İtaatsiz | Solun ve Türkiye Solunun İmkansızlığı: Milliyetçilikten Sistemin Kendisi Olmaya – Alişan Şahin
Kavramlar ve kavram kümelerinin gerçekliğe tekabül ettiği, gerçekliği en yakın şekilde temsil edecek manaları verdiği ya da çağrıştırdığı cihetle kavram olarak anlamları var. Olaki bir kavram ifade ettiği ve gönderme yaptığı genel kullanımının dışında ve gönderme yaptığı ilk manasının dışında kullanılmaya başlanmıştır, artık o kavramın eski manasına gönderme yaparak kullanmak - sadece kullanana anlam ifade edeceğinden ve özneler arası iletişimi zora sokacağından - iletişimde makulun dışına çıkılmış demektir. Açıktır ki anlamsız bir çabadır bu...
Öznelerarası iletişimde en önemli araç dildir, ilişki içinde olan öznelerin aynı dile sahip olmasıdır. Bundan hareketle düşünsel soyutlamaların adı olan kavramların her birinin yaptığı göndermelerin herkesçe aynı şekilde anlaşılıyor olması, herkesin aynı dili konuşuyor olduğu anlamına gelir. Aksi halde bir iletişimden bahsetmek mümkün değildir. Bu minvalde Jakoben kulübu kurulduğunda Jakoben kelimesinin ifade ettiği anlam ile bugün bize ifade etmiş olduğu anlam ve hatta bu kavramın siyasal tarihte ve farklı coğrafyalarda ifade ettiği anlam arasındaki farka bakmakta yarar var(1) . Aynı şekilde solcu ve sağcı kavramlarının bugün ifade ettiği anlamları da sorgulamak gerekmekte. Ben burada esasen Sol ya da Solcu kavramının üzerinde duracağım.
Sol ve solculuk kimliği, kendini dışa açmanın ilk göstergesi kılan şahsiyetler için, kendini bir kimliğin altında daha güvenli ve mutlu hisseden herkeste olduğu gibi, bir çeşit mağrurlanma vesilesi olmuştur. Solcu siyasal partiler, gruplar ve hareketler tarihsel süreçte ülkeden ülkeye duruş ve fikri yapı olarak farklılıklar göstermiştir. Fransız devriminin sosyal ve siyasal hayata bir armağanı olan bu kavram 21. yüzyıla gelindiğinde çeşitlenerek sol ve solculuğun ilk anlamının çok ötesinde bir anlama gönderme yapar hale gelmiştir. Daha doğru bir tabirle solculuk, içerisinde her türlü “uygun” olan ve olmayan yiyeceğin içine atıldığı, ne olduğu belli olmayan tatsız-tuzsuz bir yemek haline gelmiştir. Bugün sol tanımının altında, kaba bir tanımla, Devleti olumlayan ve devletsiz bir siyasal sistem kurmayı düşünemeyen bir sol olduğu gibi, münferit de olsa mevcut siyasal “sistemin dışında” olmayı yeğleyen toplumsal hareketleri de görmek mümkündür. Danimarka ve Norveç’te sol adını taşıyan fakat sağcı olan partilere ve görüşlere rastlamakta mümkündür. 1. Enternasyonal’de devletli bir siyasal sistemi red eden solcular olduğu gibi “geçici” bir süre de olsa o’nun varlığını ehven-i şer gören fakat onun süreç içerisinde “yok edileceğini” ileri süren görüşler de mevcut iken, bugün solda durduğunu ve sol olduğunu iddia eden siyasal hareketlerin hemen hemen hiç birinde böyle bir temayülü görmek ve düşünmek mümkün değildir. Ve hatta mevcut Dünya “düzeninin” başında solcu ve Sosyalist siyasal partileri ve liderlerini görmekten bir şaşkınlığa uğramıyoruz (IMF gibi dünya çapındaki bir sermaye kuruluşunun başkanı dahi solcu ve sosyalisttir kimi zamanlar). Siyasal tarihe bakıldığında bir çok ülkede siyasal partiler merkez sağ ve merkez sol siyasal partiler olarak ayrılmakta ve siyasal parti sıralanışları bu merkezin etrafında biraz daha merkezden uzak sol ve sağ olarak konumlandırılmaktadır. Merkez ise mevcut parlamenter sistemin ve devlet yapısının içerisinde yer alan, sistemi varlığıyla da kuran ve onaylayan siyasal parti ve hareketlerin mevcut olduğu alan olmakta elbetteki.
Bu minvalde sistem içi ve sistem dışı olarak bir sınıflamayı kendimize hareket noktası alırsak: bir yandan reel politik denen şeyin kapsamı içerisinde parlamenter sistemi onaylayarak içinde yer almakta beis görmeyen partiler görebilirken, diğer tarafta bunun haricinde yer alan sosyal ve siyasal hareketleri görmek mümkündür. Bu kavramın bugün itibarıyla kapsamı altına aldığı ve ifade ettiği anlam maksadını ifade etmekten azadedir. Yanlış intibaların ve anlamların üretilmesine neden olmaktadır.
Bir diğer Sol olarak bilinen oldukça fazla devlet 20. yüzyılda Komünist olduğu iddiasıyla onlarca otoriter ve totaliter devlette varlık bulmuş ve tüm varoluşları boyunca kapitalist devletler ve otoriter ve totaliter sistemlerle tahakküm ve zorbalıkta yarışacak vahşi uygulamaları hayata geçirmişlerdir. Hali hazırda sol ve solculuk kavramlarının altına giren ve bu kavramın ifade ettiği manaların deforme edildiği uygulamaların varlığı birer tarihsel “gerçeklik” olarak önümüzdedir.
Sol üzerine yazılmış onca yazıdan, bu girizgahta, konu üzerine ya da herhangi bir konuya dair yazıyor olmanın gereği ve gereksizliğini sorular ve şüphelerle anlamlandırmaya çalışmak manasında manaya matuf yazılardan birine, bir makaleye gönderme yaparak devam edeceğim (2). Yazının hayata, gündelik hayata ve toplumsal oluşa etkisi üzerine farklı anlamlandırma çabaları mümkün ve bu yazı da bunu yapmakta. Bunlardan biri böyle bir etkinin nelere kadir olduğu ve neleri yaptığına dair liste çıkarmak ya da bunun anlamının hakkını vererek yazı denen şeyi anlamlandırmak olabilirdi fakat, ben yazı denen şeyin esasından sadece ve sadece yazanın, öznenin rahatsızlığından dolayı bir çeşit rahatsızlığına verilmesi gerektiği kanaatine daha yakın durmaktayım. Sol üzerine yazmak da bunu dert edinen için bir ehemmiyet arz eder. Ona ehemmiyet verenin ise elbetteki bir yerde rahatsızlığına vesile olan nedene dönmesi olağandır. Bu bir bakıma kendini ve tarihini muhasebeye çekmek olarak da yorumlanabilir. Bir taraftan Akademik kaygıların sürükleyeceği mecra kişiyi böyle bir konuda yazmaya sevk edebilirken, bir diğer taraftan da konunun kendisi bizzat öznenin kendisine dokunduğundan dolayı (böyle yazıların akademik kaygılarla yazılmış yazılara göre samimiyetinden sual olmaz elbette ), bizzat konu bu özneye içkin olduğundan dolayı yazmaya sevk edebilir. Bu yazıyı bu minvalde ele almakta yarar var. Sol üzerine yazmak, sol geçmişinden halen izler taşıyan birini rahatsız etmekte de olabilir. Yazının yazılma sürecinde tüm bu kaygıları silmek mümkün değildir ve böyle bir kaygı içerisinden olunmaması gerektiği gibi bir teze itimat edilmemesi kanaatindeyim. Ve aslında bu tür yazılar “objektiflik” kriteriyle ortaya çıkan yazılardan daha değerli yazılardır. Konu sol olunca yıllarını kendince, kendine dair atfetmelerle orada bulunan bir şahsiyetten tarafsızlık, objektiflik beklentisi beklemek de doğru olmaz. Ve aslen böyle bir objektiflik yoktur. Öyle ki konunun hem nesnesi, hem öznesi olarak bir sorumlulukla oradadır yazan. Ve yazan için en temel problem burada, yaşadıklarını yazmak için yaşamamış olmanın bilincinde olarak yazıyor olmaktır. Bu, yazana bunun da ötesinde ahlaki sorumluluklar yükler...
Yazıya dair yapılan “yazı kutsallık kurucu olduğu kadar (İncil, Kur’an…)kutsallık yıkıcı da olabilmiştir” soyutlaması bir bütün olarak yazının anlamı hapsedici ve yorumsamayı gerekseyen bir açılımın gerekliliğini şart koyan halini, metnin çoklu anlam açılımlarına matuf yönü olduğunu göremeyen mecraya sürüklemektedir. Ve anlamı saklayan metni, tekli bir algılamayla ve yorumlamayla algılama hallerinden, özne ve öznelerin farklı anlamlandırma pratikleriyle algılama ve yorumlama pratiklerinin sınırlı yorumlamaya tabi olduğunu söyleyen soyutlamaya onay vermek demektir. Anlamın sözle ve doğrudan iletişim yoluyla aktarımından dolayı yazıya daha üstün olan tarafını, dolaylı (yazı)iletişim olarak yazıdan daha düşük gösteren bir önermedir bu. Başka bir deyişle yazının rolünü “gerçekliğe daha yakın olarak” söze galebe çalan bir minvalde anlamlandırmadır.
Yazının yıkıcı tarafına gönderme yapan bakış açısı, yazının bu minvalde söze üstünlüğünü de kabul etmiştir. Yazı, her daim bir hakikate gönderme yapan ve farklılığı yazan öznenin nerede durduğu ile alakalı olan ve yıkan ve yapan arasında ortak bir simgeler dünyasında sadece gerçeğe atfedilenlerin yönünün değiştiği bir platformdur. Avrupa tarihinde okur yazarlık oranlarına bakıldığında okur-yazarların oranının genel nüfusa oranının her daim düşük olduğu sarihtir. Okur- yazarlık ve yazmak aristokratlara ve din adamlarına özgü ve onların elinde olan bir uğraşıdır(3) (burada nasıl okunduğuna, nasıl algılandığına dair bir soru sormuyor olduğumuzu vurgulamak gerekmektedir).
Yazının bir bakıma kitleleri mobilize edici bir etkiye ve işleve sahip olup olmadığı sorusuna gelindiğinde, onun yaşamı alt-üst edici etkilerinden bahsetmek ne kadar mümkündür? Yazı gönderen-alan, yazan-okuyan ilişkisinde ortak simgeler ve kavramlara sahip olanların iletişme biçimi olabilir. Bu minvalde böyle bir ilişki kurmak kitlelerin tarihsel konumlanışlarıyla alakalı değildir. Yazı, yazı olarak yıkıcı değil, aslen kurucu bir etkiye, düzenleyici ve rasyoneliteyi meşrulaştıran mantık kurucu bir etkiye matuftur. Tam da bu nedenden dolayı Jean Genet’in oyunlarının Paris’in en seçkin Tiyatrolarında özellikle burjuvalarca ve “seçkin” seyircilerce izlenmesinde ve onlar tarafında o esere değer atfedilmesinde bir çarpıklık değil, esasında bir uyum bulmak gerekir. Bu aşamada entelektüel faaliyetin orta sınıfa ait bir faaliyet olduğunu söylemek yerinde bir tespit olacaktır. Yani anlatılanın hikayesinin anlatılan özne tarafından izlenmesi anormal olmaz mıydı zaten. Anlatılanın hikayesi anlatan öznelerce izlenmeye alınmakta ve bilinmek istenmektedir. Burada Jean Genet gibi bir aykırının, algılayıcının diline sahip olmasıdır asıl mesele. Dediğimiz gibi algılayıcı burada seçkin olanlardır. İşin bir başka tarafı şudur: ola ki seçkin olmayanlardan birileri bu seviyede bir dile sahip oldu ve bu anlatım gücüne sahip oldu. Bu durumda sistemin onu kendi içine almakta mahir ve muktedir ve demokratik olduğunu bilmenin açıklayıcı olduğunu düşünmekteyim.
Solculuğun Fransız devriminden 1917 Sovyet devrimine ve sosyal hareketler ve o süreçte meydana gelen iç çatışmalara, latin Amerika’ya, Pol Pot ve Çin devrimlerine göndermeler yaparak Sol’un ne olduğunu ve ne olmadığını araştırmak ve sorgulamakta mümkündür. Bilinmekte olan şey; tüm bu sosyal alt-üst oluşlar sürecinde katliamlar ve ölümlerle devam eden, katliamlarda ve kitlelerin durumunu göz önünde bulundurmayarak uygulanan ekonomi-politikalarının sonucunda açlıktan ölen insanların milyonları bulduğu tüm bu sola ait süreçlerde, bu iktidar mücadelelerinin içinde bulunan herkesimin solcu olduklarıdır(4) . Öyle ki iktidar mücadelesi içinde olmayan hareket ve grupların sonuç itibarıyla iktidar amaçları olmadığı için yok olmaya ve edilmeye mahkum oldukları süreçlerde, varlığı için direnmek bile bir iktidar istemi olarak algılandığından, o duruşların bugün itibarıyla okunuşları kendi-kendini belirlemeden öte iktidar talebi olarak algılanmıştır.
Sol ve solculuk kelimeleri birer kavram, gerçekliği ifade etmede bir üst kavram olarak politik duruşa ve bu duruşun altında var olan öznelere gönderme yapmaktadır. Kavramın ilk manasındaki evrilme ve değişme bugün bu kadar sarih iken, öznelerin toplumsal ve politik duruşlarını ifade etmesindeki yetersizliğine rağmen, kullanılmasında ısrar edilmesinin manasını anlamlandırmak mümkün değildir. Elbetteki böyle bir halin tahlili uzun ve spesifik çalışmaların konusudur.
Politika kavramı, iktidar ve egemenlik ilişkilerinin düzenlenmesine gönderme yapan bir kavram. Sağ ve sol kavramları politik duruşu ve belirli bir politikayı ifade etmek maksadıyla kullanılmış ve bunun ötesinden bir manası yoktur ( bu kavramı daha alt kavramlarla ilişkili olarak sanattan, edebiyata ve bir çok bilim dalının adlandırılmasında – bu kullanım biçimleri elbette çoğunlukla vulger kalmışlardır – kullanılmış olduğu belirtilmelidir. Sol gibi sağ kavramı da iktidar mücadelesinde egemenlik kurmak için sol’u sol yapan başka bir öbeğin adı olarak var ve biri birini gerekser. Bu minvalde Politik arenada kuralları belirlenmiş bir egemenlik mücadelesinin hem taraftarıdırlar, hem de muhalfidirler. Bu arenada kuralları bozmakta imtina etmek esas hal iken, arada bir kural dışına çıkmak ancak yürürlükte olan sistemin bekasına zarar verilmemekte ise mümkün olmaktadır.
Sistemin bir siyasal ve toplumsal yapı olarak varlığının amacı, şekillendirilmiş bu toplumsal ve siyasal mobilizasyonu var olduğunun dışında işleyebilecek bir hale getirmekten olduğunca çekinerek sirküle etmektir. Bu duruşun dışında görülen her hal ve özne sistemin varlığını tehdit eden haller ve özneler olarak tanımlanır ve yok edilmeye çalışılır. Ve hatta bunun ötesinde sistem kendisine çarpabilecek büyük kayaların etkisini azaltmak için muhalif görünen, sistem dışı görünen ve öyle de olan hava yastıkları dahi yaratır. Bu yaratma edimi işin oluşu icabıdır çoğunlukla. O orada olmak zorundadır. Toplumsal yapıların, her türlü kavrama biçimine sahip insanların yaşadığı bir iletişim alanında öbeğe ve yapılanmaya meyyal vereceği yapılar olduklarının altını çizmeliyim. Kütleleşmiş insan topluluklarının bir arada yaşadığı ve yaşamak zorunda oldukları mekanlarda (özellikle kentler), bu kütleleri bir arada tutacak temel unsur sistemin varoluşundan hareketle üretmiş olduğu ideolojisidir. Bundan hareketle her toplumsal varlığın bugünün dünyasında sahip olduğu bir temel ideolojisi vardır tesbitini yapmak yanlış olmaz. Bu toplumsal varlık bu ideoloji ile bütünlük ve parçalanamazlık ve sonsuzluk- sonsuza kadar var olma- hissiyatı ile varlığına devam eder ve gelecekçidir. Devamlı surette geleceğe yönelik projeksiyonlar ve bu projeksiyonları başarıyla hayata geçirme mücadelesi içerisindedir. Bu gelecekçi kozmoloji mevcut ideolojik hegamonyanın temel taşlarından biri olarak adlandırılırsa sanırım yanlış olmaz. Ve devamlı surette geleceği tüketir(5).
Buradan hareketle Sol ve Sağ kavramları bu sistem içerisinde, gerçek manada, bu ideolojik şekillenmişliğin politik varlığını rahatsız eden mobilizasyon degil, onu rahatsız etmeyen bir mobilizasyonun içerisindedir. Daha başka bir ifade ile bu mobilizasyon gelecekçi duruşuyla statükocu bir mobilizasyondur.
Yukarıdan izahına çalıştığım hegomonik duruşun altında Sol ve Sağ kavram çiftinin durduğu yerde, her bir öznenin konumlanmasında ihtiyaç duyulan başka bir kavram ise Taraf olmaktır. Taraf olmak bir grup, parti ve çevreye dahil olma, onun çıkarı için çalışma ve gönül vermektir. Başka bir ifade ile Taraf olmak politikanın bir şekilde içinde olmayı kabul etmektir. Bu öbek olmayı, kendilerince ilan ettikleri, istek, kurallar ve çıkarlarının öbekler arası bir mücadele ve çatışmaya meyyal veren bir duruşun içinde olmayı kabul etmektir. Politika ise egemenlik için, üstünlük sağlamak için, öbek çıkarlarının üstün kılınması için verilen mücadelenin adıdır. Öbek onu oluşturan parçalarıyla öbek olarak var olurken, ortak çıkarlarından hareketle isteklerini ilan eder ve hayata geçirmek için faaliyete geçer ve büyüme istidadı gösterirse toplumsal-siyasal bir özneye dönüşebilir. Toplumsal yaşam bu öbeklerin varlık ve mücadele alanıdır. Politik arena, öbekler arası mücadele, erk isteme, otorite elde etme, tanınmak isteme arzularının fiile geçip hayat bulduğu yerdir.
Politik arena, -meşru ya da değil – her toplumsal ve siyasal öznenin kendisini ifade ettiği bir alan. Bu alan, bu öznelerin birbirlerini çektiği ve birbirlerini yok etmek için mücadele ettiği bir savaş ve uzlaşma alanıdır. En küçük özneden –bireyden- toplumsal ve siyasal öznelere kadar Otorite, iktidar, güç, tahakküm, zorbalık, yok etme, ezme, alt etme, altına alma, etkisiz kılma, kişiliksizleştirme, kazanma, kaybetme, başarma, başaramama vb. gibi kavram ve hallerin anlam ifade ettiği bir moral (ya da immoral) çerçevenin çizildiği bir hal ortaya kor. Bu halin siyasal öznelerce başarılabilmesi süresinde varlığını kabul ettirmek -tanıtmak ve tanınmak- için kullandığı yöntem meşruiyet arayışı içerisinde meşru yöntemlerle beraber cebri yöntemleri dengeli kullanarak meşruiyetini sağlamak temel önemdedir. İşte bu meşruiyet arayışıdır öbeği –burada siyasal özneyi- sistem içerisine çeken. İktidar olmayı arzu etme hali olarak tanınmayı(6), saygı görmeyi ve hakim olmayı hareket etmenin temel motivasyonu haline getirir.
Sistem Dışı Olmak ve Sistem İçinde yer Almak Üzerine Bir Deneme Çalışması
Sistem elbette içinde yaşanılan dünya’da bir’lerin tenefüs ettikleri atmosferin bir’leri nasıl davranmaları, ne etmeleri, ne gibi davranış kodlarıyla ilişkilerini sağlamaları gerektiğini sağlayan ve bu yönde mobilize eden psikolojik, etik normlar ve onu oluşturan materyal dünyanın kalıplarıyla kurulmuş dünya ve kurumlar bütünüdür. Bu bütünden kopma teşebbüsü bireye azap ve onulmaz acıların kapılarını açma/yüz yüze kalma imkanı tanır. Ve bu sistem her norm ve davranış çeşidinin yazılmamış ve yazılmış prensipleriyle bireyin ufkunu ve davranış kalıplarının nasıl olması gerektiğini “emreder”. Bu şekilde var olmaya koşullanmış bireyin her bir hali onun yeniden üremesi ve kendini var etmesi için “toplumsal hafıza”da yer eden derin oyuklar açar ve katmerleşir. Kendisi için ilelebet var olacak olan bir fenomen olarak sistemin rasyonel öncüllere ve projelere ihtiyacı yoktur. O zaten varlığını bu rasyonellik üzerine kurmuş ve sürdürmekte ve her an bu rasyonelite ile güçlenmektedir. Sistemin varlığı kendi içerisinde var olan her bireyle güçlenirken, aslında rasyonelliğini her bireyde farklı bir birey olarak yeniden üretir. Ya da ters bir yönde her birey sisteme doğru, bir sistemin rasyonelitesinin üretilmesi için bir yeniden üretici fonksiyonu görür. Devamlı surette üreyen/üretilen sistemin rasyonalitesi bir başına sinir sistemi, kan dolaşım sistemi ve bir iradesi olan bir vücut olarak da tasavvur edilebilir. Kendi içerisinde bir bütünlüğü olan ve senkronize bir şekilde çalışan bir vücut tasavvuru büyük oranda doğru bir tanımlamadır.
Sol, Fransız parlementosunda parlementerlerin, parlementonun sağına ve soluna oturmasıyla ve sağ sıralarda oturanlara sağcı ve soldakilere ise solcu denmesiyle ortaya çıkmış toplumsal ilerlemecilik, esitlikçilik ve sosyalistliği ve monarşistlere karşı olmayı ifade eden bir politik kavramdır. 1. Enternasyonal kendini Fransız devriminin sol kanadının mirasçıları olarak tanımlamıştı. Bu gelişim seyri içerisinde, bir dünya görüşleri silsilesi olarak başlangıcından bugüne, oldukça farklılaşmış ve bugün kökten değişime uğramıştır. 19.yüzyılın enönemli solcu siyasal düşünürleri ve hareketleri olan, sömürüyü ve ezilenlerin varoluş hallerini siyasal düşüncelerinin temeline alan Marx ve Marxistler, Bakunin, Proudhon, toplumsal liberaller, sosyal demokratlar, modern liberaller ve Anarşistler kendilerini solcu olarak görmüşlerdi. İlerlemeci ve Tarihselci idiler. Bugüne gelindiğinde gerek Anarşizmin gerekse Marksizmin takipçileri olan hareketlerde bu temayülü (ilericilik ve tarihselcilik) bulmak hemen hemen imkansız gibidir. Heleki teknolojinin bugünkü gelişmişlik seviyesinde teknoloji başlıbaşına bu siyasal hareketlerin düşüncelerinde temel problem olarak sorgulamaya tabi tutulmaktayken... Danimarka ve Norveç’te tarihi liberal partilerin ismi halen Solcu iken Sağcı partiler oldukları bilinmekte olan bir durumdur; aynen Türkiye’de CHP örneğinde olduğu gibi. Aynı şey Fransa için de geçerlidir.
Devrim ve devrimcilik tanımlarını her makalenin bir çok yerinde kendisine ve içinde bulundukları gruplara yakıştırmaktan ve mütemadiyen kulanmaktan imtina etmeyen – bu bir kibirlenme olarak temayüz eder - bir zihniyetin savunucuları olarak, Devrimin ve devrimciğin ne olduğunu açıklamaktan ve içini doldurmaktan aciz, retorikten başka bir zihinsel ve teorik birikimi olmayanların bir araya geldikleri gruplar olarak tarif edilebilecek “radikal sol” ise, gündemi ve dünyayı kavramaktan acziyetleriyle bugünün dünyasından uzak bir tablo çizmektedirler.
Bu dünyayı ve gündemi kavrayamayan ve anlamak konusunda da hiç bir çabası olmayan “radikal sol” her değişik dönemde farklı kavramları jargonlarına dahil etmekte ( devrim, işçi, insan hakları, proletarya, sömürü, yeni-sömürgecilik, emperyalizm, burjuva, kapitalizm, bunalım dönemleri, diyalektik - bu kavramların kullanma ağırlığı dönemsel duruma göre farklılıklar göstermektedir -), bazı kavramları ise karalamak ve lekelemek (post-modernizm, neo-liberal, liberal, metafizik) maksadıyla kullanmaktadırlar bugün. Hasbel kader karalamak maksadıyla kullandıkları bu kavramların gönderme yaptığı somut ve doğrudan bireysel ve toplumsal bir öznenin olmaması gruplarının görünüşte hayata müdahil olacak siyasal tahlillere sahip oldukları intibaını yaratır.
Bu kaba algılayış ve yaşayış biçimlerine sahip Türk solcularının ( workerism gibi bir kavramdan hareketle tahlil edilebilir bu- aslında tarihsel birer vaka olarak Stalinizm ve Nazizmde vücut bulur-), çeşitli dönemlerde başlayan işci direniş ve grevlerine - devrim ya da devrimi yaklaştıran anlık olaylar olarak yaklaşmaları örnek olarak gösterilebilir. Bu tavır alış münferit değildir(14). İşçi ve işçi eylemlerinin ve işçi kimliğinin bu yüceltilmesi haline benzer ve mevcut retorik dilin içeriğini süsleyen, politik ve sosyal ortamda varlıklarına anlam veren farklı kavramlar da var Türkiyeli solcular için. Ve bu dilin Türk sağ’ının mantık kurması ve söylemi ile benzerlikleri de ilginçtir.
2. Lider kültünün verdiği bu etki kullanılarak sosyal ve siyasal tahlillerin değişmezliğinin, tartışılmazlığının ve evrensel doğrular olduklarının ön kabulünü sağlayan bir psikolojik atmosfer yaratırlar.
7. Beşinci maddeden hareketle devamen denebilir ki, pozitivist - elitist ve ikameci; halk’ı medenileştirme yeni bir halk yaratma sürecinin uygulayıcısı olan Kemalistler ile Türk solu arasındaki ortak paydalardan biri de Türkiye gibi bir ülke’de modernizmin ve modernizmin bir ürünü olan Solculuk-Sağcılık cereyanlarının Orientalistlikleridir. Bunu Türk entellektüelinin Batı karşısında almış olduğu konumlanıştan, tanzimattan bugüne Türk entelijansıyasının fikri bizarlığından ve kötürümlüğünden çıkarmak zor olmasa gerektir.
Ezilenlerin yanında bir hareket ve mevcut sistemin dışlanmasını zorlayan ve hayata geçiren bir hareket, bir yaşam biçimi; ne kadar az devlet, o kadar insanlık diyen filozofun dediklerine gönderir bizi ve şu günkü dünyamızda bunun adı artık Sol olamaz. Sol adına ortaya konan ve yapılan tarih, ezilenlerin hiç de bir güzel dünya ve güzel hayat ve özgürlük ve eşitlik taleplerini karşılayabilecek bir tarih olmadığını tesbit etmiş durumdadır. Bu pratiğin bugün bizlere gösterdiği tek şey, böyle bir tarihi tecrübenin/lerin bir daha olmamasına çalışmak olmaklığıdır. Dolayısıyla “tırnak işaretsiz bir sol” mümkün değildir. Kavram olarak kirli olan Sağ gibi, Sol da kirlenmiştir ve aklanması mümkün değildir. Sol ve solculuğa ve sağ-sol ikilemi içerisinde bir dünya algılaması kuran mantık “hakikati” kavramanın ve ifade etmenin önünde bir engeldir. Mevcut sistemin içinde yer almadan ve ona karşı ve bu dünyada yapılacak hertürlü sistem dışı oluşa, yerli halkların anarşik komünitilerinden, mevcut dünyanın egemenlerinin hüküm sürdüğü dünyada ortaya çıkan ve çıkacak olan özgürlük ve eşitlik taleplerine bugün itibarıyla Sol’un ve solculuğun diyeceği bir şey yoktur.
Not: Bu makale daha önce yayınlanmış bir makaledir. Görünen lüzum üzerine - görünüyor ki hayli hayli lüzumu var - tekrar yayınlıyoruz.
3. Bu konuya ilişkin bkz. http://en.wikipedia.org/wiki/Literacy
10. Burada Birikim dergisinin Türkiye Solu için yaptıklarını ve entellektüel birikim açısından önemini vurgulamaktan ve dergiyi Radikal Sol’dan ayrı bir yerde degerlendirmekten yarar olduğunu vurgulamak isterim.
13. İşçicilik konusunda türkçe bir çeviriyi internette, şu adreste bulabilirsiniz: http://www.geocities.com/CapitolHill/Lobby/3909/our80s90s/workerismtu.html
Burada elbetteki Marksizmin vulger algılanmalarının sonucunda onun aldığı çeşitli şekillerin kavramsal dünyadaki karşılıkları üzerine uzun uzadıya durmak maksadında değilim. Bu algılama ve yeniden teorize edilmiş felsefi tezlerin çoğunlukla bir yanlış okuma sonucu yeni bir oluşum olarak varolduklarını da red edecek değilim. Problem bu algılama biçimlerinin yeniden öte kabalıklarına vurgu yapmak ve aslında göründüklerinden farklı bir şey oluşlarına dairdir.
14. Bu hale dair örnekler Tüm türküye sol tarihinin bütününü kapsar. İşçilerin hakları için vermiş oldukları her türlü direniş ve grev, marksist-leninist jargonla söylersek, bir “devrim durumu” olarak algılanmış ve o direnişlerden sonra sayfalarca “devrimci durum” tahlilleri yapmışlardır. Tüm metinlerde, sadece bildirilerde değil, işçi olmanın yüce erdemine ve ruhuna vurguyu abartılıca görmek mümkündür.Tüm o yazılan-çizilen metinlerin büyük çoğunluğunu workerizm bağlamında değerlendirmek mümkündür.
Alişan Şahin Anarşizm ve Sol Anarşizm ve solcular işçicilik Jakobenizm Liberal sol mdd sistem sistem dışı sistem içi sol sol solculuk sosyalizm totaliter sol Türkiye solu ulusalcı sol
Önceki Yazı:13. Anarşinin Antropolojisi – Anarşist Bahçıvanlar – Lugbaralar
Sonraki Yazı:Politikadan Hayata: Anarşiyi Solcu Değirmen Taşlarından Kurtarmak