16 14 12 Bu ifadenin ne zaman kaba olduğu ne zaman gerekli olduğu konusunda onunla konuşabilirsiniz. Annebaba yanındayken ona nazikçe teklif edilen bir şeyi istemediğini Hayır diye bağırarak ifade etmek doğru kabul edilmez. Fakat anne-babanın gözetimi dışında tanıdığı veya tanımadığı birinin verdiği şeyi almaması ya da istediği şeyi yapmaması, yani Hayır diyebilmesi gerekli bir durumdur. Çocuğunuzun kafasının karışmaması için bu durumu örneklerle anlatabilirsiniz. Çocuğunuza bedeninin kendisine ait ve kendisine özel olduğu algısını kazandırmanız önemlidir. Herkesin bedeni kendisine özeldir. Sana dokunulmasına izin vermek zorunda değilsin. İstemediğin şekilde sana dokunmak isteyen biri olursa mutlaka ondan uzaklaşmalı ve bunu bize anlatmalısın. diyebilirsiniz. Çocuğunuz size güvenmeli ve sizinle konuşabilmelidir. Kuşkusuz okul öncesi dönemde çocuğunuz iyiyi ve kötüyü ayırt etmek konusunda sorun yaşayacaktır. Her zaman doğru yerde doğru tepkiyi verememesi olasıdır. Bu uyarılarda bulunulan çocuklar öncelikle bu durumu aile içinde yansıtmakta, istemedikleri herhangi bir durumda bu çözüm yollarına başvurabilmektedirler. Çocuğunuz işten gelen babası kendisini öpmek istediğinde oyundan kalkmaya üşenip babasına Beni öpmeni istemiyorum. Benim bedenim bana özel. diyebilir. Bu durumda çocuğunuza sabırla yaklaşmalı, aradaki farkları ifade etmelisiniz. Çocuğunuzun çevreden gelen her davranışı kötü niyetli olarak algılaması da mümkündür. Dolayısıyla çocuğunuzu anlamaya çalışmanız ve durumdan emin olmanız da önemlidir. Küçük çocuklar aile içerisinde çok sevilirler, her zaman ilgi odağıdırlar. Hem aile üyeleri onları sevmeyi, öpmeyi çok sever hem de çocuklar dokunulmayı ve ten temasını. Çocuğun sevgiyi en kolay ve direkt hissettiği durum bunlardır. Çocuğun sevilme ihtiyacını karşılamak çok önemli olmakla birlikte ona nasıl dokunduğunuz da önem taşımaktadır. Çocukların özel bölgelerinin sevilmesi, öpülmesi, ısırılması yoluyla sevilmeleri doğru değildir. Aile içinde yapılan bu davranışlar çocuğun bunları yapılabilir ve normal olarak görmesine sebep olmaktadır. Bu durum da bu davranışları kimin yapıp kimin yapamayacağı konusunda bocalamasına sebep olabilmekte ve bedensel sınırlarını doğru şekilde koymasına engel oluşturabilmektedir. Çocuğunuza sizin için değerli olduğunu hissettirmelisiniz. Benim için çok önemlisin. Sana bir şey olmasına asla izin vermem. Ama bazı konularda senin de bana yardımcı olman gerekiyor. diyerek yapması gerekenleri anlatabilirsiniz. Çocuğunuz dışarı çıktığınızda sizin sözünüzü dinlemiyor, uzaklaşıyor, keyfi davranıyorsa, daha önce bahsettiğimiz gibi onu güvenlik görevlileri veya polislerden yardım alabileceği ile ilgili bilgilendirmelisiniz. Eğer çocuğunuz bu davranışı sık sık yapıyorsa, uzaklaşıyor ve kayboluyorsa dikkatinizi onun üzerinde daha da çok yoğunlaştırmalısınız. Bunu Yapma, etme, gitme gibi yönergelerle yapmak yerine, dikkatini sizden ayırmaması için ona sebepler vermenizle durum daha kolay hale gelecektir. Alışveriş merkezindeyseniz planınızı onun size olan dikkatini canlı tutacak şekilde yapabilirsiniz. İlk önce senin için giyecek güzel bir şey bakalım, daha sonra benim almam gereken şeyi alalım ve en sonunda da gidip kendimizi ödüllendirelim. Acaba ne yapsak? gibi yönlendirmeler bu konuda yararlı olabilir. Eğer bu tutum işe yaramıyorsa ve çocuğunuz sizi sık sık bırakıp gidiyor, kayboluyorsa onunla bunun tehlikeleri ile ilgili konuşmalısınız. Benim göremeyeceğim yerlere gitmeni istemiyorum. Birbirimizi kaybedersek sen çok korkarsın ben de çok üzülürüm. Birbirimizi bulana kadar çok kötü zaman geçirmiş oluruz. Ben bugün çok güzel zaman geçirmek istiyorum. diyebilirsiniz. Eğer bu da işe yaramıyorsa daha önceki uyarılarınızı hatırlatarak çocuğunuzla birlikte oradan çıkabilirsiniz. Uyarılarınızı dinlemediği için kötü zaman geçirdiğinizi, bir dahaki sefere aynı şeyi yapmaması gerektiğini, aksi takdirde yine gittiğiniz yeri terk etmeniz gerekeceğini ifade edebilirsiniz. Bütün bunları sakin ve kendinize güvenerek yapmanız önemlidir. Alışveriş merkezini ya da gittiğiniz başka bir yeri zamanından önce terk etmeniz dünyanın sonu değildir. Önemli olan çocuğunuzun durumdan bir şeyler öğrenmesi ve bir dahaki sefere buna göre davranmasıdır. Çocukların güvenlik ve sağlık ihtiyacının göz ardı edilmesi ya da ikinci plana atılması geri dönüşü olmayan sonuçlar doğurabilmektedir. Kaygılarınızı azaltmak, çocuğunuzun kendisine güven duymasını sağlayabilmek adına bu konulara önem vermeniz, çocuğunuzu buna göre yönlendirmeniz gereklidir.
17 KAYNAK Berka Özdoğan, Çocuk ve Oyun ÇOCUK, OYUN, OYUNCAK... Oyun, çocuğa kimsenin öğretemeyeceği konuları, kendi deneyimleriyle öğrenmesi yöntemidir. Oyun her yaşta insanın hayatında önemli yeri olan bir etkinliktir. Yetişkin için eğlenme, dinlenme, boş zaman etkinliği vb. gibi anlamlar ifade eden oyun, çocuk için, özellikle okul öncesi dönemdeki çocuk için, içinde yaşadığı dünyayı, çevresindeki insanları tanıma ve anlama aracıdır. Bu nedenle bir boş zaman faaliyeti değil, çocuğun zamanının büyük bir bölümünü alan, ciddi bir uğraş olarak nitelenmelidir. Çocuklar oyun oynarken yoğun bir öğrenme süreci içindedirler. 17 yaşına dek gelmiş bir insanın o ana dek öğrendikleri araştırıldığında 4 yaşına dek öğrendiklerinin % 50 sini, 8 yaşına dek ise % 80 ini öğrendiği anlaşılmıştır. Bu nedenle oyun denilen bu doğal öğrenme ortamı ciddiye alınmalıdır. Biz yetişkinlere düşen görev, onların oyunlarına yeterli saygıyı göstermek, zaman zaman onlarla birlikte oynayarak yetenek ve gelişimlerine katkıda bulunmak ve doğru zamanda doğru oyuncaklarla karşılaşmalarına fırsat sağlamaya çalışmaktır. 15