Karanlıkla Dans - Bakimliyiz.Com
07-12-2011, 11:43 #1 (permalink)
Yazı: Timothy Ferris
Samanyolu sahip olduğu çekim gücü sayesinde genellikle uydu galaksilerini yutar. Peki nasıl oluyor da bunlardan ikisi gelişmeye devam ediyor?
Güney Yarıküre'den bakıldığında Samanyolu'nun görkemli kıvrımlarının yakınında göze çarpan Büyük ve Küçük Macellan Bulutları bizim galaksimizden kopmuş parçalar gibi görünüyor. Geçmişte gökbilimciler Samanyolu'nun çekim alanındaki daha küçük diğer uydu galaksiler gibi onların da Samanyolu'nun etrafında yaklaşık olarak şu anki uzaklıklarını koruyarak dolandıklarını varsayıyordu. Ancak yeni ortaya çıkan kanıtlar Macellan Bulutları'nın yaşamlarının büyük bölümünü çok daha uzakta geçirdiklerini ve şu anda da galaksimizle nadir görülen bir yakınlaşma içinde olduklarını gösteriyor. Eğer durum böyleyse galaksiler arası bir pas de troisya (üçlü dans) tanıklık ediyor olabiliriz. Bu öyle bir dans ki galaksilerin dengesini bozabilir milyarlarca yeni yıldız ve gezegen oluştururken diğerlerini uzayın derinliklerine fırlatıp atabilir.
Geçmişe bakma şansına sahip gökbilimciler artık bu bulutların baştan beri daha önemli bir statüye sahip olduğunu gösteren ipuçlarına anlam verebiliyor. Bir kere bulutlar galaksimizin diğer uydularından çok daha parlak. "Biraraya toplanmış pek çok küçük yıldız"ı yorumlayan Ferdinand Magellan'ın vakanüvisi Antonio Pigafetta gibi çıplak gözle gözlem yapanların dikkatini çekecek kadar parlak. Çünkü yakınlar ve içlerinde çok sayıda yıldız barındırıyorlar. Samanyolu'nun bilinen cüce uydu galaksilerinin her biri 10 milyona kadar çıkan yıldıza sahip. Küçük Macellan Bulutu'nda 3 milyar kadar yıldız var Büyük Bulut'taki yıldızların sayısı belki de 30 milyara ulaşıyor.
Ayrıca Bulutlar Samanyolu'na yakın yörüngede dolanan ve diğer büyük spiral galaksilerdeki düzensiz küremsi cüce galaksilere benzemiyor. Büyük olasılıkla bunlar daha önce uzaklarda olan ve yakın zamanda bizim galaksimizin çekim alanına girerek etkisinde kalacak kadar yakınına gelmiş olan galaksiler. Samanyolu'na yakınlaşmasından önce Büyük Macellan Bulutu'nun görkemine rağmen ondan daha büyük olmayan Triangulum galaksisi M33 gibi klasik bir sarmal olma ihtimali var.
2006 yılında Hubble Uzay Teleskopu'nu kullanan bir grup gökbilimci milyarlarca ışıkyılı uzakta bulunan ve hiçbir şeyin gerçek anlamda hareketsiz olmadığı bir evrende göreceli olarak durağan bir fon oluşturan kuazar adı verilen yıldızsı gökcisimleriyle karşılaştırarak Macellan Bulutları'nın hareketlerini ölçtü. Bu ölçümler bulutların kâinatın başlangıcından bu yana geçmişte bir kez daha bizim galaksimize yakınlaşmalarına olanak sağlayan basık yörüngeler izlediğine işaret ediyordu.
Bulutların bizim yakınımızdan bir kez daha geçmiş olabileceği fikri hâlâ her ikisinin de yeni yıldızlar oluşturacak kadar gaz içermesinden kaynaklanıyor. Büyük galaksilerin yörüngesindeki uydular yıldızlararası gazlarını kendilerinden büyük bu galaksiye kaptırır. Yeni yıldızlar üretmekten yoksun olan uydular zamanla sadece yıldızlararası gazın bulunmadığı (veya çok az bulunduğu) yaşlı yıldızların olduğu göksel emekli topluluklarına dönüşür. Samanyolu'nun yörüngesindeki küremsi cücelerin çoğu kendilerinden önce gelen diğerleri gibi zaman içinde büyük ihtimalle onun tarafından yutulacak.
Aksine gökbilimciler bazıları sadece geçen birkaç yüz milyon yılda olmak üzere Küçük Bulut'un aralıklı olarak yeni yıldızlar yarattığını keşfetti. Büyük Bulut'un bazı kısımları yeni oluşmuş yıldız kümeleri ve patlamış genç yıldızların attığı sabun köpüğüne benzer kabuklarıyla dolu bir yıldız fabrikası.
« Uçak Nedir? | Dünya Mirası Alanlar »
Karanlıkla Dans konusu, GENEL KÜLTÜR / Genel Kültür Paylaşımlarınız forumunda tartışılıyor.
Dans Gosterimleri mormavi Kültürel ve Sanatsal Etkinlikler 0 11-04-2010 06:19