Cuma, 23 Temmuz 2010 16:08	Zeus
Auguste Rodin İnceleme
Auguste Rodin Sanatı ve Felsefesi
Romantizm ve Sanat Akademisi
Rodin Doğa ve Ahenk
Rodin İfade ve Geometri
Muhafazakar Vatandaş, Radikal Sanatçı
Rodin Cehennemin Kapısı
Rodin’in Erotik Çizimleri
“Ben hiç bir şey icat etmedim”, diye yorumlar Rodin sanatını; “Ben sadece yeniden keşfediyorum. Sanatımın farklı veya yeni gözükmesinin sebebi, hedef ve yöntemlerimin gözden kaçmış olmasıdır. İnsanlar, antik zamanların heykel kurallarına geri dönüşü bir yenilik zannederek yanılıyorlar. Ben herşeye sembolik bir açıdan bakıyorum ve doğadan besleniyorum. Yunanlıları taklit etmiyorum. Bize bu antik heykelleri miras bırakanlar gibi düşünmeye çalışıyorum. Bugün, okullar onların işlerini taklit ediyorlar, ama önemli olan yöntemlerini yeniden keşfedebilmektir.” 
Heykelle erken bir yaşta tanışan Rodin, ilk karşılaşmasını şöyle anlatır: “Kolları, kafaları ve ayakları farklı birer parça olarak algıladım ve sonra figürü bir bütün olarak ele aldım. Bir anda birliğin, bütünlüğün farkına vardım… inanılmaz bir coşku hissettim… İlk defa, heykeltraşın çamurunu gerçek anlamda gördüm; sanki cennete doğru yükseliyordum.”  Rodin’in belki de en görkemli işi, Dekoratif Sanatlar Müzesi tarafından sipariş edilen Cehennemin Kapıları’dır. Bu yapıtı oluştururken konu açısından Dante ve başka açılardan ise Rönesans ve özellikle Michelangelo’dan etkilenmiştir. 1906 yılında şöyle der: “Akademik anlayışdan kurtuluşum Michelangelo sayesinde olur, beni (gözlem yoluyla) öğretildiklerimin dışında (Ingres okulu) olan kurallar ile tanıştırdı. Onun kudretli eli bana uzandı. O, beni bir boyuttan başka bir boyuta taşıyan köprüydü.”  Cehenemmin Kapıları’nı bitirmesi yaklaşık 40 yılını alır, ancak buna rağmen onu hiç bir zaman bitmiş olarak kabul etmez. 
Rodin inanılmaz bir sabırla, yıllarca tek bir heykel üzerinde çalışır, “Bir iş bitiğinde bile mükemmel değildir.”, derdi.  Başarıya, bir “hayal” olarak algıladığı ilham ile değil, ancak çok çalışarak ulaşıldığına inanırdı.
Rodin, modellerin stüdyosunda serbestçe dolaşmalarına izin vererek ve belirli bir şekilde poz vermelerini zorlamayarak, onları doğal hallerinde yakalamayı başarmış ve vücut kaslarının ahengini keşfmişti. Ünlü Amerikalı dansçı, Isadora Duncan, “Pan Tanrısının reinkarnasyonu” olarak tasvir ettiği Rodin için çıplak dans ettiğini ve Rodin’in sıcak parmaklarıyla kendisinin “tenini yonttuğunu” anlatır.  Çalıştığı alan dolaysıyla düzenli olarak çıplak vücudu inceleme fırsatına sahip olan Rodin (sürekli spor ve oyunlarla içi içe yaşayan antik Yunanlılar gibi) vücudun her hareket ve kasında barınan duyguyu, düşünceyi ve ruhu kavramayı öğrenmişti.  Bu, onu modellere belirli bir poz empoze eden çağdaşlarından ayıran bir özellikti.
Geleneksel eğitime kuşkuyla yanaşan Rodin – “Cilalı tırnaklar veya bukleli saçlar ilgimi hiç çekmez. Bunlar asıl yorumlamak istediğim çizgilerin ve ruhlarıun niteliklerini bulandırır.” , der. Ancak duygu ve düşünceleri yansıtmak için asla tekniğin önemini küçümsememiştir. Rodin için sanat, mükemmeliyet veya formun birebir kopyası anlamına gelmiyordu: “Heykel girinti ve çıkıntıların sanatıdır, pürüzsüz suratların sanatı değil.”, derdi. Rodin için heykel, mantıklı bir biçimde abartmak anlamını taşıyordu. Başka bir deyişle, suratın ve vücudun geometrik bir figüre indirgenmesiydi. Karakteristik özellikleri vurgulayarak figürün niteliklerini öne çıkartır. Bu tekniği mimarlık ile bağdaştırır ve şöyle der: “Chartres Katedralını örnek alın: bir kulesinin çok büyük ve süslemeden yoksun oluşu, diğer kulenin narinliğini belirginleştirir.”  Ve bu teknik bir yemek tarifi verir gibi öğretilemezdi.
1840 yılında doğdu. 1848 yılında Rodin, Frères de la Doctrine Chrétienne adlı okula kabul edildi. 1850'de okulu bırakıp çizim yapmaya başlayan Rodin 1855'te heykel çalışmalarına başladı. Yedi yıl sonra 25 yaşındakı kız kardeşi Maria'nın ölümü onu çok etkiledi ve rahip adayı olmak üzere Pères du Très Saint Sacrement'e kaydoldu.
1864'te Musée d'Histoire Naturelle'de heykeltıraş Barye'nin kursuna katıldı. Carrier-Belleuse ile dekoratif işler üzerine çalışmaya başladı. Terzi Rose Beuret ile tanıştı ve ona işlerinde yardımcı oldu. "Kırık Burunlu Adam" adlı çalışması Paris Salonu tarafından reddedildi.
Rodin ve Rose’un oğlu, Auguste-Eugéne Beuret 1866'da doğdu. 1870 yılında Fransa ve Prusya arasında savaş başlaması ile Carrier-Belleuse sayesinde Belçika’ya gitti ve orada Carrier-Belleuse ile beraber Belçika Borsası’nın dekorasyonu üzerinde çalıştı. 1873'de Antoine-Joseph van Rasbourg ile ortak oldu. Carrier-Belleuse’un Paris’e dönmesiyle, ortak çalışmaları sona erdi.
Gezmek üzere 1876 yılında gittiği İtalya'da kaldı. Floransa’da Michelangelo üzerine incelemeler yaptı. "Mağlup" adı altında, Tunç'un Çağı (1877) adlı çalışmasını Cercle Artistique, Brüksel’de ve daha sonra Paris Salonu'nunda, 1870 savaşını anmak üzere sergiledi. İnsan üzerinden birebir alçı yapmakla suçlandı, ancak meslektaşlarının verdiği ifadelerle temize çıktı.
Fransız hükümeti, "Tunç’un Çağı"nı satın aldı (1880) ve Rodin’e tamamlaması 40 yıl süren, "Cehennemin Kapıları"nı sipariş etti. 1887 yılında Rodin, "Légion d’honneur" madalyasıyla şövalye ilan edildi.
Düşünen Adam ( 1881 - 1882 )
Öpüşme ( 1881 - 1882 )
Fugit Amor ( 1887 öncesi )
Adem ( 1881 )
Yaşlı Ağaç ( 1900 )
Umutsuzluk ( 1893 )
Victor Hugo Portresi ( 1886 )
Calais Burjuvuları ( 1889 )
Gölge’nin gövdesi ( 1889)
Kırık burunlu adam maskı ( 1864 )
İblis’in Eli ( 1903 )
Umutsuz Ergenin Gövdesi ( 1899 )
Taşlı Karyatid ( 1880 - 1881 )
Adele’in Gövdesi ( 1882 - 1883 )
Şafak ( 1890 )
Pierre ve Jacques de Wissant, sağ el ( 1885-1886)
Danaide ( 1884 )
Tunç Çağı ( 1864 )
Sanatı ve Felsefesi Hakkında
Rodin’in heykele bakışı, dönemin Akademi yörüngesinde biçimlenmiş, baskın bir “steril sanat” anlayışının dışındadır. 1911 yılında arkadaşı Paul Gsell tarafından yayınlanan sohbetlere göre, Rodin taklit sanatını kınıyor ve doğanın önemini şu şekilde dile getiriyor;
“Doğa, ölü ve canlı herşeyin dışında, kuralları insanlar tarafından belirlenmemiş bir ülkedir, zarafet, güzelliğin kaynağıdır. Endüstrileşme çağındayız ama hala insan kaderinin tek hakimi doğadır. Doğayı yalnızca bir peyzaj parçası olarak ele almıyorum. Şehrin geri kalanı, insan eliyle ehlileştirilmemiş herşey doğadır ve insan varoluşunun köklerini oluşturur. Bizler toplumlar olarak kendimize kurallar koyup kısıtlamalara gitsek de, doğanın nabzı tüm enerjisiyle atar.”
19. yy başlarında Romantizm eğilimleri tüm Avrupa’da kendini gösterir. Sanat içindeki “doğa” kavramı, diğer tüm ideoloji ve felsefe akımları gibi, tarihsel bir üründü ve Descartes’ın Aydınlanma önermeleri ve Rasyonalizm’e bir tepki olarak gelişmişti. Jean - Jacques Rousseau (1712 – 1778) ‘ya göre doğa, “insan yapımı” kültür olgusunun yolaçtığı yozlaşma ve bozulmaların karşısında yer alır. Ona göre varoluş duygusu ve yeteneklerimiz aklın önünde olmalıdır.
Romantizm’in sanat anlayışı, akla dayalı bir entelektüel yaratım süreci yerine öznel, kişisel yaratıcılığı ön plana çıkaran, spontan ve düşsel olana odaklandı. Gotik, egzotik, karanlık ve gizemli olanı idealize eden bu bakış ile kahramanlık konularını işleyen, toplumsal ile bireysel arasında çelişen, protagonist yaklaşımlar sanatta yerini aldı. Bütün bunlar altında yine “doğa” kutsanıyordu.
Casper David Friedrich (1774 – 1840) alacakaranlık bir gökyüzünün altında bir kilisenin yıkıntıları ve karla kaplı Esperanza gemisinin harabesini resmettiği çalışmasında, uygarlaşma çabalarının basit doğal güçlere karşı bile bozulma hassasiyetine karşı inancı sunuyordu.
1820’lerde Avrupa’da güç dengelerindeki farklılaşma bir dizi değişime neden oldu. Seri üretimle atölyeler kapanırken, yeni oluşan işçi sınıfı şehirleri doldurmaya başladı. Fransız devrimi ve Napoleon ile oluşan siyasal belirsizlik zemininde aristokrat aileler yeniden palazlandı, ancak artık güçlerini burjuvalar ile paylaşır olmuşlardı. 1848 devrimi ve 1870 Paris Komünü arasındaki süreç içinde sanat eğilimi bu sosyal statü değişimlerini onaylar ve yansıtır bir biçimde şekillendi.
18. yy'ın ikinci yarısı ve 19. yy baslarında hakim “Neoklasik” anlayış içinde mitoloji, tanrılar, din ve erdemle biçim alan bir alegorik yaklaşımlar resim, heykel ve mimarlıkta kendini gösteriyordu. “Sanat eğitimi prestijli akademilerden alınır” anlayışı yoğun bir biçimde kendini gösteriyordu. Beğeni için önceden belirlenmiş kurallara başvuruluyor, bu “sabit değerler listesi” her koşulda ve her pozisyonda onaylama kriterlerini oluşturuyordu. Mükemmel denge için Antikite dönemi standartlaşmış proporsiyonlara başvuruluyordu.
Tüm bu alışılagelmiş ve standartlara oturtulmuş sanat anlayışına karşın Rodin heykelini kırık bir burunla (Bibi) ifadelendiriyor, profesyonel modeller yerine köylü ya da akrobat modellerle çalışıyor, böylelikle sanat alanı içinde düzensizlik, kargaşa ve spontanlığa yer açıyordu. Ona göre her heykel, içgüdülerle varolabilirdi. Yüzeyleri ile görünür olan heykel esas içinde kendi gücünü barındırır ve iç dinamiğini yine doğadan alırdı.
Doğa ve Ahenk
Rodin’e göre, sanatın doğayı birebir kopya ettiği bir sanat anlayışı sanatçıyı gereksiz kılıyordu. “Kırık Burunlu Adam”ın Paris Salonu’na kabulunden sonra Rodin, genç bir asker olan Auguste Neyt adındaki modeli ile Brüksel’de çalışmaya başlar. Rodin “Tunç Çağı” adını verdiği bu heykel ile son derece realistik bir çalışma çıkarmıştır.
Eser L’Etile Belge’de sergilendiğinde heykelin canlı modelden kalıp alınıp sergilendiği izlenimi yaygındır. Bu söylentilere karşı Rodin gerçek ölçüler dışında çalışmaya başlar.
Rodin’e göre sanat gerçekle birebir örtüşmemelidir.
İfade ve Geometri
Karl Schilling’in 1938 yılındaki çalışmalarına göre Rodin’in sanat anlayışında ikili bir yaklaşım gözlenebilir ve bu bir çelişki olarak ifadelendirilse de temelde Rodin’in karakteristiğini oluşturur. Hissi, dışavurumcu ve romantik çalışmalarının yanında Rodin’de es geçilemeyecek bir denge ve oran kaygısı, geometri prensibi gözlenir. Gsell ile yaptıkları söyleşilerden alıntılar bu ikili tutuma ışık tutacaktır.
Rodin bu konuşmalardan birinde kendini bir kalıpçıdan farklı gördüğünü öne sürer. Ona göre kalıbı alınarak üretilmiş bir yapıt insan enerjisinin yol açtığı etkiden mahrum kalmaktadır;
“Bir modeli uzun süre aynı pozda tutmak imkansız. Ben heykeli modelin zihnimde bıraktığı etki ile çalışıyorum. Kalıp almak bir şeyi yalnızca dış yüzeyleri ile sınırlı tutmaktır ama ben modelimin ruhunu da işe yerleştiriyorum... Duyguları ve ruhu en iyi şekilde dışavuracak çizgiler üzerine yoğunlaşıyorum”
Rodin’e göre sanatta kasten bir çarpıtma ya da vurgu olmamalıdır. Doğa oranlar ve duygulara rehber olur. Çalışmaları öznel ya da keyfi değildir, doğadaki geometri kuralları ile sıkı ilişki içindedir.
”İfademin gücü yüzeylerde saklı.Yüzeyler, hareketi, ötelenen hacimle yeni dengelemeyi içerir. İnsan bedenini tapınağa benzetiyorum, çevresinde beden hacminin dağılıp sıralandığı bir ağırlık merkezi var.”
Geometri arayışı Gsell ile yaptığı söyleşilerde de şu şekilde geçer:
”Heykellerimin coşkulu olduğu söyleniyor. Çalışmalarımın yoğunlukla doğayı içerdiğini inkar etmiyorum. Fakat bu gergin ve heyecanlı nitelik benimle ortaya çıkıyor. Bu yine doğanın kendisi... Sakin bir yaradılışım var, hayalperest değilim ama matematiksel düşünmeye yatkınım, işim iyiyse bu onun geometrisinden kaynaklanıyor”
1840’lardan beri Naturalizm yükselen yeni sanat akımı olmuş, Balzac ve Flaubert’in Realizm’ini takiben Emile Zola, Naturalistik romanlarında toplumsal ve kişisel hayatları ayrıntılı işlemeye başlamıştı. Edebiyata konu olan işçiler, illetler, alkolizm, hayat kadınları, yozlaşmalar Rodin’in tasfirlerine de yansıdı. Rodin’in öğrencilerinden ressam ve heykeltraş Constantin Meunier (1831 – 1905) işçi sınıfının acılarını güçlü ve dışavurumcu bronz heykeller ile şekillendirirken, Rodin zanaatkar olarak çalıştığı onca yıla rağmen sosyal konulara karışmadı.
Modern heykel anlayışı içinde "Düşünen Adam" proleteryanın sembolu haline gelse de Rodin bir polisin oğlu olarak muhafazakar bir yapıya sahipti ve politik meselelerden özenle kaçındı. Dreyfus olayında tarafsızlığı tercih etti ve Zola’nın manifestosunun altına imza atmadı.
Bir anıtsal kapı olarak Dekoratif Sanatlar Müzesi’nce Rodin’e sipariş edilmiş kapının ana konuları kavga, mücadeledir. İtalya gezisi boyunca Ghiberti’nin kapılarını "Cennetin Kapıları" olarak adlandıran heykeltraş, sipariş üzerine kapının konusunu Dante’nin İlahi Komedyası ile belirler. Michelangelo’nun Sistine Şapelindeki “Son Hüküm” çalışması gibi kapıyı çok sayıda sahneye böler. 1880’de kapının maketi asimetrik tasarımı ile ortaya çıkmıştır. “3 gölge” , “Adem" ve "Havva” daha sonradan eklenmiştir.
Dante’yi simgeleyen Düşünen Adam Tympanum üzerinde oturmaktadır. Her bir parça ayrı ayrı üretilmiş ve kapı üzerine monte edilmiş, defalarca Rodin tarafından sökülüp tekrar takılmıştır.