Mesuliyetten çok korkarlardı!
İslam büyükleri, kadılık, imamlık, müezzinlik gibi dini mesuliyeti olan işlerde vazife almaktan kaçınırlardı. Talebelerine ve yakınlarına da izin vermezlerdi. Zaruret hasıl olup, bu görevi almadığı takdirde dinen mesul olacakları durumlar tabii ki müstesna.
Süfyan-ı Sevrî hazretleri buyurdu ki: “Kardeşlerim, şu za­manda, imamlık, müezzinlik, vezirlik ve kethüdâlık mesuliyet getiren gibi hiçbir işte vazife almayın! “
Muham­med bin Vâsi' buyurdu ki : “Kıyâmet günün­de hesab için ilk çağrılacak olanlar kadılardır. Onlar, pek azı müstesnâ, kurtuluşa eremeyeceklerdir. Bunlara yardıncı olanlar da mes'uliyetine ortaktır!”
İmam-ı a’zam Ebû Hanife hazretleri, baş kadılık vazifesi­ni kabul etmesi için zorladıkları zaman, O bunu reddet­mişti. Bu sebeble onu hapsettiler. Kadılığı kabul ederek kendilerinin emrine girmesi için onu, hapisten çıkarıp her gün sopa sıyısını artırarak günlerce dövdüler. O, bazı günler, yediği dayakların te'­siriyle bir çocuğun ağlaması gibi ağlar, fakat yapılan tek­lifi de reddederdi. Sonra şöyle söylemeye başladı : “Nice hak vardır ki, onu kadı iptal eder! Ve nice bâtıl vardır ki onu kadı hak yerine kor!”
Bu hadise şöyle olmuştu: Abbasi halifelerinden Ebu Cafer Mensurun adamları, imam-ı a’zam hazretlerine kâdı-ı-kudat, yani baş kadılık teklif ettiler. O da, “Ben kadılık yapamam” buyurdu. Yalan söylüyorsun, dediler. Eğer yalan söylüyorsam, yalancıdan kadı olmaz. Doğru söylüyorsam kadılık yapamam diyorum, buyurdu. Çok takva ehli olup, hak geçer korkusu ve dünya makamına kıymet vermediği için kabul etmedi. Zindana atıldı. Kamçı ile dövüldü. Her gün on kamçı arttırıldı. Kamçı sayısı yüz olduğu gün şehit oldu.
Mesrûk hazretleri, “Çokça haram yiyenlerdir onlar.” (Mâide, 42) meâlin­ deki âyet-i celilesi hakkında : “Bu haramlar, kadılara ve­rilen hediyelerdir.” derdi. Ve derdi ki: “ Onlara destek vermeyen, onların kölesi olmak istemiyen kimseler, kanâat ehli kimselerdi!”
Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki: “İmam olan, Allah’tan korksun, imamlık ettiklerinin sorumluluğunu yüklendiğini bilsin! Eğer imam namazı eksiksiz kıldırırsa, cemaatin sevabı kadar da imama sevap verilir. Eğer eksik kıldırırsa, günahı yalnız imama olur.”, “Sizin için Deccalden daha çok, sapık imamlardan korkuyorum.”, “Ümmetim, kötü âlimler, cahil abidler yüzünden helak olur. Kötülerin en kötüsü kötü âlimlerdir. İyilerin en iyisi de iyi âlimlerdir.”