ZEYTİNYAĞLI YİYELİM EFENDİM…
“Tarih 1937 idi..
Tam 78 yıl önce..
Yeni Türkiye Cumhuriyeti kendi ayakları üzerinde durabilmek için fabrika üstüne fabrika açıyordu..
Bunların en önemlilerinden biri Nazilli Sümerbank Basma Fabrikasıydı..
Rusların verdiği krediyle açıldı..
Ama bu öyle faizle, ipotekle falan alınan bir kredi değildi..
Ver parayı, al portakalı, mandalini, limonu..
Ruslar bize para ve teknik eleman verdi..
Biz de onlara karşılığı kadar narenciye..
Müthiş bir projeydi..
28 bin iğ ve 800 otomatik tezgah ile yılda 2 milyon 400 bin kilo iplik işliyor, 20 milyon metre basma üretiyordu..
Fabrikada yok yoktu..
İşçiler ve aileleri için halkevleri, müzik dersleri, spor alanları, tarım dersleri, aklınıza ne gelirse..
Fabrika Türkiye’nin ihtiyacını karşılamakla kalmıyor, yurtdışına da ürün satıyordu..
Birbirinden güzel pamuk basmalar kapış kapış gidiyordu..
Altı ayda bir de halka bedava dağıtılıyordu..
Kısa sürede ülkenin en verimli fabrikalarından biri oldu..
Nazilli basmaları bir numaraydı..
Aradan 17 yıl geçti..
Demokrat Parti yıllarıydı..
Marshall Yardımının ülkeye girmeye başladığı yıllar..
Radyolarda bir türkü çalmaya başladı..
Üstelik 10’ar dakika arayla..
Basma fistan giyemem aman
Aynı tarihlerde Yeşilçam’da üretilen Türk filmlerinde köylüler basma fistan giyen cahiller, görgüsüzler olarak lanse ediliyordu..
Bilinçli, planlı psikolojik bir savaştı bu..
Amaç köylünün kentlere göçünü sağlamaktı..
Yani üretmemesini sağlamak..
Sonunda Türkiye bu savaşı kaybetti..
Devlet zaman içinde Nazilli Basma Fabrikasını kaderine terk etti..
Önce üretim düştü, makinalar çürüdü..
Tıpkı bir çok fabrika gibi..
Üreten bir toplum, tüketen bir toplum oldu..
1927 yılında nüfusun yüzde 75,8’inin köylü olduğu bu toplumda bugün köylü nufusu yüzde 20..
İşte o yüzden bugün basma fistanlarda “Made in Chine” yazıyor..
Pamuk üreten köylü kalmadı..
O pamuğu işleyecek fabrikalar kapandı..
Ama ne ilginçtir..
Bir zamanlar “Basma fistan giyemem aman” türküsü söyleyen kentliler, bugün köylerde o güzelim, yumuşak, pamuk gibi basmaları arıyorlar..”
ÇİPLİ KAFA KÂĞIDIM…26 Nisan 2017 Çarşamba 17:25
BU NE AYMAZLIK…14 Nisan 2017 Cuma 20:05