Akdoğan Mescidi - Sivrihisar Belediyesi
Tek ahşap direkle tasman tek mekanlı dikdörtgen planlı, ahşap kirişlemesi üstten kaplamalı tavan ile örtülüdür. 15. yy.’a ait Başbakanlık arşivi tapu tahrir defterine 453151 B. Numaralı vakfiyede kayıtlı olup, Timurtaşpaşazade Umurbey oğlu Selçuk Bey tarafından yaptırılmıştır.
Mihrabın üzerinde eli böğründe kilim desenine benzeyen dendanlar vardı. Bunlar halen yoktur. Yanında, arkasındaki dağdan suyu gelen sivri kemerli Akdoğan çesmesi vardır. Selçuk Bey Geçek Camii’ni yaptırmış köye su getirmiştir.
Bu mescidin örtüsünün 2/3 ü tüteklikli örtü tekniği ile yapılmıştır. Bu örtü tekniğinin Selçuklular’dan başlayarak 19. yy. a kadar kullanıldığı ifade edilmiştir. Tüteklikli örtü, açıklığı eldeki kiriş boyutlarını aşan kare veya kareye yakın mekanların örtülmesi için geliştirilmiş bir konstrüksiyondur. İlk aşamada Akdoğan mescidinde görüldüğü gibi duvarlar arasında mesafeyi geçmekte yetersiz kirişler köselerin önüne çapraz yerleştirilir, açıklık küçültülür. Sonraki aşamada köse kirişlerin üzerine bu kez duvarlara paralel kirişler oturtulur. Gereğinde devam eder.
Elimizde mevcut Sultan 11. Mahmud Tuğrası’nı havi ve vakıflarca latin harflerine çevrilen beraatdan, Mahalle-i Akdoğan’da “İmam Mescidi” diye zikredilen mescidin ve türbenin, Geçek köyündeki cami, çeşme ve hamamın ve Seki köyündeki mescidin yaptırılıp, Gecek’teki hamam ve Sivrihisar bedestende 36 dükkan ve Hazinedar Camii’ne bir dükkanın Umurbey oğlu Selçuk Bey tarafından vakfedildigi anlaşılmaktadır. (Vakıflar Bölge Md.. 6. 5. 1967 tarih ve 19793/99 sayılı yazıları ile) Çok hayırsever Umur Bey, çardak hamamınında banisidir. Zikri geçen yazıda (Selçuk Bey bini Umurbey) vakfı hakkında kütüğümüzde kayıt ve malûmat yok denilmişse de Dr. Halime Doğru’nun XV-XVI yy. da Sivrihisar isimli eserde zikredildigi üzere 453151 B. nolu vakfiyede (15. yy) ve 23. 399 no ile Tapu Tahrir Defterinde kayıtlıdır.
Sivrihisar İlçesi, Selçuklu Türk Ordusunun Malazgirt’te kazandığı savaştan ve Ankara’nın işgalinden sonra, Sivrihisar’a kadar uzanan bir coğrafya üzerinde, Türklerin eline geçmiş bir uç şehirdir. Uç şehir olması hasebiyle Orta Asya’dan gelen Türk boylarının uğrağı olmuştur. Doğu’dan gelen boyların ilki Salur Türkmenleridir. Diğer ismiyle Kılıç’lı aşiretidir. Kılıç mahallesinin halen bu ismi taşıdığı biliniyor. Akdoğan mescidinin 1073 yılında yapılması Sivrihisar’ın önemli bir uç şehri olmasının en büyük kanıtıdır.