(Kur'an eleştirisi sayfasından yönlendirildi)
5 Kur'ân ve antropomorfizm
Kur'an eleştirisi metodolojik olarak değişik başlıklar altında yapılmıştır. Bunlar "bilimsel tutarlılık", "tarihsel tutarlılık", kendi "iç tutarlılığı", "gramer ve uslûp hataları" gibi başlıklardan oluşur. Diğer eleştiriler arasında ise Emeviler zamanında orijinal metnin ortadan kaldırılması ve istinsah edilen metinlerde yapılan işaretleme ve sesli harflerin eklenmesinde anlam değişikliklerinin olabileceği ile Kur'ân'a dayandırılan anlayış ve şer'i hukuk sisteminin çağdaş değerlere uygun olup olmadığı mevzûları yer almaktadır.
Bu kaynaklara göre, yaklaşık 23 yıl sürdüğü ifade edilen vahyin 13 yılını oluşturan Mekke döneminde Kur'ân büyük ölçüde yazılmamış, ancak hicrete yakın dönemler ile Medine döneminde yazılmıştır. Başlangıçta okur yazar olmayan Müslümanlar, Bedir Savaşı sonrası esir aldıkları Kureyş Kabilesi mensuplarından onların özgürlüklerini iade etme karşılığı okuma ve yazmayı öğrenmişlerdir, böylece Kur'ân âyetlerinin kemikler, tabletler ve hurma ağacı yaprakları üzerine yazılması süreci de başlamıştır. İslam'da Kur'ân'ın orijinalliğinin ve bütünlüğünün korunması genel görüş olmakla birlikte, bu görüş bazı hadis kaynaklarında görülen "Muhammed'in ölümünden sonra cenaze işleri ile meşgul olunurken bazı Kur'an sayfalarını bir keçinin yemiş olduğu" rivayeti ve benzer diğer bazı rivayetler tarafından bozulmaktadır.
Çeşitli İslam eleştirmenleri Kur'ân'ın ilk vahiyden önce başkaları tarafından Bakara ve Ali İmran surelerinin yazıldığını öne sürmüşlerdir.[kaynak belirtilmeli] Kur'an'ın kaynağına yönelik ilk eleştirilerden birisi bir vahiy kâtibi tarafından dile getirilmiştir. Enes bin Malik'in sözleri şöyledir: ”Bir adam vardı. Neccaroğullarından, Hristiyan'dı, Müslüman olmuştu. Bakara ve Ali İmran surelerini okumuştu. Peygambere de vahiy yazıyordu. Sonra, yeniden Hristiyan oldu ve kaçıp Hristiyanlara katıldı. 'Ben ne öğretip kendisi için yazdımsa, Muhammed yalnızca onu bilir, başka bir şey bilmez.' demeye başladı."
Ebu Hüreyre'den rivayet edilen bir hadis şu şekildedir: "Ehl-i kitap, Tevrat'ı İbranice olarak okur, bize de Arapça olarak açıklamasını yaparlardı. Buna karşılık Muhammed bize, 'siz onları ne doğrulayın, ne de yalanlayın' derdi.". Yazar Arif Tekin ise makalelerinde Kur'ân'ın yazımından önce benzer anlatımları içeren yazılı metinlerin Muhammed'in elinde bulunduğu bilgilerini içeren rivayetlere yer vermektedir. Ayrıca Sümerler'den Yahudiliğe ve oradan da Kur'ân'a geçtiğini ifade ettiği çok sayıda uygulama ve inancın mevcûdiyetinden bahsetmektedir.
KKTC Yakın Doğu Üniversitesi (YDÜ) İlahiyat Fakültesi'nde yapılan bir çalışmada cahiliye dönemine ait vergilerle ilgili verileri elde etmek ve bunların Kur'ân'daki malî yükümlülüklerle ilişkisini araştırmak amaçlanmıştır. Sonuç olarak Kur'ân'ın söz konusu vergilerinin İslam öncesi Güney, Kuzey ve Hicaz Araplarında hatta daha eski toplumlarda yer alan düzenlemelerin aynısı olduğu sonucuna varılmıştır.
Araştırma görevlisi Fatih Duman'ın ifadeleri: "Bizim üzerinde durduğumuz, Kur'ân'ın da işaret ettiği İslam öncesi Arap folklorundaki mitolojik unsur ve menkıbeleri Kur'ân'ın yok saymadığıdır. Kur'ân'a baktığımızda onun emrettikleri ve anlattıkları da hiç yoktan olan şeyler değildir. Bunlar o toplumda bilinen ve icra edilen şeylerdir. Kur'ân'da emredilen ibadetlerin bir kısmı zaten Arapların kültürlerinde, örf ve adetlerinde, bir kısmı da Tevrat'ta bulunuyordu. Mesela namaz, oruç, hac, zekat... gibi. Burada Kur'ân'daki hukuk sistemi Arapların geleneksel hukuk sistemiyle Tevrat'ın bir karışımıdır dersek abartmış olmayız. Araplarda kısas, diyet, hırsızın elinin kesilmesi cezaları olduğu gibi örtünme de köklü bir gelenek halinde idi. Yahudilikte de kısas bulunduğu gibi, faiz de yasaklanmıştı. Bazı durumlarda zina eden kadın ve erkek taşlanarak öldürülürdü." şeklindedir.
Arap şiiri: Kur'ân'ın kaynakları konusunda üzerinde durulan konulardan birisi de İslam öncesi Arap şiiridir. Ümeyye b. Ebi Salt, Kuss bin Saide el İyadi ve İmruü'l-Kays'ın şiirleri ile Kur'ân ayetleri arasındaki ifadelerin benzerliği bazı araştırmacıların dikkatini çekmiştir. Bununla birlikte bu şiirlerden bazılarının Kur'ân'dan sonra yazılarak bu şairlere atfedilme ihtimali üzerinde durulan diğer bir ayrıntıdır.
Kur'ân Arapça haricinde İbranice, Hintçe, Farsça, Habeşçe, Berberi, Latince, Kıpti, Yunanca ve eski Suriye dilleri gibi değişik dillerden alınma, bazıları teolojik anlamlar taşıyan kelimeler içermektedir. Melek, şeytan, cehennem, iblis, ifrit, cin gibi kelimeler veya Esma-ül Hüsna’dan sayılan Samed, Rahman, Hüda, Aziz gibi isimler bu kapsamda sayılabilir. Es-Suyuti bu kelimelerin sayısının 275 olduğunu ifade eder. İlgili kelimeler çerçevesinde kelime ve kavramların yaratıldığı sosyal ortamın inanç, anlayış ve kavrayışları kısmi söyleyiş ve anlam kaymaları ile Kur'ân muhtevası içerisinde yer almış olduğu üzerinde durulur.
Buna göre Karun hikâyesinin orijini Lidya Krallığı'na dayanan, eklentilerle efsaneleşmiş ve tamamen değişmiş anonim bir halk hikâyesidir. Yusuf’un hikâyesi, ashab-ı kehf, Nuh tufanı, Yunus peygamberin hikâyesi, Zülkarneyn, Süleyman, İbrahim, Lokman, Hızır gibi birçok mitolojik ve yarı mitolojik anlatı sözel kültürlerin etkileşim ve başkalaşımlarla Kur'an'da kendisine yer bulmuş anlatılarından oluşmaktadır.
Kur'an'ın diğer sözlü geleneklerden etkilenip etkilenmediği sorusu ve Kur'an kavramlarının değişik kültür ve geleneklerdeki orijinleri araştırılmıştır. Petrus Alfonsi'ye göre bu anlatıların kaynağı Sergius, Ka'b-ul Ahbar ve Abdullah b. Selam üçlüsüydü. Kur'ân'daki birçok karakter ve olay Tanah ve Yeni Ahit gibi Yahudi-Hristiyan kaynaklarının Midraş veya Apokrifa bölümlerinin temalarını yansıtmaktadır. Batılı akademisyenler Kur'ân'ın daha çok sonraki dönem Hristiyan kaynakları ve Midraş gibi Yahudi kaynaklarından alıntı yaptığı üzerinde dururlar. Kur'ân'daki "İlahi Adalet" ve "Cennet" gibi motifler çağdaş Suriye Kiliselerine bağlı misyoner din adamlarının öğretilerine büyük benzerlikler göstermektedir.
Kur'ân'da Hud, Salih ve Hızır gibi bazı istisnalar dışında birçok efsanenin Talmud ve İncil gibi Yahudi-Hristiyan kaynaklarından alındığı ifade edilmiştir. Bu kaynaklar asılları bozulmuş ilahi kaynaklar olarak değerlendirildiğinden, bu kaynaklarda geçen hikâyelerin Kur'ân'da tekrar edilmeleri Müslümanlarca tuhaf karşılanmaz. Bazı araştırmacılar Talmud, Targum, Arta Viraf gibi kaynaklarda geçen kavram, hikâye ve temaları alıntılayan Kur'ân ayetlerine dikkat çekmişlerdir.
Filistin asıllı İsviçreli şeriat hukukçusu Sami Ezzib, Kur'an metninin, ihtiva ettiği Yahudilikvari öğretilerden dolayı gerçekte bir haham tarafından yazıldığı kanaatindedir.
Matematik problemler: Şer'i hukukun ana kaynağı olan Kur'ân'da miras paylaşımında mirasçıların paylarını düzenleyen Nisa suresi 11-12. ayetlerinin matematik açıdan eleştirileri yapılmış ve bazı durumlarda paylaşımdaki payların toplamının paydalar toplamından yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.[kaynak belirtilmeli]
Yer merkezli evren modeli – C. Flammarion, Holzschnitt, Paris 1888, Kolorit: Heikenwaelder Hugo, Wien 1998, Kur'an'ın evreni "yer merkezli" olarak tasvir ettiği düşünülmektedir.
Evren modeli: Kur'an'a göre Evren'in Dünya merkezli olarak tanımlanması eleştirilmiştir. Bu eleştirilere kaynaklık eden bazı ayetlere göre yeryüzü insanlar için dümdüz bir döşek haline getirilmiş, gökler (evren, sema) Dünya üzerinde 7 kat olarak düzenlenmiş, gök lambaları olan yıldızlar 1. kat göğe (s:Mülk Suresi: 5) yerleştirilmişlerdir. Kur'ân'da gök cisimleri Güneş, Ay ve yıldızlardan ibârettir. Güneş bir ışık, Ay ise bir nûrdur. s:Tekvir Suresi 2. ayetine göre Kıyamet yaklaştığında yıldızlar yeryüzüne dökülür. Gök cisimlerinin uzaklık bilgileri yanında küçük cisimlerin daha büyük olanların üzerine düşebileceği fiziksel gerçeği ile ifadelerin Kur'a'ın yazılış zamanındaki evren anlayışını yansıttığı ve bugünkü kozmoloji bilimi ile uyumlu olmadığı düşünülmektedir. Bu düşünceyi destekleyen diğer ayetler; Mülk ve Cin surelerinde meteorların atmosfere çarpmasıyla oluşan ışığın yanılsamasıyla halk arasında "yıldız kayması" olarak isimlendirilen olaya atfen yıldızların gayba dair haber çalmak için göğe yükselen cinlerin kovalanmasında taşlama aracı olarak kullanıldığından bahsedilmesidir. İfadelerin bir kısmı teşbihi anlatımlar olarak olarak değerlendirilir. Ayrıca bu evren içerisinde melekler, ifritler, cinler, şeytanlar gibi mitolojik veya yarı mitolojik yaratıklar bulunur.
Tıbbi konular: Eski Mısır tıbbına ait tıbbi inançlardan olan ceninin anne karnında bir "kan pıhtısı" üzerinden geliştiği ifadelerine Kur'an ayetlerinde aynen yer verilir.
Bucailleizm: Hint kutsal kitapları, Tevrat ve İncil'de olduğu gibi Kur'ân'ın da geçmişte ve günümüzde birçok bilime önderlik ettiği, bilim insanlarından çok önceleri bilimsel öngörüleri ve tespitleri haber verdiği iddiası, konuyu Batı dünyasında gündeme getiren Maurice Bucaille'e atfen Bucailleizm olarak isimlendirilir ve sözdebilim örneklerinden birisi olarak tanımlanır (Bakınız).
Kur'ân'daki hikâyeler, Kur'ân'ın hacim yönünden üçte ikilik kısmını oluşturur. Kur'an anlatılarını inceleyen bazı ilim insanları kıssaları "tarihsel olanlar", "temsili kıssalar" ve "mitolojik olanlar" olarak sınıflandırmışlardır. Tarihsel anlatımlarda anonim hikâyelerde olduğu gibi kişiler ve yerlerin kaydığı, zamanın yüzyıllar öncesine veya sonrasına atıldığı veya farklı hikâyelerin yaklaştırılarak birleştirildiği ifade edilir. Bu hikâyeler yüzyıllar içerisinde kültürden kültüre değişerek geçmiş, efsaneleşmiş ve mitolojik parçalar ilave edilmiştir. Nuh ve Yunus hikâyeleri gibi hikâyeler bugün bilimsel açıdan da reddedilmesi gereken hikâyelere ait iki örnektir.
Fil vakası, Ay'ın yarılması, miraç gibi olayların rasyonel olmaması sebebiyle de Kur'ân eleştirilmiştir. Kimi teologlara göre "Ay'ın yarılması" Arapçada "her şeyin ortaya çıkması" anlamına gelen bir deyimdir ve yanlış yorumlanmaktadır.
Kur'ân ve hadislere dayanan şeriat hukukunun miras, şahitlik ve ceza davaları gibi konularda insanlar arasında bugünkü evrensel prensipler ve eşitlik ilkelerini gözetmediği ifade edilmekte ve eleştirilmektedir.
Kur'ân ve antropomorfizmDüzenle
İslâm ilahiyatçılarınca İhlas suresi gibi Kur'ân'ın bazı ayetlerine dayandırılan tevhid ilkesi gereği, Tanrı yaratılmış olanlardan hiçbirine benzeyemez ve benzetilemez (Muhalefetün lil havadis). Bu benzetimleri (antropomorfizm) yapanlar dindışı (kafir) sayılırlar. Ancak bu kuralın bazı ayet ve hadislerde ihlal edildiği eleştirmenlerin dikkatlerinden kaçmamıştır.
Ay'ın bölünmesi, 16. yy. bir falnameden, Bazı yorumlara göre "ay yarıldı" ifadesi gelecek bir zamanı ifade etmektedir. Kur'an'da benzer şekilde zamanı, özne veya muhatabı belirlenemeyen cümleler bulunur.
Kur'an'da zamir, isim ve sıfatların uygunsuz kullanımı, müzekker-müennes uyumsuzluğu, tekillik-çoğulluk kurallarına uyulmaması gibi değişik kategorilerde incelenen çok sayıda gramer uygunsuzluğu bulunur. Bu uygunsuzluklar değişik teorilerle izah edilmeye çalışılmıştır. Konu farklı kişilerce hata veya istisnai kullanım olarak değerlendirilir. Kur'ân'daki gramer uygulamaları ile ilgili bir iddia da gelecekle ilgili ifadelerde mazi (geçmiş) sigasının kullanımıdır. Buna göre bu şekilde anlatımın başka örnekleri de bulunmakta ve Ay'ın gelecekte parçalanacağı Kamer suresinde bu şekilde anlatılmaktadır.
Kur'an'ı "nüzul sırası"na uygun biçimde İngilizce, Fransızca ve İtalyancaya tercüme eden Sami Ezzib, Kur'an'daki dil bilgisi hatalarını tespit ederek bulgularını Al-Akhta' al-lughawiyyah fi al-Qur'an al-karim: Linguistic Errors in the Holy Koran adlı eserinde yayımladı.
^ "Arşivlenmiş kopya". 18 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2013.
^ "Arşivlenmiş kopya". 25 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Eylül 2013.
^ Sami Aldeeb, traducteur du Coran en français, en anglais et en italien
^ "Arşivlenmiş kopya". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2015.
^ Contestation des erreurs du Coran
^ Al-Akhta' al-lughawiyyah fi al-Qur'an al-karim: Linguistic Errors in the Holy Koran (Arabic Edition)
en.wikipedia.org Kur'an'da Büyük İskender, wikipedia, ing.
scribd.com Kur'an'ın kaynakları, e-kitap
Çöl Korsanı, Muhammed: Bir Sahtekârın Samimi Portresi (2. Baskı), Yakup Deniz, 2020
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Kur%27an%27a_eleştiriler&oldid=22579365" adresinden alındı.
Son düzenleme 3 Haziran 2020, 05.05 tarihinde yapıldı