Dibek Kahvesi Özellikleri Nelerdir? Nasıl Yapılır? - Muhiku
Dibek kahvesi, diğer adıyla Osmanlı dibek kahvesi dünya çapında tüketime sahip olan önemli kahve türlerinden biridir. Osmanlıdan günümüze ulaşmış olan Dibek kahvesi, özenle seçilen bitkilerin dibekte diğer adıyla havanda el emeği ile dövülmesiyle yapılır. Tadı Türk kahvesinden daha yumuşak ve rengi de daha açıktır. Toz kahveye göre daha hacimli ve kıvamlıdır. Dibek yüzyıllar boyunca köylüler tarafından tahılları un haline getirmek için kullanılmış büyük ve küçük boyutları bulunan bir havan çeşididir.
Dibek kahvesi aslında bir kahve pişirme yöntemi değil kahve öğütme yöntemidir. İçerisinde bulunan kahve çekirdekleri, keçiboynuzu, kakao, zahter, sahlep, menengiç, kahve kreması bitkileri kahvenin tadına aroma katar. İçerisine eklenen bitkiler yöreden yöreye farklılık gösterir. Dibek kahvesini diğer kahve türlerinden ayıran en önemli özelliği havanda dövülerek yapılmasıdır. Tarihe bakıldığında Bosna ve Osmanlıda yaygın olan dibek kuyularında kahve öğütme şekli 19. Yüzyıl’ın ikinci yarısından sonra Tüfenkçi Selim ustanın kahve değirmenini icat etmesi ile değirmenlerde öğütülmeye başlanmıştır. Elde öğütülen kahvenin zahmetli ve vakit alıcı olmasından dolayı değirmenlerin yaygınlaşması ile evlere girmiştir. Ülkemizde daha çok Güneydoğu Anadolu ve Ege Bölgesinde tercih edilmektedir. Birbirine uzak iki bölge olmasına karşın çıkış noktası olarak Diyarbakır ve İzmir öne çıkar. Şanlıurfa ve Kahramanmaraş’ta ise Menengiç kahvesi ile karıştırılarak tüketilir.
Dibek Kahvesinin İçinde Bulunan Bitkilerin Faydaları Nelerdir?
Fosfor ve kalsiyum bakımından zengin olup doğadaki güçlü besin kaynaklarından biridir. Vücutta biriken radyasyonu atar. Balgam söktürür, astıma karşı etkilidir, akciğer ödemine karşı tedavi edici özelliği vardır. Guatr hastalığından ötürü nefes darlığı çekenlere yardımcı olur.
Halk arasında çitlembik olarak bilinir. Göğsü yumuşatır, solunum yollarına iyi gelir, öksürüğü keser nefes açar, mide ağrılarını dindirir, yaraların tedavi sürecini hızlandırır, kalp rahatsızlıklarında etkilidir.
Doğal antioksidan olan flavonoidlere sahiptir. Kanser hastalıklarına karşı koruyucu etkiye sahiptir. Hamilelik ve doğum ağrılarında sıklıkla kullanılır.
Kanserli hücrelerin çoğalmasını engeller ve kanser riskini azaltmaya yardımcı olur. İçerdiği vitamin ve minerallerin yanında lifli yapısı sayesinde bağışıklığı destekler, bağırsak hastalıklarına karşı şifa sağlar, hazmı kolaylaştırır, idrar söktürür. Vücuda enerji vererek dinçleşmesini sağlar.
Kabızlığı önler. Bağırsaktaki kurtların düşmesine yardımcı olur. Öksürük ve bronşit hastalıklarına iyi gelir. Cinsel gücü artırır. Kadınların adet dönemini düzenler.
Asıl amacı kahvenin tadını yumuşatmaktır. Bunun yanında göğüs kanseri riskini azaltır, nefes açar, bağırsakları düzenler, kemikleri güçlendirir, kolesterolü düşürür. Psikolojik hastalıklara karşı olumlu etkisi vardır.
Dibek kahvesinin telvesini yüzünüze maske olarak uygulayabilirsiniz. Yüzünüzü yıkayıp kurulayın. Daha sonra göz çevrenize yaklaştırmadan cildinize uygulayın. Birkaç dakika beklettikten sonra yıkayın.
Cildinize uygulayarak kan dolaşımını hızlandırabilirsiniz. Ayrıca cilde yumuşaklık verir. Dibek kahvesi telvesi içerdiği doğal yağ özleri sayesinde cildinizin ipeksi ve pürüzsüz olmasını sağlar. Cildinize uyguladığınız peeling ile vücuttaki ölü hücrelerin atılmasında yardımcıdır. Vücudunuzda leke varsa, ellerinizle masaj yaparak bu lekelerin yok olmasını sağlayabilirsiniz.
Strese dayalı baş ağrılarından kurtulmaya yardımcıdır. Yatıştırıcı özelliğinin yanında ağrı kesici etkiye de sahiptir. Doğal aspirin olarak kullanılabilir. İçerdiği üzüm çekirdeği sayesinde hafızayı kuvvetlendirir. Bunama gibi problemleri önler. Sosyal hayatınızda ağız kokusu yüzünden yaşayabileceğiniz olumsuzlukları önler.
Her gün düzenli tüketildiği takdirde tok tutmaya yardımcı olur. Tokluk hissi sayesinde kilo vermeye yardımcı olur. Dibek kahvesi sütle beraber tüketildiği takdirde vücuda giren protein, karbonhidrat ve yağ sonucu insana daha uzun süreli tokluk hissi yaşatır. Ara öğünlerde tüketilmesi önerilmektedir.
Halk arasında titreme hastalığı olarak bilinen parkinson hastalığına karşı önleyicidir. Depresyonu ve kanseri önler. Şeker hastalığı olarak bilinen diyabet riskini ortadan kaldırır. İnsülin direncini kırıcı etkisi ile kişinin tatlı ihtiyacını azaltır. Bazı araştırmalara göre safra taşlarının ve kumların düşmesinde kolaylaştırıcı etkiye sahip olduğu görülmüştür.
Yapılışı temel olarak Türk kahvesi ile aynıdır. Eğer ambalajlı paketlerinin içinde ölçü kaşığı yoksa tatlı kaşığı da kullanılabilir. Kahve miktarının fazla tutulması elde edilecek lezzeti artırır. Damak zevkinize, fincan büyüklüğüne ve kişi sayısına göre kahve miktarını ayarlayabilirsiniz. Tek kişilik dibek kahvesi hazırlamak için;
1 ölçü dibek kahvesini ölçü kaşığı veya tatlı kaşığına doldurarak cezveye boşaltın. Kahve fincanınızı soğuk su ile doldurun. Mümkünse arıtılmış su olsun. Daha sonra cezveye ekleyin. Şeker tercihinize göre şeker miktarını ayarlayın. Sade içenler için şekersiz, orta şekerli içenler için 1 ölçü kahveye 1 küp şeker, şekerli içenler için ise 1 ölçü kahveye 2 küp şeker yeterli olacaktır. Kahve, su ve eklediğiniz şekeri cezve içinde birkaç saniye karıştırarak ocağa alınız. Kısık ateşte kaynamasını bekleyin. Köpükleri kaybetmek istemiyorsanız kahveyi bu sırada karıştırmayınız. Kahve kaynadıktan sonra köpüğü kabarınca servis edebilirsiniz. Afiyet olsun
Dibek kahvesinin günde üç fincandan fazla tüketilmesi önerilmemektedir. Üç fincandan fazla içildiğinde ağrı kesici etkisi yoğunlaşır ve bitkinlik ile kalp çarpıntısına neden olur. Bu gibi durumlarda bol su içmekte fayda vardır. Eğer şikayetleriniz artıyorsa doktora başvurmalısınız.
Dibek Kahvesinin bir fincan(15gr) için içerdiği kalori ve besin değeri;
3.81 gr yağ
0.91 protein içerir.