By Adnan Abu Zeed Şubat 8, 2019
Musul İslam Devleti’nden temizleneli bir yıl oluyor ama bölgedeki petrol kaçakçılığı sorunu halen bitmiş değil. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Irak'ın Kayyare ilçesindeki bir petrol rafinerisi, 10 Nisan 2017
Irak’ın Ninova vilayeti petrol kaçakçılığı iddialarıyla çalkalanıyor ve ithamların odağında hükümet yetkilileri, silahlı gruplar ile nüfuzlu kişiler var.
Ninova Milletvekili Ahmet El Cuburi’nin de aralarında bulunduğu bir grup parlamenter kısa süre önce Ninova’daki petrol sahalarından ciddi boyutta kaçakçılık yapıldığını açıkladılar. Irak Karar İttifakı’nın lideri Usame El Nuceyfi de bu açıklamayla aynı gün, 1 Şubat’ta, “Petrol kaçakçılığının önlenmesi için güvenlik güçlerinin bölgeye askeri tahkimat yaptığını ancak kuyuların kontrolünü elinde tutan silahlı grupların sevkiyatı durdurduğunu” söyledi.
Cuburi 26 Ocak’taki açıklamasında da İslam Devleti’nin (İD) Musul’u ele geçirdiği 2014-2017 yılları arasında vilayetin güneyinde bulunan Kayyare’deki 72 petrol kuyusundan yapılan kaçakçılık faaliyetlerinin bölgeyi İD’den temizleyen silahlı gruplar tarafından sürdürüldüğünü ve “günde yaklaşık 100 tanker ham petrol kaçırıldığını” anlattı.
Kaçakçılık olaylarının ayrıntıları ve olaylara karışan şahıs ve grupların isimlerini vermeye yanaşmayan Cuburi, Al-Monitor’a telefonla şunları aktardı: “Parlamento Musul’daki kaçakçılık olaylarının soruşturulması için kurulan komisyonun başına beni getirdi ve komisyon üyelerinin nihai rapor yazılıncaya kadar basına bilgi vermesi yasaklandı.”
Milletvekili Galip Muhammed 20 Ocak’ta mecliste yaptığı konuşmada Bakanlar Kurulu ve istihbarat yetkililerinin elinde “Türkiye’ye petrol taşıyan ana boru hattından çekilen kaçak bir hatla petrol kaçakçılığı yapıldığına dair somut kanıtlar olduğunu” açıkladı.
Ninova İl Meclisi’nin Güvenlik Komisyonu Başkanı Muhammed İbrahim ise 2 Şubat’ta Cuburi ve Muhammed’in iddialarını reddederek bölgedeki petrol sahası yöneticilerinin soruşturma müfettişlerine verdiği bilgiye göre bölgede hiçbir kaçakçılık olayı yaşanmadığını söyledi.
Öte yandan, Zafer İttifakı’ndan Ali El Süneyid’e göre kimi çevrelerin iddiaları yalanlaması şaşırtıcı değil. Süneyid Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Kaçakçılıkla mücadelenin önündeki en büyük tehlike bu suça ortak olan silahlı gruplar ve siyasilerdir.”
Siyasi partilerin yanı sıra bölgedeki nüfuzlu aşiretlerin ve siyasiler tarafından desteklenen silahlı grupların da işin içinde olduğunu söyleyen Süneyid şöyle devam etti: “Petrol zengini bölgede faaliyet gösteren silahlı gruplar hukukun da üstünde bir güce sahipler. Bunlar başta Irak Kürdistanı’ndaki kuyular olmak üzere bir dizi sahadan tankerlerle ya da kaçak hatlarla Türkiye ve İran’a petrol kaçırıyorlar.”
Halk Seferberlik Birlikleri’nden önde gelen bir kaynak ise isminin açıklanmaması kaydıyla Al-Monitor’a şunları aktardı: “Bunlar petrol kaçakçılığına ilişkin karşılıklı ithamlar… Yeni değil ve temelinde, Ninova Valisi Nufal El Akub ile vilayet milletvekilleri arasındaki nüfuz mücadelesi yatıyor.”
Irak’taki petrol kaçakçılığı yeni bir sorun değil. ABD’nin 2003’teki işgalinden bu yana ülkenin hem güney hem de kuzey bölgeleri kaçakçılıktan muzdarip.
Bir dönem Meclis Güvenlik ve Savunma Komisyonu başkanlığı da yapan Sadr hareketi liderlerinden Hekim El Zemili Al-Monitor’a şu bilgileri verdi: “Irak illerinden sistematik olarak yurt dışına petrol ve petrol türevleri kaçırılıyor. Bazı siyasi partiler de bundan nemalandıkları için suçun üzerini örtmeye çalışıyorlar. Petrol kuyularında görevli güvenlik güçleri de işin içinde (...) Kaçakçılık bilhassa petrol zengini bölgelerde, güneyde Basra ve Amara’da, kuzeyde de Kayyare ve Selahattin’deki Alas’ta yaygın.”
Ninovalı bir diğer milletvekili Hasan El Alâ’nın 25 Ocak’ta Facebook sayfasında paylaştığı bilgiler de Zemili’nin anlattıklarıyla örtüşüyor: “Musul’daki Kayyare sahalarından günde 70 ilâ 100 tanker petrol çalınıyor ve komşu ülkelere kaçırılıyor. Güvenlik makamları ve idareciler de bu durumdan haberdar. İdareciler kaçakçılık yollarının güvenliğini sağlıyor. Kaçakçılar devlete ait araçlarla korunuyor.”
Devlete bağlı North Oil Co. (Kuzey Petrol Şirketi) ise 2 Şubat’ta kaçakçılık iddialarını yalanlayarak Ninova’daki tüm petrol sahalarının idari ve teknik kıstaslara uygun olarak denetlendiğini duyurdu.
Petrol Bakanlığı Sözcüsü Asım El Cihad, Al-Monitor’un konuya ilişkin sorularına yorum yapmaktan kaçınarak Enerji Polisi Genel Müdürlüğü’nü adres gösterdi, “bu konuda konuşma yetkisi onların” dedi. Genel Müdürlüğün Facebook sayfasında petrol kaçakçılığına karşı hemen her gün yeni bir operasyon düzenlendiği görülüyor.
Sorunun çözümüne gelince, Süneyid’e göre yapılması gereken şu: “Hiçbir parti ve siyasi ittifakla bağlantısı olmayan üyelerden oluşan bağımsız ve profesyonel bir komisyon kurulması ve suça iştirak eden herkesin ortaya çıkarılması.”
Iraklı adli uzman ve emekli yargıç Tarık Harp da Al-Monitor’a şu değerlendirmeyi yapıyor: “Bu şahıslar ya ömür boyu hapisle ya da idamla cezalandırılmalı çünkü kanuna göre petrol kaçakçılığı terör suçudur, adi bir hırsızlık değildir.”
“Kaçakçılıktan çıkar sağlayan resmi yetkililer ve makamlar olduğuna” işaret eden Harp, bunlar ortaya çıkarılmadıkça kaçakçılık mafyalarıyla mücadelede atılan hiçbir adımın başarıya ulaşmayacağını da ekliyor.
Bu bölümlerde bulundu: Petrol ve gaz, yolsuzluk ve çevrecilik