Endorfinin Psikolojide Yeri ve Önemi » Bilgiustam
Endorfin beyinde doğal olarak bulunan morfindir. Morfinden 1000 kat güçlü bir anestezik olduğunu söylemek mübalağa olmayacaktır endorfin Bir de kardeş hormonu var o da enkefalindir. Enkefalin omurilikte bulunurken endorfin sadece beyinde bulunur.
Endorfinin en önemli vazifesi almamızı sağlamaktır bir diğer vazifesi de uykuyu geçişi motive etmektir. Ama esas işlevi hazdır bütün bağımlılıkların temelinde endorfin salgılanması yatar salgılanması ile birlikte kişi de muazzam bir rahatlama dinginlik ve haz duygusu yaratır. Endorfin aynı zamanda ağrı kesici bir etkiye sahiptir endorfin ve morfin aynı etkilere sahiptir. Endorfin salgılandığı zaman göz bebekleri küçülür uyku hali tezahür eder ve kabızlık meydana gelir eroin bağımlılığının göz bebeklerine bakarak tanıyabilirsiniz.
Endorfinin ağrı kesici tesiri sadece fiziksel ağrılarda değil psikolojik ağrılar söz konusu olduğu zaman da geçerlidir sözgelimi sevgiliniz sizi terk etti ve büyük bir aşk acısı yaşıyorsunuz İşte endorfin bu tür kalp ağrılarına da tesir eder iyi gelir insanların endorfin sistemleri birbirinden farklı olduğu için herkesin psikojenik ağrıları aynı şeklide atlatması mümkün değildir Bu nedenle endorfin sistemi veya endorfinin bağlandı reseptörler protein sistemi Normal kişilere göre az ise aşk acısı dayanılmaz hale gelebilir Diğer yandan Ağrı sistemi Bizim karşıdaki kişinin acısını paylaşmanızı sağlar Buna empati denir .Bu nedenle tüm ağrı kesiciler karşıdaki kişinin stres ve psikojenik ağrısının tarafımızca algılanmasını bozmaktadır.
Beyinde endorfin etkisini nasıl değiştiririz?
Karnınıza bir ağrı saplandı kıvranıyorsunuz yanınızda bulunan arkadaşınız size vücudunuzda bu kadar konsantre olmanın doğru olmadığını ağrının muhtemel az evvel fazla kaçırdığın yemeğin yaptığı ve gazdan ibaret olduğunu söylediğinde siz de arkadaşınıza itimat ederseniz agrı hafifleyecektir fakat yine aynı durumda arkadaşın sizi ağrısı normal olmadığını apandisit olmuş olabileceğini söylerse ağrınız kuvvetle muhtemel bu defa daha da şiddetlenecektir ya da içine son derece kuvvetli bir ağrı kesici koyduğumu söyledim fakat içinde normal su olan bir bağırdı size uzattım ve siz o suyu içtiğinizde ağrınız muhtemelen geçecek veya hafifleyecektir özetle olumlu telkin endorfin arttırırken olumsuz bir telkin endorfin seviyesini daha da azalmasına sebep olur peki bunun mekanizma nasıl çalışıyor ? Dorzoleteral prefrontal korteksi,bilinç merkezimizi ikna ettiğimiz takdirde bu bölgeden çıkan nöronal ağlar omuriliğe uzanarak burada endorfin ve enkefalin salgılanmasını sağlar bu da ağrınızı keser.
Endorfin artıran bir diğer yöntem de sarılmak ve temas etmektir. İnsanın vücuduna temas etmek ,masaj yapmak vücuttaki endorfin salınımını hızlandırır. Bunun evrim ile olan bağlantısı da şudur temas ederek rahatlanır haz alınır eşler birbirine yaklaşır ve çiftleşme motivasyonu artar. Yine vücuda su teması olması duş almak endorfin salgılanmasını sağlar
Yar.Doç.Dr. Oytun Erbaş
Yazarın uluslararasi indekslerde dizinlenen dergilerde 100 den fazla bilimsel makalesi yayınlanmıştır.
beyin, endorfin psikoloji, Evrim, sağlık