İnsanlar arasında eşitlik: Peki ama eşitlik nedir? | ŞARKUL AVSAT
“Hangi konuda eşitlik?” Prof. Amartya Sen’in Mayıs 1979’da ABD’deki Stanford Üniversitesi’nde düzenlenen bir seminerde yaptığı konuşmanın başlığıydı. Amartya Sen, adalet düşüncesinin yüce bir teorik örnekten, kolayca hükümet politikaları kapsamına girebilecek bir ekonomik ve paylaşımcı yapıya dönüştürülmesine katkıda bulunan Hindistanlı bir ekonomist ve filozoftur.
Amartya Sen, John Rawls’ın başını çektiği Eşitlikçilik ekolü içinde kategorize edilir. Ancak Rawls’ın eşitliğin konusuna ilişkin tespitine yani, “Siyasi toplum nasıl adalete evrilir?” sorusuna verdiği yanıta karşı çıkmıştır. Rawls, “Birincil sosyal kaynakların eşit dağılımı”na odaklanmıştı.
Amartya Sen ise şunu söyler: Bahsi geçen kaynakları makul seviyelerde sağlamak, maddi, yasal ve siyasi açıdan ağır bir yüktür. Devlet bu yükü ancak toplumun tam ve samimi yardımı ile taşıyabilir. Bu, toplumun önceden yardım sunabilecek durumda olmasını gerektirir.
Yukarıda belirtilen birincil kaynakların eşit dağılımı için yasal dayanağın zaten var olduğunu gösteren gerçek deneyimlerimiz var. Ancak bundan sadece küçük bir azınlık yararlanabildi çünkü geri kalanlar bilgiden yoksundu. Yahut genel ekonomik döngü ile bağlantılı değildi.
Resmi yönetimde etkin bir şekilde temsil edilmiyordu. Kendisini kamusal alandaki fırsatlardan mahrum bırakan kültürel veya siyasi engellerden muzdaripti. Bunun gibi birçok nedenden dolayı geri kalanlar, birincil kaynaklardan yararlanamadı.
Rawls’ın düşüncesi, etkileşimli bir yasal ve ekonomik sistemin olduğu sanayi toplumlarında yararlı olabilir. Gelişmekte olan toplumlarda ise bireylerin ve genel olarak yerel toplumun, geri kalmış hatta yolsuz kurumlarda çalışıyor olsalar da günlük pratik katkılarıyla mevcut sistemin düzeltilmesine katılmalarını sağlamaya önem verilmelidir.