AB'den krizi aşma çabası
(GMT+08:00) 2009-03-02 11:38:56 cri
Avrupa Birliği üyelerinin ulusal ekonomilerini canlandırmak için belirlediği programların uygulanmasında eşgüdüm sağlamayı ve 2 Nisan günü Londra'da yapılacak G-20 Finans Zirvesi'ne hazırlık yapmayı amaçlayan AB Olağanüstü Zirvesi, dün (1 Mart) Brüksel'de yapıldı. AB'nin tek pazar kuralına ciddiyetle uyulması ve mevcut finans krizine karşı ortaklaşa mücadele verilmesi konusunda fikir birliği sağlanan zirvede, Orta ve Doğu Avrupa ülkelerine yardım için ortak bir fon oluşturulması konusunda mutabakat sağlanamadı. Gözlemciler, AB'nin Doğu ile Batı Avrupa ülkeleri arasındaki anlaşmazlıklara etkili çözüm getirememesi durumunda, finans ve ekonomi krizinin Avrupa'yı daha derinden sarsacağı uyarısında bulundu.
AB Olağanüstü Zirvesi'nden sonra yapılan ortak açıklamada, birlik üyelerinin ortak pazarın getirdiği avantajları değerlendirerek ekonomik büyümeyi hızlandırması ve istihdamı artırması gerektiğine işaret edilirken, ticari korumacılığın krizin aşılmasına hiçbir yarar getirmeyeceği vurgulandı. Orta ve Doğu Avrupa ülkeleri için ortak yardım fonu oluşturulması konusunda fikir birliği sağlanamayan zirvede, bu ülkelere farklı koşullarına göre farklı yardımlar sağlanacağı ifade edildi. Macaristan Başbakanı Ferenc Gyurcsany'nin, toplam sermayesi 160 milyar ila 190 milyar arasında olacak ortak fon oluşturulması önerisine karşı çıkan Almanya Başbakanı Angela Merkel, Doğu Avrupa ülkelerine yardım biçiminin bu ülkelerin koşullarına göre belirlenmesi gerektiğini savunarak, bu kadar yüklü bir yardım planının tartışılmasının henüz zamanının gelmediğini vurguladı.
Avrupa Birliği dönem başkanlığını yürüten Çek Cumhuriyeti Başbakanı Mirek Topolanek önceki gün (28 Şubat) yaptığı açıklamada, krizin Güney ile Kuzey veya Doğu ile Batı Avrupa arasında yeni ayrımlar doğurmasını istemediklerinin altını çizmişti. Polonya Başbakanı Donald Tusk'un önerisiyle AB Olağanüstü Zirvesi'nden önce dokuz Doğu Avrupa ülkesi liderlerinin katılımıyla yapılan dar kapsamlı toplantıda, Batı Avrupa ülkelerinde görülen korumacılık eğilimi ile giderek kötüye giden Doğu Avrupa finans sektörü tartışıldı. Toplantıdan sonra bir açıklama yapan Tusk, AB'nin bütün üyelerinin krize karşı birlik içinde hareket ederek yükselen korumacılık ve bencillik eğilimini önlemeleri gerektiğini, birliğin Orta ve Doğu Avrupa ülkelerine yardım için somut adım atmasını beklediklerini söyledi.
Küresel finans krizinin derinleşmesine ve dünyanın başlıca ekonomilerinin durgunluğa girmesine paralel olarak, Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinin ekonomileri de 2009'un başından bu yana hızla inişe geçti. Polonya ve Çek Cumhuriyeti gibi birçok ülkede ciddi boyutlarda devalüasyon yaşanırken, Batı Avrupalı yatırımcılar da bu ülkelerdeki sermayelerini geri çekmeye başladı. Bunun yanı sıra, Doğu Avrupa ülkelerinin dış borç yükü ağırlaştı, kredi ödeme gücü hızla düştü. Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu üyesi olan Avusturya Merkez Bankası Başkanı Ewald Nowotny, Doğu Avrupa ekonomisinin ciddi durgunluk dönemine gireceği, özellikle bütçe açığı yüksek olan ülkelerin daha büyük sıkıntılarla karşılaşacağı uyarısında bulundu. Gözlemciler, Doğu Avrupa ekonomisinin batmasının Batı Avrupa'da zaten ciddi sıkıntılar içinde olan bankacılık sektörüne yeni ve oldukça ağır bir darbe indireceği görüşünü ifade etti.
Hatırlanacağı gibi AB finans kriziyle mücadele konusunda hep ortak bir tutum sergilemişti. Ancak Fransa'nın otomotiv sektörünü kurtarmak için açıkladığı plan, AB ülkeleri arasındaki birliğe darbe indirdi. Uzmanlar, korumacılığın yükselişe geçmesinin, AB'nin ortak pazarını tehlikeye düşüreceği gibi bugüne kadar belirlenen ekonomiyi canlandırma programlarının etkisini de büyük ölçüde zayıflatacağına dikkat çekiyor.