Füsun Doğan, Linol Baskı - PDF
Download "Füsun Doğan, Linol Baskı"
1 Füsun Doğan, Linol Baskı
2 Yüksek Baskı Teknikleri 1.1. Tanımlar Kalıbın tümsekte olan yüzeyinden baskı yüzeyine aktarıldığı baskı sistemidir. Baskıda boyanın değmemesi gereken kısımlar, kalıpta çukurda bırakılmıştır. Bu metot çok eskı tarihlerde kullanılmıştır. 770 yıllarında Türkler ve Çinliler bu baskıyı uygulamışlardır. Günümüzde halen bu baskı yöntemi kullanılmakta ve daha yumuşak olan linol muşambasıyla pek çok eser yapılmıştır.
3 En eski baskı tekniğidir. İstenilen görüntünün baskı yüzeyinde oluşması ve kabartma halini alması amacıyla düz yüzeyli bir malzemenin yüzeyinden bir miktar kazıma, yontma ilkesine dayanılarak yapılır. Oyma ve kazıma ile elde edilen kalıbın üzerine rulo ile baskı boyası verilir. Yüksek yerlerin almış olduğu boya baskı yoluyla kağıda geçirilir. Baskı kağıdın arka yüzüne tahta kaşığın sırtı ile veya bir tahta ile sürülerek veya yüksek baskı presi ile gerçekleştirilir.
4 Her renk için ayrı kalıplar oyarak veya aynı kalıba, farklı renkler sürerek çok renkli baskılar da yapılabilir. Hazırlanan kalıp veya kalıplarla birçok sayıda baskı yaratılabilir.
5 Selma Durukanoğlu, Artemis, 70x50 cm, 2009, Linol Baskı
6 Selma Durukanoğlu, Zeus, 70x50 cm, 2009, Linol Baskı
7 Şefkat İşlegen, 60x50 cm, 2012, Renkli Linol Baskı
8 1.2. Yüksek Baskının Tarihi Gelişimi Oyularak yapılmış tahta kalıplardan resim basma tekniği Çin de III. yy da ortaya çıkmıştır. 105 yılında Çin de kağıdın yapılabilmesi baskı sanatının doğuşunu hazırlamıştır. Uzakdoğu ülkelerinde başlayan tahta baskı sanatı daha sonra Batı ya kayarak 14. yy da başlamak üzere 18. yy a kadar devam etmiş ve kitap resimleme sanatının doğmasına sebep olmuştur. Konular genelde dinseldir ve yazı ile resim bir arada kullanılmıştır.
9 18. yy a kadar tahta baskı sanatı halka açılamamış ve sanat baskısı olarak kendini gösterememiştir. Fakat bu durum daha ziyade Avrupa için geçerlidir. 17. yy da Uzakdoğu ülkeleri ekonomik ve kültürel alanda üstün düzeye ulaşmıştır. Konular günlük hayattan, gerçekçi bir görüntü içinde verilmiştir. Toplum içinde kadının yeri, tiyatro, manzara resimleri, çayhaneler Avrupa tahta baskısının konuları olmuştur.
10 18. yy da gravürcü Thomas Bewick gravür tekniğini ağaç kalıba aktarmış ve bunu yaparken de kayın gibi sert ağacı veya meyve veren ağaçları kullanmıştır.
11 Ülkemizde ilk kez 1830 yılında İbrahim Müteferrika tarafından Tarihi Hindi Garbi adlı kitaptaki resimlerin basılması için bu teknikten yararlanılmıştır yılından sonra ressam ve resim öğretmeni yetiştiren kurumlarımızda bu teknik öğretilmeye başlanmıştır. Yakın dönem Türk sanatçılarından Turgut Zaim, Ferik Apa ve Mustafa Aslıer Linol baskı, Nevzat Akoral, Fevzi Karakoç ve Muammer Bakır ise Ağaç baskı tekniği ile çalışmalar yapmışlardır.
12 NEVZAT AKORAL Sanatçı Nevzat Akoral ın Devlet Resim Heykel Müzesi koleksiyonlarında, özel ve resmi koleksiyonlarda yapıtları bulunmaktadır. Özgün baskı teknikleriyle resimler yaptı. Ankara gecekondularını desen ve çizgiyi ön plana çıkararak resimledi. 1970'li yıllarla birlikte yağlıboyaya yöneldi. İç Anadolu insanının günlük yaşamını, yöresel özellikleri de gözönünde tutarak yansıttı. Yapıtlarında içten, sağlam ve sabırlı bir anlatım egemendir.
13 MUSTAFA ASLIER Sanat özellikleri: Gravür sanatçısı olarak tanınır. Kendine özgü bir stilizasyon anlayışı içinde, geometrik formlara uygulanan resimlerinde yöresel konuları, simgesel ögelerle bir arada kullanır. Figür, resimlerinde başlıca konu eksenini oluşturur. Türkiyede özgünbaskı tekniklerinin gelişmesinde, öğretici ve uygulamacı olarak önemli katkıları olmuştur.
14 Yüksek Baskı Çeşitleri Yüksek baskı çeşitleri olarak linol, ağaç ve kalıp (şablon) baskı teknikleri kullanılmaktadır Linol Baskı Tekniği Linolyum malzemesinden yapılan bir baskı çeşididir. Linolyum; beziryağı, doğal reçine, mantar tozu, talaş, kalker ile sıvanmış kendir dokumasından yapılan, rulo halinde bir çeşit taban malzemesidir. Ancak oyulması kolay olduğundan baskı sanatlarında da kullanılmaktadır. Bu baskıda da, ağaç baskıda olduğu gibi her renk için ayrı kalıp hazırlanması gerekir. Linol baskı tekniğinde baskı yapılacak yüzey olarak kağıt ve kumaş kullanılabilir.
15 Kullanılan Araç Gereçler Yer muşambası (linolyum) Linol oyma bıçakları Linolyum bıçakları (ucu keskin bir çakı) Kauçuk merdane ya da rulo sünger Matbaa ya da teksir mürekkebi Mürekkebi emen mat baskı kağıdı Doğal veya yapay objeler Sivri uçlu kurşun kalem Silgi Resim kâğıdı Guaj veya marker kalem Aydınger kağıt
16 1.2. Deseni Linol Baskı Tekniğine Uygun Lekesel Çalışma Linolyum baskı resimlerinde desen, kompozisyon ve siyah beyaz etkisi gibi unsurlar çok önemlidir. Onun için bol alıştırmalar yapılmalıdır. İlk çalışma için fazla karmaşık olmayan bir kompozisyon hazırlanması uygun olacaktır. Desen çiziminde uygulanan yöntemlerle kâğıda kompozisyon ana hatlarıyla çizilir. Bundan sonraki aşama deseni açık koyu değerleriyle ifade etmektir. Desen çiziminde hatırlanacağı üzere ışık almayan yerlerde koyu etkisini vermek için forma uygun olarak sık çizgiler kullanılır, koyudan açığa gittikçe dereceli olarak çizgi aralıkları azaltılmak suretiyle gri değerler elde edilir.
17 Linol baskıda da linolyum malzemesinde deseni ortaya çıkarırken artık kalemimiz oyma bıçaklarıdır. Fakat kalemden farkı, bıçakları kalem kullandığımız esneklikte kullanamayız bu nedenle linol baskı sonucu çizdiğimiz desenden farklılık gösterecektir. Desen çizerken dikkat edilmesi gereken bir diğer husus da koyu bölgeler linolyumda oyulmaması gereken yerlerdir yani oyulmayan yerler boya alacaktır ve koyu değerler oluşacaktır.
18 Linolyum baskıda kullanılan desen ve oyma bıçakları
19 Deseni kalıba çizme aşamaları
20 Kalıbı oyma aşamaları
21 Desene göre hazırlanmış linol kalıp örneği
22 2. LİNOL BASKI TEKNİĞİNİ UYGULAMA 2.1. Kalıp Hazırlama Baskısı yapılacak resim ana hatlarıyla şeffaf pergament ya da aydınger kağıdına çizilir. Resmin çizgilerinin iki yüzden gözükmesi için bu cins kağıtları kullanma zorunluluğu vardır. Linolyum baskısı için kalıp olarak döşemeye serilen orta kalınlıktaki muşambalar kullanılır. Eski, kullanılmış muşambalar çürük ve dayanıksız olduğu için uygun değildir. Yapacağımız resimden biraz büyük olarak kesilen muşambanın parlak yüzüne önce aydınger kağıdına hazırladığımız resmin modeli ters olarak yerleştirilir. Sonra model ile muşamba arasına konulan karbon kağıdı vasıtasıyla resim kopya edilir. Muşambayı oyarak kalıp haline sokmak için özel linolyum bıçakları ya da ucu keskin çakı, kunduracı bıçağı gibi aletler kullanılır. Bunlardan en uygun olanı, kesici ağızları çeşitli profillerde olan linolyum oyma bıçaklarıdır.
23 Oyma Bıçakları
24 Oyma işini yaparken sol elle muşamba levha istenilen yönde tutularak çalışma kolaylığı sağlanır. Sağ elle de oyma işlemi yapılır. Linolü Oyma Yöntemi
25 Baskıdan sonra, oyulan kısımların beyaz, oyulmayan kısımların siyah olarak çıkacağı düşünülmelidir. Ara tonlar sık ya da seyrek tarama çizgileriyle sağlanır. Oyma işi bittikten sonra sert kıllı bir fırça ile muşamba iyice temizlenir. Böylece kalıp, oyuklarında kalmış olan pürüzler ve muşamba artıklarından temizlenmiş olur.
26 2.2. Baskı Yapma Muşamba düz bir yere tespit edilir, daha iyisi aynı büyüklükte temizlenmiş ve zımparalanmış bir tahta takoza yapıştırılır. Elde ettiğimiz bu muşamba kalıp üzerine matbaa ya da teksir mürekkebi yaymak için bir cam levha ile merdaneye ihtiyaç vardır. Mürekkep, cam levha üzerine merdane ile yayılır. Merdane üzerindeki mürekkep, muşamba kalıpta gezdirildiğinde çıkıntılı olan kısımlar boyanır.
27 Merdane ile linolü boyama
28 Eğer merdane yoksa bir fırça ile mürekkeplenebilir. Baskı için kullanılacak kağıtlar mat olursa daha iyi sonuçlar alınır. Hatta ikinci, üçüncü hamur teksir kağıtları mürekkebi emdiği için baskıyı daha güzel gösterir. Muşamba kalıp üzerine konan kağıdın üzerinden temiz bir merdane geçirildiğinde boyalı kısımlar kağıda aynen geçmiş olur. Bu çalışma tekrarlandıkça istediğimiz sayıda resim elde etmiş oluruz. Linolyum baskıda, her renk için ayrı kalıp hazırlanarak renkli resimler de basılabilir. Baskı tamamlandıktan sonra boyanın kuruması beklenir. Aynı kalıptan istenildiği kadar baskı alınabilir ve her baskı kağıdına kaçıncı baskı olduğu numarası ardından baskı çeşidi ve baskıyı yapan kişinin adı baskının yapıldığı tarih alta yazılır.
29 LİNOL BASKI YAPIM AŞAMALARI Resim ile muşamba arasına konulan karbon kağıdı vasıtasıyla resmi kopya ediniz. Çizgilerinizin düzgün ve tek çizgi olmasına dikkat ediniz.
30 Oyma bıçaklarıyla gerekli yerleri oyarak çıkarınız. Baskıdan sonra, oyulan kısımların beyaz, oyulmayan kısımların siyah olarak çıkacağını hatırlayınız. Ara tonları sık ya da seyrek tarama çizgileriyle sağlayınız.
31 Cam yüzey üzerinde matbaa mürekkebini inceltici ile karıştırarak hazırlayınız ve merdane ile cam üzerine yayınız. Boyayı spatula yardımıyla iyice karıştırınız. Merdaneyi linol üzerinde gezdiriniz. Her tarafın boya almasına özen gösteriniz.
32 Merdaneyle kalıba boyayı yaydıktan sonra oyulmuş beyaz kalmasını istediğiniz kısımları bez yardımıyla temizleyebilirsiniz. Kalıbı boyama işleminiz bittikten sonra kalıbın üzerine kalın gramajlı kağıdınızı yerleştirip baskı makinasına yerleştiriniz. Baskı makinanız yoksa tahta kaşığı kağıdın üzerinde gezdirerek desenin kalıptan kağıda geçmesini sağlayabilirsiniz.
33 Baskı bittikten sonra kağıdı linolyum üzerinden alarak kurumaya bırakınız. Kağıdı dikkatlice kaldırınız.
34 L İ N O L B A S K I Ö R N E K Ç A L I Ş M A L A R Ercan Gülen, Linol Baskı Örneği
35 Ercan Gülen, Titi, 36x50 cm, 1997, Renkli Linol Baskı
36 Ö. İlhami Ercivan, 75x96 cm, Linol Baskı
37 Füsun Doğan, Linol Baskı
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GRAFİK VE FOTOĞRAF YÜKSEK BASKI
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GRAFİK VE FOTOĞRAF YÜKSEK BASKI Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GRAFİK VE FOTOĞRAF ŞABLON BASKI
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GRAFİK VE FOTOĞRAF ŞABLON BASKI Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya
AHŞAP OYMACILĞINDA KULLANILAN EL ALETLERİ VE TAKIMLARI
AHŞAP OYMACILĞINDA KULLANILAN EL ALETLERİ VE TAKIMLARI TOKMAK Sap ve kafa kısmı tornalanmış dayanıklı sağlam ahşaptan yapılmıştır. Kulanımı kolay, yormayan dengeli bir yapıda üretilirler. Resim : 1 Resim