﻿Okuma öğretmek için doğru yaş kaç olmalı? | Zihinsel Gelişim Online
“Beş yaşında bir kızım var, üç yaşından beri anaokuluna gidiyor, kızımı bu yıl tekrar anaokuluna vermeyip, ilkokula bir yıl erken başlatsam doğru olur mu ?”, “Oğlum dört yaşında, okumaya çok hevesli, her akşam eline kalem-kâğıt alıp ilkokula giden ablasının ders çalışmasını taklit ediyor, ona dört yaşında okumayı öğretsem mi?”, ” Çocuğum gelecek yıl ilkokula başlayacak, birinci sınıfta başarılı olması için, ona bu yıl okumayı-yazmayı öğretmeli miyim ?” türünden sorularla eğitimcilere başvuran aile sayısı bir hayli kabarık.
Öte yandan 5-6 yaş grubu çocuklarını eğitmekle görevli olan öğretmenlere, sınıflarındaki öğrencilere okuma ve yazı öğretmenin yerinde olup olmayacağı konusunda fikir soranların, uzmanlara danışanların sayısı da az değil. Günümüzde ilkokul ders programlarının ağırlaşması, kolejlere giriş sınavlarına hazırlanma çalışmalarına erkenden başlanması, yaş faktörünün de bu sınavlarda dikkate alınması, ” çocuklara, ilkokula başlamandan önce okuma ve yazı öğretmeli miyiz?” sorusuna cevap aranmasına yol açmıştır. Bu soruyu cevaplamak için, bazı illerimizde yapılan incelemeler göstermiştir ki, İstanbul’un birçok anaokulunda 5-6 yaş çocuklarına okuma, yazı ve hesap alıştırmaları yaptırılmaktadır.
Öğrenim yaşamının temelini oluşturan okuma, son derece karmaşık bir süreçtir. Okuyabilmek için çocuk, öncelikle harf adını alan yazılı işaretleri tanımalı, sonra bu harflerin karşılığı olan sesleri öğrenmeli, harflerle sesler arasında çağrışım kurmalı, harflerle sesler arasındaki ilişkiyi hatırda tutmalı daha sonra da bu harf dizilerinin ifade ettiği anlamı kavramalıdır. Bu arada farklı harfleri ve sesleri ayırt edebilmeli, benzer harfleri ve sesleri karıştırmamalı, satırları boyunca dizilmiş olan harf gruplarına bir anlam verebilmelidir. Bu açıklamalardan anlaşılabileceği gibi, “yazılı işaretleri, belli kurallara uyarak, anlamlı bir şekilde seslendirmek” olarak tanımlanan okuma, basit bir çözümleme tekniği değildir. Görme, işitme ve zekâ fonksiyonlarının faaliyette olduğu okuma: görsel ve işitsel ayrımlaştırma, kavrama ve değerlendirme gibi yeteneklerin yanı sıra, belli bir zihinsel ve nörolojik olgunluk isteyen, bedensel, duygusal ve toplumsal açıdan belli bir gelişim düzeyi gerektiren karmaşık bir süreçtir. Karmaşık olması nedeniyle, bu sürecin çocuk tarafından kazanılması belli koşullara bağlıdır. Okuma öğrenimi için gerekli koşulları, uzmanlar şöyle sıralamışlardır:
Anaokulunun amaçlarını gerçekleştirmesi, işlevlerini yerine getirmesi ancak çocukların ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik bir programla mümkündür. Bu programda yer alması gereken etkinlikler: Oyunlar (bireysel oyunlar, grup oyunları, taklit oyunları, bahçe oyunları), serbest faaliyetler ve yaratıcı etkinlikler (resim, müzik, dans, ritmik jimnastik), serbest ifade etkinlikleri (piyesler, kukla oyunu, pantomim, drama, taklitler), özel iletişim etkinlikleri (serbest konuşma, soru-cevap yoluyla diyalog, şarkı, şiir, hikâye, masal okuma ve anlatma), masa başı faaliyetleri (çizme, boyama, kesme, yapıştırma, model yapma, maket yapma), boncuk dizme, yap-boz oyunu… gibi etkinliklerdir.
çocuk eğitimiçocuk ve başarıçocukla iletişimip uçları