Ana Sayfa Bilgi Bankası Kayaçların Çözülmesi, Toprak Oluşumu ve Toprak Çeşitleri
Kayaçların Çözülmesi, Toprak Oluşumu ve Toprak Çeşitleri
Çözülmeye uğrayan kayaların yüzeyi zamanla, ayrışmış mineraller, organik maddeler ve mikroorganizmalardan oluşan bir örtüyle kaplanır. Bu örtüye toprak denir. Toprak tabakası, yerkabuğu üzerinde bulunur. Kalınlığı birkaç cm den, 2 – 3 m ye kadar olabilir.
* Ana kaya,
* Ayrışmış kaya,
* Ham toprak,
* Olgun toprak,
* Akarsu biriktirmesiyle oluşanlara alüvyal topraklar,
* Buzul biriktirmesiyle oluşan topraklara moren topraklar,
* Rüzgâr biriktirmesiyle oluşan topraklara da lös topraklar denilmektedir.
Kutuplara yakın, soğuk tundra bölgelerinin topraklarıdır. Toprak genelde ya donmuş haldedir ya da bataklık halinde bulunur. Bu nedenle tarım yapmaya elverişli değildir. Türkiyede bu tür topraklar görülmez.
İğne yapraklı ormanlarla kaplı, soğuk ve nemli iklim bölgelerinin topraklarıdır. Çok yıkanmış olduklarından üst kısımlarının rengi soluklaşmıştır. Yine aynı sebepten dolayı, topraktaki besin maddeleri de azdır. Bunun sonucunda verimsizleşmiştir. Türkiyede, Batı Karadeniz Bölümünde kahverengi ve kırmızımsı sarı podzolik topraklar yaygındır.
Türkiyede, bu tür topraklar, Karadeniz Bölgesinde yaygın olmakla birlikte, İç Anadolunun 1000 – 1200 mden yüksek alanlarında da yer yer görülür. İç Anadoluda, daha çok Kuzey Anadolu Dağlarının güneye bakan yamaçlarında yaygındır.
Yine, Trakyanın kuzeyinde Yıldız Dağlarında, İçbatı Anadoluda, Güneydoğu Toroslar üzerinde de kahverengi orman topraklarına rastlanır.
Türkiyede, Akdeniz Bölgesi ile Kıyı Ege ve Güney Marmarada yaygın olarak görülür.
Dönenceler arasında yer alan, sıcak ve nemli iklim bölgelerinin karakteristik toprak tipidir. Şiddetli bir kimyasal çözülme sonucu oluşur. Rengi kiremit kırmızısıdır. Humus oranı azdır. Buna bağlı olarak verimli değildir. Türkiyede tam olarak laterit özelliği taşıyan toprak görülmez. Ancak, Doğu Karadeniz Bölümünde, laterit türü (lateritleşmiş) topraklara rastlanabilmektedir.
Çernezyomlar, Orta Kuşağın yarı nemli step bölgelerinde görülür. Kara topraklar adı da verilir. Fazla yıkanmadıkları için mineral ve kireç bakımından zengindir. Toprağın üst kısmında, steplerden oluşan bitki artıklarının oluşturduğu, kalın bir humus tabakası vardır. Bu nedenle Dünyanın en verimli toprakları arasındadır.
Çernezyomlar, ülkemizde en yaygın olarak, Erzurum – Kars Plâtosunda oluşmuştur. Ayrıca, İç Anadolu Bölgesinin kuzey kesiminde de yer yer bu tür topraklar görülmektedir.
Az yağış alan step iklimlerinde görülen topraklardır. Üzerindeki bitki örtüsü seyrek olduğu için, humus oranı azdır. Bu yüzden verimleri düşüktür. Türkiyede, Doğu Anadolu, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu plâtoları ile İçbatı Anadoluda yaygındır.
Türkiyede, bu tür topraklar görülmemekle birlikte, Tuz Gölü çevresinde çölleşmiş topraklara rastlanır.
Türkiyede yer göçmeleri ve kaymalar
Türkiyede yer göçmeleri ve kaymalar en çok Karadeniz Bölgesinde özellikle Doğu Karadeniz Bölümünde görülür. Sürmene, Of, Geyve, Sera, Çatak ve Senirkent heyelanları ülkemizde son elli yılda meydana gelen birçok yer göçmesinin başlıcalarıdır.
Yer göçmeleri yeryüzü şekillerinde değişiklik yapar. Örneğin, Tortum Gölü, eski bir tarihte yer göçmesi sonucu, Tortum Çayı vadisinin tıkanmasıyla oluşmuştur. Trabzonun batısındaki Sera Gölü de 1950 yılındaki bir yer göçmesi sonucu meydana gelmiştir.
* Bitki örtüsünden yoksunluk
* Toprağın aşırı işlenmesi
* Meraların aşırı otlatılması
* Toprağın eğime paralel sürülmesi
* Ani su taşkınları
* Yağışların düzensiz olması
* Ağaçlandırma çalışmaları yapmak,
* Eğimli arazilere sekiler (taraçalar) yapmak,
* Mevcut bitki örtüsünü korumak,
* Tarlaları eğim doğrultusunda sürmemek,
* Anız örtüsünü yakmamak,
* Ürünleri nöbetleşe ekmek,
* Meraları korumak ve iyileştirmek,
* Baraj gölü yamaçlarını ağaçlandırmak,
* Usulsüz tarla açmanın önüne geçmek,
* Erozyonun zararları hususunda halkı bilinçlendirmek, gereklidir.
Önceki İçerikToprakta Bulunan Serbest Oksitler
Sonraki İçerikErozyonun Tanımı Ve Çeşitleri
Meyve suları hakkında şoke eden iddialar