Amerika'da Eğitim | Sayfa 2 | Öğretmen Forum
Amerika'da 2. El Araba Alırken Dikkat Edilecek Noktalar
Galerilerde arabaların genelde bir yıl garantileri vardır ama pazarlık imkanı söz konusu değildir. Galeriler size zamandan tasarruf sağlar; günlerce telefon etme, dergi ve gazete izleme riskinden kurtulursunuz. Araba galerilerinden kullanılmış araba aldığınızda pazarlık imkanınız pek fazla değildir. Belki satmaya karar verdiğinizde aynı galeriye gidebilirsiniz. Eğer bütçeniz galerilerden araba almaya uygun değilse, araç sahiplerinden bazen galerilere göre % 15-20’lere varan avantajlarla yeni bir arabaya sahip olabilirsiniz.
Mal sahibinden alacağınız araba ucuz olacak ama belki de bazı sorunlar çıkaracaktır. Ama şansınızı denemelisiniz. Bunun için Önce haftasonu (Pazar) gazetesi alıp, "Classifieds" (seri ilanlar) kısmında ikinci el araba ilanlarını incelemeniz gerekiyor. Kullanılmış arabalar hakkında gazeteler dışında, okullardaki ilan tahtalarından ve marketlerin kasa yanlarında bulunan bölümlerdeki bedava araba magazinlerini alarak da bilgi sahibi olabilirsiniz.
Amerika’da itibar gören en dayanıklı arabalar Japon arabalarıdır. Bir Amerikan arabası alırsanız çabuk değer kaybedecektir. İşin ticari kısmını da düşünüyor ve arabanızı iyi bir fiyata satmak istiyorsanız; gerek sağlamlığı, gerekse değer kaybetmemesi adına seçiminizi bir Japon arabasından yana yapın.
Büyük bir ülke olan Amerika’yı ve yerleşim alanları arasındaki mesafeleri düşündüğünüzde, arabaların göstergelerinde, uzun mesafelerin tanığı olan rakamlara rastlayacaksınız. Bu yüzden, arabayı iyice kontrol ettirmelisiniz. Örneğin arabanın triger kayışını (Timing belt) öncelikle kontrol ettirin. Bu kayış genelde 60,000 mil yapıldıktan sonra, istenmeyen sonuçlar doğmaması için değiştirilmelidir. Amerika’da yapılan hesaplar, yıllık araba kullanımını ortalama 12.000 mil olarak göstermiştir. Bir kullanılmış arabanın fiyatını saptarken bu rakama göre bir değerlendirme yapılmalıdır.
Kitapçılarda ve dergi satan yerlerde "Blue Book" adı verilen kitapçıklar, ikinci el arabalar konusunda en büyük yardımcınız olacaktır. Bu kitapta ikinci el her tür, marka ve özellikteki arabaların fiyatları yazmaktadır. Amerika’ da normal yıllık kullanım ortalama 12,000 mil olarak kabul edildiğinden senelik averaj olarak bu sayıdan daha fazla kullanılmış arabaların değeri daha düşük çıkmaktadır.
Amerika'da Eğitim ve Askerlik Tecili
Amerika’da eğitimine devam eden öğrencilerin askerlik tecili için ihtiyacı olan belgeler içinde bulundukları duruma göre 3 farklı şekilde olabilir.
1. Orta, lise veya üniversite seviyesinde öğrenci statüsünde olanlar
Öğrenci statüsünde Amerika’da bulunan vatandaşlar askerliklerini bağlı bulundukları eğitim müşavirliği veya ataşeliği vasıtasıyla 29 yaşlarına kadar erteletebilirler. Bu işlem için önceden yurtdışında öğrencilik statülerinin tanınması ve öğrenci dosyalarının açılması gerekmektedir. Yani öğrencilerin F-1 veya M-1 vizesine sahip olmaları gerekir.
2. Yurtdışında staj, yüksek lisans, ihtisas veya doktora yapanlar
Bu koşullardan birine uyan yükümlüler yine eğitim müşavirliği veya ataşelikleri aracılığı ile askerliklerini 36 yaşını dolduruncaya kadar erteletebilirler. Yani öğrencilerin F-1 veya M-1 vizesine sahip olmaları gerekir.
3. Oturma veya çalışma iznine sahip olarak işçi, işveren veya bir meslek ya da sanat mensubu sıfatı ile yurtdışında bulunanlar
Amerika’da geçici veya sürekli oturma ve/veya çalışma iznine sahip olarak işçi veya işveren sıfatıyla çalışan vatandaşların her türlü askerlik işlemleri 38 yaşlarını doldurdukları yılın Aralık ayı sonuna kadar ertelenebilir. Fakat unutulmaması gereken nokta, ertelemenin her 2 yılda bir yapılması gerektiğidir.
İlk ertelemede neler yapılması gerekiyor, hangi belgeler bulundurulmalı?
1. Oturma ve/veya çalışma izni (residence permission and/or employment permission) belgesinin aslı ve 1 adet fotokopisi;
2. Sürekli oturma ve çalışma izni olan yükümlünün geçici oturma ve çalışma izni olan yükümlü ile "post completion/optional practical training" kapsamında çalışan F-1 vizeli öğrencilerin Employment Authorization Card’ın aslı ve 1 adet fotokopisi (Resmi burslu öğrenciler hakkında burs aldıkları sürece işçi erteleme işlemi yapılmamakta, ancak bursunu kestirip ödemeye başlayanların durumları ibraz ettikleri belgelere göre ayrıca değerlendirilmektedir).
3. F-1 vizeli öğrencilerden öğrenim gördükleri üniversitelerde araştırma görevlisi olarak bulunanların çalışma iznine ilişkin I-20 ID simgeli belgelerinin aslı ve 1 adet fotokopisi;
4. H-1 vizeli yükümlünün I-797 A simgeli belgesinin aslı ve 1 adet fotokopisi;
5. J-1 vizeli yükümlünün Amerikan Enformasyon Ajansı tarafından düzenlenen ve INS yetkilisinin olurunu (endorsment) içeren BAP-66 simgeli belgesinin aslı ile 1 adet fotokopisi;
6. İşçi sıfatını kanıtlayan, işverence düzenlenmiş belgenin aslı ve 1 adet fotokopisi
7. W-2 formlarının veya çek koçanlarının fotokopileri;
8. Ek (1)deki 5 nüsha EK-B simgeli formun 4 nüshasının tarih ve imza atıldıktan sonra ilgili başkonsolosluğa iade edilmesi;
9. Ek (2)deki form dilekçesinin boş bölümleri doldurulduktan sonra imzalanıp iade edilmesi;
10. Ek (3)deki "Tebliğ Belgesi ve Taahhütname"nin imzalanarak iletilmesi;
11. 5 adet son 6 ay içinde çekilmiş renkli vesikalık fotoğraf;
12. Nüfus kimlik cüzdanınızın aslı ve 1 adet fotokopisi;
13. Pasaportun aslı ve işlem görmüş bütün sayfalarının birer adet fotokopisi;
14. Belgelerinizin asıllarının iade edilebilmesi için üzerinde adresinizin yazılı olduğu "certified" pullu ($3 pullu) uygun büyüklükte bir zarf;
1. Oturma veya çalışma iznine sahip olarak en az 3 yıl süre ile yabancı bir ülkede işçi, işveren veya herhangi bir meslek ya da sanat sahibi olarak çalışmak ve bu statüyü, askerlik yükümlülüğü tamamlanıncaya kadar kaybetmemiş olmak;
Erteleme veya dövizle askerlik imkanlarından yararlanan yükümlüler bir takvim yılında 6 aydan fazla Türkiye’de kalmaları halinde, bu haklarını kaybederler. Yine, döviz ödeme yükümlülüğü ve fiili hizmet yükümlülüğünden herhangi birini yerine getirmeden Türkiye’ye kesin dönüş yapanlar dövizle askerlik haklarını kaybederler
Amerika’da yaşayanların dövizli askerlikten yararlanmak için ödemeleri gereken döviz miktarı 10.000 DM olarak belirlenmiştir. 10.000 DM’nin ABD doları olarak karşılığı her mali yıl başında, doların marka olan paritesi esas alınarak Milli Savunma Bakanlığı tarafından saptanır ve konsolosluklara bildirilir. İlk taksit başvuru sırasında, kalan taksitler de 3 defada 38 yaş sonuna kadar ödenir. İşverenler ile diğer meslek ve sanat sahiplerinin, bu sıfatlarla ve çalışma iznine sahip olarak en az 3 yıl çalıştıklarını kanıtlamaları gerekir.
3. Resmi burslu ve resmi pasaport ile Amerika’da bulunanlar (Hizmet pasaportu, diplomatik pasaport)
Amerika'da eğitim sistemi temel, ikinci eğitim ve yüksek eğitim olmak üzere üç aşamalıdır. Amerika'da temel eğitim ilkokul ve lise dahil 12 yıldır. Öğrenciler, temel eğitimin sonunda lise (high school) diploması elde ederler ve kolej veya üniversitelere girmeye hak kazanırlar. İlkokula başlama yaşı 6'dır. 5 veya 6 yıl ilkokul eğitiminden sonra öğrenci ortaokula (middle school) başlar. Lise eğitiminden sonra öğrenciler ACT (American College Test) / SAT (Scholastic Assessment Test) gibi sınavlara girerler. SAT / ACT skorları öğrencilerin 17-18 yaşlarında hangi kolejlere gidebileceğini belirler.
Okul öncesi eğitim 2- 6 yaş
İlkokul 6 -12 yaş
Ortaokul 12 -1 4 yaş
Lise 14-18 yaş
Ön Lisans Okulları 18-20 yaş
Lisans Eğitimi 18-22 yaş
Üniversite ya da koleje giden öğrenciler dört yıllık sanat ve bilim olmak üzere iki alanda eğitim alabilirler. Sanat alanı beşeri bilimler, sosyal bilimler ve doğa bilimlerini kapsar. Lisans öğreniminde öğrencilerin iki sene sonunda belirli bir uzmanlık alanı seçmeleri beklenir. Uzmanlık alanları çok çeşitli olmakla birlikte, öğrencinin derinlemesine araştırma yapması istendiği için öğrencinin seçtiği alanı sevmesi çok önemlidir.
Lisans öğrenimini bitiren öğrenciler yüksek lisans ve doktora eğitimleri 1-2 sene master ve 3-5 sene doktora olmak üzere derecelerini alırlar. Amerika'da yüksek öğrenim, 2-yıllık kolejler, 4-yıllık kolejler ve yine 4-yıllık master ve doktora programları içeren üniversite programlarından oluşur.
2-yıllık kolejlerde öğrenciler lisans eğitimlerinin ilk iki senelerini okurlar; eğitim ücretleri genel olarak daha ucuzdur. 4-yıllık kolejlerin master ve doktora programları yoktur fakat çok nitelikli profesör ve öğretim görevlilerine sahiptir. Diğer 4-yıllık mastır ve doktora programlarına sahip büyük üniversitelerin çoğu devlet tarafından desteklenir. ABD'de yaşayanlar için daha ucuz olan bu üniversiteler; ABD dışından gelen öğrenciler için biraz pahalıdırlar. Bunların dışında ABD'de Harvard, Yale, Princeton ve Stanford gibi özel üniversitelerin eğitim ücretleri çok pahalıdır fakat bu okullarda okuyan öğrencilerin çoğu burs imkanları bulabilmektedirler.
Amerikan eğitim sisteminin diğer eğitim sistemlerinden ayrılan en önemli özelliği öğrencilere üniversitenin ilk yıllarında genel kültür, felsefe, psikoloji ve sosyoloji gibi sosyal bilimler ve doğal bilimlerle ilgili temel eğitim verilmesidir.
Bazı istatistikler aşağıdaki gibidir, Her yıl yaklaşık
13 Milyon öğrenci eğitim görmektedir
2 750 000 öğrenci liseden mezun olmaktadır.
450 000 associate degrees (yüksek okul)
1 000 000 bachelor's degrees (üniversite)
300 000 master degrees (yüksek lisans)
35 000 doctores (doktora)
72 000 first professional degrees (profesyonel eğitim)
Amerika'da kazanılmaktadır. Amerikan nüfusunun yaklaşık %25' inden fazlası yüksek eğitim görmektedir.
Amerika'da ilk ve orta öğrenim-Temel Eğitim
İlkokullar (Elementary) okullar “ Local Boards of Education ” tarafından kontrol edilmektedir. Amerika'da İlk ve Orta öğrenim zorunlu olup, bazı eyaletlerde farklılık göstermektedir.
Toplam 12 yıllık Secondary egitimi; (ilkokul+ortaokul+lise 6 yıl) Elemantary (ilk okul+3 yıl), Junior High School (Orta okul+3 yıl) Senior High School (lise) dan oluşur.
Bu temel dersler dışında birçok okul, lise öğrencilerine “ADVANCED COURSES”-İleri düzey kursları sunmaktadır. Bu kurslar genelde üniversitenin ilk yıllarında okutulan “LOWER DIVISION”-alt seviye kurslarıdır. Baslıca konular;
İleri yabancı dil
Fifth Year Academic Subjects-Beşinci yıl akademik konuları
Honors Kursları – Taktir ve Teşekkür kursları
AP Kursları – İleri Yerleştirme kursları
IB Kursları – Uluslararası Diploma kursları
Pre-Set Advanced Cirriculums – Önceden belirlenmiş ileri düzey müfredat programları
Lise eğitiminden sonra lise sonrası eğitime geçiş
Amerikan Eğitim Sistemi esnek bir geçiş sistemine sahiptir, öğrenciler yapmak istedikleri eğitimle ilgili konuları bir çok kere değiştirip, bölümler arası yatay geçişi de rahatlıkla yapabilmektedirler. Geçiş koşullarını her kolej kendi kriterlerine göre belirlemektedir.
Yine aynı şekilde her üniversite kendi kabul şartlarını belirlemekte serbesttir.
İki yıllık kurumlar (community and junior colleges)
Sayıca çok fazla olan bu okullar iki amaç için eğitim vermektedirler: Birincisi üniversiteye geçiş yapacak öğrenciler yetiştirmek, ikincisi ise mesleki öğrenciler yetiştirmektir.
Community College'ler öğrencilere yüksek eğitimin ilk iki yılını almaları için programlar sunarlar. Bu programların amacı, maliyetli olan yüksek eğitimin maliyetlerini düşürmek amaçlıdır.
Community College'lerdeki iki yıllık eğitim dört bölüme ayrılır:
İyileştirici ve destekleyici programlar
Akademik konularda uzmanlaşma, hazırlık programları (yüksek öğrenime transfer yapmak isteyen öğrenciler için)
Transfer programlarına katılan öğrencilerin,
Associate of Arts ( A.A.)
Dereceleri yapmaları gerekmektedir. Bu programlar tamamen dört yıllık üniversite eğitimiyle birleştirici programlar olarak düzenlenmiş, öğrencilerin konularıyla ilgili bir ön hazırlık yapmalarını, genel bir vizyon kazanmalarını sağlar.
Amerika'da dört yıllık eğitim kurumları- Üniversiteler
Amerika'da ilk üniversite eğitiminin temelleri, 1700 yıllarında bir dini grup tarafından atılmıştır. Rahip yetiştirme amaçlı bu kurumları zamanla profesyonel eğitim kurumları izlemiştir.1862 yılında “ The Land Grant College Act ”'in yasallaşması ile büyük değişim gösteren yüksek eğitimde, ağırlıklı olarak tarım, mekanik ve sanat konularına yer verilmiştir.
Amerikan üniversitelerini diğer bir çok eğitim sistemlerinden ayıran en belirgin özelliği, “General Education” – Genel Eğitim aşamasıdır. Bununla beraber araştırma üniversiteleri, profesyonel eğitim kurumları farklı bir yapıda eğitim vermektedirler. Sistem bir çok dalları birbirinden ayırıp farklı eğitim kurumlarında özelleşmeyi tercih etmektedir.
“College” – Kolejlerle, üniversiteleri birbirinden ayıran özellikler, kolejlerin yüksek lisans programları sunmamalarıdır. Bununla beraber, üniversitelerin , birkaç konu hakkında araştırma yapıp, bunları yayımlaması gerekmektedir. Birçok üniversite, birçok bölümden oluşur (bu bölümler hatta kolej olarak da adlandırılır) Kolejler sadece bir ya da iki bölüm sunabilirler. College'lar aynı zamanda sadece “Post Secondary” – lise sonrası eğitim verebilirler, bu eğitim genelde uzmanlaştıkları alanlardadır (Hukuk okulları v.b.).
“Council of Graduate Schools” bir Mastır Programlarının bağlı bulunduğu bir kurumdur. Bu kurumun amacı toplumun ihtiyacı olan profesyonel ve teknik konularda uzmanların yetişmesi için program hazırlamaktır. Bununla beraber, entellektüel gelişime de önem vermektedir. Bu nedenlerin yanında öğrencilerin bu programları seçmelerinin nedeni, eldeki kolej diplomalarını yeterli görmemeleridir. Bazı bölümlerde Doktora programı olmadığı zaman yüksek lisans programına katılarak uzmanlaşmak isteyen öğrenciler de çoktur.
Amerika'da Profesyonel eğitim
Profesyonel eğitim müfredatı, konuyla ilgili uzmanlar tarafından hazırlanmaktadır. Programların süreleri uzmanlık alanına göre değişmektedir. Sınavlar sonucu “Licences” -Yetki Belgesi alınmaktadır. Medicine – Tıp okulları, Veterianary Medicine - Veterinerlik, Dentistry –Discilik, ve Law –Hukuk gibi bölümler “post-graduate” seviyesinde öğretilmektedir.