Cemde 12 Hizmet-Dertli Divani (Veli Dede)
Canlar Forumu Türkü Forumu :: ALEVİLİK :: ALEVİLİK GENEL
tarafından ali-haydar Bir Ptsi Nis. 14, 2008 5:59 pm
A L E V İ – B E K T A Ş İ L İ K
Cemlerimizde 12 hizmetin nasıl bir düzen içinde, hangi sırayla, hangi gülbenkler, duaz-ı imamlar okunarak yürütüldüğünü anlatmak üzere yazıya geçirdiğim bu bilgilerin yurt içi ve yurt dışındaki genç kuşaklarımızın Alevi-Bektaşi inanç ve kültürünü öğrenmesine yardımcı olmasını diliyorum.
Cem için canlar toplandığı zaman cemi yöneten Baba: (veya Dede) "Erenler, 12 hizmete başlamadan önce birbiriyle küskün, dargın var mı? Alacağınız, vereceğiniz, davanız var mı?... Yoksa herkes birbirinden razı mı?" diye sorar. Canların birbirlerinden razılıkları varsa hep bir ağızdan "Allah eyvallah" derler. Küskün, dargın veya herhangi bir sorun varsa davacı hemen yerinden kalkıp meydana gelir niyaz eder ve darda(ayakta) şikayetini sorununu dile getirir.Bu arada ilgili kişiler de Dede tarafından meydana çağrılır ve onlar da aynı şekilde gelirler.
Tüm canlar edep-erkan olur. Davalılar teker teker dinlenir ve sorunu Dede canlarla birlikte çözer. Ceme inanarak gelen canların derdi, problemi ne olursa olsun çözümsüz değildir. Davalıların hakları neticeye bağlanıp barış sağlandıktan sonra dardan boş inilmeyeceğinden dolayı ya cem erenlerinin verdiği bir sitem (ceza) olarak ya da dardaki canlar gönüllerine bırakılarak bir lokma veya dergaha bağış yapmaya ikrar verirler. ‘Dede dardaki canlara şu gülbengi okur:
“Allah Allah Hak erenler durduğunuz dardan gördüğünüz didardan mahrum eylemeye. Anlamak dinlemek müyesser eyleye. Korktuğunuza uğratmaya, umduğunuza nail eyleye. Birlik ve beraberliğinizi daim eyleye. Eksiklikleri tamama yaza. Dil bizden nefes Pir Hacı Bektaş Veli’den ola. Gerçeğe hüü...” der ve dardakiler meydana niyaz eder, yerlerine geçerler. Dede cem erenlerinden “Erenler,canlar cümleniz birbirinizden razı mısınız?” diye tekrar rızalık ister. Canlar: “ Allah Eyvallah razıyız” der ise; Dede de “Hak erenler cümlenizden razı olsun" der ve “hizmet sahipleri hizmetine baksın" diye buyurur.
Gözcü: “Marifete hüü...” der ve canlar edep-erkan (iki diz üstü) otururlar.
Bazı yörelerde 12 hizmetliler saz eşliğinde deyişle teker teker çağrılır ve sırayla meydana niyaz edip dara dururlar. Bazı yörelerde de gözcü sağ başta olmak üzere 12 hizmetliler hep birlikte dara dururlar. Gözcü: “12 Hizmetlerimizin kabulüne gönül birliğiyle diyelim Allah Allah” der, ve Dede şu gülbengi okur: “Bismi Şah Allah Allah... Üçlerin, Beşlerin, Yedilerin ve Kırkların hürmetine...12 İmam, 14 Masum-u pak, 17 Kemerbest ve Kerbela Şehitlerinin hürmetine... Erenlerin, Evliyaların, Aşıkların ve Sadıkların hürmetine... Hak erenler dilde dileklerimizi, gönülde muratlarımızı vere... Gözcü Karaca Ahmet’in Ve 12 Hizmet sahiplerinin de hizmetleri kabul muratları hasıl ola... Eksiklerimiz tamama yazıla. Hz .Pir Divanına kaydola.. .Nur-u Nebi Keremi Ali Pirimiz Hacı Bektaş Veli... Dil bizden nefes Şahı Şehidi Kerbela’dan ola. Gerçeğe hüü...”
Bu gülbenk’den (dua) sonra hizmetliler meydana eğilip niyaz eder ve yerlerine geçerler. İlk hizmet sahibi Seyyid Farraş (süpürgeci) meydana gelir. "Hü" der, eğilir meydanı süpürür, sembolik olarak çulun (meydandaki halı, kilim v.b.) ucunu kaldırıp altına doğru "sırrı sır edenin demine hüü" deyip süpürgeyi üç defa “Allah,Muhammet, ya Ali” diye meydana çaldıktan sonra dara durur, süpürgeyi sol koltuğuna alır ve "hü" diyerek şu duayı okur: "Hamdülillah Pirimiz ol Hz.Bektaş’idir. Üstadımız Al-i Muhammed'den Seyyidi Farraş’idir Bercemal-i Muhammed Kemal-i İmam Hasan Şah Hüseyin Ali Ra Bülend'e salâvat"der. Tüm canlar: "Allahümme salli ala seyyidine Muhammed'in ve ala Ali Muhammed" diye salavat getirir.
Bu Hizmeti Üç Bacı yapıyorsa yine aynı şekilde “hüü” diye meydana gelip, sırayla her biri birer defa süpürgeyi meydana çalarken “Allah, Muhammet, ya Ali” dedikten sonra “Destur-u Pir...Biz üç bacıyız, Güruhu Naciyiz, Kırklar Meydanında Süpürgeciyiz... Süpürgeci Salman ,Kör olsın Yezid-i Mervan, Zuhur eyleye Mehdi-yi sahip zaman... Nefes pir’dendir. Hü pirim hüü...”derler ve Dede’de şu gülbengi okur: "Allah Allah. Seyit Farraş efendimizin hüsnü himmet ve hidayeti üzerimizde hazır ola. Hizmet sahibi (sahipleri) hizmetinden şefaat bula. Nur-u Nebi Kerem-i Ali Pirimiz Üstadımız Hacı Bektaş-ı Veli. Gerçek erenlerin demine hüü."
Süpürgecinin hizmetini tamamlamasından sonra, ibriktar (Salman-Pak) bir kadın bir erkek iki kişi el suyu alır gelir hüü diye meydana eğilip karşılıklı diz çökerler. Birbirlerinin ellerine üç defa “Allah Muhammet ya Ali” diyerek su dökerler sonra Dede' den itibaren ilk halkada oturan canların ellerine su dökmeye başlar. Bu bittikten sonra da hizmetliler dara durup şu duayı okurlar:
Destur-u Pir. Hüü... Men Ğulam-ı Hayderi’yem etmenem Adu'dan havf-i pak Kırklar meydanında Pirimiz üstadımız Selman-ı Pak, ber cemal-i Muhammed Kemal-i Hasan, Şah Hüseyin Ali Ra Bülend'e Salavat." (*) Tüm canlar: “Allahümme salli ala seyyidine Muhammed'in ve ala Ali Muhammed” derler Dede de şu gülbengi okur:
"Allah Allah. Salman-ı Pak efendimizin hüsnü himmet ve hidayeti üzerimizde hazır ola. Hizmet sahipleri hizmetlerinden şefaat bula. Dil bizden nefes kutbu alem Hacı Bektaş-ı Veli'den ola. Gerçeğe hüü..."
Meydancı postu-seccadeyi- alıp, “Hüü Erenler Hak Muhammet Ali Hizmeti geliyor” diye birer adım atarak üç defa tekrar eder darda durur ve Dede şu gülbengi okur; “Bismi Şah Allah Allah… Bu post Hak Muhammet Ali’nin, Hünkar Hacı Bektaş Veli’nin 12 İmamların Postu... Kamber Ali Sultanın sermiş olduğu post ola. Hizmet sahibinin hizmeti kabul muradı hasıl ola. Dil bizden nefes pirimiz Hacı Bektaş Veli’den ola. Gerçeğe hüü... Meydancı postu serer niyaz eder yerine geçer.
Çerağcı (delilci) meydana gelir. O arada Gözcü: "Marifete Hüü..." der ve Bacılardan isteyen ayağa kalkar Fatima Ana darında durur isteyen edep-erkan oturur. Delilci çerağı Dede'nin bulunduğu yere yakın serili postun üzerine koyup dört köşesine niyaz eder, ayağa kalkıp dara durur. Tüm canların duyabileceği sesle okumaya başlar. “Destur-u Pir... Bismişah...
Allah göklerin ve yerin nurudur. Onun nuru, içinde ışık bulunan bir kandil yuvasına benzer, o ışık bir cam içindedir. Cam ise sanki inci gibi parlayan bir yıldızdır. Bu ne yalnız doğuda ne de yalnız batıda bulunan bereketli zeytin ağacından yakılır. Ateş değmese bile, neredeyse yağın kendisi aydınlatacak. Nur üstüne nurdur. Allah dilediğini nuruna kavuşturur. Allah insanlara misaller verir, O her şeyi bilir." (Nur suresi ayet 35)
Ardından eğilip çerağı uyandırır (yakar). Çerağı yakarken iki diz üzeri oturur ve okumaya devam eder: “Allahümme salli ala seyyidina Muhammet Mestafa, İmam Aliyel Murteza, Hatice-i Kibriya, Fatima-i Zöhre, İmam Hasan Hulki Rıza İmam Hüseyni Kerbela, 12 imam 14 masum-u pak 17 Kemerbest…” der ve çerağı yakma işi bittikten sonra tekrar okumaya başlar: "Çerağı ruşen, fahri dervişan, himmeti pirân, piri Horasan, küşad-ı meydan, kuvve-i abdalan, kanun-u evliya, gerçek erenlerin demine hüü”. Bunları da okuduktan sonra çerağcı: “Allah, Muhammet ya Ali” diyerek çerağın sağına, soluna ve önüne üç defa niyaz eder, ayağa kalkar ve üç adım geri çekilir, meydanın orta yerinde dara durup şu duazı okur:
Seyyid-i Kevneyn Muhammed Mustafa'nın aşkına
Musa-i Kazım İmam-ı serfiraz-ı ehl-i Hak
Haşredek yanan yakılan aşikan'ın aşkına",
Tüm canlar: “Allahümme salli ala seyyidina muhammedin ve ala ali Muhammed” der ve Dede şu gülbengi okur:
Bu duayla birlikte Zakirler hemen sazı alır, üç duaz okurlar:
"Hata ettim Hûda yaktı delili
Ol Ali Aba'dan Haydar-ı Kerrâr
Hasan'in aşkına girdim meydana
Hüseyn'i Kerbela yaktı delili
Hasanü'l Askeri yaktı delili
Şir-i Yezdan Ali yaktı delili"
"Yaktı delili" nakaratı ikinci söylenişinde "kurdu bu yolu" ve üçüncü söyleyişinde de "kabul eylesin" denilerek duaz üç defa söylenebilir. Ya da aşağıdaki duazlar, bunların dışında başka duazlar da okunabilir.
Alim Hasan Hüseyin Zeynel-i Bakır
Cafer Kazım Musa Rızaya zikir
İbrahim’in dest-i damanı Haydar
Muhammet Mustafa hem Murtezayi
Hatice Fatima Hayrün nisayi
Duazlar bitince Zakirler sazlarının üzerine hafif eğilir, “diyelim Allah Allah” derler Dede şu gülbengi okur:
"Allah Allah... Hizmetleriniz kabul ola. Muradlarınız hasıl ola. Muhammed Ali, Ehl-i Beyt katarlarından, didarlarından ayırmaya. Adlarını zikrettiğiniz on iki imamların himmeti üzerinizde ola. Diliniz dert görmeye. Hak erenler cümlemizi delili şah-ı Merdan’dan ayırmaya. Dil bizden nefes Hazret-i Pir Hacı Bektaş-ı Veli'den ola. Gerçek erenler demine hüü."
Burada gözcü "dâr çeken didar göre erenler sefasına ere” der, Ayaktaki ve edep-erkanlı canlar rahat otururlar böylece meydan açılmış olur.
Bundan sonra Balım Sultan muhabbeti yapılır. Yani sohbet yapılır, aşıklar deyişler söylerler.
Eşik-beşik yoklaması ya da seyran denilen aradan sonra tekrar aşıklar üç deyiş bir duaz okurlar. Duaz’dan sonra Dede'nin gülbengini takiben edep-erkan bozulmadan aşıklar sazlar eşliğinde MİRAÇ okurlar:
"Miraç okudu Cebrail
Muhammet Mustafa mah-i
Eyledi hem azm-i rah-i
Gaip'den yandı bir çırak
Bindi ol Habib-ullah'i
Eyledi bu gez-nigah-i
Bir nida erişti Hak'dan
Ya Muhammed in Burak'dan
Göz kamaşır şerer-nak'dan
Yolda ırasd geldi bir şir
Sundu iki cihan şah-i
Çıktı sidrel mintihayâ
Erişti il-a nihaya
Yüzü şems-i mahi taban
Nazar kıldı al-allahi
Sordu doksanbin kelamı
Hak ile Nik namı
Bir dem eyledi eramı
Gaibden geldi yeşil el
Verdi si-pare engür asel
O demde gördü bir mahvel
Selman'ın şey'en lillahi
Ayak üste kalkar server - (Canlar hep birlikte ayağa kalkarlar)
Geri: Cemde 12 Hizmet-Dertli Divani (Veli Dede)
tarafından ali-haydar Bir Ptsi Nis. 14, 2008 6:01 pm
Oldu Mirac'ın mübarek
Hak kıldı Kur'an Tabarek
Hüü... dedi gerçek demine--- (Canlar edep-erkan otururlar)
Dem be dem resulullahi
Buyurdu ol nuri vahid
Cümlesi de oldu sacid ---- (Herkes meydana eğilir, niyaz olur ve doğrulur, aynı anda
Zikretti kelam ullahi Semahçılar hızlı çark şeklinde semaha kalkarlar)
Gözleri kurret-el ayn
İmam Zeynel-ı Abidin
Güruh-u Naci Güvahı
Muhammed Mehdi penah-i
Ata bahş eyle lütfundan
Dur eyleme rahmetinden
Mahrum koyma şefaatinden
Geda Fevzi pür günahı"
"Allah Allah. Semahlar saf ola, günahlar af ola, semahlar Kırklar semahı ola, dil bizden nefes Şah-ı Şehid-i Kerbela'dan ola, gerçek Erenlerin demine hüü."
Senin aşkın büktü kad-di dalım yar
Darül-aman Cemalettin Veli’m yar
SEMAH 2 - Yürüme
Kerbela çölünden sökün mü geldin
Semah tutup gök yüzüne ağanda
Dedemoğlu durmuş hattini yazar
Burada aşıklar hü diye hafif eğilir ve semahçılar safta toplanırlar Dede yine şu gülbengi okur;
“Bismi şah Allah Allah Semahlar saf ola,günahlar af ola.semahlarımız kırklar semahı ola. rehberimiz on iki imam yardımcımız hak ola.dil bizden nefes Hünkar Hacı Bektaş Veli’den Ola gerçeğe hüü...”
O sultanı aşıklardan sorarım
Şahidi kur-an-ül mubin --- Semahçılar safta toplanıp dara durur ve aşıklar “hüü diyelim Allah Allah” derler. Dede tekrar şu gülbengi okur “Bismi Şah Allah Allah... Semahlar saf, günahlar af ola. Semahlar kırklar semahı ola. Hizmet gören canların hizmetleri kabul, muratları hasıl ola. Dil bizden nefes şahı şehidi Kerbela’dan ola .Gerçeğe hüü...”
Semahçılar Gözcü ile birlikte meydana diz çöker ve tevhit okunur.Bu tevhit 12 imamların isminin geçtiği ya da herhangi bir tevhit olabilir. Saz eşliğinde okunur.
Kerbela al kanla doldu - Piir piir pir kurban
Hüseyn’im der yare neden (Sazlar çalınmadan bu son dörtlük şiir formunda okunur )
Yine Aşıklar “gönül birliğiyle diyelim Allah Allah” derler ve Dede şu gülbengi okur;
“Bismi Şah Allah Allah.Üçlerin,Beşlerin Yedilerin,Kırkların Hürmetine... 12 İmam,14 Masum-u Pak 17 Kemerbestlerin hürmetine...Erenlerin , Evliyaların, Aşıkların Ve Sadıkların hürmetine Hak erenler yapılan hizmetleri divanı dergahına kayd eyleye. Cemimiz kırklar cemi, semahlarımız kırklar semahı ola. Eksiklerimizi Hak erenler tamama yaza, taklidimizi tevhide kaydeyleye. Nur-u Nebi Kerem-i Ali gerçek erenlerin demine hüü...”
Bundan sonra SAKKA suyu dağıtılması için Sakkacı meydana gelir. Çok kalabalık ise iki kişi de yardımcı olarak ellerinde birer tas su ile meydana gelirler. Ayaklar mühürlü bir şekilde yere inmeden hafif eğilerek “hüü” der ve doğrulup şu duayı okur:
Biz Her canlıyı sudan yarattık (Enbiya suresi ayet 30)
Ve İmam Hasan Şah Hüseyin’in evladına!..
Sad Hazaren lanet olsun ol sapıtmış güruha
Ver muradın gözü kan-yaş ağlayanın ya Hüseyin!..
tarafından ali-haydar Bir Ptsi Nis. 14, 2008 6:02 pm
Sonra dara durur, sakkacı "Bel mezit” der canlar da lanetullah kavmel Yezid" derler. Anlamı: Su Hayattır ve bu suyu Hüseyin’e vermeyen Yezid’e ve ona taraf olana lanet olsun.
Sonra canların üzerine üç tarafa elle su serpilir. Serperken de sakkacı “Ya ilahi kıl şefaat katresinden düşene dü cihanda ver muradın ya Hüseyin çağıranın” der
Hemen tekrar dara gelirler, "hüü" diyerek şöyle devam eder:
"Ya ilahi ver muradımız Mustafa'nın aşkına
Saki-i kevser Aliyyel Murtaza'nın aşkına
Hem Hatice Kibriya, Fatıma Hayrün nisa
İmam Hasan, Şah Hüseyn-i Kerbelanın aşkına
İmam-ı Zeynel Aba , Muhammet Bakır Düca
İmam Cafer, Musa Kazım, Ali Rıza'nın aşkına
İki gönülü bir eden Şah-ı Merdan-ı Ali
"Ber Cemal-i Muhammed Kemal-i İmam Hasan Şah Hüseyin Ali Ra Bülend'e salavat... Diyelim Allah Allah!.."
"Allah Allah... Ya ilahi secdeye inen canları katar-ı Ehlibeytten güruh-u Naci zümresinden ayırmaya, saki-i kevser Aliyyel Murtaza, yapılan hizmetleri hak makbul Divan-ı Dergah'ına kayt eyleye, hizmet sahipleri hizmetinden şefaat bula. Dil bizden nefes Şah-ı Şehid-i Kerbela'dan ola. Gerçek erenlerin demine Hüü."
Daha sonra Lokmacı (sofracı) sofrayı alır, meydana gelir ve şu duayı okur.
“Evel Allah diyelim, kadim Allah diyelim,
geldi Ali sofrası, Şah versin biz yiyelim
demine hü diyelim.
Sofra aldım destime haktan hidayet isterim
cümle cem erlerinden nasip nusret isterim
Allah ulu, sofra dolu, Pirimiz Hacı Bektaş Veli Allah, Muhammet, ya Ali”
diyerek sofrayı meydana serer, lokmalar birer birer sofraya canların yardımıyla getirilir. Sonunda lokmacılar: "Hak yetirsin" der ve tüm canlar "Er Hak bereket versin" derler.
Lokmacı: "lokmaların kabulüne diyelim Allah Allah" der. Dede de şu gülbengi okur:
"Bismi şah Allah Allah...
Nur-u Hüda, Muhammed Mustafa İmam Aliyyel Murtaza
Hatice tül Kübra Fatima Zehra hürmetine erişe rıza...... (canlar Allah Allah der)
Nur-u İmam Hasan Hulki Rıza, Şah Hüseyni Kerbela
İmam Zeynel-i Aba ,İmam Bakır-ı Düca hürmetine erişe rıza.........( ” )
Nur-u İmam Cafer-i Sadık rehnüma, İmam Musa-i Kazım,
İmam Ali Rıza Şahı şehidi Horasan hürmetine erişe rıza.......... ( “ )
Nuru İmam Muhammed Taki İmam Aliyel Naki İmam Hasan-ül Askeri
İmam Muhammed Mehdi-i Sahi Liva hürmetine erişe rıza........ ( “ )
Allah Allah! Lokmalar kabul, muratlar hasıl ola, yiyene helal yedirene delil ola......( “ )
Nur-u Nebi, Kerem-i Ali, Pirimiz Hacı Bektaş Veli,
Divan-ı Dergah'ında kabul eyleye..... ( “ )
Dil bizden nefes Şah-ı Şehid-i Kerbela'dan ola.
Gerçek Erenlerin demine hüü…”
dedikten sonra lokmalar canlara pay edilir. Lokmacı: "Canlar elimizde yoktur okka terazi, herkes hakkına oldu mu razı" diye üç defa sorar. Bütün canlar rızalık getirdikten sonra Dede herhangi bir cana şah lokmasını verip destur der ve cemdeki canlar lokmalarını yemeye başlarlar.
Lokmalar yendikten sonra lokmacı: "lokmalarımızın kabulüne diyelim Allah Allah" der ve Dede şu gülbengi okur:
Dedenin gülbenginden sonra gözcü "dâr çeken didar göre, erenler sefasına ere" der.
Bu arada son olarak Kaygusuz lokması yenir ve sofra toparlanır. Süpürgeci meydanı tekrar süpürür, En başta olduğu gibi şu duayı okur: “Hamdülillah pirimiz ol hz.Bektaş idir. Üstadımız kırklar meydanında seyyid-i farraş’idir. Ber cemali Muhammet kemal-i İmam Hasan Şah Hüseyin Ali Ra Bülende Salavat... Diyelim Allah Allah”
Dede de yine şu gülbengi okur:
“Allah Allah Seyyit Farraş efendimizin hüsnü himmetleri üzerimizde hazır ola.Hizmet sahibi hizmetinden şefaat bula. Gerçeğe hüü..”
Son olarak gözcü asasını alır, meydana gelir. Tek başına ya da diğer on iki hizmet sahipleriyle (**) birlikte dara durur. Ve "On iki hizmetlerin kabulüne gönül birliğiyle diyelim Allah Allah" der.
Dede şu gülbengi okur:
"Allah Allah.. Allah Allah.. Hizmetleriniz kabul muradlarınız hasıl ola, hazır-gaib, zahir- batın ayin-i cem erenlerinin nur cemallerine aşk ola. On sekiz bin alemle birlikte cümle bacı ve gardaşlarımızı Muhammet-Ali gülbenginden mahrum eylemeye. Hak cümlemizi didarı Ehlibeyte, meşrebi Hüseyin'e nail eyleye. Muhammed-el Mustafa, Aliyyel Murtaza, Cebrail-el Musaffa, Gözcü Er Mustafa, Gülam Kanber, Çerağcı Cabir Ensari, Salman-ı Farisi, Bilal Habeşi, Kurbancı Mahmud-el Ensari, Gûlam Kisani, Semahçı Ebû-zer Gaffari, Fâtıma Bacı, Ammar-ı Yaser ve İznikçi Hûzeyme'nin hüsnü himmetleri üzerlerinizde ola, saklaya bekleye… Nur-u Nebi, Kerem-i Ali, gülbeng-i Muhammedi. Demi Pir Hacı Bektaş Veli gerçeğe hüü..."
12 Hizmetliler meydana eğilir “cümle cem erenlerinin niyazı” diyerek niyaz eder yerlerine geçerler. sonra Dede son olarak şu gülbengi okur, cemi mühürler:
"Tecella, Tevella hakka yazıla. Tecellanız temiz, yüzünüz ak ola.
Allah Allah dedik, gülbenk çektik. Hasan ve Hüseyin’i kilit ettik. Muhammet Mustafa, Aliyel Murteza’nın mührünü bastık. Oturan , duran, Pir, Civan. Arife nazar, gerçeğe hüü…
Sırrı sır edip, evine varıp, kovsuz gaybetsiz yastığa baş koyan canların da demine hüü…
Hü dedik erenlere, aşk olsun gidenlere, sefa verelim oturanlara... " der.
Gözcü son kez “Dar çeken didar göre, erenler sefasına ere...”der ve cem tamamen bitmiş olur.
(*) "Ber cemal-i Muhammed Kemal-i Hasan, Şah Hüseyin Ali Ra Bülend'e Salavat" Bunun anlamı: "Muhammed'in gül cemaline Hasan ve Şah Hüseyin'in kemaline Ali'nin yoluna salavat getirilmesi." Salavatın (Allahümme salli ala seyyidine Muhammed'in ve ala Ali Muhammed) manası ise, Muhammed Ali'nin ve soyunun selam ve saygıyla anılmasıdır.
(**) CEMDE ONİKİ HİZMET SAHİPLERİNİN GÖREVLERİ
Dede - (Sercem de denilir, cemi yönetir).
Rehber - (Görgüsü yapılanlara ve ceme katılanlara yardımcı olur).
Gözcü - (Cemde düzeni ve sükuneti sağlar).
Çerağcı-Delilci -(Çerağın yakılması, meydanın aydınlatılması ile görevlidir).
Zakir-Aşıklar -(Deyiş-düvaz-miraçlama söyler, genellikle üç kişidir. Saz çalarlar.)
Ferraş - (Câr-süpürge-çalar, gerekirse rehbere yardım eder).
Sakka-Ibriktar -(Sakka ve el suyu dağıtır).
Sofracı-Kurbancı-Lokmacı. (Kurban ve yemek işlerine bakar).
Pervane-Semahçı - (Semah yapanlar).
Peyik-Haberci - (Cemi komşulara haber verir).
İznikçi - (Cemevinin temizliğine ve düzenine bakar).
Bekçi - (Cemin ve ceme gelenlerin evlerinin güvenliğini sağlarlar, beklerler).
Değerli canlar; “yol bir sürek bin bir” diye bir söz var. Hizmetlerin sıra ya da icrasında, müziklerde, semahlarda, okunan deyiş ve duazlarda mutlaka yöreden yöreye farklılıklar olacaktır. Öz itibariyle bunların hepsi aynı ve doğrudur. Elinizdeki Cemde 12 Hizmet adlı bilgiler yüzyıllardır Hacı Bektaş Veli dergahına bağlı olan başta Urfa, G.Antep, Maraş-Nurhak, Malatya, Diyarbakır……bölgelerinde perşembe akşamları haftada bir yapılan cemlerdeki 12 hizmetlerdir. Bunun dışında yine yılda bir yapılan Abdal Musa cemleri, Hızır cemleri, Birlik Cemleri ve en önemlisi olan İkrar ve Görgü cemleridir. Bu cemlerin 12 hizmetlerin dışında bazı farklı gülbenk ve kuralları vardır.
Özellikle genç kuşaklarımızın bu bilgileri öğrenip cemlerde görev alıp hizmet etmeleri çok önemlidir. Gençliğimiz geleceğimizdir.
Kaynak: Hünkar Hacı Bektaş Veli ve Alevi-Bektaşi Yolu - A. Celalattin ULUSOY
Kervan Dergisi Ocak 1993 –Düzenleme Ocak 2006 Dertli DİVANİ