Feshane-i Amire'nin asrı aşan tarihi
Osmanlı'nın en yenilikçi padişahlarından biridir Sultan II. Mahmut. Onun devrinde yeniçeri ordusunun yerine gelen ordu için üniformalar dikmek gerekmiş, üniforma başlığı olarak ise Tunus modeli fes giyilmesine karar verilmişti. Fes, Osmanlı Devleti'nde daha sonra o kadar sevildi ki, askeri bir sembol olmaktan çıktı ve halkın her kesiminde kullanılmaya başlandı. Önceleri ithal edilen bu ürün, maliyet açısından yük olmaya başlayınca bir imalathane kuruldu ve uzun yıllar Osmanlı'nın fes üretimini gerçekleştirdi. Feshane-i Amire'nin asrı aşan tarihini derledik.
Giriş Tarihi: 26.11.2019 09:53 Güncelleme Tarihi: 26.11.2019 10:03
OSMANLI’DA FES NE ZAMAN KULLANILMAYA BAŞLADI?
Osmanlı topraklarında "Vakay-ı Hayriye" olarak adlandırılan, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması olayıyla birlikte 17 Haziran 1826 tarihinde "Asakir-i Mansure-i Muhammediye" isimli yeni bir ocak kuruldu.
Bu ocağın askerlerinin üniforma başlığı olarak Tunus modeli fes giymesine karar verildi.
FES İTHALİ DEVLETE CİDDİ BİR YÜK OLUŞTURDU
Ancak fes ithali devlete ciddi bir ekonomik yük olarak geri döndü. Bu ekonomik yükün altından kalkmak için fesin Osmanlı topraklarında üretilmesine karar verildi.
İlk yıllarda Feshane Kadırga'da, günümüzde "Cinci Meydanı" olarak anılan o zamanki ismi ile "Cündi Meydanı"nda kuruldu ve küçük çapta üretim yapmaya başladı. Ancak üretim oldukça yetersiz kaldı ve fes ithali devam etti.
FESHANE ABDÜLMECİD’İN FERMANI İLE KURULDU
Bunun üzerine fabrikanın daha büyük ölçekli üretime geçmesine karar verilerek tesis, 1839 yılında Sultan Abdülmecid'in fermanı ile Sultan III. Selim'in kız kardeşi Hatice Sultan için yaptırdığı Eyüp'teki Defterdar Sarayı'na nakloldu.
FESLERİN HER BİRİNİN FARKLI BİR İSMİ VARDI
Sarayın bir sanayi tesisi olarak inşa edilmesinden sonra fes üretimine başlandı. Fabrika ilk yıllarda yalnızca fes üretimi gerçekleştirdi.
Feslerin her birinin farklı isimleri vardı: "Darbeyoğlu, Hamidiye, Aziziye, tam zuhaf, yarım zuhaf" gibi isimlerle alınılırdı.
FESLERE NE ZAMAN PÜSKÜL EKLENDİ?
Feslere püskül eklenmesi ise II. Mahmud zamanında gerçekleşti. "Mahmudi Kalıp" denilen bu fesler yüksekçeydi ve mavi ipek püsküllerle süslenirdi.
Daha sonra bu püskül çeşitli biçimlere getirilerek farklı süsleme biçimleri ortaya çıktı.