‘Kıbrıs’ta Yeni Bir Sorgulama Sürecine İhtiyaç Var’
Mehmet Toroğlu – NEW YORK
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Kudret Özersay, BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri arasındaki ilişkilerin mevcut durumunun ve uluslararası toplumun ilgisinin, Kıbrıs müzakere sürecini gündemin üst sıralarına taşıyacak ve Kıbrıslı Rumlar’a baskı yapacak vaziyette olmadığını söyledi. Özersay, Kıbrıs sorununun çözümü çabalarında yeni bir sorgulama sürecine ihtiyaç olduğunu söyledi.
BM Genel Kurul oturumları için New York’ta bulunan Özersay, Amerika’nın Sesi muhabirinin sorularını yanıtladı. New York, BM toplantılarının yanında Kıbrıs konusunda da önemli bir diplomasi trafiğine sahne oluyor. Üç garantör ülke Türkiye, Yunanistan ve İngiltere’nin dışişleri bakanları hafta ortasında bir araya gelirken, BM Genel Sekreteri de adadaki iki liderle ayrı ayrı görüşmeler yapmaya hazırlanıyor. Özersay, bu görüşmelerden çıkabilecek sonuçlar ve bundan sonrasına ilişkin değerlendirmelerde bulunurken, uluslararası toplumdan beklentilerini ve New York temaslarından izlenimlerini paylaştı.
Özersay, “Burada yaptığımız görüşmelerde gözlemlediğim en önemli unsurlardan bir tanesi de, ki dışarıdan bakıldığında da aslında önemli ölçüde görülebiliyor bu, Doğu Akdeniz bölgesinde ve Ortadoğu’da dünyanın öncelikleri çok daha farklı noktalarda. Yani eğer üzerine eğilinmesi gereken ve hızlıca çözülmesi gereken acil sorunlar nelerdir diye sorulsa bugün New York’ta yukarıdan aşağıya sıralanacak olan bir listenin en altında bile Kıbrıs sorunu yer almayabilir. Dolayısıyla özellikle Kıbrıs sorununun çözümünde mevcut statükodan yararlanan ve çözümü istemesi yönünde kendisine bir miktar baskı yapılması gereken ya da teşvik edilmesi gereken bir Kıbrıs Rum tarafıyla karşı karşıyayız. Bunu yapabilecek olan da özellikle uluslararası aktörler. Uluslararası aktörlerin ilgisinin bu oranda düşük olduğu ve dünya politikasının bu şekilde olduğu bir dönemde, yıldızların hizaya girdiği değil adeta biraz dağıldığı bir dönemde Kıbrıs Rum tarafını kapsamlı çözüme teşvik edecek ya da zorlayacak bir ortam çok fazla göremiyorum” dedi.
‘İki bölgeli iki toplumlu federasyon bizim gerçekten gitmek istediğimiz yer mi?’
Özersay, “Yani 50 yıldan sonra Genel Sekreter’in yaptığı gibi birisini görevlendirerek ‘peki bundan sonra Kıbrıs’ta nereye gideceğiz’ sorusunun yanıtını aramanın bu dönemde yapılabilecek en doğru şey olduğu kanaatindeyim. Yani müzakerelerin yeniden başlaması değil, kaldığı yerden devamı değil -ki bunlar kısır bir döngünün devamından başka bir anlam taşımayacaktır, bir çeşit patinajdan başka sonuç doğurmayacaktır- ihtiyacımız olan şey ‘biz nerede hata yapıyoruz, neyi sorgulamamız gerekir ki 50 yıldır başarısızlığa uğrayan bu süreç bizi başka bir yere götürsün, gerçekten gitmek istediğimiz hep bu söylediğimiz yer mi, yani iki bölgeli iki toplumlu federasyon bizim gerçekten gitmek istediğimiz yer mi, samimi miyiz bütün taraflar bunu söylerken, buna aynı oranda ihtiyaç duyuyor muyuz’ sorularını sorup samimi bir sorgulama dönemini başlatmamız gerektiği kanaatindeyim” ifadelerini kullandı.
‘Artık denenmemiş yöntem kalmadı’
KKTC Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı, Kıbrıs sorununun çözümü çabalarında denenmemiş bir yöntemin kalmadığını, tüm yöntemlerin tüketildiğini söyledi. Özersay, Kıbrıs’ta yaşanan türden uyuşmazlıklarda, mevcut durumun her iki tarafı da ciddi oranda rahatsız eder bir noktaya vardığında çözümün mümkün olabileceğini belirtti. Ancak şu anda Kıbrıs Rum tarafını rahatsız edecek bir durumun olmadığına dikkati çekti.
Özersay, “Kıbrıs sorunu çözülmese ve mevcut statüko devam etse bile Kıbrıs Rum tarafı bütün adanın yasal hükümeti konumundadır. Kıbrıs sorunu çözülmese ve mevcut statüko devam etse bile Kıbrıs Rum tarafı AB’nin tam üyesidir. Kıbrıs sorunu çözülmese ve mevcut durum, statüko devam etse bile Kıbrıs Rum tarafı doğal gazı tek başına çıkarmak için adımları atmaya devam edebilmektedir ve uluslararası aktörler kendisine bu konuda herhangi bir caydırıcı mesaj vermiyorlar. Bütün herkes ‘bu doğal zenginlik Kıbrıslı Türkler’e de aittir’ diyor olmasına rağmen kendisine böyle bir mesaj vermiyorlar. Dolayısıyla bu ortamda, kim kendisini Kıbrıs Rum liderliğinin yerine koysa, ‘niye ben çözüm yapıp Kıbrıslı Türkler’le yönetim ve zenginliği paylaşayım ki?’ sorusunu sorardı, bu haklı bir soru durumuna geliyor. O nedenle Kıbrıs’ta mevcut statükoyu, mevcut durumu sorgulayacak, sarsacak bir takım adımlar atılmadığı müddetçe Kıbrıs sorununun bütün tarafların özel bir talebiyle ve ısrarıyla çözüm noktasına gelmesi çok kolay bir şey değildir. Bunu bence objektif bakan, realist değerlendirme yapan herkes görebilir” diyor.
‘Sorun yöntemden ziyade varılmak istenen hedefte’
‘Rum tarafı yönetimi ve zenginliği paylaşmaya hazır değil’
KKTC Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı, “O zaman soru şudur; yönetimi ve zenginliği paylaşmaya dayalı ortaklık modeli olan federasyona bu şartlarda nasıl ulaşacağız? Yoksa buna hazır hale gelmelerini sağlayacak bazı adımlara mı ihtiyaç var? Bir yöntem budur bana kalırsa. Ama bu adımlar atılmıyor ve atılmayacaksa o zaman o hedeflenen modele dair bir sorgulamaya ihtiyaç var. O zaman daha farklı, başarılabilir bir hedef koymak lazım, bu da federal modelden daha farklı bir model de olabilir” ifadelerini kullandı.
‘Adadaki temel ihtiyaç birçok alanda işbirliği’
Özersay,“Biz adeta Kıbrıs’ta farazi olan ve 50 yıldır ulaşılamayan bir hedefi konuşuyoruz, saatler ayırıyoruz, emek harcıyoruz ama günü kaçırıyoruz, bugünü yaşamıyoruz. Bugün iki taraf arasındaki ilişki nasıl şekillenmeli konusuna yeterince çaba harcamıyoruz. Buna yatırım yapmak bence çok daha gerçekçi ve gelecek nesiller için aslında cok daha faydalı olabilir. Somut bir örnek vereyim, doğal gaz konusunda tarafların ayrı ayrı ve tek taraflı faaliyetleri yerine bugün Kıbrıs Rum tarafı gelse ve Kıbrıs Türk tarafıyla bu konuda masaya otursa ve çıkarılacak olan doğal gazı, adanın bütününü ele alıp kuzeyi de güneyi de, birlikte kuracağımız, illa ki iki devlet gibi alıp iki devletin anlaşma yapmasına da gerek yoktur, iki toplumlu bir şirket kurarak bir şirket üzerinden birlikte çıkarsak, o şirketin başka şirketlerle yapacağı ortaklıklarla birlikte işletsek, uluslararası piyasaya birlikte aktarsak, bu iki taraf arasında ekonomik bir karşılıklı bağımlılık yaratacak olan bir şeydir. Bu geleceğe dönük olarak bizi çok daha iyi yerlere taşıyabilecek olan bir modeldir” diye konuştu.
‘Uluslararası aktörlere ciddi görev düşüyor’
Şimdi gözler BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in adadaki iki liderle görüşmelerine çevrilmiş durumda.
KAYNAK: AMERİKANIN SESİ
Kıbrıs’ta direnişin simgesi olan Nevcihan Oluşum hayatını kaybetti 19 Ekim