﻿ Siyasi ya da memur kökenli belediye başkan yardımcılarına sosyal denge tazminatı ödenebilir mi? - Mali Mevzuat Haber
SİYASİ YA DA MEMUR KÖKENLİ BELEDİYE BAŞKAN YARDIMCILARINA SOSYAL DENGE TAZMİNATI ÖDENEBİLİR Mİ?
Anasayfa / Personel / Siyasi ya da memur kökenli belediye başkan yardımcılarına sosyal denge tazminatı ödenebilir mi?
PERSONEL 04 Kasim 2019 - 01:28 63 0
Belediyelerde sosyal denge yardımının yasal dayanağını 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15’inci maddesi oluşturmaktadır. Buna göre, belediyeler ve bağlı idareleri, istihdam ettikleri kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödeyebilmektedirler.
Madde hükmüne dikkat edildiğinde anlaşılacağı üzere, konu başlığı bakımından hükümde yer alan en önemli husus “kamu görevlileri” kavramıdır. Kamu görevlisi statüsünde beis olmayan memur kökenli belediye başkan yardımcısı açısından konu hakkında tarafımızca tereddüt bulunmamaktadır. Sosyal denge tazminatı alıp alamama konusunun meclis kökenli olan siyasi belediye başkan yardımcıları açısından irdelenmesi gerekmektedir.
Anayasamızın 128’inci maddesinde devletin asli ve sürekli hizmetlerinin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısı ile kamu görevlisi kavramının memurları da içine alan daha üst bir kavram olduğu anlaşılmaktadır. Yine Anayasa’nın 53’üncü maddesinde memurlar ve diğer kamu görevlilerinin, toplu sözleşme yapma hakkına sahip oldukları düzenlenmiştir.
Kamu tüzel kişiliği bünyesinde kamu hizmeti gören siyasi belediye başkan yardımcıları, 657 sayılı Kanuna tabi memur statüsünde olmamakla birlikte, Anayasada yer alan asli ve sürekli kamu hizmetlerinin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği hükmü kapsamında kamu görevlisi statüsündedirler. Dolayısı ile yine Anayasa hükmü gereği toplu sözleşme yapma hakları da bulunmaktadır.
Ancak konunun bir de 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ele alınması gerekmektedir. 5393 sayılı Kanunun 49’uncu maddesinde belediye başkanlarının zorunlu görmeleri halinde belediyenin nüfusuna göre en fazla dört belediye meclis üyesini belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirebilecekleri; bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3'ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenecek aylık ödenek verilebileceği düzenlenmiştir. Dolayısı ile meclis kökenli belediye başkan yardımcılarına yapılacak ödemelerin kanunla sınırlandırıldığı ve limitler dahilinde belirleme yetkisinin belediye meclisinde olduğu anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde, memur kökenli başkan yardımcılarının sosyal denge tazminatı alabileceği sonucuna ulaşılırken, meclis kökenli başkan yardımcılarının bu tazminatı alamayacağı düşünülmektedir.
Konuya ilişkin olarak Sayıştay 5. Dairesinin 05.02.2019 tutanak tarihli ve 362 karar 119 ilam nolu Kararına aşağıda yer verilmiştir:
…………… Belediye Başkanlığı ile …………… arasında …………… tarihinde imzalanan ve …………… tarihinden itibaren geçerli olan ve belediye memurlarını kapsayan Toplu İş Sözleşmesine (Sosyal Denge Sözleşmesi) istinaden meclis üyeleri arasından Belediye Başkan yardımcısı olarak görevlendirilen personele sosyal denge tazminatı ödenerek …………… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,
“Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.”
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli İdarelerde Sözleşme imzalanması” başlıklı 32 nci maddesinin birinci fıkrasında;
“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir. Bu sözleşme bu Kanunun uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmaz ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamaz.” hükmü getirilmiş ve aynı Kanunun Geçici 14’üncü maddesinde de bu hükme bağlantılı düzenlemeler yapılmıştır.
Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3 üncü Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme başlıklı Dördüncü Bölümünün 1’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine, 4688 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde yer alan usul ve esaslar çerçevesinde ödenebilecek sosyal denge tazminatı aylık tavan tutarı en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %100’üdür. Sosyal denge tazminatının verilmesi yönünde yapılabilecek sözleşmelerde, tavan tutarı aşmamak kaydıyla ödenebilecek tazminatın aylık tutarı, görev yapılan birim ve iş hacmi, görevin önem ve güçlüğü, görev yerinin özelliği, çalışma süresi, kadro veya görev unvanı ile derecesi gibi kriterlere göre farklı olarak belirlenebilir.” düzenlemesi yapılmıştır.
…………… ile …………… Belediyesi arasında …………… tarihinde imzalanan ve …………… tarihleri arasında geçerli sözleşmede “Aylık Sosyal Denge Yardımı Miktarları" başlıklı 15 inci maddesinde;
“a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olan ve fiilen görev yapan Başkan Yardımcıları ile Doktorlara aylık net 1200,00 TL (Binikiyüzlira) sosyal denge yardımı yapılır.”
Görüldüğü üzere, yetkili sendika ile yapılan sosyal denge sözleşmesinde meclis üyesi kökenli başkan yardımcıları için sosyal denge yardımı ödeneceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Kaldı ki, gerek yukarıda bahsedilen kanunlarda gerekse de Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017 Yıllarını Kapsayan 3’üncü Dönem Toplu Sözleşmenin Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmesinde meclis üyesi kökenli başkan yardımcılarına da sosyal denge yardımı ödenebileceğine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanununun 49 uncu maddesinde, belediyelerde belediye meclis üyelerinin belediye başkanının onayı ile belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilebileceği, bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3’ünü aşmamak üzere belediye meclisi tarafından belirlenen aylık ödeneğin verileceği ve kendilerinin taleplerine göre bir sosyal güvenlik kurumu ile ilişkilendirilebileceği, ancak yapılan görevlendirmenin, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dâhil ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmeyeceği ve yapılan görevlendirmenin belediye meclisinin görev süresini aşamayacağı hükme bağlanmıştır.
5393 sayılı Kanunun 49 uncu maddesine göre, başkan yardımcılığına görevlendirme belediye başkanına, verilecek ödenek miktarını belirleme ise belediye meclisine ait yetkidir. Meclis üyeleri içinden görevlendirilen başkan yardımcısına verilen ödenek aylık olmadığı gibi bu kişi de memuriyet hak ve yetkilerine sahip değildir. Dolayısıyla görevinin başında bulunduğu sürece kendisine, 5393 sayılı Kanunca öngörülen ödenek verilecektir. Ancak, bu kişilere 657 sayılı Kanun hükümlerinin kıyas yapılmak suretiyle uygulanması ve bu suretle sosyal denge tazminatı ödenmesi mümkün bulunmamaktadır.
Kanun ve Toplu sözleşmeye göre belediyenin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen memur ve sözleşmeli personelle belediye arasında sosyal denge sözleşmesi imzalanabilir. Meclis üyeleri arasından görevlendirilen başkan yardımcıları ise herhangi bir kadro veya pozisyonda istihdam edilmediğinden söz konusu sosyal denge sözleşmesi hükümlerinden faydalanması mümkün değildir.
Belediye meclis üyesi …………… ile …………… …………… tarihinde Belediye Başkanı ……………’nın oluru ile 5393 sayılı Kanunun 49 uncu maddesi gereği belediye başkan yardımcısı olarak görevlendirilmiş, söz konusu kişilerin ödeneği de kanuni tavan olan belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3’ü olarak belirlenmiştir.
5393 sayılı Kanunun 49 uncu maddesine göre meclis üyeleri içinden görevlendirilen başkan yardımcısına verilen ödenek hiçbir halde başkana verilen ödeneğin 2/3’ünü geçemeyeceğine göre sosyal denge tazminatı ödemesi ile Kanunen belirlenen bu sınır aşılmış olmaktadır. Kaldı ki, Kurum ile Sendika arasında imzalanan sosyal denge sözleşmesinde de meclis üyeleri arasından görevlendirilen başkan yardımcılarına sosyal denge tazminatı ödeneceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Bu sebeple, meclis üyesi kökenli başkan yardımcılarına yapılan sosyal denge ödemelerinin hiçbir yasal dayanağı bulunmadığı açıktır.
Yapılan incelemede, …………… Belediye Başkanlığı ile …………… arasında …………… tarihinde imzalanan Toplu İş Sözleşmesine (Sosyal Denge Sözleşmesi) istinaden belediye meclis üyeleri arasından seçilen başkan yardımcısına sosyal denge tazminatı ödemesi yapılmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Belediye meclis üyeleri arasından seçilen başkan yardımcısını hakları 5393 sayılı Kanunun 49 uncu maddesi ile belirlenmiştir. Kişilerin memurlar adına imzalanan sosyal denge sözleşmesinden yararlandırılması mümkün bulunmamakla birlikte; ayrıca Belediyenin 2016 tarihinde imzaladığı sözleşmede 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi başkan yardımcıları için ödeme öngörülmüş olup, söz konusu kişilere ilişkin hüküm yer almamaktadır.
Bu itibarla, …………… Belediye Başkanlığı …………… arasında …………… tarihinde imzalanan ve …………… tarihinden itibaren geçerli olan ve belediye memurlarını kapsayan Toplu İş Sözleşmesine (Sosyal Denge Sözleşmesi) istinaden meclis üyeleri arasından Belediye Başkan yardımcısı olarak görevlendirilen personele sosyal denge tazminatı ödenerek …………… TL kamu zararının;
…………… TL’sinin harcama yetkilisi …………… ile gerçekleştirme görevlisi ……………’ne
Müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine;
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca iş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.