Yüz Estetiği ve yara tedavileri
Hiç umulmadık bir anda yaşanan bir kaza veya bir hastalık ile hem görünümler hem de hayatlar tamamen değişebiliyor. Eskiden olsa, herhangi bir uzvu eksik, yüzü yanık ya da dudağı yarık yaşamak zorunda olan insanlar, plastik cerrahinin gelişen teknikleri sayesinde, artık hayatlarına sağlıklı bir şekilde devam ediyorlar. Estetik plastik cerrahı Op. Dr. Murat Pençe, yüzleri tanınmayacak hale gelen insanların en son tekniklerle nasıl kusursuz yüzlere kavuşabildiklerini anlatıyor…
Yüz yaralanmaları Türkiye’de en fazla hangi sebeplerden kaynaklanıyor?
En fazla trafik kazalarından kaynaklanıyor, ev kazaları ikinci sırada geliyor. Yanıklara çok rastlıyoruz, düşme nedeniyle de yüzde hasarlar oluşuyor. Spor kazalarına da son yıllarda sıkça rastlıyoruz. Temas sporları yapılırken; kaş açılmaları, dudak patlamaları ve burun olmak üzere yüz kırıklarına rastlıyoruz.
GÖZ KAPAĞININ TAMİRİ ZOR
* Yüzün hangi bölgesinin onarılması zordur?
Yüzün onarılması zor kısmı göz kapağıdır. Fonksiyonu çok ince ve özel kaslarla yapılabildiği için göz kapağını, bire bir onarmak zordur. Açma kapama fonksiyonunun yapıldığı ağız çevresi yaralanmalarında da onarım zor olabilir. Derin yapılar dediğimiz; yüz sinirlerinin, yüzdeki mimik kaslarının hareket etmesini sağlayan sinir yaralanmalarının tamirinde de güçlük çekeriz.
* Yüzün hangi bölgeleri yaralanabilir?
Dışarda yumuşak dokuda olabilir, göz çevresi, ağız çevresi, burun ve kulakta olabilir. Yüz kemikleri de kırılabiliyor. Hem yumuşak dokunun hem de kemiğin bir arada yaralandığı yaralanmalar olabiliyor. Bu yüz kırığından kasıt; küçük bir burun kırığından yüzdeki bütün kemiklerin kırıldığı yaralanmalara kadar son derece geniş bir yelpaze.
* Yüzü yaralanan insanın ilk aşamada yapacağı en doğru hareket nedir?
Yüzünden yaralanan hasta, yüz yaralanmalarının en uygun şekilde plastik cerrah tarafından onarılabileceğini hatırlayıp, hemen hastaneye gitmeli. Bu yaralanma bir kesi ise, üzerine bası yaparak kanamayı durdurmak, hemen hastaneye gitmek, eğer bir yanıksa da musluk suyuyla bölgeyi soğuttuktan sonra hastaneye başvurmak gerekir.
* İlk müdahalede yanlış bir dikiş atılır ya da hatalı bir uygulama yapılırsa, bunun sonradan tamiri zor mu?
Acil şartlarda yapılmış tamirler, plastik cerrah tarafından bir sonraki seansta düzeltilebilir. Müsait olmayan şartlarda başlanan tedaviler vardır. Kanamayı durdurmak için yapılan dikiş gibi, başlangıç tedavileri vardır. Bunlar bizim tedavimizin sonucunu etkilemez, ancak plastik cerrah tarafından bu işe devam edilmesi gerekir.
* Yüzü yaralanan kişinin ilk aynaya bakışı nasıldır?
Hastanın psikolojisini tamamen bilmek ve hissetmek zor ama yüzü yaralanmış bir insan hastaneye geldiğinde benim şahsen yaptığım şey; hastaya yüzünün düzeleceği konusunda güvence vermektir. Yalnız bu işin sabırla çok ilgisi olduğunu da hatırlatırız. Bu tedavinin aylarca hatta, yıllarca sürebileceğini, bazı ek ameliyatlarla bunun düzeltileceğini, ameliyattan çıkar çıkmaz pırıl pırıl bir yüze kavuşamayacağını hastaya anlatıyoruz. Bilgi vermek, hastanın bu aşamada rahatlamasını sağlıyor. Geçen günler içinde, hasta durumun iyiye gittiğini görecek olursa, zamanla kendini daha iyi hissediyor.
* Hangi yaş grubunda ameliyatlardan daha başarılı sonuçlar alıyorsunuz?
Her yaşta başarılı sonuç alınıyor. Yumuşak doku yaralanmalarında ise, kesi izlerini en kolay yaşlılarda kaybediyoruz. Kırışıklar sayesinde izler çok daha iyi bir şekilde kamufle oluyor.
* Kazaların ardından kişiler olabilecek yüzle mi yetinir, yoksa tamamen normal yüzlerine kavuşabilir mi?
Kavuşabilir, normal beklenen sonuç odur. Tek bölgenin kırıldığı durumlarda, normal anatomiyi muhafaza etmek çok daha kolay. Yüzün bütün kemikleri kırıldığı zaman da başarılı bir onarım yapılabilir, yalnızca milimetrik sapma olabilir, bu da normal bir bakışta fark edilmez. Plastik cerrahlar artık mucizeler yaratıyor. Dramatik kazalar, terör saldırıları, hastalıklar nedeniyle zarar gören insanlar, ameliyat masasında yeni hayatlarına kavuşuyor. Kapan kollar yerine dikiliyor, yüzdeki yaralar ütülenip düzeltiliyor, kaburgadan alınan kemiklerle yeni burunlar yapılıyor. Kanser nedeniyle memesini kaybeden kadınlar mükemmel görünümlü göğüslere kavuşuyorlar. Plastik cerrahi operasyonları, kaderine razı olarak yaşamak zorunda kalan insanlara umut oluyor. Bu yazı dizisinde Türkiye’deki en ünlü uzmanlar en yeni plastik cerrahi tekniklerini anlattılar. Prof. Dr. Onur Erol, Dr. Murat Pençe, Dr. Nuri Soysal, Dr. Nezail Demirciler, Dr. Muzaffer Çelik ve Doç. Dr. Raffi Gürünlüoğlu plastik cerrahi mucizelerini açıkladılar. Üstelik bu mucizeleri yaşayan ve sihirli değnekle değil, plastik cerrahi teknikleri ile yaşamları değişen insanlar, bu dizide yaşadıklarını da anlatıyorlar..
* Kadınların yüzünü onarmak daha mı zor?
Kadın da olsa erkek de olsa, herkes yüzünün görüntüsüne çok değer verdiği için erkekler de kadınlar kadar yüz yaralanmalarında endişe duyuyorlar. Bizim için ikisi de aynı derecede zor ve önemli. Yüz yaralanmalarında hasta kadar, doktorun da sabırlı olması gerekli. Doktorun hastanın tedavisini en başından beri takip etmesi büyük önem taşıyor.
YANIĞIN DERİNLİĞİ ÖNEMLİ
* Yanıklarda ne tür bir tedavi uyguluyorsunuz?
Derinliğine göre tedavisi değişir. Birinci derece yanıkları yanık saymayız. Sadece hastanın canını yakar, birkaç gün vaktini alır o kadar. Esas önemli olan; ikinci derece yanıklardır. İkinci derece yanıkları eğer iyi tedavi edersek, hasta iki ya da en fazla üç hafta içinde kendisini onarmış, normal derisi ile hayatına devam edebilir. Uygun tedavi edilmez ve yara derinleşirse, aslında hiç de gerek olmayan ameliyatlara ihtiyaç duyulur. Üçüncü derece yanıklarda deri tam kat yandığı için mutlaka oraya bir cerrahi restorasyon gerekecektir. Yaranın iyileşmesi üç dört haftayı aştıysa, bu bölgeye yama yapmak gündeme gelmeli. Yanığın derecesi; büyüklüğüyle ilgili değil, derinliğiyle ilgilidir. Bütün yüz yansa bile, yama yapılabilir. Ancak, bu çok başarılı bir yama olmaz. Hastanın orijinal yüzünün aynısı olmaz.
* Saç derisinin kökünden çıktığı iş kazaları oluyor. Bunların onarımını nasıl yapıyorsunuz?
Saçlı bölgeden saçsız bölgeye yama alıyoruz. Yamayı blok halinde transfer edebilir ya da tek tek saç kökü ekebiliriz. Ya da saç taşıyan bölgenin altına balon koyup, bu bölgeyi genişleterek saçsız bölge için kullanabiliriz.
* Yüzün iyileşmesi zor mudur?
Yüz yapılan tedaviye aslında en iyi yanıt veren yerlerden biridir. Bizim hedefimiz; bir bakışta dikkat çekmeyen ve çok dikkat edilmedikçe görülmeyen izlerle yüz yaralanmalarını tedavi etmek. Yüz bölgesindeki yara izleri mutlaka daha iyi hale getirilebilir.
Yasef Haleva ve henüz 4 yaşındaki Işın Bayram’ın yüzleri yaşadıkları talihsiz olaylar sonucu tanınmayacak hale gelmişti. Şişli Sinegog’unda dua ederken patlayan bomba sonucu yüzü paramparça olan hahambaşı oğlu Yasef Haleva, plastik cerrahi sayesinde eski yüzüne kavuştu. “Sinegog’un bütün camları yüzüme yapışmıştı. Hastaneye gelirken sürekli dua ettim” diye anlatıyor yaşadıklarını. Işın Bayram ise, ailesiyle birlikte geçtiğimiz yıl yaz tatilinden dönerken trafik kazası geçirdi. Kaza sonucu bu minik kızın yüzü tanınmaz hale geldi; çenesi kırıldı. Şimdi bir yıldır süren ameliyatlar sonucu, çenesindeki titanyum ek dışında pürüzsüz bir yüze sahip.
* Yüzde ‘onarılamaz’ dediğiniz bölge var mı?
Hayır yok, bir bölgede kayıp bile olsa, bu yerine konabilir. Orijinalinin tıpa tıp aynısı olmayabilir ama orijinaline yakın işlev yapabilen operasyonlar gerçekleştirilebilir. Burnu tamamen kopmuş bir hastanın burnunu alın derisinden ya da ön kol derisinden tekrar yapabiliriz, içine koyacağımız çatıyı da kaburgalarından yapabiliriz. Kopmuş bir kulağı hastanın kendi dokularından yapabiliyoruz ya da karşı kulaktan örnek alarak, mıknatısla kafaya yapıştırabiliyoruz. Yüz yaralanmalarının onarımı aslında vücuttaki diğer yaralanmalardan daha zordur. Yüz kamufle edilebilecek bir yer değil. Yüzü bozmuş bir yaralanma, insan psikolojisini de bozacağı için buradaki yaralanmaların ustalıkla onarılması gerekiyor.