Kıpçak Egemenliğinde Karapapaklar
gönderen TurkmenCopur » 23 Ara 2010, 00:20
Re: KIPÇAK EGEMENLİĞİNDE KARAPAPAKLAR
gönderen TurkmenCopur » 23 Ara 2010, 00:21
Alpaslan ise Arpaçay üzerinde kurulmuş ve çok iyi donatılmış Ani üzerine yürüdü. Kenti Bagrat ve Grigor isimli iki Bizanslı general savunuyordu. Kaleyi kuşatan Selçuklular bir taraftan lağımlar kazarak kaleye yer altından girmeye çalışırlarken diğer taraftan tekerlekli yüksek kulelerin yardımı ile özel mancınık birliği kaleyi dövmeye başladı. Kentin bütün ikmal yolları tutulmuştu. Stratejik önemi olan tepelerden okçular sürekli olarak ok atışları ile kalede-kilere güç anlar yaşatıyorlardı.
Kent bu kuşatmaya dayanamıyarak teslim oldu. Alpaslan Ani'nin idaresini Muhammed bin Mansura, Vangölü ve Nahcivan dolaylarını Ebu Dülefe Gürcüstanın doğu taraflarını Gence valisi Fadlan'a verdi.
Gürcistan, Dağıstan ve Azerbaycandaki fetihler sonunda Müslüman Karapapaklara Terekeme denilmeye başlandı. Terekeme "Türkmen" sözcüğünün çoğulu olup Türkmenler anlamına gelmektedir. Daha önce Müslüman olan Oğuzlar'a Türkmen denirken Karapapaklara'da Terekeme denmiştir. Terekeme aslında Kıpçak yönetiminde yaşıyan Kür boyu Türk obalarının tamamına verilen genel-bir isimdir. Yine bu bölgenin Arap fütühatı sırasında Terki Mekkelilerce yönetilmesi terekeme isminin giderek yerleşmesine neden oldu.
XII. ve XIII. yüzyıllara geldiğimizde Borçalı ve Kazaklı Uruğları artık Terekeme olarak adlandırılıyordu. Ozan Emrah Şiirlerinde Terekeme güzellerinden söz ediyordu. Aşık Garip Kazak çayı boylarını Terekeme yaylaları diye övüyordu. Evliya Çelebi bu bölgede Türkçe konuşanlara Terekeme adı verildiğini yazıyordu.
Büyük Selçukluların genişleme çağında Kıpçaklar önemli bir varlık gösteremediler. Selçukluların yüksek hakimiyeti altında yaşamaya devam ettiler Kıpçaklardan Emir Şemseddin İldeniz Bey Azerbaycan Genel Valisi idi. Bu görevi sırasında Gürcü ve Abazalara karşı çıkanları teşkilatlandırarak Şirvan ve Arran'ı almıştı. Ayrıca Selçuklu sultanı Tuğrul'un dul eşi ile evlenerek siyasal gücünü arttırdı.
Büyük Selçuklu devleti 9 Eylül 1141 yılında Katvan savaşından sonra hızla gerilemeye başladı Son hükümdar sultan Sencer'in 1157'de ölümünden sonra bir asırlık parlak bir geçmiş tarihe karıştı. Yerinde Birçok irili ufaklı devlet ve atabeylikler kuruldu.
1.	Irak Selçukluları 1119-1194
2.	Suriye Selçukluları 1079-1117
3.	Kirman Selçukluları 1048-1186
4.	Anadolu Selçukluları 1075-1308
5.	İldenizoğulları Atabeyliği 51146-1225) Azerbaycan, Avran, Cibal ve Kuzeybatı İran'da varlığını sürdürdü başkenti Tebriz'dir.
6.	Salgurlular Fars Atabeyliği (1148-1286) İran'ın fars bölgesinde kurulmuş olup başkenti Şiraz idi.
7.	Zengiler Atabeyliği (1127-1222) Musul ve El cezire taraflarında kurulmuş olup başkenti Musul'dur
8.	Börioğulları (1104-1154) Güney Suriye'de kurulmuş olup başkenti Şam'dır.
9.	Beytekin oğulları (1144-1232) Urfa, Havvan, Şehrizor, Tekrit dolaylarında kurulmuş olup başkenti Erbil'dir.
Büyük Selçuklulardan sonra bu ismini saydığımız yörelerde bağımsız siyasal kuruluşlar ortaya çıktı. Azerbaycan genel valisi İldeniz Bey bölgede bağımsız bir devlet gibi hareket etmeye başladı. Selçuklu şehzadeleri arasındaki taht kavgalarına karışarak Karısı Mümine Hatun'un sultan Tuğrul'dan olan oğlu Aslan Şah'ın Sultanlığını destekledi16 Genceli Nizami ve Abu 1 Ala ile Şirvanlı Hakani ve Falaki gibi ünlü yazar ve şairler onun himayesinde yetiştiler.
Terekemeler de 1225 yılma kadar İldenizlere bağlı olarak yaşarken bu tarihten sonra Tüm Azerbaycan ve Dağıstan Harezmşahlar'ın kontrolüne girdi.
Selçuklular ve İldenizoğulları'nın eğemenlik yıllarında Azerbaycan Dağıstan ve Kür boyları hem Türkleşme hemde Müslümanlaşma sürecini dolu dolu yaşadılar Nahcıvan, Şirvan, Mugan, Erivan Güney Azerbaycandaki Tebriz, Meraga, Erbil, Halhal, Cibal ve Irak-ı Acem bölgesi Bütün Kür ve Aras Boyları ile Urmiye Gölü ve Sürmeli Ovası tarih içinde birer Türk yurdu haline geldiler.
Bu yıllarda Kıyat Böricigin Soyundan Moğol Kağanı Çingiz (Temuçin) Çin ve Orta Asya'yı eğemenliği altına aldıktan sonra batıya doğru ilerlemeye başlamıştı. Cebe ve Sabutay'ın yönettiği Moğol kuvvetleri kısa bir süre içinde Kıpçak bozkırlarını ele geçirdiler. Daha sonra Harezmşahlar üzerine yürüyen Moğol orduları karşısında Harezmşah Celaleddin yenilerek Anadolu'ya kaçmak zorunda kalınca ülkesi tamamen Moğol egemenliğine girdi.