Türkiye, Bilim ve Teknolojide Avrupa’nın “Yükselen Yıldızı” – Goksen Asia CALISKAN
Posted on February 11, 2011February 14, 2011	Türkiye, Bilim ve Teknolojide Avrupa’nın “Yükselen Yıldızı”	Bu yazı Şubat 2011’de EurActiv Türkiye’de yayımlanmıştır.
Bilim ve teknoloji alanında çoklu ve ikili işbirliği alanında faaliyetleriyle tanınan Eureka işbirliği platformunun dönem başkanlığı çalışmalarına Haziran ayından itibaren Türkiye de dahil olacak. EUREKA Üst Düzey Temsilcisi Okan Kara ile “Türkiye’nin yükselen bir yıldız” olarak tanımlandığı bu işbirliği ağının önemini ve Türkiye’ye katkılarını konuştuk.
Dünya artık bilgi ve bilginin doğru kullanımı etrafında şekilleniyor. Bunun bilincinde olan toplumlar küresel rekabette ayakta kalmayı başaranlar oluyor. Bilgi, günümüzde ekonomik, kültürel, siyasal ve sosyal alandaki pek çok gelişmenin öncüsü. Bilgiye ulaşmak , uzmanlaşmak ve bilgiyi yaymak çağın en temel konuları arasında.
Dünyanın en rekabetçi bilgi toplumuna ulaşma hedefi Avrupa Birliği’nin en büyük önceliği. Birliğin 2000 yılında açıkladığı ve 2010 yılına kadar küresel anlamda, rekabet düzeyi en yüksek ve dinamik ekonomisi olma yolundaki pek çok hedefini kapsayan Lizbon Stratejisi başarılı olamadı.Küresel mali krizden çıkış ve Avrupa ekonomisini gelecek on yıla hazırlamak için oluşturan 2020 Stratejisi ise 2010 yılı ile resmen başladı.
AB 2020 Stratejisi üç öncelik üzerinde yoğunlaşıyor:
Bilgi ve inovasyona dayanan “Akıllı Büyüme” (Smart Growth),
Düşük karbon ekonomisi, kaynakların etkin kullanımı ve rekabete dayanan “Sürdürülebilir Büyüme” (Sustainable Growth),
Ekonomide yüksek istihdama, sosyal ve bölgesel uyuma dayanan “Kapsamlı Büyüme” (Inclusive Growth).
Avrupa Komisyonu’nun söz konusu hedeflerin gerçekleştirilmesi kapsamında öngördüğü 5 girişimden biri de Avrupa Birliği GSYİH’sının yüzde 3’ünün AR-GE harcamalarına yönlendirilmesi.
Türkiye ise bilgi toplumu olma yolunda biraz geriden de olsa önemli adımlar atıyor. Özellikle AR-GE alanında TÜBİTAK koordinasyonunda yürütülen çalışmalar dikkate değer.
TÜBİTAK’ın yapısında 2004 yılından bu yana gerçekleşen değişim, bilim ve teknolojiye gayrisafi yurt içi hasıladan ayrılan payda meydana artış meyvelerini yavaş yavaş vermeye başladı. 2013 yılı için hedeflerini güncelleyen TÜBİTAK, şu anda 75 bin olan sürekli çalışan araştırmacı sayısını 150 bine çıkarmayı hedefliyor.
Bilim ve teknoloji alanında ulusal ve uluslararası anlamda destek büyük önem taşıyor. Bu anlamda çoklu ve ikili işbirliği alanında faaliyetleriyle tanınan EUREKA işbirliği ağı özel bir öneme sahip. Pazar odaklı, kısa sürede ticarileşebilecek ürün ve süreçlerin geliştirilmesine yönelik projelerin desteklendiği uluslararası işbirliği platformu olan EUREKA, 1985 yılından bu yana bilim ve teknolojinin gelişmesi adına AR-GE faaliyetlerine desteğini sürdürüyor. Kurucu üyeler arasında Avrupa Birliği’nin o dönemde üye olan 15 ülkesi ile Norveç’in yanı sıra Türkiye de var.
Türkiye 2012 yılı Haziran ayından itibaren 1 yıl boyunca EUREKA Dönem Başkanlığı’nı yürütecek ve kurumun tüm faaliyetlerinin koordinasyonundan sorumlu olacak.
EUREKA platformu ve Türkiye’nin dönem başkanlığına ilişkin çalışmaları TÜBİTAK Bünyesinde faaliyet gösteren EUREKA Üst Düzey Temsilcisi Okan Kara ile konuştuk. Okan Kara aynı zamanda Türkiye’deki Avrupa Birliği 7 Çerçeve Programı’nın ulusal koordinasyonundan sorumlu isim.
Toplam 39 üyesi olan bu platforma üye olmak için iki temel koşul olduğunu kaydediyor Okan Kara. Birincisi üye olmak isteyen ülkenin niyet beyanı, ikincisi ise mevcut üyelerin yeni gelecek üyeyi kabul etmesi. Kabul edilen üyeler, EUREKA’ya Gayri Safi Yurtiçi Hasılalarına göre hesaplanan bir finansal katkı sağlıyorlar. Bir üyenin GSYİH ne kadar büyürse katkı miktarı da o kadar yüksek oluyor.
Üye ülkenin çoğu Avrupa Birliği’ne üye ülkelerden oluşuyor. Ancak bununla birlikte Avrupa Birliği de tek başına üye olarak bu platformda yer alan kuruluşlardan biri. Okan Kara, Avrupa Birliği’nin EUREKA’ya çok yüksek miktarda olmayan (sembolik) bir katkı payı ödediğini kaydediyor ve ekliyor:
“ Burada önemli olan Avrupa Birliği’nin varlığı ve sürecin sürdürülebilir olması ve dağılmaması için sahiplenici bir yapıca sahip olması.”
EUREKA’da dönem başkanlığı, tıpkı Lizbon Antlaşması ardından Avrupa Birliği’nde yürürlüğe giren “üçlü” –troyka- sistemi ile yürütülüyor. Bu durumda Türkiye resmi olarak 2012 yılı Haziran ayında Dönem Başkanlığı’nı devralacak olsa da, çalışmalara bir yıl öncesinden 2011 yılı haziran ayından itibaren başlayacak. Aynı şekilde görev süresi 2014 yılı Haziran’ına kadar sürecek.
EUREKA Üst Düzey Temsilcisi Okan Kara, bu dönemi Türkiye’nin özellikle istediğini kaydediyor ve şu şekilde açıklıyor:
“Eureka ve Avrupa Birliği programlarında birbirine yakınsama söz konusu. Bunun bir örneği Çerçeve Programlar ve Eureka arasında işliyor . Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programı 2013 yılında bitecek ve 2014 yılında yenisi başlayacak. 2012-2013 yılları arasında 8. Çerçeve Programı’ndan EUREKA ’ya bir ek kaynak aktarımı söz konusu . Bu işin liderliğini de biz Türkiye olarak üstlenmek istiyoruz.”
Böylelikle Türkiye, Avrupa Komisyonu ile EUREKA grubu adına müzakerelerin devam edeceği bu dönemde , Komisyon’a taraf olan ülke konumunda olacak.
Okan Kara dönem başkanlığı için Türkiye’nin iki temel amacı olduğunu belirtiyor. Bunlardan birincisi, Avrupa Birliği üyesi olmayan ülkelerin sistem içerisindeki sayılarının artırılması. Sistemde yeterince temsil edilmeyen Balkan ve Akdeniz ülkelerini sisteme dahil etmek öncelik. Zira şu anda çoğunluk Avrupa Birliği üyesi ülkelerden oluşuyor. Bir diğer temel hedef ise EUREKA ağında ortak Ar-Ge projesi yapan firmaların çalışma konuların küresel sorunlara- iklim değişikliği, gıda arzı, yaşlanma, enerji güvenliği ve arzı, vb.- çözüm oluşturacak teknolojilere yönlendirilmesi.
Yeni üyelerden bahsederken Kara, Güney Kore’nin EUREKA Platformu’na “ortak” –associate- üye olarak dahil olduğunun müjdesini veriyor. Bu üyeliğin önemli bir değişim sürecinin başlangıcı sayıldığını kaydeden Kara, Güney Kore’nin bu platformda yer almasına Türkiye’den çok yoğun bir destek olmasına rağmen, Avrupa ülkelerinden direnç gösterenler olduğunu belirtiyor.
Kara, Güney Kore’nin üyeliğine karşı çıkılmasının nedenini şu şekilde açıklıyor:
“Güney Kore çok hızlı kalkınan ve başkasının teknolojisini içselleştirme konusunda çok başarılı olan bir ülke. Avrupa Birliği’nin önemli bir kısmı da kendi teknolojilerinin Güney Kore’ye kaçması konusunda endişe taşıdılar. Ancak biz Türkiye olarak bunun çok doğru bir yaklaşım olmadığını düşünüyoruz. Burada karşılıklı olarak iki tarafın da birbirinden öğreneceği çok şey olduğuna inanıyoruz.
Bu bilinçle Ekim 2010 tarihinde G.Kore nin TÜBİTAK muadili kuruluşunu Türkiye ye davet ettik. Bu heyette 40 kadar G.Kore li yüksek teknoloji firması da yer aldı ve Türk firmaları ile biraraya geldiler. Mart 2011 tarihinde de bu kez biz Türk firmalarını G.Kore’ye götürüyoruz. Amacımız iki ülke firmaları arasında EUREKA platformunu da kullarak işbirliği ile geleceğin teknolojilerinin geliştirilmesi”.
Türkiye son yıllarda EUREKA platformunda “yükselen yıldız” olarak tanımlanıyor. Her ne kadar Türkiye bu sürece en başında, 1985 yılında dahil olmuş olsa da Kara’ya göre EUREKA Programı’nı gerçek anlamda 2007 yılından sonra keşfetmeye başladı. Bunun sebebi de TÜBİTAK yönetiminin 2007 yılında aldığı bir kararla bu programa yönelik yeni bir yapılanma içine girilmesi oldu. 2004 yılından bu yana AR-GE harcamalarındaki ciddi artışla da Türk sanayisi uluslararası arenada da rekabet edebilir konuma geldi. 2007 yılından bu yana da uluslararasılaşma konusunda yoğun bir emek harcanıyor ve kaynak ayrılıyor.
Kara, özel sektörün çok ciddi bir ilgisinin olduğunu ve önümüzdeki dönemde de büyük bir patlama yaşanacağına inandıklarını kaydediyor ve Dönem Başkanlığını alabilmenin temel sebeplerinden birinin de bu olduğunu ekliyor.
Aslında Dönem Başkanlığı’na sahip olmanın esas kriterleri, ilgili ülkenin bu program için kaynak ayırması ve özel sektörünün konuya ilgi göstermesi. Bununla birlikte iddialı plan ve programların sunulmasının da gerekli olduğunu söylüyor Okan Kara ve şöyle devam ediyor:
“Türkiye’nin amacı var olan ilgiyi gerçek projelere dönüştürmek. Bunun için de proje yazımından ortak bulunmasına kadar her aşamada destek olunuyor. EUREKA ağının kendi içerisinde alt teknoloji alanlarında çeşitli kümeleri bulunuyor. Çeşitli firmaların bir araya geldiği kümelerin uluslararası etkinliklerinde Türkiye olarak ev sahipliğini üstlenmekteyiz ki Türk firmalarla bir araya gelebilsinler.”
Bununla birlikte Türk firmaları bu kümelerde yönetim kurullarına yerleştirmeye çalıştıklarını belirtiyor Kara ve şu anda Turkcell’in bir networkün içerisinde olduğunu, bunun dışında telekomünikasyon alanında bir başka networke de Türkiye’den firmaları dahil etmek istediklerini kaydediyor. Çevre alanında, su teknolojileri alanında kurulmuş yeni bir network olduğunu, ona da KOBİ düzeyinde iki Türk firması yönetim kuruluna dahil olduklarını ekliyor.
Tüm bu çalışmaların Türk firmaları için yeni bir iş yapma biçimi , yeni bir sorumluluk ve yeni bir vizyon olduğunu ifade eden Kara, şu anda Türkiye’nin iyi yolda ilerlediğini, ancak daha fazla Türk firmasının algılarını açarak yönünü EUREKA gibi uluslararası platformlara doğru çevirmesi gerektiğini söylüyor.
Avrupa’nın Türkiye açısından iki avantajı olduğunu belirten Kara, şöyle kaydediyor:
“Bunlardan birincisi, çeşitli sıkıntılarına rağmen bilgi üretimi konusunda dünyanın en önemli coğrafyalarından biri olması. Bu süreçte biz Türkiye olarak gelişen sanayimizle Avrupa’daki üretilen bilgiyi en hızlı ürüne dönüştürme potansiyeline sahip ülkelerden biriyiz. İkincisi ise Avrupa Birliği’nin Türkiye için önemli bir pazar olması.EUREKA, o pazarın beklentilerini ve değişen trendlerini ; örneğin yaşlanma konusunda olduğu gibi, önceden yakalamamızı sağlayan bir network imkanı sunuyor.”
EUREKA İşbirliği Platformu’nun desteklerinden yararlanmak için şu anda herhangi bir sektör kısıtlaması bulunmuyor. Ancak Okan Kara, bilgi ve iletişim teknolojileri, makine teknolojileri ve yeşil teknolojilerin en çok projenin olduğu sektörler olduğunu ve büyümenin de bu sekktörlerde gerçekleştiğini kaydediyor.
EUREKA network içerisinde farklı alanlarda çeşitli denemeler yapıyor. KOBİ’lere yönelik Eurostars programı da deneme amacıyla başlatılan programlardan biri. Okan Kara, bu programın özelliğinin Avrupa Komisyonu Çerçeve Programları bütçesinden belirli bir miktarı bu alana ayrılmasında olduğunu belirtiyor. Türkiye’nin Eurostars’ın geleceğine inandığını ifade eden Kara, Dönem başkanlığı sürecinde Eurostars’ın 1.sinin tamamlanacağını ve dönem başkanlığı önceliklerinden birisinin de Eurostars 2.0’ı başlatmak, Avrupa Komisyonu Çerçeve Programları’ndan çok daha büyük bir bütçenin bu alana aktarılmasını sağlamak olduğunu kaydediyor. Kara, Türkiye pazarının KOBİ’lerin dominant olduğu bir pazar olduğunu ve dolayısıyla Türkiye için önemli bir oyun alanı olduğunu ekliyor.
Özetle, ülkelerin temel ekonomik kalkınması bilim ve teknolojinin kullanılarak yenilikçilik dinamiklerine bağlı tutarlı bir şekilde bilimsel bilginin üretilmesine bağlı. Bu alana kaynak yatırmak ne yazık ki tek başına her zaman için yeterli olmayabilir.
Siyasi destek ve öncülük ile araştırma geliştirme faaliyetlerinin önünü açacak uygun yasal düzenlemeler ve koşulların oluşturulması da büyük önem taşıyor.
EUREKA Dönem Başkanlığı deneyimi ile Türkiye bilim ve teknoloji üretiminde dünya ölçeğinde bir konuma sahip olma imkanını yakalayabilir.
View all posts by GoksenC	Categories Avrupa Birliği/European UnionTags bilim, eureka, proje, teknoloji, tubitakLeave a comment	Leave a comment Cancel reply	Enter your comment here...
Previous Previous post: CCS faces mounting obstaclesNext Next post: Brecht