Ana Sayfa / Dersler / Araç Tekniği
Aracın dış kontrolünün yapılması, araca binilmeden önce aracın etrafı kontrol edilerek; altında veya arkasında çocuk, kedi ve köpek var mı diye bakılmalı.
Aracın lastikleri ve aydınlatma sistemi (sinyaller, kısa ve uzun farlar stop lambaları) kontrol edilmeli.
Aracınızı bıraktığınız yerde aracınıza çarpıp kaçmış olabilirler. Bu nedenle aynalarda, kaportada çarpma, çizik ve eğiklik gibi hasar olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Eğer böyle bir durum varsa aracınızı yerinden oynatmadan yetkililerce rapor tutturmalısınız.
Araç bulunduğu yerden çıkarıldıktan sonra aracın çıkarıldığı yer kontrol edilerek aracın sistemlerinde su ve yağ kaçağı olup olmadığı kontrol edilir.
Araçların var oluş nedenleri insan ve yük taşımaktır. Araçların temel mekanizması ise yakıtı yakıp bunun içindeki enerjiyi hareket enerjisine dönüştürmektir. İşte aracı çalıştırarak biz bu mekanizmayı devreye sokuyoruz. Aracın kontağını çevirdiğimizde aşamalı olarak araç çalışmaya başlıyor. Araç çalıştırılmadan önce yapılması gerekenleri mutlaka yapıp aracı öyle çalıştırmak gerekir.
Kontak bazı araçlarda 2 konumlu, bazılarında ise 3 konumlu olabilmektedir. 2 konumlu olanların ilk konumu kontak açık konumudur. 3 konumlu olanlarda ise ikinci konum kontak açık konumudur. Araç çalıştırılırken önce kontak anahtarı kontağa takılır, kontak açık hale getirilir. Gösterge panelindeki işaretler bu aşamada görünmeye başlar. Eğer araç dizel yakıtlı bir araçsa gösterge panelinde bulunan ön ısıtma lambasının sönmesi beklenir.
Kontak açıldıktan sonra vites boşa alınır. Debriyaj pedalına tam basılarak kontak anahtarı marş durumuna getirilerek marş yapılır. Motorun çalıştığı duyulunca kontak anahtarı bırakılır. Marşa basma süresi 10-15 saniyeyi geçmemelidir. Uzun süreli marşlar aracın aküsünü boşaltır.
Aracın vitese takılması için öncelikle debriyaj pedalına sonuna kadar basılmalıdır. Araç kullanmayı yeni öğrenenlerin en çok yaptığı hatalardan biri de aracı vitese takarken debriyaja yarım basmaktır. Böyle durumlarda vitese takmakta zorluk yaşanır. Otomobil, minibüs gibi araçlarda kalkış vitesi 1. vitestir. Yani durgun haldeki aracı harekete geçirmek için araç 1. vitese takılır. Otobüs, kamyon, çekici gibi ağır vasıtalarda ise kalkış vitesi 2. vitestir. Ancak bu araçlarda da yine yokuş yukarı kalkış yaparken 1. vitesle kalkış yapılır.
Araç çalıştırıldıktan ve kalkış vitesine takıldıktan sonra hareket etmeden önce çekili olan el freni bırakılır. Ancak bunu yaparken ayak freniyle fren yapmak gerekir. Aksi taktirde aracın kayması söz konusu olabilir.
Kalkış ve Yola Çıkış İçin İşaret Verilmesi
Yola çıkışlarda diğer sürücüleri uyarmak, onlara sizin yola çıktığınızı belli etmek için mutlaka sinyal verilmelidir. Araç yolun sağından kalkacağı için kalkış sırasında sol sinyal yakılır. Sinyal vermeden yola çıkmak hem aracı kullanan için hem de diğer sürücüler için tehlikelidir.
Aynalardan ve Sol Camdan Yolun Kontrolü
Sadece sinyal vermek kalkış için yeterli değildir. Yoldan geçmekte olan dalgın bir sürücü sinyalinizi fark etmeyebilir. Ya da fark etse bile size yol vermeye fırsat veremeyecek kadar yakınlaşmış olabilir. Bu nedenle kalkışlarda sinyal verdikten sonra arkadan gelen araçları kontrol etmek gerekir. İç geri görme aynasından ve sol aynadan arkadan araç gelip gelmediği kontrol edilir. Aynalardan kontrol yapıldığı taktirde yine de her yer görünmez.
Kör nokta denilen bölgeler aynaların görüş alanının dışında kalan bölgelerdir. Bu nedenle sol omuz üzerinden de cam aracılığıyla yola bakılır. Yol uygunsa eğer kalkış yapılıp yola çıkılır. Dış bükey ve iç bükey aynalardaki mesafe algılaması farklıdır. Bu nedenle yanılsama yaşamamaktan emin olmayı unutmamalısınız.
Ayağı Debriyajdan Çekerek Aracı Hareket Ettirmek
Tüm yol kontrolleri yapıldıktan sonra aracı hareket ettirmek için sol ayak debriyaj pedalının üzerinden yavaşça çekilmeye başlanır. Bunu yaparken yumuşak ve yavaşça yapmaya dikkat etmek gerekir. Debriyaj pedalı aniden bırakıldığında aracın motoru çalışmayı durdurabilir. Ayak kavrama noktası denilen noktaya kadar debriyajdan çekilir. Kavrama noktası aracın sesinin değiştiği ve direksiyondan hissedilebilecek bir titremenin başladığı noktadır. Bu titreme ve ses değişikliğiyle araç size gitmeye hazır olduğunu bildirmektedir. Bu andan itibaren frende duran sağ ayağımız gaz pedalının üzerine getirilir. Gaz pedalına hafifçe basarken debriyaj pedalı da biraz daha gevşetilir. Bu anda araç hareket etmeye başlar. Araç bir araç boyu kadar ilerlemeden ayak debriyajdan tamamen çekilmez. Bu miktarda ilerleme olduğunda artık debriyaja ihtiyaç kalmaz ve debriyaj tamamen bırakılır.
Burada en önemli unsur kavrama noktasının hissedilmesidir. Bu noktayı hissedebilmek ve doğru zamanda doğru adımı atmaya alışmak biraz tecrübe isteyebilir. Debriyajla işimiz bittikten sonra sol ayak debriyaj pedalının üzerinde tutulmamalıdır. Bunu yapmak debriyaj balatasının aşınmasına neden olur.
Aracın değişik fonksiyonlarını ve oto ile ilgili bilgileri sürücüye gösterir. Göstergelerin hepsi ayrı önem taşır. Motorun çalıştırılması sonrasında yağ göstergesinin ve akü şarj göstergesinin lambalarının sönmesi gerekir. Eğer bu lambalardan herhangi bir sönmedi ise motor derhal durdurulmalıdır. Güvenli sürüş için; fren, motor, elektrik donanımı, emniyet kemeri, kapı ışıkları ile ilgili konularda sürücüyü bilgilendiren göstergeler periyodik olarak kontrol edilmeli eksiklikler ve arızalar tanımlanmalıdır. Seyir halinde göstergeler devamlı kontrol edilmelidir. Ancak; Göstergeler rahat ve düzlük yol kesimlerinde kontrol edilmeli, hiçbir zaman viraj, yerleşim bölgesi gibi tüm dikkatin verilmesi gereken yerlerde göstergelere bakılmamalıdır.
Araç kullanmaya başlamadan önce TRAFİK BİLGİSİ – MOTOR BİLGİSİ VE İLK YARDIM BİLGİSİ’ne sahip olmak gerekir. Bu nedenle nazari dersler tamamlanmadan araç kullanılmamalıdır. Komuta aletleri (Farlar – Sinyaller – Silecekler – Debriyaj, Fren, Gaz pedalları ve Vites yerleri) iyice öğrenilmelidir. Araç kullanmaya başlamak için bir sıra takip etmelidir. Araca binmeden önce yapılacak işlemler, araç çalıştırılmadan önce yapılacak işlemler, arcın çalıştırılması ve aracın hareket ettirilmesi, trafik kurallarının emrettiği şekilde aracın sürülmesi.
Araçta Genel Olarak Bulunan Kısımlar ve Sistemler
Silndirlerin içinde sıkışma işlemi sonucunda sıkışan hava ve yakıt karışımının yakılabilmesi için bujilere yüksek voltajlı kıvılcım (ateşlenmesini) sağlayan sistemdir.
BENZİNLİ MOTORLARIN YAKIT SİSTEMİ:
Motor için gerekli olan benzin ve hava karışımını oluşturarak silindirlere gönderir. Buji ile kıvılcım sağlayarak yanmayı sağlarlar.
DİZEL MOTORLARIN YAKIT SİSTEMİ:
Motor için gerekli hava ve motorini (mazot) çalışma şartlarına göre silindirlere göndermektir. Dizel motorlarda bujilerin yerine enjektörler bulunur. Enjektörler, sıkıştırma zamanının sonunda yanma odalarındaki sıkıştırılmş sıcak havanın üzerine atomize şekilde motorini püskürtüp yanmayı sağlarlar.
Motorun çalışması için ilk hareketi sağlar. Marş yapma süresi 10-15 saniyedir. 10-15 saniyeden fazla marş yapılırsa akü boşalır. Otomatik araçlar, iterek çalıştırılmaz.
Yağlama sisteminin 3 temel amacı vardır.
1-Yağ, yağ kanallarında dolaşarak parçaların birbirleriyle sürtünmelerini ve aşınmalarını önler.
2-Parçaların temizliğini yapar.
3- Parçaların soğumasına yardımcı olur.
Motorun verimli çalışabileceği ısı ortamını sağlar.
Geceleri, görüşü azaltan yağışlı ve sislihavalarda kullanılarak, motorlu araçlarda gündüz olduğu kadarrahat kullanma olanağı sağlar. Frenlemede, dönüşlerde, kavşak ve tepe üstlerineyaklaşırken diğer sürücüleri uyarmak ve ikaz etmek için kullanılır.
Göstergeler aracın ön paneline konulmuştur.Sürücüye aracın çalışma sistemiyle ve ani durumlarla ilgili bilgi verir.
GÜÇ AKTARMA SİSTEMİ: Motor gücünün çekici tekerleklere aktarılmasını sağlar.
VİTES KUTUSU (ŞANZIMAN) :
Motorun gücünü isteğe göre artırmak veya azaltmaktır.
* Döndürme kuvvetini artırarak aracın kalkışını sağlar.(1.Vites)
* Araç dururken motorun çalışır vaziyette kalmasını sağlar.( Vites boşta )
* Yol ve trafik durumuna göre araca en uygun hızı vermek.
* Aracın geri hareketini sağlar.
ŞAFT (KARDAN MİLİ) :
şaft, şanzımanı (vites kutusu) diferansiyele bağlar.
Diferansiyel her iki aksla aynızamanda çalışan elemandır. Şaftan almış olduğu hareketi 90 derece çevirerek akslara iletir.Araçlar önden çekişli ve arkadan itişli olmak üzere ikiye ayrılır. hareket ön ve arka tekerleklere birlikte iletilebilir. Bu tip araçlara arazi taşıtı (4×4) denir. Bu araçlarda iki adet diferansiyel vardır.
Diferansiyelden aldığı hareketi tekerleklere iletir.
TEKERLER VE LASTİKLER:
Aracın yol ile temasını sağlarlar. Aracın yükünü taşır.Direksiyon ile verilen yönü izler. Motordan gelen gücü ileri-Gerihareket olarak yansıtır. Islak ve kuru zeminli yollarda aracı emniyetli şekilde durdurur. Amortisörlere yardımcı olarak sürüş keyfini artırır.
Hareket halinde olan aracı yavaşlatır. Yavaşlayan aracı en kısa mesafede ve en kısa zamanda durdurur, duran aracı sabitler.
Bir aracı istenilen tarafa yöneltmek için ön tekerleklerin sağa veya sola olan doğrultularını değiştirir. Aracın sevk ve idaresini kontrol eder.
Mekanik, hidrolik ve havalı sistemlerdir. Yoldan gelecek vuruntu ve sarsıntıları üzerine alarak aracın rahat ve emniyetli bir şekilde kullanılmasını sağlarlar. Süspansiyon sistemi araçtaki tüm tekerlek bağlantılarında bulunur.
Emniyet Kemeri otolarda olası bir kazada araçtan fırlamayı veya ölümcül bir yaralanmayı önleyen en önemli ikinci derecede güvenlik faktörüdür. Emniyet kemeri yalnız sürücüler için değil tüm yolcular içindir. Emniyet kemerinin gerginlik kontrolü yapılmalı ve takılmalıdır. Emniyet kemerinin hayat kurtarma oranı % 30′dur. Koltuk başlığı süs değildir.Arkadan çarpmalarda boynun zedelenmesini önler. İkinci derecede güvenlik faktörüdür. Koltuk başlığının yükseklik ve mesafe ayarı çarpmada başın ani arka hareketini önleyecek şekilde yapılmalı ve mesafenin çok az olmasına dikkat edilmelidir. Hava yastıkları gelişen teknoloji ile kazanılan önemli bir kaza sonrası ikinci derecede yaşam kurtarma donanımıdır.
Motor ve Çalışma Prensibi
Yakıttan elde ettiği ısı enerjisini veya elektrik enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinelere motor denir. Motorlar kullandığı enerji türünr göre sınıflandırılır. Benzinl, LPG’li, Dizel motorlar olduğu gibi günümüzde elektrikle çalışan motorlarda mevcuttur. Benzin ve L.P.G ile çalışan motorda ateşleme buji kıvılcımı ile olurken. Dizel motorlarda ateşleme enjektörden motorin püskürtülerek yapılır.
Aracın içine girilince motor çalıştırılmadan önce; Bir aracı iyi kontrol etmekte ve güvenli bir şekilde kullanmakta en önemli noktalardan birisi doğru sürüş pozisyonudur. Öncelikle koltuk arkalığı ayarı yapılmalıdır. Virajlarda dengenizi kaybetmemeniz için her zaman sırtınızın koltuğa yapışık olması gerekir. Direksiyona çok rahat kumanda edebilecek şekilde son derece dik oturmak güvenli sürüşün en önemli adımlarından biridir. KOL VE BACAK MESAFESİ: Bacaklar çok gergin yada kasılmış şekilde olmamalı, debriyaja tam basıldığında ayak öne doğru hafif kırık olmalıdır. Koltuğa oturulup sırt tam dayalı iken kollar; direksiyonun üst kenarına uzatıldığında bilekler direksiyonun üst kısmına gelmelidir. Direksiyonu çevirme esnasında kollar yada dirsekler dizlere değmemelidir. Direksiyon dıştan içe doğru tutulur ve başparmak simidin üstünde olmalıdır. Direksiyonu tutma pozisyonu saat 9-15 pozisyonudur. Dönüşlerde içteki el gevşetilerek dıştaki el ile direksiyon 180 derece çevrilebilir. Tek el ile kullanılan direksiyon ile acil durumda manevra yapılamaz. Ayakkabı bağı tek elle bağlanamayacağı gibi. İyi ayarlı ve temiz aynalar trafiği 360 derece görmeyi sağlar. Tüm aynaları aynı anda kullanabilmek imkansız olduğu için daima aynaların gösteremediği ölü bir nokta vardır. İçbükey aynalar daha geniş bir alanı gösterir ancak mesafeyi tam olarak göstermez. Kabin içindeki aynaya asılan süsler görüşü kısıtlar, dikkati dağıtır. Dış geri görme aynaları mutlaka 90 derece ayarlanmalıdır.
Motor yağımızı kontrol ederken önce aracımızın düz bir zeminde olmasına dikkat etmemiz gerekir. Motor durduktan sonra yağın kartere süzülmesi için 4-5 dakika kadar beklenilir. Yağ seviye çubuğu çıkarılır. Bir bez ile silindikten sonra tekrar yerine takılarak kontrol için çıkarılır. Eğer yağın seviyesi yağ çubuğunun iki çizgisi arasında ise yağımız tamam, çizgiden aşağıda ise yağımız az demektir. Motor yağı az ise motorda yağlanma tam yapılmaz, yağ göstergesi lambası yanar. Bu durumda motor hemen durdurulmalıdır. Yoksa motor ısınır, yanar. Motor yağı az ise subap (Külbütör) Kapağı üzerinde bulunan yağ kapağından yeterli miktarda yağ konulmalıdır. Yağ seviyesi kontrol edlilirken; yağın rengine ve akışkanlığına da bakmak gerekir. Yağ çok kararmışsa, içinde tortular oluşmuşsa ve kayganlığını yitirmişse değiştirilmelidir.
Motor çalıştırıldıktan sonra; yola çıkmadan önce yakıt deposundaki yakıtın miktarı yakıt göstergesinden kontrol edilmelidir. Yakıt seviyesi düşük ise, yoda kalmamak için derhal yakıt alınmalıdır.
Akü Suyu Kontrolü
Akümülatör (Batarya) : Elektrik enerjisini kimyasal enerji halinde depo eder. Elektrikli alacılar çalıştığında kimyasal enerjiyi tekrar elektrik enerjisine dönüştürür. Motorun çalışmadığı zamanda ışık ve özel alıcıları çalıştırır. Motorun ilk hareketini sağlayan marş motoruna elektrik verir. Akü kutup başları akünün üzerinde kurşundan yapılmış pozitif (+) ve negatif (-) kutup başları vardır. Pozitif (+) kutup başı daha kalın, negatif (-) kutup başı daha incedir. bazı aküler (evde kullandığımız piller gibi kuru şarjlıdır. Araçlarda bulunan bazı aküler ise sulu tip (Elktrolitli) akülerdir. Bu tür akülerde eleman kapakları açılarak elektrolit seviyesi kontrol edilmelidir. Elektrolit seviyesi, plakaların 1 cm üstünde olmalıdır. Seviyesi düşük ise saf su ilave edilerek tamamlanır. Akü araca bağlanırken önce pozitif (+) kutup önce bağlanır sonra negatif (-) kutup bağlanır. Sökülürken bu işlemin tersi yapılır. Kışın akümülatörün donmaması için akü tam şarj edilmelidir.
Radyatör ve Silecek Suyu Kontrolü
Aracın radyatörüne temiz kireçsiz su konulmalıdır. Kireçli sular radyatörün peteklerinin tıkanmasına ve motorun hararet yapmasına sebep olur. Radyatördeki suyun seviyesi kontrol edilirken; radyatör kapağı açılır ve su seviyesine bakılır, su seviyesi radyatör peteklerinin üzerinde ise yeterli demektir. Az ise peteklerin üstüne kadar su ilave edilir. Bazı araçların radyatör kapağı açılmaz. Bu tip araçlarda su takviye kabındaki suyun seviyesine bakılır. Su seviyesi işaretli yerde ise soğutma suyu yeterli, işaretli yerin altında ise su ilave edilmelidir. Cam sileceklerinin camları iyi temizleyebilmesi için silecek suyunun bulunması gerekir. Bu nedenle silecek suyu sık sık kontrol edilmeli, eksikse tamamlanmalıdır.
Işık ve İkaz Kontrolü
Geceleri, görüşü azaltan yağışlı ve sisli havalarda kullanılacak, motorlu araçlarda gündüz olduğu kadar rahat kullanma olanağı sağlar. Akü, kontak anahtarı, aydınlatma ve ikaz lamba düğmeleri, sigortalar, lambalar(far, fren, geri vites, park, dönüş (sinyal) lambaları v.b.), flaşör (dönüş lambalarının belirli aralıklarla dakikada 90-120 defa yanıp sönmesini sağlar.), fren ve geri vites gibi parçalardan oluşur. Elektrik sisteminden gelen akım sigorta üzerinden geçerek lamba anahtarına gelir. Kontak açıldığında elektrik lambalara ulaşır.
Aynı Devreye bağlı olan lambalar yanmıyor ise bakılacak kısımlar: Sigortalar bakılır, lamba anahtarına bakılır ve aküye bakılır. Sigortanın değiştirilmesi: Sigorta yanmış ise aynı amperde yenisi ile değiştirilir. Sigorta, kısa devreden doğacak tehlikeleri önler.
Aynı devreye bağlı lambalardan biri yanmıyor ise bakılacak kısımlar: Ampul yanmıştır. Kablo bağlantıları çıkmış veya gevşemiştir. Kablo bağlantıları oksitlenmiştir.
Aynı devreye bağlı lambaların ışık şiddetleri farklı yanıyor ise bakılacak kısımlar: Farların ışık şiddetleri aynı değilse, sönük veya soluk olanın şasi bağlantısında problem vardır. Ampulün amperi farklı olabilir. Lamba dışarıdan kirli olabilir.
Kullanılan lambaların ve sigortaların uygun olması: Aracın aydılatılmasında kullanılan her türlü lamba ve her türlü sigortalar yapımcı firmanın tavsiyesi doğrultusunda olmalıdır.
* Farlarda, far ayarı yapılır. Kısa farlar 25 m. uzun farlar 100 m. ileriyi gösterecek şekilde ayarlanır.
* Uzun farlar yandığında gösterge tablosunda mavi ışık yanar.
* Kısa farlar yandığında gösterge tablosundayeşil ışık yanar.
* Flaşör, her iki yöndeki sinyal lambalarını yanmasından oluşur.
* Fren Müşürü arızalanırsa, fren lambaları yanmaz.
* Fren lambalarından biri yanmıyor ise ampulü yanmıştır veya bağlantısı gevşektir. Her ikisi birden yanmıyor ise fren lamba sigortası atmıştır.
* Sinyal verildiğinde gösterge panelinde uyarı lambası çok sık yanıp sönüyorsa, sinyal lambalarından biri yanmıyordur. Araçlara römork veya yarı römork takıldığında, elektrik sisteminin prize takılı olması zorunludur. Böylece römork ve yarı römorkların arkasında bulunan stop(fren), park (arka kuyruk), dönüş(sinyal) ve plaka lambalarının da yanmaları sağlanmış olur.
Lastik Hava Basınçlarının ve Diş Derinliklerinin Kontrolü
Her aracın lastik ebatları ve bu lastiklere basılacak hava miktarları da farklıdır. Lastik hava basınçları kontrol edilirken; önce aracın kataloğuna bakılır, hangi lastiklere hangi miktarda hava basılacağı öğrenildikten sonra lastik havaları tamamlanır. Akaryakıt istasyonlarında bulundurulması ve işler durumda olması zorunlu olan hava saatleri doğru değer göstermeyebilir. Bu nedenle arcınızda kendinize ait doğru ölçüm yapan bir hava ölçme saati bulundurmakta fayda vardır. Doğru şişirilmiş lastiklerle; daha iyi fren yapılır, daha iyi viraja girilir, daha iyi direksiyon kontrolü sağlanır, daha az yakıt tüketilir, daha uzun yolculuk yapılabilir, lastikler daha az eskir, inik lastik her türlü tehlikeyi yaratır. Aracın lastiklerine istenilen değerden az hava basılırsa aracın yakıt sarfiyatı artar ve frenleme mesafesi uzar, lastikler yanak kısımlarından aşınır. Aracın lastiklerinde bulunan dişler (desenler) aracın yola tutunmasını, yol üzerine birikmiş suların tahliyesini ve lastiklerin soğutulmasını sağlar. Diş derinlikleri azalmış bir lastik; çabuk ısınır, yolda birikmiş suları tahliye edemez ve yola tutunma azalır. Lastik diş derinlikleri sık sık kontrol edilmelidir. Güvenli bir sürüş için lastik diş derinliği 3 mm altına düşünce değiştirilmelidir. Ancak; araç muayene istasyonlarında aranan diş derinliği 1.5 mm dir. 1.6 mm deriliğin altındakiler ağır kusur sayılır. Lastikler yol ile olan en önemli hayat bağıdır.
Kar Zincirinin Takılması
Karlı yol kesimlerinde araçların kaymasını önlemek amacıyla araçların motordan güç alan (Çekişli) tekerleklerine kar zinciri takmak gereklidir.
Radyatöre Antifiriz Konulması
Su soğutma sistemi bulunan araçların soğutma suyu; hava sıcaklığının sıfır derecenin altına düştüğü durumlarda donan su genleşir ve motor bloğunu çatlatır. Bu nedenle soğuma suyunun donmaması için radyatöre ANTİFRİZ ilave edilir. İlve edilecek antifriz miktarı; aracın soğutma suyu kapasitesine ve yaşanılan yerin iklim şartlarına göre farklılık gösterir. Aracın kullanıldığı bölge çok soğuk bir iklime sahipse daha çok antifriz konulması gerekmektedir.
Tekerlek ve Lastik Değişimi
Sürücü kendini emniyete almak için ışığı yansıtan (Reklektif) yelek giymelidir.
* Aracın diğer sürücüler tarafından görülebilmesi için (ön ve arkaya üçgen reflektörler konularak) işaretlenmelidir.
* El Freni ile araç sabitlenmelidir.
* Aracın tekerleklerinin ön ve arkasına takoz konulmalıdır. Varsa jant kapağı sökülmelidir.
* Bijon anahtar somunları hafif geşetilmeli, sonra araç kriko ile tekerlek yerden kesilinceye kadar kaldırılmalıdır.
* Gevşetilen bijon somunları sökülerek tekerlek çıkarılmalı, yerine sağlam olan stepne (yedek lastik) takılarak bijon somunları karşılıklı olarak sıkıştırılmalıdır.
* Araç krikodan indirilmeli. Bijon somunları şıkıştırılmalıdır. Bir miktar yol gidildikten sonra bijon somunları tekrar sıkıştırılmalıdır.
Aracın dış lambalarından biri bile yanmıyorsa; bu büyük bir kaza riski yaratır. Bu nedenle böyle bir aracın trafiğe çıkması kanunen yasaklanmıştır. Bu araçlara arıza giderilinceye kadar trafikten men cezası ve para cezası uygulanmaktadır. Araçlarda yedek ampul bulundurma zorunluluğu getirilmiştir. Her ampul her araca uymaz, yedek ampuller aracınıza uygun ampuller olmalıdır.
Yanık Kablo veya Farklı Kokular Alınması İle Motordan Anormal Sesler Gelmesi
Seyehat halinde veya motor çalışırken; aracınızda yanık kablo, farklı kokulargelmesi bir yangının habercisi olabilir. Bu nedenle motor hemen durdurulmalı kokunun geldiği yer tespit edilmeli kısa devre varsa akünün (Bataryanın) kutup başları çıkarılmalıdır. Kısa devre nedeniyle kablolar ısınmış olabileceğinden elimizin yanmamasına da dikkat edilmelidir. Motordan anormal seslerin gelmesi de olası bir arızanın başlangıcı kabul edilmelidir, motor hemen durdurulmalıdır; sesin sebebi araştırılmalıdır. Bu durumda yola devam edilirse telafisi zor durumlarla karşılaşılabilir.
Yağ ve Şarj Lambasının Yanması
Motor çalışırken bu lambalardan herhangi biri yanarsa motor hemen durdurulmalıdır.
Yağ Lambası yanarsa; Motor yağlama yapmıyordur, çalıştırılmaya devam edilirse motor ısınır, yanar. Motor hemen durdurulur. Motor yağı kontrol edilir.
Akü şarj lambası yanarsa; Motor hemen durdurulur. Vantilatör kayışının gevşek veya kopmuş olup olmadığı konrol edilir.
A- Sürücüye bağlı sebepler
1- Hummalı sürüş stili, ani kalkış ve duruş, ani hızlanış gibi hareketler.
2- İstikrarsız, bir hızlı, bir yavaş araç kullanmak.
3- Aracı uygun devir ve uygun vites ile kullanmamak.
4- Aracı 90 km. nin üstündeki hızlarda kullanmak.
5- Araca fazla yük yüklemek.
6- İlave bagaj, kayak tutucular takmak.
7- Yüksek hızlarda seyrederken camları açmak.
8- Klimayı açmak.
B- Motora bağlı sebepler:
1- Hava filtreri tıkalı (kirlenmişse),
2- Manuel jikleli araçlarda jikle çekik unutulursa,
3- Rölanti ayarı bozuksa (yüksek ise),
4- Bujiler iyi ateşleme yapmıyor ise,
5- Motor yağı incelmişse (eskimişse),
C- Araca bağlı sebepler:
1- Fren ayarları sıkı ise,
2- lastik havaları normal değerinden az ise,
3- Debriyaj (Kavrama) balatası kaçırıyorsa (aşınmış, yağlanmış).
Ekonomik Sürüş İçin Alınacak Sebepler
Ekonomik bir sürüş için; Aracın bakımları zamanında yaptırılmalıdır. Ömrünü bitirmiş ( bujiler – hava filtresi - debriyaj balatası ) parçalar değiştirilmelidir. Fren ayarları kontrol edilmelidir. Kaliteli yakıt kullanılmalıdır. Motor çalıştırma aşamasında tam gaz vererek motoru ısıtmaya çalışmak motorun aşınmasını ve yakıt tüketimini artırır. Sabit bir hızda sürün. Gereksiz bir şekilde hızlanma ve frenlemelerden kaçının. Mümkün olduğu sürece en büyük viteste sürün. Şehir trafiğinde, bir çok hallerde 50 km/h gibi düşük bir hızda dahi 4.cü vitese geçebilirsiniz. 50 Km’ den 80 Km/saat’e kadar hızlara 3.vitesteki yakıt tüketimi, 4.vitestekinden yaklaşık olarak % 25 daha fazladır. 70.Km.den 90 Km/saate kadar hızlarda 4.vitesteki yakıt tüketimi 5.vitestekinden yaklaşık olarak % 15 daha fazladır. Mümkün olduğu kadar erken, bir üst vitese geçin ve motor düzensiz çalışmadığı sürece vites küçültmeyin. Bir dakikadan fazla bekleyişlerde motorun stop edilmesine değer. Motorun 5 dakika süre ile rölantide çalışması, yaklşık 1 Km sürüş yakıt değerine eşittir. Yeni nesil araçlarda bu işlem otomatik olarak (Star-stop özelliği) yapılmaktadır.Aracınızın devir saatini dikkate alarak sürüş, yakıt tasarrufu sağlamanıza yol açar. Mümkünse aracınızı her bir viteste düşük devir sayısı ile (yaklaşık 2000-3000 devir/dak. arasında) ve sabit hızda sürün. Sık sık kalkış ve duruşlar; örneğin trafik ışıklarında, dur kalk yapılan ve konvoylu trafikte sürüşte ulduğu gibi ortalama yakıt tüketiminde büyük bir artışa neden olur. Yolculuğunuzu iyi bir şekilde planlayarak kısa mesafeli ve konvoylu trafikte sürüşten kaçının. Önünüzdeki sürüş şartlarının daima önceden kestirmek suretiyle gereksiz duruşlardan kaçının. Mümkün olduğu hallerde iyi bir trafik akışına sahip olan yolları seçiniz. Önünüzdeki araç ile aranızda iyi bir emniyet mesafesi bulundurmak ve devamlı olarak şerit değiştirmemek suretiyle, fazla miktarda yakıt tüketimine neden olan sık sık frenleme ve gaz vermeden kaçının. Hız ne kadar hızlı olursa yakıt tüketimi, o kadar artar. Tam gaz sürüşte çok daha fazla yakıt tüketirsiniz. Gaz pedalından ayağın hafifçe çekilmesi bile büyük bir hız kaybı olmaksızın belirgin bir yakıt tasarrufu sağlar. Aracınızın azami hızını 3/4 oranında kullanmanız, kayda değer bir zaman kaybı olmadan yaklaşık % 50 oranında yakıt tasarrufu sağlamanıza yol açar. Gereksiz yük, özellikle şehir trafiği gibi fazla gaz verilmesi gerektiği hallerde yakıt tüketimini artırır; 100 kiloluk bir yük, şehir trafiğinde yakıt tüketimini 100 KM ‘ de 0.5 Litre miktarında artırır. Taşıdığınız yükü azaltın. Araç üstü bagajlar ve kayak tutucular artan hava direnci nedeniyle yakıt tüketimini yaklaşık 100 KM. de 1 Litre miktarında artırır. Gerekmedikleri zaman bunları sökünüz.