C. tetani; gram pozitif spor oluşturabilen anaerobik bir bakteridir. Etkenin sporlarının yara ile vücuda girişi ve etkenin çoğalmasıyla beraber bakteri tarafından oluşturulan nöyrotoksin, tetanoz hastalığını oluşturur.
Aşılamanın olmaması ve yara anemnezi hastalıktan şüphelenmek için yeterli olmakla beraber, klinik muayenede herhangi bir yara bulunmayabilir. Hatta yara kabuk bağlamış olabilir veya hiç bir yara izi yoktur. Köpeklerde tetanoz hastalığı lokal veya genel tetanoz şeklindedir. Yara oluşumundan 5 veya 10 gün sonra semptomlar birden bire ortaya çıkar. Yem almada ve su içmede güçlük , kas gruplarında sertleşmeler, tutuk ve dengesiz yürüyüş, terleme başlangıç semptomlardır. Köpeklerde tetanoz lokalize semptomlarla karakterize (lokalize tetanoz) olabilir. Bu durumda çene kilitli olup yaranın tersi ekstremitelerde semptomlar şekillenir. Ancak lokalize tetanoz generalize tetanoz haline de dönüşür. 24- 48 saat içinde baş ve boyunda gerilme, ekstensor ve fleksor kasların beraberce kontraksiyonu sonucunda ekstremiteler bükülemez. Bu durumdaki köpek ve kedi ayakları üzerinde duramaz. Laterolateral pozisyonda, baş ve boyun geride yatarlar. Çene kilitli (trismus- lock jaw) olup, yem ve su alınamaz(disfagia). Burun delikleri ve gözler (egzoftalmus) açılmıştır. Opistotonus ve generalize konvulziyonlar mevcuttur. Baş ve boyun kaldırıldığında palpebra tertia göz küresinin önünü kapatır. Bu semptom tetanoz için patognomik semptomdur. Sempatik sinir sisteminin uyarılmasına bağlı sancı hali vardır. Kuyruk kalkık, karın çekik olup, miktirasyon ve defekasyon durmuştur. Dispnea hbelirtileri görülür. Uyarılara karşı aşırı duyarlılık söz konusudur. Ses ve gürültüye bağlı olarak eksitabl hale gelmiştir. Kaslar tahta gibi serttir. Yatar pozisyondaki hayvanları ayağa kaldırmak mümkün değildir. İki üç gün içinde hipostatik pnömoni gangrenli pnömoni ve intercostal kas paralizi sonucunda solunum kasları paralizinden hayvan ölür. Tetanozlu hayvanlarda klinik muayene ihtiyatla yapılmalı enjeksiyonlar ve sondalama işlemleri yapılırken dikkatli olunmalıdır.
Kaslarda lokal veya generalize sertleşme ve buna bağlı olarak gelişen belirtiler tetanoz için spesifiktir. Kuduz, travma ve özellikle merkezi sinir sistemi travmaları ile karıştırılabilir.
Antitoksin Uygulanması: Hastalığın başlangıç döneminde C. tetani’ye karşı antikor içeren at serumu IV yolla verilir. Bu antikorlar henüz hücreye entegre olmamış veya yeni üretilecek serbest toksinleri nötralize edebilirler. Antitoksin anaflaksiye neden olabileceği için, IV uygulamadan önce 0.1ml antitoksin subcutan veya intradermal olarak verilir ve 15-30dk sonra antitoksin IV yolla uygulanır. Anaflaksi olabilecek olgularda intradermal enjeksiyton bölgesinde kızarıklık (wheal) oluşur. Anaflaksinin şekillenme olasılığı olan olgularda IV antitoksin uygulamasından önce hastaya antihistaminikler ve glukokortikoid uygulanır.
Antibakteriyel Tedavi: Etkene karşı Penisilin-G ve Metronidazol ( Flagyl) etkilidir. IV, IM, SC yolla kg vücut ağırlığına 20,000-100,000 ünite Penisilin-G, 6-12 saat arayla en az 10 gün süreyle verilir. Alternatif olarak oral yolla 10mg/kg Metronidazol 10 gün süreyle verilir.
Toksoid Aşı: Klinik bulguların akut olarak oluştuğu olgularda toksoid tetanoz aşısı uygulanabilir.
Cerrahi Yaklaşım: Hasta kliniğe geldiğinde yara varsa yaranın durumu dikkatli bir şekilde incelenir. Özellikle çivi gibi cisimlerin batması durumunda lokalize tetanoz oluşur ve bu durumda yaradan yabancı materyalin uzaklaştırılması klinik belirtilerin gerilemesine neden olur.
Halk sağlığı açısından önemi: Kedi ve köpeklerde görülen tetanoz olguları zoonotik değildir.