"Anne babamın ilişkisi, benim ilişki tarzımı da belirler mi?"
Son zamanlarda sıklıkla konuşulan ve araştırılan konulardan biri boşanmalardaki artış; yapılan araştırmalar boşanma oranlarının gittikçe arttığını göstermekte ve nedenleri anlaşılmaya çalışılıyor. Duygusal ilişkilerde tarafların birbirini tatmin edememesi, yıkılan ve yürütülemeyen ilişkiler gazete ve dergilere sıkça konu olmakla birlikte bilimsel dünyada da irdelenen konular.
Birçok faktör romantik ilişkilerin ve evliliklerin yürütülmesinde önemli rol oynamaktadır. Elbette konunun önemli bir kısmında da psikolojik faktörler devreye giriyor.
Teksas Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma, ergenlik döneminde kişinin içinde bulunduğu aile ortamındaki ilişkilerin olumlu ya da olumsuz olmasının, yetişkinlikteki ilişkilerinin gidişatında önemli bir rol oynadığını göstermektedir.
Araştırmada aile içi ilişkiler beş ana faktör üzerinden inceleniyor; birbirini dinleme, girişkenlik, olumlu sosyal davranış, etkili iletişim ve duygusal sıcaklık sağlayabilme. Araştırmada aile içi ilişkiler bu faktörler üzerinden 7. sınıf öğrencilerinin ailelerinden toplanıyor. Uzun dönemli bu araştırmada yer alan çocukların 17 yıl sonra evliliklerine bakıldığında, aile içi iletişimi bu faktörler üzerinden olumlu olarak kodlananların eşleriyle daha olumlu bir ilişki kurdukları görülüyor. Eşlerin birbirlerine karşı çok daha az saldırgan ya da düşmanca tavırlar sergilediği belirtiliyor.
Ergenlik döneminde aile içi ilişkilerin daha olumlu olduğu ailelerden gelen çocukların, yetişkinlik dönemlerinde yaşadıkları duygusal ilişkilerde daha fazla tatmin duygusuna sahip oldukları araştırmanın bir başka sonucu.
Özellikle dikkat çekilen bir başka nokta ise, aile içi ilişkilerin olumlu olduğu ailelerden gelen çocukların, yetişkinliklerinde evlendikleri eşlerinin de evliliklerini olumlu olarak değerlendirilmesi. Bunun olası bir sebebi olarak, kişinin aile içi ilişkilerde destekleyici bir tavır benimsemiş ve öğrenmiş olmasının eşini de olumlu etkiliyor olması gösteriliyor. Belirtilen bir başka olası sebep ise bu insanların zaten destekleyici ve olumlu bir tavrı olan eşler seçtiği. Uzmanlar iki durumun da söz konusu olabileceğini vurguluyorlar.
Bu araştırma erken yaştaki aile içi ilişki deneyimlerinin yetişkinlikteki ilişki deneyimlerini etkilediği teorisini destekler nitelikte. Çevresel etkenlerin kişinin hayatındaki etkisi yadsınamaz. İnsanın ilk maruz kaldığı ortam aile ortamıdır ve öğrenmesinin önemli bir kısmını model alarak yapan çocuk ve gençler, insanlarla ilişki kurmayı ilk olarak aile ortamlarında öğrenirler.
Birbirini dinleyen, destekleyen, olumlu sosyal davranışlar sergileyen, açık bir iletişim kuran, birbirine sevgi ve ilgi gösteren aile bireyleri ile yaşayan çocuk ve gençler; yetişkinliklerinde arkadaşları ve duygusal partnerleriyle öğrendikleri olumlu ilişki modelleriyle ilişki kuruyorlar.
İnsanların ilişki kurmaya ve bu ilişkilerden tatmin olmaya ihtiyaçları vardır. Anne-babaların üzerine düşen ise bu konuda çocuklarına olabildiğince iyi bir şekilde model olmalarıdır.
Ackerman, R. A., Kashy, D. A., Donnellan, M. B., Neppl, T., Lorenz, F. O. & Conger, R. D. (2013) The Interpersonal Legacy of a Positive Family Climate in Adolescence. Psychological Science, 24: 243