Dijital Dünya ve Hukuki Sorunları
1.165 defa okundu.
Hukuk, ülkelerden bağımsız olarak düşünüldüğünde bile gerçekten hantal bir mekanizma. Adaleti sağlamak ihtiyacı; üzerine çokça mesai harcandığı, sıkça araştırma yapıldığı ve yapılması gerektiği veya gerçek hakkaniyet arayışının çabuk ol(a)mayışı nedeniyle yavaş işlemekte.
Dijital dünya ise hantallığın ve yavaşlığın tam bir anti-tezi. Dijital dünyada bir gün diğer bir günü kesinlikle tutmuyor, her geçen gün yeni bir ürün piyasaya sürülerek tüketiliyor ve ardından hiç beklemeden başka ürünler gelmeye devam ediyor.
İnsan davranışlarını disipline etme sanatı diyebileceğimiz hukuk açısından ise dijitalin bu denli hızlı gelişiminin oldukça önemli bir sorun haline geldiğini söyleyebilirim. İnsanlar teknoloji ile yeni alışkanlıklar ediniyor ve bu alışkanlıklarının sonucu olarak, bir başkasının veya toplumun bütününün yaşam alanına, haklarına, hürriyetlerine haksız olarak müdahale edebiliyor. Bu da insan davranışlarını düzenleme maksadıyla varolan hukukun alanına girdiğinden dijital davranışlarınızın başkalarının yaşam hakkına müdahale ettiği görüldüğünde yaptırımlara maruz kalıyorsunuz. Örneğin, drone dediğimiz insansız hava araçlarının ilk piyasaya çıkışıyla insanlar bu ürünleri sadece belli maksatlar için kullanmalarına rağmen, droneların popülerleşmesiyle birlikte artık bu araçlar da suç aleti kapsamına girmiş oldu. Bir drone nasıl olur da suç aleti haline gelebilir diyebilirsiniz. İşte aynen şu şekilde; özellikle kız yurtlarının açık olan pencerelerine yaklaşıp görüntü alarak, havaalanı gibi kritik bölgelerde dahi drone uçurup binlerce insanın hayatını tehlikeye atarak, uydudan bile görüntülenmesi yasak olan bir takım askeri-istihbari alanları çekerek, özel mülklerin görüntüleri alınarak gibi.
Eskiden birisine mektup yazmak ve karşı cevabın gelmesi yaklaşık 1 hafta sürerdi. Ancak dijitalin gelişimiyle günümüzde anlık olarak “mektuplaşabiliyor”, çok rahat duygu/düşüncelerimizi adına “sosyal profil” dediğimiz panolarda saklayabiliyoruz. Bu sanal panolara bıraktığımız yazılara ise insanlar anlık olarak erişebiliyor ve cevap verebiliyor. Teknolojinin sağladığı bu imkanlar maalesef insanların bir suç faili olmasını kolaylaştırıyor. Günümüzde bir tweet altında küfretmek, hakaret etmek, tehdit etmek son derece kolay ve çok sık rastlanan bir durum. İnsanlar sanal ortamda bir harekette bulunurken yaptıklarının sanki birer oyun sahnesinden parçaymış gibi değerlendirileceğini düşündüklerinden olsa gerek veya belkide bilinçaltlarında ekran psikolojisine bağlı sanal ortam yattığından faili oldukları suçun bilincinde olmuyorlar ve kolaylıkla bu suçları işleyebiliyorlar. Amacım hukuki bir makaleden ziyade deneme tadında bir yazı yazmak olduğundan kanun maddeleri anmaktan kaçınıyorum. Ancak sanılanın aksineTürk hukuku açısından bu tip dijital aletler ile işlenen suçlar, nitelikli hale gelip yaptırımları daha ağır olabiliyor.
Nesnelerin İnterneti (Internet of Things) dediğimiz trend ile beraber artık hayatımızda internete bağlı olmayan şey kalmayacak. Evlerimiz ve arabalarımızakıllanacak; kombiler, fırınlar, ocaklar, pencereler ve aklınıza ne geliyorsa hepsi akıllanacak ve tüm hepsi internete bağlı hale gelecek. Tüm bu teknolojik gelişmeler beraberinde yeni hukuki problemleri de doğuracak.
İşte tüm bunlardan dolayı dijitalin akışına hukukun ve hukukçuların ayak uydurması artık bir zaruret hali. Facebook hesabının çalınması karşısında “Facebook kimsenin babasının malı değildir” şeklinde kovuşturmaya yer olmadığına karar veren bir savcılık makamı yerine, olayın daha derinine inerek bu profilin başkasının eline geçmesinin açıkça bir hak ihlali olduğunun bilincinde olan uygulamacılar ve hukuk kuralları gerekiyor. Artık bilgisayar bilmek bir nitelik değil; teknoloji bilir olmak, dijitali bilmek ve anlamak asıl nitelik haline geldi. Hukukun içerisine teknolojinin dahil olduğu bazı alanlar da yok değil ancak suç unsurları ve bunların yaptırımları bakımından çok daha hızlı ayak uydurmamız gerekiyor. Çünkü teknolojide meydana gelen her yenilik, sonucu itibariyle bir başkasının hakkına saldırı anlamlarına gelebiliyor. Bu saldırının önlenmesi veya ihlal edilen hakkın iade edilmesi hukuk mekanizmasına düşüyor. Bakalım dijital ilerlerken, dijitalin hasarlarını onarmakla meşgul olacak olan hukuku ne derece adapte edebileceğiz.
Yayınlandığı asıl kaynak; http://www.tolgaakkus.com/dijital-dunya-ve-hukuki-sorunlari-konuk-yazar-burak-ucuncu/
HD İskender – Ankara-Meşrutiyet