Erozyon Nedir ve Nasıl Oluşur? - Bilgiyukle
Toprağın akarsular, sel suları ve ayrıca rüzgarlar tarzında dış kuvvetlerin etkisi ile aşındırılıp taşınması ayrıca sürüklenmesi olayına erozyon denmektedir.
Yer yüzünde bitki örtüsü ve ayrıca su akışı ile toprak örtüsü arasında saf bir denge vardır. Bu saf denge içerisinde, yer yüzünün dış kuvvetler vasıtası ile aşındırılmasına saf erozyon denmektedir. Saf erozyon kişiler ayrıca çevre için, zarar veren değil. Çünkü saf erozyonla çok yavaş bir şekilde üst taraftan aşınan toprağın yerine alttan yeni toprak oluşur. Bu nedenle, toprak örtüsü yenilenerek yerinde kalmaktadır. Fakat bitki örtüsünün tahribi tarzında insanların olumsuz girişimleri neticesi saf denge bozulur. Böylelikle erozyon hızlanır. Bu vaka sonrasında toprak örtüsü hızla incelir, vakit geçtikçe yok olmaktadır. Kayalar yüzeye çıkar. Ülkemiz dünyada erozyonun maksimum görüldüğü ülkelerden birisidir. Topraklarımızın hiç olmazsa da yarısı bazı derecelerde erozyona uğramıştır. Türkiye’de görülmüş olan erozyon Kuzey Amerika’dan 6 , Avrupa’dan 17 kat kadar dahada fazladır.
Türkiye’de Erozyonu Oluşturan Belli Başlı Etkenler
Arazinin Yanlış bir şekilde Kullanılması
Rüzgarlar yağışın fazla olduğu Doğu Karadeniz’in kıyı kesimleri hariç bir den fazla bölgede erozyona neden olmaktadır. Bu yerlerin başında Konya, Karapınar etrafı hem bitki örtüsünün zayıf, hem ise kuraklığın belli olduğu yöreler gelmektedir.
Ormanları tahrip ederek tarım alanlarına dönüştürmek, çayır, bozkır ormanlık bölgelerde otlakların hayvanlarla otlatılması durumu, anız örtülerinin yakılması ve ayrıca arazinin eğim yönünde işlenmesi tarzında faktörler arazinin saf dengesini bozmaktadır. Bu tür vakalar erozyonu artırmaktadır.
Bitki Örtüsünün Tahribe uğraması
Ormanların bilinçsiz bir şekilde kesilmesi ve ayrıca orman yangınları bilhassa eğimli arazilerin çıplak kalmasına neden olmaktadır. Bunun yanı sıra mera ve ayrıca otlakların pek fazla otlatılması, otlakların dengesini bozar.
Ülkemizde bilhassa iç bölgelerde meydana gelmiş olan sağanak yağmur ve ayrıca bu tür şeylerin sonucunda oluşmuş olan seller, bitki örtülerinin genellikle zayıf olduğu alanlarda toprakların süpürülmesine sebep olabilmektedir. Dere yataklarının ıslah edilmemesi ayrıca sel taşkınları toprak erozyonunu artırıcı etkenlerdendir.
Arazinin Fazla Engebeli Ayrıca Eğimli Olabilmesi
Eğimin fazla olabilmesi sağanak yağışların bu tür arazileri basit bir şekilde süpürmesine neden olmaktadır.
Toprağın Ayrıca Ana Kayanın Tesiri
Ana kayanın fiziksel ve ayrıca kimyasal nitelikleri aşınma üstünde etkilidir. Bitki örtüsünden yoksun kumlu, killi araziler yüzey suları vasıtası ile basit bir şekilde aşındırılarak şekillendirilir.
Türkiye’de Erozyon Sonrasında Görülen Belli Başlı Problemler
Toprakların üzerindeki verimli kısmının sel suları ile süpürülüp gitmesi ile tarımsal verimler azalır.
Erozyon ile toprakların taşındığı bölgelerde verimsiz olan taşlık ve ayrıca kayalık tarlalarda meydana gelmektedir.
Erozyon neticesi, toprakların bir kısmı denizlere, göllere ve ayrıca barajlara taşınmaktadır. Bunun neticesinde da barajlar kısa zamanlarda toprakla dolmaktadır.
Erozyonun tarihimizdeki hızı ile devam etmesi durumunda gelecekte ülkemiz de dahi çölleşme sorunu ile karşı karşıya kalabilecektir.
Toprak Erozyonlarından Korunma Yöntemleri
Bitki örtüsü korunması gerekir, çıplak araziler ağaçlandırılması gerekir.
Tarla açma tarzında nedenlerle ormanlar tahrip edilmemelidir.
Erozyon ile mücadele ile ilgili halk eğitilmesi gerekir.
Meraların ve ayrıca otlakların pek fazla otlatılması önlenmelidir.
Barajların ve ayrıca göllerin su toplama alanları ağaçlandırılması gerekir.
Nadas alanları azaltılması gerekir, nöbetleşe ekim yaygınlaştırması gerekir.
Mera hayvancılığı yerine ise ahır hayvancılığı geliştirilmesi gerekir.
Rüzgarın etkili olduğu bölgelere rüzgarın hızını kesecek engeller yapılması gerekir.
Eğimli araziler pek fazla işlenmemelidir.
Araziler eğim doğrultusunda değil, eğime dik şekilde sürülmelidir.
Eğimli bölgeler taraçalandırılması gerekir.
Akarsu yatakları ıslah edilmesi gerekir.
Ürünler hasat edildikten hemen sonrasında anız örtüsü yakılmamalıdır.
Yazar : Cem Kara