Kosova’da Diller Yasası ve Resmi yazılarda ve Kamu alanlarında Türkçe’nin kullanımı ve Türkçe’nin kullanımında var olan sorunlar
2008 yılında bağımslızlığını ilan eden Kosova Cumhuriyeti’nin Anayasasında da belirtildiği gibi Kosova çok uluslu bir devlettir ve bu ulusların milli hakları anayasa ile garanti altına alınmıştır.
Kosova, dillerin kullanımı ile ilgili ileri ve hakları gözeten bir yasaya sahiptir. Toplulukların yaşadığı bölgelerde tüm bireylerin kendi dil kimliklerine saygı sağlamak ve dil kimliklerini koruyabilmek amacıyla dillerin kullanımına dair Yasa (No. 02/ L-37) 2007 yılında yürürlüğe girdi. Sözkonusu yasaya göre milli azınlıklar (Sırplar, Türkler, Boşnaklar, Romlar, Aşkaliler, Mısırlıklar ve diğerleri) kendi ana dilinde medya-iletişim kuruluşuna sahip olmak, anadilinde eğitim görmek gibi temel haklara sahiptirler. Dillerin kullanımına dair yasaya göre Merkezi Düzeydeki Resmi Diller Arnavutça ve Sırpça’dır. Türkçe ve Boşnakça yerel düzeydeki resmi dillerdir. Türçe Prizren ve Mamuşa’da, Boşnakça ise Dragaş, İpek ve Prizren’de resmi dillerdir. Merkezi düzeyde resmi olmayan, bir belediyede nüfusun %5’inden fazlasını oluşturan topluluk mensuplarının dili, resmi dil statüsündedir ve diğer resmi dillerle birlikte eşit haklı kullanıma sahiptir. Sadece istisnai bir durumu teşkil eden Türkçe, Prizren’de geleneksel olarak kullanılmaktadır ve Belediye düzeyinde resmi dil statüsüne sahiptir.
Dillerin kullanımına dair yasa haricinde düzenlenen çeşitli yasalara göre arma ve logolar, belediye kurumlarının mühür metinleri, topografik işaretler, belediye, köy, yol, caddeler gibi kamusal yerlerin adları da resmi dillerde ve toplulukların dillerinde yazılmalıdır. Demografik yapısından bağımsız olarak belediyeler diller yasasının uygulanması ile sorumludurlar. Ancak günümüzde Kosova’da bazı bölgeler ve belediyeler çok dilli özelliğini kaybetmiş durumdalar.
Kosova’da Arnavut olmayan toplulukların entegrasyonu için siyasi bildirilerden çok daha fazlası gereklidir. Çünkü anayasa ve çeşitli yasalarla azınlık topluluklarının dillerinin kullanımı garanti altına alındıysa da uygulamada sıkıntılar görülmektedir. Yasaların ihlali, kötü ve hatalarla dolu çevirilerin yapılması (bu durum AGİT tarafından 2015 tarihinde düzenlenen bir raporda “çeviride kaybolanlar” olarak adlandırılmış), eksik enformasyon bu sıkıntılardan bazılarıdır.
Bildiride Kosova’da mevcut yasalarda genelde dillerin kullanımı, özelde Türkçe’nin yasalara göre kullanım hakkı; Türkçe’nin resmi olarak kamu alanlarında kullanımında mevcut sorunlar ve genel olarak Kosova’da Türkçe’nin kullanımında mevcut sorunlar ve çözüm önerileri üzerinde durulacaktır.
15.11.2017. (KAŞGARLI MAHMUT SALONU) . 12.00-12.15