“En riskli ülke Türkiye”
19.02.2015 10:00 Karakter boyutu :
AKP iktidarında ekonomi için hep pembe tablolar çizildi. Hükümet; büyüme, ihracat, kalkınma, istihdam, zenginleşme alanında pek çok slogan üretti. “10 yılda üç katı büyüdük”, “kriz teğet geçti”, “ihracatta rekor kırdık” gibi sözler kamuoyunda çok tartışıldı.
Birleşmiş Milletler (BM) Kalkınma Programı eski Müdürü, ekonomist-yazar Bartu Soral, AKP dönemi Türkiye ekonomisinin durumunu “Tünelin Sonu Kriz - Yeniden Kalkınma Zamanı” (Destek Yayınevi) adıyla kitaplaştırdı.
Soral kitabında, yıllardır izlenen yanlış politikaların neden olduğu ekonomik-siyasi krizin nasıl geldiğini ve bu cendereden kurtulup yeniden kalkınmak için neler yapılması gerektiğini anlatıyor.
“EN RİSKLİ ÜLKE TÜRKİYE”
Türk ekonomisinin son 10 yıllık özeti; her alanda borçlanma, ithalat, dış ticaret açığı ve üretimsizlik. AKP, büyüme rakamlarında halkı kandırıyor. Türk Lirası aşırı değerli, reel sektörün döviz açığı çok yüksek. Dış finansman ihtiyacımız çok yükseldi; rezervler yetersiz. Üretmiyoruz, ithal ediyoruz. ABD Merkez Bankası (FED), IMF, Dünya Bankası gibi kuruluşların raporlarına göre; yeni küresel krizde en riskli ülke Türkiye. Mevcut durum, Yunanistan ve İspanya’nın krizden önceki ekonomik durumlarına benziyor…
Bu tespitler Bartu Soral’ın yeni kitabından. Ekonomideki gerçekleri rakamlarla, raporlarla ortaya koyan Soral, gelişmekte olan ülkelerle Türkiye’nin risklerini karşılaştırıyor. Yaklaşmakta olan krizin analizini yapıyor. “Kriz nereden gelir, önce kimleri etkiler, dolar ne olur” gibi soruları yanıtlıyor. Ekonomik risklerin yanında, artan siyasi riskleri, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun ekonomik durumunu, feodal yapıyı, üretimsizlik, işsizlik, yoksulluk girdabını ve bunların hiçbirine çare üretmeyen “çözüm süreci”ni inceliyor.
Soral çalışmasında, yıllardır izlenen yanlış politikaların neden olduğu ekonomik-siyasi krizin nasıl geldiğini ve bu cendereden kurtulup yeniden kalkınmak için neler yapılması gerektiğini de anlatıyor.
“HANE HALKI BORCU YÜZDE 5.600 ARTTI”
FED, IMF ve Dünya Bankası’nın gelişmekte olan ülkelerde risklerin yükseldiğini ve yeni küresel krizin bu defa gelişmekte olan ülke kaynaklı olacağını belirttiklerini ifade eden Soral, “Bu ülkeler içinde en riskli olan ise Türkiye’dir. 2014 veri ve raporlarında bu durum teyit edilmektedir” değerlendirmesinde bulunuyor.
Bartu Soral’in kitabındaki çarpıcı tespit ve analizler şöyle devam ediyor:
Sanayi üretimi gerilemiş, inşaat ve finans sektörü yükselmiştir. Mevcut durum krize girmeden önceki Yunanistan ve İspanya’nın ekonomik durumu ile benzerlikler göstermektedir.
2002 yılından 2013’e kadar hane halkı borcu yüzde 5.600 oranında artmıştır. Yani bir diğer anlatımla 2002 yılı sonunda hane halkı 100 liralık kazancının 3,4 lirasını borçluyken, bugün 100 liralık kazancının 55,2 lirasını borçludur.
2002 sonunda 129 milyar dolar olan dış borç stoku, 2014 yılı ortasında 402 milyar dolara ulaşmıştır. Türkiye Cumhuriyeti’nin 80 yılda yaptığı dış borç stokunun iki mislinin AKP iktidarı tarafından 11 yıl içinde yapıldığı görülmektedir.
“CARİ AÇIK 11 YILDA YÜZDE 2.000 ARTTI”
1992-2002 yılları arasında Türkiye’nin dış ticaret açığı toplam 169 milyar dolardı. AKP’nin iktidar olduğu 2003-2013 arasında ise toplam dış ticaret açığı 687 milyar dolara yükseldi, yani yüzde 400’ün üstünde arttı.
Dış ticaret açığındaki bu artışa paralel olarak Türkiye’nin cari açığı da büyüdü. 1992-2002 yılları arasında toplam cari açık 18 milyar dolardı. 2003-2013 arasında bu rakam 399 milyar dolara yükseldi. Yani AKP döneminde cari açık yüzde 2.000 arttı.
AKP iktidarı büyüme rakamlarında da halkı kandırmaktadır. 10 yılda üç katı büyüdük içinde enflasyonu da barındıran aldatmacalı bir hesaptır. 2003-2013 arası büyüme oranı 3 misli değil, toplam sadece 0,60’tır.
Dolar olarak ve düşük kur ile verilen 10 bin dolar kişi başı gelir yanıltmacadır.
“YAKLAŞAN EKONOMİK KRİZ RİSKİNE HİÇBİR ÖNLEM ALINMIYOR”
FED’in 2014 raporundaki risk analiz testinde Türkiye önde gelen 15 büyük gelişmekte olan ülke içinde en kırılgan olarak tanımlanmaktadır. Kullanılan altı kritere göre kamu borcu hariç tamamında ülkemiz en kötü sınıfında yer almaktadır. Veriler Türkiye’nin büyük bir düzeltme yaşamak zorunda olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.
Yaklaşan ekonomik kriz riskine karşı hiçbir önlem alınmamaktadır. Türkiye’nin yeniden kalkınma için kendi öz kalkınma stratejilerini geliştirmeli, üretmeyi, çağdaşlaşmayı, eğitimi ve bilimi ekonomi ve sosyal hayatına egemen kılmalıdır.
türkiye bartu soral