Anasayfa » Diyabet Cerrahisi » Metabolik Cerrahi Nedir?
Son zamanlarda "metabolik cerrahi", "diyabet cerrahisi", "bariatrik cerrahi" veya "obezite cerrahisi" gibi hem cerrahi pratiğe; hem de obezite ve diyabetin çığ gibi büyüdüğü toplum hayatına yeni giren bu kavramlar konusunda herkesin kafasının biraz karışık olduğunu söyleyebiliriz.
Bu bölümde, bu kavramların ne anlama geldiğini basit şekilde anlatmaya çalışacağım.
Bariatrik cerrahi: Obezite cerrahisi ile eş anlamlıdır ve kilo verdirmeyi hedefleyen ameliyatlardır.
Metabolik cerrahi: Metabolik hastalıkları düzeltmeyi hedefleyen ameliyatlardır. Metabolik hastalıkların neler olduğunu ilerleyen bölümlerde detaylıca anlatacağım, ancak bunlardan biri olan Tip-2 diyabet hastalığının tedavisini hedefleyen ameliyatlara da Diyabet Cerrahisi adı verilmektedir.
Görüldüğü gibi metabolik ve bariatrik cerrahi temelde farklı hedefler ve farklı amaçlarla gerçekleştirilen ameliyatlardır.
Obezitenin ne olduğunu burada uzun uzun anlatmama gerek yok, ancak obezite ile ilgili ihmal edilen bir noktayı da burada hatırlatmak istiyorum. Obezite aslında bir metabolik hastalıktır, o nedenle de her obezite ameliyatının temel olarak bir metabolik cerrahi olduğunu söyleyebiliriz.
Bu fikri ilk defa, metabolik cerrahinin duayenlerinden olan Dr. H. Buchwald ortaya koymuştur ve metabolik cerrahiyi 1978'de aynı adlı kitabında şöyle tarif etmiştir:
"metabolik cerrahi; potansiyel bir sağlık kazanımı için biyolojik sonuçlar elde etmek üzere, normal bir organ veya organ sisteminin cerrahi manipule edilmesidir"
2015 yılında metabolik cerrahide çığır açan 2. Diyabet Cerrahisi Zirvesi'nde yapılan tanımlamada da Dr. Buchwald'a yakın bir görüş ortaya konmuştur:
"Tip-2 diyabet ve obezitenin tedavisi amacıyla mide-barsak cerrahisinin kullanılmasına metabolik cerrahi denir"
Bu tanımlamalara göre değinilmesi gereken iki önemli nokta var!
Birincisi, obezite ve metabolik hastalıkların tedavisini hedefleyen ameliyatların hepsinde normal bir organ veya organ sistemine (genellikle mide ve barsaklara) müdahale edilmesi söz konusudur. İşte bu nedenle bariatrik/metabolik ameliyatlar etik ve yasal olarak hala tartışmalı ameliyatlardır.
İkincisi, bu tariflere göre obezite hastalığının cerrahi tedavisi de metabolik cerrahi olarak kabul edilmektedir. Aşağıdaki şematik resimden de anlaşılacağı gibi; madem obezite bir metabolik hastalıktır, o halde metabolik cerrahi obezite cerrahisini de kapsayan çok geniş metabolik hedefleri ve amaçları olan ameliyatlar dizisidir diyebiliriz.
Teoride yukarıdaki tanımlar doğru olmasına rağmen, günlük pratikte ve popüler kullanımda durum biraz daha farklılık göstermektedir.
Güncel, popüler uygulamaya göre hastalar kabaca üç gruba ayrılmaktadır:
Metabolik sorunu olmayan obez hastalar
Obez olmayan metabolik sorunlu hastalar
Hem obez hem de metabolik sorunu olan hastalar (Bun gruptaki hastalara kısaca metabezite hastaları da denilebilir)
Birinci gruptaki hastalara, yani metabolik sorunu olmayan yalnızca obezitesi olan hastalara yapılan ameliyatlara bariatrik cerrahi veya obezite ameliyatları adı verilmektedir. Burada amaç sadece kilo verdirmektir.
İkinci gruptaki hastalar, yani metabolik sorunları olan (Tip 2 diyabet, yağ metabolizma hastalıkları, yüksek tansiyon vb.) hastalara yapılan ameliyatlara metabolik cerrahi adı verilir. Bu ameliyatlarda amaç kilo verdirmek değil, metabolik sorunu düzeltmektir. Örneğin Tip 2 diyabeti olan ancak morbid obez olmayan bir hastaya yapılan ameliyat metabolik cerrahi veya diyabet cerrahisi olarak isimlendirilir.
Üçüncü gruptaki hastalarda hem obezite hem de metabolik hastalıklar vardır (metabezite hastaları). Bu gruptaki hastalara yapılan ameliyatlar hem obeziteyi hem de metabolik sorunları düzeltmeye yöneliktir. Ancak ağırlıklı olarak hastaların metabolik durumlarının düzeltilmesi hedeflenir. O nedenle bu gruptaki hastalara yapılan ameliyatlara da metabolik cerrahi adı verilmesi çok daha uygun olacaktır. Örneğin bir hastada hem obezite hem de tip-2 diyabet varsa bu hastalara diyabezite hastaları ve yapılan ameliyata da diyabezite cerrahisi adı verilir.
Yukarıdaki şekilden de anlaşılacağı gibi günümüz popüler uygulamada metabolik, bariatrik, obezite ve şeker ameliyatlarının tanımları bu şekilde yapılmaktadır.
Özetle; bariatrik ve obezite cerrahisi denildiği zaman kilo verdirmeyi hedefleyen ameliyat aklınıza gelsin; metabolik cerrahi, diyabezite cerrahisi, şeker ameliyatları veya diyabet ameliyatı denildiği zaman aklınıza diyabeti düzeltmeyi hedefleyen ameliyatlar gelsin.
Saygıyla, sevgiyle ve sağlıkla kalın...
Tavsiye edilen bir sonraki sayfa: Metabolik ve Bariatrik Cerrahi Arasındaki Farklar