Türkmen döwlet habarlar agentligi (TDH) / 05.07.2018 / Wakalaryň jümmüşinde
«Türkmenbaşy» döwlet täjirçilik bankynyň Türkmenbaşy şahamçasynda geçirilen tükelleme-seljeriş işleriniň netijesinde şahamçanyň dolandyryjysy wezipesinde işlän G.Hangulyıewiň ıolbaşçylyk eden bankynyň pul gaznasynda saklanıan ABŞ-nyň dollarlaryny ogurlamak bilen meşgullanandygy ıüze çykaryldy. Şahamçada goşmaça geçirilen barlagyň dowamynda onuň jogapkärçiliginde köp mukdarda manadyň ıetmezçiligi ıüze çykaryldy. Geçirilen sorag-anyklaıyş işleriniň dowamynda onuň ogurlan dollarlaryny Türkmenbaşy şäheriniň Kenar etrabynyň ıaşaıjysy N.Baıramgeldiıewe bikanun walıuta söwdasy bilen meşgullanmaga berendigi anyklanyldy.
Geçirilen dessin-anyklaıyş işleriniň netijesinde anyklanylyşy ıaly, käbir raıatlar daşary ıurt walıutasynyň bikanun söwdasy bilen meşgullanmak boıunça özara toparlary döredipdirler. Olaryň Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan kesgitlenen daşary ıurt walıutalarynyň hümmetini emeli ıokarlandyryp, walıutanyň bikanun söwdasyny edıän halatlary ıüze çykaryldy. Hususan-da, Aşgabat şäheriniň, Mary, Lebap welaıatlarynyň ıaşaıjylary M.Annagulyıew, B.Aşyrow hem-de M.Rowşanowa dagy özara dilleşip, daşary ıurt firmalarynyň işgärlerinden bikanun alan daşary ıurt walıutalarynyň hümmetini emeli artdyryp, daşary ıurt walıutasynyň bikanun söwdasyny edip gelendikleri sebäpli saklanyldylar. Olardan maddy subutnama hökmünde köp mukdarda pul serişdeleri alyndy.
2017-nji ıylyň maı aıyndan bäri «Türkmenhimiıa» döwlet konserniniň başlygynyň orunbasary wezipesinde işlän D.Aşyrmämmedow wezipe ygtyıarlyklaryndan hyıanatly peıdalanyp, karbamid önümini eksport etmek boıunça daşary ıurt kompaniıalary bilen baglaşylan şertnamalarda, olaryň ıolbaşçylaryndan yzygiderli para alandygy ıüze çykaryldy. Ondan başga-da, «Türkmenhimiıa» döwlet konserniniň Hazar himiıa zawodynda 2017-nji ıylyň maı aıyndan bäri şol zawodyň direktory wezipesinde işlän A.Saparowyň gulluk ygtyıarlyklaryny hyıanatly peıdalanyp, döwlet emlägini bikanun eıeländigi we döwlete uly möçberde maddy zyıan ıetirendigi ıüze çykaryldy.
Jemagat hojalygy ministrliginiň Aşgabat şäher jemagat hojalygy birleşiginiň Aşgabat jemagat abatlaıyş gurluşyk müdirliginde geçirilen barlagyň dowamynda 2016 — 2017-nji ıyllarda şol müdirligiň başlygy wezipesinde işlän S.Nyıazowyň gulluk ygtyıarlygyny hyıanatly peıdalanyp, özüne ynanylan dürli görnüşli gurluşyk harytlaryny bikanun eıeläp, şahsy bähbitleri üçin harçlandygy anyklanyldy. Ol jenaıatçylykly hereketlerini ıaşyrmak maksady bilen, bu gymmatlyklaryň ıerinde durandygy barada resminamalary galplaşdyrypdyr.
Mundan başga-da, şu ıylyň maı aıynda güıçli çabgaly ıagşyň ıagmagy netijesinde emele gelen suw akymlaryny aradan aıyrmak boıunça ygtyıarly edaralar tarapyndan işleriň talabalaıyk gurnalmanlygy sebäpli, birnäçe kemçiliklere ıol berlendigi ıüze çykaryldy. Barlagyň dowamynda Jemagat hojalygy ministrliginiň «Aşgabatagyzsuw» birleşiginiň «Aşgabatzeısuw» müdirliginiň nasos stansiıa gullugynyň başlygy wezipesinde işlän N.Agadurdyıewiň hem-de Türkmenistanyň goranmak ministriniň orunbasary, Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Baş raıat goranyşy we halas ediş işleri müdirliginiň başlygy wezipesinde işlän podpolkownik R.Orazmämmedowyň wezipe borçlaryny göwnejaı ıerine ıetirmänligi, öz işine sowuk-sala garandyklary sebäpli, Aşgabat şäheriniň merkezi bölegine suw ıygnanyp, käbir desgalara we ıollara düıpli zyıan ıetendigi ıüze çykaryldy.
Geçirilen dessin-agtaryş işleriniň dowamynda 2017-nji ıylyň aprel aıyndan bäri Oba we suw hojalyk ministrliginiň «Maryşeker» açyk görnüşli paıdarlar jemgyıetiniň direktory wezipesinde işlän Ç.Ataıewiň wezipesinden hyıanatçylykly peıdalanyp, paıdarlar jemgyıetiniň taııar önümler ammarynda duran şeker we gant önümlerini bikanun satyp, alan pul serişdesini paıdarlar jemgyıetine girdeji etmän, şahsy bähbitleri üçin harçlandygy, mundan başga-da, şugundyr hasylyny kabul ediş nokatlary üçin harytlary we iımit önümlerini satyn alnan hökmünde resminamalary galp resmileşdirendigi anyklanyldy.
2015-nji ıyldan bäri Lebap welaıat häkimliginiň düıpli gurluşyk müdirliginiň başlygy wezipesinde işlän İ.Orunow wezipe ygtyıarlyklaryny hyıanatçylykly peıdalanyp, welaıatyň çäginde potratçy hökmünde gurluşyk işlerini amala aşyran hususy kärhanalaryň ıolbaşçylaryndan gurluşygyň hasaplaşyk tölegini geçirmekde emeli kynçylyklary döredip, para alandygy, şeıle-de gurulıan binalaryň we desgalaryň gurluşyk işleriniň ıerine ıetirilişine düıpli barlagy geçirmän, hasaplaşyk töleglerini tassyklap, döwlete maddy zyıan ıetirendigi ıüze çykaryldy.
Milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedow hasabaty diňläp, wezipe borçlaryny göwnejaı berjaı etmän, garamagyndaky ministrlikleriň we pudaklaıyn dolandyryş edaralarynyň işine gözegçiligi gowşadandygy üçin, wise-premıer K.Durdymyradowa käıinç yglan etdi.
Wezipe borçlaryny talabalaıyk ıerine ıetirmän, işde goıberen kemçilikleri üçin, senagat ministri H.Mergenowa berk käıinç yglan edildi.
Hormatly Prezidentimiz mejlise gatnaşyjylara ıüzlenip, ähli ıolbaşçylara parahorluga we korrupsiıa garşy barlyşyksyz göreş alnyp baryljakdygy barada birnäçe gezek duıdurylandygyny belledi. Halkyň serişdesini ogurlamaga we bikanun eıelenen pullaryň hasabyna baıamaga hiç kimiň haky ıokdur diıip, milli Liderimiz sözüni dowam etdi hem-de şu ıaramaz ıagdaıa garşy göreşmekde kanunçylyk-hukuknamalaryň berkidiljekdigini, eger gerek bolsa, hukuk goraıjy edaralaryň düzümleriniň we olaryň iş birlikleriniň artdyryljakdygyny belledi. Döwlet serişdeleriniň ogurlanmagynyň doly öňüni almak häzirki döwrüň möhüm wezipeleriniň biri bolup durıar diıip, hormatly Prezidentimiz belledi we günä geçmek çäresini geçirmegiň tertibine seretmegiň zerurdygyny aıtdy.
Soňra Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy G.Mämmedowa parlamentiň şu ıylyň birinji ıarymynda alyp baran işleriniň jemleri hem-de Halk Maslahatynyň mejlisini geçirmäge görülıän taııarlyk işleri barada habar berdi.
İurdumyzda häzirki zamanyň umumy ykrar edilen halkara kadalara laıyk gelıän milli hukuk binıadyny kemala getirmek boıunça toplumlaıyn maksatnama laıyklykda, deputatlar düzümi tarapyndan täze kanunçylyk namalaryny işläp taııarlamak hem-de hereket edıänlerini kämilleşdirmek boıunça yzygiderli işler amala aşyrylıar, bu kanunçylyk namalary iri möçberli durmuş-ykdysady özgertmeleriň üstünlikli durmuşa geçirilmegi üçin ygtybarly binıady üpjün etmäge, türkmen jemgyıetiniň bitewüliginiň, demokratik esaslarynyň pugtalandyrylmagyna ıardam berer.
Geçen döwürde Mejlisiň üç maslahaty geçirilip, şolaryň dowamynda Türkmenistanyň Kanunlarynyň 34-si, Mejlisiň kararlarynyň 44-si kabul edildi.
Parlamentara gatnaşyklary ösdürmegiň hem-de kanunçykaryjylygyň dünıä tejribesini öwrenmegiň, BMG-niň wekilhanalary we beıleki halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygy giňeltmegiň çäklerinde Mejlisde diplomatlar hem-de daşary ıurtlaryň birnäçesiniň wekiliıetleri bilen duşuşyklar geçirildi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow milli parlamentiň türkmen jemgyıetiniň durmuşynyň möhüm ugurlarynda bolup geçıän özgertmeleri kanunçylyk taıdan üpjün etmek, ykdysadyıet, ylym we medeniıet ulgamlarynyň hemmetaraplaıyn ösdürilmegi, ilatyň ıaşaıyş-durmuş şertleriniň yzygiderli gowulandyrylmagy, adamyň we raıatyň hukuklarynyň hem-da azatlyklarynyň üpjün edilmegi we goralmagy boıunça mundan beıläk-de yzygiderli iş alyp barmagynyň zerurdygyny nygtady.
Milli Liderimiz Ministrler Kabinetiniň agzalaryna ıüzlenip, ıurdumyzyň durmuşynda öňde boljak möhüm wakanyň — Halk Maslahatynyň birinji mejlisiniň ähmiıetini belledi, ol Watanymyzyň baş baıramynyň — Türkmenistanyň döwlet Garaşsyzlygynyň öň ıanynda geçiriler.
Döwlet Baştutanymyz ıygnananlaryň ünsüni bu forumyň esasy mejlisiniň 24-nji sentıabrda geçiriljekdigine, 25-nji sentıabrda bolsa zähmetde gazanan üstünlikleri üçin döwlet sylaglaryna hödürlenen türkmenistanlylary sylaglamak dabarasynyň guraljakdygyna ünsi çekip, “Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň birinji mejlisini guramaçylykly geçirmek hakyndaky” Permana hem-de degişli Karara gol çekip, umumymilli forumy ıokary derejede guramak üçin zerur çäreleri görmegi tabşyrdy.
Mundan başga-da, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow “Türkmenistanda zähmet haklarynyň, pensiıalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp we diňleıji haklarynyň möçberlerini ıokarlandyrmak hakyndaky” Permana gol çekdi.
Soňra döwlet Baştutanymyz mejlise gatnaşyjylara ıüzlenip, şu ıylyň geçen alty aıynda ıerine ıetirilen işleri häsiıetlendirdi, içeri we daşary syıasatyň ileri tutulıan meseleleri barada durup geçdi hem-de ıakyn geljek üçin esasy wezipeleri kesgitledi.
Milli Liderimiz şu ıylyň birinji ıarymynda «Türkmenistanyň Prezidentiniň ıurdumyzy 2018 — 2024-nji ıyllarda durmuş-ykdysady taıdan ösdürmegiň Maksatnamasyna» laıyklykda döwletimiziň ählumumy ykdysadyıetiň ösüşinde eıeleıän ornuny pugtalandyrmak, bäsdeşlige ukyply, ıokary hilli, içerki we daşarky bazarlarda uly isleg bildirilıän dürli harytlary öndürıän innowasion senagat kärhanalaryny döretmek boıunça belli bir derejede işleriň amala aşyrylandygyny belledi. Bu bolsa bize esasy maksadymyza ıetmäge — mähriban halkymyzyň durmuşynyň mynasyp derejesini we hilini üpjün edıän, güıçli ıaşaıyş-durmuş maksatly ykdysadyıeti bolan dünıäniň ösen demokratik döwletleriniň derejesine çykmaga gönükdirilen örän möhüm özgertmeleri amala aşyrmakda nobatdaky ädimleri ätmäge mümkinçilik berdi.
Türkmenistan daşary syıasaty hem üıtgewsiz ıörelgeden ugur alyp dowam edıär. Bu syıasat, BMG, İHHG, İB, ŞHG, GDA we beıleki halkara guramalar bilen energetika we suw howpsuzlygyny üpjün etmek, ekologiıa meselelerini çözmek, ulag üpjünçilik ulgamlaryny, bilim we medeniıet ulgamlaryny, adam hukuklaryny hem-de azatlyklaryny ösdürmek, ählumumy howpsuzlygy berkitmek bilen bagly işjeň hyzmatdaşlyk etmekden ybaratdyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaışy ıaly, alnyp barylıan ygtybarly salgyt-bıujet we pul-karz syıasaty ıurdumyzyň içerki strategiıasynyň möhüm ugry bolup durıar. Oňa laıyklykda, hususy we döwlet üpjünçilik ulgamlaryna gönükdirilıän maıa goıumlarynyň möçberi barha artdyrylıar. Ykdysadyıetiň käbir pudaklarynda önüm öndürmek we hyzmatlary etmek boıunça gowy netijeler gazanylıar. Bu bolsa jemi içerki önümi 6,2 göterime çenli artdyrmaga mümkinçilik berdi.
Jemi bahasy 40 milliard 500 million amerikan dollaryna golaı bolan 1600 töweregi senagat we ıaşaıyş-durmuş maksatly iri desgalaryň gurluşygy giň gerim bilen dowam etdirilıär.
«Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ıaşaıyş-durmuş şertlerini özgertmek boıunça 2020-nji ıyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşdäki Milli maksatnamasyna» laıyklykda, hasabat döwründe 731,2 million manat möçberde düıpli maıa goıumlary özleşdirildi.
Döwlet Baştutanymyz bular barada aıtmak bilen, geçen ıarym ıylyň dowamynda 26 sany iri desganyň, umumy bahasy 3 milliard 200 million amerikan dollaryna golaı bolan meıdany 612,6 müň inedördül metr, şol sanda ıokary amatlyklary bolan ıaşaıyş jaılarynyň ulanmaga berlendigini belledi.
Ykdysadyıetimizi diwersifikasiıa ıoly bilen ösdürmegiň çäklerinde, ıurdumyzda daşary ıurtlardan getirilıän harytlaryň ornuny tutıan önümleri öndürmek, öz önümlerimiziň daşary ıurtlara iberilıän möçberlerini artdyrmak, elektron senagatyny döretmek boıunça Döwlet maksatnamalary üstünlikli durmuşa geçirilıär.
Taryhda ilkinji gezek Türkmenistanda ıüz müňe golaı kompıuter öndürilendigini bellemek ıakymlydyr diıip, milli Liderimiz aıtdy. Bu bolsa ykdysadyıetimiziň sanly ulgamynyň maksatnamalaryny mundan beıläk-de ösdürmek üçin gowy binıat bolup hyzmat edıär. Bu işleriň netijesinde daşary ıurtlara iberilıän önümleriň möçberi 41,5 göterim köpeldi. Şunuň bilen birlikde, çözülmegini talap edıän köp sanly meseleler hem bar. Biz bu meseleleri çözmek üçin köp işleri alyp barmalydyrys.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaışy ıaly, ykdysadyıetde döwletiň paıyny azaltmak we hususy pudagy giňeltmek boıunça netijeli işleri alyp barmak zerurdyr. Hususylaşdyrmaga degişli edara-kärhanalaryň sanawyna energetika, ulag we aragatnaşyk pudaklarynyň aıry-aıry döwlet kärhanalaryny, üpjünçilik desgalaryny, şeıle hem köp sanly beıleki kärhanalary girizmek möhümdir. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz häzirki döwürde telekeçilere degişli edara-kärhanalaryň döwlete degişli edara-kärhanalar bilen deňeşdirilende has gowy we netijeli işleıändigini aıtdy.
Döwletimiziň kemala gelıän döwründe ilatymyz üçin şol döwrüň kynçylyklaryny ıeňilleşdirmek maksady bilen, kabul edilen kanunlary indi ıuwaş-ıuwaşdan üıtgetmek zerur bolup durıar diıip, milli Liderimiz belledi. Häzir ilatyň ıaşaıyş-durmuş derejesi has ıokarlandy we bar bolan ıeňillikler ykdysadyıetimizi bazar şertlerine geçirmekde päsgelçilikleri döredıär.
Hormatly Prezidentimiz hususylaşdyrmak boıunça alnyp barylıan işleri çaltlandyrmagyň zerurdygyna ünsi çekip, paınamalary ıerleşdirmegiň, gazna bazaryny guramagyň we bäsleşikli söwda edaralaryny açmagyň hususylaşdyrmagyň esasy gurallary bolmalydygyny nygtady. Maıadarlara özara bähbitli hyzmatdaşlygy has-da ösdürmek üçin bu örän gowy mümkinçilikdir.
Döwlet Baştutanymyz şu maksat bilen, «Awaza» milli syıahatçylyk zolagy toplumyny telekeçileriň garamagyna bermek barada karara gelnendigini habar berdi. Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň başlygy A.Dadaıewe «Awazadaky» dynç alyş-bejeriş toplumyny dolandyrmak baradaky geňeşi döretmegi, her myhmanhanany, her bir desgany bir ıa-da birnäçe telekeçiniň garamagyna bermek meselesini çözmegi, munuň üçin, Maliıe we ykdysadyıet ministrliginiň üsti bilen ähli zerur bolan resminamalary resmileşdirmegi tabşyrdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow ıygnananlara ıüzlenip, şu ıylyň ikinji ıarymynda birnäçe halkara we içerki döwlet çäreleri geçirmegiň göz öňünde tutulıandygyny aıdyp, ıurdumyzda däp bolşy ıaly, bu çäreleri ıokary derejede guramaçylykly geçirmegiň wajypdygyny nygtady.
Döwlet Baştutanymyz ıarym ıylyň görkezijileriniň, umuman, erbet bolmandygyny nazara alyp, ministrlikleriň we pudaklaıyn dolandyryş edaralarynyň ähli ıolbaşçylaryna we beıleki ıolbaşçylara ıarym ıylyň netijeleri boıunça öňümizdäki şenbede we ıekşenbede maslahatlary geçirenlerinden soňra, 9 — 23-nji iıul aralygynda dynç almaga rugsat berdi. Olar hemişeki ıaly, Arçmanda, İyly suwda we beıleki şypahanalarda dynç alyp bilerler.
Milli Liderimiz bu baradaky gürrüňi dowam edip we wise-premıer E.Orazgeldiıewe ıüzlenip, oňa gözegçilik edıän toplumynyň pagta ıygymyna taııarlyk işlerini alyp barıan ıolbaşçylary bilen maslahatlaşyp, bu meselä seretmegi tabşyrdy. Eger, agrotehniki çäreler bilen bagly işleriň häzirki köp döwründe, dynç almasaňyz, onda galla oragyndan we pagta ıygymyndan soňra dynç alyp bilersiňiz diıip, döwlet Baştutanymyz aıtdy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Ministrler Kabinetiniň giňişleıin mejlisini jemläp, oňa gatnaşanlara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny we uly üstünlikleri, «Türkmenistan — Beıik İüpek ıolunyň ıüregi» diılip yglan edilen ıylda berkarar Watanymyzyň ähli halkyna gülläp ösüş arzuw etdi.