Serpil Yılmaz: Yabancı yatlara ticaret yasak, ucuza yakıt almak serbest! – Sözcü Gazetesi
Tam 37 yıldır yürürlükte olan 2634 sayılı Turizm Teşvik Kanunu'nda yer alan Yat Turizm Yönetmeliği geçen yıl değişti.
Yabancı bayraklı charter seferleri yapan teknelere tanınan ticaret serbestliği iptal edildi.
Türkiye'nin rakibi Hırvatistan, Karadağ, Yunanistan, İtalya, Fransa, İspanya'da olmayan bu “yasak”, denizcilik sektörüne saplanıyor. 2010 yılında kurulan Yat Turizmcileri Derneği'nin Başkanı Begüm Doğulu, iki temel sorunun altını çiziyor…
Doğulu, Türkiye'nin “ihracat yıldızları” liginde yer alan ve Hollywood ünlülerinden, iş insanlarına kadar “en zenginlere” hizmet veren bir yat acentesinin de sahibi. İlkin halen “Deniz Hudut Gümrük Kapıları”nın açılış tarihinin ilan edilmemesinin, rezervasyon kayıplarına neden olduğunu vurguluyor.
Türkiye'nin koronavirüsle mücadelesine güvenen yabancıların Ege kıyılarına akmaya “can attığını” söyleyen Doğulu, “Sezonda 3 bin 500 yabancı tekne Türkiye'ye geliyor. Bunun 200'ünü, 50 metreden uzun mega yatlar oluşturuyor. Türkiye'ye bir sezonda 200 milyon Euro bırakıyorlar. Rezervasyon yapamadığımız için gelen talepleri geri çeviriyoruz. Onlar da rotalarına Türkiye'yi almıyorlar” diyor.
Bugün toplanması beklenen Bakanlar Kurulu'nda deniz hudut kapıları açış tarihi de açıklanabilir.
37 yıldır yürürlükte olan 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nda yer alan “Yat Turizm Yönetmeliği” geçen yıl değişti.
Yabancı bayraklı teknelerin charter (özel sefer) düzenlemesi iptal edildi.
Bu da sektörde dile getirilen ikinci sorun!
Turizm Bakanlığı lisans sözleşmesi bitene kadar faaliyetlerine izin verilen yaklaşık bin kadar yabancı bayraklı charter teknesine karşılık, Türk bayraklı charter tekne sayısı 4 bin 919.
Türkiye'de yüzde 100 yabancı sermayeli her türlü şirket kurulabilirken, kabotaj nedeniyle yabancı sermaye Türk bayrağı taşıyan gemi-yat işletmesi kuramaz.
Bir ticari teknenin Türk bayrağı taşıyabilmesi için yerli ortak payının en az yüzde 51 olması gerekiyor. Yapılan yeni düzenlemeye göre; 2017 yılından önce alınan yabancı bayraklı tekneler, hiçbir koşulda Türk bayrağına geçemiyorlar.
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın bu konudaki görüşü şöyle:
“Yabancı bayraklı charter tekneleri Türkiye'den para kazanıyor ama vergisini ödemiyor. Bunun önüne geçiyoruz…”
Mesele Türkiye'nin kazanımlarını savunmaksa, yabancı bayraklı charter teknelerden alınan KDV, mevcut marina bağlanma bedelleri gibi maliyetleri artırılır.
Bu yasakla amaca ulaşılır mı? Endişelerim var.
Ege'de lisans süresi biten yabancı bayraklı charter teknelerin marinaları boşalttığı ifade ediliyor.
Marina yatırımlarının da bu karardan olumsuz etkileneceği aşikar. 1000 kadar charter hizmeti veren tekne marinalardan giderse, gelir artacak mı?
Yat turizmi yönetmeliğinin altında, 1980'lerin başında dönemin Turizm Bakanı Mükerrem Taşçıoğlu'nun imzası vardı.
Sektörün öncüleri; Selim Duru (Duru Turizm), Doğan Tugay (Yeşil Marmaris Turizm), Sinan Özer (Ege Yatçılık), Aykut Uzunşimşek (Motif Turizm ve Yat İşletmesi) kafa kafaya verip yönetmeliğin yol haritasını çizmişlerdi.
Hiçbiri de yabancı bayraklı ticari tekne işletmecisi değildi. Aralarında tekne imalatı yapanlar vardı, yabancıların gelmesiyle tersanelerin kapasiteleri gelişti. Yabancı bayrakla charter hizmeti veren teknelere “yasak” gelmesi; adet bazında dünyada 4'üncü sıraya yükselen Türkiye'nin tekne üretimini ve istihdamını da olumsuz etkileyecek.
Yabancı bayraklı yatlar charter hizmeti veremezler ama bizim düldülden daha ucuz yakıt kullanabilirler…
Yatlar motorini ortalama 3.85 TL'ye, yani yaklaşık 80 cent'e alıyor.
Ege, Akdeniz ve Karadeniz limanlarından depoyu doldurup, Türk sularından çıkan yabancı bayraklı charter tekneleri; koş koş Karadağ'a, Hırvatistan'a, Yunan adalarına ilerlemesinler!