06 Şubat 2020 - Perşembe 02:08
Glisemik indeks, karbonhidratların kandaki glukoz değerlerine olan etkisini ölçme işidir.
Glisemik indeks nedir? (Gİ)
Glisemik indeks, karbonhidratların kandaki glukoz değerlerine olan etkisini ölçme işidir. Glisemik indeks kavramı Toronto Üniversitesinde diyabetliler için hangi besinlerin daha uygun olduğunu araştıran Dr. David J. Jenkins ve meslek arkadaşlarının 1980-1981 dönemlerinde ki çalışmaları neticesinde ortaya çıkmıştır.
Glisemik indeksi yüksek veya düşük karbonhidratların etkileri
Karbonhidratlar, hidrojen ve oksijen moleküllerinden oluşur ve öncelikle merkezi sinir sistemimiz olmak üzere bedenimize enerji sağlarlar. Karbonhidratlar örneğin; beyaz şekerdeki gibi basit, ikinci örnek; patatesdeki gibi kompleks karbonhidratlar olarak ikiye ayrılmaktadır. Farklı besinlerdeki farklı karbonhidrat yapıları kan şekerimizi farklı derecelerde yükseltmektedirler. Gİ düşük olan besinler o yiyeceği tüketen bireylerin daha uzun süre tok kalmalarını sağlarken Gİ, yüksek olduğu yiyecekler ise kandaki insülin düzeyini hızla yükseltmekte ve buda kan şekerinin aynı hızla düşmesine sebebiyet vermekte ve besin almış olmamıza rağmen hızla acıktığımızı hissetmekteyiz. Bu durum, bir taraftan aniden yükselen kan şekerinin vücudumuzda depolanmasını sağlamakta yani yağlanmaya ve kilo almaya, diğer taraftanda da içinde bulunduğu durumu dengelemek isteyen pankreasın aşırı ve dengesiz çalışarak insülin üretmesine ve sonuç itibari ile kan şekerimizdeki bu ani değişikliklerin seneler içinde genetik manada yatkınlığı olan kişilerde diyabet hastalığının ortaya çıkmasına, hipertansiyona, damar sertliğine sebep olmaktadır.
Düşük Indeks değerli gıdalar glükozun yavaş ve düzenli kullanilmasını sağlayacak, yüksek indeksli besinler ise kandaki şeker düzeyini hızla yükseltecektir.
Fakat glisemik indeks tabloları şu gerekçelerle eleştirilmektedirler:
Tüketilen gıdaların Glisemik indeks değerleri onların olgunlaşmalarına, saklanma sürelerine-koşullarına, pişirilme şekline, farklı türlerine, fabrikasyon olup olmadığina bağlı olarak değişmektedir.
Besinlerin Glisemik indeks değerleri kandaki şeker düzeylerine, insüline olan direncine ve diğer faktörlere bağlı olarak kişiden kişiye hatta aynı kişinin günden güne değişiklik göstermektedir.
Özellikle karışık öğünlerdeki Glisemik değerlerini tespit etmek oldukça güçtür. Örnek vermek gerekirse yağ ve proteinleryavas sindirilirler bu da diğer öğünün midede daha uzun kalmasını sağlayarak besinin değerini düşürebilmektedir.
Glisemik indeksler genellikle 50 gramlık porsiyonlar için hesaplanmaktadır.
Gıdaların Glisemik İndeksi aşağıdaki faktörlere bağlı olarak değişiklik göstermektedir:
Besinlerin yapısında bulunan maddelere ve miktarına doğru orantılıdır
Gıdaların depolanma süreleri vardır ve bunlara bağlı olarak değişkenlik gösterir
Besinlerin pişirilme zamanları ve pişirilme yöntemine göre değişiklik göstermektedir
Besinlerin hazırlanması esnasında görmüş olduğu işlemlere göre,
Yiyeceklerin birlikte tüketildiği diğer gıda ve içeceklerin sindirilme sürelerine göre değişiklik göstermektedir
Gıda tüketilirken ki sıcaklığına bağlı olarak değişkenlik gösterir
Gıdanın tüketilme hızına bağlı olarak,
Besinlerin taze-bayatlığına ve olgunluğuna bağlı olarak, değişiklik göstermektedir
Gıdaların yetiştirildiği iklim ve toprak özelliklerine göre, değişiklik gostermektedir
Besinlerin bağırsaklarda sindirilme süresine bağlı olarak,
Her kişinin bağırsaktaki flora yapısına göre, değişiklik göstermektedir
Bireylerin genel sağlık durumuna dahi bağlı olarak farklılık göstermektedir.
Gıdaların Glisemik İndeks Tablosu
Glisemik indeks değerleri tüketilecek gıdanın miktarıyla doğru orantılı olup genel olarak aşağıda bulunan tablodaki değerlere sahiptirler:
Düşük Gİ değeri 55 veya daha az olan gıdalar; barbunya, nohut, kuru fasulye, mercimek, fındık, früktoz elma, portakal (çoğu meyve ve sebze), makarna, Kepekli ekmek,
Vasat Gİ56 - 69; beyaz şeker,esmer pirinç, şeker kamışı, çavdar ekmeği, muz(ham), dondurma, fırında patates
Yüksek Gİ70 veya daha yüksek;
patates, beyaz ekmek, beyaz pirinç, işlenmiş meyve suları, muz(olgun), karpuz, krakerler,mısır cipsi, mısır gevreği
Sağlıklı Kilo Verme. TIKLAYIN