Fotoğraf çekerken haklarımızı, yükümlülüklerimizi ne kadar biliyoruz? – Bölüm 3 | arthenos
İNCELEME : Davacı çocuk vekili, satranç oynarken fotoğrafının izinsiz çekildiğini, izinsiz olarak internet sitesinde satılan ürünün üzerinde fotoğrafının yayınlandığını, bu durum çocuğun kişilik haklarını ihlal etmiş olması sebebiyle 10.000 TL manevi tazminat ile 10.000 TL maddi tazminat talep etmiştir. Burada bahsedilen ürün satranç takımıdır. Davalı şirket ise, ( imal edilen satranç takımını satan şirket ise ) kötü niyetli ve kusurlu olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
Bu bilgiler gerçekten çok değerli Fulden hanım.
Fotoğraf çeken herkesin bunları okuması şart bence.
Ben satranç takımını satan şirket olsaydım ve böyle bir fotoğraf ile karşıma çıkılsaydı, önce fotoğrafı çeken kişiden fotoğraftaki çocuğun ve ailesinin yazılı izni var mı diye sorgulardım. Yargıtay böyle bir kararı nasıl vermiş anlayamadım, ben Yargıtay ile aynı fikirde değilim.
Düşünün; çocuğunuzu bir satranç turnuvasına götürüyorsunuz. Orada biri sizin çocuğunuzun habersiz fotoğrafını çekiyor. Bir gün internet sitesinin birinde satılan ürünlerin üzerinde çocuğunuzun fotoğrafını görüyorsunuz. Bunu kim normal karşılar?
Sebahattin beye katılıyorum aynı fikirdeyim
Bence de yargıtay yanlış ve haksız bir karar vermiş
Sebahattin Bey değerli yorumlarınız için çok teşekkürler,
Bu tarz durumlarda davanın husumeten kime yönetildiği önemlidir. Çocuk ve ailesi açısından bakıldığında ciddi bir mağduriyet olduğu su götürmez bir gerçek. Ancak fotoğraf çekilmesine izin alma yükümlülüğü sadece fotoğrafçıya aittir, satranç takımı imal eden şirketin fotoğrafın izin alınarak çekilip çekilmediğini araştırma yükümlülüğü altına sokulması beklenemez. Bu nedenle ben Yargıtayın görüşüne katılıyorum. Davanın fotoğraf çeken sanatçıya açılması gerekirdi. Aksi takdirde satranç takımını imal eden kişinin yanı sıra, satranç takımı kartonu basan matbaa, basıp çoğaltan ve yayınlayan yayınevi vb kurumların da davaya dahil edilmesi gerekirdi ki hiç birinin bu özen yükümlülüğünün olduğunu düşünmüyorum.
Somut olayda fotoğrafçının kim olduğunun tespit edilmesi de oldukça zor.
Evet, yargı kararları yazılı bir kanun metnine göre alındığından böyle haksız sonuçlar da çıkıyor. Fotoğrafçının kim olduğunun tespiti mümkün değilse ve bu kişi benim çocuğum olsaydı, öylece izliyor olacaktık durumu, elimizden bir şey gelmeden.
Peki bu şu anlama mı geliyor; Ben bir ürün çıkartmak istiyorum, internetten bir fotoğraf buldum, ürünümün üzerine koyup ticaretini yapmaya başladım. Sonra fotoğraftaki kişi gelip bana bu kişinin kendisi olduğunu, bu fotoğrafın bilgisi dahilinde çekilmediğini belirtip dava açsa ve bu dava Yargıtay’a gitse, ben de fotoğrafı benim çekmediğimi, internetten aldığımı söyleyip işin içinden sıyrılabiliyor muyum?
Evet Sebahattin bey ürün sahibi olarak bu konuda çocuk ve ailesi davayı size yöneltemez. Aynı şekilde davayı fotoğrafçıya açması gerekecektir. Ancak verdiğiniz örnekte muhtemelen şu durum ile karşılaşılabilir ; fotoğrafçı ürünü internet sitesinden izinsiz alıdığınız gerekçesiyle size karşı dava açabilir malasef.
sebahattin beye katılıyorum bunları fotoğraf çeken herkez okumalı.teşekkürler fulden hanım.saygilar selamlar
Bence çok doğru bir karar değil. Fotoğrafı kullanan şirketin araştırma yükümlülüğü yoktur demiş. Kesinlikle bu yükümlülük şirketindir. Yoksa gider Hülya Avşar’ın fotoğrafını çekerim, bir şirket kullanır, sonra “aaa ben ne bileyim” der. Mantıklı bir açıklaması yok. Shutterstock’a değil çocuk, yetişkin bir insan görüntüsü içeren fotoğraf koyduğunuzda, site bizden ilgili kişinin izin kağıdını ister.
Yargıtay kararı içinde satranç takımı imal eden kişinin ve fotoğrafçının arasında bir bağ olup olmadığını göremiyoruz. Muhtemelen Yerel mahkeme dosyası incelendiğinde bir bağ olup olmadığı, bu konuda fotoğrafçı ile imal eden şirketin tanışık olup olmadığı netleşmiştir diye düşünüyorum. Bu konuda yorumlarımız kısıtlı oluyor malasef.
Fulden Hanım merhaba;
Bu önemli konudaki değerli paylaşımlarınız için teşekkür ederim. Yayınladığınız bu 3. yazınız benim şu fikrimi iyice perçinledi: Eğer görselliğiyle para kazanan bir kişi ve/veya kurum varsa, ortada eser varsa bu eserin hakkı mutlaka korunmalı. Ancak; bu 3. olayda görüldüğü gibi ne fotoğrafı çeken ne de fotoğrafı çekilen etikten uzak hareket etmekte. Fotoğrafı çekilen muhtemelen kulaktan duyma bilgilerle hareket edip yanlış yeri dava etse de ilgili firma da suçsuz sayılmaz. Firmanın da fotoğrafçının kanun, kural ve etiklere uygun hareket emesinden sorumlu tutulması gerekir. Bence burada fotoğrafı çekilen kişi para koparmak için hareket etmiş, ama yanlış yöne gitmiştir. İçeriği oluşturan ve ve oluşturması için para veren kurum/firma da zaten anlaşıldığı kadarıyla etikten, kültürden habersiz oldukları için durumu kötüye kullanmıştır. Her iki tarafa da kamuyu oyaladıkları için, iş ahlakına uygun hareket etmedikleri için ceza verilmelidir.
İş ahlakına uygun olup olmaması ve etik konusundaki yorumlarınıza katılıyorum Tabi tüm bunların cezai bir boyutu yok malaasef ki. Eğer çocuk ve ailesi fotoğrafçıyı bulup davayı ona açarlarsa muhtemelen davayı kazanacaklardır. Yukarıda yorumlarda yazdığım gibi usulen şirketin sorumluluğunun olmadığını düşünüyorum. ( Etik ve iş ahlakı konusu tabi ayrı)
Nasrettin Hoca gibi konuşacağım; Sebahattin de haklı Fulden de haklı. Yargıtay da haklı. Ancak Fulden’in dediği “usul” olarak hata var ve davanın reddi doğru. Ancak şunu sormadan da edemiyorum; davalı ile fotoğrafçı arasında ticari bir ilişki var mı? Yerel mahkeme ya da yargıtay bu noktadan hareketle fotoğrafçıya ulaşamaz mı? Ya da ulaşması gerekir mi? Ancak görünen o ki oldukça karmaşık bir durum. Benzer bir durumla değerli fotoğrafçı Yusuf Tuvi yüklü bir tazminat ödediğinden bahsediyordu. Benzer şekilde de Kazım Zaim’de fotoğrafını izinsiz kullanan bir şirketten yüklü bir tazminat aldığını anlatmıştı.
Önemli bilgiler. Ticari bir kaygımız olmadan fotoğraf çekiyor olsak da dikkat edilmesi gerekiyor.
Evet Okyar bey,
Hukukta “Usul” “Esas”tan önce gelir kuralı gereğince önce usulen davanın doğru kişiye açılıp açılmadığına bakmak gerekecektir. Bu yargıtay kararında davalı ile fotoğrafçı arasında ticari ilişki olup olmadığını bilemiyoruz daha doğrusu buna ulaşamıyoruz. Yerel mahkeme dosyası incelendiğinde fotoğrafçı ile davalı arasında bir ilişki olmadığı sonucuna varmış olmalı ki Yargıtay davayı reddetmiş. Ayrıca Yargıtay inceleme yaparken sadece ONAMA veya BOZMA kararı verebilir. Fotoğrafçıya ulaşması veya inceleme yapması söz konusu değildir. Tüm incelemeleri ve delil toplama işini yerel mahkeme yapar, bu nedenle Yargıtayın önüne elimizde hangi delillerle gittiğimiz çok önemlidir.
Dikkat çekmek istediğim nokta ; fotoğrafçının kim olduğu tespit edilse bile yerel mahkeme bu konuda kendiliğinden bir karar verip fotoğrafçıyı davaya dahil edemez. Tüm sürecin baştan başlayarak davacının yeni bir dava ile davayı tespit edilen fotoğrafçıya açması gerekir. Bu yeni bir davadır. Diğer davanın devamı niteliğinde değildir.
Çok teşekkürler. Ben de yazdığınız gibi tahmin etmiştim. Mesleğiniz olması nedeniyle sizden tekrar duymak istedim. Önemli bilgiler veriyorsunuz. Elinize sağlık. Fotoğrafçılığın bu yanı hiç bu kadar ciddi dillendirilmedi.
Burada aklıma gelen bir durum var: fotoğrafta yer alan “modelden izin almak” için bir yol, usul, yöntem var mı? Yani modele bir sözleşme mi imzalatmak gerekiyor? Genel de fotoğraf çekimin de modelin izin verdiği onun objektife bakması ve yüz ifadesi ile de mümkün. “Göz teması ve gülümseme” modelin izin verdiğinin bir işareti olarak kabul edilir mi? Yine de bu durum çocuk fotoğrafında çok riskli. Ben çocuk fotoğrafı çekersem muhakkak ebeveynleri ile konuşup çocuğun onlarla birlikte fotoğrafını da çekiyor ve kendileriyle hemen paylaşıyorum.
Eğer ki fotoğraflarımız bir şirketin fotoğraflarını çekmek gibi büyük çaplı bir işse izin kağıdının yanı sıra şirket yetkililerin imza sirkülerine kadar almamız şart. Aynı şekilde bir düğün fotoğrafçılığında da damat ve gelinin onaylarını almak şart. Ancak vermiş olduğunuz örnekte yoldan geçen bir kimseyi fotoğraf çekerken her zaman izin kağıdını yanımızda taşımamız elbette ki mümkün değil, bu durum ile ilgili yasalarda ve yönetmeliklerde bir usul belirlenmiş değil, ancak tam da bahsettiğiniz gibi “göz teması ve gülümse” bu konuda çok iyi bir delil olacaktır.
Sizin de çocuklar için ebeveynlerden almış olduğunuz izni çok haklı buluyorum.
Teşekkürler.Bence doğa fotoğrafçılığı, makro fotoğrafçılığı yapalım en azından çiçekler böcekler şikayetçi olmuyor.
Yazıyı okurken insan davaya konu fotoğrafı merak ediyor, bulup paylaşsak bizi de dava ederler mi acep 🙂
Şaka bir yana, elinde silah taşıyıp tetiğe basanların, fotoğraf makinası taşıyıp deklanşöre basanlardan daha az ceza aldığı bir dünyada yaşıyoruz maalesef …
İlgili davaya gelirsek; bence burada satranç takımını satan değil ama imal eden firma kesinlikle suçlu ve fotoğrafı çeken kişi tespit edilemiyorsa bile ürettiği üründe bu fotoğrafı kullanan firmanın bu tazminatı ödemeye mahkum edilmesi lazım. Bir çocuk ve ailesinin kanun karşısında bu kadar çaresiz kalması içime sinmiyor açıkçası. Satan firma bunu bilmekle mükellef değil, ama üreten firma, dolayısıyla fotoğrafı kullanan firma kesinlikle bu konuda kusurlu.
Yazılarınızdan çok faydalanıyoruz Fulden Hanım, ellerinize sağlık. Çok teşekkür ederiz.
Öner Bey Merhabalar, ben teşekkür ederim.
Daha farklı Yargıtay kararlarını birlikte tartışalım ve yorumlayalım istiyorum. Çok daha ufkumuzu açan şeyler olduğunu ve Yargıtayın aslında nasıl bakış açılarında olduğunu görüyoruz. Bu platformda zamanlama Yargıtay kararlarını okudukça Fotoğraf Hukuku alanında birer hukukçu gibi olabileceğiz. İnanıyorum ki 🙂