OSMAN TÜRKOĞUZ: 2012/SABAHATTİN ALİ'NİN ÖLDÜRÜLMESİ*!
TV.İZMİR;31 Ekim 2015.
SABAHATTİNALİ’NİNÖLDÜRÜLMESİ?! 25 Ekim 2015 tarihli Sözcü gazetesinin Pazar ekinde beni çok derinden yaralayan bir şiir yayımlandı. Başlık şöyleydi:”A.SEÇUK İLKAN, SABAHATTİN ALİ’YE KIRKLARELİ’NDE CEVAP VERDİ.”
“Kırklareli’nin istasyon caddesinde yeralan Sabahattin Ali büstünü ziyaret eden şarkı sözü yazarı ve Şair Ahmet Selçuk İlkan, ardından aynı caddede bulunan Kahve Tiryakisi adlı Cafe Restoranda kentte yaşayan dostları ve sanatseverlerle buluştu. İlkan, Ünlü yazar ve şair ile ilgili şu açıklamayı yaptı:”1948’de öldürüldü.”1Sabahattin Ali,1907-1948 yılları arasında yaşayan Şair, Romancı ve Öğretmendi. Yazdıkları nedeniyle sık, sık hapse girdi ama kalemini elinden hiç bırakmadı. En nihayetinde yurtdışına çıkmak için Kırklareli’ne geldi ve 2 Nisan 1948’de henüz 41 yaşındayken, cesedi, Bulgaristan sınırında şaibeli şekilde bulundu.”
“Ahmet Selçuk İlkan, o gün Cafede oturarak, Sabahattin Ali’nin Başın Öne Eğilmesin Sözleri ile başlayan ve şarkısı yıllardır dillerde dolaşan Ünlü Aldırma Gönül Aldırma şiirine Gel de Aldırma Dost dizeleriyle cevap verdi:
“Bıraktığın gibi değil bu dünya,
Rahmetli SAHATTİN ALİ, aşağıda verdiğim şarkı yapılan şiirini Sinop’un ünlü cezaevinde yazmıştı.
Gelip duvarları yalar.
Kurşun ata, ata biter,
Yollar gide, gide biter,
Mapus yata, yata biter ,
Aldırma gönül aldırma .”
“Rıfat Ilgaz, Mehmet Ali Aybar/EK: NAZIM HİKMETİN YEĞENİ/, Hasan İzzettin Dinamo/EK: KUTSAL İSYANIN VE KUTSAL BARIŞIN YAZARI/, Kızı Filiz Ali, Nâzım Hikmet, Ruhi Su, Arif Damar, Vedat Günyol, Rauf İnan, Talip Apaydın, Reşat Cemal Emek, Müzehher Vâ-Nû, Zekeriya Sertel,/TAN GAZETESİNİN SAHİBİ,EŞİ SABİHA SERTEL İLE YURT DIŞINDA KALDI.AFFA UĞRAYIP ÜLKEMİZE DÖNEBİLDİ/ Muvaffak, Şeref, Samet Ağaoğlu, Kemal Sülker, Rasih Nuri İleri gibi isimler, Sabahattin Ali'ye ilişkin anılarını, sanatçı kişiliğini ve cinayete ilişkin bilgi ve görüşlerini anlatıyor.”
Sabahattin Ali'nin öldürülmesi olayını üstlenen eski Astsubay Ali Ertekin, Milli Emniyet'e/EK:1964’TEN SONRA (Milli İstihbarat Teşkilatı) OLDU/ çalıştığını itiraf ediyor. Milli Emniyet'in kendisinin ifadesini aldıktan sonra serbest bıraktığını belirtiyor. Kendisine görev verildiğini ve Sultanahmet Cezaevi'nde yatan solcularla ahbaplık kurması için hapishaneye sokulduğunu belirtiyor.
Kitapta bazı solcu yazarlar tarafından polis ajanı olmakla suçlanan Sabahattin Ali'nin yakın dostu avukat Mehmet Ali Cimcoz ise kendisine Tekirdağ Savcısı'nın anlattığı olayı aktarıyor. Savcının anlattıklarına göre, Ali Ertekin'i cinayete istihbaratçılar azmettiriyor. Cimcoz'un bu konudaki iddiaları şöyle:
Ben Sabahattin Ali'yi kaçıracağım. Kaçmak istiyormuş. "Aman" demişler, "Sabahattin Ali'yi temizle yolda. Böyle haini vatandır, şöyle haini vatandır, mutlaka temizle" savcı anlatıyor bunları. Ondan sonra, şoförün dediği gibi, Edirnekapı'dan Ali Ertekin'i almışlar kamyona. Çatalca'da mı, Çorlu'da mı ikisi inmiş. Beraber gidiyorlarmış. Tam sınıra yaklaştıkları sırada dinlenmek için, mola için bir yere oturmuşlar. Sabahattin kitap okumaya başlamış. O da kafasına güm diye vurup öldürmüş. Öldürdükten sonra da MİT'in kendisine vermiş olduğu görevin yerine getirildiğinin ispatı için, İstanbul Savcısı'nın bize gösterdiği çantasının içine Sabahattin'in hüviyetini belgeleyecek dişlerini, gözlüğünü vesairesini doldurmuş ve bunu alıp Çengelköy'de mi bir yere, yani oturduğu evin bahçesine gömmüş. MİT de sormamış buna "Tevsik et öldürdün mü, öldürmedin mi?" diye. Vakta ki bu ceset bulunmuş, bu sefer polis tahkikata başlamış MİT'ten habersiz. İzi süre, süre, Ali Ertekin'e gelmişler ve enselemişler. Ali Ertekin enselenince, "Ben öldürdüm?!"Demiş. Ali Ertekin de Emniyet Birinci Şube ile Mit'i ayıramıyor. "Bunların ikisi de aynı teşkilattır," diye düşünüyor ve "Ben öldürdüm Sabahattin Ali'yi," diyor. "Yalan söylüyorsun ispat et!" Demişler. Bunun üzerine gidip bahçesine gömdüğü çantayı çıkarmış, içindekileri göstermiş. "Ha öyle mi, gel bakalım Efendi", deyip, atmışlar içeri. Ali Ertekin tevkif edilince MİT ayaklanmış, 'Eyvah rezalet meydana çıkacak?!' Diye. Adliyeye müracaat etmiş, "Aman bu durum açıklanmasın."
Sabahattin Ali'nin bir komploya kurban gittiği kuşkusuz bir gerçek
Kitapta, Sabahattin Ali'yi yakından tanıyanların büyük bölümü, Cimcoz ailesinin istihbaratla bağlantılı olduğunu ve yazarın ölümünde rol oynadıklarını ileri sürüyor. Ayrıca bu dönemde Sabahattin Ali ve solcuların içlerinde bulunan birçok kişinin ajan olduğu iddiası ortaya atılıyor. Müzehher Vâ-Nû/Ek: VÂLÂ NURETTİN, NAZIM’IN ARKADAŞI/, ölümünden kısa süre önce Sabahattin Ali'nin endişelerini dile getirdiğini anlatıyor:
"Fenerbahçe'ye doğru yürüdük. O zaman bazı şeyler açıkladı: 'Ateşle oynuyorum ben', dedi. 'Neden yapıyorsun, Sabahattin?' Dedik. Adalet Cimcoz'la Mehmet Ali Cimcoz'un Milli Emniyet'le ilişkileri olduğuna kanaat getirmiş gibiydi. "Ama onların evinde kendimi emniyette hissediyorum," diye tamamlıyordu. "Biliyorum Milli Emniyet'le ilişkileri olduğunu. Ama benden öğrenecekleri hiçbir şey yok. Bildiğiniz gibi ben, her şeyi açıklıkla ortada olan bir insanım. Gizlim kapaklım yok. Onların evinde ve onların yanında hem kendimi emniyette hissediyorum, hem de korku denen şeyden uzak kalıyorum."
Tuzaklar hazırlanmış, Ali Ertekin'e düşen kendisine ezberletilenleri mahkemede yinelemek oluyor. Ertekin, milli hislerine kapılarak Sabahattin Ali'yi öldürdüğünü anlatıyor. Emniyet'in ve MİT'in bu konuya dahli olmadığını söylüyor, ancak yine anlattıklarıyla kendini tekzip ediyor. Ali Ertekin'in ağzından bir cümle aktaralım: "Ben onu öldürdüğümü ispat etmek için, bir kat elbisesini alıp geldim. Hangi katil işlediği cinayeti ispat etme kaygısı taşır. Tam tersine katilin doğasında delilleri tümüyle yok etme eğilimi vardır. Cinayet ancak bir başkasının talimatıyla işlendiyse katil öldürüldüğünü ispat etme ihtiyacı duyar. Ali Ertekin, Kemal Bayram'a, cinayetin ardından kendisine vazife verildiğini anlatıyor: Sonradan Milli Emniyet'e aksetti, Milli Emniyet'ten şey ettiler bana. Milli Emniyet'ten şey edince de, vardı o zamanın komünistleri Sultanahmet'te, içerde. Yakaladılar beni. Hasan mı söyledi, kim söyledi? Ondan sonra ben Milli Emniyet'te ifade verdim. Beni ordan serbest bıraktılar. Fakat "Her gün bize bir defa geleceksin, bilmem şey edeceksin" filan. Sonra bana Milli Emniyet'te vazife verdiler.
-Sultanahmet'te yatan komünistler vardı. "Onlara gideceksin, onlarla ahbap olacaksın. Onlarla birlik olacaksın. Onlardan işte..."
Kaçış ve cinayet
Cinayet romanlarını gölgede bırakacak bilgilerin yer aldığı kitapta, Sabahattin Ali'nin kaçacağını haber verdiği yakın arkadaşı Rasih Nuri İleri, kendisine biri Cimcoz'a biri eşi Asiye Hanım'a olmak üzere iki mektup bıraktığını belirttikten sonra şifreli ve parolalı kaçma planlarını anlatıyor: "Sınırı geçip geçemediğini, Berber Hasan'ın getireceği imzalı bir kartvizitten anlayacaktım. Plan şöyle idi: Sabahattin Ali sınırı geçince Ali Ertekin'e yeşil kalemiyle imzalayacağı bir kartvizit verecekti. Ertekin ise onu Hasan'a verip ondan ücretini alacaktı. Oysa o kartın benim için anlamı başka olacaktı, imzadaki noktalamadan sınırı geçip geçmediğini anlayacaktım ve ona göre mektupları yerlerine ulaştırıp ulaştırmama karırını verecektim."
Sabahattin Ali'nin kendisini ve diğer arkadaşlarını ele vermesi için işkence gördüğünü savunuyor. İleri, Sabahattin Ali'nin konuşmadığı ve arkadaşlarını ele vermediği için işkencede öldüğünü ileri sürüyor. Çünkü cinayetin işleniş şekli nasıl olursa olsun, Sabahattin Ali'nin bir komploya kurban gittiği kuşkusuz. Birkaç istisna dışında yakın dostları ve dönemin aydınları bu düşüceyi paylaşıyorlar. Hatta daha sonra Demokrat Parti döneminde Başbakan Yardımcılığı ve Çalışma Bakanlığı yapan sanatçı dostu Samet Ağaoğlu bile "Ölümünün benim üzerimde bıraktığı tesir büyük olmuştur. Yalnız beraber geçirdiğimiz, arkadaşlık sahnelerinin tesiriyle değil, ölümün şekli olarak. Gerçekten kaçıyor mu idi? Belli değil. Yoksa kaçıyor gösterilerek, hudutta, hududa kadar götürülüp orda öldürüldü mü? Bu da belli değil." Diyerek şüphelerini dile getiriyor. Ağaoğlu yetkili olduğu dönemde neden olayın üzerine gitmediğini ise, "Hayatta öyle hadiseler vardır ki, bunların üzerine eğilmenin bir faydası yoktur. Olan olmuştur. Eğildiğimiz zaman, çıkacak olan neticeyi bilmede hareket daha ağır hatalar doğurur" sözleriyle açıklıyor.
Cinayetin işleniş şekli nasıl olursa olsun, Sabahattin Ali'nin bir komploya kurban gittiği kuşkusuz bir gerçek. Bugün CHP'nin başındaki Kemal Kılıçdaroğlu bile Sabahattin Ali'yi tek parti iktidarının öldürüldüğünü kabulleniyor. Sabahattin Ali'yi yargılayan mahkeme, savcının talebi üzerine gizli celse yaparak, MİT mensuplarını dinliyor ve ondan sonra kararını veriyor. Adalet Bakanlığı'nın artık bu gizli tutanakları açıklamasının zamanı gelmiştir. Milli İstihbarat Teşkilatı ve Emniyet'in kayıtlarının açıklanması zamanı gelmiştir.”
41 yıl süren kısacık hayatına sığdırdığı öyküleri,
halen ''en çok okunanlar'' listelerinde ilk sıralarda adı geçen romanları, hemen, hemen hepsi şarkı yapılmış şiirleriyle yazın dünyamızın en büyük ustalarından Sabahattin Ali'nin, Sinop Cezaevi'nde yatarken yazdığı şiirlerinden biri olan ''Eşkıya Dünyaya'' adlı şiirin cezaevinden alınmış öyküsüdür.
Rize'nin şimdiki adı Portakallık olan Haldoz mahallesindeki bir düğünde kardeşinin bıçakla karnından yaralanması üzerine kendisine haber verilen Sandıkçı Şükrü, olay yerine giderek kardeşini kanlar içinde bulur ve kardeşini yaralayan Abdi Ağa'nın uşağını (bir anlatıma göre Abdi Ağa'yı) orada vurur.
Bu olay üzerine hapishaneye düşen Sandıkçı Şükrü bir süre sonra bazı arkadaşlarıyla birlikte hapishaneden kaçar ve dağa çıkar.
Sandıkçı Şükrü, dağa çıktıktan sonra, yönetimle işbirliği yaparak kendisini hileyle zehirlemek isteyen biriyle karısı Fadime'yi elinden almak isteyen başka birini daha öldürür. Bu olaydan sonra Sandıkçı Şükrü'nün adı daha da yaygınlaşır. Fakirlere bir şey yapmaması, zenginlerle mücadele etmesi yüzünden halk tarafından da sevilmekte ve desteklenmektedir. Bu ve benzeri erdemleri yüzünden kendisine yardım edenler çoğalır.
Sandıkçı Şükrü'nün türküde adı geçen Perilizade adında zengin birine haberler göndererek, yoksullara mısır dağıtmasını istediği, aksi takdirde kendisini cezalandıracağı tehdidinde bulunduğu söylenir. Nitekim isteğini yerine getirmeyen Perilizade'nin mısırlarını adamlarına toplattırdığı ve yoksullara dağıttırdığı yaşlılar tarafından anlatılır.
Rize'nin Camiönü (Arkotil) mahallesinden Hüseyin Kutlu adında Sandıkçı Şükrü dönemine yetişmiş bir yaşlı "Çevrede başı belaya giren Sandıkçının yanına geliyordu. Sandıkçı gelenleri hem koruyor, hem yardım ediyordu," diyor.
Sandıkçı Şükrü, kardeşiyle birlikte, türküde adı geçen Urusba (şimdiki adı Uzunkaya) köyünde eski bir kahvede otururken, zaptiyeler çevresini sararlar. Zaptiye Çavuşu Abbas Çavuş, Sandıkçının teslim olmasını ister. Ancak Sandıkçı bunu kabul etmez ve Abbas Çavuş'a çekip gitmelerini söyler. Zaptiye Çavuşu da bunu kabul etmeyince çatışma çıkar. Sandıkçı ve kardeşi, Zaptiye Çavuşu ile birkaç zaptiyeyi öldürerek kaçar.
Sandıkçı Şükrü'nün bu olaydan sonra bir ara yakalanıp zincire vurularak batıya gönderildiği fakat kapatıldığı yerden atlayıp Rizeli sandalcılar tarafından kurtarıldığı anlatılır. Sandıkçı Şükrü'nün Sinop Kalesi'nde tutukluyken denize atladığı ve kurtulduğu anlaşılmıştır.
Sandıkçı Şükrü'nün yakalanmaması ve geçen zaman içinde daha çok halk desteği sağlaması üzerine Trabzon Valisi Kadir Paşa önemli sayıda adam toplayarak Sandıkçının üzerine gönderir. Sandıkçının üzerine gönderilen süvariler, kolcu kayıklarının Reisi Varilcioğlu Sadık'ı da yanlarına alırlar. Sandıkçı Şükrü, Of ilçesinin İkizdere köyü yakınlarındaki Sanlı adlı bir mezrada, yaşlı bir kadının evinde otururken ihbar edilir. Çevresi atlılarca sarılır. Varilcioğlu da yanlarındadır.
Sandıkçı Şükrü teslim olmak istemez. Fakat eskiden tanıştığı Varilcioğlu Sadık, teslim olursa öldürülmeyeceğini söyleyerek onu ikna eder. Sandıkçı da buna inanarak tüfeği elinde teslim olur. Fakat Varilcioğlu ile zaptiyeler, teslim olmuş önlerinde yürümekte olan Sandıkçı Şükrü'yü arkadan kurşunlayarak öldürürler.
Türkülerden, gövdesinin şehre getirilerek halka gösterildiği anlaşılmaktadır.
1843-1909 yılları arasında yaşamış Rizeli Kâhya Salih adında dinci ve tutucu bir şairin de Sandıkçı Şükrü'yle ilgili bir destanı bulunuyor. Karadeniz Türkçesiyle yazılan destanda "Şükri dedikleri bir merd eşkıya"nın "Devlet hükümatina" kurşun attığı için öldürüldüğü anlatılmaktadır.
Firar etmeyilen buldum âmânı
Eşkıya dünyaya hükümdar olmaz”.1341=1922.
Gönderen OSMANTURKOGUZ zaman: 18:14