Anasayfa Yazarlar Esat Kaplan Cumhur İttifakı Bursa'da nasıl kan kaybetti?
Cumhur İttifakı Bursa'da nasıl kan kaybetti?
04 Nisan 2019 Perşembe, 22:22
31 Mart yerel seçimlerini öncekilerden farklı kılan başlıca yönü seçime ittifak çatısı altında gidilmesi oldu.
Başkanlık seçiminin kazananları belli: AK PARTİ 13 ve MHP 1 olmak üzere Cumhur İttifakı 14 ilçe ile birlikte Büyükşehir Belediyesi'ni aldı, CHP 2 olan belediye sayısını 3'e çıkardı ve İYİ Parti kazanamadı.
Bursa'da, ittifak öyle kesin biçimde yapıldı ki ortak başkan adayları çıkarılmakla kalmadı, belediye meclisi listeleri bile ortak hazırlandı.
Bu noktadan hareketle, eğer 31 Mart seçimlerini - çoğunlukla yapıldığı gibi 24 Haziran seçimleriyle karşılaştıracaksak, baz almamız gereken başkanlık seçimi değil, belediye meclisi seçimi olmalı. Zira eskiden de, yani Büyükşehirler Bütünşehir olmadan önce de asıl karşılaştırma İl Genel Meclisi seçim sonuçları üzerinden yapılırdı.
Bu çerçevede Bursa sonuçlarını ilçe ilçe değerlendirmeye çalışacağım.
Cumhur İttifakı'nı oluşturan AK PARTİ ve MHP, 31 Mart seçimlerine BBP olmadan katıldı. 24 Haziran'da Millet İttifakı'nı oluşturan 4 partiden Saadet Partisi (Saadet) ve Demokrat Parti (DP) de 31 Mart'ta ittifakta yer almadı. Analizi belediye meclis seçimleri üzerinden yapacağım için bu üç partinin oy oranlarını da ilgili ittifaklara dahil etmek gerekecek. Başka deyişle yazıyı okurken, Cumhur İttifakı'na AK PARTİ-MHP-BBP'den oluşan 3'lü bir yapı, Millet İttifakı'na da CHP-İYİ Parti-Saadet ve DP'den oluşan 4'lü bir yapı olarak anlam vermek gerek.
Yazarken bin türlü hesaplama... Bu kare de kanıtı....
Bursa'da belediye başkanlığı seçiminin kıran kırana geçtiği ilçelerden biri Karacabey'di. Karacabey'i faklı kılan taraf, uzun süre İYİ Parti ile flört eden eski başkanlardan Ergün Koç'un, Demokrat Parti'yle yarışa dahil olmasıydı. Koç'un varlığı İYİ Parti'ye kaybettirdi, AK PARTİ'ye kazandırdı.
Cumhur İttifakı'nın 24 Haziran'da yüzde 50.77 olan oyu, BBP'nin yüzde 0.83'lük oyu da eklendiğinde 31 Mart'ta 42.09'a düştü. Millet İttifakı'nın 24 Haziran'da yüzde 43.71 olan oyu ise yüzde 36.51'e düştü. Oysa Saadet ve DP, ittifak içinde kalmasalardı, Millet İttifakı'nın oyu yüzde 55.4'e çıkacaktı.
Mustafakemalpaşa'da ise seçimin kaderini CHP'nin aylar öncesinden adaylığını açıkladığı, ancak ilçe İYİ Parti'ye bırakılınca DP'ye geçen Orhan Alper'in aldığı bin 242 oy belirledi. Eski Bakan Şükrü Erdem, rakibini zorlasa da seçimi AK PARTİ adayı Mehmet Kanar kazandı.
Cumhur İttifakı'nın 24 Haziran'da yüzde 54.87 olan oyu, BBP ile birlikte 31 Mart'ta yüzde 50.32... Millet İttifakı'nın 24 Haziran'da yüzde 42.62 olan oyu ise 31 Mart'ta 46.08... Bu orana Saadet ve DP'yi de eklediğinizde oran yüzde 48.85'e çıkıyor.
Mustafakemalpaşa'da Cumhur İttifakı'nın belediye meclisindeki oyu belediye başkanlığındakinden daha yüksek. Bu da belediye başkanlığı seçiminde adaya yönelen önemli oranda bir seçmenin belediye meclisinde AK PARTİ-MHP'yi desteklediğini ortaya koyuyor.
AK PARTİ'nin seçimi yaklaşık 10 puanlık farkla kazandığı Orhaneli'de Cumhur İttifakı'nın 24 Haziran'daki oy oranı yüzde 64.52'ydi. 31 Mart belediye meclisi seçiminde bu oran BBP dahil yüzde 55.95'e düştü.
Millet İttifakı, Orhaneli'de 31 Mart'ta yüzde 40.10 oy aldı. Saadet ve DP de eklendiğinde ittifakın oyu 42.77.
Büyükorhan, Cumhur İttifakı'nın 31 Mart'ta yüzde 63.63 ile oransal olarak en büyük başarıyı sağladığı ilçe. Peki, belediye meclisinde durum nasıl?
Cumhur İttifakı'nın 24 Haziran'da yüzde 72.67 olan oyu yüzde 65.27. Bu ilçede BBP'nin listesi yok. Millet İttifakı'nın 24 Haziran'da yüzde 25.11 olan oyu ise 4 parti toplamında yüzde 32.92 düzeyinde.
Bursa'da CHP'nin kalesi sayılan Nilüfer'de Cumhur İttifakı, 24 Haziran'da yüzde 40.55 oy almıştı. BBP ile birlikte 31 Mart'ta bu oranın yüzde 36.04'e düştüğü görülüyor.
Millet İttifakı ise 24 Haziran'da aldığı 53.96 oyu sadece iki partili ittifakta dahi yüzde 59.47'ye çıkardı. Saadet ve DP'nin belediye meclisi oyları da düşünüldüğünde oran yüzde 61.86'ya çıkıyor.
AK PARTİ'nin belediye başkanlığını 5 puan farkla kazandığı en büyük ilçe Osmangazi'de Cumhur İttifakı, 24 Haziran'da yüzde 58.55 oranında oy almıştı. 31 Mart'a gelindiğinde bu oranın 51.13 olduğu, BBP'nin de eklenmesiyle oranın 52.30'a çıktığı görülüyor.
Millet İttifakı cephesinde ise 24 Haziran'da alınan oy yüzde 36.55 düzeyinde. 31 Mart'ta Saadet ve DP oylarını da eklediğinizde oran yüzde 45.91 oluyor.
Oy artışına rağmen Osmangazi Cumhur İttifakı'nın kalesi olma özelliğini koruyor. Zira bırakın belediye meclisini, belediye başkanlığında sadece iki aday yarışmış olsa bile Erkan Aydın, 49.44'te kalıyor.
Yaklaşık 8 yıl aradan sonra başkanlığın CHP'ye geçtiği Gemlik'te Cumhur İttifakı'nın 24 Haziran oyu yüzde 50.94'tü. 31 Mart'ta ise BBP'nin yüzde 3.7'lik oyu da eklendiğinde yüzde 46.24...
Millet İttifakı, 24 Haziran'da yüzde 42.30 oy almıştı Gemlik'te. 31 Mart'ta sadece CHP ve İYİ Parti, bu oranın üzerine çıkarak, yüzde 45.47'yi gördü. Saadet ve DP de olsaydı oran yüzde 52.08'e çıkacaktı.
Cumhur İttifakı'nın en hızlı eridiği ilçenin Gemlik olduğunu söylemek, abartı olmaz!..
AK PARTİ'nin Bursa'daki başlıca kalesi İnegöl'de Cumhur İttifakı'nın 24 Haziran'daki oyu yüzde 71.20... 31 Mart'ta BBP ile birlikte oran yüzde 64.42'ye düşmüş durumda. Millet İttifakı ise 24 Haziran'da aldığı yüzde 22.83'lük oyun gerisinde: Yüzde 21.29... Saadet ve DP'nin eklenmesi oranı ancak yüzde 30.96'ya çıkarıyor. Üstelik Saadet'in yüzde 8.78'lik oyuna rağmen...
İznik'te Cumhur İttifakı 24 Haziran'da yüzde 53.63 oy almıştı. 31 Mart belediye seçimlerinde BBP oyu dahil bu oran yüzde 51.04 olarak gerçekleşti.
Millet İttifakı'nın oyu 24 Haziran'da 44.29'du. 4'lü ittifak korunsaydı oy oranı 44.99 değil, 47.59 olacaktı.
Keles'te Cumhur İttifakı'nın 24 Haziran'da yüzde 70.92 olan oyu, 31 Mart'ta, BBP'nin 0.64'lük oyu da eklendiğinde yüzde 62.81 oldu. Millet İttifakı'nın 24 Haziran'da yüzde 27.29 olan oyu ise iki partili ittifakta yüzde 31.99'a çıktı. Saadet ve DP ile birlikte ittifakın oyu yüzde 36.28.
CHP'nin ikinci 5 yıllık döneme girdiği Mudanya'da Cumhur İttifakı'nın 24 Haziran'daki oyu yüzde 41.09'du. Cumhur İttifakı, Mudanya'da ne üzerine koyabildi, ne kaybetti. Zira BBP ile birlikte 31 Mart'taki oy oranı yüzde 40.8 düzeyinde gerçekleşti, ki sadece 0.29 puanlık bir kayıp.
Peki, Millet İttifakı Mudanya'da ne yaptı?
Millet İttifakı'nın 24 Haziran'da yüzde 54.53 olan oyu, Saadet ve DP de eklendiğinde 56. 07...
DSP'nin Mudanya Belediye Meclisi seçiminde yüzde 2.22'lik bir oy aldığını da unutmayalım.
Orhangazi'de Cumhur İttifakı'nın 24 Haziran'da yüzde 53.93 olan oyu, BBP ile birlikte 31 Mart'ta yüzde 41.21... Millet İttifakı'nın 24 Haziran'da yüzde 42.95 olan oyu ise 31 Mart'ta 26.90... Bu kadar düşük, çünkü Orhangazi'de de Karacabey'de olduğu gibi DP faktörü var. Üstelik DP adayı ittifak anlaşması öncesi CHP'nin ilan ettiği isimlerden biri: Çetin Çoklar...
Millet İttifakı'nın, ittifak küskünü DP adayıyla seçimi kaybettiği Orhangazi'de, eğer Saadet ve DP oyları da eklense belediye meclisindeki oy oranı yüzde 55.44'e çıkıyor.
Cumhur İttifakı'nın tek MHP'li belediye başkanının seçimi aldığı Yenişehir'e gelirsek...
Cumhur İttifakı'nın 24 Haziran'da yüzde 56.19 olan oy oranı 31 Mart'ta BBP ile birlikte yüzde 48.49'a düşmüş durumda. Millet İttifakı ise Yenişehir'de 24 Haziran'da yüzde 38.06 oranında oy almış. İki partili ittifak yüzde 38.46 ile bu oranın üzerine çıkmış. Saadet'in 7.75'lik, DP'nin 1.04'lük oyu var: Toplam yüzde 47.29...
Harmancık'ta Cumhur İttifakı'nın 24 Haziran seçimlerindeki oy oranı yüzde 67.78... BBP'nin sadece belediye meclisinde yarıştığı ilçede ittifakın oyu 31 Mart'ta yüzde 56.28... 4 partili Millet İttifakı'nın 24 Haziran'da 30.05 olan oyu 31 Mart'ta 43.04'e çıkmış.
Yine AK PARTİ'nin oy deposu olarak nitelenen bir başka ilçe Yıldırım...
Yıldırım'da 24 Haziran'da Cumhur İttifakı'nın oy oranı yüzde 62.40'tı. 31 Mart'ta bu oran BBP ile birlikte yüzde 58.32 oldu.
Millet İttifakı'nın 24 Haziran'daki oy oranı ise 28.74'tü. İttifak iki partiyle bu oranı yüzde 35.73'e çıkardı. 4'lü ittifak olsaydı, oran yüzde 38.52 olacaktı.
Yıldırım da tıpkı İnegöl gibi "kale" olma özelliğini koruyor!..
Gürsu'da Cumhur İttifakı 24 Haziran'da yüzde 70.59 oy aldı. Bu oran 31 Mart'ta BBP ile birlikte yüzde 64.36...
Millet İttifakı 24 Haziran'da yüzde 23.08 oy aldı. Bu oran 31 Mart'ta Saadet ve BBP ile birlikte yüzde 33.64...
Gürsu'da bir başka "kale..."
Kestel'de Cumhur İttifakı 24 Haziran'da yüzde 59.03 oranında oy aldı. Bu oran 31 Mart'ta BBP ile birlikte yüzde 54.6'ya düştü.
Millet İttifakı 24 Haziran'da yüzde 33.87 oy aldı. Bu oran 31 Mart'ta Saadet ve BBP ile birlikte yüzde 43.14...
Genel tabloya bakarak şunları söylemek mümkün:
BBP ile Saadet ve DP'nin aldığı oylar, 24 Haziran'daki ittifaklara eklendiğinde Bursa'da Cumhur İttifakı'nın oyu yüzde 51.29, Millet İttifakı'nın oyu yüzde 46.21 düzeyinde... Bu, 24 Haziran'a göre, Cumhur İttifakı'nda yüzde 5.62'lik bir kayba, Millet İttifakı'nda yüzde 9.33'lük bir kazanca işaret ediyor. Başka deyişle, bugün genel seçim olsa Bursa'da milletvekili dağılımı da değişecek!..
Oransal değişim bütün ilçelerde aynı... Yani, Cumhur İttifakı'nın oyu hiçbir ilçede artmış değil. Millet İttifakı'nın oyu da hiçbir ilçede azalmış değil, aksine artmış.
Karacabey, Orhangazi ve hatta Mustafakemalpaşa'da yaşanan durum iki noktaya dikkat çekmemizi sağladı: Birincisi, yerel seçimlerde aday tesbiti gerçekten çok önemli. İkincisi de ittifaklarla girilen seçimlerde, hele hele o seçim yerel seçim ise küskün yaratılmaması...
Rakamlar seçmenin siyasal bilinç düzeyine ilişkin işaretler de veriyor. Yani "dağdaki çoban" tartışmasının anlamı yok. Seçmen başkanını da belediye meclisinde oy vereceği partiyi de - hangi nedenle olursa olsun - gayet net biçimde tercih ediyor.
İlçe ilçe bakıldığında, Cumhur İttifakı'nın 2 puan kaybettiği ilçe de var, 12 puan kaybettiği ilçe de... En büyük oy kaybının Orhangazi'nin yanı sıra dağ yöresinde kaydedilmesi, dikkat çekici sonuçlardan biri... Yaklaşık olarak Keles'te yüzde 8, Orhaneli'de yüzde 9, Harmancık'ta yüzde 11 ve Büyükorhan'da yüzde 12 (Biyokütle inadını not olarak düşeyim).
Buna karşılık dağ yöresinin Cumhur İttifakı'na büyük bir destek verdiği de açık bir gerçek: Orhaneli'de yüzde 55.95, Harmancık'ta yüzde 56.28, Keles'te yüzde 62.81 ve Büyükorhan'da yüzde 65.25...
Dağ ilçeleri dışında İnegöl (yüzde 64.42), Gürsu (yüzde 64.36) ve Yıldırım (yüzde 58.32) AK PARTİ'nin kalesi olma özelliğini koruyor.
CHP'nin Bursa'daki tek kalesi ise hala Nilüfer... Belediye Başkanlığında yüzde 62.09, belediye meclisinde ise yüzde 61.86 ile... İttifakların kaybettiği ve kazandığı oylara bakarak, Mudanya için CHP'nin kalesi demek, bana göre mümkün değil. Gemlik için fikir yürütmek de çok erken.
Rakamlara bakarak, pek çok madde sıralanabilir. Ama özeti şudur bana göre:
Bursa'da rakamlar Cumhur İttifakı'nın erime sürecine girdiğini gösteriyorsa İstanbul'da kopan "vaveyla"yı anlamak hiç de güç değildir!..