Hürriyet Aile/Çocuk/Çocuk Sağlığı/Otizm nedir? Otizm anne karnında anlaşılır mı?
OTİZM NEDİR? OTİZM ANNE KARNINDA ANLAŞILIR MI?
09.04.2019 - 17:16 | Son Güncelleme: 09.04.2019 - 17:16
Otizm nedir, neden olur? Otizm anne karnında saptanabilir mi? Çocuk-Ergen Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Emel Sarı Gökten, otizm belirtileri ve tedavi yöntemleri hakkında önemli değerlendirmelerde bulundu.
Otizm, erken çocukluk yaşlarında ortaya çıkan sosyal etkileşim ve iletişim becerilerinde gerilik, sınırlı ve tekrarlayıcı hareket ve ilgi alanları ile karakterize bir nöro-gelişimsel bozukluktur. Son yıllardaki bilimsel yayınlarda prevalansının 64 canlı doğumda bir olduğu ile ilgili bilgiler mevcuttur.
OTİZM ANNE KARNINDA SAPTANABİLİR Mİ?
Otizm genetik ve çevresel sebeplerin etkileşimi sonucunda ortaya çıkar. Bu demektir ki bir çocuğun otizm belirtileri gösterebilmesi için genetik yapısında sorunlu genleri barındırması gerekmektedir. Ancak Otizm, Down Sendromundaki gibi tek bir kromozomdaki sayısal eksiklik ya da fazlalıktan kaynaklanmaz. Çok daha fazla sayıda ve çeşitlilikte gen bölgesinin sorunlu çalışması sonucunda otizm belirtileri oluşur. Bu nedenle otizmi anne karnındayken saptamak mümkün değildir. Otizm belirtileri bazen bebek büyürken çok erken safhalarda dikkati çekmeyi başlar. Örneğin; 3 aylıkken anneyle göz teması kurması ve gülümsemesi gerekirken bunları yapmıyor, 6-7 aylık olduğu halde hiç ses çıkarmıyor, 7 ay sonrası yabancı kaygısı oluşması gerekirken anne-baba ve yabancılara aynı reaksiyonları veriyorsa çocuğumuzun otizm belirtileri erken dönemden itibaren başlamış demektir.
Bir grup otizm tanılı çocuk ise belli bir yaş dönemine kadar tamamen normal bir çocuk gibi gelişim gösterebilir.
Anne ve babaya göre zamanında göz teması kurmuştur, gülümsemiştir, hatta tekli kelimeler söylemeye başlamıştır, ancak genellikle 1,5-2 yaşlarından itibaren çocuk içine kapanmaya, söylediği kelimeleri unutmaya, göz teması kurmamaya ve anne-babası ve diğer çocuklara hiç tepki vermemeye başlamıştır. İster başlangıçtan itibaren belirtiler hâkim olsun, ister sonradan gerileme ile ortaya çıkmış olsun bu çocuklar Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı alır.
OTİZMLİ ÇOCUK, ÇEVRESİ İLE NASIL İLETİŞİM KURAR?
ERKEN TEŞHİS, BÜYÜK ÖNEM TAŞIYOR
Otizm, tanısını koyup tedaviye yönlendirmede çok hızlı davranılması gereken bir bozukluktur. Erken yaşta tedaviye yönlendirilen çocukların tamamen tanıdan kurtulma ihtimali bile vardır.
Bu nedenle çocuğunuzda bu belirtilerden bir ya da birkaçını gördüğünüzde vakit kaybetmeden bir çocuk ve ergen psikiyatri uzmanıyla görüşmeniz gerekir. Otizm çekirdek belirtilerini iyileştirmede kullanılan bir ilaç henüz yoktur. O nedenle tedavide birincil olarak düşünülmesi gereken özel eğitimdir. Yani bu çocukların birebir eğitimle belirtileri konusunda desteklenmesi gerekir. Özel eğitimin yanında konuşma terapisi ve duyu bütünleme terapisi gibi ek tedavi yöntemlerinden yararlanılmaktadır. İlaçlar otizm belirtilerine eşlik eden diğer problemler için kullanılır. Bunlar uyku problemleri, dikkat dağınıklığı ve dürtüsellik, irritabilite dediğimiz huzursuzluk ve davranış problemleridir. Bu belirtiler eşlik ettiğinde ilaç tedavisi ile çocuğu desteklemek önemlidir.
GEN TEDAVİSİ OTİZMDE UMUT VAAT EDİYOR
Otizm yeni tedavi yöntemleri ile ilgili çalışmaların devam ettiği bir bozukluktur. Şu anda günümüzde en çok revaçta olan ve ümit vaat eden tedavi yöntemi gen tedavisidir. Ancak bozukluğun genetik yapısı o kadar karışıktır ki gen tedavilerinin hayata geçirilmesi için zamana ihtiyaç vardır. Yine son dönemlerde otizmde bilişsel sorunlara ve çekirdek belirtilere faydası araştırılan yöntem Transkraniyal Magnetik Stimülasyon (TMU) ’dur. TMU ile özellikle frontal bölge üzerine magnetik uyarım yapılarak öğrenme hızının arttırılması ve belirtilerin hafifletilmesi hedeflenmektedir. Hastanemizde TMU otizmli çocuklara uygulanmaya başlanmış ve 20 seanslık TMU seansları sonrası öğrenme hızında ve eğitimden faydalanma oranlarında artışlar izlenmektedir.
ÇOCUK SAĞLIĞI Çocuğunuzun dil gelişimini nasıl desteklersiniz? Bebekler, daha anne karnındayken çevrelerinde konuşulan dilin seslerini duymaya başlarlar. Doğduktan sonra da bu dili çok hızlı bir şekilde öğrenmeye devam ederler. Bireysel farklılıklar olsa da genel olarak iki yaş civarlarında kelime dağarcıkları genişler. 2-3 yaş civarlarında da kelimeleri birleştirerek düşüncelerini, isteklerini ifade edebilmeyi öğrenirler. Anne-babaların en sık sordukları sorulardan biri de çocuklarının dil, konuşma gelişimini desteklemek için neler yapabilecekleridir. devamı »