2018'i şekillendiren 10 ulaşım teknolojisi trendi
Ulaşım, doğrudan hayatın içinde bir kavram; her gün okula, işe, alışverişe nasıl gittiğimizi, yolculuğumuzu ne koşullarda ve ne kadar sürede yaptığımızı belirliyor. Teknoloji ise programlama biçimleriyle, kablosuz ağlarla, yapay zekayla ve düşük maliyetli bataryalarla ulaşım trendlerini temelden değiştiriyor. Bir yandan da insanlar ilgi alanlarının yansımalarını yeni ulaşım teknolojilerinde bulabiliyor: Scooter-severlerin e-scooterlar hakkındaki toplantıları, “Model 3”e hemen sahip olmak isteyen Tesla hayranlarının kampları, sürücüsüz arabada yolculuk deneyimi… Bunlara paralel olarak 2018 boyunca, ulaşım teknolojisinde dönüm noktalarına ve altyapının elektrikli, otonom ve paylaşımlı trendlere doğru yönlendiğine şahit olduk. Bu gelişmeleri şöyle özetleyebiliriz:
• Elektrikli otobüslerin yükselişi
İklim değişikliğiyle mücadelenin unsuru olan elektrikli otobüsler yıl boyunca dünyanın pek çok şehrinde yükselişteydi. Otobüslerin elektrik bataryalarının maliyetleri düşse de elektrikli otobüsler, hâlâ dizel motorlu benzerlerine göre daha pahalı. Aradaki farkı kapatmak amacıyla hükümetler çeşitli teşvikler ve zorunluluklar koyuyor. Örneğin Kaliforniya’da 2029’dan sonra devlet şirketlerinin fosil yakıtla çalışan otobüsler alması yasaklandı. Bunun gibi uygulamalar, otomobil üreticilerinin daha fazla elektrikli araç üretmesini teşvik edebilir. Bloomberg Yeni Enerji Finansmanı’nın öngörüsü de bu tahmini destekliyor: 2040’ta şehir içi ulaşımda kullanılan otobüslerin %80’i elektrikli olacak.
• “Micro-mobility” heyecanı
Mümkün olduğunca küçük araçlarla, en fazla iki kişinin yolculuk yaptığı ulaşım çözümleri olarak tanımlanan “micro-mobility”, 2018’de kendini scooterlarla gösterdi. Mobil uygulamalar üzerinden hizmet veren şirketler ve otomobil imalatçıları da bağımsız girişimlerle bu sektördeki heyecanı karşılamaya talip oldu. Toplu taşımanın yetersiz olduğu bölgelerde de scooterlar, alternatif bir ulaşım aracı olarak görülüyor.
• Elektrikli araç şarj sistemleri
2018’de elektrikli araç şarj sistemlerinin geliştirilmesi için ciddi miktarda yatırım yapıldı. Edison Elektrik Enstitüsü raporuna göre 2025’te, elektrikli araç kullanımının artışıyla beraber 4.5 milyondan fazla şarj istasyonuna ihtiyaç duyulacak. Bu talebi karşılamak için ChargePoint gibi şirketler ağlarını hızla büyütmeye çalışıyor. ChargePoint; Chevron Technology Services, BMW i Ventures ve Simens’in de aralarında bulunduğu kurumlardan 240 milyon dolarlık yatırım aldı. Petrol şirketleri ise bu sektörde nispeten yeni. Örneğin BP, elektrikli araçların şarj sistemleri üzerine çalışan Chargemaster’ı 170 milyon dolara devraldı.
• Sürücüsüz araçlar
May Mobility, EasyMile ve Local Motors gibi şirketler, okul kampüsü gibi alanlarda sürücüsüz servisleri kullanıma açtı. Birçok Amerikalıyı sürücüsüz bir otomobilde yolculuk yapma fikri geriyor. Ancak servisler, arabalara göre daha güvenli bir deneyim sunuyor. Bu yüzden üretici şirketler, kullanıcıların sürücüsüz araçlarla ilk deneyimlerinden olumlu ayrılmalarını önemsiyor.
• Otomobil endüstrisinin ulaşımın dönüşümü üzerindeki etkisi
Otomobil imalatçıları, ulaşımdaki teknolojik dönüşümden hem en büyük yararı sağlamaya hem de en büyük zararı görmeye açıklar. Bu yüzden elektrikleşme, mobilizasyon ve yakıt verimliliği çalışmaları artarken bu dönüşümün karşısında duran imalatçılar da var. General Motors, fabrikalarının yedisini kapatacağını, dolayısıyla 14 bin çalışanı ile ilişiğini keseceğini duyurdu. Ford da çalışan sayısında daralmayı planlıyor.
• Ulaşım teknolojileriyle dönüşen şehirler
Dünyanın her yerinde şehirler; insanların bir yerden bir yere ulaşma biçimlerine müdahale eden teknolojilerle karşı karşıya kaldı. Bu süreç kent sakinlerine mobil uygulamalardan scooterlara kadar birçok ulaşım seçeneği sunmaya kadar vardı. Bu yüzden bu hizmetlerin şehirler üzerinde olumlu ve olumsuz birçok etkisi var. Örneğin Uber ve Lyft, bazı kentlerde ciddi trafik sıkışıklıklarına sebep oluyor. Kaldırımları işgal eden scooter kullanıcıları ise yayaları rahatsız ediyor.
• Robot-arabalar nihayet hayatımızda
Waymo, Phoenix’te robot-taksi hizmeti vermeye başladı. Sürücüsüz araç teknolojilerinin öncülerinden biri olan şirket, zaten yıllardır deneme sürüşleri yapıyordu. Hayata geçirilen sürücüsüz minivanlar ilk aşamada yüzlerce gönüllüye hizmet verecek. Aracın içinde acil durumlarda müdahale edebilmesi için bir sürücü bulunacak.
• Elektrikli araçlarda rekor
15 yıl boyunca birçok ilke imza atan Tesla’nın halkın büyük bir kesimine hitap eden, düşük maliyetli Model 3’ünün performansı 2018’in etkileyici olaylarından biriydi.
• Ulaşıma bağlı gaz salımında artış
Birçok bölgede elektrik enerjisi, yenilenebilir kaynakların kullanımının artmasına katkı sağlıyor. Yine de ulaşım sebebiyle ortaya çıkan karbon salımı trendi çok parlak görünmüyor. Bu yüzden ulaşımın elektrikleşmesi iklim değişikliğiyle mücadelenin önemli bir parçası olarak karşımıza çıkıyor.
• Elektrikli araç sektöründe Çin’in büyük payı
Çin, elektrikli araç sektörüne, rakiplerine göre çok daha iyi bir giriş yaptı. Hükümet, bu konuda birçok zorunluluk ve teşvik ortaya koydu. Yüksek nifusuyla Çin, elektrikli araç sektörünün en büyük üreticisi haline geldi.