TÜRKAK- Karar Metinleri - Haliç Çevre Laboratuvarı
TÜRKAK- Karar Metinleri
Türk Akreditasyon Kurumu tarafından uygunluk değerlendirme kuruluşlarının uygulamaları hakkında yönlendirici kararlar yayınlanmıştır.
Laboratuvarların akreditasyon süreçlerinde belirtilen hususlara uyması ve ilgili çalışmaları yürütmesi gerekmektedir.
İş Hijyeni Laboratuvarları İçin Karar Metni
1. Revize olan TS EN ISO 7243 Termal Konfor standardı için, ölçüm süresinin; çalışanın farklı işler yaptığı durumlarda tüm işleri temsil edecek şekilde, yapılan işlerle orantılı olarak hesaplanması ve toplam 1 saat ölçüm alınması uygun bulunmuştur.
2. İş Hijyeni alanında sadece numune almadan akreditasyon verilebileceği uygun bulunmuştur.
3. Verifikasyon (doğrulama) çalışmalarında ölçümlerde kullanılan pompalar için kalibrasyon veya cihaz eşitleme çalışmalarının aranmaması uygun bulunmuştur.
4. Validasyon (geçerli kılma) ve verifikasyon (doğrulama) çalışmalarının birden fazla kişiyle yürütülmesinin mümkün olmadığı durumlarda (tek personel çalışıyorsa vs.), çalışmaların tek kişi ile yürütülmesi uygun bulunmuştur.
5. Dedektör tüple anlık gaz ölçümü kapsamında ASTM D 4490-96 standardı için yapılan verifikasyon çalışmalarının hacim doğrulama şeklinde yapılması uygun bulunmuştur.
6. Elektromanyetik alan ölçümlerinde, akreditasyon kapsamlarının kuruluşların cihazlarının ölçüm aralıklarını gösterecek şekilde verilmesi uygun bulunmuştur. Cihaz değişikliği sonucunda, ölçüm aralığının değişmesi durumunda ilgili kapsamın, yerinde denetimle incelenerek, denetim ekibinin önerisi doğrultusunda değiştirilmesi uygun bulunmuştur.
Çevre Laboratuvarları İçin Karar Metni
1. Risk analizi kapsamında, kuruluşlar tarafından tanımlanan risklerle ilgili yapılan çalışmaların ve ilgili dokümantasyonun denetim esnasında mutlaka incelenmesi gerektiği uygun bulunmuştur.
2. Çevre Laboratuvarlarında ölçüm belirsizliği çalışmaları için TÜRKAK’ın hazırladığı çeviri dokümanlarından NORDTEST TR 537 Çevre Laboratuvarlarında Ölçüm Belirsizliği Hesaplamaları (NORDTEST TR 604 Uncertainty From Sampling Technical Report) ve EURACHEM Measurement Uncertainty Arising From Sampling dokümanlarından faydalanılabileceği uygun bulmuştur.
3. Kalite kontrol çalışmalarının; metodun tayin aralığında olması, seyreltme etkisi gösterilmeksizin uygun konsantrasyonlarda çalışılması, kalite kontrol grafiklerinin gerektiğinde güncellenmesi, bu konuda hazırlanan Excel çalışmalarının geçerli kılınması ve güvenli hale getirilmesi uygun bulunmuştur.
4. Uluslararası, bölgesel veya ulusal standart hazırlama kuruluşları veya yetkin kuruluşlarca hazırlanmış ve geçerli kılınarak ortak kullanıma sunulmuş olan deney metotlarının geçerli kılınmasına gerek olmadığı, bu metotların uygulamaya başlamadan önce, gereken performansın elde edilebildiğini güvence altına almak için düzgün bir şekilde çalıştığının doğrulanması/verifiye edilmesi uygun bulunmuştur.
Standart olmayan yöntemlerin, laboratuvar tarafından geliştirilmiş yöntemlerin ve amaçlanan kapsamlarının dışında kullanılması düşünülen veya başka bir şekilde değiştirilen standart yöntemlerin geçerli kılınması uygun bulunmuştur.
5. Kalibrasyon kabul kriterlerinin belirlenmesi, dayanağının sorgulanması, izlenebilirlik ve sürdürülebilirliğinin kontrolünün değerlendirilmesi uygun bulunmuştur.
6. Kalibrasyon firmalarının akreditasyonlarının devam edip etmediği veya o kapsamda akredite olup olmadığının kontrol edilmesi ve kalibrasyon laboratuvarının akredite olduğu aralıkta rapor düzenleyip düzenlemediğinin kontrol edilmesi gerektiği uygun bulunmuştur.
7. YT/LAK testlerinin TS EN ISO/IEC 17043 standardının şartlarını sağlaması ve kuruluşların P704 prosedürüne göre katılım sağlaması uygun bulunmuştur.
8.TS EN ISO/IEC 17025 standardının 2017 revizyonuyla birlikte deney ve kalibrasyon faaliyetleri ile birlikte numune alma faaliyeti de bir akreditasyon faaliyeti olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle sadece numune alma faaliyetinden de (örneğin bacagazı parametrelerinde olduğu gibi numune alma faaliyetinin metodun içerisinde geçtiği durumlar dahil) akreditasyon verilebilmektedir. Ancak; sadece numune alma faaliyetinden akreditasyon verileceği durumlarda laboratuvarın numune alma faaliyetinin, müteakip bir deney/kalibrasyon işleminin gerçekleştirilmesine yönelik olduğunu garanti altına alması uygun bulunmuştur.
9.Sadece numune alma faaliyetinden akreditasyona başvuran laboratuvarların, çevre sektörüne özgü olmak üzere numune alma esnasında yerinde ölçülmesi gereken parametrelerden (pH, sıcaklık, iletkenlik, çözünmüş oksijen, seki diski vb.) de akreditasyona başvurması uygun bulunmuştur.
10.Numunelerin korunması, saklanması, taşınması, muhafazası, planlanması vb. durumları anlatan metotlara, ilgili numune alma metotlarında gerekli atıfların bulunması sebebi ile akreditasyon verilmemesi uygun bulunmuştur (Ön: TS EN ISO 5667-1-2-3 vb.).
CEN/TS 15675 Alanı İçin Karar Metni
1. YT/LAK katılımlarında TÜRKAK P704 dokümanında belirtilen şartların sağlanıp sağlanmadığının denetlenmesi uygun bulunmuştur. Tüm kapsamlar için YT katılımının öncelikli olarak tercih edilmesi, emisyon ve imisyon kapsamı ile ilgili dış kalite kontrolleri için genel olarak YT sağlayıcılarının ve bu konudaki programların P704’e göre uygun olmayan LAK katılımında tercih edilmemesi uygun bulunmuştur. Bundan sonraki denetimlerde; YT programı mevcut olan parametrelerde (Metaller, Halojenler, VOC’ler vb.) P704’ün koşullarını sağlamayan LAK katılımının kabul edilmemesi uygun bulunmuştur.
2. TSE CEN/TS 15675 Standardı gereği emisyon ve imisyon ölçümleri için sahada kullanılan cihazların kalibrasyon sıklığının 1 yılı geçmeyecek şekilde belirlenmesi uygun bulunmuştur.
3. Kalibrasyona gönderilen cihazlar için taleplerin UDK tarafından tüm teknik detayları ile yapılması uygun bulunmuştur. Örnekleme cihazlarının hangi ünitelerinin (sıcaklık ölçer, akış ölçer, gaz sayacı, basınç sensörleri, filtre tutucu ünitesinin sıcaklığı, prob sıcaklığı) kalibrasyonunun talep edildiğinin açıkça belirtilmesi, ayrıca kalibrasyon noktalarının kullanım amacına uygun noktalar için belirlenmesi uygun bulunmuştur. Kalibrasyon sertifikasında yer alan sapmalar için kabul kriterlerinin belirlenmesi (gerçek sapma=sapma ± ölçüm belirsizliği olarak) ve sertifikanın kontrol edilerek, sapmaların durumuna göre cihazın kullanılmaya devam edilip edilmeyeceğine karar verilmesi uygun bulunmuştur.