Ana Sayfa Bebek ve Çocuk Oyuncak Seçiminde Neye Dikkat Edilmeli? Çocuğun Yaşına Uygun Oyuncak Seçimi
Oyuncak Seçiminde Neye Dikkat Edilmeli? Çocuğun Yaşına Uygun Oyuncak Seçimi
oyuncak seçiminde neye dikkat edilmeli,çocuğun yaşına uygun oyuncak seçimi
Bilimsel alanda yapılan araştırmalar, oyuncakların çocukların gelişimlerine önemli katkıları oldukları yönündedir. Anne-babalar da oyuncakların çocuklar üzerinde olan etkisini yakından görmektedirler. Hal böyle olunca çocukların bu kadar sevdikleri ve zamanlarının büyük bir kısmını ayırıp oynadıkları bu oyuncakların, seçimi de bir o kadar önemli hale gelmiştir. Piyasada bulunun binlerce oyuncak arasından çocuğunuzun zihinsel, sözel, görsel hafıza,psikomotor, estetik, duygusal gibi zekâ gelişim alanlarını destekleyecek oyuncakları seçmek anne babalar için her zaman kolay olmamaktadır. Anne babaların oyuncakları süslü püslü olduğu için değil, çocuklarının gelişim dönemlerine katkı sağlayacağı için almaları gerekmektedir. İşte bu yüzden çocuğunuzun gelişim alanlarını desteklerken çocuklar için oyuncak önemli midir? Oyuncak seçiminde neye dikkat edilir? Yaşına uygun oyuncak nasıl seçilir? gibi sorular hakkında bilgi edinmek için yazımızı okumanızı tavsiye ederiz.
Çocuklar İçin Oyuncak Önemli midir?
“Çocuklar için oyuncak önemli midir?” sorusunun cevabı; kesinlikle evet, çocuk için oyun oynamak çok önemlidir. Çocukların her türlü oyun ile kendilerini ifade ettikleri ve oyun ile hayal dünyalarında bambaşka tasarımlar yapabildiği bilinmektedir. Çocuk oyun ile var olur. Tek ve biricik amacı oyun olan çocuğun oyununu tasarlayabilmesi ve devam ettirebilmesi için oyun içinde kullandığı oyuncaklar da çok önemli bir yer tutmaktadırlar. Günümüzde anne babaların oyuncak dendiğinde ilk şikâyet ettikleri nokta, çocuklarının oyuncakları hemen bozduğu, kırdığı yönündeki söylemleridir. Ancak unutulmamalıdır ki çocuk oyuncağını kırarak, parçalayarak, sökerek bile birçok şey öğrenebilir. Araştırma ve keşif merakı olan çocukların aldığı oyuncakların içini merak ettikleri için kırmaya ve parçalamaya çalıştıkları bilinen bir gerçektir. Gelin şimdi oyuncakların çocuğun gelişimine ne tür katkıları olduğunu görelim;
Karar verebilme becerisi kazandırır.
Renk, sayı, şekil gibi kavramları öğretir.
Paylaşma, bekleme, sabretme, işbirliği yapma gibi sosyal beceriler kazandırır.
Araştırma, merak, keşfetme becerisi kazandırır.
Fiziksel gelişimlerini hızlandırır.
İnce motor-küçük kas gelişimine katkı sağlar.
Çocuğun çevresini gözlemleyebilme becerisi artar.
Güvenli ortam yaratacağı için çocuk kendini güvende ve mutlu hisseder.
Çocuk, oyuncaklar aracılığıyla ile dünyayı deneyimler ve anlamlandırır.
Oyuncak Seçiminde Neye Dikkat Edilmeli?
Ailenin oyuncak seçiminde sorumluluğu oldukça fazladır. Çocuğun hem fiziksel hem de ruh sağlığı için küçük yaşlardan itibaren olumlu ortam yaratma sorumluluğu ailededir. Aile çocuğunu her yönüyle sağlıklı birey olarak yetiştirme bilinciyle, çevreyi ve ortamı uygun uyarıcılar ile donatmalıdır.
“Oyuncak seçiminde neye dikkat edilmeli?” sorusuna verilecek cevaplar şu şekilde sıralanabilir.
Öncelikle oyuncakların üretim kalite standartlarına uygun olmasına özen gösterin.
Kalitesiz plastikten yapılmış oyuncaklardan uzak durun.
Oyuncak sayısının çok olması önemli değildir. Önemli olan nitelikli oyuncakların olmasıdır.
Çocuğun ilgisini çekebilecek renk ve şekilde tasarlanmış olmalıdır.
Cinsiyet ayrımı yapılmamalıdır.
Oyuncakların çok yönlü olması önemlidir.
Oyuncaklar yaşına uygun olmalı çok basit ya da çok karmaşık olmamalıdır.
Çocuğun içinde merak ve ilgi uyandırmalı.
Alışverişe gitmeden önce alınacak oyuncak hakkında konuşulmalı ve karar verilmelidir.
Paylaşma duygusunu geliştirebilir olmalıdır.
Parçaları sökülebilir yapıda olmalıdır.
Çocuğun fizyolojik ve psikolojik sağlığına zarar verici olmamalıdır.
Oyuncaklar çeşitlerine göre sınıflandırıldığında karşımıza dört temel grup çıkmaktadır. Bunlar;
Fiziksel-kas gelişimine yardımcı olan oyuncaklar: Bisiklet, küpler, kule oyunları, legolar, yapbozlar, el arabaları, tamir setleri, tırmanma, tutunma ve sallanma vb hareketleri gerektiren oyuncaklar.
5 duyuyu uyaran oyuncaklar: Kumda kullanılan oyuncakları, su içindeki oyuncaklar, oyun hamurları, köpüklü oyunlar, ritim çalgı araçları, doğadaki her şey..
Hayal gücünü ve sosyal beceriyi artıran oyuncaklar: Kitaplar, arabalar, trafik setleri, bebek ve kıyafetleri gibi evcilik oyuncakları, meslek oyuncakları, kukla çeşitleri, kukla sahnesi, yetişkin eşyaları..
Yaratıcılığı destekleyen oyuncaklar: Boya çeşitleri ve gereçleri, kitaplar, kâğıtlar, kil, ip, yün, talaş, bakı kalıpları, ritim araçları.
Çocukların doğdukları andan itibaren başlayan dış dünya ile tanışma, deneyimleme ve anlama becerileri de gelişmeye başlar. Bu gelişim süreci devam ettikçe dönemin getirdiği bazı özellikler de çocukların davranışlarında, seçimlerinde, tepkilerinde etkili olur. Dışarıdan verilen uyaranlarla çocuğun gelişimlerini destekleyecek zenginleştirilmiş ortamı yaratmak ailelerin temel görevidir. Bu anlamda oyun ve oyuncak sunumu çocuğun becerilerini en üst seviyeye çıkarmayı hedeflemelidir. Piyasada popülerliği fazla olan, reklam ve pazarlama kültürünün sonucu olarak rağbet gören oyuncakların üstelik yüksek fiyatlar ile satın alınması, çocuğun gelişim alanlarına olumlu etki etmek bir yana çocukları tüketim hastalığına bulaştırmaktan başka hiçbir işe yaramadığı görülmektedir.
Her yaşın kendi içinde gelişim özellikleri vardır. Nasıl ki çocuğa her yaşta istediğimiz besini yediremiyorsak, istediğimiz oyuncağı da her yaşta çocuğa veremeyiz.
0-6 ay: Yeni doğan bebeğin ilk oyuncağı kendi bedenidir. Elleri, ayakları keşfedilmeyi bekleyen bir hazinedir adeta. Dış dünyayı ağız yolu ile tanıma bu dönemin en belirgin davranışıdır. Bu dönemde siz de bebeğinizle bol bol konuşun, iletişim kurun. Sizin sesiniz, yüzünüz ve ellerinizi tanımasına izin verin. Ayrıca bu dönemde sesli, ışıklı ve hareketli oyuncakların da çocukların dikkatini çektiği söylenebilir.
6-8 ay: Artık bebeğiniz oturabilir pozisyonda durabilmektedir. Bu nedenle oyun oynama alanı da genişlemiştir. Ses çıkaran çıngıraklar, yumuşak oyuncaklar ve toplar, kırılmaz aynalar, birbirine geçmiş plastik halkalar, kumaş kitaplar oynayabileceği oyuncaklar arasında yer alır.
8-12 ay: Bu dönem bebeğinin oyuncaklarla ilgileneceği süre nispeten artış göstermiştir. Çıngıraklı ve müzikli oyuncaklar, kapağı açılınca içinden nesne fırlayan oyuncaklar, karton bebek kitapları, doldurup boşaltabileceği kutular, itme ve çekme oyuncakları, banyo oyuncakları, üst üste dizilebilen oyuncaklar, iç içe geçebilen kutular bu dönemin oyuncakları arasında yer alır.
1-2 yaş: Bebek, alışveriş ve el arabaları, üç tekerlekli bisiklet, tahta bloklar, Legolar, mıknatıslı tahtalar, 4 parçalı yapbozlar, boşluk doldurma yapbozları, rakam ve sayma oyuncakları, park oyuncakları, büyük ve küçük toplar ve resimlerden oluşan kitaplar bu dönemin oyuncakları arasında yer alır. Bunun dışında ayrıca kum ve su oyuncakları, çeşitli roller için kostümler, el kuklaları, oyun hamuru, müzik ve ritim aletleri, renk-sayı- şekil sınıflandırma ve eşleştirme oyuncakları bu dönemin oyuncakları arasındadır.
3-5 yaş: Ayrıntı içeren gerçekçi vasıtalar, hafif malzemeden frizbi, manyetik dart, boncuk dizme, lego, tahta bloklar, renk-şekil-sayı eşleştirme, kendisinin yapabileceği basit model oyuncaklar, düğme ilikleme ve bağcık bağlama oyuncakları, kum ve su oyuncakları, gerçekçi ve ayrıntılı kuklalar, meslek setleri, garaj-çiftlik-uzay-otopark-havaalanı sahneleri, ritim enstrümanları, basit kutu oyunları, bilim malzemeleri, ince motor kaslarını geliştirecek dokuma ve dikiş seti oyuncakları, abaküs, resimli kitaplar, gerçekçi öyküler, çocuk şiir kitapları bu dönem oyuncakları arasında yer almaktadır.
Çocuk ve Oyuncak Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Çocuk çevresinde gördüğü her şeyi oyuncak olarak kullanabilmelidir.
Çocuk için güvenli oyun ortamı yaratılmalıdır.
Çocuğun çevresi oyun yaratıcılığını artıracak eşyalarla donatılmalıdır.
Çocuklar oyuncaklarını tasarılarına uygun olarak gerçek anlamı dışında kullanabilirler.
Atık malzeme diye düşündüğümüz birçok eşyadan oyuncak tasarımları yapılabilir.
Oyun alanında çocuklara gereken serbestlik tanınmalıdır.
Çocukların oyunlarına müdahale etmekten kaçınılmalıdır.
Oyuncakların sadece öğretici değil aynı zamanda eğlendirici olmasına dikkat edilmelidir.
Zaman yönünden sorun yoksa çocuğun oyununu bitirmesi beklenmelidir.
Gelişim düzeyinin çok üstünde bir oyuncak alarak çocuğun özgüveni zedelenmemelidir.
Çocuk kendi başına da oyun kurup oynayabilmelidir.
Oyuncaklar arasında cinsiyet ayrımı yapılmamalıdır.
Oyuncaklar çok karmaşık olmamalı ve dayanıklı olmalıdır.
Alınan oyuncaklar çok işlevli kullanılabilir olmalıdır.
Yapısal olarak çocuk için kolay anlaşılabilir olmalıdır.
Önceki İçerikÇocuklarda Kekemelik Belirtileri Nelerdir, Nasıl Tedavi Edilir
Sonraki İçerikLifli Beslenmenin Faydaları ve Lifli Yiyecekler Nelerdir
Çocuklarda İşitme Kaybı Nedenleri, Belirtileri
Anne Sütünün Anne ve Bebek Sağlığı İçin Faydaları