Gazneli - Karahanlılar Devletleri İttifakı
gönderen TurkmenCopur » 16 Ara 2010, 22:59
Gazneli - Karahanlılar Devletleri İttifakı ve Selçuklularla Ali Tekin'e karşı siyasetleri
Görülüyor ki, bir tarafta Ali Tekin'le Selçuklu şefi Arslan, öte tarafta Gazneliler'le esas Karahanlılar olmak üzere ikişer ikişer karşılıklı ittifak sistemleri meydana gelmiştir. Fakat, Karahanlılar'la Gaznelileri birbirine bağlayan ittifakın, hiç olmazsa şimdilik, hedefi, doğrudan Ali Tekin ile Selçuklu şefi Arslan değidir. Öte yandan, Ali Tekin'le Arslan'ı bağlayan ittifak da tedafüi olup, dıştan gelecek, hatta görünüşe göre, sadece Karahanlılar'dan gelecek tecavüze karşıdır. Buna rağmen, arada ittifak mevcut olduktan sonra, bunu gerektiğinde belirli bir hedefe çevirmenin güç olmıyacağı meydandadır. Bu hedef, Ali Tekin'le müttefiki Selçuklu şefi Arslan olduğu takdirde, Karahanlılar'la Gazneliler Devleti'nin coğrafi durumları dikkate alınacak olursa, Ali Tekin'le Arslan'ın karşılaşacakları tehlikenin büyüklüğü kendiliğinden anlaşılır. Taraflardan birinin hücumunu bertaraf eden Ali Tekin'le Arslan'ın, doğudan ve batıdan aynı zamanda harekete geçecek olan müttefikler karşısında nasıl tutunacakları meraka değer.
Görülüyor ki, tarafların jeopolitik ve kuvvetler dengesi sistemi bakımından, meselenin nazarî olarak mütalaa ve münakaşası bile, bu sonuncular lehine netice vermemektedir.
Gazneliler'le esas Karahanlılar arasındaki karşılıklı ittifak sistemini, herhangi mütecavize karşı tedafüi bir ittifak sistemi kurmuş olan Ali Tekin ile Selçuklu şefi Arslan'a çeviren, görünüşe göre, Gazneliler Devleti hükümdarı Sultan Mahmud'dur:
Ali Tekin'in zulmünden kaçanlar, bu sırada Belh'de bulunan bu Gazneliler hükümdarına, Ali Tekin'i sık sık şikayet etmişlerdir; onlara göre, Ali Tekin «reaya»ya zulüm etmektedir. Sonra aynı Ali Tekin, Mahmud'un müttefiki olan Karahanlı hükümdarlarına gönderdiği elçilere yol vermemektedir.
Şu halde, Ali Tekin'in tebaasına zulüm yaptığı hakkında kendisine vaki şikayet üzerine, Sultan Mahmud, Maveraünnehr'e sefer yapmakta ve Ali Tekin'in iç işlerine karışmakta kendisi için hak görüyor demektir. Bunun ifade ettiği mana, Mahmud'un, Ali Tekin'le Arslan'ı kendisinin vasalı telakki ettiğidir. Üstelik, Maveraünnehr halkını ne dereceye kadar temsil ettiklerini bilmediğimiz şikayetçiler, böylece Mahmud'un hakimiyetini Ali Tekinle Arslan'ın hakimiyetlerine tercih ettiklerini ifade etmiş oluyorlar.
Ali Tekin'in elçilerin gidip gelmesine engel olması meselesine gelince, birbirleriyle müttefik olan iki devletten birini teşkil eden Karahanlılar Devleti ile harb halinde bulunan Ali Tekin'le Arslan'ın, bu hareketini tabii bulmak lazımdır. Onların iki müttefikin kendilerine karşı siyasetlerini öğrenmeğe teşebbüs etmeleri haklarıdır.