Polonya | Plusedu
Polonya Devleti, 10. yüzyılın ortalarında ortaya çıkmış ve 963 yılı ülke târihinin başlangıcı olmuştur.Polonya ve Vistula nehirleri arasında yaşamış olan Islav kabilelerinin kurmuş olduğu bir devlettir.
O zamanki bu Islavlara“yayla insanları” mânâsına gelen “Polane” deniyordu. Zamanla bu isim Polonya hâline dönüştü.
Polonya 14. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar geçen süre içinde Avrupada güçlü bir devlet hâlindeydi. “Üç parçalanmadan” ilki 1772 târihine kadar olan çeşitli hânedanlıklar idâresindeydi. Bu târihten îtibâren Polonyanın çöküş dönemi başladı. 1772 târihinde Prusya, Rusya ve Avusturya, ülke topraklarını aralarında paylaştılar. Bunu 1793 ve 1795 paylaşmaları tâkip etti. Polonyanın elinde sâdece doğu Prusya civarı kaldı.
Birinci Dünyâ Harbinden sonra uzun mücâdele ve sıkıntılardan sonra 1918 yılında Versay Antlaşmasıyla bağımsızlığı sağlandı.
1939 yılında aynı anda Hem NaziAlmanyasının ve hem de Rusyanın işgâline uğradı. Harp boyunca altı milyon Polonyalı öldürüldü.
Daha sonra Alman orduları müttefiklere teslim oldu. İşgâl sırasında kurulan sürgündeki Polonya hükümeti işbaşına geldi. 1947 yılında yapılan seçimlerde komünistler hükümeti kurdular ve ülkeyi Rusyanın peyki durumuna soktular.
İkinci Dünyâ Harbinin bu zor günlerinden sonra Polonya, Rusyaya verilen 178.842 km2lik bölgeye karşı 1945te Alman topraklarından 102.400 km2lik bir bölgeyi aldı.
Oder-Neisse hattının doğusunda kalan bu bölge Silezya, Pomerania, Batı Prusya ve Doğu Prusyayı da içine almaktaydı. Polonya idâresine komünistlerin gelmesiyle, büyük mülkiyetler kaldırıldı, endüstriler millîleştirildi, okullardaki eğitim sistemleri komünistleştirildi.
Üretim azaldı. Bütün bunların netîcesinde 1956 yılında Poznanda isyân çıktı.1970 yılında yeni ağır vergiler ve aşırı fiyat yükselmeleri yeni isyânlara yolaçtı. 1980 yılında olaylar daha şiddetlendi.
Lenin tersanelerinde gelişen “İşçi Grevleri” sonunda, işçinin yanında olduğunu söyleyen komünist idâre “21 imtiyazı” vermek mecburiyetinde kaldı.
Gdansk adıyla bilinen bu grevler sonunda, bağımsız işçi sendikaları kurma hakkı elde edildi.Olayların gidişinden ürken Rusyanın tehditleri ülkede sıkıyönetim îlânına sebep oldu.
İşçi ayaklanmalarını organize eden Dayanışma Sendikası liderleri tutuklandı. 1982 yılında ABD baskısı neticesi sıkıyönetim kaldırıldı.
1983 yılında yine Gdanskta Lenin Tersanelerinde hükümet aleyhtarı gösteriler yapıldı. 1 Mayısta Polonya İşçileri, İşçi hükümetinden haklarını talep etmek üzere “İşçi Bayramını” grevlerle kutladılar.
Askerî idâre işçilere bâzı haklar verdi. 1985 seçimlerinden sonra başa geçen Jaruzelski, Batıyla ilişkilerini geliştirmeye çalıştı.
DayanışmaSendikasına karşı tâkip edilen sert politika 1986da yumuşamaya başladı. Artan ekonomik problemler 1988de büyük bir grev dalgasına sebep oldu.
1989 Haziranında yapılan seçimlerde, o târihe kadar iktidarda olan Birleşik İşçi Partisi ağır hezimete uğradı. Dayanışma Sendikasının teklifi üzerine Tadeusa Mazowiecki başkanlığında bir koalisyon hükümeti kuruldu. 1990daki devlet başkanlığı seçimlerini Lech Walesa kazandı.
Polonyada Devlet ve Özel üniversiteler arasında gerek müfredat gerekse sistem açısından büyük farklılıklar buunmaktadır. Devlet üniversiteleride bulundukları eyalete göre yıllık harçlar ve akademik takvim açısından faklılıklar göstermektedir.
Bu değişkenlik kayıt prosedürü ve istenilen belgeler açısından geçerli değildir. Gerek özel gerekse devlet üniversitelerinde genellikle lisans bazında eğitime kabul için şuanki yasalar doğrultusuda Türk öğrencilerden sadece lise diploması istenmektedir.
Polonyadaki tüm devlet üniversitelerinin denkliği YÖK tarafından tanınmaktadır.Yani dünyanın en iyi üniversiteleri listesinde ilk 200 içinde 5 üniversitesi bulunan Polonyada ÖSS sınavında başarılı olmasanızda eğitim görme hakkına sahipsiniz.
Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Polonya Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Bilim, Eğitim ve Kültür Alanlarındaki Anlaşma temelinde, yüksek öğrenim görmüş ve yüksek lisans derecesi almış her Türk vatandaşı, P. C. Milli Eğitim Bakanlığı’nın bilim araştırmaları bursu için başvuruda bulunabilir.
Polonya’da bilimsel staj görmek isteyenlere uygulanan sınavın hangi dönemlerde yapıldığı, T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Dış ilişkiler Genel Müdürlüğü’nden öğrenilebilir.
Adayın Türk Tarafı’nca kabul edilen belgeleri, P.C. Milli Eğitim Bakanlığı’na gönderilir ve ilgili kişiye burs verilmesi konusundaki son karar bu bakanlık tarafından alınır.
Temel şartlardan bir tanesi, adayın herhangi bir yabancı dili – ki İngilizce tercih edilmektedir – iyi derecede bilmesidir (bunun dışında söz konusu burslarda adayın Lehçe biliyor oluşu da tercih nedeni olabilir, ancak şart değildir).
Leh Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencileri ve bu bölümün bilim adamı kadrosu da, Polonya’da yaz aylarında, tatil döneminde düzenlenen bir ya da iki aylık dil kursları için burs başvurusunda bulunabilirler.
Buradaki prosedür, yukarıda bilim araştırma bursları için verilenin aynısıdır. Polonya’da yüksek lisans ya da doktora eğitimi ise tümüyle ayrı bir konudur.
Bazı Polonya üniversiteleri, yabancılar için özel (İngilizce ya da Almanca) programlar uygulamaktadırlar. Ancak çoğu üniversitede, yabancıların üniversiteye kabulü için Lehçe bilme şartı aranmaktadır.
Polonya’da yüksek öğrenim öncesi dil hazırlığı için dokuz aylık yoğunlaştırılmış dil kursu, örneğin Lodz Lehçe Okulu tarafından verilmektedir (burada eğitim ücreti yıllık 3000 Euro tutmaktadır) .
Üniversiteye ve eğitimin türüne göre bir akademik yıl 2000-4000 Euro tutmaktadır.Maddi sıkıntı çeken öğrenciler, P.C. Hükümeti parasız eğitim bursuna başvurabilirler.
Böyle bir durumda, söz konusu öğrenci, eğitim görmek istediği üniversitenin şart koştuğu belgelerin tümünü bir dosya halinde Polonya Eğitim merkez bürosuna vermek durumundadır
Polonyada yaşayan üniversite öğrencileri diğer birçok Avrupa Birliği ülkesinden farklı olarak rahatça çalışma izni alabilmektedirler. Bunun dışında Polonyaya yerleşmiş bir birey iş kurma, şirket açma ve mal edinme gibi birçok haktanda gerekli şartların yerine getirilmesi durumda faydalanabilir.
Polonya Avrupa Birliği üyesi olduğundan diğer Schengen üyesi ülkelere Polonyadan alınan oturum müsadesi kartı ile rahatça herhagi bir vizeye gerek duyulmadan seyehat edilebilinir.
Gdańsk (Eski adı Danzig), 12. yüzyıldan beri Polonya ile Almanya arasında ihtilafa konu olmuştur. İki ülke de şehri kendi toprakları altına almak ister.
Almanya I. Dünya Savaşı sonunda yenildiğinde ve özgür Polonya deklare edildiğinde, Versay Antlaşması’yla Gdańsk, nüfusunun %95’i Alman asıllı olmasına rağmen, “özgür şehir” olarak ilan edildi ve yetkisi Milletler Cemiyeti’ne verildi.
Böylece Polonya’nın erişebileceği ve kullanacabileceği bir liman olacaktı. 1933’de, seçimler sonrası şehir parlementosunun büyük bir kısmı Nazilerden oluşuyordu.
1939’da, Polonya’nın Almanlar tarafından işgali ile, Gdańsk yeniden Almanya’ya katıldı.
II. Dünya Savaşı’nın sonunda ise, Gdańsk adını alarak Polonya’ya bağlı bir şehir oldu. Şehirde bulunan Almanlar ise gitmeye zorlandılar. 1980’lerde şehir Solidarnosc (Türkçe: Dayanışma Sendikası) hareketinin yuvası oldu. 1990’da ise şehirin Polonya’ya bağlı olduğu, resmen Almanlar tarafından kabul edildi.
KRAKOW – KRAKOW
Kraków /’krakuf/, (Polonya’nın en eski ve en büyük üç şehrinden biridir. 2004 nüfusuna göre 780.000 (yakın topluluklarla birlikte 1,4 milyon) kişi yaşamaktadır.
Kraków, geleneksel olarak ülkenin bilim, kültür ve sanat merkezi olmuştur. Polonya eski krallarının oturdukları, eski başkent olması ve birçok tarihi sahneye tanık olmasından dolayı Polonya’nın kalbi olarak da söz edilmektedir.
Yerli ve uluslararası turizm yoluyla yılda yedi milyon turisti ağırlamaktadır.Dünyanın en eski alışveriş merkezlerinden biri olan Sukiennice (Kumaş Pazarı), bu kentte yer almaktadır. Krakow ‘Değeri En Bilinmeyen Şehir’ seçilmiştir.