ISIL İŞLEMCİ ulusal meslek standartları,ISIL İŞLEMCİ Mesleğe İlişkin gereklilikler,ISIL İŞLEMCİ Başarım Ölçütleri,ISIL İŞLEMCİ nedir,ISIL İŞLEMCİ ne iş yapar,ISIL İŞLEMCİ nasıl olunur,ISIL İŞLEMCİ maaşı,ISIL İŞLEMCİ çalışma ortamı ve koşulları,ISIL İŞLEMCİ meslek tanımı,ISIL İŞLEMCİ görevi,
ISIL İŞLEMCİ SEVİYE 4
REFERANS KODU / 11UMS0148-4 RESMÎ GAZETE TARİH-SAYI: 9/8/2011 – 28020 (Mükerrer)
Isıl işlemci (Seviye 4) Ulusal Meslek Standardı
11UMS0148-4 / 05.07.2011 / 00 Referans Kodu / Onay Tarihi / Rev. No
05.07.2011 Tarih ve 2011/45 Sayılı Karar
9/8/2011 – 28020 (Mükerrer)
1 Mesleğin yeterlilik seviyesi, sekizli (8) seviye matrisinde seviye dört (4) olarak belirlenmiştir. © Mesleki Yeterlilik Kurumu, 2011
Isıl İşlemci (Seviye 4)
11UMS0148-4 / 05.07.2011 / 00
APARAT: Tuz banyoları ve fırınlarda ısıl işlem görecek iş parçasının takılarak, uygun şekilde konumlanmasını, yerleştirilmesini ve sabitlenmesini sağlayan ekipmanı,
AS BANYOSU: Sodyum nitrit ve potasyum nitrat çözeltileri ile hazırlanmış sertleştirme banyosunu,
ELLEÇLEME: Hammadde, malzeme, yarı mamul ve mamullerin belli kısıtlara göre ayrılarak istiflenmesi işlemini,
ENDÜKSİYON TEZGAHI: Elektrik akımından yararlanarak iş parçalarının ısıtılıp, ani olarak soğutulması ile yüzey sertleştirme işlemi uygulanan tezgahı,
KİŞİSEL KORUYUCU DONANIM: Bir veya birden fazla sağlık ve güvenlik tehlikesine karşı korunmak için kişilerce giyinmek veya taşınmak amacıyla tasarlanmış herhangi bir cihaz, alet ya da malzemeyi,
KUMLAMA: Malzemeye, uygun sertlikte parçacıkların tazyikli püskürtülmesi yoluyla yüzey üzerinde yapılan aşındırma ve temizleme işlemini,
MENEVİŞ (TEMPERLEME): Sertleştirme işleminden sonra metali yumuşatarak gerginliğini ve kırılganlığını azaltmak için yapılan ısıl işlemi,
NİTRÜRASYON: Genellikle alaşımlı çelik türlerinde uygulanan ve uygun sıcaklık ortamında özel kimyasal ve gazların kullanılması ile iş parçasının dış yüzeyinde ince ve çok sert bir tabakaoluşturmayı sağlayan ısıl işlem yöntemini,
NORMALİZASYON: Isıl işlem görmüş iş parçasının belirlenmiş ısıl işlem sıcaklığının üzerinde ısıtılması ve normal hava ortamında soğutulması ile yapılan ısıl işlemi,
PİROMETRE: Cisimlerin sıcaklıklarını, yaydıkları ışınımdan yararlanarak temassız olarak ölçen aleti,
ROCKWELL YÖNTEMİ: Koni yada küre biçiminde delici bir parçanın belli bir yük altında iş parçası üzerinde oluşturduğu izin derinliğinden yararlanarak serlik ölçme işlemini,
SEMENTASYON: Genellikle düşük karbonlu çeliklerde uygulanan ve uygun sıcaklık ortamında özel kimyasal ve gazların kullanılması ile iş parçasının karbonca zenginleştirilerek sertleştirilmesini sağlayan ısıl işlemi,
SERTLEŞTİRME: Metalik malzemelerin mümkün olan en yüksek sertlik ve aşınma dayanımına sahip olması için yapılan, belirli bir sıcaklığa kadar ısıtmayı ve ardından uygun bir ortamda soğutmayı kapsayan ısıl işlemi,
SHORE SKLEROSKOBU YÖNTEMİ: Elmas uçlu bir çekicin cam boru içerisinden parça üzerine bırakılıp, çekicin zıplama boyuna göre sertlik ölçme işlemini,
SOĞUTMA ORTAMI: Gaz, ergitilmiş tuz, yağ, su gibi ısıl işlemde soğutma amaçlı kullanılan ortamı,
TAVLAMA: Bir metalin sertlik ve dayanımını arttırmak için veya sıcak şekil verme amacıyla belirli bir sıcaklığa kadar ısıtılmasını,
TUZ BANYOSU: Özel olarak hazırlanmış kimyasal bileşiklerin yüksek sıcaklıklara çıkartılarak metal malzemelere ısıl işlem uygulanan sistemleri,
VİCKERS YÖNTEMİ: Sertliği ölçülecek iş parçasının yüzeyine, tabanı kare olan piramit şeklindeki bir ucun belirli bir yük altında daldırılması ve yük kaldırıldıktan sonra meydana gelen izin köşegenlerinin ölçülmesi işlemini,
2.MESLEK TANITIMI………………………………………………………………………………………………. 7
2.1.Meslek Tanımı……………………………………………………………………………………………….. 7
2.2.Mesleğin Uluslararası Sınıflandırma Sistemlerindeki Yeri………………………………………. 7
2.3.Sağlık, Güvenlik ve Çevre ile İlgili Düzenlemeler………………………………………………….. 7
2.4.Meslek ile İlgili Diğer Mevzuat………………………………………………………………………….. 8
2.5.Çalışma Ortamı ve Koşulları…………………………………………………………………………….. 8
2.6.Mesleğe İlişkin Diğer Gereklilikler…………………………………………………………………….. 8
3.MESLEK PROFİLİ………………………………………………………………………………………………… 9
3.1.Görevler, İşlemler ve Başarım Ölçütleri………………………………………………………………. 9
3.2.Kullanılan Araç, Gereç ve Ekipman…………………………………………………………………. 26
3.3.Bilgi ve Beceriler…………………………………………………………………………………………… 27
3.4.Tutum ve Davranışlar……………………………………………………………………………………. 28
4.ÖLÇME, DEĞERLENDİRME VE BELGELENDİRME……………………………………………….. 30
Isıl İşlemci (Seviye 4) ulusal meslek standardı 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) Kanunu ile anılan Kanun uyarınca çıkartılan “Ulusal Meslek Standartlarının Hazırlanması Hakkında Yönetmelik” ve “Mesleki Yeterlilik Kurumu Sektör Komitelerinin Kuruluş, Görev, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre MYK’nın görevlendirdiği Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası (MESS) tarafından hazırlanmıştır.
Isıl İşlemci (Seviye 4) ulusal meslek standardı, sektördeki ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak değerlendirilmiş, MYK Metal Sektör Komitesi tarafından incelendikten sonra MYK Yönetim Kurulunca onaylanmıştır.
Isıl işlemci (Seviye 4)
Isıl işlemci (Seviye 4), çeşitli şekil ve özellikteki metal malzemelerden mamul iş parçasının fiziksel ve mekanik özelliklerinin uygun hale getirilmesini sağlamak amacıyla, tavlama, sertleştirme, normalizasyon gibi ısıl işlemleri uygulayan kişidir. Bu işlemler sonucunda, iş parçasının talimatlar ve standartlarda belirtilen sertlik ve sertleşme derinliği değerlerine uygun olması, beklenen kalite ve şekil özelliklerine sahip olması, malzemelerin, fırın ve tezgâhların zarar görmemesi, çevreye zarar verilmemesi ve işlemlerin güvenli bir şekilde belirlenen süre içinde gerçekleştirilmesi esastır.
Isıl işlemler sırasında, iş parçası ile ilgili teknik çizimlerin, iş emirlerinin ve malzeme bilgilerinin doğru okunup yorumlanması, yapılacak iş ve kullanılan malzemeye uygun ısıl işlem çeşidinin tespit edilmesi, tuz banyolarında gerekli kimyasal denge ve sıcaklık ortamının sağlanması ve gereken anlarda uygun soğutma işleminin uygulanması ile, işlem görmüş olan iş parçasının çeşitli ölçüm teknikleri ile sertlik değerlerinin ölçülmesi ve uygun biçimde istiflenmesi Isıl işlemcinin mesleki yetkinliğini gerektirir.
Isıl işlemci (Seviye 4), kısmi nezaret altında gerçekleştirdiği işlemlerin doğruluğundan, zamanlamasından, kalitesinden ve güvenli bir şekilde tamamlanmasından sorumludur. işlem­lerin yapılmasında iş talimatlarına uygun çalışır ve sorumluluk alanı dışında kalan arızaları ve hataları ilgili kişilere bildirir. işlemleri tamamlanan iş parçasının teknik talimatlarda belirtilen özelliklere sahip olmasının sağlanması, temizlenmesi, çalışılan yerin ve kullanılan donanımın otonom bakım ve temizliğinin yapılması, gerekli aparat ve takımların temini için öneri ve bildirimlerde bulunulması ve birlikte çalıştığı diğer kişilerin emniyetinin sağlanması, Isıl işlemcinin sorumlulukları arasında yer alır.
2.2.Mesleğin Uluslararası Sınıflandırma Sistemlerindeki Yeri ISCO 08 : 8121 (Metal işleme tesisi operatörleri)
2.3.Sağlık, Güvenlik ve Çevre ile İlgili Düzenlemeler
Çalışanların iş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik Elle Taşıma işleri Yönetmeliği
Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Gürültü Yönetmeliği
Hazırlama, Tamamlama ve Temizleme işleri Yönetmeliği
Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Titreşim Yönetmeliği
Isıl işlemler, atölye, fabrika veya benzeri kapalı alanlarda, genelde ayakta çalışarak yapılır. Çalışma ortamının olumsuz koşulları arasında, yüksek dereceli sıcaklık, kimyasal maddelere ve gazlara maruz kalma, gibi iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerini gerektiren fiziksel ve kimyasal nedenlerden kaynaklanan kaza ve yaralanma riskleri bulunmaktadır. Isıl işlemci, işlemler sırasında uygun kişisel koruyucu donanım kullanarak çalışır.
Isıl İşlemcinin, ağır ve tehlikeli işlerde çalışabilecek sağlık raporuna sahip olması gerekmektedir.
İş sağlığı ve güvenliği konusundaki yasal ve işyerine
ait kuralları uygulamak
İş sağlığı ve güvenliği, yangın ve acil durum
Anında giderilemeyecek türden tehlike durumlarını amirlerine ve yetkililere veya gereken durumlarda işletme dışında ilgili kurumlara bildirir.
İş süreçlerinin uygulanması sırasında çevre etkilerini gözler ve zararlı sonuçların önlenmesi çalışmalarında görev alır.
İşlem sırasında ve hazırlık aşamalarında kişisel koruyucu donanım ve malzemeleri kullanır veya diğerlerine kullandırır.
İşletme kaynaklarının daha az ve verimli kullanımı için gerekli tespit ve planlama çalışmalarında görev alır.
işlem formlarında yer alan talimatlara ve planlara göre kalite gerekliliklerini uygular.
işe ait kalite gerekliliklerini uygulamak
Fırın, tezgah, alet, donanım ya da sistemin kalite gerekliliklerine uygun çalışır.
işlemler sırasında kalite sağlama ile ilgili teknik prosedürleri uygulayarak, özel kalite şartlarının karşılanmasını sağlar.
Fırın, tezgah ve diğer ekipman üzerinde yapılan ayarların uygunluğunu kontrol eder.
işlemi tamamlanan malzemelerin teknik özelliklere uygunluğunu denetler.
Hata ve arızalan oluşturan nedenleri belirler ve ortadan kaldırır.
Yetkisinde olmayan veya gideremediği hata ve arızalan amirlerine bildirir.
Kullanılacak malzemeleri yapılacak çalışma ile ilgili işlem formu ve yöntemlerine uygun olarak hazırlar.
Çalışılan yeri düzenlemek
Çalışma için gerekli aparat, makine, tezgah ve donanımları çalışmaya hazır hale getirir.
Çalışma süresince kullanılacak malzeme, araç ve gereçlerin İSG kapsamında uygunluğunu kontrol ederek gerekli önlemleri alır.
Kullanılan makine ve ekipmanı iş bitiminde kaldırır ve temizler.
Çalışma donanımlarının durumunu ve güvenlik düzeneklerinin işlerliğini talimat­lara uygun şekilde periyodik olarak denetler.
Çalışma sırasında uygun olmayan bir durum olduğunda veya olacağı sezildiğinde çalışmayı durdurur.
Araç, gereç ve donanımların yetkisindeki sorun ve arızalarını giderir.
Donanımların düzgün ve sürekli çalışmalarını sağlamak üzere gerekli bakım aşamalarını uygular.
Çalışma alet ve
Çalışma donanımlarının bakım
Otonom bakım ve temizlik işlemlerini uygular.
donanımlarının koruyucu ve talimatlı bakımlarını sağlamak
Kullanılan alet ve donanımlardaki yıpranmaları ve bozulmaları zamanında tespit eder.
Çalışma donanımlarının bozulma ve yıpranmaları ile
ilgili bilgileri aktarmak
Parçaların çalışma ömürlerini takip eder, zamanı geldiğinde, değiştirilmesi için amirlerine bildirir.
Yapılacak işler ve imalat programıyla ilgili talimat ve iş emirlerini amirinden alır.
ilgili iş parçasının varsa önceki imalat aşamaları hakkındaki raporları ve teknik bilgileri inceler.
iş emirleri ve talimatlarda belirtilen esaslara göre çalışma aşamalarında yapacağı işlemleri ve sıralamasını belirler.
iş programını yapmak
Talimatlar ve iş emirlerinde istenen özellikler ve iş parçasının malzeme niteliğine uygun ısıl işlemi belirler.
Uygulanacak ısıl işlemin özelliklerine göre tahmini işlem süresini tespit eder.
işlemlerle ilgili kontrol formlarını ve diğer dokümanları doldurur.
iş programını amirlerine onaylatır.
iş öncesi hazırlıkları yapmak (Devamı var)
işlemlere uygun olan ölçme aletlerini seçer.
Ölçme aletlerini kontrol etmek
Ölçme aletlerinin doğru ölçüp ölçmediğini kontrol eder.
Doğru ölçüm yapmayan aletleri amirlerine bildirerek bunların kalibrasyonlannı yaptırır.
iş parçasının imal edildiği malzeme özelliklerini, kesit kalınlığını ve alaşım içindeki karbon miktarını uygun yöntemlerle inceler.
iş parçasını ve üretildiği
iş parçasının ısıl işlem öncesi sahip olduğu sertlik derecesini uygun yöntem ve cihazla ölçer.
malzemenin özelliklerini incelemek
iş parçasının fiziki durum ve şeklini inceleyerek uygun taşıma ve bağlama metodu ile aparatlarını belirler.
Üretim süreci içinde önceden ısıl işlem görmüş ve tekrar ısıl işleme tabi tutulacak iş parçasına uygun ekipman ile sıcaklık kontrolü yapar.
İş öncesi hazırlıkları yapmak
Isıl işlemlerde kullanılacak ekipman ve malzemeyi hazırlamak
Yapılacak ısıl işlem için gerekli ekipman ve malzemeleri çalışma alanına getirir.
Fırın, tezgah ve banyoların çalışma öncesi gerekli ön kontrol işlemlerini talimatlarda belirtilen sırayla yapar.
Gerçekleştirilecek ısıl işlemlerde kullanılacak kimyasal madde ve gazların karışım ve kullanım oranlarını talimatlara uygun olarak tespit eder.
Isıl işlemde kullanılacak fırın, tezgah ve/veya banyoların gerekli ayarlamalarını talimatlara uygun olarak yapar.
Tespit ettiği sorun ve arızalar varsa giderilmesini sağlar.
Isıl işlem görecek iş parçasının kumlama işlemi ihtiyacını iş emirlerine göre belirler.
Kumlama yapılacak iş parçasının niteliklerine uygun olan kum veya metal parça­cığı çeşidini seçer.
Kumlama yapılacak iş parçasının boyut ve şekil özelliklerine uygun kumlama makinesini seçer.
İş parçasını kumlamak
Kumlama makinesine yeterli miktarda kum veya metal parçacığını doldurur.
Kumlama makinesi üzerinde gerekli kum debisi, püskürtme basıncı ve süre gibi ayarları yapar.
Kumlanacak iş parçasını kumlama makinesine uygun şekilde yükler ve kumlamayı başlatır.
Belirlenmiş kumlama işlemi süresi sonunda iş parçasını makineden çıkartır ve yüzey kontrolü yapar.
İş parçasını ısıl işleme hazırlamak (devamı var)
Sertleştirme işlemi öncesi ve sonrasında iş parçasının yıkama işlemi ihtiyacını iş emirlerine göre belirler.
İş parçası niteliklerine göre gerekli ise basınçlı su ile ön yıkama işlemi yapar.
Yıkanacak iş parçasının malzeme özellikleri ve yapılacak/yapılmış olan ısıl işlem niteliğine uygun olan yıkama solüsyonu kimyasallarını belirler.
İş parçasını yıkayarak
Gerekli kimyasallan belirli ölçülerde karıştırarak yıkama solüsyonunu hazırlar.
Yıkama solüsyonunu yıkama için uygun sıcaklığa ulaşana kadar ısıtır ve yıkama işlemi gerçekleştirilecek tanka doldurur.
İş parçasını yıkama solüsyonuna daldırır, uygun süre bekler ve iş parçasını yıkama tankından çıkartır.
İş parçasını basınçlı su püskürterek veya uygun bir yıkama makinesine alarak kimyasal kalıntılarından arındırır.
İş parçasını özel kurutucu veya fırına yükler ve kurutur.
Isıl işlem görecek iş parçasının şekil, boyut ve ağırlık özellikleri ile gerçekleştiri­lecek ısıl işlem özelliklerine uygun bağlama yöntemini belirler.
Aparat ve tel bağlamak,
Tel bağlanacak iş parçasının özelliklerine uygun teli seçer, teli uygun boyda keser ve iş parçasına uygun yöntemle bağlar.
Aparatlanacak iş parçasının özelliklerine uygun aparatı danışarak seçer ve iş parçasına takar.
iş parçasını ısıl işleme hazırlamak
Isıl işlem fırınlarında işlem görecek iş parçasını şekil, boyut ve ağırlık özellik­lerine uygun fırın sepetlerine iş emirlerinde belirtilen şekilde dizer.
Isıl işlem görecek iş parçasının özellikleri ve gerçekleştirilecek ısıl işlemin niteliği­nin ön ısıtma işlemi ihtiyacını, iş emirlerine göre belirler.
Ön ısıtma uygulanacak iş parçasını uygun yöntemle ön ısıtma ocağına veya ısıl işlem fırınına yükler.
Ön ısıtma yapmak
Fırın veya ocakta uygulanacak ön ısıtma sıcaklığını ve işlem süresini belirler.
iş parçasının tamamı işlem görecek kesitleri boyunca uygun sıcaklığa ulaşana kadar ön ısıtma uygular.
Ön ısıtma işlemi tamamlanan iş parçasını fırın veya ocaktan çıkartır, ilgili bölüme sevk eder.
Isıl işlemin yapılacağı alev üflemeli makine ile soğutma sisteminin gerekli ayarla­malarını yapar.
İş parçasının malzeme özelliği, şekli ve kesit kalınlığına göre uygun ısıtma yönte­mini belirler.
Alevle yüzey sertleştirme yapmak
İş parçasına çevreden dairesel ısıtma işlemini, talimatlarda belirtilen şekilde uygular.
İş parçasına çevreden doğrusal ısıtma işlemini, talimatlarda belirtilen şekilde uygular.
İş parçasının sertleşme sıcaklığına gelip gelmediğini ısınmayla değişen rengine göre veya sıcaklığını uygun yöntemle ölçerek belirler
Isıl işlemle sertleştirme yapmak (devamı var)
Isıl işlemi biten iş parçasını ilgili birime sevk eder.
İş parçası özellikleri ve iş emirlerinde belirtilen sertleşme özelliklerine uygun ısıl işlem fırın çeşidini belirler.
İş parçası özellikleri, ısıl işlem gerçekleştirilen fırın özellikleri ve iş emirlerinde istenen sertliğe uygun işlem süresi, sıcaklığı, gaz debisi, basınç ve diğer ayarları yapar.
Isıl işlem fırınlarında sertleştirme yapmak
Isıl işlem fırınını çalıştırır ve önceden belirlenen süre boyunca iş parçasını ısıl işlem fırınında tutarak sertleştirme işlemini uygular.
Isıl işlemi biten iş parçasını fırın sepetlerinden çıkartır ve aparatları söker.
Fırın sepeti, aparat ve iş parçasını uygun şekilde istifler.
Lazerle işlem görecek iş parçasına yüzey temizleme işlemi uygular.
Lazer ve elektron ışını ile yüzey sertleştirme yapmak
Elektron ışını ile işlem görecek iş parçasını uygun şekilde dizer ve makine üzerin­deki vakum ve benzeri ayarları talimatlara uygun olarak yapar.
Sertleştirilecek noktalara uygun ölçüde lazer ışını vererek iş emirlerinde belirtilen derinliğe uygun miktarda ısıtır.
Gerekli miktarda ısıtılan iş parçasına su verme işlemini uygun yöntemle gerçekleştirir.
İş parçasının şekil ve boyut özelliklerine uygun punta veya bağlama aparatıyla iş parçasını tezgâha bağlar.
İş parçası özelliklerine uygun soğutma sıvısını tezgâha doldurur ve seviyesini kontrol eder.
Endüksiyon tezgâhında yüzey
İş parçası özellikleri ve iş emirlerinde istenen sertleşme derinliğine göre, endüksiyon tezgâhında gerekli akım ve süre ayarlarını gerçekleştirir.
İş parçasının fiziki özelliklerini göz önüne alarak endüktör sarar ve tezgâha uygun şekilde bağlar.
Endüksiyon tezgâhını çalıştırarak sisteme elektrik verir ve iş parçasını sertleşme sıcaklığına kadar ısıtır.
Uygun sıcaklıkta belirli süre işlem gören iş parçasını soğutma sıvısı püskürterek sertleştirir.
Isıl işlemi biten iş parçasını tezgâhtan söker ve yüzeylerini temizler.
Tuz banyosunda eski işlemlerden kalmış kalıntılar varsa temizler.
iş parçası ve iş emirlerinde belirtilen sertleştirme özelliklerini dikkate alarak tuz banyosu için kimyasal bileşimi belirler.
Tuz banyolarında sertleştirme yapmak
Gerekli kimyasalları uygun ölçülerde karıştırarak tuz banyosu bileşimini hazırlar.
Tuz banyosunu gerekli sıcaklığa ısıtır, sıcaklığın devamlılığını kontrol eder.
iş parçasını uygun özellikteki kanca ve asma çubukları ile tuz banyosuna yerleştirir.
iş emirlerinde belirtilen sertleştirme sıcaklığında uygun süre boyunca iş parçasını tuz banyosunda tutar.
iş parçası özellikleri ve istenilen sertleştirmeye uygun olan bitirme işlemini belirler.
iş parçasını sıcaklığı ayarlanmış kurşun veya AS banyosuna alır ve yeterli süre bekleterek sertleştirmeyi tamamlar.
Tuz banyolarında sertleştirme için tamamlayıcı işlemleri yapmak
iş parçasını sıcaklığı ayarlanmış uygun özellikteki yağ banyosuna alır ve yeterli süre bekleterek sertleştirmeyi tamamlar.
iş parçasını sıcaklığı ayarlanmış su tankına banyosuna alır ve yeterli süre bekleterek sertleştirmeyi tamamlar.
iş parçasını basınçlı veya fanlı hava tankına alır ve yeterli süre bekleterek sertleştirmeyi tamamlar.
Sertleştirme işlemleri tamamlanan iş parçasını yüzeylerini temizlenmek üzere sevk eder.
İş parçasını uygun özellikteki ön ısıtma ortamında yeterli süre bekletir.
Nitrürasyon banyosunda kalıntı ve tortu varsa temizler.
Banyo kimyasallarının analizini yapar, gerekiyorsa kimyasalları tamamlar.
Tuz banyosunda nitrürasyon yapmak
İş parçasını askı ve kancalar yardımıyla nitrürasyon banyosuna daldırır.
Nitrürasyon banyosu sıcaklığını uygun düzeye ayarlar ve düzenli kontrol eder.
Isıl işlemle sertleştirme
İş emirlerinde belirtilen nitrürasyon derinliğine uygun süre iş parçasını nitrürasyon banyosunda tutar.
İşlem süresi bitiminde iş parçasını kimyasal kalıntıları temizlenmek üzere sevk eder.
Fırın türü ve işlem özelliklerine göre fırın üzerinde yapılması gereken, sıcaklık, basınç, işlem süresi ve gazlar ile diğer kimyasallara ilişkin ayarları gerçekleştirir.
İş parçasını uygun yöntem ile ısıl işlem fırınına yerleştirir ve fırını çalıştırır.
Isıl işlem fırınlarında nitrürasyon yapmak
Önceden belirlenmiş süre boyunca iş parçasını fırında tutarak sertleştirme yapar.
İşlem süresi sonunda iş parçasını uygun yöntemle fırından çıkartır.
İş parçasını gerekli soğutma işlemi uygulanmak üzere sevk eder.
Tuz banyosunda birikmiş cüruf varsa temizler.
Tuz banyosu sıcaklığını yapılacak ısıl işlem için gerekli sıcaklığa getirir ve sürekli­liğini sağlar.
İş emirlerinde belirtilen sertleşme miktarı, derinliği ve iş parçasının sahip olduğu karbon miktarına göre tuz banyosunda yer alacak kimyasalların miktarını belirler.
Uygun kimyasalları hazırlar ve tuz banyosuna yükler.
Tuz banyosunda sementasyon yapmak
Fiziksel özelliklerine göre el veya caraskal ile iş parçasını tuz banyosuna yükler.
Önceden belirlenmiş işlem süresi bitimine kadar iş parçasını tuz banyosunda tutar, düzenli olarak kimyasal dengeyi denetler.
İşlem süresi sonunda iş parçasını tuz banyosundan uygun yöntemle çıkarır.
Sertleştirme işlemini bitirmek üzere özel kimyasal ortam, yağ veya su tankına alır.
Sertleştirme işlemleri biten iş parçasını dış yüzeylerini kimyasal kalıntılardan arındırılmak üzere sevk eder.
İşlem sırasında kullanılacak gaz bağlantılarını kontrol eder.
İşlem sırasında kullanılan gazlar için gerekli ayarları gerçekleştirir.
İşlem sırasında yapılan atmosfer ölçümlerini izler ve kontrol eder.
Isıl işlem fırınlarında sementasyon yapmak
Isıl işlem fırınındaki sıcaklık, süre türünden ayarları gerçekleştirir.
İş parçasını fırına uygun yöntemle yükler ve ısıl işlemi başlatır.
Önceden belirlenmiş süre boyunca iş parçasına sertleştirme işlemi uygular.
İşlemleri biten iş parçasını fırından çıkartır, aparatlarını söker ve diğer işlemler için sevk eder.
iş parçası özelliklerini ve daha önceden uygulanmış olan ısıl işlemleri göz önüne alarak normalizasyon işleminin hangi ortamda uygulanacağını belirler.
Tuz banyosunda gerçekleştirilecek normalizasyon işlemleri için tuz banyosu kimyasallarını ve sıcaklığını ayarlar.
Isıl işlem fırınlarında gerçekleştirilecek normalizasyon işlemleri için fırının sıcaklık ve gaz debisi ayarlarını talimatlara uygun olarak yapar.
Tuz banyosunda işlem görecek iş parçasını tuz banyosuna, ısıl işlem fırınında işlem görecek iş parçasını ısıl işlem fırınlarına uygun yöntemle yükler.
iş parçasını talimatlarda belirtilen süre boyunca işleme tabi tutar.
işlem süresi biten iş parçasını tuz banyosu veya ısıl işlem fırınından uygun yöntemle çıkartır, soğutma işlemi için sevk eder.
iş parçasının özelliklerini ve daha önceden uygulanmış olan ısıl işlemleri göz önüne alarak uygun menevişleme sıcaklığını ve süresini belirler.
Temel ısıl işlemleri gerçekleştirmek
iş parçasını uygun menevişleme sıcaklığında ayarlanmış ısıl işlem fırınında belirlenen süre boyunca tutar.
işlem süresi biten iş parçasını ısıl işlem fırınından uygun yöntemle çıkartır.
iş parçasını gerekli soğutma işlemi uygulanması için sevk eder.
Isıl işlem görmüş olan iş parçasının özellikleri ve gerçekleştirilmiş olan ısıl işlemin niteliğini dikkate alarak yapılacak olan soğutma işlemini belirler.
Soğutma sistemi üzerindeki ayarları yapar, soğutma sıvısı ve kimyasallarının seviyesini kontrol eder.
Soğutma işlemi uygulamak
Kapalı devre soğutma sistemi olan fırın ve tezgâhlarda ilgili sistemi kullanarak soğutma yapar.
Basınçlı hava veya su püskürterek soğutma gereken iş parçasına soğutma yapar.
Durgun hava ve oda sıcaklığında soğutma gereken iş parçasını uygun şekilde bekleterek soğutma uygular.
Sertlik ölçümü yapılacak numune iş parçasının dış yüzeylerini yıkama, kumlama, zımparalama, taşlama gibi yöntemlerden uygun olanlar ile temizler.
Sertlik ölçümüne hazırlık yapmak
İş parçası ve uygulanmış olan ısıl işlem çeşitlerinin özelliklerini göz önünde bulundurarak uygun sertlik ölçme cihazını tespit eder.
Ölçüm işleminde kullanılacak cihazların kalibrasyonlarını kontrol eder, gerekli ayarlarını yapar.
Malzeme cinsine göre batıcı ucun şeklini ve uygulama basıncını belirler.
Rockwell yöntemi ile sertlik ölçümü yapmak
Batıcı ucu numune yüzeyine dik ve kontrollü şekilde temas ettirir, uygun yükleme basıncı uygulayarak ucun malzeme yüzeyine oturmasını sağlar.
Ölçüm cihazını sıfırlar, ölçüm için gerekli basınç değerini uygulayarak ölçüm yapar.
Malzeme cinsine ve kalınlığına göre uygulama basıncını ve süresini belirler.
Sertlik kontrolü yapmak
Vickers yöntemi ile sertlik
Batıcı ucu dik olarak numuneye temas ettirir ve belirlediği yük ve sürede batırır.
Ucu numuneden kaldırır ve metalürji mikroskobu yardımı ile numunedeki izi inceler.
Ölçme ekranında izin köşegen uzunluklarının ortalamasını alarak iz alanını ve uyguladığı yükü iz alanına bölerek sertlik değerini hesaplar.
Ölçüm işlemi için uygun özellikteki cam boruyu seçer ve numune üzerine uygun şekilde konumlar.
Shore Sklereskobu yöntemi ile sertlik ölçümü yapmak
Ölçüm çekicini boru içerisinden serbest olarak numune üzerine bırakır.
Çekicin zıplama yüksekliğini ölçer ve bu yüksekliğe göre numune sertliğini tespit eder.
Kontrol ve raporlama yapmak
Ölçme işlemi uyguladığı iş parçasının sertlik derecelerini ve sertleşme derinliklerini iş emirlerinde istenen değerlerle karşılaştırır.
Ölçme işlemi sonuçları doğrultusunda gerekli formları doldurur, rapor hazırlar.
Makine, tezgah ve cihazların temel özellikleri ile ilgili eğitimlere katılır ve aldığı belgeleri muhafaza eder.
Mesleği ile ilgili yeni teknolojileri ve gelişmeleri takip eder.
Isıl işlemler ile ilgili sınırlı seviyede bilgilendirme ve eğitimleri uygular.
Isıl işlemci (Seviye 4) 11UMS0148-4 / 05.07.2011 / 00
Çeşitli anahtar takımı
Çeşitli ölçme aletleri
Çeşitli tuz banyosu kimyasalları
Fırın sepeti çeşitleri
Hızlı soğutma üniteleri
Kişisel Koruyucu Donanım (baret, koruyucu burunlu ayakkabı, eldiven, gaz maskesi, kulak tıkacı, siperlik, toz gözlüğü, toz maskesi, koruyucu elbise)
Kuru kum ve metal parçacıkları
Püskürtmeli yıkama makinesi
Sıvı soğutma tankları
41.Soğutma sıvıları ve kimyasalları
47.Temel el aletleri
48.Tuz banyosu kutuları
51. Zımpara çeşitleri
1.Acil durum bilgisi
2.Analitik düşünme yeteneği
3.Çalışma ve kontrol prosedürleri bilgisi
4.Çevre koruma yöntemleri bilgisi
5.Donanım ve araçların kullanımı bilgi ve becerisi
6.Ekip içinde çalışma yeteneği
7.El aletlerini kullanma bilgi ve becerisi
8.El-göz koordinasyonunu sağlayabilme becerisi
9.Elleçleme, taşıma ve sabitleme donanımı güvenli şekilde kullanım becerisi
10.Geri dönüşümlü atık bilgisi
11.Hassas ölçüm yapabilme becerisi
12.Isıl işlem bilgisi
13.İş sağlığı ve güvenliği bilgisi
14.İşyeri çalışma prosedürleri bilgisi
15.Kalibrasyon teknikleri bilgisi
16.Kalite güvence sistemleri bilgisi
17.Kalite kontrol metotları bilgisi
18.Kayıt tutma ve raporlama becerisi
19.Kontrol ve uygulama teknikleri bilgi ve becerisi
20.Kullanılan malzeme ve ürünlerin genel özellikleri bilgisi
21.Kusur belirleme ve giderme yöntemleri bilgisi
22.Malzeme standartları bilgisi
23.Meslek matematiği bilgisi
24.Mesleki terim bilgisi
25.Muayene ve test teknikleri bilgisi
26.Nitrürasyon teknikleri bilgisi
27.Otonom bakım prosedürleri bilgisi
28.Öğrenme ve öğrendiğini aktarabilme yeteneği
29.Ölçme, değerlendirme bilgisi
30.Risk analizi bilgi ve becerisi
Isıl İşlemci (Seviye 4) 11UMS0148-4 / 05.07.2011 / 00
31.Sementasyon teknikleri bilgisi
32.Soğutma sıvı ve kimyasallarını hazırlama ve kullanma bilgisi
33.Sözlü ve yazılı iletişim yeteneği
34.Standart ölçüler bilgisi
35.Tehlikeli atık bilgisi
36.Teknik resim okuma ve yorumlama bilgisi
37.Teknik spesifikasyonlar bilgisi
38.Temel alaşım bilgisi
39.Temel bilgisayar bilgisi
40.Temel çalışma mevzuatı bilgisi
41.Temel elektrik-akım bilgisi
42.Temel kimya bilgisi
43.Temel mekanik bilgisi
44.Temel metal iç-yapı bilgisi
45.Üretim süreçleri bilgisi
46.Yangın önleme ve yangınla mücadele bilgisi
47.Zamanı iyi kullanma becerisi
4.Çalışma donanımları ve makinelerin durumunu dikkatle denetlemek
11.Ekip içinde uyumlu çalışmak
12.Eğitmeye ve öğretmeye istekli olmak
13.Gerekli ve acil durumlarda donanım çalışmasını durdurmak
14.Görevi ile ilgili yenilikleri takip etmek ve izlemek
15.Grup toplantılarına etkin şekilde katılmak
16.İşyeri hiyerarşi ilişkisine saygı göstermek
17.İşyerine ait araç, gereç ve ekipmanın kullanımına özen göstermek
18.Kendi ve diğer kişilerin güvenliğini gözetmek
19.Korunması gereken malzeme ve gereçlerin korunmasını özenle yapmak
20.Malzeme hazırlıklarını yaparken dikkatli olmak
21.Mesleki gelişim için araştırmaya istekli olmak
22.Planlı ve organize olmak
23.Sorumluluklarını bilmek ve yerine getirmek
24.Süreç kalitesine özen göstermek
25.Talimat ve kılavuzlara harfiyen uymak
26.Taşıma ve kaldırma donanımını doğru şekilde kullanmak
27.Tehlike durumlarında ilgilileri bilgilendirmek
28.Tehlike durumlarını dikkatle algılayıp değerlendirmek
29.Temizlik, düzen ve işyeri tertibine özen göstermek
30.Vardiya değişimlerinde etkili, açık ve doğru şekilde bilgi paylaşmak
31.Verilen eğitimlere katılmak ve istekli olmak
32.Yetkisinde olmayan kusurlar hakkında ilgilileri bilgilendirmek
Isıl İşlemci (Seviye 4) meslek standardını esas alan ulusal yeterliliklere göre belgelendirme amacıyla yapılacak ölçme ve değerlendirme, gerekli şartların sağlandığı ölçme ve değerlendirme merkezlerinde yazılı ve/veya sözlü teorik ve uygulamalı olarak gerçekleştirilecektir.
Ek: Meslek Standardı Hazırlama Sürecinde Görev Alanlar 1. Meslek Standardı Hazırlayan Kuruluşun Meslek Standardı Ekibi:
Av. ismet SiPAHi – Genel Sekreter, MESS
Prof. Dr. M. Nahit SERARSLAN – End. Müh. Öğr. Üyesi, iTÜ; Meslek Standartları Danışmanı, MESS
Av. Erten CILGA – Hukuk ve Toplu Sözleşme Hukuk Müşaviri, MESS
Mak. Müh. Dr. Aykut ENGiN – Eğitim Müdürü, MESS
Çevre Müh. Aytül ANLAR – Basın Yayın ve Halkla ilişkiler Müdürü, MESS
Mak. Müh. Altan ÇETiNKAL – iş Sağlığı ve Güvenliği Müdürü, MESS
End. Müh. Tunçay YEŞiLNiL – Endüstri Yönetimi ve Araştırma Uzmanı, MESS
Ahmet Afşin CIBIROĞLU – Endüstri Yönetimi ve Araştırma Uzmanı, MESS
2. Teknik Çalışma Grubu Üyeleri:
2.1. Meslek Standartları Komisyonu Üyeleri
Hav. Müh. Levent AKKUŞ – Proje Yöneticisi, BORUSAN MANNESMANN
Hatice Ümit AKSOY – insan Kaynakları Direktörü, iÇDAŞ
Aslan ARIKAN – insan Kaynakları Yöneticisi, KROMAN ÇELiK
End. Müh. Ayşe DAĞAŞAN – insan Kaynakları Yöneticisi, KERİM ÇELiK
End. Müh. Erdinç ERGÜN – Hammadde ikmal ve Süreç Geliştirme Mühendisi, iÇDAŞ
End. Müh. Okan ERMETiN – insan Kaynakları Yöneticisi, BORÇELiK
Selda SEÇKiNLER – insan Kaynakları Direktörü, ASSAN ALÜMiNYUM
Pınar iNAL – insan Kaynakları Yöneticisi, ASSAN ALÜMiNYUM
Sis. Müh. Harun KiLCi – Personel ve idari işler Yöneticisi (Halkalı), BORUSAN MANNESMANN
Arif ÖNER – Personel ve idari işler Yöneticisi (izmit), BORUSAN MANNESMANN
Zir. Müh. ibrahim ÖZBUNAR – Üretim ve Planlama Yöneticisi, KERİM ÇELiK
Alaattin SELAMCI – insan Kaynakları Yöneticisi, KROMAN ÇELiK
End. Müh. Hamza ŞAHiN – Endüstri Mühendisi, ERDEMiR
Mak. Müh. Can Subutay YILMAZ – Üretim Yöneticisi, BORÇELiK
2.2. Meslek Standardının Hazırlanmasına Katkıda Bulunanlar
Haluk GÜMÜŞDERELİOĞLU – İnsan Kaynakları Direktörü, TÜRK TRAKTÖR
Koray KELLEÖZÜ – Gövde Üretim Müdürü, TÜRK TRAKTÖR
Erol KARA – Endüstriyel İlişkiler ve İdari İşler Yöneticisi, TÜRK TRAKTÖR
Tek. Öğrt. Murat KARABULUT – Teknik Eğitim Sorumlusu, TÜRK TRAKTÖR
Metalurji Müh. Ali Orhan ASLANTAŞ – Isıl İşlem Mühendisi, TÜRK TRAKTÖR
Metalurji Müh. Onur KILIÇ – İş Sağlığı ve Güvenliği Mühendisi, TURK TRAKTÖR
Eyüp ÜNSAL – Üretim Takım Lideri, TÜRK TRAKTÖR
Metalurji Müh. A. Barış TELSEREN – Başkan, MISAD
Yük. Metalurji Müh. M. Önder YÜCEL – Genel Sekreter, MISAD
Fizik Müh. Kenan ANIL – Onursal Üye, MISAD
Adnan BÜYÜKDİŞİKİTLİ – Yönetim Kurulu Üyesi, MISAD
Yük. Metalurji Müh. Altan ERDOĞAN – Eğitim ve Meslek Standartları Komisyonu Üyesi, MISAD
O. Burak DAVUT – Denetleme Kurulu Üyesi, MISAD Metalurji Müh. Mehmet KINALI – Dernek Üye Temsilcisi, MISAD Metalurji Müh. Sakine ÜLKER – Dernek Üye Temsilcisi Danışmanı, MISAD Metalurji Müh. İlker SEYMAN – Dernek Üye Temsilcisi Danışmanı, MISAD Yük. Makine Müh. Zafer ERYILMAZ – Fahri Üye, MISAD
Metalurji Müh. Soydan KENEŞ – Genel Müdür, İstanbul Isıl İşlem San. ve Tic. A.Ş.
Ankara Sanayi Odası Ankara Ticaret Odası Birleşik Metal İşçileri Sendikası BMC Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Boğaziçi Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Çelik İş Sendikası
Çimento Endüstrisi İşverenleri Sendikası Çukurova Üniversitesi Otomotiv Mühendisliği Bölümü Ege Bölgesi Sanayi Odası Ford Otomotiv Sanayii A.Ş.
Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Gazi Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Hacettepe Üniversitesi Makina Mühendisliği Bölümü Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu İstanbul Sanayi Odası
Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı MAN Türkiye A.Ş.
Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Mercedes-Benz Türk A.Ş.
ODTÜ Endüstri Mühendisliği Bölümü Otokar Otobüs Karoseri Sanayii A.Ş.
T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı T.C. Milli Eğitim Bakanlığı
T.C. M.E.B Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü
T.C. M.E.B Çıraklık, Mesleki ve Teknik Eğitimi Geliştirme ve Yaygınlaştırma Dairesi Başk.
T.C. M.E.B Eğitim Araştırma ve Geliştirme Dairesi Başkanlığı
T.C. M.E.B Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü
T.C. M.E.B Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü
T.C. M.E.B Kız Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü
T.C. M.E.B Öğretmen Yetiştirme ve Eğitimi Genel Müdürlüğü
T.C. M.E.B Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı
T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü
Türkiye Devrimci işçi Sendikaları Konfederasyonu Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu Türkiye ihracatçılar Meclisi Türkiye iş Kurumu
Türkiye işçi Sendikaları Konfederasyonu Türkiye işveren Sendikaları Konfederasyonu
Türkiye Kimya, Petrol, Lastik ve Plastik Sanayi işverenleri Sendikası
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı
Prof. Dr. Süleyman TEKELİ, Başkan (Yükseköğretim Kurulu)
Hasan KARABULUT, Çiğdem ÜNAL,
Turgut RamazanTANLAK, Miray VURMAY,
Dr. Aykut ENGİN,
Ahmet GÖZÜKÜÇÜK, Firuzan SİLAHŞÖR,
Üye (Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı)
Üye (Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı)
Üye (Türkiye Esnaf ve Sanâtkarları Konfederasyonu) Üye (Türkiye İhracatçılar Meclisi)
Üye (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu)
Üye (Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu)
Üye (Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu) Üye (Mesleki Yeterlilik Kurumu)
Hacı Ali EROGLU, Sinan GERGİN