Geçtiğimiz aylarda ölümünün 5. yıldönümü münasebetiyle andığımız Berna Moran'ın "Bütün Eserleri" bu kitabıyla tamamlanıyor. Alanında klasik sayılan Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, ülkemizde edebiyat eleştirisi alanında yaşanan kısırlığa bir cevap niteliği taşıyor. 1973 TDK Bilim Ödülü'nü kazanan bu temel eser edebiyat kuramlarını ve eleştiri yöntemlerini sistematik bir şekilde incelerken Türk edebiyatından verdiği örneklerle zenginleşiyor. Berna Moran'ın ölmeden önce gözden geçirip güncelleştirdiği kitap, konusunda tek ve önemli bir referans eser...
Seda Çakır, Edebiyat Kuramları ve Eleştiri'yi inceledi.
@cakirseda·08 Ağu 2017·Kitabı okudu·5 günde·Beğendi·Puan vermedi
Türk edebiyatının en önemli eleştirmenlerinden biridir Berna Moran. "Edebiyat Kuramları ve Eleştiri" isimli bu kitap Berna Moran'ın İngiliz Dili ve Edebiyatı kürsüsündeki derslerinin bir derlemesi niteliğindedir.
Eleştiri yazılarının tarihi oldukça eskiye dayanır. Neredeyse on yedinci yüzyıldan bu yana birçok eleştiri yöntemi ortaya çıkmıştır. Bu kitapta da tüm bu yöntemler belli bir düzende okurlara sunuluyor. Eleştiri yöntemlerinin tarihi eskiye dayandığından tasnifi de oldukça zordur. Berna Moran, “Edebiyat Kuramları ve Eleştiri” adlı eserinde büyük bir çeşitlilik gösteren eleştiri yöntemlerini dört temel unsur etrafında toplamıştır. Bu unsurlar: eser, sanatçı, okur ve toplumdur. Böylece temel olarak dört tip eleştiri anlayışı olduğunu söyleyebiliriz. Bunlar: sanatçıya dönük, esere dönük, okura dönük, dış dünyaya ve topluma dönük eleştiridir.
Berna Moran edebiyat kuramlarını ve eleştiri yöntemlerini ele almaya en temelden başlıyor. Platon ve Aristoteles için sanatın ne ifade ettiğinden yola çıkarak “Sanat nedir? Edebiyat nedir?” sorularının da cevaplarını arıyor.
“Sanat nedir?” sorusuna verilen ilk cevap (hiç değilse Batı'da) sanatı bir yansıtma, benzetme, ya da taklit olarak görme eğilimindeydi. Sanat eserlerinde gördüğümüz, doğadır, insandır, hayattır ve sanatçı eserinde bize bunları yansıtır; bir ayna tutar dünyaya sanki. Platon’un Devlet diyalogunda Sokrates, Giaukon’a ressamın yaptığı işi anlatmağa çalışırken “İstersen bir ayna al eline, dört bir yana tut. Bir anda yaptın gitti güneşi, yıldızları, dünyayı, kendini, evin bütün eşyasını, bitkileri, bütün canlı varlıkları” diyerek, ressamın yaptığı işin dünyaya bir ayna tutmak olduğunu söyler ve biraz aşağıda şairin de ressamdan farklı olmadığını belirtir: “Tragedya şairinin de yaptığı bu değil mi? Benzetme değil mi onun yaptığı da?”
Moran, Kuramları anlatırken hep bir önce anlattığını hatırlatıyor. Sık sık tekrar ediyor. Ancak bu tekrarlar kitabı sıkıcı kılmaktan ziyade anlatılanların pekişmesini sağlıyor.
Bunlar dışında söylemek istediğim bir şey daha var. Kitapta hem Batı edebiyatlarından hem de Türk edebiyatından öyle güzel örnekler var ki… Bu örnekler Moran’ın ne kadar köklü bir birikime sahip olduğunu gösteriyor.
Son olarak kitabın teorik bilgilerden oluştuğunu düşünerek okumaktan kaçınmamanızı tavsiye ediyor ve Aziz Nesin'in bu kitap için söylediklerini ekliyorum: "... Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, yalnız bu konuyla ilgili üniversite öğrencilerinin değil, eleştirmenlerimizin de, bütün edebiyatçılarımızın da okumaları gereken değerli bir el kitabıdır. Çünkü kitabın konusuna değin bütün kuramlarla eleştiri yöntemleri bir arada derli toplu verildiğinden, bildiğimizi sanıp da bütünüyle bilmediğimiz, hiç bilmediğimiz, az bildiğimiz ya da parça pürçük bildiğimiz edebiyat kuramlarını, eleştiri yöntemlerini yetkin bir sistematikle sunulmuş olarak bu kitapta buluyoruz."
Ali Mert, Edebiyat Kuramları ve Eleştiri'yi inceledi.
@ali_mert·06 Ara 2017·Kitabı okuyor·Beğendi·10/10
Edebiyat gölge gibi bir dosttur
Kendini ifade etmek için dil
Göremediklerimiz icin göz
Sessiz fakat sarsıntılı bir dil gücüdür
Kısacası edebiyat hayat yaşamdır
9.4/10 (22 Oy)30 beğeni100 okunma17 alıntı709 gösterim
2. Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu
7.5/10 (91 Oy)70 beğeni208 okunma133 alıntı3.937 gösterim
8.1/10 (35 Oy)34 beğeni136 okunma96 alıntı3.783 gösterim
4. Yenişehir´de Bir Öğle Vakti
8.5/10 (55 Oy)41 beğeni139 okunma49 alıntı1.814 gösterim
5. Şişhane'ye Yağmur Yağıyordu
8.2/10 (39 Oy)32 beğeni115 okunma39 alıntı1.987 gösterim
9.1/10 (48 Oy)43 beğeni159 okunma22 alıntı2.608 gösterim
7. Turfanda mı Yoksa Turfa mı
6.8/10 (23 Oy)20 beğeni87 okunma10 alıntı798 gösterim
8.8/10 (77 Oy)76 beğeni214 okunma117 alıntı1.812 gösterim
8.4/10 (51 Oy)43 beğeni134 okunma200 alıntı2.742 gösterim
10. Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış 1
9.3/10 (20 Oy)22 beğeni58 okunma4 alıntı754 gösterim
@Aysssss·17 Tem 20:30·Kitabı okuyor
"Platon’un gerek Devlet ve gerekse İon'da açıkladığı fikirlerine göre edebiyat öğretici olamaz, bize gerçekleri bildiremez; şairler de gerçek bilgiye sahip olmayan benzetmeci kişilerdir."
@onlyyou·30 Tem 2017·Kitabı okudu·Puan vermedi
Bir sanat olayında rol oynayan dört unsur vardır:Sanatçı,eser,okur ve bunların içinde bulunduğu dış dünya(toplum).
@cakirseda·05 Ağu 2017·Kitabı okudu·Beğendi·İnceledi·Puan vermedi
Bir insanın birey olarak kendi hayatındaki yaşantılarının, duygularının çeşitliliği sınırlıdır. Fakat sanat sayesinde başkalarının duygularını ve yaşantılarını paylaşır ve böylece yaşantı dünyası çok daha zenginleşmiş olur. Budur sanatın insana sağlayacağı en büyük fayda.
Platon sanat sorununu incelerken edebiyatı daima felsefeye rakip görmekte ve felsefeden çok aşağı olduğunu kanıtlamaya çabalamaktadır.Özellikle Homeros'u Yunan'da bir bilgi kaynağı sayan,nasıl davranılacağını onun öğütlerinden,verdiği örneklerden öğrenmek gerektiğine inananlar vardı.Eserleri eğitimde rol oynardı.Platon bu inancı yıkmak ve edebiyatın bize gerçek bilgi sağlayamayacağı gibi ahlak bakımından da zararlı olduğunu belirtmek ister.
Genellikle'gerçekliği yansıtma'diyince belli başlı üç görüşle karşılaştığımızı söyleyebiliriz.Birincisi sanatın görüngüyü olduğu gibi(yüzey gerçekliği)yansıttığı düşüncesidir.İkincisi geneli(tümel)ya da özü yansıttığını söyler.Nihayet sonuncusu da sanatın ideal olanı yansıttığına inanır.
Ressamın renklerle yaptığını şair sözcüklerle yaptığına ve şu gördüğümüz duyular dünyasını yansıttığına göre kopyanın kopyasını sunuyor demektir.Sanat eserleri gerçekliği yansıtmaz,bizi hakikate iletmez;tersine hakikatten uzaklaştırır bizi.Asıl gerçekliği değil de şu görünen yüzeysel gerçekliği yansıtan sanatçı hakikatten uzaklaşan bir adamdır.
@Aysssss·17 Tem 20:54·Kitabı okuyor
"Platon'un edebiyata itirazlarını özetlemek istersek bunların başlıca iki yönden yapıldığını söyleyebiliriz:
1) Bilgi yönünden.
2) Ahlâk yönünden.
Bilgisel yönden itirazı iki temele dayanıyor:
a) Şair, bizi, asıl gerçekliği teşkil eden idealardan uzaklaştırır.
Ahlâk yönünden olan itirazları da üç temele dayanıyor:
a) Eserlerde gençlere, fena örnek olacak parçalar var.
c) Edebiyat, dizginlememiz gereken duygusal yanımızı coşturur."