Emeğin Sanatı: 27.05.2012 - 03.06.2012
Emeğin Sanatı'ndan 119. Merhaba
Hiç ritmini düşürmeyen faşizan baskı ortamında, iktidar sahibinin dil atmadığı, söz söylemediği bir konu kalmadı. Geçmişten bugüne kalan burjuva kökenli kazanımlar birer birer iktidar tarafında sökülüp atıyor.
Roboski(Uludere) katliamı karşısında önce bir yutkunuldu, sonra Roboskili anaların acısını parayla kıyaslamaya kadar indirildi düzey. Bakıldı ki, herkes bu konuyu konuşuyor; hemen gündem değiştirme çabasıyla “Kürtaj Uluderedir!” gibi mantıkları parçalayan, dümdüz eden bir iddia ileri sürüldü.
Arkadaşımız Lütfiye Bozdağ, —sanat özlü olmasa da— gündemin gereği olarak kadınların tepkisini dile getirdi.
Kimi söylemleriyle özellikle gerici çevrelerden tepki gören Fazıl Say, özrü kabahatinden büyük söylemlerle aslında sözleriyle hedef aldığı kitlelerden çok da bir adım önde olamadığı görüldü. Elbette bir sanatçının gerici – faşist çevrelerce hakarete uğramasına ve bu nedenle ülkeden ayrılmasına karşıyız.
Ama bir sanatçının da seslendiği insanlara, topluma sorumluluğu vardır. Ama Say, “Müzik son derece bireysel (individual) bir şeydir. (...) Benim hiçbir misyonum yok, müziğimi yapmaktan başka” diyerek gerçek bir sanatçı kimliğinden çok uzak olduğu görülüyor. SOL sitesi yazarlarından Mehmet Yavuzkan, Fazıl Say’ın sanata bakışını eleştiriyor. Bu eleştirinin bir kısmını “Bu Sayının Savsözü” bölümünde okuyabilirsiniz.
Geçen üç sayımızda, üç bölüm hâlinde “Lenin Ve Stalin döneminde Sovyetler birliğinde Kültür ve sanat yansımaları” yazısını okumuştuk Yavuz Aközel’in. Yavuz Aközel, birkaç sayı sürecek olan yeni yazısı: “Dostoyevski, Yaşamı, Sanatı, Yapıtları” ile Dostoyevski’yi her yönüyle bize tanıtmaya devam edecek.
Yeni bir sayıyı daha yüreğimizin potasından emeğin tezgâhına döktük... Dileriz, yaşadığımız sisli puslu günler içinde gözlerinizde birer umut kıvılcımı canlandırsın, bu sayıdaki ürünlerimiz. Bu kıvılcımlar da inanç ve coşkuları alevlendirsin...
Eleştiri ve görüşleriniz bizim için değerlidir. Çünkü Göz her şeyi görür ama bir kendini göremez.
Sermaye sınıfının büyük bir özlemi olan AKP iktidarı, hiçbir adımı gelişigüzel atmamaktadır! Neoliberal politikaların ülkemizdeki otuz yıllık seyrine bakıldığında, sermaye egemenliği yeniden örgütlenmiş ve bu doğrultuda toplumsal, siyasal, ekonomik ve kültürel büyük dönüşümler gerçekleştirilmişken, AKP'nin sanat alanını ve sanatçıları rahat bırakacağı düşünülebilir mi?
“Karanlığa karşı özgür tiyatro” ve “İstanbul uyuma, tiyatrona sahip çık” sloganları atan tiyatro emekçileri, KİT'ler özelleştirilirken, İstanbul yağmalanırken neden ses çıkarmadıklarını tartışamazlar mı? Sanatçı, piyasacılık ve gericilik sarmalında, kendisini siyaset karşısında neden bağımsız ve “özgür” görmek ister?
Piyasacılığın sanat ve edebiyat alanında son otuz yıldır giderek artan baskısı, sanat alanını çürütmemiş midir? Bu ilişki, sanatçının durduğu ve konuştuğu yerin ayarını bozmamış mıdır? Siyaset karşısında “özgürlüğünü” tercih eden sanatçı, piyasa ilişkileri içinde duruşunu kaybetmeyi neden göze almıştır? Piyasa terimi olan “dükkan” sözcüğünü kullanmak, sadece talihsiz bir benzetme olarak görülebilir mi?
Sanat dendiğinde, insanlık tarihinin büyük mirası ve birikiminden söz eden sanatçı, bu tarihin en özel örnekleri olan aydın ve sanatçılarımıza neden öykünme isteği duymaz? “Yıkılan Rönesans'ın (Cumhuriyet) çocuğu olduğunu” belirten Fazıl Say, bu ülkenin tarihinde Namık Kemal, Tevfik Fikret, Nazım Hikmet, Orhan Kemal, Aziz Nesin, Rıfat Ilgaz, Ruhi Su gibi değerlerin “Sanat ve edebiyat, son derece bireysel (individual) bir şeydir. Benim hiçbir misyonum yok, sanatımı veya edebiyatımı yapmaktan başka.” dediğini ve böyle yaşadığını duymuş mudur? İnsanlığın tarihi ile sanatçının tarihi arasında mutlak bir bağ yok mudur? Fazıl Say, bu bağdan bağımsız bir şekilde mi Fazıl Say olmuştur, tartışılmalıdır. MEHMET YAVUZKAN (SOL, 30.06.2012)
MEKSİKALI YAZAR CARLOS FUENTES HAYATINI KAYBETTİ...
Meksika’nın önde gelen edebiyatçılarından Carlos Fuentes, 16 Mayıs günü 83 yaşında hayata veda etti. Uluslararası çapta birçok ödülün sahibi ünlü yazarın ölüm haberini, Meksika Devlet Başkanı Felipe Calderon twitter hesabından duyurdu.
Eserleri İspanyolca konuşulan ülkelerin yanı sıra Amerika Birleşik Devletleri’nde çoğu kez en çok satanlar listesinde yer alan Fuentes, bir dönem Meksika’nın Fransa Büyükelçiliği görevinde de bulunmuştu. Hükümetleri sert bir üslupla eleştirmekten geri durmayan yazar, “Artemio Cruz’un Ölümü” ve “Koca Gringo” gibi eserleriyle edebiyat dünyasında bilinirliğini artırmıştı.
Kitapları 20’den fazla dile çevrilen Carlos Fuentes, ardında 30 kadar kitap, çok sayıda deneme ve senaryonun yanı sıra; önemli bir akademik kariyer bıraktı. (T24)
MERSİN’DE A. OSMAN ABALI’DAN
“BEN, SEN, O” FOTOĞRAF SERGİSİ
Mersin merkez ilçe Akdeniz Belediyesi’nin organize ettiği 3. Sanat park etkinliği başladı; üç gün sürecek etkinlikte sanatın değişik kollarından kişiler gruplar ürünlerini sergileme olanağı bulacak. Etkinliğin açılısını yapan Akdeniz Belediyesi Başkanı M. Fazıl Türk, sanatçılığın herkese nasip olmayacağını belirterek, herkesin siyasetçi olabileceğini ancak, sanatçı olamayacağının altını çizdi. Türkiye’de sanata daha fazla önem verilmesi gerektiğini vurguladı. Türkiye’de siyasilerin sanatçıya hiç destek vermediğini söyledi. Türk, “Destek vermeyi bırakın, sanatı kendilerine benzetmeye, sanatı engellemeye, kendi siyasi otoritelerine bağlamaya çalışıyorlar. Bu da sanata yapılan bir yanılıştır, ihanettir” Mersin’de yaşayan yazar, tiyatrocu, müzisyen, ressam, fotoğraf sanatçılarının halkla buluştuğu bu etkinlik Akdeniz Belediyesi tarafından geleneksel hale getirildi. Etkinlik, Mersin’de kültür sanat adına Akdeniz Belediyesi’nin iyi şeyler yapmaya çalıştığını ortaya koyuyor.
Fotoğrafçı Ali Osman Abalı “Ben, Sen, O” adlı ilk kişisel sergisini Mersin Sanat Parkta açtı. Belgesel fotoğrafçılık ağırlıklı sokak fotoğrafçığıyla uğraşan Ali Osman Abalı, sergisiyle ilgili yaptığı değerlendirmede; “Öncelikle Akdeniz Belediyesi’nin bize bu olanağı sağladığı için başta başkanımız sayın M. Fazıl Türk’e ve belediye çalışanı arkadaşlara teşekkür ediyorum. Sergide daha çok belgesel ağırlıklı sokak fotoğrafçılığından temalar var. Sokak fotoğrafçılığı yapmanın güzel olan yanı bir sürü değişik insanla tanışıyorsunuz onları gözlemliyorsunuz birçoğuyla sohbet ediyor arkadaş oluyorsunuz. Sergide kullandığım fotoğraflardaki insanların birçoğu beni tanıyor yolda gördüğü zaman selam veriyor hâl hatır soruyor. Bize de onların duygularını, sorunlarını insanlara anlatmanın mutluluğu yetiyor. Sergide işçilerin, kadınların çocukların, ezilenlerin, sömürülenlerin, yok sayılanların, dilsizlerin, ötekilerin yani bizim olan benim senin onun fotoğraflarını görüyoruz serginin adı da o yüzden Ben, Sen, O”
25-28 Mayıs tarihleri arasında düzenlenen Sanat Park Etkinliğinde müzik dinletisi, fotoğraf ve heykel sergileri, halk oyunları, tiyatro, söyleşi, konser ve öykü dinletisi gibi etkinlikler yer verildi.
10. ABDULLAH BAŞTÜRK İŞÇİ EDEBİYATI
ÖDÜLLERİNE BAŞVURULAR BAŞLADI…
GENEL-İŞ ve DİSK eski Genel Başkanı Abdullah Baştürk (1929-1991) anısına, ailesi ve Genel-İş’le birlikte, bu yıl da işçi edebiyatı ödülü verilecektir.
Ödüle aday kitaplar, işçiler ya da diğer emekçiler hakkında olmalıdır. Bu kitaplar; şiir, öykü, roman, masal, anı, günce, yaşamöyküsü, röportaj, oyun türünde olabileceği gibi, bu türlerdeki yapıtlarla ilgili inceleme, eleştiri, makale, deneme, antoloji, yıllık, kendi kitaplarından seçmeler ve benzeri türlerde de olabilir. Ancak ödül dağıtımında, tür değil, yapıtın değeri göz önüne alınacaktır.
Şiir, öykü, deneme gibi türlerde, kitabın ağırlıkla işçiler ya da emeğiyle geçinenler hakkında olması, yeterli sayılabilecektir. Ödüle 1 Ocak 2011’den bu yana basılmış kitaplar katılabilir. Son başvuru tarihi 14 Eylül 2012’dir. Postadaki gecikmeler kabul edilmez. Ödüle tek yapıtla aday olunabilir. Ödülün seçici kurulunda; Remzi İnanç, Özgen Seçkin, Vecihi Timuroğlu, Tuncer Uçarol, Şiir Erkök Yılmaz bulunmaktadır.
Ödüller en çok üç kitaba verilir. Aralarında sıralama yapılmayacaktır. Ödül tutarları her bir kitap için 2.000 TL’dir. Ödül kazananlar ayrıca GENEL-İŞ’in Ören (Burhaniye)’de bulunan “Abdullah Baştürk Eğitim ve Dinlenme Tesisleri”nde bir hafta konuk edilecektir. Sonuçlar, gerekçesiyle birlikte, 14 Kasım 2012 günü aşağıda belirtilen GENEL-İŞ sitesinde açıklanacak; ödül töreni, Abdullah Baştürk’ün ölüm yıldönümü olan 21 Aralık 2012 gününü izleyen tarihler içinde yapılacaktır.
GENEL-İŞ, ödül kazanan ve yarışmaya katılan kitaplardan bazı bölümleri, telif ücreti ödeyerek kitaplaştırabilir. Bunları yayın organlarında da kullanabilir. Ödüle aday kitaplar; adres, telefon, özgeçmiş yazılı imzalı bir başvuru dilekçesiyle, yazarın kendisince ya da izin belgesiyle birlikte yayınevince, yedi adet olarak şu adrese gönderilecek ya da imza karşılığı teslim edilecektir: “Genel-İş Sendikası Basın Bürosu, Abdullah Baştürk Ödülü,
Çankırı Cad. 28/8, Ulus-Ankara”
İletişim: 0312 / 309 15 47, basin@genel-is.org.tr ya da tunol@ttmail.com … Bilgi için (ödül sonuçları, tarihçe, yarışma kitapları, yankılar): www.genel-is.org.tr adresinden izlenebilir. (EDEBİYATHABER.NET )
2012 CEMAL SÜREYA ŞİİR ÖDÜLLERİ…
Bu yılki yarışma iki dalda düzenlenmekte; A)Ekim 2011 başı ile Eylül 2012 sonu arasında Yayımlanmış şiir kitabı. B)Bir kitap oylumunda olan şiir dosyası.
Yarışmaya son katılım günü16 Ekim 2012’dir. Ödül, her dalda tek yapıta verilecek. Egemen Berköz, Enver Ercan, Mustafa Öneş, Müslim Çelik ve Leyla Şahin’den oluşan Seçici Kurul, gerek görürse, ayrıca Özendirme Ödülü de verebilecektir..
Cemal Süreya’nın 24.ölüm yıldönümü olan 9 Ocak 2013 Çarşamba günü düzenlenecek törende, ödüller kazananlara sunulacak.. 6 adet yapıt, her birine şairin özgeçmiş yazısı ile Adres ve telefon numarası eklenerek, 16 Ekim 2012 tarihine kadar Cemal Süreya Kültür Sanat Derneği’ne iletilecektir. Yapıtlar geri verilmeyecektir…
Sorularınız için: csureyagenclikyonetimi@gmail.com , Adres: Bostancı Bağdat Cad. Hatay Restourant Kadıköy –İstanbul Tel:(0 542 ) 506 96 58 Cemal Süreya Kültür Sanat Derneği
ORHAN KEMAL ÖDÜLÜ YİĞİT BENER’İN OLDU
Orhan Kemal Kültür Merkezi'nden yapılan yazılı açıklamaya göre, Tahsin Yücel, Osman Şahin, İnci Aral, Özdemir İnce, Erol Erdinç, Turhan Günay ve Nazım Öğütçü'den oluşan kurul, ''41. Orhan Kemal Roman Armağanı''nın, Yiğit Bener'in Can Yayınları tarafından yayımlanan ''Heyulanın Dönüşü'' romanına verilmesini uygun buldu.
Ödül töreni, 1 Haziran'da Orhan Kemal Kütüphanesi Konferans Salonu'nda gerçekleştirilecek olan Orhan Kemal'i anma etkinliğinde yapılacak. (EDEBİYATHABER.NET)
12 EYLÜL KARANLIĞINA KARŞI
'AYDINLAR DİLEKÇESİ' GÜNCELLİĞİNİ KORUYOR
“Aydınlar Dilekçesi” olarak bilinen girişim, çok sayıda aydının katıldığı çeşitli toplantılarda belirlenen görüşlerin yazmanlar kurulu tarafından kaleme alınmasıyla dilekçe haline getirildi. “Türkiye’de Demokratik Düzene İlişkin Gözlem ve İstemler” başlığıyla hazırlanan dilekçe, Cumhurbaşkanlığı ve TBMM Başkanlığı’na verildiği gün Sıkıyönetim Komutanlığı tarafından yasaklandı. Aydınlar Dilekçesi’ni hazırlayan ve imzalayan bazı isimler hakkında Kenan Evren’in “vatan hainliği” suçlamasıyla da dilekçenin yayınlandığı tarihten 5 gün sonra dava açıldı. 20 Mayıs 1984’te Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı’nın Sıkıyönetim Askeri Savcılığı’nca açılan dava sonrası dilekçe ve imzalara el konuldu.
Aydınlar Dilekçesi’ni hazırlayanlar arasında Aziz Nesin, Yalçın Küçük, Halit Çelenk, Uğur Mumcu, İlhan Selçuk, İlhan Tekeli, Mete Tunçay, Haluk Gerger gibi birçok isim bulundu. Ahmet Taner Kışlalı, Vedat Türkali, Hikmet Çetin, Mustafa Balbay, Emil Galip Sandalcı, Erdal Öz, Esin Afşar, Bilgesu Erenus gibi isimlerle birlikte 1300’ü bulan imzayla desteklenen dilekçe hakkında açılan davada 59 kişi yargılandı. “Sıkıyönetim yasaklarına aykırı olarak bildiri dağıtmak” suçundan Ankara 1 no.lu Sıkıyönetim Mahkemesi’nde görülen, 18 Ağustos 1984 tarihinde ilk duruşması yapılan dava, 7 Şubat 1986'da tüm sanıkların lehine sonuçlandı.
“İnsanların son sığınağı olan adalet, insanca yaşamın da başlıca dayanağıdır”denilen dilekçede, yargı kararı olmaksızın yurttaşların haklarının kısılması, siyasal hakların ellerden alınmasının toplumsal yıkımlara yol açacağı belirtildi. İşkencenin ise insanlığa karşı işlenen suç olduğu vurgulanan metinde şu ifadeler yer aldı:
Siyasi partiler, sendikalar, mesleki kuruluşlar ve derneklerle birlikte birey ve grupların demokratik özgürlüklerini korumak, örgütlenme ve katılım haklarını güvencelere kavuşturmak gerektiği belirtilen dilekçede, çok yönlü kamuoyunun oluşması ve TRT’nin özerkliğinin sağlanması gerektiği de ifade edildi. Ayrıca eğitimin temel amacının özgür düşünceli, bilgili, becerili ve üretici insan yetiştirmek olduğunu belirten aydınlar, eğitime ilişkin görüşlerini de şu şekilde açıkladı:
“Bütün bunlarıın ışığında, topluma karşı sorumluluklarının bilincinde olan bizler, çağdaş demokrasinin, ayrı ayrı ülkelerin özel koşullarına göre uygulamadaki değişikliklere karşın, değişmeyen bir özü olduğuna bu özü oluşturan kurum ve ilkelerin bizim ulusumuzca da benimsenmiş bulunduğuna, bunlara aykırı düşen yasal düzenleme ve uygulamaların demokratik yöntemlerle ortadan kaldırılması gerektiğine, yaşadığımız bunalımdan, böylelikle, sağlıklı ve güvenli olarak çıkılacağına olanca içtenliğimizle inanmaktayız.” (SOL)
AHMET ARİF’İN ŞİİRİ
DAĞLARDAN OVALARA TAŞIYOR KAVGAMIZI…
Kafan, sokak çarpışmasıdır Çin'de”
EMEĞİN SANATÇISI ORHAN KEMAL
Edebiyatımızda, öykü, roman adına hayata müdahil olan emeğin sanatçısı Orhan Kemal’i 2 Haziran 1970’te ölüşünün 41. yıldönümünde saygıyla selamlıyoruz.
Dünya şiirinin en alevli meşalelerinden olan Nâzım Hikmet’i, 3 Haziran 1963’te sonsuzluğa göçüşünün 48. yıldönümünde bir kez daha şiirleriyle selamlıyoruz.
14 Haziran 1938’de yitirdiğimiz büyük yazarı 73. ölüm yıldönümünde saygıyla anıyoruz. Maksim Gorki, kimi yapıtlarıyla, ölümsüz, eşsiz bir sanatçı; kimileriyle bir öncü, yol açıcı; düşünsel ve siyasal eylemiyle ilk gençliğinden ölümüne kadar emeğin ve emekçinin yanında yer almış ve bu uğurda akıl almaz genişlikte ve çeşitlilikte bir alanda mücadele etmiş bir eylem adamıdır.
Adalet ve akıl yolundan ilerleyen çocuklar her şeye sevgilerini katıyorlar, ruhlarından taşan söndürülmesi olanaksız bir ateşle aydınlatıyorlar her şeyi. Çocuklarımızın tüm dünyaya karşı besledikleri yakıcı sevgi içinde yeni bir yaşam oluşuyor. Bu sevgiyi kim öldürecek, kim? Onu yenecek üstün bir güç var mı? Bu sevgiyi yaratan yeryüzüdür ve tüm yaşam onun zaferini bekliyor... Evet, tüm yaşam!”(ANA ROMANINDAN…)
ÖZLEM KESKİN:Öpersen Uyanır
—Havaş da tavşanlay da öley mi?
—Kelebikley de öley mi?
—O şaman kablumbolayla çocuklay keşin öley. İlk başta onlay öley. Hışlı koşanlayla uçanlay ölünce onlay hemen öley.
—Ölür. Herkes her şey ölebilir.
—Halak mısın havaşı öldüyhene o şaman.
—Oğlum saçmalama. Yeter!
Kendimi bile ürküten bir tonda çıkarıp sesimi püskürttüm. Derin bir oh çektim sonra; benim gördüklerimi görmüyor, benim bildiklerimi bilmiyor ve benim kadar sözcüğü yok diye. Yoksa bana daha neler yapabilirdi; düşünmesi bile felaket.
Yarım yamalak üç beş sözcüğünü öyle bir birleştirdi, beni tek hamlede devirip odanın benden en uzak köşesine gitti. Savaşı öldürmemi istedi sabah sabah benden. Korktu da öfkemden, gitti. Bakmıyor bile. Oyuncak cenderesi yaratmaya çalışırken tınısı yüksek bir mırıldanma boşaltıyor.
Bütün bir haftanın yorgunluğu omuzlarımdan kalkmamış daha. Benim miskinliğim yorgun düşüyor onun doludizgin telaşında. Öyle büyük bir gürültü ki varlığımız; tıka basa dolduruyoruz odamızı. Oysa ben pek konuşma taraftarı değilim ama o hiç susmadı kalktığımızdan beri. Odanın içinde sessizce gezinen ana oğulluğumuzu seyrediyorum ona hissettirmeden. Az önce birbirimizi öyle büyük acıttık ki; şaşkınlığımızın yanında küçük ve savunmasız duruyoruz ikimiz de.
İzin verseydi çayımı içecektim, hafta sonu dinginliğini yudumlayarak. Şimdi çayı düşünmek ne, bir kalkan arıyorum kendime. Kalabalık sözcüklerimi yokluyorum; onun sakin, dingin, eksik ama sağlam çarpan üç beş sözcüğüne yanıt olsun diye. Yorgunluk çöküyor üzerime. O mu bıraktı bana her yerime batıp çıkan bu dikenleri.
Bağırmayıp da ne deseydim ona:
“Savaşın canı yok oğlum, öldürülmez. Herkes bir parça savaş. Herkese biraz yutturuyorlar. Herkes giriyor işin içine. Herkes biliyor aslında. Ya da herkes, herkes, herkes…”
Yok toparlayamazdım. Yıkamazdım güçlü anne görüntümü. Ne derdim o zaman; “Rahat ol oğlum sen korkma. Öldürürüm ben o canavarı boş bir vaktimde.”
Bırakmazdı ki peşimi. Her gün sorardı. Her gün yoklardı. İnsanları kucak kucağa, kahkaha fırtınasında görmedikçe inanmazdı. Yürüyen, büyüyen, gülen, nefes alan bir barış isterdi benden.
Gök gürültüsü konusunda başıma gelenleri unutmadım henüz. Onu da öldürmemi istemişti. ”Öldürdüm” demiştim. Yeniden duyduğunda “Yalancı, yalancı” diye dönmüştü etrafımda. İsteklerinin peşini sürüyor o. Ayrılmıyor yanıtların ardından.
Yeni bir hamle planlıyor olmalı. Gözlerini dikmiş bana. Odanın ortasında çarpınıyor bakışlarımız. Tedirginim. Bekliyorum.
Sekerek geliyor yanıma. Az şişirilmiş bir balon yumuşaklığında değdiriyor elini yüzüme. Sanırım arayı düzeltmeye çalışacak.
—Anne. Şaykımı höyliyim mi hana?
Neyse ki biliyorum bu sahneyi:
—Söyle oğlum sen. Dinliyorum ben seni.
Şarkı söylüyor bana. Mırıldanmıyormuş. Demek bozuştuğumuzdan bu yana dönüp dolaşıp aynı şarkıyı söylüyormuş:
“Elleyim tombih tombih,
Kiylenince çoh komik”
Sesi rahatlatıyor beni. Eşlik ediyorum şarkısına. Gülümsüyoruz birbirimize.
Rastlantısal bir ayrıcalığı bölüşüyoruz ikimiz. O bundan habersiz.
—Höyliyim mi yine? Diyor.
—Söyle oğlum, diyorum.
Ne zamandır dürtüyor bu parmaklar beni?
—Anne eymek vey.
Ekmek istiyor. Çoktan bitmiş şarkısı. Mutfağa yürüyoruz beraber. Büyükçe bir ekmek parçasına çikolata sürüp veriyorum. Seviniyor çikolatalı ekmeğine. Bana neler yaptığının farkında değil. Kocaman açmış gözlerini, kucaklıyor sanki beni. Ben ekmekle onu resimliyorum bir kerede.
İçeri geçiyoruz el ele. Onun yarım kalmış bir oyunu var belli. Hemen ayrılıyor yanımdan. Ben koltuğa oturur oturmaz ana olmazdan çok önce analığıma açılmış yaranın ekmekle anacağım acısını duyuyorum. Zilan’ın gülüşü gelip oturuyor karşıma. Benim bildiğim yerlerden çok uzakta başka bir toprakta yaşıtımdı Zilan. Dilimi bilmezdi ama su gibi, kuş gibi, aydınlık gibi bir sesi vardı. Kalabalığımdı o benim. Beni severdi. Çok uzaklardan geldiğimi, dilini bilmediğimi, onu hiç anlamadığımı bile bile. Hatta onun olmasa bile çocuklarının dilini değiştireceğimi bile bile severdi beni. Dillerinin ötesinde bir şey vardı onun gözlerinde. Candı, canımdı Zilan.
Yaşıtlarımız genç kızdı daha. O tam beş çocuk doğurmuştu on dördünden bu yana. Biri de karnındaydı onu tanıdığımda.
Bir gün düşüp yandı bir tandırda. Çocuklarına yavan ekmek yapmak adına... Burnumu sızlattı köye dolan yanmış Zilan kokusu. Canımı en yakanı, o akşam çocukları analarını yakan tandırda analarının pişirdiği ekmeği yediler. Anasız uyunuyordu. Uyunacaktı. Ama aç uyunmuyordu.
O günden sonra da gördüm, hep gördüm ben onları. “Katil” demediler yediler ekmeği.
Zilan analığa açılan yaram, Zilan yavan ekmek için ölen anam. Zilan gelmiş oturuyor karşımda. Gülüyor bana. Bakıyor. Gülmenin, bakmanın, sevmenin dili yok. Silinsin diye içimden yanık kokusu, gülüşünü kokluyorum.
Zilan’ın küçük oğlu; Şivan, benziyor muydu benim oğluma? Hatırlayamıyorum. Oysa ezberlemiştim ben onun yüzünü. Annesinin öldüğü gece sararken onu acemice “Nan bukhe mualim”[*] demişti durmadan. Yeni konuşuyordu. Benim oğlum yoktu o zaman. O büyümüştür şimdi. Unutulmuş köyünde patlayan bombalara anlam veremeden. Unutmuştur çoktan anasının dilini. Büyümüştür tabii; yarı kâbus uykularında her gece duyduğu silah seslerinden kendi içine sinerek Kim bilir baskın gelip silahlara, gök gürültüsü avutmuştur onu belki. Oysa yıllardır uyutuyorum ben oğlumu sessizce. Ne çok isterdim oğlumu Şivan’la yan yana görmeyi. Ama bu süreç yaşanırken korkutuyor beni onların yan yanalığı.
Ya bir gün birileri, bu lanet kıyımın bir parçası yaparsa oğlumu? Oğlum neden gittiğini bilmediği bir toprakta öldürürse Şivan’ı? Şivan vurursa oğlumu? Bilmezlerse analarının birbirini, konuşmadan gözleriyle nasıl sevdiğini? Korkuyorum.
Ya bir gün insan bedeninin kopan parçalarından zevk almayı öğretirlerse oğluma? Parmak koleksiyonu yaparsa benim renkli ve küçük kâğıtları biriktirenim. Kendinin olmayan bir savaşta soyunursa oğlum ölü sayısına endeksli bir kahramanlığa?
Ya da; en az oğlum kadar umutla büyütülen başkalarına parçalatırlarsa oğlumu. Toplayıp parçalarını bir merasim tabutuyla gönderirlerse küçük kuğumu? Ya bozarlarsa bizim sevdayla düşlediğimiz oyunu. Ben oğlum Şivan’la hiç acemilik çekmeden oynasın istiyorum.
Nereden getiriyorum bütün bunları aklıma. Nefesim daralıyor. Oğlum gözümün önünde oynuyor. Caniye benzer bir yanı yok. Oynuyor pamuk yumuşaklığında.
Bu yetmiyor ama. Şimdilik benzemiyor caniye ve Şivan’dan habersizim hâlâ. Zilan bu işi bana bırakıp gitti. Ondan devraldım ben çocuklarımıza öğreteceğim kardeşliği.
İçimi kendime sığdıramıyorum. Yapmam gereken bir şeyler var eksik kalan. Evin dağınıklığını, işi gücü, alışverişi bırakıp bir kenara, dışarı atmalıyım kendimi. İnsanları bir bir dürtüp haykırmalıyım:
“Eğer hiç rahatsızlık duymuyorsanız olan bitenden, yılan size dokunmamışsa henüz; ninenizi bir mülteci kampında saydam gözleriyle bakınırken düşünün. Annenizi getirin aklınıza, alyansını bozdurup üstüne para vererek kendini insan tacirlerine satarken. Ya da bunları yapamadan her ikisinin de kıskıvrak öldüğünü. Sevdiğinizin güzel bedenini getirin aklınıza, içini organ soyucular boşaltmış. Sonra can parçanız çocuğunuzu düşünün; ölmüş varlığının başında onu içinizde saklayacak yer bulamadığınızı ve ellerinin ellerinizde soğuduğunu. Binbir renkli sesinin sustuğunu düşünün. İnanın o zaman bin yaşatamazsınız o yılanı.”
“Çocuklarımızı katil yapacaklar ya da kuytularda vuracaklar, oyunlarına kan bulaşacak”diye bağırmalıyım.
—Halaklay öldüyhenişe havaşı.
Akıl almaz bir titreme sarıyor bedenimi. Ana oğulluğumuz yok ortada. Korkup sinmiş bir kenara. Oğlumun gürültülü varlığı bile bulanık gözlerimde.
Bakıyorum sadece. Görmek işini beceremiyor gözlerim. Odamızın bir saat önceki dinginliğine dönmeye çalışıyorum. İplerim gerilmiş, elimde değil beceremiyorum.
Hayal meyal görüyorum oğlumu. Zeliş’i tutmuş elinden sürükleyerek getirip çarpıyor kafama. İlgi istiyor. Halen farkında değil nelere sebep olduğunun. “Ah bana neler yaptın çocuk? Ne acımasız sorguladın. Söyler misin içime ne batırdın? Acıya acıya eriyorum ben.”
Zelişli darbeler iyi geliyor biraz. Aydınlanıyor görüş alanım.
Kara derili oyuncak bir et bebek Zeliş. Doğduğunda babasıyla aldığımız ilk oyuncaktı. İnsanları renklerinin dışında sevsin, adı başka rengi başka insanlar var bilsin diye.
Zelişli bir oyun kuruyoruz hemen. Misafircilik oyununda çay içiyorlar şimdi.
Tam o anda dehşet bir patlama saldırıyor kulaklarıma. Duman ve barut kokusu kaplıyor her yanı. Akıl almaz bir ağırlık çarpıyor bedenime. Sıcacık bir şeyler akıp gidiyor içimden. Yavaşça açıyorum gözlerimi. Bir elinde tabanca diye kullandığı bir sopa, bir eli Zeliş’in kara eliyle el ele yıkılıyor ayaklarımın dibine. Filmlerde gördüklerini oynuyor şimdi.
Sanki çok uzaklardan koşarak geliyorum. Soluk soluğa varıyorum yanına. Sanki neden ve kimler arasında yapıldığını bilmediği bir savaşta biri vurmuş bebeğimi. Sanki kana karışmış yatıyor bebeğim elini tuttuğu kara derili bebekle.
Her yanı kan yatıyor bebeğim. Peki hangisi benim bebeğim? Hangi acı benim? Hangi cinayet? Ölmüş çocukların açık kalan gözleri hep aynı bakıyor. Seçemiyorum. Feryadım dili başka kadınların feryadına karışıyor.
—Pomba geydi öydük. Öpeysen uyanıyış.
Öpüyorum, milyon kere öpüyorum. İkisini de öpüyorum. Bütün insanları, insanlığı, tüm dünyayı öpüyorum. Fotoğraflamak kaldırıyor mu acıyı? Hangi intihar bitirebilir utanca tanık olmanın ağırlığını? Kana kana emziriyorum Sudan’da akbaba tarafından ölümü kollanan kızı.
Yaşlar sel oluyor gözlerimde. Hıçkırığımda boğulmak üzereyim. Saldırıyorum acemi analığıma. “Neden?” diyorum. “Neden ölü doğurmaya devam ediyoruz sancılarda kıvrana kıvrana? Barışı mayalasa ya rahmine her ana.”
-Öşüy dileyim annecim. Şaka yaftım.Şaka.
Durduramıyorum kendimi. Korkarak bakıyor bana. Yaşadığı üç yılın sağlamlığıyla sımsıkı tutuyor elimi.
-Şiiy yaş hadi, güyütü yafmam, höş.
Payıma şiir düşüyor, şiir yazıyorum.
“Geceleri gizlice kalkalım oğlum
Yeryüzündeki bütün silahları kukla yapalım
Renk renk boncuktan gözleri olsun
İplerden saçaklı saçlar takalım
Kocaman gülen ağızlar boyayalım
Öpmeler konduralım herkese
Öpmeler uyandırsın sevgiyi”
Oğlum, şiirimin bittiği yerde başlıyor şarkısına:
[*] “Ekmek ye öğretmen”
ADNAN DURMAZ: Sahipsiz Mezarlıklarla Konuşma
SAHİPSİZ MEZARLIKLARLA KONUŞMA
Kurumuş kangallarda mecalsiz bir güneş
Rüzgarda zaman kırıkları savrulur
Kekiklerin saçlarında darmadağın sonbahar
Onlar ki analarından günahkar doğdular
Süründüler sürüngenler gibi karın karın
Ödeyemediler bütün korkularıyla cezalarının kefaretini
Ey ki siz
Türkülerinin bir yanı yanık olanlar
Yüzlerinde kırış kırış acının tarihini taşıyanlar
anlatılmamış masalların kahramanları eyy
Hani o sarı dişlerinize benzeyen yosunlu taşların duldasında
Adı sanı belirsiz -esamesi silinmiş
Tutsak ömürlerinden ölümle kurtulanlar
Akşam yorgun ırgatlar gibi gelince bozkıra
Çökerince mecalsiz bulutlarıyla imanı gevremiş
Sarı anızlar gibi savrulan ömrünüzden
Bozkırlar boyunca bitmez bir köleliği bırakarak
Gittiniz bu dünyadan ey ki siz eyy
Destanların kahramanı sevdaları binyıllara taşanlar
Ferhatça dağ delenler kerem kerem yananlar
Anasından zincirlerle doğanlar
Yılan sokmasından kızamıktan ve göçen damların altında ölenler
Yetmez benim bu şair gözlerime yetmez
Ruhunuzu şad edip dönmek
Hititli bebeleri gördüm fyrigyalı genç kızları
Binyıllardan omuzları yanır olmuş bedenim
Saltanatlar yükseltenler kanla kararak canı
Kıran gibi yağma ordularıyla
Veba gibi geçenler canları talan edip
Hala oradalar işte hala oradalar
Kara yazgılar kör talihler
Aşkların katili zındanların zulumların faili
Yetmez benim delik deşik kalbim bu acıyı taşımaya
Öfkeli bir güneş gibi
Kırılmış bir ay nasıl ağlarsa
Mechul kahramanlar oldunuz
Kayatı okumadan bildiniz ey yarenler
Teriniz satıldı ırgat pazarlarında
Namus korudunuz canınızla
At pisliğinden arpa seçip yediniz savaş alanlarında
Bilmediğiniz topraklarda kaldınız
Ölümler şaşırdı inancınıza
Çünkü ölüm baka kaldı türkülerinize
Kurumuş kangallarda ırzına geçilmiş akşam
Saralı bir rüzgar titriyor hazan yapraklarında
Ne dua ederim size
Ne de rahat uyuyun derim
Bilsem de cehennem yaşadınız bu dünyada
Zulme bırakıp gittiniz zulm altında yaşadığınız bozkırları
Uğruna kelle koyduğunuz ne varsa
Tecavüze uğradı uğruna öldüğünüz ne varsa
Ve dünyalar kuran nasırlı avuçlarınızla
Ve dağlar deviren öfkelerinizle
Dua beklemeyin benden
Elimden bir şey gelmiyor işte
Acı ve kan pahasına
Bırakıp gittiğiniz ne varsa
Öpüp ağlamaktan başka
Ve akıtmadan tek bir damla
Yalnızca çürümüş parmaklarınızı
Öpmek isterdim mümkün olsa
Gönderen Emeğin Sanatı zaman: 12:37 1 yorum:
YAŞAR DOĞAN:Dizlerin Gowendi—MEHMET RAYMAN: Karam
Künh gözlerinde ruhi türkü
Işık gölünde yüreğimi söktü kökünden
Bir canım çölde çığ çılan
Öteki yalpalandı yalın ayak
His sandalların mafsalında ayaklanarak
Bayıldım da kendime geldim
Ahh ne kadar da uzakmışım kendimden!
Artık arştan ödünç aldığım bu can
Burçlar gondolu altında sana bir borç
Hanı sevip öpsem seni
Bu ömrü törpüleyen köprülerde
Sevdam boynunun kolyesi
Taşıyabilir misin beni ardışık
İnsana inancım kaybolmuş
Sen ve ben bir halede karmakarışık!
içine çektiğin hava
balon yapıyor yüreğine
karpit lambanın ışığı
neye mal olacağını
onca ağırlığı taşır
soluk almadan yer kabuğu
dünyanın taşı toprağı üstünde
sakın ipin ucunu kaçırma
yerin dibinden bile
el sallar kara tren yolcularına
ellerim kara üzüm yaprağı
dayanırım her güçlüğe
BEKİR KOÇAK: Değer Bilmezliğe Açık Pencereler
DEĞER BİLMEZLİĞE AÇIK PENCERELER
haykırıyor öksüzlüğü kimsesizliği ülkem
değer bilmezliğe açık pencereler kıskançlığa
gözden yüreğe mecburiyeti hüznün
aynı hikayenin bir çok yerinde
yaşamın olmazsa olmazı inkar
geçer akçe dalkavukluk
doldurur çok boşluğu
konuşur gülümser küfür gibi
ortak adların çekiminde ruhlar
döner ummadık zaman diliminde
ötelerden sürüp gelse de ayrıcalık
kapımız tan vaktidir çoğu zaman
küheylan soluğu yanık
oturur taş avlularda ikindi serinliği
eşkiya yoklaması devri zaman
suyumuza ekmeğimize zoraki konuk
dağ adları vardır adına yüce
insan kendine firari olunca ancak
yakışır düş akşamlarına
ince sızılarında ömrün
o dağlar işte kalbi tufan
devri devre bağlar
patlar günün birinde
soluğunu sesini arar
üstünde fırtınalar kor ateş
say ki ferhat şirin
yara kabuk tutmaz
kırılır namerdine gammazına
kini karıştırmaları yokmu sevdayla
kapı kapı pusu tutar gece kuşları
rengini sormaz insanın
sevgisi eksik ülkeme küs
çekse ellerini ellerimizden
umarı bulunur kanayan yaralarımızın
onların beslemesi ''ben''ler
katlettiler ''biz''i utanca kül
sen ben dedikçe kolsuz kanatsız
biz siz tutsaktır onlara
böyle gelmiş böyle gider derseniz
ırmağımı dağımı denizimi
çocuklarıma miras aktan çok kara
birlikte çıkalım desem de yolculuklara
ömrüm vefa etmez
sözüm de geçmez umuda
öğüdüm o ki iyi belle bu toprağı
hitit'i friğ'i konar göçerleri
illaki yaratacaksan bir tanrı
baş köşeye koy insanı
ateşinle canları yakma
ne karanlığın gözü ol
ne yalanın sözü
''ben'' diye başlayan başa
itibar etme haşa
o kendince tanrıdır
değilse de sanrıdır
HASİBE AYTEN: Deniz de Yanar—ERCAN CENGİZ: Beş Dilde Birden
DENİZ DE YANAR
nar kabuğu gibi buruk
çöl kumu gibi yakıcı
panzehir mi zehir mi
ihanet mi sevgi mi
cam kırıkları doldu
gül ormanıydı yürek
şiirim şiir olalı
böyle sevgi gördü mü
böyle zakkum yedi mi
masal düşten çıkmalı
aşk da burdan gitmeli
BEŞ DİLDE BİRDEN
yırtığını dikmeye geldi örümcek
evcil dağ keçisi kayaya diklensin hele
deremiz yeşil akardı eskiden
ve ormanlarımız daha da gür
şafaktan şafağa kalkardı köylüler
elleri sıcak yüzleri güleç
güneş içilirdi gün boyu
şimdi devletin o kuru borusu
yürekten yüreğe oturur
kara mı kara yukarıdan aşağıya
parayı görünce mübarek
tek dil tek ırk bir yana
beş dilde birden öttürüyorlar
Etiketler: edebiyat, Ercan Cengiz, Hasibe Ayten, resim, şiir
ŞİYAR BUZCU: Şarapname…
Bütün yolların başlangıcına ve bitişine mendil ıslattığımız bir aşka aittik bir zamanlar
Kavurucu sıcaklarda akşam karanlıklarını bekleyen bir çift turnanın gözlerinde büyürdük
Zehir gibi özlemlerimiz,ekmek gibi,su gibi sevmelerimiz büyürdü ufuk çizgimizde
Zulümler habersiz gelmişti gözyaşı bulutlarıyla,sağanak sağanak yağıyordu üzerimize
Filize düşen ilk çiçekleriydik biz,iki sevdalı yüreğin bir milimlik teğetiydik
Vakur düşlerimiz büyürdü,senin işlemeli çeyiz sandığında,benim şiir defterimde
Ahşap bir pencerenin gözlerinden seyrederken geride bıraktığımız yaşamı
Kaldırımlar ıslanmış camdan düşüyordu aşağılara doğru her bir damlası
Zifiri karanlıkların döşünde bir yangın alevlenecek sonra gökyüzüne
Sevdamızın tanığı tanrılar şahitlik edecek, meleklere görev verecek
Bir cenneti bahşedecek, baş köşeye oturtacak ikimizi
Ey saçları ipekten olan sevgili;
Şehrin kızıl panjurları vurmuştu sokak başlarına
Aydınlatıyordur her bir yanı
Siyahın gölgesine aldanmıştı mor yüzlü kelebekler
Anlatması zor, dile getirmesi imkânsızdı bu sevdaya dair ne varsa
Şiirler yetmiyordu, türküler iştah kabartsa da suskun kalıyorlardı
Anlatması zor, zincirlere vurulmuş bir yüreğin gövdesinde saklıydı
Ağırdı, vebalini üstlenemezdi dudaklarım…
Negatif umutlara kan aranıyordu ölüm döşeklerinde
Bir tutam karalar çalınıyordu yârin yollarına
Ağıtlar yakılıyordu hasretine gurbet akşamlarında
Romatizma ağrıları düşmüştü dizlere
Dermansız düşlerin yurduna göç eylemişti
Geyik çığlıklarında yükseliyordu hoyratlar
Eylem hazırlığında yürüyüşe geçerdi iki satır Şiir
Hüznün bayrağını taşıyordu gönül mavraları
Yasaklanmış mutlulukların ütopyasında ince bir sızı, bir çift göz, kurumuş dudak
İntihar uçurumlarında kurulu masada bir şişe şarap, iki dolu kadeh
Dini imanı aşktır lanet gönlümün
Sevdadır palazlanmış avuçlarımda
Sabahtan akşama içerim, içerimde sen / Yoksun oysaki sen
Sarhoşluk kar etmez uçurumun en diplerine düşmeye
Düşüyorum şişenin dibine, ayrılığına içiyorum
İnadına sarhoş oluyorum gözlerinde / Yoksun oysaki sen
Meğer, meğer sen hiç olmamışsın sevgili
Meğer ben… Neyse sevgili
Şaraba devam edeyim, paklarsa beni şarap paklar…
Etiketler: edebiyat, resim, şiir, Şiyar Buzcu
HASİBE AYTEN: Deniz de Yanar—ERCAN CENGİZ: Beş Dil...
B.AYDINEL: Gölge Kanatlı Uçurtmalar—V. KEBANLI:Sok...
YAVUZ AKÖZEL: Kapitalizmin Kalesi Fyodr Mihayloviç...
LÜTFİYE BOZDAĞ: Emeğimiz, Bedenimiz, Kimliğimiz Bi...