Ödem (Su Toplanması) Nedir? Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi
653 Görüntüleme Ödem, vücut dokularında su birikmesi (su toplanması) sonucu oluşan şişliktir. Ödemin nedenleri kalp yetmezliği, böbrek hastalıkları, karaciğer sirozu, enfeksiyonlar, yüksek kan basıncı, şeker hastalığı, ilaçlar, hareketsizlik ve gebelik (hamilelik) gibi etkenler olabilir. Bu etkenlerin yanında kötü beslenme, sıcak havalarda fazla ayakta kalma ve çok fazla tuz tüketimi de hafif ödeme neden olabilir. Ödem (edema) en sık eller, kollar, ayaklar, ayak bilekleri ve bacaklarda görülür fakat tüm vücududa etkileyebilir.
Vücuttaki tüm dokular hücreler ve hücreleri bir arada tutan konnektif dokudan oluşur. Hücreler ve kan damarlarının çevresindeki bu konnektif doku interstisyum (interstiyel) olarak bilinir. Vücut sıvısının 1/3 ü hücre dışında (ekstrasellüler) bulunur. Ekstrasellüler sıvı damarlar ve interstisyel boşluk kompartmanda yer alır. Bu 2 kompartman arasında sıvı dengesi hidrostatik basınç ve onkotik basınç dengesi ile sağlanır. Damar içindeki hidrostatik basınç ve interstisyel sıvıdaki kolloid onkotik basınç sıvı hareketini damar içinden dışına doğru desteklerken, plazma proteinlerinin oluşturduğu kolloid onkotik basınç ve interstisyel sıvı içindeki hidrostatik basınç sıvının damar içine hareketine katkıda bulunur. Denge halinde olan bu akışın bir ya da birçok değişiklik etkisiyle bozulması sonucu damar içinden interstisyel alana doğru sıvı akışının artması ile ödem oluşur.
Bilgicik: İstatistiklere göre, ABD’de 4.4 milyondan fazla ödemli hasta bulunuyor.
Normal insandaki vücut sıvıları çeşitli güçlerin etkisi ile kan damarları, hücreler, hücrelerarası mesafe, beyin omurilik mesafesi, karın boşluğu, akciğer, kalp zarı, eklem içi gibi belirli alanlarda bulunurlar. Vücut sıvıları çeşitli güçlerin etkisi ile bu alanlarda bulunmaya zorlanır.
Doku Direnci: Dokuların bütünlüğünü anlatır. Doku bütünlüğünün herhangi bir nedenle bozulması (yanık, vurma-çarpma, damar genişletici ilaçlar vb…) sıvının yer değiştirmesine ve ödeme yol açar. Örneğin; kafamızı bir yere çarpınca şişer. Şişmesinin nedeni o bölgede doku bütünlüğünün bozulmasıdır. Bazı tansiyon düşürücü ilaçlar ve varisler benzer şekilde doku direncinin azalmasına yol açar ve sıvının yer değiştirmesi ile ödem oluşur.
Onkotik Basınç: Başta albümin olmak üzere proteinlerin sıvıyı damar içinde tutmasına yol açan basınçtır. Albümin miktar olarak azalırsa onkotik basınç azalır; kan sıvısı yani plazma damar içinden damar dışına sızar ve dokular arasında, karın boşluğu ve akciğer zarları arasında birikir.
Hidrostatik Basınç: Sıvıların oluşturduğu basıncın adıdır. Herhangi bir damarda olması gerekenden daha fazla sıvı bulunursa, sıvı dokuların direncini kırarak etrafına sızmaya ve ödem oluşturmaya başlar. Böbreklerin yeterli çalışmaması sonucunda vücutta su birikir. Bacaklarda, göz kapakları etrafında, karında, hatta akciğer ve diğer dokularda sıvı birikir. Ayrıca kalp yetersizliği gelişirse, kan yeterince pompalanamaz ve bacaklar başta olmak üzere sıvılar nedeniyle artan hidrostatik basıncın etkisi ile damar dışına sızar ve ödem oluşur.
Uzun süre oturma veya ayakta kalma
Regl ve hamilelik sırasında hormonal değişimler
Kan pıhtılaşmaları ve varisler
Gıda ve böcek ısırıklarına karşı alerji
Beyin tümörü ve kafa travması
Yüksek ısıya maruz kalma
Akciğer, karaciğer, böbrek ve tiroid hastalıkları
Dokular arası sıvı akışının dengesini bozan durumlar, kılcal damar hasarı, virüs ile bakteriyel ajanlar, toplardamar tıkanıklığı, atar damar kan hacminin azalması, kalp atım hacminin azalması, protein kaybına yol açan hastalıklar ve aşırı tuz alımı ödem oluşumuna yol açıyor. Bu durumların birçoğunda etkin kan dolaşımı azalıyor. Bu duruma ise böbrekler su ve tuz tutuyor. Ödem oluşumunda, yaş ya da cinsiyet farklılığı görülmüyor. Ancak özellikle menopoz öncesinde belli bir nedeni olmadan da ödem oluşabiliyor. Kadınlarda aşırı östrojen uyarılması nedeniyle sodyum ve su tutulumuna bağlı adet öncesi dönemde de ödem görülebiliyor.
Ödem oluşumu için belli bir yaş ya da cinsiyet sıklığı yoktur. Ancak idiopatik ödem olarak tanımlanan şekli hemen hemen sadece kadınlarda (özellikle premenopozda) ortaya çıkar. Menstrüel periodlarla ilişkisiz olarak periodik ataklar ile karakterizedir. Karaciğer kalp böbrek yetmezliği bulguları yoktur. Sıklıkla karın şişliği eşlik eder. Ortostatik sodyum ve su tutulumu ile ilgilidir. Ayrıca kadınlarda aşırı östrojen uyarılmasına ikincil olabilen sodyum ve su tutulumuna bağlı premenstrüel ödem görülebilir.
Yaygın ödem; yüz, özellikle de göz çevresinde görülen şişkinlik ile tanınıyor. Şişmiş bölgeye parmakla bastırınca çukurluk oluşuyor. Baskıyı kaldırınca çukurluk durumu devam edebiliyor. Daha çok kol ve bacakları etkileyen ödemlerde ise baskıyı kaldırınca çukurluk kalmıyor. özellikle yüz ve göz kapaklarında, daha çok sabah saatlerinde şişkinlik belirginleşiyorsa bu durum protein eksikliğinden kaynaklanan ödemi düşündürüyor.
Şişmiş uzuvlar (ağrı, kızarıklık ve yanma)
Şişen yerlerde parmakla baskı yapılıp kaldırıldığında çukur oluşması
Parlak ve gergin cilt
Kalp ve karaciğer büyümesi
Yüz ve göz çevresinde şişme
Vücutta ve ciltte ödem oluşmasını engellemenin en temel koşullarından biri, cilt sağlığına ve temizliğine önem vermekten geçiyor. Bunun için bulaşık – çamaşır yıkamada veya bahçe ile uğraşırken mutlaka eldiven kullanılması gerekiyor.
Öncelikle ödemi yapan neden saptanıp onun tedavi edilmesi gereklidir. Genel olarak ödemi çözmenin en kolay yolu vücuttan sıvıyı uzaklaştırmaktır. Bu amaçla hekimlerin en çok kullandığı ilaçlar diüretik yani idrar söktürücü ilaçlardır. Hastanın kendi başına çeşitli idrar söktürücü maddeler kullanarak vücuttan ödemi atmaya çalışması doğru değildir. Çünkü kontrolsüz olarak bu ilaçların kullanılması; vücuttan fazla sıvı kaybı, başta sodyum ve potasyum olmak üzere, elektrolitlerin kaybolmasına ve hastanın önemli zararlar görmesine yol açabilir. Zorunlu olarak diüretik kullanan hastaların aralıklı hekim kontrolünden geçmeleri, potasyum sodyum gibi elektrolitlerine baktırmaları gereklidir.
Ödemden Kurtulmak İçin Yapmanız Gerekenler
Hasta kilolu ise, fazla kilolarından kurtulmalı
Uzun süreli hareketsiz kalmayın (yürüyüş yapın)
Sıcaktan kaçının ve sıcak su ile yıkanmayın
Ödemin Sonuçları (Komplikasyonlar)
Ödemin tedavi edilmediği durumlarda yaşanabilecek sorunlar:
Giderek artan ağrılı bir şişme
Kaşıntılı ve rahtasız edici gergin bir cilt
Şişmiş alanlarda enfeksiyon riski
Doku tabakaları arasında yara izi oluşumu
Kan dolaşımında azalma
Kas, eklem esnekliği
Ödemi Azaltıcı Bitkisel İlaçlar
Bazı bitkisel çaylar ve otlar vücuttan su atılmasını sağlayabilir. Siyah çay, kahve idrar söktürücü etkileri olan maddelerdir. Ancak ödemi atıcı olarak kullanılmaları uygun değildir. Adaçayı, ıhlamur, yeşil çay, kantaron otu, anason, biberiye, rezene, nane limon çaylarının bir kısmı idrar yolu ile bir kısmı da bağırsakları hızlandırarak vücuttan sıvı atılmasını sağlayabilir. Bunların bir kısmı bağırsak düzenleyici olduğundan bağırsaktaki gazı giderip karın şişkinliğini azaltabilirler.
Tags vücutta şişlik
17 Mart 2016	8,123 RASTGELE YAZILAR	Ağız Kuruluğu (Kserostomi) Nedenleri, Belirtileri, Tedavisi
4 Haziran 2016	Emzirme Nasıl Oluyor? Memenin Anatomik Yapısı Nasıldır?
29 Ağustos 2014	En İyi Yabancı Hosting Firmaları (İnceleme)
29 Ocak 2013	Sağlıklı ve Doyumlu Cinsel Yaşam Özellikleri
8 Ağustos 2014	Seks Yapmanın Faydaları Nelerdir?
22 Nisan 2014	Varis Nedir? Belirtileri ve Tedavisi