Türkçe Bilgi: Türk Kültüründe At
At, Türk Edebiyatı'nda olduğu kadar, ticarette de sektör haline gelmiştir.
(Türk Şamanı) davulu. Davulun üstünde betimlenen hayvanlardan biri de attır.|thumb|250px] at başlı, yapılmış bir hançer sapı; 18. yy.|thumb|250px] Türk halkları kültüründe at, çok önemlidir nitekim, birçok halkbilimciye göre Bozkır Medeniyeti at üzerine kurulmuştur.
At, Türk Edebiyatı`nda olduğu kadar, ticarette de sektör haline gelmiştir. Bir Özbek sözü bunun önemi için şöyle der: "Gününden bir gün olsa at al, gününden iki gün olsa avrat". Türkmenistan`da değeri kıymetli olan atların dişi kırıldığında ``altındiş`` takıldığı anlatılır.
Sosyal hayatındaki yeri
Kırgız Türklerinde ilk ata biniş törenlerinde, çocuk ata bindiğinde toplanan köy halkı ve misafirleri selamlar. Çünkü bu uygulama çocuğun iyi bir lider ve yönetici olacağını gösterir. Böyle inanılır.
Özbeklerdeyse at oyunları ve yarışmaları erkekliğe geçişin simgesidir. At oyunlarının yapılış amacı topluca hareket etme ve usta-çırak ilişkilerinin pekiştirilmesidir. Oyunun sonunda yaşlı biniciler kendi atlarını gençlere verirler.
Erzurum`da kısmeti kapalı bir genç kız, açılması için oklayavayı temsili için bir ata biner ve minareye çıkar. Gök Tanrı inancında Kam`ın tahta atla semaya çıktığı bilinir.
Orta Asya ve Sibirya`da giyimde sembolik olarak at da kullanılır.
Makedonya Türklerinde Güney kesim övülürken, "At gibi maşallah" denir.
Toroslarda yeni yetmelere "tay" yakıştırması yapılır.
Karaçay-Malkar Türklerinde kız tarafına söz kesilmeye gidildiğinde, kızın babasına ve süt annesine birer at hediye edilir. Yalnız hediye edilen atlara binilmez ve at kızın dayısına hediye edilir.
Uzun zaman öncelerde yapılan Türk ``yuğ`` törenlerinde baba tarafından ölen birisi olduğunda, ruhu için kurban olarak at kesilirdi.
Karaçay Türklerinde ölen kişinin atının da öldüğü sanılırdı. Bu söylenti birçok hikayeye yansımıştır.
Çok eski Türk kültüründeyse ölen kişinin özel eşyalarıyla beraber atının da onunla beraber gömüldüğü bilinmektedir. Batı Hun İmparatorluğu imparatoru Atilla`nın mezarında kıymetli taşlardan oluşan at takımları vardır.
Azerbeycan`da ve Doğu Anadolu`da mezar taşlarında at heykelleri bulunmaktadır.
Halk inançlarında atın yeri
Kırgız Türklerinde doğan çocuğun kırkı çıktığında kesilen ilk saça "karın" veya "ilk" saç denir. Çocuğun saçını kesen kişiye ise genellikle at hediye edilir. Böylece kesen kişi onurlandırılmış olur.
Elazığ`da yeni bir ev temelinde kurban kanı, eski ayakkabı, tuz, mavi boncuk ve at nalı atılır. Toroslarda at nalı nazarlık olarak kabul edilir. Ağrı`da ise kırkı çıkan çocukların tedavisi maksadıyla anne yol ağzına çıkar. Yoldan geçen ilk atlının önüne çıkar ve ondan öneri ve öğütler alır.
Kırgsız Türklerinde at sürüleri nazar ve tehlike işareti olarak kabul edilir. Korunmak için özel atlar beslenir. Bu ata ``Üyür`` denir ve bu atlar at sürülerini korumaktadır. (inanca göre)
Haymana`da yağmur için at kafasına yağmur duası okunur.
Türkiye Türklerinde at kılı nazar boncuğu gibi etkili olduğuna inanılır. Anadolu`da, özellikle Antalya civarında kapı başlarına takılan atın kafa kemiği, nazara karşı koruması için kapı başlarına takılır.
Dr. Yaşar KALAFAT - Türk Halk İnançlarında At
anadolu anadolu türkleri antalya atilla azerbeycan ağrı batı hun imparatorluğu doğu anadolu elazığ erzurum