Anakart Nasıl Onarılır – Anakart Onarımı (Özel Resimli Anlatım)
Anakart Nasıl Onarılır,Anakart Onarımı,anakartlar,anakart,anakart yapımı,anakart,anakartlar,anakart ayarları,garanti kapsamındaki anakartlar
Anakartların nasıl onarıldığı baştan sona aşağıdaki resimlerle anlatılmıştır…
“Bilgisayarım açılmıyor!” Çevrenizde bu şikayeti şimdiye dek kim bilir kaç kez duymuşsunuzdur. İşletim sistemi hatalarında da bu söylenir ama biz burada işletim sisteminden önce bilgisayarın hiç açılmamasından, ekrana görüntü gelmemesinden veya BIOS’un düzgün yüklenememesinden bahsediyoruz. Diskinizi formatlamanızın, Windows’u baştan kurmanızın bu sorunu çözmesi mümkün değil; çünkü sisteminizde fiziksel bir problem var.
Deneyimli, teknik bilgisi yüksek kullanıcılar, bunun esas nedenlerini araştırabilir, ellerinde varsa çeşitli bileşenleri deneyerek “sorun anakartta, bellekte, işlemcide veya ekran kartında” diyebilirler ancak bunun ötesinde bir şey söylemek zordur ve “teknik servisi” ziyaret etmek kaçınılmaz hale gelmiştir.
Türkiye’de pek çok donanım bileşeninin onarımı yok; bazı bileşenlerde ise sadece belirli onarımlar yapılabiliyor. Onarım veya yenileme için yurtdışına, üreticiye gönderilen her ürün zaman ve para kaybı demek. Öncelikle bir ürünün kargo bedelinin üründen pahalıya mal olmaması için toplu gönderiler yapılması gerekiyor. Bu da zaman kaybı demek. Garanti ile ilgili yasalara göre onarım süresi 1 ay ve firmalar buna uymakta zorlanabiliyorlar. İkincisi, bu onarımların Türkiye’de yapılabilmesi, paranın Türkiye’de kalması, değerli dövizin yurtdışına gitmemesi anlamını taşıyor.
PC’deki en karmaşık bileşen anakart. Aynı zamanda pek çok sorun anakart üzerindeki bir arızadan kaynaklanabiliyor. Birkaç hafta önceki bir Asus anakart incelememde, Asus Türkiye distribütörü Çizgi Elektronik’in kurduğu RMA laboratuarından ve Asus merkezinde gerçekleştirilen tüm onarımları gerçekleştirebilmek için gerekli ekipmanlara yatırım yaptıklarından bahsetmiştik. (RMA – Return Merchandize Authorization: İade Kabulüne Yetkili Servis) Çizgi Elektronik, Asus ile yaptıkları görüşmeler ve bu yatırımlar çerçevesinde, çoğu distribütörün uyguladığı L2 seviyesinin (muayene ve arıza tespit) yanında sadece birkaç büyük distribütörde bulunan L1 seviyesi (önemli entegrelerin, SMD bileşenlerin veya büyük bileşenlerin değişimi, kopuk yolların onarımı, arızaların sınıflandırılarak ilgili veritabanlarının tutulması vb.) uygulamaları gerçekleştirme yetkisi almış.
Biz de Çizgi’nin RMA servisini ziyaret edip bu uygulamaları yerinde gördük; sık rastlanan sorunlar, onarım uygulamaları, anakart üzerindeki bileşenler hakkında bilgiler alarak ilginizi çekebileceğini düşündüğümüz bir yazı hazırladık. Açıklamalarımızın yanında çektiğimiz resimlerle bu süreci mümkün olduğunca kafanızda canlandırabilmeniz için çalışırken, yazımızın sonundaki ilk THG Türkiye videolarıyla da size bazı bileşen değişim işlemlerinin nasıl yapıldığını tam olarak aktarma şansı bulduk.
İkinci önemli konu hangi ürünlerin garanti kapsamında olduğu ile ilgili. Bildiğiniz gibi Türkiye’de resmi garanti süresi 1 yıl, ancak firmalar daha fazlasını taahhüt etmişlerse (2 yıl, 3 yıl, 8 yıl, hatta ömür boyu!) buna uymak zorundalar. Öte yandan kullanıcı hataları garanti kapsamında değil. Yani ömür boyu garantili belleğin üzerine çıkıp tepinirseniz sadece kendi cebinize zarar verirsiniz. Kısacası fiziksel hasarlar kapsam dışı. Veya sadece hatalı üretim – Tüketici Kanunu’ndaki ifadesiyle “ayıplı” – ürünler kapsam dahilinde diyebiliriz.
Örneğin PS/2 portundan bağlanan fare ve klavyeler “hot-pluggable” değil, yani sistem çalışırken sökülüp takılmaları da kullanıcı hatası. Bu hata, PS/2 cihazlara 5V beslemesi yapan kondansatörü veya besleme ve veri için PS/2 port civarına 2′şer adet konmuş olan sigortaları (dirençleri) yakabiliyor. Bunun sonucunda da klavye ve fare çalışmıyor. Bu çok rastlanan bir arıza.
Ardından anakarta güç konektörü takılıyor. Kasa ön panel iğnelerine takılan bu ufak devre ise, sistemi açıp kapama kolaylığı elde etmek için kullanıyor. Bu iğneleri bir tornavida ile temas ettirerek sistemi açmak da mümkün elbette
Seri/paralel ve (varsa) ses girişlerine test amaçlı, ilgili cihazların sinyallerini gönderebilecek plug-in’ler takılıyor. Buradaki resimde, paralel girişe yazıcı sinyallerini gönderip alabilen bir devre takılıyor.
PCI yuvasına bu Port80 kartı takılarak gelen POST (Power On Self Test – Açılışta Otomatik Sistem Testi) kodları kontrol ediliyor. Gösterge bir kodda takılınca not alınarak hangi soruna karşılık geldiğine bakılıyor. Örneğin burada C1 kodu, bellek hatasına işaret ediyor.
L2 aşamasında arıza hala tespit edilememişse, son olarak her bir anakart modeli için Asus’tan gelen bir test yazılımı çalıştırılarak, yukarıda bahsettiğimiz plug-in devreler sayesinde bileşenlere giden sinyaller kontrol ediliyor.
L1 seviyesi, onarımın fiilen gerçekleştirildiği aşama. İşte Türkiye’de eksikliği çekilen de bu aşama işlemler. Bu aşama için entegre sökme ve lehim ekipmanları, lehim havuzları, sarf malzemeleri, osiloskoplar, küçük el aletleri ve elbette entegreler ve diğer değişimi yapılacak bileşenler gerekiyor. Ayrıca teknik servis elemanlarının, gerek anakart üreticisinden, gerek ekipman üreticilerinden gelen dokümanlar, resimler, devre şemaları ve videolar eşliğinde eğitilmeleri de gerekli.
Çizgi Elektronik’te L1 işlemlerinin yapıldığı alan.
Çizgi Elektronik bir süre önce L1 seviyesi ekipmanlarına ciddi bir yatırım yapmış. Bunlar arasında en önemlisi, JBC firmasının AM6000 model bir onarım istasyonu (Rework Station). Bu cihazda, SMD (Surface Mount Device – Yüzey Montaj Bileşen) adı verilen, bacakları yüzeye lehimlenen bileşenleri sökmek için bir sıcak hava pompası, lehim sökme araçları, entegreleri el değmeden alıp yerleştirmek için emici uçlu el aletleri, bileşenlerin lehim yerlerine sıcak hava pompalarken civar bileşenlere zarar vermemeye ve sökülecek bileşen üzerine emici güç uygulamaya yarayan şablonlar bulunuyor.
Ayrıca bir de JBC AD 4300 Dual Lehim İstasyonu var. Bu istasyona farklı uçlara sahip özel havyalar bağlanıyor. Bunlar arasında sivri veya yatık uçlu havyaların yanı sıra, iri bir cımbız gibi, entegreyi kıstırdığınızda lehimlerini eriterek alan “tweezer” adlı havyalar bulunuyor.
Lehim potası. Bacakları anakartın arkasına geçen (“through-the-hole”) büyük bileşenler bu potada sökülüp geri lehimleniyor.
L2 seviyesinden L1 seviyesine geçişte Asus’un anakart üzerindeki her bir elektronik bileşen için gönderdiği devre şemaları büyük rol oynuyor. Çizgi Elektronik mühendisleri zaman içinde deneyim kazanarak L2 seviyesinde aldıkları hangi tepkinin L1 seviyesinde hangi onarıma karşılık geleceğini hızlı bir şekilde bulabiliyorlar. Ancak zorlayıcı olaylar yok değil. Örneğin L2 aşamasında aldıkları bir tepki 3-4 değişik soruna karşılık gelebiliyor veya anakart üzerindeki 3-4 bileşenin birden düzgün çalışıp çalışmadığının kontrol edilmesini gerektirebiliyor.
L2 işlemlerini yapabilmenin bir gerekliliği olarak tüm arızalarla ilgili bilgiler, resimleri ile birlikte geniş bir veritabanında tutuluyor. Çizgi Elektronik mühendisleri en çok Asus Hardware Monitoring yongasını ilgilendiren sorunlarda zorlandıklarını itiraf ediyorlar. Çünkü, tüm bileşenler için açık devre şemaları gönderilirken – ve hepsinde “Asus gizli belgesi” damgası bulunmasına rağmen – bu yonga ile ilgili eksiksiz bir şema gönderilmiyormuş. Doğru mu emin değilim ama bunun Intel’den kaynaklandığını düşünüyorum. Bu yonganın tam şeması, belki de yongaseti ile ilgili olarak Asus’a verilmiş Intel gizli bilgilerini açığa çıkarıyor olabilir. Çizgi teknik servisi yine de, uzun süreli deneyimleri sayesinde, bu şema olmadan sorunu tespit edip çözmeyi başarıyormuş.
I/O denetçisi (Winbond). Bu entegre PS/2 ve paralel portlarını, DMA ve IRQ’ları ve floppy’yi kontrol eder.
Saat üretici (clock generator) entegre. Sistemdeki tüm saat hızlarını bu yonga üretir ve 80ºC’ye kadar ısınması normaldir. Burada çok yaygın olan ICS marka bir yonga kullanılmış.
Yazar adminYayın tarihi 17 Mayıs 2013 19 Temmuz 2014 Kategoriler Bilgisayar
“Anakart Nasıl Onarılır – Anakart Onarımı (Özel Resimli Anlatım)” için 2 yorum
Geri bildirim: Anakart nedir, ne işe yarar, anakart arızası | Ekinox Computer
Geri bildirim: Bilgisayarlar ve Bilgisayar Parçaları ile İlgili Her Şey | Ekinox Computer
Önceki Önceki yazı: Face On Body Pro EX ver24
Sonraki Sonraki yazı: Wolfteam