Elektronik atıklar konusu neden önemlidir? – Olcay Büyükçapar
5.Sınıflar için hazırlanan Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Kitabında yer bulmayan e-atıklar konusunun içeriği bu sayfada paylaşılmaktadır. İnsanların sağlığı ve yaşam kalitesi bakımdan çok önemli bir konu olduğunu, ticari anlamda da girişimciler için önemli bir fırsat olduğunu düşündüğüm bu konuya dair bölümü olduğu gibi aşağıda bulacaksınız.
Teknoloji ürünleri yaşantımızda önemli ölçüde yer almaya devam ediyor. Evimizin, iş yerimizin, okulumuzun hatta giysilerimizin pek çok yerinde teknolojiyi farklı şekiller taşıyoruz. Onların varlığını o kadar doğal karşılıyoruz ki, daha 15 yıl öncesine kadar pek çoğumuz cep telefonu olmadan pekâlâ yaşıyorken, şimdi onlar olmadan nasıl yaşıyorduk sorusunu birbirimize soruyoruz. Ancak her yerde olan ve çoğu zaman yeni modelini almak için can attığımız teknoloji cihazların eskilerini nasıl geri dönüştüreceğimiz konusunda yeterli kültüre sahip değiliz. Bu konu işlenirken teknoloji marketlerinin geri dönüşüm için yaptığı kampanyalardan, bazı belediyelerin e-atık geri dönüşümü girişimlerinden, e-atıkların toprağa ve suya verdiği zararlardan örnekler vermek suretiyle öğrencilerinizde farkındalık oluşturabilirsiniz. E-atıklarla ilgili videoları izletebilirsiniz. Pillerin geri dönüşümü ile ilgili okullarda toplama kutuları kullanılarak öğrencilerde belirli bir bilinç düzeyine ulaşıldığını düşünüyorum. Bizim de misyonlarımızdan biri olarak e-atıklar hakkında bilinç oluşturmaya çalışmamız dünyamızın geleceği adına değerlidir. Hatta olanağımız ölçüsünde e-atıkları okulda toplayıp bize en yakın e-atık geri dönüşüm merkezine ulaştırma konusunda çalışma yapabilir, öğrencilerimizle yakın bir e-atık geri dönüşüm merkezine gezi düzenleyebiliriz. Elbette bunlar yalnızca öneri niteliğindedir.
E-atıkların geri dönüşümü konusunda resmi yönetmelik 2012 yılında yürürlüğe girmiş durumda ve belediyelere, özel kuruluşlara e-atık geri dönüşümü konusunda görev ve sorumluluklar verilmiş durumdadır. Bu yönetmelik e-atıkların toplanması, taşınması, ayrıştırılması, imhası ve geri dönüşümü konularında hükümler içermektedir.
En kısa ifadesiyle elektronik atıklar (e-atık) kullanım ömrünü tamamlamış elektrikli ve elektronik cihazlardır. İçerdiği ağır metaller, doğayı kirletebilecek kimyasalları içeren elektronik atıklar “tehlikeli atık” sınıfına girmektedir.
Tıbbi cihazlar e-atık sayılmaz!
E-atıklar kapsamına, sağlık kuruluşlarında (hastanelerde) kullanılan ve ömrünü tamamlamış elektrikli cihazlar girmezler. Bu cihazların geri dönüşümü ayrıca yapılır.
Hangi cihazlar e-atık sayılmaktadır?
Geri dönüşüm ve çöp arasındaki fark nedir?
Geri dönüştürebilir ürünler, parçalanarak, her bir parçası yeniden hammaddeye dönüştürülerek yeniden üretimde kullanılabilir. Vasıfsız atıklar (çöp) ise doğrudan belediyelerin çöp toplama merkezlerinde işlem görürler.
Vasıfsız atık nedir?
Geri dönüşemeyecek, herhangi şekilde bir bölümü ya da tamamının yeniden kullanılamayacak maddelerdir.
Türkiye’de kişi başına düşen ortalama e-atık miktarı 4 kilogram olarak tahmin edilmektedir. Bu da önemli bir çevre kirliliğine işaret etmektedir. Çevremizi, geleceğimizi dolayısıyla doğayı korumak için e-atıklar konusunda bilinçli olmalıyız. Dünyamızdaki doğal kaynaklar azalmaktadır. Kağıt üretimi için ağaçların kesilmesi nasıl ki çevreye zarar veriyorsa, elektronik cihazların da üretimlerinde demir, bakır, altın gibi doğal kaynaklar kullanılmaktadır. Daha az çevre zararı için e-atıkları geri dönüştürmemiz önemlidir.
1 Ton (1000 Kilogram) eski cep telefonundan 230 Gram altın çıkıyor!
Geri dönüşüm sayesinde altın madenciliğinin yükün hafiflemesi, altın kaynaklarının tasarruflu kullanılması sağlanabilir. 1 ton topraktan yalnızca 1 ila 5 gram altın elde edilebilirken, 1 ton cep telefonu atığından 230 gram altın ve 3.5 kilogram gümüş elde edilebilmektedir.
2006-2011 yılları arasında, AEEE’lerle ilgili yönetmelik bulunmadığından, bu tür atıkların toplanması, ayrıştırılması, yeniden kullanımı vb. işlemlerin ilgili tesisler tarafından gerçekleştirilmesi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca uygunluk yazısı verilmiştir. Uygunluk yazısı verilen firmalar tarafından 2012 yılında kayıt altına alınan AEEE toplama miktarı yaklaşık 6.000 tondur.
Ödev (Farkındalık Kampanyası Başlatıyoruz)
Evinizdeki e-atıkları çöpe atmayın. Okulumuzda bir e-atık toplama kutusu oluşturalım, sıradan çöp olmayan,
toprağı, suyu zehirleyen e-atıklarınızı okulumuzdaki e-atık toplama kutusunda biriktirip, en yakın e-atık
geri dönüşüm merkezi ile iletişim kurup, gelip almalarını sağlayalım. Bunun için büyük kutulara ya da varillere gereksinim duyacağız. Kutuların ya da varillerin üstlerine açıklayıcı bilgiler ve “e-atık toplama kutusu” yazısını büyük puntolarla yazacağız. Bu kampanyayı tanıtmak için afişler tasarlayınız, afişleri okulda görünür yerlere ve sınıf panolarına asınız. Anne ve babalarınıza konudan bahsederek, nasıl destek olabileceklerini sorup, daha fazla kişinin bilinçlenmesine katkı sağlayınız.
Bu çalışma ödev olarak da etkinlik olarak da düşünülebilir. Esasen amaç öğrencilerimizde elektronik atıklar konusunda bilinç düzeyini artırmaktır. Yarının büyükleri bugünden çevreye zararlı bu e-atıklar hakkında yeterli bilince sahip olurlarsa, dünyamızın su ve toprağını uzun süre koruyabiliriz. Bu ödev/etkinlikte Bilişim Teknolojileri Öğretmeni olarak bizlere büyük görev düşmekte. En yakın e-atık geri dönüşüm merkezini bulup iletişime geçmeliyiz. Eğer gelip almak istemezlerse, okul müdürü ile görüşüp bir araç tedarik ederek toplanan e-atıkları bu merkezlere ulaştırmalıyız. Toplanan e-atıkları teslim ettiğimizde, verdiğimiz e-atıkların cinsine bağlı olarak bir miktar ücret verilecektir. Bunu öğrencilerimizi ödüllendirmek için kullanabilir ya da BT Sınıfındaki fareleri, klavyeleri değiştirmek için ya da arızalardan kaynaklı masraflarda kullanabiliriz. Bu ödevi/etkinliği topyekun bir kampanyaya dönüştürerek okuldaki öğretmenleri, çevre okullardaki öğretmen ve öğrencileri, velileri ve çevre esnafı da olaya dahil edebiliriz. Tanıtımı artırmak için il/ilçe belediyesi ile, muhtarlıklarla görüşülebilir, okul internet sitesinde kampanyaya ilişkin tanıtıma yer verilebilir, EBA’da kampanya ile ilgili haber/video paylaşılabilir. İmkanınız varsa yerel basınla (Milli Eğitim İl/İlçe Müdürlükleri vasıtasıyla mülki idari amirden izin alarak) durumu paylaşınız.
TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi Bülteni, Ocak 2015 S.44
T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü Ulusal Geri Dönüşüm Strateji Belgesi ve Eylem Planı 2014-2017, s.49
Etiketler:bilişim, ders, e-atık, e-atık geridönüşüm, e-waste, elektronik atık, elektronik çöp, tıbbi atık, yazılım
Ortaokul ve lise öğrencileri için Blog ne işe yarar? →