İki Kıbrıslı Sadrazam ve Şair Eşref
Osmanlı'dan adayı devralmaya gelen ilk İngiliz vali Sir Garnet Wolsley, Londra'ya gönderdiği bir raporda, " Bu Türkler'in yönetimi, şaşılacak kadar insancıl ve İsviçre gibi demokratiktir" der. Kıbrıslı Rumlar'ın iddialarının tam aksini öne süren bu rapordaki görüş, 1930'larda adada vali olarak bulunan, Britanya hariciyesinin en önemli birkaç diplomatından biri olan Sir Ronald Storss tarafından da doğrulanır. Storrs, anılarında "Osmanlı yönetimi, son derecede demokratikti ama gene de bir kâfir yönetimi idi" benzeri bir cümle kullanır. Tabii hazretin Hristiyan olduğunu unutmayalım ki "kâfir" nitelemesi, kafamızı bozmasın. Ve şunu da ekleyelim ki Storss, bilinen ünlü Elenofil'lerden de biridir. Yâni ileri derecede bir Elen hayranıdır... Rahmetli Dr. Küçük, bundan dolayı onun Rum çıkarları için çalıştığını düşünür ve böyle yazardı. Oysa, Britanya imparatorluğunun bir diplomatının, herşeyden önce kendi devletinin çıkarlarını korumasından daha doğal birşey, elbette ki olamaz.
Storss, anılarının bir başka yerinde, adadaki kendi yönetimlerini eleştirirken, "şunu bunu yaptık amma" der, "unutmayın ki bir daha bu adanın Piroi köyünden ya da geriye kalan diğer 670 köyünün herhangi birinden, bir imparatorluk başvekili de çıkamaz! Bu adamlar, bizi nasıl benimsesin?" Storss haklı... 19.yy iki Osmanlı sadrazamı hediye etmiştir Kıbrıs'a... Pirioi'li Mehmet Kâmil Paşa ile Fasula'lı Mehmet Emin Paşa...
Mehmet Emin Paşa'nın Istanbul'daki adı, "Kıbrıslı Paşa"dır... Konağında, bir odaya kapanıp, Fasula ağzı ile kendi kendine konuştuğu; küfür müfür ettiği, padişahın da "bu gizli ayin yapıyor" diyerek, bir gün konağını bastırttığı anlatılır. Meğer o gizli odada, köyden gitmiş dağarcık, topuz, şu bu varmış ve koca sadrazam, canı sıkıldıkça, o odaya gizlenip, kendisini Baf'ta hisseder, rahatlarmış... Madem ki lâf onlardan açıldı, hadi haklarında uydurulmuş birkaç da fıkra anlatayım:
Bunlar şimdi nerden aklıma geldi? Kâmil Paşa'nın bir resminden. 1913'te hisar üstünde çekilmiş. Arkasında da müftü Ziyai Efendi... Paşa o sırada 83 yaşındadır. Dağ gibi duruyor