TEV-DEM Eşbaşkanı Hiso: Tek çözüm, Türkiye’nin işgal ettiği yerlerden çekilmesi
TEV-DEM Eşbaşkanı Xerib Hiso, İdlib çıkmazına ilişkin "Artık Erdoğan ve Türklere yardım edecek kimse yok" dedi. "Tek çözüm, Türkiye'nin işgal ettiği yerlerden çekilmesi" diyen Hiso, Efrîn'de yeni bir Afganistan yaratılmak istediğini söyledi.
Vekalet savaşının Türkiye'nin sahaya inmesiyle devletlerin sıcak ve soğuk savaşına döndüğü Suriye iç savaşı, İdlib merkezli sürüyor. Bir taraftan ABD, Rusya ile girdiği ilişkilerle Kuzey ve Doğu Suriye'yi tehdit eden Türkiye, İdlib'de Rusya'nın 2018 Eylül'ünde Soçi'de verdiği görevleri yerine getirmeyerek savaşın aktörleri arasına girdi. İdlib'de Suriye rejim güçleri ile Türkiye arasındaki çatışmalar gün geçtikçe artarken, savaşın Türkiye'nin önceden "Fırat Kalkanı", "Zeytin Dalı" ve "Barış Pınarı" operasyonlarıyla girdiği alanlara yayılmasının önü açıldı.
Demokratik Toplum Hareketi (TEV-DEM) Eşbaşkanı Xerib Hiso, bölgede yaşanan son gelişmelere dair Mezopotamya Ajansı'nın (MA) sorularını yanıtladı.
İdlib'deki çatışmalar büyürken, Türkiye ve Rusya birbirlerini Soçi Mutabakatı'na uymamakla suçluyor. İdlib'de tam olarak neler oluyor?
İdlib'de şimdi sıcak ve büyük bir savaş var. Tüm dünyanın dikkatini çeken bu savaş, İran, Türkiye ve Rusya arasında imzalanan Soçi Anlaşması'nın bir sonucu. Bu savaşın ne yöne evirileceğine Rusya ve Türkiye karar verecek. Suriye rejimi Rusya'nın desteğiyle 2 yıldır İdlib'de ilerlemek istiyor. Soçi Anlaşması ile 15 kilometreden 20 kilometreye kadar silahsız bir bölge oluşturulacaktı. Bu alandan ağır silahların çekilmesini, ateşkes oluşturulmasını Türkiye kabul etti. Bu şekilde ittifaklar gelişti. Ama iki yıldan beridir askeri yöndeki adımlar atılsa da bu zorla ve ağır bir süreçte ilerledi. Türkiye bir yandan gözlem noktalarını kurarken, diğer yandan bölgedeki asker sayısını arttırdı. Zamanın ilerleyip, kendileri açısından büyük zararlara dönüşmesi üzerine Rusya ve Şam anlaşarak ağır saldırılarla İdlib'in üzerine gittiler.
İdlib'in etrafındaki şehirler ve yine Halep'in kuzeyindeki şehirler Rusya desteğiyle rejimin denetimine geçti. Hem M5 uluslararası yolu hem de İdlib'in etrafındaki şehirleri denetimlerine aldılar.
Uluslararası düzeyde tehlikeli olan çete gruplarının hepsi Türkiye tarafından destekleniyor. Silah, lojistik her anlamda... Bu çete guruplarının elinde artık uçaklara bile tehdit oluşturacak füzeler mevcut. Bunlar nerden geldi? Türkiye bunlar için tüm imkanlarını seferber edip, destek veriyor. Amaç neydi? Bu çete gruplarının Serakib'de ve diğer yerlerde direnmesiydi. Uluslararası yolun rejimin denetimine geçmesini istemiyordu. Fakat saldırılar başlayınca çete grupları direnemedi. Rejim çok rahat bir şekilde bu yolları ve İdlib'in çevresindeki yolları kontrolüne aldı. Çete grupları etraftaki şehirlerin düştüğünü görünce bırakıp kaçtılar. Türkiye'nin umudu bu çete gruplarının direnmesiydi. En azından birkaç gün direnselerdi, Türkiye bunun üzerinden siyaset yapacaktı. Ne var ki Türkiye bu çete gruplarının kaçtığını görünce kendi askerini göndermeye başladı. Bugün İdlib'in içinde ve etrafında binlerce Türk askeri var.
Türkiye gördü ki bu çetelerle ne İdlib elde kalıyor ne de hayalleri gerçekleşiyor. Böyle olunca savaşa kendisi dahil oldu. Türkiye, İdlib topraklarına ve etrafındaki yerleşim yerlerine girerek, rejimi tehdit edip askerlerini geri çekmesini istiyor. Bir ülkenin topraklarına girip, o toprakların sahibinden geri çekilmesini istemek gülünç bir durum.
Şayet İskenderun Limanı'nda ya da Kilis üzerinde bir tehlike oluşsaydı Türkiye'nin hakkı olabilirdi, 'Geri çekilin' demeye. Ama Erdoğan'ın bir halkı, bir ülkeyi tehdit edip 'Geri çekilin' demeye hakkı yok. Biz bu savaşta taraf olduğumuzu söylemiyoruz. Ama ahlaki yaklaşım bu.
Bu tablo içerisinde ortada nasıl bir pazarlık dönüyor?
Türkiye ile Rusya arasındaki anlaşma devam ediyor. Türkiye ile rejim arasındaki savaş, Türkiye ile Rusya arasındaki savaş değil. Türkiye'nin kurduğu 12 gözlem noktası Rusların kontrolünde. Yani bu noktaları Rusya koruyor. Yine bu noktalara yapılan yardımlar Rusların denetiminden geçiriliyor. Rejimin elinden gelse o kontrol noktalarını ortadan kaldırır ama Rusya ve Türkiye arasındaki anlaşma çerçevesinde bu noktalar İdlib'den çete grupları temizleninceye kadar var olacak.
Ülkedeki savaş gittikçe büyüyor. Şunu unutmamak lazım 3'üncü Dünya Savaşı'nın temeli Suriye'dir. Bundan daha büyük savaşlar yaşanacak. Dikkat edilirse İdlib'de bir taraftan savaş büyürken, yine Türkiye çeteleri destekliyor. Çünkü son kartını oynuyor. Türkiye ile rejim arasında yaşanacak savaşa NATO'nun katılacağını düşünmüyorum. Şayet Rusya'ya karşı bir savaşa girerse ancak NATO'nun devreye girmesi ihtimaldir. Yani Erdoğan tüm kağıtları oynuyor. Bazen NATO'ya başvuruyor, bazen Almanya'ya başvuruyor, yine Fransa, Britanya, ABD, bazen de Rusya'ya atıyor kendini. Mesela ABD'den Patriot istedi ama ABD'nin verip vermeyeceği belli değil. Bu da Türkiye ve Erdoğan'ın siyasetinde ne kadar büyük bir darbe aldığının göstergesi. Artık kimse Erdoğan'a güvenmiyor. Erdoğan, 'katliamlar, savaş suçları ve terörün destekleyicisi' olarak tanınıyor. Tabi içeride de kaybetmiş. Türkiye, rejime karşı bir savaş ilan etmeye çalışsa da NATO bunu desteklemiyor. Çünkü Suriye NATO'ya karşı savaşmıyor, topraklarını savunuyor. Erdoğan NATO ve ABD'den destek istedi ama şimdiye kadar sonuçsuz kaldı.
Türkiye'nin NATO ve Rusya arasında zikzak çizmesinin nedeni ne? Çözümü nerede görüyorsunuz?
İdlib'de yaşanan çürüme bir taraftan herkesin yüzünü ortaya çıkarıyor, siyasetlerini gösteriyor. Tek çözüm, Türkiye'nin işgal ettiği yerlerden çekilmesi.
Erdoğan hükümranlığında Türkiye yolunu şaşırmış durumda. Ruslarla mı yoksa ABD'yle mi kazanacak? Türkiye'nin ABD ile stratejik ilişkileri var, çünkü büyük bir orduya sahip. Ruslarla olan ilişkileri ise stratejik değil, geçici. Tabi herkes biliyor ki dengeyi de bir yere kadar sürdürülebilir. Türkiye NATO'da etkili ve tavizler koparmak için Ruslarla ilişki geliştirdi. Ruslarla ilişki geliştirince Ruslara da zarar verdi. Öldürülen elçi, düşürülen Rus uçağı belki bu durum bir yerde Rusları zorladı da. Ama Ruslar NATO'dan uzaklaştırmak için Türkiye'ye cevap vermedi. Tam tersi kabul edici yaklaştı, Türkiye'yi kucakladı. Yine Suriye topraklarına geçmesinin önünü açtı.
Erdoğan, Türk devleti son birkaç yıldır girdiği Suriye topraklarından başkent Şam'a kadarki tüm bölgenin hepsinden çekilerek rejime teslim etti. Bu süreçte NATO'nun bir tutumu olmadı. Bugün de NATO'nun Türkiye karşısındaki tutumu belli değil. Yine İdlib'de de belli değil. Nasıl ki Halep, Hama ve Humus'ta belli değildi, şimdi de belli değil.
Erdoğan kendisine verilen vazifeyi yerine getirmedi. 3 milyon mültecinin siyasetini yapıyor. Suriye yetmedi bu sefer Libya'ya el attı. Yani savaşın, toplu katliamların savaş suçunun adamıdır. Erdoğan'ın yargılanması gerekiyor. Artık kimse inanmıyor. NATO ve Rusya da artık ona güvenmiyor ama ortada oynuyor. Artık Türk toplumu da bunu kabul etmiyor. Türk toplumu artık Türkiye'nin büyük bir savaşta olduğunu görüyor. Bu savaşta Erdoğan'a ve Türklere yardım edecek kimse yok. Her yerde sorun var. Avrupa'nın da, ABD'nin de, Rusların da siyaseti tıkanmış halde. Kapitalist sistem bir tıkanmada. Savaş büyüyor ve yayılıyor.
Onlarca mülteci kampı bulunuyor. Sadece Kuzey ve Doğu Suriye'de 15 tane kamp var. Yine birçok bölge işgal edilmiş. Bunun sebebi kimdir? İdlib'de yaşanan çürüme bir taraftan herkesin yüzünü ortaya çıkarıyor, siyasetlerini gösteriyor. Tek çözüm, Türkiye'nin işgal ettiği yerlerden çekilmesi.
İdlib savaşı Efrîn başta olmak üzere Cerablus, Ezaz, Bab, Girê Spî ve Serêkaniyê'yi nasıl etkiler?
Suriye halkının büyük bir kısmı mülteci. Ama Efrîn, Girê Spî ve Serêkaniye'deki mültecilik kastidir, zorladır ve katliamdır. Orada işgal yaşandı. Türkiye diğer bölgeleri rahat işgal etti, karşı çıkan olmadı. Ama Efrîn, Girê Spî ve Serêkaniye'de ciddi demografik yapı değişimi yapıyor. Efrîn'de bir tane Kürdün dahi kalmasını istemiyor. Yani tamamen çetelerin evine dönüştürmeyi amaçlıyor. İdlib ve diğer yerlerdeki çeteler Ezaz ya da diğer yerlere gitmiyor, hepsi Efrîn'e gidiyor. Efrîn'de yaşayan Kürtlere baskı uygulanıyor, evleri talan ediliyor, kaçırılıyorlar, işkence ediliyorlar. Yani oradaki Kürtler büyük bir tehlikeyle yüz yüzeler. Türkiye'nin Efrin'de planları var. Yol yapıyor, dağları delip mağaralar, tüneller yapıyor, çeteleri yerleştiriyor. Yani yeni bir Kandehar (etrafı surlarla çevrili bir Afgan kenti) yapmak istiyor Ortadoğu'da. Dikkat edin Efrîn stratejik ve dağlık bir bölge, oraya göz dikmişler. Çetelerin hepsi orada. Peki, bu çeteleri yerleştirmesindeki amacı nedir? Orayı çetelerden oluşan bir kamp yapmak istiyor. Yani burada yeni bir Afganistan yaratmak istiyor. Aynı şekilde Şengal'e de girmek istiyor, çünkü orası da stratejik bir yer.
Rusya ve Suriye çözüm konusunda samimiyseler, Türkiye ile ittifaka girmemeleri gerekiyor. Madem sen bu bölgede savaşın bitmesini istiyorsun neden Türk uçaklarının Suriye üzerinden uçmasını yasaklamıyorsun? Diğer bir nokta Türk uçakları neden rahat bir şekilde Şehba, Efrîn, Ezaz, İdlib yine Kuzey ve Doğu Suriye toprakları üzerinde geziyor? 24 saat boyunca Türk keşif araçları dolaşıyor. Peki, Rusya neden bunu yasaklamıyor? Yasaklamadığına göre Türklerin kendisinden uzaklaşmasını istemiyor. Bunu görmek lazım.
Rusya istese rol oynayabilir ama kaç yıldır olumlu bir rol oynamadı. Her zaman siyaset yaptı. Mesela Türkiye'den taviz almak istese Özerk Yönetim konusunu ortaya atıyor, diyalog konusunu öne çıkarıyor, görüşmeler yapıyor Ama Türkiye'den taviz aldığı zaman görüşmeleri geciktiriyor, vakit kazanıyor.
Yine Özerk Yönetim ve Şam hükümeti arasındaki diyalogun gelişmesi için Rusya aracı rolü oynamak istedi. Garantör olmak istiyor. Rusya istese rol oynayabilir ama kaç yıldır olumlu bir rol oynamadı. Her zaman siyaset yaptı. Mesela Türkiye'den taviz almak istese Özerk Yönetim konusunu ortaya atıyor, diyalog konusunu öne çıkarıyor, görüşmeler yapıyor Ama Türkiye'den taviz aldığı zaman görüşmeleri geciktiriyor, vakit kazanıyor. Yine anlaşmaları gündeme getiriyor, Türklere söz veriyor. İki bölgeyi karşı karşıya getirelim diyor. Yapılan bu siyasette ahlak yoktur. Bu biçimde sorunlar çözülmez. Bu şekilde savaş büyür, çözümsüzlük olur. Yine savaşın çözüm yolunu kapatıyor. Bugün İdlib'de yaşanan savaş büyük bir savaş. Ama her bir taraf yenilecek. Peki, birinin yenilmesinden sonra gündem ne tarafa doğru evirilecek? Bugün Suriye'de bir taraf koalisyon, diğer taraf Rusya. Rusya'nın da müttefikleri var. Koalisyon ve Rusya bloğundaki ülkeler arasında da çelişki var.
ABD'den İdlib konusunda Türkiye'yi destekleyen açıklamalar geliyor. Yine zaman zaman Rus devriyelerinin ABD zırhlılarının önünü kestiğine şahit olduk. ABD, mevcut tablonun neresinde? Sahaya geri döndü diyebilir miyiz?
ABD ve koalisyon güçleri uzun bir zamandır sessiz. Bölgede bedenen varlar, ama bunu İran'a karşı kullanmak istiyorlar. İran'a baskı yaparak daraltmak istiyorlar. DAİŞ ve teröre karşı savaşları sona erdi. Ama baktığımız zaman DAİŞ'in varlığını görmek hala mümkün. Yani DAİŞ tehlikesi hala var. Binlercesi zindanda, binlercesi Hol Kampı'nda. Bunun içindir ki ABD siyasetinin açık olması gerekiyor. 'Kuzey ve Doğu Suriye halkıyla birlikte mücadele ettik, birlikte savaştık. Bir mücadelenin ortaklarıyız' denilmeli. Mesela bir yıldır DAİŞ bitirilme noktasına getirildi. Yakalananların yargılanması gerekiyorken, koalisyon ve ABD bir mahkeme kurulmasına yanaşmıyorlar. Peki, neden yanaşmıyorlar? Bu önemli bir soru. Türkiye ve çetelerin tehditlerinden ABD tutumunu göstermiyor. Dedikleri tek şey; 'çekileceğim, kalacağım' ikileminde.
ABD'nin Türkiye'nin tehditlerine karşı güçlü durması gerekiyordu. İstenilseydi uluslararası bir gücü sınıra yerleştirebilirdi. Serêklaniye ve Girê Spî'de bir işgal durumu yaşanıyor, katliamlar var. Binlerce insan bugün kamplarda yaşıyorlar. Peki, Amerika bunlar için ne yaptı? Serêkaniye ve Girê Spî'de savaş yaşandığında var olan kurumlarıyla kaçıp gitti. Amerika, Türkleri kaybetmek istemiyor. Bu da şu anlama geliyor; Türkler bizim yenilmemiz için Amerika'dan bir şey istese, eskiden olduğu gibi tekrardan söz de verebilir. Buradaki siyasetleri, çıkarlarını korumak için işgalin önünü açıyorlar. Bununla birlikte buradaki iradeyi yok sayıyorlar. Türk devleti, bu siyasetiyle girdiği yerden çıkmaz. Kürtlerin ülkesi giderse Arapların da gider.
ABD Suriye Özel Temsilcisi James Jeffrey'in Özerk Yömetim ile temasları oldu. Bu temaslara dair neler söyleyeceksiniz?
James Jeffrey ile yapılan görüşmelerden geçmişte bazı olumlu sonuçlar ortaya çıkıyordu. Fakat bu durum son zamanlarda biraz değişti. Neden? Birincisi, Kuzey ve Doğu Suriye'deki Kürt sorunu aşaması olumlu adımlara doğru gidiyordu. Yani Kürtler birlik olmaya doğru gidiyordu. Bu yönlü bizim de kimi adımlarımız oldu. Ancak dikkat ettiğimizde Jeffrey her Kuzey ve Doğu Suriye'ye geldiğinde Türkiye ENKS'yi öne çıkarıyor. Yani burada kimi farklı durumları görüyoruz. Ne zaman bir ziyarette bulunulsa, tehditler artıyor. Bir plan var ortada. Jeffrey'in Türkiye'ye, Güney Kürdistan'a ve yine Kuzey ve Doğu Suriye'ye verdiği sözler farklı. Niyet aynı olsaydı sorunlar çözülmüş olurdu, ama farklı. Fakat artık toplum bu siyaseti biliyor.
Aynı döneme denk gelen ENKS yetkilileri ile Mevlüt Çavuşoğlu görüşmesi ne anlam taşıyor?
Bir tarafta toprakları işgal edilip, katliam geçirilerek iradesi ayaklar altına alınmak istenen toplumun ittifaka bu kadar ihtiyacı varken, diğer tarafta ENKS'liler keyifli bir şekilde kameralara gülümseyerek poz veriyorlar. İnsan düşmanı ile sevinemez
Jeffrey'in görüşmelerinin sonuçlarından bir tanesi de ENKS'nin Türkiye'de, Mevlüt Çavuşoğlu ile görüşmesi. ENKS bir ara gelip, büro açtı. Bu topraklarda bu kadar fedakarlık yapılmış, kahramanlıklar yaşanmış, ama maalesef ENKS bunu görmezden geldi. Attığımız kimi adımlara karşılık herkes onlardan da kimi adımlar atmalarını bekliyordu. Fakat Çavuşoğlu ile birlikte verdikleri fotoğraf, insana tehlikeli şeyler hatırlatıyor. Bu fotoğrafa artık toplum bir isim koyabilir.
Bir tarafta toprakları işgal edilip, katliam geçirilerek iradesi ayaklar altına alınmak istenen toplumun ittifaka bu kadar ihtiyacı varken, diğer tarafta ENKS'liler keyifli bir şekilde kameralara gülümseyerek poz veriyorlar. İnsan karşıtıyla sevinemez, halkının kazanımlarıyla, halkıyla sevinir. Ki bunlar senin iradeni kabul etmiyorsa, Kürtlüğü kabul etmiyorsa, kendi içindeki Kürt'ü 'terörist' olarak görüyorsa, bunlar halka nasıl umut olacak? Bunların tutumu ne olacak? Demek ki bu adımla Kürt birliğine darbe vurup, Kürtlerin kazanımlarını tehlikeye atıyorlar. Bu kara bir kaderdir. Bu kendini düşmana satmaktır. Düşmanın planlarında yerini almak demektir. Şayet bir kıymetleri olsaydı Efrîn'de, Serêkaniye'de onlara bir şey verilirdi. Bunlar kendi topraklarını, bu toplumu, her şeyini sattılar. Bunlarla Kürt birliği oluşmaz. Kürt birliğiyle tüm Kürtler bilsin ki alay ediyorlar. Özerk Yönetim fırsat verdi. Bir ay dayanamayıp Türklerin yanına koştular. Bize karşı da binlerce şey yapıyorlar. Acaba Çavuşoğlu'ndan ne istediler? Çavuşoğlu onlara ne verecek? Çavuşoğlu'nun keşif araçları gün boyu halkımızın üzerinden geri olmuyor. Tüm bunlarda insan bir plan ve tehlike görüyor. Bunun karşısında uyanık olmamız gerekiyor. Kazanımlarımızı korumalı ve güçlenmeliyiz. Bugün kazanımlarımız sahipleniliyor, tüm halklar tarafından benimseniyor. Artık Özerk Yönetimimiz tanınma aşamasında. Ama eğer ki çetevari bir şekilde gidip halk karşıtlarıyla görüşüyorlarsa demek ki amaçları bu halkın iradesine darbe vurmak. Yarın bu Kürt düşmanları yargılandığı zaman sizin kıymetiniz ne olacak? Halkımızın buna sessiz kalmayacağını biliyoruz.
Temas halinde olduğunuz Suriyeli yetkililerden farklı açıklamalar geliyor. Bir yandan diyaloga hazır olunduğu söylenirken, diğer yandan Suriye Dışişleri Bakan Yardımcısı Faysal Miqdat, Özerk Yönetimi sorunun kaynağı olarak gösterdi. Rejim ile ilişkileriniz nasıl seyrediyor? Nereye varmayı planlıyorsunuz?
Kimi görüşmeler gerçekleşti ama bir sonuç elde edilemedi. Görüşmelerin olması iyidir. Bu sorun bir gecede ya da bir günde çözülecek demiyoruz. Buna zaman gerekiyor. Bizim diyalog kurmaya çalıştığımız rejim, birkaç şahıs değil, içlerinde farklı gruplar var. Kimisi Türk taraftarı, kimisi İran taraftarı. Onlar da kendi aralarında çok yönlüdürler. Tabi bu görüşmelerde üçüncü bir tarafın olması gerekiyor. Diyaloglar var ama bizim istediğimiz bu diyalogların ileriki süreçte daha etkili olmasıdır. Bu diyaloglarla bazı şeyleri öne çıkarmamız gerekiyor. Bu diyaloglarla müzakerelerin başlaması gerekiyor. Yapılan açıklamalar tersi yönde. Çözüme hizmet etmiyor. 'Özyönetimi tanımıyoruz' diyenler acaba Kürtlere hangi gözle bakıyorlar? Yine Kürtlerin kazanımlarına nasıl bakıyorlar? Bir taraftan esas alacaksın ama bir taraftan da böyle açıklamalar yapacaksın. Artık bu ikiyüzlü siyasetten vazgeçin. Rejimin Kürtlere ihtiyacı var, gücü yok tek başına. Ama belli ki Kürt sorununda rejim kendi iradesi ya da Rusların iradesiyle değil, İran'ın iradesiyle konuşuyor, Türkiye'nin iradesiyle konuşuyor. Bazen 'Kürtler kardeşimizdir' deniyor. Madem kardeşiz kölelik neden dayatılıyor? Kürtler 2011 yılı öncesine dönmeyecektir. Bizim yaptıklarımızı Suriye askerleri bile yapmayıp, hepsi kaçtı. Özerk Yönetim bu süreçte başattır. Çünkü projesi tüm sorunların çözümüne yöneliktir.
‘İnfaz düzenlemesi muhalefeti...
Türkiye Libya'da yenilmek...
Allı turnalar Dersim’i mesken...
Corona strateji geliştirdi: Şimdi...
Fransa'da bir günde kaydedilen en...
Hollanda'da öldürülen 4 Türkiye...