Fotoğrafın Büyüsü: 2010
Hacı Bektaş-ı Veli Tekkesinin Misafirhanesinden, Bursa’da Apolyont Gölü kıyısında göçmenler için Karacaoba ve İkizceoba örnek köylerine, Çocuk Esirgeme Kurumu Binasından, Etnoğrafya Müzesine, Bursa Tayyare Sineması ve Resim Heykel Müzesi’ne kadar uzanan çok sayıda binanın mimarı olarak tanınır Arif Hikmet Koyunoğlu. Fotoğrafçı yanı pek bilinmez. Oysa o Türkiye’ nin ilk fotoğrafçılarından birisidir.
1888 yılında İstanbul’da doğar Koyunoğlu. Aklı hayvancılık, bağ bahçe işlerinde kalan, ancak amcası Şeyhülislam Arif Hikmet Bey’in zoruyla kadı olmuş İsmet Bey’in oğludur. Dedesi Abdullah Refet bey âlim, şair, yenilik yanlısı birisidir. O kadar yenilik yanlısıdır ki o günün koşullarında bir yelkenliyle on aylık zorlu bir yolculukla Java’ya gider ve uzun yıllar orda yaşadıktan sonra Java’lı eşi vefat edince, kızı Galiye’yi de yanına alarak İstanbul’a geri döner…
“Kırtasiyeciler semti” olarak tarif ettiği Beyazıt’a sık sık kâğıt, kalem vs. almak için gitmektedir. En sık ziyaret ettiği dükkân da Sadık beyin dükkanıdır. Bir gün yanında babası olduğu halde uğrar dükkâna ve vitrinde, üzerinde, “fotoğraf makinesi” yazılı etiket bulunan siyah kutu dikkatini çeker. Sadık beye sorar,” Bununla fotoğraf çekilir mi?”
“Evet,” der Sadık bey, “Bu makine fotoğraf atölyeleri dışında kolayca fotoğraf almak amacıyla icat edilmiştir. Bunu yapan fabrikanın mümessili de buraya gelerek nasıl resim çekileceğini izah etti” Hayretle bakakalır Hikmet bey. Çünkü o günlerin İstanbul’unda sadece üç fotoğrafhane vardır ve kullanılan makinelerin büyüklüğünün yanında bu siyah kutu oyuncak gibi kalmaktadır. Sadık bey makineyi vitrinden çıkartır ve nasıl kullanacağını anlatır. 9x12 ebadında cam üzerine çekim yapan bu makine artık Hikmet beyindir. Makineyle birlikte bir düzine cam ve almanca broşürünü de alır. Tek sorun kalmıştır, o da eczaların henüz gönderilmemiş olmasıdır. Broşürdeki eczaları arar ancak hepsini bulamaz. Tanıdığı bir kimya öğretmenine danışır ve farklı isimde ama aynı işi görecek ilaçlar temin edilir. Daha sonra bir fener satın alır ve camcıya giderek koyu kırmızı cam taktırır.
“ O gün cumaydı. Mektep yoktu. Ortalığı süpürdüm, camları sildim, bu suretle fotoğraf atölyesinin ışık tertibatını da etüt etmiş oluyordum. Küvetler pis ve pas tutmuştu, çok lekeli idi. O zamanlar temizlik tozları olmadığından koşup çarşıdan ince kum aldım, küvetleri pırıl pırıl hale getirdim. Benden memnun oldukları için karanlık odada, cam, kağıt, banyo işlerinde çalıştırmaya başlamışlardı.
Artık atölyenin en mühim işlerini de yapıyordum.”
Baha bey sonrasında, denemek için altı adet de vesikalık bastırır ve aralarında ton farkı olmadığını görünce tebrik ederek istediği zaman gelip orda çalışabileceğini söyler Hikmet Bey’e. Dostlukları o gün orda başlar.
Bir süre sonra, Baha bey bir fabrikanın albüm çalışması için kendi makinesini vererek çekimler yapmasını ister. Dışarıdan bolca çekim yapan Hikmet Bey iç mekan çekimlerinde zorlanır. Baha bey’i ikna ederek Avrupa’dan 18x24 geniş açı ve mimari fotoğrafların çekiminde kullanılan perspektif hatalarını düzelten bir objektif getirtir. Çekimleri tamamlandıktan sonra, Baha bey’de çalışmasının bedeli olarak o makineyi ve objektifi ona hediye eder.
1.Dünya Savaşı’nda Doğu Cephesi’ne gönderilir Hikmet Bey.. O dönemde negatif film olmadığı için onun yerine kullanılan camları yanında taşır. Komuta ettiği kayakçı birliğinin subaylarını, erlerini ve doğa görüntülerini fotoğraflar. Sürekli sırt çantasında bulundurduğu küvetleri kullanarak, çektiği fotoğrafları basar.
Savaştan sonra geri döndüğü memleketi İstanbul işgal altındadır. İngiliz kuvvetleri tarafından tevkif edilir. Müslüman olan Erzurumlu bir Ermeni vatandaşın ihbarı ile tevkif edilmiştir ve bir başka Ermeni avukatın savunmasıyla da hapisten kurtulur.
Bir süre, 1919’da yayın hayatına başlayan İleri Gazetesi’nde foto muhabiri olarak da çalışan Arif Hikmet Koyunoğlu mimarlık döneminde de fotoğraf çekmeye devam eder. Yetmiş yaşlarındayken uzun süre yurtdışı grup gezilerine katılır. Nerdeyse Avrupa’nın tamamını dolaşır. Artık dolaşamaz hale gelince evinde anılarını kaleme alır. Bir yandan da hayatı boyunca çektiği tüm fotoğrafları kendi karanlık odasında basar.
26 Temmuz 1982’de yaşama veda eden Arif Hikmet Koyunoğlu, İstanbul’da, annesi ile eşi için kendi çizip uygulattığı mezara gömülür.
Gönderen jelya zaman: 12/17/2010 2 yorum:
Etiketler: Arif Hikmet Koyunoğlu, İlk fotoğrafçılarımızdan
1 MAYIS 2010-TAKSİM
Gönderen jelya zaman: 5/15/2010 Hiç yorum yok:
Etiketler: 1 MAYIS, TAKSİM
Gönderen jelya zaman: 4/19/2010 2 yorum: