YETKİ DEVRİ VE SORUMLULUKLAR
Bilindiği üzere, 178 sayılı Maliye Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek-18, Ek-19 ve Ek-20 nci maddelerinde muhasebe müdürü, saymanlık müdürü ve malmüdürlerinin saymanlık yetki ve sorumluluğunun, Bakanlıkça belirlenecek esaslar çerçevesinde yardımcılarına devredilebileceği belirtilmiştir.
Diğer taraftan, yılları bütçe kanunlarında; 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu ve diğer mevzuatla saymanlara verilen görev ve yetkilerin bir kısmını gerekli görülen hallerde yardımcılarına devrettirmeye, devirle ilgili esasları belirlemeye Maliye Bakanının yetkili olduğuna, saymanlar hakkındaki sorumluluğun devredilen işlerle ilgili olarak görev ve yetki verilenler hakkında da uygulanacağına dair hükümlere yer verilmektedir.
Bakanlığımıza tanınan bu yetkiye dayanılarak, saymanlara 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu ve diğer mevzuatla verilen görev, yetki ve sorumluluklardan aşağıda sayılanların, belirlenen esaslar çerçevesinde sayman yardımcılarına devredilmesi uygun bulunmuş, ayrıca, sayman nam ve hesabına tahsilat ya da ödeme yapan sayman mutemetlerinin görev, yetki ve sorumlulukları hakkında aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.
I-YARDIMCILARA DEVREDİLECEK YETKİ VE SORUMLULUKLAR
Saymanlar, kendilerine 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu ve diğer mevzuatla verilen görev ve yetkilerinden aşağıda sayılanları ve bunlardan “Parasal Sınırlar, Süreler ve Oranlar”ın tespitine ilişkin 3 sıra no.lu Genel Tebliğde gösterilen parasal limit dahilinde olanları, bu Tebliğde belirlenen esaslar çerçevesinde yardımcılarına devredebileceklerdir.
A- DEVREDİLECEK YETKİ VE SORUMLULUKLARIN ÇEŞİTLERİ
Aşağıda gösterilen işlemlerden saymanca uygun görülenler sayman yardımcılarına devredilebilecektir.
1- Tahsilat ve Tahsilatın Muhasebeleştirilmesi İşlemlerinde:
a) Tahsilat fişleri ve yapılan tahsilatın muhasebeleştirilmesinde düzenlenen saymanlık işlem fişleri, para ve menkul kıymetler karşılığında düzenlenen alındılar ile kişi veya kurumlara verilecek saymanlık işlem fişi örneklerini ve teslimat müzekkerelerini tutarına bakılmaksızın imzalamak,
b) Sayman mutemetleriyle ilgili olarak 2489 sayılı Kefalet Kanunu ve Genel Bütçeye Dahil Daireler ve Katma Bütçeli İdareler Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre sayman tarafından yerine getirilmesi gereken kontrol ve murakabe görevine ilişkin işlemleri yapmak.
2- Ödeme, İade, Mahsup ve Bunların Muhasebeleştirilmesi İşlemlerinde:
a) Belirlenen parasal sınırlar dahilinde, Tahakkuk Müzekkeresi ve Verile Emri veya Saymanlık İşlem Fişlerini ve bunlarla ilgili çek ve gönderme emirlerini sayman sıfatıyla imzalamak,
b) Bir kimseye aynı günde birden fazla belge ile ödeme yapılması gerektiğinde, her bir belge için devredilen yetki sınırı aşılmamak koşuluyla, bu belgelerin toplam tutarı için düzenlenecek çek veya gönderme emirlerini imzalamak.
3- Diğer İşlemlerde:
a) Belirlenen parasal sınırlar dahilinde mevzuatı gereği saymanlıklara teslim edilen banka teminat mektubu veya menkul değerlerin, iş veya işlemin sonuçlanması nedeniyle kısmen veya tamamen ilgilisine iadesine ilişkin işlemleri sonuçlandırmak, bunlarla ilgili yazıları ve muhasebeleştirme belgelerini sayman sıfatıyla imzalamak,
b) Küçük ambarda bulunan pul ve değerli kağıtların satışı ile ilgili talepname ve diğer belgeleri sayman sıfatıyla imzalamak.
B- DEVREDİLECEK YETKİ VE SORUMLULUKLARIN DUYURULMASI
Saymanlar, yukarıda belirtilen esaslar çerçevesinde saymanlığın iş hacmini ve yardımcı sayısını da dikkate alarak, devredilecek yetki ve sorumlulukların, hangilerinin hangi yardımcıya devredildiğini ilgililere yazılı olarak duyurmak zorundadırlar.
C- YETKİ VE SORUMLULUK DEVRİ YAPABİLECEK SAYMANLAR
1- İl muhasebe müdürleri, vergi dairesi müdürleri, büyükşehir belediye sınırları içindeki merkez ilçe malmüdürleri, merkez saymanlık müdürleri ile genel ve katma bütçe kurum saymanları,
2- Bir önceki mali yıl sonu itibarıyla yevmiye sayısı onbini geçen saymanlıkların, saymanlık yetkisi bulunan bütçe dairesi başkanları ile ilçe malmüdürleri ve kadroları Bakanlığımıza ait olan döner sermaye saymanları,
yetki ve sorumluluk devri yapabileceklerdir.
D- UYGULAMA SÜRESİ
1- Merkez saymanlık müdürleri, vergi dairesi müdürleri ve saymanlık yetkisi bulunan bütçe dairesi başkanları, yılları bütçe kanunlarında sayman yetki ve sorumluluğunun yardımcılarına devrine ilişkin hüküm bulunması halinde yetki ve sorumluluk devrini bu esaslara göre yürütecek, gelecek yıllar bütçe kanunlarında yetki ve sorumluluk devrine ilişkin bir hüküm yer almaması durumunda, Bakanlık talimatı beklenilmeksizin yetki ve sorumluluk devri uygulamasına son vereceklerdir.
2- Diğer saymanlar ise bütçe kanunlarında hüküm bulunup bulunmadığına bakılmaksızın uygulamayı sürdüreceklerdir.
E- UYGULAMAYA İLİŞKİN DİĞER HUSUSLAR
1- Birden fazla katma bütçeli idareye hizmet veren saymanlıklarda yetki ve sorumluluk devrinde belirlenen limitler her bir idare için ayrı ayrı uygulanacaktır.
2- Yardımcılar, kendilerine devredilmiş yetki ve sorumluluk dahilindeki iş ve işlemleri, zamanında ve gerektiği şekilde yapmakla sorumludurlar. Yetki ve sorumluluk devrinde bulunan saymanlar da bu hususu gözetmekle yükümlüdürler. Yetki ve sorumluluk devrinin saymanın sorumluluğunu kaldırmayacağı tabiidir.
3- Yapılan yetki ve sorumluluk devrine ilişkin Bakanlığımıza bilgi verilmeyecektir. Ancak, çeşitli nedenlerle verilen yetki geri alındığı takdirde Bakanlığımıza bildirilecektir.
4- Yardımcı kadrosunda bulunmayanlara yetki ve sorumluluk devredilmeyecektir.
5- Devredilecek yetki sınırlarından yararlanmak amacıyla işlemler kısımlara ayrılmayacaktır.
6- Yardımcılara devredilmiş bulunan yetkiler, yardımcıların görevi başında bulunmadıkları zamanlarda doğrudan devreden tarafından kullanılacaktır.
7- Devredilen yetki ve sorumluluk sınırları içerisinde olmakla birlikte, yardımcılar tarafından tereddüde düşülen konulardaki işlemler, uygun bulunması halinde saymanlar tarafından sonuçlandırılacaktır.
8- Saymanlıkta düzenlenen tüm belgelere sayman sıfat ve yetkisini kullananların adı-soyadı ile unvanı okunaklı bir şekilde yazılacak veya isim ve unvan kaşesi vurulacaktır.
9- Yardımcılara devredilen yetki ve sorumluluklara ilişkin tebligat yazılarının birer örneği yönetim dönemi hesabı ile birlikte Sayıştay Başkanlığına gönderilecektir.
II- SAYMAN MUTEMETLERİNİN YETKİ VE SORUMLULUKLARI
A- SAYMAN MUTEMETLERİ
1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanununun 12 ve 14 üncü maddelerinde, sayman adına ve hesabına geçici olarak değerleri almaya ve harcamaya yetkili olan memurlar sayman mutemedi olarak tanımlanmış ve bu kişilerin hesaplarını bağlı oldukları saymana verecekleri, beraatlarını da ondan alacakları hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun 17 ve 21 inci maddeleri gereğince, Devlete ait veya Devletin sorumluluğu altında bulunan para ve değerler ancak sayman ya da onun adına ve hesabına görev yapan sayman mutemetlerince alınabilecek veya harcanabilecektir.
Diğer taraftan, 2489 sayılı Kefalet Kanunu hükümleri, Kanun kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşlarının mal ve değerlerini elinde bulunduran, alan, veren, muhafaza eden kişilerin kefalete tabi tutulmasını öngörmektedir.
Söz konusu hükümlere göre, Devlete ait para ve değerler ancak sayman ya da sayman adına ve hesabına hareket etmeye yetkili kılınan memurlar tarafından alınır ve harcanabilir. Ayrıca bu görevlilerin, özel kanunlarındaki hükümler saklı kalmak üzere, kefalete tabi tutulmaları gerekmektedir.
B- TRAFİK PARA CEZASINI TAHSİL ETMEYE YETKİLİ MEMURLAR
VE TAHSİL İŞLEMLERİ
Bilindiği gibi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda trafik para cezalarının yetkili memurlarca derhal tahsil edileceği, cezanın tahsil olunamaması halinde ceza tutanağı düzenleneceği öngörülmüştür. Anılan Kanunun 121 inci maddesi uyarınca hazırlanan ve 27/1/1989 tarihli ve 20062 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Trafik Para Cezalarının Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Esas ve Usuller ile Kullanılacak Belgeler Hakkında Yönetmelik”te yer alan hükümlere göre trafik para cezalarının tahsilinde görevli olanlar ile kullanılacak alındı ve ceza tutanaklarının temin edilmesi ve yapılan tahsilatın yatırılması ile ilgili hususlar aşağıda açıklanmıştır.
1- Trafik Para Cezalarının Tahsiline Yetkili Olanların Belirlenmesi ile Alındı,
Suç ve Ceza Tutanaklarının Temin Edilmesi:
a) Sayman mutemedi olarak trafik para cezası tahsil etmeye yetkili olanlar anılan Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilmiştir. Bu görevliler “Trafik Para Cezası Sayman Mutemedi Alındısı” düzenlemek suretiyle tahsilat yapacaklardır. Sayman mutemetliği görevini yürütecek olan personel, dairelerinin ita amirlerinin onay veya yazıları ile belirlenecek ve alındıların alınacağı saymanlıklara bildirilecektir.
b) Trafik para cezası sayman mutemedi alındıları ve sayman mutemedi kasa defterleri, illerde defterdarlık muhasebe müdürlüklerince, ilçelerde malmüdürlüklerince verilecektir. Trafik suç ve ceza tutanakları ise, Yönetmeliğin 6 ncı maddesine göre tutanak düzenlemeye yetkili bulunan kuruluşlarca, bulundukları yerlerdeki yetkili vergi dairesi müdürlüklerinden, bağımsız vergi dairesi müdürlüğü bulunmayan yerlerde de malmüdürlüklerinden temin edilecektir.
c) Birden çok vergi dairesi bulunan yerlerde, suç ve ceza tutanaklarını verecek ve gerekli takibatı ve tahsilatı yapacak vergi dairesi müdürlükleri defterdarlarca tespit edilecektir.
d) Cezanın ceza tutanağının teslim alındığı vergi dairesi müdürlüğüne yatırılmasını sağlamak üzere, Trafik Ceza Tutanağının tebligata ait metin bölümünde bulunan “....” boşluğa vergi dairesi müdürlüğünün adı mutlaka yazılacaktır.
e) Trafik para cezası sayman mutemet alındılarını saymanlıklardan alan, ceza tahsilatını saymanlıklara yatıran ve sayman mutemedi olduğu bildirilen personel, 2489 sayılı Kefalet Kanunu hükümlerine göre kefalete tabi tutulacaktır. Tahsilat yapmakla birlikte saymanlığa karşı muhatap olmayan personel kefalete tabi tutulmayacaktır.
2- Tahsil Edilen Paraların ve Alındı Koçanlarının Teslim Edilmesi:
Söz konusu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin (a) fıkrası gereğince;
a) Trafik para cezalarını alındı karşılığında tahsile yetkili kılınan personel, alındılarının bitip bitmediğine bakmaksızın her yedi günde bir alındı koçan ya da dipkoçanlarını ve tahsil edilen tutarları kuruluşun sayman mutemedine teslim edeceklerdir. Ancak, tahsilat tutarı “Parasal Sınırlar, Süreler ve Oranlar”ın tespitine ilişkin 3 sıra no.lu Genel Tebliğ ile belirlenen tutara ulaştığında para bu süre beklenmeksizin kuruluşun sayman mutemedine teslim edilecektir.
Sayman mutemedine teslim edilen paralar için tutanak düzenlenecektir. Tamamı kullanılmamış alındı dipkoçanları bulunduğu takdirde en son kullanılmış alındı dipkoçanı yaprağının arkasına “.... no.lu alındıdan.... no.lu alındıya kadar yapılan tahsilat tutarı ...Lira teslim alınmıştır.” şerhi yazılmak ve tarih konulmak suretiyle imzalanacaktır.
b) Sayman mutemedi kendisine teslim edilen tutarları sayman mutemetleri kasa defterine alındı tarih ve sıra numarasına göre kaydedecektir. Alındı dipkoçanlarının tamamı kaydedildikten sonra defterin toplamı alınarak defterin “genel toplam” sütununa yazılacak, tamamı kullanılmamış alındı dipkoçanları tahsilat görevlisine geri verilecektir. Tüm yaprakları kullanılmış alındı dipkoçanları ve sayman mutemetleri kasa defteri para ile birlikte, en geç üç gün içinde saymanlığa teslim edilecektir. Ancak saymanlığa yatırılacak tahsilat tutarı “Parasal Sınırlar, Süreler ve Oranlar”ın tespitine ilişkin 3 sıra no.lu Genel Tebliğ ile belirlenen tutara ulaştığında para bu süre beklenmeksizin saymanlığa teslim edilecektir.
c) Trafik para cezasını doğrudan sayman mutemedi sıfatıyla tahsil ederek saymanlığa teslim etmesi gereken görevliler, tahsil ettikleri tutarları her yedi günde bir saymanlığa yatıracaklardır. Ancak tahsilat tutarı “Parasal Sınırlar, Süreler ve Oranlar”ın tespitine ilişkin 3 sıra no.lu Genel Tebliğde belirlenen tutara ulaştığında para bu süre beklenmeksizin saymanlığa teslim edilecektir.
d) Saymanlıkça, mutemet tarafından getirilen alındı dipkoçanları ile sayman mutemetleri kasa defteri kayıtları karşılaştırılıp toplamı alınarak, teslim edilmesi gereken para miktarı bulunur. Bu tutarın defterin toplam sütununa yazılan tutara eşit olduğu görüldükten sonra toplam sütununun karşısına “... numaraya kadar olan ... Lira tahsilat teslim edilmiştir.” açıklaması yazılarak sayman ve mutemet tarafından imzalanacaktır.
Tüm yaprakları kullanılmadığından alındı dipkoçanlarının saymanlığa ibraz edilmemesi nedeniyle, yukarıda açıklandığı şekilde saymanlıkça karşılaştırılması yapılamayan tahsilata ait kontrol, kalan yaprakların bittiği dönem sonunda alındı dipkoçanları ve sayman mutemetleri kasa defteri saymanlığa verildiğinde yapılacaktır. Bu kontrolde, daha önceki dönemlerde düzenlenen sayman mutemetleri kasa defterlerinin saymanlıktaki ya da sayman mutemedindeki nüshalarından yararlanılacaktır.
14/1/2003 tarihli ve 24993 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 8 sıra no.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği yürürlükten kaldırılmıştır.