Yükleminin Türüne Göre Cümleler - www.diledebiyat.net
Cümle Bilgisi‎ > ‎
YÜKLEMİNİN TÜRÜNE GÖRE CÜMLELER (FİİL CÜMLESİ, İSİM CÜMLESİ)
Bir cümlenin yüklemi ya çekimli bir fiil ya da ek fiille çekimlenmiş bir isim olabilir.
1. Fiil Cümlesi Yüklemi çekimli bir fiil olan cümlelerdir.
Türkçede fiil cümlesi isim cümlesinden daha çok kullanılır.
Annem dün sessizce odama girdi. Beni yine, yorgun gözlerimin önünden hiç ayrılmayan, bir gün bile elimden düşmeyen, parmaklarımın arasında ezilip büzülen kitabımın karşısında okumaktan gözlerimin feri kaçmış, düşünmekten alnımı kırışmış gördü. En ziyade düşman olduğu bu cansız arkadaşıma kinli bir nazar attıktan sonra bir iskemle çekti, karşıma oturdu, bol bir nefes aldı. Belli ki mühim bir şey, çok düşünülen ve az söylenen endişelerden, aile üzüntülerinden birini bana açmak istiyordu. Bunu ben onun bir iğne izi kadar ince iki gölge ile, belirsizce çatılan kaşlarından anlamıştım, hatta bu keşfimde o kadar ileri gittim ki, bana, artık bu sefer katî bir tarzda, izdivaç meselesini açacağına bile hükmettim. Yukarıdaki paragrafta bulunan cümlelerin yüklemleri fiildir. Bu nedenden dolayı böyle cümlelere fiil cümlesi denir.
Yüklemi isim soylu bir kelime olup, ek fiilin zamanlarından biri ile çekimlenmiş olan cümlelerdir.
Arkada zincirlenen yüksek Toros dağları, (var)- eksiltili cümle
® İsim cümleleri genellikle iki unsurdan, özne ve yüklemden meydana gelir. İnsan, üç beş damla kan, ırmak, üç beş damla su Bir hayata çattık ki hayata kurmuş pusu
® İsim cümlelerinde zarf ve bulunma ekli yer tamlayıcıları da kullanılır. Anadolu'da dağların ve köylerin sonsuz bir biteviyeliği var.
Anadolu'da: dolaylı tümleç dağların ve köylerin sonsuz bir biteviyeliği: özne var: yüklem
hava:özne berrak(tır): yüklem
® İsim cümlelerinde nesneyle yaklaşma ve uzaklaşma ekli yer tamlayıcıcı az kullanılır. Türk halkı bağımsızlığını, Ulu Önder'e ve onunla birlikte savaşanlara borçludur.