ÖYM'lerin kaldırılması ve Başbuğ'un tahliyesi
AYLİN SIRIKLI DAL/FERDİ TÜRKTEN - Anayasa Mahkemesinin, eski Genelkurmay Başkanı emekli Orgeneral İlker Başbuğ'un "kişi hürriyeti ve güvenliğine ilişkin haklarının ihlal edildiğine" ilişkin kararı ile özel yetkili mahkemeleri tümüyle ortadan kaldıran Kanun'un yürürlük tarihinin aynı güne denk gelmesi, Başbuğ hakkındaki tahliye kararına hangi mahkemenin bakacağı tartışmalarını gündeme getirdi.
Hukukçular, dün yürürlüğe giren özel yetkili mahkemeleri tümüyle kaldıran Kanun gereğince Başbuğ hakkındaki tahliye talebine artık Ergenekon Davası'nda kararını açıklayan İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinin değil, nöbetçi mahkemenin bakması gerektiğini belirtiyor.
Konuyu AA muhabirine değerlendiren İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ersan Şen, Anayasa Mahkemesinin, İlker Başbuğ'un tutuklama tedbiriyle ilgili bireysel başvurusunu incelediğini ve hak ihlalleri tespit ettiğini hatırlattı.
Anayasa Mahkemesinin başvuruyu kısa sürede sonuçlandırmasının son derece olumlu karşılanması gerektiğini vurgulayan Şen, diğer hak ihlali iddiasında bulunanlar ve özellikle tutukluluk tedbirinden mağdur olduklarını iddia eden tüm başvurucuların başvurularının da kısa sürede sonuca bağlanmasını beklediklerini dile getirdi.
Anayasa Mahkemesi'nin kısa kararında, gerekçeli kararın süresinde yazılmamasının, bu sürede başvurucunun tutukluluk durumunun ve tahliye talebinin görüşülmemesinin hak ihlali oluşturduğuna hükmettiğinin görüldüğünü ifade eden Şen, Yüksek Mahkeme kararında, hak ihlali yönünden gereğinin yapılması ve başvurucunun tahliye talebi hakkında karar verilmesi amacıyla karar örneğinin İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar verdiğini kaydetti.
İlker Başbuğ'un davasını gören yerel mahkemenin hem Anayasa Mahkemesinin hak ihlali tespiti kararı hem de dün yürürlüğe giren 6526 sayılı Kanun uyarınca 15 gün içinde gerekçeli kararını tamamlamak zorunda olduğuna işaret eden Şen, "5 Ağustos 2013'ten bu yana yedi aydır beklenen gerekçeli karar artık tamamlanmalı ve dava dosyası Yargıtay'a gönderilmelidir. Yargılamanın makul sürede tamamlanamamasının ve sanıkların uzayan tutukluluklarının bir sebebinin de gerekçeli kararın dava dosyasına koyulamaması olduğu unutulmamalıdır. Gerekçeli karar yazımının gecikmesinin nedeni ne olursa olsun, bu durumdan özellikle tutuklu sanıkların olumsuz etkilendikleri tartışmasızdır" diye konuştu.
Anayasa Mahkemesinin hak ihlali kararının, başvurucu yönünden doğrudan tahliyenin önünü açmadığını vurgulayan Şen, yerel mahkemenin, geciken gerekçeli karar yazımını bir an önce tamamlaması ve dosyadan el çektiği gerekçesiyle yapmadığı tutukluluk incelemesini tamamlaması gerektiğini söyledi.
Başbuğ hakkındaki tahliye talebi ve tutukluluk incelemesinin İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından yapılması gerektiğini ancak ortada "nevi şahsına münhasır bir durum" olduğunu belirten Ersan Şen, şu bilgileri verdi:
"Çünkü bu mahkeme, dün yürürlüğe giren 6526 sayılı Kanun'la kaldırıldı. Mahkemede görevli hakimlerin 15 gün süreyle devam edecek gerekçeli karar yazımı ve dosya devirleri dışında kalan tüm yetkilerine de son verildi. Dolayısıyla mahkemenin bu 15 günlük sürede, devam eden kısıtlı yetkilerinin dışında dava dosyasının Yargıtay'a gönderilmesi dahil hiçbir tasarrufta bulunamayacağı anlaşılmaktadır. Başvurucunun tahliye talebinin İstanbul Nöbetçi Ağır ceza Mahkemesi tarafından değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılacak. Bununla birlikte 13. Ağır Ceza Mahkemesi, konunun hak ihlali tespitiyle ilgili olduğundan ve Yüksek Mahkeme tarafından gereğinin yapılması amacıyla kararın kendilerine gönderildiğinden bahisle tahliye konusunda bir karar da verebilir. Bu tür ilginç kural ve uygulamalar, bir hukuk devletinin olağan döneminde muhtemelen Türkiye Cumhuriyeti'nde gündeme gelebilir. Başvurucunun hak ihlali tespitine dair incelemeyi 13. Ağır Ceza Mahkemesi yapamayacaksa, milyonlarca sayfadan oluştuğu söylenen dava dosyasının bu incelemeyi yapmakla yetkili mahkemeye gönderilmesi gerekir, çünkü dosya incelenmeden tutukluluk şartlarının devam edip etmediği ile ilgili bir karar verilemez."
Ersan Şen, dün yürürlüğe giren Kanun ile kaldırılan özel yetki mahkemelerin görev alanına giren suçlardaki tutukluluk süresinin 10 yıldan 5 yıla indirildiğini hatırlatarak, "Böylece, yerel mahkemelerin karar tarihlerine kadar beş yıl tutuklu kalan sanıkların tahliyelerinin gerçekleşmesi gerekir. Dosyaları şu an Yargıtay'a gitmek üzere olan veya Yargıtay'a giden tutuklu sanıklardan, yerel mahkemelerince haklarında verilen kararlara kadar ağır cezalık işler sebebiyle beş yıl tutuklu kalanların tahliye edilmelerinin önünde bir engel gözükmemektedir" tespitini yaptı.
Özel yetkili mahkemeleri tümüyle ortadan kaldıran Kanun'un da dün yürürlüğe girmesi nedeniyle Başbuğ ile ilgili tahliye kararının, Ergenekon Davası'na bakan İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesinin yetkisinden çıktığını anlatan Arslan, Başbuğ ile ilgili tahliye kararının artık nöbetçi ağır ceza mahkemesince değerlendirileceğini ifade etti.
-"Yeni bir döneme girildi"