MANİPÜLATÖRÜN OYUNUNU BOZUN
Vicdanınızla hesaplaşın. Kendiniz hakkındaki düşünceleri değerlendirin. “Bencil, nankör ve kıymet bilmez olduğumu söylüyor.” Şimdi bunları size düşündüren olay ve kişilere nesnel bir açıdan bakın. “Ben gerçekten bencil miyim? Şu kişi için üç yıldır yaptıklarım nasıl görmezden geliniyor?”, “Ben üstüme düşeni fazlasıyla yapmıyor muyum?”. Manipülatörünüzün sizi nasıl haksız yere suçladığını ve sorumlu tuttuğunu göreceksiniz.
Sorumluluğunuz altına giren ve girmeyen görev ve durumları ayrıştırın. “Onun problemi benimle direkt olarak bağlantılı mı? Sorunun kaynağında ben mi varım?” Manipülatörünüzün yararına olan şey, aradaki sınırları buharlaştırarak kendi ihtiyaçlarını sizin ihtiyaçlarınızın üstünde tutmasıdır. “Onun isteklerini yerine getirerek kendime olan saygımı daha ne kadar koruyabilirim?” Sınırlarınızı belirlediğiniz andan itibaren kesin bir karar verebileceksiniz. Bu durumda iki farklı strateji izlenebilir:
Kontratak yapmayı öğrenin
Manipülatörün eline koz vermek istemiyorsanız, suçlamaları karşısında savunmaya geçmeyin ve kendinizi zayıf göstermeyin. Çünkü bu çaba sizi sadece daha kırılgan hale getirir. Bunun yerine Isabelle Nazare Aga’nın da önerdiği gibi, bu sözler sizi derinden yaralasa bile söylenenlere aldırmadığınızı gösterin ve manipülatörün saldırısına saldırıyla karşılık verin: “Benim vicdanım rahat”, “Herkes senin gibi düşünmüyor”, “Bu senin fikrin”, “Ben senin gibi düşünmüyorum”, “Herkesin doğrusu kendine”, “Ben senin istediğin gibi olmak zorunda değilim” gibi… Amacınız provokasyona gelmeden kendini koruyabilmek.
Örnek: Arkadaşınız Mine yalnız ve depresif biri ve onu evinizdeki davete çağırmadığınız için size sitem ediyor.
– Kendini kötü hissettiğin dönemde, seni arkadaşlarımla tanıştırmıştım. Sense beni yüzüstü bırakıyorsun.
– Benim seni davet etmemem, seni yüzüstü bıraktığım anlamına gelmez. Sen ne zaman benimle telefonda konuşmak istersen arayabilirsin veya evime gelmek istediğinde gelebilirsin.
– İyi de bunu arkadaş dediğin yapar zaten.
– Sana verdiğim değerin farkında değilsen sen bilirsin. Benden hep karşılık beklediğin hissine kapılıyorum.
– Hayır, karşılık beklemiyorum ama benim için de sofrana bir tabak fazla koysan ölmezdin. Beni davet etmen benim için önemliydi.
– Sen başkalarının senin için neler yapmak zorunda olduğunu belirlemeye çalışıyorsun. Senin için üzgünüm.
Yüzleşmeye cesaret edin
Yüzleşme ikinci yöntem olarak denenebilir. Bu sayede, sizi suçlayan ve sorumlu tutan kişiye kendine düşen sorumlulukları hatırlatabilirsiniz. Bu yöntem daha etkili olmakla birlikte sizi manipüle eden kişiyle ilişkinizi değiştirebilir ve hatta bozabilir.
Örnek: Evli bir erkeksiniz, iki küçük çocuğunuz var. Boş vaktinizde futbol, tenis ve binicilikle ilgileniyorsunuz. Ancak ne zaman spora vakit ayırmak isteseniz eşiniz söylenmeye başlıyor: “Beni çocuklarla tek başına bırakıyorsun. Ben aynısını yapsam, hoşuna gider miydi?”
Sosyal Psikolog Jacques Salomé, her sitemin altında bazı talepler yattığını belirtiyor. Böyle durumlarda karşınızdakinin asıl isteğini açıkça söylemesini talep edin. Muhtemelen, “Sen bensiz eğlenceli vakit geçirince, kendimi yalnız hissediyorum” diyecektir. Bu noktada ilişkinizdeki dengeler hakkında konuşmalısınız. “Sana sevgimi kanıtlamak için diğer zevklerimden vazgeçmek zorunda mıyım? Çift olarak mutlu olmak, önce birey olarak mutlu olmaktan geçmiyor mu?” Bu yüzleştirme sayesinde çift ve birey olarak geçirilen zaman ve sorumluluk paylaşımı üzerinde anlaşma sağlanabilir.
Manipülasyona dur demeniz, sizi manipülatörlerin gözünde “hayırsız evlat”, “kötü eş”, “zor mesai arkadaşı” kılar. Bu, sizin hakkınızdaki olumlu düşüncelerin sonlanması anlamına gelir ama onların bu düşüncelerini kendi değerinizin farkına vararak aşabilirsiniz ve bu her zaman işe yarar. Davranışlarınızdaki değişim manipülatörlerin hiç işine gelmez. Ancak, sizdeki değişim hakkında onların düşündüklerini yok sayarak “özgürlüğünüzü” geri kazanabilirsiniz.
FİLM ÖNERİSİ: COLETTE