Anasayfa > Cd-Dvd > Emre Elivar'dan Schubert ve Schumann
Schubert: D.946 Üç Piyano Parçası;
Schumann: Senfonik Etüdler
Sony Almanya (Sony Music Türkiye)
Sonda söyleyeceğimizi en başta söyleyelim: Kuşağının en başarılı piyanistlerinden Emre Elivar, Schubert ve Schumann'ın eserlerinden oluşan, Sony Classical etiketli yeni CD kaydında büyük bir başarıya imza atmış. Her ne kadar, dinlerken, bazı ufak çekinceler akla düşse de, ülkemiz piyanistlerinin elinden çıkmış solo kayıtların arasında en iyilerden biri bu; edinmekte kesinlikle tereddüt etmemeli. Zira Elivar düşünen bir piyanist, kültürlü bir müzisyen. Öncelikle eser tercihleri çok başarılı; Schubert ve Schumann'ı aynı kayıtta buluşturmak doğal olduğu kadar son derece cazip. Bunun ötesinde, Schubert'in (son üç sonatı ve empromptülerine göre) görece az çalınan fakat son sonatları kadar önemli ve hüzünlü olan D946 Üç Piyano Parçası'nı seçmesi ve bunu da Schumann'ın en ünlü ve zorlayıcı eserlerinden 'Senfonik Etüdler' ile birleştirmesi, cesur ve kayıt bütünlüğü açısından dinamik bir karar.
Elivar'ın Schubert'teki en büyük başarısı, bestecinin müziğini (Ingmar Bergman'ın, yıllar önce bir müzik eleştirmeninin yazısında kullandığını rivayet ettiği, kendi filmine de isim olarak seçtiği) 'çığlıklar ve fısıltılar' şeklinde algılaması. Bu, söylemesi kolay ama gerçekleştirmesi zor kontrast, Elivar'ın Schubert'e bakışını da özetliyor. Elivar için Schubert, lirik ve 'güzel' değil sadece. Onun ilgisini çeken şeyler, müzikteki tedirginlik, senkoplar, zaman değişikliklerinin müziğe yansıması, baslarla tizler arasındaki farklar… Ölmesine birkaç ay kalmış genç bir bestecinin iç dünyasındaki tüm trajedi okunabiliyor Elivar'ın yorumunda.
Belki, denilebilir ki, bu trajediyi dramatize ederken, kabul etmesi güç bir tercih olarak, yer yer fazla pedal kullanıyor. Andante'nin 39. sayısında, Elivar'ın Enka konserini değerlendiren Alexandra Ivanoff'un abarttığına emindim (Ben bu konsere gitmedim). Ama kaydı dinleyince haklı olabileceğini anladım. Elivar sanki 'nasıl olsa artikülasyonum iyi' diye düşünüp - ki kesinlikle çok iyi - ve 'nasıl olsa çok lirik olmalı diye bir hedefim yok' diyerek, özgüvenle, pedalın etkilerini kullanmayı tercih ediyor.
Bu tercihi bazen çok güzel sonuçlar veriyor ama hiçbir zaman kötü olmuyor. Sadece eserdeki kontrastları yer yer azaltıyor ve Schubert'te ortaya çıkarması kaçınılmaz olan vokal çizgiyi belirsizleştiriyor. Tüm bunlar, yorumun güzelliğini gölgelemeyip sadece tartışılacak bir konu çıkarıyor ortaya.
Schumann'ın 'Senfonik Etüdler'i daha da başarılı. Burada Elivar'ın tekniğini övmeye bile gerek yok, zira 'etüd' karakterini kesinlikle barındıran (ama bunun çok ötesindeki) bu eserlerde en ufak bir teknik zorlama hissettirmiyor. Piyasadaki kayıtların arasında, eserin 'etüd' yönünü en az belli edenlerden biri. Bu da, müziğe, baslara, çeşitlemelerin bütününe yoğunlaşma imkânı tanıyor. Elivar'ın entelektüel, Schumann'ın çelişkilerini anlayan ve anlatan (ki bu anlamda da Schubert ile iyi bir bütünlük oluşturmuş bu eser seçimi) tarzı (mesela 4. ve 8. etüdlerde) çok başarılı.
Ancak her iki eser için de geçerli olan bir sorun var ki o da piyano tercihi. Kaydın hangi piyanoda yapıldığını bilmiyorum ama baslarla tizler arasındaki ton ve renk farklılığı (mesela 6. ve 10. etüdler) fazlasıyla dikkat çekici. Ne piyano ne de kayıt teknisyeni bu konuya yeterince eğilmiş gibi gözükmüyor. Buna karşılık eserin polifonik olarak sunumu (örneğin 2. etüd), temanın çeşitlemelerde belirtilmesindeki zarafet, kusursuz artikülasyon (örneğin 3. etüd) hayranlık verici.
Elivar, düşünen ve arayan bir müzisyen. Bilinçli yaptığı bazı tercihler tartışmaya açıksa da, müzisyenliği ve yaratıcılığı apaçık ortada. Bu kayıt iki-üç değil, defalarca dinlemeyi, anlamak için uğraşmayı zorunlu kılan bir kayıt. Herkesin farklı çekinceleri olabilir bu kayıtla ilgili ama piyano müziğini seven tüm müzisyenlerin dinleyip ve tartışması gereken bir yorum olduğu tartışılmaz.