40 Madde de Mali Risk Önleme - Özellikli Mali Konular - Bilgi Merkezi - Safir Denetim
40 Madde de ...
Safir Denetim / 26.05.2007 17:51:51
Çalışmamızın bu bölümünde yıllar içinde karşılaştığımız konulardan sizlerin dikkatine sunmak istediklerimizi çarpıcı, kısa başlıklarla ifade etme gayretine girdik. Bu bölümde teknik bilgilerden ziyade doğrudan doğruya her birisi bir şirkette yaşanmış bir tecrübeden oluşan konuları kısaca paylaşmaya çalıştık.
Şirketinizin mali bellek dosyası var mı
• Şirketçe alınmış muktezaların,
• Yapılan incelemelerle ilgili raporların,
• Yargı kararlarının,
• Şirket danışmanlarına sorulan sorular ve alınan yanıtların,
• Şirketin YMM sinin yaptığı denetimlerle ilgili olarak oluşturduğu ara denetim raporlarının,
• Tam tasdik raporlarının,
• Bağımsız denetim raporlarının ve benzeri tüm yazışmaların muhafazası ve yeni yöneticilere devri oldukça önemlidir.
Türkiye de zaman aşımı yoktur
2. Hemen itiraz etmeyin. Türk Ticaret Kanunu na (TTK) göre 10 yıl, Vergi Usul Kanunu na (VUK) göre de 5 yıllık zamanaşımı sürelerine rağmen, uygulamada bu süreleri çok aşan dönemlerle ilgili sorunlarla karşılaşılabilmektedir.
Örneğin VUK na göre bir konu takdir komisyonuna sevk edilmişse, bu komisyonda geçen süre kadar zamanaşımı süresi de uzamaktadır.
• Ödeme belgelerinizin aslını,
• Mahsup dilekçelerinin kayıttan geçirilmiş nüshalarını
Yılda bir fatura envanteri yapıyor musunuz
Yangında ilk kurtarılacak şey nedir
Defteri bastırmamak ne gibi belalara yol açabilir
Defterler henüz basılmadan inceleme elemanlarınca tespit edilmekte ve şirketlerin indirilen KDV leri deftere kayıtlı olmadığından bahisle reddedilebilmekte, dolayısıyla şirketler durduk yere gereksiz cezalı tarhiyatlara muhatap olabilmektedirler. Tüm durumlar, neticede şirketler için sıkıntılı bir ortam yaratmaktadır.
• İnceleme iş yerinde yapılacaksa inceleme elemanına dışarıya bakan penceresi de olan, makul büyüklükte ve makul ölçülerde tefriş edilmiş bir oda tahsis edilmelidir,
• Güvenlik ve bina giriş görevlilerine önceden haber verilmeli, inceleme elemanının kimliğinin alınmaması konusunda uyarılmalıdır,
• İnceleme elemanına şayet iş yerinde yemek çıkıyorsa iş yerinde hangi usulle yemek sağlandığı konusunda bilgi verilmeli ve tercihi sorulmalıdır,
• İş yerinde yemek verilmiyorsa yemek konusunda nasıl bir yöntem tercih ettiği kendisine sorulmalıdır,
• İnceleme yerine gidiş-geliş için araba talebinde bulunulmuşsa, temiz ve makul bir otomobil yeterli olacaktır,
• İnceleme elemanlarıyla gereksiz sohbetlere girişilmemeli, kendilerinden bir davet gelmedikçe rahatsız edilmemelidirler,
• İnceleme sırasında olabildiğince doğrudan konuyla ilgili, muhasebe müdürü seviyesinden aşağı olmamak üzere irtibat üst seviyeden ve tek elden sürdürülmelidir.
• Karşılık ayrılacak mı
• Karşılık tutarı ne olacak
• Karşılık hangi aşamada kapatılabilecek
• Şirketin denetçisi haberdar edildi mi
• Şirketin yönetici ve ortaklarından haberdar edilmesi gereken herkes haberdar edildi mi
• Uzlaşılacak tutarı belirlerken gecikme faizi tutarını da hesaba kattınız mı
• Uzlaşma kararı alırken henüz zamanaşımına uğramamış dönemlere etkisini de değerlendirdiniz mi
• Yargıdaki davalarda Anayasa mahkemesinin vergi ziyaını iptal eden kararından hareketle 2004 sonuna kadar olan dönemlerle ilgili davalarda Anayasaya aykırılık iddiasında bulunuldu mu
• Örtülü Kazanç Dağıtımı iddiası ile yapılan tarhiyatla ilgili olarak ilişkili şirket vergi anlaşmalı bir ülke mukimi ise anlaşmaların ilgili maddesinin işletilmesi talebinde bulundunuz mu
• Uzlaşmaya giderken vekaletname hazır mı
• İmza sirküleri hazır mı
• Tutanağı imzaya gidenlerin bu konuda yetkisi var mı
• Yanınıza şirketin kaşesini aldınız mı
Domates alırken dahi yoklayanlar koca şirketi alırken neden yoklamazlar
Satın alınacak şirketi mali ve hukuki yanlarıyla derinlemesine incelemeden, ayrıntılı bir sözleşme yapmadan bu tür alışverişlerle başka bir ülkede karşılaşılabilir mi bilmiyorum. Literatürde bu tür incelemelere due diligence adı verilmekte, bu çalışmalar sırasında alıcı, alacağı şirketin kayıt ve işlemlerini tüm yönleriyle inceletmektedir.
Yörük göçü yolda dizilir mi
Bugünün işini yarına bırak, belki Maliye erteler
Mali İdare den talebimiz; yapacağı her türlü düzenlemeyi olabildiğince hızlıca yapmasıdır.
Boksörün karşısına eldivensiz çıkmak ne kadar akıllıca
12. Türkiye de uzun ömürlü kurum yaratılamamasının en önemli nedenlerinden biri; işletmelerin ortakları arasında güvenin tesisinin en önemli aracı olan denetim ve profesyonel destekten yeterince yararlanılmamasıdır.
13. Şirketinize, size mal veya hizmet verdiği düşünülen kişi ve kurumların vergi borçları nedeniyle, bu kişi ve kurumların şirketinizden olan alacaklarının bu kişilere değil de vergi idaresine ödenmesini ihtar eden, haciz bildirisi adlı bir belge tebliğ edilebilir.
Mali check-up a şirketlerin de ihtiyacı var
• Yaptığı işlerle ilgili ruhsatları alıp almadığı,
• Ruhsat ve izinlerin süresinin geçip geçmediği,
• Mali yükümlülüklerin tam olarak yerine getirilip
• Mevcut tüm yasal imkanlardan tam olarak yararlanılıp yararlanılmadığı,
• Mali konular dışında kanunların getirdiği yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği,
• Personele dönük olarak iş hukuku vb düzenlemelerle ilgili yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği ve benzeri konularda yıllık kontrollerin yapılması gerekmektedir.
Sigorta konusunda check-up yaptırdınız mı
Komaya girmeden doktora gitmeyi bilmek
Sigorta yasağından- 10 kat cezadan - haberdar mısınız
17. Sigorta Murakabe Kanunu na göre, bazı sigorta alanları hariç, yurtdışında mukim sigorta şirketlerine doğrudan sigorta yaptırılması yasaktır.
Acil durum planlamanız var mı
18 Başta deprem olmak üzere, yangın, su basması vb felaket dönemlerine dönük olarak bir felaket senaryosunun hazırlanması, alternatifli olarak hazırlanacak senaryolarda rol dağılımları, bu dağılımlara uygun provaların yapılması yararlı olacaktır.
Bu tür felaketler hayatın bir gerçeği olduğundan şirketlerin toplumsal iş bölüşümünde üzerlerine düşen işi yapmaya devam edebilmeleri bu sürecin hızlıca atlatılabilmesinde en önemli etken olacaktır. Gerek şirketin mali kayba uğramaması, gerekse sosyal sorumluluk gereği bu konunun oldukça titiz bir şeklide ele alınması gerekmektedir. Personele, alternatif üretim yerlerine, alternatif tedarik, depolama, taşıma, haberleşme,
sistem yedekleri, kayıtların sürekli birden fazla yerde muhafazası vb çok yönlü çalışma ve hazırlıkların yürütülmesi gerekmektedir.
Bilgisayar sisteminiz ne denli güvenli
19. Bilgisayar sistemlerinin zaman zaman bilgi güvenliğini sağlayıp sağlamadığı, veri koruma güvenlik standartlarına uyulup uyulmadığı, personel içinde erişim sınırlaması kuralları ve bu kurallara uyulup uyulmadığının kontrolü vb birçok açıdan gözden geçirilmesi, test edilmesi yararlı olacaktır.
Yolda senet bulsanız öder misiniz
20. Çoğu zaman, yabancı ülkelerden Türkiye ye dönük olarak verilen hizmetlerle ilgili olarak Türkiye deki şirketler ödeme yaparken stopaj söz konusu olduğunda, yabancı taraflar yaptıkları anlaşmalara koydukları şartlarla Türkiye de ödenecek stopaj yükümlülüğünü Türkiye deki şirket üzerine bırakmaya çalışırlar.
Anlaşmalarda çoğu zaman standart bir ifade gibi Türkiye de doğacak her türlü vergi Türk tarafınca karşılanacak, bu tutar net olarak ödenecektir açıklamasına yer verilir.
Oysa çoğu zaman ikili vergi anlaşmaları, hatta anlaşmaya bile gerek olmaksızın ilgili ülke mevzuatı gereği - ki Türkiye de bu böyledir - yurtdışında ödenen verginin, içeride hesaplanan vergiden mahsubuna müsaade edilmektedir.
Sizden kesilen KDV yi yine ödemek zorunda kalabilirsiniz
Bazı alanlarda alıcı, size ödemesi gereken KDV yi size ödemiyor, doğrudan götürüp vergi dairesine yatırıyor. Yakın bir gelecekte, bu size ödenmeyen KDV ler, alıcılarca vergi dairesine yatırılmazsa vergi daireleri satıcıların kapılarını çalarak, ödenmeyen bu vergilerden sorumlu olduklarından bahisle almaya kalkacaklar.
Dolayısıyla, siz kontrol edemeyeceğiniz, sizinle ilgisi olmayan bir konudan dolayı, size ödenmeyen, vergi idaresinin doğrudan başkası kanalıyla almaya çalıştığı KDV den dolayı sıkıntı yaşayabilirsiniz.
Bizim görüşümüz, bu tür taleplerin karakolda biteceği ve yargının nihayette kendisine ödeme yapılmayan, dolayısıyla başlangıçta KDV den sorumlu tutulmayan tarafın bu konuda sorumlu tutulamayacağı şeklinde karar vereceği yönündedir.
Ödediğiniz KDV yi iade alamayabilirsiniz
Bu durumun çoğu zaman yasal bir zemini yoktur. Vergi İdaresi şüphe üzerine birçok firmayı fişlemekte, fişlenmiş firmaların kestikleri faturalardaki ödediğiniz KDV yi size iade etmemektedir.
KDV oranı %18 mi % 69 mu
23.Türkiye de KDV oranı %18 olarak bilinir ama yanlıştır. Vergi İdaresi sizin mal veya hizmet alırken kanun gereği karşı tarafa ödediğiniz KDV yi, KDV yi ödediğiniz
satıcıdan tahsil edemezse sizden, müteselsil sorumluluktan bahisle tahsile kalkabilir.
• Toplam 69
Nasıl bilmeden sahtekar olunur
24. Yukarıda 21. maddede ödediğiniz KDV yi mal veya hizmet satın aldığınız firma şayet fişlenmişse iade alamayabilirsiniz demiştik.
Bu fişleme netice itibariyle Mali İdare nin sizi sahtekar veya her an sahtekarlık yapma ihtimali içinde gördüğünü göstermektedir.
Bu listeye girmek çok kolay, bu listeden çıkmak çok zordur. Aslında bu listeye girmemek şans işidir. Bu listeye, listenin oluşturulma mantığı dikkate alındığında hemen hemen harcama yapan tüm şirket ve kurumlar girebilir. Hatta kamu kurumlarını listeye alsalar Maliye Bakanlığı nın kendisi de girebilir.
Aman yanlış anlaşılmasın, haşa huzurdan, Maliye Bakanlığı na sahtekar veya sahtekarlık yapma ihtimali var demiyoruz. Ne söylemek istediğimiz, bu fişlemenin
nasıl yapıldığını kısaca izah ettiğimizde daha rahat anlaşılacaktır.
24. İşletmelerde müşahade ettiğimiz bir önemli yanlışlık da mali işlere bakan bölümlere yeterince önem verilmemesidir. Oysa işiniz ne kadar gelişirse gelişsin, bu alanda yapılacak hatalar onlarca yılın birikimini bir anda götürebilir.
Hepsinden önemlisi, bu bölümlerin başındaki görevlileri özgüveni sağlam, en tepedeki insan karşısında da fikirlerini rahatça ortaya koyabilecek, hemen herkese gerektiğinde hayır diyebilecek insanlardan seçin, böyle bir ortam yaratın ve koruyun.
Avukat ve mali danışmansız adım atılır mı
Önemli mali konular telefonla çözülür mü
Yeri gelmişken, bu konuda ikinci bir hatırlatmada bulunayım. Satın aldığınız gayrimenkulün emlak vergileri ödenmemişse, bundan alıcı da, satıcı gibi müteselsilen
İtalyan Vergi İdaresi ne yaptı
30. Geçtiğimiz yaz İtalyan Vergi İdaresi, Türk Vergi İdaresi ne İtalya da kurulu şirketlerden komisyon geliri elde eden firmaların listelerini ve İtalya dan elde ettikleri
komisyon geliri tutarlarını gönderdi.
Türk Vergi İdaresi de basit bir çalışmayla bu gelirlerin Türkiye deki şirketlerce kayda alınıp alınmadığını kontrol etti. Türkiye, 60 ı aşkın ülke ile Çifte Vergilemeyi Önleme Anlaşması yaptı.
Alman/ Fransız Vergi İdareleri, kendi vatandaşlarını Türk Vergi İdaresi ne neden ihbar etti
31. Alman ve Fransız Vergi İdareleri zaman zaman Türk Vergi İdaresi ne Türkiye de çalışan vatandaşlarının listelerini göndererek, bu vatandaşlarının Türkiye de elde ettikleri ücret gelirleri açısından vergilendirilip vergilendirilmediğini sorgular.
AB tasarruf direktifi ne getirebilir
Gelir sahibine İsviçre için seçimlik bir hak verilmesi gündemde; ya bildirilmesine izin verecek ya da isim bildirilmeksizin %35 vergi kesintisine razı olacak. Kesilen bu verginin % 30 u, kişinin vatandaşı olduğu ülkeye gönderilecek, kalan %5 de İsviçre ye kalacakmış.
Vergi cennetleri ve kontrol edilen yabancı kurum (CFC) ile ilgili olarak nasıl bir uygulama geliyor
33. 2006 yılı Haziran ayında 01.01.2006 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe giren 5520 sayılı yeni kurumlar vergisi kanunu gerek vergi cennetlerine yapılan ödemelerle ilgili gerekse yurtdışında kurulu posta kutusu şirketler olarak adlandırılan şirketlerle ilgili olarak önemli düzenlemeler getirmektedir.
Yeni Kanunla, henüz isimleri Bakanlar Kurulu tarafından açıklanmasa da, OECD tarafından açıklanmış vergi cennetlerine –ticari icaplar dahilindeki mal bedeli ödemeleri dışındaki– ödemeler için %30 oranında stopaj yükümlülüğü getirilmektedir.
Benzer şekilde, yurtdışında kurulu ortaklıkların faaliyet ve işlemleri belirli kriterlere erişemediği durumlarda, buralarda oluşan karlar Türkiye deki şirketin kurumlar vergisi matrahına dahil edilecektir.
Bir kehanet: Serbest bölgedeki ilişkili şirketlere mal satan veya alan tüm şirketler incelenecek
• Başlangıçta yapılan incelemelerle ilgili olarak uzlaşılmıştır,
• Vergi İdaresi konuya ilgisiz kalmıştır,
• Verilmiş olumsuz bir Vergi Dava Daireleri Kararı inceleme elemanlarını cesaretlendirmiştir.
• Bu bölgede yapılan masraflar hiç dikkate alınmamıştır,
• Bu bölgeye hiç kar bırakılamayacağı iddia edilmiştir,
• Emsal araştırması yapılmamıştır,
• Emsal olarak malın bölgeye giriş fiyatı alınmıştır,
• Bölge şirketinin risk ve fonksiyonları göz ardı edilmiştir,
• Serbest Bölgede ticaret yapılmasının hedeflemediği iddia edilmiştir.
Büyük mükellefler vergi dairesi ne anlama geliyor
35. Bilindiği üzere, büyük mükellefler vergi dairesi 01.01.2007 den itibaren faaliyete geçecek. Birçok büyük kurumlar vergisi mükellefi, ülkenin neresinde bulunursa bulunsun, bu vergi dairesine bağlı olacak.
Ancak bundan böyle her yıl bu mükelleflerin beyanları düzenli bir şekilde, inceleme elemanlarınca incelenecek. İnceleme konusu da, problemlerin erken teşhisine yardımcı olacağı yaklaşımı ile olumlu etki yaratabilecektir. Ancak işletmelerde yaratabileceği iş yükü bizi düşündürmektedir. Umarız her yıl yürütülecek incelemeler,
halihazırda yürütüldüğü şekliyle değil, daha az zaman alacak tarzda yürütülür.
KDV iadesi yerine mahsup imkanlarını araştırdınız mı
Öncelikle nankörlük etmeden İdare ye duacı olduğumuzu belirteyim. Ancak bir danışman olarak, şirketinizin yarar sağlayacağı veya daha az maliyetle halledebileceği bir yol varken, sırf bize getirisi daha fazla diye bu yolu ya da yolları sizlerin gözü önüne getirmemeyi aklımızdan geçiremeyiz.
• Şirketin kendi vergi borçlarına,
• Mal veya hizmet aldığı şirketlerin vergi borçlarına,
• Şirketin sigorta borçlarına,
• Şirketin ithalatta doğan mali yükümlülüklerine
• Şirketin kamudan satın aldığı elektrik ve doğalgaz borçlarına
Bunun yerine, yılda bir dönem KDV beyannamesinin tasdiki için YMM tasdik ücreti ödemekle yetinebilir. Aynı şekilde, bazı durumlarda tutarı verilen teminat da %100 yerine %8 gibi oranlara inebilmektedir. Bu imkandan da yararlanabilip yararlanamayacağınızdan emin olun. Dahilde işleme rejiminden yararlanabilme imkanlarını araştırın. Böylelikle daha baştan hem ithalatta hem de Türkiye de bir kısım malları KDV ödemeden satın alabilme imkanı doğabilir.
Yüklenilen KDV de devir KDV yi azaltabilmek için araya bir ihracat şirketi konulursa, sağlanabilecek avantajı değerlendirdiniz mi
Doğrudan ihracat ve YMM tasdiki yerine, dış ticaret sermaye şirketi ile ihracat daha az maliyetli olabilir mi diye bir değerlendirme yaptınız mı
Yurt dışına çıkarken pasaportunuza el konmaması için ne yapmalı
37. Sizi bilmem ama her yurtdışına çıkışta benim yüreğim bir yanlışlık olur da, Vergi borcunuz varmış, yurt dışına çıkamazsınız derler mi diye titrer.
Aslında bu konuda yapılacak basit bir kontrol yöntemi var. Vize, bilet, otel vb hazırlıklar yapılırken, yapılacak işler listesine şirketinizin İnternet Vergi Dairesi ndeki
hesabının kontrolünü de ekleyin.
Bir kurye şirketi ile adına gelen paketi açtığında, gümrüğe beyanı gereken bir eşyanın yanlışlıkla gümrüklenmeden masasına kadar getirildiğini ve ne yapacağını bilemediğini söyledi. Ben de bizim Gümrük Bölümümüzün Direktörü Cenk Ulu yu arayıp sordum, “ne yapılabilir” diye. Ancak ithalattan sonra bir şey yapılamayacağını, fiili ithalle birlikte beyan edilmeksizin ülkeye mal girişi yapılmış olacağını ifade etti.
Bu arada İstanbul Defterdarlığı nın verdiği bir mukteza aklıma geldi. Muktezada, bu tür durumlar için, şayet sadece sorun gümrükde ödenecek KDV ise “sorumlu sıfatıyla KDV beyanında bulunulabilir” anlamına gelen bir görüştü.
Vergi incelemesine neden seçilebilirsiniz
• Tamamen tesadüfen,
• Sektör incelemesi sırasında,
• Bir başka şirket incelenirken, ona mal veya hizmet satmış veya almışsanız,
• İhbar varsa (Genellikle de eski çalışanlardan gelir),
• İkili anlaşmalar çerçevesinde alınan bilgiler,
• Kara para incelemeleri,
• Tek vergi numarası uygulaması çerçevesinde toplanan bilgilerden hareketle yapılan kontroller (Banka faiz gelirleri incelemeleri, gayrimenkul satış incelemeleri, borsa satış incelemeleri),
• Beyanname, ekleri ve bilanço/gelir tablosu dip not tutarsızlıkları,
• Mali İdare ce fişlenmiş olma (Sahte belge kara listesine girme),
• Kasa hesabının şişkinliği,
• Yüksek ortaklar cari hesabı,
• Şişkin bir “kanunen kabul edilmeyen gider” rakamı,
• Düzeltme beyanları,
• Sürekli ve yüksek miktarlı devreden KDV,
• Sürekli zarar beyan ediliyor olması,
• Büyük mükellef olma (Sürekli inceleme geliyor),
• Kârlılık oranının sektörel ortalamaya göre sapma göstermesi (Elektronik beyan sonrası vergi idaresi daha fazla veriyi elektronik ortamda alıp işleyebilir, karşılaştırabilir hale getirilebilir),
• Beyannamenin diğer indirim satırında gösterilen rakamlarla ilgili yeterli açıklama yapılmamış olması.