Yeni 'büyük oyun'da enerji denklemleri | Al Jazeera Turk - Ortadoğu, Kafkasya, Balkanlar, Türkiye ve çevresindeki bölgeden son dakika haberleri ve analizler
Afrika 33 dakika önce 'Ticaret hedefimiz 500 milyon dolar' Ortadoğu
İzle Enerji jeopolitiği
Yeni 'büyük oyun'da enerji denklemleri
"Ortadoğu petrollerine bağımlılığı azalan ABD alana ilgisini kaybederken boşluğu Rusya dolduruyor. Enerjide arz ve talep haritalarının değişmesi, Ortadoğu'daki çatışmaların temel nedenlerinden biri. Türkiye oyun kurucu olma özelliğini kaybetme riski ile karşı karşıya." Enerji politiği uzmanı Mehmet Öğütçü, yeni küresel oyunu Ayşe Karabat'a anlattı. Konular:
Enerji jeopolitiği, Ortadoğu, Türkiye, İran, Suudi Arabistan, ABD, Japonya 11 Oca 2016 Güncelleme 10:39 TSİ
Ayşe Karabat “Yeni bir küresel düzen oluşturuluyor. Bunun da bir oyunu var” diyor enerji stratejileri konusunda uzman eski diplomat Mehmet Öğütçü.
Yeni küresel oyunu başlatan etmenlerin başında güçlü ve enerji ihtiyacı büyük ekonomilerin ortaya çıkışı, buna bağlı olarak ticaret yollarının da değişmesi var. Örneğin Çin’in 54 ülkeyi kapsayan, 150 milyar dolar harcayarak geliştirdiği İpekyolu projesi. Bununla beraber eski oyuncular da önemini yitiriyor; ABD petrol ve doğalgaz açısından kendi kendine yetecek seviyeye geliyor ama yirmi yıl içinde askeri üstünlüğünü de muhtemelen yitirecek. AB’nin esamesi okunmuyor, Japonya yaşlanıyor. Öğütçü'ye göre, bütün bu gelişmeler petrol ve doğalgazın arz-talep haritasını da değiştiriyor, ayrıca Ortadoğu'da taşların yerinden oynamasına neden oluyor. Özellikle ABD’de kayalardan özel bir teknolojiyle elde edilen kaya petrolü ve gazı sektörünün, hem ABD’nin hem de petrol konusunda belirleyici olan Suudi Arabistan’ın politik tutumlarını etkiliyor: “ABD, eskiden oraya ağır bir biçimde bağımlı olduğu için üsler kurmuştu, askeri müdahalede bulunuyordu ‘Aman düzen devam etsin’ diye. Gerekirse despot yönetimleri destekliyordu. Çin aynısını yapmayacak ama ABD kadar uyanık olacak bölgede. Suudi Arabistan ile ilişkiler, İran, Sudan, Yemen, Umman gibi ülkeler Çin açısından stratejik önemi artmış ülkeler. Hemen olmasa da üç, beş, on yıl içinde Çin’in oralarda jeopolitik ağırlığını arttırmasını bekleyebiliriz. Askeri pazularını geliştirmesini bekleyebiliriz. Çin ekonomisinde gazın payı yüzde beş civarında. Bunu yüzde 15 yapmak istiyorlar. Dünya ortalaması yüzde 22’dir. Bu gaz nereden gelecek? Orta Asya’dan. LNG olarak Nijerya’dan ya da Avustralya’dan. Bunların hepsi de Malakka Boğazı’ndan geçiyor. Dünya petrol, gaz, emtia ticaretinin çok büyük bir yüzdesi buradan geçer. Burada adanın iki tarafını da koruyan ABD 7. Filosu. Çin Halk Kurtuluş Ordusu generali olsam geceleri uyku girmez gözüme. Ya bunu keserlerse diye.”
Geleceğimiz Asya'da mı?”, “Yükselen Asya” “2023 Türkiye Yol Haritası” adlı kitapları bulunan ve dünyada değişen enerji denklemini anlattığı kitabı yakında basılacak olan Ögütçü, İran ve Suudi Arabistan arasındaki gerginliğin yeni bir aşamaya gelmiş olmasını da ‘Suudi Arabistan pimi çekti, ortaya attı’ diye tarif ediyor ve bunun enerjiyle ilişkisini özetle şöyle anlatıyor: "Günde on milyon varil petrol ihraç eden Suudi Arabistan OPEC’in de hükümdarı. Ama İran’a yönelik ambargolar kalktıktan sonra İran ve İran’ın denetimi altındaki Irak, Suudi Arabistan kadar petrol üretmeye başlayabilecek. OPEC’te dengeleri değiştirecek ve petrol piyasalarında bolluğa neden olacak. Ayrıca, yatırımcıların İran’a girmesi de Suudi Arabistan’ın istediği bir durum değil. Yatırımcıların iştahını kapatacak olansa bölgede istikrarsızlık olması. Bir de Körfez İşbirliği Teşkilatı içinde ‘Artık İran ile iyi geçinsek mi’ diye düşünen ülkeler var. Suudi Arabistan onları yanında tutabilmek için kutuplaştırıcı bir siyaset izlemeyi tercih etti."
Öğütçü bu açıdan bakıldığında basit bir kâr zarar hesabı bile yapılsa, ABD’nin Ortadoğu’ya artık eskisi kadar müdahil olmasının anlamının kalmadığını vurguluyor. Ama tabii yine de, Ortadoğu’dan tam olarak da çekilmiş değil, zira oradaki herhangi bir sorun, dünya fiyatlarını etkileyeceği için ABD’yi de etkileyecek. Fakat bunlar yine de ABD’nin yeni bir küresel strateji geliştirmesine engel olmadı. Öyle bir stratejiydi ki bu, Ortadoğu ülkelerini de yeni pozisyonlar almaya zorladı:
“Hillary Clinton’ın Dışişleri Bakanlığı döneminde yeni bir strateji geliştirdiler. 'Menfaatlerimiz Ortadoğu’da sınırlı. Bizim menfaatlerimiz Asya- Pasifik’te. Yapmamız gereken Çin’i çevrelemek, oradaki geleneksel müttefiklerimizi Kore, Japonya ve Filipinleri kollamak.' Geleceğin güç bölgesi Asya-Pasifik’e kayıyor. Bu ABD açısından iyi bir stratejiydi ama yüksek sesle söylenmemesi gereken bir stratejiydi. Açık ettikten sonra İran da gördü bunu, dedi ki, ‘Demek ki ABD, Suudi Arabistan için, Katar için kendini ateşe atmaz’ Ondan sonra Suudilerin telaşı başladı. “
Türkiye’nin hava sahasını ihlâl eden Rus Savaş uçağını düşürmesiyse, Öğütçü’ye göre, Rusya’nın Ukrayna, Gürcistan ve Baltık ülkelerine yönelik politikaları karşısında etkili olamamış Batı’nın da takdirini aldı ama bunun bedeli de olacak. Bu bedel, Türkiye’nin oyun kurucu olma özelliğini yitirmesi olarak ödenebilir.
Bu anlamda Öğütçü, bağımsız Kürt Devleti tartışmalarına ve Türkiye’deki Kürt sorunun geldiği noktaya da dikkat çekiyor.
Röportajın tam metni için tıklayınız.
Obama'nın Putin'e Noel hediyesi: Petro-bumerang