Yayalar ve Yörükler Osmanlı Medeniyeti Bilgi Bankası Osmanlı Tarihi Hakkında Bil
Osmanlı devletinin ilk düzenli askerini teşkil etmiş olan yayalarla müsellemler, yeniçeri ocağının yaya askeri yetiştirmesinden bir müddet sonra yavaş yavaş yani XV. yüzyıl ortalarına doğru artık muharebe hizmetinden alınıp geri hizmetlerde kullanılmışlardır. Yayalar Anadolu eyâletinin belirli sancaklarında bulunup her bir ocağın bir yaya beyi vardı. Yayalar 6 aydan 6 aya nöbetle hizmete gelirlerdi. Yayaların 6-7 neferi birbirine yamak kaydolunup içlerinden nöbeti gelen hizmete veya sefere giderdi. Yayalar harp zamanında yol açmak, hendek veya siper kazmak, top çekmek gülle ve ağırlık nakletmek, askere zahire taşımak gibi görevleri yaparlar ve barış zamanlarında ise ihtiyaca göre kale tamiri, madende çalışma, tersane hizmeti ve buna benzer hizmetler görürlerdi.
Rumeli'de aynı hizmeti görenlere Yörük denilmektedir. Yörükler Tanrıdağı yörükleri, Kocacık yörükleri, Vize yörük-leri, Naldöken yörükleri, Ofçabolu yörükleri gibi muhtelif mıntıkalarda bulunup her birinin bir yörük beyi vardı. Yörüklerin 24'ü bir ocak itibar edilmişti; yörüklerden biri eşkinci ve üçü çatal olarak nöbetle sefere gider, yirmisi yamak olarak yerlerinde kalırdı.
Yayalar ile yörüklerin yamakları sefere giden nöbetliye 50'şer akçe harçlık verirlerdi ki kanunnâmelerde bunlara ellici denilmektedir. Harp Anadolu'da ise yayalar ve Avrupa kıtasında ise yörükler sefere giderlerdi. Yörüklerin de büyük zabit olarak beyleri vardı. Gerek yayalar ve gerek yörükler yaya yani piyade olup kendilerinin ok, yay, kılıç, kalkan ve gönder denilen kargıları vardı.