﻿SOMA’DA FAALİYET GÖSTERMİŞ ÖZEL LİNYİT İŞLETMELERİ - Soma Olay GazetesiSoma Olay Gazetesi
Bu haber 11 Eylül 2018 - 10:24 'de eklendi ve 698 kez görüntülendi.
Soma… Ekmeğini, kömürden çıkaranların yaşadığı ilçe… Soma’da yaşayıp da, yolu kömür ile çakışmayan kimse yoktur desek yeri var. Soma’da yaşıyorsanız eğer, ya babanız madende çalışmıştır, ya dayınız ya da amcanız. Ailenizden kimse yoksa sokağınıza iyi bakın, madenci komşularınızı göreceksiniz.
Mazi bizi bekliyor, gelin yola çıkalım.
Bir dönem Soma’da faaliyet göstermiş özel maden işletmelerine hep birlikte bakalım.
Ege Madencilik Anonim Şirketi; 1946 yılında Şevket Çamlıca tarafından, Çamlıca Linyitleri İşletmesi adıyla faaliyete geçen ocak 1947 yılında Nadir Hakkı Önen tarafından devralınır. Rivayete göre Nadir Hakkı Önen maddi açıdan zor durumdadır, ocağa yatırım yapacak gücü yoktur. Yardımına yakın arkadaşı, Yapı Kredi Bankası kurucusu ve sahibi Kazım Taşkent yetişir. 650 Kişinin çalıştığı ocak, günlük 800-1000 ton civarında kömür üretir. Soma halkının büyük sevgisini kazanan Nadir Hakkı Önen, çalışan işçilerini sendika üyesi yapan ilk işverendir. İş güvenliğine ve işçi sağlığına büyük önem veren Nadir Hakkı Önen’in maden ocağı, 1979 yılında devletleştirilir. Ocağın devletleştirilmesi nedeni ile Ege Madencilik Anonim Şirketinin faaliyeti son bulur.
Krolin Madencilik Ltd. Şti.; Cemal Hünal Madencilik adı altında 1955 yılında kurulmuştur. Şirket tarafından işletilen maden ocağının ruhsat sahibi, bir dönem CHP Milletvekilliği yapan Veli Bakırlı’dır. Yer altı ve yer üstü kömür üretimi yapan şirketin madencilik faaliyeti, maden ocaklarının 1979 yılında devletleştirilmesi ile sona ermiştir. Cemal Hünal, severek izlediğimiz “Issız Adam” filminin başrol oyuncusu Cemal Hünal’ın da dedesidir.
Soma Kömürleri Ltd. Şti.; Soma’da kömürü bulan Osman Ağa’nın ocağı olarak bilinir. Osman Ağa’nın vefatından sonra oğulları Emin Ali ve Rahmi Özgür tarafından işletilmiştir. Darkale’de faaliyet gösteren maden ocağı daha sonra Fikret Demren’e devredilmiştir. Demren ailesi ocağı 1979 yılında yapılan devletleştirmeye kadar işletmiştir. Devletleştirme sonrasında E.L.İ. tarafından işletilen ocak günümüzde rezervi bittiği için kapanmıştır.
Çamlinyit Linyit İşletmesi; 1959 yılında açılmıştır. Ruhsat sahibi İhsan Balioğlu’dur. Yılda ortalama 60 bin ton kömür üreten işletme diğer işletmelerle aynı akıbete uğramış, 1979 yılında devletleştirilmiştir.
Kestel Linyit İşletmesi; Ruhsatı Sarıkaya Köyünden Kamil Kaya’ya aittir. 1959 yılında üretime başlamıştır. Kamil Kaya, ocağı 1970 yılına kadar işletmiş daha sonra ise İhsan Kurtoğlu’na devretmiştir. Kestel Linyit İşletmesine ait ocak, 1979 yılında devletleştirilmiştir.
Bahsi geçen işletmeler haricinde Kirazlı Linyit İşletmesi, Gediz Madencilik İşletmesi, Dedetaşı Linyit İşletmesi, Kozluören Linyit İşletmesi, Türk Piyale Linyit İşletmesi ve Akçaavlu Linyit İşletmesi gibi işletmeler faaliyet göstermiş, söz konusu işletmelerin neredeyse tamamı 1979 yılında gerçekleşen devletleştirme sonucunda E.L.İ. ve T.K.İ bünyesine geçmiştir.
1979 yılında devletleşen madencilik, bugün yine özelleşmiş durumda.
Devletleştirme yada özelleştirme… Hangi yöntem seçilirse seçilsin, ortak nokta devlet denetimi. Devlet, çok tehlikeli iş kolu olan madencilik sektöründe denetim noktasında aktif ve kuralcı olmadığında neler olabileceğini 13 Mayıs 2014’de yaşadığımız maden faciası ile öğrendik.
Kısaca yazmaya çalıştığım işletmelerde çalışmış ve hatta emekli olmuş binlerce Soma’lı satırlarımı hatıraları canlanarak okuyacaktır. Geçmişten geleceğe şu bir gerçek ki Soma’da kömür olduğu sürece madencilik bitmeyecek. O halde devlete düşen denetim görevini yerine getirmek, işçisinin sağlığını ve güvenliğini her şeyden çok düşünmektir.
Kaynak: “Soma Maden ve Enerji Tarihi”