amat - ayı sözlük
ihsan oktay anar kitabı. amat adındaki bir gemi ve tayfasının başından geçen hikâyeyi konu alıyor. ihsan oktay anar'ın okunması en zor kitabı diyebilirim. her bir cümlede osmanlıca, farsça kelimeler var. bu kelimeler bir de gemicilik, denizcilik terimleri olunca, "e bu ne ki? bu ne anlama geliyor?"larla dolu kitap. o yüzden osmanlıca-türkçe sözlük lazım gelebilir okurken.
kıyıda ise üç direkli, iki güverteli ve 58 toplu bir kalyon, o karanlıkta usturmaçalarını puta edip iskeleye palamar vermişti. yelkenlerin sarılı olduğu serenler hisa edilmiş ve tez zamanda yola çıkacağını ilân için mizana direğine mavi bayrak çekilmişti. esrarengiz adam, kalabalığı yarıp elinden tuttuğu israfil'le iskeleden gemiye doğru yürümeye başladı.
kalyonun dikmesinin palangalarına asılan ve tıraka tutan gemicilere vardiyan, yisa, sizi gidi sütü bozuk sünepeler! yisa beraber! varda ruhsuzlar! varda! bre aman! laşka! laşka!? diye feryat ediyor ve hurçların, sandıkların ve fıçıların ambarlara usûlünce istifine nezaret ediyordu. güneşin doğmasına 7 saat kala esrarengiz adam, sürme iskeleden kalyonun çukur güvertesine çıkmak istedi. fakat eline ne kadar asılırsa asılsın eşek isrâfil yerinden bir türlü kımıldamıyordu.
o karanlıkta eline son bir kez daha asılıp gel ya mübarek diye nida eyledi. bunun üzerine çocuk her nedense inat etmekten vazgeçti. ne var ki, sürme iskelenin kayganlığından dolayı düşmemek için midir, isrâfil'in kuşağına 40-50 yaşlarında, iri yapılı, sırma işlemeli siyah kaput giymiş biri yapışmıştı.
işte bu adam kuşağı bırakıp küpeşteye tutundu ve güverteye ayak bastı. bunun ilâhi düzenin bozulması demek olduğunu hiç kimse bilmeyecekti.