Doğal ağrı kesici: Endorfin (Mucizevi Ağrı Kesici) - FitMastoid
Egzersizin müthiş bir ağrı kesici olduğu defalarca dile getirilse de, ikna konusundaki temeli, fizyolojik yansımalara dayanıyor. Aslında ağrı kesici statüsündeki bu ulvi görevinin farklı parametreler nezaretinde olduğu bilinse de, 1970’den beri bu inanış endorfin adlı başarılı bir materyale dayanıyor.
Ağrının subjektif oluşu ve hassasiyet seviyesindeki belirgin değişimi, insan vücudunun ağrı yanıtını nasıl meydana getirdiği ve nasıl bir fizyolojik yansımayla belirginleştiği üzerine düşünmeye itti. İnsanlık tarihinden bu yana ağrının temel bileşenleri ve yaradılışı üzerindeki kurgu, bugüne kadar birçok değişik savları da meydana getirdi.
Tarihin ilk devirlerinde ağrı doğrudan bir doku hasarına atıfta bulunan materyal statüsünü korurken, günümüzde ağrının bilişsel coğrafyası da keşfedilmeye başlandı. Bunun ilk örneklerinden biri de endorfinin keşfine dayanıyor.
Endorfin neden doğal bir ağrı kesici görevi üstleniyor?
Endorfin seviyesini artırmanın en bilinen yolu: Koşu
Limbik sistem ve endorfinin ağrı kesici özelliği
Endorfin salınımını artıran etkenler nelerdir?
Endorfin, yapılan bir araştırma neticesinde 20’den fazla çeşidi bulunduğu ve etken materyali protein olduğu tespit edilen bir nörotransmitter. Egzersiz sırasında, aktif stres mevcutken veya uyarıcılar etkinken salınan natürel bir yapı olmasının yanı sıra merkezi sinir sistemi ile de doğrudan birlikteliği bulunan endorfin, 1970 yılında keşfedildi.
Aberdeen Üniversitesi‘nden John Hughes ve Hans W. Kosterlitz tarafından ilk defa bir domuz beyninde bulunan endorfin, kısa bir süre sonrasında Rabi Simantov ve Solomon Snyder tarafından buzağı beyninde de gözlemlendi.
Aslında insanlık tarihi açısından değerlendirildiğinde sayısız keşiften biri olma vasfı beklenilen endorfin, daha mucizevi bir yapıya da bürünmüştü. Ağrının mental oryantasyonu üzerindeki etkinliğinin anlaşılması çok uzun bir zaman almadı.
Endorfinin salgılanması ve konsantrasyonu, oldukça sistematik bir paterne dayanıyor. Çikolata tükettiyseniz, cinsel ilişkiye girdiyseniz, kırmızı biber tükettiyseniz, egzersiz yaptıysanız endorfin salınımı belirgin bir şekilde artıyor. Bilimsel kaynaklar bunu defalarca kanıtladı.
Ağrının da paterni itibariyle algısal değişikliklere uyumlu alt yapısı, endorfinin bir ağrı kesici görevi üstlenmeye aday olmasıyla örtüşüyor olabilir.
Sinir bilimcileri yaptıkları araştırmalar ile insanoğlunun bir stres altında yüklenmişken endorfin salınımında artış olduğunu göstermiş vaziyette. Bu endorfin salınımındaki artış, dopamin sayısında da artışa zemin hazırlayarak genel ağrı hissiyatı üzerinde regülatör bir görev üstlenmektedir.
Gözden kaçırma DOMS nedir? (Hamlık Ağrısı)
Koşu ile ilgili verilen öğütler, saatte 1000 kalori üzerinde bir harcamayı mümkün kılmasından ibaret değil. Aksine, koşunun insan mekaniğine ve atalarımıza yatkınlığı ile normal fizyolojik dengelerin oluşması için vesile olacağını öngörebilmek gerek.
Bkz: Koşmak kaç kalori yakar?
Koşmanın mental etkileri üzerine verimliliği her geçen gün farklı bilimsel argümanlar ile destekleniyor. 2008 yılında küçük bir çalışma grubu üzerinde yapılan bir araştırmada, koşmanın endorfin yüzdesinde belirgin bir iyileşmeye vesile olduğunu gösteriyor.
Ancak koşucuların yakınen bildiği sempatik sistem aktivasyonundaki yükselişin fizyolojik tabanında, endorfin etkinliğine dair 2015 yılında fareler üzerinde yapılan bir araştırmada ilginç bir sonuç gözlemlendi. Anandamid adı verilen bir nörotransmitter, koşucunun yaşadığı mental problemlerin yönetilmesinde ve idame edilmesinde oldukça etkili olarak gözlemlendi. Bu sayede koşucular veya maraton bisikletçilerinin ağrı algısında, stres yansımalarında ve sedasyonlarında normal ölçülerde kalabildikleri analiz edildi.
Emosyonel yanıtlar, insanın durum ve koşullara karşı edindiği bilişsel veya bilinç altı yanıtları içeren bir başlıktır. Limbik sistem de sizin bu davranışsal edinimlerinizi kontrol eder. Burada baş sorumlu hipotalamus adı verilen bir kontrol merkezidir. Burada yer alan opioid reseptörler, endorfin ile buluştuğunda olumlu yanıtlar elde edersiniz. Mutlu olursunuz, haz alırsınız, ağrı konusunda iyimser tecrübeler edinirsiniz.
Egzersiz; koşuyla beraber endorfin salınımının yüksek seviyelere ulaştığı bilinen bir gerçek. Araştırmalar endorfin için en etken maddelerden birinin, egzersiz olduğunu gösteriyor.
Meditasyon; çekirdek kaslarının yeterli aktivasyonel döngüye ulaşmasını sağlayan yoga, tai-chi gibi egzersiz disiplinlerinin de olumlu etki yaptığı biliniyor.
Çocuklar; çocuklar düşse de ağrısız, çoğu zaman sanki bir şey olmamışcasına hareketlerine devam ederler. Bunun tesadüfi bir alt yapısının olmadığı artık biliniyor.
Alkol; alkol tüketiminin alt kademelerde olması da endorfin salınımını artıran etkenlerden biri. Ancak yüksek derece alkolizm ise bunu tam terse çeviriyor.
Yağ yakmak için ideal egzersiz biçimi?