Değer kavramı nedir ? Neye göre bazı şeylere değer biçeriz ?
Neye göre bazı şeyler bizim için değerlidir, bazıları ise değersizdir ?
Mesela altın neden tarih boyunca değerli kabul edilmiştir ?....
Diyeceksiniz ki; altın kolay işlenebilir olması ve parlak sarı rengi onu insanların gözünde değerli hale getirmiştir….
Aslında altının değerli olmasının asıl nedeni zor bulunur olmasıdır…..eğer, dağ taş altın olsaydı,…altının değeri demirden farklı olur muydu ?
Bugün birçok üretimin değeri aslında gerçek değeri değildir….
Yani bir malın gerçek değeri, yada maliyet değeri vardır….bir de talep değeri vardır…ve ne yazık ki günümüzde bir çok üretim gerçek değeri üzerinden değil de talep değeri üzerinden satılmaktadır…..
Çarpıcı bir örnek vereyim;
Bugün İstanbul'un gözde semtlerinde 140 m2 lik bir ev ortalama 250-300 milyar olarak alıcı bulmaktadır…. Halbuki İstanbul'un şehir merkezine uzak bir semtinde ayni ev 150-200 milyar olarak satışa sunulmaktadır…. Peki ayni yapı özelliklerine sahip bu iki ev neden bu kadar farklı fiyatlar ile arz edilmektedir ? Bu evin gerçek maliyeti nedir ?.....aslına bakarsanız çimentosu, tuğlası demiri v.s. koyarsanız bu evin gerçek maliyet değeri 150-200 milyarın bile altındadır…. Ama insanların semt tercihi ve taleplerin bu yönde artması bu evin gerçek değerinin çok çok üstüne çıkarmaktadır….
Bu örnek bugün piyasada mevcut her ürün için geçerlidir… bir malın talep değeri daima gerçek yani maliyet değerinin çok üstündedir….bir malın talep değerinin artması için ise reklam ve ambalaj çok önemlidir….en adi kalitede bir ürün mesela bir sakız bile, iyi bir ambalaj ve etkili bir tanıtım ile maliyetinin çok üzerinde alıcı bulabilir…..
Birde bir ürünün ait olduğu değerin çok üzerinde satılması için fırsatçılar vardır….o malın insanlara en çok gerekli olduğu zamanlarda devreye girerler ve insanların gerçekten ihtiyacının bulunduğu bir anda insanların çaresizliğinde istifade ederek rant sağlamak için fahiş fiyatlar ile mal satarlar….kar yağdığında bir zinciri maliyetinin 4-5 misli ile satarlar…..deprem olduğunda bir şişe suyu 10 milyona satarlar….. Kanser hastalarının ilaçlarını astronomik rakamlar ile piyasaya sürerler…. Neden ? Çünkü insanların o ürüne ihtiyaçları hasıl olmuştur…..mecburdurlar…. Ve o utanmaz fırsatçılar bunu çok iyi değerlendirirler…..
Buradan da anlaşıldığı gibi değer kavramı insanların taleplerine ve ihtiyaçlarına göre belirlenmektedir… ve fırsatçılara açıktır..
Bugün piyasada satılan hiçbir malın değerli aslında gerçek değeri yani maliyet değeri değildir… bu değeri taleplerimiz ve ihtiyaçlarımız doğrultusunda biz insanlar kendimiz belirlemekteyiz…..
Biz insanlar hiç bir şeye hakketmiş olduğu gerçek değeri vermeyiz….
Doğaya değer vermeyiz, konut yapmak için yakarız….
Hayvanlara değer vermeyiz, kürk sahibi olabilmek için katlederiz..
Biz insanlar kendi türümüze de değer vermeyiz….
Bugün birçok kurumun insan kaynaklarının sloganı ‘’ önce insan’’ olmasına karşın….. Kurumun, daha doğrusu patronların çıkar ve menfaatleri doğrultusunda, kurumsal küçülme projesi adı altında ve birilerine yaranmak için…. İnsanları işten çıkartırız….
İşten çıkarttığımız bir insan ile kaç insana zarar vermiş olduğumuzu, o bir kişinin ailesinde kaç kişiye ekmek sağladığını umursamayız….. Çünkü birilerine yaranmak ve dolaysı ile bir yerlere gelebilmek bizim için o kişilerden ve onların mahvolan hayatlarından daha önemlidir…
Ve biz insanlar, bizleri yaratan, bu dünya güzelliklerini görmemizi sağlayan, bizleri koruyan ve rızıklandıran Allah’a da değer vermeyiz……’’O’’ na bir teşekkürü bile çok görürüz…..
"Bir kimse Allah'ın katında yerinin ne olduğunu anlamak isterse, kendi kalbinde Allah'a verdiği değere baksın." Hz. Muhammed(S.A.V)
Biz bu dünyayı yaşayalım,….gerisinin öbür dünyada bir çaresine bakarız der geçeriz…….
Oysa ki ahiret yaşamı çarelerin değil, hesapların bakıldığı yerdir.
Eğer bu dünyada çaresizseniz,….öbür dünya için çare sizsiniz…..
Allah, kendilerine kitap verilenlerden şu yolda mîsak almıştı: "Onu insanlara mutlaka açık-seçik bildireceksiniz, onu saklamayacaksınız." Ama onlar Kitap'ı sırtlarının gerisine attılar, basit bir ücret karşılığı onu sattılar. Ne kötü şey satın alıyorlar! ALİ İMRAN SURESİ 187.
(Akın Örsmen 16.12.2005)