SORU: Geçtiğimiz hafta 36 daireli bir apartmana yönetici seçildim. Genel kurulda yöneticiye küçükte olsa bir ücret ödenmesi karar altına alındı. Bu durum da ödenecek ücretten gelir vergisi kesilecek mi? Yoksa apartman görelilerine ödenen ücretlerde olduğu gibi gelir vergisi kesilmeyecek mi?
YANIT: Sorunuzdan kat maliki olduğunuz anlaşılıyor. Maliye Bakanlığının konuya ilişkin verdiği görüşe göre: kat malikleri arasından seçilen yönetici olduğunuzdan, ödenen ücret aidat tutarı kadar veya altında ise, aldığınız ücret gelir vergisine tabi tutulmayacak. Ancak, aidat tutarının üstünde bir ödeme yapılması halinde ise, fazla kısım ücret olarak gelir vergisine tabi olacaktır.
Primin tamamını ödeyerek emekli olma durumu var mı?
SORU: 2 Mayıs 1963 doğumlu ev hanımıyım. Hiçbir SSK ve Bağ-Kur girişim yok. Primin tamamını ödeyerek SSK’dan emekli olma durumum var mı, varsa nasıl ve kaç yaşında emekli olurum?
YANIT: Primin tamamını toptan ödeyerek emekli olma durumu maalesef yok. Ancak isteğe bağlı sigortanızı başlatıp, 15 tam yıl (5400 gün) prim ödediğinizde 4/b (Bağ-Kur) statüsünden emekli olabilirsiniz.
DEİK'e gelirin yüzde 1'inin aktarımı
SORU: Bir süre önce yönetmelikle yapılan bir düzenlemeyle; TOBB, TÜSİAD, MÜSİAD, TİM ve Müteahhitler Birliği'nin, her yıl gelirlerinin yüzde 1'ini ve DEİK'e (Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu'na) aktarması öngörüldü. Malvarlığı aktarımını da kapsayan bu düzenleme, hukuka uygun mu?
Murat ÖZARSLAN – İstanbul
YANIT: Bu tür düzenlemelerin, yönetmelikle değil yasa ile yapılması gerekir. Yönetmelikle yapılan düzenleme, Anayasa'nın 46. Ve 73. maddelerine aykırıdır. Yönetmelikle mali yükümlülük getirilemez. Olay yargıya intikal ettirildiğinde, yönetmelikle yapılan bu düzenleme iptal edilebilir.
SORU: 21 Şubat 1968 doğumluyum. 1 Ekim 1992 tarihinde SSK’lı oldum. Askerliğimi 1988-1989 yılları arasında yaptım.5500 gün primim var. Askerliğimi borçlanırsam emekli olma yaşını geri çeker mi? Ve ne zaman emekli olurum?
YANIT: Başlangıçtan önce yaptığınız askerliğinizin 490 gününü borçlanmanız halinde, sigorta başlangıç tarihiniz 490 gün geri gider ve emekli olmak için: 25 yıl sigortalılık süresi, 5525 gün prim ödeme ve 52 yaş şartlarına tabi olursunuz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan borçlanmadan sonra prim ödemeseniz de, 52 yaşınızı dolduracağınız 21 Şubat 2020’de emekli olabilirsiniz.
Torba Yasa bizi emekli edecek mi?
SORU: 5 Haziran 1971 doğumluyum. 25 Aralık 1985’de işe başladım. 25 yılı doldurdum, 6350 prim günüm var. Yeni yasa bizi emekli edecek mi?
YANIT: Torba Yasada, yaş bekleyenlerin erken emekliliğine ilişkin bir düzenleme yok. Mevcut yasal düzenlemeye göre, 49 yaşınızı dolduracağınız 5 Haziran 2020 tarihinde emekli olursunuz.
Yurt dışındaki limited şirket hissesinin satışı
SORU: ABD'deki bir limited şirketin ortağıyım. 2014'de bu şirketteki ortaklık payımı sattım. Elde ettiğim kazanç Türkiye'de gelir vergisine tabi mi?
Ergun ŞENTÜRK – İstanbul
YANIT: Ortaklık payını satmanızdan doğan kazanç, Gelir Vergisi Kanunu'nun Mükerrer 80/4. maddesi uyarınca, "değer artışı kazancı" olarak gelir vergisine tabidir.
5 nci yılın izin süresi 14 gündür
SORU: Bir işyerinde 5 yıldan beri çalışan birinin yıllık ücretli izin hakkı kaç gündür?
YANIT: 5 nci çalışma yılının izin süresi hakkında sürekli ikileme düşülüyor. 5 nci çalışma yılının izin süresi 14 iş günüdür. 5 çalışma yılını dolduran 6 ncı yıl içinde 5 nci yılın ücretli izni olarak 14 işgünü izin kullanır. 7 nci çalışma yılı içinde de, 6 ncı çalışma yılı için 20 işgünü izin kullanır. Sonuç olarak 5 nci yılın izin süresi 14 gündür.
Yersiz ödenen 65 yaş ve engelli aylıkları Torba Yasa ile silindi
SORU: Torba Yasa Tasarısında yer alan, engellilere yapılan fazla ve yersiz ödemeleri yok sayan düzenlemede bir değişiklik var mı? Torba Yasada aynen çıktı mı?
YANIT: 65 yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarına ve engellilere, 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre 11 Eylül 2014 tarihine kadar yersiz yapılan ve geri alınması gereken aylıklar ile bunlardan doğan ceza ve faizler, Torba yasa ile silindi. İlgililer hakkında herhangi bir adli, idari ve icrai takibat yapılmayacak.
Evlenip iki günde ayrılana maaş bağlanır mı?
SORU: Eşimden, evlendikten iki gün sonra ayrıldım. Daha sonra da anlaşmalı boşandım. Evlenmeden önce, babamdan dolayı aldığı aldığım yetim aylığı tekrar bağlanır mı? Yoksa, evlenince bu hak bütünüyle kayboluyor mu?
Rabia ATALAY - İzmir
YANIT: Rahmetli babanız SSK'lı veya Bağ-Kur'luysa 24 aylık, TC Emekli Sandığı mensubuysa, 12 aylık "Çeyiz parasını" evlenirken almış olmanız gerekiyor. Bu durumda, yetim aylığı hakkınız kaybolmuyor ancak 24 aylık ya da 12 aylık süre dolmadan, size maaş bağlanmaz.
Çalışmanızı şahit veya belgeyle kanıtlamanız gerek
Soru: 1970 doğumluyum. 1990’dan sigorta numaram var. 6500 gün prim ödemem bulunuyor. Yalnız 1990 da prim yatmamış görünüyor. Sorularım şunlar.
1) Şirkete dava açmak için sigortalı çalışanı şahit mi lazım?
YANIT: 1) 1990’da çalıştığınız yer, girişinizi yapmış ancak çalışmalarınızı bildirmemişse, açacağınız hizmet tespit davasında çalışmalarınızı şahit veya belgeyle, mahkemede ispatlamanız gerekiyor.
2) Emekli olma şartlarını sigorta başlangıç tarihi ve doğum tarihi belirliyor. Doğum, sigorta başlangıç ve askerlik tarihlerinizi(gün, ay, yıl olarak) ve askerlik sürenizi bildirmeniz halinde ne zaman emekli olabileceğinizi hesaplayabiliriz.
İşsizlik ödeneğinde tekrar sınırlaması var mı?
SORU: İşsizlik sigortasından işsizlik ödeneği alma tekrarının sınırı, kaç yılda birdir? Ben 5 yıl önce işsizlik sigortasından 10 ay ödeme almıştım. Şimdi, 5 yıl sonra yine işsiz kaldım, işsizlik sigortasından yine 10 ay işsizlik ödeneği ödeme alabilir miyim? Hayat boyunca sadece iki defa işsizlik sigortasında yararlanıp, ödeme alabilirsin diye, bir tür sınırlama var mıdır?
YANIT: İşsizlik ödeneğinden yaralanmada, sorduğunuz anlamda bir sınırlama söz konusu değil. İşsizlik ödeneğinden yararlandıktan sonra, işsizlik ödeneğinden yaralanma şartlarını yerine getirmek suretiyle yeniden işsiz kalınması halinde, yeni hak sahipliğinden doğan süre kadar işsizlik ödeneği ödenir. İlk işsizlik ödeneği aldığınız tarihten sonra 1080 gün prim ödemeniz varsa 300 gün (10 ay) süreyle işsizlik ödeneği alabilirsiniz.
SORU: Son iki aydır emekli maaşlarımızda azalma olduğunun farkına vardık. Rivayet oldur ki, SGK Suriye ve/veya Gazzeliler'e yardım için maaşlarımızdan, bize danışmadan 80 TL mertebesinde kesinti yapmakta imiş. Bunun aslı var mı? Kesiliyorsa bunu durdurmak için ne yapmamız gerekir?
YANIT: Emekli maaşlarında son iki aydır azalma yok. Belirttiğiniz gibi kesinti de yok. Sizdeki kesintiler muhtemelen sağlıkla ilgili kesintilerdir.
Tarım sigortasına prim ödemelisiniz
SORU: 2 Mart 1961 doğumluyum. Sigortaya girişim 1989 yılından. Şu an çiftçi sigortası ya da isteğe bağlı sigorta ödüyorum. Şu an 1.744 gün prim ödemem var. Ne zaman emekli olabilirim.
YANIT: İsteğe bağlı prim ödemeleri Bağ-Kura sayılıyor. SSK’dan emekli olmak için çiftçi sigortası olarak tanımladığınız, Tarım ve Orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar( Ek madde 5 ) kapsamında prim ödemelisiniz. Yaş haddinden emekli olmak için; 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 58 yaş şartlarına tabisiniz. 1856 gün daha prim ödeyerek toplam priminizi 3600 güne tamamlayacağınız tarihte emekli olabilirsiniz.
Torba Yasa’da yaş bekleyenler için düzenleme var mı?
SORU: 1974 doğumluyum. SSK’dan emeklilik için yaşımın dolmasını bekliyorum. Torba Yasada bizi ilgilendiren bir düzenleme var mı?
YANIT: Torba Yasada, emeklilik için gereken sigortalılık süresini ve prim gün sayını tamamlayıp, yaşının dolmasını bekleyenler için bir düzenleme maalesef yer almadı.
Şerafettin DEMİRKOL – Bursa
Geç ödenen kıdem tazminatına mevduata uygulanan en yüksek faiz oranında faiz ödenmesi gerekir
SORU: 1971 doğumluyum. 1 Şubat 1988 sigorta girişliyim. 7500 prim ödemem var. Ve 25 yıl zorunlu sigorta süremi doldurdum. Son 16.5 senedir aynı firmada çalışıyorum. Emekli olmam için önümde sadece yaş şartı kaldı. Size sorum şu olacak; SGK’ dan ilgili evrakları alıp bu noktada işten ayrılabilir miyim? Ve kıdem tazminatımı alabilir miyim? Son olarak da tazminatın taksitlendirilmesi mümkün müdür? Zira işyerimin bu tip yaptırımları oluyor.
YANIT: Emekli olmak için aranan şartlardan yaş dışındaki şartları sağlayanlar kıdem tazminatı alarak işinden ayrılabiliyor. Yaş dışındaki şartları sağladığınızdan işinizden kıdem tazminatı alarak ayrılabilirsiniz. Bunun için yapmanız gereken bulunduğunuz yerdeki sosyal güvenlik il veya merkez müdürlüğünden alacağınız “ kıdem tazminatı alabilir yazısı” nı işverene ibraz etmekten ibarettir. Kıdem tazminatının bir kerede ve peşin olarak ödenmesi esastır. İşveren kıdem tazminatını geciktirse,(taksitle ödese de) geciken süre için banka mevduat hesabına uygulanan en yüksek faiz oranında faiz ödemesi lazım.
SORU: Annem, geçmişte Bağ-Kur’a 5-6 yıl prim yatırmış bir ev hanımı. Akabinde ödeme güçlüğü yaşayınca kendi isteğiyle bırakmış, bir daha da peşine düşmemiş. 6552 sayılı son Yasada annemin Bağ-Kur ödemelerini yeniden yapılandırabileceğine dair kesin bir hüküm göremedim. Konunun uzmanı olarak görüşünüzü almak istedim.
YANIT: Annenizin Bağ-Kur prim ödemelerinin zorunlu mu yoksa isteğe bağlı sigortalılık kapsamında mı olduğunu belirtmemişsiniz. Zorunlu sigortalılık kapsamında prim borcu varsa, Torba Yasaya göre bu borçlarını yapılandırması mümkün. Ancak prim ödemesi isteğe bağlı sigortalılık kapsamında ise geriye dönük borçlanması ve prim ödemesi söz konusu olmaz.
Betül ÖZALP – İzmir
SORU: 5 Şubat 1969 doğumluyum.1989'un Ağustos ayında askere gittim. Sigorta başlangıç tarihim 16 Haziran 1991 de. Askerliğimin ne kadarını yatırırsam, ne zaman emekli olurum?
YANIT: Askerliğinizi sigorta başlangıç tarihinden önce yaptığınızdan, askerliğinizin bir ayını borçlanmanız halinde, sigorta başlangıç tarihiniz bir ay geri gider ve emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5525 gün prim ödeme ve 52 yaş şartlarına tabi olursunuz. Toplam 5525 gün prim ödemiş olmanız şartıyla, 52 yaşınızı dolduracağınız 5 Şubat 2021’de emekli olabilirsiniz.
Prime esas kazanç tavanı nedir?
SORU: 11 Haziran 1988 tarihinde sigortalı oldum. 7885 günüm var ve 51 yaşımda (5 yıl sonra) emekli maaşına hak kazanacağım. 1 Eylül itibariyle başladığım yeni işimde, en düşük seviyeden sigortalanmam halinde emekli maaşım düşer mi? Düşmemesi için tavan üzerinden mi sigortalanmam gerekir? Bu tavan nedir?
YANIT: Primlerinizin düşük kazanç üzerinden ödenmesi halinde prim ödemeniz devam ettikçe emekli aylığınız düşer. Emekli aylığınızın düşmemesi için primlerinizin en azından 3-4 bin TL üzerinden ödenmesi gerekir. Prime esas kazancın üst sınırı asgari ücretin 6,5 katı olup, yılsonuna kadar 7.371 TL’dir.
Serap BAYSAL – Ankara
YANIT: Gelir Vergisi Kanunu'nun 68/1-2. maddesine göre; serbest meslek faaliyetinin yürütülmesi sırasında giyilen ceket, pantolon, kravat, gömlek, ayakkabı gibi dış giyim eşyaları, yalnızca faaliyetin yürütülmesine mahsus olmayıp, iş dışında da kullanmaya elverişli olduğu için bu harcamalar gider olarak indirilemez. Nitekim GİB.İst.V.D.Bşk'nın 2 Haziran 2014 tarih ve VUK-1-1546 sayılı özelgesindeki açıklama da bu yöndedir.
Çalışmaya başladığınızda aylığınız kesilmez
SORU: Babam Emekli Sandığı emeklisi. Bekâr kızı olarak maaşını alıyorum. Şuanda özel bir şirkette işe girmek istiyorum. Fakat birkaç yere sordum; hem maaşımın kesileceğini, hem de sağlığından faydalanamayacağımı söylediler. Bu konuda bilgilendirirseniz çok sevinirim.
YANIT: Babanız Emekli Sandığı emeklisi olduğu için şanslısınız. Çünkü, sigortalı çalışmaya başladığınızda, almakta olduğunuz aylık kesilmeyecek. Aylığınız evlendiğinizde veya memur olarak çalışmaya başladığında kesilir. SSK’lı veya Bağ-Kurlu çalışmaya başladığınızda aylığınız kesilmez. İşe girdiğinizde sağlık yardımını kendi sigortanızdan alacaksınız. Ancak hizmet kalitesi arasında fark yok. Bu tamamen teknik bir konu. Sonuç olarak çalışmaya başlamadan önce nasıl sağlık yardımı alıyorsanız, çalışmaya başladıktan sonrada aynı norm ve standartta sağlık yardımı alacaksınız. Burada önemli olan aylığın kesilmemesidir.
Arkadaşınız Torba Yasa’dan yararlanarak emekli olabilir
SORU: 1960 doğumlu arkadaşım, 1978-2003 arası Bağ-Kur’lu, ancak hiç ödeme yapmamış. 1978-1982 arası vergi mükellefiyeti var. 2013 yılında ayrıca 3 ay vergi mükellefiyeti var. 24 Haziran 2006-20 Temmuz 2014 arasında da 955 gün sigortası var. Hangi kurumdan daha avantajlı olarak emekli olabilir veya ne yapması gerekir?
YANIT: Arkadaşınızın, vergi mükellefiyetinin 1978-1982 arasında olmasına rağmen 1978-2003 arasında Bağ-Kur’lu olmasını anlayamamakla birlikte, 1978-2003 tarihleri arasındaki Bağ-Kur sigortalılık süresine ilişkin prim borcu beş yıldan fazla olduğu için bu döneme ilişkin sigortalılık süresi durdurulmuştur ve bu borç kendisinden istenmez. Ancak bu döneme ilişkin prim borçları ile 2013 yılındaki vergi mükellefiyetine bağlı prim borçlarını Torba Yasa kapsamında yapılandırarak öderse, prim borçlarını ödediği tarihte Bağ-Kur statüsünden emekli olabilir.
Durdurulan bu sigortalılık süresini canlandırmazsa, 24 Haziran 2006 sigorta başlangıcıyla 7000 prim gününü tamamladığında veya 4500 prim günüyle, 25 yıllık sigortalılık süresini dolduracağı 24 Haziran 2031 tarihinde SSK statüsünden emekli olur.
Faturada 7 günlük sürenin hesabı
Ertan AKYOL – İstanbul
Kıdem tazminatı için primi 7000 güne tamamlamanız gerek
SORU: Bildiğiniz gibi 8 Eylül 1999 gününden sonra işe girmiş olanlara 15 yıl ve 3600 gün ile kıdem tazminatı alabilir yazısı verilmiyor. Sigortalı işe girişim 1 Ocak 2004 dür. Şuanda da 3.450 gün prim ödemem mevcut. Bu durumda Kıdem Tazminatımı alabilmek için 4.500 gün ve 25 yıl sigortalılık süresimi gerekiyor?
YANIT: Emekli olmak için aranan şartlardan yaş dışındakileri sağlayanlar kıdem tazminatı alarak işinden ayrılabiliyor. 8 Eylül 1999’dan sonra ilk defa sigortalı olanlar, iki şekilde emekli olabiliyor. 1) 7000 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabi olarak.2) 25 yıl sigortalılık süresi, 4500 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabi olarak.
Bu durumda iki şekilde kıdem tazminatı alarak işinizden ayrılma hakkınız var. 1) Priminizi 7000 güne tamamlayacağınız tarihte.
2) 4500 gün prim ödemiş olmanız şartıyla 25 yıllık sigortalılık sürenizi dolduracağınız 1 Ocak 2029’da.
Emekli olma imkânım var mı?
SORU: 28 Şubat 1954 doğumlu ev hanımıyım. 19 Eylül 1973-16 Temmuz 1986 arası, yaklaşık 12 yıl Almanya’da kaldım. Hiç sigorta başlangıcım da olmadı. Emekli olma imkânım var mı? Eğer varsa hangi şartları yerine getirmem gerekir?
YANIT: Almanya’da ev hanımı olarak geçen sürenizi borçlanıp, üzerine isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödemek suretiyle prim gününüzü 15 tam yıla (5400 güne) tamamladığınızda 4/b (Bağ-Kur) statüsünden emekli olabilirsiniz.
Sizdeki kesintiler muhtemelen sağlıkla ilgili kesintilerdir.
SORU: Babam 17 Temmuz 2014 tarihinde vefat etti. İlk sigorta girişi 1 Ocak 1986’da ve toplam 437 gün primi var. Askerlik borçlanması yapılarak anneme aylık bağlatabilir miyiz?
YANIT: 5 yıl sigortalılık süresi ve 900 gün prim ödemesi olan sigortalı vefat ettiğinden eş ve çocuklarına dul-yetim aylığı bağlanır. Sosyal Güvenlik Kurumu prim eksiğini borçlanmayla tamamlanması izin vermiyor. Ancak, mahkemeler, borçlanmayla prim eksiğinin tamamlanacağı görüşünde. Dava yoluyla prim eksiğini askerlik borçlanmasıyla tamamlayarak annenize aylık bağlatabilirsiniz.
SORU: 1 Temmuz 1968 doğumluyum. 1992 Mayıs ayında SSK girişim var ve 1 ay primim yattı. 13 Aralık 1996’ya kadar çalışmadım, bu tarihte MEB 'de kadrolu öğretmen olarak çalışmaya başladım ve halen çalışmaktayım. 29 Eylül 1992’de doğum yaptım. Ne zaman maaş alarak emekli olabilirim? Doğum borçlanması emeklilik yaşımı öne çeker mi?
YANIT: Bir aylık SSK prim gününüze ilişkin hizmet birleştirmesi ile birlikte 18 ay doğum borçlanması yapmanız halinde, emeklilik yaşınız 53’den 51’e iner ve iki yıl erken emekli olursunuz. 51 yaşınızı dolduracağınız 1 Temmuz 2019 tarihinde, maaşlı olarak emekli olmaya hak kazanırsınız.
Aftan yararlanarak emekli aylığı yükseltilmez
SORU: Bağ-Kur emeklisiyim. Ancak emekli aylığım çok düşük(810 TL). Acaba çıkan af kanunundan yararlanarak emekli aylığımı yükseltebilir miyim?
YANIT: Af kanunundan yaralanarak emekli aylığı yükseltmek mümkün değil. Esasında emekli olmayan aktif sigortalıda aftan yararlanarak emekli aylığını yükseltemez. Ancak Bağ-Kurlu, ödemekte zorlandığı prim borcunu Af Kanunun sağladığı ödeme kolaylığından yararlanarak öder ve emekli olabilir.
SORU: 15 Kasım 1965 doğumlu, 1 Haziran 1992 sigorta girişliyim. 1987-1988 döneminde 18 ay askerlik yaptım. 1997 yılında 18 ay askerlik borçlanması yaptım. Halen belediyede kadrolu işçi olarak çalışmaktayım. Ne zaman emekli olurum?
YANIT: Emeklilik için 25 yıl sigortalılık süresi, 5525 prim günü ve 52 yaş şartlarına tabisiniz. En az 5525 gün prim ödemiş olmak koşuluyla, 52 yaşınızı dolduracağınız 15 Kasım 2017 tarihinde emekli olursunuz.
SORU: 15 yıl eksiksiz yatırdığım Bağ-Kur primim var. Bağ-Kurdan malulen emekli olabilmem için yüzde kaçlık özürlü raporu olması gerekir?
YANIT: Bağ-Kurdan malulen emekli olmak için, en az yüzde 60 oranında işgücü kaybı raporu almanız ve bu rapor ve tıbbi eklerini inceleyecek olan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu, maluliyetinize karar vermiş olması gerekir. Prim ödemeniz yeterli olduğundan yüzde 60 oranında rapor almanız halinde malulen emekli olabilirsiniz.
Yüzde 60 oranında rapor alamamanıza karşın, yüzde 40 ve üstünde rapor alabilirseniz, engeli hakkıyla emekli olmanızda mümkün. Ancak hangi şartlarda emekli olunacağı rapor oranına göre değişiyor.
Çalışmadan emeklilik yaşımı beklemem daha mı iyi olur?
SORU: Doğum tarihim 3 Temmuz 1971, işe giriş tarihim 1 Mayıs 1989, prim günüm 8716. Emeklilik tarihim 3 Temmuz 2016. Prim ödemelerim hep yüksekten yapıldı. Benim sorum, işten çıkıp yeni bir işe girersem ve primlerim daha düşükten ödenirse emekli maaşımda düşme olur mu? Hiç çalışmadan bu süreyi beklesem daha mı iyi?
YANIT: Emekli aylığı hesabında esas alınan parametrelerden biri, üzerinden prim ödenen kazanç tutarına göre hesaplanan ortalama kazanç tutarı; diğeri ise prim gün sayısına göre hesaplanan aylık bağlama oranı. Yeni işinizde, Ekim 2008 sonrası prime esas kazanç ortalamanızı aşağıya çekecek bir tutar üzerinden prim ödemeye devam etmeniz halinde, prim ödeme sürenize bağlı olarak emekli aylığınızda düşme olur. Bu nedenle, düşük kazanç üzerinden prim ödemektense, prim ödemeden emeklilik yaşınızı beklemeniz daha doğru olur.
Kendi isteğiyle ayrılan işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir
SORU: Daha iyi şartlarda iş bulduğumdan 8 yıldan beri çalıştığım işyerinden ayrılmayı düşünüyorum. Kendi isteğimle ayrılacağımdan kıdem tazminatı alamayacağımı biliyorum. Acaba ayrıldığımda ihbar tazminatı alabilir miyim?
YANIT: Kendi isteği ile işten ayrılan maalesef kıdem tazminatı alamadığı gibi ihbar tazminatı da alamaz. Hatta ihbar önelinde bulunmazsa işverene ihbar tazminatı ödemek zorunda kalır. 3 yıldan fazla çalışma süreniz olduğundan, ihbar tazminatı ödememek için işten ayrılacağınızı 8 hafta öncesinden işverene yazılı olarak bildirmeniz gerek.
Anneniz hem babanızdan hem dedenizden aylık alabilir
SORU: Annem hiç çalışmadı. Nisan 2008’de vefat eden babamın Emekli Sandığından maaşını alıyor. Dedem de Bağ-Kur emeklisi ve 2005’te vefat etti. Bir yıldır anneme dedemden de maaş bağlandı. Bağ-Kur’a başvururken babamdan kalan maaş bilgilerini de iletmiştim. Basında çıkan haberlerden korkar olduk, acaba devlet bize bir gün dönüp de “çift maaşı yanlışlıkla vermişiz size, hadi geri ödeyin” der mi?
YANIT: Anneniz herhangi bir sosyal güvenlik kanunu kapsamında çalışmadığı, kendi çalışmasından dolayı emekli aylığı almadığı ve babanız Emekli Sandığı, dedeniz ise Bağ-Kur emeklisi olup vefat tarihi 2 Ağustos 2003 ila 30 Eylül 2008 tarihleri arasında olduğundan, annenizin hem babanızdan hem de dedenizden aylık almasında yasal bir sakınca yok.
Torba Kanunda matrah artırımı yok
SORU: Af Kanununda matrah artırımı var mı? Geçmiş af kanunlarında olduğu gibi, matrahını artıranlar vergi incelemesinden kurtulacak mı?
YANIT: Torba kanunda matrah artırımı yok. Bu yönüyle yasa eksik. Çünkü matrah artırımı, bu tür yasalara en fazla vergi hasılatı sağlayan düzenlemelerden biri oluyor. Maliye zaten incelemeyeceği mükelleften bu yolla ilave bir vergi alıyor. Hem de mükellef memnuniyeti yaratarak.
Dayınız istediği zaman emekli olabilir
SORU: Dayım, 7 Ağustos 1969 doğumlu. 18 Ağustos 1993’de SSK girişi var. Halen çalışmaya devam ediyor ve 5900 prim günü mevcut. Kendisinin yüzde 50 vergi indirimi raporu var. Bu şartlarda ne zaman emekli olabilir?
YANIT: Dayınız, vergi indirimi ve III. derece engelli hakkıyla emeklilik için yaş şartı aranmaksızın, 16 yıl sigortalılık süresi ve 3760 prim günü şartlarına tabi. Sigortalılık süresi ve prim günü şartlarını yerine getirmiş olduğundan, engellilere sağlanan özel emeklilik şartlarıyla istediği zaman emekli olabilir.
Torba yasada toplu prim ödemeye imkân vermiyor
SORU: 1953 doğumluyum. 3600 günden emekli olmak için 2200 gün prim eksiğim var. Acaba Torba kanuna göre bu eksiği toplu ödeyerek emekli olabilir miyim?
YANIT: Toplu prim ödeyerek emekli olma usulü yok. Prim eksiğinizi toplu ödeyerek emekli olamazsınız. Muhtemelen 20 ay(600 gün) askerlik yapmıştır. Askerliğini borçlanarak primini 600 gün artırabilir. 11 Eylül 2014 de yürürlüğe giren Torba yasada da borçlanma hakkı veren düzenleme bulunmuyor. Maalesef babanız prim eksiğini borçlanarak tamamlayamaz.
Bir aylık sigortam erken emeklilik avantajı sağlar mı?
SORU: 8 Şubat 1968 doğumluyum. 1987 yılından 1 ay kadar sigortam var. 1994 yılında 8 ay kısa dönem askerlik yaptım. 1995 yılının Kasım ayında da MEB’de öğretmen olarak çalışmaya başladım. Şu an için yaklaşık 19 yıl görevim var. 1987 yılındaki 1 aylık sigortam daha erken emekli olabilmem için bana ne kadar avantaj sağlar, bunun için ne yapmalıyım?
YANIT: 1987 yılındaki bir aylık SSK prim gününüz erken emekli olmanız için bir avantaj sağlamaz. Hatta askerlik sürenizi borçlanmanız bile emeklilik yaşınızı bir kademe indirmeye yeterli değil. Sadece hizmet süresi kazanırsınız. 25 yıl fiili hizmet süresi ile 55 yaşınızı doldurduğunuzda emekli olabilirsiniz.
Babanızın Bağ-Kur kaydı varsa Torba Yasadan yararlanabilir
SORU: Babam 1 Ocak 1958 doğumlu. 1986’dan 30 gün sigortası var. 1999’da çiftçi Bağ-Kuru başlıyor. 2002’de vergisi tabi olduk. Servis arabası var. Ama hiç Bağ-Kur ödemesi yapmadık. Şimdi aftan yararlanmak istiyoruz bize nasıl yol gösterirsiniz?
YANIT: Babanız 2002’de Bağ-Kura kaydını yaptırdı da primlerini ödememişse, çıkacak Af(yapılandırma) yasasından yararlanarak borcunu ödeyip günlerini kazanabilir. Ancak Bağ-Kura kaydını yaptırmammışsa, Torba yasada geriye yönelik Bağ-Kur kaydına ilişki bir düzenleme yok. Bu nedenle geriye yönelik Bağ-Kura kayıt yaptıramaz. Ancak, babanız 1 Ekim 2008 den itibaren Bağ-Kura kayıt olmak zorunda. Bu tarihten itibaren kayıt olup hesaplanacak olan primlerini ödeyebilir.
Torba Yasa’da erken emeklilik var mı?
SORU: 3 Ekim 1970 doğumluyum. 1 Mayıs 1986 SSK başlangıcım. Toplam 6410 gün ödenmiş prim günüm var ve halen SSK devam ediyor. Ne zaman emekli olabilirim? Torba yasada erken emeklilik var mı?
YANIT: Torba Yasa’da erken emeklilikle ilgili bir düzenleme maalesef yer almıyor. Emekliliğiniz için gereken 25 yıl sigortalılık süresi ve 5300 prim günü şartlarını sağlamışsınız. 49 yaşınızı dolduracağınız 3 Ekim 2019’da emekli olmaya hak kazanırsınız.
Vefat tarihine kadar geçen süreyi ancak borçlanabilirsiniz
SORU: 27 Eylül 1968 doğumluyum. 1 Şubat 1989 sigorta başlangıcım. 1200 gün primim var. 1993, 1994 ve 1996 doğumlu 3 çocuğum var. 1994 doğumlu olan bir aylıkken vefat etti. Torba Yasa ile 3 çocuk borçlanması çıkarsa, hepsinden yaralanabilir miyim? Normal veya 3600 günden ne zaman emekli olabilirim?
YANIT: Doğum borçlanması, doğumun gerçekleştiği tarihten itibaren iki yıl içinde kalan çalışılmamış (prim ödenmemiş) süreler için yapılabiliyor. Doğum borçlanması yapılacak sürede çocuğun vefat etmesi halinde, çocuğun vefat tarihine kadar geçen prim ödenmemiş süreler borçlandırılıyor. Buna göre, ancak çocuğunuzun vefat tarihine kadar olan süreyi borçlanabilirsiniz.
Normal emeklilik için prim gününüzü 5300 güne tamamlamanız, 3600 günle emekli olmak için ise 58 yaşınızı doldurmanız gerekiyor.
SORU: 1956 doğumluyum. 1973 senesinden sigortam var. 400 gün prim ödemem var. Askerlik hariç. Ne şekilde emekli olabilirim? Veya yeni çıkan yasadan nasıl yararlanabilirim?
YANIT: 8 Eylül 1999 tarihi itibariyle 23 yıldan fazla süredir sigortalı olduğunuzdan eski yasa şartlarıyla emekli olacaksınız. Eski yasaya göre yaş haddinden emekli olmak için; 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 55 yaş şartlarına tabisiniz. Muhtemelen 600 gün(20 ay) askerlik yaptınız. Askerliğinizi borçlandıktan sonra 1600 gün daha prim ödeyerek toplam prim ödemenizi 3600 güne tamamlayacağınız tarihte emekli olabilirsiniz.
Torba yasada kişileri erken emekli edecek düzenleme bulunmuyor.
İki evi olan emeklinin emlak vergisi
SORU: Memur emeklisiyim. İki tane evim var. Emeklinin bir evi vergiden muaf olduğuna göre diğer ev için vergi ödemem gerekmez mi? Belediyeden “ikisi için de ödemen gerekir” diyorlar. Doğrusu nedir?
Osman YILDIZ – Artvin
YANIT: Brüt 200 m2’yi geçmeyen tek eviniz olsaydı, emlak vergisi ödemezdiniz. Fakat iki eviniz olduğundan ikisinin de emlak vergisin ödeyeceksiniz.
SORU: 1 Ocak 1966 doğumluyum. Askerliğimi 18 ay olarak yaptım. 13 Temmuz 1987 sigorta girişimle toplam 4472 prim ödemem var. Askerliğimi yatırırsam ne zaman emekli olurum?
YANIT: Emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5375 gün prim ödeme ve 50 yaş şartlarına tabisiniz. Askerlik sürenizi borçlandıktan sonra, 363 gün daha prim ödeyerek toplam priminizi 5375 güne tamamlamanız şartıyla, 50 yaşınızı dolduracağınız 1 Ocak 2016’da emekli olabilirsiniz.
Eşime ve çocuklarıma bağlanacak aylık oranları ne olur?
SORU: Profesör emeklisiyim. Eşim ve çalışmayan, bekâr 3 kız çocuğum var. Vefatım halinde eşim ve çocuklarıma Emekli Sandığınca bağlanacak maaş oranları ne olur? Eşim de vefat ederse çalışmayan ve bekâr olan bu 3 kız çocuğuma bağlanacak maaş oranı ne olur?
YANIT: Eşinize bağlanacak aylık oranı yüzde 50, çocuklarınızın her birine bağlanacak aylık oranı ise yüzde 25 olur. Ancak bağlanması gereken dul ve yetim aylıklarının toplamı, aylık bağlamaya esas tutulacak aylığınızdan fazla olacağından, fazlası, dul ve yetim aylıklarından uygun biçimde indirilir. Eşinizin vefatı halinde ise her birine bağlanacak aylık oranı 1/3’e yükselir.
SORU: Ev kadınıyım. Brüt 200 m2’yi aşmayan evim için Bahçelievler Belediyesi’ne gittiğimde evin emlak vergisinden muaf olabilmesi için “muhtarlıktan fakirlik belgesi, vergi dairesi ve SSK'dan kaydımın olmadığına dair belgeler” istediler. Oysa ben yazılarınızda böyle bir şey okumadım. Tek evi olan zaten fakir olmaz ki fakirlik belgesi alsın!
Sener MERCAN - İstanbul
YANIT: Bazı belediyelerde, görevliler rüyalarında gördüklerini gerçek zannediyorlar. Efendim yok böyle bir şey! Fakirlik belgesi, tamamen kafadan uydurma!
43 No.lu Emlak Vergisi Genel Tebliği ile sosyal güvenlik kurumlarından ve vergi dairesinden kayıtlı olunmadığına dair belgeler isteniyordu (Bkz. 20 Mart 2005 tarihli R.Gazete). 10 yıldır istenmiyor.
Bu sorunun çözümünde benim de ciddi bir katkım oldu.
Oturum başkanlığını yaptığım Bağ-Kur Şurası'nda, şu anda Cumhurbaşkanı olan Sayın Başbakan da konuşmacıydı. Başbakan'ı kürsüye davet etmeden önce, salondakilere 43 No.lu Tebliğin anlamsızlığını anlatıp, “Taahhüt belgesinin yeterli olmasını” önerdim. Başbakan kürsüye çıktığında, konuşmasına bu soruna değinerek başladı ve önerdiğim doğrultuda işlem yapılması için talimat verdi. Maliye de 44 No.lu Emlak Vergisi Genel Tebliği’ni yayınlayarak “Taahhüt belgesi verilmesinin yeterli olduğunu” açıkladı. Sorun çözümlendi. (Bkz.12 Mayıs 2005 tarihli R.Gazete).Uygulama halen böyle devam ediyor.
Bahçelievler Belediyesi'ne 44 No.lu Tebliği veya bu yazıyı okutun, başka ev kadınlarına da işkence etmesinler.
Af fırsatını kaçırmayın
SORU: Emekli esnafım. SSK 7yıllık destek primi borcu çıkarttı. Maaşımdan kesilmekte. Torba kanun beni de kasıyor mu? Destek primi affediliyor mu? Bundan nasıl kurtulacağım?
YANIT: Sosyal Güvenlik Destek Primi borçları da yapılandırılma kapsamında. Fakat yasa TBMM’de, henüz çıkmadı. Yasanın yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşından itibaren üç ay içinde yazılı başvuru yaparak, destek primi borcunuzu 36 ay içinde, her iki ayda bir olmak üzere 18 eşit taksitte ödeyebilirsiniz. Destek priminden ödeyerek kurtulabilirsiniz. Af fırsatını kaçırmayın.
SORU: 1 Şubat 1965 doğumlu ev hanımıyım. 1 Eylül 2013 tarihinde tarım kesimi Bağ-Kur girişliyim. Ne zaman ve kaç yaşında emekli olabilirim?
YANIT: Yaş haddinden emekli olmak için; 5400 gün prim ödeme ve 61 yaş şartlarına tabisiniz. Ara vermeden prim ödemeniz halinde, priminizi 5400 güne tamamlayacağınız 1 Eylül 2028’de emekli olabilirsiniz.
İştirak hissesi satışında yenileme fonu
SORU: Şirketimiz iştirak hissesi sattı. Ortaya çıkan kâr nedeniyle VUK Md. 328’de yer alan yenileme fonu uygulamasından yararlanabilir miyiz?
Nejat GÖKMEN - İzmir
YANIT: Yenileme fonu, amortismana tabi bir iktisadi kıymetin satışından doğan kârın, aynı türden bir iktisadi kıymetin alımında kullanılması halinde söz konusudur. İştirak hissesi satış kârı bu kapsamda değildir.
SORU: 1 Ocak 1976 doğumluyum. 11 Ocak 1999 da sigorta başlangıcım var. Askerliğimi 21 Kasım 1996 ila 21 Mayıs 1998 tarihleri arasında yaptım. Askerliğimin 105 gününü borçlanarak bedelini ödedim. E-Devlet dökümü de başlangıcım Kasım 1996 yılına geçmiş. Şu anda 5069 gün primim görünmekte. Ne zaman emekli olabilirim?
YANIT: Askerliğinizi yedek subay olarak yapmış ve yedek subay okul sürenizi borçlanmışsanız başlangıç tarihiniz Kasım 1996 ya gider. Askerliğinizi er olarak yapmışsanız başlangıç tarihiniz 105 gün geri giderek, 26 Eylül 1998 olur.
Askerliğinizi er olarak yaptığınızı tahmin ediyoruz. Priminiz 5825 güne tamamlamanız şartıyla, 57 yaşınızı dolduracağınız 1 Ocak 2033’de emekli olabilirsiniz.
Askerliğinizi yedek subay olarak yapmışsanız 5825 gün prim ödemiş olmanız şartıyla, 56 yaşınızı dolduracağınız 1 Ocak 2032 de emekli olabilirsiniz.
Kira kaybı geliri vergiye tabi mi?
SORU: Müteahhit, satın aldığım gayrimenkulü zamanında teslim etmedi. Sözleşme gereği, geciken her ay için satış bedelinin % 0,3’ünü “kira bedeli kaybı ve diğer tüm zararlar karşılığı” olarak bana ödedi. Aldığım paralar gelir vergisine tabi mi?
Faruk GÜRBÜZ - İzmir
YANIT: Maliye Bakanlığı İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 06.01.2012 tarih ve GVK 70-53 sayılı özelgesine göre; bu gelirlerin GVK Madde 75’e göre “menkul sermaye iradı” olarak vergilendirilmesi gerekiyor.
Emekli Sandığı emeklisi kız çocuğu Emekli Sandığından yetim aylığı alamaz
SORU: Soruyu annem adına soruyorum. Emekli Sandığı emeklisi bir kadın(dul) Emekli Sandığı emeklisi (vefat etmiş) babasının emekli maaşını alabilir mi?
YANIT: Emekli Sandığı sadece kendinden emekli olan kız çocuklarına ana veya babasından dolayı yetim aylığı bağlamaz. SSK veya Bağ-Kur emeklisi kız çocuklarına bağlar. Anneniz Emekli Sandığı emeklisi olduğundan, babasından dolayı Emekli Sandığından yetim aylığı alamaz.
YANIT: Arada 38 yaş fark var. 30 yaşın üzerinde fark olduğu durumlarda, Emekli Sandığı maaşın sadece yüzde 25’ini “dul maaşı” olarak bağlıyor (Md. 71). Çocuk olursa karısına (çalışmıyorsa) yüzde 75 dul aylığı bağlanıyor. Anayasa Mahkemesi de bu uygulamayı Anayasa’ya uygun buldu(Bkz. 28.4.2011 T. ve E.2009/93, K. 2011/73). SSK ve Bağ-Kur’da böyle bir uygulama yok. Normal mirasa gelince (gayrimenkul, para, otomobil, şirket hissesi vs.), babanızın genç eşi mirasın ¼’ünü alır. Babanız, vasiyetname ile bu hisseyi değiştirip, eşine daha az miras bırakamaz.
SORU: 1970 doğumluyum. 1990’ın birinci ayında SSK girişim var. 19 Şubat 1992 tarihinde Bağ-Kurlu oldum. Fakat 3 yıllık Bağ-Kur borcum var. Acaba ne zaman emekli olabilirim?
YANIT: SSK prim ödeme gün sayınızı ve askerlik durumunuzu bildirmemişsiniz. Emekli olma şartlarınız bu bilgiler göre değişir. Şayet 1 Ocak 1990’dan Bağ-Kurlu olduğunuz tarihe kadar prim ödemeniz varsa, 1 Ocak 2015’e kadar prim ödeyerek toplam priminizi 9000 güne tamamlamanız şartıyla, 2022’de 52 yaşınızı dolduracağınız tarihte, 19 Şubat 1992’ye kadar prim ödemeniz yoksa 19 Şubat 2017’ye kadar ara vermeden prim ödeyerek toplam prim ödemenizi 9000 güne tamamlamanız şartıyla, 2023’de 53 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz.
SSK prim ödeme gün sayınızı askerlik tarihinizi(gün, ay, yıl olarak), askerlik sürenizi bildirmeniz halinde sorunuza daha net cevap verebiliriz.
Kentsel dönüşümde kira yardımının vergisi
YANIT: Aldığınız kira yardımını gayrimenkul sermaye iradı olarak beyan etmeniz gerekmiyor.
SORU: 1 Ocak 1970 doğumluyum. 3 Haziran 1988 tarihinden itibaren şu ana kadar çalışmaktayım. Ne zaman emekli olabilirim
YANIT: Emekli olmak için: 25 yıl sigortalılık süresi, 5375 gün prim ödeme ve 50 yaş şartlarına tabisiniz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan bundan sonra prim ödemeseniz de, 50 yaşınızı dolduracağınız 1 Ocak 2020 de emekli olabilirsiniz.
Nisan 2015’te emekli olursunuz
SORU: 1 Nisan 1967 doğumluyum. Sigorta başlangıcım 1 Nisan 1985. Şu an itibariyle prim gün sayım 7095 gün. Ne zaman emekli olabilirim? Takriben ne kadar maaş bağlanır?
Ali Murat Kıynak
YANIT: Emeklilik için 25 yıl sigortalılık süresi, 5225 prim günü ve 48 yaş şartlarına tabisiniz. Yaş dışındaki şartları sağlamışsınız. 48 yaşınızı dolduracağınız 1 Nisan 2015 tarihinde emekli olmaya hak kazanırsınız.
Bağlanacak emekli aylığınız, 2000 öncesi, 2000-Ekim 2008 dönemi ve Ekim 2008 sonrası prim gün sayılarınız için tüm prime esas kazanç tutarlarınız ve prim gün sayınız dikkate alınarak hesaplanacak üç ayrı kısmi aylığın toplamından oluşacak. Bu da ancak bilgisayar programı ile hesaplanabilir.
Kullandırılmayan yıllık izne 2 kat ücret
SORU: Çalıştığım iş yerinde son 5 yıldır, yıllık izinlerim kullandırılmadı. İş yerinden ayrılırken kullanmadığım izinlerin ücretini neye göre alacağım?
Ya 5000 gün prim, ya da 60 yaş
SORU: Babam Aralık 1960 doğumlu. 1979 da SSK olarak çalışmaya başladı. Şu anda 3019 gün prim ödemesi var. Askerlik borçlanması yaparsa kaç yaşında emekli olabilir? Askerliği 20 ay.
YANIT: Babanız emekli olmak için;25 yıl sigortalılık süresi, 5000 gün prim ödemem ve 45 yaş şartlarına tabi. Askerlik süresini borçlandıktan sonra, 1381 gün daha prim ödeyerek toplam prim ödemesini 5000 güne tamamlayacağı tarihte emekli olabilir.
Ayrıca, askerlik süresini borçlanarak veya sigortalı çalışarak 581 gün daha prim ödemek suretiyle toplam primini 3600 güne tamamlaması halinde, 60 yaşını dolduracağı Aralık 2020 de emekli olabilir.
25 yıllık sigortalılık süreniz dolduğunda emekli olursunuz
SORU: 1 Mart 1959 doğumluyum. Sigorta başlangıcım 15 Nisan 1993. Toplam prim günüm 5550. Ayrıca 5 Mart 1979 tarihinde askere gittim ve bunun için 271 gün askerlik borçlanmasını ödedim. Ne zaman emekli olurum?
YANIT: Emeklilik için 25 yıl sigortalılık süresi, 5600 prim günü ve 53 yaş şartlarına tabisiniz. Prim günü ve yaş şartlarını sağlamışsınız. 25 yıllık sigortalılık sürenizin dolacağı 14 Temmuz 2017’de emekli olmaya hak kazanırsınız.
Engelli aracının kaza yapması ve sigorta tazminatı
Yurtdışında çalışan resen genel sağlık sigortalısı yapılamaz
SORU: Oğlum üniversiteyi bitirerek, 2012 de Fransa’da özel bir kuruluşta çalışmaya başladı. Yurtdışındaki oğluma genel sağlık sigortası primi çıkartmışlar. Bu primden nasıl kurtulabiliriz?
YANIT: Oğlunuz yurt dışına giderken adrese dayalı nüfus kayıt sistemine, adresini yurtdışına taşıdığı kaydettirmediğinden Sosyal Güvenlik Kurumu haklı olarak oğlunuza genel sağlık sigortası primi tahakkuk ettirmektedir. Biran önce oğlunuzun adresini sistemden düzelttirip, SGK’ya durumu anlatan bir yazı ile başvuru yaparak, oğlunuzun 2012’den beri yurtdışında yaşadığını belgelerle ispat etmeniz halinde, oğlunuz genel sağlık sigortası kapsamından çıkartılır.
50 yaşınız dolduğunda emekli olabilirsiniz
SORU: 12 Mart 1967 doğumluyum. 2 Ekim 1984’de SSK’lı oldum, 810 gün SSK primim var. 3 Ağustos 1989’dan beri Bağ-Kur primi ödemekteyim. Toplam olarak 9810 gün primim bulunmaktadır. Ne zaman emekli olabilirim?
YANIT: 4/b (Bağ-Kur) statüsünden emeklilik için 25 tam yıl (9000 gün) prim günü ve 50 yaş şartlarına tabisiniz. Prim gününüzü tamamlamışsınız. 50 yaşınızı dolduracağınız 12 Mart 2017 tarihinde emekli olmaya hak kazanırsınız.
Alınan kiradan eşin lojman kirası düşülebilir
100 gün askerlik borçlanması Ekim 2014 de emekli eder
SORU: 13 Ekim 1964 doğumluyum. İşe başlama tarihim 1 Eylül 1988, SSK ya yaklaşık 5600 gün prim ödemem var. Ne zaman emekli olabilirim?
YANIT: Askerlik süreniz hakkında bilgi vermemişsiniz. Muhtemelen sigorta başlangıç tarihinden önce 18 ay askerlik yaptınız. Askerlik sürenizin 100 gününü borçlanmanız halinde, sigorta başlangıç tarihiniz 100 gün geri gider ve emekli olmak için: 25 yıl sigortalılık süresi, 5375 gün prim ödeme ve 50 yaş şartlarına tabi olursunuz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan, bundan sonra prim ödemeseniz de, 50 yaşınızı dolduracağınız 13 Ekim 2014’de emekli olabilirsiniz. Askerlik yapmamışsanız veya başlangıç tarihinden sonra yapmışsanız, 51 yaşınızı dolduracağınız 13 Ekim 2015 de emekli olabilirsiniz.
Emekli Sandığı’ndan dul aylığı alan SSK’dan yetim aylığı alabilir mi?
SORU: 2010 yılında vefat eden eşimden dolayı Emekli Sandığından aylık alıyorum. 2014 yılında vefat eden SSK’lı babamdan aylık alabilir miyim?
YANIT: Sosyal sigortaya veya emekli sandıklarına tabi bir işte çalışmıyor ve buralardan kendi çalışmanızdan dolayı gelir veya aylık almıyorsanız, SSK’lı babanızdan yetim aylığı alabilirsiniz.
Ev hizmetleri iş sağlığı ve güvenliği kanuna tabi değil
Soru: Eşime ev işlerinde yardım için haftada iki gün temizlikçi kadın geliyor. İş güvenliği Kanununa göre, bu kadın için risk değerlendirmesi raporu hazırlatmam gerekiyor mu?
Cevap: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunun 3 ncü maddesi ile ev hizmetleri, kapsam dışın da tutulduğundan evde çalışan kadın için risk değerlendirme raporu yaptırmanız gerekmiyor.
Eşiniz, engelli çocuğunuzdan dolayı yaş indiriminden yararlanır
Soru: 1972 Şubat doğumlu eşim, 1997 Şubat ayında devlet memuru olarak işe başladı. Daha önceden 300 gün sigortalı çalışması var. 2000 yılında otistik engelli oğlumuz dünyaya geldi. Eşim emekliliğe ne zaman hak kazanır? Ben de devlet memuruyum. Vefatımda oğlumun maaşımı hak etmesi durumu nedir?
Cevap: Eşiniz emeklilik için 20 yıl hizmet süresi ve 52 yaş şartlarına tabi. Engelli çocuğunuzdan dolayı, eşinizin 1 Ekim 2008 tarihinden sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri prim ödeme gün sayına eklenip, eklenen bu süreler emeklilik yaş haddinden de indirilir.
Bunun için görev yaptığı kamu idaresi aracılığıyla sosyal güvenlik il müdürlüğüne/sosyal güvenlik merkezine başvurup, yetkili sağlık hizmeti sunucularına çocuğunuzun sevk işlemini yaptırarak, başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda engelli olduğunun tespitini istemeniz, alınacak raporla Sosyal Güvenlik Kurumu’na başvurmanız gerekecek. Başvuru, yaşlılık aylığı bağlanacağı tarihi beklemeden de yapılabiliyor.
Vefatınız halinde, muhtaç olması şartıyla, engelli çocuğunuza aylık bağlanır.
Cevap: Siz haklısınız. Bazı belediyeler “Deli Dumrul gibi” davranıp, keyfi vergi istiyor.
Soru: Babam 1960 doğumlu. 1982 de SSK girişi var. Ama aralarda çok boşluk var. 18 ay askerlik yapmış. Ancak askerliği yatırılmamış. Toplam 1510 gün prim ödemesi var. Babam ne zaman emekli olabilir
Cevap: Babanız yaş haddinden emekli olmak için: 15 yıl sigortalılık süresi,3600 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabi. Askerlik süresini borçlandıktan sonra 1550 gün daha prim ödeyerek toplam primini 3600 güne tamamlaması şartıyla, 2020 de 60 yaşını dolduracağı tarihte emekli olabilir.
Bulgaristan’daki sigorta başlanıcım Türkiye’de kabul edilir mi?
Soru: Bulgaristan göçmeniyim. Türkiye’ye 1996 yılında geldim, 2001 yılında Türk vatandaşı oldum. 1997 sigorta başlangıcım, SSK’lı olarak 5130 prim günüm var. Zorunlu göçle gelenlerden değilim. Bulgaristan’da 4 yıl çalışmam var. Torba Yasa’ya göre Almanya’daki sigorta başlangıcı Türkiye’de de sigorta başlangıcı sayılacakmış. Bulgaristan’daki sigorta başlangıcı da Türkiye’de başlangıç sayılmayacak mı?
Cevap: Torba Yasa Tasarısına göre, Türkiye ile aralarında sosyal güvenlik anlaşması olan ve bu anlaşmada, akit ülkedeki sigorta başlangıcının Türkiye’de de başlangıç sayılacağına ilişkin hüküm bulunan ülkelerdeki sigorta başlangıcı, Türkiye’de de sigorta başlangıcı sayılacak. Türkiye ile Bulgaristan arasında sosyal güvenlik anlaşması olmadığından, Bulgaristan’daki sigorta başlangıcınız, Türkiye’de sigorta başlangıcı sayılmaz.
İşgücü kaybı oranınız yüzde 60’şın altına düşenin malul aylığı kesilir
Soru: 1 Ocak 1944 doğumluyum. 24 ay askerlik yaptım. Bağ-Kur Başlangıç tarihim 20 Nisan 1982, Bağ-Kur Çıkış tarihim 31 Aralık 1986 olup 4 yıl 8 ay 11 gün prim ödemem var. 20 Eylül 2008’de başlayan çalışmamla SSK’ya 903 gün prim ödedim. Hastalığım nedeniyle 13 Temmuz 2011 tarihinde malulen emekli oldum. 2 yıl sonra malulen emekliliğim iptal oldu. Bizim bu durumda ne yapmamız gerekiyor. Nasıl emekli olabiliriz?
Cevap: Muhtemelen malulen emekliliğinize yol açan sağlık sorunuzda iyileşme olduğundan(işgücü kaybı oranınız yüzde 60 şın altına düştüğünden) malul aylığınız kesildi. SSK’ da yaş haddinden emekli olmak için: 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabisiniz. Sigortalı çalışarak 357 gün daha prim ödeyerek, Bağ-Kurdan sonra SSK’ya ödediğinizi primi 1260 güne tamamlayacağınız tarihte emekli olabilirsiniz.
Cevap: Bu şekilde devam ederseniz, Bağ-Kur’dan (4/b) emekli olacaksınız.
Ancak bir başka şirkette de SSK’lı (4/a’lı) olursanız, son 7 yıldaki çalışmaya bakılır. En çok hangisinde çalıştıysanız o kurumdan emekli olursunuz. Buna göre, son 7 yılda en az 1261 gün SSK’lı olursanız SSK'dan emekli olmaya hak kazanırsınız.
Fazla prim yatırmam emekli aylığımı düşürür mü?
Soru: 28 Ocak 1982 doğumluyum. 1999 yılında stajdan kaynaklanan SSK girişim var ama prim yok. 20 Temmuz 2000 yılında ilk primim yattı. Sigortam sürekli ödendi ve şu an itibariyle 4743 gün oldu. Hangi zamanda SSK doluyor ve fazla prim yatması durumunda alacağım maaş düşecek mi? Ayrıca emeklilik yaşım kaç oluyor? Önder Berra
Cevap: Staj başlangıcınız sigorta başlangıcı kabul edilmez. Ancak mevcut prim gününüzle dahi, 60 yaşınızı dolduracağınız 28 Ocak 2042 tarihinde emekli olmaya hak kazanırsınız. Prim ödemeye devam etmeniz aylık bağlama oranınızı artırır. Sigorta başlangıcınız 8 Eylül 1999 tarihinden sonra olduğundan, emekli aylığınızda fazla bir düşüş olmaz. Primlerinizi yüksek kazanç üzerinden öderseniz, bu kaybı telafi edebileceğiniz gibi, emekli aylığınızın artmasını da sağlayabilirsiniz.
Evlenen kadın bir yıl içinde kıdem tazminatı alarak işinden ayrılabilir
Soru: Özel bir şirkette SSK’lı olarak çalışıyorum. Evlilik nedeniyle Eylül da istifa edeceğim. Kıdem tazminatı alabilir miyim? İşe başlama tarihim 1 Ağustos 1999 dur. Lütfen acil cevap verirseniz çok sevinirim.
Cevap: Bir yıldan fazla çalışma süresi olan kadın sigortalılar, evlenmeleri halinde nikah tarihinden itibaren bir yıllık sürede, evlilik nedeniyle kıdem tazminatı alarak işlerinden ayrılabilirler. Bir yıldan fazla çalışma süreniz olduğundan Evlilik nedeniyle işinizden kıdem tazminatı alarak ayrılabilirsiniz.
Cevap: Yaşlılık, malullük ve ölüm sigorta kollarına prim yatırılmadığı için staj süresi başlangıcı, emeklilikte göz önüne alınmıyor.
Hem Türkiye’den hem İngiltere’den emekli aylığı alabilir miyim?
Soru: 38 yıl İngiltere’de kaldıktan sonra kesin dönüş yaptım. Geçmişte SSK girişim olduğu için 3600 iş günü üzerinden borçlanıp, ödeme yaparak Türkiye’de emekli oldum. İngiltere’den de emekli olup, iki emekli maaşı alabilir miyim? Oradaki çalışma günlerimi doldurdum, sadece yaş haddini bekliyorum.
Cevap: Yaşınızı doldurup, İngiltere sosyal güvenlik sisteminden emekli olduğunuzda da Türkiye Sosyal Güvenlik Kurumundan bağlanan emekli aylığınızı almaya devam edersiniz. Yani her iki aylığı da alabilirsiniz.
Soru: Sigortaya 1995 girişim var. Taşeron şirkette 44 aydır çalışıyorum. Şirket bıktırmaya çalışıyor. SGK’ ya 3600 günle emeklilik dilekçemi versem, kıdem tazminatımı alabilir miyim? Aldıktan sonra sigortalı işte çalışabilir miyim?
Cevap: Emekli olmak için aranan şartlardan yaş dışındakileri sağlayanlar kıdem tazminatı alarak işlerinden ayrılabiliyor. Yaş haddinden emekli olmak için yaş dışında 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödeme şartlarına tabisiniz. Fasılalarla olsa da tüm çalışma süresi için kıdem tazminatı alınabiliyor. Şirkette bir yıldan fazla çalışma süreniz olduğundan, SGK’ dan “kıdem tazminatı alabilir yazısı” alarak işverene ibraz edip kıdem tazminatı alarak işinizden ayrılabilirsiniz. İşveren tazminatı ödemez ise, iş mahkemesine dava açarak kıdem tazminatınızı yargı yoluyla alabilirsiniz.
Soru: Evi Ocak ayında bile satsanız, o yılın sonuna kadar olan Emlak vergisinin tamamını ödemek zorundasınız.
Soru:14 Aralık 1981 doğumluyum. 23 Eylül 2005 tarihinde memuriyete başladım. Emekli sandığına tabi 2 yıl çalıştıktan sonra istifa ettim. Sonrasında da hep SSK' li olarak çalıştım. SSK'lı devam etmekle Bağ-Kur'a geçmek arasında emekli olma suresi adına bir fark olur mu? Hangisinde daha erken emekli olurum
Cevap: SSK’dan olmak için: 7000 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına, Bağ-Kurda ise 9000 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabisiniz. SSK daha avantajlı.
Hizmet tespit davasının beş yıl içerisinde açılması gerekiyor
Soru: Eski işyerim, 2004 ve 2008 yılları arası 4 yıl sigortamı hiç yatırmamış. Öğrendiğimde aradım, “mahkemeye verme, anlaşırız” dediler ama 5 aydır oyalıyorlar. Mahkemeye versem kazanır mıyım ve işyeri sigortayı geriye dönük faiziyle mi ödüyor? Mahkemeye verdiğimde zaman aşımı söz konusu olur mu?
Cevap: Aylık prim ve hizmet belgesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları SGK’ca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır.
En son hizmetinizin geçtiği 2008 yılını izleyen 2009 yılından başlayan zamanaşımı süresi 2013 yılı sonunda dolduğundan, hizmet tespit davası açamazsınız. İşe giriş bildirgeniz verilmiş ve çalışmanız eksik bildirilmiş ise dava açmanız mümkün olur. Çalışmalarınızı ispatlamanız halinde, bu süreleri sigortalılık süresi olarak kazanırsınız. SGK, primlerinizi işverenden gecikme cezası ve zammı ile birlikte tahsil eder.
İşe başlayan kızım yeşil pasaportunu kullanabilir mi?
Soru: 52 yaşında halen çalışan memurum, sağ olsunlar iki çocuğum var. Yeşil pasaportlarımızı en son geçen ocak ayında değiştirip 5 yıllık yeşil pasaport aldık. Çocuklarımdan biri 22 yaşında, üniversite eğitimi sonrası, 2 haftadır SGK'lı olarak çalışmaya başladı. Yeşil pasaportunu 25 yaşına kadar ve pasaportunun üstündeki son kullanma tarihine kadar, çalıştığı halde kullanabilir mi? Ayrıca yeşil pasaport, SGK'lılık ve çocukların cinsiyeti ile ilgili ne tür kısıtlamalar var?
Cevap: 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 14-A maddesine göre, hususi damgalı pasaport (halk arasındaki ifadesi ile yeşil pasaport) alabilecek durumda bulunanların ergin olmayan veya ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan öğrenimi devam eden çocuklarına 25 yaşının ikmaline kadar, yine ergin olsalar dahi yanlarında yaşayıp evli bulunmayan ve iş sahibi olmayan, aynı zamanda bedensel, zihinsel veya ruhsal özürlerinden en az biri nedeniyle sürekli bakıma muhtaç durumda olduğu resmi sağlık kurumlarının düzenlediği sağlık kurulu raporu ile belgelenen çocuklarına da hususi damgalı pasaport verilir.
Buna göre, öğrenimi sona eren ve sigortalı olarak çalışmaya başlayan kızınız, 25 yaşını doldurmamış olsa da söz konusu pasaportu kullanamaz. Kanun maddesinde sayılan şartlara uygun olarak çocuklara anne veya babası üzerinden pasaport verilmesinde cinsiyet ayrımı yapılmıyor.
Doğum borçlanması emeklilik yaşına eklenmez
Cevap: Borçlanılan süreler, prim ödeme gün sayısına eklenir ancak bu süre emeklilik yaşına eklenmez. Ayrıca sigortalık öncesi doğumların borçlanılması da mümkün değil.
Soru: 10 Nisan 1972 doğumluyum. Sigorta başlangıç tarihim 1 Ocak 1997 olup 5706 gün prim ödemem var. 15 ay askerlik yaptım. Sigortam askerlik den sonra başladı. Askerlik borçlansam yaparsam ne zaman emekli olurum
Cevap: Başlangıçtan önce yaptığınızdan, askerlik sürenizin 400 gününü borçlanmanız halinde, sigorta başlangıç tarihiniz 400 gün geri gider ve emekli olmak için: 25 yıl sigortalılık süresi, 5750 gün prim ödeme ve 55 yaş şartlarına tabi olursunuz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan borçlanmadan sonra prim ödemeseniz de, 55 yaşınızı dolduracağınız 10 Nisan 2027 de emekli olabilirsiniz.
İş kazasın da Yüzde 10 un üstünde işgücü kaybına Uğrayana sürekli iş göremezlik gelir bağlanır
Soru:7 Aralık 2012 tarihinde is kazası geçirdim. Altı kez ameliyat oldum. 12 ay raporluydum. Getirisi ve zararı ne olur?
Cevap: İşgücü kaybı raporunuzu, ameliyatlı olduğunuz hastane sağlık kurulundan alacaksınız. İş kazası sonucuna en az yüzde 10 ve üstünde işgücü kaybına uğramışsanız sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Ayrıca yüzde 40 ve üstünde işgücü kaybına uğramışsanız engellilere tanınan erken emeklilik hakkından yararlanarak erken emekli olabilirsiniz. Ve emekli olduğunuzda gelir ve aylıktan yüksek olanının tamamını, düşük olanının yarısını alırsınız.
"Erkeğin birini iki etmeyeceksin" diye bir söz var ya o ne kadar doğruymuş.
Mahkeme ilk kararında direnince, dava Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na gitmiş.
100 gün prim ödeyip 49 yaşı doldurmanız gerek
Soru: 1970 doğumluyum. 1986 sigorta girişim. 5200 prim günüm var. Ne zaman emekli olurum?
Cevap: Başlangıç tarihinizi yıl olarak vermişiniz. Oysa başlangıçta bir gün bile emekli olma şartlarını değiştiriyor. Sorunuzu 23 Kasım 1986 dan önceki bir tarihte sigortalı olduğunuz varsayımına göre cevaplandırıyoruz. Emekli olmak için: 25 yıl sigortalılık süresi, 5300 gün prim ödeme ve 49 yaş şartlarına tabisiniz. 100 gün daha prim ödeyerek toplam prim ödemenizi 5300 güne tamlamanız şartıyla, 2019’da 49 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirisiniz.
1260 gün 4/a kapsamında prim ödemelisiniz
Soru: Doğum tarihim 15 Şubat 1969. 1991'de 18 ay askerlik yaptım. Bağ-Kur giriş tarihim Aralık 1997. 4830 gün Bağ-Kur prim günüm var. Askerlik borçlanması yaptığım zaman sigortadan emekli olmak için kaç yıl daha sigorta yatırmam gerekiyor?
Cevap: Sekiz ay askerlik borçlanması yapmanız halinde, 4/a (SSK) statüsünden emeklilik için 25 yıl sigortalılık süresi, 5825 prim günü ve 56 yaş şartlarına tabi olursunuz. Bir de Bağ-Kur’dan sonra en az 1260 gün 4/a kapsamında prim ödemiş olmanız gerekiyor. Buna göre 8 ay askerlik borçlanması yapıp, Bağ-Kur’dan sonra en az 1260 gün de 4/a kapsamında prim ödeyip, 56 yaşınızı doldurduğunuzda 4/a statüsünden emekli olursunuz.
Kıdem tazminatını işveren öder
Soru: 5 Eylül 1976 doğumluyum. Sigorta başlangıcım 1995 olup, 5648 gün prim ödemem var. Son işyerinden işveren tarafından kıdem tazminatlı çıkışım verildi. Tazminatımı üç aya böldüler. Artık sigortalı çalışmak da istemiyorum. SSK’dan 3600 gün tazminatına başvursam tazminat alabilir miyim?
YANIT: Son işveren kıdem tazminatınızı ödeyerek çıkışınızı vermiş. Bunun dışında Sosyal Güvenlik kurumundan alacağınız bir tazminat yok. Kıdem tazminatını işveren öder. Şayet son işveren kıdem tazminatınızı ödeyerek işinize son vermemiş olsaydı, 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödemesiyle, Sosyal Güvenlik Kurumundan “ kıdem tazminatı alabilir yazısı” alarak işverene ibraz edip kıdem tazminatı alarak işinizden ayrılabilirdiniz.
Aylık bağlanması için yaşınızı doldurmanız gerekiyor
SORU: 19 Mayıs 1967 doğumluyum. İlk sigortaya giriş tarihim 15 Aralık 1989. 1993-1996 yılları arasında Kamu da (tarım ilçe ve özel idarede) toplam 3 yıl çalıştım ve sigortam ödendi. 11 Aralık 1996’da öğretmen olarak atandım. Hizmet birleştirmesi yaptım. Şu an milli eğitimde emekliliğe esas 20 yıl 8 ay gözüküyor. Toplamda 20 yılı geçtiği için Emekli Sandığından emekli olabilir miyim yoksa yaştan dolayı beklemem mi gerekiyor?
YANIT: Emekliliğiniz için gereken 20 yıllık fiili hizmet süresini tamamlamışsınız. İsterseniz, emeklilik yaşınızı beklemek üzere görevinizden ayrılabilirsiniz. Ancak emekli aylığınız 50 yaşınızı doldurduğunuzda bağlanır. Emekli ikramiyeniz de emekli aylığınız bağlandığında ödenir.
Evi kiraya verip yurt dışında kirada oturan
SORU: Başka geliri olmayan ve 200 m2'den aşağı tek evi bulunan kişi, evini kiraya verip yurtdışında kirada oturursa, vergi durumu ne olur?
2. Emlak vergisi ödemeyeceksiniz. Bu durum; 38 Seri No.lu Emlak Vergisi Genel Tebliği'nin 3/a bölümünde “sahip olduğu tek meskeni kiraya verip, kirada oturanlar diğer şartları taşımak kaydıyla indirimli vergi oranından faydalanabileceklerdir” diye yazıyor. Tebliğde “yurt dışı” ayrımı yok.
SORU: 11 Ocak 2006 da bir işletmeye işe başladım. 16 Nisan 2013 tarihine kadar çalıştım. Şirketin icralık işlerinden dolayı anlaşmalı olarak işten çıkışım verildi. Daha sonra Ağustos 2013 tarihinde girişim yapıldı. Ve normal olarak çalışmaya başladım. 30 Nisan 2014 De bu kez gerçekten işten çıkarıldım. İlk işten çıkışımda 8.000 TL kıdem tazminatı ödediler. Ve o tarihte sigortam düşük yatıyordu. Ancak şirketten bunun farkını sonra halledeceklerini söylemişlerdi liraydı. Eksik ödedikleri kıdem tazminatı nasıl alabilirim?
YANIT: Her çalışma yılı için en son alınan brüt ücret tutarında kıdem tazminatı ödenmesi gerekir. Kıdem tazminatında 10 yıllık zamanaşımı süresi vardır. Kıdem tazminatını eksik ödemişlerse, eksik ödenen kıdem tazminatının ödenmesini talep edin. Ödemezlerse bulunduğunuz yerdeki iş mahkemesine dava açıp, mahkemede kıdem tazminatınızın ödenmediğini belge veya şahitlerle ispatlamanız halinde, Kıdem tazminatınızın ödenmeyen kısmını mahkeme kararıyla alabilirsiniz.
Yakınınız en erken 4/a statüsünden emekli olur
SORU: 21 Haziran 1967 doğumlu bayan yakınımın sigorta başlangıç tarihi 8 Ağustos 1988 olup, şu anda 1997 sigorta günü mevcuttur. Kendi adına işyeri olduğundan, 8 Mayıs 2013 tarihinden itibaren Bağ-Kur sigortalısı olup, şu anda 424 Bağ-Kur günü mevcuttur. Emekli olabilmesi açısından Torba Yasadan faydalanma ve/veya borçlanarak (doğum borçlanması, 2 çocuk için) prim günü alarak, en kısa şekliyle nasıl emekliliğe hak kazanabilir? Emekli olabilmek için ne yapmalı?
YANIT: Yakınınız en kısa sürede, 5300 prim günüyle 4/a (SSK) statüsünden emekli olabilir. Bunun için Bağ-Kur kapsamındaki prim ödemesi 1230 güne ulaştığında 4/a (SSK) kapsamında prim ödemeye başlaması, doğum borçlanmalarını 4/a kapsamında sigortalı iken yapması ve prim gününü 5300 güne tamamlaması gerekiyor.
Hisseli de olsa ikinci dairesi olan sıfır oranlı emlak vergisi uygulamasından yararlanamaz
SORU: Emekli aylığından başka bir geliri olamayan emekliyim. Oturduğum 120 m2 lik bir dairem var. Babamdan miras kalan daireye de annem ve üç kardeş ortağız. Dairede kira ödemeden annem oturuyor. Emlak vergisi ödemem gerekiyor mu?( Belediye yetkilileri vergi ödeyeceğimi söylüyorlar?
YANIT: Belediye yetkilileri haklı. Çünkü, sıfır oranlı emlak vergisinden yararlanmak için emekli aylığından başka gelir olmamasının yanında, Türkiye sınırları içinde brüt alanlı 200 m2 yi aşmayan tek mesken olması gerekiyor. Hisselide olsa ikinci dairesi olan sıfır oranlı emlak vergisi uygulamasından yararlanamıyor. Maalesef emlak vergisi ödemeniz lazım.
Memur emeklisi kız çocuğu memur emeklisi babasından aylık alamaz
Soru: SSK’lı eşimden dul aylığı allan memur emeklisiyim. Nisan 2014 de vefat eden öğretmen emeklisi babamdan da aylık alabilir miyim?
YANIT: Emekli Sandığı kendisinden emekli aylığı alan kız çocuklarına babalarından dolayı yetim aylığı bağlamaz. Memur emeklisi olduğunuzdan, memur emeklisi babanızdan yetim aylığı bağlatamazsınız.
SORU: Bu yıl Bodrum'da “plaj güzeli” yarışması oldu. Kızım, birinci seçildi. Kızıma; değişik kişi ve kurumlar tarafından; plazma televizyon, alış-veriş çeki, nakit para, beş yıldızlı bir otelde iki kişilik konaklama, gibi ödüller verildi.
YANIT: Kızınıza verilen ödüller, Veraset ve İntikal Vergisi'nin konusuna girer. Ancak, “ivazsız intikal” olarak nitelendirilen bu ödüller, farklı kişi ve kurumlarca verildiği için her birinin değeri 3.371 TL'yi aşmadığı sürece Veraset ve İntikal Vergisi'nden müstesna. Aşan varsa, aşan kısım yüzde 10 stopaja tabi.
Ortak olduğunuz şirketten sigortalı gösterilemezsiniz
Soru: Limited şirket ortağıyım. Yaklaşık olarak 18 yıl Bağ-Kura prim ödedikten sonra, 3 seneden beride şirkette sigortalı görünüyorum.Net 1.300 Tl üstünden prim yatırılıyor. Prim günüm dolmak üzere. Emeklilik yaşını bekleyene kadar 1.300 Tl üstünden prim ödemem doğru bir iş midir? Doğru değilse, yoksa ne yapmam gereklidir? Eğer prim tutarını arttırmam gerekiyorsa, emekli maaşına olumlu yansıyacak en alt prim tutarı ne olmalıdır.
YANIT: Şirket ortaklarının şirketten sigortalı gösterilmeleri 1 Ekim 2008 den sonra yasaklandı. Şayet ortağı olduğunuz şirketten sigortalı gösteriliyorsanız, emekli olurken sorun yaşayabilirsiniz. Emekli olana kadar prime esas kazancın üst sınırından (üst sınır bugün için 7,371 TL dir.) veya üst sınıra yakın bir kazanç tutarı üstünden, örneğin 4, 5 bin TL üstünden prim ödeme emekli aylığını artırır. Prime esas kazancın alt sınırından(asgari ücret olup bugün için 1.134 TL dir) prim ödeme emekli aylığını düşürür. Bu tutarlar üstünden prim ödenemiyorsa 2.500- 3.000 TL civarında prim ödenmeli.
Annem astsubay emeklisi babasından aylık alabilir mi?
SORU: Annem Emekli Sandığı emeklisi. Askeriyeden sivil memur olarak emekli oldu. Babam vefat etti. Annem, astsubay emeklisi olan babasından da maaş alabilir mi?
YANIT: Emekli Sandığı emeklisinin, Emekli Sandığı iştirakçisi veya emeklisi olan kız çocuğuna yetim aylığı bağlanmıyor. Anneniz, Emekli Sandığından emekli olduğundan, Emekli Sandığından emekli olan babasından aylık bağlanmaz.
Hem kira alıyor hem de ödüyorum
SORU: 28 yıl çalıştıktan sonra altı yıl önce SSK’dan emekli oldum. İki yıldan beri bir özel bir şirkette çalışıyorum. Primim yatırılıyor. Emekli aylığımda bir değişme olur mu?
YANIT: Emekli aylığını kestirmeden çalışıyorsanız, şirketten aldığınız ücretten Sosyal Güvelik Destek Primi kesiliyordur. Destek priminin, emekli aylığına ve emekliye hiçbir faydası yoktur. Maalesef emekli aylığını artırmaz. Çalışmanız bittiğinde iadede edilmez.
Kira beyanına ücret dahil edilir mi?
Evliyken babadan aylık bağlatılamaz
SORU: Babamdan dolayı Bağ-Kurdan dul ve yetim aylığı alıyorum. Eşim sigortadan emekli. Eşim vefat etti. Onun aylığını da alabiliyor muyum? Eşimin aylığını şuanda kızım alıyor. Ben de başvurursam maaş oranı ne kadar düşer? Bu hafta başvurmamız gerekiyor.
YANIT: Eşinizden evliyken babanızdan yetim aylığı alamamanız gerekir. Babanızdan yetim ayığı aldığınıza göre eşinizden boşanmış olmalısınız. Şayet eşinizden boşanmışsanız ve eşiniz evli değilken vefat etmişse, eşinizden aylık bağlatamazsınız. Boşanmamışsanız eşiniz evlikken vefat etmiş ve babanızdan yetim aylığı bağlatmışsanız, eşinizden de dul aylığı bağlatabilirsiniz.
51 yaşınız dolduğunda emekli olabilirsiniz
SORU: 25 Ekim 1972 doğumlu bayanım. 8 Eylül 1994 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı'nda öğretmenliğe başladım. Kaç yaşında tüm haklarıma sahip olarak emekli olabilirim?
YANIT: Emeklilik için 20 yıl fiili hizmet süresi ve 51 yaş şartlarına tabisiniz. Hizmet süreniz 15 Eylül 2014’de doluyor. 51 yaşınızı dolduracağınız 25 Ekim 2023 tarihinde aylıklı olarak emekliliğe hak kazanıyorsunuz. İkramiyeniz de emekli aylığınız bağlandığında ödenir.
Haftada bir temizliğe gelen kadın
YANIT: Torba Yasa Tasarısı'nda bu konuda, olayı basitleştiren bir düzenleme var.Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), yasa çıkınca uygulama ayrıntılarını belirleyecek.
1. Bir defaya mahsus olmak üzere, SGK'nın hazırladığı belge doldurulup, temizliğe gelen kadınla beraber imzalanıp, SGK'ya verilecek.
2. SGK bazı kuponlar bastırtacak. Örneğin 20, 50,100, 150, 400 TL'lik gibi. Temizlikçi kadına nakit para yerine, bankadan alacağınız örneğin 100 TL'lik “kupon” vereceksiniz.
3. Kadın bankaya gittiğinde, banka bu 100 TL'den yüzde 2 “iş kazası meslek hastalığı primi” kesecek, 98 TL'yi kadına ödeyecek.
Bağ-Kurdan daha az primde daha erken emekli olabilirsiniz
SORU: Sigorta başlangıç tarihim Nisan 2008 dir. 20 Temmuz 1968 doğumluyum. 1517 gün primim var. Ne zaman emekli olabilirim?
YANIT: Emekli olmak için 7000 gün prim ödeme ve 58 yaş şartlarına tabisiniz. 5483 gün daha prim ödeyerek toplam prim ödemenizi 7000 güne tamamlayacağınız tarihte emekli olabilirsiniz.(ara vermeden prim öderseniz Ağustos 2029 ayı sonunda)
Bağ-Kurdan daha erken emekli olabilirsiniz. Bağ-Kurda yaş haddinden emekli olmak için: 15 tam yıl(5400 gün) prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabisiniz. İsteğe bağlı prim ödemeleri Bağ-Kura sayılıyor. İsteğe bağlı olarak (veya son 1260 gün prim ödemenizi) 3883 gün daha prim ödeyerek toplam prim ödemenizi 5400 gün prim ödemiş olmanız şartıyla, 60 yaşınızı dolduracağınız 20 Temmuz 2028 de emekli olabilirsiniz.
Bağ-Kur’lu babamdan aylık alabilir miyim?
SORU: Emekli Sandığı emeklisi, boşanmış bir bayanım. Bağ-Kur emeklisi ölen babamın maaşını annem almaktaydı. Annem de vefat etti. Bu durumda ben babamın maaşını alabilir miyim? SGK’ya giderek sözlü olarak danıştım, ancak mümkün olmadığını belirttiler.
YANIT: Bağ-Kur sigortalısının kız çocuğuna yetim aylığı bağlanabilmesi için evli olmaması, evli olmakla beraber sonradan boşanmış veya dul kalmış ve sosyal güvenlik kanunları kapsamında çalışmıyor, sosyal güvenlik kanunları kapsamındaki çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almıyor olması gerekiyor.
Eşinizden boşanmış olmakla birlikte, kendi çalışmanızdan dolayı 4/c (Emekli Sandığı) statüsünden emekli aylığı aldığınızdan, Bağ-Kur emeklisi olan vefat etmiş babanızdan yetim aylığı alamazsınız.
Kayseri Belediyesi Sıfır Oranı Muafiyet Zannediyor
SORU: Ev hanımıyım. Kayseri Kocasinan Belediyesi'nden bilmeden ödediğim emlak vergilerinin iadesini istedim. “Emlak Vergisi Kanunu'nun ‘Daimi Muaflıklar’ başlıklı 5/son maddesinde; süresinde bildirimde bulunulmazsa, muafiyet bildirimin yapıldığı tarihi takip eden bütçe yılından muteber olur. Siz bildirimde bulunmadığınız için muafiyet ve iadeden yararlanamazsınız” diye bir yazı aldım. Hem vergi birimi hem de belediye başkanlığı başvurumu reddetti. Şimdi ben ne yapayım bu Kocasinan Belediyesi’ni?
Nitekim, Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı'nın 4 Nisan 2011 Tarih ve 2024-25 sayılı özelgesinde de “Geçmişe dönük olarak, indirimli (sıfır) emlak vergisinin uygulanabileceği” açıklandı. Belli ki Kayseri'deki belediyenin, Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığı’ndan haberi yok!
Başvurunuz Belediye Başkanlığı'nca da reddedildiğine göre, vergi mahkemesinde dava açacaksınız.
SORU: 18 Kasım 1976 doğumlu esnafım. 9 Ağustos 1999 da maliyeye kayıt oldum. 4 Ekim 2000’de Bağ-Kura giriş yaptım. Ne zaman emekli olurum? Bu konuda bilgilendirmenizi rica ediyorum.
YANIT: Emekli olmak için: 25 tam yıl(9000 gün) prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabisiniz. 4 Ekim 2025 e kadar prim ödeyerek toplam priminizi 25 tam yıla tamamlamanız şartıyla, 60 yaşınızı dolduracağınız 18 Kasım 2036 da emekli olabilirsiniz.
Askerliğiniz hakkında bilgi vermemişsiniz. Muhtemelen 4 Ekim 2000 den önce 18 ay askerlik yaptınız Askerlik sürenizi borçlanmanız halinde, emekli olacağınız yaş 58 e düşer ve 9000 gün prim ödemeniz şartıyla 58 yaşınızı dolduracağınız 18 Kasım 2034 de emekli olabilirsiniz.
SORU: 2003 yılında emekli olup aynı şirkette çalışmaya devam ettim. Şu an maaşım 1.550 TL. Benden iki sene sonra emekli olan aynı pozisyondaki arkadaşların emekli maaşı ise 2.500 TL. Bu durumun nedeni nedir ve düzelmesi için çalışmalar var mıdır?
YANIT: Sizin gibi sigorta başlangıcı 1 Ocak 2000 tarihinden önce olanların emekli aylığı; 1 Ocak 2000 öncesi ve sonrası prim ödeme dönemleri için ayrı ayrı hesaplanan kısmi aylıkların toplamından oluşuyor. 1 Ocak 2000 öncesi dönemin aylığı, 2000 öncesi son 10 veya 5 yıllık ortalama yıllık kazanç tutarı ve toplam prim gün sayısına göre hesaplanan aylık bağlama oranı esas alınarak gösterge ve katsayı sistemine göre; 1 Ocak 2000 sonrası dönemin aylığı ise bu dönemdeki prime esas kazançların güncellenmiş tutarının bu dönemdeki prim gün sayısına bölünmesiyle bulunan ortama günlük kazanç ve toplam prim gün sayısına göre hesaplanan aylık bağlama oranı esas alınarak hesaplanıyor.
Bu bağlamda, toplam prim gün sayısı, 2000 öncesi ve sonrasına ait prim gün sayıları ile prime esas kazanç tutarlarının farklı olması, emekli aylığı tutarlarını farklılaştırıyor. Kıyas yaptığınız arkadaşlarınızın, toplam prim gün sayıları, primlerin ödendiği dönemler ile prime esas kazançlarının farklı olması, emekli aylığı tutarını da farklı kılar. Kıyas yaparken, toplam prim gün sayılarını, her iki dönemin prime esas kazanç ortalamaları ile aylık bağlama oranlarını ve iki dönemdeki prim gün sayılarının, toplam prim gün sayısı içindeki oranını da dikkate almak gerekiyor.
Doktor muayenehanesi alımının KDV'si
SORU: İstanbul'da bir kısmı banka kredisi, bir kısmı da taksitle 2 milyon liraya bir daire aldım, 360 bin TL'de KDV ödedim. Doktor olarak, dünyanın KDV'sini ödüyorum. Muayenehane olarak kullanacağım bu dairenin KDV'sini tahsil ettiğim KDV'den indirebilir miyim? “İndirebilirsiniz” derseniz, dünyalar benim olacak.
Yusuf ERDOĞAN - İzmir
YANIT: Evet indirebilirsiniz. Bunun için o gayrimenkulü, serbest meslek defterinizin “amortisman listesi”ne kaydetmeniz gerekiyor. Ayrıca her yıl 40 bin TL “amortisman giderini”, deftere kaydı izleyen yıldan itibaren de “banka kredi faizlerini” gider yazabilirsiniz.
SORU: 1987 ile 1988 yıllarında yaklaşık 14 ay kadar bir iş yerinde çalıştım. Ama sigorta girişim yapılmamış bununla ilgili ne yapa bilirim? 1971 doğumluyum.
YANIT: İşten ayrıldığınız tarihten itibaren 5 yıl içinde hizmet tespit davası açmanız gerekiyordu. 5 yıl içinde dava açmadığınızdan maalesef hakkınız zamanaşımına uğramış. Bugün için yapabileceğiniz bir iş ve işlem bulunmuyor.
5300 günle 49 yaşınız dolduğunda emekli olursunuz
SORU: 21 Eylül 1970 doğumluyum. Sigorta başlangıç tarihim 15 Aralık 1985, prim günüm 4250. 15 ay askerlik yaptım fakat askerlik borçlanması yapmadım. Uzun zamandır mesleğim ile ilgili iş bulamadım, maddi sıkıntım var. En kısa zamanda emekli olmak istiyorum.
YANIT: Emeklilik için 25 yıl sigortalılık süresi, 5300 prim günü ve 49 yaş şartlarına tabisiniz. 49 yaşınızı dolana kadar eksik prim gününüzü tamamlayamazsanız, askerlik borçlanması yapabilir, isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödeyebilirsiniz. 49 yaşınızı dolduracağınız 21 Eylül 2019 tarihinde de emekli olmaya hak kazanırsınız. Daha erken emekli olamazsınız.
SORU: Eşim, limited şirketine beni yüzde 1 ortak etti. Aradan yıllar geçti boşandık. “Şu yüzde 1 hisseyi al” dedim, “dursun” dedi. 8 yıl önce de banka müdürlüğü görevinden emekliye ayrıldım. Şirket kâr da dağıtmadı. Aradan yıllar geçti. Geçenlerde SGK bir yazı gönderdi. Geriye dönük olarak, emekli aylığımın % 15’i oranında birikmiş Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) istiyorlar.
10 yıldır görüşmediğim, nafaka almadığım, şirketinden 1 TL bile gelir elde etmediğim, yüzünü dahi görmek istemediğim eski kocamın yüzde 1 hisseyi üzerimde tutarak benden farklı bir intikamı da bu oldu. Ne yaparım da bu borçtan kurtulurum?
(Rumuz: İntikamın Böylesi)
YANIT: Anonim şirketin yüzde 99 ortağı olsaydınız (Yönetim Kurulu üyesi olmadığınız sürece) SGDP ödemeyecektiniz. Limited şirketlerde ise, yüzde 1 hisse ile ortak olsanız dahi, SGDP primi ödeyeceksiniz. Yani hisse üzerinizde kaldığı veya bu konuda yasa değişikliği olmadığı sürece, emekli aylığınızın yüzde 15’i kesilecek. Bu konuda sizin durumunuzda olan limited şirket ortaklarını uyarmıştım, demek ki gözünüzden kaçmış.
Yakında Torba Yasa çıkıyor. Ondan yararlanarak, 18 eşit taksitte 36 ayda ödeme olanağınız var. Bu arada yüzde 1 hisseyi de hemen satmanız da yarar var.
Askerlik ve yurtdışı borçlanması babanızın emeklilik şartlarını değiştirmiyor
SORU: Babam 1 Nisan 1964 doğumlu ve 1996’da 5 ay Rusya’da ve 1999’da 11 ay İsrail’de çalıştı. Fakat Türkiye’de 2006 Nisan ayından beri Bağ-Kurlu işyeri var. Daha önce SSK kaydı görünmüyor. Askerliğini sayarsak hangi şartlarda emekli olur? Birde yurtdışında ki çalışmalarını nasıl saydırabiliriz erken emekli olabilmesi için? Bilgilendirirseniz çok sevinirim şimdiden.
YANIT: Babanız emekli olmak için; 7000 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabi. Toplam 7000 gün prim ödemiş olması şartıyla, 60 yaşını dolduracağı 1 Nisan 2024 de emekli olabilir. Askerlik ve yurtdışı borçlanması babanızın emekli olma şartlarını değiştirmez. Sadece prim ödeme gün sayısını artırır. 60 yaşını doldurana kadar primini tamamlayamazsa, askerliğini ve yurtdışı çalışmasını borçlanarak primini 1020 gün artırabilir. Yurtdışı çalışma süresini borçlanmak için; yurtdışında çalıştığı işyerinden alacağı çalışma süresini gösteren bonservis ile birlikte pasaportlarında bulunan çalışma izinlerinin tasdikli tercümeleri veya çalıştığı ülkelerdeki Türk temsilciliklerinden(konsolos, ataşelik veya sosyal güvenlik müşavirlikleri) alacakları gerekçeli hizmet belgesini borçlanma dilekçesi ekinde, bulunduğunuz yerdeki sosyal güvenlik il veya merkez müdürlüğüne başvurmanız gerekiyor.
Kat irtifaklı ev arsa mı sayılır?
SORU: Kat irtifaklı arsa tapusu olan bir evde oturuyorum.
Belediye, kat mülkiyetine geçilmemiş diye arsa vergisi tahakkuk ettiriyor. Bu doğru mu?
Fatih KAYA - İstanbul
YANIT: Bazı belediyeler emlak vergisi konusunda maalesef “keyfi” uygulama yapıyorlar. Gayrimenkulün bina olarak kullanılıyor olması, su, elektrik ve doğalgaz aboneliğinin tesis edilmesi, bina olarak vergilendirilmesini gerektirir. Burada kat mülkiyetine geçilip geçilmediğine bakılmaz.
Nitekim Gelir İdaresi Başkanlığı İstanbul V.D Bşk'nın 7 Ağustos 2012 Tarih ve 4.34.18.0175.01-2457 sayılı özelgesi de bu yöndedir. Belediyeler bu özelgeye uymak zorundadır.
Ağustos 2014 de emekli olabilirsiniz
SORU: 14 Ağustos 1964 doğumluyum. Bir kamu kuruluşunda emekli sandığına bağlı memur olarak çalışmaktayım. Memuriyete 14 Ekim 1988 yılında başladım ve devam etmekteyim. Memuriyetten önce 1988 yılında kamu kuruluşunda 117 gün sigortalı olarak çalıştım. Ayrıca 1985 yılında özel sektörde 150 gün sigortalı çalıştım. Toplam memuriyetimden önce 267 gün sigortalı çalıştığım günüm var. Acaba ne zaman emekli olabilirim? Ve emekli olduğum zaman ne kadar emekli maaşı ve ne kadar emekli ikramiyesi alacağım? Ayrıca 1986 ve 1987 yıllarında 18 ay askerlik yaptım. Ama askerliğimi hizmetime saydırmadım. Şimdi ciddi kronik bir rahatsızlığım olduğundan dolayı emekli olmayı düşünüyorum.
YANIT: Emekli olmak için; 25 tam yıl fiili hizmet süresi ve 50 yaş şartlarına tabisiniz. Fiili hizmet süreniz yeterli olduğundan 50 yaşınızı dolduracağınız 14 Ağustos 2014 de emekli olabilirsiniz. Askerlik sürenizin14 ayını borçlanmanız halinde yaş şartınız 49’a düşer ve hemen de emekli olabilirsiniz.
Alacağınız emekli aylığı ve emekli ikramiyenizi eğitim durumunuz ve bulunduğunuz derece kademe ve göreviniz belirlemektedir. Bu bilgileri gönderdiğinizde emekli aylığını ve alacağınız emekli ikramiyesi tutarını hesaplayabiliriz. Ancak en düşük memur emekli aylığının 1.311 TL olduğunu ve bu aylık bağlanan sizin hizmet sürenizde olan en düşük derecedeki memura 45.000 TL civarında emekli ikramiyesi ödendiğini belirtebiliriz.
SORU: 25 Mart 1977 doğumluyum. 22 Ekim 1999 tarihinde 657’li olarak öğretmenliğe başladım. 1 Eylül 2012’de çocuğum doğdu. 7 ay ücretsiz izin aldım, sonrasında işe başladım. Doğum borçlanması ve 7 aylık ücretsiz iznimi ödeyebilir miyim? Aylık ne kadar öderim ve ödersem ne zaman emekli olabilirim?
YANIT: Doğum borçlanması, doğumdan sonraki iki yıl içinde kalan çalışılmamış süre için yapılabiliyor. Bu nedenle doğum borçlanması yapamazsınız, ancak 7 aylık ücretsiz izin sürenizi borçlanabilirsiniz. Diğer yandan, emeklilik için 25 yıl fiili hizmet süresi ve 58 yaş şartlarına tabisiniz. 58 yaşınız dolana kadar hizmet sürenizi doldurmuş olacağınızdan, borçlanma yapmayabilirsiniz.
Annemin babamla yaşadığını kanıtlarsak
SORU: Annem ve babam 2000 yılında boşandı. Altı ay sonra bir araya geldi ve birlikte yaşadık. Ancak yasal nikah yaptırmadılar.
Geçen yıl babam öldü. Anneme yasal nikah olmadığı için aylık bağlanmadı. Annemle babamın birlikte yaşadığını kanıtlarsak anneme maaş bağlanır mı?
Özden TUNA – Bursa
YANIT: Maalesef bağlanmaz.
Prim tamam 50 yaşı da doldurmanız gerek
SORU: 1969 doğumluyum. SSK başlangıç tarihim 25 Mart 1987 olup 7900 gün prim ödemem var. Bunlara göre ne zaman emekli olabilirim?
YANIT: Emekli olmak için: 25 yıl sigortalılık süresi, 5375 gün prim ödeme ve 50 yaş şartlarına tabisiniz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan bundan sonra prim ödemeseniz de, 2019’da 50 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz.
Anne ve babaya prim iadesi yapılmaz
SORU: Kardeşim Vakıflar Bankası'nda çalışmaktayken 28 Nisan 2014 tarihinde, görev esnasında trafik kazası sonucunda hayatını kaybetti. 8 yıldır bankada çalışmaktaydı. Kendisi bekârdı ve 1976 doğumlu idi. Varisleri olan annem 1950, babam ise 1947 doğumludur. Çalıştığı süre içerisinde maaşlarından banka emekli sandığına kesilen primlerin iadesi mümkün müdür? İade tutarından bir kesinti yaparlar mı?
YANIT: Öncelikle başınız sağ olsun. Kardeşiniz adına ödenen primlerin iadesi maalesef mümkün değil. Ancak her türlü kazanç ve irattan elde etmiş oldukları gelirin asgari ücretin net tutarından daha az olması ve kendilerine gelir ve aylık bağlanmamış olması halinde, anne ve/veya babanıza aylık bağlanması söz konusu olabilir.
İtalya'da alış-veriş ve nakit ödeme
SORU: İtalya'da 30 Haziran 2014 tarihinde başlatılan “yeni uygulama” ile ilgili yazınızı okudum. Biraz kafam karıştı. Ben her yıl İtalya'ya “alış-veriş” için giderim ve 10-15 bin Euro götürürüm. Nedenine gelince, alış-veriş yaptığım bazı yerler, "nakit ödeme yapılmasını" tercih ediyorlar. Kuşkusuz kartlarımı da yanıma alırım ama bazıları da “kredi kartı ile ödeme kabul etmiyoruz”diyorlar. Benim durumumu da göz önüne alarak olayı açıklar mısınız?
1. İtalya'ya giderken, beraberinizde en fazla 5.000 ABD Doları veya buna eşit yani 3.700 Eurovb. dövizi yurt dışına çıkartabilirsiniz. Bunun üzeri yasak. Çıkartılırken gümrükte tespit edilirse aşan kısım “müsadere” edilir yani el konulur. Yarısı kadar da para cezası kesilir.
İtalya'ya giderken beraberinizde 3.700 Euro’dan fazla para olmasın.
2. İtalya'da 30 Haziran'da yeni bir düzenleme yapıldı. Buna göre, 30 Euro ve üzerindeki alış-verişlerde, kredi kartı ile ödeme yapabileceksiniz. Satıcı firma, kredi kartı kabul etmek zorunda. İsterseniz, kart yerine nakit ödeme de yapabiliyorsunuz. Cirosu 200 bin Euro’ya kadar olan işletmelerde, 30 Euroluk sınır 500 Euro olarak uygulanıyor.
SORU: İsteğiyle işten ayrılanlarda işsizlik alabilecekmiş diye duydum. Ne kadar doğru? Aydınlatırsanız sevinirim.
YANIT: Maalesef duyumunuz doğru değil. Haklı bir neden yokken kendi isteği ile işten ayrılan işsizlik ödeneği alamaz.
Yurtdışında çalışmaya başladığınızda emekli aylığınız kesilir
SORU: Yurtdışı borçlanması yaparak 2009 yılında SSK’dan emekli oldum. Daha sonra Türkiye’ye döndüm, halen Türkiye’de yaşamaktayım. Kanada’ya, geldiğim yere tekrar dönersem yasal olarak çalışma iznim olup olmadığı konusunda beni bilgilendirirseniz çok sevinirim.
YANIT: Kanada’da tekrar çalışma izni verilip verilmeyeceği konusunda bir şey söyleyemiyorum, zira Kanada yasalarına bakmak lazım. Ancak çalışma izni verilse de yurtdışı borçlanmasıyla emekli olduğunuzdan, Kanada’da çalışmaya başladığınızda emekli aylığınız kesilir.
Tarlanın parsellenerek arsa olması
SORU: Sahibi olduğum tarla (arazi) belediye imar planına dahil edildi ve parsellenerek arsa vasfını kazandı. Elden çıkarma söz konusu olmadan, bu vasıf değiştirmedeki değer artışı nedeniyle vergi ödemem gerekir mi?
Altan YÜCELER – Konya
YANIT: Arazinin parsellenerek arsaya dönüştürülmesi sonucu herhangi bir gelir elde edilmediğinden, sadece kıymetindeki artış gelir vergisine tabi değil. Ancak arazinin iktisap (edinme) tarihinden itibaren 5 yıl içinde parsellenmiş olması ve bu süre içinde veya daha sonraki yıllarda kısmen veya tamamen satılması halinde, elde edilecek kazanç, ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilir.
Fasılalarla olsa da toplam çalışma süresi için kıdem tazminatı ödenmesi gerek
SORU: 30 Mart 2008 tarihinde çalışmaya başladım. Şuan çalışmayı sürüdüğüm iş yerinde 30 Mart 2011 tarihinde istifa ettim. Lakin bu istifa askerlik nedeniyle yapıldı ve tazminat almadım. Bundan sonrasında askerden geldim ve tekrar iş yerinede başladım. 30 Kasım 2011 tarihinde bugüne kadar çalışıyorum. Firmamız değişiyor ve tazminat ödeneceğine dair bilgi verildi. Askerden öncesi, tazminatımın yatırılması gerekir mi? Bunun için yapılabilecek bir şey var mı? Öğrenebilir miyim? İş yerimiz taşeron bir firma bunu da belirtim. Hakkımı nasıl arayabilirim?
YANIT: Bir işyerinde fasılalarla(aralıklarla) çalışılmış olsa da, çalışma süresinin toplamı üstünden kıdem tazminatı ödenmesi gerekir. Askerden önceki çalışma süreniz ile askerden sonraki çalışma süresinin tamamı için kıdem tazminatı ödemeleri lazım. Ödemezlerse, iş mahkemesine dava açıp kıdem tazminatı ödenmeyen çalışma sürenizi mahkemede belge veya şahitle ispatlamanız halinde, kıdem tazminatınızı mahkeme kararıyla alabilirsiniz.
Diyabet hastası malulen emekli olabilir mi?
SORU: 23 Şubat 1983 doğumluyum. 10 yaşımda tip 1 diyabet hastası oldum. 21 yıldır diyabetim ve insülin kullanıyorum. 18 yaşımdan beri sigortalıyım. Benim ne gibi haklarım var, malulen emekli olabilir miyim? Malulen emekli olursam herhangi bir yerde sigortalı çalışabilir miyim? Siz ne yapmamı önerirsiniz?
YANIT: Diyabet hastalığı tek başına malulen emeklilik hakkı sağlamıyor. Malul sayılabilmeniz için en az üç organınızda diyabet hastalığına bağlı orta ve ileri düzeyde rahatsızlık ortaya çıkmış olması gerekiyor. Malulen emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başlanması halinde de bağlanan aylık kesiliyor.
En az yüzde 40 oranında çalışma gücü kaybınız olduğuna dair rapor ve buna bağlı olarak vergi indirim hakkı alırsanız, yaş şartı aranmaksızın, 19 yıl sigortalılık süresi ve 4240 prim günü şartlarıyla emekli olabilirsiniz. Bu durumda, emekli olduktan sonra aylığınız kesilmeksizin sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışabilirsiniz.
Özel sağlık sigortası ve kiradan indirimi
SORU: Tahsil ettiğim kira gelirini beyan ederken, ödediğim özel sağlık sigortasını, gelirimden indirebilir miyim?
Yasemin KEÇELİ - İzmir
YANIT: Beyan edeceğiniz gelirin yüzde 15'ine kadar olan kısmını matrahtan indirebilirsiniz (GVK Md.89/1). Burada, giderler indirilmeden önceki tutar esas alınacak.
Eşiniz vergi indirimi almalı
SORU: Eşimin Yüzde 40 raporu var. Kendisi 1980 doğumlu. 1995 SSK girişli. Ne zaman emekli olur?
YANIT: Eşiniz vergi indirim hakkı da alırsa 3 ncü derece engellilere tanınan haktan yararlanarak emekli olmak için:17 yıl sigortalılık süresi, 3920 gün prim ödeme şartlarına tabi olur. Ve 3920 gün primi varsa hemen, yoksa primini 3920 güne tamamlayacağı tarihte emekli olabilir.
5000 prim gününü veya 58 yaşınızı tamamlamalısınız
SORU: 17 Mayıs 1962 doğumluyum. İşe giriş tarihim 18 Kasım 1982, toplam prim gün sayım 918. Ayrıca 1 yıl Bağ-Kur prim günüm var. İki doğum borçlanmasının biri ödendi. Mahkemeden kazanılan 3 yıl prim günüm var. Son işe giriş tarihim 1 Mart 2014, Hangi şartlarda, ne zaman emekli olabilirim?
YANIT: 5000 prim gününü tamamladığınızda emekli olabileceğiniz gibi, 3600 prim günüyle 58 yaşınızı doldurduğunuzda da emekli olabilirsiniz.
Düğündeki altınlar gelinin mi yoksa damadın mı?
SORU: Aile çevremiz çok geniş olduğu için, düğünümde servet sayılacak altın, pırlanta vs. takıldı. Onları banka kasasında muhafaza ediyorum. Kayınvalidem buna çok bozulmuş ve"takılanların çoğunu, bizim akrabalar ve dostlarımız getirdi. O nedenle, takıların çoğu bize ait. Gelin onları banka kasasından alıp, bize teslim etsin. Yoksa mahkemeye bile giderim" demiş.
Kayınvalidem çok sert ve sinirli birisi. Kafaya koyduğunu yapar. Çok ısrar ederse, bu takıları nasıl bölerim? Mahkeme vs. de istemiyorum. Bu arada, olayın doğrusunu da öğrenmek istiyorum. Bu altınlar geline mi damada mı ait? Kayınvalide ve kayınpedere yüzde kaçı düşer?
(Rumuz: DÜĞÜNDEKİ ALTINLAR)
YANIT: İşin doğrusu, yeni kurulmuş bir evlilikte bunların gündeme gelmesi sevimsiz bir olay.
Ancak siz endişe etmeyin. Evlilik nedeniyle, geline takılan altınlar, damada takılanlar da dahil geline bağışlanmış sayılır ve onun kişisel malı özelliğini kazanır.
Kayınvalideniz mahkemeye giderse, bir hak elde edemez.
Bu konuda, sizin lehinize onlarca Yargıtay kararı var. Aşağıda, Hukuk Genel Kurulu'nun iki kararına yer veriyorum. Kayınvalideniz bunları okursa, ısrarcı olmaz.
· Evlilik sırasında kadına takılan ziynetler, kim tarafından alınmış olursa olsun, kadına bağışlanmış sayılır ve artık onun kişisel malı niteliğini kazanır. (Yargıtay HGK Kararı, 3 Temmuz 2013 Tarih ve E.2012/9-1849, K.2013/1006)
· Evlilik nedeniyle geline düğünde takılan ziynet eşyaları, kim tarafından alınmış olursa olsun, geline bağışlanmış sayılır ve onun kişisel malı özelliğini kazanır. (Yarg. HGK Kararı, 11 Ekim 2010 Tarih ve E.2010/6-533, K.2010/578)
Anneniz eşinden aylık aldığından ayrıca dul aylığı alamaz
SORU: Babamın vefatı sebebiyle SSK maaşı anneme bağlandı. Annem sigortalı değil. Sorum, annem babamın maaşıyla beraber dul aylığı alabilir mi?
YANIT: Anneniz eşinden dolayı ölüm aylığı(dul aylığı) aldığından, başkaca dul aylığı alamaz.
İkinci emeklilik hakkı kazanabilir miyim?
SORU: Emekli Sandığı emeklisi olup, SGDP ödeyerek çalışmaya devam etmekteyim. Çalıştığım firma, taşeron firma statüsünde. Her yıl ihale yapılıyor ve çalıştığım firma değişiyor. İkinci emeklilik hakkı kazanabilir miyim?
YANIT: Kanun hükümlerine göre, emekli olduktan sonra sosyal güvenlik destek primine (SGDP) tabi olarak çalışılan süreler, sigortalılık süresinden sayılmıyor, hizmet birleştirmesine ilişkin kanun hükümleri uygulanmıyor, toptan ödeme yapılmıyor. Ancak iş kazası veya meslek hastalığı halinde geçici veya sürekli iş göremezlik ödeneği ödenmesini sağlıyor. Bu nedenle de SGDP ödemelerinize bağlı olarak ikinci bir emeklilik hakkı kazanmanız söz konusu olmaz.
Çocuğa miras kalan evin emlak vergisi
SORU: Eşim trafik kazasında öldü. Bana dul aylığı, 3 yaşındaki oğluma da yetim aylığı bağlandı. Eşime ait brüt 140 m2 evin de 3/4'ü oğluma miras kaldı. Oğluma kalan bu ev için emlak vergisi ödenecek mi?
Elif AKTAŞ - Mersin
YANIT: Reşit olmayan ve yetim aylığı alan çocuğa, veraseten intikal eden konut nedeniyle, diğer koşulları taşıması kaydıyla sıfır oranlı emlak vergisi oranı uygulanır. Yani emlak vergisi alınmaz.
Hizmet sürenizi SGK’nın internetten adresinden öğrenebilirsiniz
SORU: 1963 doğumluyum. 1989 yılından beri Avusturya da yaşamakta ve çalışmaktayım.
1977/1980 yılları arası yaz tatillerinde aralıksız üçer ay. 1980-1989 yılları arası okul kantin işletmeciliği, Restaurant işletmeciliği yaptım. Bağ-Kur ödemelerinin büyük bir kısmını yatırdım. Bu arada Üniversiteyi bitirdim.Sorularım şunlar:
1) Sigorta bilgilerimi nereden öğrenebilirim?
2) Bu çalıştığım süreleri borçlanabilir miyim? Bu süreleri yurt dışı emeklilik için saydırabilir miyim?
YANIT: 1) Hizmet sürenizi Sosyal Güvenil Kurumunun internetteki https://esgm.sgk.gov.tr/esgm / adresinden, T.C. Kimlik No, Nüfus kağıdınızdaki İl, Cilt No, Doğum Yılı bilgileri girerek öğrenebilirsiniz.
2) Yurtdışı çalışma sürenizi borçlanarak Türkiye’den emekli olabilirisiniz.
Ayrıca Türkiye ve Avusturya’daki çalışma sürenizi birleştirerek, şartları sağlamanız şartıyla gerek Türkiye’de gerekse Avusturya’da kısmi aylık bağlatma hakkınız var. Şartları sağlamanız halinde her iki ülkede ayrı ayrı tam aylık alma hakkınız da bulunuyor.
Kesilen Bağ-Kur yetim aylığı için bir şey yapabilir miyiz?
SORU: Ev hanımı olan annem, vefat eden eşinden (devlet memuru emeklisi) 1.400 TL dul maaşı almaktadır. Ayrıca Bağ-Kur emeklisi olan babasından da yetim maaşı (2004’de müracaat edilmişti) almaktaydı. 2014 Mayıs ayında maaşı (540 TL) kesildi. Bağ-Kur'a sorduğumuzda "Devlet iki maaş alanların ikinci maaşlarının kesilme emri verdi" dediler. Bu durumla ilgili yapacağımız bir işlem var mı? Bilgi verebilirseniz memnun olacağız.
YANIT: Annenizin yetim aylığının kesilmesi doğru olabilir, ancak yanlış açıklama yapılmış. Ölüm aylığı bağlanmasında veya bağlanan aylığın kesilmesinde, kendisinden aylık bağlanacak sigortalının vefat tarihinde geçerli olan Kanun hükümleri esas alınıyor.
01.10.1972-03.10.2000 ile 08.08.2001-01.08.2003 tarihleri arasında vefat eden Bağ-Kur sigortalısının kız çocuğuna yetim aylığı bağlanabilmesi için, geçimini sağlayacak başka bir gelirinin olmaması şartı aranıyordu. Geçimini sağlayacak gelir ölçüsü de aylık brüt asgari ücret tutarı. Dedenizin vefatı bu tarihler arasında ise annenizin babanızdan aldığı aylık tutarı asgari ücretin brüt tutarının üzerinde olduğundan, dedenizden bağlanan aylık kesilmiştir. Bu durumda maalesef yapabileceğiniz bir şey yok.
Kapıcının priminde 5 puan indirim avantajı
SORU: Sigorta primini düzenli ödeyen işverenlerin, işveren hissesini 5 puan eksik ödeyebileceğini yazmıştınız. Bu durum kapıcının sigorta primi işveren hissesi için de geçerli mi?
Ayşegül DÜREN – Ankara
YANIT: Evet bildirimleri düzenli yapmanız ve sigorta primlerini de zamanında ve eksiksiz ödemeniz halinde, kapıcının sigorta primi işveren payını 5 puan eksik (örneğin yüzde 20.5 yerine yüzde 15.5 olarak) ödeyebilirsiniz.
SORU: 26 Nisan 1971 doğumluyum. İşe giriş tarihim askerden sonra 20 Temmuz 1993 dür. Bugüne kadar 6200 gün prim ödemem var. Ne zaman emekli olabilirim?
YANIT: Askerlik sürenizin 8 ayını borçlanmanız halinde, sigorta başlangıç tarihiniz 8 ay geri gider ve emekli olmak için: 25 yıl sigortalılık süresi, 5600 gün prim ödeme ve 53 yaş şartlarına tabi olursunuz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan, borçlanmadan sonra prim ödemeseniz dahi, 53 yaşınızı dolduracağınız 26 Nisan 2024 tarihinde emekli olabilirsiniz.
Alanya belediyesi "gazetelere itibar etmeyin" diyormuş
SORU: 28 Mayıs 2014 tarihli Hürriyet'te, emeklilerin bilmeden ödediği emlak vergisini, ilgili belediyeye başvurup “İADE” olarak geri alabileceklerini yazdınız. Komşumla beraber gittik.
Alanya Belediyesi'ndeki yetkili "Gazetelere itibar etmeyin. Resmi Gazete'de bu konuda madde yok" dedi. Bu ne derece doğrudur?
Mesrure AKEV- Alanya
YANIT: Vergi konularında, söz sahibi olan Maliye'dir. Belediyeler de Maliye'nin tebliğ, sirküler ve özelgelerine göre hareket etmek mecburiyetindeler. O tarihli yazımda ayrıntılı olarak açıklandığı gibiGelir İdaresi Başkanlığı, bilmeden emlak vergisi ödeyenlere, GERİYE DÖNÜK indirimli (yani SIFIR) oran uygulanabileceğini ve ödenen emlak vergilerinin iadesinin mümkün olduğunu, açıkladı(Bkz 14 Mayıs 2014 Tarih ve 82673428-175.01.01.03-52964 sayılı özelge).
28 Mayıs'ta yazdığım süreci izleyin. Sonunda dava açın, kazandığınızda belediye avukat parasını da öder.
YANIT: Sistemde toplu prim ödeyerek emekli olma usulü yok. Borçlanarak gün kazanamazsınız. İki şekilde emekli olabilirsiniz.
1) 7000 Gün prim ödeme ve 58 yaş şartlarına tabi olarak. Bu seçenekte 6763 gün daha prim ödeyerek 237 gün olan prim ödemesini 7000 güne tamamlayacağınız tarihte.(1 Mayıs 2014 den itibaren prim ödeme başlar ve aralıksız prim öderseniz primini 7000 güne tamamlayacağınız 14 Şubat 2033’de emekli olabilirsiniz)
2) 25 yıl sigortalılık süresi, 4500 gün prim ödeme ve 58 yaş şartlarına tabi olarak. Bu seçenekte, 4263 gün daha prim ödeyerek toplam priminizi 4500 güne tamamlamanız şartıyla,(1 Mayıs 2014 de prim ödemeye başlayıp ara vermeden prim öderseniz 4 Mart 2026 da primini 4500 güne tamamlayabilirsiniz) 25 yıllık sigortalılık süresini dolduracağınız 7 Ağustos 2031 de emekli olabilirsiniz.
Prim ödedikçe emekli aylığınız düşebilir
SORU: 1 Ekim 1970 doğumluyum. İşe giriş tarihim 2 Kasım 1992. SSK'ya 5509, Bağ-Kur'a (isteğe bağlı olarak) 721 gün olmak üzere, toplamda 6230 gün prim ödemem var. Ne zaman emekli olabilirim? Halen çalışmaktayım, devam etmeli miyim, hangi durumda daha fazla emekli aylığı alabilirim?
YANIT: Emekliliğiniz için gereken 20 yıllık sigortalılık süresini ve 5600 prim gününü tamamlamışsınız. 49 yaşınızı dolduracağınız 1 Ekim 2019 tarihinde emekli olmaya hak kazanırsınız.
Primleriniz alt sınırdan veya biraz üzerinde ödeniyorsa, prim ödemeye devam ettikçe emekli aylığınız artmayacağı gibi, bir miktar düşüş bile olur. Ancak primleriniz en az 3 bin TL ve üzerinde kazanç üzerinden ödeniyorsa, prim ödemeye devam edebilirsiniz.
Muhasebeci tatilde ben panikte
SORU: Muhasebecim 1 Temmuz'da büroyu kapatıp gitmiş. 20 Temmuz'da gelecekmiş. Defterler, faturalar hepsi onda. Cep telefonu da kapalı. Maliye'den, SGK'dan ya da Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'ndan gelip defter ve belge isterlerse ben ne yapacağım? Kimseye de soramıyorum, rüyalarıma giriyor…
YANIT: Rahat olun. 20 Temmuz'a kadar Mali Tatil. Mali Tatil süresince, mükelleflerden defter ve belge ibrazı istenemez. Vergi incelemesine başlanamaz. 7 günlük idari süre, bayram derken, 31 Temmuz'a kadar hiç bir sorun olmaz.
SORU: 18 Kasım 1976 doğumluyum. Esnafım. 9 Ağustos 1999 da maliyeye kayıt oldum. 4 Ekim 2000’de Bağ-Kura giriş yaptım. Ne zaman emekli olurum? Bu konuda bilgilendirmenizi sizden rica ediyorum.
YANIT: Emekli olmak için 25 tam yıl(9000 gün) pim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabisiniz. 4 Ekim 2025’e kadar ara vermeden prim ödeyerek toplam priminizi 25 tam yıla tamamlamanız şartıyla, 60 yaşınızı dolduracağınız 18 Kasım 2036 da emekli olabilirsiniz.
Primlerimi artırayım mı?
SORU: 03/08/11 doğumluyum. 8 Ocak 1993’de işyerimi açtım. Şu anda Bağ-Kur’a ayda 515 lira ödüyorum. Daha önceleri 900 lira aylık ödemeler yaptım. İki sorum olacak. Daha önce ödediğim yüksek primlerin bana faydası olur mu, bir de iyi bir emekli maaşı almak için ne yapmamı önerirsiniz, primimi artırayım mı?
YANIT: Sanırım doğum tarihinizin yılını yanlış yazdınız. Bu nedenle emeklilik yaşınızı doldurmanıza ne kadar var bilemiyorum. Ancak primlerinizi ara vermeksizin ödüyorsanız, 20 yıllık prim günü şartını yerine getirmişsiniz. Bundan sonra prim ödemeseniz de yaşınız dolduğunda emekli olursunuz. 900 lira üzerinden ödediğiniz primlerin emekli aylığınıza olumlu katkısı olur. Ancak primlerinizi düşürerek doğru yapmamışsınız. Prim ödemeye devam edecekseniz, primlerinizi artırmalısınız. Ne kadar yüksekten ve ne kadar uzun süre prim öderseniz, emekli aylığınıza katkısı o denli yüksek olur.
Kasada 8 milyon lira hayali para var
SORU: Sağa sola verdiğimiz belgesiz paralar, şirketteki işçi ücretlerinin düşük gösterilip aradaki farkın açıktan ödenmesi, Bodrum'da aldığım yazlık ev ve tekne derken, şirket kasasında gerçek dışı 8 milyon lira, şirketten borç çektiğim de 7 milyon lira para var. Galiba bunlar için af kanunu çıkacak, yüzde 3 ödeyeceğim ve af olacak.
Ancak, siz bu olayı eleştirip karşı çıktıkça paniğe kapılıyorum. Ne olur biraz da başka konuları yazın.
(Rumuz: Kasadaki Paralar)
YANIT: Bu olay sadece benim değil, çok kişinin içine sinmiyor. Özellikle vergisini yasalara uygun olarak düzenli ödeyenlerden çok tepki var. Nitekim Maliye Bakanı bile, bu düzenlemeyi içine sindiremediğini açıkladı.
Ancak merak etmeyin, bu düzenleme, bütün tepkilere rağmen yasalaşacak. Yüzde 3 ödeyen, hayali paraları da şirketten çekilen paraları da sıfırlayacak.
Bir kişi ikiden fazla işyerinden de bildirilebilir
SORU: Öğrenmek istediğim husus bir kişi aynı zamanda iki ayrı şirkette sigortalı görünebilir mi
YANIT: Bir kişi, iki değil ikiden fazla şirkette de sigortalı gösterilebilir. Daha doğrusu çalışabilir. Birden fazla işyerinde sigortalı çalışmanızın zararı yok. Aksine faydası vardır. Tabi’ki fiili çalışma olması şartıyla. Fiili çalışma olmadan bildirim yapıldığı tespit edilirse sigortalılık süresi iptal edilir.
Ay içinde çalışma süresi gün sayısı olarak 30 gün olarak dikkate alınır. Ancak, üstünden prim ödenen kazanç tutarı prime esas kazancın üst sınırını(bugün için 6.961.50 TL’ dir) aşmamak üzere birleştirilir. Buda emekli aylığı hesabına esas ortalama kazanç tutarını yükselteceğinden emekli aylığının yüksek olmasını sağlar. Örneğin. Bir kişi Nisan 2014 ayına da, iki ayrı işyerinden 30 gün 3.000 TL kazanç üstünden bildirildiğinde, söz konusu ay için prim ödeme gün sayısı 30 gün, prime esas kazanç tutarı da 6.000 TL olarak dikkate alınır. Bu kişinin iki işyerinden de prime esas kazancının 4.000 TL bildirildiğini varsayarsak, gün sayısı yine 30 gün, iki işyerinden bildirilen Nisan 2014 ayı prime esas kazanç tutarı toplamı olan 8.000.000- TL(4.000+4.000) prime esas kazancın üst sınırı olan 6.961.50 TL aştığından, Nisan ayı prime esas kazancı 6.961.50 TL olarak dikkate alınır.
Kıdem tazminatı alarak ne zaman işten ayrılabilirim?
SORU: 24 Ağustos 1979 doğumluyum. Sigorta başlangıcım (SSK sicil numarası almam) 1995 ama primlerim ilk olarak 2000 yılının Temmuz ayında yatmaya başlamış. 3500 gün primim var. Ne zaman emekli olabilirim, ayrıca kıdem tazminatı hakkını ne zaman elde edebilirim?
YANIT: Emeklilik açısından sigortalılık sürenizin başlangıcı, adınıza uzun vadeli sigorta kolları olarak adlandırılan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına ilk defa prim ödendiği Temmuz 2000 tarihidir. Buna göre, 7000 prim günü ve 60 yaş veya 25 yıl sigortalılık süresi, 4500 prim günü ve 60 yaş şartlarıyla emekli olursunuz. 7000 prim gününü veya 4500 prim günü ile 25 yıllık sigortalılık süresini tamamladığınızda, emeklilik için gereken yaş dışındaki şartları sağlamış olursunuz ve kıdem tazminatı alarak işten ayrılabilirsiniz.
Askerliğinizi Temmuz 2000’den önce yaptıysanız, en az 11 ay askerlik borçlanması yapmanız halinde, 5975 prim günü ve 58 yaş veya 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 prim günü ve 60 yaş şartlarıyla emekli olabilirsiniz. Bu durumda, 3600 prim günü ile 15 yıllık sigortalılık süresini doldurduğunuzda, emeklilik için gereken yaş dışındaki şartları sağlamış olursunuz ve kıdem tazminatı alarak işten ayrılabilirsiniz.
Dul kocaya da aylık bağlanır mı?
SORU: Dul kadınlara, kocalarından maaş bağlandığını biliyorum. Peki.. karısı ölen dul kocalara da karısından aylık bağlanıyor mu?
Arda SUNA - İstanbul
YANIT: Evet, bağlanıyor. Ölen eş emekli ise veya aylık bağlanacak kadar hizmeti varsa, dul kocasına da aylık bağlanır. Ancak dul koca tekrar evlenirse aylık kesilir.
59 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz
SORU: 17 Temmuz 1957 doğumluyum. 1 Eylül 1977 memuriyete giriş tarihim 11 Ocak 2010 ayrılış tarihim. 1170 günüm var. SSK’ya giriş tarihim 1985 olup 120 gün prim ödemem var. 1 Eylül 2003 ile 1 Eylül 2010 arası kesintisiz SSK’lı olarak çalıştım. 2520 gün prim ödemem var. 3600 günden ne zaman emekli olurum?
YANIT: Yaş haddinden emekli olmak için:15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 59 yaş şartlarına tabisiniz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan bundan sonra prim ödemeseniz de, 59 yaşınızı dolduracağınız 17 Temmuz 2016 da emekli olabilirsiniz.
Eşimden boşanırsam babamdan aylık alabilir miyim?
SORU: Evli, 65 yaşında kadınım. Hiç çalışmadım, SGK’lı olmadım. Eşim SSK emeklisi. Hem maddi durumumuz bozuk hem ailevi durumumuz. Vefat eden babamın SSK maaşından faydalanabilir miyim? Boşanmam halinde durumum ne olur?
YANIT: Evli olduğunuzdan, vefat eden SSK sigortalısı babanızdan aylık bağlanmaz. Boşanmanız halinde aylık bağlanır, ancak boşanmanın gerçek bir boşanma değil de kâğıt üzerinde olması ve bunun tespiti halinde, babanızdan alacağınız aylıklar faizi ile birlikte geri alınır.
Emeklilikten vazgeçip, ödediğim primleri geri alabilir miyim?
SORU: Emekli olabilmek için 6.900 gün prim ödedim ama yaş bekliyorum. SSK’ya gidip “Arkadaş, ben vazgeçtim emeklilikten” desem, biriken primleri geri alabilir miyim?
Osman YAŞAR - Rize
YANIT: Ödediğiniz primleri geri alamazsınız. Sadece, emekli olacağı yaşı doldurduğu halde, ödediği primlerin gün sayısı emekli olmasına yetmeyenler, talep etmeleri halinde, “yaşlılık toptan ödemesi” adı altında ödediği primleri geri alabilirler.
SORU: Öğrenmek istediğim husus bir kişi aynı zamanda iki ayrı şirkette sigortalı görünebilir mi?
Limited şirket pay senedi satışında ince nokta
SORU: 8 yıl önce kurulmuş olan limited şirketteki pay senedimi satacağım. Aranılan iki yıllık süre çoktan geçtiğine göre vergi ödeyecek miyim?
Çetin YÜCEL - Ankara
YANIT: Evet, ödeyeceksiniz. Limited şirkete ait pay senedinin satılması, anonim şirketlere tanınan iki yıllık süreye tabi değildir. Ne zaman satarsanız satın, kazancınız gelir vergisine tabidir (Bkz.GVK Mük.Md.80/4 ve GİB İst. VD. Bşk. Özelgesi, 14 Nisan 2014 tarih ve 62030549-120-906 sayılı).
Ancak, limited şirketinizi anonime çevirip, pay senedi bastırırsanız, pay senedinin iktisap (edinme) tarihi, limited şirketin kurulduğu yıl olur ve sattığınızda Gelir Vergisi ödemezsiniz.
Başkasının sürekli bakımına muhtaç derece malul olmayandan 10 yıl sigortalılık süresi aranır
SORU: 29 yaşında lenf kanseri hastasıyım. Malulen emeklilik için başvurdum. Onaylanmış fakat 10 yılım 29 Temmuz 2015’te doluyormuş. O zamana kadar maaş bağlanamıyor. 10 yılı doldurana kadar sürekli rapor alarak idare etmemi önerdiler. Sizce başka bir yol var mıdır? Ne yapmalıyım. Doğum iznini borçlanamaz mıyım? Ya da borçlanırsam nasıl olur? O borcu ben mi öderim. Birde benim son 5.5 yıldır radyasyon sigortası yattığı için yıpranmayı da hesaplamışlar mıdır?
YANIT: Malulen emekli olmak için: 10 yıl sigortalılık süresi, 1800 gün prim ödeme ve en az yüzde 60 oranında işgücü kaybı aranıyor. Sürekli başkasının bakımına muhtaç derecede malul olanlardan 10 yıllık süre aranmıyor. Sorunuzdan diğer şartları sağlamanıza rağmen 10 yıllık sigortalılık süresi şartını sağlayamadığınız anlaşılıyor. Maalesef malulen emekli olmak için 10 yıllık süreyi de doldurmanız gerekiyor.
Sigorta başlangıç tarihinizi(gün,ay,yıl olarak), prim ödeme gün sayınızı, rapor oranınızı, hangi işte ve hangi kurumda(özel, kamu) çalıştığınızı bildirirseniz sorunuza daha net cevap verebiliriz.
SORU: Temmuz 1976 doğumluyum. İki yıl kadar çalıştığım işyerinde sigortam, Mart 1996’da 26 gün yatırılmış. Doğum borçlanması yapmak ve isteğe bağlı sigorta primi yatırarak emekliliğe hak kazanmak istiyorum. 2004 ve 2010 doğumlu iki çocuğum var. Nasıl bir yol izlemem gerekir?
YANIT İsteğe bağlı sigortalı olarak prim ödenen süreler 4/b (Bağ-Kur) kapsamında geçen sigortalılık süresi olarak değerlendirilir ve 5400 prim günüyle, 56 yaşınızı doldurduğunuzda emekli olabilirsiniz. 5400 prim gününü 56 yaşınız dolana kadar isteğe bağlı sigortalı olarak tamamlayabileceğiniz gibi, iki çocuğunuz için 1440 gün doğum borçlanması da yapabilirsiniz.
Kıdem tazminatı tavanı niye açıklanmadı?
SORU: Kıdem tazminatı tavanı, 2014 yılına kadar altışar aylık dönemler halinde açıklanıyordu. Temmuz ayına geldik, 2014'ün ikinci dönemi açıklanmadı. Acaba uygulama mı değişti?
Canan DEMİRTAŞ - Antalya
YANIT: Evet, 2014 yılından itibaren bir tam yıl olarak açıklanıyor.
Buna göre, 2014 yılı kıdem tazminatı tutarı Temmuz ayında da değişmedi.
Tutarı ise, 3.438,22 TL.
SSK’lı olduğunuzda eşinizden aldığınız aylık kesilmez
SORU: Vefat eden eşinden dul aylığı alıyorum. Haftada iki gün bir evde hasta bakıyorum. Ev sahibi yeni kanun çıktı seni ayda 8 gün sigortalı yapacağız diyor. Sigortalı olursam, dul aylığım kesilir mi?
YANIT: Sigortalı olduğunuzda eşinizden aldığınız dul aylığı kesilmez. Ancak eşinizden dolayı sizden başka aylık alan yoksa yüzde 75 olan aylık bağlama oranı yüzde 50 ye düşer. Yani aylığınız bir miktar azalır. Sizden başka aylık alan varsa, zaten aylık bağlama oranınız yüzde 50 olduğundan aylığınız değişmez.
Kendi şirketimde SSK'lı olabilir miyim?
SORU: Ortağı olduğum limited şirkette, SSK'lı olarak çalışabilir miyim?
İsmail OCAKLI - Konya
YANIT: Bağ-Kur'lu olmak zorundasınız. Ancak, başka bir şirkette SSK'lı (4/a'lı) olabilirsiniz. Bu durumda, SSK, Bağ-Kur'un önüne geçer yani SSK'lı hizmetleriniz esas alınır.
Soru: 9 Şubat 1971 doğumluyum. Sigorta başlangıç tarihim 15 Mart 1989 olup 6000 gün prim ödemem var. Ne zaman emekli olabilirim? Ve bundan sonra sigorta primi yatırmamım bana ne gibi faydası olur?
YANIT: Emekli olmak için: 25 yıl sigortalılık süresi, 5450 gün prim ödeme ve 51 yaş şartlarına tabisiniz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan bundan sonra prim ödemeseniz de, 51 yaşınızı dolduracağınız 9 Şubat 2022 de emekli olabilirsiniz. Bundan sonra ödediğiniz primin emekli aylığınızı artırması için prime esas kazancın üst sınırından(üst sınır bugün için 6.961.50 TL’dir) veya üst sınıra yakın bir kazanç tutarı örneğin, 4,5 bin TL üstünden prim ödemeniz gerekir. Aksi takdir de prim ödeme emekli aylığını düşürebilir de. 1 Ekim 2008’den sonraki dönemde asgari ücret üstünden prim ödeme emekli aylığında az da olsa düşmeye yol açıyor. Bu nedenle asgari ücret üstünden prim ödeyerek çalışmaktansa, çalışmamak daha iyi.
Babanız 375 gün prim ödeyip 60 yaşı dolduracak
SORU: Babam 1 Mayıs 1958 doğumlu. 1977-1983 yılları arasında 323 gün SSK’sı var. 2006 yılından itibaren 1971 gün tarım Bağ-Kur primi var. 2011 yılından SGK’lı olarak işe giriş yaptı. Bağ-Kur ve SSK’ya 3225 gün prim ödemesi var. 3600 günden emekli olmak için ne kadar prim ödemeli? Askerlik borçlanması bulunmuyor.
YANIT: Sorunuzdan babanızın Bağ-Kurdan sonra SSK’ya 931 gün prim ödemesi olduğu anlaşılıyor. Babanız 375 gün daha prim ödeyerek toplam primini 3600 güne tamamlaması şartıyla, 60 yaşını dolduracağı 1 Mayıs 2018’de emekli olabilir.
Torba’da sizin için bir şey yok
SORU: 10 Haziran 1972 doğumluyum. 23 Mayıs 1992 SSK başlangıcım ve 3148 gün prim ödemem var. 25 Mart 2006’da SSK’dan çıkışımdan sonra 22 Haziran 2006’da Bağ-Kur başlangıcım ve 8 yıl hizmet sürem var. Ne zaman emekli olabilirim? SSK’dan emekli olmam için ne kadar daha SSK’lı olmalıyım? 540 gün askerlik sürem var, SSK’lı olup ta mı borçlanmalıyım? Yeni torba kanun geçerse nasıl olacak ve ne yapmalıyım?
YANIT: 4/b (Bağ-Kur) statüsünden emeklilik için 9000 prim gününüz ve 1 Haziran 2002 tarihi itibariyle mevcut olan prim gününüze göre belirlenecek yaş şartını sağlamanız gerekiyor. Bu yaş da 53’ten az olmaz. 4/a (SSK) statüsünden ise 1260 gün 4/a kapsamında prim ödeyip, 53 yaşınızı doldurduğunuzda emekli olabilirsiniz. 4/a statüsünden emeklilik için askerlik borçlanması yapmanıza gerek yok. Ancak 4/b statüsünden emeklilik için askerlik borçlanması yapmanız gerekebilir.
SORU: 10 Ekim 1977 doğumluyum. 18 Kasım 1999 da SSK’lı olarak çalışmaya başladım. 4516 gün prim ödemem mevcut. Özel sektörde yüzde 53 engelli raporumla çalışıyorum. Vergi indiriminden faydalanıyorum. Ne zaman emekli olabilirim?
YANIT: Sizin gibi 6 Ağustos 2003 tarihi itibariyle, 3 yıldan fazla 6 yıldan az süredir sigortalı olan vergi indirim hakkı almış 3 ncü derece engelliler emekli olmak için; 18 yıl sigortalılık süresi ve 4080 gün prim ödeme şartlarına tabi bulunuyor. Prim ödemeniz yeterli olduğundan bundan sonra prim ödemeseniz dahi, 18 yıllık sigortalılık sürenizi dolduracağınız, 18 Kasım 2017 de emekli olabilirsiniz.
YANIT: İş Kanunu’nun 13/2. maddesi ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin 13. maddesi uyarınca, kısmi süreli iş sözleşmesi ile çalışanlar, yıllık ücretli izin hakkından tam süreli çalışanlar gibi yararlanırlar.
SORU: 1 Mart 2006 de sigortam başladım. 1978 doğumluyum. Ne zaman kaç gün ve kaç yaşla emekli olabilirim. 1996 meslek lisesinden stajım var. Bu sigorta neden giriş olarak sayılmıyor?
YANIT: Staj sigortasında, stajyerin hastalık ve iş kazası ve meslek hastalığı risklerini güvenceye almak için, kısa vadeli sigorta kollarına prim ödenir. Bu dönemde alınan sicil numarası ve sicil kartı emekli olana kadar kullanılır. Ancak staj sigortasında kişileri emekli eden malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına prim ödenmediğinden, emeklik açısından sigorta başlangıcı sayılmaz.
Emekli olmak için: 7000 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabisiniz. Toplam 7000 gün prim ödemiş olmanız şartıyla, 2038 de 60 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz.
İsteğe bağlı prim ödemeleri Bağ-Kur sigortasına sayılır
SORU: İş bulamadığından mağdur durumdaki yeğenim isteğe bağlı SSK sigortasını devam ettirebilmesi için aylık minimum ve maksimum kaç lira prim ödemesi gerekir?
YANIT: İsteğe bağlı sigorta primi, aylık asgari ücret ile asgari ücretin 6,5 katı arasında kalmak koşuluyla, sigortalı tarafından belirlenecek prime esas kazanç tutarının yüzde 32'si kadardır.
Temmuz ayına kadar geçerli olan asgari ücrete göre aylık prim tutarı en az (1.071x0,32)= 342,72 TL, en fazla (6.961,50x0,32)= 2.227,68 TL'dir. Ancak isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödenen süreler, SSK değil Bağ-Kur kapsamında geçen sigortalılık süresi olarak değerlendirilir.
SORU: Sporcuların Türkiye’deki bir kulüpte oynatılabilmesi hakkının devri karşılığı olarak, sporcunun eski kulübüne ödenen bonservis bedelinin vergi durumu nedir?
YANIT: Bonservis bedeli gayri maddi hak olarak değerlendirilir ve yapılan ödemeler Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca yüzde 20 Kurumlar Vergisi kesintisine tabi tutulur.
Dayınız Kasım 2016 da emekli olabilir
SORU: Dayım 23 Kasım1956 doğumlu. Sigorta girişi 1979 da olup, 3690 gün prim ödemesini 2013’te tamamladı. Acaba ne zaman emekli olabilir?
YANIT: Dayınız yaş haddinden emekli olmak için: 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabi. Prim yeterli olduğundan bundan sonra prim ödemese de, 60 yaşını dolduracağı 23 Kasım 2016 da emekli olabilir.
Sigortalı işe girsem yetim aylığım kesilir mi?
SORU: Babam Haziran 2000’de vefat etti. Sigortadan emekliydi, bana yetim aylığı bağlandı. Şu anda 22 yaşındayım ve AÖF lisans programı öğrencisi olduğum için halen aylık almaktayım. Kıbrıs’ta sigortalı bir işe girsem, AÖF’den kaydım silinmeden (KKTC’de de TC’ye bağlı sınavlara girebiliyoruz) 25 yaşım sonuna kadar yetim aylığı alabilir miyim?
YANIT: 5510 sayılı SS ve GSS Kanununun geçici 1. maddesi ile, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa göre bağlanan veya hak kazanılan gelir ve aylıkların durum değişikliği nedeniyle artırılması, azaltılması, kesilmesi veya yeniden bağlanmasında, 5510 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan 506 sayılı Kanun hükümleri uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Babanızın vefatı 1 Ekim 2008 tarihinden önce olduğundan, hakkınızda 506 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. 506 sayılı Kanun hükmüne göre de almakta olduğunuz aylık sigortalı çalışmaya başlamanız nedeniyle kesilmez.
SORU: Serbest muhasebeci ve mali müşavirlik yapıyorum. Büromda 7 kişi çalışıyor. Bunların; mükelleflerden evrak toplamak, SGK’ya ve vergi dairesine gitmek için kullandıkları bir bisiklet, bir motosiklet ve bir otomobili var. Bunların amortisman, yakıt, bakım-onarım giderlerini indirebilir miyim?
Askerlik borçlanmasıyla emekli olamazsınız
SORU: 18 Ocak 1966 doğumlum. SSK girişim 1982 Ocak ayında olup SSK ya 920 gün prim ödemem var. 1990 da Bağ-Kur'a geçtim.10 sene günüm var. 3 bin gününü ödedim. 2004'te Bağ-Kur'dan çıktım. SSK ya geçtim ve SSK’ya 600 gün prim ödemem var. Şuan SSK'ya devam ediyorum. 1986 askere gittim. Askerlik borçlanmasını yapmadım. Askerlik borçlanmasını yaparsam emekli olabiliyor muyum?
YANIT: Sigortalı çalışmanızla 660 gün daha prim ödeyerek Bağ-Kurdan sonra SSK’ya ödediğiniz primi 1260 gün tamamlamanız halinde, SSK’da emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5075 gün prim ödeme ve 46 yaş şartlarına tabi olursunuz. Ve Bağ-Kurdan sonra SSK’ya ödediğiniz primi 1260 güne tamamlayacağınız tarihte emekli olabilirsiniz. Askerliğinizi borçlanarak emekli olamazsınız. Askerlik borçlanmasına gerek yok.
Borçlanma hakkı verilirse daha erken emekli olabilirsiniz
SORU: 13 Ekim 1974 doğumluyum. İlk sigorta başlangıcım 24 Haziran 1998, toplam prim gün sayım ise 2795. Bugün itibariyle, 57 yaşımı doldurduğum gün emekli olabiliyorum. Torba yasa ile gelen af sayesinde 12 Ekim 1995 tarihinde şirket ortağı olmam sebebiyle Bağ-Kur kaydı yaptırıp, emekliliğimi daha erken tarihe alıp alamayacağımı sormak istiyorum. Yani hizmete başlama tarihim erkene alınmış olur mu?
YANIT: 1 Ekim 2008 tarihinden önce Bağ-Kur kapsamında sigortalılık niteliği taşıdığı halde kayıt ve tescillerini yaptırmayanların, bu sürelerini borçlanmaları, Torba Yasa Tasarısında henüz öngörülmüyor. Borçlanma hakkı verilirse, sigorta başlangıcınız geri gideceğinden, daha erken emekli olmanız mümkün olabilir.
SORU: Ev kadınlarının, brüt 200 m2’yi aşmayan bir evi olması koşuluyla, emlak vergisi ödemeyeceğini, bilmeden ödeyenlere de iade edileceğini yazmıştınız. Ben başvurmayı ihmal ettim. Acaba süre geçti mi?
Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı, 14 Mayıs 2014 Tarih ve 53210 sayılı özelgesi ile 2009 ve izleyen yıllara ait “Emlak vergisi iadelerinin yapılması gerektiğini” açıkladı. Belediyeler bu özelgeye uymak mecburiyetindedir. Nitekim, biz bu özelgeyi yayınladıktan sonra, başvuruda bulunup emlak vergisi iadelerini alan yüzlerce Hürriyet okuru, hem durumu bildirdi hem de teşekkür ettiler.
SORU: 8 Nisan 1969 doğumluyum. Sigorta başlangıç tarihim 11 Mayıs 1986 olup bugüne kadar 4844 gün prim ödemem var. Şuanda yüzde 54 devlet hastanesinden heyet raporum var. Buna istinaden 2020 özürlü maaşı almaktayım. Özürlü durumdan nasıl emekli olabilirim? Bilgilendirebilir misiniz?
YANIT: Vergi indirim hakkı da almanız halinde, emekli olmak için 6 Ağustos 2003 tarihi itibariyle sizin gibi 12 yıldan fazla süredir sigortalı olan engellilere tanınan: 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün prim ödeme şartlarına tabi olursunuz. Prim ve süre şartını sağladığınızdan vergi indirim hakkı aldığınız tarih itibariyle emekli olabilirsiniz.
Emeklilik şartlarınızı çalışma gücü kaybı oranı belirler
SORU: 22 Mart 1961 doğumluyum. 29 Mart 1990 yılında Bağ-Kur primi ödemeye başladım, 27 Ekim 1994’de sanırım son primi yatırdım. Ayrıca bir yıla yakın SSK’lı çalıştım, ne kadar sigortamı yatırdılar bilmiyorum. Şu anda Parkinson hastasıyım. Kalan primleri yatırıp emekli olmak istiyorum. Daha ne kadar prim yatırıp, ne zaman emekli olabilirim.
YANIT: Malulen emeklilik için 1800 prim günü ve SGK’nın sevk edeceği hastane sağlık kurulundan alacağınız rapora istinaden SGK Sağlık Kurulunca malul olduğunuza karar verilmesi gerekiyor. Bunun için de çalışma gücünü en az yüzde 60 oranında kaybetmiş olmak gerekiyor.
Bunun mümkün olmaması halinde, vergi indirim belgesi alıp, son 1260 günü 4/a (SSK) kapsamında olmak üzere 3600 prim gününü tamamladığınızda, engellilere sağlanan özel emeklilik şartlarından yararlanarak emekli olabilirsiniz. Bunun için ise en az yüzde 40 oranında çalışma gücü kaybına dair rapor gerekiyor.
YANIT: Emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5375 gün prim ödeme ve 50 yaş şartlarına tabisiniz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan bundan sonra prim ödemeseniz de, 50 yaşınızı dolduracağınız 5 Aralık 2021 de emekli olabilirsiniz.
Borsa ve faize yüzde 40 vergi
SORU: Bir yazı yazdınız, kimyam değişti. Bilmemek ne güzel şeymiş. ABD’den green card sahibiyim ve Türkiye’de yaşıyorum. Oğlum da ABD’de doğdu. Hem Türk hem de ABD vatandaşı.
Benim borsadan 3 milyon TL’nin üzerinde kazancım 2 milyon TL civarında Hazine bonosu faizi gelirim var. Oğlum da Dubai’de yaşıyor. Orada vergi sıfır. O da Türk eurobondundan 2,5 milyon TL faiz elde etti. Bunlara vergi varsa hele de geriye dönükse perişan oluruz.
Rumuz: Green Card
YANIT: Haklısınız. Yazdığınız rakamlar ve ABD’ye ödenecek vergi vücudunuzun kimyasını bozacak şekilde.
Vergiye gelince, 3 milyon TL borsa kazancınızın Türkiye’de vergisi yok. 2 milyon TL Hazine bonosufaizi de yüzde 10 stopaja tabi. Oğlunuz Dubai’de yerleşik olduğu için eurobond faizinin stopajı sıfır.
Şimdi siz bunları ABD’de beyan edecek ve yüzde 39,6’yı bulan tarifeye göre Gelir Vergisi ödeyeceksiniz (Bu konuda ayrıca Bkz. www.amerikanvergi.com). ABD’de hesaplanan vergilerden, Türkiye’de ödenen yüzde 10 stopaj mahsup edilecek.
YANIT: işten ayrıldığınız tarihten itibaren 5 yıl içinde hizmet tespit davası açmanız gerekiyordu. 5 yıl içinde dava açmadığınızdan hakkınız zamanaşımına uğramış. 3080 gün daha prim ödeyerek toplam priminizi 7000 güne tamamlamanız şartıyla, 60 yaşınızı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz.
Bravo Kadıköy Belediyesi’ne
SORU: Şükrü Hocam, eşime (çalışmayan ve geliri olmayan) ait daireye yıllardır emlak vergisi ödüyorduk. Sizin yazılarınız sayesinde Kadıköy Belediyesi’nden 5 yıllık ödediğimiz emlak vergilerini geri aldık. Allah sizden razı olsun.
Mehmet TIRMANDIOĞLU – İstanbul
YANIT: Bu köşeden Kadıköy Belediyesi’ne ve benzeri bilgiler aldığımız, emlak vergisi düzeltme ve iade işlemini yapan diğer belediyelere de biz teşekkür ediyoruz.
Emekliler, ev hanımları, işsizler ve engelliler, 2009-2014 yıllarında bilmeyerek ödediğiniz emlak vergilerini, ilgili belediyeye başvurarak, iade olarak geri alabilirsiniz. Bu konuda 28 Mayıs 2014 tarihli Hürriyet’teki yazımızda ayrıntılı bilgi var.
SORU: 1 Ocak 2000 ise giriş tarihim. 3400 gün primim var. Kaç yaşında ve kaç günle emekli olabilirim?
YANIT: Emekli olmak için:7000 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabisiniz. Bu iki şartı birlikte sağlayacağınız tarihte emekli olabilirsiniz.
SORU: Annem 1959 doğumlu. 2010 Haziran ayında isteğe bağlı olarak sigortalı oldu, primini düzenli olarak ödüyor. En erken ne zaman emekli olur?
YANIT: Anneniz emeklilik için 15 tam yıl (5400 gün) prim günü ve 61 yaş şartlarına tabi. 61 yaşını daha önce dolduracağından, 5400 prim gününü tamamladığında emekli olur.
Değerli taşlarda özel matrah kalktı mı?
SORU: Pırlanta, elmas, yakut, zümrüt gibi değerli taşlardan yapılan mücevheratta "özel matrah uygulamasına göre vergilendirmenin kalktığına dair" bir makale okudum ama tebliği dikkatle okuduğumda, bu yönde bir açıklama bulamadım. Bu olayda son durum nedir?
Özlem AYDAN - İstanbul
YANIT: Bu konuda bir yasa değişikliği yok. Tebliğ ile de böyle bir düzenleme yapılamaz.. Öteden beri devam eden uygulama, aynen devam ediyor. Nitekim, 26 Nisan 2014 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan KDV Uygulama Genel Tebliği'nin II/F-4.7.3 bölümünde, bu teslimlerin daha önce olduğu gibi, özel matrah uygulamasına göre vergilendirileceği açıklandı. Özet olarak, değerli taşlarla ilgili yeni bir düzenleme yok. Önceki uygulama aynen devam ediyor.
8 ay askerlik borçlanmasıyla 56 yaşı dolduracağınız tarihte emekli olabilirsiniz
SORU: 1 Ocak 1974 doğumluyum 15 Ocak 1998 tarihinde sigortalı oldum. 4939 gün prim ödemem var. Askerliğimi borçlanırsam ne zaman emekli olurum?
YANIT: Askerliğinizi sigorta başlangıç tarihinden önce yapmış olmalısınız. Askerlik sürenizin 8 ayını borçlanmanız halinde, sigorta başlangıç tarihiniz 8 ay geri gider ve emekli olmak için; 25 yıl sigortalılık süresi, 5825 gün prim ödeme ve 56 yaş şartlarına tabi olursunuz. 646 gün daha prim ödeyerek toplam priminizi 5825 güne tamamlamanız şartıyla, 56 yaşınızı dolduracağınız 1 Ocak 2030 da emekli olabilirsiniz.
Yurtdışı borçlanması için kaç lira ödemem lazım?
SORU: 16 Nisan 1958 doğumluyum. İşe başlangıç 1977 Eylül-1995 yılı sonu yurtdışı Almanya çalışmam var. 2010 - 2011 arası 841 gün de Türkiye'de SSK primim var. Ne zaman emekli olurum? Yurtdışı borçlanması için kaç lira ödemem lazım? Yurtdışı borçlanması galiba dolar bazında ödeniyormuş.
YANIT: Torba Yasa Tasarısında Almanya’da çalışmaya başlama tarihinizin sigorta başlangıcı sayılmasına ilişkin yasal düzenleme yapılması öngörülüyor. Tasarı yasalaşırsa 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 prim günü ve 50 yaş şartlarıyla emekli olmanız mümkün olabilecek. Bir kısmı Almanya’da çalışmaya başladığınız tarihten itibaren, diğer kısmı çalışmanızın sona erdiği 1995 yılından geriye doğru olmak üzere 2760 gün borçlandığınızda, 3600 günle emekli olmanız mümkün olacak. Öncelikle tasarının yasalaşmasını beklemelisiniz.
Yurtdışı borçlanmanızın her bir günü için, borçlanma tarihindeki günlük asgari ücret ile günlük asgari ücretin 6,5 katı arasında kalmak üzere belirleyeceğiniz kazanç üzerinden yüzde 32 oranında prim ödersiniz. 1 Temmuz’dan itibaren geçerli olacak asgari ücrete göre günlük prim tutarı en az 12,10 TL, en fazla 78,62 TL olur. Borçlanma priminin Türkiye’de ödenmesi halinde TL; yurtdışından ödenmesi halinde döviz olarak ödeniyor.
Miras kalan tarla arsa oldu
SORU: Babamdan bana tarla miras kaldı. Annem de kendi tarlasını bana bağışladı. Zaman içinde bu araziler, kadastro yapılarak parsellere ayrıldı ve imar uygulaması sonucu arsa oldu. Arsaları değişik kişilere sattım. Şimdi benden dünyanın vergisini ve cezasını istiyorlar. Ne yapmamı önerirsiniz?
Yılmaz KARAYAKA - Aydın
YANIT: Sizin olayınız, Gelir Vergisine tabi değil (GVK Mükerrer Md.80/6). Danıştay’ın da bu yönde kararları var (Örneğin Dn. 4. D., 6 Şubat 2012 tarih ve E.2011/772, K.2012/272).
İvazsız yani miras ya da bağış yolu ile intikal eden gayrimenkullerin satışı gelir vergisine tabi değil. Önce “uzlaşma” isteyin. Ciddi bir indirim yaparlarsa, uzlaşabilirsiniz. Yoksa vergi mahkemesinde dava açın.
SORU: Babam 28 Haziran 1967 doğumlu. SSK girişi askerden sonra 15 Şubat 1989’da. 6500 gün prim ödemesi var. Askerliğini yatırırsa ne zaman emekli olur? Çalıştığı işten ayrılsa tazminatını alabilir mi?
YANIT: Babanız askerliğini sigorta başlangıç tarihinden sonra yaptığından, askerlik süresinin 9 ayını borçlanması halinde, sigorta başlangıç tarihi 9 ay geri gider ve emekli olmak için: 25 yıl sigortalılık süresi, 5375 gün prim ödeme ve 50 yaş şartlarına tabi olur. Prim ödemesi yeterli olduğundan borçlanmadan sonra prim ödemese de, 50 yaşını dolduracağı tarihte emekli olabilir.
Emekli olmak için, yaş dışındaki şartları sağlayanlar kıdem tazminatı alarak işinden ayrılabildiğinden, babanız kıdem tazminatı alarak işinden ayrılabilir.
Üç evden biri muaf mı?
SORU: 1 evi bulunan emekli, ev hanımı gibi kişiler emlak vergisi vermiyor. Peki, bu kişilerin 3 tane evi olsa, bir tanesine emlak vergisi muafiyeti uygulanır mı?
Mustafa ÇIRAK – Bursa
YANIT: Üç evi olan, üçü için de emlak vergisi öder.
SORU: Şu an çalıştığım işyerinde 2003 Haziran ayında işe başladım. İlk sigorta primim yattı. Fakat 1997 yılında ticaret lisesinde okurken sigorta girişim yapıldı. Ama yatan herhangi bir gün olmamış. 1997 yılında bu almış olduğum SSK giriş nosundan emekliliğimde yararlanamaz mıyım? SSK günlerimin yatırılmış olmaması suç mu? Hakkımı arayabileceğim bir yer var mı?
YANIT: Staj sigortasında kişileri emekli eden malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına prim ödenmediğinden, emeklilik açısından başlangıç sayılmaz. Staj sigortasında hastalık, iş kazası ve meslek hastalığı sigortalarına prim ödenerek stajyer, hastalık ve iş kazasına karşı güvenceye alınır. Ancak bu dönemde verilen sigorta sicil numarası ve sicil kartı, emekli olana kadar kullanılır. Maalesef 1997 deki staj sigortanızın emekliliğinize hiçbir faydası bulunmuyor.
Stajyer için emeklilik primi yatırılmadığından, ortada suç bulunmuyor. Maalesef arayabileceğiniz bir hakkınızda yok.
Beş puanlık prim indiriminden yararlanabilirsiniz
SORU: Mart 2012’de yabancı uyruklu bir hanımı, ev hizmetlerinde çalıştırmak üzere sigortaladık. Muafiyetten yararlanarak sigorta pirimi olarak 202 TL ödüyorduk. Ancak 2 yıl sonra muafiyetin kalktığı gerekçesiyle 368 TL ödenmesi gerektiği söylendi. Bu doğru ise muafiyetten yeniden yararlanmak mümkün olabilir mi, mümkünse ne yapmalıyım?
YANIT: Çalıştırılan sigortalılara ilişkin olarak işverene sağlanan birden fazla yasayla düzenlenmiş prim teşviki var. Sizin yararlandığınız teşvik, sanırım 4447 sayılı Kanunun geçici 10. maddesi ile sağlanan sigorta primi işveren hisselerine ait tutarın İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanmasıyla ilgiliydi. Bu teşvikten yararlanma süresi 24 ay.
Aynı teşvikten yeniden yararlanmanız söz konusu olmaz. Bundan sonrası için aylık prim ve hizmet belgesinde 5510 sayılı Kanun seçeneğini seçerek, Kanunun 81. maddesinde düzenlenen 5 puanlık prim indiriminden yararlanabilirsiniz.
Ev hizmetlerinde kadın çalıştıranlar çözüm bekliyor!
SORU: Ev hizmetlerinde çalışanları sigortalı yapma zorunluluğu konusunda kolaylaştırıcı bir madde, Torba Yasa Teklifinde göremedim.Ayrıca bilmediğimizden sigortasız olarak evde çalıştırdığımız hizmetlinin “bana yüklüce para vermezsen şikâyet edeceğim” tehdidi altındayım. Onun amacı sigortalı olmak değil, bilmediğimden yapmadığım bir konudan dolayı benden para koparmak. Torba yasada geriye yönelikte evde çalışan hizmetlinin sigortasını ödeyebilmem için bir af gözükmüyor. Bu konudaki düşüncelerinizi gündeme getirip torba yasaya bu konuda da belki af maddesi eklenmesi için yardımlarınızı bekliyoruz.
YANIT: Haftada bir gün ev temizliğine gelen kadınların bu çalışmalarının, SGK tarafından “sürekli çalışma” olduğu şeklindeki yorumu ve bu konuda denetimlere başlaması sonrasında maalesef bir kaos ortamı oluştu. Pratik olmasa da ileriye yönelik olarak söz konusu kişilerin mevcut yasa çerçevesinde sigortalı yapılması mümkün. Ancak geçmişe yönelik bir şey yapamamak, yapılsa da büyük miktarda cezaya muhatap olunması, bu durumun çalışanlar açısından şantaj ve tehdit aracı olarak kullanılmasına neden olmaya başladı.
Torba yasa tasarısı ve teklifinde bu konuyla ilgili ne geçmişe ne de geleceğe yönelik bir düzenleme, maalesef öngörülmüyor. Ancak şu anda Meclis Komisyonlarında görüşülmekte olan tasarıya bu konuda ilave yapılabilir.
Tasarıya eklenecek düzenleme ile geriye doğru belli bir tarihe kadar olan çalışmalar için idari para cezası uygulanmaksızın bildirim yapılması ve tahakkuk eden prim borçlarının da prim borcu yapılandırması kapsamında gecikme cezası ve gecikme zammı uygulanmaksızın, TÜFE/ÜFE değişim oranına göre hesaplanacak tutarı ile birlikte taksitle ödenmesine imkân sağlanabilir.
Bundan sonrası için ise ev hizmetlerinde her kadın çalıştıranın ayrı ayrı işyeri dosyası açtırması yerine, primlerin çalışanın adına açılacak hesaba yatırılmasına ilişkin düzenleme yapılabilir.
Emekli Sandığı’na Tabi İşe Girdiğim Zaman Babamdan Dolayı Aldığım Maaş Kesilir mi?
SORU: SSK’ya bağlı olarak çalışmaktayım. Aynı zamanda babamdan dolayı Emekli Sandığı’ndan yetim maaşı alıyorum. Emekli Sandığı’na tabi bir işe girdiğimde yetim maaşım kesilir mi?
Özlem Kaya - BALIKESİR
YANIT: SSK’lı olarak çalıştığınız sürece babanızdan aldığınız emekli aylığı kesilmez. Ancak, Emekli Sandığı’na tabi bir işe girerseniz ya da evlenirseniz yetim aylığınız kesilir.
SORU: 28 Ocak 1965 doğumluyum. Sigorta başlangıç tarihi 1 Temmuz 1982 olup şu an 3785 gün prim ödemem var. 3600 den kaç yaşında emekli olabilirim?
YANIT: Yaş haddinden emekli olmak için; 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabisiniz. Prim ödemeniz yeterli olduğundan bundan sonra prim ödemeseniz de, 60 yaşınızı dolduracağınız 28 Ocak 2025 de emekli olabilirsiniz.
Ayrıca 1365 gün daha prim ödeyerek toplam priminizi 5150 güne tamamlayacağınız tarihte emekli olmanızda mümkün.
Konut Kira Sözleşmelerinde Damga Vergisi
SORU: Evimi, iki yıllık kirasını peşin alarak kiraya vereceğim. Kira kontratı için ödenecek Damga Vergisini bir yıllık kira tutarı üstünden mi yoksa peşin aldığımız iki yıllık kira tutarı üstünden mi ödememiz gerekiyor?
Atakan Ender - ORDU
YANIT: Rahat olun, evinizi konut olarak kiraya vermeniz nedeniyle düzenleyeceğiniz kira sözleşmesi nedeniyle Damga Vergisi ödemeyeceksiniz. Nedenine gelince, işletmelere dâhil olmayan konutların, gerçek kişilerce mesken olarak kullanılmak üzere kiralanmasına ilişkin kira sözleşmeleri, Damga Vergisine tabi değil.
Primi 5600 gün prim ödeyip 53 yaşı doldurmanız gerek
SORU: 1 Ocak 1974 doğumluyum. 1 Temmuz 1992 tarihinde esnaf olarak Bağ-Kura başladım. 7 yıl 6 ay prim ödedim. Şuan da tarım sigortasına prim ödüyorum. Prim ödemem 184 gün oldu. Bu şekilde devam edersem ne zaman emekli olurum?
YANIT: Tarım sigortalısı olarak ek 5 kapsamında prim ödediğinizi tahmin ediyoruz. Ek 5 kapsamında Tarım sigortalısı olarak ödenen primler SSK’ ya sayılıyor. SSK’da emekli olmak için: 25 yıl sigortalılık süresi, 5600 gün prim ödeme ve 53 yaş şartlarına tabisiniz. 2714 gün daha prim ödeyerek toplam priminizi 5600 güne tamamlamanız şartıyla, 53 yaşınızı dolduracağınız 1 Ocak 2027 de emekli olabilirsiniz.
Torba yasada GSS prim borçları için af var mı?
SORU: 10 Nisan 2012 tarihinde işimden ayrıldım ve 1 Mayıs 2014 tarihinde tekrar işe başladım. Aradaki zaman zarfında çalışmadım. Bu zaman dilimi için genel sağlık sigortası prim borcum var mıdır? Varsa borç tutarını internetten öğrenebilir miyim? Ve varsa bu borç için torba yasada bir af var mı?
YANIT: Eş veya baba ya da annenizin bakmakla yükümlü olduğu kişi durumunda değilseniz, Yasa gereği çalışmadığınız dönemde zorunlu genel sağlık sigortalısı sayılırsınız. İşten ayrıldığınız tarihten önceki bir yıl içinde 90 gün prim ödemeniz varsa, genel sağlık sigortalılığınız işten ayrıldığınız tarihi izleyen 100. günden itibaren başlar. Gelir testi yaptırmadığınız için de her ay asgari ücretinin iki katının yüzde 32’si kadar genel sağlık sigortası (GSS) prim borcu tahakkuk eder.
Torba Yasa Tasarısı ve Yasa Teklifinde GSS ile ilgili iki düzenleme yapılması öngörülüyor. Bunlardan birincisi, sizin gibi gelir testi yaptırmayanlara üç ay içinde gelir testi yaptırma; ikincisi ise GSS prim borçlarının gecikme cezası ve gecikme zamlarının silinerek, yerine TEFE/ÜFE artış oranına göre hesaplanacak tutarla birlikte 3 yılda 18 aya kadar taksitle ödeme imkânı sağlanması.
GSS başvurusu yapmadığınız SGK tarafından tespit edilmiş ise GSS tesciliniz SGK tarafından resen yapılmış olabilir. GSS tescil kaydı ve borç sorgulamasını SGK’nın internet sitesinden yapabilirsiniz.
Emeklinin Aldığı Kira Ödediğinden Fazla Olursa
SORU: Bekâr bir emekliyim. Brüt 200 m2’nin altında olan tek evimi kiraya verdim ben de kirada oturuyorum. Aldığım kira ödediğimden fazla diye belediye emlak vergisi istiyor. Doğru mu?
Tülay Öztürk - ANKARA
YANIT: Doğru değil. Emlak vergisi ödemeyeceksiniz.
Başlangıç tarihiniz SSK’dan emekli olmanızı avantajlı kılıyor
SORU: 5 Ocak 1956 doğumlum. Sigortalı işe giriş tarihim 1 Ocak 1991 de olup SSK’ ya 636 gün prim ödemem var. Daha sonra 1 Haziran 2008 tarihinden itibaren Bağ-Kurlu olarak devam etmekteyim. Ne zaman emekli olurum.
YANIT: Sigorta başlangıç tarihiniz SSK’dan emekli olmanızı avantajlı kılıyor. 1 Mart 2011 den itibaren Bağ-Kurlular kendi işyerinde olmamak üzere, başka bir işyerinde sigortalı çalışarak SSK’ya prim ödeyebiliyor. Sigortalı çalışarak SSK’ya 1260 gün prim ödemeniz halinde SSK’da emekli olmak için: 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabi olursunuz. Ve priminizi 1260 güne tamamlayacağınız tarihte emekli olabilirsiniz.(Nisan ayında sigortalı çalışmaya başlayıp ara vermeden prim öderseniz Ekim 2017 ayında emekli olabilirsiniz?) Bağ-Kurda emekli olmak için priminizi 5400 güne tamamlamanız gerekir.
İşten ayrılan patrona tazminat
SORU: Bir konfeksiyon mağazasında, üç yıldır çalışıyorum. Daha iyi koşullarda iş buldum. İşi bırakıp, ertesi gün yeni şirkette başlamadan önce “üç yıllık kıdem tazminatımı" alabilir miyim?
Ö. YÜCE - İstanbul
YANIT: Bırakın kıdem tazminatı almayı, aksine patrona “ihbar tazminatı” ödemek zorunda kalabilirsiniz. Haklı bir sebep yokken, kendi isteğinizle ayrıldığınız için “kıdem tazminatı” hakkınız yok. Ancak, işten ayrılacağınızı, 8 hafta önceden işverene yazılı olarak bildirmezseniz, 8 haftalık ücretiniz tutarında işverene “ihbar tazminatı” ödemek zorunda kalabilirsiniz.
Babanız askerliğin borçlanıp 276 gün prim ödemesi gerek
SORU: 20 Eylül 1955 doğumlu, 2 Mart 1981 işe giriş tarihli, SSK ya 2240 gün, SSK’ya
1 yıl 4 ay 4 gün de isteğe bağlı sigortaya prim ödeyen babamın 3600 günden emekli olma tarihi nedir?( askerlik borçlanması yapabilir miyiz?)
YANIT: Babanız emekli olmak için;15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabi. Muhtemelen 600 gün askerlik yapmıştır. Askerlik süresini borçlanıp,276 günde prim ödeyerek toplam priminiz 3600 güne tamamlaması şartıyla, 60 yaşını dolduracağı 20 Eylül 2015 de emekli olabilir.
SORU: 9 Nisan 1959 doğumluyum. Sigorta başlangıcım 1 Mart 1980'dir. Son bir yıldan bu yana SSK primi yatırmaktayım. 23 Mayıs 2014 tarihi itibariyle 3597 prim günüm var. 3600 gün üzerinden yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için kaç yaşını bekleyeceğim?
Selami Sefa Sönmez
YANIT 15 yıllık sigortalılık süresini ve 55 yaşınızı 23 Mayıs 2014 tarihinden önce tamamlamakla birlikte, 3600 prim gününü 23 Mayıs 2014 tarihinden sonra tamamlamış olacağınızdan, 60 yaş şartına tabisiniz.
Kart borcu ve emekli maaşına haciz
SORU: Banka kredi kartı borcum nedeniyle, emekli maaşıma haciz konuldu. Bankaya bu yönde bir muvafakat veya imza vermedim. Bu hacizden kurtulabilir miyim?
Kemal YILDIZ - Ankara
YANIT: Evet kurtulabilirsiniz. Kart borcunuzun ödenmemesi durumunda, emekli aylığınıza haciz konulması için yazılı izninizin ve rızanızın olması gerekiyor. Aksine uygulama yapıldığında, Cumhuriyet Savcılığı’na “suç duyurusunda” bulunabilirsiniz.
İcra dairesine, haciz konulan maaşın emekli maaşınız olduğuna dair yazı ibraz ettiğinizde, bunu kabul etmek ve haczi kaldırmak zorundalar. Aksi halde, onlar da suç işlemiş olur ve ceza alırlar.
YANIT: En az yüzde 40 engelli raporu ve vergi indirim hakkı alabilirseniz, Emekli olmak için; 6 Ağustos 2003 tarihi itibariyle, 3 yıldan fazla 6 yıldan az süredir sigortalı olan vergi indirim hakkı almış 3 ncü derece engellere tanınan, 18 yıl sigortalılık süresi ve 4080 gün prim ödeme şartlarına tabi olursunuz. Ve prim ödemeniz yeterli olduğundan 18 yıllık sigortalılık sürenizi dolduracağınız, 26 Haziran 2016 da emekli olabilirsiniz.
Babamdan da aylık alabilir miyim?
SORU: Babam, 1981 yılında vefat ettiğinde SSK’dan emekli idi. Eşim, 1999 yılında vefat ettiğinde SSK’dan emekli idi. Ben şu anda eşimden dul aylığı alıyorum. Babamdan da aylık alabilir miyim?
YANIT: Eşiniz ve babanız, her ikisi de SSK emeklisi olduğundan hem eşinizden hem babanızdan aylık alamazsınız.
Ölen abimin çocuklarından kira mı alacağım?
SORU: Mülkiyeti bana ait bir evde merhum ağabeyimin eşi ve çocuğu oturursa onlarla kira sözleşmesi yapmam gerekir mi?
Selma YILDIZ - İzmir
YANIT: Gelir Vergisi Kanunu’nun 73. maddesine göre, evinizi abinize “bedelsiz” kiraya verebiliyorsunuz. Abiniz ölmüş. Eşi ve çocuğu bedelsiz otursa dahi evinizin emlak vergisi değerinin yüzde 5’i oranında yıllık kira geliri beyan etmeniz gerekiyor. Mevcut yasaya göre, evinde kayınvalidesini bedelsiz oturtana da “kira almış gibi beyanda bulun” deniliyor. Ancak şu anda TBMM’de bulunan Gelir Vergisi Tasarısı ile bu sorun çözümleniyor. Sizin durumunuzda olanları da o değişiklik sırasında göz önüne almak gerekir.
SORU: Doğum tarihim 5 Ocak 1956, işe girişim 1 Ocak 1991 olup, 636 gün prim ödemem var. 1 Haziran 2008 tarihinden itibaren, Bağ-Kura prim yatırıyorum. Ne zaman emekli olurum?
YANIT: Bağ-Kurda yaş haddinden emekli olmak için 15 tam yıl(5400 gün) prim ödeme ve 58 yaş şartlarına tabisiniz. Ara vermeden prim öderseniz priminizi 5400 güne tamamlayacağınız 21 Ağustos 2021 de emekli olabilirsiniz.
SSK’dan emekli olmanız daha avantajlı. SSK’da yaş haddinden emekli olmak için; 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve 60 yaş şartlarına tabisiniz. Ancak primi ödenen son yedi yılda fazla prim ödenen kurum şartlarıyla emekli olunduğundan, bu şartlarla emekli olmak için sigortalı çalışarak 1260 gün(3.5 yıl) prim ödemeniz lazım. Sigortalı çalışarak prim ödemenizi 1260 güne tamamlayacağınız tarihte emekli olabilirsiniz.(ara vermeden prim öderseniz 27 Eylül 2017’de)
4500 prim günü ve 58 yaş şartlarına tabisiniz
SORU: 5 Mayıs 1967 doğumluyum. SSK'lı olarak ilk işe başlama tarihim 1 Ocak 2000. 5 yıl sigortalılıktan sonra kendi işyerimi açtım. 3,5 yıl da Bağ-Kur primi ödedim. İşyerimi kapattım, daha sonra tekrar SSK’lı olarak işe giriş tarihim 1 Şubat 2014. Şimdi düzenli prim ödenmekte. Hangi şartlara tabiyim ve ne zaman emekli olabilirim?
YANIT: En az son 1260 günü 4/a (SSK) kapsamında olmak üzere prim gününüzü 4500 güne tamamlayıp, 58 yaşınızı doldurduğunuzda emekli olmaya hak kazanırsınız.
Otomobilin KDV’si ve ÖTV’si
SORU: Şirkete aldığımız binek otomobil ve ciplerin KDV’si ve ÖTV’si konusunda farklı yorumlar var. Biz ÖTV’yi ve KDV’yi doğrudan gider yazmak ve daha az vergi ödemek istiyoruz. Bunun bir yolu ve yasal dayanağı var mı?
Ali BARAN - Antalya
YANIT: ÖTV’yi doğrudan gider yazabileceğiniz konusunda Vergi Usul Kanunu’nun 270/2. maddesinde açık hüküm var. Buna göre, ÖTV’yi isterseniz doğrudan gider yazabilir, isterseniz maliyete dahil edebilirsiniz.
KDV’ye gelince; onu da doğrudan gider yazabileceğiniz gibi maliyete de intikal ettirebilirsiniz. Bu konuda seçimlik hak tamamen mükellefe ait. Maliye Bakanlığı’nın bu yönde çok sayıda özelgesi var. Örneğin; 5 Mart 2012 tarih ve KDV/17-48 sayılı özelge gibi.. (Bkz. Yaklaşım Dergisi, Haziran 2014, s.282-283).
280 gün askerlik borçlanmasıyla Aralık 2014 de emekli olabilirsiniz
SORU: 18 Aralık 1964 doğumlu. 1 Mart 1989 SSK girişliyim ve hizmet günüm 5214 iş günüdür. Mart 1987 'de askerliğimi 540 gün üzerinden yaptım. Askerliğimi borçlandığım taktirde 18 Aralık 2014 tarihinde emeklilik hakkına sahip olabilir miyim?
YANIT: Askerliğinizi sigorta başlangıç tarihinden önce yaptığınızdan, 280 gününü borçlanmanız halinde sigorta başlangıç tarihiniz 280 gün geri gider ve emekli olmak için: 25 yıl sigortalılık süresi, 5375 gün prim ödeme ve 50 yaş şartlarına tabi olurunuz. Borçlanmayla prim şartını da sağlamış olacağınızdan, borçlanmadan sonra prim ödemeseniz de, 50 yaşınızı dolduracağınız 18 Aralık 2014 de emekli olabilirsiniz.
5750 prim günü ve 55 yaş şartlarına tabisiniz
SORU: 30 Mayıs 1974 doğumluyum. Sigorta başlangıcım 1 Haziran 1995, Mayıs 2014 ayı dahil prim gün sayım 1019. Düzenli olarak prim ödenirse, emekli olabilmem için ne kadar daha prim ödenmesi gerekir ve ne zaman emekli olabilirim?
YANIT: Emeklilik için 25 yıl sigortalılık süresi, 55 yaş ve 5750 prim günü şartlarına tabisiniz. 4731 gün prim eksiğiniz var. Düzenli prim öderseniz, 55 yaşınızı dolduracağınız 30 Mayıs 2029 tarihinden önce prim gününüzü tamamlarsınız, 55 yaşınız dolduğunda da emekli olursunuz.
Ödediğim Bağ-Kur primlerini geri alabilir miyim?
SORU: 10 Ağustos 1952 doğumluyum. 20 Nisan 1982 tarihinden itibaren işveren olarak Bağ-Kur’lu oldum. 10 yıl 4 ay 19 gün sonra, ödeyemediğim için Bağ-Kur’umu dondurmak zorunda kaldık. Yaştan emekli olmayı bekledim, eşimden ayrı olduğum için yetim aylığı alıyorum. Bağ-Kur’a borçlu görünmüyorum fakat 4 yıl ödemem var. Ödeme şansım olmadığı ve sağlığı yerinde olmayan kızıma bakmakla yükümlü olduğum için ödediğim parayı geri alma şansım var mı, varsa ne yapmalıyım?