GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI Hazırlayan: Hülya Çayır. - ppt indir
... konulu sunumlar: "GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI Hazırlayan: Hülya Çayır."— Sunum transkripti:
GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI Hazırlayan: Hülya Çayır
İÇİNDEKİLER Gayrimenkul tanımı Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları Tanımı Gayrimenkul Yatırım Ortaklığının Amaçları Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarının Türleri Gayrimenkul Yatırım Ortaklığının Sağladığı Avantajlar Gayrimenkul Yatırım Ortaklığına Ortak Olmanın Yatırımcılara Sağladığı Haklar Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarının Ekonomiye Katkısı Gayri Menkul Yatırım Ortaklıklarının Faaliyetleri Yatırımcılar Gayrimenkul Yatırım Ortaklığının Paylarına Yatırım Yaparken Nelere Dikkat Etmeliler? Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarının Paylarının Halka Arzı Nasıl Gerçekleşir? Türkiye’de Faaliyet Gösteren ( Halka Açık) Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları Listesi Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarının Portföy Değeri
GİRİŞ Gayrimenkul yatırımları likit olmayan yatırımlardır. Bu yatırımların ekonomi içinde önemli bir paya sahip olduğu düşünüldüğünde önemli bir kaynağın finansal sistemin dışına çıktığı görülmektedir. Gayrimenkul yatırımlarının menkulleştirilerek finansal sisteme dahil edilmesi mümkündür. Menkul kıymetleştirme çalışmalarına yönelik bir takım kurum ve araçlar geliştirilmiştir. Bu kurumlardan biri de Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarıdır
Gayrimenkul tanımı; Gayrimenkul bir yerden başka bir yere götürülemeyen başka bir deyişle taşınamayan mallardır. Bu nedenle gayrimenkuller, “ taşınmaz mal olarak ifade edilen arazi, arsa, bağımsız bölüm gibi taşınamayan, yerinde sabit duran şeylerdir.
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından düzenlenen gayrimenkul yatırım ortaklıkları gayrimenkullere, gayrimenkule dayalı projelere ve gayrimenkule dayalı sermaye piyasası araçlarına yatırım yapmak suretiyle faaliyet gösteren özel bir portföy yönetim şirketi tipidir.
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları Ne İş Yapar? Gayrimenkul Yatırım Ortaklığının Amaçları Getiri potansiyeli yüksek gayrimenkullere yatırım yapmak, Gayrimenkule dayalı projelere yatırım yapmak, Portföyündeki gayrimenkullerden kira geliri elde etmek, Gayrimenkul alım satım kazançları elde etmek olarak sıralayabiliriz.
Portföyündeki gayrimenkullerin alım satımından kar sağlayan gayrimenkul yatırım ortaklığı, yılsonunda bu karı ortaklarına temettü olarak dağıtabilmekte ve bu suretle gayrimenkul gelirini ortaklarına aktarabilmektedir. Böylece gayrimenkul yatırım ortaklığının paylarını satın alarak ortak olan bir yatırımcı, yüksek getirili gayrimenkullerin gelirlerinden dolaylı olarak yararlanmış olmaktadır. Yatırımcılar gayrimenkul yatırım ortaklıklarının temettülerine ortak olmak yanında, bu ortaklıkların paylarının borsada oluşan olası fiyat artışlarından da yararlanma imkanına sahiptirler
DİKKAT Gayrimenkul yatırım ortaklıkları sadece gayrimenkule dayalı portföy işletmeciliği faaliyeti kapsamında faaliyet gösterebilirler. Bunun doğal bir sonucu olarak, gayrimenkul yatırım ortaklıkları aktiflerinde makine ve ekipman bulunduramazlar. Ayrıca, inşaatını başka şirketlerin gerçekleştirdiği projelere finansman sağlamak dışında inşaat yapamaz ve proje yürütemezler.
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarının Türleri Bir alışveriş merkezi gibi belirli bir projeyi gerçekleştirmek amacıyla süreli Turizm ve sağlık gibi belirli alanlarda yatırım yapmak amacıyla süreli veya süresiz Belirli bir proje veya yatırım alanına yatırım yapmak gibi amaçlarında bir sınırlama olmaksızın, süreli veya süresiz olarak kurulabilir.
Gayrimenkul Yatırım Ortaklığının Sağladığı Avantajlar Yatırımcılar açısından Ekonomi açısından olmak üzere avantajları vardır.
GMYO’ ların Yatırımcılar Açısından Sağladığı Avantajlar Bir gayrimenkul veya bir projenin ne şekilde finanse edileceği kararı, projenin büyüklüğüne, kullanım ve inşaat haklarına, şirketin karlılık potansiyeline, finansman maliyetine bağlıdır. Devletin konut ve gayrimenkul sorununu kamusal bir olgu olarak algılaması neticesinde uygulanan vergi teşvikleri, gayrimenkul finansmanında gayrimenkul yatırım ortaklığını cazip hale getirmektedir.
Yatırımcılar gayrimenkul yatırım ortaklığı paylarını borsada satabilmenin yanında, bu payların borsada oluşan olası fiyat artışlarından da yararlanma imkanına sahiptirler. Ayrıca, şirket portföyü gayrimenkul alanında uzman kişiler tarafından yönetildiğinden, herhangi bir kişinin kendi başına yatırım yapmasından daha etkin sonuçlar elde edilebilmektedir
Gayrimenkul Yatırım Ortaklığına Ortak Olmanın Yatırımcılara Sağladığı Haklar Bir gayrimenkul yatırım ortaklığının paylarına yatırım yapan yatırımcı, Türk Ticaret Kanunu’ndan kaynaklanan aşağıdaki haklara sahip olmaktadır:
Ortaklığın elde ettiği kardan payına düşen kısmını alma hakkı, Ortaklığın tasfiyesi halinde tasfiye payı hakkı, Ortaklığın kendi kaynaklarından yapacağı sermaye artırımı nedeniyle çıkaracağı paylarını bedelsiz olarak alma hakkı, Ortaklığın sermaye artırımında yeni payları edinmede öncelik (rüçhan) hakkı, Genel kurul toplantılarına katılma, konuşma ve öneride bulunma hakkı, Genel kurul toplantılarında oy kullanma hakkı, Ortaklığın faaliyetleri ve hesapları hakkında bilgi alma, inceleme ve denetleme hakkı.
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarının Ekonomiye Katkısı Gayrimenkul yatırım ortaklıkları, iş merkezleri veya alışveriş merkezleri gibi büyük ölçekli gayrimenkul projelerinin finansmanına kaynak sağlar. Şirketlerin bu tür büyük projeleri gerçekleştirmesi için önemli ölçüde finansman yükünü üstlenmesi gerekir. Bu durum, çoğu kez kendi öz kaynakları yetersiz olan şirketler için faiz yükü anlamına gelen kredi yoluyla finansman demektir. Halbuki bu tür projeler, halktan gayrimenkul yatırım ortaklığı payları karşılığında toplanacak paralarla finanse edilebilir. Böylelikle şirketin finansman yükü büyük ölçüde hafiflemiş olur.
Kayıt Altına Alma; Gayrimenkul sektörü genellikle kayıt dışı faaliyetlerin yüksek olduğu bir sektördür. GYO'lar gayrimenkullerin gerçek değerleriyle kayıt altına alınmasını sağlayarak ülke ekonomisine hem KDV hem de emlak vergileriyle ilgili katma değer yaratmaktadır. Örnek ve Nitelikli Projeler; üreterek hem istihdama hem de uluslararası standartların oluşmasına katkıda bulunmaktadırlar. Diğer Sektörler; GYO'lar büyük ölçüde yerli sanayiye dayanan faaliyetleriyle özellikle inşaat, turizm ve ilgili sektörlerin gelişmelerine katkıda bulunmaktadır.
Artan Konut İhtiyacının Karşılanması; Türkiye'de yıllık konut açığının 400 bin civarında olduğu ifade edilmekte, bu ihtiyacın karşılanmasında TOKİ'nin faaliyetleri sınırlı kalmaktadır. GYO'lar üretecekleri nitelikli konutlarla bu ihtiyacın karşılanmasında önemli bir rol üstlenebilirler. Gayrimenkullerin Menkulleştirilmesi; Gayrimenkul yatırımlarının menkulleştirilerek finans imkanları yaratmak için kullanılan araçlardan biri olarak GYO'lar (diğer bir örnek araç mortgage) ülke ekonomisine katkıda bulunmaktadır.
Yurt Dışındaki Kurumsal Yatırımcılar; Türkiye'de yatırım yapmak isteyen yabancı kuruluşlar doğrudan gayrimenkullere yatırım yapmak yerine GYO'ların çıkardığı hisse senetlerine yatırım yapmayı tercih etmektedirler. Bu ülkemize doğrudan yabancı sermaye girişine katkıda bulunmaktadır.
Gayri Menkul Yatırım Ortaklıklarının Faaliyetleri Sermaye piyasası araçlarını alabilir ve satabilir, borsa para piyasası ve ters repo işlemi yapabilir, Türk Lirası veya yabancı para cinsinden vadesiz ve vadeli mevduat hesabı açtırabilirler. Alım satım kârı veya kira geliri elde etmek maksadıyla ofis, konut, iş merkezi, alışveriş merkezi, hastane, otel, ticari depolar, ticari parklar ve buna benzer gayrimenkulleri satın alabilir ve satabilirler.
Otel, hastane veya buna benzer faaliyete geçirilebilmesi için belirli asgari donanıma ihtiyaç duyan gayrimenkullerin kiraya verilmeden önce tefrişini temin edebilirler Alım satım kârı elde etmek veya kat irtifakı tesisi suretiyle proje geliştirmek maksadıyla arsa ve arazileri alabilirler.
Üzerlerinde proje geliştirilmesi maksadıyla üst hakkı tesis edilen gayrimenkulleri mülkiyetini edindikten sonra kazanç elde etmek amacıyla satabilirler. Tapu kütüğüne şerh edilmiş gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi akdedilen gayrimenkulleri kazanç elde etmek amacıyla satabilirler.
İlgili mevzuat uyarınca öngörülen tüm şartları sağlayan gayrimenkule dayalı projelere, gayrimenkul geliştirme kârı veya kira geliri elde etmek amacıyla yatırım yapabilirler. Gayrimenkuller üzerinde intifa hakkı kurabilir ve bu hakkı kullanabilirler, devre mülk irtifakı kurabilirler, sahip oldukları arsalar üzerinde ticari kâr elde etmek maksadıyla üst hakkı yükümlüsü olabilirler. Özel düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla Yap-İşlet-Devret modeliyle geliştirilecek projeleri, ilgili mevzuatta öngörülen şartların sağlanması koşuluyla, kendisi veya başkaları lehine üst hakkı tesis ettirmek suretiyle gerçekleştirebilirler.
Faaliyet konusu yalnızca gayrimenkul olmak kaydıyla yurt dışında kurulu şirketlere ve gayrimenkule dayalı olmak kaydıyla yabancı sermaye piyasası araçlarına yatırım yapabilirler. Özel sözleşme hükümleri müsait olmak kaydıyla, kira geliri elde etmek amacıyla üçüncü şahıslardan gayrimenkul kiralayabilirler ve bunları tekrar kiraya verebilirler, Risklere karşı korunmak amacıyla swap ve forward işlemler yapabilirler, opsiyon yazabilirler, mala dayalı olanlar hariç vadeli işlem sözleşmeleri alabilirler.
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları Neler Yapamaz? Bankacılık Kanunu'nda tanımlandığı üzere mevduat toplayamazlar ve mevduat toplama sonucunu verecek iş ve işlemler yapamazlar İzin verilen işlemler dışında ticari, sınai veya zirai faaliyetlerde bulunamazlar. Hiçbir şekilde gayrimenkullerin inşaat işlerini kendileri üstlenemez ve bu amaçla personel ve ekipman edinemezler. Ancak yürütülen projelerin kontrol işleri dahili olarak yürütülecekse bu amaçla istihdam edilen personel kapsam dışındadır.
Kendi personeli vasıtasıyla portföye konu olan veya olacak projeler hariç olmak üzere başka kişi ve kuruluşlara proje geliştirme, proje kontrol, mali fizibilite, yasal izinlerin takibi ve buna benzer hizmetler veremezler. Kredi veremezler, Kurulun finansal raporlamaya ilişkin düzenlemelerinde tanımlanan ilişkili taraflarıyla herhangi bir mal veya hizmet alım satımı işlemine dayanmayan borç alacak ilişkisine giremezler.
Belgeye dayandırılmayan ve piyasa rayicinden bariz farklılık gösteren bir harcama veya komisyon ödemesinde bulunamazlar. Sürekli olarak kısa vadeli gayrimenkul alım satımı yapamazlar
Yatırımcılar Gayrimenkul Yatırım Ortaklığının Paylarına Yatırım Yaparken Nelere Dikkat Etmeliler? Yatırımcılar, yatırım yapmayı planladıkları gayrimenkul yatırım ortaklığının karlılık durumunu, finansman yapısını, faaliyetleri ve yatırımları hakkında bilgileri, şirketin faaliyet raporlarından ve kamuya açıklanan finansal tablolarından izlemelidirler. Ayrıca şirketin, sermaye, yönetim ve finansal yapısı ile faaliyetleri hakkındaki değişikliklere ilişkin olarak, şirket tarafından yapılan özel durum açıklamalarını Kamuyu Aydınlatma Platformu’ndan takip etmelidirler.
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarının Paylarının Halka Arzı Nasıl Gerçekleşir? Gayrimenkul yatırım ortaklığı olarak kurulan veya esas sözleşme tadili yoluyla gayrimenkul yatırım ortaklığına dönüşen ortaklıkların, paylarını halka arz yoluyla satabilmek için kuruluşlarının veya esas sözleşme değişikliklerinin ticaret siciline tesciline tescil ettirilir.
takip eden 3 ay içinde faaliyetlerin yürütülebilmesi için gerekli olan mekan, donanım ve personeli temin etmeleri ve organizasyonu kurmaları, gayrimenkul yatırım ortaklığı olarak kurulan ortaklıkların genel müdürün atanmasına ve portföye dahil edilecek varlıklara ilişkin taahhütlerini yerine getirmeleri, şekli ve esasları Kurulca belirlenecek halka arz başvuru formunu ve formda belirtilen belgeleri tamamlayarak çıkarılmış sermayelerinin asgari %25’ini temsil eden payların halka arzına ilişkin izahnamenin onaylanması talebiyle Kurula başvurmaları gerekmektedir.
Türkiye’de Faaliyet Gösteren ( Halka Açık) Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları Listesi
YILLAR İTİBARİYLE GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIKLARININ PORTFÖY DEĞERLERİ(Halka Açık) YILLARGMYO SAYISIPİYASA DEĞERİ Bin TLMilyon $ 20112311.708.4926.224 20122515.781.8228.857 20133020.671.9819.686 20143121.981.3239.462
Kaynakça Bahtiyar M, (1999), “Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarının Önemi ve Bağlı Oldukları Hükümler”(Ankara Baro Dergisi) Hayta Ö, (2009) “ Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları Ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları Performans Değerlendirmesi: İmkb’de Bir Uygulama”,(Doktora Tezi)Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Şarkaya C, (2007) “Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları Üzerine Bir İnceleme Ve Türkiye'ye İlişkin Sektör Analizi ” İstanbul Üniversitesi Cimit İ, (2001) “ Türkiye’de Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları” Afyon Kocatepe Üniversitesi İ.İ.F.B Dergisi www.spk.gov.tr http://www.gyoder.org.tr/
"GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI Hazırlayan: Hülya Çayır." indir ppt