Yapay zekâ ve hukuk - Sarkaç
Ana Sayfa Teknoloji Yapay zekâ ve hukuk
Ama hukukta yapay zekânın sadece avukatlara değil, hâkimlere de gerektiği kanısındayım. Leibniz’in hayalinin gerçek olacağı günü iple çekiyorum. Yargı hizmetinin mevcut kalite seviyesi göz önüne alındığında, kimi insanlardansa hukuk kurallarını eksiksiz kodlayabileceğimiz makinelerce yargılanmayı tercih edecek çok kişi tanıyorum. Gerek iş kapasitesi, gerekse de kurallara uyma doğruluğu açısından ortalama bir insan yargıcın performansının çok üstünde robot yargıçlar imal edilebilir. Bunlar yasadan başka hiçbir dayanağı olmayan kararlar verip tümüyle mantıksal şekilde gerekçelendirebilir, hatta yasalar arasındaki çelişkileri saptayıp raporlayabilir. Bu gibi işleri bilgisayarlara yaptırmak teknik açıdan da özel bir zorluk içermiyor. Mevcut insan hakimlerden kalifiye olanlarının hemen endişeye kapılması gerekmez: Satranç gibi kimi alanlardaki deneyim gösterdi ki tek başına bir yapay zekâ bir insan şampiyonu yenebiliyor, ama bilgisayarla ortalama seviyede bir insandan oluşmuş bir ikiliyi alt edemiyor. Bu nedenle, en azından bir süre, mahkeme heyetlerinin tümüyle yapay zekâlardan oluşması yerine içlerinde birkaç insana da yer verilmesi uygun olabilir.
Aslında yapay zekâ kanunların sadece uygulanmasında değil, yazılmalarında da katkı verebilir. Yasa dediğimiz şey sonuçta hem kendi içinde, hem de diğer yasalar ve dünya gerçekleriyle mantıksal olarak tutarlı olması gereken biçimsel bir metindir. Bu tür kural zincirlerindeki kimi tutarsızlıkları tespit edebilen algoritmalar mevcuttur. Örneğin “elektrik tasarrufu için ülkenin saat dilimini bir saat ileriye alalım” gibilerden bir düzenleme önergesi getirildiğinde bunu iş ve okul başlama saatlerindeki insan davranışlarını göze alarak değerlendirebilecek, sonuçta “Bu durumda Edirne ile Katar aynı saatte olacaklar. Oysa Edirne’de güneş Katar’dan yaklaşık iki saat sonra doğuyor. İnsan biyolojisi ve tasarruf hedefi açısından ya Katar ya da Türkiye hata yapıyor olmalı” türünden bir saptama ile kural koyucuları uyarabilecek bir karar destek sistemi büyük fayda getirebilir. Doğal veya yapay, diğer tüm sahalarda olduğu gibi, hukukta da zekânın azı değil çoğu yararlıdır.
Boğaziçi Üniversitesi, Bilgisayar Bölümü öğretim üyesi
Önceki İçerikTürkiye’de Enflasyon Siyasi bir Olgudur – I
Sonraki İçerikTürkiye’de Enflasyon Siyasi bir Olgudur – II
Belki de zannedildiğinden daha kolaydır! – Prof. Dr. Ahmet SALTIK 25 Haziran 2018 at 02:31
[…] Say’ın, yapay zekânın yargı (hukuk) hizmetlerindeki yerine dair harika yazısını buraya bırakıyorum. Kemal Can’ın, Gazete Duvar ve Cumhuriyet’teki ‘bütün’ seçim yazılarını okuyun […]