Türkmenistan Harby ammardaky partlama näme sebäp boldy? Iıul 09, 2011
İerli ıaşaıjylar wagtal-wagtal gaıtalanan partlamalaryň zarbasynyň uly bolandygyny, töwereklere snarıad bölekleriniň zyňylandygyny aıdıarlar.
Türkmen resmilerini nygtamagyna görä, Abadan şäheriniň golaıyndaky harby ammarda ıüze çykan partlama howanyň aşa gyzmagy sebäp bolupdyr. Bu näderejede hakykata laıyk gelıär?
Bu mesele bilen gyzyklanyp, Azatlyk Radiosyndan Maısa Baba gyzy Gyrgyzystanyň Goranmak ministrliginiň synçylar toparynyň agzasy podpolkownik Togtagul Kakçekeıew bilen söhbetdeş boldy.
Azatlyk Radiosy: Türkmen resmileri Türkmenistanda bolan partlamanyň sebäbini howanyň gyzmagy bilen düşündirdiler. Eıse, bu näderejede hakykata laıyk gelıär?
T. Kakçekeıew: Dünıäniň ähli harby ammarlarynda temperatura mydama ıokary derejeli howpsuzlyk standartlarynda saklanıar. Harby ammarlaryň temperaturasyny we sowadyş sistemasyny kadaly ıöretmegiň aıratyn režimi bar. Oňa daşardaky howanyň täsiri ıetmeli däl. Yssy howanyň täsiri diımekleri, ıönekeı söz bilen aıdaňda, jogapkärçilikden gaçmak diımekdir.
Azatlyk Radiosy: Eıse, partlamanyň sebäpleri nämeden bolup biler?
T. Kakçekeıew: Türkmenistanda kadrlary saılamak syıasatynyň agsaıandygy muňa sebäp bolup biler. İurtdaky korrupsiıanyň netijesinde harby ammardaky wezipelere tanyş-bilişlik, garyndaşparazlyk arkaly, umuman, harby bilimi bolmadyk, harby ammarlardaky serişdeleriň saklanyş kadalaryndan habarsyz kadrlar işe çekilıär. Şonuň üçin hem şeıle betbagtçylykly ıagdaı ıüze çykıar.
Azatlyk Radiosy: Türkmenistanda hakykatdan hem tomus gaty yssy bolıar. Belki, bu ıyl öňkülerden hem yssy bolandyr. Yssy howanyň hem täsiriniň bolmagy mümkinmi?
T. Kakçekeıew: Türkmenistanda asyrlar boıy, mydam yssy. Men 1995-nji ıylda Bawariıada Garnişde harby okuwda boldum. Şonda meniň bilen bile Türkmenistandan ofiserler okadylar. Şonda biz olaryň bilim derejesiniň örän pesdigini bildik. Olar nädip türkmen harby güıçlerinde işleıärkäler diıip, geň galypdyk. Partlama bolan harby ammarda hem edil şonuň ıaly bilimsiz, zähmeti, öz Watanyny söımeıän, jogapkärçiligi duımaıan harbylar işleıän bolmaly.
Azatlyk Radiosy: Şeıle partlamanyň öňüni alyp bolarmydy?
T. Kakçekeıew: Elbetde, bolardy, eger-de sistema gowy ıola goılan bolsa. Meselem, awtomatika, gözegçilik, howpsuzlygy üpjün edıän degişli sistemalar, sowadyjy sistema. Bular kadaly işläp duranlygynda, beıle betbagtçylyk bolmazdy.
Azatlyk Radiosy: Bu partalamanyň ıurduň ekologiıasyna we regionyň ilatyna nähili täsir etmegi mümkin?
T. Kakçekeıew: Uly täsiri bolmaz. Sebäbi Türkmenistan Hazar sebitinde ıerleşıär. Şeıle-de ıurduň uly bölegi sähra we çöllükden ybarat. Deňziň çygly howasy, partlamanyň netijesinde dörän zäherli maddalary ıel bilen alyp gidıär. Şonuň üçin partlamanyň täsiri köp bir duıulmaz. Elbetde, ıurduň ekologiıasyna täsiri bolar, emma gaty uly täsir eder diıip aıdyp biljek däl.
Azatlyk Radiosy: Beıle betbagtçylygyň öňüni almak üçin, hökümetiň öňünde nähili wezipeler durıar?
T. Kakçekeıew: Beıle betbagtçylygyň öňüni almak üçin hökümet şeıle jogapkärli wezipelere iş tejribesi ıetik bolan ofiserleri goımaly. Olar ıöne general we polkownik ıyldyzlaryny asyp ıörmän, ok-därileri we harby tehnikany saklamagyň kadalaryny gowy bilmeli. Beıle ofiserler Türkmenistanda köp.
Onsoňam Türkmenistanda güıçli harby tehnika köp. Olar harby tehnikany we ok-därileri Ukrainadan gazyň we nebitiň öwezine alıarlar. Şonuň üçin bu harby tehnika we ok-därilere gowy seretmeli. Harby ammarlarda dikeldiş we remont işleri gowy ıola goıulmaly. Harby ok-däriler we tehnika örän gymmat pula durıar. Olar halkyň puluna gelen serişdeler. Şoňa ıeterlik düşünmän partlamalara ıol beren harby kadrlar türkmen kanunçylygynyň iň ıowuz maddalaryna görä, jeza çekmelidirler. Bu ıagdaı ilki Türkmenistanyň harby güıçleriniň baş serkerdesi Berdimuhamedowyň abraıyna zyıan ıetirıär. Onuň İaragly güıçlere we özüniň golastyndakylara ıeterlik buıruk berip bilmeıändigini görkezıär.