Bağışıklık sisteminizi güçlendirerek kışa hazırlanın
Kışın çocuklar neden daha cok hastalanırlar? En sık hangi hastalık görülür?
Sonbaharın gelmesiyle beraber havalar soğumaya başlar. Bu mevsimde en cok gördüğümüz hastalıkların başında viral üst solunum yolu hastalıkları gelir. Çocuklarda en sık rastlanan enfeksiyon hastalığı ise soğuk algınlığıdır. Bir çocuk hekiminin poliklinikte gördüğü hastaların yaklaşık yarısını oluşturur. Başta rinovirüsler olmak üzere 200’den fazla virüs soğuk algınlığına neden olur. Bu virüsler soğukta çoğaldıkları için soğuk havalarda daha çok hasta oluruz.
Bulaşma hapşuruk veya öksürükle havaya yayılan virüs damlacıkları ve enfekte (mikroplu) eller ile olur. Kreşlerde, sınıflarda kapalı kalmak, ortamın yeterli havalandırılmaması, toplu taşıma araçları,hasta çocuklar, el yıkama alışkanlığının az olması, ortak kullanılan oyuncaklar gibi nedenler kışın hastalıkların bulaşmasını arttırır.
Çocuklar yılda yaklaşık 3-6 kere soğuk algınlığı geçirirler. Özellikle kreşe, yuvaya gidenler ve 3 ay ile 6 ay arasında olanlar 8-10 kere bile hasta olabilirler. Bu bir kış sezonunda ayda iki kereye tekabül eder. Beslenmesi bozuk çocuklar daha sık hasta olurlar. 6-7 yaşlarından sonra çocuk büyüdükçe hastalık sıklığı giderek azalır. Erişkin yaşlarda yılda ortalama 2-3 kere soğuk algınlığı geçiririz. Hastalık sayısının giderek azalmasının nedeni, hastalıkları geçire geçire virüslerin çoğuna bağışıklık geliştirmiş oluruz.
Soğuk algınlığının kuluçka süresi kısadır. Çocuk virüsle karşılaştıktan 1-2 gün sonra hastalık belirtileri ortaya çıkmaya başlar. Ortalama 5-7 gün sürer. Fazla yüksek olmayan ateş, halsizlik, hapşurma, huzursuzluk, önceleri şeffaf, sonraları koyulaşan burun akıntısı olur. Burnun arkasında biriken salgıdan dolayı iştah azalır.
Antibiyotik kullanmalı mıyız? Hangi ilaçları kullanmalıyız?
Hayır. Virüs enfeksiyonlarını vücudumuzun bağışıklık sistemi yener. Antibiyotik kullansak da, kullanmasak da hastalığın iyileşmesini hızlandıramayız. Bu dönemde çocuğun şikayetlerini azaltıp onu rahatlatmaya yönelik ilaçlar veririz. Nezle ilaçları, ağrı kesiciler,burun damlaları gibi. Bu ilaçların tedavi edici özellikleri yoktur. Vücudun bağışıklık sistemi iyi çalışıyorsa daha hızlı iyileşiriz. Bu sırada çocuğun evde ıstırahat etmesi ve bol sıvı alması şarttır. Ancak, hastalık doğal seyrinde iyileşmez, çok yüksek ateş, balgamlı öksürük, sümük renginin koyu sarı ve yeşil olması, kulak ağrısı gibi şikayetler oluşursa çocuk doktorunuz muayenesinde gerekli görürse antibiyotik ekleyebilir.
Kış hastalıklarına karşı kış öncesi çocukların bağışıklık sistemini güçlendirmek için anne babalar neler yapmalı?
Hepimizin bilmesi ve uyması gereken sağlıklı yaşam ilkelerini uygulamalılar. En önemlisi yeterli ve dengeli beslenmedir. Düzenli uyku , çocuğu sigara içilen ortamlardan uzak tutmak, düzenli egzersiz , kışın D vitamini takviyesi vermek çocuğunuzun bağışıklık sistemini güçlü tutar.
Bağışıklık sistemini güçlendirmek için hangi besinlere, neden ağırlık verilmeli?
Çocuklar mutlaka sabah kahvaltılarını evde yapmalılar.
Hergün sebze ve meyve yemeliler.
A, C ve E vitaminlerini almak için havuç, brokoli, kabak, brüksel lahanası, yeşil biber, karnabahar, maydanoz, ıspanak, roka, tere ve turunçgiller, nar, elma, armut, kayısı, kivi gibi meyvelerin tüketilmesi gerekir. Mümkün olduğu kadar koyu yeşil, koyu mor renkli sebze ve meyveler tercih edilmelidir.
Süt yerine kefir , yoğurt ve peynir gibi probiyotiklerden zengin fermente süt ürünlerini tercih edilmelidir.
Haftada iki kere omega 3’ den zengin balık tüketmeye dikkat edilmelidir.
Gıdalarınızın şehir hayatında ne kadar mümkün olmasada doğal şartlarda yetiştirilmiş ve kimyasal kirlilikten korunmuş olmasına dikkat edilmelidir. Doğal yemle beslenmiş tavuğun yumurtası ve eti, doğal beslenmiş dana eti, ağır metallerden etkilenmemiş küçük balıklar, doğal ortamda ilaçsız ve hormonsuz yetiştirilmiş sebze ve meyvaları tercih edilmelidir.
Yemek evde yenmelidir, böylece dışarıda fast food ve boş kalorili yemekler yeme ihtimaliniz azalır.
Şişmanlık bağışıklık sistemini zayıflatır. Çocuğunuzun kilolu olmamasına dikkat edin.
Gereksiz ilaç ve özellikle antibiyotik kullanmayın.
Basit şekerleri özelliklede çocuğunuz hasta iken kullanmayın.Çünkü şeker alyuvarları (mikroplarla savaşan bağışıklık hücrelerimizi) 8 saat kadar felç eder. Böylece mikropların çoğalmalarına izin veririz.
Bal verelim mi? Ne kadar verelim?
1 yaşının üzerindeki çocuklara bağışıklığı arttırmak için düzenli bal verilmelidir. Yapılan çalışmalarda bal ve bal ürünlerinin bağışıklık sistemini kuvvetlendirdiği, çocuklara enerji verdiği, mikropları öldürmeye yardımcı olduğu, vücudun çinko, bakır, magnezyum düzeylerini arttırdığı, kilo alımını ve iştahı arttırdığı, büyümeyi desteklediği, alerjiyi azalttığı, barsak probiyotiklerini arttırdığı ,ishali azalttığı, kabızlığı düzelttiği gösterilmiştir. Ayrıca bal, soğuk algınlığı sırasındaki kuru öksürüğü hafifletir. Sabah kahvaltıda kilogram başına 1 gram olacak şekilde düzenli verilmelidir. (Bir yemek kaşığı yaklaşık 10 gr kadardır.) Asla , cok az miktarlarda bile olsa deli bal kullanılmamalıdır. Kalp üzerine ölümcül yan etkileri vardır. Bal, 1 yaşının altındaki çocuklarda botulizm hastalığı riski nedeniyle kullanılmaz.
Bağışıklık sistemini güçlendirmek için çocuklara bitki çayı verilir mi?
Bebek ve çocuk beslenmesinde bitki çaylarının yeri yoktur. Bize göre oldukça küçük olan midelerini bitki çayı ile doldurarak iştahlarını ve büyümeleri için gerekli besinleri almalarını azaltmış oluruz. Çocuklarda güvenli doz aralıkları bilmediğimiz için yarar yerine zarar verebiliriz. Örneğin, soğuk algınlığında sıklıkla kullanılan ıhlamurun idrar söktürücü etkisi vardır. Bu da çocuğun vücudunu susuz bırakabilir.
Gıda takviyesi, vitamin desteği gerekli midir?
Bu konuda görüş birliği yoktur. Kural olarak sağlıklı ve dengeli beslenen bir çocukta vitamin ya da gıda takviyesi gereksizdir. Ancak anneler çoğu zaman çocuklarında vitamin eksikliğinin ya da bağışıklık sistemlerinin iyi çalışmadığını düşünürler. Modern tıbbın ilerlemesiyle, bağışıklık sistemimizi daha fazla çalıştıran maddeler bulunmuştur. Bunlar besin takviyesi adı altında satılmaktadırlar ve bazı örnekleri şunlardır:
Bağışıklığımızı güçlendirmek için pro-prebiyotikler kullanılabilir. Barsaklarımızdaki faydalı barsak mikropları probiyotiklerdir. Bunları artıran maddeler ise prebiyotiklerdir. Sağlıklı bir barsak florasındaki probiyotikler bağışıklık sistemini güçlendirirler, vitamin sentezi yaparlar, zararlı maddelerin barsaklardan kana geçişini önler ,besin alerjilerini ve egzemayı engellerler.
Beta glukan, ekmek mayasından elde edilir. Bağışıklık sistemi hücrelerini aktive ederek bağışıklık yanıtını güçlendirir.
Laktoferrin vücudumuzda üretilen ve anne sütünde bol miktarda bulunan, bağışıklık sistemimizde önemli fonksiyonu olan bir proteindir ve enfeksiyonlardan korunmamızda önemli rol oynamaktadır.
Çinko bağışıklık sistemimizi aktive eder. Viral enfeksiyonlara karşı etkinliği kanıtlanmıştır. Eksikliği sık görülen minarellerdendir. Ayrıca çocuklarda büyümeyi desteklediğide kanıtlanmıştır.
Yaş Gruplarına Göre Çocuk Beslenmesi