Yayın: 22 Kasım Yayınları
İnternet Sitesi: www.22kasimyayinlari.com
Metin, anlatıcının anlatmak istediklerini tam anlamıyla veren, eksiksiz bir organik bütünlüktür.
Bir kelime, bir cümle, bir paragraf nasıl ki birer dil birimi olarak bir birim değeri taşıyorsa bir metin de başlı başına bir birim değeri taşır ve kendisini oluşturan kelime, cümle ve paragrafların anlamların toplamından farklı, bütünsel bir anlam taşır.
Anlatımdaki organik bütünlüğü sağlayan en önemli unsur, bağlamdır. Gerek anlatıcının metin oluştururken kullandığı diliçi bağlam gerekse de okuyucunun metinle ilişkisi sırasında karşılaştığı dilci ışı (durumsal) bağlam olmadan bir metin bütünlük kazanamaz.
Aynı metinleri okuyan kişilerin o metinlerden farklı anlamlar çıkarmaları, bu metinlerin o kişilerde farklı duygular uyandırmaları; okuyucuların bu metinlerle farklı durumsal bağlamlarda karşılaşmalarından kaynaklanır.
Metin, birbirini izleyen, sıralı ve anlamlı bütünler oluşturan cümleler dizisidir. Bir cümleler dizisinin metin olması için, bu cümlelerin art arda getirilmesinde rastlantısallığın olmaması gerekir.
Yazar bunlan art arda getirirken bilinçli bir mantık sırasına göre hareket eder ve metni oluştururken çeşitli dil bilgisi kurallarına uyar.
Bir metin ve metin parçasında dil öğelerinin dil bilgisi kurallarına uyularak yan yana getirilmesine bağlaşıklık denir.
Metindeki dil bilgisel uyum anlamına gelen bağlaşıklık, metin yüzeyinde gözlemlenebilen somut unsurlar yardımıyla cümlelerin birbirine eklemlenerek metin oluşturmasını sağlayan dil bilgisel bir özelliktir.
Bağlaşıklık; oluşturucu öğenin yinelenmesi, artgönderim, öngönderim ve bağlantı öğeleri gibi unsurlarla sağlanır.
*Oluşturucu öğenin yinelenmesi:
Bir metnin bütünlük kazanmasını sağlayan en önemli öge, o metinde bazı yinelemelere yer verilmesidir. Yineleme, metinde ele alman temel sorun, mekân, nesne vb.nin metnin farklı bölümlerinde anlam bakımından tekrarlanmasıdır.
Metnin herhangi bir yerinde geçen bir kişi, olay, durum, nesne vb.ne metnin sonraki bölümlerinde atıfta bulunulmasını sağlayan dilsel öğeye artgönderim denir.
Art gönderim, metnin içinde daha önce anlatılan bir olay, durum, özellik vb.nin her şeyiyle yeniden anlatılmasına gerek kalmadan o öğeyle bağlantı kurulmasını sağlar.
Metinde geçecek herhangi bir kişi, olay, durum, nesne vb.nin metinde daha önceden anılmasına öngönderim denir.
Öngönderim, artgönderimin tersidir.
Bağlantı öğeleri, metinde anlatılanları zaman, önem sırası, eşdeğerlilik, açıklama gibi ilgilerle birbiriyle ilişkilendiren bağlaçlar, edatlar ve zarflardır.
Bunlar, kelimelerin ve cümlelerin birbirine eklemlenerek anlamlı ve birbiriyle ilişkilendirilebilir yapılar oluşturmasını sağlar.
Bir metin yalnızca dil bilgisi kuralları (bağlaşıklık) dikkate alınarak oluşturulamaz.
Bir metinde dil öğelerinin ifade ettikleri husus ve durumlar arasında belli anlam bağıntılarının da bulunması gerekir. Metindeki bu anlam bağıntılarına bağdaşıklık denir.
Bağdaşıklık, bir metinde yer alan kavramlar ve ilişkiler arasındaki mantıksal düzen ve bağlantıdır.
Bağlaşıklık, bir metindeki dil bilgisel uyum,
bağdaşıklık ise anlamsal-mantıksal uyumdur.
Metinde anlatılanların akla yatkınlığı, kavranabilir, kabul edilebilir, somut gerçeklerle ilişkilendirilebilir
oluşu ve metinde çelişkili ifadelere yer verilmemesi, metindeki bağdaşıklığın temel koşullarıdır.
Bir metinde bağlaşıklığı sağlayan unsurlar rahatlıkla gözlemlenebilirken bağdaşıklık ilk bakışta algılanmaz. ‘Çünkü bağdaşıklık, bir yorum sürecini gerektirir.
Bu yorumu yapabilmek için okuyucunun sahip olduğu dilsel, ansiklopedik, edebî bilgiler bütünlüğünü harekete geçirmesi gerekir. Bu anlamda bir metin, bir okuyucu için bağdaşıkken başka bir okuyucu için bağdaşık olmayabilir. Öğretici metinlerde bağlaşıklık ve bağdaşıklıkla ilgili kurallara uyulmaması, anlatım bozukluğuna neden olur.
Dil öğelerinin (ek, kelime ve kelime gruplan) aralannda oluşturdukları anlam bağıntılarına bağdaşıklık denir.
Kelimelerin yeni bir anlam ifade etmek için yan yana gelerek oluşturdukları söz gruplarına bağdaştırma denir.
BAĞDAŞIKLIK CÜMLELERDE AŞAĞIDAKİ DURUMLARDA ETKİLİ OLARAK ANLAM BOZUKLUKLARINI ENGELLER.
Örnek: Sanırım bu işi mutlaka kabul edecektir.
2. Olumlu ve olumsuz durumlarda kullanılacak fillerin karıştırılmasını ve bundan doğabilecek anlatım bozukluklarım engeller:
Olumlu durumlar için: sağladı, vesile oldu, sağladı; olumsuz durumlar için ise: neden oldu, sebep oldu, yol açtı vb. fiiller kullanılır.
Bana yardım ederek kısa sürede işi bitirmeme sebep oldu. Bana yardım ederek işi kısa sürede bitirmemi sağladı.
Laf taşıyarak aralarının bozulmasına katkıda bulundu.
3. Cümlenin kuruntundaki mantık hatalarını ve bundan kaynaklanan anlatım bozukluklarını engeller.
Sigara içmeye devam ederseniz ölürsünüz hatta kanser bile olursunuz.
Sigara içmeye devam ederseniz kanser olursunuz hatta ölürsünüz.
Bırakın düşmeden yürümeyi koşamaz bile o.
Başvurduğu işyerinden son öğretim durumunu gösterir belge istediler.
hüseyin canan 14 Mayıs 2016 Cumartesi
Gayet güzel hazırlanmış. memnun kaldım.
Teşekkür ederiz. İyi çalışmalar dileriz.
Tuba Tuba 23 Mart 2016 Çarşamba
Merhaba hocam coğrafya öğretmenliği atamaları için ne dersiniz zor mu ne kadar atanıyor?
Coğrafya öğretmenliği son atamada 79 puanla kapattı, 347	kadro açıldı,1.646 kişi başvurdu.
osmanlı torunu 03 Mayıs 2016 Salı
haziranda önlisanstan mezun olacağım aöf 3 sınıftan devam etmem için dgs ye girmem gerekiyormuş. dgs de başarı kriterim nasıl olacak yada sadece sınava girmem yeterli mi ?
Dgs sınavı ile ilk defa kayıt yapılacağı için muhtemelen düşük baraj puanı ile alım olmasını bekliyoruz.