MEZODERMDEN MEYDANA GELENLER - PDF
Download "MEZODERMDEN MEYDANA GELENLER"
1 MEZODERMDEN MEYDANA GELENLER
2 ÜROGENİTAL SİSTEMİN GELİŞMESİ İntermedier mezodermin ürogenital plak adı verilen bölgesinden meydana gelir.( Sidik kesesi ve üretra epiteli hariç ) Önce üriner sistem sonra iç genital organlar gelişir. Üriner sistemin gelişmesi : Kademeli bir gelişme gösterir. Önce ilk böbrek (Pronephros) Sonra orta böbrek (Mesonephros) En son son böbrek (Metanephros) şekillenir. Son böbrek geliştikten sonra ilk böbrek körelir.orta böbrek ise iç genital organların oluşumuna katılır.
3 PRONEPHROS:İlk böbrek Somit evresinde Boyun bölgesi ve göğüs başlangıcındaki bölümlere ayrılmış intermedier mezodermin ürogenital plaklarından şekillenir. Herbir bölümdeki ürogenital plak ın dorsal duvarı ektoderme doğru nefrotom adı verilen hücre kordonlarıdır. Bu ilk tomurcukların içi boşalır. Borucuklara dönüşür = pronephros borucukları Pronephros borucukları nın serbest uçları aynı hizada birbiri ile birleşir ve ortak bir kanal oluşturur = Pronephros kanalı Pronephros kanalı boyun bölgesinden geriye doğru uzanır ve cloaca ya açılır.
4 Pronephros borucuklarının bir ucu Pronephros kanalına bağlıdır. Diğer ucu ürogenital plak içinde yer alan Endocoelom a açılır.bu açılım yeri Nephrostom adını alır. Aorta dorsalis: Sölüm epiteline:eksternal glomerülüs Aorta dorsalis:tubulus duvarına: internal glomerülüs Pronephros borucukları 7-8 adettir Kanatlı, memeli ve insanda:borucuklar körelir. Pronephros kanalı ise Mesonephros un boşaltıcı kanalı olarak görev yapar. Amphioxusta Pronephros daimi böbrek görevi yapar.
5 MESONEPHROS (Orta Böbrek) Somit sonra evre Pronephros küçülürken gövde bölgesindeki intermedier Mezodermin ürogenital plaklarından oluşur. Ürogenital plakta önce tomurcuklanma sonra iç kısmı boşalarak Mesonephros borucukları gelişir. Mesonephros borucukları S şeklinde kıvrılır Pronephros kanalına bağlanır. Diğer uç endocoelama bağlıdır.
6 Mesonephros borucukları çevredeki Aort damarlarının uç kollarının etrafını sarar. Damarları saran bu kılıf Bowman Kapsülü nü, Aort dalları ise Glomerulus u oluşturur. Bu şekilde Corpusculum Renis ler şekillenir. Memelilerde; Mesonephros un kraniyal bölümü körelir. Kaudal bölümü ise Erkekte:Mesonephros borucukları = Ductuli efferentes i Mesonephros kanalı = Ductus epididimis i ve Ductus deferens i yapar. Dişide :Kalıntı halinde Epoophoron ve Gartner kanalcıklarını yapar.
7 Pronephros kanalına Mesonephros borucukları açıldıktan sonraki kısım (Wolf kanalı =Mesonephros kanalı) adını alır. Wolf kanalları çifttir. Barsak kanalının her iki tarafına doğru uzayarak cloaca ya açılır. Kurbağa ve balıklarda Mesonephros kalıcı böbrek görevi yapar.
8 METANEPHROS (Son böbrek) Kanatlı ve memelilerde kalıcı böbrek görevini görür. İki kısımdan gelişir ; Nefron : Nefrogen mezenşimden gelişir. Üreter tomurcuğu:toplayıcı kanallar,pelvis renalis, ureterler : Wolf kanalından gelişir. Wolf kanalının cloaca ya açıldığı yerin yakınında dorso-cranial yönde evaginasyon başlar. Divertikulum şekline dönüşür. Üreter taslağı şekillenir. Üreter taslağının uç kısmı genişler Pelvis renalisler ve ductus kollectivusları oluşur.
9 Pelvis renalisler radiyer biçimde uzayarak Ductus papillaris-tubulus collectivus- Tubulus connectivus ları oluşturur. Nephrogen mezenşim şekillenen medullayı çepeçevre sararak (şapka gibi) = Corpusculum renis -tubulus proksimalis- Henle kulpu-tubulus distalisten oluşan NEFRONU yapar. Böylece korteks gelişmesini tamamlar.
10 Not:Fötusta gebeliğin 2. yarımından itibaren az miktarda böbrek faaliyeti görülür. İdrar kesesi görevi yapan sinus ürogenitalis (urachus ile allantoise bağlıdır) yavaş yavaş dolar.doğum sonrası hemen boşalır. Arteriyel kan basıncı venöz basınca göre çok düşük olduğundan fötusta böbrek faaliyeti azdır.
11 İÇ GENİTAL ORGANLARIN GELİŞMESİ Bel bölgesindeki intermedier mezodermin yaptığı Ürogenital plaktan gelişir. Buradaki coelom epitelinde sağlı sollu iki kabartı şekillenir = Crista genitalis Crista genitalis = Ovaryum ve Testislerin çatısını oluşturur.bu aşamada cinsiyet hücreleri henüz yoktur. Cinsiyet hücreleri barsak epitelinden (endoderm) köken alır.primitif cinsiyet hücreleri olarak şekillenen bu hücreler barsak duvarından ayrılır,göçer ve crista genitalis e yerleşir. Bu dönemde primitif cinsiyet hücreleri henüz farklılaşmamıştır.
12 Yavru dişi olacaksa: Crista genitalisler kendisini saran coelom epiteli ile birlikte karın boşluğuna doğru sarkar = Ovariumları oluşturur. Ovaryumların gerisindeki Coelom epiteli belden cloaca ya doğru uzanan bir dürüm yapar. Bu dürüm oluk ve kanal yapısına dönüşür = Müller kanalı. Müller kanalları çifttir.pelvis boşluğunda ikisi birleşip tek bir kanal olur. Crista genitalislerden =Ovaryumlar Müller kanallarından (2 adet)=yumurta yolları gelişir
13 Müller kanallarının kaynaşması ile = Uterus-Serviks uteri-vagina şekillenir. Kanatlılarda sağ Müller kanalı gelişim sırasında kaybolur. Sol taraftaki tek kanal halinde gelişir Ovariumların Gelişimi Crista genitalisin coelom epiteli altındaki primitif cinsiyet hücreleri tek sıra halinde dizilir = Germinatif epitel i oluşturur. Germinatif epitelden Oogoniumlar ve follikül epitelleri gelişir.
14 Follikül epitelleri germinatif epitelin ovarium içerisinde kordonlar biçiminde uzamasıyla gelişir. Bu kordonların bir kısmı içeride körelir.bunlar rete ovariyi yapar. Rete ovarinin bir kısmı Mesonephros borucukları ile birleşir. = Epoophoron ve Paroophoron isimli rudimenter kanalları yapar. Gelişim sonunda Wolf kanalının uterus ve vagina duvarında görülen kalıntısı Gartner kanalı adını alır. (Gartner kanalı ruminantlarda kalıcıdır)
15 Yavru erkek olacaksa; Crista genitalislerden TESTİSLER meydana gelir. Germinatif epitel hücreleri organın içine doğru kordonlar oluşturur. Kordonların iç kısmı erir,borucuklar oluşur. Borucukların serbest uçları kapalıdır. Çevredeki Mezenşim doku bu borucukları sarar. Tubulus seminiferus kontortuslar şekillenir. Tubulus seminiferus contortusların duvarındaki epitel Spermatogoniumları ve Sertoli hücrelerini yapar.
16 Tubuluslarla Mesonephros borucukları arasındaki bağlantı kolları Rete testisi, Mesonephros borucukları = Ductuli eferentesi, Wolf kanalı = Ductus epididiymis ve Ductus deferensi yapar. Ductus deferens = üretranın pars pelvinasını yapar. Memelilerde;sinus ürogenitalise açılır.dış genital organlara bağlanır. Kanatlılarda;Cloacaya açılır.
17 Müller ve Wolf kanalları erkek ve dişi ayrımı şekillenmeden ortak olarak gelişir. Cinsiyet belirdikten sonra erkekte Müller kanalları körelir. Ancak ortak yapıdan kalan bir artık Uterus Masculinus kalır. Ovarium ve Testisler geliştikten sonra bel altı ve inguinal bölgeye iner.decensus olarak isimlendirilen bu olayda Ligamentum inguinaleler rol oynar.
18 BÖBREK ÜSTÜ BEZLERİN GELİŞİMİ Korteks ve medulla nın kökeni farklıdır. Korteksin şekillenmesi ; Dorsal mezenterium un kök kısmındaki Coelom epiteli (Mezenşimal epitel) çoğalır. Alttaki embriyonal bağdoku içine kordonlar biçiminde uzanır. Epitel kordonlarının arasına kan damarları yayılır.korteks şekillenir.
19 Medulla; Neuro-ektodermal kökenlidir. Sulcus neuralis in içindeki hücre kümeleri (Crista neuralis hücreleri) spinal ve sempatik gangliyonları oluşturmak için farklılaşır. Bu hücrelerden bazıları böbrek üstü bezine gelir yerleşir. Burada sinir hücreleri ve Chromaffin hücrelere dönüşür.medulla şekillenmiş olur.
GENİTAL SİSTEM GELİŞİMİ PROF. DR. İSMAİL SEÇKİN
GENİTAL SİSTEM GELİŞİMİ PROF. DR. İSMAİL SEÇKİN Embriyonun cinsiyeti döllenme ile belirlenmesine rağmen 7. Hafdan önce her iki cinsde de genital sistem benzerdir. Genital gelişmenin bu başlangıcı periodu
T.C. MĠLLÎ EĞĠTĠM BAKANLIĞI HAYVAN YETĠġTĠRĠCĠLĠĞĠ ÇĠFTLĠK HAYVANLARINDA BOġALTIM VE GENĠTAL SĠSTEM Ankara, 2013 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında