Ahmet Hamdi Tanpınar Hayatı ve Edebi Kişiliği | Etüt Odası Öğrencilerin Buluşma Noktası
Konu 'Yazarlar' bölümünde Yusuf742 tarafından paylaşıldı. Konu Durumu:
23 Haziran 1901’de İstanbul’da doğdu. Kadı Hüseyin Fikri Efendi'nin oğlu. Baytar Mektebi'ni bırakarak girdiği Darülfünun-ı Osmani'nin (Bugünkü İstanbul Üniversitesi) Edebiyat Fakültesi’nden 1923’te mezun oldu. Erzurum, Konya ve Ankara'daki liselerde öğretmenlik yaptı. Gazi Terbiye Enstitüsü'nde (Gazi Eğitim Enstitüsü) edebiyat dersleri verdi. 1933'ten sonra İstanbul'da Kadıköy Lisesi'nde edebiyat öğretmenliği yaptı. Güzel Sanatlar Akademisi’nde sanat tarihi ve estetik dersleri verdi. 1939'da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde yeni kurulan Türk Edebiyatı Kürsüsü profesörlüğüne getirildi. 1942 ara seçimlerinde CHP'den Maraş Milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne girdi, üniversitedeki görevinden ayrıldı. 1946 seçimlerinde tekrar aday gösterilmeyince bir süre Milli Eğitim Müfettişliği yaptı. Güzel Sanatlar Akademisinde tekrar derse girmeye başladı. 1949'da da İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’ne döndü. Bu görevdeyken 24 Ocak 1962’de İstanbul’da yaşamını yitirdi. Adını ilk kez "Altın Kitap" dergisinde yayınlanan "Musul Akşamları" şiiriyle duyurdu. Dergah, Milli Mecmua, Hayat, Görüş, Ülkü, Varlık, Oluş, Kültür Haftası ve Aile dergilerinde şiirleri yayınlandı. Hece vezniyle yazdığı bu ilk şiirler, imge zenginliklikleri ve müzikal nitelikleriyle dikkat çeker. Edebiyat Fakültesi'nde öğrencisi olduğu Yahya Kemal Beyatlı'dan çok etkilendi. Ama ilk eserlerinde Yahya Kemal'den çok Ahmet Haşim izleri görülür. Haşim gibi o da küçük yaşta kaybettiği annesinin yokluğundan duyduğu acıyı ve kendisini avutacak bir sevginin özlemini dile getirir. İçe dönük bir bakışla doğa ile iletişim kurmaya çalışır. Şiirinin bir başka yönü Bergson felsefesinden kaynanlanan zaman kavramıdır. Onun eserlerinde zaman, basit bir süreklilik değil, çok katlı ve karmaşık bir akıştır. "Ne İçindeyim Zamanın", "Bursa'da Zaman" şiirleri bu olgunun örnekleridir. İlk romanı "Mahur Beste" 1944'te Ülkü Dergisi'nde yayınlandı. Osmanlı Devleti'nin son döneminde seçkin bir çevrenin yaşayışını sergileyen bu romanın ardandan, kendi yaşamından da izler taşıyan "Huzur" 1949'da basıldı. Huzur, hem bir aşk hem de Tanpınar'ın İstanbul'a olan derin sevgisinin romanıdır. Estetik anlayışının, kültür birikiminin ve geçmiş kültürlere yaslanan yaşam felsefesini yansıttığı bu kitabı Tanpınar'ın en yetkin romanı sayılır. Romanda, Mümtaz ile Nuran'ın aşkı çerçevesinde Doğu ile Batı, eski ile yeni, geçmişin değerleriyle var olan değerler, aşk ile toplumsal sorumluluk arasındaki çatışmayı ve bu çatışmanın doğurduğu bireysel bunalımları irdeler. 1950'de Yeni İstanbul gazetesinde yayınlanan ancak ölümünden sonra 1973'te basılan "Sahnenin Dışındakiler" ile 1961'de basılan "Saatleri Ayarlama Enstitüsü"nde de iki uygarlık, iki değerler sistemi arasında bocalayan Türk toplumunun ironik tablosu çizilir. **ümünden sonra plan ve notlarına dayanılarak biraraya getirilen ve 1987'de yayınlanan "Aydaki Kadın" da da aynı irdeleme vardır. Şiir, roman ve yazılarının yanısıra İstanbul, Bursa, Ankara, Erzurum ve Konya kentlerini doğal, tarihsel ve kültürel yapılarıyla anlattığı 1946'da basılan "5 Şehir" önemli eserleri arasındadır. ESERLERİ ŞİİR: Bütün Şiirleri (1976-1981) ROMAN: Mahur Beste (tefrika 1944 - basım 1975) Huzur (1949-1983) Sahnenin Dışındakiler (tefrika 1950- basım 1973) Saatleri Ayarlama Enstitüsü (1961-1977) Aydaki Kadın (ölümünden sonra 1987) ÖYKÜ: Abdullah Efendi’nin Rüyaları (1943-1983) Yaz Yağmuru (1955-1983) Hikayeler (Kitaplaşmayan iki hikayesiyle birlikte tüm öyküleri, 1983) DENEME: Beş Şehir (1946-2001) Edebiyat Üzerine Makaleler (1969-1977) Yaşadığım Gibi (1970-1977) ANTOLOJİLER: Tevfik Fikret (1937-1944) Namık Kemal (1942) Yahya Kemal (1940-1982) 19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi (Ancak birinci cildini tamamlayabildi,1942-1985) Ahmet Hamdi TANPINAR (Ek Bilgi)
ayşenur237, Adam Akıllı ve BLockeD bunu beğendi.
bu konu defalarca paylaşılsada teşekkürler
Ahmet Hamdi Tanpınar (1901-1962) Türk edebiyatının en büyük yazarlarından biridir. Bu hükmü verirken kat’iyen mübalağa ettiğimi sanmıyorum. Dayandığım ****l ve ölçüleri açıklayabilirim.
Bu cümle Tanpınar’ın insan ve hayat karşısında aldığı tavrı aydınlatır. O hayatı, derinliğine ele alan, onu bir masal kadar esrarlı ve -ilave e****m- güzel hale getiren bir yazardır. Onun eserleri ancak yazarın sahip olduğu dikkat ve kültür ile okundukları zaman anlaşılabilir ve zevkine varılabilir.
ayşenur237 ve BLockeD bunu beğendi.
Ahmet Hamdi Tanpınar ​(İstanbul 23 Haziran 1901 - 24 Ocak 1962)
Ahmet Hamdi Tanpınar 23 Haziran 1901'de İstanbul'un Şehzadebaşı semtinde doğdu. Babası devletin çeşitli livâ ve vilâyetlerinde kadılık yapan, Antalya kadısı iken emekli olan ve 1935'de İstanbul'da ölen Hüseyin Fikri Efendi'dir. Aile, aslen Batumlu olup "Mızrakçıoğulları" veya "Müftizâdeler" diye bilinmektedir. (Sadeddin Nüshet Ergun'un Türk şairleri'nde Ahmet Hamdi'ye ayrılan maddede, adının yanında "Mızrakçıoğlu" lakabı konulmuş olduğuna göre soyadı kanunundan önce şairin bu aile ismini kullandığı anlaşılmaktadır). Annesi Nesime Bahriye Hanım ise, Trabzonlu "Kansızzâdeler"den, deniz yüzbaşısı Ahmed Bey'in kızıdır, 1915'de ölmüştür. Ahmet Hamdi'nin çocukluğu, İstanbul'da geçti. Kendi hatıralarından 1904'de Ergani-Madeni'nde, 1908-1909'da Sinop'ta, 1909-1910'da Siirt'te, 1914-15'te Kerkük'te, 1916'da Antalya'da kaldığını biliyoruz. Bu yer değiştirmeler sebebiyle öğrenim hayatı da düzensiz geçti. İstanbul'da, Ravza-i Maarif İptidâî Mektebi'nde başladığı tahsiline Sinop ve Siirt rüştiyelerinde devam etti. Siirt'te, Katolik Dominicain misyonerlerinin idare ettiği Fransız mektebinde de bir yıl kadar okudu. Lise öğrenimi yıllarını Vefâ, Kerkük ve Antalya sultanîlerinde geçirdi. 1918'de yüksek öğrenimine başlamak üzere İstanbul'a gelen Ahmet Hamdi Baytar Mektebi'ne yatılı öğrenci olarak girdi. Burada bir yıl okuduktan sonra 1919'da Edebiyat Fakültesi'ne kaydoldu. 1923'te fakülteyi bitirdi. Orta öğretimde, edebiyat öğretmenliğine Erzurum Lisesi'nde başladı (1923). Sonra sırasıyla Konya (1925) ve Ankara (1927) liselerinde devam etti. Ankara'da iken kültür hayatında önemli bir yeri bulunan Gazi Orta Muallim Mektebi (daha sonra Gazi Eğitim Enstitüsü olacak)'nde edebiyat dersleri verdi. 1932'de İstanbul'a geçti ve Kadıköy Lisesi'nde öğretmenlik yaptı. Ertesi sene, Ahmed Haşim'in ölümü üzerine boşalan Güzel Sanatlar Akademisi'ndeki sanat tarihi kürsüsünde estetik ve mitoloji dersleri verdi; Üsküdar Amerikan Koleji'nde de edebiyat dersleri okuttu. Yeni Türk edebiyatı kürsüsünün ilk profesörü olarak Ahmet Hamdi Tanpınar 1939'da üniversiteye intisap etti. 1940'da Kırklareli'nde topçu teğmeni olarak yaptığı askerlik görevinden sonra yeniden üniversiteye döndü. 1943-1946 yılları arasında Büyük Millet Meclisi'nin 6. devresinde, Maraş milletvekili olarak parlamentoya girdi. Mecliste aktif bir çalışması yoktu. 1946 seçimlerinde aday gösterilmedi. 1946-1948 yıllarında Millî Eğitim Bakanlığı'nda müfettiş olarak görev aldı. 1948'de Güzel Sanatlar Akademisi'nde estetik dersi vermek üzere tayin edildi. 1949'da, Edebiyat Fakültesi'ndeki profesörlük görevine yeniden döndü. 1953 yılında altı ay, 1955'de üç hafta (filmoloji kongresi vesilesiyle), 1959'da bir yıl kalmak üzere üç defa yurt dışına çıkan Ahmet Hamdi Tanpınar, bu sürelerin büyük bir kısmını Paris'te geçirdi. Bu arada Fransa'nın diğer şehirleriyle Belçika, Hollanda, İngiltere, İspanya, Portekiz, İtalya ve İsviçre'yi de kısa sürelerle tanımak imkânı buldu. Hayatı boyunca sağlığından şikâyetçi olan Tanpınar, 23 Ocak 1962 günü geçirdiği kalb krizi ile Haseki Hastahanesi'ne kaldırıldı. Ertesi sabah, ikinci bir krizle hayata veda etti. Namazı Süleymaniye Camii'nde kılınan Ahmet Hamdi Tanpınar'ın cenazesi Rumeli Hisarı Kabristanı'nda, hocası ve dostu Yahya Kemal'in yanı başına defnedildi. Mezartaşı üzerinde çok bilinen şiirinin iki mısraı hakkedilmiştir: "Ne içindeyim zamanın / Ne de büsbütün dışında". Yayınevimizce tamamlanmış külliyatındaki eserleri: Beş Şehir
Edebiyat Üzerine Makaleler Hikâyeler
Saatleri Ayarlama Enstitüsü Mahur Beste Tanpınar'ın Mektupları Sahnenin Dışındakiler Yahya Kemal