Yağlı karaciğer hastalığında Türkiye’nin en deneyimli uzmanı olarak gösterilen Prof. Dr. Yusuf Yılmaz, yapılan araştırmaların kahve tüketiminin karaciğer yağlanması riskini azalttığını ve karaciğer yağlanmasına karşı koruyucu bir faktör olduğunu gösterdiğini belirterek, “Kahve karaciğer yağlanmasına iyi gelir, ileri evre fibrozis (nedbe dokusu şeklinde karaciğer hasarı) ve siroz riskini azaltır.
03 Şubat 2020 Pazartesi 14:11
İSTANBUL - Kahvenin karaciğer yağlanmasına gizemli bir faydası var. Eğer başka bir hastalık nedeni ile yasaklı değilse günde 2-3 fincan filtre kahve idealdir. Yapılan araştırmalarda günde 2 kupa filtre kahve içmenin tüm kronik karaciğer hastalıklarında(NASH dahil) olumlu etki yaptığını ortaya koymuştur. Benzer etkinin sade içilen Türk Kahvesi için de olabileceğini tahmin etmekteyiz” dedi.
Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi ve Türk Karaciğer Araştırmaları Derneği (TKAD) Yağlı Karaciğer Çalışma Grubu Başkanı Prof.Dr.Yusuf Yılmaz, Demirören Haber Ajansı’na(DHA) karaciğer sağlığı ile ilgili önemli açıklamalarda bulundu.
“KARACİĞER YAĞLANMASI YENİ BİR HALK SAĞLIĞI KRİZİ OLABİLİR”
Yağlı karaciğer hastalığının iki tipi olduğunu ve bunlardan birinin basit yağlanma ve diğerinin de NASH olduğunu ifade eden Prof.Dr.Yılmaz,“Basit yağlanmada karaciğerde anormal yağ birikimi vardır ancak karaciğer hücrelerinde iltihaplanma ve şişme yoktur. Neyse ki tüm karaciğer yağlanmalarının yüzde 80-90’ı bu duruma uymaktadır. Diğeri ise karaciğer yağlanması iltihap ile birlikte ise bu hastalığa NASH deniyor.10 karaciğer yağlanmasından 1-2 tanesi aslında NASH’dir. Karaciğer yağlanmanız varsa bunun basit bir yağlanma mı yoksa NASH mi olduğu basit kan testleri ve ultrasonla anlaşılamaz. Bu konuda deneyimli bir gastroenteroloğa başvurmanız gerekir.İlaç ve tedavi yöntemlerindeki gelişmeler devam ediyor.Karaciğer yağlanması yeni bir halk sağlığı krizi olabilir” dedi.
“İLERİ EVRE SİROZ OLUŞANA KADAR GENELLİKLE HİÇBİR BELİRTİ VERMEZ”
Karaciğer yağlanmasının karaciğerde iltihaba yol açtığı, siroza ilerleyebilen bir karaciğer hastalığı olan NASH’in alkol kullanımı ile ilişkisi bulunmadığını dile getiren Yılmaz, “Çoğu durumda NASH yüksek şekerli, yüksek yağlı beslenme ve hareketsiz yaşamın sonucudur. NASH şişmanlık, tip 2 diyabet ve insülin direnci ile yakından ilişkilidir. Türkiye’deki erişkinlerin yüzde 32’si ne yazık ki şişman, Avrupa kıtasının en obez ülkesiyiz, Tip 2 diyabet hastalığının sıklığının ülkemizde çok yüksek olduğu (günümüzde yüzde 20 )da düşünüldüğünde ne yazık ki karaciğer yağlanması sıklığında dünyada en üst sıralardayız. NASH şişmanlık, tip 2 diyabet ve insülin direnci ile yakından ilişkilidir. İleri evre siroz oluşana kadar genellikle hiçbir belirti vermez. Her 5 karaciğer yağlanmasından bir tanesi NASH’dir.Teşhisi için kan testleri, ultrason, Fibroscan ve karaciğer biyopsisi yapılması gerekli olabilir.NASH hastalığında ölüm nedenleri sıklık sırasına göre kalp, kanserler ve sirozdur.İlaç tedavisi bulunana kadar en faydalı tedavi yöntemi diyet ve egzersizdir.” dedi.
“TÜRKİYE’DE 4 MİLYON NASH HASTASI OLDUĞU TAHMİN EDİLİYOR”
Türkiye’de 4 milyon NASH hastası bulunduğu ve 150 bin kişide de şu an NASH’e bağlı siroz gelişmiş olduğunun tahmin edildiğine vurgu yapan Prof.Dr.Yusuf Yılmaz, “Erişkin her 4 kişiden birinde karaciğer yağlanması var. Ultrasonda karaciğer yağlanması görülen her 5 hastanın 4 tanesinde karaciğer kan testleri normaldir.Karaciğer yağlanması olan her 5 hastanın birinde NASH var.Tip 2 diyabeti olan her 3 kişiden birinde NASH vardır. NASH hastalarının yaklaşık yüzde 80’inde obezite, yüzde 70’inde metabolik sendrom, yüzde 50’sinde tip 2 diyabet var. Obezitesi olanların yüzde 85’inde, tip 2 diyabeti olanların yüzde 65’inde, metabolik sendromu olanların yüzde 50’sinde karaciğer yağlanması var. NASH hastalığında en sık ölüm nedeni kalp kaynaklıdır. Hele de metabolik sendrom birlikteliği varsa kalp damar hastalığı olarak kalp krizi, inme/felç geçirme riski en yüksektir. Böylesine önemli sonuçları olan bir hastalığın sıklığı ülkemizde obezite ve diyabet sıklığındaki çarpıcı artışa paralel olarak artmaktadır. Yeni elde ettiğimiz veriler karaciğer yağlanması sıklığının ülkemizde ürkütücü düzeylere ulaştığına işaret etmektedir. Bu nedenle bu hastalığın önlenmesi ve tedavi edilmesi hususunda acil önlemler alınması gerekmektedir. Aksi taktirde gelecek on yıllarda ülkemizi bu sinsi hastalığın sonuçlarıyla orantılı ağır ekonomik bedeller beklemektedir” diye konuştu.
Prof.Dr.Yusuf Yılmaz, NASH teşhisinin nasıl konulduğuyla ilgili şunları söyledi: “Yağlı karaciğer hastalığı genellikle başka bir nedenden dolayı yapılmış karaciğer kan testlerinde yükselme (AST ve ALT) veya ultrasonda karaciğer yağlanması saptanmasıyla karşımıza çıkar. Karaciğer testlerinde yüksekliği yol açabilecek diğer karaciğer hastalıklarının olmadığını göstermek için doktorunuz alkol kullanıp kullanmadığınızı, mevcut hastalıklarınızı, ilaçlarınızı, ailede karaciğer hastalığı olup olmadığını soracak, ek kan testleri isteyecektir. NASH kesin teşhisi ve hangi evrede olduğunun belirlenmesi için veya yapılan testlerinizde bozulmaya yol açabilecek diğer hastalıklarınızın olmadığından emin olmak için karaciğer biyopsisi yapılması gerekebilir. Fibroscan ile karaciğer fibrozis evresi ve aynı zamanda yağlanma miktarı ölçülerek gerekirse biyopsi yapılabilir. Karaciğer biyopsisi iğne ile karaciğerden çok küçük bir doku (karaciğerin 50 binde 1’i) alma işlemidir. Bu doku başka bir doktor tarafından mikroskop ile incelenip NASH hastalığınızın olup olmadığı, ayrıca eşlik eden fibrozis dene nedbe dokusunun evresi söylenir”
“NASH TEDAVİ YÖNTEMLERİ NELER”
“Kilo kaybı ve fiziksel aktivite şu ana kadar etkisi kanıtlanmış en iyi tedavi yöntemleridir. Ancak kilo kaybı kademeli ve yavaşça olmalıdır (haftada en fazla 1,6 kg), çünkü daha hızlı kilo kaybı da yağlanmaya yol açabilir. Bu değerlerin çok üzerinde danışanına kilo verdirmeleriyle sosyal medyada övünen diyetisyenler aksine utanç duymalıdır. NASH’i ortadan kaldırabilmek için 1 yıllık süre içinde vücut ağırlığının en az yüzde 7’si kadar, fibrozisin ortadan kaldırılabilmesi için en az yüzde 10’u kadar kilo verilmelidir (Örneğin 100 kg olan bir hasta NASH’i düzeltmek için en az 7 kilo, NASH’in neden olduğu karaciğer fibrozisini düzeltmek için en az 10 kg vermelidir) Diyetisyen eşliğinde beslenmenizin yaşam tarzı değişikliği şeklinde yeniden düzenlenmesi önerilir. Kilo vermek ve uzun vadede bu çabayı sürdürmek zordur ve hastalar böyle büyük bir değişime karşı kendilerini güçsüz hissedebilirler. 10 hastadan ancak bir tanesi 1 yıllık süre içinde yüzde 10’dan fazla kilo kaybını başarabilir, bu durumda dahi fibrozisde yüzde 45 gerileme başarılabilir”
“Tabağınızda nelerin olduğu hakkında bilgi sahibi olmanız için, mümkün olduğunca sıfırdan pişirmeniz tavsiye edilir. Hazır gıdalar, atıştırmalık ürünlerde bile, çok yüksek seviyede yağ, tuz ve şeker içerirler.
3 PORSİYONLARINIZI KONTROL ALTINDA TUTUN
4: SU İÇİN
Egzersiz hem kişinin kendisini iyi hissetmesini sağlar, hem de vücudu şekillendirir: Diyabetikler için kilo, şeker seviyesi kontrolü, kalp hastalığı riskinin azaltılması… Egzersiz, enerji tüketimine yol açan herhangi bir harekettir:Hafif egzersiz :yürüyüş, bahçe işleri…Orta şiddet: yüzme, tempolu yürüyüş, plates Yüksek şiddet: tenis, bisiklet, koşu
Yaptığımız bilimsel araştırmada sigaranın yağlı karaciğer hastalığında karaciğerdeki hasarı belirgin arttırdığını gösterdik. Yurt dışında yapılan bir araştırmada sigaranın bırakılması ile bu olumsuz etkide geri dönüşüm olabileceği gösterildi. NASH’de en sık ölüm nedeninin kalp damar hastalıkları olduğu düşünüldüğünde NASH hastasının sigara içiyor olması akıllara ziyandır. NASH hastası siroz olmaktan korkar ancak kalp hastalıklarından ölme riski siroza göre kat kat yüksektir.
NASH hastalığı alkol kullanmayanlarda görülen hastalıktır, ancak az miktarda (genellikle sosyal içici olarak tanımlanır) alkol kullananlarda da NASH görülebilir. Önemli oranda olmayan alkol kullanımının karaciğer yağlanması üzerinde olan etkileri konusunda çelişkili sonuçları olan araştırmalar vardı. Ancak çok prestijli bir dergi olan Lancet’te yayımlanan çok büyük bir bilimsel araştırma bu konudaki tartışmalara son noktayı koydu: Alkol kullanımının güvenli miktarı sıfırdır. Yani bir damla dahi alkol kullanmayın!
NASH hastalığında işe yaradığı kanıtlanan ve hastaların kullanımına sunulabilecek hiçbir kür, bitkisel ürün henüz yoktur. Hatta bunların bir kısmı karaciğerinize zarar verebilir. Enginarı mevsiminde, maydonoz, limonunuzu salatanızla yiyin. Bu önerilerin yol açtığı karaciğer toksisitesini o öneriyi yapanlar değil yine bu karaciğer hastalığının uzmanı olan gastroenterologlar görmektedir. Bitkisel beslenme merakınız varsa diyetisyeninize başvurarak ‘Akdeniz Diyeti’ uygulayın.
Düzenli bir uyku ritmine sahip olmamak da karaciğer yağlanması riskini arttırıyor. Düzenli, yeterli sürede, zifiri karanlıkta, sessiz bir ortamda olmayan uyku sirkadyen ritmimizi yani vücut saatimizi bozar. Vücut saatimiz uyku-uyanıklık, yeme-içme alışkanlıkları, metabolizma ve hormonal salınım döngülerimizi kontrol eder. Sirkadyen ritimdeki düzensizliklere bağlı bozulan leptin hormonu metabolizması tokluk algımızda bozulmalara neden olur. Melatonin sirkadyen ritim ile uyumlu olarak özellikle gece beyinde sentezlenen (yüzde 80’i) bir hormondur. Melatonin yaş ilerledikçe yağlanmamızı ve insülin direncini önleyici etkiye sahiptir. Ancak biyolojik saatimizdeki bozulmalar melatonin salgılanmasında da bozukluklara yol açar. Uykusuzluk daha çok yeme, daha az hareket etme, insülin direnci ve kilo alma ile ilişkilendirilmiştir. Buna bağlı yağlı karaciğer gelişme riski artmaktadır. Araştırmalar uyku bozukluğu olan bireylerin karaciğer hasarı ve karaciğer kanseri açısından da daha riskli bir grupta yer aldığını göstermektedir. Yani uykusuzluğun hem karaciğer hastalığı oluşumu hem de karaciğer hastalığının seyrinin kötüleşmesinde olumsuz etkisi vardır. Diğer bir önemli konu uyku süresi ve uyku kalitesidir. Beş saatten az uyuyan bireylerde ilerleyen zamanda karaciğer yağlanmasının görülme riski artmaktadır. Yine çeşitli nedenlere bağlı gece uyanık kalan bireyler de karaciğer yağlanması gelişmesi bakımından risk altındadır. Gece vardiyesinde çalışan bireylerin karaciğer yağlanması açısından risk altında olduğu son zamanlardaki araştırmalarda gösterilmiştir. Bu bireyler ilerleyen dönemlerde NASH için artmış riske sahip olurlar. Bu yüzden hastalarımıza yaşam tarzı değişiklikleri için düzenli bir diyetin yanı sıra beş saatten az olmayan düzenli bir gece uykusu önermekteyiz. Tabii ki teknolojik aletlerden uzak, zifiri karanlık ve sessiz bir ortamda.
12: EGZERSİZ YAPIN
Kilo kaybı ve fiziksel aktivite ile NASH ile ilişkili durumların (örneğin şişmanlık, tip 2 şeker hastalığı, hipertansiyon, hiperlipidemi, insülin direnci) kontrolü de kolaylaşır. Yağlı karaciğer hastalığında en sık ölüm nedeninin kalp kökenli olduğu hatırlanacak olursa kilo verme ve fiziksel aktivite ile sadece karaciğer yağlanmasının değil kalp damar hastalığı riskinin azalacağı anlaşılır. Yağlı karaciğeri olanlar kesinlikle alkol tüketmemelidir. Bunu yanı sıra fruktoz içeren hazır meyve sularından, ayrıca meşrubatlardan (meyve suları, kola, fanta, gazozlar vb), da kaçınılmalıdır. ‘Organik’, ‘bitkisel’, ‘doğal’ kelimeleri ile ifade edilen yiyeceklerin karaciğeriniz için her zaman ‘sağlıklı ve güvenli’ anlamına gelmediği unutulmamalıdır. Doktor onayı olmadan herhangi bir bitkisel ilaç, çeşitli kürler, vitamin veya ilaç kullanılmamalıdır. Aşırı şişman hastalarda obezite cerrahisi NASH hastalığını düzeltebilir. Siroza bağlı karaciğer yetmezliği veya karaciğer kanseri gelişenlerde karaciğer nakli yapılabilir.”
haber 147385 false