Konu: Midye : Mytilus edulis
09.09.09, 18:43 #1
Bilateral simetrili mollusklerdir.Vücutları yanlamasına basık ve iki loplu manto ile örtülmüştür.
Mytilus edulis 4-5 santimetre uzunluğunda , sivri uçlu ve kama şeklinde mavimsi siyah bir kabuğa sahiptir.Manto tarafından salgılanan kabuk sağ ve sol olmak üzere iki valvlidir.Bu valvler dorsalde ligament ve menteşe çıkıntı ve girintileri ile birbirine kenetlenir.Kapanmaları ise ventraldeki addüktör kası sayesinde olur.Mytilus edulis’in kabuğu açıldıktan sonra , büyük kapanma kası ve sahip olduğu iki çift solungaç görülebilir duruma geçer.Kabukta kapanma hattında diş bulunmaz.
Baş tamamen köreltilmiştir.Göz ve tentakül bulunmaz.Ağız ve anüs , vücut ekseninin iki ucunda bulunur.
Ayakları geniş ve adalelidir.Kum veya çamuru kazabilecek şekilde değişmiştir.Ayak ön taraftaki aralıktan bir balta gibi dışarıya uzatılabilir.
Manto boşluğunun her iki yanında birer solunum organı bulunur.
Oldukça geniş ve silli olan iki çift solungaçları vardır.Bunları beslenmede de kullanır.
Mytilus edulis filtre görevi görmektedir.Silleri ile denizde boşlukların içine doğru hızla dönerek yerleşir ve burada solunum yapar.Diğer bir yandan denizde akıntıdan besleyici partikülleri filtre yöntemi sayesinde tutar.Hazmı kolay partiküller açık olan ağızın içine hızlı bir biçimde dönerek daha çabuk girerler. Hazmı zor olanlar ise mukusla kaplanır ve bir süre sonra sifonun üzerinden vücudun dışına atılır.Kabuğun etrafında yığılırlar.Balçıkla yığılmış kümeler oluşur , bu kümelerde yetişir , büyür.Özellikle midye yataklarında etrafı balçıkla yığılmış kümeler gözlemlenir ve bu görülebilir yüksekliktedir.
Ortalama bir Mytilus edulis saat başı bir litre civarında deniz suyunu pompalar.
Mytilus edulis ayrı eşeylidir.Gelişmeleri metamorfozdur.
Dişi birey Mayıs ile Ocak ayı arası su sıcaklığına , akıntıya ve diğer bazı faktörlere bağlı olarak döl verir.
Bu döller 5 ile 12 milyon arası yumurta içerir (1b).Buna rağmen yırtıcı hayvan ve yok edicilere karşı dayanmak için bu sayıyı arttırmaya yöneliklerdir.
Trokofora larvası (3) sperm hücresi (1a) tarafından gelişir.Terminal siliar tepeye ve ekvatoral siliar kuşağa sahiptir.
Trokofora safhası annelidlerinkine benzese de dorsalde embriyoral kabuk içermesiyle onlardan ayrılır.
Birkaç gün sonra trokofora larvasından veliger larvası (4) gelişir.Gözle görülebilir bir çıkıntı oluşturur.
4-6 hafta sonra larvalar 0,25 milimetre çapına ulaşır ve genç midyecikler oluşur (5).Bu metamorfozdan sonra öyle bir yapı oluştururlar ki deniz kurtlarına ve sölenter kolonilerine benzer.Birkaç hafta sonra genç midyeler çaplarının iki katı büyürler ve birikinti oluşturmaya başlarlar.Sadece en büyük midye (6) gelgite bağlı kuşakta sıralanır , küçük olanlar derin bölgelere inerler , gelgitte hayatta kalamazlar.
En son evreye gelindiğinde ; midyeler deniz tabanında birbirlerine yapışırlar , bağlanırlar.Midye yatağı oluşturmak için böyle bir eğilim gösteriyorlar.Özellikle yumuşak yerlerde meydana gelir.Sadece mavi midye dipte yaşayamıyor , çünkü genişletilmiş bir sifona sahip olmadığından batmaması gerekiyor.Ama diğer midyeler çamurun üzerinde yaşadıklarından dolayı geliştirilmiş ve genişletilmiş bir sifona sahiptir.
Mytilus edulis kendisini sahildeki kayalara , iskele direklerine , şamandıralara ve gemi karinalarına bisusları ile tespit ederek yaşar.
Kozmopolit dağılım gösterirler.Mavi ve siyah midyeler aynı türe aittirler ve Amerikan Batı sahili , Güney-Kuzey Avrupa sahillerinde bulunmaktadırlar.Japon sularında ise siyah midyenin birkaç türü bulunmaktadır.
Mavi midyenin en çok geliştiği bölge sublitoral bölgedir.Siyah midyeler ise mediolittoralde oldukça bol olarak bulunur.
Kış ayları midyeler için tehlike teşkil eder.Özellikle buzlanma , midye yataklarının yok olmasına sebebiyet verebilir.
Diğer bir tehlike de sahile yakın , sahilde yaşayan bir grup hayvan midye ile beslenir.Su üzerinde , oystercatcher (istiridye yakalayıcısı) adı altında bir tür kuş cinsi ve tabi ki diğer kuşlar da potansiyel tehlike oluşturmaktadır.Su altındaki tehditler ise deniz yıldızı , yengeçler , yıldız balığı hatta kuzey kutbuna yakın yerlerde yaşayan bir tür ördek. Yumuşakçaların en favori yemi ise mavi midyedir.Özellikle bir deniz salyangozu türü olan Buccinum undatum , midyeyi kabuğunu radulası ile delip açmaya çalışır.Bazıları ise daha akıllıca davranarak , nefes almak için kabuğunu açana kadar midyenin önünde bekler , çevik hareketlerle kendini midyenin sifonunun içinden bir boşluğa iter ve midye kendini savunamadan çoktan yenmeye başlanmış olur.
Aşağıdaki resimde , deniz yıldızı siyah midyeyi açmaya çalışıyor.
Midye , kolonilerinin etrafını balçık ile depolar ve genişletir.Bu da koloni etrafındaki tek biotoptur.Bu koloniler genellikle yosunların üzerinde büyür.Örneğin : Fucus mytili.
Midye polipleri üzerinde bryozoa ve balanus çok iyi gelişir.Bazı yumuşakçalar midyenin kabuğunda gelişen organizmalar ile beslenir. Örneğin : Littorina sp. gibi
Filtre görevi gören Mytilus edulis’in ekolojik önemi çok fazladır.Araştırmalara göre midyeler çamurlu deniz suyunu bir yılda süzebilir ve bir mavi midye 14 derece sıcaklığındaki bir deniz suyunun yaklaşık 1.5 litresini saat başı filtre edebilir.
60’lı yıllardan bu yana midye ticareti giderek artmış ve önemli bir pazar oluşmuştur.
Suyun içerisinde yapay midye yetiştirme alanları oluşturulmuştur. Buna aquakültür adı verilmiştir.
Midyecilik özellikle Avrupa’nın yöresel bölgelerindeki biokoenos üzerinde güçlü bir etki yaptı.Ekonomik yönden büyük kazanç sağladı.
Aşırı midye avlanması da ekolojik bir problem yaratmıştır.Çünkü midyeler denizlerde verimin azalmamasını sağlamak için aşırı nitrat akınını engelliyor.
Deniz suyunu filtre ederken , ağır metalleri topluyor deniz dışına yığıyor.Örneğin Elbe Nehri’nin ağzı , ağır metallerin nehir yatağında birikmesi sebebiyle normal halinin on misli büyüklüğüne ulaştı.
Kaynak : www.ukmarinesac.org.uk/communities/biogenir_reefs/br4_4htm-23k
ekoloji, midye, mytilus edulis, nitrat