Kadının Kıskancı Ve Erkeğin Kıskancı
Kıskançlığın davranış ve duygu yoğunluğu kadınlar ve erkekler için aynı değildir. Bu, biyolojik açıdan izah edilebilir: Partnerin sadakatsizliğinin somut etkileri kadında erkektekinden farklı olacaktır. Erkek için "kendi" kadınının sağladığı ayrıcalık vazgeçilmezdir: Eğer onu paylaşırsa, üreme olasılığını kaybetme riski alır. Buna karşılık, bir kadın eğer kocasını paylaşacak olursa, belki daha kötü yaşayacak, ancak çocuklarının hayatta kalmasını muhtemelen tehlikeye atmayacaktır. Bu ayrım, erkek kıskançlığı ile kadın kıskançlığının doğası gereği birbirinden farklı olduğunu düşünmemize yol açar, bunun da sebebi çıkarların farklı olmasıdır. Kıskançlık kadınlarda ve erkeklerde aynı yoğunluğa sahip değildir ve farklı nedenlerle harekete geçer.
Partnerlerde iki tür davranış kıskançlık uyandırır: Cinsel sadakatsizlik (başka biriyle cinsel ilişkiye girmiş olma) ve cinsel ilişkinin zaman ve duygu yatırımından daha az önemli olduğu duygusal sadakatsizlik. Birincisi daha çok erkekler için önem taşırken, ikincisi büyük ölçüde kadınlar için önemlidir.108*
Gerçekten de, erkek için, karısının cinsel yönden sadece kendisine ait olması son derece önemlidir ve cinsel sadakatsizlik "duygusal" sadakatsizlikten çok daha kötü addedilir. Buna karşılık, kadın erkekten sperminin değil, kaynaklarının münhasır olmasını bekler. O zaman teorik olarak, kadın erkeğinin başka bir kadınla zaman geçirmesini ve ona duygusal olarak bağlanması karşısında kötü hissedecektir, çünkü erkek tamamen erkeğe özgü bir stratejiyle, duygularını harekete geçiren bu insanı hediyelerle şımartacaktır ü09 ki bu durumda da kaynakların dağılımı kadının aleyhine olacaktır.
Rakamlar, kadınların tepkileri ile erkeklerin tepkileri arasında kayda değer bir fark olduğu göstermektedir: Erkeklerin %60'ı (buna karşılık kadınların sadece %17'si) ihtiraslı cinsel ilişki tercihini çok kötü karşılarken, kadınların %83'ü partnerinin olası bir rakibe bağlanmasını hayal etmek bile istemiyor. Cinsler arasındaki bu fark, kabusun gerçeğe dönüşmesini engellemek için, kadınlar ve erkekler tarafından uygulanan iki büyük strateji türünde ifşa olur: Belirli kategorideki insanlara karşı kuşku duyma ve alıkoyma taktikleri.
Siz Hangi Tür Kıskançsınız?
Yoğun bir aşk ilişkisi düşünün (geçmişte yaşadığınız, şu an yaşamakta olduğunuz veya bir gün yaşamayı umduğunuz) ve hemen aşkınızın başka biriyle ciddi bir şekilde ilgilenmekte olduğunu hayal edin. Bu durumda, canınızı en çok ne acıtır?
-Aşkınızın başka birine bağlandığını hayal etmek mi?
-Aşkınızı ihtiraslı cinsel bir ilişki esnasında hayal etmek mi?
(Dikkat: Sadece tek bir cevap verebilirsiniz!)
En Büyük Düşmanı Tespit Etmek...
Görünen o ki kadınlar ve erkekler, kendi cinslerindeki arzu edilebilirliğe ilişkin değerler bakımından kendilerinden üstün olan kişiler karşısında kendilerini daha çok tehdit altında hissediyor.
Kore, ABD ve Hollanda'da yapılan çalışmalar göstermiştir ki, erkekler onlardan fiziksel güzellikten çok, gelir, kariyer veya fiziksel güç bakımından üstün olan rakipleri karşısında kendilerini daha çok tehdit altında hissediyorlar. Buna karşılık, kadınlar kendilerinden daha fazla kazanan veya daha fazla güce sahip olanlardan rahatsız olmuyor, ancak daha güzel bir yüze ve vücuda sahip olan kadınlar karşısında rahatsız oluyor. Her cinsin partnerini elinde tutmak için kullandığı taktikler hissedilen tehditlerden kaynaklanmaktadır: Kadınlar güzelliklerini, erkeklerse maddi kaynaklarını öne sürerler. Yine de kıskançlık tepkisinde kültürler arasında bir ölçüde farklılık olduğunu unutmayalım: Örneğin, Hollandalılar kendilerinden daha iyi mizah anlayışına sahip olan rakiplerini çok kıskanmaktalar...
Partnerimizi Elde Tutmak
Kıskanç insanların sergilediği taktikler üzerinde çokça durulmuştur. Yapılan bir çalışmada evli kişiden, bir partneri elde tutmak için bilinen taktiğin bulunduğu bir anketi cevaplaması istendi. Sorulan sorular, hangi taktiğin daha çok kullanıldığım ortaya çıkardı ve bazı eylemlerin kaç kez gerçekleştiğini saptamaya olanak sağladı. Söylenenler arasında şunlar var: "Kiminle olduğunu öğrenmek için onu beklemediği bir anda aradım"; "Başka kızların da olduğu bir partiye onu götürmedim"; "Diğer insanları görmesini engellemek için bütün boş vaktimi onunla beraber geçirdim"; "Etrafta diğer kadınlar mevcutken ona sarıldım"; "Bana ait olduğunu göstermek için ona bir mücevher aldım". Buradaki amaç, sıralanan bütün bu elde tutma taktikleri içinde herkes tarafından en çok hangisinin daha çok kullanıldığını öğrenmekti.
Tehdit kendini hissettirdiğinde, her taraf diğer tarafça karşı konulmaz bulunan kozları öne sürer. Erkekler kaynaklarını gösterir (hediyeler, restoranda akşam yemekleri vs.) veya iş arkadaşları üzerindeki etkilerini ve güçlerini sergilerler; kadınlarsa, erkeğe neden yanında olduğunu hatırlatmak için kendilerini güzelleştirirler. Bazı kriz taktikleri yine de beklenmediktir. Erkekler böyle anlarda kadının iradesine boyun eğme eğilimindedir (mesela: "Bana değişeceğini söyledi" veya "Bir dediğimi iki etmez"): Bu durum, erkekleri rakiplerine karşı, baskın cinsel kıskançlıklarına uygun olarak, tehdit savurmaktan alıkoymayacaktır. Buna karşılık, kadınlar "sahip olmanın sözlü sinyallerini" ortaya koyacaktır; bu ibare araştırmacılar tarafından şu tarz konuşmaları belirtmek için kullanılır:
"Arkadaşlarıma birbirimizi ne kadar sevdiğimizden bahsettim" veya "Diğer kadınlara senin gönlünün dolu olduğunu söyledim".
Elbette, herkesin partnerini elde tutmak için uyguladığı taktiklere dair şevki aynı değildir. Bir kadın ne kadar genç ve güzelse kocası da onun kendisini aldatmasından o kadar korkar ve duyduğu kıskançlık da o kadar güçlü olur. Ama bu noktada ayrıntılı bir bilgi verelim: Eğer kocadan başka birine soracak olursak, güzelliğin elde tutma taktikleriyle ilgisi yokmuş gibi görünecektir. Başka bir deyişle, kıskançlık kabul görmüş güzelliğe bağlı değil, kocanın öznel güzellik algısına bağlıdır...
Evli Çiftler Tarafından En Çok Kullanılan Elde Tutma Taktiği
1) Uyanık olmak ("Her dakika kiminle beraber olduğumu öğrenmek istiyor").
2) Partnerini saklamak ("Arkadaşlarımı/ailemi artık görmemi istemiyor").
3) Karşıdakinin zamanını da kendi tekeli altına almak ("Tüm zamanımızı beraber geçirmemizi istiyor").
4) Karşıdakinde kıskançlık uyandırmak ("Bütün gece bana nasıl baktığını gördün mü"?).
5) En ufak sadakatsizlik tehdidini cezalandırmak ("O adama bir kez daha bakarsan, eve tek başına dönersin").
6) Duygusal manipülasyon uygulamak (ağlamalar, öfke, iğrenme).
7) Çekip gitmekle tehdit etmek ("Bütün gece onunla dans edebilirsin, çünkü ben buradan gidiyorum").
8) Rakiplerini eleştirmek ("Zaten çok salak bir tip" veya "O değil de, kollarındaki selülidi gördün mü?").
9) Kaynaklarını sergilemek ("Bu kış Mauritius adasına gidiyor muyuz?").
10) Cinsel olarak uyarmak ("Bu mayo üzerimde güzel duruyor mu?").
11) Güzelleşmek (yeni bir saç yaptırmak, makyajını değiştirmek, tüylerini almak, bronzlaştırıcı sürmek).
12) Sevgi ve özen göstermek ("Bırak da sana biraz bir masaj yapayım").
13) Karşıdakinin isteklerine boyun eğmek ("Tamam oldu, pazar anneni görmeye gideceğiz").
14) Sahip olmaya dair sözlü işaretler söylemek (şekerim, tatlı kuşum, canım, aşkım, birtanem, sevgilim...).
15) Sahip olmaya dair fiziksel işaretler ortaya koymak (elini tutmak, karşıdan karşıya geçerken koluna girmek).
16) Aidiyete dair dış işaretlere ilişkin tekliflerde bulunmak ("Neden sana aldığım desenli kravatı takmak istemiyorsun?").
17) Karşıdakini kötülemek ("Beni bulabilmiş olman ne büyük şans!").
18) Rakipleri sözlü tehdit etmek ("Fotoğrafını da ister misin?").
19) Rakiplere şiddet uygulamak (arabasının kaportasını çizmek, rakibin ismini bir erotik "chat" sitesine vermek, tokat atmak).
Tahmin edilebileceği gibi, kadınlar için, en çok elde tutulmak istenen koca, adamakıllı hırslı olan ve eve bol para getiren kocadır.
Aşık olan erkekler kadınlarım daima güzel bulur ve onu elde tutmak için savaşırlar. Kadınlarının çok güzel olmadığına kanaat getiren erkeklerse elde tutma taktiklerini en az uygulayanlardır. Öyleyse kadınına aşık olmayan bir erkek, onun başka bir erkekle gitmesini engellemeye çalışmadığı için değil, onun güzel olmadığına kanaat getirdiği için artık onu sevmiyordur. Erkeğin algısı, kimyasal ulakların olası etkisi altındaki aşk haliyle değiştiğinden, bir erkeğe kadınının güzel olup olmadığını sormak, ona aşık olup olmadığını sormak demektir.