İslami Bilgiler Eshab-ı kiramın hayatları Abdullah Bin Ömer
- Dün Abdullah bin Ömere bin dirhem para ile kıymetli bir kaftan gelmemiş miydi?
Gençliğinde bir rüyâ gördü. Rüyâsında ipek bir kumaş parçasının üzerine binerek uçuyor, Cennetteki istediği yerlere konuyordu. Bu sırada birileri onu Cehenneme götürmek istedi. Hemen karşısına bir melek çıkıp, Korkma! dedi. Sonra alıp tekrar Cennete götürdü.
Hazret-i Hafsa, onun bu rüyâsını Resûlullaha anlatınca, Peygamber efendimiz buyurdu ki:
- Resûlullahtan işittim. İnsanoğlu Allahtan başkasından korkmazsa, hiçbir şeyi ona musallat etmez buyurdu. Yoldan çekil de yolumuza devam edelim.
Acıkmayınca yemez, yediğinde de çok az yerdi. Nitekim Iraktan ziyâretine gelen bir dostu, kendisine hediye olarak bir ilâç getirerek dedi ki:
- Bu iyi bir ilâçtır. Sana, Iraktan getirdim.
Bir gün Abdullah bin Ömer hazretlerinin devesi kayboldu. Çok aradı, bulamadı. Alana helâl olsun! deyip mescide girdi. Sonra birisi gelip dedi ki:
Mescidden çıkıp giderken, hatırladı. Ben onu alana hediye etmiştim deyip tekrar mescide döndü.
- Kambur oluncaya kadar namaz kılsanız ve kıl gibi oluncaya kadar oruç tutsanız, harâmdan kaçmadıkça bunların vadedilen mükâfâtına kavuşamazsınız!
Birisi, Abdullah bin Ömer hazretlerine, Allah için, seni çok seviyorum deyince buyurdu ki:
Tâbiînin büyüklerinden Nâfi buyurdu ki:
Ben henüz çocuk iken Abdullah bin Ömer ile beraber gidiyorduk. Ney sesi işittik. Hazret-i Abdullah, kulaklarını parmakları ile kapadı. Oradan hızla uzaklaştık. Bir müddet sonra bana dedi ki:
Ancak ondan sonra parmaklarını kulaklarından ayırdı.
Resûlullah efendimiz, Abdullah bin Ömeri çok severdi. Nitekim bir gün Hazret-i Abdullah, Resûlullahın huzûrlarına gelmişti. Resûlullah efendimiz ona çok iltifât edip, (Kıyâmet günü herkesin berâtı [kurtuluş vesîkası] her işi ölçüldükten sonra verilir. Abdullahın berâtı ise, dünyada verilmiştir) buyurarak onu medh ve senâ buyurdu. Sebebi sorulduğunda buyurdu ki:
- Kendisi vera ve takvâ sahibi olduğu gibi, duâ ederken Yâ Rabbî! Benim vücûdumu, kıyâmet günü o kadar büyük eyle ki, Cehennemi yalnız ben doldurayım. Cehennemi insanla dolduracağım diye verdiğin sözün böylece yerine gelmiş olsun da, Muhammed aleyhisselâmın ümmetinden hiç kimse Cehennemde yanmasın diyerek, din kardeşlerini kendi canından daha çok sevdiğini göstermiştir. [Ebû Bekr-i Sıddîkın da böyle duâ ettiği Menâkıb-i çihâr yâr-ı güzîn kitâbında yazılıdır.]
Abdullah bin Ömer hazretleri bir gün, birkaç arkadaşı ile Medîne-i münevvere dışına çıkmışlardı. Yemek vakti gelince sofra hazırladılar. O sırada köle olan bir çoban selâm verdi. Hazret-i Abdullah çobanı yemeğe davet etti. Çoban oruçlu olduğunu söyleyip sofraya oturmadı. İbni Ömer ona sordu:
Abdullah bin Ömer hazretleri, çobanın sözünü birkaç defa tekrar etti. Medîneye döndüklerinde, çobanın efendisine birisini gönderip, sürüyü ve çobanı satın aldı. Onu azâd ederek, koyunları da ona hediye etti.
Mekkenin fethi sırasında, İbni Ömer yirmibeş yaşlarında bulunuyordu. Süratli koşan bir atı vardı. Bu at üzerinde, elinde mızrağı olduğu hâlde çok heybetli idi. Resûlullah efendimiz onun bu hâlini görünce, Abdullah! İşte Abdullah buyurarak mücâhidliğini övdüler. Müslüman ordusu, büyük bir ihtişâmla Mekkeye girdiği zaman, Resûl-i ekrem bir deve üzerinde olup, İbni Ömer de yanında bulunuyordu.
Mekkenin fethinden sonra Abdullah bin Ömer, Huneyn muhârebesine katıldı. Büyük kahramanlıklar gösterdi.
Ordu bir ara geri çekilmek üzere iken İbni Ömer, Resûlullah efendimize yaklaşarak, duâ istedi ve, Zafer nasîb olursa itikâf edeceğim diye arzetti. Resûl-i ekrem onun bu arzûsu üzerine buyurdu ki:
Huneynden sonra Tâif muhâsarası oldu. Bu muhâsarada öncü kuvvetlerinden idi. Resûlullahın duâsı ile fetih nasîb oldu.
Resûlullah efendimiz Mûte gazâsında Zeyd bin Hâriseyi kumandan yapmış, Eğer Zeyd şehîd olursa, Cafer bin Ebî Tâlib, o da şehîd olursa, Abdullah bin Revâha kumandanlık yapsın buyurmuştu.
Ben de bu savaşta idim. Cafer bin Ebî Tâlibi harb meydanında aradık ve şehîdler içerisinde bulduk. Vücûdunda doksandan fazla kılıç ve mızrak yarası vardı.
İyilik etmesini, hayrı, sadakayı, köle azâd etmeyi çok severdi. İyi ve güzel huylu olup, kötülükten uzaktı. Her işini ve her şeyini Allah için yapardı. Yüzüğünün taşında, Abdullah bin Ömer, Lillah ibâresi yazılı idi. Abdullah bin Ömer hazretleri buyurdu ki:
- Müslümanlıkla şereflendikten sonra, en büyük sevinç ve neşem; gönlümün, herkesi peşinden koşturan birtakım istek ve arzûlara meyletmemiş olmasıdır.
Hazret-i Ebû Bekir devrinde, Amr bin Âs komutasındaki orduda vazîfe aldı. Ordu, Filistin toprağına girince, Amr bin Âs, Abdullah bin Ömere bir sancak ve emrine bin süvâri verdi.
Birlik, Amr bin Âsın emri üzerine hareket etti. Sabaha kadar yürüdüler. Bu sırada, kalabalık insan topluluğuna dâir birtakım izlere rastladılar. Abdullah bin Ömer hazretleri dedi ki:
Bütün asker gür bir sesle, Lâ ilâhe illallah Muhammedün Resûlullah dedi. Kelime-i tevhîd sesleri semâyı çınlattı. Sanki ağaçlar, taşlar ve her şey onlara Kelime-i tevhîd ile cevap veriyordu. İlk hücûm eden İkrime bin Ebî Cehl oldu. Onu Süheyl bin Amr, sonra da Dehhâk takip etti. İki ordu birbirine girmişti. Abdullah bin Ömer hazretleri, savaş hâlini şöyle anlatmıştır:
O anda, Rumların önde gelen cengâverlerinden, iri yapılı, sağına soluna çevik hareketlerle vuran birini gördüm. Bu, öncü kuvvetlerinin komutanı ve Rumların gözbebeği olan birisi idi.
Rum askerinin üzerinde moral yönünden büyük tesîri vardı. Üzerine hücûm edip, mızrağımı uzattım, fakat kendini kurtardı.
Bunu gören Rumlar büyük bir korkuya kapıldılar. Müslüman mücâhidler ise daha şiddetli ve aşkla çarpışmaya başladılar. Allah için, Dehhâk ve Hâris bin Hişâm çok kahramanlıklar gösterdiler ve düşman büyük bir hezîmete uğrayıp dağıldı. Böylece Allahü teâlânın yardımı ile zafere ulaştık.
Bu konuşmaları, bulunduğu yerde dinleyen Abdullah bin Ömer hazretleri yüksek sesle, tekbîr ve tehlîllerle, Resûlullaha salâtü selâm getirdi ve elindeki bayrağı salladı. Bunu gören Müslümanlar, yanına koştular. Kendisine, nerede olduğunu sorduklarında, Rumların kumandanları ile meşgûldüm. Onu öldürdüm dedi.
Abdullah bin Ömer hazretleri, Mûte ve Yermük savaşlarında bulundu. Hazret-i Ebû Bekirin hilâfeti zamanında Hâlid bin Velîdin Arabistanda isyân hâlinde bulunan mürted kabîlelere karşı açtığı sefere iştirâk etti.
Ayrıca Nihâvend muhârebesine ve Hazret-i Osmanın Mısır vâlisi Abdullah bin Sadın Kuzey Afrika fütûhatını tamamlamak için Medîneden gönderdiği yardımcı kuvvetler ile harbe katıldı.
Yine az zaman sonra 650-651 târihinde Saîd bin Âs kumandasındaki Horasan ve Taberistan seferine iştirak etti.
Abdullah bin Ömer hazretleri, Hazret-i Muâviyenin hilâfetinde, Yezîd bin Muâviye ile Bizans seferine katıldı. Eyyûb Sultân hazretleriyle İstanbul surları önüne kadar gelip, Bizanslılar ile olan mücâdelede bulundu.
Seçilmemek şartıyla Hazret-i Osmanı halîfe seçen şûrâ üyeliğinde bulundu.
Hazret-i Osmanın şehâdetinden sonra, Hazret-i Ömerin oğlu olması, ilmî mertebesinin yüksekliği ve savaşlardaki kahramanlığı ileri sürülerek, halîfe olması istendiyse de kabûl etmedi. Hazret-i Aliye bîat etti. Fakat, iç hâdiselere karışmadı.
Cihâd, İslâm ülkesinde, Müslümanlar arasında olmaz. Cihâd, kâfirlere ve gayrı müslim memleketine karşıdır buyururdu.
Kurân-ı kerîmin tefsîri husûsunda sahâbenin ileri gelenlerinden idi. Helâle ve harâma âit hadîs-i şerîflerin çoğunu o bildirmiştir.
Abdullah bin Ömer hazretleri, fıkıh ilminde de kemâl derecesinde idi. Fetvâ husûsunda çok titiz idi. Birçok mes´eleye, "Bilmiyorum" diye cevap verirdi. Fetvâları çok kıymetlidir. İmâm-ı Mâlik onun hakkında buyuruyor ki:
Hadîs ve fıkıh âlimleri arasında Abdullah bin Ömer, Abdullah bin Abbâs, Abdullah bin Zübeyr ile Abdullah bin Amr bin Âs´a Abâdile-i erbea, ya´nî dört Abdullah ünvânı verilmiştir. Bu dört zât, bir mes´elede ittifâk edince, "Abâdile´nin kavli" denilir. Ancak fıkıh kitaplarında, Abâdile denilince, ekseriyâ İbni Mes´ûd, İbni Abbâs ve İbni Ömer hazretleri kasdedilir.
Tâbiînin büyüklerinden Nâfi´, Abdullah bin Ömer´in azâdlısıdır. Onu, onbin dirheme satın aldıktan sonra buyurdu ki:
İmâm-ı Nâfi´, efendisi ile ilgili olarak buyurdu ki:
Zamanın zenginlerinden Abdülazîz bin Hârûn, "Her ne ihtiyâcın varsa bana bildir" diye Abdullah bin Ömer´e mektup yazmıştı. Karşılık olarak şöyle mektup yazdı:
Resûlullahtan, "Önce geçindirmekle yükümlü olduğun kişilere ver; yüksek el, alçak elden hayırlıdır!" buyurduklarını işittim. Yüksek elin veren el, alçak elin de alan el olduğunu sanıyorum. Senden hiçbir isteğim yoktur. Allahü teâlânın bana gönderdiği bir ni´meti de geri çevirmem.
Abdullah bin Ömer hazretleri, Cum´a namazına gitmeden önce mutlaka gusleder ve güzel kokular sürünürdü. Bayram namazları için de aynı şeyi yapardı. Günde iki defa güzel koku sürünür, elbiselerinin tertemiz ve kokusunun güzel olmasına dâimâ dikkat ederdi.
Abdullah bin Ömer´in oğlu Hâlid´in azâd ettiği Ebû Gâlib diyor ki:
"Abdullah bin Ömer Mekke´ye geldiği zaman, bize misâfir olurdu. Geceleri kalkar, teheccüd namazı kılardı. Bir gece sabah namazı yaklaştığı zaman, bana dedi ki:
- Kalkıp namaz kılmayacak mısın? Kur´ân-ı kerîmin üçte birini okusan da olur.
Benim, "Sabah yaklaştı ve bu kadar kısa zamanda Kur´ân-ı kerîmin üçte birini okuyup yetiştiremem" cevabım üzerine buyurdu ki:
- İhlâs sûresi, Kur´ân-ı kerîmin üçte birine eşittir.
Birisi Abdullah bin Ömer hazretlerine, Ey insanların en iyisi deyince buyurdu ki:
- Ben insanların en iyisi değilim. İnsanların en iyisinin oğlu da değilim. Ben sâdece Allahü teâlânın bir kuluyum. Onun rızâsını bekler, Ondan korkarım. Siz böyle övmeye devam ederseniz, insanı helâk edersiniz.
Âdem bin Aliden rivâyet edildiğine göre, Abdullah bin Ömer bir sohbetinde, Kıyâmet gününde aksaklar diye çağrılacak kişiler vardır dedi. Cemâat, Aksaklar kimlerdir diye sorunca şöyle cevap verdi:
- Sağa-sola bakmak ve bazı hareketler yapmak sûretiyle namazlarını eksilten ve aksatan kimselerdir.
İbni Ömer birisinin zâlim Haccâcın aleyhinde konuştuğunu duydu ve kendisine sordu:
Ey Âdemoğlu! Bedeninle dünyada ol, kalbinle âhıreti bul!
Hikmet ondur; dokuzu sükût, biri de az konuşmaktır.
İnsanın mâhiyeti arkadaşından anlaşılır.
Kendinden üsttekine hased, aşağıdakine tahakküm eden ilim ehli sayılmaz.
Peygamber efendimize yaptığım bîatı, bugüne kadar bozmadım ve değiştirmedim. Fitne ve kargaşalığa taraftar olan kişiye de bîat etmedim.
Hiçbir Müslümanı rahat döşeğinden uyandırmadım, rahatsız etmedim.
Allah için sev, Allah için buğzet, Allah için dost ol, yine Allah için düşmanlık et! Allahü teâlânın sevgisine bu şekilde kavuşulur.
Biz öyle zamanlar gördük ki, hiç kimse Müslüman kardeşinden daha çok paraya, pula sahip olmayı düşünmedi. Şimdi ise, altın ve gümüş daha kıymetli gelmeye başladı.
Allah korkusundan dolayı bir damla yaş akıtmak, benim için, bin altın sadaka vermekten daha sevimlidir.
İnsan, imkânı kadar iyilik etmeli, her zaman tatlı konuşmalı ve güleryüzlü olmalıdır.
Peygamber efendimiz Abdullah bin Ömere bir nasîhatında buyurdu ki:
Abdullah bin Ömerin künyesi Ebû Abdurrahmândır. Müslümanların gözbebeği Hazret-i Ömerin oğludur. Mekke-i mükerremede hicretten ondört sene önce doğup, aynı yerde 692 yılında vefât etti. Kabri, Muhassebdedir.
ismail 02-12-2009 12:11