Türkmen edebiıaty | Magtymgulyny öwreniş | Agzybirlk we Watansöıüjilik mekdebi
Главная » 2018 » Noıabr » 4 » Agzybirlk we Watansöıüjilik mekdebi
Agzybirlk we Watansöıüjilik mekdebi
Magtymgulynyň döredijiliginiň özeni türkmeniň gadymy hem baı halk döredijiligidir. Halkyň dünıa hakyndaky oılanmalary, dünıa düşünmeleri ähli çuňlugy we danalygy bilen şahyryň döredijiligine siňipdir. Ol öz ykbalyny bagyş eden işinde günbe-günden kämilleşip, öz döwrüniň ussat şahyry hökmünde halkyň söıgüsini gazanypdyr.
Magtymguly Pyragy öz döwrüniň öne sü­ren ıiti meselelerinin oňyn çözgüdini gözläp, durmuşda bolıan nogsanlyklary, olaryň pajygaly netijelerini ıürek hesreti bilen berk ıazgarypdyr. Türkmenleriň bir döwlete birik­mek, goňşy halklar bilen dostlukly ıaşaşmak ideıasy şahyryň eserlerinin süňňüne ornaşypdyr. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaışy ıaly, Magtym­guly Pyragynyň türkmen halkynyň öňündäki in uly hyzmatlarynyň biri onuň agzybirlik ugrundaky tagallasydyr. Berkarar döwleti döretmek barada arzuw eden beıik şahyryň we akyldaryň röwşen umyt-ideıalarynyň hakdygyny taryh subut etdi.
Örän çylşyrymly döwürde ıaşan Magtym­guly öz döwrüniň her bir nogsanlyklaryna, ıa­ramaz hadysalaryna ıakyndan seslenipdir, köňül eleginden geçirip, olary berk ıazgaryp­dyr, olaryň öňüni almagy öz döwrüniň esasy wezipesi hasap edipdir hem-de türkmenleri agzybirlige, özara birleşip döwlet döretmäge çagyrypdyr.
Magtymgulynyň döredijiliginde agzybirlik, Watan, il-gün baradaky eserler esasy orun tutıar. Beıik şahyr öz halkynyň ykbaly bara­da ıakyndan alada edip, onuň erkinlik, özbaş-daklyk baradaky asylly arzuw-umytlaryny, isleglerini ussatlyk bilen beıan edipdir we halky agzybirlige çagyrypdyr. Ol özüniň «Türkmeniň» atly ajaıyp şygrynda
Köňüller, ıürekler, bir bölüp başlar,
Bir suprada tayıar kylynsa aşlar,
Magtymguly agzybirligi erkin, rehnetli dur­muş gurmagyň esasy we ilkinji şertleriniň biri, parahat, asuda durmuşyň girewi hasaplapdyr. Şu röwşen ideıalary amala aşyrmak üçin «bir äriň daşyna jemlenmelidigi» baradaky pikirleri öne sürüpdir. Magtymguly ata-babalaryň penilerine we Firdöwsiden, Nyzamydan, Nowaıydan gaıdıan progressiw syıasy düşünjeleriň dessurlaryna wepaly adam hökmünde döwleti parasatly, bilimli we ynsanperwer hökümdaryň dolandyrmagy zerur diıip hasap edipdir. Magtymgulynyň özüniň hem şeıle hormat goııan we onuň ynamlaryny ödäp biljek adamlaryň kabirlerine ıakyn durandygyny käbir subutnamalar tassyklaıar. Şeıle adamlaryň ikisi barada onuň goş-gularynda agzalyp geçilıär. Olar Öwez batyr we Çowdur han ıaly adamlardyr. Ol «Ärden» diıen şygrynda:
Agyr döwletler aırylar,
Bir agza bakmaıan ärden —
diıen bolsa, «İalydyr» goşgusynda:
Öter ömrüň — dünıa seıliň,
Hak ıoluna bagla biliň,
Agzy ala bolan iliň
Döwleti gaçan ıalydyr —
diıip, bu pikiri dowam edıär.
Magtymguly öz il-gününi, Watanyny dine bir oňal görmek bilen çäklenmän, onuň özbaşdaklygyny saklamak, gerek bolsa janyny gurban etmek ıaly watançylyk pikirlerini öňe sürüpdir. Şonuň üçin ıigidiň edermenligini, mertligini Watan bähbidi, il-halk bähbidi bilen içgin baglanyşdyrıar. Şu jähetden ol halkyň erkin durmuşy ugrunda gaıratly göreşen ıigitleri wasp edip, gara nebislerine hyzmat eden namartlary, gorkaklary bolsa pugta ıazgarıar.
Magtymguly Watana, halka wepaly bolmagy hem-de yhlasly hyzmat elmegi jemgyıetiň gözelligi, adamyň ajaıyplygy, gaflatparazlygy ıoga çykarıan şamçyrag hasaplaıar. Magtymguly öz goşgularynda iliň-halkyň güıjüne mynasyp baha berıär. Ol «İaşymyz» diıen şygrynda şeıle ıazıar:
Hydyr gezen çölde iller ıaıylsyn,
İurt binamyz gaıym botsun, gurulsyn,
Çille mest nerlermiz barça aıylsyn,
Bir suprada eda bolsun aşymyz.
Watansöıüjilik temasy beıik şahyryň döre­dijiliginiň esasy meselelerinin biri bölüp, onuň eserleriniň içinden eriş-argaç bölüp geçipdir. Şahyr hakyky watançylaryň halk köpçüligidigine düşünıär, şonuň üçin hem ol Watanyň üstüne howp abanan wagty, olara ıüz tulup, iliň-ıurduň ar-namysyny gorap saklamaga bütin türkmen halkyny çagyrıar. Magtymgulynyň «Türkmeniň», «Gürgeniň», «Gökleň», «Türk­men binasy», «Ili gözlär», «Bilinmez» ıaly ençeme goşgulary onuň watansöıüjiliginiň beleni mertebesini görkezıär. Ol şu hili eser­leri bilen adamlarda öz ıurduna, iline söıgi, guwanç häsiıelleriniň döremegine hemaıal edipdir.
Hak sylamy ş, bardyr onuň saıäsy,
Reňbe-reň gül açarıaşyl ıaılasy,
Gark bölmüş reıhana çöli türkmeniň.
Tebigat bilen berk baglanyşygyň joşguny netijesinde şahyrda watanperwerligiň çuňňur we güıçli duıgusy döreıär. Bular bolsa onuň goşgularynda şahyryň ruhy dünıäsiniň iň möhüm sülünleriniň biri bölüp durıar. Mag­tymguly Watana, halka wepalylygy we söıgini adamyň kämilligi, onuň ruhy gözelligi hasap edipdir. Bitewi türkmen döwlelini dörelmäge çagyrmak bilen, ol öz goşgularynda halk köp-çüliginiň güıjüne mynasyp baha berıär. Şahyr hakyky watançylaryň halkyň uly bölegini düzıändigine düşünıär.
Magtymguly Pyragynyň agzybirlikde ıa­şamak, Watany ak ıürekden söımek bara­daky arzuwlary Berkarar döwleliň bagtyıarlyk döwründe Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň ıolbaşçylygynda üstünlikli amala aşyrylıar. İurt Baştutanymyz döwleliň güıjüniň milletiň bitewüliginde we agzybirligindedigini mydama nyglap geçıär, döwleliň üstünlikleriniň esasynda bolsa parahatçylygyň we agzybirligiň durandygyny belleıär. Beıik akyldaryň türk­men halkynyň durmuşyndaky orny barada söz açyp, hormatly Prezidentimiz Magtym­guly Pyragynyň bize ajaıyp eserleri miras goıan şahyr we akyldardygyny belläp geç­ıär. Häzirki wagtda tutuş adamzal beıik filosofyň we ynsanperwer şahyryň şygryıetinden joşgun we ruhy kuwwat alyp, parasally türkmen danasynyň döredijiligine uly hormat goııar.
Milli Liderimiziň belleışi ıaly: «Magtym­guly Pyragy türkmen halkynyň taryhynyň iň çylşyrymly döwründe ıaşan, agzybirlik, garaşsyzlyk, özbaşdak döwlet gurmak ıaly be­ıik maksatlara öz döredijiligi bilen gulluk eden ynsanperwer şahyrdyr».
Türkmenistanyň Ylymlar akademiıasynyň Taryh institutynyň direktory, taryh ylymlarynyň kandidaty, dosent.
Категория: Magtymgulyny öwreniş | Просмотров: 94 | Добавил: Has | Теги: Atageldi Baılyıew | Рейтинг: 0.0/0