Evlilik birliğinin kurulması kadar, bu birliğin sonlandırılmak istenmesi de kişisel ve hukuki bir haktır. Eşler geçinemiyorsa, evlilik birliği temelinden sarsıldıysa, süreçte olumsuz olaylar vuku bulduysa, şiddetli geçimsizlik, aile içi şiddet, aldatma, eşler arasındaki sevgi ve saygının tükenmesi gibi durumlar söz konusu olduğunda eşlerden ikisi birden ya da yalnızca biri boşanma isteğiyle Aile Mahkemesine başvurabilmekte ve boşanma davası açabilmektedir. Boşanma davalarının açılmasında çeşitli sebepler bulunmaktadır. Bu sebeplerden biri de fiili ayrılıktır. Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davasının görülebilmesi ve davanın boşanmayla sonuçlanabilmesi içinse gerekli bazı koşullar vardır.
Günümüzde boşanma davalarının sayısı her geçen gün artmakta, evlilik birliğini koruyamayan eşler çareyi mahkemelere başvurmakta bulmaktadır. Boşanma davası açmak için çeşitli nedenler bulunmaktadır. Bunlardan biri de fiili ayrılıktır. Fiili ayrılık, Türk Medeni Kanunu’nun genel boşanma nedenlerini düzenleyen 166. Maddesinin 3. Fıkrasında yer almaktadır. Türk Medeni Kanunu, fiili ayrılığa ilişkin olarak şöyle demektedir: “Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak üç yıl geçmesi halinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayatı yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir.”
1 Filli Ayrılık Sebebiyle Boşanabilmek için Gerekli Koşullar
1.1 Önceki Davanın Reddinin Kesinleşmesi
1.2 3 Yıl Beklemek Fiili Ayrılık İçin Yeterli midir?
Filli Ayrılık Sebebiyle Boşanabilmek için Gerekli Koşullar
Fiili ayrılık sebebiyle boşanmanın gerçekleşebilmesi için bazı koşulları gerekmektedir. Peki, fiiliye ayrılık sebebiyle boşanmanın gerçekleşmesi için ne gibi koşullar ne gerekmektedir?
Çeşitli sebeplerden ötürü evlilik birliğini sürdüremeyen eşler boşanmak istemekte ve bu isteklerini gerçekleştirebilmek için de Aile Mahekemesine başvurmaktadır. Ancak boşanma davası, boşanma gerekçelerinden herhangi biriyle açılmış olsa dahi hakim davanın reddine karar verebilmektedir. Bunun üzerine, hakimin davayı ret kararının kesinleşmesi ve kararın ardından 3 yıl geçmesi beklenmektedir. Beklenen 3 yıl zarfında evlilik birliği yeniden kurulamadıysa, eşlerden birinin boşanma davası için yeniden başvurmasıyla birlikte boşanma gerçekleşebilmektedir.
Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davası için gerekli olan koşullara bakacak olursak, şunlardan söz edebiliriz:
*Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış olan boşanma davanın reddine karar verilmiş olması
*Daha önce açılmış ve ret kararı verilmiş olan boşanma davasının üzerinden, kararın kesinleştiği tarihten itibaren tam olarak 3 yıl geçmiş olması
Bekleme süresi dolduktan sonra dava açabilmek için, tarihin dolduğu günün ertesi gün mahkemeye başvurmak önemli bir noktadır. Tarihin dolduğu gün mahkemeye başvurulduğunda, başvuru kabul edilmeyecektir.
Önceki Davanın Reddinin Kesinleşmesi
Fiili ayrılık nedeniyle boşanma davalarında eşleri yanılgıya götüren bir hususta dikkatli olunmasında fayda vardır. Bilindiği gibi fiili ayrılık nedeniyle boşanmanın gerçekleşebilmesi için, daha önce herhangi bir sebepten ötürü açılmış olan boşanma davasının reddine karar verilmiş olması ve bu kararın kesinleşmiş olması gerekmektedir. İşte, eşler tam da bu noktada sıklıkla yanılgıya düşmektedir. Önceki boşanma davasının reddine karar verilmesiyle birlikte 3 yıl bekleme süresinin başladığını düşünen eşler, 3 yıl geçmesinin ardından yeniden mahkemeye başvurduklarında boşanamayabilirler. Çünkü önceki boşanma davası reddedilmiş olsa ile bu karar kesinleşmemiş olabilir. Bu da eşlerin 3 sene daha beklemek zorunda kalacakları anlamına gelmektedir. Bu nedenle boşanma davası reddedilen eşler, 3 yıllık süresi başlamadan önce davanın ret kararının kesinleştiğinden emin olmalıdırlar.
Kararın kesinleştiğinden emin olmak için yapılması gereken ise görülen ve karara bağlanan davadan yaklaşık 1 hafta sonra gerekçeli kararın tebliğ ettirilmesini sağlamaktır. Bununla birlikte, eşlerden biri bu kararı temyiz ettirmese karar kesinleşir ve fiili ayrılık nedeniyle boşanmanın gerçekleşebilmesi için geçmesi gereken 3 yıllık bekleme süresi de böylelikle başlamış olur.
3 Yıl Beklemek Fiili Ayrılık İçin Yeterli midir?
Fiili ayrılık sebebiyle boşanma davasının açılabilmesi ve boşanmanın gerçekleşebilmesi için 3 yıl bekleme süresinin geçmiş olması bir kıstas olarak yeterli değildir. Bu sürenin ardından fiili ayrılık sebebiyle boşanma kararının verilebilmesi için geçen süreçte ortak bir hayatın yeniden inşa edilememiş olması gerekmektedir. Arada müşterek çocukların olması ve eşlerin çocukları için zaman zaman bir araya gelmesi ortak bir hayatın kurulmuş olduğuna işaret değildir. Eşler ailevi konuları, çocuklarıyla ilgili olarak alınacak kararları konuşmak için ve ortak çocuklarının özel durumlarıyla ilgili olarak bir dönem dönem araya gelebilirler. Bu gibi durumlardan ortak hayatın kurulduğu anlamı çıkarılamaz.
Bunun yanı sıra, daha önceki boşanma davasının ret kararı kesinleştikten sonra geçen 3 yıllık bekleme süresinde, eşlerin cinsel ilişkilerinin olması da aralarında bir ortak hayat kurulduğu anlamına gelmemektedir. Durum mahkemece bu şekilde yorumlanmamakta, eşlerin bekleme süresi olan 3 yıl içerisinde aralarında bir cinsellik olması halinde dahi hakim boşanmalarına karar verebilmektedir. Ancak fiili ayrılık sebebiyle boşanmanın gerçekleşebilmesi için davayı açan eşin, ortak hayatın kurulamadığını ispat etmesi gerekmektedir. Davacı olan eş gerekli bilgi ve belgeleri beyan ederek, tanık beyanı göstererek 3 yıllık bekleme süresi boyunca eşiyle arasında ortak bir hayatın yeniden kurulmadığını ispat edebilmektedir. Öte yandan, Aile Mahkemesi de kolluk araştırması yaparak yani polis veya jandarmanın araştırması sonucu hazırlanan raporla bu konuda bilgi toplayabilir ve ortak hayatın kurulup kurulmadığına ilişkin bir karara varabilir.
Bir önceki yazımız olan Anlaşmalı Boşanma Davasında Mal Paylaşımı başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.