ZORLA KAYBEDİLENLER VERİTABANI
Birlesmis Milletler Herkesin Zorla Kaybetmelere Karsi Korunmasi Hakkinda Uluslararasi Sözlesme’ye göre zorla kaybetme “(...) devlet görevlilerinin ya da devletin yetkilendirmesi, destegi veya göz yummasiyla hareket eden kisilerin ya da kisi gruplarinin gözaltina alma, tutuklama, kaçirma ya da diger herhangi bir biçimde özgürlükten yoksun birakmasi ve bu durumdaki bir kimseyi, özgürlükten yoksun birakmayi kabul etmenin reddedilmesi veya kaybedilen kisinin akibetinin ya da nerede oldugunun gizlenmesiyle, hukukun korumasi disina çikarmasi” olarak tanimlanmaktadir.
Kaybedilen kisinin bedeni bulunduktan sonra fiilin bir zorla kaybetme olup olmayacagi birkaç açidan tartismali: Kaybedilenin yakinlari açisindan arayis süresince kaybedilme fiili olusmus durumda; kaybedilen kisi devlet güçleri tarafindan ya da onlar adina alindigindan bedeni bulunsa bile aslinda hayatini nasil kaybettigi, yani akibeti hala belirsiz ve yok edilme yöntemi esas olarak kaybedilme araciligiyla gerçeklestiriliyor. Dolayisiyla zorla kaybedilenler ile ilgili veritabani çalismasini yaparken bedeni bulunmus olanlar ile bedeni bulunmamis olanlar arasinda bir ayrim yapmadik.
Veritabanini olustururken bu tanima dayali olarak gerçeklestirilmis tüm eylemleri zorla kaybetme kapsaminda degerlendirdik. Hakikat Adalet Hafiza Merkezi olarak kaybedilenlerin yakinlariyla yaptigimiz görüsmeler, zorla kaybetmelerle ilgili Avrupa Insan Haklari Mahkemesi’ne yapilan basvurular, özellikle Istanbul, Cizre, Silopi, Idil ve Diyarbakir’da zorla kaybetme davalariyla ilgilenen avukatlardan ve barolardan aldigimiz bilgilerle veritabanini olusturduk.
Veritabanindaki bilgileri dogrulamak için:
Kaybedilenlerin yakinlarinin anlatimini;
Türkiye Büyük Millet Meclisi Insan Haklarini Inceleme Komisyonu raporlarini;
Yerel mahkemelere intikal etmis durumlarda dava dosyasini;
Savciliklarda sorusturmasi süren durumlar için sorusturma dosyasini;
Hukuki bir basvuru yolu olarak sikayet dilekçesini;
Avrupa Insan Haklari Mahkemesi basvurularini ve kararlarini ve
Avukatlar huzurunda imzalanan ve tespit niteliginde olan tutanaklari veri kabul ettik.
Veritabanini olustururken farkli kaynaklar arasinda çeliskiler oldugu durumda hukuk verilerini esas aldik. Bunun sebebi, zorla kaybetmelerde cezasizlik uygulamasinin kirilmasi için dayanilacak verilerin hukuk verileri olmasi; zamanasimi süreleri hesaplanirken ya da failler belirlenirken hukuk verilerine basvurulmasi. Ancak kaybedilenlerin yakinlarinin anlatilariyla hukuk verileri arasinda bir çeliski oldugu durumda anlatiya dayali bilgiyi de ayrica belirttik. Avrupa Insan Haklari Mahkemesi’nin kesinlesmis kararlari ve AIHM basvurularindaki verilere öncelik verdik.
Kayip yakinlarinin anlatimlarinda, hukuki belgelerde ve belirtilen diger kaynak dokümanlarda fail olarak ismi geçen kisileri ''Süpheliler/Sorumlular'' basligi altinda paylastik. Ismini zikrettigimiz kisilerin tümü yukarida belirttigimiz kaynaklara dayanmaktadir. Bu kisilerin çok büyük bir çogunlugu yargi önüne çikmamis durumda. Zorla kaybetme vakalarinda adaletin gerçeklesmesi için faillerin bulunmasi ve yargilanmasi ise bir zorunluluk. Süpheli/Sorumlu olarak nitelenen bu kisiler hakkinda sorusturma yapilmasi ve yargilanarak suçsuzlarsa isimlerinin aklanmasi, suçlularsa cezalandirilmalarini saglamak üzere bu isimleri yayinliyoruz.
Veritabanimizdaki veriler "Konusulmayan Gerçek: Zorla Kaybetmeler" ile "Zorla Kaybetmeler ve Yarginin Tutumu" raporlarinin (her iki rapora da http://www.hakikatadalethafiza.org adresinden erisilebilir) sonunda bulunan listeye dayaniyor. Ancak bu liste düzenli olarak güncelleniyor ve gerekli degisiklikler yapiliyor. Dolayisiyla veritabanimizdaki veriler en son güncellenmis verilerdir.
Paylastigimiz verilerin dogru olmasi için çok çaba sarfettik çünkü bu, kaybedilenlere duydugumuz sayginin bir geregiydi. Ancak tüm bu çabaya ragmen eksikler ve yanlisliklar olabilir. Bunlarin merkezimize bildirilmesi çalismanin eksiklerini gidermek konusunda çok önemli. Hem bu türden eksikleri hem de olasi yeni bilgileri (+90) 212 243 32 27 numarali telefonu arayarak ya da [email protected] adresine mail atarak bildirebilirsiniz.