Açık Erişim (DSPACE Kurulum & Destek) Hizmetleri - dursun tokgöz
Açık Erişim, 2001 yılında yayımlanan Budapeşte Açık Erişim İnisiyatifi bildirisinde “Bilimsel literatürün İnternet aracılığıyla finansal, yasal ve teknik bariyerler olmaksızın, erişilebilir, okunabilir, kaydedilebilir, kopyalanabilir, yazdırılabilir, taranabilir, dizinlenebilir, tam metne bağlantı verilebilir, yazılıma veri olarak aktarılabilir ve her türlü yasal amaç için kullanılabilir biçimde kamuya ücretsiz açık olması.” biçiminde tanımlanmıştır.Akademik camiada ortak çıkarların yaratılması amacıyla bilginin paylaşılmasına armağan edilmiş toplumsal bir hareket olan Açık Erişim, bugün dünyada pek çok bilim insanı, yayınevi ve araştırmacı tarafından desteklenmektedir. Araştırmasonuçlarının kamuya açık İnternet aracılığıyla ücretsiz olarak erişilebilmesi ve bu literatürün çeşitli amaçlarla finansal, yasal ve teknik bariyerler olmaksızın kullanılabilmesini esas alan açık erişim çalışmaları Anadolu Üniversite Kütüphaneleri Konsorsiyumu (ANKOS) tarafından da desteklenmektedir.
DSpace kurumsal arşiv sistemidir ve kurum bünyesinde üretilen bilgi kaynaklarının açık erişime sunulması amacıyla kullanılır. DSpace ile paylaşılan bilgi kaynaklarının bazıları içerik ve doküman yönetim sistemleriyle örtüşüyor olsa da DSpace kurumsal arşiv sistemi uzun süreli depolama, koruma ve erişime odaklanarak hizmet vermek amacıyla geliştirilmiştir.
İlk olarak Kasım 2002’de piyasaya sürülen DSpace, MIT ve HP işbirliğiyle geliştirmiştir. Dünyada 1360’tan fazla kurum tarafından kullanılmaktadır. Mart 2004’teki ilk kullanıcı grubu toplantısının ardından, DSpace kullanan kurumlardan bir grup Apache Vakfı’nın toplumsal kalkınma modelini benimseyerek yazılımı geliştirmek üzere DSpace Federasyonu’nu kurmuştur. Her geçen gün büyüyen DSpace kullanıcı topluluğu Temmuz 2007’de ise, HP ve MIT’in işbirliği ile kullanıcılara liderlik ve destek sağlamak üzere DSpace Vakfı’nı kurmuştur. Mayıs 2009’da, ilgili projelerde işbirliği yapan DSpace Vakfı ile Fedora Commons arasında artan sinerji, ortak misyonun güçlendirilmesi için DuraSpace adında kar amacı gütmeyen bir organizasyonun kurulmasıyla sonuçlanmıştır.
Özet olarak DSpace , kurum bünyesinde üretilen entelektüel çıktıları tutmak, depolamak, indekslemek, korumak, saklamak, tekrar yaymak amacıyla geliştirilmiş bir kurumsal arşiv sistemidir.
Tüm içerik (word, ppt, pdf, video vb.) türlerini kabul eder.
✓ Dublin Core (DC) üst veri standartlarını kullanır.
✓ OAI uyumludur.
✓ Ekleme/çıkarma yeteneği vardır.
✓ Onaylama, düzeltme, ret veya yazara dönülerek “işlemi azaltma” yoluyla içeriği oluşturma seçeneklerine sahip iş akışı özelliği vardır.
✓ Tek merkezli olmayan sunuş işlemi sağlar.
✓ RSS desteği vardır.
✓ OpenAIRE uyumludur.