Her gün yeni bir yanlışımızı öğreniyoruz beslenme konusunda
Her gün yeni bir yanlışımızı öğreniyoruz beslenme konusunda. Üstelik bunlar, kesin doğru sandığımız bilgiler. Florence Nightingale Hastanesi’nden Dr. Özgür Şamilgil ve KKTC Yakın Doğu Ünv. Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Sevinç Yücecan anlattı.
En uzun yaşayanlar listesinde ilk sıralarda yer alan Girit’lilerin günde 250 gr civarında yüzde 70 yağlı keçi peyniri tükettiği biliniyor. Fransa, Hollanda ve Norveç’te katı yağ tüketimi fazla olduğu halde kalp damar hastalıklarının az rastlandığı, düşük yağ tüketimi olan Şili’de ise daha fazla saptandığı ayrı bir gerçek. Üstelik yağı kestiğinizde yerine koyacağınız besin ise karbonhidrat yani şeker ve protein. Şekerin fazla tüketilmesi ise yağın fazla tüketilmesinden çok daha hızlı ve fazla kilo almaya neden oluyor. bayan-su-icerken
Ayçiçek, pamuk, mısırözü, soya yağı çok faydalıdır. Balık kızartılırken kullanılabilir!
Bunlar, omega-6’dan zengin çoklu doymamış yağ asitleri ve yeterince balık tüketmeyenlerde Omega-6/omega-3 dengesini, vücutta iltihap yaratıcı omega-6 lehine bozuyorlar. Fabrikada yüksek ısı ve basınç altında üretilen bu yağlar, dokuları yıpratıcı transyağlara dönüşüyor. Pişirme sırasında daha da bozuşuyorlar. Balık pişirirken kullanılırsa, balıktaki Omega-3 faydalı yağın vücutta kullanımını engelliyorlar. Soğuk sızma zeytinyağının ise böyle olumsuz etkisi yok.
Az ve sık günde 6 öğün yemek sağlıklıdır
Doğal hayatta besine ulaşımın kolay ve garantili olmadığını düşününce bile doğru olması mümkün görünmüyor. Açlık, şeker depolarının boşalmasını sağlıyor ve bu sayede yağ yakılmaya başlıyor, sık ve az yediğimizde şeker depolarının boşalmasına imkan olmuyor. Bundan sadece iki yüzyıl öncesine kadar en fazla iki öğün yemek yendiği biliniyor. Yani günde 2-3 öğünle beslenmek daha doğal. Az ve sık yemenin metabolizmayı hızlandırdığı söylentisinin güçlü bilimsel dayanağı da yok. Ancak ana öğünlere yakın çok acıkanlar için, kavrulmamış badem ceviz fındık ve peynir yoğurt gibi atıştırmalıklarla açlığı bastırmak faydalı bulunuyor.
Osteoporozu önlemek için süt içilmeli miyiz?
Aksine süt içilmesinin kemik erimesini artırıcı, peynir ve yoğurt tüketiminin ise kemik erimesini engelleyici olduğu araştırmalarla destekleniyor. İnek sütünde kalsiyum fazla olsa da emilimi zayıf oluyor. Koyu yeşil yapraklı sebzelerdeki kalsiyum magnezyum dengesi, kana çok daha fazla kalsiyum emilmesini sağlıyor ve kemik erimesine engel oluyor.
Ekmekteki faydalı vitaminler başka besinlerde bulunmadığından soframızdan eksik edilmemeli
Milyonlarca yıllık insan türünün yaşamında sadece 10 bin yıllık geçmişi olan ekmeğin ana besin öğesi olmasına imkan yok. Ekmekteki vitaminlerin çok daha fazlası diğer sebzelerde ve meyvelerde yüksek oranlarda bulunuyor. Kavrulmamış ceviz badem fındık tüketimi çok daha faydalı görülüyor. Üstelik ekmekteki gluten denen madde az veya çok birçok kişide dönemsel olarak şişkinlik hazımsızlık bağırsak duvarında hasara neden olabiliyor. Bağışıklık sistemine zarar vererek romatizmal hastalıkları tetikleyebildiği düşünülüyor. Fitat denilen içeriği nedeniyle demir, çinko ve kalsiyum emilimini bozabiliyor.
Kırmızı et yerine mercimek gibi baklagillerden alınan demir kansızlığa çare
Bitkisel kaynaklı demir ile hayvansal kaynaklı demirin kimyasal yapısı farklı olduğundan, mercimek gibi gıdalardan alınan demir yeterince emilemiyor, kırmızı etin yerine geçemiyor.
Günde 2 porsiyon sebze veya meyve!
Sağlıklı beslenme için günde 3-5 porsiyon sebze, 2-4 porsiyon meyve tüketmeli. Bu sebze ve meyvenin iki porsiyonu yeşil yapraklı sebze, portakal, limon gibi turunçgiller olmalı. Çalışmalar sebze ve meyve tüketimi ile kardiyovasküler hastalıklar, bazı kanser türleri, inme, Alzheimer, katarakt ve gözde kayıp riskinin azalması arasında kuvvetli ilişki olduğunu gösteriyor.
Yaşlandıkça daha az protein tüketilmeli
65 yaş üzerindekilerde fazla protein tüketimi ölüm oranında yüzde 28 düşme, kanser bağlı ölümlerde yüzde 60 azalma sağlıyor. Üstelik kemik erimesi riskini de azaltıyor. Kansere karşı koruyucu olan büyüme hormonunu, 65 yaştan sonra kas erimesiyle hızla eksiliyor. Bunun engellenmesi için yüksek proteinli diyetin gerekliliği ortaya çıkıyor.
Kahvaltıda yumurta yerken, yanında çay içilebilir
Çay ve kahvede bulunan okside olmuş fenolik ögeler ve tanenler yumurta ve diğer besinlerdeki demirin emilimini olumsuz etkiler. Bu nedenle kansızlığa meyilli, doğurganlık dönemindeki kadınların ve çocukların yemekle birlikte çay içmemeleri, çok arzu edilirse açık ve limonla birlikte içmeleri gerekir. Limon C vitamini içerdiğinden, fenolik ögelerin ve tanenlerin demir bağlayıcı etkisini azaltır. Yemekten 1 saat sonra içilen çay ve kahvenin demirin biyoyararlığına etkisi gözlenmemiştir.
Yazın iyi güneşlendim iyi besleniyorum. D vitamini ihtiyacım yok
D vitamini günlük ihtiyacımızın yalnızca yüzde 10 kadarı hayvansal besinlerle alınıyor. Üretimi yaz güneşine bağımlı olduğundan çoğumuzda sonbaharla beraber hızla eksiliyor. Yazın güneşlensek bile D vitamini takviyesi lazım.
Hazır çorba üretiminde kesinlikle gerçek sebze kullanılmaz
Artık tüm dünyada taze olarak toplanan sebzeler teknolojik olarak kurutulduktan sonra tamamen hijyenik bir tedarik zinciri içinde çorba ürtiminde kullanılıyor. Öte yandan taze sebzeler önce ayıklanmalı, yıkanmalı sonra doğranmalı ve yeteri kadar su ile pişirilmeli. Yeşil yapraklı sebzelerin su oranı çok yüksektir. Bu nedenle suyu koruyabilen derecelerde hiç su koymadan pişirilebilir. Sebze yemeğine ne kadar su konursa vitamin kaybı o kadar fazla olur.
Margarin trans yağ ve kolesterol içerir
Dünyada ve Türkiye’de margarin sektörü üretim yöntemlerini düzenledi. Türkiye’de margarin sanayi’nin yaklaşık yüzde 90’ından fazlası artık yüzde 1’in altında trans yağ içeren “trans yağsız” margarin üretimine tamamen geçti. Bitkisel yağlar kolesterol içermez. Bu nedenle “trans yağsız” margarinler ne kolesterol, ne de trans yağ içerir.
Et suyu, et kadar besleyici
Etin zengin kaynak olduğu protein ve demir etin suyunda değil, yapısında yer alır. Bu nedenle etin suyundan ziyade kendisi tüketilmeli.
Yumurta sarısı kan kolesterolünü yükseltmez. Et sevmeyen ve tüketemeyenler tahıllı-sebzeli yemeklerin yanında günde bir yumurta yiyebilir.