Oyunlar Neden Toplumlardan Bağımsız Olmaz? – Neden Olmaz
Posted on Oca 27, 2016 Mar 16, 2017 Author Gundi Efendi
Geçtiğimiz yıl gündemden bunaldığım bir zamanda, hayatımda az biraz insanlık da olsun diyerek go oynamaya başladım. Şu zamana kadar en sevdiğim strateji oyunu oldu. Kitapçılarda falan satılan kutu oyunlarından aldım bir tane. İlk dikkatimi çeken, yan tarafında yazan “Satranç bir çatışmaysa, Go savaşın ta kendisidir” oldu. “Lafa bah lafa çakkallar ehemehe” dedim tabii. Fekat, biraz go oynayınca bu beylik lafın gayet yerinde bir gözlem olduğunu fark ettim. Zira go’da oyuncunun amacı tahtadaki en fazla alana sahip olmak. Ancak bu şekilde oyunu kazanabiliyorsunuz. Go’da taşların tahtaya konulması için bir sıra yok. Satrançta fil’in çaprazı ya da kalenin önü vs doluysa hareket ettiremezsiniz. Öncelikle önündeki ya da çaprazındaki piyonu oynayıp, fil ya da kaleye yol açmanız gerekir ya, go’da öyle olmuyor. Tahtada boş olan istediğiniz yere oynayabiliyorsunuz. Dolayısıyla sadece siyah ve beyaz taşlarla oynanan, tahtaya koyulan bir taşın etrafı rakip taşlarla çevrelenmediği sürece tahtada kaldığı ve hareket ettirilemediği bir oyunda hiçbir zaman tek bir kapışma olmuyor. Sürekli tahtanın farklı alanlarında kapışmalar olduğundan, oyunu kazanabilmek için bazı bölgeleri (size ait taş gruplarını) feda etmek gerekebiliyor. Bu da sürekli yeni bir strateji geliştirmenizi, daha doğrusu stratejinizi yeni duruma göre düzenlemenizi en önemli mesele haline getiriyor. Sanırım bu sebepten, her seferinde daha önce hiç denk gelmediğiniz bir oyun oynuyorsunuz. Her oyunun kendi karakteri oluyor. Ya da ben çok tecrübeli olmadığım için bana öyle geliyor, bilemedim…
Düşününce go ve satranc arasındaki farklılıklar, aslında Doğu ve Batı arasındaki farklılığı da gayet iyi temsil ediyor. Misal go’da amaç en fazla alana sahip olmak. Satrançta ise taşlar kralı ve orduyu temsil ediyor ve ancak bir ordu, diğer orduyu yok edince (daha doğrusu ordunun başı olan şah -kral- yok edilince) oyun kazanılabiliyor. Yani aslında satranç “diplomasi”ye kapalı bir oyun. Dünya savaşlarının çıkışlarına bakınca biraz anlamlı hale geliyor burası. Bir diğer farklılık olarak go’da tüm taşların işlevi aynıdır. Dolayısıyla satrançtaki gibi belli şablonları yakalayıp ona göre hareket etmek pek mümkün olmuyor. Misal yüksek dan’lı bir oyuncunun oynadığı oyunu anlayabilmek fazlasıyla güç. Satrançtaki kadar rasyonel, bildiğiniz bir şablona oturtarak okuyabileceğiniz bir gidişat olmuyor genel itibariyle. Ki go’da oyuncunun ruh hali, ziyadesiyle oyuna yansır denilirmiş. Her oyun sınırsız ve kendine özgü bu nedenle. Doğu’nun, hayalle gerçeğin birbiri içine geçen düşünce yapısını bir miktar temsil ediyor bana kalırsa. Satrançta ise mutlak bir hiyerarşi var. Fil piyondan üstündür, kale filden. Hangi taşın ne güce sahip olduğu ve tahtada kaç tane bulunacağı tanımlanmıştır. Bu hiyerarşik ve primidal yapı aslında Batı’daki toplum yapısını da temsil ediyor. Az biraz zorlarsak; go’nun karakterindeki kendine özgülük Doğu’da aidiyet ihtiyacını (Japon milliyetçiliği misal) beslerken, satrançtaki hiyerarşik yapı Batı’da bireyciliği (anarşizm, kişisel özgürlükler, David Lynch’in saçları) geliştiriyor diyebiliriz sanki.
Yazının orijinali: https://haganbey.wordpress.com/2015/02/17/go-vs-satranc/