Ürün Borsalarında Dünya Standartları
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı,Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Ticaret Borsaları, Bankalar,Sigortalar ve tarıma dayalı kurumlardan oluşan 25 kişilik heyetin Bulgaristan,Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye'de araştırıp uzun inceleme ve tahlillerden sonra ortaya çıkardıkları “Ürün Borsalarının Geliştirme Projesi” son halini alarak Mayıs ayı içinde meclise sunulacak.
Ürün borsalarını geliştirerek dünya standartlarında hizmet vermesi amacıyla 1998'de Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ve TOBB koordinatörlüğünde başlatılan “Ürün Borsalarının Geliştirilmesi Projesinde son aşamaya gelindiği açıklandı.
Dünya Bankası tarafından desteklenen 4.7 milyon dolar bütçeli projenin “Ticari Kuruluşların Geliştirilmesi ve Piyasa Gözetim Kapasitesi'nin Artırılması” bölümü ile ilgili toplantı Mart ayı içinde Adana Ticaret Borsası'nda yapılmıştı. Toplantıda bir konuşma yapan Sanayi ve Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdür Yardımcısı Cezmi Gül, borsaların vergi ve prim toplayan kurumlar olmaktan çıkarılarak, salon satışlarına teşvik edilmesi gerektiğini, bazı borsaların tescil bürosu olmaktan öteye gidemediğini öne sürdü.
Ürün Borsalarını Geliştirme projesi için çeşitli kurum ve kuruluşlardan oluşan 25 kişilik heyetin uzun ve titiz bir çalışma sonucunda orataya çıkarıldığını ve bunun için ABD ve Bulgaristan'da uygulanan Lisanslı Depoculuk ve Makbuz Senedi ile Elektronik Ticaret hakkında araştırmalar ve incelemeler yapıldığını söyleyen Adana Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Fethi Coşkuntuncel, Türkiye için en uygun modelin seçildiğini ve projeyi en kısa sürede hayata geçirileceğini vurguladı.
Coşkuntuncel, proje hakkında şu bilgileri verdi;” Borsalarımız, tescil borsacılığı yerine gerçekten ürün arz ve talebini karşı karşıya mekanları oluşturma, gerçek piyasa fiyatını yansıtma görevlerini üstlenmelidir. Tüm bu ihtiyaçlardan hareketle Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nın koordinasyonunda ve TOBB'un katkısı ile “Ürün Borsalarının Geliştirilmesi Projesi” ele alınmıştır. Dünya Bankası'nın da finansman katkısı sağladığı 4.7 milyon dolar bütçeli proje çerçevesinde buğday ve pamuk pilot ürünler olarak seçilmiş ve bu ürünlerde önemli işlem hacimlerine sahip olan Konya, Eskişehir, Polatlı ve Edirne Borsaları, buğday için; İzmir, Adana ve Şanlıurfa borsaları ise pamuk için projeye dahil edilmiştir. Daha sonra pilot ürünlerdeki potansiyel gözetilerek Gaziantep Borsası da proje kapsamına alınmıştır. Bu proje yalnızca pilot projede yer alan borsalarımızın değil uzun vadede tüm borsalarımızın ve ülkemizin yararına olacaktır.”
Dünya standartları yakalanacak
Proje sonucunda Amerika'da ve gelişmiş bir çok Avrupa ülkesinde uygulanan modern borsacılığın Türkiye'de de uygulamaya geçeceğini ifade eden Adana Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Fethi Coşkuntuncel, proje sayesinde pek çok yatırım ve uygulamanın hayata geçtiğini, büyük bir eğitim çalışması ve öğrenme süreci yaşandığını,bu sürecin gerekli mevzuatın yürürlüğe konmasıyla tamamlanacağını söyledi. Coşkuntuncel, sistemin sağlıklı işleyebilmesi için borsaların örgütlenme yapısında değişiklik yapılması gerektiğini belirterek, başarıya ulaşmayı sağlayacak faktörler konusunda şunları söyledi:
“Ürün borsalarının AŞ şeklinde örgütlenerek bugünkü konumlarından çıkartılması ve dolayısıyla yönetimde süreklilik ve sermaye yükümlülüğü özelliklerini kazanması gerekir. Oluşturulacak lisanlı depoculuk yasasına göre borsaların kuracağı lisanslı depoların işletilmesinde de AŞ, olarak örgütlenmiş borsaların vereceği garantiler depoculuk sisteminin çalışmasını sağlayacaktır.”
Projenin sağlayacağı yararlar:
Hayata geçirilmesi için son aşamaya gelinen “Ürün Borsalarının Geliştirilmesi Projesi”nin sağlayacağı yararlar şöyle sıralandı:
1-Ürün borsalarının gelişmesi, tarımsal ürün piyasalarında rekabete dayalı piyasa ekonomisini geliştirecek.
2-Doğru üretim yapan tarım sektörü çalışanı alın terinin karşılığını alacak.
3-Tarımsal ürün ticareti ve sanayi sektörü gereksiz maliyetlerden kurutulacak, girdi maliyetleri düşecek, tarımsal sanayi rekabeti gücü kazanarak gelişecek.
4-Tarıma dayalı sanayinin gelişmesi tüketiciye de yarar sağlayacağı gibi istihdamı arttıracak.
5-Tarım sektörü için yeni finansman modelleri gelişecek.
7-Kamu zararı yaratan devlet müdahalelerini sona erdirecek.
8-Hükümetin tarımsal ürünlerin pazarlanmasındaki rolü ve müdahalesi azalacak.
9-Buğday ve Pamukta değişmez kalite standartlarını yerleştirecek.
10-Vadeli ve opsiyon borsacılığına geçmek üzere altyapının tamamlanmasını sağlayacak.
11-Üretici hasat döneminde nakit yerine banka kredisi kullanabilecek.
12-Ürün piyasasında büyüme yaratacak, diğer ürün borsalarının geliştirilmesi için model olacak.
13-Borsaların Balkanlar'da, Ortadoğu'da, Kafkasya ve Orta Asya'da söz sahibi olmasını sağlayacak.
14-Tüccar ve sanayici fiyat istikrarı sağlanmış ürün temin edebilecek.