Muhammed b. Sâlih el-Useymîn'in Hayatı
Muhammed b. Sâlih el-Useymîn'in Hayatı 5 üzerinden 4.33 | Toplam : 9 kişi
06.Şubat.2010, 11:28 1
- Salih suruç peygamberimizin hayatı özeti
- Muhammed Salih el-Gursî (Ekinci) - Muhammed Arabkendî hazretleri
- Muhammed es-Salih el-Useymîn Kimdir?
- Salih suruç peygamberimizin hayatı indir
11.Şubat.2010, 06:25 2
--->: Muhammed b. Sâlih el-Useymîn'in Hayatı
Ebû Abdillah Muhammed b. Sâlih b. Muhammed b. ‘Useymîn el-Mukbil el-Vuheybî et-Temîmî.
İbn ‘Useymîn, 27 Ramazan 1347 hicri yılında, Kasîm bölgesi şehirlerinden biri olan ‘Uneyze şehrinde, dine olan bağlılıkları ve istikâmetleriyle bilinen bir âile yapısı içinde dünyaya geldi. Annesi tarafından dedesi olan Şeyh Abdurrahmân b. Süleymân Âl-i Dâmığ (Allah kendisine rahmet etsin) gibi bazı âile fertlerinden dersler aldı. Kur’ân-ı Kerîm kıraatini ve hıfzını Şeyh Abdurrahmân b. Süleymân’ın yanında tamamladı. Daha sonra ilim tahsiline yönelerek yazı yazma, hesap ve bazı edebî sanatları öğrendi.
İbn ‘Useymîn’e üstün ve keskin bir zeka, yüksek bir enerji ve âlimlerin meclislerine hiç aksatmadan katılmasını sağlayan ilim tahsili düşkünlüğü bahşedilmişti. Meclislerine katıldığı âlimlerin başında büyük tefsir ve fıkıh âlimi Şeyh Abdurrahmân b. Nâsır es-Sa’dî gelmektedir. Şeyh es-Sa’dî öğrencilerinden ikisini küçük çocuklara ders vermeleri için görevlendirmişti. Bu iki öğrenci Şeyh Ali es-Sâlihî ve Şeyh Muhammed b. Abdülazîz el-Mutavva’ idi. O yıllarda bu küçük çocuklardan biri olan İbn ‘Useymîn, Şeyh Abdurrahmân es-Sa’dî’nin Muhtasaru’l-Akîdeti’l-Vâsıtıyye ve Minhâcu’s-Sâlikîn fi’l-Fıkh adlı iki kitabıyla nahiv ve sarfla ilgili Âcrûmiyye ve Elfiyye metinlerini bu iki öğrenciye okudu. Ayrıca Şeyh Abdurrahmân b. Ali b. Avdân’a ferâiz (miras hukuku) ve fıkıhla ilgili bazı metinleri okudu. İşte Şeyh İbn ‘Useymîn, ilim talebeleri arasında böyle yetişip gelişti.
Okul yıllarında ilk hocası sayılan Şeyh Abdurrahmân b. Nâsır es-Sa’dî’nin derslerine devam ederek O’nda tevhid (akîde), tefsir, hadis, fıkıh, usûlü fıkıh, ferâiz, hadis usûlü, nahiv ve sarf okudu.
1371 yılında câmide dersler vermeye başladı. 1372 yılında ilmî enstitülerin açılması üzerine, ilim tahsili için gittiği Riyad’da bu enstitülerden birine birinci sınıfı sınavla geçmek suretiyle ikinci sınıftan itibaren kaydoldu. İlim tahsili için Riyad dışında başka bir şehre gitmedi. Riyad’daki günlerini, Şeyh Abdülazîz b. Bâz’dan aldığı derslerle değerlendirdi. Şeyh Abdülazîz b. Bâz’a Buhârî’nin Sahîh’iyle Şeyhu’l-İslâm İbn Teymiyye’nin bazı risaleleri ve bazı fıkıh kitaplarını okudu. Bu itibarla Şeyh Abdülazîz b. Bâz O’nun ikinci hocası sayılır.
2 sene sonra bu enstitüden mezun olan İbn ‘Useymîn ‘Uneyze’deki ‘Uneyze İlmi Enstitüsüne öğretmen olarak atandı. Bu sırada kaydolduğu Şerîat (Hukuk) Fakültesi’ndeki tahsiline dışarıdan devam etti. Kısa sürede bu fakülteden de mezun oldu. Fakülte yıllarında, hocası Şeyh Abdurrahmân Sa’dî’nin derslerine hiç aksatmadan devam etti.
Hocası Abdurrahmân es-Sa’dî’nin hicri 1376 yılında ‘Uneyze’de 69 yaşına yaklaşmışken vefat etmesinden sonra bazı şeyhler, Şeyh Sa’dî’den boşalan büyük câmi imamlığı için onay aldılar. Ancak onlar bu göreve çok kısa bir süre devam ettiler. Onların hemen ardından Şeyh İbn ‘Useymîn bu göreve atandı. Bu görevle birlikte hocası Şeyh es-Sa’dî’den boşalan tedrîs vazifesini de üstlendi. Ayrıca bunlara ek olarak ‘Uneyze Ulusal Kütüphanesiyle ‘Uneyze İlmi Ensitisü’nde dersler vermeye devam etti. Daha sonra Muhammed b. Suûd İslâm Üniversitesi’nin Kasîm Şubesi Şerîat (Hukuk) ve Usûlü’d-Dîn fakültelerine öğretim görevlisi olarak atandı. Halen ilgili üniversitede öğretim görevlisi ve Akîde bölüm başkanı olan İbn ‘Useymîn ayrıca Suudi Arabistan büyük âlimler kurulunun da bir üyesidir.
Bir ara kendisine Suudi Arabistan Genel Müftüsü Muhammed b. İbrâhim Âl-i’ş-Şeyh (Allah kendisine rahmet etsin) kadılık görevi teklif eti. Hatta bu konuda çok ısrar ederek O’nun Ahsâ şehrine, şer’î mahkemenin reisi olarak tayin kararını bile çıkardı. Ancak İbn ‘Useymîn, kendisinin bu görevden affını diledi. Büyük uğraşılar ve yapılan resmi yazışmalar sonunda kadılık görevinden muafiyeti kabul edildi. Bu olay, O’nun makam ve mevki sevdalısı biri olmadığını aksine bütün hayatını ilim ve ilim ehli öğrencilere adadığını gösteren en güzel örneklerden sadece bir tanesidir.
Tek eşle evli ve 5’i erkek 3’ü kız olmak üzere toplam 8 çocuk babası olan İbn ‘Useymîn, İslâmî alandaki çalışmaları ve İslâmî ilimlerin ihyâsı hususunda gösterdiği üstün gayret ve çabaları nedeniyle 1414 h. yılında Uluslararası Kral Faysal ödülüne layık görülmüştür.
İbn ‘Useymîn, kitabımızın redakte aşamasında mâlesef 10 Ocak 2001 (15.10.1421) Çarşamba günü akşam namazının ardından Cidde’de tedavi gördüğü Kral Faysal Hastanesinde vefat etmiştir. Uzun süredir kolon kanseri tedavisi gören İbn ‘Useymîn, ertesi gün yarım milyonu aşkın bir insan topluluğunun katılımıyla Ka’be’de kılınan cenaze namazı sonrası Mekke’de hocası Abdülazîz b. Bâz’ın yanına defnedilmiştir. Allah-u Teâlâ her ikisine de rahmet etsin, mekanları cennet olsun. (Âmîn)
İbn ‘Useymîn, ilmî metodunu, hocası Abdurrahmân es-Sa’dî’nin ilmî metodundan etkileşimle aldığını şöyle ifâde eder: “Öğretim yöntemi, bilginin (ilmin) sunulması, örnekler ve anlamlarla bilginin öğrenciler tarafından kolayca anlaşılmasını sağlama hususlarında, hocam Abdurrahmân es-Sa’dî’den çok fazla etkilendim.” Ayrıca kendisi Şeyh Abdülazîz b. Bâz’dan nasıl etkilendiğini şöyle ifâde eder: “Şeyh Abdülazîz b. Bâz’dan (Allah kendisini korusun), hadislere verdiği önem, güzel ahlak ve insanlara karşı olan alçak günüllülüğü bakımlarından etkilendim.”
Sonuç olarak İbn ‘Useymîn’in fetvâlarında izlediği ilmî metodu inceleyenler, O’nun genelde Hanbelî mezhebine bağlı, ancak pek çok meselede bu mezhebe bağlı kalmadan delille birlikte hareket eden bir metod takip ettiğini görebilirler. Ayrıca Şeyhu’l-İslâm İbn Teymiyye ve öğrencisi İbnu’l-Kayyim’in görüşlerine özel bir değer vermiş, ancak delille çatıştıklarını gördüğü an onları terketmeyi bilmiştir
Dersleri İşleyiş Şekli
İbn ‘Useymîn, ‘Uneyze büyük câmiinde 35 küsür yıldan beri hocası es-Sa’dî’den devraldığı tedrîs vazifesini, ülkesindeki âlimlerin çoğunluğundan farklı bir üslübla îfâ etmektedir. Bu uslüp, muhtelif ilim dallarında yazılmış ve Şeyh’in kendisi tarafından belirlenen nesir veya nazım şeklindeki Arapça metinlerin ezberlenmesi ve her derste bu metinlerin öğrenciler tarafından ezberden Şeyh’e sunulmasıdır. Dersini ezberlemeyenler bizzat Şeyh tarafından azarlanmaktadırlar. Bu metinlerden bazıları şunlardır:
1- Kur’ân-ı Kerîm.
2- Zâdu’l-Mustaknı’ fî Fıkhı’l-İmâm Ahmed.
3- Hâfız İbn Hacer, Bulûğu’l-Merâm min Edilleti’l-Ahkâm.
4- Şeyhu’l-İslâm İbn Teymiyye, el-Akîdetü’l-Vâsıtıyye.
5- İbn Mâlik el-Endelusî, Elfiyetü İbn Mâlik fi’n-Nahv ve’s-Sarf.
6- İbn Hacer, Nüzhetü’n-Nazar fî Tevdîhi Nuhbeti’l-Fiker
İlmi Etkinlikleri ve Eserleri:
İbn ‘Useymîn’in yukarıda sözü edilen dersleri ve ilim halkaları yanında, ‘Uneyze büyük câmiindeki cuma hutbeleri, doğusuyla batısıyla dünyanın her yerinde yaşayan müslümanlar için; hac mevsiminde, değişik gazete ve dergilerde, nûrun ale’d-darb adlı radyo programında, ilim talebesi ve okuyuculardan pek çok kişiyle yaptığı yazışmalarda ve değişik zamanlarda katıldığı konferans ve seminerlerde verdiği sağlam fetvâlar gibi daha nice ilmî etkinlikleri vardır. Şeyh’in ayrıca muhtelif konularda kaydedilmiş pek çok kaseti yanında, akîde, tefsîr, hadis, fıkıh, usûl, ahlak ve daha pek çok alanda derlediği irili ufaklı 55’i aşkın eseri vardır. Biz bunlardan sadece akîdeyle ilgili olanlarını vermekle yetiniyoruz:
1- Fethu Rabbi’l-Beriyye bi Telhîsi’l-Hameviyye: Şeyhu’l-İslâm İbn Teymiyye’nin el-Fetvâ el-Hameviyye el-Kübrâ adlı eserinin bir özeti olup elinizdeki çevirisi sunulmuş eserdir. Bu eser, yazarın ilk kitabı olup yazımını 8 Zilka’de 1380 h. yılında tamamlamıştır. İlk olarak Mektebetü’l-Meârif tarafından Mecmûu Resâil fi’l-Akîde kitabının içinde Riyad’da basılmıştır.
2- Nübze fi’l-Akîdeti’l-İslâmiyye: İlk kez adı geçen yayın evi tarafından ilgili kitabın içinde basılmıştır.
3- el-Kavâidu’l-Müslâ fî Sıfâtillâhi ve Esmâihi’l-Hüsnâ: Eşref b. Abdülmaksûd b. Abdürrahîm tahkikiyle Mektebetü’s-Sünne tarafından Kâhire’de basılmıştır.
4- İbn Kudâme el-Makdisî’nin (öl.620 h.) Lüm’atü’l-İ’tikâdi’l-Hâdî ilâ Sebîli’r-Reşâd adlı kitabının Şerhi: Eşref b. Abdulmaksûd b. Abdürrahîm tahkikiyle Mektebetü’l-İmâmi’l-Buhârî tarafından İsmâiliyye’de basılmıştır.
5- Akîdetü Ehli-’s-Sünne ve’l-Cemâa: Medine İslam Üniversitesi tarafından muhtelif baskıları yapılmıştır.
6- İbn Teymiyye’nin el-Akîdeti’l-Vâsıtıyye adlı kitabının Şerhi: Sa’d b. Fevvâz es-Sumeyl tahkikiyle, Dâru İbni’l-Cevzî tarafından Dammâm’da, Şerhu’l-Akîdeti’l-Vâsıtıyye li Şeyhi’l-İslâm İbn Teymiyye adıyla 2 cilt halinde basılmıştır.
7- Muhammed b. Abdülvehhâb’ın (öl.1206 h.) Kitâbu’t-Tevhîd adlı eserinin Şerhi: Dr. Süleymân b. Abdullah Eba’l-Hayl ve Dr. Hâlid b. Ali el-Muşeykıh tahkikiyle, Dâru İbni’l-Cevzî tarafından Dammâm’da, el-Kavlu’l-Müfîd alâ Kitâbi’t-Tevhîd adıyla 3 cilt halinde basılmıştır.
8- Şerhu Selâseti’l-Usûl: Muhammed b. Abdülvehhâb’ın (öl.1206) el-Usûlü’s-Selâse ve Edilletuhâ adlı eserinin şerhi olup pek çok baskısı yapılmıştır. Guraba Yayınları tarafından 1999 yılında Üç Esas ve Açıklaması adıyla Türkçe çevirisi yayımlanmıştır.
9- Şerhu Usûli’l-Îmân: Dâru’l-Vatan tarafından Riyad’da basılmıştır.
10- el-İbdâ’ fî Kemâli’ş-Şer’ ve Hataru’l-İbtidâ’: Bir hayır sahibi tarafından Riyad’da basılmıştır.
11- Tefsîru Âyete’l-Kürsî: Birçok yayınevi tarafından muhtelif baskıları yapılmıştır.
12- Risâletün fi’l-Vusûli ile’l-Kamer: İlk olarak Mektebetü’l-Meârif tarafından Mecmûu Resâil fi’l-Akîde kitabının içinde, Riyad’da basılmıştır.
13- Bütün bunlara ek olarak Şeyh’e ait fetvâ kitaplarında ve muhtelif gazete ve dergilerde yayımlanan i’tikâdî konular hakkındaki fetvâları.
Çok kısa bir süre de olsa bazı derslerine katılma şerefine nâil olduğum büyük âlim İbn ‘Useymîn hakkında aslında diyecek daha çok söz var. Ancak biz sözü daha fazla uzatmamak için bu kadarıyla yetiniyoruz. Şeyh’in daha geniş biyografisi için isteyenler şu kaynaklara bakabilirler:
1- Abdullah b. Abdurrahmân el-Bessâm, Ulemâu Necd Hilâle Sitteti Kurûn. İbn ‘Useymîn maddesi.
2- Fehd el-Bedrânî ve Fehd el-Berrâk, Ulemâunâ, sh: 42 ve sonrası.
3- Fehd b. Nâsır es-Süleymân’ın cem’ ve tertîb ettiği el-Mecmûu’s-Semîn min Fetâva’ş-Şeyh Muhammed b. Sâlih el-‘Useymîn adlı eserin önsözü.
4- Velîd b. Ahmed el-Hüseyn Ebû Abdillah ez-Zübeyrî, “Nübze an Hayâti’ş-Şeyh Muhammed b. Sâlih el-‘Useymîn”, Mecelletü’l-Hikme, sy.2 (İngiltere/Leeds 16.2.1994), sh: 19-49.
5- Şâdî es-Seyyid Ahmed Abdullah, “Tezkîru’l-Müslimîn bi Tercemeti’ş-Şeyh İbn ‘Useymîn”, Mecelletü’t-Tevhîd, sy. 11 (özel sayı) (Mısır / Kâhire Zilka’de 1421), sh: 44-50.
6- Şerhu’l-Akîdeti’l-Vâsıtıyye, sh: 9-15.
7- Şerhu Lüm’atü’l-İ’tikâdi’l-Hâdî ilâ Sebîli’r-Reşâd, sh: 13-15.
Muhammed b. Salih el-Useymîn, muhammed bin salih el useymin, Muhammed bin Salih el-Useymin « İmam Şafinin itikadı/inancı | Sarf nahiv ile ilgili sorular »