Annette Bohr: İagdaı diňe halka bagly
Annette Bohr: "İurduň içindäki ıagdaı doly halkyň erk-islegine, ymtylyşlaryna bagly. Esasy aıtjak bolıan zadym: ilatyň bilim-sowat derejesini ıokarlandyrmak gaty möhüm".
12-nji oktıabrda Londonda “Chatham House” atly halkara gatnaşyklar institutynda Türkmenistanyň içeri we daşary syıasatyna bagyşlanyp, ıörite Tegelek stol maslahaty geçirildi. Oňa “Chatham House” guramasynyň Orsıet we İewraziıa programmasynyň wekili Annette Bohr hem gatnaşdy. Azatlyk Radiosy Annette Bohr bilen şu çäre barada ıörite söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Hanym Bohr, 12-nji oktıabrda “Chatham House” guramasynda Türkmenistanyň içerki hem daşarky syıasatyna bagyşlanyp, ıörite Tegelek stol çäresi geçirildi. Şol diskussiıanyň geçişi, onda edilen çykyşlar barada gysgaça gürrüň berseňiz.
Annette Bohr: 12-nji oktıabrda geçirilen çäre iki bölümden ybarat boldy. Onuň birinji bölümi Türkmenistanyň içinde adam hukuklarynyň berjaı edilişine bagyşlandy. Onda “Türkmen inisiatiwasy” toparynyň ıolbaşçysy Farid Tuhbatullin çykyş etdi.
Ondan soň “Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň wekili Anna Hess çykyş edip, Türkmenistanyň saglygy saklaıyş pudagynyň ıagdaıyna ünsi çekdi. Şeıle hem ol “Serhetsiz lukmanlar” guramasynyň Türkmenistanda alyp baran işlerini bes etmäge nämäniň mejbur edendigini düşündirdi.
Anna Hessden soň, Norwegiıadan gelen bir wekil Merkezi Aziıa regionynda ıerleşıän ıurtlaryň saglygy saklaıyş pudaklaryndaky şertler barada çykyş edip, Türkmenistany beıleki göňşy ıurtlar bilen deňeşdirdi. Tegelek stol çäresiniň ikinji bölüminde bolsa, Türkmenistanyň alyp barıan daşarky syıasaty barada gürrüň boldy.
Azatlyk Radiosy: Siz Merkezi Aziıa regionyndaky ıurtlaryň saglygy saklaıyş pudaklaryny deňeşdirip çykyş etdiler diıdiňiz. Şonda beıleki ıurtlar bilen deňeşdirilende, Türkmenistandaky ıagdaıa nähili baha berildi?
Annette Bohr: Beıleki ıurtlar bilen deňeşdirilende, Türkmenistanyň saglygy saklaıyş pudagynyň ıagdaıy has ıaramaz baha aldy diıse boljak. İöne bu barada çykyş eden wekil anyk maglumat esasynda deňeşdirip bilmedi. Emma, Türkmenistanyň saglygy saklaıyş pudagynyň regionda iň gowşakdygy belli zat.
Şeıle hem, bu diskussiıada Türkmenistan barada gowy maglumatlaram berildi. İagny, söhbetdeşlige gatnaşanlaryň käbirleriniň çykyşy belli bir derejede optimistik umyt döretdi. Şol çykyşlardan çen tutsaň, ıurduň käbir pudaklaryndaky ıagdaı gowulanar diıip bolmasa-da, bu ugurdaky ıagdaılaryň şeıle bir garaňky däldigi belli boldy.
Öň Türkmenistanda sowatsyzlygyň giňden ıaırandygy aıdylan bolsa, bu gezekki çykyşlar umyt döretdi. Daşary ıurtlarda okap ıören ıaş, sowatly türkmenleriň köpdügi aıdyldy. İone olaryň köpüsi daşary ıurtda galmak mümkinçiligi dörän halatynda, Türkmenistana gaıdyp barmaıarlar.
Azatlyk Radiosy: 12-nji oktıabrda geçirilen Tegelek stol söhbetdeşliginde siz hem çykyş etdiňiz. Siziň çykyşyňyz näme barada boldy?
Annette Bohr: Men Türkmenistanyň alyp barıan daşarky syıasaty barada çykyş etdim. Öz çykyşymda Berdimuhamedowyň ıurda ıolbaşçylyk edıän döwründe daşarky syıasatda ıöredilıän strategiıanyň kän bir özgermändigini belledim.
Dogry, Berdimuhamedow Nyıazow bilen deňeşdirilende, daşary ıurtlara has köp syıahat edıär. İöne Nyıazowyň ömrüniň soňky on ıyly onuň saglygy bilen bagly köp problemalary boldy.
Azatlyk Radiosy: Hanym Bohr, siz Türkmenistandaky ıagdaıa uzak wagtlap syn edip gelıän adam hökmünde ıurduň hakykatdan hem açylmagy üçin näme etmeli diıip pikir edıärsiňiz?
Annette Bohr: Meniň pikirimçe, köp zat halkyň özüne bagly. İeri gelende aıtsam, diskussiıanyň esasy temasynyň biri – näme üçin halkara guramalary türkmen häkimiıetlerine täsir edip bilmeıärler diıen mesele boldy.
Elbetde, Türkmenistanyň içinde bolup geçıän wakalar bilen Günbatar gyzyklanıar, emma türkmen häkimiıetleri adam hukuklary bilen bagly halkara guramalarynyň maslahatlaryna, duıduryşlaryna, talaplaryna düıpden reaksiıa bildirmeıär. Gaıta aıdylıanlaryň tersine hereket eden halatlary-da bar.
Muňa anyk mysallary getirip biljek. Şonuň üçin ıurduň içindäki ıagdaı doly halkyň erk-islegine, ymtylyşlaryna bagly. Esasy aıtjak bolıan zadym: ilatyň bilim-sowat derejesini ıokarlandyrmak gaty möhüm.
Annette Bohr: İagdaı diňe halka bagly Teswirleri görkez