Maksat bagşy kimiň ynamyny ödemedi?
Aşgabatly aıdymçy Maksat Kakabaıew söıgi hakdaky bir aıdymynda “ödemedimmi seň ynamyňy men?” diııär. Türkmenistandaky 30 ıaşly ynamdar çeşmäniň maglumatyna görä, ol häzir Akbugdaı etrabynyň İaşlyk şäherçesindäki deslapky tussaghanada saklanıar.
“Oňa kakasy bilen bilelikde, ozal ıapylan köne bir iş esasynda, bozgaklykda aıyp bildirilıär we günäkär tapylsa, 5 ıyl türme tussaglygy garaşıar” diıip, adyny aıtmazlygy soran ynamdar çeşme aıdıar. Şeıle-de ol Maksadyň sorag edilende urlup-ıenjilendigini habar berıär.
Wenada ıerleşıän “Türkmen inisiatiwasy” topary bagşylara edilıän basyşyň Türkmenistanyň milli howpsuzlyk ministri Çarymyrat Amanowa berk käıinç berlenden soň has güıçlenendigini, Maksat Kakabaıewiň 28-nji ıanwarda, Ç.Amanowa käıinç berlenden bir gün soň tussag edilendigini ıazıar.
Aıdylmagyna görä, onuň günäsi Türkiıäniň TMB telekanalynda onuň aıdym-saz klipiniň efire berilmegi bilen bagly bolupdyr.
İöne garaşsyz žurnalist Döwletmyrat İazgulyıew Maksat Kakabaıewiň “jenaıat işi” diıilıän barada ıurt içinde anyk maglumat berilmeıändigini, emma adamlaryň bu hakda gürrüň edıändigini aıdıar: “Maksat Kakabaıew türk telekanalynamy, azerbeıjan telekanalynamy interwıu beripdir, 15 gün tussag edilip, 3-4 günden soň toba etdirilip goıberilipdir diııärler”.
“Amatsyz aıdymçylaryň” gara sanawy
“Türkmenistanyň hronikasy” Internet neşiri Türkmenistanda häkimiıetleriň amatsyz hasaplaıan aıdymçylarynyň ıaşryn sanawynyň bardygyny, ol sanawa Myrat Öwezow, Kerim Gurbanalyıew, Bilbil Orazowa, Eneş Rejebowa, Laçyn Mämmedowa ıaly aıdymçylaryň hem girıändigini habar berıär.
Aıdymçy Myrat Öwezow ıakynda Mary welaıatynyň Hanhowuz etrabyndaky bir oba sürgün edildi. Oňa bildirilen günäkärleme barada anyk maglumat ıok.
Türkmenistanda aıdymçylaryň gara sanawy, ıagny olary ala tutmak, hatda klassyk şahyrlaryň, şol sanda Magtymgulynyň goşgularyna döredilen aıdymlaryň hem gadagan edilmegi öňki prezident Saparmyrat Nyıazowyň şahsyıet kultynyň güıçlenen ıyllarynda başlandy. Synçylaryň käbiri bu ıagdaıy Magtymgulynyň goşgularyna aıdylıan aıdymlarda “köp dilli kethudalar”, “berimsiz begler, bahyl baılar”, “ıurdy bir ıanyndan satyp başlamak” barada aıylıan kesgin pikirleriň häkimiıet başyndaky adamlara ıaramazlygy bilen düşündirıär.
Nyıazow syıasy sahnadan düşenden soň Türkmenistanda aıdym-saz sungatyna garaıyş biraz liberallaşan ıaly boldy. İerli synçy Nurberdi Nurmämmedow türkmen telewideniıesiniň “Owaz” atlandyrylan 5-nji kanaly açylanda adamlaryň begenendigini aıdıar.
“Owaza” 5-nji kanal diıilıär, şol açylanda adamlar begendi, hakyky gerek zat, biziň medeniıetimizi ösdürjek kanal diıdiler” diıip, N. Nurmämmedow aıdıar.
Bagşylar ideologiıa garşymy?
Prezident Gurbanguly Berdimuhmedow geçen ıyl “türkmen horunyň milli öwüşgünlere baı owazynyň aıratynlygyny giňden wagyz etmek maksady bilen Türkmenistanyň döwlet horuny döretmeli” diıdi. İöne synçylar onuň bir tarapdan Nyıazow döwründäki ters işleri düzedip, ikinji tarapdan täze bir şahsyıet kultuna tarap süışıändigini belleıärler.
Prezident geçen ıylyň fewralynda döredijilik işgärleri bilen duşuşanda, ıurtda amala aşyrylıandygyny aıdıan beıik işleriniň ıeterlik wasp edilmezligi bilen bagly, “häzirki döwürde aıdym-saz sungatynyň hem jemgyıetde öz mynasyp ornuny eıeläp bilmeıändigini, özboluşly ösüş ıoluny tapmaıandygyny” aıtdy.
Şondan soň ıurduň döwlet eıeçiligindäki radio we telekanallarynda döwlet ıolbaşçysynyň edıän “beıik işlerine” bagyşlanan aıdymlaryň görnetin köpelendigi bellenıär. Nurberdi Nurmämmedowyň pikirine görä, bagşylara, ıaş aıdymçylara basyşyň güıçlenmeginiň sebäbine düşünmek kyn, “sebäbi olar ıurtdaky ideologiıa garşy aıdym aıtmaıar”.
Berdimuhamedowyň aıdım-saz sungatynyň “özboluşly ösüş ıoluny tapmaıandygy” baradaky pikiri bilen, täze döredilıän aıdymlaryň sözi hem sazy babatda, belli bir derejede, ıerli synçylaryň hem köpüsi ylalaşıar. Aıdaly, olar garaşsyzlyk ıyllarynda türkmen estradasyna goşulan aıdymçylaryň köpüsiniň ne öz ıüzüniň, ne-de öz sözüniň bardygyny, olaryň bir toparynyň gyz atlaryna düzülen sanawaçlary sanaıandygyny aıdıarlar. Hatda başga biriniň aıdymyny öz adyna geçirip, ogurlyk edip ıören ıaş bagşylaryň hem bardygy, neşä özüni aldyran bagşylaryň hem az däldigi bellenıär.
Söıgi hakdaky aıdymlara orun azalıar
Emma ıerli synçylar, şol sanda Nurberdi Nurmämmedow adamlaryň klassyky şahyrlaryň goşgularyna dördilen aıdymlary, hatda şol söıgi hakyndaky ıeňles aıdymlary diňlemäge hem kaıyldygyny, ıöne indi “Arkadag” ideologiıasy sebäpli ol aıdymlara hem ornuň azalıandygyny aıdıar.
“Aıdylıan aıdymlar esasan “Arkadag” barada, söıgi aıdymlaryna kän gezek ıetenok. Käbir aıdymlarda “Seniň bilen türkmen türkmen boldy” diıip hem aıdıarlar” diıip, N.Nurmämmedow Aşgabatdan telefon arkaly beren gürrüňinde aıtdy.
“Türkmenistanyň hronikasy” atly Internet neşiriniň tassyklamagyna görä, häkimiıetler Maksat bilen türk telekanalynda çykyş edenleriň baryny, şol sanda göwreli gelin Gözel Annamuhammedowany hem çagyryp, düşündiriş ıazdyrypdyrlar.
( 24 fewral, 2011 )
26 fewral, 2011 | Makalalar