İnsanlar yaşadıkları dünyayı duyuları ile algılarlar. İşitme bu duyuların en önemlilerinden biridir ve sözel iletişimin temelidir. Konuşma, okuma, yazma, anlama ve diğer işitsel özellikli iletişimde birey işitme duyusunu kullanır.
İşitme engeli, gerekli tıbbi düzeltmelere rağmen özel eğitimi gerektirecek kadar dil ve iletişim yetersizliğidir.
İşitme engeli iletimsel, duygusal-sinirsel, merkezi, karma ve psikolojik işitme engeli olmak üzere beşe ayrılır.
İşitme engelli çocukların en önemli problemi çevredeki işitsel uyaranları alamama ve buna bağlı olarak dil gelişiminin istenen düzeyde olmamasıdır.
Bu durum bireyin sosyal uyumunu, zihinsel gelişimini, dil gelişimini ve okul başarısını olumsuz düzeyde etkiler.
Bireyin, bütün bu olumsuzluklardan en az düzeyde etkilenmesi için aileye önemli görevler düşer. Bu mümkün olduğu kadar erken yaşta çocuğun;
- Tıbbi tanı
- Eğitsel tanı süreçlerinden geçirilmesidir.
İşitme engelli çocuklar, eğitim programlarından maksimum faydalanabilmek için cihazlandırılmalıdır. Ancak tek başına tıbbi tanı ve cihazlandırmanın yetmeyeceği unutulmamalıdır. Çocuk eğitsel tanı gereçlerinden de geçirilmeli, yaşı, zekası, işitme kaybı ve dil gelişimi açısından uygun kuruma yerleştirilmelidir.
Bütün bu basamakların yanında, aile eğitimi, çevrenin düzenlenmesi, normal işiten çocuklarla kaynaştırılması dikkat edilecek diğer hususlardır.
Bireyin konuşmaması sadece işitme kaybı ile de ilgili olmayabilir. Kekemelik, süreğen ses bozuklukları, artikülasyon bozuklukları, damak yarıklığı ile ilgili bozukluklar, beyin zedelenmesi duygusal rahatsızlıklar ve zihinsel engeli ile ilgili bozukluklar da konuşma engeli yaratır ve konuşmanın ritmi, melodisi, akıcılığı ve anlaşılırlığına etki eder.
Bütün bu hususlara dikkat edilecek gerek konuşma engelli çocuklarla ilgili, gerekse zihinsel engeli nedeni ile dil gelişimi ve iletişim sorunu olan çocuklarla ayrıca önemler almak, konuşmanın kalitesini, dil gelişimi ve iletişimi kazandırmak gereklidir.
Burada da kaynaştırma programı uygulanırken çocuğa destek eğitimi programları verilmelidir.