Seçimlere dair bilinmesi gereken 20 şey
Türkiye 30 mart'ta tarihi seçimlerinden birini gerçekleştirecek. Peki seçim güvenliği tam mı?
Neden 52 milyon seçmen varken, 180 milyon oy pusulası basıldı? sandıklar nasıl korunacak?
Elektrik kesilirse seçim hilesi yapılabilir mi? Mükerrer seçmen var mı?
Seçmenlerin kafasındaki tüm bu soruları, seçim konusundaki uzman hukukçulardan birine, avukat Mehmet Hadimi Yakupoğlu'na sorduk. İşte 20 soruda, 30 Mart seçimlerinde, seçimin nasıl yapılacağından, seçim güvenliğinin nasıl sağlanabileceğine ilişkin bilinmesi gereken herşey…
Seçmen kütükleri, İçişleri Bakanlığı'nın adrese dayalı nüfus kayıt sistemi çerçevesinde oluşturuluyor. İçişleri Bakanlığı her gün bu kayıtlarda yapılan değişiklikleri sisteme giriyor. Türkiye'de ortalama her gün sisteme 75 bin değişiklik verisi (adres değişikliği, ölüm, evlenme, boşanma, seçmen kısıtlılığı gibi). Bu veriler, doğrudan YSK'nın SEÇSİS'ine de geliyor
Ancak mükerrer seçmen sayısının bu kadar az olmasına rağmen, seçim sonuçlarını etkileyebilecek kadar çok sayıda "yığma" ve "bindirme" seçmen olduğu biliniyor.
30 mart yerel seçim olduğu için, seçmenler yaşadıkları yerlere göre, farklı sayıda oy kullanacaklar. Bu çerçevede, 30 Büyükşehir ile büyükşehir olmayan 51 ilde yaşayan seçmenler, farklı şekilde oy kullanacaklar. Büyükşehir olmayan illerdeki belde ve köylerde de oy verme sistemi farklı olacak. Oy pusulaları ve zarfları, kişilerin kullanacakları oylara göre, farklı renklerde belirlendi. Buna göre, Büyükşehir, büyükşehir olmayan iller, köy ve beldelerde yaşayanlar şu şekilde oy kullanacak:
1. sandıkta muhtar ve ihtiyar heyeti için oy kullanılacak. Bu seçim için seçmene MOR zarf verilecek. 2. sandık için seçmene MAVİ zarf verilecek. Bu zarfa seçmen, il belediye Başkanı, ilçe belediye başkanı ve ilçe belediye meclis üyesi için oy kullanacağı üç ayrı pusulayı koyacak. 3. Sandık için seçmene TURUNCU zarf ve turuncu oy pusulası verilecek. Seçmen, turuncu oy pusulasında yer alan, il genel meclisi üyeliği için oy kullanacak.
Seçmenlerin oy kullanacakları sandık kurulları Sandık kurulu, bir başkan bir memur üye, beş tane de siyasi partili üyeden oluşacak. Oy verme işlemi doğu illerinde saat 07.00'de, batı illerinde ise 08.00'den itibaren başlayacak. Sandık kurulu üyelerinin oy kullanmanın başlamasından en az bir saat önce sandık başında olması gerekiyor. Bu saatte sandık başında olmayan sandık görevlileri, görev yapamayacaklar, oy da kullanamayacaklar. Önceden belirlenen sandık kurulu üyesi zamanında sandığın başına gelmezse, başkan ya eksik kurulla oy verme işlemini başlatacak, ya da orada bulunan seçmenlerden birini sandık kurulu üyesi olarak alabilecek.
YSK'nın belirlediği toplam seçmen sayısı 52 milyon 695 bin 932. Ama bu seçmenler, farklı seçim türlerinde birkaç sandıkta oy kullanacaklar (Büyükşehir, il, ilçe, belde belediye başkanı gibi..) Seçmenlerin her birine, kullanacakları oy kadar seçim pusulası verilecek.
Seçim güvenliği konusunda vatandaşların en çok merak ettikleri konulardan biri de, seçim sonuçları işlenirken elektriklerin kesilmesi. Ancak YSK'daki CHP temsilcisi Hadimi Yakupoğlu'na göre, elektrik kesintisi hile yapılmasını sağlamaz. Çünkü, sonuçlarla birlikte SEÇSİS'e sandık kurullarının tuttukları seçim tutanaklarının da taranmış bir kopyası yükleniyor. Siyasi partiler, sonuçlarla birlikte, bu tutanakları da anında görüyorlar. Ayrıca, sonuçlar SEÇSİS'e girildiği anda depolanıyor. Dolayısıyla, sisteme dahil oluyor. Yakupoğlu ayrıca, YSK talimatıyla ilçe seçim kurullarının bulunduğu yerlerdeki tüm jeneratör ve trafoların bakım ve takviyelerinin yapıldığını da vurguladı.
Yasaya göre, oy kullanmamanın cezası var. Ancak yasanın bu hükmü, bu seçimde uygulanmayacak. Dolayısıyla oyununu kullanmayan seçmenlere ceza verilmeyecek.
Avusturya'da burka yasağı protestosu Antalya'da Gendive Deresi taştı Bern dünyanın yaşam kalitesi en yüksek şehirlerinden Bakım evinde yaşlılar kötü şartlarda yaşıyor Kocadon doğumgününü coşkuyla kutladı Vanuatu ile vizeler kalktı İran polisi sokaktan kadınları böyle topluyor Yahudi yerleşimciler Filistin mülteci kampına saldırdı	 Adeviyye'de son durum İngiltere'deki pasta fuarı görenleri şaşkına çevirdi Keşke orada yaşasam dedirten hapishane National Geographic: 2013'ün en iyi fotoğrafları Tarihte Bugün: 29 Aralık Türkmenistan'daki krater 43 yıldır yanıyor Şili'de 1 milyon insan sokaklarda Fransa'da eylemler devam ediyor