Home of Trabzon | Kale ve Gözetleme Kuleleri
Akçaabat İlçesi, Akçakale Beldesi Kalesi
Akçakale Köyü içerisinde, denize hâkim bir noktada kurulmuş olan kale geniş bir alanı kapsamaktadır. Batı ve güney surları çok az tahrip olmuş, kuzey ve doğu surları kalıntılar halindedir. Deniz tarafındaki surlarında mazgal delikleri görülmektedir. Kuzey ve batıda bazı kule kalıntıları mevcuttur. Güneyde kale iç alanına bir kapı ile bağlanan üç katlı ve kare planlı bir taş yapı bulunmaktadır. Yapı iç alanı 7 m2 dir. Kalenin güney surlarında yer yer hasarlar görülür. Yaklaşık 8 dönüm olan iç alanda tarım yapılır. Kalenin tarihlendirilmesi için elde herhangi bir veri yoktur. Geç Bizans devrinde yapıldığı ve Osmanlı döneminde onarıldığı söylenebilir.
Araklı İlçesi, Araklı Kalesi
Karadere Vadisi’nin batısında Araklı ilçesinin hemen güneyinde yer alan kaleden günümüze sadece 2.5 yüksekliğinde ve kuzey-batı yönünde uzanan horasan harçlı sur duvarları kalmıştır. Dörtgen biçimli ve çevre duvarı yaklaşık kuzey-güney doğrultusunda 138 m, doğu-batı doğrultusunda 130 m aralıklarla yer alan kulelere rastlamaktayız. Araklı kalesini, Aho kalesinden daha büyük, kıyıya yakın ve düz bir alanda yer alması nedeniyle; merkezi büyük kalelerden biri olarak tanımlayabiliriz. Yazılı kaynaklarda ‘‘Chohors Apule’a Cives Romanorum’’ olarak geçmekte olan kaleyi mimari ve plan özellikleri açısından Geç Roma-Erken Bizans dönemine ait olduğunu söylenebilir.
Araklı İlçesi, Kalecik Mah. Kalesi
Araklı ilçesine bağlı Kalecik Mahallesi’nde bulunan kale, hafif bir meyille denize bakan ve kuzey yönünde oldukça sarp yamacı bulunan küçük bir yarımada üzerinde kurulmuştur. Takriben 30-40 m yüksekliğinde, küçük granit kütle üzerine tesis edilen kale, güney-kuzey doğrultusunda uzanmakta olup Karadeniz şeridine dizi halinde sıralanan küçük garnizonlardan birini teşkil eder. Mimarisi ve sahil boyunca yer yer tesis edilen diğer küçük kalelere benzeyen planı ile tipik Bizans kalelerinden biri olduğu anlaşılmaktadır.
Araklı İlçesi, Buzluca (Canayer) Köyü Kale ve Kalıntıları
Araklı ilçesine 5 km mesafede bulunan Buzluca (Canayer) Kalesi ve kalıntıları, düz bir dağ çıkıntısı üzerinde yer alan dört tarafı çevrili bir yerleşimdir. Burada Dr. James G. Crow tarafından 1992 ve 1993 yıllarında yapılan araştırmalarda, yerleşimin çok sağlam olmayan bir sur duvarı ile çevrili olduğu ve duvarın güney kısmında üç şapel ile yerleşimin ana girişinin bulunduğu tespit edilmiştir. Canayer kalıntıları için kesin tarih verilmezken Bizans dönemi içinde veya Roma hâkimiyeti sonunda yapıldığı düşünebilir.
Araklı İlçesi, Pervane Köyü, Aho Kalesi
Trabzon’a 41 km mesafede yer alan Araklı ilçesinin 6 km güneyinde yer almaktadır. Pervane Köyü Çatak mevkiinde, Karadere Vadisiyle Araklı limanını görebilen çevreye hâkim Aho tepesi üzerinde kurulmuştur. Tepenin arka tarafında yer alan fındık bahçeleri içinden ulaşılabilen kale iki bölümde inşa edilmiştir. Kale doğu-batı doğrultusunda yaklaşık 80 m, kuzey-güney doğrultusunda 120 m’lik bir alan üzerine oturtmaktadır. Mekân olarak oldukça küçük bir kale olması ve kıyıdan bir hayli içerde olması nedeniyle nöbetçi kale (karakol) olarak adlandırabilir. Kalenin yapılış tarihini, gerek mimari gerekse dönem özellikleri açısından Geç Roma-Erken Bizans döneminde yapıldığı tahmin edilmektedir.
Araklı İlçesi, Çankaya Beldesi, Taşgeçit Köyü Kalesi
Halk arasında Gülüşan olarak da bilinen kaleye, Taşgeçit Köyü’nde 15-20 dk’lık bir patika yolla ulaşılır. Kale günümüze kısmen gelebilmiş duvarlarla çevrilidir. En büyük duvar kalıntısı kuzey-güney doğrultuda olup uzunluğu 35 m, yüksekliği 7m’dir. Kale üstünde 6x11 m ölçülerinde ve yaklaşık 3 m derinliğinde sarnıç bulunmaktadır.
Beşikdüzü İlçesi, Kalegüney Köyü Kalesi
İlçeye 12 km uzaklıkta Kalegüney Köyü’nün güneyinde bulunmaktadır. Arazinin eğimine göre oldukça sivri bir kayalığın üstünde 37x17 m boyutlarında bir yerleşimdir. Kayalara oyulmuş mekânlardan oluşur. Erken Roma döneminde kurulduğu ve birkaç evreden geçtiği tahmin edilmektedir. Ele geçen horasan harçlı taş ve küçük pişmiş toprak çanak çömlek parçaları, bu kalenin Geç Roma ve Erken Bizans döneminde kullanıldığını göstermekle birlikte diğer kaya kalıntıları açısından buranın daha eski bir döneme ait olabileceği görüşüne varılmıştır. Buranın, nöbet görevi gören küçük kalelerden biri olduğu söylenebilir.
Çarşıbaşı İlçesi, Kaleköy Köyü Gelida (Klita) Kalesi
Yapım Yılı: 13-14.YY
Gelida ya da Klita adıyla anılan küçük tabya kalıntıları, Çarşıbaşı ilçe merkezinin 1-1.5 km batısında, doğal kayalık bir burun üzerindedir. Kabaca kare planlı denebilecek tabyanın bugün sadece batı ve kuzeybatı duvarlarından birer bölüm en fazla 6 m yüksekliğe kadar ayaktadır. Ayakta olan iki duvar, horasan harçlı ve oldukça düzensiz taş işçiliğine sahiptir. Duvarların iç yüzeyleri muntazam olmayan girintili, çıkıntılı bir düzleme sahiptir. İç yüzeyde yer yer ahşap hatıl izlerine ve küçük kiremit parçalarına rastlanmaktadır. Araziyle bütünleşen bu savunma yapısının kesin olarak ne amaçla inşa edildiğini söylemek zordur. Bazı yabancı araştırmacıların görüşlerine dayandırılarak körfezin emniyetinin sağlanması için, orta çağda 13-14.YY’larda kurulmuş bir gözetleme, nöbetçi kulesi ya da garnizon tabyası olabileceği düşünebilir.
Düzköy İlçesi, Çal Köyü Kale Kalıntısı
Düzköy İlçesi, Çal Köyü’nde yüksekçe bir kayanın üzerinde yer alan kale, bir mekânı çevreleyen tek bir duvardan ibarettir. Köye ve Düzköy Vadisi’ne hâkim bir tepede konumlanmış olan kalıntı, taş örgü olup yaklaşık 9 m yüksekliğindedir. Bizans dönemine tarihlenebilen kale kalıntısı ana kayanın eğimi doğrultusunda kavisli bir şekilde inşa edilmiştir.
Düzköy İlçesi, Doğankaya Köyü, Nil Bulutlu Mah. Kale Kalıntısı
Düzköy ilçesi, Doğankaya Köyü Nil Bulutlu mevkiinde, ormanlık bir alanda yer alır. Kale günümüze kısmen gelebilmiş duvar kalıntılarından 13x13 m ebatında olup kare planlıdır. Duvar yüksekliği 4.30 cm’dir. Duvar örgüsü horosan harçlıdır. Kalenin üst kısmında yer alan sarnıç, harfiyatla dolu durumdadır. Bu kale kalıntısının da ayrı yörenin Çal Köyü kalesine yakınlık ve benzerliği nedeniyle vadinin ve yerleşimlerin denetimini sağlayan karakollar olduğu tahmin edilmektedir.
Maçka İlçesi, Kırantaş Köyü, Orta Mah. Kale Kalıntısı
Kırantaş Köyü, Orta Mahalle, kaya üstü mevkiinde bulunur. Yöreye hâkim bir tepenin üstünde inşa edilmiştir. Kaleden günümüze kuzey ve doğu yönde uzanan bir duvar kalıntısı gelebilmiştir. Kalıntının uzunluğu yaklaşık 6-7 m olup yüksekliği de zeminden itibaren 10 m’dir. Moloz taştan inşa edilmiş duvar kalınlığı ise 1 m kadardır.
Maçka İlçesi, Orta Köyü, Hortokop Kalesi
İlçelerin Ortaköy Kale mevkiinde bulunur. Güney tarafı daha yüksek, kuzey tarafı hafif meyillidir. Günümüzde önemli ölçüde ortadan kalkmış olan surlarından sağlam durumda olanı, güneyde, doğu-batı yönünde uzanan duvar kalıntısıdır. Horosan harçlı moloz taştan inşa edilmiş duvarın yüksekliği 5 ila 8 m arasında değişmektedir. Kalınlığı ise 1.5 m’dir.
Maçka İlçesi, Yazlık Köyü Gözetleme Kulesi
İlçe merkezinden Yazlık Köyü'ne giden yoldan 100-150 m yukarıda çıkılması mümkün olmayan bir kayalık üstünde kuruludur. Muhtemelen ahşap olan merdivenler sonradan tahrip olmuştur. Gözetleme kulesinden tüm Maçka ilçesi ve Altındere Vadisi'nin bu bölümü görülebilmektedir.
Maçka İlçesi, Merkez Yeşilyurt Mah. Gözetleme Noktası
Yeşilyurt Mahallesi'ne çıkışta patika yol ile sağa doğru ilerledikten sonra, küçük tahta köprüden geçilerek doğuya doğru yönelen ikinci bir patika yoldan ulaşılır. Bu patika yol, önceki dönemlerde de kullanılmıştır. Çünkü bu kısım taş döşelidir. Yol üzerinde de dikdörtgen formlu, taştan yapılmış su yalağı bulunmaktadır. Büyük bir kayalığın dibinde yer alan duvar kalıntısı, kaya girintisinin önünde yer alır. Girişi doğudan olan yapının giriş eşiğinde, muhtemelen Roma dönemi veya erken Bizans döneminden günümüze kalan ve üzerinde oluk izi olan bir taş blok bulunmaktadır.
Of İlçesi, Çamlı Mah. İyvan Kalesi
Sürmene-Of karayolu üzerinde kayalık bir tepede kurulmuş olan kale oldukça tahrip olmuştur. Kuzey kesimi daha dik olan kaleden günümüze yalnızca bir bölüm duvar kalıntısı gelebilmiştir. Kuzey-güney doğrultusunda uzanan kalıntı yaklaşık 7-8 m uzunluğundadır. Moloz taşla inşa edilmiş olup taş aralarında kireç harcı kullanılmıştır. Duvar kalınlığı 1m’dir.
Sürmene İlçesi, Orta Mah. Kalesi
İlçenin güneyinde, Orta Mahalle sırtlarında, ilçeye hâkim bir tepede yer alır. Oldukça sarp ve sık dokulu bitkilerle örtülü bir patika yolla çıkılan kale platformu günümüze kısmen gelebilmiş duvarlarla çevrelenmiştir. Duvarlar kuzey-güney doğrultusunda yaklaşık 5 m uzunluğundadır. Kalenin üst kısmında iki sarnıç bulunmaktadır. Sarnıçlardan biri 3.30 x3.15 m ölçülerinde ve yaklaşık 1.70 m yüksekliğindedir. İkinci sarnıç 2.85x3.70 m genişlik ile 1.7o m yüksekliğindedir. Kalenin Erken Bizans Dönemi’ne ait olabileceği düşünülmektedir.
Şalpazarı İlçesi, Kalecik Mah. Ağasar (Kalecik) Kalesi
Kalecik Mahallesi’nde, ilçe merkezine hâkim bir tepe üzerinde güney-kuzey doğrultusunda uzanır. Çok tahrip edilmiş durumdaki kaleden günümüze ancak 3 duvar kalıntısı ulaşabilmiştir. Düzgün olmayan, kaba taşlardan inşa edilen duvar kalıntılarının tam olarak ölçülebilmesi mümkün olmamıştır. Kısmen ölçü alınabilen kuzeydeki duvar kalıntısının genişliği 3.85 m, yüksekliği 4 m’dir. Kalıntının üzerinde, duvarda delikler şeklinde 6 adet hatıl izi görülür. Bu bölüm muhtemelen iki katlı olup kule olarak kullanılmıştır. Kalıntının Geç Bizans Dönemi’ne ait olabileceği düşünülmektedir.
/ Historical and Cultural Values / Castles and Walls / Kale ve Gözetleme Kuleleri