Türkmenistanda gysylıan türkmenler
Türkmenistan Türkmenistanda gysylıan türkmenler Noıabr 18, 2016
İakynda ıürek näsazlygyndan ejir çekıän daşoguzly Aınabat daıza saglyk bejergisi üçin, niıetlenen dermanlaryny satyn almaga baranda, adatdakysyndan tas sekiz esse köp pul, ıagny 600 manat tölemeli boldy.
Türkmenistanyň demirgazyk welaıatynyň Köneürgenç etrabynyň İylgynly daıhan birleşiginiň ıaşaıjysy, 54 ıaşyndaky Aınabat daızanyň (howpsuzlyk ıagdaılary sebäpli ady üıtgedildi) aıtmagyna görä, hassahana resmileri munuň sebäbini onuň Türkmenistanyň raıaty däldigi bilen düşündiripdirler.
“Mundan üç gün ozal Daşoguz welaıatynyň merkezi hassahanasynda barlagdan geçdim. Doktorlar ıüregimiň adaty bolmalysyndan aşa uludygy sebäpli maňa däri-dermanlaryň ençeme görnüşini ıazyp berdiler. Bu dermanlary satyn almak üçin, hassahananyň dermanhanasyna baranymda, meniň pasportymy soradylar. Mende Türkmenistanyň pasportynyň ıokdugyny aıdyp, Migrasiıa gullugy tarapyndan berlen resminamany görkezdim. ‘Siz türkmen raıaty bolmasaňyz, onda 80 manadyň deregine 600 manat tölemeli bolarsyňyz’ diıdiler. Menem alaçsyz 600 manat töläp, dermanlary alyp gaıtdym” diıip, Aınabat daıza gürrüň berıär.
Aınabat daızanyň 600 manada satyn alan däri-dermanlary.
Köneürgençde doglan Aınabat daıza Sowet Soıuzy dargamazdan ozal özleriniň Özbegistandaky garyndaşlarynyň birine durmuşa çykyp, kakasy öıünden goňşy ıurda göçıär. İöne ol we onuň ogly garaşsyzlygyň ilkinji ıyllarynda sowet döwrüniň pasporty bilen öz dogduk mekany Köneürgenje dolanmaly bolıarlar, emma şondan soň olara häzire çenli Türkmenistanyň raıatlygy berilmeıär.
“Pasportdan umydymy doly üzäımesem, başga alajym ıok”
Olar sowet döwründäki pasportyny hem Türkmenistanyň Migrasiıa gullugyna tabşyrmaly bolıarlar, onuň deregine şahsyıeti anyklaıan ıörite resminama berilıär. Emma Aınabat daızanyň sözüne görä, bu resminamanyň şahsyıetiňi anyklamakdan başga hiç zada peıdasy degmeıär, hatda onuň bilen işe hem ıerleşip bolmaıar.
Şol sebäpli ol gündelik durmuşda bıurokratik, şol sanda saglyk bejergisini almakda dürli kynçylyklar bilen ıüzbe-ıüz bolıandyklaryny aıdıar.
“Türkmenistanyň raıatlygy berilmeıändigi üçin, Saglyk kitapçasyny alyp bilmeıäris. Saglyk kitapçasy bolmany sebäpli dermanlary ıedi-sekiz esse gymmat bahadan satyn alıarys. Dermany satyn aldym, ıöne indem şol däri-dermanlaryň sanjymyny etdirmek üçin, doktora berer ıaly pulumyz ıok. Resmi raıatlygymyzyň bolmany sebäpli ne oglum, ne-de men işe ıerleşip bilıärin. Mal-gara bakyp, günümizi dolaıarys” diıip, Aınabat daıza gürrüň berıär.
Onuň aıtmagyna görä, ol Türkmenistanyň raıatlygyny aljak bolup, şu wagta çenli ençeme edara arza ıazypdyr. “İagdaıymy düşündirdim, ıöne düşünmediler. Indi şu pasportdan umydymy doly üzäımesem, başga alajym ıok” diıip, Aınabat daıza aıdıar.
“Gaıdyp jaň etmäň şu telefona”
Gepiň gerdişine görä aıtsak, Azatlyk Radiosynyň ıerli çeşmeleriniň berıän maglumatyna görä, bu diňe Aınabat daızanyň başdan geçirıän kynçylyklary däl. Häzirki wagtda Daşoguz welaıatynda ıaşaıan, emma dokument alyp bilmeıän daşardan gelen gelinleriň ıa-da etniki türkmenleriň müňlerçesi Saglyk kitapçasy ıoklugy sebäpli dermanlary gymmat bahadan satyn almaly bolıarlar.
Azatlyk Radiosy bu mesele bilen gyzyklanyp, Türkmenistanyň Saglygy saklaıyş we derman senagaty ministrliginiň Bejeriş bölümi bilen habarlaşdy.
“Türkmenistanyň raıatlygy bolmadyk ıaşaıjylara Saglyk kitapçasynyň berilmeıändigi sebäpli, olaryň dermanlary gymmat bahadan satyn almaly bolıandygy barada habarlar gelip gowuşıar. Bu näderejede talaba laıyk?” diıen soragymyza, ministrligiň degişli resmisi (howpsuzlyk ıagdaıy sebäpli ady gizlendi): “Olar ıaly biderek zat ıok. Olar ıaly biderek zat üçin bize jaň etmäň. Gaıdyp jaň etmäň şu telefona”diıip jogap berdi.
İeri gelende, ıatlatsak, 1994-1995-nji ıyllarda goňşy Eıran bilen Türkmenistanyň arasyndaky ylalaşyga laıyklykda, Lebap welaıatyna göçürilip getirilen müňlerçe etniki türkmeniň hem aglabasyna indi 20 ıyldan gowrak wagt bäri türkmen raıatlygy berilmeıär.
Türkmenistanyň media serişdelerinde Türkmenistan BMG-niň Bosgunlaryň işi baradaky İokary komissarynyň Maksatnamasynyň İerine ıetiriji Komitetiniň hemişelik agzasy, Migrasiıa boıunça halkara guramasynyň agzasy bolmak arkaly ähliumumy halkara ıagdaılaryna strategiki derejede gatnaşıandygyny iş ıüzünde esaslandyrıar diıilıär.
Şeıle-de, Türkmenistanyň Migrasiıa gullugynyň maglumatyna görä, 2014-nji ıyla çenli ıurtda daşardan gelen 18 müň adama Türkmenistanyň raıatlygy berlipdir.