Bu da oldu: böcek ithal ettik (1) - Kocaeli Gazetesi
Dünyada, ürettiği bitkisel ürünler kendine yeten yedi ülkeden biri idik. Ama ne hale geldik… Geçenlerde bir marketten kabuklu ceviz aldım, ambalajı üstünde, ABD’inde üretildiği yazıyordu.
Aklınıza hiç gelir miydi; böcek bile ithal edeceğimiz? Ama mecbur kaldık bunu yapmaya, diğer bazı ülkeler gibi…
Çin’deki kestane topluluklarında bilimsel adı Dryocosmus kuriphilus olan, küçük mü küçük bir böcek yaşıyormuş da Çinlilerin dışında kimsenin haberi yokmuş. Bu küçücük böceğin yazın çıkan erginleri, yumurta koymaya yarayan organıyla, oluşmuş yeni yaprakların ana damarları ile sapları ve sürgün oluşturacak tomurcukları delerek içlerine yumurtluyorlar. Ama kış geçip bahar gelmeden bunların varlığını belirlemek mümkün olmuyor. İçinde yumurtaların bulunduğu kısımlar baharda mazı (gal) haline geldiğinde böceğin varlığı ortaya çıkıyor. (Bu nedenle böceğin Türkçemizdeki adı “Kestane mazı arısı”dır)
Ağaç, tomurcukları mazı haline dönüştüğü için yeni sürgünler oluşturamadığından bahar geldiğinde yeterli yaprağa sahip olamıyor. Beslenmesi fotosentez yoluyla yapraklar sayesinde gerçekleştiğinden gelişimi kısıtlanıyor ve meyve verimi düşüyor. (Yaprak yoğunluğu ile beslenme arasındaki ilişkiyi bilmediklerinden ağaçları budama adı altında doğrayan ve doğratanların kulakları çınlasın!).
Meyve üretimi ne kadar düşüyor derseniz; inanamayacaksınız ama ortalama %70. Yani 100 kg yerine 30 kg kestane.
Bu böcek, fidan, aşı kalemi vs halinde insanlar tarafından farkında olunmadan Çin’den başka ülkelere taşınıyor. Önce Japonya’ya uğruyor. Sonra ABD’ne ve oradan Avrupa üstünden Türkiye’ye (Yalova’ya) ulaşıyor. Yolculuğu Nepal’e kadar uzanıyor. Yani kaçak yolcu konumunda adeta bir dünya turu yapıyor.
Ulaştığı yeni yerlerde, oluşmuş mazılardan erginleri çıkıyor. Onlar için ne güzellik!…Dünyada beslendikleri tek ağaç kestane ve ortalık bunlarla dolu…
Bu böceğin erginlerinin de ömrü diğerleri gibi çok kısadır. Bununki mazıdan çıktıktan sonra 4 gün kadar. Yumurtlamaları için bu kadar kısa zamanları var. Ama bunların acayip bir özelliği var: Çiftleşmeden yumurtluyorlar ve yumurtalardan çıkanların hepsi dişi oluyor. Yani erkek hiç yok.
Şimdi düşünebiliyor musunuz ? Bütün erginler dişi ve her dişi 100-180 kadar yumurta bırakıyor. Şu çoğalma kapasitesine bakınız.
Getirildikleri yer bu çoğalma ile onlara yeter mi? Yetmez…Her yıl bulundukları yerin 10-15 km ötesine kadar yayılıyorlar. Bizim Samanlı dağlarına geldiler bile. Önlem alamazsak 10-15 sene içinde Türkiye’nin her tarafındaki kestanelikleri perişan edecekler.
Peki ne yapacağız? Bu böcek ülkelerinde ortaya çıkınca ve ilaçlamalar netice vermeyince, Japonlar Çin’e gitmiş ve ona zarar veren bir böcek var mı diye aramışlar ve bulmuşlar: Torymus sinensis
Bu böceği çoğaltıp Dryocosmus kuriphilus’un olduğu yerlere salmışlar ve oldukça iyi netice almışlar. Çünkü Torymus sinensis’in larvası Dryocosmus kuriphilus’un larvalarını yiyerek besleniyor.
Bunu gören Amerikalılar ve Avrupalılar da aynı böceği kullanmaya başlamışlar. İtalyanlar da. Ama bu faydalı böcek Türkiye’de olmadığından biz de gittik İtalya’dan aldık. Yalova’da bir yerde onları çoğaltıp kestane ormanlarına salıyoruz. Ama biyolojik savaş denilen bu iş zararlı böceği çoğaltıp ormana salmaktan ibaret değil. Bilimsel çalışma gerektiriyor.
Ben bu böceğe karşı yapılan biyolojik savaş konusunda birçok yabancı bilimsel yayını inceleyerek bir yayın hazırlıyorum.
İşin garibi Türkiye’de hiç bulunmayan iki böcek bizim kestane ormanlarında karşı-karşıya geliyor.
Evet ! İthal etmediğimiz bir böcek kalmıştı ? Bu da oldu….
Kaynak : Anonim. 2011-2012. Indagine preliminare sulla bio-ecologia e i parassitoidi
autoctoni del cinipide del castagno Dryocosmus kuriphilus Yasumatsu in
valle Imagna. Universita degli studi di Milano.