AnaSayfa / Dış ticarette efsane ve gerçekler
Dış ticarette efsane ve gerçekler
By Atilla Yesilada on	 8 Temmuz 2018 0 yorum
Yakın zamanda (29 Haziran) yayımlanan dış ticaret istatistiklerine göre Mayıs ayı ihracatımız benim takip ettiğim kadarı ve 2003 verilerinden başlamak kaydıyla rekor kırdı. Tabi bu rekoru objektif gözle incelemek adına biraz detaylandırmak ve derine inmek gerek. Mesela Mayıs ayı ihracatında yaşadığımız rekor aslında yıllık bazda ihracatın %5,3 ithalatın ise %5,5 artış gösterdiği bir döneme denk geliyor. Yine bu sebepten aylık dış ticaret açığı da benzer şekilde %5,7 artış göstermiş durumda. Bu da demek oluyor ki Mayıs 2018 bize ihracat olarak 14,3mr $ (milyar dolar) seviyesini tattırırken ithalatımız 22mr $’a fırlamış durumda.
Geçtiğimiz yılın Ocak-Mayıs dönemindeki dış ticaret açığımız olan 24,9mr $’ın ise tam olarak %41,4 üzerine çıkmış bulunuyoruz (35,2mr $). 1988 yılından beri en fazla açık verdiğimiz yıl olan 2011’de ipi toplam 105,9mr $ dış ticaret açığı ile göğüslemişiz. Bardağın dolu tarafındaysa 2011 yılının ilk 5 ayında katlanılan dış ticaret açığının 43,9mr $ olması bulunuyor. Bu durum ısınma problemiyle boğuşan Türkiye ekonomisinin önümüzdeki dönemde frene basmasının ödemeler dengesini ve cari açığımızı rahatlatacağına işaret ediyor.
Başka bir şekilde ifade etmeye çalışırsak: yıllıklandırılmış ihracat verilerine göre de 2003’ten beri en yüksek seviyeyi görmüş durumdayız. Ancak ithalatta görülen seviyeler de tarihi zirvenin çok yakınında bulunuyor ve bu durum tehlike çanlarının çalmasından önceki son uyarı niteliğinde olabilir.
Yıllıklandırılmış bu veriye göre Mayıs ayında ihracatın ithalatı karşılama oranı ise %65. Yıllar bazında incelendiğinde 1998’den beri %80’in üzerine çıkamadığımız karşılama oranlarında 2017 yılsonunda %67,1’i görmüştük. Ticaret açığındaki bozulma bu oranın daha kötüleşmesine ön ayak olacaktır.
Öte yandan enerji bağımlılığımız fasıl bazında mineral yakıt ithalatının ön planda kalmaya devam etmesine yol açarken otomotiv sektörü ihracatı taşımaya devam ediyor.
Ülke bazında bakıldığında en fazla ihracat yapılan 20 ülke toplam ihracatımızın %66,3’ünü oluştururken, benzer durum ithalatta %70,8’e denk gelmektedir. İlk 5’lere baktığımızda şu tablo ortaya çıkıyor: İhracat (Almanya, İtalya, İngiltere, İspanya, Irak) 4,5mr $ iken ithalat (Çin, Almanya, Rusya Federasyonu, İngiltere, İtalya) 8,3mr $ seviyesinde. Her iki grupta da önemli yer tutan Almanya ile yaptığımız ticarette sürekli olarak net açık verdiğimizden fasıl bazında hangi ürünlerde en çok yara alıyoruz diye bakmak istedim. Mayıs ayı özelinde bile gördüm ki Almanya’ya en çok ihraç ettiğimiz ilk üç ürün grubu ile en çok ithal ettiğimiz üç ürün grubunun ikisi benzerlik gösteriyor.
Özellikle birinci sırada motorlu kara taşıtlarını gördüğümde ise kendime şu soruyu sormadan edemedim: acaba toplu taşıma yatırımlarını otoyol yatırımlarından önce yapmış olsaydık hem yakıt hem de binek taşıt anlamında dışa bağımlılığımızı azaltmış olmaz mıydık? Taşımacılıkta yol kat etmek için daha az sefer daha çok yük taşıma imkânlarının geliştirilmesi bizi lojistik anlamında ileri taşımaz mıydı? Daha fazla toplu taşıma yatırımıyla iki büklüm yolculuk etmek zorunda kalmayacak olan vatandaş uzak mesafeler için kendini binek araçtan daha rahat koparmaz mıydı? Bu sayede yakıt ihtiyacı azalır ve mineral yakıtlar faslı (27.fasıl) ithalatta ilk sıradaki yerini terk etmez miydi?