GAYRİ MEŞRU KAHRAMAN ENVER BEY VE SARIKAMIŞ OLAYI - Kuşadası Gözcü Haber
Yayınlanma Tarihi: Pazartesi, 23 Aralık 2019
İçinde bulunduğumuz bugünler, sarıkamış harekâtının 103. seneyi devriyesi olup, üzerinden 100 yıl geçmiş olmasına rağmen sarıkamış, insanımızın yüreğinde hep derin bir yara olarak tazeliğini korumuştur.
“Kazım karabekir’in gözüyle yakın tarihimiz adlı kitabında; “…normal olarak her savaşın bir başkomutanı vardır, yenilgi de, zafer de tabii olarak o’nun hesabına yazılır. sarıkamış hezimeti nasıl başkomutan enver paşa’ya mâl ediliyorsa, hemen 3 ay sonra başlayan çanakkale zaferi’nin de fiili komutanı (gerçekte ise başkomutan vekili) enver paşa’ydı. ancak dikkat edin lütfen, enver paşa’nın ismi yakın tarihimizin yalnızca olumsuz olaylarına yamanır da, çanakkale zaferin yanına zinhar yaklaştırılmaz” diyerek güzel bir tespitte bulunmuş; bir nevi, “başarının her zaman birden fazla babası olmuştur; ama başarısızlığın babası hiçbir zaman bulunamamıştı” sözünün ne kadar haklı gerekçelerle söylendiğini ortaya koymuştur.
Gerek ı. dünya savaşı sırasında, gerekse savaştan uzun yıllar sonra (hatta bugün bile) savaşa girmemizin gereksiz olduğu, tarafsız kalmamız gerektiği veya savaşa girilecekse bile denizlerde kuvvetli ülkelerin yanında savaşa girilmesi gerektiği yönünde eleştiriler yapılmaktadır. kuşkusuz idealist oldukları kadar, acemi de olan ittihat ve terakkinin önde gelenleri de bu gerçeği görmüşler ve bu konuda da çok çaba sarf etmişlerdir. bu konuda, cemal paşa; “ilk ittifak teklifim paris’te nasıl ve ne suretle redde düçar olduysa, ingiliz kanalıyla yaptığım ikinci ittifak teklifim de aynen o suretle reddedildi. ingiliz ve fransız siyasetini takip etmemiş olduğumuzdan dolayı bizi hamakat ve daha doğrusu cinayetle itham edenlere sorarım, bizi istemeyen devletlerle ittifakımız ne suretle mümkün olabilirdi ki, bizde ittifak etmiş olalı., deniliyor ki, bitaraflığımızı muhafaza daha evla olurdu. boğazları seyrü sefaine serbest bulundurmak şartıyla değil mi? o halde, rusya bu harbi umumiden öyle büyük bir zaferle çıkacak idi ki, hatta harbin nihayetini bile beklemeden istanbul’un ve şarki anadolu’nun işgaline imkan bulacaktı. hem boğazları kapatalım, hem bîtaraflığımız muhafaza edelim denilecek olursa, buna ne ahden hakkımız vardı, ne de ingilizler ve ruslar buna müsaade ederdi” (sarıkamış harekatı- ziya nur aksun sayfa 170-171) diye yazmıştır.
Savaş başladığında, rus ordusunun sadece %3’lük kısmı kafkaslarda bulunmaktadır ve geriye kalan tüm kuvveti batıda almanlar ve bulgarlarla savaş halindedir. hal böyle iken, batıdan doğuya asker takviyesi de mümkün değildir. osmanlı imparatorluğunun doğu anadolu’da bulunan 3. ordusunun mevcudu, 118.000; rus ordusunun ise 100.000 civarındadır.
Taarruz hazırlıkları başladığında hem orduya, hem de bölge halkına yeni bir can gelmiştir. savaşta miralay olarak görev yapan şerif ilden, hatıralarında; “…kışın şiddetine bakmayarak kadınlar ve çocuklar güle oynaya erzurum’a kadar sırtlarında ve kucaklarında cephane taşıyacak kadar gayret gösterdiler ve bu toprağın en büyük ve hakiki sahiplerinin ancak kendileri olduğunu tahammülsüz fedakârlıkla ispat ettiler. halkın yardımlarından elde edilen 15-20 bin kat fanila, çorap, çamaşır gibi eşya erzurumlular tarafından orduya verildi. bu yardımlar sonucunda orduya neşe ve direnç geldi” (ilden, a.g.e., s.169) diye bahsetmiştir.
Plana göre, 25 aralıkta sarıkamış’a girilmesi gerekmekte olup, bizzat askerin önünde yürüyen enver paşa, aksi bir teklifi kabul etmemektedir. ıx. kolordunun 29. tümeni sarıkamış’a 4 kilometre kadar yaklaştığında, sırtların rus birlikleri tarafından tutulduğunu görür. asker yorgundur ve soğuğa karşı son derece direnci zayıflamıştır. kolordu komutanı ihsan paşa, enver paşa ya askerin o gece dinlenmesini ve ertesi gün saldırıya geçmesini önerir, öneriyi kabul etmeyen enver paşa; “hayır” der ve ekler; “bu iş bu gece bitmeli”…. karlı arazide hücuma geçen askerimiz çok zor şartlarda ve ağır kayıplar vererek ilerler. söz konusu hücum, yine genel kurmay başkanlığının eserinde şöyle anlatılır “…gece yarısından az sonraya kadar devam eden bu gece muharebesi sonucunda düşman süngü ile püskürtülmüştü. makineli tüfeklerin yalnız namlularından başka bütün donanımını geride bırakan düşman kaçmış bulunuyordu” (atese, a.g.e., s.425) zafere ramak kala yaşanan çatışmalarda çok kayıp veren 86. piyade alayının iki bölüğü, çerkezköy’e girmiş ancak 17. ve 28. tümenler henüz gelmedikleri gibi, bir haber de alınamamıştır. yine kolordu komutanı ihsan paşa ile kurmay başkanı şerif bey’ler, enver paşa’ya hücumun durdurulması esas vurucu saldırının asker dinlendikten sonra sabah yapılması konusunda ısrarcı olurlar. işte bu noktada, hayatı boyunca kendi bildiği doğrulardan asla vazgeçmeyen enver paşa’nın basireti bağlanmış, bir anlamda hem kendinin, hem ordunun ve en önemlisi de devletin kaderini olumsuz etkileyecek “hücumu erteleme” kararı vermiştir. zira sarıkamış’ta bulunan rus ordusu, çekilme kararı almış ve çekilme hazırlıklarına başlamış bulunuyordu.
O gün yaşananları, rus orduları başkomutan vekili nikolski ise şöyle yazmıştır; “ türklerin 29. tümen komutanı sarıkamış’ta ruslara çok sayıda takviye kuvvetleri gelmekte olduğu neticesine vararak ve bağlı olduğu ıx. kolordunun diğer tümeninin de gelmekte olduğunu düşünerek bu tümenin gelişine kadar taarruzu ertelemeye karar vermiş ve bu karar sayesindedir ki sarıkamış bizde kalmıştır” (nakleden, eren, a.g.e., s.410)
-Şerif bey ve ihsan paşa ıx kolordunun sarıkamış’a vardığı akşam enver paşa’nın hücum emrini durdurmayıp devam etseydiler, başarı kesindi,
-Ruslar aras boyundaki birliklerini süratle geri çektikleri halde, onları tutmakla görevli olan xı. kolordu komutanı gevşek davranmış, rus kuvvetlerinin takviyesine fırsat vermişti.
Evet, çanakkale’yi savunarak geçilmez yapan ve 255.000 şehit vererek zafer kazanan şanlı ordumuz, nasıl destan yazdıysa; aşılmaz dağları, ovaları aşarak ve binlerce askerini karlar arasına gömerek düşmanının bile takdirini kazanan ordumuz da mağlup olarak bir başka destana imza atmıştır. yazımızın başında da ifade etmeye çalıştığımız gibi, kimisi yanarak, kimisi de donarak bizlere bu aziz vatanı bırakanlardan allah razı olsun… ruhları şad olsun… düşünmemiz gereken asıl konu, “fazla değil bizlerden birkaç nesil önceki ecdadımızın, acaba sarıkamış’ta mı şehit düştüğü, yoksa çanakkale’de mi, ya da yemen’de mi, balkanlarda mı, veyahut balkan harbinde mi yoksa istiklal savaşında mı yoksa hepsinde mi” diye düşünmemiz gerekir.
NOT: Şunu da eklemek gerek sarıkamış'ta donarak sehit olan asker sayımız 22 bin kişidir. Tabi şehit sayısının bir önemi yok biri de bir bini de ama bu 90 bin sayısı da Enver Paşa'yı itibarsızlaştırmak ve o dönem halkı galeyana getirmek için ortaya atılmıştır.
GAYRİ MEŞRU KAHRAMAN ENVER BEY VE SARIKAMIŞ OLAYI	YANLIŞ KULLANİLAN İKİ ATASÖZÜ VE TARİHE DAYANAN HİKAYESİ	TÜRK TARİHİNİN İLK CUMHURİYETİ(BATI TRAKYA TÜRK CUMHURİYETİ)	Tavla ve Satrancın tarih sahnesine çıkış hikayeleri	TİTANİC'İN SON YOLCUSU	ATATÜRK VE VERGİ BORCU OLAN KÖYLÜ	ORHUN YAZITLARININ FİLMLERE KONU OLACAK BULUNUŞU	30 Ağustos Zaferi Öncesi ve Sonrası	Madımak (Sivas) Katliamı ve Arkasındakiler	TARİHİN EN BÜYÜK YALANCISI JUAN PUJOL GARCİA	ASETON'DAN İSRAİL'İN KURULUŞUNA GİDEN YOL	19 MAYIS 1919 ( EN UZUN YOLCULUKLAR BİR ADIMLA BAŞLAR)	HİROO ONODA'NIN BİTMEYEN 2.DÜNYA SAVAŞI	Hangi 1 Mayıs?	GÜL BABA’DAN MEKTEBİ SULTANİYE’YE (GALATASARAY)	BEREKETİKO JİMNASTİK KULÜBÜ( BJK)	DÜNYANIN EN ESKİ İKİNCİ ŞARKISI	30 AĞUSTOS ZAFER BAYRAMI (ÖLÜM KALIM MÜCADELEMİZ)	BÜYÜK DEDE KARL DETROİT’İN YOLCULUĞU	AY YILDIZLI VE VEFALI İRLANDALILAR	APPLE’’IN ELMASINDAKİ TRAJEDİ	KUŞÇUBAŞI EŞREF SENCER (BU TOPRAKLARIN GİZLİ KAHRAMANI)	BURASI HUŞ(MUŞ)’TUR TÜRKÜSÜNÜN TARİH VE İHANET DOLU HİKAYESİ	YENİKAPI’NIN HİKAYESİ	EY TÜTÜN NELERE KADİRSİN	NAHÇIVAN