Aydın’ın Tarihi Ana Caddeleri, Yapıları Hükümet Bulvarı ve Hükümet Konağı
Adını Hükümet konağına çıkan ana bulvardan alan Hükümet Bulvarı, istasyon meydanından başlayıp Efeler ilçesinin kuzeyine doğru uzanır ve Hükümet Konağı (Valilikte) son bulur.
Bulvar Aydın’ın en işlek ve yaya trafiğini taşıyan iki kaldırımının, gerisinde, Aydın’ın eski dokusu tarihi yapılar ve arastaya komşudur. Bankalar, ticarethaneler, işyerleri bu cadde üzerinde sıralanmıştır.
Hükümet Bulvarına adını veren en görkemli resmi yapı bulvarın kuzey bitimindeki Hükümet Konağıdır. 1908 yılında bu konakta Meşrutiyetin ilanı törenlerle kutlanmıştır.
Bir dönem Otel ve kahvehaneler in de yer aldığı cadde, bugün sarraflar, telefon bayileri, bankalar tarafından tercih edilmektedir.
Eskiden AYDIN PALAS oteli Hükümet bulvarının en görkemli yapısıydı. Bugün yerini bir özel bankaya bırakmıştır.
Bir başka Otel ise bugün yerinde yine bir başka banka bulunan ANKARA PALAS oteliydi.
Bir dönem Hükümet konağı önündeki meydanda resmi törenlerin yapıldığı alan, bugün, yeniden tören alanına dönüştürülmüştür.
(Hükümet konağı önünde 1935 yılında kutlanan bir bayram görüntüleri. Sağda Emniyet idaresi, solda macar ustaların yapısı tarihi Vali Konağı)
(Efeler Yedi Eylül’de Hükümet Bulvarında yürüyüşte. Sağdaki beyaz bina eski Emlak Kredi bankası bugünkü halk bankası binasıdır )
(Milli Mücadele yıllarında yararlıkları görülen Durmuş Ali Efe ve kızanları 1940’lı yıllarda Hükümet Konağı önünde Vali ile beraber)
İşgal yıllarında da Yunan askerleri tarafından törenler Hükümet meydanında, bu alanda yapılmıştır.
(Yunan işgal kuvvetleri Aydın Hükümet konağı önünde. 1922)
Hükümet Bulvarının Ramazanpaşa camisinin güneyindeki kesimi her zaman işlek ve kentin yoğunluğunu paylaşırken, Camiden daha kuzeye doğru olan kesiminde, Valilik ve Adliyenin kapanmasıyla, mesai saatleri dışında bir sessizlik hakim olur.
Adliye binasının olduğu yerde eskiden yer alan Vali Konağı ve Jandarma Binası ile hemen karşısındaki karakol bugün soluk siyah beyaz karelerde yer almıştır.
(Aydın Emniyet İdaresi)
(Eskiden Hükümet meydanı)
(Eski Vali Konağı, bugünkü Adliye Binası)
Hükümet konağı önceleri iki katlı iken;
sonradan yeniden inşa edilerek önce üç katlı,
Çok daha sonraları günümüzdeki gibi dört katlı olarak inşa edilmiştir.
Aydın’ın yetiştirdiği Başbakan Adnan Menderes (soldan ikinci) Aydın Hükümet konağı terasında Aydın Valisi ve Belediye başkanı ile şehrin ileri gelenleri bir arada. (Arka planda topyatağı ve Erkek sanat enstitüsü ve bir dönem cezaevi olarak kullanılan vali Tahir Paşa konağı)
Menderes Bulvarının açılmadığı yıllarda, bayramlar ve İncir festivali geçitleri ve Yedi Eylül yürüyüşleri Hükümet bulvarında yapılır, eskiden tören yolu olarak kullanılırdı.
Hükümet Bulvarı üzerinde günümüze kalan ender, erken Cumhuriyet yapılarından sivil konut yapısı tarihe duyarlı bilinçli Aydınlılar tarafından restore edilerek, geçmişten günümüze bir köprü olarak bugün Aydınlılara nostaljiyi yaşatmaktadır.
Kuzeyindeki topyatağı varyantı ile askeri alana ve Tralleis’e ulaşan Hükümet Bulvarı, 1919 yılında işgal günlerinde Osmanlı padişahı Vahdettin’in oğlu Şehzade Abdürrahim başkanlığında Nasihat heyetinin ve Atatürk’ün yaya olarak şehri gezdiği bulvar eskiden ortasında palmiye ağaçları ile kentin simgesiydi.
(Palmiye ağaçlı Hükümet Bulvarı)
(Palmiye ağaçlı Bulvar ve sağdaki yapı Aydın Palas Oteli)
1960’lı yıllarda Hükümet Bulvarı Sigorta binası önünde görüntülenen bu fotoğrafta tek tük belediye otobüslerinin görüldüğü, ıssız ve sessiz bir cadde iken;
Bugün artan trafikte iki şeritle Aydın’ın trafik yükünü kaldıramayan Hükümet Bulvarı ve Adliyenin taşınması ile yoğun trafiğin önlenmesi artık kaçınılmazdır.
Şehrin en eski dokusu bu alanların araç trafiği ve ulaşım açısından biraz daha rahatlaması için, yeni kamu yatırımlarının bir an önce kent dışına taşınması ve bu caddelerin trafiğe kapalı alışveriş merkezleri haline getirilerek, kent içinde hafif ray sistemi ile toplu taşımaya geçilmelidir.
Ama daha önemlisi kent içinden geçen demiryolunun acilen yeraltına alınmasıdır.
PK: 110 EFELER AYDIN