947) Türkiye'de İzciliğin Tarihçesi - Yeniden Ergenekon : Yeniden Ergenekon
Yayin Tarihi 17 Ekim, 2016 Kategori TÜRK DÜNYASI Osmanlı’da İzciliğin Paramiliter Görünümü
Sultan II. Abdülhamid’in özgürlükleri kısıtlayıcı ve son derece katı yönetimine karşı ittihat ve Terakki tarafından başlatılan hareketin sonucunda 1908 yılında ilan edilen II. Meşrutiyet ile birlikte özellikle toplanma ve cemiyet kurma hürriyetleri üzerine çöken yasak ve baskılar kaldırılmıştır. 2. Meşrutiyet demokratik yolların açıldığı, ancak imparatorluğun içinde bulunduğu iç ve dış meseleler nedeniyle tam olarak hayata geçirilemediği bir dönemdir. Dolayısıyla ne istibdat tam olarak kalkmış ne de tam anlamıyla devrim (inkılâp) tahakkuk edebilmiştir (2).
İmparatorluğun içte ve dışta yaşanan bu olaylar karşısında sürekli askeri bir ortamda bulunduğu, dolayısıyla cemiyetler veya derneklerin hangi amaçlarla kurulursa kurulsunlar siyasî ve askerî bir örgütlenme ve çalışma içinde oldukları görülür. Yani Osmanlı’nın sürekli savaş ortamında kan ve barut kokan yılları paramiliter örgütlere elverişli bir ortam yaratmıştır. İstanbul izcilerinin Ankara ziyaretlerinde Mustafa Kemal Atatürk’ün teftişi (1922)
Karayel (1914) ve Keşsaf’a (1923) göre; Balkan Savaşlarından oldukça evvel 1910 yılı sonlarından itibaren İzmir, Edirne ve İstanbul’da küçük deneyimler, yürüyüşler olarak uygulanmaya başlanan izcilik (keşsaflık), İstanbul’da 1912 yılının başlarında (muhtemelen 15.02.1912 tarihinde) Galatasaray Lisesi’nde Ahmet Robenson tarafından ilk izci oymağını kurmak suretiyle başlatılmıştır. Galatasaray’ı Darüşşafaka, Kadıköy Nümune Mektebi, İstanbul Lisesi, Vefa, Üsküdar Liseleri vs. takip eder. İstanbul dışında ise Bursa, Beyrut, izmir, Sivas, Kayseri, Kütahya gibi iller takip etmiştir. Bu faaliyetler 8 Ekim 1912’de başlayan Balkan Savaşı nedeniyle hızını tamamen kaybetmiştir (7,8,9). Bu esnada N.Atıf (Kansu) Bey ve bir arkadaşı “mükemmel bir gençlik teşkilatı” kurulması için incelemelerde bulunmak üzere Avrupa’ya gönderilmiştir. Atıf Bey dönüşlerinde ittihat ve Terakki’nin güçlü ismi Enver Paşa’ya izciliğin bu iş için ideal bir faaliyet olduğunu rapor ederek, batıdaki örnekleri gibi bir teşkilatın kurulabileceğini belirtir. Bunun üzerine izciliğin örgütlü bir hale getirilip öncelikle milli ve siyasî amaçlar için kullanılması için bir profesyonele ihtiyaç duyulur. Belçika izcilik Teşkilatı kurucusu İngiliz Harold PARFITT bu amaçla ülkeye davet edilir. Parfitt 1913’ün sonlarında beş yıl görev yapmak üzere istanbul’a gelir (10).
İzci Ocağı’nın kurulmasıyla izcilik yeni bir döneme girer. Ağırlıklı olarak çeşitli doğa faaliyetleriyle öncelikle okullarda boy gösteren izcilik, izci Ocağı ile ittihat ve Terakki’nin çok önem verdiği, paramiliter bir örgüt haline dönüşür. İzciliğin yaygınlaşması için idman kulüplerinin izcilik teşkilatlarıyla ortak çalışmaları ve bünyelerinde izcilik oymakları oluşturmaları da istenir. Bugün için aynı uygulamanın bir öneri olarak ileri sürülebileceği uygulamanın ilk örneğini Makrikoy (Bakırköy) spor kulübünün izci ocağı oluşturmuştur (12). Ancak ittihat ve Terakki Cemiyeti, izciliğin bu örgütlenmesiyle gençliğin tamamına ulaşılamayacağını ve amaçların gerçekleştirilmesinde cılız ve yetersiz kalabileceğini düşünerek çok kısa bir süre sonra yani 15 Haziran 1914’de Osmanlı Güç Dernekleri’ni hayata geçirdi.(*) Osmanlı Güç Dernekleri’nin (OGD), alt yapısını izci dernekleri oluşturuyordu. OGD nizamnamesinin 5. maddesine göre; “OG Derneklerinin hazırlık şubesini teşkil eden izcilik derneklerine 12’den 17 yaşa kadar olan, asıl Güç Dernekleri’ne ise 17 yaştan yukarı olan Osmanlılar kabul edilir” denilerek talim ve terbiyenin Harbiye Nezaretince tanzim edilecek esasa göre yapılacağı belirtilmektedir. 9. ve 15. maddelerde ise; kendilerine bedava verilecek silah, cephane ve talim malzemelerinin kullanım ve bakım şartları sıralanmaktadır (13).
Galatasaray, Beyazıt, İstanbul, Vefa, Kabataş Sultanilerinde ve Ameli Hayat, Gelenbevi, Mercan, Davutpaşa idadilerinde faaliyet gösteren izci grupları bu dönemde izci çalışmalarını yapan okullarımız olmuştur. Ancak işgal kuvvetleri Türk izci gruplarını askerî talim görmemeleri veya bu amaca yönelik örgütlenmemeleri için yakın takipte tutuyordu (24,25,26). Bu arada Galatasaray Lisesinde baba oğul iki İngiliz tüccar-uzman Claude ve Alfred de Berry bir oymakbaşı kursu açtılar. Buradan yetişen oymakbeyleri Kadıköy, Şişli ve Bakırköy’de yeni oymaklar kurdular. Zaman zaman izci uygulamalarına çıkan gençler, bu bahane ile doğada düşman baskısını üzerlerinden atmak ve milli duyguları özgürce yaşamak için vatan şarkıları ve marşlar söylüyorlardı (27).
29 Ekim 1923 günü T.B.M.Meclisinde Türk Milleti ve özgürlük mücadelesi veren dünyanın çeşitli ülke halkları tarafından Büyük insan, dahi ve bir kahraman olarak bilinen Mustafa Kemal’in önderliğinde ilan edilen Cumhuriyet ile birlikte izcilik; okullarda ve okul dışında, İstanbul’da ve Anadolu’nun her yanında çok daha popüler bir hale gelmiştir. İzcilik bir taraftan törenlerin, kutlamaların vazgeçilmez üniformalı grupları olurken, diğer taraftan neslin daha gürbüz, sağlıklı, becerili, dinç kişilikli ve ulus bilinciyle yetiştirilmesi için devletçe desteklenen doğa içinde veya açık alanlarda faaliyet gösteren örgütler olarak çalışmalarını sürdürmüşlerdir.
İzciliğin günümüzde etkin bir eğitim aracı olarak önemini artırması bugün için de, gençlerin ders dışı veya boş zamanlarında izciliğin türesinde olduğu gibi, doğru, çalışkan, milli ve manevi değerlere saygılı, iyilik yapmayı ve yardım etmeyi kendisine ilke edinmiş, ayrıca doğa içinde kendi başına yaşayabilen, harita, pusula kullanmayı bilen, sağlıklı, sportmen ve dinç, örgütlü rütbeli ve üniformalı bir gençlik organizasyonu olarak tüm ülke sathına yaygınlaştırılması birçok açıdan büyük önem ve değer taşımaktadır. Doç Dr. Suat KARAKÜÇÜK