İşveren, hangi hallerde işçiye, çalışmadığı halde ücret ödenmek zorundadır? | İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, İşçi Alacakları, İş Davaları
Home » Haberler » İşveren, hangi hallerde işçiye, çalışmadığı halde ücret ödenmek zorundadır?
İşveren, hangi hallerde işçiye, çalışmadığı halde ücret ödenmek zorundadır?
Yazar: Editor Haberler, İşçilik Alacakları 0 2,690 Okunma
Ücret, kural olarak ancak yapılan iş karşılığı ödenir. Bunun sonucu olarak çalışma yoksa ücret ödenmez. İş Kanunu bu kurala açıkça yer vermiştir (m. 32/1).
Ancak iş mevzuatı ile bu kurala çeşitli istisnalar konulmuştur. İş Kanununda, Ulusal Bayram, genel tatiller ve hafta tatili ile yıllık ücretli izin süresinde işçinin çalışmadan ücret alması öngörülmüş bulunmaktadır. Bunlardan ayrı olarak aşağıdaki hallerde, işçinin normal çalışma süreleri içinde çalışmadığı halde ücretini alabilmesi olanakları tanınmıştır.
a) İşçinin işi yapmasının imkânsız duruma gelmesi: İşçinin iş yapmasını imkânsız hale getiren hastalık, gebelik, askerlik ve diğer bazı durumlarda ücretin tamamının veya bir kısmının ödeneceğini öngören kanun hükümleri vardır. Bu durumlarla ilgili açıklamalara aşağıda yer verilmektedir. Ayrıca bu durumları da içine almak üzere evlenme, ölüm, doğum, yargı organlarına çağrılma gibi durumlarda ücret ödenmesini düzenleyen toplu iş sözleşmesi hükümlerine rastlanmaktadır.
İşçinin hastalığı halinde ücret ödenmesi, İş Kanununda sadece aylık ücret alanlar için söz konusu edilmiştir. Kanuna göre, aylık ücret alanların ücretleri tam olarak ödeneceğinden (m. 49/son), bunların hastalanmaları halinde Sosyal Sigortalar Kurumunca ödenen işgöremezlik ödeneği işverence tama yükseltilir (m. 48/11). Aynı hükümler uyarınca aylıklı işçinin izinli veya başka nedenlerle mazeretli olduğu hallerde de işverence aylığın tam olarak ödenmesi zorunludur. Buna karşılık, diğer ücret şekillerinde, aksi iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile kararlaştırılmamışsa, işçinin izinli ve istirahatli olduğu günler için işverenin ücret ödeme yükümlülüğü yoktur.
Gebelik halinde, İş Kanununda, süre vermeksizin fesih konusuna ilişkin olmakla beraber, işçinin işe gidemediği süreler için ücret işlemeyeceği yolundaki açık hüküm karşısında (İş K. m. 25/1 b, son), Borçlar Kanununun 409. maddesindeki işçinin hastalık gibi nedenlerle işi yapamaması halinde bu süreye ilişkin ücreti isteyebilmesine olanak veren genel hükümden burada yararlanmak söz konusu olamaz. Basın İş Kanununda ise kadın gazetecinin gebeliği halinde, gebeliğin yedinci ayından itibaren doğumun ikinci ayı sonuna kadar izinli sayılacağı ve bu süre için gazeteciye son ücretinin yarısının ödeneceği, diğer teşekküllerden alman yardımın bu ödemeyi etkilemeyeceği belirtilmektedir (m. 16/son f.).
Askerlik nedeniyle işinden ayrılan işçiye ücret ödeneceği yolunda İş Kanununda bir hüküm yer almış değildir. Tersine, İş Kanununun 31. maddesi, muvazzaf askerlik ödevi dışında silâh altına alınan işçinin iş sözleşmesinin feshedilmiş sayılabilmesi için beklenmesi gereken iki ay ilâ doksan günlük süre içinde işçinin ücretinin işlemeyeceğini ifade etmektedir. Özel nitelikteki bu hüküm karşısında, Borçlar Kanununun 409. maddesindeki Uzun süreli bir hizmet ilişkisinde, işçi… askerlik veya kanundan doğan sebeplerle kusuru olmaksızın … kısa bir süre işgörme edimini ifa edemezse işveren… o süre için ücret ödemekle yükümlüdür” hükmü uygulanamaz. İş Kanununda muvazzaf askerlik için bir hüküm bulunmamaktadır. Bu boşluğa dayanarak Borçlar Kanununun belirtilen hükmünden yararlanma olanağı yoktur. Bunun muvazzaf askerlik süresini kapsayacak kadar geniş yorumlanması düşünülemez. Buna karşılık, Basın İş Kanununda bu durum düzenlenmiş, talim ve manevra dolayısıyla silâh altına alınan gazetecinin bu süre için ücret hakkını muhafaza edeceği, kısmî veya umumi seferberlik dolayısıyla silâh altına alınan gazeteci hakkında da aynı esasın uygulanacağı belirtilmiştir (m. 16/1, II). Ayrıca, aynı maddede, ilk muvazzaf askerlik hizmeti için silâh altına alman gazeteciye normal askerlik süresince son aldığı ücretin yarısının ödeneceği hükme bağlanmıştır.
b) Zorlayıcı nedenlerin ortaya çıkması: Zorlayıcı nedenlerin ortaya çıkması halinde, zorlayıcı neden işçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektiriyorsa (îş K, m. 24/111) veya işyerinde işçiyi bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyacak şekilde ise (m. 25/111), çalışmayan veya çalıştırılmayan işçiye bu bekleme süresi içinde bir haftaya kadar her gün yarım ücret ödenir (m. 40).
çalışmama işçi alacağı ücret	2015-01-09