İlkbaharda Vals* - Ünye Kent Gazetesi
19 Şubat 2020 Çarşamba Saat: 08:46
Şubat ayından Mayısın sonuna kadar bir sürü doğa hareketleri vardır. Tabiat adeta bu zaman içinde dans etmekte daha doğrusu vals yapmaktadır.
Vals gibi çok hızlı ve ritim dolu bu doğa hareketleri ilkbahar aylarında birçok sürprizlerle doludur.
Bunlarda ilki henüz kış ayı sayılan Şubat’ta başlayan Cemre olaylarıdır.
Cemreler halkımızın ve çiftçimizin bağda bahçede tarlada beklediği oldukça ilginç kışın bittiğini haber veren tabiat olaylarıdır.
Tabiatın İlkbaharda vals’i Cemre ile açılır ve en hızlı anlarına Mart ayında Mart dokuzları ile devam eder.
Cemreler yedişer gün arayla önce havada sonra su ve toprakta oluştuğu sanılan sıcaklık artışına verilen isimdir.. Arapça ateş anlamına gelir.
Eskilerin ay, yıl ve mevsim hesabı vardı onların takvimi 13 gün önden giderdi.
Ayların ismi başkaydı, kış soğuklarına Zemheri, Şubat ayına Gücük ay, Nisan’a Abrul derlerdi, Hıdırellez ve Mayıs yedisi hesaplarını iyi bilirdi.
Bütün bunlar insanların kendilerine göre yaptıkları birer hesaptı Gücük aydan sonra (Şubat kısa olduğu gücük denirmiş) Cemreler ne zaman nereye düşer anneannem saatine dakikasına kadar bilirdi.
Sonra Mart dokuzları gelirdi, bu hesaplar hep bugün kullandığımız takvimden 13 gün önceydi..Bu 13 günlük fark eski takvimin bugünkü kullandığımız takvime çevrilmesinden geliyordu.
Kış ayları onun lügatinde ZEMHERİ veya “KARAKIŞ” bağda bahçede kimsenin hiçbir iş görmediği dönemdi.
Bu dönem yaklaşan bahar aylarında tabiatın canlanmasından sonra yapılacak işlere hazırlık yapmakla geçerdi.
Aslında kış kara değildi kış beyazdı, ama kara eski Türklerde olumsuzluk demekti her kötü şeye her olumsuz şeye Türkler Kara demiştir, Kara bir renk değildir, kötü ve kötülüğün adıdır. Karakış, Karayazı, Kara bahtım, gibi, Kara Haber gibi.
Cemre, ilkbahar başlangıcında yedişer gün arayla önce havada sonra su ve toprakta oluştuğu sanılan sıcaklık artışına verilen addır.. Arapça ateş anlamına gelir.
Orta Asya’da ise İmre adı verilen bir cinden bahsedilir. Cin bahar başlangıcında titrek ışıklar saçarak ortaya çıkarmış. Titrek ışıklar saçarak göğe yükselir, oradan buzların üstüne düşer, buzları eritir, en son olarak da yere girip, topraktan buharların yükselmesine sebep olurmuş.
Aynı olaya Bulgarlarda Zemire Azerbaycan’da Cemle denir. Cemre ile oluşan günlerde yer alan doğa ve iklim olaylarına eski insanlar nasıl bakmışlar:.
1.Cemre: Gücük ayının yedisinde (20 Şubat) havaya düşer, havalar ısınmaya başlar. 2.Cemre: Gücük ayının 14. gününde (27 Şubat) suya düşer. Sular ısınmaya başlar. 3.Cemre: Gücük ayının 21. gününde 6 Mart toprağa düşer. Toprak ısınmaya başlar. Bundan sonra “Kocakarı Soğukları” gelir. Anneannemin hesabına göre gücük ayının 26 cı günü ile Mart ayının 4cü günleri (11-17 Mart) arasında devam eden sayılı fırtınadır.
(21 Mart) Nevruz
Bu gün en bilinen önemli günlerdendir ve birçok ad ile anılır. Bunlardan bâzıları Bahar Bayramı, Nevruz, Gün Dönümü, Günsırtı, Mart Dokuzu, Mart Dutma, Kurt Kızanı, Mart Bozma, Mart Bozumu, Mart Kırma, Yılbaşı, Yılsırtı, Yeni Gün, Baha Toyu, Ulus Günü, Oğuz Toyu’dur.
Türklerde yılbaşı, gece ve gündüzün eşit olduğu 21 Mart günüdür. 21 Mart’a rastlayan bu gün Türk topluluklarında Nevruz, Ergenekon, Bozkurt, Çağan gibi adlarla bilinmektedir.
Alçaklarda havanın ısındığı, yükseklerde çetin soğukların sürdüğü gündür, Abrul beşinden (Nisan 18 Nisan) sonra kışın şiddeti hafifler ve Hıdırellez’de ise hep biter ve sonraki günler yaz sayılır. Halk inançlarında Hızır; nur yüzlü, ak saçlı, ak sakallı, kırmızı çarıklı bir derviş kılığındadır.
Hıdırellez Türk dünyasında bayramdır.Hıdırellez günü, Hızır ve İlyas’ın yeryüzünde buluştukları gün olduğu sayılır.
Doğu Karadeniz’de “Çepni Bayramı” olarak da bilinir. Çepni Ortaasyadan gelerek Karadeniz’e yerleşen bir Türk Boyu’nun adıdır. Çepni Türklerinin yer yurt tuttuğu Çarşıbaşı, Vakfıkebir, Beşikdüzü ve Şalpazarı Ordu Ünye yörelerinde bir bayram gibi kutlanmakta, şenlikler yapılmaktadır.
Akkuştan itibaren Ünye’ye kadar olan köyler birer Çepni yerleşim yerleridir.
Ünye’deki Nadurlu, Encürlü, Cimbis, Saylan Alamanlu Kurna imleri bir Çepni ismidir. Mayıs yedisi günü buralardan insanlar akın akın Ünye’ye deniz kenarına gelirler. Mayıs yedisi bulutlu veya yağışlı geçerse Yaz mevsimi iyi geçer, bolluk olur. Mayıs yedisi sıcak geçerse yaz mevsimi kurak geçer ve kıtlık olur.
*Vals: Vals, bir Avusturya dansıdır. Bir tür salon dansı ve bu dansın n belirgin özelliği hızlı ritimli müziğidir. 16. yy ortalarında Fransa’da ortaya çıkan ve “Valto” olarak adlandırılan folklorik bir danstır. Kaynak: Vikipedi