Eski Kitapların Çikolata ve Kahve Gibi Kokmasının Bilimsel Bir Sebebi Varmış! – Kayıp Rıhtım
University College London‘da yapılan bir araştırmayla eski kitapların ne koktuğu hakkında oldukça bilimsel bir kanı elde edildi. Bizim eski kitaplarımız toz, tahta gibi kokadursun, daha eski kitaplar aslında çikolata ve kahve kokuyormuş.
Yeni çıkan kitapların kokusuna hepimiz aşinayız, kağıt ve mürekkep kokusu. Ancak eski kitaplar, kitapseverlerin burunlarına dalan tatlı ve misk gibi bir kokuya sahipmiş. Ve görünüşe göre bu koku çoğu insana çikolatayı hatırlatıyormuş.
Heritage Science‘da yayınlanan bir çalışmada araştırmacılar eski kitapların kokusunu karakterize etmek ve geçmiş hakkında bir şema çıkartmak adına kitap ve kütüphane kokuları ile ilgili bir çalışmanın sonuçlarını yayınlamış.
Her şey kimyager Matija Strlič‘in arşivcilerin çalıştıkları kitapları kokladıklarını fark etmesiyle başlamış. Neden kokladıklarını sorduğundaysa arşivciler, “Koku, kitapta kullanılan materyalle ilgili çok şey söyleyebilir,” demişler. Kendisi de bir arşivci olarak yetişmiş olan Strlič buna oldukça şaşırarak bu kokuları ölçmek adına bir yol bulmaya çalışmış.
“İnsan burnundan daha kesin sonuçlar çıkarabilecek bilimsel bir teknik geliştirebiliriz diye düşündüm,” diyor Strlič.
Kitap gibi materyaller havaya uçucu organik bileşikler yayar. Burnumuz bu kendine has bileşiği alarak beyne iletir. Beyin de bunu belli bir koku olarak yorumlar.
Bu bileşikler günümüzde bazı sensörler aracılığıyla da algılanabiliyor. Aslında güvenlik yetkililerinin uyuşturucu ve bomba aramada kullandığı cihazlar da tam olarak bu sensörlerin mantığıyla çalışmakta. Ancak bu cihazlar yapılan bu çalışmada uyuşturucu yerine eski kitaplardaki kimyasal bileşikleri saptamakta kullanıldı. Örnekler alınıp gaz kromotografisi-kütle spektrometresi kombinasyonunda işlendikten sonra Strlič ve iş arkadaşları eski kitaplardaki kokuları birbirinden ayırmayı başarmış.
Cecilia Bembibre 18. yüzyıldan kalma bir incilin kokusunu almaya çalışırken.
Strlič ve arkadaşları bu kokuları ayırmakla kalmayarak bir sosyal deney de düzenlemiş. İngiltere’nin önde gelen arşivci cemiyetlerinden National Trust ile düzenledikleri deneyde Birmingham Müzesi ve Sanat Galerisi‘ne gelen katılımcılara üzerinde ismi yazmayan şişelerde kokular koklatılmış. 79 katılımcıdan büyük çoğunluğu eski kitaplardan toplanan bu kokuları çikolataya benzetmiş.
Katılımcıların bu sonuçları araştırmacıları hiç de şaşırtmamış çünkü zaten daha önce laboratuvar ortamında cihazlarla yaptıkları deneylerde buldukları değerler çikolata ve kahve kokusunun değerleriyle örtüşüyormuş.
Şimdi aldığımız kitaplar torunlarımıza çikolata gibi kokacak mı bilemiyoruz ancak bu çalışma bir çok insanda kütüphaneye gitme düşüncesini uyandırabilir. Makalede Strlič’in çalışma arkadaşı Cecilia Bembibre‘nin kitaplardaki bu kokuların, koklayan insanları nasıl etkilediğine dair de hoş bir bölüm bulunmakta. Okumanızı tavsiye ederiz.
ÖncekiNehrin İki Yakası İkinci Kitabıyla Kaldığı Yerden Devam Ediyor
SonrakiSürrealizm Klasiği “Öteki Şehir” Artık Türkçe