ATATÜRK’ÜN MUSİKİ ANLAYIŞI -1 : eKemer – Antalya Kemer'in Yorum Portalı
Browse > Home / İÇİMDEKİ SESLER - A.CENAN AKPINAR / ATATÜRK’ÜN MUSİKİ ANLAYIŞI -1
ATATÜRK’ÜN MUSİKİ ANLAYIŞI -1
Ekim 24, 2009 tarihinde ekemer.com tarafından İÇİMDEKİ SESLER - A.CENAN AKPINAR kategorisinde yayımlanmıştır. Yorum yapin “Efendiler!. Hepiniz mebus olabilirsiniz, vekil olabilirsiniz, hatta reisicumhur olabilirsiniz, fakat sanatkâr olamazsınız, hayatlarını büyük bir sanata vakfeden bu çocukları sevelim…” Bu, ATATÜRK’ ün sanata ve sanatkâra karşı büyük sevgisini gösteren sözlerinden biridir.
Büyük ATATÜRK’ ün sanatı ve sanatkârı onurlandıran daha pek çok sözleri vardır.
“Bir millet sanattan ve sanatkârdan yoksunsa, tam bir hayata mâlik olamaz.”
“Türk milletinin yücelmesinde, başlıca hareket unsuru olan milli kültür ve sanatın gelişmesi” ATATÜRK’ ün başlıca isteğiydi. ATATÜRK bu konudaki çeşitli konuşmalarında, hep Türk milletinin ve dolayısıyla Türk sanatının, milletin hayatındaki önemine işaret etmiş, Türk sanatının ileri hamlelerle, çağdaş uygarlık seviyesine ulaşması gerektiğini vurgulamıştır.
ATATÜRK, Türk milletinin varlığına yönelik bütün değişikliklerin milli ve medenî temellere dayanmasını istiyordu. Sanatta ve kültürde köklü bir geçmişe sahip olan Türk milletinin lâyık olduğu seviyeye ulaşması, onun temel emeli ve ideali olmuştur.
ATATÜRK’ ün emirleriyle kurulan Cumhurbaşkanlığı orkestrasının bir konserinden sonra, ATATÜRK şöyle söylemiştir:
“Halkın da musiki ihtiyacını düşünmek gerekir. Halkın musiki zevkinin gelişmesi için bu musikiye (batı musikisine) alışması ve bu musikiden hoşlanması için, köklü bir musiki eğitimine ihtiyaç vardır.”
Ulu önderimizin bu ifadesi, musikinin evrensel boyutu olan en güçlü sanat dallarından birisi oluşunun idraki içerisinde olduğunu açıkça göstermektedir. Gerçekte de müzik evrensel bir lisan olma özelliği taşımaktadır. Afrika’da, Asya’da, Amerika’da velhasıl tüm dünya kıtalarında, ülkelerinde müzik ortak bir lisandır.
Türkiye’de Do ne ise ve hangi sesi ifade ediyorsa diğer ülkelerde de Do aynı özellikleri taşır ve Do denilince tüm ülkeler onun Do ismi ile adlandırılan ses olduğunu bilirler.
Devlet konservatuarının temeli olan musiki muallim mektebinin (1925) büyük ATATÜRK’ ün bu yukarıda belirtilen ifadesindeki işareti üzerine gerçekleştirilmiştir. Musiki muallim mekteplerinin amacı sanatçıdan çok orta öğretim için öğretmen yetiştirmekti.
İkinci adım, bir milli musiki ve temsil akademisinin kurulmasıydı. ATATÜRK, musikinin sadece nazarî (didaktik) bir uğraşı olarak değil, pratik ve uygulayıcı bir sistemle geliştirilmesini vurgulamış oluyordu.
Kurulan musiki muallim mektebinin sanatkârdan çok, öğretmen yetiştirmek amacına yönelik olması, genç öğretmenler marifetiyle, memleket sathında bir musiki eğitiminin gerçekleştirilmesini sağlamaktı.
Büyük ATATÜRK: “Yüksek bir insan cemiyeti olan Türk milletinin tarihî bir niteliğinin de, güzel sanatları sevmek ve bu sahada yükselmek olduğunu” söylerken, Türk milletinin yüksek karakterine ve çalışkanlığına, milli birlik ve parlak zekâsına, bilgiye bağlılığına ve yürek bütünlüğüne güvenini belirtiyor, milletin bu niteliğini her çeşit vasıta ve tedbirlerle besleyerek geliştirilmesinin milli ülkümüz olduğunu ve bugünkü dünya içinde, tam anlamıyla medeni bir toplum içinde, yer alması gerektiğine önemle işaret etmiş oluyordu.
ATATÜRK, her konudaki düşüncelerini berrak bir akışla ifade etmiştir. ATATÜRK, elbette bir musikici değildi, fakat derin bir musiki anlayışına ve zevk üstünlüğüne sahipti. Şu sözleri bunu anlatmaktadır:
“Birçok defa bu musikinin (Türk musikisinin) tam haysiyetini bulamıyoruz. İşte bu dinlediğimiz musiki hakiki bir Türk musikisidir ve hiç şüphesiz yüksek bir medeniyetin musikisidir. Bu musikiyi dünyanın anlaması lâzımdır. Onu bütün dünyaya anlatabilmek için, bizim milletçe bugünkü medeni dünyanın seviyesine yükselmemiz gerekir.”
ATATÜRK, musikimizi bütün dünyaya anlatabilmek için, milletçe medeni dünyanın seviyesine yükselmemiz gerektiğine işaret ederken, bizim için, tarihin karanlıklarında ve derinliklerinde kalmış, zengin bir musiki kültürünün gerçek değerlerini meydana çıkarmak, özellikle musiki şuuru, duygusu ve bilgisini, aynı kuvvet ve heyecanla, yeni nesillere aktarmanın gereğine işaret etmek istemişlerdir.
Eski ve köklü bir geçmişe sahip millet olarak, kültürde olduğu kadar milli ve toplumsal hayatımız için de, önemli olan musikinin, bizde alaturka- alafranga meselesi, olmakta devam etmesindeki kısır çekişmeleri de ATATÜRK; 1 Kasım 1934 günü Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde, meclis kürsüsünden söylediği şu sözlerle ülküleştirmiştir.
“Arkadaşlar! Güzel sanatların hepsinde ulus gençliğinin ne türlü ilerletilmesini istediğinizi biliyorum. Bu yapılmaktadır. Ancak bana kalırsa bunda çabuk, en önde götürülmesi gerekli olan Türk musikisidir. Bir ulusun yeni değişikliğine ölçü, musikide değişikliği alabilmesi, kavrayabilmesidir. Bugün dinletilmeğe zorlanılan musiki, yüz ağartacak değerde olmaktan uzaktır, bunu açıkça bilmeliyiz.
Ulusun ince duygularını düşüncelerini anlatan, yüksek deyişlerini, söyleyişlerini toplamak, onları genel musiki kurallarına göre işlemek gerekir, ancak Türk ulusal musikisi böyle yükselebilir, evrensel musiki de yerini alabilir. Kültür işleri bakanlığının buna değerince önem vermesini, kanunun ona yardımcı olmasını dilerim.”