AI: 2011-nji ıylda ölüm jezasynyň ıerine ıetirilişi ıokarlandy
Tähranyň 20 kilometr günbatarynda ıerleşıän Karaj şäherinde köpçüligiň öňünde dardan asylan tussag, 2011-nji ıylyň 25-nji ıanwary.
Halkara “Amnesty International” guramasynyň maglumatyna görä, 2011-nji ıylda Eıranda, Saud Arabystanynda we Yrakda ölüm jezasynyň ıerine ıetirilişiniň artmagy netijesinde geçen ıyl bu tendensiıa 2010-njy ıyldaka garanda dünıä boıunça ıokarlanypdyr. Emma, guramanyň täze hasabatyna laıyklykda, ölüm jezasyny ıatyran ıurtlaryň sany 2011-nji ıylda köpelipdir.
“Amnesty International” guramasynyň täze hasabatyna laıyklykda, geçen ıyl İakyn Gündogarda ölüm jezasynyň ıerine ıetirilişi artypdyr.
Guramasynyň ölüm jezasy boıunça maslahatçysy Jan Wetzeliň pikiriçe, bu ıerde gapma-garşylykly tendensiıa bar.
“Dünıäde ölüm jezasyny ulanmagy dowam etdiren we ony ıerine ıetirmegi ösdüren ıurtlar bar. Olaryň sany örän az” diıip, Wetzel aıdıar. “Emma bu topar ölüm jezasyny goldaıan döwletlerden örän kiçi. Olar daşky dünıäden juda üzňelikde. Emma geçen ıyl ıerine ıetirilen ölüm jezalarynyň aglabasy şol ıurtlara degişli”.
2011-nji ıylda 20 ıurtda ölüm jezasy ıerine ıetirildi. Bu ölüm jezasynyň ıerine ıetirilişiniň geçen ıyllara garanda durnukly azalıandygyny görkezıär.
İöne, “Amnesty International” guramasynyň hasabatyna görä, geçen ıyl 676 adamyň ölüm jezasy ıerine ıetirilipdir. Bu görkeziji 2010-njy ıyla garanda 30 prosent çemesi köp.
2011-nji ıylda ölüm jezasy ıerine ıetirilenleriň ıarpysyndan gowragy Eıranyň paıyna düşıär we ol ıerde 360 adamyň ölüm jezasy ıerine ıetirildi. Geçen ıyl Eıranda köpçüligiň öňünde jezalandyrylanlaryň sany hem 2010-njy ıyla garanda dört esse töweregi köpeldi.
Emma Wetzeliň Azatlyk Radiosyna aıtmagyna görä, bular häkimiıetleriň ykrar eden ıa-da başgalara tassyklatmasy mümkin bolan sanlardyr: “Tassyklatmak mümkin bolmadyk ıa-da gizlin ıagdaıda jezalandyrylanlar hem bar. Şunlukda olaryň jemi sanynyň 600 bolmagy mümkin”.
Hytaıda ölüm jezasy baradaky sanlar gizlin saklanıar. İöne, “Amnesty International” guramasynyň hasabatyna laıyklykda, 2011-nji ıylda Hytaıda “müňlerçe” adam jezalandyrylypdyr. Hasabatda olaryň jemi sany barada aıdylmaıar.
Geçen ıyl Saud Arabystanynda azyndan 82 adamyň we Yrakda azyndan 68 adamyň ölüm jezasy ıerine ıetirilipdir. İöne, Wetzeliň sözlerine görä, Yrakda şu ıylyň üç aıynda şonça adama berlen iň ıokary jeza ıerine ıetirilipdir.
“Biz Yrakda şu ıylyň ıanwar, fewral we mart aılarynda eııäm 69 adama berlen ölüm jezasynyň ıerine ıetirilendigini hasaba aldyk” diıip, Wetzel aıdıar. “Şunlukda, Yrak şu ıylyň üç aıynda tutuş geçen ıyldakydan hem köp ölüm jezasyny ıerine ıetirdi”.
“Amnesty International” guramasy Belarusda ölüm jezasynyň ıerine ıetirilmegi bilen baglanyşykly-da aladala bildirıär. 2011-nji ıylda Belarus İewropada we postsowet giňişliginde ölüm jezasyny beren we ony ıerine ıetiren ıeke-täk ıurt boldy.
Guramanyň hasabatyna görä, geçen ıyl Amerikanyň Birleşen Ştatlary dünıäniň senagat taıdan ösen “Uly Sekizliginiň” arasynda ölüm jezasyny ıerine ıetirıän ıeke-täk ıurt bolup galypdyr. Emma Birleşen Ştatlarda ölüm jezasynyň ıerine ıetirilişi azalıar diılip, hasabatda bellenıär.
“Amnesty International” guramasy Owganystanda ölüm jezasynyň ıerine ıetirilişiniň, iki ıyl arakesmeden soň, täzeden dikeldilmegi bilen bagly hem alada bildirıär.