Batman Hürriyet'te Suriye Direnişi Semineri
Batman Özgür-Der Hürriyet temsilciliğinde bu hafta Suriye direnişi konuşuldu.
Konuyu Özgür-Der Batman Şubesi başkanı Bünyamin Sevim sundu.
Bünyamin Sevim’in konuşmasının metni:
A) SURİYE’NİN YAKIN TARİHİ:
1920-1946 tarihleri arasında Fransa sömürgesi olan Suriye’de azınlık olan Nusayriler ve Hristiyanlar iktidara getirilir. Fransa’nın 1946’da Suriye’den çıkmasından sonra 1949’da sünni, ABD yanlısı General Hüsnü Zaim’in yaptığı askeri darbeyle son buldu. 5 ay süren bu darbeyle H.Zaim Arap dünyasının ilk askeri diktatörlüğünü kurmuş oldu. 5 ay sonra İngiltere destekli General Sami Hınnavi önderliğinde karşı devrim yapılır. Sovyet yanlısı Baas Partisi ve Ekrem Hurani (Arap Sosyalist Partisi kurucusu) karşı darbeyle İngiliz oyununa son verdiler.1954’e kadar çalkantılı istikrarsız bir döneme girmiş olan Suriye,1958’e gelindiğinde Sosyalist partiler Nasır idealleriyle buluşarak Mısır ile birleştirildi.1961’de Albay Kerim el-Nahlavi liderliğindeki sünni subayların gerçekleştirdikleri darbeyle bu birliğin son bulması sağlanmıştır.Yapılan seçimlerde Komunist Partisi kapatıldı ve Başbakanlığa İhvan mensubu Maruf Davalibii geldi.Ordu içinde artan Nusayri ve Nasırcı subayların işbirliğiyle 1963’te sünni darbeciler devrildi.Baas Partisi iktidara gelerek Suriye’yi Sovyet eksenine oturttu.66’dan itibaren Baas içinde başlayan sünni-alevi iktidar mücadelesi darbeci general Emin Hafızın şubat 1966’da Alevi-Nusayri darbesiyle devrilmesine yol açmıştır.Salah Cedid öncülüğündeki alevi darbesinin yardımcıları Muhammed Umran ve Hafız Esed idi.1966’da İsrail ile savaşan Suriye’de Savunma Bakanı ve Hava Kuvvetleri Komutanı olan Hafız Esed ağır yenilgiyi iktidarın üstüne yıkarak kendisini ordu içinde güçlendirmiştir.13 Kasım 1970’te silah arkadaşlarına darbe yaparak tek adamlığını öldüğü 2000 yılına kadar sürdürmüştür.Bu süreçte kendisine darbe yapılmaması için ordudan daha güçlü bir istihbarat ağı olan ”Muhaberatı” kurarak sokaklara korku salmıştır.1973’te yeni bir anayasa ilan eden Esed İhvan önderliğindeki halk protestolarıyla karşılaşmıştır.Muhalefeti susturmak için anayasayı kısmen İslami kısmen Sosyalist bir zemine oturtan rejim,ülkeyi dünyaya kapatarak tam bir diktatörlüğe dönüşmüştür.1973’te kaybettiği Golan tepelerini geri almak için İsrail’e saldıran Suriye daha sonra da Ürdün ile çatışmış.1976’da da Lübnan’a giren Esed,ülkedeki Kürtleri insan muamelesi yapmadığı halde pragmatik bir şekilde PKK örgütünü Türkiye’ye karşı bir koz olarak kullanmıştır.
Mustafa Sıbai,Said Havva gibi düşünce adamlarını öncülük ettiği Suriye İhvanı’nın Mısırdakinin aksine şiddeti tercih etmesi rejimin eline büyük imkan verdi.Suriye’de halen yürülükte olan 49 sayılı kanunun 1.maddesine göre “İhvan-ı Müslimine mensub olan herkes suçlu kabul edilir ve idamına karar verilir.” Esed ile İhvan arasındaki ilk olay 1979’da Halep Askeri Akademisinde düzenlenen silahlı saldırıda 60 Alevi öğrencinin öldürülmesi olayıdır. Buna cevaben Esed hapishanedeki 15 İhvan üyesini idam ettirdi.İhvan ise 80’li yılların başında Hama,Halep gibi şehirlerde kitlesel gösteriler düzenlemiş ve artan kaos ortamında Esed’e yönelik başarısız bir suikast girişiminde bulunan hareket rejim tarafından sert bir cevap almıştır.İhvan üyesi 550 mahkum hücrelerinde diri diri yakılarak katledilmişlerdir.Tedmür Cezaevinde 600 ila 1000 arasında tutuklu keyfi olarak öldürülmüştür.
Bu dönemden sonra muhalefetin bir tehdidi olamasa da bu defa Esed ailesi içinde iktidar kavgası başlamıştır. Esed, kardeşi Rıfat’ın başarısız darbe girişiminin ardından onu Fransa’ya sürgün etmiştir.
Gaddarlığıyla bilinen oğlu Basil Esed’in esrarengiz bir kazada ölümünün ardından statükonun gülen yüzü küçük oğul Beşşar iktidara aday olmuştur.
Beşşar 2000’de babasının ölümüyle iktidara gelince ülkede iki kesimi iç düşman ilan etti: İslami muhalefet ve Kürtler.İslami kesim Hama olayından sona katliam,hapis veya hicretle tanışınca Suriye’de varlık gösteremez duruma getirildi.Şuan Lübnan sınırına yakın bölgelerde yer altına çekilerek bireysel eğitim bilinçlendirme faaliyetlerine ağırlık veren İhvan’ın yanı sıra az da olsa Selefi gruplar ve Hizbuttahrir de bulunmaktadır.Esed Ramazan el-Buti ve Dr.Muhammed Ratib el-Nablusi gibi alimlerle işbirliği yaparak isyancıları İslami açıdan gayrı meşru konuma düşürmeye çalışmış.
Resmi adıyla Arap Sosyalist Baas Partisi 7 Nisan 1947’de kurulmuştur. Suriye’de Mart 1963 darbesiyle iktidara geçen Baas Partisi, Sosyalizm ve Arap milliyetçiliğini benimseyen seküler bir partidir. Suriyeli bir Hıristiyan Mişel Eflak ile Suriyeli Sünni Selahaddin Bitar tarafından kurulmuş olan Baas Partisi başta Irak, Ürdün ve Lübnan olmak üzere pek çok Arap ülkesinde destek bulmuştur. Ancak 1990’lardan itibaren parti Sosyalizm ve Arap birliği fikirlerini geri plana atmıştır.
Suriye halkının, rejimin halkı sindirme politikalarının en önemli uygulayıcısı olarak gördüğü el-Muhaberat, Suriye istihbarat teşkilatlarına verilen genel isimdir. Suriye’nin Siyasi Güvenlik, Genel İstihbarat, Askeri İstihbarat ve Hava İstihbaratı olmak üzere önde gelen dört istihbarat kurumu bulunmaktadır. Bu istihbarat birimleri Devlet Başkanı Hafız Esad’ın 1970–2000 yılları arasında iktidarını korumasını sağlamış ve ölümü sonrasında da iktidarın Beşar Esad’a geçişine yardım etmiştir. Fransız modeline göre kurgulanan Suriye istihbarat kurumları, Sovyetler Birliği sisteminden de etkilenmiştir.
İstihbarat örgütlerinin günlük hayattaki varlığı, Suriyelilerin bazen kendi aile fertlerinden bile şüphe duymalarına sebep olmaktadır.
Kelime anlamı ile hayalet ve hortlak sözcüklerine karşılık gelmekte, Arapça’da çokça suç işleyen anlamında kullanılmaktadır. Suriye’de halk arasında görece eski kullanıma sahip olan bu kelime ile hukuksuz işler yapan ama güvenlik güçleri ve devlet içerisindeki güçlü bağlantıları nedeniyle yaptıklarının hesabını vermeyen kişiler kastedilmektedir.
Şebbiha, Mart ayında patlak veren isyan ile birlikte Baas Partisi rejimi tarafından muhalifleri yıldırmak ve gözlerini korkutmak amacıyla kullanılmaktadır. Tamamı Nusayri ailelere mensup olan Şebbiha üyeleri, gösterilerde polis ve ordu güçlerinin yanı sıra konuşlanmakta, sokaklara, evlere ve köylere baskınlar düzenlemektedir.
Ortadoğuda yaygınlaşan intifadayı batılı haber ajansları “arap baharı “ olarak adlandırıyor bazıları da “arap devrimi” diye nitelendiriyor. Aynı şey Suriye için de kullanılmakta. Suriye intifadaya 2011 Martında katıldı. Rejimin muhaberat ve Hama katliamı ile sindirdiği halktan ilk tepkiyi güneydeki Der’a şehri verdi. Der’a şehrindeki bazı gençler Mısırdaki olaylardan ve direnişten etkilenerek duvarlara Ortadoğu intifadasının ortak sloganlarından birisini yazmışlardı: “Halk sistemin yıkılmasını istiyor!!” Bu gençler derhal toplatılıp işkence gördüler.Bu muamele dayanamayan halk protesto gösterileri için sokağa döküldü. Tabi rejim halkın üzerine ateş açacak kadar tepki gösterdi. Ama halk Ortadoğu intifadasının rüzgarını da alarak korku duvarını yıkmaya başladı. Ama maalesef Ortadoğu intifadaları içerisinde en örgütsüz ayaklanma Suriyede görülmüştür. Çünkü muhaberat İhvan başta olmak üzere hiçbir muhalif düşünceye yaşama hakkı tanımamıştı. Yine de halkın direniş zemininde kenetlenmesi ve gittikçe örgütlemeye çalışması özellikle Cuma namazından sonra yapılan Cuma eylemleriyle kitlenin büyümesi zaman almadı. Muhalefeti büyük ölçüde İhvan ve Hamas sempatizanları, şeyhler veya alimler etrafında toplanmış küçük öbekler , liberal ve sol eğilimli kesimler, ayrıca Kürt ve Türkmen muhalefeti oluşturmaktadır.
Suriye Ulusal Konseyi: Dağınık halde olan Suriye muhalefeti bir araya gelerek siyasi bir çözüm arayışına girmiştir. Muhalifler aralarındaki görüş farklılıkları, koordinasyon eksikliği, diasporadaki muhaliflerle iç muhalefetin birbirine güven sorunu ve muhalif grupların siyasi partilerinin olmaması muhalefetin Esad rejimi karşısında ortak bir duruş sergilenmesini zorlaştırsa da birlik adımları atılmıştır. Muhalif hareketleri bir araya gelerek çatı bir konsey oluşturmaya itmiştir. 20 Ağustos 2011 tarihinde İstanbul’da kurulan Suriye Ulusal Konseyi (SUK) kısa sürede genişleyerek üye sayısını 240’a çıkarmıştır. SUK, içerisinde pek çok fraksiyondan muhalif hareketi barındırmaktadır. Suriyeli Müslüman Kardeşler, Ulusal Demokratik Değişim için Şam Deklarasyonu Hareketi, Aşuriler, bazı Kürt, seküler ve bağımsız muhalifler ile yerel koordinasyon komiteleri tarafından desteklenmektedir. Kendini Suriye’nin resmi temsilcisi olarak uluslararası arenada kabul ettirmek isteyen Ulusal Konsey bu anlamda uluslararası toplumla temaslarını artırmıştır. Şu ana kadar devlet seviyesinde sadece Libya tarafından resmi olarak tanınmış olan Konsey, Tunus ve Mısır’dan bazı siyasi partiler tarafından tanımış, aynı zamanda Katar ve Suudi Arabistan gibi ülkelerle de yüksek düzeyde temas kurmuşlardır. Aynı şekilde Fransa, İspanya, İtalya ve Bulgaristan, Ulusal Konseyi diyalog için muhatap olarak tanımışlar, AB ise konseyin kurulmasını memnuniyet veren bir gelişme olarak nitelendirmiştir. Amerikan Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, Konseyi barışçıl bir demokratik geçiş talep eden Suriyelilerin meşru temsilcisi olarak gördüklerini ifade etmiştir. Bu bile bizim Esed diktatörlüğünü eleştirdiğimiz kadar aslında emperyal hesaplarının,çıkarlarının peşinde olan Batılı ülkelerin bu yaklaşımlarından da rahatsılığımızı ifade etmemiz gerek.Bu direnişin kendi başını kusursuz bir adalete gebe olmayabileceğini peşinen kabul etmemiz ve zafer sonrasında sadece baskı anlamında bir özgürleşmeyle beraber, kapitalist yaşam tarzının, emperyal güçlerin daha rahat sömürebilecekleri bir pazara da dönüşebileceği unutulmadan direniş desteklenmeli.
Konseyin Türkiye ile temasları ayrı bir öneme sahiptir. Konseyin İstanbul’da kurulmasına izin veren Türkiye, daha sonra da muhaliflerin pek çok toplantısına lojistik destek vermiş, aynı zamanda Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla resmi temas da kurmuştur.
Burhan Galyun: Ağustos ayında konseyin başkanlığına seçildi.Paris’te yaşayan Galyun, Sorbonne Üniv.de Siyaset sosyolojisi bölümünde profesör ve Doğu Çalışmaları Merkezi’nde müdür olarak görev yapmaktadır., Liberal-demokrat bir insan hakları savunucusu olarak bilinmektedir.Uzun yıllar diasporadaki muhalifleri bir araya getirmeye çalışmış ve kendisi de kıyasıya muhalefet etmiştir.
Abdulbasit Seyda: 1994’ten beri İsveç’te sürgünde olan ve 2003’te yayınladığı ‘Suriye’de Kürt Sorunu’ kitabıyla da tanınan Abdulbasit Seyda, Ulusal Kürt Bloku’nu temsil etmektedir, Suriye Ulusal Konseyi’nin 26 üyeli Genel Sekreterliğindeki dört Kürt’ten biridir ve Konsey’in İcra Kurulu üyesidir. Ilımlı kişiliği ve liberal görüşleri ile ön plana çıkan Seyda, konsey içerisindeki uyumu ve birlikte çalışma ruhunu güçlendiren isimlerden birisidir.
M.Faruk Tayfur: Suriye Müslüman Kardeşler Teşkilatı Siyasi Büro Şefi ve Suriye Ulusal Konseyi İcra Kurulu Üyesi olan Muhammed Faruk Tayfur, Hama şehrinde doğmuştur. Halep Üniversitesi Mimarlık bölümünden mezun olmuştur. 1975 senesinde Müslüman Kardeşlerle bağlantısı sebebiyle Suriye’den ayrılmak zorunda kalan Tayfur, son iki yıldır İstanbul’da ikamet etmektedir. Tayfur hem Beyanuni döneminde hem de Şukfa döneminde Müslüman Kardeşler teşkilatı içerisinde birçok vazifelerde bulundu. Tayfur, Suriye Müslüman Kardeşleri’nin Şukfa ile birlikte en etkin iki isminden birisidir.
Tayfur, Müslüman Kardeşler adına yaptığı açıklamalarda Suriye’deki değişimin gerçekleşmesinde her türlü silahlı eylemden uzak kalınması çabası içinde olduklarını belirtmekte ve 1982’deki Hama katliamının intikamını alma peşinde olmadıklarına vurgu yapmaktadır. Esad rejiminin ülkeyi mezhep savaşına sürüklemeye çalıştığına dikkat çeken Tayfur, Müslüman Kardeşler olarak bu tuzağa düşmemek için özen gösterdiklerini söylemektedir. Rejime karşı verilen mücadelede bütün etnik unsurların, dinlerin ve mezheplerin yer aldığını söyleyen Tayfur, Esad rejiminin devrilmesi sonrasında demokratik, sivil ve bütün halkın eşit olduğu bir Suriye hedeflediklerini dile getirmektedir. Suriye’deki rejim karşıtlığının mezhepsel temelli olmadığı vurgulayan Tayfur, muhalefetin özgürlük, demokrasi ve açık yönetim hedefi önceliğinde bir araya geldiğini ifade etmektedir.
C)TÜRKİYE MÜSLÜMANLARININ SURİYE DİRENİŞİNE BAKIŞ AÇILARI:
Mezhebi hesaplar ve devlet çıkarları için İran ve Hizbullah’ın takındığı tavır bizatihi tutarsızdır. Çünkü ABD ve İsrail’i karşılarına almak için Suriye’nin yanında olduklarını belirtiyorlar ama
Rusya ve Çin gibi artık ABD’den kapitalizm dümenini almış olan devletlerle de işbirliği yapmakta beis görmüyorlar. Bu da maalesef salt bir antiemperyalist antisiyonist tavır içinde olmadıklarını göstermesi açısından düşündürücüdür.Mesela zor zamanlarda bedel ödemiş bir Müslüman şöyle diyordu Özgür-Der’in düzenlemiş olduğu Suriye forumunda:
“Tabi biz Suriye’de yapılan zulmü haklı görmüyoruz. Bunu meşru kılmıyoruz. Ancak Suriye rejiminin devrilmesi ile yeni Camd David’lerle karşılaşmayalım. Bizim endişemiz budur. Der’a ve Hama halkı ABD ve İsrail’e tavır aldığını haykırsın o zaman ben Suriye halkının ayağının tozu olayım.”
Yakın zamanda internete düşen bir videoda halk buna cevap olacak çok güzel bir gösteri düzenlemişlerdi.(Konuşmacının yardımcınız kim?Obama mı?Sarkozy mi?Erdoğan mı? Evet diyen varsa buradan ayrılsın dediği video)
İHVAN’IN FİLİSTİN’E SAHİP ÇIKMAYACAĞI ENDİŞESİ TAMAMEN YERSİZDİR!
D)SONUÇ: Müslümanlar olarak Suriye olaylarına da tüm gelişmelere olduğu gibi merhameti ve hikmeti elden bırakmadan yaklaşmak durumundayız. Yanı başımızda her gün acımasızca katledilen insanlar ve annelerinin kucağında öldürülen bebeklerin insani-islami hiçbir yanımızı harekete geçirmemesini, gündemimizi bir haber değeri kadar meşgul etmesini sorgulamamız gerekir. Bu durum maalesef zihinlerimiz kadar yüreklerimizin de sınırlarla birbirinden ayrıldığını bir daha göstermektedir. Emperyalist ülkelerin iştahının kabarması, hesaplar içine girmeleri orada yaşanan acılara sessiz kalmamızı gerektirmemektedir. Gündem değerlendirmesinde iki seçenek arasında bir tercihe zorlanıyoruz. Halbuki Müslümanlar olarak hem Esed zulmünü hem de sömürgeci güçlerin hesabını bozacak bir sorumlulukla tavır almak zorundayız. Böyle bir seçeneğin tarafı olduğumuzu ifade etmeliyiz. Suriye özelinde tüm direnişleri desteklerken muhalifler içinde İslami gruplarla beraber başka liberal, sol öbeklerin de olduğunu unutmadan yani tamamen İslami hareketler olarak tanımlamadan desteklemek gerekir. Bu bilinçle, yani devrilen iktidarların yerine Müslümanların ıslah ve inşa çabalarını kolaylaştıracak, onlara Yesrib, Habeşistan olacak mekanların oluşabilmesi umuduyla bakılmalı bu olaylara.