Bugün güzel bir şarkı keşfettim, sonra da "Madem keşfettim neden bloguma koymamayım ki?" dedim. "Sour Suite" isimli bu şarkı ilk olarak 1971 tarihli The Guess Who albümü So Long, Bannaytne'de yerini bulmuş, ardından 45lik olarak da yayımlanmış. Şarkının benim için ilginç yanı, Tindersticks'ın albüm çıkarmasını bırakın daha kurulmasına bile 30 yıl kadar süre varken, The Guess Who'nun bir Tindersticks şarkısı yapıp kaydetmiş olması. Şarkının öğeleri üzerinde tek tek düşününce 1971 için pek yenilikçi tınladığı söylenemez, ancak şarkının genel atmosferi oldukça "taze" ve bu da eskimesine olanak tanımamış pek. Hâlâ oldukça güncel tınlıyor. Ayrıca Tindersticks benzerliği yalnızca sound ile sınırlı da değil, vokalistin sesinin tınısına ve onu kullanışına dikkat!
The Guess Who'yu çoğunuz "American Woman" ile tanımışsınızdır, tanıyorsunuzdur, aslında hiç fena şarkı da değildir; ama ben asıl "Undun"ı sever, "Undun"a hasta olurum. 1969 yılında kaydedilmiş olan şarkı, The Zombies'in 1964 ve '67 kayıtlarından ("She's Not There" ve "Time of the Season"), The Byrds'ün 1966 kayıtlarından (özellikle "Everybody's Been Burned") ve Love'ın yine 1966 ve '67 yıllarında yapmış olduğu kayıtlardan (özellikle "She Comes in Colors") öğeler içerir, fikirler ödünç alır; biraz pastişimsi bir havası vardır, ama her şeye rağmen çok güzeldir (benim favori The Guess Who şarkımdır). Neyse, asıl konumuz "Undun" değil "Sour Suite" idi. Öyleyse dinleyelim, buyrun:
Gönderen Tolga zaman: 13:37 0 yorum
Bazı gruplar vardır ki, daha dinlemeden onları sevmediğinize karar verirsiniz.
Bir dakika, bir dakika. Suçu başkalarının üzerine atarmış gibi neden ikinci çoğul şahıs kullanıyorum ki? Belki de bu tamamen benim sorunum. Baştan alayım o zaman.
Pek güzel ve çeşit çeşit önyargı sahibi bir insan olduğum için bazı grupları, henüz onları dinlemeden sevmediğime karar veriyorum. Burada anlatmanın uzun süreceği (ve biraz da gereksiz olacağı) sebeplerden ötürü Jeff Lynne'den pek hoşlanmam. Kendisi Electric Light Orchestra'nın (ELO) beyni olduğu için, hâliyle ELO'ya da burun bükmüş, grubu dinlemeyi reddetmiştim.
Bugün bir tesadüf sonucu 1977 tarihli ELO albümü Out of the Blue'yu dinlerken buldum kendimi. İyi ki de bulmuşum, epey ilginç bir albümmüş, sevdim. Ama bir yandan da epey 'tehlikeli' sularda yüzmüş ELO. Müziğe böyle bir yaklaşım getirdiğinizde ya batar ya da çıkarsınız, ya çok sevilir ya da nefret edilirsiniz. Vasat sularda yüzmek, ortalama olmak pek mümkün olmaz. Çünkü Out of the Blue, 1977 için çok ilginç ve farklı bir albüm olmasına rağmen, içindeki şarkılar yine aynı yıl için çok standart ve harcıalem şarkılar. Peki nasıl oluyor da oluyor? Parçaları çok standart olan bir şey bütün olarak nasıl ilginç ve farklı olabiliyor?
Şöyle ki, Out of the Blue fazlasıyla eklektik bir albüm ve 1977 yılında bu kadar eklektik olmak pek rastlanan bir şey değil. Albümün içinde her şey, ama her şey var. Bir Queen şarkısı bitip, bir Beach Boys şarkısı başlıyor; bir George Harrison şarkısının ardından Paul Simon'ın o yıllarda henüz yapmış bile olmadığı bir şarkıya geçiliyor. Araya bir Bee Gees şarkısı giriyor. Sonra bir bakıyorsunuz, Pink Floyd'un ancak birkaç sene sonra yapacağı tarzda bir şarkıyı dinlerken bulmuşsunuz kendinizi. Ama bütün bu şarkıların bestecisi ve söz yazarı Jeff Lynne. Albümün içerisinde senfonik rock da var, disko da; blues da var, pop da; soul da var, progressive de; funk da var, country de. O dönemde yapılabilecek her türlü şarkı, o dönemde yapılamayacak bir şekilde aynı albümde bir araya getirilmiş. İşte bu yüzden aynı anda hem çok farklı hem de çok sıradan olmayı başarıyor bu albüm. Ancak Jeff Lynne'in bir de prodüksiyon tekniği var. Biraz Phil Spector'ınkini andıran, ancak onunkinden bile daha büyük, devasa bir sound. Söz konusu prodüksiyon tekniği uygulandığında, bütün bu farklı öğeler bir anda bir bütünün parçaları hâline geliveriyorlar.
Bir de çok fazla sayıda başka şarkılara gönderme ve/veya başka şarkılarla benzerlik var. Zaman zaman sinir bozucu bile olabiliyor. Albümde The Beach Boys'un Heroes and Villains'ı da duyulabiliyor, Boston'ın More Than a Feeling'i de. Aslında bu belki de albümü dinlerken yaşanan heyecanı biraz da olsa artıran bir etken. Birkaç benzerlik duyduktan sonra, her an tetikte olmaya başlıyor insan.
Çok uzattım, iyisi mi buyrun siz de dinleyin:
Gönderen Tolga zaman: 04:36 1 yorum
Şarkı: Francesco Gabbani - Occidentali's Karma (2017)
Gönderen Tolga zaman: 00:45 1 yorum
David Bowie: Ölümünü Bile Sanat Eserine Dönüştüren Adam (*)
Kimileri dava insanıdır, bir davaya inanır ve yaşamları boyu yalnızca onun peşinden giderler. Diğerleri ise değişimlere, gelişimlere, farklı seslere ve farklı renklere daha açıktır; dönem dönem fikirlerini gözden geçirmeyi, kendilerini revize etmeyi tercih ederler. Müzisyenler için de benzer bir ayrımdan söz edilebilir. Pek çoğu kısa sürede bir kimlik edinir ve tüm kariyerlerini o kimlik üzerine kurarlar. Bazıları ise tek bir kimliğe, tek bir tarza bağlı kalmayı yaratıcı zihinlerine aykırı ve kısıtlayıcı bularak her seferinde değişik bir şey denemek, farklı bir yöne gitmek ister. Geçen Pazar bu dünyadaki yolculuğunu sona erdiren David Robert Jones ya da hepimizin bildiği adıyla David Bowie, ikinci kategoriye aitti. Hatta o kategorinin en önde gelen isimlerinden biriydi.
Pek çok grup ve müzisyenin kariyeri birkaç döneme ayrılabilir, ancak söz konusu Bowie ise bu dönemlerin sayısını ifade etmek için tek bir rakam yetmez, iki haneye ihtiyacımız olur. İlk grubunu 1962 yılında, 15 yaşındayken kuran Bowie, müzik dünyasında bir yer edinebilmek için 60ların sonuna kadar didindi durdu; ancak bu çabaları herhangi bir sonuç vermedi. Farklı isimler kullanarak ve farklı gruplarla yaptığı 45lik ve albümler bir türlü ses getirmedi. Ta ki 1969 yılında, Bowie’nin ‘gerçek’ kariyerinin başlangıcı sayabileceğimiz “Space Oddity” şarkısını yayımlayana kadar. O noktadan sonra ise yaptığı neredeyse her işle başkalarının hayal etmekte bile zorlanacağı başarılar yakaladı. Psychedelia’dan glam’e, proto-punk’tan blue-eyed soul ve funk’a, ambient ve deneysel işlerden post-punk ve new wave’e, folk-rock’tan elektronik müziğe kadar her durağa uğradı; ama bütün bu elbiseleri kendine yakıştırmayı bildi. Muhtemelen glam çalan ilk uzaylı Marc Bolan’dı ve elbette “Low” albümünden önce Krautrock’ın cermen ritimlerini Kraftwerk hâlihazırda ete kemiğe büründürmüştü; ancak Bowie, farklı kuşaklardan milyonlarca dinleyiciye bütün bu tarzları sanki kendisi icat etmiş gibi hissettirmeyi başardı.
Kendine yakıştırdığı elbiseler yalnızca ‘müzikal elbise’ler de değildi. Birbirinden farklı personalar yaratıp farklı kimliklere bürünürken o kimliklerin her biriyle de bütünleşebildi: Ziggy Stardust da oydu, Zayıf Beyaz Dük de. Hatta bazen bu kimliklere kendini biraz fazla kaptırdığı ve başını çeşitli şekillerde derde soktuğu da oldu. Fakat bütün bu dertlerden kendini kolayca sıyırabiliyordu. ‘Şeytan tüyü’ vardı onda, yaptığı her şeyi normal ve doğal göstermeyi başarıyordu. Aslında bu hâliyle pek çok toplumsal önyargının kırılmasına da yardımı dokundu. Özellikle 70li yıllarda cinsel kimliğine ilişkin bilinçli olarak yarattığı belirsizlikle, giydiği kadın elbiseleri, yaptığı makyajlar ve zaman zaman ayağına geçirdiği topuklu ayakkabılarıyla dönemin cinsel özgürleşmesine katkıda bulundu. 80lerde ise aslında her zaman ‘gizli bir heteroseksüel’ olduğunu ‘itiraf’ etti. ‘Gizli’ sözcüğünü bu şekilde kullanması bile toplumun ‘normal’ ve ‘anormal’ olana ilişkin yargılarını altüst etme arzusunun bir göstergesi olarak okunabilir. David Bowie, her zaman avangarttı.
Bowie, bir şarkıcıdan, bir müzisyenden fazlasıydı. Müziğe, sanata, yaratıcılığa, özgürlüğe dair sevdiğimiz her şeyin mükemmel bir şekilde cisimleşmiş hâliydi. Her zaman bir adım önde olma arzusu, kategorilere sığmayışı, etiketlerden azade oluşu ve hiç bitmeyen merakı ile zamanının ve zamanımızın kültürünü pek çok veçhesi ile ifade edebildi. Müziği diğer sanat dallarından ayrı bir yerde görmüyordu; konserleri bir tiyatro oyununa dönüşüveriyor, albümleri yaşamın şiirselliği ile aleladeliğini aynı anda yansıtabiliyordu. Bir Bowie plağı yalnızca seslerden oluşmuyordu; öyküler, düşler, renkler, önseziler, cinsel fanteziler, hezeyanlar, halüsinasyonlar, hepsi oradaydı. Popüler müziğin bir sanat dalı olarak kabul edilişi 60ların ortasına, The Beatles ve dönemdaşlarının getirdikleri yeniliklere ve yaptıkları işlere dayanır. Bowie ise yalnızca yaptığı müziği değil, tüm hayatını bir sanat eserine dönüştürmeyi başardı. Üstelik bununla da yetinmedi.
Dokunduğu her şeyi 'sanat'a dönüştürmeyi ve tiyatral hâle getirmeyi başaran Bowie, anlaşılan o ki, ölümüne de aynı şekilde yaklaşmış. Ortalıkta buna dair bir sürü ipucu olmasına karşın bunu ancak kendisi öldükten sonra anlayabildik. On sekiz aylık hastalığı esnasında yeni bir albüm kaydetmiş, 8 Ocak’taki doğum gününü – en azından sosyal medyada – fazlasıyla ‘kamusal’ bir şekilde kutlamış, tam da doğum gününde son albümü “Blackstar”ı yayımlamıştı. O gün Facebook’u açtığımda her tarafın David Bowie’nin kendi sayfasından yayımladığı – albüm haberini de veren – mesajla dolu olduğunu görmüş, mesajı ben de paylaşıvermiştim. Sonra albümü dinlemeye başladım. Pek çok şarkıda ölüm teması vardı, ama bu tema Bowie için çok da yeni bir şey değildi. Dikkate almadım. Kimse almadı. Bu temanın en belirgin olduğu şarkı ise “Lazarus” idi (sırf şarkının adı yüzünden, 10 Ocak’ta ölen Bowie’nin 14 Ocak’ta dirilmesini bekledim, dirilmedi). “Buraya, yukarıya bak! Cennetteyim,” diye başlayan şarkı, “Özgür olacağım, tıpkı o mavi kuş gibi,” diyerek bitiyordu. Bowie, bize adeta ölümünden bahsediyordu. Üstelik şarkıya yine ölümünü simgelediğini düşündüğüm bir video çekmiş, bu videoyu 7 Ocak’ta yayımlamış ve herkese bu yolla veda etmişti. Fakat Bowie’nin hayatında kurgu ile gerçek arasında o kadar ince bir sınır olmuştu ki her zaman, anlayamadık. Hazırlanamadık. Her şeyi yine inceden inceye hesaplanmış bir kurgu sandık. Aslında öyleydi de, karşımızda bir kurgu vardı. Kurgu olmayan şey ise Bowie’nin ölümüydü. Bowie hastalığını saklamış olsa da pek çok yere ölümüne ilişkin ipuçları yerleştirmişti, yine de herkes hazırlıksız yakalandı.
David Bowie’yi yalnızca hayatını değil, ölümünü de sanat eserine dönüştürmüş bir insan olarak hatırlayacağım.
(*) Evrensel Pazar, 17 Ocak 2016 (https://www.evrensel.net/haber/270260/olumunu-bile-sanat-eserine-donusturen-adam)
Gönderen Tolga zaman: 00:00 0 yorum
Şarkı: Timmy Thomas - Why Can't We Live Together? (1972)
1972 için inanılmaz bir prodüksiyon. Yalnızca bir Hammond ve ilkel bir drum machine. Timmy abi şakımaya başlayana kadar sanıyorsun ki Young Marble Giants girecek. Halbuki onların girmesine neredeyse bir 10 sene daha var.
Gönderen Tolga zaman: 02:17 0 yorum
Malumunuz olduğu üzere tiftik, Ankara keçisinden elde ediliyor. Bugün dünyadaki en büyük tiftik üreticisi ise Güney Afrika Cumhuriyeti. Peki bu nasıl böyle olmuş?
1838 yılında dönemin Osmanlı imparatoru II. Mahmut, Güney Afrika'ya hediye olarak Ankara keçisi yollamaya karar verir. O dönemlerde en büyük tiftik üreticisi Türkiye'dir ve II. Mahmut bu üstünlüğü elbette kaybetmek istemez. Bu nedenle on iki adet kısır erkek keçi, bir adet de dişi keçi yollar. Böylece keçiler çoğalamayacaktır. Ancak dişi keçi gemiye konmadan önce gebe kalmıştır ve Güney Afrika yolunda yavrular. İşte o yavru, Güney Afrika'yı bugün dünyanın en büyük tiftik üreticisi hâline getirir.
Benzer bir hikâye de ABD ile yaşanır. I. Abdülmecit, bir ABD vatandaşına hizmetleri nedeniyle yedi adet yetişkin keçi hediye eder, sonra Türkiye'den başka keçiler de ithal edilir ve böylece Amerika Birleşik Devletleri de bugün itibariyle dünyanın en büyük ikinci tiftik üreticisi olur.
Türkiye kaçıncı mı? Üçüncü.
Gönderen Tolga zaman: 14:40 0 yorum
Gönderen Tolga zaman: 00:49 0 yorum
Etiketler: Çeviri, Politika
Bir Zombies değil, ama olabilirdi...
Çok uzun zamandır bildiğim şarkılarla ilgili, o zamana kadar düşünmediğim bir şeyler fark ediyorum bazen, bir anda. Mesela biraz önce Peter and Gordon'ın 1964 tarihli "A World Without Love"ına denk geldim ve daha önce fark etmediğim bir şeyi fark ettim: bu şarkıda adamların hem yarattıkları atmosfer, hem enstrümanlarının tonları, hem şarkı sözlerinin verdiği his birebir The Zombies'in ilk dönemine benziyor. Üstelik bu şarkı, The Zombies henüz herhangi bir 45lik veya albüm yayımlamamışken çıkmış piyasaya. Yani bir öykünme söz konusu değil.
"A World Without Love"ın peşinden, yine aynı yıl içerisinde yayımlanan "Nobody I Know" ve "I Don't Want to See You Again"de de bu havayı sürdürmeyi başarmışlar. Fakat ne yazık ki bu orijinal şarkıların ardından önce cover'lara ağırlık vermeye başlıyorlar ve ardından kaydettikleri orijinaller de bu ilk üç şarkının seviyesine ne atmosfer ne müzikalite anlamında yaklaşabiliyor. Bunun sebebinin, yukarıda bahsettiğim üç şarkının üçünün de Paul McCartney bestesi olmasıyla ilgisi var mıdır? Eh... Mutlaka vardır. Fakat onunla sınırlı olduğunu da sanmıyorum; çünkü bestelerin kalitesinin ötesinde bir şeyler eklemeyi başarmışlar kayıt esnasında şarkılara. Misal 1966 yılında "Woman" isimli başka bir Paul McCartney bestesi de söylüyorlar. Şarkının kalitesi tartışılmaz; ancak düzenleme fazlasıyla sıradan, herhangi bir "üstünlük" belirtisi göstermiyor.
Velhasıl Peter and Gordon, The Zombies'den önce The Zombies atmosferiyle müzik yapmayı başarmış (bu benim için çok önemli bir şey, çünkü The Zombies 60lar Britanyasında popüler müziğe yepyeni bir sada kazandırmıştır), buna rağmen 1965 yılından itibaren "özelliklerini" kaybetmeye başlayıp yalnızca 60lı yıllar müziğiyle ciddi şekilde ilgilenen kişilerin haberdar olduğu sıradan bir gruba dönüşmüş. Yazık olmuş.
Bu arada nasıl olmuş da Paul McCartney sırf bu adamlara özel o kadar şarkı yazıp bestelemiş diye düşünüyorsanız, konunun bir nevi "akrabalık" ilişkilerinde düğümlendiğini söyleyebilirim. Peter and Gordon'ın Peter Asher'ı, o dönem (ve ardından uzunca bir süre daha) Paul McCartney'in kız arkadaşı (ve sonra nişanlısı) olan Jane Asher'ın erkek kardeşi. Adam bacanağı için şarkı yazmış. Herkese McCartney gibi bir bacanak lazım.
* Bu arada The Zombies'in benzerlik kurulabilecek ilk dönem şarkılarından da birkaç örnek vereyim de yazı havada kalmasın: , , , .
Gönderen Tolga zaman: 21:16 0 yorum
Gönderen Tolga zaman: 19:18 0 yorum
Gönderen Tolga zaman: 22:53 0 yorum
sesli meram 195 -- կենսագրություն