YIL: 18 SAYI: 99 Eylül-Ekim 2007 I. Cumhuriyet ten II. Cumhuriyet e Feodal-Tacirlerin Önlenemez Yükselişi
Download "http://www.kurtuluscephesi.com YIL: 18 SAYI: 99 Eylül-Ekim 2007 I. Cumhuriyet ten II. Cumhuriyet e Feodal-Tacirlerin Önlenemez Yükselişi"
1 Anti-Emperyalist ve Anti-Oligarşik Mücadelede KURTULUŞ CEPHESİ Zafer Bizim Olacaktır! YIL: 18 SAYI: 99 Eylül-Ekim 2007 I. Cumhuriyet ten II. Cumhuriyet e Feodal-Tacirlerin Önlenemez Yükselişi Mahalle Baskısı, Çarşı Esnafı ve MÜSİAD Yerine TOBB Türkiye Tarihinden Durum Değerlendirmesi Demokratik Devrimin Tamamlanmadığı Bir Ülkede Merak etmeyin, ordu yok! Che Guevara Ordu, daima gerici sınıfların elinde bir araçtır Serdar Soyergin Faruk Açil, Levent Ertümer, Ziya Erdönmez Bugüne kadarki ekonomik dünyanın tüm anayasası şu biçimde kaleme alınan son derece kısa bir anayasadır: Madde 1: Emek, üretir. Madde 2: Zor, bölüştürür. Kuvvetler Ayrılığı, Anayasa ve Sınıf Mücadelesi Fransa Tarihinden II. Cumhuriyet in sonu Unutulmuş Referandum Tayyip-Bonaparte ın Coup de Tête si Çarşı Karışınca
2 KURTULUŞ CEPHESİ Eylül-Ekim 2007 Dini siyasal bir araç olarak kullanan feodal kalıntıların 12 Eylül sonrasındaki gelişimi ve hükümet oluşlarına ilişkin bir değerlendirme. Aydın Doğan medya sının 22 Temmuz seçimleri sonrasında başlattıkları mahalle baskısı söylemi üzerine. Mahir Çayan yoldaşın 1971 yılında yaptığı durum değerlendirmesi taslağı I. CUMHURİYET TEN II. CUMHURİYET E FEODAL-TACİRLERİN ÖNLENEMEZ YÜKSELİŞİ MAHALLE BASKISI, ÇARŞI ESNAFI VE MÜSİAD YERİNE TOBB TÜRKİYE TARİHİNDEN DURUM DEĞERLENDİRMESİ Burjuva demokratik devriminde dini kurumların mülksüzleştirilmesi ve laiklik üzerine bir yazı Emperyalizm tarafından 8 Ekim 1967 de katledilişinin 40. yılı anısına. Anıları, mücadelemizde yaşamaya devam edecektir DEMOKRATİK DEVRİMİN TAMAMLANMADIĞI BİR ÜLKEDE MERAK ETMEYİN, ORDU YOK! CHE GUEVARA SERDAR SOYERGİN FARUK AÇİL, LEVENT ERTÜMER ZİYA ERDÖNMEZ 1980 lerde Turgut Özal ın kısa anayasa girişimleri üzerine yapılmış bir değerlendirme. Burjuvazinin feodalizme karşı mücadele döneminde ortaya çıkan kuvvetler ayrılığı ilkesinin tarihi gelişimi. Karl Marks ın II. Cumhuriyet Fransasının yıkılışına ilişkin değerlendirmesinden. 21 Ekim günü yapılacak olan Anayasa referandumu üzerine. Mafyalaşan solcu Çarşı grubu üzerine kısa bir değerlendirme. KURTULUŞ CEPHESİ SORUMLU (V.i.S.d.P) : Sezai Görür Yazışma Adresi: Postfach Bad Kreuznach / Deutschland KISA ANAYASA MADDE 1: EMEK, ÜRETİR MADDE 2: ZOR, BÖLÜŞTÜRÜR. KUVVETLER AYRILIĞI, ANAYASA VE SINIF MÜCADELESİ FRANSA TARİHİNDEN II. CUMHURİYETİN SONU UNUTULMUŞ REFERANDUM TAYYİP-BONAPARTE NİN COUP DE TETE Sİ ÇARŞI KARIŞINCA İnternet Adresi: E-Posta Adresi: Bu sayı İLKER Matbaası nda basılmıştır. Baskı Tarihi: 5 Ekim 2007
3 Eylül-Ekim 2007 KURTULUŞ CEPHESİ I. Cumhuriyet'ten II. Cumhuriyet'e Feodal-Tacirlerin Önlenemez Yükselişi Türkiye nin şu anda bir şeye karar vermesi lazım, Türkiye Refah Partisi ile Adil Düzen e geçecek, bu kesin şart. Geçiş dönemi yumuşak mı olacak, sert mi olacak, tatlı mı olacak, kanlı mı olacak? 60 milyon buna karar verecek. Biz diyoruz ki, bu geçişi tatlı yapalım, bu geçişi barış içinde, bu geçişi yumuşak yapalım. (Necmettin Erbakan ın 13 Nisan 1994 tarihinde Refah Partisi Meclis Grubunda yaptığı konuşma.) Bugün A. Gül ün cumhurbaşkanı seçilmesiyle birlikte, I. Cumhuriyet in, kemalist cumhuriyet in yıkılışından. 2. Cumhuriyet döneminin başladığından, I. Cumhuriyet ten, yani laik cumhuriyetten ılımlı islam cumhuriyeti ne geçildiğinden söz ediliyor. Ve en çok tartışılan ve merak edilen ise, Erbakan ın 1994 tarihinde söylediği gibi, geçiş dönemi sert mi olacak, yumuşak mı? Tatlı mı olacak, kanlı mı olacak? tır. Medya nın laik, ama globalizm yandaşı kozmopolit yazarlarına göre, geçiş sürecinin sert mi, yumuşak mı; tatlı mı, kanlı mı olacağını, tümüyle iktidara geçen kesimin, yani Tayyip Erdoğan ve şürekasının temsil ettiği şeriatçıların uzlaşmacı tutumu belirleyecektir. Tayyip Erdoğan ve şürekasına göre ise, geçiş döneminin sert mi, yumuşak mı; tatlı mı, kanlı mı olacağını belirleyecek olan eski egemen laiklerin yeni düzene ne kadar direnecekleridir. Bu nedenle, medya A. Gül ün her kesimi kapsayan, uzlaşmacı ve dengeli bir tutum izlemesi gerektiği yönünde yayın yaparken, şeriatçı kesim laik-kemalistler in halkın tercihine boyun eğmeleri çağrısı yapmaktadır. Geçiş döneminin nasıl olacağına ilişkin tartışmaların ortak noktası ise, bir dönemin ( I. Cumhuriyet ) sona erdiği ve yeni bir dönemin ( 2. Cumhuriyet ya da ılımlı islam cumhuriyeti ) başladığıdır. Bu da, 84 yıllık cumhuriyet düzeninin yasamadan yürütmeye, yargıdan toplumsal yaşama kadar her alanda topyekün değişimi anlamına gelmektedir. Laik-ulusalcı bakış açısından ise, bu değişim karşı-devrim niteliğindedir. Yine de bir devrim dir, yani siyasal sistemin altüst oluşudur. Bu yüzden onlar için sorun, karşı-devrim in barışçıl, yani kansız ve tatlı gerçekleşip gerçekleşmemesi değil, bu karşı-devrim in nasıl önleneceği ve ber-
4 KURTULUŞ CEPHESİ Eylül-Ekim 2007 taraf edileceğidir. Doğal olarak laik-ulusalcı için de sorun, Erbakan ın ortaya koyduğu gibidir: Sert mi olacak, yumuşak mı? Tatlı mı olacak, kanlı mı olacak? Tüm bu devrim/karşı-devrim, laiklik/ şeriatçılık eksenindeki tartışma ve mücadelelerde esamesi okunmayan marjinalleştirilmiş legalist ve legalize sol ise, kararsızdır. Kararsız olduklarından, bugün için gelişmelere ilişkin ezber bozan hiçbir şey söylememeye çalışmaktadırlar. Oysa içinde yaşanılan siyasal durumu doğru kavrayabilmek için, öncelikle bazı ezber leri, özel olarak da devrim sözcüğünün ifade ettiği toplumsal altüst oluşlara ilişkin ezber leri yeniden anımsamak gerekmektedir. Ezber Bozmayan Tarihsel Gerçekler İnsanlık tarihinin en temel gerçeklerinden birisi, toplumların ilkel komünal, köleci, feodal, kapitalist ve sosyalist toplum biçimlerine dönüşerek geliştiğidir. Ancak bu gelişim sürecinde, üretim araçlarının özel mülkiyetine dayanan hiçbir toplumsal düzenin (köleci, feodal ya da kapitalist) kendi kendine dağılıp, bir diğer toplum biçimine kendiliğinden dönüşmediği de bir başka tarihsel gerçektir. Her toplumsal düzen, dayandığı üretim ilişkilerine bağlı olarak sınıflardan oluşur. Bu üretim ilişkilerinde egemen olan sınıf, aynı zamanda toplumsal düzenin egemen sınıfıdır. Hiçbir egemen sınıf, kendiliğinden ve gönüllü olarak egemenliğinden vazgeçmez, egemenliği bir başka sınıfa devretmez. Her durumda ve her tarihsel koşulda, egemen sınıfın egemenliğinin bir başka sınıf tarafından ortadan kaldırılması gerekir ve bu da toplumsal bir altüst oluşa yol açar. Bu altüst oluş, egemen sınıfın varlığını ve çıkarlarını ifade eden toplumsal düzenin topyekün yıkılması, yerine yeni bir toplumsal düzenin geçmesi demektir. Bu da, toplumsal devrimdir. Bu tarihsel dönüşümlerde (toplumsal devrimler), her zaman zor (şiddet), yeni topluma gebe olan eski toplumun ebesi olmuştur.* Zor (şiddet) ise, herkesin bildiği gibi, örgütlü zordur, silahlı güçlerdir, ordudur, donanmadır, uçaktır, tanktır. Tarih, köleci toplumdan feodal topluma, feodal toplumdan kapitalist topluma ve nihayetinde kapitalist toplumdan sosyalist topluma geçişlerde, her zaman ve her koşulda toplumsal devrimlere sahne olurken, aynı zamanda mevcut toplumsal düzeni zorla yıkmaya yönelik toplumsal eylemlere de sahne olmuştur. Bu toplumsal eylemler de, her zaman ve her koşulda, egemen sınıfların iktidarına karşı alttaki sınıfların siyasal mücadelesidir. İşte bu yüzden, tarih, yazılı tarih, diye yazar Komünist Manifesto, sınıf mücadelelerinin tarihidir. Bu nedenle, bir tarihsel dönem, o tarihsel dönemdeki sınıf ilişkileri tahlil edilmeksizin doğru olarak kavranamaz. Üretim araçlarının özel mülkiyeti düzeninde, bir toplumsal düzenin egemen sınıfının yerine geçecek olan her sınıfın, öncelikle ekonomik yapıda egemen sınıf haline gelmiş olması şarttır. Ekonomide, yani üretim ilişkilerinde belirleyici ve egemen olan sınıf, er ya da geç toplumsal düzenin egemen sınıfı haline gelir. Dolayısıyla toplumsal dönüşüm süreçlerinin doğru olarak kavranabilmesi için, sınıf mücadeleleri kadar, bu mücadelede yer alan sınıfların ekonomideki yerleri ve konumları da tahlil edilmek zorundadır. Mahalli Mütegallibe, Toprak Ağaları ve Tefeci-Bezirgan Kesiminin Gelişimi ve Tasfiyesi Bugün solda yer alan herkesin ezbere * Zorun tarihte ekonomik evrim karşısında oynadığı rol açıktır. İlkin her siyasal zor, önce toplumsal nitelikte ekonomik bir göreve dayanır ve ilkel toplulukların dağılmasının toplum üyelerini özel üreticiler durumuna dönüştürdüğü, yani onları ortak toplumsal görevlerin yöneticilerine daha da yabancı kıldığı ölçüde artar. İkinci olarak, toplumdan bağımsız kılındıktan, hizmetkar durumundan efendi durumuna geldikten sonra siyasal zor, iki yönde etkili olabilir. Ya normal ekonomik evrim yönünde; bu durumda, ikisi arasında bir çatışma yoktur, ekonomik evrim hızlanır. Ya da zor, ekonomik evrime karşı çıkar ve bu durumda, birkaç istisna dışında, ekonomik evrim karşısında her zaman yenik düşer... Bir ülkede... devletin iç zorunun, şimdiye değin hemen her siyasal iktidar bakımından belirli bir aşamada olduğu gibi, ülkenin ekonomik evrimi ile çatışma durumuna girdiği bir yerde, savaşım her zaman siyasal iktidarın yıkılması ile sonuçlanır. Ekonomik evrim, istisnasız ve acımasız kendi yolunu açar. (Engels, Anti-Dühring, s. 271.)
5 Eylül-Ekim 2007 KURTULUŞ CEPHESİ bildiği şey, Türkiye ekonomisinin dışa, emperyalizme bağımlı olduğudur. Dolayısıyla dışa bağımlı bir ülkede egemen olan üretim ilişkisi de, bu bağımlılığa göre şekillenmiştir. Kendi dilimiz ve terminolojimizle ifade edersek, dışa bağımlı çarpık bir kapitalizm egemendir. Bu ezber, ülkemiz solunda feodalizmin tasfiye edildiğini, demokratik devrimin tamamlandığını iddia edenler ile demokratik devrimin tamamlanmadığını söyleyenlerin istisnai olarak paylaştıkları ortak noktadır. Ülkede egemen olan kapitalizm dışa bağımlı olduğu için çarpıktır, klasik kapitalizmden farklıdır. Bu yüzden feodalizmden kapitalizme geçiş süreci, dışa bağımlılık tarafından belirlenmiş bir özelliğe sahiptir. Bir diğer ezber, baştan emperyalizmle bütünleşmiş işbirlikçi burjuvazinin, ilk dönemde siyasal yönetimi feodal sınıflarla, yani mahalli mütegallibe, toprak ağaları ve tefeci-bezirgan kesimleriyle paylaştığıdır.* 1950 yılında iktidara gelen Menderes hükümeti, işbirlikçi-tekelci burjuvazi ile mahalli mütegallibe, toprak ağaları ve tefeci-bezirgan kesiminin ortak hükümeti olmuştur.** Menderes döneminde uygulanan ekonomi politikalarla, bir yandan işbirlikçi-tekelci burjuvazinin (dolayısıyla emperyalizmin) çıkarlarına uygun olarak ithalat liberalize edilirken, diğer yandan tarım politikalarıyla toprak ağaları ve tefeci-bezirgan kesiminin çıkarları azamileştirilmiştir. Herkesin ezber den bildiği gibi, işbirlikçi-tekelci burjuvazi, emperyalizmin temel müttefiki olarak giderek güçlenmiş ve ekonomik yaşamda egemenliğini kurmuştur. Böylece ülke ekonomisi, neredeyse Koç, Sabancı vb. birkaç işbirlikçi-tekelci burjuvanın * Bugün solda hemen hemen hiç kullanılmayan bu tanımda yer alan "mahalli mütegallibe", yerel zorbalar anlamına gelir ve Anadolu eşrafını ifade eder. Bezirgan ise, Farsça olup, "tüccar" demektir. **... ülkedeki kapitalizm, kendi iç dinamiği ile değil, yukardan aşağıya geliştirilmiştir. Dolayısıyla yerli tekelci burjuvazi, daha baştan, çekirdek halindeyken emperyalizmle bütünleşerek gelişmiştir. (Emperyalizm içsel bir olgu durumuna geldiği için bu oligarşi içindedir). Ancak bu gelişen tekelci-burjuvazi tek başına emperyalizmle ittifakını sürdürerek emperyalist üretim ilişkilerini muhafaza edecek güçte değildir. Dolayısıyla, yabancı ve yerli tekellere zorunlu olarak bağlı olan toprak burjuvazisi ve feodal kalıntılarla yönetimi paylaşmaktadır. (Mahir Çayan, Kesintisiz Devrim II-III.) belirleyici olduğu bir yapıya dönüşmüştür. Bu ezber in diğer unsuru, yani mahalli mütegallibe, toprak ağaları ve tefeci-bezirgan kesimi ise, aynı dönemde çıkarlarını azamileştirmeye çalışmıştır. Ve 2007 Türkiyesinin sorunu, bu gelişmeyle belirlenmiştir. Menderes döneminde, mahalli mütegallibe, toprak ağaları ve tefeci-bezirgan kesimi, tıpkı işbirlikçi-tekelci burjuvazi gibi gelişmiş ve güçlenmiştir. Ancak bu kesimlerin gelişmesi ve güçlenmesi, işbirlikçi-tekelci burjuvazinin gücünü ve gelişimini de sınırlamıştır. Her ittifak ilişkisinde olduğu gibi, işbirlikçi-tekelci burjuvazi ile bu feodal kesimlerin ittifakı da bir uzlaşma ya dayanır. Her uzlaşma gibi, taraflar kendi öz çıkarlarından belli ölçülerde feragat ederler. Eğer müttefiklerin paylaşacaklarının sayısı fazla ve çoksa, feragat, gelişmenin ortaya çıkardığı fazlalığın paylaşılması demektir. Menderes dönemindeki ekonomik gelişme, işbirlikçi-tekelci burjuvazi ile feodal kesimlerin yeni pazarlar ve çıkarlar sağlamalarına olanak tanıdığı ölçüde uzlaşma nın oluşmasına ve sürmesine olanak sağlamıştır. Dışa bağımlı ekonomilerin şiddetli bir biçimde yaşamak durumunda oldukları emperyalist sistemin ekonomik krizleri 1958 krizine yol açmış ve 1958 ekonomik krizi işbirlikçi-tekelci burjuvazi ile feodal kesimlerin ittifakında ilk büyük kırılmaya neden olmuştur krizi, dış ödemeler dengesi açığının (bugünün söylemiyle cari açık ) kapatılamaması, dış borçların ödenemez hale gelmesinin bir ürünüdür. Ödemeler dengesi açığı ise, asıl olarak işbirlikçi-tekelci burjuvazinin çıkarlarını ifade eden artan ithalattan kaynaklanmıştır. 4 Ağustos 1958 de ödemeler dengesi açığını kapatmak için IMF talimatıyla devalüasyon yapılmış, dolar 2,80 TL den 9,20 TL ye yükselmiştir devalüasyonu işbirlikçi-tekelci burjuvazinin artan ithalatının bir ürünü olurken, aynı zamanda fiyatların yükselmesine yol açmıştır. Bu da en fazla tarım kesiminde egemen olan feodaller ile geleneksel malların ticaretini yapan Anadolu tüccarını etkilemiştir. Her ekonomik kriz, bazı kesimleri tasfiye ederken, bazı kesimleri daha da güçlendirir krizi de benzer sonuçlar üretmiş, bir yandan işbirlikçi-tekelci burjuvaziyi daha
6 KURTULUŞ CEPHESİ Eylül-Ekim 2007 * Bu olayı milli görüş çüler şöyle anlatmaktadırlar: İşte bu süreçte sömürü dünyalarını krizler üzerine inşa eden Siyonizm, kaos ve kriz formülünü Türkiye de uygulamaya karar vermişti. Adım adım darbeye giden Türkiye de, DP iktidarı önce baskı altına alınıyor, ancak baskılar DP yi iktidardan uzaklaştıramayınca 1957 ve 58 devalüasyonları devreye sokuluyordu. Öyle ki, devalüasyon operasyonlarından sonra 2.80 TL olan 1 ABD doları 9.20 TL ye yükseliyordu. Türk Lirası dolar karşısında dört misli değer kaybına uğramıştı. Adnan Menderes zamanındaki bu devalüasyon operasyonları Gümüş Motor için de zorlu bir dönemin başlangıcı olarak görülmüştü. Gümüş Motor un temeli 1956 da atılmış ancak fabrikanın temeli atıldıktan sonra iki yıl içerisinde iki devalüasyon yapılmıştı. Devalüasyonlar Fabrikanın sermayedarlarını da zora sokmuştu. Üretim için paraya ihtiyaç vardı, ancak Gümüş Motor un zengin ortakları kendi işlerinde bile büyük sıkıntılarla karşı karşıya kalmıştı. (M. Kurdaş, Milli Gazete, 20 Temmuz 2007.) da güçlendirirken, diğer yandan feodal kesimlerin bir bölümünü tasfiye etmiştir. Bu tasfiye ve güçlenme ilişkisi özellikle Anadolu tüccar kesimi arasında çok daha belirgin olmuştur. Menderes döneminde fazlaca önemsenmeyen bir olgu ise, döneminde tefeci-bezirgan kesiminin bir bölümünün artan gelirlerini sermayeleştirmeye yönelmeleridir yılında kurulan Gümüş Motor bu sermayeleştirmenin en önemli örneğidir. Faizsiz bankacılık ın ilk girişimi olan Gümüş Motor, feodal kesimlerin artan gelirlerini sermayeleştirmeye yönelmelerinin, tarımdan sanayiye geçişlerinin bir simgesidir.* Ancak 1958 devalüasyonu Gümüş Motor un iflas etmesiyle sonuçlanmıştır. Her ne kadar Gümüş Motor 1958 kriziyle iflas etmişse de, Erbakan ın milli sanayi sinin bu girişimi, tefeci-bezirgan sermayesinin, işbirlikçi-tekelci sanayi burjuvazisinin yanında iç pazarda kendine yer açma çabasının tarihsel bir başlangıcını oluşturur. Aynı zamanda bu kesimlerin işbirlikçi-tekelci burjuvazi ve IMF karşıtlığının da başlangıcıdır krizi egemen sınıflar arasında çıkar çatışmasını sertleştirmiştir. Bu da giderek ayrışmalara ve işbirlikçi tekelci burjuvazi ile mahalli mütegallibe, toprak ağaları ve tefeci bezirgan ittifakının bozulmasına yol açmıştır. Egemen sınıflar arasında ortaya çıkan bu ayrışma siyasal alana yansımış, Menderes hükümeti giderek ülkeyi yönetemez hale gelmiştir arasında Menderes hükümetini kararsızlığa, birbirine taban tabana zıt siyasal kararlar almaya iten temel neden de bu ayrışmalar olmuştur. Bu ortamda 27 Mayıs 1960 aşağıdan yukarı askeri darbesi gerçekleşmiştir. 27 Mayıs darbesiyle Menderes hükümeti düşürülmüş, asker-sivil aydın zümre ye dayanan bürokrat-reformist burjuvazi yeniden iktidara gelmiştir. Kısa süren bu iktidar döneminde, bir yandan feodal kesimler (mahalli mütegallibe, toprak ağaları ve tefeci-bezirgan) tasfiye edilmeye çalışılmış, diğer yandan asker-sivil aydın zümre nin (küçük-burjuvazinin) siyasal iktidardaki gücü artırılmaya çalışılmıştır. 61 Anayasasıyla bazı demokratik hak ve özgürlükler genişletilmiş, nispi demokratik ortam oluşmuşsa da, ekonomik yapıya dokunulmamış, dışa bağımlı kapitalist gelişme sürdürülmüştür. 27 Mayıs döneminde feodal kesimlere yönelik tasfiye hareketi, bu döneme kadar iktidarı (dolayısıyla kârını) bu kesimlerle paylaşmak zorunda kalan işbirlikçi tekelci burjuvazinin gücünü daha da artırmıştır. 27 Mayıs aşağıdan yukarı askeri darbesiyle iktidara gelen kesimlerin (bürokrat burjuvazi ve küçük-burjuvazi) tüm varlıkları kamu harcamalarına ve kamu yatırımlarına bağımlı olduğundan, altyapıda (emperyalist üretim ilişkileri) etkin değillerdir. Dolayısıyla ekonomik temelleri zayıf olduğundan kitle desteği sınırlı kalmış ve nispi demokratik ortam içinde 1965 seçimlerinde iktidarı kaybetmişlerdir. 27 Mayıs dönemi çok kısa sürmüş olmasına rağmen, bu dönemde feodal kesimlere yönelik tasfiye hareketi kemalist ler ile feodal kesimler arasında tam bir savaş ilanına yol açmıştır. 27 Mayıs ın laik anayasası bu savaşın en önemli aracı olarak ortaya çıkmış ve günümüze kadar sürüp giden laiklik/şeriatçılık tartışmasında safların belirginleşmesine neden olmuştur. Aralık 1960 da çıkartılan 193 sayılı yasayla tarımın vergilendirilmesine kalkışılmasıyla da köylülük laik lik karşıtı saflara geçmiştir. Diğer taraftan, gerek feodalizme karşı mücadele gerekçesiyle, gerekse bölücü ve yıkıcı faaliyetler gerekçesiyle 55 Kürt toprak ağasının Batı ya sürülmesi ve 485 KDP li kürt eşrafının tutuklanması da kemalist ler ile kürtler arasındaki çelişkinin sertleşmesine ve uzlaşmaz hale gelmesine neden olmuştur..
7 Eylül-Ekim 2007 KURTULUŞ CEPHESİ 27 Mayısla birlikte küçük-burjuvazi laiklik ve ulusal birlik (üniter devlet) konularını ne kadar öne çıkarmışsa, o kadar karşı saflaşmaya yol açmıştır. Bunlar da 27 Mayısın, günümüze bıraktığı siyasal mirastır. İşbirlikçi tekelci burjuvazinin henüz yeterince güçlenmediği, palazlanma aşamasında olduğu bu dönemde, DP nin yerine oluşturulan AP nin 1965 seçimlerinde %52,9 oyla 450 kişilik mecliste 240 milletvekilliği kazanması, tüm sömürücü sınıfların ittifakının yeni bir zaferi olmuştur. Bu ittifak, yani emperyalizmin yeni-sömürgecilik uygulamalarıyla gelişen ve güçlenen işbirlikçi tekelci burjuvazi ile feodal üretim ilişkilerinin* geleneksel sınıflarının (mahalli mütegallibe, toprak ağaları, tefecibezirganlar) ittifakı, birbirine taban tabana zıt çıkarların birliğidir. Küçük ve kapalı üretim birimlerine dayanan ve buralardan beslenen feodal egemen sınıfların çıkarı ile bu kapalı üretim birimlerini yıkarak pazar için üretimi geliştirmek ve yaygınlaştırmak durumunda olan işbirlikçi tekelci burjuvazinin (ve emperyalizmin) çıkarı birbiriyle çatışır. Dolayısıyla işbirlikçi tekelci burjuvazinin güçlenmesine paralel olarak bu ittifak parçalanmak durumundadır. Başını Erbakan ın çektiği, DPT de toplanan takunyalılar ın içsel muhalefeti, sömürücü sınıflar arasındaki ittifakın parçalanmasının başlangıcını oluşturmuştur yılları arasında TOBB da Sanayi Odası Başkanlığı, Genel Sekreterlik ve Yönetim Kurulu Başkanlığı yapan Erbakan ın 25 Mayıs 1969 da TOBB başkanı seçilmesi ve 8 Ağustos 1969 da Demirel hükümetinin müdahalesiyle (polis zoruyla) TOBB dan çıkartılması sömürücü sınıflar ittifakının sonunu getirmiştir. Bu ayrışma, 12 Ekim 1969 genel seçiminde Erbakan ın AP den aday olmasının engellenmesi, ardından Konya dan bağımsız milletvekili seçilmesi ve 26 Ocak 1970 de Milli * Burada feodal üretim ilişkilerinden daha çok yarı-feodal üretim ilişkilerinden söz etmek gerekir. Yukardan aşağıya gelişen kapitalizm koşullarında tarımsal üretim, geleneksel feodal köylü tarımından küçük meta üretimine yönelir. Bu küçük meta üretimi de, öz itibariyle feodal üretimden farklıdır. Bu farklılığa rağmen, yine de klasik anlamda kapitalist tarımsal üretim değildir. Köylülüğün küçük meta üretimi aracılığıyla kapitalizme eklemlenmesi teorilerinin çıkış noktası da burasıdır. Nizam Partisi ni (MNP) kurmasıyla netleşmiştir. 18 Aralık 1970 de Demirel hükümetinin bütçesine red oyu veren ve başını Ferruh Bozbeyli nin çektiği 41 ler hareketi, sömürücü sınıflar ittifakındaki yeni bir parçalanmanın siyasal yansısı olmuştur yılına girildiğinde, sağ ( merkez sağ ), MNP, DP ve AP olmak üzere üç parçaya ayrışırken, toplumsal muhalefet ve devrimci mücadele yükselmeye başlamıştır. Ve bu ortamda oligarşinin 12 Mart darbesi gelmiştir. Erbakan ın MNP, sınıfsal olarak küçük ve orta sermaye kesimlerinin** politik sözcüsü durumundadır. Bir diğer deyişle, Anadolu esnaf-zanaatkâr sermayesi ile tefeci-bezirgan (tüccar) sermayesinin temsilcisi durumundadır. Emperyalizmin yeni-sömürgecilik yöntemleriyle gelişen işbirlikçi tekelci burjuvazinin gücü karşısında sürekli gerileyen ve politik gücünü yitiren bu sermaye kesimlerinin temsilcisi olduğundan, aynı zamanda emperyalizmin yeni-sömürgeciliğine karşıdır. Bu karşı oluş, temsil ettiği orta sermaye kesiminin gelişememesi ve tekelleşememesinden kaynaklanmaktadır. Bu durumun en büyük sorumlusu olarak, ekonomik ve politik olarak işbirlikçi tekelci burjuvaziyi ve onun destekçisi durumunda olduğunu düşündüğü emperyalist tekelleri gördüğünden milli bir söylem geliştirmiştir ( Milli Görüş ). Ancak yeni-sömürgecilik yöntemleriyle meydana gelen pazar genişlemesi, MNP nin siyasal sözcülüğünü yaptığı kesimler açısından çelişik bir durum ortaya çıkarmıştır. Genişleyen pazar olanakları, özellikle orta sermaye kesimlerinin lehine sonuçlar ortaya çıkarırken, diğer yandan Anadolu esnafzanaatkar sermayesi ile tefeci-tüccar sermayesinin büyük bir bölümü için tasfiye tehlikesi ortaya çıkarmıştır. Orta sermaye kesimleri, kredi ve devlet olanaklarının (KİT ler) işbirlikçi tekelci bur- ** Bu dönemde emperyalizmin yeni-sömürgecilik yöntemleriyle yukardan aşağıya geliştirilen kapitalizm egemen üretim ilişkisi haline gelirken, feodal üretim ilişkisi kısmen tasfiye olmakla birlikte varlığını sürdürmüştür. (Yarı-feodal üretim ilişkileri esprisi.) Üretim ilişkilerindeki bu gelişim ve dönüşüm sonucunda, yarı-feodal sürecin tefeci-bezirgan sermayesi, kapitalist "iktisat"ta küçük ve orta sermaye olarak tanımlanır.
8 KURTULUŞ CEPHESİ Eylül-Ekim 2007 juvazi tarafından kullanılmasına karşıdır. Bu nedenle adil düzen yanlısıdırlar. Onların adil düzen den istedikleri, kendilerinin gelişmesini ve tekelleşmesini engelleyen koşulların ortadan kaldırılmasıdır. Bu nedenle, işbirlikçi tekelci burjuvazinin varlığına karşı olmaktan daha çok, bu kesimin içine alınmamış olmaktan dolayı tepki duymaktadırlar. Ulusal ve uluslararası yahudi sermayesini de bunun sorumlusu olarak görürler. Bu yüzden, yahudi sermayesinin daha az etkin olduğunu düşündükleri emperyalist ülkelerle (özellikle Almanya) ilişkilerin geliştirilmesinden yana olmuşlardır. Anadolu esnaf-zanaatkar sermayesi ile tefeci-tüccar sermayesi ise, gerek iç pazarın genişlemesiyle değişen tüketim alışkanlıkları, gerekse işbirlikçi tekelci burjuvazinin kendi dağıtım ağını kurması nedeniyle giderek artan tasfiye sürecinin durdurulmasını talep etmişlerdir. Bu yüzden çarşı esnafı olarak, her türden yeni tüketim mallarının ithalatına ve üretimine karşıdırlar. Özellikle konfeksiyon (hazır giyim) ürünlerinin iç pazarda artan tüketimi karşısında çaresiz kalan Anadolu tüccarlar ve terziler, MNP nin dini söyleminin en bağnaz destekçileri olmuşlardır. Geleneksel tüketim malları satıcısı durumunda olan çarşı esnafı, yeni tüketim mallarının* marketler de satışıyla pazar yitirmeye başlamış, işbirlikçi tekelci burjuvazinin yeni tüketim mallarının dağıtımı ve ticaretinin ortaya çıkardığı yeni tüccar ve marketçi ilişkisi dışına itilmiştir. Dolayısıyla deterjandan televizyona kadar her türden yeni tüketim malının üretimi ve satışına karşıdırlar. Bu yönüyle modernizasyon un karşısında bir konumda yer almışlardır. * Bu, köylülerin kent tüketim normlarını benimsemeleridir. Bunun sonucu olarak iç ticaret hadleri köylülük aleyhine daha da büyümüş, köyde yaratılan artı-değer tüccar sermayesi tarafından köy dışına aktarılmıştır. Bu da, tüccar sermayesinin gelişmesine ve büyümesine yol açar. Ancak burada gelişen ve büyüyen tüccar sermayesi, yeni tüketim alışkanlığının ortaya çıkardığı malların ticaretini yapan kesimdir. Böylece köylülük iki farklı tüccar kesimiyle karşı karşıya gelmiştir. Birincisi köylünün pazar için ürettiği ürünleri pazarlayan tefeci-tüccar sermayesi; ikincisi ise köylünün kent tüketim normlarını benimsemesiyle ortaya çıkan malların ticaretini yapan sermayedir. Daha ilerde göreceğimiz gibi, 1980 lere kadar bu ikinci tüccar sermayesi (işbirlikçi ticaret sermayesi ve onun Anadoludaki uzantıları) egemen unsur iken, 1980 sonrasında tefeci-tüccar sermayesi giderek etkisini ve gücünü artırmıştır. Aynı kesimlerin gelişen emperyalist üretim ilişkilerinin içinde yer almak ( eklemlenmek ) isteyen bölümü ise Ferruh Bozbeyli nin DP si etrafında toplanmıştır. Özellikle Anadolu ticaret burjuvazisi (orta ve büyük toptancı tüccarlar) işbirlikçi tekelci burjuvazinin kendi dağıtım ağını kurarak, kendileri dışında yeni bir ticaret burjuvazisi yaratmasına karşıdırlar. İşbirlikçi tekelci burjuvaziden talep ettikleri, büyük kentler dışındaki ticaretin kendilerine bırakılmasıdır. Böylece, 12 Mart a gelindiğinde, işbirlikçi tekelci burjuvazi ve ona bağımlı olan küçük ve orta sermaye kesimleri dışında kalan tüm ticaret ve sanayi sermayesi, bir bütün olarak muhalefete geçmiştir. Oligarşinin 12 Mart darbesi, bir yandan ülkede gelişen devrimci mücadeleyi durdurmayı, diğer yandan kapitalizm öncesi sınıf ve zümrelerin denetim ve disiplin altına alınmasını, yani sömürüyü disipline etmeyi amaçlamıştır. I. Erim hükümeti ile gündeme getirilen reformlar, ağırlıklı olarak bu sömürücü sınıf ve zümrelere yönelik olmuştur. Bu açıdan 12 Mart darbesi, ilerici, Atatürkçü, reformist görünüm altında küçük-burjuva aydınlarının desteğini alarak bu sömürücü kesimleri denetim ve disiplin altına almaya yönelmiştir. Ancak silahlı devrimci mücadele karşısında bunları gerçekleştirememiştir.** Özetlersek, gerek Menderes hükümeti, gerek Demirel hükümeti (ve Özal hükümeti), işbirlikçi-tekelci burjuvazi ile feodal ve yarı-feodal kesimler arasındaki uzlaşma nın (ittifakın) hükümetleri olmuşlardır. Uygulanan ekonomi politikalar da **... silahlı propaganda, I. Erim Hükümetinin gerçek yüzünü ve emellerini, oligarşinin en gerici, en azgın ve terörist yönetimi olduğunu açığa çıkarmıştır. Böylece, Amerikan emperyalizminin ve işbirlikçi yerli burjuvazinin oyununu alt üst ederek, maskesini alaşağı etmiş, kademeli planını bozmuştur. İlerici, reformist, Atatürkçü görünümü altındaki açık faşizmin erken doğum yapmasını sağlayarak, küçük-burjuva aydın çevreler de dahil olmak üzere kamuoyunun gözlerini açtı... Küçük-burjuva aydın kamuoyunun desteğini kaybeden emperyalizm-işbirlikçi (tekelci) burjuvazi ikilisi, bu sefer zorunlu olarak, sömürüyü disipline etmeye yönelik bir dizi rasyonelleştirme tedbirlerinden (sarı reformlarından) tavizler vererek, tekrar bu tedbirlerinden zarar görecek olan öteki gerici sınıf ve zümrelerle ortak müşterekler etrafında anlaşmışlardır. (Mahir Çayan, Kesintisiz Devrim II-III.)
9 Eylül-Ekim 2007 KURTULUŞ CEPHESİ uzlaşma çerçevesinde, bir yandan işbirlikçi-tekelci burjuvazinin güçlenmesine yol açarken, diğer yandan feodal kesimlerin bir bölümünün, özel olarak da tefeci-bezirgan sermayesinin gelişmesine yol açmıştır. Her dönem bu uzlaşma nın sona ermesine yol açan bir ekonomik krizle son bulmuştur. Bu süreçte feodal sınıflar her ne kadar sürekli tasfiye olmuşlarsa da, her tasfiye sonrasında feodal kesimlerin en irileri, en büyükleri ayakta kalmıştır. Giderek toprak ağaları ve tefeci-bezirganların en büyükleri ile işbirlikçi-tekelci burjuvazinin uzlaşması gündeme gelmiştir. Bu döneme ilişkin yapılan tüm tahlillerde önemsenmeyen gelişme, (10 Ağustos devalüasyonu arifesinde) 20 Ocak 1970 de Erbakan ın başını çektiği siyasal hareketin MNP adıyla partileşmesidir. Kimilerinin ifadesiyle siyasal islam, tefeci-bezirgan kesiminin tasfiye sürecinde iç pazarda büyüyen ve merkezileşen, böylece sanayi ve ticaret sermayesi haline gelen bölümünün ( yeşil sermaye ) siyasal temsilcisi haline gelmiştir. Kimi ekonomistlerin, feodalizmden kapitalizme geçiş sürecinde feodal sınıfların kapitalizme eklemlenmesi olarak açıklamaya çalıştıkları, kimi ekonomistlerin calvinizm olarak sundukları zihniyet değişimi, 1950 sonrasında işbirlikçi-tekelci burjuvazi ile feodal sınıflar arasındaki uzlaşma nın ürünü olan ekonomi politikalarla bazı feodal kesimlerin güçlenmesinin ürünüdür. Tefeci sermaye faizsiz bankacılık yönünde evrilirken, bezirgan kesimi Anadolu tüccarı olarak geleneksel tarım ürünleri ticaretinde egemenliğini sürdürmüştür. Dönem dönem artan gelirlerini sermayeleştirmeye yönelmişlerdir. Ancak her dönemin sonunda patlak veren ekonomik krizler sonrasında uygulanan IMF nin istikrar tedbirleri, bu kesimlerin hareketini kesintiye uğratmış ve büyük bir bölümünün tasfiyesine neden olmuştur. Siyasal olarak Erbakan hareketinde temsil edilen kesimlerin bu inişli-çıkışlı gelişimi, ülkede dış dinamikle gelişen kapitalizmin çarpıklığının da bir ifadesidir. Gelişen kapitalist ilişkiler içinde kapalı/ feodal ekonomik birimler artan oranda pazar ilişkileri içine girerken, aynı zamanda işbirlikçi-tekelci burjuvazinin marjinal sektör hale getirdiği, köy ve kasabalarda tüketilen geleneksel mallar üretimi de pazar ilişkilerine açılmıştır sonrasında giderek hızlanan bir süreçte, geleneksel mallar ticareti yapan bakkallar marketleşirken, aynı zamanda bu malların toptancı-tüccarı da büyümüştür. İşbirlikçi-tekelci burjuvazinin ilgi alanları nın dışında kalan, kâr oranı çok düşük bu sektörler giderek toptancı-tüccar ve tefeci sermayenin yatırım alanları haline gelmiştir. Özellikle tarım ürünleri perakende ticaretinde ve gıda sektöründe bu kesimlerin egemenliği giderek artmıştır. Ülker Holding bu sürecin ve gelişmenin en tipik örneğidir.* Tefeci-Bezirgan Sermayesinin Ticaret Sermayesine Dönüşümü ve Gelişimi Herhangi bir Anadolu kasabasına bakarak 1950 den günümüze kadarki süreçte tefeci-bezirgan sermayesinin ( yeşil sermaye") inişli-çıkışlı evrimi kolayca izlenebilir. Ezber den söylersek, 1950 yılından iti- * Kırım göçmeni olan baba Ülker, gerçek adıyla İslam Berksan, küçük çapta başladığı işlerini giderek geliştirmiş, ancak hiçbir zaman orta boy işletme olmaktan öteye geçememiştir. Hacıbey olarak iş piyasasında tanınan baba İslam ın ölümünden sonra soyadlarını mahkeme kararıyla değiştiren oğulları Asım ve Sabri Ülker ler, kurdukları değişik ilişkilerle şirketlerini geliştirmişlerdir. Ülker Gıda Sanayi nin başında bulunan Sabri Ülker, bisküvi alanındaki faaliyetlerini, 24 Ocak Kararları ndan sonra ihracata yönelterek elde ettiği teşviklerle geliştirmiş; özellikle Libya ve Kuveyt e yönelen dış satışlar ve alınan vergi iadeleriyle bir dizi yeni şirket kurmuştur. Sabri Ülker in yönetiminde, Birlik Pazarlama, Ülker Beynelmilel Nakliyat, Formamak Ambalaj Maddeleri, Topkapı Makine, Polisan Plastik Sanayi, Bomsaş Mukavva ve İstanbul Dış Ticaret Şirketleriyle bir topluluk, yani bir holding haline gelmiştir. Ülker lerin faaliyetlerini genişlettikleri alanlar, tümüyle ana şirket olan Ülker Gıda Sanayi yle ilgilidir. Oluşturulan pazarlama şirketi ile ülke içinde kendi dağıtımını yapabilmektedir. Bu yolla, çeşitli aracı kuruluşları, ya ortadan kaldırmakta, ya da kendine bağlamaktadır. Dış ticaret şirketi aracılığıyla, tekelci-ticaret burjuvazisine olan bağımlılığını azaltmaya çalışılırken, nakliyat şirketi aracılığıyla iç ticaret burjuvazisi karşısında da aynı konumu elde etmektedir. Topkapı Makine şirketiyle, bisküvi fabrikalarının gereksindiği makineleri ithal etmekte ve kısmen de kendisi üretmektedir. (Bu gibi durumlarda, çeşitli devlet teşviklerinden yararlanmaktadırlar ve öte yandan imalat sanayinde tekel oluşturan işbirlikçi-burjuvazi karşısında görece avantaj sağlamaktadırlar.) Bisküvi ve diğer ürünlerin paketlenmesinde kullanılan plastik torbalar, Polisan Plastik Sanayi aracılığıyla sağlanırken, büyük ambalaj-
10 KURTULUŞ CEPHESİ Eylül-Ekim lamada kullanılan mukavva kutular, Bomsaş Mukavva şirketiyle sağlanmaktadır. Tüm bu faaliyetleriyle Ülkerler, toplam işçi çalıştıran bir gıda tekeli olmaya yönelmiştir. Nitelikli işgücü ise, üniversite bitirmiş imam-hatiplilerden sağlanmaktadır. AKP döneminde Ülkerler Tayyip Erdoğan ın ortaklığıyla daha da büyümüşlerdir. baren emperyalizmin yeni-sömürgecilik yöntemleriyle kapitalizm yukardan aşağıya geliştirilmiştir. Bu gelişimle birlikte, yabancı nakit sermaye oranının yerli nakit sermayeye oranla çok az olduğu fakat mutlak dışa bağımlı birçok sanayi kuruluşu (örneğin oto sanayi) kurulmuş ve bunlara bağımlı olmaya mahkum hafif ve orta sanayi oluşmuştur. Ancak dışa bağımlı bu temel sanayi ve ona bağımlı hafif ve orta sanayi her ne kadar pazara egemen olmuşsa da, çarpık gelişim bazı sektörleri dışta bırakmıştır. Örneğin kullanılmış otomobil ticareti ve otomobil tamirciliği gibi. Böylece organize sanayi bölgeleri ile küçük sanayi bölgeleri, KOBİ ler denilen sektörler işbirlikçi-tekelci burjuvazinin dışında bir olgu haline gelmiştir. Ekonomik durumun iyi olduğu dönemlerde otomobil firmasının (Renault, Fiat vb.) servis inde otomobilinin bakımını ve tamirini yaptıran orta halli vatandaş, durumun kötüleşmesiyle birlikte küçük sanayi bölgesi ndeki kaportacı ların müşterisi haline gelmiştir. Doğal olarak genişleyen iş hacmi karşısında küçük sanayi bölgesi nde yeni yatırımlar gündeme gelmiş ve yeni yatırımlar ise, yeni sermaye ve finansman kaynağı gerektirmiştir. İşte tefeci-bezirgan sermayesi bu yolla küçük sanayi bölgeleri ne girmiştir. Diğer yandan artan nüfus, genişleyen pazar ilişkileri ve yoksulluk, geleneksel mallara olan talebi artırmıştır. Bir yandan köylülüğün tasfiyesiyle bazı geleneksel mallara olan talep azalırken, kentlere göçle birlikte bazı geleneksel mallara olan talep artmıştır. Bu süreçte, kendi ürünlerini doğrudan kasaba pazarında satan köylünün yerini, ürününü tarlada tüccara satan köylü almış ve tüccar bu ürünleri kasaba sınırlarının dışında pazarlamaya başlamıştır. Tüccarın pazarları büyüdükçe, kendisine doğrudan ürün veren köylülerin sayısı da artmıştır. Böylece tarımsal ürünler ticareti büyümüş ve büyüme pazara yeni tüccarların çıkmasına yol açmıştır. Böylece işbirlikçi-tekelci burjuvazinin mallarını (ve ithal malları) Anadolu da pazarlayan toptancı tüccarın karşısına geleneksel tarım ürünlerini pazarlayan toptancı tüccar çıkmıştır. Örneğin peynir, makarna, yağ gibi gıda ürünleri İstanbul Ticaret Odası kayıtlı toptancı tüccar tarafından bakkallara pazarlanırken, mercimek, nohut vb. bakliyat diğer toptancı tüccar tarafından pazarlanmıştır. Giderek kentlere göçün artmasıyla genişleyen pazar bakkalları marketleştirirken, aynı zamanda bu tüccarların daha da büyümesine yol açmıştır. Geleneksel tarım ürünlerini kendi pazarında pazarlayan toptancı tüccar, süreç içinde diğer tüccarın ürünlerini iç üretim den karşılamaya başlamıştır. Bu da, bir yandan pazardaki güç ilişkisini değiştirirken, diğer yandan Anadolu kasabalarında imalathaneler in ortaya çıkmasına yol açmıştır. Kentlere göç eden, ama kentlileşemeyen kesimlerin geleneksel yaşam tarzları ve beslenme özellikleri, giderek Anadolu kasabalarıyla sınırlı geleneksel tarım ürünleri perakende ticaretinin büyük kentlere doğru yayılmasına ve genişlemesine yol açmıştır. Dün İstanbul dan Anadolu ya taşınan gıda ürünleri, şimdi Anadolu kasabalarından İstanbul a gönderilmeye başlanmıştır. Bu da taşımacılık sektöründe aynı yönde değişime yol açmıştır. Artık İstanbul kökenli nakliyat ambarları ( lojistik şirketleri ) yanında İstanbul a mal taşıyan nakliyat ambarları ortaya çıkmıştır. Günlük dille ifade edersek, bir zamanların İstanbul kökenli kamyoncuları, giderek Anadolu kamyoncularına yerlerini terk etmeye başlamıştır. Yine ezber den söylersek, tekelci ticaret burjuvazisinin yanında Anadolu tüccarı gelişimini sürdürmüştür. Bu gelişime paralel olarak nakliyat araçlarının kapasiteleri ve sayıları hızla artmış, tekelci ticaret burjuvazisinin araçları TIR lara dönüşürken, Anadolu tüccarının araçları ononbeş tonluk kamyonlar haline gelmiştir. Artan ticarete paralel olarak nakliyat araçlarına olan talep artmış, işbirlikçi sanayi burjuvazisi otomobil üretiminden kamyon üretimine geçmiştir. Artan ticaret, artan kamyon üretimi ve artan kamyon talebi giderek kredi ye olan talebi artırmış, bankalara olan borçlar büyümüştür. Her durumda kamyoncu, tüccara bağımlı hale gelir. Bu da giderek siyasal ilişkilere yansımaya başlar. Artık Anadolu kamyoncusu, Anadolu tüccarının siyasal tercihine uygun davranmak zorundadır.
11 Eylül-Ekim 2007 KURTULUŞ CEPHESİ Bu süreçte ithalatın serbestleştirilmesiyle Anadolu tüccarının nakliye araçları Kore, Tayvan, Malezya, Endonezya gibi ülkelerden ithal edilmeye başlanmıştır. Benzer bir gelişme ambalaj sektöründe de ortaya çıkmıştır. İşbirlikçi ticaret burjuvazisi dışardan ithal ettiği ambalaj makinalarını Anadolu da pazarlarken, aynı zamanda Anadolu tüccarının kentlere yönelik mal ticaretini daha da artırmıştır. Bir süre sonra, bu makinelerin bakım ve onarımı yeni bir küçük sanayi ortaya çıkarırken, diğer yandan ithalatın serbestleştirilmesiyle başka ülkelerden yeni makinelerin ithal edilmesi gündeme gelmiştir. Giderek yerli üretim ortaya çıkmıştır. Ambalaj makinalarının kullanımındaki artışla birlikte, Anadolu tüccarının pazarı daha da genişlemiştir. Nasıl ki tefeci-bezirgan sermayesi işbirlikçi tekelci burjuvazinin iç pazarda boş bıraktığı alanlarda gelişmişse, uluslararası tekellerin boş bıraktığı alanlarda da ihracat olanakları ortaya çıkmıştır. Arap ülkelerine yönelik gıda ürünleri ticareti Anadolu tüccarının pazarlarının genişlemesinde önemli bir rol oynamıştır. Arap ülkelerinin faizsiz bankaları nın (Faisal Finans, Al Baraka Türk vb.) Anadolu tüccarına verdiği kredilerdeki artışa paralel olarak Arap ülkeleriyle olan ticaret genişlemiştir.* Bu süreçte, bakkallar marketleşmiş, marketler süpermarketlere dönüşmüştür. Anadolu tüccarının bu dağıtım şebekesi üzerindeki egemenliği, ithal malların pazarlanmasında da onun etkin bir güç haline gelmesine yol açmıştır. Kaçınılmaz olarak ithal mallar Anadolu tüccarı aracılığıyla pazarlanmaya başlanmıştır. Bu da işbirlikçi tekelci burjuvaziyi Anadolu tüccarı ile ekonomik temelde uzlaşma ya zorlamıştır. Yine ezber den söylersek, ülke üretmeden tüketen bir ülke haline dönüşmüştür. Üretmeden tüketmek ise, sözcüğün * Bu gelişmede 12 Eylül askeri yönetiminin, dolayısıyla oligarşinin açık desteği belirleyici olmuştur. 12 Eylül döneminde, bir yandan açık askeri terörle kitle pasifikasyonu yürütülürken, diğer yandan din, bir pasifikasyon aracı olarak kullanılmıştır. 82 Anayasasıyla din derslerinin zorunlu hale getirilmesinin temel nedeni de bu pasifikasyondur. Bu amaçla "islami sermaye"nin gelişmesine göz yumulmuştur. Bu durum, Amerikan emperyalizminin Sovyetler Birliği ne karşı geliştirdiği "yeşil kuşak" projesi çerçevesinde şeriatçı kesimleri destekleme politikasının ülkemizdeki uzantısıdır. tam anlamıyla ticaretin başat hale gelmesi demektir. Bu da ticari sermayenin (tüccarın) gücünün artmasıdır. Böylece artan ticaret, tüccarı güçlendirirken, aynı zamanda tüccar zihniyetinin egemen zihniyet haline gelmesine yol açmıştır. Tüccar zihniyeti ise, ticaretin niteliğinden kaynaklanan, daha pahalıya satmak için satınalmadan türer. Doğal olarak ticaret ile spekülasyon el ele gider. Esnaf diliyle söylersek, tüccar zihniyeti, ucuza alıp pahalıya satmaktır. Dolayısıyla hem üreticinin, hem tüketicinin dolandırılmasıdır. Bir tüccar için önemli olan, bir malın nerede üretildiği ve değerinin ne olduğu değil, ucuz ve daha ucuz olup olmamasıdır. Eğer ulusal sınırlar tüccarın ucuz ve daha ucuz malları satın almasına engel olursa, o, hızlı uluslarüstü kılığa bürünür, kozmopolitizmin bayraktarlığını yapar. Eğer ucuza aldığı malı pahalıya sattığı pazarı elde tutmak için ulusal sınırlara ihtiyaç duyarsa, hiç tereddütsüz en hızlı ulusalcı haline dönüşür. Bu nedenle, tüccar zihniyeti, bir yanıyla kozmopolitizmi, diğer yanıyla milliyetçiliği içerir. Ülkemizin tarihsel özellikleri sonucu bu tüccar zihniyeti, tefeci-bezirgan zihniyetidir, tacir zihniyetidir. Peygamber olmazdan önce deve ticareti yapan, peygamber olduktan sonra da ticari ilişkilerini sürdüren Hz. Muhammed i kendilerine "referans" alırlar. AKP hükümeti de bu tacir zihniyetinin iktidarıdır. Ancak para paradır, sermaye haline dönüştüğü andan itibaren kendi yolunda ilerler. Yeşil sermaye olup olmamasının artık hiçbir önemi yoktur. Para, sermaye olarak yatırıldığı andan itibaren, sahibinin kişiliğinden ayrılır, kendi yolunda ilerler. Artık onun amacı kâr ve daha fazla kârdır. Sermaye, kâr olmadığı zaman ya da az kâr edildiği zaman hiç hoşnut olmaz, tıpkı eskiden doğanın boşluktan hoşlanmadığının söylenmesi gibi. Yeterli kâr olunca sermayeye bir cesaret gelir. Güvenli bir %10 kâr ile her yerde çalışmaya razıdır; kesin %20, iştahını kabartır; %50, küstahlaştırır; %100, bütün insani yasaları ayaklar altına aldırır; %300 kâr ile, sahibini astırma olasılığı bile olsa, işlemeyeceği cinayet, atılmayacağı tehlike yoktur. Eğer kargaşalık ile kavga kâr getirecek 11
12 KURTULUŞ CEPHESİ Eylül-Ekim 2007 olsa, bunları rahatça dürtükler. * Tefeci-bezirgan sermayesi de, herhangi bir sermaye gibi sermayedir. Sürekli gelişmek, büyümek ve çoğalmak zorundadır.. Bunun için de kendisine yeni yatırım alanları, yeni pazarlar bulmak zorundadır. AKP hükümetiyle temsil edilen tefeci-bezirgan sermayesi, ne denli kapitalizme eklemlenmiş feodal kalıntılar olarak tanımlanırsa tanımlansın, sermaye olarak kendisine yer açmak için diğer sermayelerle rekabete girmek durumundadır. Bu rekabet ise, sermayenin bir diğer sermaye ile savaşıdır. Varolan pazarların yeniden paylaşımı savaşıdır. Sorun, bir sermayenin, yeni ve gelişen sermayenin, eski ve varolan sermayeye karşı pazarların yeniden paylaşım savaşının, kanlı mı, kansız mı olacağıdır. 22 Temmuz seçimlerinin bir kez daha gösterdiği gibi, oligarşi dışındaki sömürücü sınıflar, Anadolu tüccar sermayesinin çevresinde toplanmışlardır. Bugün A. Gül ün cumhurbaşkanı oluşu, bu sömürücü sınıflar ittifakının gücünü ve zaferini temsil etmektedir. Süreç, bu sömürücü sınıfların sermayelerinin daha da genişlemek ve büyümek için oligarşinin, özel olarak da işbirlikçi-tekelci burjuvazinin yaşam alanlarına el atıp atmayacakları, bunu ne ölçüde uzlaşma ile gerçekleştirip gerçekleştirmeyeceklerine bağlı olarak gelişecektir. Dolayısıyla oligarşiyi oluşturan kesimler ile yeşil sermaye arasındaki çelişkinin şiddetlenip şiddetlenmemesine bağlıdır. Bu yeniden paylaşım savaşında, yeşil sermaye nin, tacir zihniyeti yle ticari ilişkilerini büyütürken dini değerleri ne ölçüde kullanacağı, dini değerler i öne sürerek oligarşinin yaşam alanları nı ne ölçüde sınırlandırmaya çalışacağı da, sivil toplum un cemaatleştirilmesi ne yönelik uygulamalarının boyutunu belirleyecektir. Şüphesiz Tayyip Erdoğan ve mehteran takımı açısından bu rekabet savaşı, Erbakan ın milli görüş ünden farklı bir rota izleyecektir. Milli görüş, tefeci-bezirgan sermayesinin sanayi sermayesine dönüşme çabasının ve girişiminin bir ürünüdür. Bu nedenle iç pazarda oligarşinin egemenliğini sınırlamayı ve ortadan kaldırmayı amaçlar. Bu yüzden de milli öğelere ağırlık verir. AKP ise, feodal-tacir zihniyetinin partisidir, dolayısıyla kozmopolittir. AKP iktidarının kısa ve orta dönemde işbirlikçi ticaret burjuvazisiyle olan çatışması ve savaşı çok daha şiddetli olacaktır. İşbirlikçi ticaret burjuvazisinin AB emperyalist ülkelerinin perakendeci market tekellerinin doğrudan iç pazara girmeleriyle önemli ölçüde güç yitirdiği göz önüne alındığında, bu savaşın nasıl sonuçlanacağı bugünden bellidir. Halk açısından sorun, sömürücü sınıflar arasındaki çıkar çatışmasının kanlı mı, kansız mı olacağında değil, bu çatışmada din in silah olarak cepheye ne ölçüde sürüleceği ve toplumun ne ölçüde cemaatleştirileceği dir. Bu da, üretmeden tüketen bir toplumun geleceğini belirleyecektir.. 12 * T. J. Dunning, akt. Marks, Kapital, Cilt: I, s. 779.
13 Eylül-Ekim 2007 KURTULUŞ CEPHESİ Mahalle Baskısı, Çarşı Esnafı ve MÜSİAD Yerine TOBB Seçimlerden sonra Doğan medya da bir söylem başladı: Mahalle baskısı. Doğan medya nın amiral gemisi Hürriyet gazetesinin, genel yayın yönetmeni E. Özkök ün kaptan lığında başlattığı mahalle baskısı söylemiyle, aşağıdan faşizm, sıradan faşizm, islami faşizm, islamcı Kerenski sendromu vs.lerle, şeriatçıların aşağıdan darbe olanağının giderek artan bir somut tehlike olduğu işlenmeye başlandı. Ve Fas ta Fas ın AKP si nin seçimleri kaybetmesi üzerine, tüm dikkatler Malezya ya çevrildi. Doğan medya nın önde gelen gezgin yazarları seferber edildi. Malezya ya şeriat turları düzenlendi. Şeriatın adım adım nasıl iktidara geldiği, iktidara gelişiyle birlikte adım adım nasıl şeriat yönetimine geçildiği üzerine tefrikalar yayınlanmaya başlandı. Aşağıdan darbe nin yerini Malezyalaşma aldı. Cumhuriyet mitingleri nde ifadesini bulan korku nun politizasyonunun ardından gelen 22 Temmuz bozgunu nun depolitizasyonu koşullarında, Doğan medya nın mahalle baskısı seferberliği, korku ile bozgun arasına sıkışmış, benim için bu memleket bitti, bu halk için bir şey yapmaya değmez sözleriyle pasifize olmuş küçükburjuvazinin sol kanadını hareketlendirmeyi hedeflemiştir. Diğer bir ifadeyle, Doğan medya grubu, mahalle baskısı seferberliği ile, küçükburjuvazinin laik ve ulusalcı kesimlerini yedeklemek için harekete geçmiştir. Burada birbiriyle kesinkes karıştırılmaması gereken iki soru ortaya çıkar: Bir: başını E. Özkök ün çektiği Doğan medya grubu, mahalle baskısı söylemi ile küçük-burjuva sol unsurların şeriat korkularının sözcülüğüne neden soyunmuştur? İki: mahalle baskısı ne ölçüde şeriat düzenine geçişin bir ölçüsüdür? Biliyoruz ki, hiçbir sermaye grubu, kendi sermayesinin çıkarı olmaksızın parmağını bile kımıldatmaz. Doğal olarak Doğan medya grubunun mahalle baskısı nı gündemin ilk sırasına çıkartma gayretlerinin arkasında mutlaka bir çıkar, kendi sermayesinin çıkarı bulunacaktır. Birinci soru, 22 Temmuz seçimleri öncesinde, kimi durumda apolitik yayınlarla, kimi durumlarda doğrudan AKP yi destekleyen yayınlarla seçim sonuçları üzerinde etkide bulunan Doğan medya grubunun, seçimlerin hemen ardından birden bire şeriat korkusu içindeki kitlenin öncü lüğünü neden üstlendiğidir. Bunun yanıtı açıktır: TMSF. Mutlak monarşilerdeki kralların sahip olduğu yetkilerle donatılmış, çekirdekten yetişme şeriatçının başkanlığında TMSF, servetin yeniden dağıtımı nın en temel aracıdır. TMSF nin şirketlere, bankalara istediği gibi el koyma yetkisine sahip olması IMF talimatıyla (stand-by anlaşması gereğince) gerçekleştirilmişse de, aynı zamanda islami sermaye nin asgari düzeyde tatmin edilmesi için de bir zorunluluktur. Uzanlarla başlayan, ardından Demirel ailesine uzanan ve seçimlerin arifesinde Turgay Ciner in D. Bilgin le gizli anlaşma sı so- 13
14 KURTULUŞ CEPHESİ Eylül-Ekim nucu sahip olduğu ATV ve Sabah gazetelerine el konulmasıyla süren servetin yeniden dağıtımı nı sağlayan TMSF, AKP iktidarıyla giderek güçlenen, devlet bürokrasisi içinde egemenliğini pekiştiren islami sermaye nin büyüyen iştahı için yeni yem ler bulmak zorundadır. Bugün için TMSF nin hedefinin Doğan holding olduğu görünmektedir. Bu, 2001 krizi sonrasında kendi iç çelişkileri büyüyen, giderek eski homojen görünümünü yitiren, yitirdiği oranda varlığıyokluğu tartışılabilir hale gelen oligarşinin, tekelleşememiş burjuvazinin islami kesimlerinin büyümesi için diğerlerini harcaması sürecinin, bir ölçüde sonudur. TMSF aracılığıyla islami sermaye, tıpkı Uzanlar, Ciner vb.lerini yuttuğu gibi Doğan holdingi de tasfiye ederek, onun gücünü kendisine mal ettiği ölçüde, doğrudan oligarşiyi oluşturan kesimlerin alanlarına daha da yakınlaşmış olacaktır. Bugün, Doğan holding için yakın ve somut tehlike, TMSF aracılığıyla holdinge el konulmasıyken, oligarşi için bir adım ötedeki tehlikedir. Toplum mühendisliği konusunda ihtisas yapmış E. Özkök yönetimindeki medya, şimdi tüm uzmanlık bilgileriyle küçükburjuvazinin sol kanadını kendisine yedeklemeye çalışmaktadır. Küçük-burjuvazinin sol kanadı, 22 Temmuz seçimleri öncesinde Doğan medya nın doğrudan ve dolaylı biçimde AKP yi desteklediğini çok iyi bilmesine karşın, seçim sonrasında ortaya çıkan bozgun havası içinde yılmış ve küskünlükle karışık bir pasifizm içindedir. Doğan medya, bu yılmış ve pasifize olmuş yenilmiş ordu ya kumanda etmek için öne atılmıştır. Biz kaç kişiydik den biz kaç kişi kaldık noktasına gelmiş olan bu kesim, böyle bir öncü lük karşısında Doğan holdingin çıkarlarına alet olmamak için ne denli çekimser ve kararsızlık içindeyse de, medya daki TMSF egemenliği karşısında başka çareleri olmadığını da içgüdüsel olarak hissetmektedir. Dün YÖK e karşıydık, bugün YÖK ü savunmak durumunda kaldık. Dün askeri darbeye karşıydık, bugün askeri darbe ister hale geldik diyen laik ve ulusalcı küçük-burjuvazinin, bu hava içinde Doğan holdingin kendini, kendi kendine öncü ilanı karşısında yapabilecek bir şeyleri de yoktur. Bu durum, küçük-burjuvazinin sol kanadının 12 Mart 1971 den günümüze kadar süre giden çelişik durumunun tipik bir görünümüdür. 12 Mart tan bugüne kadar, hala oligarşinin saflarında yer alan küçük-burjuvazinin sağ kanadından umudunu kesmemiştir. Hala bu kesimi kendisinin doğal müttefiki olarak düşünmektedir. Bu düşüncesiyle, hemen her zaman değişik sermaye grupları arasındaki çıkar çatışmasında yedeklenen bir unsur olmaktan kurtulamamıştır. Her seferinde hüsran a uğramış, kullanılmış eşya gibi bir kenara atılmış olmasına karşın, yine de can çıkmayınca, huy çıkma maktadır. Ama bu ülkede bir şeriat tehlikesi mevcuttur. Sermaye gruplarının kendi çıkar çatışmalarıyla da beslenen şeriatçılık, A. Gül ün cumhurbaşkanı seçilmesinde görüldüğü gibi MHP de temsil edilen milliyetçi-faşist sermaye kesimleriyle de kolayca ittifak kurabilmektedir. Önce cuma namazlarında, sonra yardım çadırları nda ve nihayetinde ramazan ayının geleneksel iftar çadırlarında giderek kitleselleşen şeriat kurumları yaşamın her alanına el atmakta, ticari ilişkilerden toplumsal ilişkilere kadar her yerde etkin bir unsur haline gelmektedir. Aydın Doğan medya sının mahalle baskısı adını verdiği bu kitleselleşme, aşağıdan yukarı bir şeriatçı gelişmeyi belirginleştirmiş ve görünür hale getirmiştir. Ancak söz konusu olanın mahalle baskısı değil, mahallelerde etkin olan çarşı esnafı nın baskısı olduğu ise sürekli gözden kaçırılmaktadır. Evet, bugün Türkiye de aşağıdan yukarı bir şeriatçı kitleselleşme vardır. AKP hükümetiyle bu kitleselleşme, aynı zamanda yukardan aşağı bürokratik örgütlenmeyle tamamlanmaktadır. Fakat bu kitleselleşmeyi sağlayan mahalle halkı değil, mahalledeki ekonomik yaşamı belirleyen ekonomik güçlerdir., çarşı esnafı dır. Çarşı esnafı, sözcüğün farsça karşılığı ile bazzar ın egemenidir. Kimi durumda mahalle bakkalı, kimi durumda küçük tüccar, kimi durumda belediye, kimi durumda dini yardım kuruluşu dur. Her durumda ellerinde belli bir ekonomik güç vardır ve bu ekonomik güç ile insanlar satın alınmakta-
15 Eylül-Ekim 2007 KURTULUŞ CEPHESİ dır. Türkiye çapında büyük kitle partileri nden çok daha büyük ve yaygın bir örgütlenmeye sahip olan TOBB (Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği), bu ekonomik ilişkilerin koordinasyon merkezi olarak devreye girmiştir. Başını Rifat Hisarcıklıoğlu nun çektiği TO- BB, yine Rifat Hisarcıklıoğlu nun kendi sözüyle, depolitizasyon a tabi tutulmuştur. Böylece giden ağam, gelen paşam zihniyeti, TOBB aracılığıyla küçük esnaf ve tüccar kesimi içinde yaygınlaştırılmış, ahde vefa bir yana bırakılmıştır. Bunun 22 Temmuz seçimlerinde görülen sonucu ise, geleneksel DP-AP-DYP-ANAP oylarının AKP ye yönelmesi olmuştur. TOBB un artan etkinliği, giderek MÜSİ- AD ın devreden çıkartılmasını getirmiş ve Rifat Hisarcıklıoğlu, Tayyip Erdoğan ve mehteran takımının yeni vitrin süsü olarak her yerde hazır ve nazır hale gelmiştir. Bugün, TOBB, MÜSİAD laştırılmıştır.* Bunun sonucu olarak da, Ankara Sanayi Odası başkanı Zafer Çağlayan, Sanayi ve Ticaret Bakanı olmuştur.** İftar çadırları ve yardım paketleri nin doğrudan esnaf, tüccar ve sanayi odaları üyelerinden alınan gönüllü bağışlar la finanse edildiği ise açık bir gerçektir. Söz konusu olan mahalle baskısı değil, küçük ve orta sermayenin (KOBİ ler) islami sermaye çevresinde toplaşmasıdır. Bugün islamcı kesimlerden referans alamayan herhangi bir esnaf ya da tüccarın bazzar da iş yapabilmesi olanaksız hale gelmiştir. Dolayısıyla selamın aleyküm le güne başlayan esnaf ve tüccar, bir yandan şeriatçıların kitleselleşmesini sağlayan yardım ları finanse etmek için haraç öderken, diğer yandan islami kurallara uygun bir aile yaşamı sergilemeye zorlanmaktadır.*** Kamu kuruluşlarının özelleştirilmesiyle * Son TOBB seçimlerinde şeriatçı kesimler Yönetim sizde kalsın ama delege ağırlığını bize verin diyerek geleneksel merkez sağ parti yandaşı esnaf ve tüccarlarla anlaşma yapmışlardır. ** Daha ilginç olanı, Rifat Hisarcıklıoğlu, Sinan Aygün, Zafer Çağlayan ile Melih Gökçek in özel bir ittifak içinde oluşlarıdır. *** Bu durum, laik ve ulusalcı olduğunu söyleyen esnaf ve tüccar tarafından, ne yapayım, onlar gibi görünmek ve onlar gibi konuşmak zorundayım, çünkü onlarla iş yapıyorum şeklinde ifade edilmektedir. kamu nun ekonomik gücünü yitirmesi bu kesimleri doğrudan serbest pazar ekonomisi çerçevesinde özel finans kaynaklarına bağımlı hale getirirken, AKP hükümetiyle birlikte kamu dan alabileceği tüm destek de islami referans a bağlanmıştır. Gerçek mahalle baskısı budur ve buradan yayılmaktadır. İslami sermayenin Ülker ine karşı laikçilerin Eti bisküvileri nin savaşında görüldüğü gibi, bu mahalle baskısı, doğrudan pazar sorunudur. Pazar ise, bir bütün olarak dışa, emperyalizme bağımlıdır. Bu nedenle, bir yandan yabancı sermaye nin egemenliği altındadır, diğer yandan yukardan aşağı bürokrasinin desteğinde hareket eden islami sermaye nin egemenliğine girmiştir. Bu da, esnaf ve tüccarın, içte islamcı, dışta AB ci oluşunun maddi temelini oluşturur. Pazarda ortaya çıkan sermayeler arasındaki çatışma ve ittifak ilişkileri karşısında küçük- burjuvazinin laik ve ulusalcı kesimlerinin hiçbir gücünün olmayışının gerçekliğidir. Dolayısıyla bu ilişkileri etkileme gücüne sahip olmadıkları için, sadece bunları izlemekle yetinmek durumundadırlar. Artık laik ve ulusalcı küçük-burjuvazi ve aydınları, ithal mallarla beslenen tüketim ekonomisi nin tüccar kesimine sağladığı üstünlüğün islami sermaye nin güçlenmesini sağladığını, küçük ve orta sermayenin örgütü olan TOBB un MÜSİAD laştığını ve bu gelişmeler karşısında oligarşinin rahatsızlık duymadığının bilincinde olmalıdırlar. Bu, sınıfsal saflaşmadır. Bu süreçte, islami sermaye nin ne ölçüde büyüyeceği, büyüdüğü oranda oligarşi içindeki hangi kesimleri yutacağı ve ne ölçüde oligarşi içinde yer alacağı bugünden bilinemese de, emperyalist malların açık pazarı haline gelmiş bir ülkede, sanayi karşısında ticaretin ve sanayi sermayesi karşısında ticaret sermayesinin daha fazla güçleneceği kesindir. Şüphesiz küçük ve orta sermayenin uzun dönemli çıkarı ulusal pazar a bağımlıdır. Bu nedenle, tutarlı ve bütünsel bir anti-emperyalist, ulusal bağımsızlıkçı bir siyasal hareketin bu kesimleri saflarına kazanması olanaklıdır. Ancak, her küçük-burjuva aydını gibi, bu kesimler de, saflarında yer alacakları 15
16 KURTULUŞ CEPHESİ Eylül-Ekim 2007 siyasal hareketin bir güç olmasını bekleyeceklerdir. Çünkü küçük-burjuva zihniyeti, küçük esnaf ve tüccar zihniyeti olarak güce tapar. Güç ise, ekonomide para, siyasette silahtır. Paraya ve silaha kumanda edenler güçtür. Bilinen sol söylemle ifade edersek, proletaryanın doğal müttefiki köylüler olduğu kadar kent küçük-burjuvazisidir de. Ve proletarya, tüm sınıflar içinde tutarlı ve bütünsel anti-emperyalist bir mücadelenin öncülüğünü yapabilecek tek devrimci sınıftır. Dolayısıyla şeriatçılık karşısında da, proletaryanın öncülüğü dışında tutarlı ve bütünsel bir muhalefet hareketi söz konusu olamaz. Bu tarihsel ve nesnel gerçeğe rağmen, proletaryanın siyasal hareketi, tarihin en alt seviyesinde ve ideolojik hegemonyasını küçük-burjuvaziye kaptırmış durumdadır. Hayal kurmaya, keskin sözler söylemeye, sloganlar atmaya hiç gerek yoktur. Gerçek budur. Bu gerçek karşısında, pek çok küçükburjuva aydını bu halk için hiçbir şey yapmaya değmez pasifizmi içinde kaderci liğin girdabına yuvarlanmışlardır. Küçük bir kesimi ise, sermaye kesimleri arasındaki çıkar çatışmalarının basit bir izleyicisi olarak, şu ya da bu kesimin medya tik olanaklarıyla bir çıkış ortaya çıkabileceği umuduna kapılmaktadırlar. Çoğunluk olarak, ordunun uygun zamanda ve koşullar olgunlaştığında gerçekleştireceği bir laik askeri darbe ile pazar ın disipline edileceği beklentisindedir. Her zaman söyledik ve söylüyoruz: Ordu, silahlı kuvvetler, emir-komuta zinciri içinde tümüyle emperyalizmin çıkarlarının koruyucusu ve kollayıcısıdır. Her nekadar ordu içinde zinde güçler in etkinliği geçmiş dönemlere kıyasla artmış görünüyor olsa da, emir-komuta zinciri ni kırabilecek bir gelişme potansiyeline sahip değildir. Gelişmeye başladıkları her yerde, emir-komuta zinciri içinde tasfiye edilecekleri de kesindir. Bugün için devrimci alternatif fiili bir güç değildir. Fiili bir güç haline gelebilmesi için, öncelikle küçük-burjuvazinin ideolojik hegemonyasının (ve bunun soldaki uzantısı olan legalizmin ve neo-liberalizmin egemenliği) kırılması şarttır. Mahalle baskısı vb. üzerinde gevezelik etmekle, kalem oynatmakla yetinilemeyeceğini artık ilerici, demokrat ve yurtsever herkesin görmek zorunda oldukları kadar, bakkal solculuğu yaparak küçük ve orta sermayeyi örgütlemenin olanaksızlığını da bilmek zorundadırlar. Yine de ben önemliyim le şekillenmiş küçük-burjuvazi, TOBB içinde ulusalcı ve laik muhalefet grupları örgütlemeye, ordu içinde zinde güçler le işbirliği yapmanın yollarını aramaya, hatta pazarda şeriatçı bakkallar ı boykot etmeye kadar değişik örgütlenme ve eylem lere kalkışacaktır. Bu örgütlenme ve eylem lerinde CHP yi tek siyasal örgütlenme olarak görerek, durumdan vazife çıkararak CHP içindeki muhalefet hareketini desteklemeyi kendi asli görevi olarak da kabul edebilecektir. Ne yaparlarsa yapsınlar, her durumda ülkenin dışa bağımlı ekonomik yapısının nesnel koşulları tarafından bir kez daha yüzgeri edileceklerdir. Halep ordaysa, arşın buradadır. Şeriat tehlikesi karşısında boylarının ölçüsünü almak istemeyen herkes, arşın ın devrimci ideolojide ve devrimci mücadelede olduğunu görmek ve bilmek zorundadır. Evet, bizler, devrimciler olarak zayıf ve güçsüzüz. Tarihsel mücadelemiz haklı ve güçlülüğümüzün kanıtları olsa bile, bugünün somut koşullarında zayıf ve güçsüz olduğumuz bir gerçektir. Ama güç sahipleri ne boyun eğerek gelinen nokta da ortadadır. Bu yüzden diyoruz ki, sayımızın azlığına, düşmanın çokluğuna bakmaksızın, yılmaksızın topyekün bir toplumsal ve siyasal dönüşümden başka yol kalmamıştır. Hic Rhodus, hic salta! 16
17 Eylül-Ekim 2007 KURTULUŞ CEPHESİ Türkiye Tarihinden Durum Değerlendirmesi [Bu yazı, 1971 Nisan sonunda sıkıyönetim ilan edilmesinden sonra Mahir Çayan yoldaşın kaleme aldığı durum değerlendirmesi taslağıdır.] 1950, Türkiye de karşı devrimdi. Çünkü tefeci bezirgan, finans kapital temsilcileriyle yönetime geliyordu. Yönetime gelen Anadolu ticaret burjuvazisiydi. Kasaba kodamanı yönetime gelmişti. Bu asalak zümre, kendisi gibi asalak bir zümre ile ittifak kurarak iktidara geldi. İşte hakim ittifak bu idi. 1960, 27 Mayıs harekâtı bir devrimdi. Reformist burjuvazi, feodal artıkları, tefeci bezirgan hegemonyasını yıkıp yerine bir hakim ittifakı iş başına getiriyordu. Tekelci burjuvazi ve emperyalizm neden 1950 de reformcu burjuvaziyi hakim ittifaktan atmadan tefeci bezirgan ve toprak ağasına omuz verdi? Neden 1960 da tefeci bezirgan ve toprak ağası takımının yönlendirici rolünü reformist burjuvazinin almasına en azından göz yumdu? Ve neden reformist burjuvaziyi tali plana iterek bu kalıntılarla ittifak kurdu? Durum son derece açıktır. Türkiye de devlet 1970 e kadar burjuvazinin hiçbir zümresinin kesin hakimiyeti altına girmemiştir harekatı reformist burjuvazinin harekâtıydı. Cumhuriyet, reformcu burjuvazi, radikaller, tefeci bezirgan ve eşraf devletiydi. Hakim ittifak burjuvazinin bütün fraksiyonlarıyla, toprak ağalarından oluşmaktaydı.yönlendirici güç milli burjuvaziydi (reformist burjuvazi). Tekelci kapitalizm şartları içinde yıllar ilerledikçe reformcu burjuvazi ekonomik hayatta etkisini yitiriyordu ve dışa bağımlı unsurlar egemen oluyordu. Emperyalizm iyice içeriye sızıyordu. Ve daha çok toprak ağalarına ve tefeci bezirganlara dayanıyordu. Tekelci burjuvazi de yavaş yavaş güçleniyordu harekatı oldu. Emperyalizm tam yönetim sağladı. O anda dayanacağı temel güç tekelci burjuvazi değildi.tefeci bezirgan ve toprak ağaları takımı idi. Tekelci burjuvazinin durumu temel dayanak olabilecek seviyede değildi. Yıllar ilerledi, emperyalizmin çıkarları açısından, kapitalizm açısından, bu müttefikin tasfiye edilmesi şart oldu. Emperyalist üretim ilişkileri tekelci burjuvaziyi de güçlendiriyordu. Nihayet 1960 harekâtı oldu. Tekelci burjuvazi daha temel güç olma durumunda değildi. Bu yüzden ABD reformist burjuvaziye devrimde destek oldu. Nasıl olsa 60 dünyasında reformist burjuvazinin ekonomik, idari ve sosyal bütün tedbirleri tekelci burjuvaziyi güçlendirecekti. Ve öyle oldu. Kısa bir süre sonra 1963 de reformist burjuvazi tekelci burjuvazi ile yer değiştirdi. Tekelci burjuvazi reformist burjuvaziyi hem tasfiye etmeyerek ona belli haklar tanıyarak (çünkü gücü yoktu) hem de tefeci bezirgan takımını eskisi gibi olmasa da imtiyazlı duruma getirerek ülkede garip bir yönetim dengesi kurdu. Buna nispi denge dönemi de diyebiliriz. Bu nispi denge ikilidir. 1. Hakim ittifaklar ile reformist burjuvazi arasında yansıması 61 Anayasası. Belirleyici yön hakim ittifak. 17
18 KURTULUŞ CEPHESİ Eylül-Ekim Hakim ittifakın kendi içinde, tekelci burjuvazi ile tefeci bezirgan arasında belirleyici yön tekelci burjuvazi. Böylece Türkiye yarı-sömürgeler arasında bir istisna oldu. Çünkü hiçbir ülkede Türkiye deki sınırlı demokratik haklar yoktu. Tıpkı Fransa gibi. Fransa nın daha aşağı seviyesindeki kopyası idi. 5. Devre Mart harekâtı, bu nispi denge döneminin sonu hakim ittifak içinde tekelci burjuvazinin tam denetim kurması. Artık ideolojisiyle, herşeyi ile tefeci bezirgan ve toprak ağaları siyasi hayatta etkinliğini kaybediyordu. Laik tekelci burjuvazi tam bir denetim kuruyordu, feodaliteyi tasfiye ediyordu. Türkiye tam bir Latin Amerika ülkesi haline geliyordu. Bu 5 devrenin yönetici kişileri de, bu 5 devreyi karakterize ediyor: 1. Devre Reformcu burjuvazi, adam Atatürk, sağa kayıyor adam İnönü. 2. Devre Tefeci bezirgan ve feodal unsurların adamı Menderes 3. Devre Reformist burjuvazi (MBK) 4. Devre Tekelci burjuvazi, emperyalizm ve tefeci bezirgan ittifakı, adam: Demirel 5. Devre Emperyalizm ve tekelci burjuvazi diktatörlüğü, adamı Koçaş, Erim- Kuvvet Komutanları. İçinde bulunduğumuz dönem tekelci burjuvazinin çeşitli hizipleri arasındaki çelişkinin en minimum seviyede olduğu, dolayısıyla karşı-devrim cephesinin en kuvvetli olduğu devredir. İtibarlı olmasının nedeni: l. Kesin denetim ellerindedir ve rakip fraksiyonları iyice ezmişlerdir. O yüzden güçlü adam pozlarını iyi oynuyorlar. 2. Feodal artıkları (belli ölçülerde) hem ekonomik, hem de siyasi kültürel hayatta temizleme gayretleri içinde (laik tavır); bu da asker-sivil-aydın zümrenin geçici de olsa desteğini sağlamaktadır. 3. Ülkemizde sınırlı demokratik özgürlüklerin rehaveti içinde revizyonizmin etkinliği altında bir sol, hazır olmadığı için dağıtılmıştır. Tıpkı devresi gibi. Sol yenilmiş, gericilik hakim duruma gelmiştir. Böyle durumlarda bolşevik taktiği hepimizin bildiği gibi ricattır, ricat taktiği sönme değildir. Ricat taktiği güç toplama, güçlerini kaptırmama taktiğidir. Bu devrede RSDİP nin bolşevik hizbi de en zayıf olduğu devredir (nicel olarak). Yöneticilerinin bile birçoğu yurtdışına gitmiştir. İşçi sınıfı içinde çalışma, vs. hepsi ortadan kalkmış, sadece yurt dışında basılan bir gazetenin yurt içinde dağıtılması, partizan savaşı (şehir gerillası). Bugün aynı durum bizler için de söz konusudur. O dönemde narodniklerle bolşevikler arasındaki farklar: l. Narodnikler savaşın, sadece sabotaj ve suikast bölümüne ağırlık veriyorlardı Narodnikler için devrimci yayın önemli değildi. Yurt çapında çıkan bir gazetenin önemi yoktu. 3. Narodnikler ideolojik eğitimi reddediyorlardı. İçinde bulunduğumuz devre ricat devresidir. Öz gücümüzü ezdirmeme, güç toplama, savaşı gücüne göre sürdürme devresidir. Partizan savaşı aşamasının gerilla savaşı dönemi: Bu dönemin ilk evresi geçirilmiştir. Dostun düşmanın ciddiye aldığı vurduğu yerden ses çıkartan, dediğini yapan bir örgütün var olduğunu ispat ettik. Belli bir 6-7 kişilik kadroyu kısa da olsa eğitimden geçirdik, fakat asla güçlü bir yan örgütlenmemiz yoktur. Şehir gerillası yaratılması aşaması geçilmiştir; şehir gerillası geliştirme aşamasına girdik. Artık daha karmaşık daha komplike bir örgütlenmenin içine girmemiz gerekiyor. Herkesin herşeyi ve herkesi bilmediği bir örgütlenme içine girmemiz gerekiyor.
19 Eylül-Ekim 2007 KURTULUŞ CEPHESİ Demokratik Devrimin Tamamlanmadığı Bir Ülkede Merak etmeyin, ordu yok! Burjuva demokratik devrim, kapitalizmin egemen üretim ilişkisi olmasına paralel olarak üçüncü zümre nin, yani burjuvazinin feodal egemen sınıfların iktidarına son vererek, siyasal iktidarı ele geçirmesidir. Burjuva demokratik devrim, bir yandan feodalitenin siyasal iktidardan (devlet aygıtından) tümüyle tasfiyesi, diğer yandan da kapitalizmin gelişmesinin önündeki feodal engellerin tümüyle ortadan kaldırılmasıdır. Feodalizmin son döneminde siyasal iktidar giderek dini bürokrasi nin etkisi ve egemenliği altına girdiğinden, burjuva demokratik devrim, aynı zamanda dini bürokrasi ye karşı, yani kilise hiyerarşisine karşı, dolayısıyla da tümüyle dine karşıdır. Bu nedenle burjuva demokratik devrim laiktir, burjuvazi bu süreçte laiklik yanlısıdır. Ancak laiklik, tek başına dini bürokrasinin, din adamlarının siyasal gücünün ortadan kaldırılması değildir. Laiklik, aynı zamanda din adamlarının (Avrupa feodalitesinde kilise) ekonomik gücünün ortadan kaldırılması eylemini içerir. Bu eylem, feodal dönemin sonlarında en büyük toprak sahibi konumuna ulaşmış olan kilisenin mülksüzleştirilmesi, elindeki topraklara ve diğer ekonomik kaynaklara el konulmasıdır. Çünkü ekonomik bir temele ve işleve sahip olmayan hiç bir toplumsal grup, kesim, tabaka, sınıf kendi varlığını sürdüremez. Feodal dönemde kilisenin (din adamlarının) gücü, sürekli büyüyen kilise topraklarından, bu topraklarda tanrı adına çalışan köylülerin üretimlerinden ve bunların ortaya çıkarmış olduğu ekonomik artıktan oluşur. Bu dönemde, kilise (din adamları ya da dini hiyerarşi) ülkenin en büyük toprak sahibi haline gelerek, aynı zamanda feodalizmin korunması ve sürdürülmesinde çıkarı olan bir toplumsal kesim olmuştur. Açıkça ifade edersek, din (ve dini ideologlar, din adamları), feodal ideoloji olarak feodal üretim ilişkilerinden kaynaklanan maddi-ekonomik bir temele sahiptir. Dinin ve din adamlarının gücünü belirleyen, dine inananlar ın ekonomik gücü değil, bizatihi dini kurumların (kilise) kendine ait, bağımsız bir ekonomik güce sahip olmalarıdır. Bu nedenle, feodalizmin tasfiyesi din adamlarının bu ekonomik gücünün ellerinden alınmasını zorunlu kılar. İkinci olarak, din adamları ve dini kurumlar, aynı zamanda dünyevi ilişkileri düzenler. Bu dünyevi ilişkiler de din, başlı başına bir hukuk oluşturur, kendine özgü bir yasa gücüne sahiptir. Kilise dogmaları, aynı zamanda, siyasal belitler idiler, ve Kutsal Kitap tümceleri de, tüm mahkemelerde yasa gücüne sahipti. Hatta bağımsız bir hukukçular sınıfı oluştuktan sonra bile, hukuk bilimi daha uzun süre tanrıbilim egemenliği altında kaldı. Ve tüm entelektüel çalışma alanında tanrıbilimin bu egemenliği, aynı zamanda, feodal egemenliğin en genel bireşimi ve onaylaması olan kilisenin durumunun da zorunlu sonucu idi. Buna göre, genellikle feodalizme karşı yöneltilen tüm saldırıların, her şeyden önce kiliseye karşı saldırılar olacakları, toplumsal ve siyasal tüm devrimci öğretilerin, aynı zamanda ve 19
20 KURTULUŞ CEPHESİ Eylül-Ekim her şeyden önce, tanrıbilimsel sapkınlıklar olacakları açıktır. Varolan toplumsal koşullara dokunabilmek için onların kutsal niteliklerini kaldırmak gerekiyordu. (Engels) Burjuva demokratik devrimleri, her zaman ve her durumda, laiklik ilkesi temelinde, feodalizmin varlığını sürdürmede en büyük güç haline gelmiş olan dinin ve dini kurumların tasfiyesine yönelirken, hem dini kurumların ekonomik gücünü ellerinden almış, hem onların oluşturmuş olduğu yasa gücünü cumhuriyet temelinde parlamentoya aktarmıştır. Bu yüzden cumhuriyet ve laiklik, feodalizme karşı mücadelenin birbirinden ayrılamaz bir bütününü oluştururlar. Ancak burjuvazi, kendisini bir gölge gibi takip eden proletaryanın mücadelesinin ortaya çıktığı her yerde, kendisinden önceki sömürücü sınıfların yaptığı gibi, bir kez daha dini, kendi düzenini korumak ve sürdürmek için bir araç olarak kullanmaya yönelir. Bu da, burjuva demokratik devriminle ekonomik gücü kırılan dini kurumların yeniden ekonomik güç sahibi kılınmasını, bu ekonomik güç ile toplumsal örgütlenmesini yaygınlaştırmasını gündeme getirir. Bugün pek çok Avrupa ülkesindeki kilise vergisi, kiliselere ait eğitim kurumları, yardım kuruluşları, kızılhaç vb. bu gelişmenin ürünleri olmuştur. Dün, feodalizme karşı mücadelede ilerici bir misyon a sahip olan burjuvazi, proletaryanın mücadelesi karşısında giderek gericileşmiş ve tarihsel olarak toplumsal ilerlemenin öncüsü olmaktan çıkmıştır. Bu öncülük, tekelci kapitalizm döneminde tümüyle proletaryanın omuzlarına yüklenmiştir. Bizim gibi demokratik devrimin tamamlanmadığı, dinin iktidar olma istem ve özleminin burjuva demokratik devrimiyle ortadan kaldırılmadığı ülkelerde, özel olarak da islam ülkelerinde feodalizm ile dinin ilişkisi çok farklı değildir. Aradaki farklılıklar, kapitalizme uyumlandırılmış hıristiyanlık ile kapitalizme uyumlanmamış islamiyet arasındaki farklılıktan ibarettir. Bu farklılık, aynı zamanda yukardan aşağı, dış dinamikle, yani emperyalizm tarafından ve kendi çıkarlarına uygun olarak geliştirilen kapitalizmin varlığıyla özdeşleşir. Bu ülkelerde kapitalizm kendi iç dinamiği ile gelişmediğinden ulusal olarak tanımlanabilecek bir burjuva sınıfı ortaya çıkmamıştır. Varolan burjuvazi, baştan emperyalizme bağımlı, işbirlikçi burjuvazidir. Burjuva sınıfına sahip olmayan, feodalizmin egemen üretim ilişkisi olduğu bu ülkelerde, emperyalizmin temel müttefikleri feodal egemen sınıflar olmuştur. Öte yandan feodal ideoloji, kapitalizme uyumlandırılamamış din, hem emperyalizmfeodalite ittifakı için, hem de anti-emperyalist ve anti-feodal kurtuluş mücadelelerine karşı bir silah olarak sürekli varedilmiştir. İşbirlikçi burjuvazinin (ki aynı zamanda tekelci niteliktedir) gelişmesine ve giderek emperyalizmin en temel müttefiki haline gelmesine paralel olarak, feodalite-emperyalizm ittifakı çözülmeye başlar. Ancak antiemperyalist millici ve devrimci hareketlerin gelişmesi karşısında, feodalite-emperyalizm ittifakı ne ölçüde çözülmeye başlamış olursa olsun, her durumda ortak düşman a karşı zorunlu ittifak temelinde yeniden tesis edilir ve sürdürülmeye çalışılır. Burada din (islamiyet), emperyalizmin ve yerli işbirlikçilerinin iktidarlarını sürdürmelerinin bir aracı haline gelir. Artık her durumda devrimci mücadelenin karşısında, karşı-devrimci bir güç olarak emperyalizm tarafından örgütlenen milliyetçiler ın yanında ve yanı başında dini bütünler, inananlar, yani islamcılar yer alır. Ülkemiz somutunda ifade edersek, faşist MHP nin komandolar ının yanında ve yanı başında islamcıların akıncıları da (şeriatçıların gençlik örgütlenmesi) karşı-devrimci güç olarak doğrudan emperyalizm tarafından oluşturulmuş ve finanse edilmiştir. Bugün Usame bin Laden olayında görüldüğü gibi, şeriatçı güçler komünizme karşı mücadele nin yedek gücü olarak cepheye sürüldüğü oranda, dini kurumların gücü sürekli artmıştır. 12 Eylül askeri darbesi sonrasında din derslerinin anayasal bir zorunluluk haline getirilmesi, imam-hatiplerin sayısının hızla artırılması, dinin karşı-devrimci bir güç olarak, kitlelerin pasifize edilmesinin bir aracı olarak kullanılmasının somut örnekleridir. Dinin oligarşik devlet tarafından karşıdevrimci bir güç olarak cepheye sürülmesi, aynı zamanda dini siyasal bir araç olarak kullanan kesimlerin (legal planda Erbakan - ın MSP si, illegal olarak radikal islamcılar ) güçlenmesine yol açmıştır. 12 Eylül döneminde Suudi sermayesi ta-