Çeşmeler Talant hakda Maı 27, 2016
Döredijilik işinde “1% talant, 99% hem zähmet gerek” diıen kanuna meňzeş düşünje bar.
Az hem bolsa
Edebiıatçy bolanlara ol sözi A. M. Gorkiı aıtdy diıip öwredıärdiler. Soň görsem sazandalar hem kompozitorlar ol sözi P. I. Çaıkowskiı aıtdy diıdiler. Kim bilıär, belki, olaram başga bir akyldara salgylanıandyrlar. İöne ony kimiň aıdanynyň parhy ıok. Gep olaryň ikisiniň-de 1% talant gerek diımeginde.
Şol kanuna eıersek, azda-kände talant bolmasa, hiç bir eser döräp bilmez. Şol iňňän kiçi zerur zadyň ıürekdäki yşk, söıgi ıa-da şoňa meňzeş bir ıiti duıgy bolmagy-da mümkin. Bu barada Magtymguly şeıle diıdi.
Döredijilik işinde zähmetden ıa-da yhlasdan öňürti iň bolmanda 1 göterim talant, ıagny yşkdan közjagaz bolmasa, ıürek joşa gelip bilmejek ekeni.
Höwes hem zehin
Döredijilikde yhlasyň hem zähmetiň orny nämede?
Aıdaly, şol közjagaz bolmaıanda, gowy yhlas hem höwes bilen ıürek joşduryjy senet döredip bolmazmy diıen sowal döreıär. Bu barada Magtymguly şeıle diıipdir.
Yhlas bile bir kämile gol beren,
İeter bir menzile, ıetmeıen galmaz.
Diımek, bir ussada, kämile yhlas bilen gol berip, jan çeken adam bir menzile ıetip bilıär. Emma ol ahyrky ıa-da beıik maksada ıeter diımändir. Maksada ıetmek üçin, örän uly ıoly geçmek zerur bolsa gerek.
Eısem zähmetiň paıyna näme düşıär?
Belli sazanda Han Aky bir ıola Aşgabada gelende, türkmen radiosynyň sazly gepleşikler redaksiıasyna baryp: “Meniň „Kän güldi” diıen sazym hiç eşidilenok-la?” diıip sorapdyr.
Bölümiň müdiri oňa ol sazyň tötänden öçürilendigini, üstünden ıazgy düşenini aıdypdyr. Sazanda muňz aşa gynanypdyr. Müdir bolsa: “Näme wah-wahlap otyrsyň? İaňadan çalaısana” diıipdir.
Han Aky gözüne ıaş aılapdyr.
– Nädip ony ıaňadan çalaıyn? Hany ol el? Hany ol ıitilik?
Beıik ussat Mylly aga barada hem şony aıdıarıar. Ömrüniň soňky böleginde barmaklarynyň diıen etmeıäninden zeırenıän ekeni. Şeıle-de bolsa, ıanyna gelenlere saz çalyp beripdir.
– Muňa halys endik edipdirin. İogsa barmaklar diıenimi edenok – diıip, sypaıyçylyk bilen duıdurypdyr.
“Talant garramaıar, ıürekdäki köz öçmeıär” diıen bir gürrüň bar. Sebäbi sungat ıürekden inıär. Ynsan göwni bolsa hiç mahal garramaıar diıip düşündirıärler.
– Göwün garramaıar diıilıäni çynmy? – diıip, şahyr Mämmet Seıitden soradym.
– Heı, garramazmy? – diıip, ol janyndan syzdyryp gürläp başlady. – Göwün garramag-a däl, ölübem bilıär. Sen Sergeı İeseniniň näme üçin öz janyna kast edenini bilıňmi? E. Hemingueı näme üçin janyny ıeke oka tabşyrdy? Adamyň hyıaly, beınisi ıaşdan gaty ir garraıar. Bu dörediji adamlara gaty gymmada düşıär.
Han Aky şahyrlara dutar çalyp beripdir. Arasynda gowy gürrüňler bolupdyr. Han aganyň senedine gözi giden şahyr Amandurdy Annadurdy:
– Şu ıaşymda men dutar çalmagy öwrenip bilerinmi? – diıip sorapdyr.
Birsellem oılanyp oturan Han Aky egnini ıygrypdyr.
– Ukybyň bolsa öwrenersiň, näme öwrenmän. İöne çalyp bilmersiň. Sebäbi seniň barmaklaryň bogunlary eııäm gatan. Indi ol barmak kakuwy-da, perde basmagy-da isleışiň ıaly etmez. Dutary çagalykda, on ıaşa çenli öwredip bolaısa… – diıipdir.
Bir ıaş şahyryň gürrüňi boldy. Kimler öwdüler, kimler halamaıanyny aıtdylar. Ahyrynda olaryň barynyň halypasy Kerim Gurbannepesden soradylar.
– Häzir ol öıküniji – başgadan nusga alyjy. Asyl nusga bilen öıkünıäniň arasynda tapawut uly. Onuň haçan öz-özi boljagy belli däl.
Megerem, şertleriň şeıle agyrlygyndan bolsa gerek; saılanyp barıan zehin aňsat çykyberenok.
İöne halkda bir gudratyň bardygyny; onuň aram-aram örän ukyply zehini orta çykarıandugyny aıdıarlar.