Organ nakli üzerine
Organ nakli için gerekli organ temini ülkemizin önemli problemlerinden biridir. Konu ile ilgili katıldığım birçok toplantıda ülkemizde canlıdan canlıya organ nakli ile ilgili organ temininde herhangi bir sıkıntı olmadığı, ancak ölüden (donör) organ temin edip hastalara nakledilmesi hususunda ciddi sıkıntı ve yetersizlikler olduğu ifade edilmektedir. Kısaca söylemek gerekirse, ülkemizde sağlığında iken organlarını bağışlayan kişi sayısı organ nakli bekleyen hasta sayısına göre oldukça yetersizdir.
Vatandaşlarımızın hayatta iken organlarını bağışlamaktan çekinmelerinin hukuki, korku, yakın engeli, bilgisizlik, farkındalık eksikliği, güvensizlik ve dini endişe gibi çeşitli nedenleri olabilir. Bununla birlikte “ben inancımdan dolayı günaha girmekten korktuğum için organımı bağışlamıyorum” diyen yok denecek kadar azdır. Hangi sosyal statüde olursa olsun insanlarımız organ bağışı hususunda biraz çekimser davranmaktadırlar. Hatta bu konunun önemini en iyi bilen organ bekleyen hatsa ve yakınlarından bazılarının dahi organlarını bağışlamadıkları görülmektedir. Organ bağışı konusunda dini endişe taşıyan ve bu hususta dinin ne dediğini merak edenler için Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu’nun organ bağışı ile ilgili kararını özetleyerek aktarıyorum.
Günümüzde kan, doku ve organ nakli, tedavi yolları arasına girmiş bulunmaktadır. O halde, bazı şartlara uyulmak kaydıyla, hayatı veya hayatî bir uzvu kurtarmak için başka çare olmadığında, bazı şartlara uyularak kan, doku ve organ nakli yolu ile de tedavinin caiz olması gerekir. “Her kim bir hayatı kurtarırsa bütün insanları kurtarmış gibi olur” ayeti de buna ışık tutmaktadır. Bu bağlamda, aşağıdaki hususlara dikkat edilmek kaydıyla, organ nakli caiz olur. Nitekim İslam konferansına bağlı, uluslararası bir fetva kuruluşu olan Mecmeu’l-Fıkhi’l-İslâmî de bu istikamette karar almıştır. Buna göre;
Zaruret halinin bulunması, yani hastanın hayatını veya hayatî bir uzvunu kurtarmak için, bundan başka çaresi olmadığının, meslekî ehliyet ve dürüstlüğüne güvenilen uzman doktorlar tarafından tespit edilmesi,
Hastalığın bu yoldan tedavi edilebileceğine zann-ı galibinin bulunması,
Organ veya dokusu alınan kişinin, bu işlemin yapıldığı esnada ölmüş olması; eğer organ canlı bir insandan alınacaksa, bu organın, alınan kişide (donör) temel bir hayatî fonksiyonu devre dışı bırakmaması,
Toplumun huzur ve düzeninin bozulmaması bakımından, organ veya dokusu alınacak kişinin sağlığında (ölmeden önce) buna izin vermiş olması veya hayatta iken aksine bir beyanı olmamak şartıyla, yakınlarının rızasının sağlanması,
Tedavisi yapılacak hastanın da kendisine yapılacak bu nakle razı olması şartları ile organ nakli caizdir.  Maide, 5/32