Sokak hayvanları ölüyor
Doç. Dr. Ebru Güzel yazdı...
Bu yazıyı yazmamdaki en büyük etken mahallemizdeki veteriner hekimlerin söylediği, özellikle de sokak kedilerinde sonbahardan bu yana gördükleri artan sayıdaki ölüm vakaları. Bunun öncelikli nedeni, çeşitliliği ve kolay bulaşma yollarıyla korkulu rüyamız, korona virüsü!
Bu yönde gözlemledikleri ölümlerin sebebiyse, virüsün kedilerde mutasyona uğrayarak FIB (Feline Enfeksiyöz Peritonitis) hastalığına dönüşmesi ve bağışıklık sistemini çökertmesi...
Bugün uzmanlar tarafından milyon defa söylense de korona virüsün hayvandan insana geçen bir hastalık olmadığını bir kez daha yineleyelim.
Buraya kadarı herkes tarafından biliniyor; ama sorunun küresel ısınma ve iklim değişikliği ile bağı pek tartışılmıyor. Bir diğer kritik meseleyse kedilerde görülen korona virüsün (negatif yöndeki değişikliğe) mutasyona uğramış olması. Dolayısıyla sadece beslenme, bakım ve stres koşulları değil aşırı sıcak ve soğuk hava geçişlerinin kedilerdeki korona virüsü ile bağlantısını evetlemek gerekiyor; artık virüs sadece bağırsak ya da sindirim sistemini değil, beyni ve gözü de etkiliyor.
Munise, Süreyya, Rıdvan, Tatu ve Şanslı bir ayda kaybettiğimiz beş sokak kedimiz. Bildiğimiz kadarıyla üçünü de, veteriner hekimlerin söylediği gibi, gözde iltihaplanma, başta titreme ve yutkunma ile başlayan ve giderek artan nedenlere bağlı olarak, korona virüsünden, kaybettik.
TEDAVİ İÇİN TEK ÇARE BAĞIŞIKLIĞI KUVVETLENDİRMEK
Süreç şöyle seyretti:
Geçtiğimiz Ekim ayının küresel düzeyde en sıcak ay ilan edilmesi ile veteriner hekimlerin artan sayıda kedinin bağışık sisteminin çökmesinden yakınmaları aynı zamana denk geldi. Bakterilerdeki gibi korona virüsüne karşı herhangi bir antibiyotik tedavisi uygulanamadığı veya hastalığın aşısı/ilacı olmadığından dolayı da hızlı kayıplar başladı.
Sonuçta tedavi için tek çare bağışıklığı kuvvetlendirmek...
Ama maalesef bu yıl başarı oranları çok düşük!
Veteriner hekim Arif Ekici’ye göre; kedi ölüm oranında yüzde 60’a varan sayıda artış var. Bunda çevre şartları, hava kirliliği, ortamdaki flora ve iklim değişiminin payı büyük. “Şimdilerde, Mart dönemi 12 aya yayılan bir faaliyet oldu. Senede 3-4 defa doğum yapan dişiler var. Eski denge yok. Mikrobiyotik, biyolojik ve hormonal faaliyetler değişti. Tabi kediler kalabalıklaştıkça, bağışıklıkları da zayıflıyor. İstanbul’da kedi popülasyonunun artması ve bağışıklığı zayıf hayvanların görülmesi yeni bir şey değil. Son 15 yıldır böyle.” (Bir hatırlatma, 2005 yılı küresel ısınmanın hızını azaltmak ve önlemlerin alınması amacıyla Kyoto Protokolü’nün yürürlüğe konulduğu yıl.)
VİRÜS BAŞKALAŞIM GEÇİRDİ
Veteriner hekim Alper Alaçamlıoğlu’na göre, virüslerin ve bakterilerin belli yaşamsal dereceleri var. Örneğin “Kış mevsimi yaşanmadığı için yok olması gereken bakteriler ölmüyor, bu bir faktör.” Elbette korona virüs yeni bir şey değil; ama mutasyona uğradığı için kedi popülasyonunu düşürüyor. “Bağışık olmayan, aşısız annelerden geçen virüs salgın halinde ve ortak mama kapları gibi nedenlerden dolayı da hızla yayılıyor. Kürkün bile kış ve yaz aylarında bir dengesi var, o da bozuldu. Son birkaç yılda ölümlerde artış çok. İklim değişikliğine ben bile adapte olamıyorum; yani bedenlerimiz kendini savunamıyor. Onların koruması hiç yok, nasıl dayansınlar?”
Son olarak veteriner hekim Nesibe Bayraktar’ın yorumuyla, yaz-kış mevsim geçişleri belirsizleştiği için bundan en çok dişi kediler etkileniyor. “Bu yüzden korona virüs mutasyona girdi ve öldürücülüğü arttı. Artık genç ve iyi görünen kedileri de çok etkiliyor. Hayvanların direnci düştü. Son zamanlarda virüs başkalaşım geçirdi; sinir sistemine de saldırmaya başladı. Önceden mide, sindirim sistemi ve bağırsaklardı, şimdi beyinde ve gözde üveit semptomlarıyla ortaya çıkabiliyor.”
Korona virüsünün kedilerdeki agresif seyri ve geçirdiği mutasyonun ekolojik kriz ile ilişkisi şüphesiz daha fazla bilimsel araştırmayı hak ediyor. Tüm dünya, Robin Niblett’ in “devenin sırtını kıran bir saman” olarak yorumladığı korona virüs salgınına dikkat kesilmişken, koruma çemberinin içine hayvanları da almak zorundayız. Bugün uzmanlar tarafından milyon defa söylense de, güncel korona virüsünün, kediler ve köpeklerden insanlara geçmediğini bir kez daha yineleyelim. Ve ekolojik denge açısından, acil olarak, kalplerimizi ve zihnimizi bütüncül anlayışla kuşatalım. Korkudan sevgiye, yozlaşmada iyileşmeye, rekabetten dayanışmaya, bireyselden kolektif bilince geçiş için bazen negatif deneyimler pozitif sonuçlar doğurabiliyor. Bugün balık yerine denizleri hızla plastikle dolmakta olan bir dünyanın sakinleri olarak, değil kedi ve köpekler, şehirlerde sağkalım mücadelesi veren martılar ya da karabatakların da yaşama hakkını gözetmek zorundayız. Şüphesiz insan, hayvan ve doğanın aynı çizgide buluştuğu bu sağkalım günlerinde, en sağduyulu yönelim ekolojik bilince sıçramak olmalı.
Ek: Lütfen boşalan caddelerde, daha bir hafta öncesine kadar mağazaların sıcak eşiğine yatan, bahçelerimize sığınan, özellikle de ormanlara terk edilen sokak hayvanlarını beslemeyi unutmayalım. Beykoz Ormanlarının gönüllüsü Ramazan Ölçer (Huysuz İhtiyar Hayvan ve Çevre Aktivistleri Derneği) bu hafta yiyeceklerinin olduğunu; ancak haftaya kemik ve kuru mama desteği olmazsa köpeklerin sağkalım mücadelesinde zorlanacağını söylüyor. Hiç değilse apartman önlerine, temiz ve düzenli besi kapları koyalım. Nöbetleşe, boş kalmamasına özen gösterelim ve (sadece evcil hayvanımız değil) bütünün sorumluluğunu almayı alışkanlık edinelim.
Doç. Dr. Ebru Güzel
46,384 Bu habere tepkiniz: