Domatesin kilo fiyatı 8 TL’ye dayandı, vatandaş ve üretici isyan noktasına geldi. Aşırı sıcaklardan dolayı ürünün azaldığı iddiaları karşısında Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Ercilasun,’un iddiaları çok tartışılacak:
26 Temmuz 2018, Perşembe 9:14
İç piyasadaki domatesin kilo fiyatının 8 lirayı bulması, halkın pazar filesinden ve market poşetinden domatesi elemesine yol açarken, üreticiler de söz konusu duruma veryansın ediyor.
Domatesin olgunlaşmayanının dahi 6.65’ten başlayan fahiş fiyatının nedeni ve bunun çözüm reçetesini değerlendiren sektör temsilcileri, domatesin cep yakma nedenini aşırı sıcaklara bağladı.
Domates ithalatına olumlu bakmayan üreticileri, ithalatın piyasadaki ürün miktarını artıracağı ancak fiyatı düşürmeyeceği görüşünde. Tarım Dairesi Müdürü Kuntay Vurana ise domates ithali için izin vereceklerini açıkladı.
Konuya dair görüşlerini ve sorunun çözümüne yönelik yol haritalarını aldığımız Kıbrıs Türk Ziraat Mühendisleri Odası (ZMO) Başkanı Mehmet Ercilasun ve Kıbrıs Türk Seracılar Birliği Başkanı Mahmut Doğan, perspektiflerini kamuoyuyla paylaştı.
Ercilasun: Hal Yasası şart
“Domatesin fiyatlandırılması konusunda ülkede stabil bir grafik ne yazık ki yok” ifadeleriyle sözlerine başlayan ZMO Başkanı Ercilasun, tüketicinin mevcut mağduriyetinin en büyük nedeninin, Kuzey Kıbrıs’ta bir üretim planlaması olmamasından kaynaklandığını savundu. “Bu ürünün ülkede kimler tarafından ne kadar yetiştirildiğine dair doğru düzgün bir veri elimizde yok” diyen Ercilasun, öncelikli konunun, bu tarz bilgilerin çok daha ciddi şekilde tutulması gerektiği olduğunu belirtti.
Ürün fiyatlarının belirlenmesi hususunda bir Hal Yasası’nın elzem olduğunu vurgulayan Ercilasun, “Üreticilerin belirlediği fiyatlar arz-talep dengesini bozuyor. Bunun hemen akabinde verilen ithal izni de malın elde kalmasına neden oluyor. Malını satamayan üretici de başka ürünlerin hasadına yöneliyor ve mağdur olan da günün sonunda tüketici oluyor” ifadelerini kullandı.
Sulama amaçlı kullanılan suların yetersizliği ve ekim alanlarının da günbegün daralmasından da dem vuran Ercilasun, “Sular az ve tuzlu, ekim alanları da her geçen gün biraz daha daralıyor. Tarım zararlılarından kaynaklanan hastalıklar da etkilendiğinde, üreticinin de beli bükülüyor, ki yüksek fiyatların bir nedeni de aslında bu” şeklinde görüş belirtti.
“Malı saklayan bazı tüccarlar da sorumlu”
Üreticiden aldığı malı depolayıp piyasadaki ürün miktarını düşüren ve bunun üzerinden de sunî şekilde yükseltilmiş fiyatlar sayesinde yüksek miktarlarda kâr elde eden ‘bazı tüccarların’ da pahalılıkta etkili olduğunu söyleyen Ercilasun, “1 liradan verdiği malını önce piyasada bulamayan, sonra da 4 TL’ye satılırken gören üreticiler yavaş yavaş üretimden kopuyor ve mağdur taraf da yine halk oluyor” bilgisini de paylaştı.
Türkiye’den yapılacak domates ithalatının da bu yaraya merhem olmayacağını söyleyen Ercilasun, “Türkiye, büyük bir coğrafya ve girdi maliyetleri de hesaba katıldığında, birinci sınıf ürünlerin fiyatlarının gerçekten yüksek olduğu bir ülke” dedi ve ekledi: “Ancak söz gelimi üçüncü kalite bir ürünün ithalatı durumunda fiyatlar ucuzlar. Aksi durumda sadece piyasadaki ürün miktarı artar.”
Doğan: Doğayla güreşmek, devle güreşmeye benzer
“Aslında domates ekimi ülkemizde şu anda da çok ama mevsimsel bir sıkıntı söz konusu” diyen Doğan, Mağusa ve Maraş bölgelerindeki sera sayısında ciddi bir azalma olduğu iddiasını doğrularken; Çamlıbel’deki rekoltede herhangi bir düşüşün yaşanmadığını da savundu. “Hava çok sıcak ve bu nedenle bitki çiçek tutmuyor. Hava sıcaklığı 35 santigrat derecenin üzerine çıktığında döllenmede ve çiçeklenmede sıkıntı yaşanıyor ve şunu da gayet iyi biliyoruz ki yurt genelindeki sıcaklık ortalamaları, neredeyse temmuz boyunca +40’larda seyretti” ifadelerini kullandı.
Domates bitkisinin meyve verimindeki düşüşün, sıcaklık değerlerinin yüksekliğinden kaynaklandığını savunan ve üreticinin ilgisinin ‘farklı ürünlere’ kaydığı iddiasını şiddetle reddeden Doğan, “İnsanlar ekip biçiyor fakat doğayla güreşmek, ne yazık ki devle güreşmeye benzer” iddiasını dillendirdi.
Domatesin Türkiye’deki kilogram başı satış fiyatının 1.50 TL olduğu verisinin de gerçekleri yansıtmadığını, “Ağabeyim de Türkiye’de bu işi yapıyor ve kendisi, henüz geçenlerde, domatesin tarla fiyatını 3.50 TL’den verdi” sözleriyle tekzip eden Doğan, domates ithalatının bir çözüm olmayacağını iddiasını da “Böylesi bir eylem ancak piyasadaki domates miktarını arttırır çünkü Türkiye’de de bir tırtıl ve don yağışı kaynaklı sıkıntılar var ve bu da maliyeti yükseltiyor” şeklinde temellendirdi.
Vurana: domates ithaline izin veriliyor
Tarım Dairesi Müdürü Kuntay Vurana, her yıl ağustos ayında domates üretiminde bir düşüş yaşandığını belirterek, domatesin kalitesine “tuta” adı verilen kelebek türünde bir güvenin bayağı zararı dokunduğunu ifade etti.
İklim koşullarından dolayı tuta popülasyonunun artış gösterdiğini belirten Vurana, söz konusu zarar için mücadele içerisinde olduklarını, ancak tutaların ülkemizde kullanılan ilaçlara bağışıklık kazandığını söyledi.
Vurana, domatesin hassas bir bitki olmasından dolayı domatese her türlü ilacın kullanılamadığını belirterek, domates üretiminin azalmasına bu nedenin de etken olduğunu ifade etti.
Domates üretiminde azalma yaşandığını belirten Vurana, domates ithaline bir miktar izin vereceklerini kaydetti.
Vurana, domates ithalini üreticiler ve toptancılarla bir araya gelerek yapacaklarını belirterek, böylece hem üreticinin hem de tüketicinin korunacağını ifade etti.
Domatesin bazı toptancılar tarafından stoklanıp daha sonra satıldığı iddiası hakkında bilgilerinin olmadığını belirten Vurana, domatesin uzun süre soğuk hava depolarında bekletilecek bir bitki olmadığını ve yapılan iddiaların çok ciddi olduğunu dile getirdi.
Vurana, domates üretimi yapılan köylerde üreticilerin elinde ne kadar domates olduğunun hesaplarının yapıldığını belirterek, verilerin toplanmasıyla birlikte domates konusunda yaşanan sıkıntıların önümüzdeki hafta çözüleceğine vurgu yaptı.
Makul güç, göz ve dudak morartmak mı?