Fırat Kalkanı Harekatı Sonrası: Riskler Ve Fırsatlar, Siyaset Necdet Özçelik | Kriter
Suriye’deki savaşa bir şekilde dahil olarak toprak kazanma/kazandırma stratejisini en güçlü şekilde uygulayan iki ülke ABD ve Rusya’dır. Bu strateji aşamasında en büyük askeri enstrüman olarak da hava kuvvetlerini kullanmışlardır. Hava saldırılarının (akınlarının) etkinliği de sahada görevlendirilen özel kuvvet unsurlarıyla sağlanmıştır. Öte yandan silahlı ve silahsız İnsansız Hava Araçlarının (İHA) yaygın kullanımı da istihbarat ve operasyon üstünlüğüne büyük ölçüde katkı sağlamıştır. Nizami askeri birliklerini toprak kazanma/kazandırma aşamasında muharebe sahasında kullanmayan ABD ve Rusya, bunun yerine sahadaki vekalet güçlerini mobilize ederek manevra unsuru olarak kullanmışlardır. Bundan sonraki toprak hakimiyeti aşamasında ise askeri konseptte istikrar harekatı olarak bilinen kazanılmış topraklar üzerindeki askeri, siyasi, sosyal ve ekonomik bekayı sağlayacak bir süreç izlenecektir. Bu kapsamda özellikle ABD’nin, Rakka operasyonunda ihtiyaç duyacağını öngördüğü ağır silah sistemlerini PYD kontrolü altında bulunan bölgeye sevk edeceği ve bunları örgüte vererek Türkiye sınırı boyunca konuşlandırılacağı muhakkaktır. Öte yandan Rusya’nın Afrin’de PYD’nin yanında yer alarak askeri varlığını barış gözlemciliği adı altında devam ettireceği de beklenmektedir. Bu iki beklenti PYD’nin Türkiye’yi güney sınırı boyunca konvansiyonel boyutta tehdit edeceğine işaret etmektedir. Ayrıca PYD’nin Suriye’nin kuzeyindeki muhtemel konsolidasyonu, PKK’nın doğrudan veya dolaylı olarak ABD ve Rusya’dan sofistike silah sistemlerine erişebilmesine ve Türkiye’ye yönelik başkalaşmış terör eylemleri gerçekleştirmesine yol açacaktır.
Bab sonrası Türkiye’nin Suriye üzerinden algıladığı en büyük tehdit PYD/PKK’nın silahlı ve siyasi faaliyetleridir. PYD/PKK’nın ABD ile koordineli olarak uygulamaya koyduğu jeopolitik Kürt koridoru projesine devam etmesi halinde Türkiye’nin ABD ve Rus güçleriyle karşı karşıya gelmeden Afrin ve Tel Abyad’a tek taraflı olarak askeri bir müdahalede bulunması olası bir seçenektir. Böylesi bir askeri harekatın DEAŞ’a yönelik ABD güdümlü Rakka harekatıyla eş zamanlı olarak gerçekleştirilmesi Türkiye’yi uluslararası camiada zor duruma düşürme ihtimali taşırken aynı zamanda ABD ve Rusya ile karşı karşıya gelme riskini de barındırmaktadır. Doğrudan tek taraflı müdahaleye karşın yapılabilirliği daha mümkün olan müdahaleci yaklaşım bölgedeki PYD/PKK karşıtı güçleri harekete geçirmektir. PYD’nin Suriye’deki varlığını istikrarsızlaştıracak, ABD ve Rusya’yı da PYD konusunda çaresizleştirecek bu seçeneğin öncelikli aktörleri Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ve Rojava Peşmergeleridir. Irak-Suriye sınırında bulunan ve Türkiye’nin etki alanı içinde olan stratejik Sincar bölgesinin kontrolünün kim tarafından sağlanacağı önemli bir sorunsaldır ve PYD’nin askeri faaliyetlerinin doğrudan çevrelenerek Irak’ın kuzeyinde konuşlu PKK unsurlarıyla fiziki irtibatın kesilmesi için de bir fırsattır. Öte yandan bu PYD içinde yer alan yabancı terörist savaşçıların da Irak’tan Suriye’ye sızmalarını önlemek için önemlidir.
ABD’nin Türkiye’yi olası Rakka operasyonu senaryolarını tartışarak oyalaması Suriye rejimine Tadif’i DEAŞ’tan ele geçirme fırsatı sağlamış, müteakiben de PYD ve rejim güçlerinin kontrolünü sağladıkları alanlar üzerinden birleşmesinin yolunu açmıştır. Burada ABD’nin Pentagon kaynaklı Suriye siyasetinin PYD’yi himaye etmeye çalışırken Esed rejimi ve Rusya’ya alan açma hatası SDG içindeki Arap unsurlar ile Suriye muhalefeti içinde hoşnutsuzluk yaratmış ve ABD’nin samimiyetsizliğini ortaya koymuştur. Böylesine bir sorunsalı da Türkiye’nin orta ve uzun vadede fırsata çevirebilme kabiliyeti vardır. Doğrudan ya da dolaylı askeri müdahalelerin tamamı harekat alanındaki yerel aktörlerle iş birliğini gerektirmektedir. Bu kapsamda Türkiye, Suriye’de ABD ve Rusya’ya göre yerel aktör çeşitliliğine erişebilme bakımından kültürel, tarihi, sosyal, etnik ve dini argümanların yardımıyla daha avantajlıdır. Türkiye’nin ABD ve Rusya himayesindeki PYD/PKK etkinliğinin önüne geçebilmek için yapması gereken temel askeri argümanları şu şekilde sıralamak mümkündür: