Obeziteden Siroza - tchayat Dergisine Hoşgeldiniz
ana sayfasayılarHaziran 2008Obeziteden Siroza
Dr. Yılmaz Özen tarafından yazıldı. Aktif 29 Haziran 2008 .
Obeziteden Siroza Giden Yol
Aşırı kilolu olma hali olarak tanımlanabilecek olan obezite,günümüzde tüm dünyada insanları tehdit eden en önemli sağlık sorunlarınlarından birisidir. Önceleri,gelişmiş ve iyi beslenen toplumların aşırı gıda alımlarına bağlı olarak ortaya çıktığı bilinirken,günümüzde artık her ülkenin ve toplumun varlığını tehdit eden boyutlara doğru ilerlemektedir.Çünkü olayın temelinde zengin ve pahalı gıdalardan ziyade,günlük harcanandan çok gıda alımı söz konusudur.Dolayısıyla,zengin ziyafet sofraları da,aşırı ekmek yemek de obezite hastalığına yol açabilmektedir.Obezite olgusu ise,sadece vücudun aşırı kiloyla karşı karşıya kaşarak yıpranması ve kalp hastalğına da yol açması gibi basitçe tanımlanabilecek ya da hafife alınacak boyutta değil ne yazık ki.Çünkü olay, artık çok boyutlu ve kapsamlı detaylarının da ortaya çıkmasının ardından daha net bir şekilde ortaya konmuş korkunç bir durum.Günümüzde artık bu durum “METABOLİK SENDROM” olarak tanımlanmaktadır ve biribiriyle iç içe olan şu sorunları kapsamaktadır:
1- Başta karın bölgesi olmak üzere,karın içi ve dışında aşırı yağ birikimi ile organ ve sistemlere aşırı yüklenme.
2- Damar sisteminde daralmaya yol açan yağ parçaçıklarında (tortu etkisi) anormal artma ve damar içi pıhtılaşma eğilimi.
4- Diyabet hastalığı.(vücudun insulin sisteminde bozulma).
5- Karaciğer hasarı (yağlanma’dan siroza kadar)ve çeştli iltihap benzeri olaylar…
Yukarıdaki 5 tehlikeli durumdan en az bilineni olan karaciğer hasarına biraz değinmek istiyorum.Obezite ilgili hesaplamalarda vücut kütle indeksi kavramı kullanılmaktadır. Basitçe,vücut ağırlığının,boyun karesine oranıyla hesaplanır. Vücut ağırlığı 90 kg olan 174 cm boylu bir şahsın indeksi 90/1,74x1,74=30 kg/m2’dir ve obezdir. Bu durumda olan kişilerde karaciğerde yağlanma oranı %75 olarak tesbit edilmiştir.
Karaciğerde yağlanma hastalığı olan bu şahıslarda karaciğer hasarı şöyle gelişmektedir:Vücuttaki yağ dokusu ile karaciğer arasında sürekli ve yoğun bir yağ parçacığı trafiği vardır.Yağ dokusundan karaciğere davamlı yağ parçacığı akarken,karaciğer ,kendisine ulaşan bu maddeleri bir entegre tesis gibi işleyerek vücut için daha az zararlı parçacıklara dönüştürmeye çalışır.
Ancak bu trafiğe verebileceği cevap sınırlıdır.Obezite düzeyinde bir yağ deposu bulunan şahısın karaciğeri bu sürekli yükün altında önce yağlanmaya ve daha sonra da bu aşrı yükten hasar görmeye başlar.Bu hasar,her gün alkol alan bir şahsın karaciğerinin o zararlı maddeyi atarken karşı karşıya kaldığı durumdan asla farklı değildir.Yıllar geçtikçe her iki durumda da karaciğer hasarı ilerleyerek bildiğimiz siroz hastalığına ulaşır.Yani bir alkolik ile bir obes şahsın karaciğerlerine yüklenmiş yükler birbirinin aynısıdır.
Peki bu olağanüstü problem bizim ülkemizde hangi boyutlardadır?Sınırlı da olsa yapılan kitle taramalara göre metabolik sendrom sıklığı %35’in üzerinde seyretmektedir.Kadınlar daha yüksek oranda risk altındadır.Düşük ya da yüksek doğum ağırlıklı bebeklerde de risk artmaktadır.Özellikle ideal olan “ilk 6 ayda anne sütü ile besleme” mümkün olmuyor ise ve ek gıdalara erkenden başlaması gerekiyorsa yine risk artmakta.Yine çok yaygın olarak hepimizin sık sık gözlemlediği “ bilgisayarın başından ayrılamayan” çocuklar ,hele bir de “düzensiz uykuyu” da kaçınılmaz olarak yaşadıkları için,bu esnada yapay pek çok sağlıksız gıdaları da aldıkları için çok büyük riskler ortaya çıkmaktadır.
Bu son derece tehlikeli durumla ilgili olarak neler yapılabilir?
Aslında yapılabilecek olanlar hiç de az değil.En önemli şey, konunun önemini algılayarak hiç oluşmamasını sağlamak,yani koruyucu hekimlik hizmetinin bu alanda da ülke genelinde yeterince sağlanmasıdır.Sorun ortaya çıkmışsa,ilgili uzmanların desteğine ihtiyaç vardıor.Çünkü olay çok kapsamlı ve çok detayları bulunan bir durumdur.Uygun bir diyet ve egzersiz ilk temel adımlardır.İyi bir planlamayla etkenler ortadan kaldırıldıkça hasarlar düzelmeye başlar.