Çocuklarda dokunma duyusu gelişimi - Kidokit
Kidokit/Duyusal Gelişim/Çocuklarda dokunma duyusu gelişimi
Çocuklarda dokunma duyusu gelişimi
Bu yazımızda dokunma duyusundan ve bu duyunun gelişmesi için ne tür materyaller kullanabileceğinizden bahsedeceğiz. Dokunma duyusu taktil duyu olarak da isimlendirilmektedir.
Vücudumuzun iki türlü dokunma algısı vardır:
Ayırım yaptırıcı sistem: Çevremizdeki eşyalara dokunarak, haklarında bilgi sahibi olmamızı veya öğrenmemizi sağlayan çevresel uyaranlara cevabımızı oluşturur.
Deri en büyük sensöriyel (duyusal) organdır. Basınç, dokunma, çekme, titreşim, ısı vb. durumları algılar. Duyu reseptörleri derinin üstünde farklı yerlerde farklı sıklıkta bulunurlar.
Dokunma duyusu ile ilgili karşımıza çıkan problemlere şu örnekler verilebilir:
Hipersensitive belirtiler yani dokunmaya karşı fazla “hassas” olma durumu:
Dokunuşlardan rahatsız olma,
Ani dokunuşlara aşırı tepki gösterme,
Başkalarına yakın durmakta rahatsızlık duyma,
Saç tarama, saç kesimi gibi öz bakım becerilerinde rahatsızlık duyma,
Grup ortamlarından (yakın temaslar, ani dokunuşlar vb.) kaçınma,
Belirli dokulardan rahatsızlık duyma,
Yeme zorlukları – Yeni gıdaları denemekte zorlanma,
Yüzükoyun yatmaktan çok rahatsız olma,
Oyuncakları ağız ile keşfetmeme (bu dönem oral dönemi olduğu için bu davranışı bekliyoruz) vb.
Şimdi gelelim hiposensitive belirtilere yani dokunmalara karşı “duyarsız ˝olma durumuna:
Hafif dokunuşların farkında olmama (ancak sıkı bir temas olduktan sonra hissetme),
Uyku sıkıntılarının yaşanması – Uykuya dalmakta zorlanma, uykuyu sürdürmekte zorlanma,
Alt değiştirme, banyo ve kıyafet değiştirme sırasında aşırı bir huysuzluğun yaşanması,
Kendini tırmalama, ısırma ve/veya cimcikleme,
Oyun oynarken, arkadaşlarını itme, çekme ve çarpma gibi olumsuz hareketler,
Vibrasyon gibi yoğun uyarı veren materyallerden hoşlanma vb.
Peki, dokunma duyusunu beslemek ve geliştirmek adına ne tür malzemeler kullanabiliriz:
Farklı dokunma topları, dokunma duyusunu geliştirmek adına çok güzel materyallerdir. Çocukların bilişsel ve fiziksel gelişimleriyle de bağlantılı olarak hangi yaşlarda ne gibi faaliyetlerle bu malzemeleri ne şekilde kullanabilecekleri Kidokit videolarında verilmektedir.
İki yaşında çocuğunuzun her türlü maddeye olumsuz bir reaksiyon göstermeden dokunabilmesini bekleriz. Örneğin kum, çamur, oyun hamuru, jöle, tüylü oyuncaklar gibi (doku ayırt etme oyunları favorimiz). Yine bu yaşlarda net ve derin basınçlar/dokunuşlar çocuğunuzu rahatlatır (keyifli masajlara devam!) Ayrıca iki yaşını doldurmuş çocuklarımızın da bu sene içinde vücutlarının bir bölgesine dokunulduğunda o alanı hissedip tespit etmelerini bekleriz. Siz de bu tür küçük oyunlar oynayabilirsiniz. Hem doku (dolayısıyla da duyu:) hem de vücut bölgelerinin isimlerini öğretmek iletişim becerileri açısından faydalı olacaktır.
Bu tür duyu çalışmalarını hem çocuğunuzun eline vereceğiniz ve hissetme çalışmaları yapabileceğiniz farklı dokudaki maddelerle yapabilir hem de farlı dokudaki zeminlerde sürünme, emekleme ve yürüme çalışmalarıyla pekiştirebilirsiniz. Tabii ki buradaki en önemli ipucu çocuğunuzun bu maddelerle temas edecek yerlerinin çıplak olmasıdır ki dokuyu hissetmesi mümkün olsun. Çıplak ayakla sahilde, taşta ya da çimlerde yürümek, top havuzunda sürüklenmek, deniz kenarında birlikte yatıp hafif dalgaları kucaklamak, mutfakta farklı sebze, meyveleri soyma ve ikram etme çalışmaları, un, oyun hamurları, kinetik hamurlar, terapi hamurları ya da kille minik sanat çalışmalarına başlamak için bu yaşlar çok keyifli ve elverişlidir.
“Çocuğunuzun işitsel duyu gelişimi” konusunda bilgi için tıklayınız.