Türkiye’den önemli miktarda sermaye’nin yurt dışına gittiği ve vatandaşlarının bir bölümümün başka ülkelere göç ettiği ile ilgili haberlerin Batı basınında yer alması yeni değildir. Ancak geçtiğimiz birkaç hafta içinde bu tür haberlerin daha yaygın hale geldiği görülmektedir. Genel kanı, bir algı yönetiminin gündemde olduğu şeklindedir.
İddialara göre, 250 bin kadar vatandaşımız göç etmiş, sermaye ve yatırımcılar başka ülkelere yönelmiş, oralarda yatırım yapmış, sanayiciler bir kısım varlıklarını yurt dışına taşımıştır. Bunlara bir de, özellikle savunma sanayinde görev yapan mühendis ve uzmanlar eklenmiştir. Yani beyin göçü de iddialara eklenmiştir.
Cumhurbaşkanlığı, yayımladığı bir mesajla TUİK verilerine dayanarak yurt dışına giden vatandaşlarımızın sayısının, iddia edilen sayının çok altında olduğunu açıklamış, yurt dışına göç edenler yanında ülkeye gelen göçmen sayısının birbirine yakın olduğunu belirtmiştir.
Yurt dışına gidenlerin, ülkeden ayrılış nedenleri konusunda ciddi bir araştırma yoktur. Anladığımız kadarıyla bazıları kişisel nedenlerle, bazıları da ülke koşullarını beğenmemekle ilgilidir. Konunun uzmanı da olmadığımız için bir yorum yapma durumunda değiliz. Ancak, bazı bilinen gerçekleri de göz ardı etmememiz gerekmektedir.
Ülkemizde, geçtiğimiz yıllarda çoğu özel nitelikte çok sayıda üniversite kurulmuştur. Bu eğitim kurumlarının nitelikleri sürekli olarak tartışılmaktadır. Bunların önemli bir bölümünün alt yapısı ve eğitici kadrosu yeterli değildir. Dolayısıyla mezun olan örgencilerin, iç ve dış piyasalarda aranılan niteliklere sahip olmadığı açıktır. Üniversitelerimiz, dünya sıralamasında oldukça geridedir. Orta öğretimde de eğitim programları konusunda farklı görüşler vardır. Hal böyle olunca çok sayıda öğrenci yurt dışına gitmektedir. Eğitim görevlileri ve diğer alanlardaki uzmanlar da, ülkemizdeki şart ve imkanları yeterli bulmadıkları için yurt dışını tercih etmektedir. Beyin göçünün tersine çevrilmesi yani gidişlerin asgariye indirilmesi ve daha önce gidenlerin geri getirilmesi son derece acil bir konudur. Bu konuda bazı çalışmaların yapıldığı da bilinmektedir.
Sermaye hareketleri ise bir başka önemli konudur. Her yatırımcının amacı, düşük maliyet ve mümkün olduğunca yüksek kardır. Rekabet edebilmenin şartı budur. Bu durumda girdilerin daha ucuz ve bol olduğu, istikrarın ve güvenliğin hakim olduğu, daha geniş pazar imkanlarının sunulduğu bölgelere gidecektir. Çünkü yerinde üretim ve mevcut dağıtım kanallarından yararlanmak için bu gereklidir. Aynı şey ithalatta uygulanan vergilerden kaçınmak için de gereklidir. Bu şartlar, yurt dışına giden sermaye için olduğu kadar, yurda gelecek doğrudan yabancı yatırımcılar ve sıcak para sahipleri için de gereklidir. Böyle bir ortam sağlanması için vakit kaybedilmemelidir. Ülkeye yabancı kaynak girişleri giderek azalmaktadır. Gelen kaynakların önemli bir bölümü de gayrimenkul alımlarına yönelmektedir. Önümüzdeki dönemde dış kaynaklar azalacak veya daha pahalı hale gelecektir. Gelişmekte olan ülkelerin ekonomik büyümelerini finanse etmek için daha çok kaynağa ihtiyacı olacağı açıktır. Türkiye bu ülkelerden biridir. Aksi, küçük oranlı büyüme, ekonomik durgunluk ve işsizliktir. Doğrudan yabancı yatırım girişlerinin teşviki, en yararlı dış kaynak transferidir.
Yabancı yatırımcı, siyasi ve ekonomik istikrar, güven ve karlılık, çabuk ve tarafsız işleyen bir hukuk düzeni ile ortak değerlere bağlılık istemektedir. Türkiye, hem yurt dışına sermaye akışını makul tutabilmek ve hem de yabancı kaynak girişlerini arttırmak için uygun yatırım ortamını sağlamak durumundadır.
Yurt dışındaki algımızın değiştirilmesi için dış ilişkilerimizde gerginliklerden uzak, rasyonel ve uzun vadeli politikaların benimsenmesi ülkemize yönelik sermaye hareketlerini de olumlu yönde etkileyecektir. Türkiye’nin kapsamlı bir tanıtım politikasına ihtiyacı olduğu açıktır.