Avrupa ve ötesinde sağlıklı ve verimli denizlere doğru — Avrupa Çevre Ajansı
Avrupa ve ötesinde sağlıklı ...
Article Yayınlandı 15.09.2017 Son değiştirilme 22.03.2018
Topics: Biyolojik Çeşitlilik - Ekosistemler , Sürdürülebilirlik geçişleri , Su ve deniz ortamı ,
Deniz hayatı, küresel iklim ve ekonomimiz ile sosyal refahımızın tümü sağlıklı denizlere bağlıdır. Bazı gelişmelere rağmen, değerlendirmelerimiz şu anda Avrupa'nın denizlerini kullanma şeklimizin sürdürülemez olmaya devam ettiğini gösteriyor. İklim değişikliği ve doğal kaynaklar için rekabet, deniz çevresi üzerinde ek baskılar doğuruyor. Avrupa politikaları ve önlemleri "ekosistem tabanlı yönetim " yaklaşımı yoluyla uygulandığı ve küresel bir okyanus yönetişim çerçevesi tarafından desteklendiği zaman daha büyük gelişmeler sağlayabilir.
Avrupa tarih boyunca iklimini, ekonomisini ve toplumunu şekillendirmiş olan okyanuslar ve denizlerle çevrilidir. Deniz Avrupa genelinde kıyı topluluklarına meslek ve besleyici gıda sağlamıştır. Deniz ticaret yolları mallarla beraber yeni fikirler ve yenilik getirirken, okyanus akıntıları ısıyı tropik bölgelerden kutuplara doğru taşıyarak Kuzey Avrupa'daki iklimi insan yerleşimine daha uygun hale getirmiştir.
Aslında okyanuslar gezegenimizin yüzeyinin yaklaşık % 70'ini kaplamakta ve Dünya'da yaşamın sürmesinde anahtar rol oynamaktadır. Çok sayıda türe ve habitata ev sahipliği yapan okyanuslarda her sene her biri benzersiz özelliklere sahip yeni türler ve habitatlar keşfedilmektedir. Okyanuslar, küresel iklimin düzgün işlemesini sağlamanın ve biyoçeşitliliği desteklemenin yanı sıra, en büyük karbon yutak alanıdır. Atmosferdeki karbondioksiti yakalayarak iklim değişikliğiyle mücadeleye yardım etmektedirler. Okyanuslar iş imkânları da sağlar. Avrupa Komisyonu'na göre, 'mavi' ekonomi yaklaşık 5,4 milyon iş sağlamakta ve yılda yaklaşık 500 milyar Avro brüt katma değer üretmektedir.
Baskı altındaki denizler
Ne yazık ki, Avrupa'yı çevreyenler de dahil olmak üzere, okyanuslar insan faaliyetleri ve iklim değişikliğinin giderek artan baskısı altındadır. Son değerlendirmeler açıkça göstermektedir ki deniz ekosistemleri bozulmakta veya değişmektedir. İklim değişikliğinden kaynaklanan sıcaklık artışları ve potansiyel okyanus asitlenmesi Avrupa denizlerinin ekolojik direncini daha da zayıflatabilir. Baskının büyük bir kısmı doğal kaynakların (mineraller, balık, kabuklu deniz hayvanları, v.b.) avlanması ve üretimi, ulaştırma ve ve enerji üretimi veya atık balıkçılık araçlarını da içeren kirlilik gibi deniz faaliyetlerinden kaynaklanmaktadır. Örneğin, yoğun dip trolleme, deniz tabanına fiziksel zarar vererek, deniz habitatını hasara uğratmaktadır. Bunun dışında, özellikle Baltık Denizi ve Karadeniz gibi bölgesel yarı kapalı denizlerde, balast suları bütün ekosistemleri etkileyebilecek istilacı yabancı türleri denize boşaltır.
Tarımsal gübrelerlerin, endüstriyel kimyasalların ve atık suların kullanımı gibi karasal faaliyetler de bu baskılara eklenir. Örneğin, endüstriyel gübreler fosfor ve azot gibi kimyasal maddeler içerdiklerinden, deniz çevresine ulaştıklarında, diğerlerinin yanı sıra yosunların gelişmesine neden olan bir besin maddesi görevi görürler. Yosunlardaki bu aşırı büyüme su içindeki oksijeni bozar ve böylece diğer deniz türlerinin boğulmasına sebep olur. Benzer şekilde, kişisel bakım ürünlerinde kullanılan plastik ambalajlar ve mikro plastikler, atık su sistemleri ve nehirler yoluyla okyanuslara ulaşır. Burada küçük parçalara bölünen plastik pek çok deniz canlısı tarafından yem sanılır ve ölümcül olabilir. Bunlar bizim gıda zincirimize dahi girerler. Hammaddeler ve diğer kaynaklara yönelik küresel veAvrupa kaynaklı talepler, ülkeleri ve şirketleri karasal ve kıyı bölgelerinin ötesinde yeni fırsatlar keşfetmeye yönlendirmektedir. Bu durum, deniz çevresi üzerinde ek baskı anlamına gelebilir.
Avrupa'da mavi ekonomi
Avrupa denizlerinin hem ekolojik hem de ekonomik öneminin farkında olan AB, Avrupa denizlerinin sürdürülebilir kullanımını planlamak ve düzenlemek için, balıkçılık, offshore enerji üretimi ve deniz biyoçeşitliliğinin korunması gibi bir dizi faaliyeti kapsayan politika ve önlemleri uygulamaya sokmuştur. 2008 yılında kabul edilen Deniz Stratejisi Çerçeve Direktifi bu tür AB politikaları arasında bütünlüğü sağlamayı hedeflemekte ve Avrupa denizleri için "verimli", "sağlıklı" ve "temiz" olmak üzere üç amaç olarak belirlemektedir. Bu çabalar, AB'nin Mavi Büyüme ajandası adı verilen deniz ve denizcilik sektöründe sürdürülebilir büyümeyi destekleyen uzun vadeli stratejisiyle paralel ilerlemekte, Denizcilikte Mekansal Planlama Direktifi de buna eşlik etmektedir. Bu alandaki AB politikası özellikle Hedef 14 ve Hedef 6 olmak üzere Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleriyle de paraleldir.
Mevcut verilere göre, "Avrupa Denizlerinin Durumu" başlıklı EEA değerlendirme raporu, Avrupa denizleri verimli kabul edilebilse de sağlıklı veya temiz olarak kabul edilemeyeceleri sonucuna varmıştır. Bununla birlikte, bazı alanlarda gelişmeler mevcuttur. Örneğin, AB Üye Devletleri şimdiden denizlerinin % 9'undan fazlasını deniz koruma alanı olarak belirlemiştir. Benzer şekilde, balıkçılık ve besin yüklemesi üzerindeki baskılar da hafiflemektedir. Ancak bu gelişmelere rağmen, denizlerimizi kullanma biçimimiz sürdürülebilir olmamaya devam etmekte ve sadece denizlerimizin verimliliğini değil, aynı zamanda refahımızı da tehdit etmektedir.
Avrupa'daki ve küresel boyuttaki çabalar
Denizler, Avrupa doğal sermayesinin bir parçasıdır ve bunların korunması ve kullanılması, sektörel önlemlerin ötesinde bir ekosistem tabanlı yönetim anlayışının Avrupa genelinde hakim olmasını gerektirir. Baskıların çoğusürdürülebilir olmayan tüketim ve üretim kalıplarına ya da karasal insan faaliyetlerine veya taleplerine bağlıdır. Bu durumda, belediye atık yönetiminin geliştirilmesi (doğaya daha az plastik karışması ) veya daha temiz ulaşım biçimlerine geçilmesi (daha düşük sera gazı emisyonu), deniz çevresine balıkçılık alanında sürdürülebilir uygulamalarda iyileştirmeler kadar yardımcı olabilir. Son yıllarda, döngüsel ekonomi paketi, iklim ve enerji paketi ile düşük karbon stratejisi gibi AB politikaları, daha geniş çaplı sosyo-ekonomik ve çevre-iklim sorunlarıyla mücadeleye yönelik kapsamlı yaklaşımlara doğru ilerlemektedir.
Deniz ortamı bağlamında kapsamlı bir yaklaşım, ekosistem tabanlı bir yönetimi benimseyen ve Ortak Balıkçılık Politikası, Denizcilikte Mekansal Planlama Direktifi ve Deniz Stratejisi Çerçeve Direktifi gibi AB'deki farklı yönetişim forumlarını bir araya getiren bir geniş kapsamlı bir yaklaşımı gerektirecektir.
Hava kirliliği ve iklim değişikliği gibi diğer pek çok küresel sorunda olduğu gibi, Avrupa denizlerinin sağlığının korunması da küresel bir yaklaşım gerekmektedir. Küresel işbirliğini kolaylaştırmak ve küresel okyanus yönetişimi ile bağlantılı konuları ele almak için Avrupa Birliği Ekim ayında Malta'da düzenlenecek olan Okyanusumuz konferansının 2017 ayağına ev sahipliği yapacaktır. Bu etkinlikte Avrupa Çevre Ajansı ve Avrupa Komisyonu, okyanus yönetişimi ve ekosistem tabanlı yönetimi desteklemek için Avrupa ölçeğinde deniz çevresine yönelik bilgi paylaşım platformu WISE-Marine'i tanıtacaklar.
EEA’nın 2017/03 sayılı bültende yayımlanan başyazısı, Eylül 2017
For references, please go to https://www.eea.europa.eu/tr/articles/avrupa-ve-otesinde-saglikli-ve or scan the QR code.
PDF generated on 2018.04.20 01:19
kategorileri: marine habitats, ocean acidification, eu marine strategy framework directive, ocean governance, marine protected areas