Ana Sayfa Arşiv Küreselleşme, Mikro Milliyetçilik, Çok Kültürlülük, Anayasal Vatandaşlık – Emre Kongar
Küreselleşme, Mikro Milliyetçilik, Çok Kültürlülük, Anayasal Vatandaşlık – Emre Kongar
Küreselleşme, ya da yabancı terminoloji ile, “globalleşme” biri siyasal, biri ekonomik biri de kültürel olarak üç boyutu olan bir kavramdır.
Kürselleşme’nin siyasal ayağı, Amerika Birleşik Devletlerinin siyasal egemenliği, ya da dünya üzerindeki siyasal jandarmalığı anlamına gelmektedir.
Bu durum, bir anlamda Sovyetler Birliği’nin dağılmasından sonra, dünyanın tek kutuplu hale gelmesini de belirtmektedir.
Bu egemenlik, bütün ülkeleri, örneğin, Birleşik Amerika’yı da aşan bir biçimde gelişmiştir. Kendi mantığı içinde, sermaye ve onun simgesi olan marka bazında dünyayı, tüketiciyi ve tüm insanları yönlendirmektedir.
Ekonomik olarak uluslararası sermayenin egemenliği bir yandan, günlük yaşam açısından dünyayı “birörnekleştirirken” öte yandan, ekonomik verimliliğin, yani üretim verimliliğinin, dünya ekonomisindeki en belirleyici ölçüt olarak ortaya çıkmasına yol açmıştır.
Birinci sonuç,”mikromilliyetçilik” biçiminde ortaya çıkmıştır.
Son örneğini, Yugoslavya olayında gördüğümüz, “mikromilliyetçilik” akımları, ulusal devleti aşan ve onu daha küçük parçalar halinde algılayan bir yapıya sahiptir.
Küreselleşme olgusunun, özellikle ekonomik ayağı, yani uluslararası sermayenin egemenliği, bir yandan “marka cazibesi”, öte yandan günlük tüketim alışkanlıklarının denetlenmesi yoluyla, tüm dünyayı benzer davranış kalıpları içine sokmaya yani tek boyutlu bir kültürel kimliğe sahip olmaya doğru zorlamaktadır.
Bireysel özgürlüklerin güvence altına alınarak, “anayasal bir vatandaşlık bağı” çerçevesinde geliştirilemediği siyasal varlıklar, bütünlüklerini koruyamamaktadır.
Kültürel kimlik ile bireysel özgürlük arasında, bireyin tutum ve davranışlarının farklılıklarına izin verilen “manevra alanının” genişliği açısından tersine bir korelatif ilişki söz konusudur.
Bir başka deyişle, sert bir kültürel kimlik, bireyin, ait olduğu kültürel kimlik açısından yapması beklenen tutum ve davranışları büyük ölçüde kendisine empoze eder ve böylece “bireysel özgürlükler alanı” önemli ölçüde sınırlanmış olur.
Buna karşılık, yumuşak bir kültürel kimlik, bireyin tutum ve davranışlarına daha az müdahale ettiği için, onun “bireysel özgürlükler alanını” daha geniş bir çerçeveye taşır.
Burada, bir kültürel kimliğin “militanı” kimliğine bürünen birey, kendisini öteki kültürel kimlik sahiplerinden ayırmak için kendisinden farklı tutum ve davranışları önemli ölçüde olumsuzlama çabası içine de girer, ve böylece toplumsal etkileşimi önemli ölçüde zedeleyici bir oluşum ortaya çıkar.
İşte o zaman ırka ya da dine veya milliyete dayalı bir “çoğunluğun baskısı” yani bir “faşizm” ya da diktatörlüklerin en korkuncu olan “çoğunluğun diktatörlüğü” kavramı, tüm toplumu bir orta çağ karanlığının boyunduruğuna alır.
Tabii böyle bir oluşumun, derhal o toplumun içindeki öteki din, dil, ırk ve benzeri ayrımlara göre filizlenen “kültürel kimlikleri” de aynı baskıcı ve şiddete dönük yola iteceğini görmek için kâhin olmaya gerek yoktur.
Ayrıca, çoğunluğun mensup olduğu kimlik kullanılmasa bile, kimi zaman, azınlıkta kalanların kültürel kimliğini çoğunluğa empoze etmek, ya da bir kültürel kimliği şiddete ve teröre başvurmanın gerekçesi olarak kullanmak derhal, “zimcirleme reaksiyon” ile, içinde yaşanılan toplumu bir kan deryasına dönüştürebilir.
İşte tam bu noktada, “Anayasal Vatandaşlık” kavramı, “yumuşak” ve “birleştirici” bir “kültürel kimlik” olarak ortaya çıkmaktadır:
Bir toplumu oluşturan tüm bireylerin ve farklı grupların, din, dil, ırk ve benzeri köken farkı olmaksızın, devletin önünde eşit muamele gördüğü, ülkenin kamu hak ve olanaklarından eşit olarak yararlandığı, bu nedenle de üyesi olduğu devletle özdeşleştiği bir “Anayasal vatandaşlık”.
Bu nedenle de, gerek geçmişte, gerekse bugün, bu topraklar üzerinde, din, dil, ırk ve benzeri kökenler bakımından çok değişik kimlikler taşıyan insanlar kimi zaman barış içinde, kimi zaman birbirleriyle savaşarak, ama her zaman “birlikte var olmuşlardır”.
İşte Mustafa Kemal Atatürk’ün kurduğu genç Cumhuriyet, tüm bu toprakların ve bu insanların, bu uygarlıkların mirascısıdır.
Pek doğal olarak, tarihten gelen “talihli” ya da “talihsiz” ilişkiler bugünü de etkilemektedir.
Örneğin, Ermeni yurttaşlarımızla, tarihten gelen “talihsiz” ilişkiler söz konusudur.
Buna karşılık, aynı tarih, musevi yurttaşlarımızla “talihli” ilişkilerin birikimini yansıtmaktadır.
Atatürk’ün kurduğu genç Cumhuriyet, bugünlerde yine gündeme gelen “Anayasal vatandaşlık” kavramına dayalı, çağdaş bir ulus devlettir.
Yazarın izniyle kişisel sitesinden alıntıdır: www.kongar.org/makaleler
Önceki İçerikCIA: Emperyalizmin Kirli Savaşçısı – Denizhan Güler
Sonraki İçerikSinema Tarihinin En İğrenç Filmi (mi?) – Denizhan Güler