25 Milyon TL ve üzeri olan mükelleflerin e-İrsaliye kullanması zorunludur. Son tebliğ ile birlikte e- İrsaliye ’de ayrıca ÖTV l, ÖTV III listesindeki ürünlerle ilgili firmalar ve Gübre Takip Sistemine kayıtlı tüm firmalara da zorunluluk getirilmiştir.
e-Müstahsil Makbuzu, tarımsal ve hayvansal ürünlerin satın alınmasında fatura yerine geçen ticari bir vesika olarak kullanılmakta olan müstahsil makbuzu ile aynı hukuki değerlere sahip olan elektronik belgedir.
e-Müstahsil Kimler İçin Zorunludur?
e-fatura uygulamasına dahil olup aynı zamanda müstahsil makbuzu düzenleyenler ve komisyoncu veya tüccar olarak meyve ve sebze ticareti yapan firmalar için zorunludur.
e-Mutabakat hizmeti, şirketlerin müşteri arasında tanımlanmış alacak-borç hesaplarının elektronik ortamda kolay, hızlı, güvenli ve hatasız olarak karşılaştırılmasını sağlayan sistemdir.
e-Dönüşüm olarak ifade edilen tüm bu sürece 2020 yılı ile birlikte geniş bir kullanıcı kitlesi dahil oldu. Sürece dahil olan firmalar, dijital çağa uyum sağlayarak pazarlama sürecinden finansal değerlere kadar birçok rahatlık yaşamakta. İş gücü, zaman, maliyet, toplam kalite ve finansal değerler gibi birçok konuda milli bir fayda sağlandığı bu süreçte milyonlarca kağıt tüketiminin önüne geçilmiş oldu.