TOPLUM GENÇLERE GÜVENİYOR MU?
Kürsülerden şu söylemi hep işitiriz: “BİZ GENÇLERE GÜVENİYORUZ.” Acaba gerçekten güveniyorlar mı? Yoksa böyle söylemek gerektiği için mi söylüyor.
ANA BABALAR GENÇLERİNE GÜVENİYOR MU? Bu sorunun yanıtını vermek için şu ölçütlere bakabiliriz. Meslek seçimleri konusunda onları özgür bırakıyorlar mı? Yoksa kendileri mi karar veriyor?
Arkadaş ve eş seçimleri konusunda genç çocuklarının kararlarını onaylıyorlar mı?
“Biz çocuklarımıza güveniriz” derken; “onlar kendileri için doğru olanı bulur mu demek isterler? Yoksa, “bizim dediklerimizden çıkmazlar mı demek isterler.
Maalesef ana-baba “biz çocuğumuza güveniriz” derken, güven duymayı kendi sözlerinden dışarı çıkmamak olarak algılarlar. Bu durum ise çocuğa güven duymak değil, onun bağımlılığına güven duymaktır.
DEVLET YETKİLİLERİ GENÇLERE GÜVENİYOR MU? Bu soruya yanıt vermek için de şu ölçütlerdeki tutumlara göz atalım. Gençlerin politikayla ilgilenmelerine sıcak bakıyorlar mı?
Gençlerin her konuyu açık açık tartışabilmelerine fırsat yaratıp, destekliyorlar mı? Gençlerin düşünce özgürlüğünden yanalar mı? Şimdiye kadar ben şahsen hiçbir devlet yetkilisinin ağzında şöyle bir söylem duymadım.
“Gençler, politika bir yönetim sanatıdır. Gençlerin bu sanatla mutlaka ilgilenmesi gerekir. Ülkemizin daha iyi yönetilmesi için sizlere görevler düşmektedir. Onun için sizlerden politikayla ilgilenmenizi istiyoruz.”
Ama şu sözleri çok duydum;
“Gençler, politika bir bataklıktır. Biz bir kere bulaştık, aman siz girmeyin. Politikayla ilgilenen gençleri nasıl bir son beklediğini gördük. Sakın politikaya bulaşmayın.” Özellikle 12 Eylül döneminde asker-sivil sözcüler bu konuyu sürekli işlediler.
ÖĞRETMENLER GENÇLERE GÜVENİYOR MU? Bu sorunun yanıtını da aşağıdaki sorularda bulmaya çalışalım. Öğretmen suskun, konuşmayan, tartışmayan öğrenci tipini mi daha çok benimsiyor? Yoksa konuşan, tartışan, cesaretli öğrenci tipini mi?
Öğretmen öğrencisini sınav sonuçlarına göre mi yoksa; kişilik yapısı, yetenekleri ve bilgilerini kültüre dönüştürebilme gücüne göre mi değerlendiriyor?
Ne yazık ki, öğretmenlerin öğrencilerine güvenleri arasında her zaman siyasal iktidarlar olmuştur. Bazı öğretmenler; öğrencilerine bilgi depolar. Zamanı gelince de bilgileri ne kadarı ezberlendi, ne kadarı unutuldu dökümünü ortaya çıkarır. Bu tip öğretmenler suya sabuna dokunmadıkları için hep sırtları sıvazlanmış ve ödüllendirilmişlerdir.
Bir de ikinci tip öğretmenler vardır ki; öğrencilerine düşünmeyi, sormayı, sorgulamayı, neden-sonuç ilişkisini kurmayı, onların ufuklarını açmayı öğretirler. Kısaca yetiştirirler. Böyle öğretmenler de ‘fincancı katırları ürküttükleri’ için tedirgin edilirler. Cezalandırılırlar. Sonuç olarak, ‘Gençlere güvenmek’ onların sırtını sıvazlayıp ‘hadi aslanım sana güveniyorum’ demek değildir.
Gençlere güvenmek; Onları kendi kararlarını alabilecek düzeye getirmek ve bu kararlarına saygı duymaktır. Gençlere güvenmek, onların kişiliğine saygı duymaktır. Yine gençlere güvenmek, onların yaratıcılığına, üreticiliğine saygı duymak, özgür bırakmaktır. Gençlere güvenmek, onlara yetki ve sorumluluk vermektir.
Bütün bu anlattıklarımdan sonra, ‘Bu toplum gençlere güveniyor mu?’ diye soracak olursanız; Ben buna maalesef yürekten ‘evet’ diyemeyeceğim.
FAİZDE HİLE-İ ŞER’İYYE
Faiz yasağını hile yoluyla kaldırmak, ilk kez Ebu Hanife’nin öğrencilerinden İmam Yusuf tarafından kullanılmıştır. Yani faize Kur’an’a aykırı olarak Abbasiler döneminden beri başvurulmaktadır.
Faiz Osmanlı döneminde zenginlerin önemli gelir kaynaklarından biriydi. Cumhuriyet hükümetlerinin, halkçı politikalar uygulamamaları nedeniyle, kamu bankalarının kredi olanağından yararlanmamaları o dönemin insanlarını tefecilerin ağına düşürmüştü. Özellikle dinci ve zengin kesim için faiz yeme de dinen bir yasak olduğu bilindiğinden; bu yasağın arkasından dolaşmayı başarmışlardı.
Nasıl yapıyorlarmış bakın anlatayım:
Anadolu’nun bazı kasabalarında bu faiz olayında Allah’ı kandırma işi daha çok buğdayla yapılırmış. Bu amaçla mağazaların içinde bölüm bölüm ayrılmış 500 kg’lik veya 1000kg’lik buğday öbekleri bulunurmuş. Faizle borç almak isteyen köylü Hasan Efendi, Ribahor (tefeci) Hacı Osman Efendi’nin dükkânına gelir ve “Hacı emmi bana 1000kg’lık buğday gerekli” dermiş. Ödeyeceği zamanı da söylermiş. Hacı emmi de “Olur yavrum, bende istediğin buğday var, sana veresiye verebilirim” dermiş. Bunun üzerine tarafalar el sıkışarak sıkı bir pazarlığa tutuşurlarmış. Hacı sattığı mala yüksek fiyat ister, köylü de düşürmeye çalışırmış. Sonunda Hacı Efendinin dediği fiyatta anlaşırlarmış. Diyelim ki köylüye 500 lira lazımdır. Hacının buğdayının kilosunu 1 liradan satın almıştır. Böylece köylünün elinde para yok ama 1000 kg buğday vardır.
Hacı sorarmış: “Oğlum sen bu buğdayı ne yapacaksın?”
Köylü: “Satacağım Hacı Emmi.”
Hacı: “Ben bu buğdayı senden alayım” dermiş.
Tekrar pazarlığa tutuşurlarmış. Köylü Hasan Efendi 1000 lira borçlanarak aldığı buğdayı tekrar Hacı Osman Efendi’ye 500 liraya satar ve parasını alırmış.
Böylece buğday hiç yerinden kıpırdatılmadan köylü 1000 lira borçlanarak, 5 veya 6 ay sonra ödemek koşuluyla 500lira alır ve ihtiyaçlarını karşılarmış. Bu alış-verişten alan da satan da memnundur. Köylü o an için aradığı parayı bulmuştur. Ribahor (tefeci- faizci) Allah’ı kandırarak faizin haram günahından kurtulmuştur (!).
Sevgili okurlarım, benim yaşımdakiler hatırlayacaktır. Yetmişli yıllarda şehirlerde, kasabalarda otomobil, traktör bayilikleri vardı. Arz çok kısıtlı, talep ise aşırı fazla idi. Böyle olmasını bayiler kendi çıkarlarına göre çok iyi değerlendiriyorlardı. Size traktör gerekli, diyelim ki traktörün fiyatı 45bin TL. bayiye gidiyorsunuz. Elinde traktör olmadığını ancak bu yılsonunda gelebileceğini söylüyor. Ancak bıyık altından gülerek, bir çözüm olabileceğini söylüyor. Yani 45bin liralık traktör için açıktan 10 lira fazla ödeme yaparsanız işinizin halledileceğini açıklıyordu. Sonra da fazladan aldığı ve haksız olarak kazandığı paralarla cami yaptırarak temizleneceklerini zannediyorlardı.
NOT: Kaynak; Şakir Keçeli; “Osmanlı Kim? Şeriat Ne?”