Ekonomi(iktisat) bilimi, mal ve hizmetlerin üretimi, lojistiği , tüketimi ile ilgili sosyal bilimdir. kişilerin, işletmelerin, devletlerin ve ulusların isteklerini , ihtiyaçlarını karşılamak için kaynak tahsisi konusunda nasıl seçim yaptığını inceler, bu etmenlerin maksimum çıktı elde etme çabalarını nasıl organize etmesi ve koordine etmesi gerektiğini belirlemeye çalışır.
Ekonomi genel olarak , toplam ekonominin davranışına ve bireysel tüketicilere ve işletmelere odaklanan mikro ekonomi ve makro ekonomiye ayrılabilir .
Ekonomi, insanların kıt kaynakları hem bireysel hem de toplu olarak üretim, lojistik ve tüketim için nasıl tahsis ettikleri üzerine çalışma yapan bilimdir.
İki ana ekonomi türü, bireysel tüketicilerin ve üreticilerin davranışlarına odaklanan mikro ekonomi ve genel ekonomileri bölgesel, ulusal veya uluslararası ölçekte inceleyen makro ekonomidir .
Ekonomi, özellikle üretim ve değişimdeki verimlilik ile ilgilenir ve verimliliği en üst düzeye çıkaracak teşvik ve politikaların nasıl oluşturulacağını anlamak için modeller ve varsayımlar kullanır.
Ekonomistler gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) ve Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) gibi çok sayıda ekonomik gösterge formüle eder ve yayınlar.
Kapitalizm, sosyalizm ve komünizm, ekonomik sistem türleridir.
En erken kaydedilen ekonomik düşünürlerden biri, kıtlığın üstesinden gelmek için emek, malzeme ve zamanın verimli bir şekilde kullanılması gerektiğini yazan M.Ö. 8. yüzyıl Yunan çiftçisi / şair Hesiod'dur. Ancak modern Batı ekonomisinin kuruluşu daha sonra gerçekleşmiştir,- İskoç filozof Adam Smith'in 1776 kitabı, Ulusların Zenginliğinin kitabı buna örnektir
Ekonominin ilkesi , insanların sınırsız istekleri olması ve sınırlı araçlarla dolu bir dünyada yaşamalarıdır. Bu nedenle, verim kavramı ekonomistler tarafından çok önemlidir. Artan verimlilik ve kaynakların daha verimli kullanılması, daha yüksek bir yaşam standardına kavuşmaya yardımcı olur
Ekonomi çalışması genellikle ikiye ayrılmıştır.
Bireysel tüketicilerin ve firmanın nasıl çalıştığına odaklanır; bu bireyler tek bir kişi, bir hane, bir işletme / kuruluş veya bir devlet kurumu olabilir. İnsan davranışının belirli yönlerini analiz eden mikro ekonomi, fiyat değişimlerine nasıl yanıt verdiklerini ve neden belirli fiyat seviyelerinde alışveriş yaptıklarını açıklamaya çalışır. Mikro ekonomi, farklı malların nasıl ve neden farklı şekilde değerlendiğini, bireylerin finansal kararları nasıl aldıklarını ve bireylerin birbirleriyle en iyi ticaret, ve işbirliği nasıl yaptığını açıklamaya çalışır. Mikro ekonominin konuları arz ve talep dinamiklerinden mal ve hizmet üretmeyle ilişkili verimlilik ve maliyetlere; aynı zamanda emeğin nasıl bölündüğünü ve tahsis edildiğini, belirsizlik, risk ve stratejik çalışma teorisini içerir .
Genel bir ekonomiyi ulusal ve uluslararası düzeyde inceler. Odak noktası farklı bir coğrafi bölge, bir ülke, bir kıta ve hatta tüm dünyayı içerebilir. İncelenen konular arasında dış ticaret, devlet maliye ve para politikası, işsizlik oranları, enflasyon ve faiz oranları, gayri safi yurt içi hasıladaki (GSYİH) değişikliklerle yansıtılan toplam üretim çıktısının büyümesi ve açılımlarla sonuçlanan iş çevrimleri , patlama, durgunluk ve ekonomik bunalımlar bulunur.
Mikro ve makro ekonomi iç içedir; iktisatçılar belirli fenomenleri anladıklarından, kaynakları tahsis ederken daha bilinçli kararlar almamıza yardımcı olabilirler. Birçoğu mikro ekonominin toplamda hareket eden kişi ve firma temellerinin makro ekonomik fenomenler oluşturduğuna inanmaktadır.
İktisat Teorisi Okulları
Ekonomik düşünce okulları da vardır. En yaygın iki tanesi monetarist ve Keynesyen düşünceleridir . Parasalcılar, kaynak tahsis etmenin ve istikrarlı para politikasının ekonomiyi yönetmek için en iyi yol olduğunu iddia etmektedirler, serbest piyasalar üzerinde genellikle olumlu görüşlere sahiptir. Bunun aksine, Keynesyen düşünce, pazarların genellikle kendi başlarına kaynak tahsisinde iyi çalışmadığına inanıyor ve akılcı olmayan piyasa dalgalanmalarını ve durgunluklarını yönetmek için activist bir devlet tarafından maliye politikasını destekliyor.
Ekonomik analiz genellikle, belirli insan faaliyetlerinin etkilerinin bir "araç-amaç" çerçevesinde değerlendirildiği matematiksel mantık da dahil olmak üzere tümden gelim süreçleriyle ilerler. İktisadi düşüncenin bazı dalları biçimsel mantıktan ziyade ampirizmi vurgulamaktadır - Ekonomide gerçek deneyler yaratılamadığından, ampirik iktisatçılar varsayımların basitleştirilmesine ve geriye dönük veri analizine güvenmektedir . Bununla birlikte, bazı iktisatçılar ekonominin ampirik testlere uygun olmadığını ve bu tür yöntemlerin genellikle yanlış veya tutarsız cevaplar ürettiğini savunurlar.
Emek, Ticaret ve İnsan Davranışı Ekonomisi
Ekonominin yapı taşları emek ve ticarettir. İnsan emeğinin birçok olası uygulaması ve kaynak elde etmenin birçok farklı yolu olduğundan, hangi yöntemlerin en iyi sonuçları verdiğini belirlemek zordur.Örneğin ekonomi, bireylerin ya da şirketlerin, ihtiyaç duydukları ya da istedikleri her şeyi kendi başlarına üretmeye çalışmak yerine, belirli emek türlerinde uzmanlaşmasının ve daha sonra diğer ihtiyaçları ya da istekleri için ticaret yapmasının daha verimli olduğunu göstermektedir. Aynı zamanda ticaretin bir değişim veya para aracıyla koordine edildiğinde en verimli hali olduğunu gösterir .
Ekonomi insanların eylemlerine odaklanır. Çoğu ekonomik model, insanların rasyonel davranışla hareket ettiği ve en uygun fayda veya fayda düzeyini arayan varsayımlara dayanmaktadır . Ancak, elbette, insan davranışı tahmin edilemez veya tutarsız olabilir ve kişisel, öznel değerlere dayanabilir . Bu, bazı ekonomik modellerin ulaşılamaz veya imkansız olabileceği veya gerçek hayatta çalışmaya bileceği anlamına gelir.
Yine de, finansal piyasaların , devletlerin, ekonomilerin ve bu kuruluşların arkasındaki insan kararlarının davranışlarını anlamak için temel bilgiler sağlarlar . Olduğu gibi, ekonomik yasalar çok basit olma eğilimindedir ve insan teşvikleri incelenerek formüle edilmiştir: ekonomi, kârın yeni rakipleri bir pazara girmeye teşvik ettiğini veya vergilerin harcamaları caydırıcı kıldığını söyleyebilir .
Ekonomik göstergeler, bir ülkenin belirli bir alandaki ekonomik performansını ayrıntılandıran raporlardır. Bu raporlar genellikle devlet kurumları veya özel kuruluşlar tarafından periyodik olarak yayınlanır ve piyasaya sürüldüklerinde hisse senetleri, sabit gelir ve forex piyasaları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir . Ayrıca yatırımcıların ekonomik koşulların piyasaları nasıl hareket ettireceğine karar vermeleri ve yatırım kararlarını yönlendirmeleri için çok yararlı olabilirler.
Aşağıda temel analiz için kullanılan başlıca ABD ekonomik raporlarından ve göstergelerinden bazıları verilmiştir.
Gayri Safi Yurt içi Hasıla (GSYİH) bir ülkenin ekonomik performansının göstergesidir. Belirli bir yılda veya belirli bir dönemde bir ülkede üretilen tüm mamul ve hizmetlerin toplam piyasa değerini temsil eder ﻿ Birçok yatırımcı, analist ve tüccar aslında nihai yıllık GSYİH raporuna değil, daha önce birkaç ay önce yayınlanan iki rapora odaklanmaktadır: Gayri Safi Yurt içi Hasıla raporu ve ön rapor. Bunun nedeni, nihai Gayri Safi Yurt içi Hasıla rakamının sıklıkla gecikme göstergesi olarak kabul edilmesidir.yani bir eğilimi doğrulayabilir, ancak bir eğilimi tahmin edemez. Hisse senedi piyasasıyla karşılaştırıldığında, Gayri Safi Yurt içi Hasıla raporu, bir kamu şirketinin yıl sonunda raporladığı gelir tablosuna benzer.
Ekonomik Sistem Türleri
Ekonomik sistemler ya malların üretilme şekli ya da o malların insanlara nasıl tahsis edildiği ile tanımlanır. Örneğin, ilkel tarım toplumlarında, insanlar tüm ihtiyaç ve isteklerini ev ya da kabile düzeyinde üretirlerdi. Aile üyeleri, kendi bitkilerini büyütmeye, kendi konutlarını inşa etmeye, kendi giysilerini dikmeye odaklanmışlardı. Böyle ilkel bir toplumda, toplumun ihtiyaçları herkes için herkes tarafından üretildiğinden, özel mülkiyet kavramı tipik olarak mevcut değildi.
Daha sonra medeniyetler geliştikçe,feodalistler ve kölelik gibi toplumsal sınıfılar üretime dayalı ekonomilerde ortaya çıktı. Kölelik, kişisel özgürlük veya haklardan yoksun olan ve sahiplerinin mülkü olarak yaşamayı zorunlu kılıyordu. Feodalizm, efendiler olarak bilinen bir asalet sınıfının tüm topraklara sahip olduğu ve köylülerin üretimlerinin çoğunu efendiye teslim ettiği köylülere küçük parseller kiraladığı bir sistemdi. Buna karşılık, efendi köylülere yaşamak için bir yer ve yiyecek giyecek de dahil olmak üzere, göreceli bir emniyet sağlardı.
Kapitalizm sanayileşmenin gelişiyle ortaya çıktı. Kapitalizm , işletme sahiplerinin (kapitalistlerin) kişisel tüketim için değil,karr elde etmek amacıyla mallar ürettiği bir üretim sistemi olarak tanımlanır. İşçiler ücret karşılığında kiralanır ve işçi ne üretim sürecinde kullandığı araçlara ne de tamamlandığında bitmiş ürüne sahiptir. Bir ayakkabı fabrikasında çalışıyorsanız ve günün sonunda eve bir çift ayakkabı götürürseniz, kendi ellerinizle yapsanız bile bu çalmış olduğunuz anlamına gelir. Çünkü kapitalist ekonomiler kimin yasal olarak neye sahip olduğunu ayırt etmek için özel mülkiyet kavramına güvenir.
Kapitalist üretim, satış için üretilen malların tahsisi ve dağıtımı için pazarda yer alır. Pazar, alıcıları ve satıcıları bir araya getiren ve kimin neyi ve ne kadar aldığını belirleyen fiyatların belirlendiği bir mekandır. Birleşik Devletler ve bugün gelişmiş dünyanın çoğu kapitalist piyasa ekonomileri olarak tanımlanabilir .
Kapitalist üretime alternatifler vardır.Sosyalizm , tüm işlerin özel mülkiyetini elinde tutan ve sadece ücret karşılığında işçileri işe alan iş sahiplerine köle olmak yerine, işçilerin topluca işinin, üretim araçlarının, bitmiş ürünün ve kârın paylaşıldığı bir üretim sistemidir. Sosyalist üretim genellikle kâr için üretim yapar,pazarı mal ve hizmet dağıtmak için kullanır. ABD'de işçi kooperatifleri, daha geniş bir kapitalist sistem altında örgütlenen sosyalist üretimin bir örneğidir.
komünizm , özel mülkiyetin sona erdiği ve toplumdaki insanların toplu olarak üretim araçlarına sahip olduğu bir üretim sistemidir. Komünizm bir piyasa sistemi kullanmaz, bunun yerine üretimi organize eden (hangi işte hangi insan çalışacak ) merkezi bir planlayıcıya dayanır ,ihtiyaca göre mal ve hizmetleri tüketicilere dağıtır. Bazen buna komuta ekonomisi denir .