BUNLARI BİZ İCAT ETTİK-TARİHİ GERÇEKLER
- Selçuklu hastanelerinin tedavi anlayışı konusunu ele alacaktık.
- Selçuklular döneminde hastanelerde tedavi anlayışı bilimsel temellere dayanıyordu. Bu temelden hareketle doktorlar muayene ve tedavilerini yapıyorlardı. Bu anlayış o dönemde Ebubekir Razi, Zehravi, İbni Sina başta olmak üzere tıp alanında eserler vermiş onlarca Müslüman Türk bilim insanının çalışmalarına dayanıyordu. Örneğin İbni Sina’nın muayene ve tedavi metodunda bunları görebilmekteyiz. Buna göre:
• Nabzın çeşitlerine göre hastalıkların tanısı doğru ve anlaşılır olarak tanımlanmalıdır.
• İdrar muayenesine göre böbrek hastalıklarının tanı yöntemleri belirlenmelidir.
• Özellikle yaşlılar yürüyüşü bırakmamalı, akşamları az yemeli, yemeklerini az tuzlu yemelidirler.
• Sağlığın korunmasında beden hareketleri yapılmalı ve koruyucu hekimliğe önem verilmelidir.
Bu tavsiye ve öneriler bugün bile geçerliliğini sürdürmektedir.
- Hastanelerde hasta tedavisi nasıl yapılıyordu?
Selçuklu devri hastanelerinde dahiliye, göz, ağız ve diş tedavisi, ortopedi ve kısmî cerrahi klinikleri öne çıkmıştı. Buralarda ihtisas sahibi olarak cerrah, göz hastalıkları uzmanı ve genel hastalıklar mütehassısları çalışmaktaydı. Ayrıca hastanelerde ilâç yapılan bir eczane bulunurdu.
Hastalar hastaneye başvurduklarında şikâyetlerine göre ilgili doktorlara yönlendirilir, uzman doktor tarafından ilk muayeneleri yapılır ve hastanın durumuna göre tedaviye geçilirdi. Eğer hastanın yatarak tedavisi gerekiyorsa doktor hastasının yatışını verir ve hastanın tedavisi bu şekilde başlardı.
-Sanki bugünkü hastane sistemi?
- Evet bu hususla ilgili kaynaklara dayanan bir örnekle konuyu netleştirelim, işte o dönem yazılmış bir hasta mektubu.
Para göndermene ihtiyacım bulunup bulunmadığını soruyorsun. Taburcu edilince, bana bir kat yeni elbise ile ilk devre zarfında hemen çalışmak mecburiyetinde kalmamam için beş altın verecekler. Böylece süründen hayvan satmaya ihtiyaç yoktur.
Ben ameliyat salonunun yanındaki ortopedi bölümünde bulunuyorum. Eğer büyük kapıdan gelirsen, cenuptaki dış holden geç... Burası düşmemden sonra beni getirdikleri polikliniktir. Orada her hasta evvelâ asistan doktor ve talebeler tarafından muayene edilir. Hastane eczanesinden de reçetesini alır.
Muayeneden sonra orada kayıt olup başhekime sevk olundum. Bir hasta bakıcı beni erkekler bölümüne taşıdı. Banyoda yıkandıktan sonra bana hastanenin temiz elbisesini giydirdi. Solda başhekimin talebelere ders verdiği konferans salonu ile kütüphaneyi de arkada bırakırsın. Koridorun solundaki yol, kadınlar kısmına çıkar. Böylece sağ tarafı takiben dâhiliye ve cerrahi kliniklerini geçmelisin.
Bir odadan şarkı ve müzik duyarsan içine bak. Belki ben o sırada nekahet devresinde bulunanların gündüzün kitaplar okuyup, müzik dinlemek suretiyle vakit geçirdikleri o odadayımdır. Bugün sabah vizitesini asistan ve hasta bakıcılarıyla birlikte yaptığı sırada başhekim beni muayene etti. Daha sonra doktor yarın yataktan kalkacağımı ve beni hemen taburcu edeceklerini söyledi. Ancak ben bu güzel yemekleri bırakıp gitmek istemiyorum.
İşte bin yıl önce hastanelerimiz, insanı birinci plana alan bir hizmet anlayışı.
- Konuyla ilgi biraz daha detaylı bilgi verebilir misin?
- Bunu da gelecek sefere bırakalım.