﻿ Altına Kaçıran Çocuğa Ne Yapmalı? |
Çocuklarda altına kaçırma tıbbî olarak enürezis/enkoprezis olarak adlandırılır. Enürezis idrar kaçırma, enkoprezis ise büyük abdestin kaçırılmasıdır. Çocuklarda belli dönemlerde görülebilir. Öncelikle bir doktor muayenesine gidilip idrar kesesi, böbrekler ve diyabet gibi tetkikler yaptırılması gerekir. Şayet fiziksel bir bozukluk söz konusu değilse, psikolojik sebepler olduğu düşünülür. Her çocuk nevi şahsına münhasırdır, bu yüzden bazı çocuklar için stres yaratan durumlar bazıları için stres yaratmayabilir. Okula başlama, başka bir şehre yolculuk etme, anne babanın boşanması ya da anne babanın sürekli kavga etmesi, yeni bir kardeş doğumu gibi sosyal içerikli stresörler sebep olabileceği gibi terör olayları, deprem, sel gibi hem insan kaynaklı hem de doğal kaynaklı stresörler de buna yol açıyor olabilir. Ayrıca tuvalet alışkanlığının geliştiği dönemde de benzer durumlar görülebilir ancak bu durum enürezis ve enkoprezisten farklı bir durumdur, karıştırılmaması gerekir.
Çocuğumda Enürezis/Enkoprezis olduğunu nasıl anlarım?
Çocuğunuz Enürezis (idrar kaçırma) için en az 5 yaşında, enkoprezis (kaka kaçırma) için en az 4 yaşında olması gerekir.
Tıbbî duruma bağlı olmayan,
3 ayda en az 2 hafta süren,
Yatağa giysilere girme, istemli ya da istemsiz idrar/kaka yapıyorsa bu durumdan şüphelenilmelidir.
Öncelikle bir hekime başvurarak fiziksel muayene ettirmelisiniz. Ardından mutlaka bir psikoloğa giderek bu problemin sebebini öğrenmeniz gerekir. “Problemin kökenini bilmek problemi çözmenin birinci yoludur”. Bu tür tıbbî konuların anlaşılması uzun soluklu uzmanlık eğitimi almayı gerektirir.
Eğer yalnızca idrar kaçırma varsa;
Çocuk kesinlikle kınanmamalıdır, çünkü gece altına kaçırmak çocuğun elinde olan bir durum değildir.
Akşam yemekten sonra meyve suyu, çay, su vb. sıvı alımı azaltılmalıdır.
Gece yatmadan mutlaka WC’ye götürülmelidir.
Uykuya daldıktan 2 saat sonra uyandırılmalı ve tuvalete götürülmelidir. Bu çocuğun zamanlar şartlanmasına neden olur. Hem kesenin toplanmasını fark eder hem de uykuda enürezis olmasını engelleyebiliriz.
Tablo yoluyla takip edilmelidir. Bir aylık tablo tutarak çocuğun altına kaçırmadığı günleri işaretleyebilir bu günlerde ödül verebilirsiniz.
Stresle baş etme yöntemleri anlatılır. Bunun için güç durumlarla başa çıkan kahraman hikayeleri okuyabilir ya da kahraman rolünün olduğu drama etkinliklerinden yararlanabilirsiniz.
Gündüzleri altına kaçırıyorsa ilgisiz kalmış olabilir, tuvalet eğitimi tekrar verilmelidir.
Eğer büyük abdestini kaçırıyorsa;
Posalı ve lifli gıdalar ve bol su içeren bir diyet uygulanarak bağırsaklar rahatlatılmalıdır.
Tuvalette oturma alışkanlığı edinmesi için sabah-akşam yemekten 15 dakika sonra 5 dakika tuvalette oturma, 5 dakika da tuvalette ıkınması istenir (sfinkter kası ıkınma eylemini öğrenmiş olur). 4 yaşında bir çocuk normalde günde ortalama 1-2 kez dışkılar.
Çocuğa kızmak, iğrenmek, cezalandırmaktan kaçınılmalıdır. Ayrıca sürekli dile getirmek çocuğa ikincil kazanç sağlayacağından durumu arttırır.
Aile çatışmalarını çözmek için aile danışmanlığı desteği alarak, çocuğun sosyal ihtiyaçları ve sevgi ihtiyacı giderilmelidir. Ailede sevgi dili gelişimi, kaliteli zaman geçirme etkinlikleri aracılığıyla bu ihtiyaçların giderilmesi için yardımcı olabilir.
Altına kaçırmadığı günlerde bu davranışı pekiştirmek için mutlaka ödül verilmelidir.
Çocuğun yaşadığı kısır döngüyü gelişimsel dönemine uygun bir biçimde anlatmak gerekir. “Bu senin vücudun sen aslında bunu yönetebilirsin. Bağırsaklarından (karnını göstererek) anüse (yine anüsü göstererek) gelen burada kala kala dışkının suyu emilir ve biter. Sonra yukarıdan yeni yiyecekler sular gelir ve kuru dışkıyı iter. Bu yüzden orada sıkışan kuru dışkı sızıntı yapar ve küloduna gelir.” Dilerseniz bunu bir oyun aracılığıyla da yapabilirsiniz, burada yaratıcılığınızı konuşturmak sizin elinizde…
Son olarak enürezis ve enkoprezis istismar durumlarını da düşündürebilir, bu konuda mutlaka bir uzmandan yardım aldıktan sonra bu önerileri deneyebilirsiniz. Bu durumun farklı sebepleri olabileceği için çocuğunuza yardım ediyorum derken zarar verebilirsiniz. Hiç bir anne çocuğuna zarar vermek istemez değil mi?