EREĞLİ KÖMÜRLERİ İŞLETMESİ ELEKTRİK ŞEBEKESİNDE REAKTİF GÜÇ DENGELEME ÇALIŞMALARI
Download "EREĞLİ KÖMÜRLERİ İŞLETMESİ ELEKTRİK ŞEBEKESİNDE REAKTİF GÜÇ DENGELEME ÇALIŞMALARI"
1 EEĞLİ KÖMÜLEİ İŞLETMESİ ELEKTİK ŞEBEKESİNDE EAKTİF GÜÇ DENGELEME ÇALIŞMALAI M. Kemal SAK*) ÖZET Sanayiinin daima reaktif güce gereksinimi vardır. Bu gücü Türkiye Elektrik Kurumu'ndan (TEK) satın almak yerine kendisi üreterek gereksinimi olan reaktif gücü dengeliyebilir. Bu sayede şebeke kayıpları azalacağından enerji tasarrufu sağlanmış olur. İşte bu nedenle reaktif güç dengelemesi Türkiye'de son zamanlarda güncel bir tasarruf önlem haline gelmiştir. Ereğli Kömürleri İşletmesinin elektrik şebekesi de incelenerek gerekli olan reaktif gücün konulacak kondansatörlerle dengelenmesi ya da diğer bir sözle üretilmesi plânlanmış ve uygulama konmuştur. Aşağıdaki yazı yapılan bu incelemelerle bazı teknik konuları içermektedir. SUMMAY Industry always needs reactive power. Instead of buying this power from the Turkish Electricity Board (TEK) industry can produce Us own need. As a result network losses will be minimized and energy can be saved. There fore lately eactive power compansation work has been a very important and active part of the Turkish Industry. Ereğli Coal Mines elekctrical network has been examined in detail and the necessary reactive power compensation has been determined. This paper gives an insight into the work carried out. (*) Elektrik Y.Müh. EKİ Etüd-Tesis Şube Müdürlüğü, ZONGULDAK. 1992 1. EAKTİF GÜÇ NEDİ Elektrik enerjisinin öneminden söz etemeye gerek yoktur. Tüketilen elektrik enerjisine aktif enerji, çekilen gücede aktif güç adı verilir. Bunun yanı sıra ihtiyacımız olan bir de reaktif enerji vardır. Bu enerji elektrik motorlarının transformatörlerin her nevi bobinin çalışmasında kullanılan elektrik şebekesinden çekilip tekrar iade edilen bir enerjidir. Yalnızca alternatif akıma has bir özelliktir. Sanayii de mevcut motarların %90'dan fazla AA (alternatif akımı) ile çalıştığına göre söz konusu gücü daima ihtiyacımız vardır. Şebekeden çekilip tekrar iade edilen bir enerji artan elektrik akımı ile kendini gösterir. Elektrik akımını su şebekesindeki akan su miktarına (debiye) benzetebiliriz. Dönüşü olan kapalı bir boru şebekesinde bir miktar suyun tekrar tulumbaya dönüp sürekli devri daim yaptığını düşünelim, işte reaktif akım (güç) buna benzer. Başka bir sözle kapalı bir boru sistemi içerisinde gereksiz yere devamlı dönen suya benzetebiliriz. Verdiğimiz örnekte dönüşüm gereksizdir ama elektrik de motorlarımızın manyetik alanı için gereklidir. eaktif akımdan vazgeçemeyiz. Yapabileceğimiz iş bu kapalı devre dönüşümü şebekenin belli kısmına sıkıştırıp tüm enerji tesisimizi bu gereksiz yükten kurtarabilmektedir. Motarlarımızın ihtiyacı olan reaktif enerjiyi hemen yanı başlarındaki kondansatörlerle kendimiz üretip şebekenin diğer kısmını gereksiz yüklenmeden kurtarabiliriz. Kendi trafomuzu yükten kurtardığımız gibi TEK'in şebekesini de gereksiz yüklenmeden kurtarmış oluruz. Bu nedenle TEK reaktif güç.dengelenmesine diğer bir deyimle güç katsayısı düzenlenmesine çok önem vermektedir. eaktif güç sayaçları koydurmakta pahalı olmaktadır. 2. EAKTİF GÜÇ DENGELEMESİNİN SAĞLAYACAĞI YAALA eaktif güc'ün ya da reaktif akımın ne olduğunu yukarıda açıklamıştık. Bir elektrik şebekesinde akan akımın nelere neden olacağı bilinirse, alınacak önlemlerle bunlar önlenmiş olur. a) Gereksiz akan reaktif akım şebekede omik kayıpları artırır. Dolayısiyle santrallarda fazla enerji tüketilmiş olur. Diğer bir değişle GD (reaktif güç dengeleme) ile direkt aktif enerji tasarrufu sağlanacaktır. b) Gereksiz akan reaktif akım gerilim düşümüne neden olmaktadır. GD ile gerilim düşümü önlenmiş olacaktır. c) Enerji üretim ve nakil tesisleri (jeneratör, hat, transformatör, kesici gibi) boyutlandırılırken akım en önemli etkendir. Tesislerin kapasitesi akacak akıma göre hesap edilir. Gereksiz devri daim yapan reaktif akım, tesislerimizi (trafo, kesici, hat gibi) gereksiz yere yükler. İşte GD ile tesislerimizi gereksiz yükten kurtarmış oluruz. Bu sayede kurulu enerji tesislerinden daha fazla güç çekmek olanağı doğar. İşte GD 1 - nin en önemli etkisi ve faydası bu noktadadır. Bir örnekle bu hususu vurgulayalım. 500 kva'lık bir tarafı ile beslenen bir ateîye düşünelim. Bu aîelyedeki torna freze, matkap gibi tezgahların güç faktörleri de düşüktür. Zamanla atelyenin geliştiğini kabul edelim, ek motorlar trafoyu daha yüklenmez duruma getirecektir. 2003 Motarların toplam gücünü 300 kw ve güç faktörlerini de Cos </ = 0.5 kabul edersek, S = g ö r ü n ü r güç p = aktif güç p aktif güç QL= S. kör güç, reaktif güç açısı akım ile gerilim arasındaki elektriki açıdır. Zamansal kaymayı ifade eder. Konuyu değiştirmemek için bu hususlara derinlemesine inilmeyecektir. Gerekli gören okul kitaplarından inceleme yapabilir. Atelyemizin görünür gücü: Trafomuzun kurulu gücü aşılmıştır (Trafoları % fazla da yüklemek olanaklıdır). Şimdi bu tarfomuza bir reaktif güç üretici, yani kondansatör koyarsak sonuç ne olur. Evvela ne kadar reaktif güç koymamız gerekir onu hesaplamalıyız. Güç faktörünü bir yapamayız. Harmoniklerc yani gerilim dalgalanmalarına yol açacağından 0.95'i aşılmaması otoritelerce tavsiye edilir Atelyemizi besleyen traf mu n kör gücü CL = 600X0.86 =516kVA = 0,95 için görünür güç S S = _30fl_= 315 KVA'ya düşer. 0,95 aradaki farkın û-j Q-2 = 417 kva koppense edilmesi gerekir. Eğer trafomuza gelir 450 kva'lık bir otomatik kâpasitör grubu bağlarsak hem trafomuz aşırı yükten kurtulmuş olur ve hem daha ( ) =185 kva'lık bir güç alma olanağımız doğmuş olur. 2014 esim 1 : 500 kva hk bir trafodan beslenen toplam 300 kwl İlk motor gruplarının kompenzasyonu örneğin; Merkez Atelyelerini iki adet 1000 kva'lık trafo beslemektedir. Bu trafoların kapasitör bağlamadan beheri 400 kva'ya kadar yüklü idiler. Kapasitör devreye girince akım hemen düşmektedir. Trafodan çekilin toplam akımın düşmesi, onu daha da yükleme olanağı olduğunu göstermektedir. Yapılan işlemde amperin I = 500 amperden 300 ampere, CosV 'nin 0,5 den 0,8'e geldiğini göstermiştir. 3. GD - CİHAZLAI VE ÜETEÇLE a) En başta kondansatörler gelir b) Sonra senkron motorlardır. Burada kondansatör teknolojisi üzerinde durmayacağız. Ülkemizde bu aletlerin üretimine son yıllarda başlanmıştır. Çeşitli amaçlar için çeşitli tiplerde üretim bir kaç firma tarafından yürütülmektedir. Senkron motorların öneminden söz edeceğiz. Sanayide kullanılan elektrik motorlarının % 90'dan fazlası asenkron tipidir. Daima reaktif güce ihtiyaçları vardır. Seknron motorlar ise çok az kullanılırlar. Pahalı olduklarından ancak büyük güçlerde ekonomik 2025 olurlar, özellikle kompresör gibi sürekli aynı devirde çalışan motorlarda iyi sonuç verirler. Genelde senkron motoron güç katsayısı CosV = I 'dir. Teorik açıdan 1 normal ise de şebekeye sağlıyacağı faydalar açısından bu faktör 1 alınmaz, 0,8 alınır. Senkron motoru şebekeden reaktif güç çekecek ya da şebekeye reaktif güç verebilecek şekilde imal etmek olanaklıdır. Büyük sanayi tesislerinde, reaktif güç verecek şekilde senkron motoru seçmek çok ekonomik olur. Diğer bir deyişle senkron motorun güç faktörü kapasitif olmalıdır. Nitekim EKİ'nin şebekesinde böyle bir seçim yapılmıştır. Kompresörlerin hemen tamamı ve Ward-Leonard kuyuların tahrik motorları senkron'dur. örneğin; Çatalağzı kuyu Ward-Leonard grubu sürekli şebekeye 1300 kwa reaktif güç verir ve yanıbaşındaki Lavvarın reaktif güç ihtiyacını temin eder. Diğer bir deyişle kosinus-fisini düzeltir. 4. EKİ'NİN EAKTİF GÜÇ DUUMU EKİ'nin geniş üretim sahası ve bölgeleri nedeni ile elektrik enerjisi tüketim şebekesi de çok geniştir. Batıda Karasu dinlenme kampı ve Ereğli Limanı île doğuda Kurucaşile ve Azdavaya kadar aralıklarla uzanır. Burada ancak önemü üretim bölgeleri nedeni ile büyük dağıtım merkezlerini sayabiliriz. Bunlar, Armutçuk, Kozlu, Zonguldak ve Karadon dağıtım merkezleridir. Buralarda TEK'in aktif ve reaktif enerji sayaçları mevcuttur. Bu sayaçlardan alınan değerletablo Vde EKİ'nin enerji tüketimi çıkarılmıştır. Burada bir noktaya da değinelim. TEK'in sayaçları itibari ile reaktif enerjinin kompense edilmesi düşünülmüştür. Çünkü amaç ilk plânda TEK'e para ödememektir. TEK'in tarifesi şu şekildedir. eaktif enerji aktif enerjinin 0.6 katından az olursa para ödenmez. a = 0.6 p = 0,6 = = 0,86 Güç faktörü CosV= 0.86'dan büyük olursa para ödenmez. eaktif enerjinin aktif enerjiye oranı 0,6'dan büyük ise yani riaktif enerji parası ödenir. = 0,86 ise Tablo 1'de 1980 yılında EKİ'nin dağıtım merkezleri itibarı ile çektiği aktif ve reaktif enerjiye ödenen paralar ve güç faktörü görülmektedir. Buradaki CosY = değerleri yıllık ortalamadır. Oysaki sayaçlar aydan aya okunmakta ve faturalar aylık tanzim edilmektedir. Bu nedenle EK'nin reaktif güç ihtiyacını önemli merkezlerinde ayrı ayrı incelîyeceğiz. 4.Î - Karadon Merkezi Görüldüğü gibi Cosy= 0,90'dan yüksektir. Bu demektir ki bu merkeze bağlı tüketicilerde kompenzasyona ihtiyaç yoktur. Büyük bir tüketim merkezi olan Çatalağzı Lavvannda ölçü yapılıp reaktif güç durumu etraflıca incelenmiştir. Çünkü burada kurulu 2500 kva'lık, 3300 volt kademesinde çalışabilecek bir kapasitör grubu mevcut idi. 2036 TABLO 1: I98O Yılında fek'âen Alınan Enerji Miktarlara ve ödenen Masraflar AKT İ? ENEJİ SEMTİP ENEJİ CQßlß kv*h TL. kvah %. «9 OADON 1T ZONGULDAK I5O O e40.70l 17.6İ KOZLU 85.1T II AMUTÇUK BEĞLÎ+K,S, O.58 TOPLAM , ,87 ~7 Tablo.2. Karadon dağıtım merkezi enerji tüketim tablosu Bu merkezdeki aktif (Â) ve reaktif (),enerji tüketimi TEK'den her ay alınmaktadır. Bu değerler yardımı ile aktif güç P (P»A/30x24) reaktif güç Q (Q*/30x24) vecos^> değerleri ile Cos$>»0.95 yapebil»ek için gerekli olan reaktif güç miktarı Q hesaplanarak aşağıda tablo halinde çıkarılmıştır Ay A kwh? kw kvâfa 0 kvah Cos<P - Co$*p - Q kvm S O S! W ! II M O fi İ3.92Î , f8 sı w «, ÎS O.938 İt8 Lavvar kurulurken kurucu firma tarafından Amerika'dan getirilmiş, yerine yerleştirilip çalıştırılmamıştır. Yazıcılar bağlanıp tam bir tüketim diyagramı çizilmiştir. Sonuç olarak 1500 kva civarında kompense edilebilir reaktif güç olduğunu ortaya çıkarmıştır ( esim No. 2 ve 3). Bunun 1300 kva'ı hemen yanı başındaki kuyunun senkron motoru tarafından kompense edilmektedir. Burada şu karara varılmıştır kva'lık bir büyük kapasitör grubuna gerek yoktur. Daha çok ihtiyaç duyulan yere söz konusu grup götürülmelidir. Nitekim bir hayli zahmetle, sandık sandık gruplar sökülüp merkez lavvarına taşınmıştır. Bu merkezdeki duruma da ilerde değineceğiz. 2069 4.2. Zonguldak Dağıtım Merkezi Tablo 3'de görüleceği üzere bu merkezde kompense edilmesi gerekli epeyce büyük bir reaktif güç vardır. Ama tarifenin cezalı sınırını aşabilmek için kısa vadeli çalışmalar yeterli olabilecek gibi gözükmektedir. Çünkü CosYyüksektir. Bu merkezde en büyük tüketim Merkez Lavvarındadır. Burası içinde kurucu firma tarafından gönderilmiş 2500 kva'lıkgrup mevcuttur. Şimdi lavvarın durumunu ayrıntılı olarak inceliydim Merkez Lavvarı GD (eaktif Güç Dengeleme) Sorunu Bu merkezde ayrıntılı ölçüler yapılmıştır. esim 4'den de görüleceği gibi ortalama 5 MW aktif 7 MVA reaktif gücü vardır. Bu gücü kompense edebilmek için mevcut olan 2500 kva grup yetmemektedir. Bu nedenle Çatalağzı Lavvarmdaki grup getirilerek merkeze nakledilip montajı bitirilerek devreye verilmiştir. Bugün arızalılar dışında 4000 kva, ( 3,3 kv otomatik iki adet grup devrededir. İlerde yapılacak eklerle bu güç 6000 kva'a çıkarılacaktır. Böylece merkez lavvarının sorunu çözümlenmiş olmaktadır. H /& IS ft IS ti 4<r S S T g 9 10 esim 4 : Merkez Lavvarı güç eğrisi (kapasitörler devre dışı) 20710 Tablo 3. Zonguldak dağitîm merkezi enerji tüketim tablosu Bu merkezdeki aktif (A) ve reaktif (), enerji tüketimi TEK'den her ay alınmaktadır. Bu degerler yardımı ile aktif güç P ( P» A/30x 24 ) reaktif güç Q (0=/30x24) ve üeğerleri ile =0.95 vapabilmek için gerekli olan reaktif güç miktarı 0* hesaplanarak aşa j«i8 tablo halinde çıkarılmıştır Ay A kwh P kw kvah «kva COS f -w cosf a kva , XX.. JJ !» li,j77, M B54 tî , O.S47 ft lî ? M Q , ti!» 4, S n n (t î* < ii 5.88111 esim 5'de iki adet grubun bağlama krokisi görülmektedir. Şekil 5 : EKİ Merkez lavvan kapasitör bağlama krokisi. 20912 Merkez Atelyesi GD (eaktif Güç Dengeleme) Sorunu Bundan önceki konularda da bahsedildiği gibi Merkez Atelyesinin ortalama 500 kw aktif, 700 kva'de reaktif gücü mevcuttur. Bu merkezde yapılan ayrıntılı ölçüler esim 6'da görülmektedir. esim 6 : EKl Merkez atölyesi guç eğrisi eaktif gücü kompense etmek için bir adet 500 kva'lık otomatik grup alınarak devreye verilmiştir. (esim 7)., Yukarıda sözü edilen çalışmalar sonucu TEK Zonguldak dağıtım merkezi itibarı ile Cos y = 0,89'a çıkmıştır. Bu sayede aylık ortalama 5 milyon TL. ödemekten kurtulunmuştur Kozlu Dağıtım Merkezi Bu merkezin güç durumu Tablo 4'de görülmektedir. eaktif güç ihtiyacı 7000 kva dolayındadır. Cezalı sınırı aşmak için 2000 kva'lık grup yeterli olmaktadır. Toplu bir tüketim merkezi Uzun Mehmet Kuyusu yanındaki Siemens kabindir. 3,3 kv'da dağıtım yapılan bu merkezde ayrıntılı ölçüler yapılmıştır. (esim 8). İncirharmanı dağıtım merkezi ise 15 kv kademesindedir. 21013 esim 7 : EKİ Merkez atölyesi kapasitör bağlama krokisi. esim 8 : EKİ Kozlu Uzun Mehmet Siemens kabin güç eğrisi 21114 3L0 4: KOZLU DAĞITIL MEKEZİ ENEJİ TÜKETİM TABLOSU Bu merkezdeki aktif (Ä) ve reaktif ()»enerji tüketimi ÎEK'den her ay alınmaktadır Bu değerler yardımı ile aktif güç P (P=A/30x24) reaktif güç Q (Q S /}Ö%2A) ve Cos ^ değerleri ile CosY»0»95 yapabilmek için gerekli olan reaktif güç miktarı Q' hesaplanarak aşağıda tablo halinde çıkarılmıştır. 21215 Kozlu'nun GD sorunu Uzun Mehmet Siemens kabine bağlanacak 4000 kva, 3,3 kv otomatik bir grupla kolayca çözümlenmektedir. Ne var ki yerli malı, bu gerilim kademesinde otomatik grup imal edilememektedir. Ancak 400 volt kademesinde otomatik grup mevcuttur. Otomatik olmayan ayrı ayrı bağlanan kapasitörler ise istenilen genimde imal edilmektedir. Bu nedenle Kozlu'da dağınık ayrı ayrı kompenzasyon yapmak zorunluluğu vardır. Bu da sonuç elde etmeyi güçleştirmektedir. Yapılması gereken iş tüm büyük güçlü motorlara kapasitör bağlamaktır. Bu arada yeterli miktarda yüklü 550 /olt trafolar vardır. Örneğin Değirmenağzı su tulumbalarını besleyen 800 kva'lık transr ormotor gibi. Buraya bir adet 450 kva otomatik grup bağlanması gerekmektedir. Benzeri bir kaç transformotor daha mevcuttur. Bu gün zaman elverdiği müddetçe sorunu kolayca çözülebilecek yerlere ilk plânla el atılmaktadır. Bu nedenle Kozlu'nun GD sorunu bir müddet daha devam edecek- :ir. Î.4- Armutçuk Dağıtım Merkezi Bu merkezdeki güç durumu Tablo 5'de görülmektedir. CosY 0,86 'ya yakındır, îu nedenle yapılacak ufak çalışmalarla bir sonuca varılacağı kanaati ile 1820 kw'lik ^ENTAG kompesörü asenkron motoruna 600 kva kapasitör bağlanmış ve sorun geçii olarak çözümlenmiştir. Bununla birlikte çekilen güç aylara göre değiştiğinden bazı lylar reaktif enerji parası ödenmektedir. Bu merkezde de ayrı ayrı kompenzasyona gidilecektir.». EAKTİF GÜCÜN SAPTANMASI i. Kosinüs-fi Ölçümü Yaptığımız ölçü işlemlerinde, tek fazda ölçü yapabilen,laboratuvar tipi bir alet ullanılmıştır. Piyasada bulunan ve kurulu panolarda bol bol rastlanan diğer kosinüs-fi letreler ise üç faz için imal edilmişlerdir ve yalnızca semalarındaki gibi bağlanırlarsa erçek ölçüyü verirler. Burada bahsedeceğimiz güçlüklerle hangi tipteki aleti kullanırsaız kullanın daima karşılaşırsınız ve yine burada bahsedeceğimiz pratik güçlüklere bildiimiz literatürlerde de rastlanmamaktadır. Bu nedenle bilinen ve bugüne kadar yayınlaan konulara burada girmeyeceğiz. Kosinüs-fi metrelerin bağlama şekilleri kitaplarda, yayınlanan literatürlerde ve keni katologlannda açıklanmaktadır. Ama kurulu bir tesiste -S-T fazlarına isabet eden kim ve gerilim trafolarını tayin etmek olanaksız değilse de çok zordur. Bunlarla uğraşıadan yapılabilen ölçülerle kolayca gerçek faz farkına (CosY ) karar verebilme imkanı irdir. İşte burada izah edilecek hususlar bunlardır. Kosinüs-fi metreler yapılışları itibariyle Waltmetrelere benzerler. Yani bir akım irde gerilim bobinleri vardır. Çok değişik prensip ve tipte olanlarda vardır. Ama genele pratik kullanma açısından farksızdırlar. 21316 17 P = UI. Cos Y aktif gücü verir. eaktif gücü dolayısıyla açısını ölçmek için akım ile gerilim arasındaki faz farkını 90- y yapmak gerekir. Tek faz ölçü için özel devreler mevcuttur. Üç fazda ise 90- / kaymasını sağlamak basittir. Çünki üç fazlı.ceryanın tabiiyeti itibariyle fazlar arası zaten 120 lik açı mevcuttur. (esim 10). 1^ akımı ile Ujg gerilimi arasında 90 lik bîr açı vardır. Faz açısını (Y) 'de hesaba katarsak 90 y derecelik bir kayma vardır. Yapılacak işlem kosinüs-fi metrenin akım ucunu fazına, gerilim uçlarını da U-j-ş gerilimine bağlamaktır. Böylece prensip olarak reaktif güç ya da kosinüs-fi ölçülmüş olur. Burada bu konulara derinlemesine inmeyeceğiz. 360 dönebilen bir kosinüs-fi metre gerilim uçlarının durumuna göre çok değişik değerler verebilir. Bu hal şebekedeki akım ve gerilim trafolarının bağlantı şekline göre de değişir durumları ayrı ayrı inceliydim Üç Akım + Üç Gerilim Trafolu Şebeke Akım ya da gerilim trafoları da olmayabilir (esim 11). esim 10 : Üç fazlı ceryanm vektör diyagramı 21518 esim 11 : Tek fazda ölçebilen bir kosinüs-fi metrenin bağlama prensibi Tek fazda ölçü yapabilen ve 360 dönebilen bir alet bu halde duruma göre şu açıları verebilir. Âkım fazı Gerilim fazı -0 S-0 T-0 -S -T S-T eğer uçlar ters bağlı ise; 0-0-S 0-T S- T- T-S Yapılan bir pratik işlemde aletin akım ucu rastgele bir akım trafosuna (ampermetreye seri olarak) bağlanır. Burası fazı kabul edilebilir. Gerilim ucu da rastgele dokundurularak değişik açılar ölçülür. İmkan olduğu kadar fazla açı ölçmekte yarar vardır. Sonra yukarıdaki tabloya bakarak irdeleme yapılarak ip akımı ile Un gerilimi arasındaki gerçek faz farkı yani Y açısı hesaplanır. 21619 5.1.2 İki Akım + İki Gerilim Trafolo Şebeke Aron bağlı olan bu şebekelerde gerilim uçlarından biri toprağa karşı voltaj göstermez. Yine hangi fazda akım ya da gerilim trafosunun olmadığı bilinemiyeciği için rastgele ölçü yapılarak aşağıdaki tabloya göre ya da çizilerek irdeleme yapılır. (esim 12). Akım trafosu 3 adet de olabilir. S fazı sekonderde topraklıdır. Bir nevi yıldız noktasına kaydırılmıştır (esim 13). Tek fazda ölçebilen ve 360 dönebilen bir alet akım trafolarından birine bağlanırsa şu açılar ölçülebilir. Akım fazı Gerilim fazı S-, S-T -T -S T-S T- Elde edilen ölçülerle bu tabloya bakılarak irdeleme yapılır ve gerçek açısı hesaplanır. esim 2 2 : Aron bağlı şebeke 21720 esim 13 ; Aron bağlı şebekede vektör diyagramı 5.2. eaktif Güç Ölçümü aktif güç reaktif güç Bir ölçü aletinin ibresini oynatmak için daima aktif bir enerjiye ihtiyaç vardır. Bu gerçekte olmıyan kör gücün ölçülebilmesi için aktif güce orantılanması gerekir. Bu işlemde bundan evvelki konumuzda bahsettiğimiz gibi matematiksel bir müdahale ile 21821 mümkündür. Şöyle ki, I akımı ile U gerilimi arasındaki faz farkı suni olarak 90 kaydırılır. Bu işlem üç fazda basittir. Tek fazda ise özel devreler gerektirir. Bu nedenle üç faz için ön görülen her Waltmetre (ya da Waltsaat) reaktif güç sayacı haline getirilebilir. esim 10'da izah edildiği gibi akım ve gerilim uçlarını uygun bağlamak yeterlidir. Yalnız çarpana dikkat etmek gerekir. Tek faz ölçen bîr alet P = U.I, COSY değerini verirken reaktife çevrildiğinde U yerine U$T yani VI misli büyük alanı geleceğinden ^/T misi i fazla kaydeder. Q.= i.ust-sin Y Çİft akım bobinli yani AON bağlı olan bir waltmetreyi reaktif saydırmak ya da yazdırmak için canlı gerilim uçlarını değiştokuş etmek yeterlidir. Yalnız bu işlemde basitçe olmaz, yönlerde önemlidir. Akım bobini İ fazında gerilim bobinide UsT*Je> diğer akım bobini İ fazında gerilimde U$ de olmalıdır (esim 14). esim 14 : eaktif güç sayaç bağlantı şekli KAYNAKLA 1- Prof. Dr. Mustafa BAYAM Elektroteknik Mecmuası 1977, sayı 3,4,5,6 2- Prof. Dr. Ing. MOELLE Elektirische Messtechnik 1963, Teuber Verlag 3- Türkiye Elektrik Mühendisliği III. Teknik Kongresi Tebliğleri, 1967 a) Zeki Demiray Orta ve alçak gerilim tesislerinde Güç faktörünün düzeltilmesi b) Osman Akdağ, Erdoğan Elçin Orta gerilim şebekelerinde Cos nin Tashih edilmesi c) Yurdakul Alparslan Enerji nakil şebekelerinde reaktif güç 4- E.W. Goiding Electrical Measurements and Measuring instruments London, 1946 Sir isaac Pitmen LTD. 21922 Benzer belgeler
Güç Faktörünün İyileştirilmesi Esasları: KOMPANZASYON HAKKINDA GENEL BİLGİ Tüketicilerin normal olarak şebekeden çektikleri endüktif gücün kapasitif yük çekmek suretiyle özel bir reaktif güç üreticisi Detaylı REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ. Aktif güç sabit. Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç. Q 1 = P 1 * tan ø 1 ( a )
REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ Aktif güç sabit Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç Q = P * tan ø ( a ) kompanzasyondan sonra ise Q 2 = P * tan ø 2 ( b ) dir. Buna göre kondansatör gücü Detaylı 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ
4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde Detaylı ÖZGÜR Motor & Generatör
DAHLENDER MOTOR Statora sargılarının UVW ve XYZ uçlarından başka, sargı ortalarından uçlar çıkararak ve bunların bağlantıları yapılarak çift devir sayısı elde edilir. Bu bağlantı yöntemine, Dahlender bağlantı Detaylı ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR?
ENDÜKTİF REAKTİF AKIM NEDİR? Elektrodinamik sisteme göre çalışan transformatör, elektrik motorları gibi cihazlar şebekeden mıknatıslanma akımı çekerler. Mıknatıslanma akımı manyetik alan varken şebekeden Detaylı 3. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr
3. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 3. OHM KANUNU, ENEJİ VE GÜÇ 3.1. OHM KANUNU 3.2. ENEJİ VE GÜÇ 3.3. Detaylı 9. Güç ve Enerji Ölçümü
9. Güç ve Enerji Ölçümü Güç ve Güç Ölçümü: Doğru akım devrelerinde, sürekli halde sadece direnç etkisi mevcuttur. Bu yüzden doğru akım devrelerinde sadece dirence ait olan güçten bahsedilir. Sürekli halde Detaylı KOMPANZASYON www.kompanze.com
KOMPANZASYON Hazırlayan: Mehmet Halil DURCEYLAN Teknik Öğretmen & M.B.A. halil@kompanze.com Dünyada enerji üretim maliyetlerinin ve elektrik enerjisine olan ihtiyacın sürekli olarak artması, enerjinin Detaylı 5. ÜNİTE GÜÇ KATSAYISI
5. ÜNİTE GÜÇ KATSAYISI KONULAR 1. Güç Üçgeni 2. Güç Katsayısı 3. Güç Katsayısının Düzeltilmesi 5.1 Güç Üçgeni Alternatif akım devrelerinde, devreye uygulanan şebeke gerilimi ile devre akımı arasındaki Detaylı 13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ
13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ KONULAR 1. Akım Ölçülmesi-Ampermetreler 2. Gerilim Ölçülmesi-Voltmetreler Ölçü Aleti Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar: Ölçü aletlerinin seçiminde yapılacak ölçmeye Detaylı Uçlarındaki gerilim U volt ve içinden t saniye süresince Q coulomb luk elektrik yükü geçen bir alıcıda görülen iş:
Etrafımızda oluşan değişmeleri iş, bu işi oluşturan yetenekleri de enerji olarak tanımlarız. Örneğin bir elektrik motorunun dönmesi ile bir iş yapılır ve bu işi yaparken de motor bir enerji kullanır. Mekanikte Detaylı BÖLÜM 3 ALTERNATİF AKIMDA SERİ DEVRELER
BÖÜM 3 ATENATİF AKMDA SEİ DEVEE 3.1 - (DİENÇ - BOBİN SEİ BAĞANMAS 3. - (DİENÇ - KONDANSATÖÜN SEİ BAĞANMAS 3.3 -- (DİENÇ-BOBİN - KONDANSATÖ SEİ BAĞANMAS 3.4 -- SEİ DEVESİNDE GÜÇ 77 ATENATİF AKM DEVE ANAİİ Detaylı ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ
1 ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ Elektrik Devrelerinde Güç Ölçümü Genel Kavramlar DC Güç DC Güç Birim zamanda yapılan işe güç adı verilir. Doğru akımda çekilen gücün tamamı Aktif Güçtür ve devreye uygulanan Detaylı KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELK222 TEMEL ELEKTRİK LABORATUARI-II
TEK FAZLI SİSTEMDE GÜÇ VE ENERJİ ÖLÇÜLMESİ Hazırlık Soruları 1. Tek fazlı alternatif akım sayacının çalışmasını gerekli şekil ve bağıntılarla açıklayınız. 2. Analog Wattmetrenin çalışmasını anlatınız ve Detaylı 1000 V a kadar Çıkış Voltaj. 500 V a kadar İzolasyon Sınıfı. F 140C İzolasyon Malzemesi IEC EN 60641-2 Çalışma Frekansı. 50-60 Hz.
BİR ve İKİ FAZLI İZOLASYON TRANSFORMATÖR Bir ve İki fazlı olarak üretilen emniyet izolasyon transformatör leri insan sağlığı ile sistem ve cihazlara yüksek güvenliğin istenildiği yerlerde kullanılır. İzolasyon Detaylı Elektrikte Güç Faktörünün Düzeltilmesi Esasları. Önerge No: 2227/2010
Bireysel (teke tek) Kompanzasyon: Elektrikte Güç Faktörünün Düzeltilmesi Esasları Önerge No: 2227/2010 Devamlı olarak işletmede bulunan büyük güçlü tüketicilerin reaktif güç ihtiyacını temin etmek için Detaylı ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ
1 ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ DC Güç DC Güç Birim zamanda yapılan işe güç adı verilir. Doğru akımda çekilen gücün tamamı Aktif Güçtür ve devreye uygulanan gerilim ve akım ile doğru orantılıdır. DC Detaylı ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ
1 ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ DC Güç Birim zamanda yapılan işe güç adı verilir. Doğru akımda çekilen gücün tamamı aktif güçtür ve devreye uygulanan gerilim ve akım ile doğru orantılıdır. DC devrelerde Detaylı AG DAĞITIM PANO VE MALZEMELERİ
AG DAĞITIM PANO VE MALZEMELERİ Ana dağıtım panosu ile tesisin enerjisi tek bir panodan kontrol edilebilir. Fabrika, atölye ve iş yerlerinde elektrik enerjisinin ana dağıtımının yapıldığı panolardır. Trafosuz Detaylı Konu: GÜÇ HESAPLARI:
Konu: GÜÇ HESAPLARI: Aktif Güç hesaplamaları Reaktif Güç hesaplamaları Görünen(gerçek) Güç hesaplamaları 3 fazlı sistemler Faz farkları 3 fazlı sistemlerde güç GÜÇ BİRİMLERİ kva birimi bir elektrik güç Detaylı aşağıdakilerden hangisidir?
1 Bir elektronun iki atom tarafından ortaklaşa kullanılmasına ne denir? ) Elektrik bağ Manyetik bağ Kovalent bağ tomik bağ yonik bağ 4 Bir kez veri kaydedilebilen ve daha sonra değiştirilemeyen bellek Detaylı 9. Ölçme (Ölçü) Transformatörleri. Bir magnetik devre üzerinde sarılı 2 sargıdan oluşan düzene transformatör denir.
9. Ölçme (Ölçü) Transformatörleri Bir magnetik devre üzerinde sarılı 2 sargıdan oluşan düzene transformatör denir. Transformatörler, akım ve gerilim değerlerini frekansta değişiklik yapmadan ihtiyaca göre Detaylı Yükleme faktörü (Diversite) Hesabı
DERSİMİZ BİNALARDAKİ GÜCÜN HESAPLANMASI Yükleme faktörü (Diversite) Hesabı BİR ÖRNEK VERMEDEN ÖNCE IEE REGULATION 14. EDITION a GÖRE YAPILAN GÜÇ YÜKLEME FAKTÖRÜNÜ İNCELEYELİM.BU TABLO AŞAĞIDA VERİLECEKTİR. Detaylı DAĞITIM ŞEBEKELERİNDE GERİLİM DÜŞÜMÜ HESABI Alternatif Akımda Enerji Dağıtımı Üç Fazlı Şebeke Bağlantıları Yıldız Bağlantı
Alternatif Akımda Enerji Dağıtımı Üç Fazlı Şebeke Bağlantıları Yıldız Bağlantı Yıldız bağlantıda; Trafonun her faz sargı uçları kısa devre edilir. Kısa devre noktası yıldız noktası olup, bu hat nötr hattıdır. Detaylı Olgun SAKARYA EMO Enerji Birim Koordinatörü. 13 Haziran 2012 / ANKARA
Olgun SAKARYA EMO Enerji Birim Koordinatörü 13 Haziran 2012 / ANKARA Enerji Verimliliği; Üretimimizde, Konforumuzda, İş gücümüzde, herhangi bir azalma olmadan daha az enerji kullanmaktır. SUNU ĠÇERĠĞĠ Detaylı ENERJĠ DAĞITIMI-I. Dersin Kredisi 4 + 0 + 0
ENERJĠ DAĞITIMI-I Dersin Kredisi 4 + 0 + 0 Genel: Ölçü cihazları tesislerin ne kadar enerji tükettiğinin belirlenmesinde veya arıza durumlarının oluştuğunun belirlenmesinde kullanılan cihazlardır. A kwh Detaylı Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?
Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton Detaylı ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ
1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde; Voltmetrenin çekeceği güç artar. Yüksek gerilimden kaynaklanan kaçak akımların Detaylı TEKNİK BİLGİLER. www.korkmazmuhendislik.com.tr
TEKNİK BİLGİLER www.korkmazmuhendislik.com.tr Firmamız, üstün nitelikli ileri teknoloji kullanan, etik değerlere saygılı, çağdaş dünyada multidisipliner çalışmanın önemini bilen, üretici bireylerin bilgi Detaylı F AKIM DEVRELER A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER
ALTERNATİF AKIM DEVRELERİ A. DEVRE ELEMANLARI VE TEMEL DEVRELER Alternatif akım devrelerinde akımın geçişine karşı üç çeşit direnç (zorluk) gösterilir. Devre elamanları dediğimiz bu dirençler: () R omik Detaylı 19. ÜNİTE KUVVET DAĞITIM TABLOLARI
19. ÜNİTE KUVVET DAĞITIM TABLOLARI KONULAR 1. KUVVET DAĞITIM TABLOSUNDAKİ MALZEMELER VE ÖZELLİKLERİ 2. KUVVET DAĞITIM TABLOSUNDAKİ BAĞLANTILAR 19.1 KUVVET DAĞITIM TABLOSUNDAKİ MALZEMELER VE ÖZELLİKLERİ Detaylı 10. ÜNİTE ENERJİ İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKELERİ
10. ÜNİTE ENERJİ İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKELERİ KONULAR 1. Elektrik Enerjisi İletim ve dağıtım Şebekeleri 2. Şebeke Çeşitleri 10.1. Elektrik Enerjisi İletim ve dağıtım Şebekeleri Elektrik enerjisini üretmeye, Detaylı Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011
Samet Biricik Elk. Y. Müh. Elektrik Mühendisleri Odası 28 Ocak2011 1 KompanzasyonSistemlerinde Kullanılan Elemanlar Güç Kondansatörleri ve deşarj dirençleri Kondansatör Kontaktörleri Pano Reaktif Güç Kontrol Detaylı Resmi Gazete; 01 Aralık 1988; sayı 20006
Resmi Gazete; 01 Aralık 1988; sayı 20006 TEBLİĞLER Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ndan: 16/2/1983 tarihli ve 17961 sayılı Resmi Gazete de yayımlanmış olan Bakanlığı mız tebliği aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Detaylı Doç. Dr. Ersan KABALCI
7. Bölüm Sayaçlar Doç. Dr. Ersan KABALCI 1 Giriş Bir cismin iş yapabilme yeteneğine enerji denir. Birim zamanda harcanan enerjiye veya üretilen enerjiye güç denir. Yani iş yapabilme hızının bir ölçüsüdür. Detaylı ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ
1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Büyük Akım ve Gerilimlerin Ölçümü Ölçü Transformatörleri Ölçü Transformatörleri Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde; Detaylı MOTOR GENERATÖR. jx L
TİMAK-Tasarım İmalat Analiz Kongresi 6-8 Nisan 006 - BALIKESİR MEKANİK SİSTEMLERİN KONTROLÜNDE ŞÖNT KAPASİTÖR BANKLARININ ÖNEMİ Hakan Çıtak 1, Yavuz Ege, Mustafa Göktepe 3 1 BAÜ Balıkesir Meslek Yüksek Detaylı REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ. Aktif güç sabit. Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç. Q 1 = P 1 * tan ø 1 ( a )
REAKTİF GÜÇ İHTİYACININ TESPİTİ Aktif güç sabit Şekil 5a ya göre kompanzasyondan önceki reaktif güç Q 1 = P 1 * tan ø 1 ( a ) kompanzasyondan sonra ise Q = P 1 * tan ø ( b ) dir. Buna göre kondansatör Detaylı ELEKTRİK ŞEBEKELERİ: Sekonder Dağıtım Alçak Gerilim Şebeke Tipleri
Alçak Gerilim Şebeke Tipleri ELEKTRİK ŞEBEKELERİ: (Sekonder Dağıtım) TS 3994 e göre alçak gerilim şebekeleri sınıflandırılarak TN, TT ve IT şebekeler olarak üç tipe ayrılmıştır. EEM13423 ELEKTRİK ENERJİSİ Detaylı TEBLİĞ ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI
TEBLİĞ ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI Elektrik Projelerinin Hazırlanması ve Elektrik Tesislerinin Gerçekleştirilmesi Sürecinde Güç Faktörünün İyileştirilmesi ile İlgili Tebliğ 1 Mart 1983 tarihinden Detaylı AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören
04.12.2011 AA Motorlarında Yol Verme, Motor Seçimi Yrd. Doç. Dr. Aytaç Gören İçerik AA Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları na Yol Verme Uygulama Soruları 25.11.2011 2 http://people.deu.edu.tr/aytac.goren Detaylı Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız.
ÖLÇME VE KONTROL ALETLERİ Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. Voltmetre devrenin iki noktası arasındaki potansiyel Detaylı Elektromekanik Kumanda Sistemleri / Ders Notları
İkincisinde ise; stator düşük devir kutup sayısına göre sarılır ve her faz bobinleri 2 gruba bölünerek düşük devirde seri- üçgen olarak bağlanır. Yüksek devirde ise paralel- yıldız olarak bağlanır. Bu Detaylı Elektrik Projelerinin Hazırlanması ve Elektrik Tesislerinin Gerçekleştirilmesi. İlgili Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ
Elektrik Projelerinin Hazırlanması Elektrik Tesislerinin Gerçekleştirilmesi Sürecinde Güç Faktörünün İyileştirilmesi ile İlgili Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ Elektronik Resmi Gazete 17.02.2000 Detaylı ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI VI. DENEY FÖYÜ
ELEKTİK DEELEİ-2 LABOATUAI I. DENEY FÖYÜ ALTENATİF AKIM DEESİNDE GÜÇ ÖLÇÜMÜ Amaç: Alternatif akım devresinde harcanan gücün analizi ve ölçülmesi. Gerekli Ekipmanlar: AA Güç Kaynağı, 1kΩ Direnç, 0.5H Bobin, Detaylı ASENKRON MOTOR ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR. Genel
Genel ASENKRON (İNDÜKSİYON) MOTOR Asenkron makinalar motor ve jeneratör olarak kullanılabilmekle birlikte, jeneratör olarak kullanım rüzgar santralleri haricinde yaygın değildir. Genellikle sanayide kullanılan Detaylı Elektrik Piyasasında Kullanılacak Sayaçlar Hakkında Tebliğ
Elektrik Piyasasında Kullanılacak Sayaçlar Hakkında Tebliğ BĐRĐNCĐ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve Dayanak Madde 1- Bu Tebliğ, elektrik piyasasında kullanılacak sayaçların asgari özelliklerinin belirlenmesi amacıyla Detaylı kullanılması,tasarlanması proje hizmetleriyle sağlanabilmektedir. ALİŞAN KIZILDUMAN - KABLO KESİTLERİ VE GERİLİM DÜŞÜMÜ HESAPLARI - 24-25.11.
teknik ağırlıklı ekipmanların,ürünlerin,proseslerin, sistemlerin ya da hizmetlerin tasarımı hayata geçirilmesi,işletilmesi,bakımı,dağıtımı,tekni k satışı ya da danışmanlık ve denetiminin yapılması ve bu Detaylı T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ENDÜSTRİYEL SAYAÇLAR ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen Detaylı İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER
BÖLÜM KONDANSATÖRLER AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma kompresörlerinde kullanılan kalkış (ilk hareket) ve daimi kondansatörleri seçebilme ve bağlantılarını yapabilme. Kondansatörler 91 BÖLÜM-7 KONDANSATÖRLER Detaylı güç Atörleri Ans çak gerilim Al kond
Alçak gerilim Güç Kondansatörleri Alçak gerilim Güç Kondansatörleri İçindekiler Teknik Özellikler...241 Genel Bilgiler...241 Alçak Gerilim Güç Kondansatörleri Karakteristikleri...242 Kurulum ve Kullanım...242 Detaylı MANUEL - İLLER BANKASI TİPİ TRAFO/REDRESÖR ÜNİTESİ (0-60 V / 50 A)
MANUEL - İLLER BANKASI TİPİ TRAFO/REDRESÖR ÜNİTESİ (0-60 V / 50 A) Üniteye ait devre şaması ekte verilmiştir. Devre elemanları şöyledir: a1 Otomat, G tipi; 16 A a2 Otomat, L tipi ;2*40 A SP1/SP2 Surge Detaylı MOTOR KORUMA RÖLELERİ. Motorların şebekeden aşırı akım çekme nedenleri
MOTOR KORUMA RÖLELERİ Motorlar herhangi bir nedenle normal değerlerinin üzerinde akım çektiğinde sargılarının ve devre elemanlarının zarar görmemesi için en kısa sürede enerjilerinin kesilmesi gerekir. Detaylı 6- Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) hangi tarihte faaliyete geçmiştir?
1- Doğa ve çevreye fazla zarar vermeden devamlı ve kaliteli bir hizmet veya mal üretimi sırasında iş kazalarının meydana gelmemesi ve meslek hastalıklarının oluşmaması için alınan tedbirlerin ve yapılan Detaylı SERİ PARALEL DEVRELER
1 SERİ PARALEL DEVRELER ALTERNATİF AKIMDA EMPEDANS Seri Paralel Devreler Çözüm Yöntemi: Seri ve paralel devrelerin bir arada bulunduğu devrelerdir. Devrelerin çözümünde Her kolun empedansı bulunur. Her Detaylı Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?
30.09.2011 Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton sayısından Detaylı MARS ANAHTAR TESLİM RÜZGAR TÜRBİNİ PROJELERİ KENDİ ELEKTRİĞİNİ KENDİN ÜRET! MARS
KENDi ELEKTRiĞiNi KENDiN ÜRET 9 Temmuz 28 yılında kabul edilen 5784 sayılı kanun ile isteyen herkes 5 kw a kadar sistem kurarak kendi elektriğini üretebilir. Bunun için devletten lisans almaya gerek yoktur. Detaylı ASENKRON (İNDÜKSİYON)
ASENKRON (İNDÜKSİYON) Genel MOTOR Tek fazlı indüksiyon motoru Asenkron makinalar motor ve jeneratör olarak kullanılabilmekle birlikte, jeneratör olarak kullanım rüzgar santralleri haricinde yaygın değildir. Detaylı Endüstriyel Uygulamalarda Enerji Verimliliği ve Kompanzasyon Çözümleri. Yiğit Özşahin
Endüstriyel Uygulamalarda Enerji Verimliliği ve Kompanzasyon Çözümleri 2015 Yiğit Özşahin İçerik Entes Elektronik Enerji verimliliği nedir? Neden enerjiyi verimli kullanmalıyız? Enerji verimliliği için Detaylı ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI. Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır.
ASENKRON MOTORLARIN KISA TANITIMI Bu bölümde kısaca motorlar ve kullanılan terimler tanıtılacaktır. MOTOR PARÇALARI 1. Motor Gövdesi 2. Stator 3. Stator sargısı 4. Mil 5. Aluminyum kafesli rotor 6. Detaylı Isı ile emk elde etmek
ELEKTRİK ÜRETİMİ Isı ile emk elde etmek İki farklı iletkenin birer uçları birbirine kaynak edilir ya da sıkıca birbirine bağlanır. boşta kalan uçlarına hassas bir voltmetre bağlanır ve birleştirdiğimiz Detaylı 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR
3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR 3 FAZLI ASENKRON MOTORLAR Üç fazlı AC makinelerde üretilen üç fazlı gerilim, endüstride R-S-T (L1-L2- L3) olarak bilinir. R-S-T gerilimleri, aralarında 120 şer derece faz farkı Detaylı MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ VE MV 1420 İLETİM HATTI ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ
MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ VE MV 1420 İLETİM HATTI ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ Genel Bilgi MV 1438 hat modeli 11kV lık nominal bir gerilim için Detaylı ÜÇ FAZLI MOTORLARIN BİR FAZLI OLARAK ÇALIŞTIRILMASI
1 ÜÇ FAZLI MOTOLAI Bİ FAZLI OLAAK ÇALIŞTIILMASI Üç fazlı şebekenin bulunmadığı yerlerde veya özel olarak üç fazlı motorlar bir fazlı olarak çalıştırılırlar. Bunun için motorun yıldız ve üçgen bağlı oluşuna Detaylı 6- Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi (TEİAŞ) hangi tarihte faaliyete geçmiştir?
1- Doğa ve çevreye fazla zarar vermeden devamlı ve kaliteli bir hizmet veya mal üretimi sırasında iş kazalarının meydana gelmemesi ve meslek hastalıklarının oluşmaması için alınan tedbirlerin ve yapılan Detaylı Alternatif Akım Devreleri
Alternatif akım sürekli yönü ve şiddeti değişen bir akımdır. Alternatif akımda bazı devre elemanları (bobin, kapasitör, yarı iletken devre elemanları) doğruakım devrelerinde olduğundan farklı davranırlar. Detaylı KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK TESİSLERİ LABORATUARI RAPOR KİTABI
KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK TESİSLERİ LABORATUARI RAPOR KİTABI KOCAELİ 2016 RAPOR HAZIRLAMA KURALLARI 1. Deney raporlarının yazımında A4 kağıdı kullanılmalıdır. Detaylı 7. Hareketli (Analog) Ölçü Aletleri
7. Hareketli (Analog) Ölçü Aletleri Hareketli ölçü aletleri genellikle; 1. Sabit bir bobin 2. Dönebilen çok küçük bir parçadan oluşur. Dönebilen parçanın etkisi statik sürtünme (M ss ) şeklindedir. Bunun Detaylı Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir.
DAĞITIM TRAFOLARI Genel Tanımlar Elektrik Dağıtım Şebekesi: İletim hattından gelen ve şalt merkezlerinde gerilim seviyesi düşürülen elektriği, ev ve işyerlerine getiren şebekedir. EEM13423 ELEKTRİK ENERJİSİ Detaylı AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri
Koruma Röleleri AŞIRI AKIM KORUMA RÖLELERİ Trafolarda Meydana Gelen Aşırı Akımların Nedenleri Trafolarda meydana gelen arızaların başlıca nedenleri şunlardır: >Transformatör sargılarında aşırı yüklenme Detaylı Serbest Tüketici Kimdir
Kısaca Eren Enerji Eren Enerji Elektrik Üretim A.Ş. Zonguldak ın Çatalağzı termik santrali toplam 1,6 milyar dolarlık yatırım değerine sahip 3 üniteden oluşmaktadır. Temmuz 2010 dan bugüne faaliyette olan Detaylı Öğrencinin Adı - Soyadı Numarası Grubu İmza DENEY NO 1 ÖN HAZIRLIK RAPORU DENEYİN ADI SERBEST UYARMALI D.A. GENERATÖRÜ KARAKTERİSTİKLERİ a) Boşta Çalışma Karakteristiği b) Dış karakteristik c) Ayar karakteristik Detaylı T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7
T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. Sümeyye Detaylı Elektrik. Alternatif Akım Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları
Elektrik Alternatif Akım Motorlarının Kumanda Teknikleri Kumanda Elemanları 24.12.2013 Dr. Levent Çetin 2 24.12.2013 Dr. Levent Çetin 3 Buton/Anahtar / Limit Anahtarı Kalıcı butona basıldığında, buton Detaylı T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7
T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M. Detaylı UDK 621.22 + 621.311.2 Kepez Hidroelektrik Santralı. Sungur ALTINBAŞ Elk. Y. Müh. Etibank
UDK 621.22 + 621.311.2 Kepez Hidroelektrik Santralı Antalya - Burdur şosesinin takriben 30'uncu kilometresinde Kırkgözler kaynakları çıkmaktadır. Bu kaynaktan çıkan sular, yeryüzünde birkaç kilometre büyükçe Detaylı TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI
TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI TEMEL ELEKTRİK ELEKTRONİK 1 1. Atomun çekirdeği nelerden oluşur? A) Elektron B) Proton C) Proton +nötron D) Elektron + nötron 2. Elektron hangi yükle yüklüdür? Detaylı 18. ÜNİTE ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ VE İŞ ÖLÇMEK
18. ÜNİTE ELEKTRİK DEVRELERİNDE GÜÇ VE İŞ ÖLÇMEK KONULAR 1. Doğru Akım Devrelerinde Güç Ölçmek 2. Bir Fazlı Alternatif Akım Devrelerinde Güç Ölçmek 3. Elektrik İşinin Ölçülmesi 18.1.Doğru Akım Devrelerinde Detaylı ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ
DENEY 1 ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ 1.1. Genel Bilgi MV 1424 Hat Modeli 40 kv lık nominal bir gerilim ve 350A lik nominal bir akım için tasarlanmış 40 km uzunluğundaki Detaylı LİSANSSIZ ÜRETİM TESİSLERİ SÜREÇLERİ
LİSANSSIZ ÜRETİM TESİSLERİ SÜREÇLERİ İÇERİK Lisanssız Üretim Tesisleri Mevzuatı Lisansız Üretim Tesisleri Bağlantı Süreci Lisanssız Üretim Tesisleri Bağlantı Görüşü Teknik Kriterler Başkent Elektrik Dağıtım Detaylı ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini
ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon Detaylı Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz.
Kontaktörün Tanımı kısaca yazıp çalışma prensip şemasını çiziniz. Asenkron motorların bir kumanda merkezinden yıldız/üçgen çalıştırılması için oluşturulacak kumanda ve güç devresini çiziniz. Kompanzasyonun Detaylı ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ
T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ ENDÜSTRİYEL SAYAÇLAR 523EO0078 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer Detaylı TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR
FIRAT ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ GÜÇ ELEKTRONİĞİ LABORATUVARI DENEY NO:1 TEK FAZLI KONTROLLU VE KONTROLSUZ DOĞRULTUCULAR 1.1 Giriş Diyod ve tristör gibi Detaylı ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ÖRNEK UYGULAMALAR
ELEKTROMEKANİK KUMANDA SİSTEMLERİ ÖRNEK UYGULAMALAR PROBLEM 1: 3 Fazlı Bir Asenkron Motoru Kesik Kesik Çalıştırmak Çalışma Şekli : Kumanda devresindeki start butonuna basıldığında M kontaktörünün bobinine Detaylı 4. TAM KALIP SARGILAR
4. TAM KALIP SARGILAR Tam kalıp sargılarına Tam Amerikan veya Tam gabare sarım da denir. Genellikle 3 KW ve daha büyük motor statorlarına uygulanır. Tam kalıp sarımda bobin sayısı oluk sayısına eşit olup Detaylı Yarışma Sınavı. 4 Elektrik alan şiddet
1 (1010) 2 =(? ) 10 ) 12 B ) 8 C ) 6 D ) 10 E ) 9 2 Bir iletkenin herhangi bir yerinde alınan kesidinden, 1 saniyede geçen elektrik yükü miktarına ne denir? ) Elektro motor kuvveti B ) kım şiddeti C ) Detaylı Asenkron Makineler (2/3)
Asenkron Makineler (2/3) 1) Asenkron motorun çalışma prensibi Yanıt 1: (8. Hafta web sayfası ilk animasyonu dikkatle inceleyiniz) Statora 120 derecelik aralıklarla konuşlandırılmış 3 faz sargılarına, 3 Detaylı Yeni Nesil Asansörler: GeN2. Ergün n Alkan Buga Otis Asansör r San. ve Tic. A.Ş. 09 Eylül l 2011, Ankara
Yeni Nesil Asansörler: GeN2 Asansör r Meslek Alanı Çalıştayı Ergün n Alkan Buga Otis Asansör r San. ve Tic. A.Ş. 09 Eylül l 2011, Ankara GeN2 TM DEVRİMCİ BİR ASANSÖR SİSTEMİ Seyir Konforu, Verim & Çevre Detaylı LİSANSSIZ ÜRETİM TESİSLERİ BAĞLANTI KRİTERLERİ
LİSANSSIZ ÜRETİM TESİSLERİ BAĞLANTI KRİTERLERİ İÇERİK Lisanssız Üretim Tesisleri Mevzuatı Lisansız Üretim Tesisleri Bağlantı Süreci Lisanssız Üretim Tesisleri Bağlantı Görüşü Teknik Kriterler Başkent Elektrik Detaylı ŞEBEKE BAĞLANTI YÖNTEMLERİ (GRID INTEGRATION METHODS)
143 ŞEBEKE BAĞLANTI YÖNTEMLERİ (GRID INTEGRATION METHODS) Ferit ARSAN 1. RÜZGAR TÜRBİNLERİNİN ŞEBEKEYE BAĞLANTISI a. Genel Kısıtlamalar Rüzgar enerjisi çok kesintili bir enerji kaynağıdır. Bu rüzgar enerjisini, Detaylı BEDELLERİ. Enerji Uzmanı @Tarifeler Dairesi Başkanlığı Yönetim Kurulu Üyesi @ Enerji Uzmanları Derneği
OSB DAĞITIM BEDELLERİ Nedim KORKUTATA Nedim KORKUTATA Enerji Uzmanı @Tarifeler Dairesi Başkanlığı Yönetim Kurulu Üyesi @ Enerji Uzmanları Derneği OSB lerin Elektrik Piyasası Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik Detaylı 7.2. Isıl Ölçü Aletleri. Isıl ölçü aletlerinde;
7.2. Isıl Ölçü Aletleri Isıl ölçü aletlerinde; Göstergenin sapma açısı ölçü aletinin belirli bir parçasının eriştiği sıcaklığa bağlı olarak değişir. Bu sıcaklık; Ölçü aletinin belirli bir devresindeki Detaylı 154 kv 154 kv. 10 kv. 0.4 kv. 0.4 kv. ENTERKONNEKTE 380 kv 380 kv. YÜKSEK GERĠLĠM ġebekesġ TRF. MERKEZĠ ENDÜSTRĠYEL TÜK. ORTA GERĠLĠM ġebekesġ
ENTERKONNEKTE 380 kv 380 kv 154 kv YÜKSEK GERĠLĠM ġebekesġ 154 kv 154 kv TRF. MERKEZĠ 10 kv 34.5 kv ENDÜSTRĠYEL TÜK. DAĞITIM ġebekesġ ORTA GERĠLĠM ġebekesġ KABLOLU 0.4 kv TRAFO POSTASI 0.4 kv BESLEME ALÇAK Detaylı KIZILTEPE OVASINDA TARIMSAL SULAMANIN İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKE KALİTESİ ÜZERİNE ETKİLERİ
KIZILTEPE OVASINDA TARIMSAL SULAMANIN İLETİM VE DAĞITIM ŞEBEKE KALİTESİ ÜZERİNE ETKİLERİ Halil İbrahim AYDINÖZ (1) Bilal GÜMÜŞ (2) (1) TEİAŞ Batı Akdeniz Yük Tevzi İşletme Müdürlüğü, Kepez/ANTALYA (2) Detaylı REZONANS DEVRELERİ. Seri rezonans devreleri bir bobinle bir kondansatörün seri bağlanmasından elde edilir. RL C Rc
KTÜ, Elektrik Elektronik Müh. Böl. Temel Elektrik aboratuarı. Giriş EZONNS DEVEEİ Bir kondansatöre bir selften oluşan devrelere rezonans devresi denir. Bu devre tipinde selfin manyetik enerisi periyodik Detaylı ÜNİTE 5 TEST SORU BANKASI (TEMEL ELEKTRONİK)
ÜNİTE 5 TEST SORU BANKASI (TEMEL ELEKTRONİK) TRAFO SORULARI Transformatörün üç ana fonksiyonundan aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? a) Gerilimi veya akımı düşürmek ya da yükseltmek b) Empedans uygulaştırmak Detaylı A S T E K AKILLI ŞEBEKELER ELEKTRİK SAYAÇLARI UZAKTAN OKUMA SİSTEMİ SMART GRID SMART ENERGY SYSTEMS FOR PLANET S FUTURE
A S T E K SMART ENERGY SYSTEMS FOR PLANET S FUTURE SMART GRID AKILLI ŞEBEKELER ELEKTRİK SAYAÇLARI UZAKTAN OKUMA SİSTEMİ AKILLI ŞEBEKELER ÇÖZÜMÜ Dağıtım yapan işletmelerin otomasyon ihtiyaçları için AKILLI Detaylı ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI
ERİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI KOMPANZASYON DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEYİ YAPTIRAN Detaylı 2017 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim