İzmir – Karşıyaka Belediyesi Atık Yönetimi
Karşıyaka Belediyesi Meclis Üyesi
F. Ayşem ÖZZAMBAK
Karşıyaka Belediyesi Başkan Yardımcısı
Karşıyaka Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü
Ambalaj Atıklarının(Kağıt-karton, klastik, kompozit, metal) Kaynağından Ayrı Toplanması Projesi 01.12.2011 tarihinden itibaren Belediyemizin sorumluluğunda yürütülmektedir. Karşıyaka İlçesi Sınırları içerisinde yürütülen proje kapsamında konutlar, işyerlerine geri dönüşüm iç mekan kutusu dağıtılarak, güvenliği bulunan sitelere, okullara, süpermarketlere, avm ve hastanelere ise konteynerler bırakılarak toplama yapılmaktadır.
Ayrıca Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nün 01/07/2016 tarihli izni ile 13 farklı grupta atığın toplandığı 1. Sınıf Atık Getirme Merkezimiz faaliyete geçmiştir ve bu merkeze bağlı olarak çalışan ve 7 farklı grupta atığın toplandığı (kağıt-karton, plastik, metal, cam, elektronik atılar, kullanılmış yağ ve atık piller) Seyyar Atık Getirme Merkezlerinden ilki 12.03.2015 tarihinde Mavişehir Mahallesi Egepark otopark önüne ve ikincisi Zübeyde Hanım Mahallesi 100. Yıl parkı önüne 01.03.2016 tarihinde konumlandırılmıştır.
Sınıf Atık Getirme Merkezinde Toplanan Atık Grupları;
Kağıt ve kağıt/karton ambalaj atıkları
Plastik ve plastik ambalaj atıkları
Metal ve metal ambalaj atıkları
Cam ve cam ambalaj atıkları
Ahşap ve ahşap ambalaj atıklar
Giysi, tekstil ve tekstil ambalaj atıkları
Sitotoksit ve sitostatik ilaçlar
Hacimli atıklar ve ömrünü tamamlamış lastikler
Sınıf Atık Getirme Merkezi
Mavişehir Mahallesi Zübeyde Hanım Mahallesi
Seyyar Atık Getirme Merkezi Seyyar Atık Getirme Merkezi
İlçe sınırları içerisinde oluşan atıkların daha aktif ve verimli toplanması amacıyla 3 adet seyyar (mobil) atık getirme aracımız mevcut olup, vatandaşlarımız elektronik atık, bitkisel atık yağ, atık pil, kağıt-karton, ,metal, cam atıklarını bırakabilmektedir.
Cam Ambalaj Atıklarının Kaynağında Ayrı Toplanması Projesi’ne 2014 yılında başlanmış olup, bu kapsamda Karşıyaka ilçesi sınırları içerisinde 280 adet cam kumbara toplama araçlarının girebileceği güzergahlarda sokaklara yerleştirilmiştir.
Yapılan araştırmalar sonucunda cam ambalajlı ürünlerin çok büyük bir bölümünün hotel, restoran, bar ve cafelerde (HORECA) tüketildiğini tespit edilmiştir. Belediyemiz sınırları içinde bulunan HORECA’ları belirleyerek, işletme çalışanlarına bilgilendirme yapılmıştır. Projenin amacı, işletmelerden çıkan camın ayrı konteynerlerde toplanmasının sağlanması ve cam ambalaj atıklarının içine porselen ve seramik atıklarının karıştırılmamasıdır.
İşletme ve işyerlerinden çıkan cam ambalaj atıklarının içerisinde sıvı olmayacak şekilde kaynağında, evsel (çöp) atıklardan ayrı olarak ve geri dönüşüme kazandırılması amacıyla işletmelere toplama ekipmanları dağıtılmıştır. Cam ambalajlar, ekipmanlarda biriktirilerek işletmelere yakın yerlere konulan 2100 lt hacmindeki cam kumbaralara atılmakta ya da CAM TAKSİ adı verilen mini damperli araçlar ile işletmeler hergün düzenli olarak dolaşılarak dağıtılan toplama ekipmanlarının boşaltılma işlemleri Belediyemiz ile sözleşme imzalayan firma personelleri tarafından yapılmaktadır.
Atık Pil Toplama Çalışmalarımız:
. Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği’ne istinaden İzmir Büyükşehir Belediyesi koordinatörlüğünde Karşıyaka Belediyesi ve Taşınabilir Pil Üreticileri ve İthalatçıları Derneği İktisadi İşletmesi arasında 03.05.2007 tarihinde protokol imzalanmış olup atık pillerin ayrı toplanması amacıyla Belediye Tesislerine, eğitim kurumlarına, mahalle muhtarlarına, camilere, süper marketlere, sağlık kuruluşlarına, Mahalle Merkezlerine, korumalı sitelere atık pil toplama kutuları bırakılmıştır. Düzenli olarak toplama işlemleri tarafımızdan gerçekleştirilmektedir. Toplanan atık piller Taşınabilir Atık Pil İthalatçıları Derneği’ne teslim edilerek, bertarafı sağlanmaktadır.
Bitkisel Atık Yağ Toplama Çalışmalarımız:
Karşıyaka ilçesinde konutlardan atık yağ toplama çalışmaları 01.08.2012 tarihinde imzalanan protokol kapsamında lisanslı firma aracılığıyla başlatılmıştır. Karşıyaka ilçesinde konutlardan atık yağ toplama çalışmaları atık getirme merkezinin işletilmesi işi kapsamında yürütülmektedir. İlçe sınırları içerisinde bulunan camilere, ilkokullar, muhtarlıklar, Şantiye binası, Sağlık İşleri Müdürlüğü’ne vatandaşlarımızın atık yağlarını atabilmeleri amacıyla atık yağ toplama bidonları bırakılmıştır.
Zübeyde Hanım Pazaryeri – Muhtarlık yanı,
Bostanlı Güzel Sanatlar Parkı içi
Atakent mahalle muhtarlığı önü
Demirköprü mahalle muhtarlığı önü,
İmbatlı mahalle muhtarlığı önü,
Alaybey mahalle muhtarlığı önüne toplama noktaları oluşturularak atık yağ toplama konteynerlerı konumlandırılmıştır.
Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği gereği; kullanılmış kızartmalık yağ üreten lokanta, yemek fabrikaları, yemekhane v.b. tesislere lisanslı geri kazanım tesisleriyle veya Valilik’ten geçici depolama izni almış toplayıcılarla yıllık sözleşme yapmaları hususunda tebligat yapılmaktadır.
Vatandaşlarımızın muhtarlıklara getirdiği 3 lt ve üzeri bitkisel atık yağların karşılığında 0,75 litre sıvı deterjan verilecektir. Konula ilgili çalışmalara başlanmıştır.
KURUM İÇİ SIFIR ATIK UYGULAMALARI
Belediyemiz hizmet binasından kaynaklanan atıkların ayrı toplanması amacıyla, 15/03/2016 tarihinde hizmet binasının giriş katında toplama noktası oluşturulmuştur. Kağıt-karton, metal, plastik, bitkisel atık yağ, floresan atık, elektronik atık, cam atık olmak üzere 7 farklı grupta atık ayrı toplanmaya başlanmıştır. Sıfır Atık uygulamasının başlamasıyla birlikte; mevcutta toplanılan atık gruplarına ek olarak, organik atık ve geri dönüşemeyen evsel atıklar için de toplama kutuları eklenmiş ve 9 farklı atık grubunun toplanması amacıyla biriktirme ekipmanları Belediyemiz hizmet binasındaki tüm katlara (7 kat ) 14/05/2018 tarihinde konumlandırılmıştır. Toplanan atıkların biriktirilmesi amacıyla, Hizmet Binamız arkasında ‘Atık Geçici Depolama Alanı’ oluşturulmuştur.
ÖRNEKKÖY ŞANTİYE TESİSLERİ
Ayrıca Belediyemize ait Örnekköy Şantiyesinde de kurum içi Sıfır Atık Projesi’ne 10.02.2019 tarihinde başlanmış olup, bu kapsamda bina içinde sıfır atık köşeleri, bina dışında da toplama alanları oluşturulmuştur.
Sıfır Atık Bilgi Sistemi’ne Belediyemiz Hizmet Binası ve Örnekköy Şantiye Tesisleri tanımlanmış olup veri girişleri Mart 2019’dan itibaren sağlanmıştır. Bu kapsamda toplamda 22 ton değerlendirilebilir atık toplanmıştır.
8 ton kağıt atık toplanarak 140,369 adet ağaç kurtarılmıştır.
4 ton plastik atık toplanarak 66,528 lt petrol tasarrufu sağlanmıştır.
9 ton cam atık toplanarak 10,6224 ton ham madde elde edilmiştir.
1 ton metal atık toplanarak 0,7423 ton ham madde elde edilmiştir.
Belediyemize ait diğer binalar ve tesislerde de Sıfır Atık Yönetmeliği kapsamında verilen süre zarfı içinde uygulamaya geçilecektir.
ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜMÜZÜN
SIFIR ATIK YÖNETMELİĞİ KAPSAMINDAKİ DİĞER ÇALIŞMALARI
Biyobozunur (organik) atıkların Sıfır Atık Projesi kapsamında toplatılması (pazaryerlerinden, restaurantlardan vb.) planlanmakta olup, ayrıştırılarak toplanan bu atıkların kompost makinasında işlenerek gübre şeklinde parklarımızda ve bahçelerimizde kullanılması için çalışmalara başlanılmıştır.
ÇEKOOP ilaç üzerinde doğrudan sorumluluğu bulunan eczacıların ‘evsel nitelikli atık ilaçların’ uygun şekilde toplatılıp imha ettirilmesi konusunda örgütlenmesi ile 2010 yılında kurulmuş olup, ilçe sınırları içerisinde evsel nitelikli atık ilaçların toplanması hususunda görüşmelerimiz devam etmektedir.
17-19 Ekim 2019 tarihleri arasında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Türkiye Belediyeler Birliği ve Çevre Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi ‘nin destekleri ile CNREXPO – İstanbul Fuar Merkezi’nde Sıfır Atık Forumu düzenlenmiş olup Müdürlüğümüz tarafından da katılım sağlanmıştır.
12 Temmuz 2019 tarih ve 30829 sayılı resmi Gazetede Sıfır Atık Yönetmeliğinin yayınlanmasının ardından Karşıyaka Belediyesi olarak Ağustos Ayı Meclisimizde yönetmeliğin uygulanmasına yönelik çalışmalarımızı başlattığımızı Meclis Kararı alarak kamuoyu ile paylaştık. Yönetmelikte Kent Konseyi ile ilgili sorumlulukların olması nedeni ile Belediye Meclisimizin Çevre ve Sağlık Komisyonu ve Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğümüzün hazırladığı sunum ile Kent Konseyi Yürütme Kuruluna Yönetmelik içeriği ve İşbirliği Planlama konulu toplantı yapıldı. Bu toplantıda Yönetmeliğin geniş kitleler ile paylaşılarak, halkın katılımını en yüksek düzeye çıkarmak amacıyla Kasım ayında bir panel düzenlenmesi kararı alındı.
İzmir Büyükşehir Belediyesi ile eş zamanlı olarak tüm ilçelerde ‘İzmir’e Toz Kondurmuyoruz’ kampanyası kapsamında ilçemizde şu ana kadar 13 mahallemizde Belediye Başkanımız Sn. Dr. Cemil Tugay, tüm Müdürlükler ve iş makinalarının katılımı ile her atığın ekonomik bir değer olduğu, en iyi temizliğin kirletmemek olduğu farkındalığının oluşması amacıyla gerçekleştirdiğimiz temizlik seferberliklerinde, okullar, öğrenciler, gençler ve çocuklar ile birlikte mahalle halkının katılımını sağlıyoruz.
İlçemiz genelinde Müdürlüğümüzce yapılan muhtar ziyaretlerinde Müdürlük çalışmalarımız ve projelerimiz anlatılmıştır. Ayrıca muhtarlarımızın da mahalleleri ile ilgili sorunlar görüşülerek talepleri değerlendirilmiştir.
Ayrıca Karşıyaka’da Döngüsel Ekonomiye Geçisin Hızlandırılması Projesi kapsamında İzmir Kalkınma Ajansı – Sanayii ve Teknoloji Bakanlığı SODES Proje Desteği ile Hacimsel Atıklar ve Tekstil Ürünleri Atıklarının Ayrı Toplanması ve geri kazanılması amacıyla İZKA’ya başvuru yapılmıştır.
ATIK DEĞERDİR SEMPOZYUMU SONUÇ BİLDİRGESİ
Karşıyaka Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü Koordinatörlüğünde, TMMOB Çevre Mühendisleri Odası İzmir Şubesi ve Karşıyaka Kent Konseyi Paydaşlığında çalışmaları yürütülen ATIK DEĞERDİR Sempozyumunu 15-16 Ocak 2020 tarihlerinde gerçekleştirdik.
Kentlerimizde Evsel Atık Yönetimi sürecine kentte yaşayanların etkin katılımını sağlamak, atık kavramının oluşumundan bertaraf süreçlerine kadar olan aşamalar ile ilgili bilinci ve katkıyı arttırmak hedefi ile herkese açık ve ücretsiz olarak gerçekleştirilen, iki gün süren sempozyum kapsamında; kayıtlı katılımcı ve oturumlar süresince dinleyici katılımcılarımızın toplam sayısı 400’ ü aşmıştır. % 37 si Kamu Sektörü, % 6 sı Üniversiteler, % 35i Vatandaş, % 12 si Sivil Toplum Kuruluşları olarak kayıt yapan katılımcılar da görüş ve önerileri ile değerli katkılar sağlamıştır.
Sempozyum; iki gün boyunca; “Yaşamda Atık, Atık Yönetimi Mevzuatı ve Uygulamaları, Atık Değerdir, İklim Değişikliği ve Yeşil Uygulamalar, Örnek İyi Uygulamalar” olmak üzere altı oturum ve konusunda uzman 18 konuşmacı ile gerçekleştirilmiş, Sempozyum sonunda Panel-Forum bölümünde “Atık Yönetiminde Yaşanan Sorunlar ve Geleceğe Yönelik Öneriler” başlığı ile tamamlanmıştır.
Sempozyumda Atık Yönetimine Genel Bakış, Evimizdeki Tehlikeli ve Zararlı Atıklar, Ulusal Atık Yönetimi Mevzuatı, İzmir’de Atık yönetimi Uygulamaları, Karşıyaka’da Atık Yönetimi Uygulamaları, Çevre Dostu Enerji Üretiminde Organik Atıkların Kullanımı, Atıklar Ne Kadar Atık, Ne Kadar Değerli-Döngüsel Ekonomi Örnekleri, Yerel Yönetimlerde Biyoekonomi Yaklaşımıyla Atık Yönetimi, Cam Ambalaj Atıkların Toplanması ve Geri Dönüşümü, Ambalaj Atıkları ve Geri Dönüşümü, Atık Pillerin Toplanması, Geri Dönüşümü ve Bertarafı Süreçleri, Sürdürülebilir Şehirler Bağlamında Döngüsel Ekonomi, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ve Yerel Yönetim Uygulamaları, Bitkisel Atık Yağların Önemi, Hacimli Atıklar Kaynak mıdır, Karşıyaka Belediyesi’nde Ambalaj Atıkların Toplanması, Taşınması ve Ayrıştırılması, Geri Dönüşümde Tekstil Trendi, Sağlık Kurumlarında Atık Yönetimi Konu başlıkları değerlendirilmiş, görüş ve öneriler ile geliştirilmiştir.
Sunumların ardından, Atık Yönetiminde Yaşanan Sorunlar ve Geleceğe Yönelik Öneriler” Panel-Forum da Panelistler ve katılımcılardan mevcut durum ve geleceğe yönelik öneriler değerlendirilerek aşağıdaki tespitler yapılmıştır.
Nüfus artışı, kentleşme, sanayileşme, tarım, ekonomi politikaları zaten kısıtlı olan doğal kaynakların kontrolsüz tüketimine yol açıyor. Aşırı tüketim ve kullanım süreçlerinde yaşanan adaletsizlikler, yürütülen politikaların da bir sonucu olarak yaşamımızı etkilemektedir.
Doğal varlıkların kontrolsüz tüketimi alan kaybına, değerli tarım arazileri, orman arazilerinin yok olmasına, gıda, su, sağlıklı yaşam koşullarına erişim sıkıntısı getirmektedir. Mevcut uygulama ve yöntemler sorunu çözememekte iklim değişikliğinin yaratacağı etkiler de büyük bir problem olarak karşımızda durmaktadır.
Bu faaliyetlerin sonucu olarak bireysel tüketimimizden başlayan alışkanlıklarımız, kentlerimizde atık sorununu da büyütmektedir. Kentte yaşayan her birey tüketiminden ve ürettiği atıktan sorumlu olmasına rağmen bu sorunun farkında olmamakta, sanayi ve diğer üretimsel atıkların miktarının yanında kişilerden kaynaklanan evsel atıkların önemsiz kaldığına inanmaktadır.
Bireysel alışkanlıklardan başlayan süreçte atık kavramı ve değerine ilişkin bilinçsiz tüketim ve atık üretimi, toplumsal duyarsızlık ve sorumluluk hissindeki zayıflık sorunun başka bir boyutudur. Buna bağlı olarak gelecek nesillere yaşanabilir dünya bırakmak düşüncesinin bugünkü yaşam alışkanlıklarımızdan geçtiğinin farkında olmamız gerekmektedir.
Kentsel atık yönetimi süreçlerinde, planlama ve yönetim sorunumuz bulunuyor. Atık Yönetiminin en önemli bileşeni olan veri temininde yaşanan eksiklikler yetersizlikler çözüme yönelik çalışmalarda da etkisizliğe yol açmaktadır. Atık Yönetimi süreçlerinde konusunda uzman yetkin teknik personelin görev almaması, yerel yönetimlerde personel yetersizlikleri atık yönetiminin diğer sorunlarındandır.
Bu süreçlerin sonucu olarak değerli bir kaynak olan atık, ekonomik olarak değerlendirilememekte, bertaraf sorunu olan bir kentsel problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu noktada önemli bir hammadde olan atık değerlendirilemediği için kaybedilirken, hammadde ihtiyacı için yurtdışından ithal atık getirilmekte, kontrolüz atık ithalatının yarattığı yaratacağı riskler de sorunu büyütmektedir.
Atık Yönetimi sürecinin sağlıklı, doğru ve verimli yürütülebilmesi için yöneticiler ve politikalarının yetersizliği, denetim süreçlerindeki eksiklikler sorunun diğer parçalarıdır.
Atık ve Yönetimine ilişkin sorunlar değerlendirildiğinde çözüm öneriler aşağıda özetlenmiştir;
Atık yaşamımızın bir parçasıdır. Bireylerden başlayarak tüm atık üreticisi bileşenler kurumlar bu süreçte sorumluluklarını yerine getirmelidir.
Tüketim alışkanlıklarımızı değiştirmek, ihtiyacımız kadar tüketmek ile başlayan mekanizmada; az atık üretmek, yeniden kullanmak, geri dönüştürmek alışkanlık haline gelmelidir.
Tüketicilere sunulan ürünlerde, ambalaj uygulamalarında daha az ambalaj içeren, daha az atık üretecek uygulamaların gelişimine destek verilmelidir.
Atıkların evlerimizden başlayarak kaynağında ayrılması, geri dönüşüm ve yeniden kullanım süreçleri ile üretime hammadde olarak katkı sağlaması, atıktan enerji üretim süreçleri ile kaynaklarımızın verimli kullanımında destek verilmesi önemlidir.
Atık geri dönüşüm sektöründe mesleki yetkinlik, yeterlilik önemlidir. Sektörün gelişiminde atık girdisi ve çıktılarının doğru değerlendirilmesi, denetlenmesi, atığın değer haline getirilmesi sektörün verimliliğini arttıracaktır.
Atık Yönetimi sürecinde kaynağında ayrıştırma, geri kazanım uygulamalarında teşvik, ödül sistemleri olumlu etki yaratacaktır. Atık yönetimini doğru uygulayanlar ile uygulamayanlar arasında uyarı mekanizmaları farkındalığı arttıracaktır.
Ülkemizde geri dönüşüm uygulamalarında sokak toplayıcıları ile ilgili değerlendirme yapılmalı, atık yönetiminin parçası haline gelmeleri sağlanmalıdır.
Kentlerimizde atık yönetimi sürecinin en önemli bileşeni olan kentte yaşayanların bu sürece aktif katılımının sağlanabilmesi için mevzuatların herkes için anlaşılabilir ve uygulanabilir olmasına dikkat edilmelidir.
Atığın toplanması ve çevreye uyumlu bertarafından sorumlu olan yerel yönetimlerin sürecin içerisinde tüm bileşenler ile ortak, katılımcı bir yönetim anlayışı yürütmesi gerekmektedir. Üniversite, Meslek Odaları, Sivil Toplum Örgütleri, Kent Konseyleri, mahalle meclisleri, dezavantajlı kesimler, gençler ve çocuklar süreçlere dahil edilmelidir.
Toplumsal duyarlılığın farkındalık ve içselleştirmeye evrilmesi için her türlü iletişim kanalları kullanılarak ev halkından başlayarak (belediye çalışanları dahil) tüm tarafların bilgilendirilmesi, eğitilmesi başarılı atık yönetimine katkı sağlayacaktır.
Yerel yönetimler kentte yaşayanlar ile iletişim süreçlerini aktif tutmalıdır. Bu amaçla atık bilincinin yerleştirilmesi ve geliştirilmesine yönelik çalışmalar ,eğitimler, açık alanlarda çöplerin çöp kutularına atılmasına yönelik uyarı levhaları vb. tanıtım materyalleri geliştirilmelidir.
Geri kazanım, geri dönüşüm sürecindeki sektörel gelişmelere destek verilmeli, atık ithalatının önüne geçilerek kendi tığımızın doğru toplanması ve değerlendirilmesi süreçlerinde gerekli sorumluluklar yerine getirilmelidir.
Sonuç olarak; Atık yaşamımızın bir parçasıdır. Bu süreçte ürettiğimiz atığın çevreye en az zararı verecek şekilde kontrollü olarak bertarafı üretici olarak kentte yaşayanlardan başlayarak tüm atık üreticileri, yerel ve merkezi idarelerin yasal ve yaşamsal sorumluluğudur. Aynı zamanda yaşamımız için değerli bir kaynak olan atığın doğru yönetilmesi ve çevresel maliyetlerinin azaltılabilmesi için tüm bileşenlerin birlikte sorumluluklarının bilinci ve toplumsal duyarlılıkla hareket etmesi önemlidir.
Sempozyum kapsamında tüm katılımcılar ile ortak değerlendirmemiz; atıklarımıza, yaşamımıza, çevreye sahip çıkmanın, toplumsal duyarlılıkla kamusal denetimi sağlamanın gelecek nesiller için de vazgeçilmez sorumluluğumuz olduğu bilincindeyiz. Bu süreçte Karşıyaka’dan başlayarak tüm yerel yönetim tesislerimiz, personelimiz ve Karşıyaka da yaşayan tüm yurttaşlarımız ile atık yönetiminin de öncüsü olmaya kararlıyız..
Sempozyumun gerçekleşmesinde emeğini, desteğini esirgemeyen tüm kişi ve kurumlara teşekkür ederiz.