Birinin sağlığına kavuşmasına yardım etmekten daha büyük iyilik yok. Organ bağışına destek olmayı hiç düşündünüz mü?
Tedavisi mümkün olmayan bazı sağlık sorunları organların işlevini yavaşlatıp durduruyor.
Bu tür organ yetmezliklerinde çare genellikle nakil ama organ bağışına bizde ilgi düşük. Giderek artan nüfus ve çevresel faktörler de eklenince organ bekleyen sayısı çığ gibi büyüyor.
Organ naklinde görev yapamayacak derecede hasar gören organların yerine, canlı veya ölüden alınan yeni, sağlam organ konuluyor. Organ nakli çoğu zaman son seçenek. Hayatta kalmak için son şans.
Organ nakli kimlere yapılır?
Herhangi bir nedenle organ nakline uygun olmayan hastalar hariç hemen herkese nakil yapılabilir. İlerlemiş organ yetmezliği çeken hastalar listenin başında geliyor. İleri düzeyli diyabet, böbrek, kalp, karaciğer ve akciğer yetmezliğinden yakınanlara, ince bağırsakları önemli ölçüde alınmış veya işlev kaybı gelişmiş hastalara, kornea hastalıklarına bağlı görme kaybı yaşayanlara organ nakli uygulanabilir. Yüzünün çoğunu kozmetik ve fonksiyonel olarak kaybedenler, kemik dokuda ve tendonlarda önemli hasar gelişenler de organ nakline uygun.
Kimlerden organ alınır?
Organ ve doku nakli canlıdan ve kadavradan yapılabilir.
Kadavra Donör: Çeşitli nedenlerle yoğun bakımda tedavisi devam ederken beyin ölümü gerçekleşen hastalar organlarını bağışlayabilir. Bu şekilde organlarını bağışlayanlara kadavra donör denir. Böbrek, karaciğer, pankreas, kalp, kalp kapakları, kornea kadavradan nakillerde kullanılabilir.
Canlı donör: Organı bağışlayan kişi canlıdır. Böbrek ve karaciğer nakilleri canlı donörden alınan organlarla yapılabilir. Bu durumlarda donör karaciğerinin bir kısmını, böbreğinin tekini verebilir.
Organ bağışlamak için ne yapmalıyım?
Organ bağışı yapmak isteyenler İl Sağlık Müdürlüğü, hastaneler veya organ nakli yapan merkezlere başvurarak iki tanık huzurunda bir belge imzalıyor. Kişiye organ bağışını onayladığına dair bir kart veriliyor.
Organ bağışı bilincini arttırmaya yönelik kampanyalardan bir örnek.
Böylece kişinin başına bir şey gelir ve beyin ölümü gerçekleşirse organların bağışlanması aile kararına bırakılmıyor. Bu sayede çok kritik olan bu süreç hızlanıyor ve dokular ölmeye başlamadan nakil işlemi gerçekleştiriliyor.
18 yaşını doldurmuş, akli dengesi yerinde herkes organ bağışı yapabilir ve organ bağışı kartı sahibi olabilir.
Hangi organ bağışlanır?
Sağlıklı bir insanın bütün organları bağışlanabilir. En çok bağışlanan organlar: Kalp. Akciğer. Böbrek. Karaciğer. Pankreas. En çok bağışlanan dokular: Kalp kapağı. Kornea. Kas. Kemik iliği.
Nakil türleri ne?
Otogreft: Kişinin kendi vücudundan bir dokunun başka bir bölgeye nakledilmesi.
Bypass için vücudun bir bölgesindeki toplardamarın başka bir yere nakledilmesi buna örnek.
Bazen dokuyu alıp kişiyi veya dokuyu tedavi ettikten sonra geri yerine koyma biçiminde olabilir. Ameliyat öncesi kişiden kan alınması ve ameliyat anında geri verilmesi bu tür nakillerden.
Allogreft: Aynı türe ait iki canlı arasında yapılan doku veya organ nakilleri. Çoğu insan dokusu ve organ nakilleri allogreft nakil grubuna giriyor.
İzogreft: Genetik olarak aynı kimliğe sahip (ikiz kardeş) verici ve alıcı arasında yapılan nakiller. Allogreftlerin bir alt grubu olarak görülüyor. İzogreftler diğer nakillerden farklı: Anatomik olarak allogreftlerle aynı olmasına rağmen, alıcının bağışıklık sistemi tepkisi açısından otogreftlere daha yakın özellik gösteriyor.
Senogreft: Organ ya da dokunun bir türden başka bir türe nakledilmesi. Domuzdan insana kalp kapakçığı nakli buna örnek.
Bölerek Transplantasyon: Alınan organların bölünmesi ve farklı kişilere nakledilmesi olarak açıklanabilir. Bu tür nakillerde kadavradan alınan organ (özellikle karaciğer) iki alıcıya paylaştırılır. Genellikle alıcılardan biri yetişkin biri çocuk olur. Alıcılar için tüm organın nakledilmesine göre daha az yararlı olduğundan bu nakil türü pek tercih edilmez.
Domino Transplantasyon: Bütün halinde nakledilmesi daha kolay organ gruplarında kullanılıyor. Örneğin her iki akciğerin de değişmesi gerekirse akciğerlerle kalbin blok halinde değiştirilmesi teknik olarak çok daha kolay.