İş ekipmanlarının tasarım imalat ve kullanımında iş sağlığı ve güvenliği by Yonetmen - issuu
İş Ekipmanlarının Tasarım, İmalat ve Kullanımında Güvenlik  İş ekipmanlarının imalatçılarının sorumlulukları  İş ekipmanlarının kullanımı  Makinelerin İşaretlenmesi  İşletme talimatları  İş ekipmanlarında bulunacak asgari gerekler  Makina Koruyucuları  İlgili mevzuat ve Uygulamaları
Tanımlar İş ekipmanı : İşin yapılmasında kullanılan herhangi bir makine, alet ve tesisi, İş ekipmanının kullanımı : İş ekipmanının çalıştırılması, durdurulması, kullanılması, taşınması, tamiri, tadili, bakımı, hizmete sunulması ve temizlenmesi gibi iş ekipmanı ile ilgili her türlü faaliyeti,
Tanımlar Bakım : İş ekipmanında yapılan her türlü temizlik, ayar, kalibrasyon gibi işlemlerin tamamını, Maruz kişi: Tamamen veya kısmen tehlikeli bölgede bulunan kişiyi, Operatör: İş ekipmanını kullanma görevi verilen çalışan veya çalışanları,
Tanımlar Tehlikeli bölge : Kişilerin sağlık ve güvenlik yönünden riske maruz kalabileceği, iş ekipmanında veya çevresinde bulunan bölgeyi, Özel risk taşıyan iş ekipmanı: Tehlikelerin teknik önlemlerle tam olarak kontrol altına alınamadığı iş ekipmanını,
Tanımlar Periyodik kontrol: İş ekipmanlarının, bu Yönetmelikte öngörülen aralıklarda ve belirtilen yöntemlere uygun olarak, yetkili kişilerce yapılan muayene, deney ve test faaliyetlerini, Periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişi: Yönetmelikte belirtilen iş ekipmanlarının teknik özelliklerinin gerektirdiği ilgili branşlardan mühendis, tekniker ve yüksek teknikerleri,
İŞVERENİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ  İşveren, işyerinde kullanılacak iş ekipmanının yapılacak işe uygun olması ve bu ekipmanın çalışanlara sağlık ve güvenlik yönünden zarar vermemesi için gerekli tüm tedbirleri alır.  Bu ekipmanın kullanımının ek bir tehlike oluşturmamasına dikkat eder.  İş ekipmanının tamamen tehlikesiz olmasını sağlayamıyorsa, kabul edilebilir risk seviyesine indirecek uygun önlemleri alır.  İş ekipmanının kullanımı süresince, yeterli bakımını yaptırarak uygun durumda olması için gerekli önlemleri alır.
İŞVERENİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ İş ekipmanının güvenliğinin kurulma ve montaj şartlarına bağlı olduğu durumlarda,  İş ekipmanının kurulmasından sonra  İlk defa kullanılmasından önce  Her yer değişikliğinde İş ekipmanın kontrolü, periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler tarafından yapılır, doğru kurulduğunu ve güvenli şekilde çalıştığını gösteren belge düzenlenir.
İŞVERENİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ  Periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişilerce, iş ekipmanının periyodik kontrollerinin yapılması,  Kontrol sonuçları kayıt altına alınır ve yetkililer her istediğinde gösterilmek üzere uygun şekilde saklanır.  İş ekipmanı işletme dışında kullanıldığında, yapılan son kontrol ile ilgili belge de ekipmanla birlikte bulundurulur.
İŞVERENİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ İş ekipmanındaki güvenliğin bozulmasına neden olabilecek aşağıdaki durumlarda, periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişilerce gerekli kontrollerin yapılması gerekir.  Çalışma şeklinde değişiklikler olduğunda,  Kazalar olduğunda,  Ekipmanın uzun süre kullanılmaması durumunda
ÖZEL RİSK TAŞIYAN İŞ EKİPMANI Çalışanların sağlık ve güvenliği yönünden, özel risk taşıyan iş ekipmanlarının kullanılmasında aşağıdaki önlemler alınır.  İş ekipmanı, sadece o ekipmanı kullanmak üzere görevlendirilen kişilerce kullanılır.  Bu ekipmanların tamiri, tadili, kontrolü, bakımı ve hizmete alınması bu işleri yapmakla özel olarak görevlendirilen kişilerce yapılır.
İŞ SAĞLIĞI VE ERGONOMİ
Çalışanların iş ekipmanını kullanımı sırasındaki duruş pozisyonları ve çalışma şekilleri ile ergonomi prensipleri işverence dikkate alınmalıdır.
ÇALIŞANLARIN BİLGİLENDİRİLMESİ  Çalışanlara, kullandıkları iş ekipmanına ve bu iş ekipmanın kullanımına ilişkin yeterli bilgi ve uygun olması halinde yazılı talimat verilir.  Bu talimat, imalatçı tarafından iş ekipmanıyla birlikte verilen kullanım kılavuzu dikkate alınarak hazırlanır.  Talimatlar iş ekipmanıyla beraber bulundurulur.  Bu bilgiler ve yazılı talimatlar en az aşağıdaki bilgileri içerecek şekilde hazırlanır. – İş ekipmanının kullanım koşulları. – İş ekipmanında öngörülen anormal durumlar. – Bulunması halinde iş ekipmanının önceki kullanım deneyiminden elde edilen sonuçlar.
ÇALIŞANLARIN BİLGİLENDİRİLMESİ  Çalışanlar, kendileri kullanmasalar bile çalışma alanında veya işyerinde bulunan iş ekipmanlarının kendilerini etkileyebilecek tehlikelerinden ve iş ekipmanı üzerinde yapılacak değişikliklerden kaynaklanabilecek tehlikelerden haberdar edilir.  Bu bilgiler ve yazılı talimatların, basit ve kolay anlaşılır bir şekilde olması gerekir.
ÇALIŞANLARIN EĞİTİLMESİ •
İşverence iş ekipmanını kullanmakla görevli çalışanlara, bunların kullanımından kaynaklanabilecek riskler ve bunlardan kaçınma yollarına ilişkin eğitim almaları sağlanır.
Özel risk taşıyan iş ekipmanının tamiri, tadili kontrol ve bakımı konularında çalışanlara işverenlerce yeterli özel eğitim verilir.
PERİYODİK KONTROLÜ YAPMAYA YETKİLİLER  Periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler, bilgilerini Bakanlığa elektronik ortamda kayıt yaptırır.  Periyodik kontrol raporlarında kayıt numaralarının bulunması gerekir.  Beyan edilen bilgilerin doğru olmadığı tespit edilenler ile kayıt numarası almayanlar tarafından düzenlenen periyodik kontrol raporları geçersiz sayılır.  Periyodik kontrol yapacak kişi ve kuruluşlara akreditasyon, yetkilendirme ve eğitim zorunluluğu getirmeye Bakanlık yetkilidir.
İMALATÇININ SORUMLULUKLARI TBMM de 1967 yılında kabul edilen Uluslar arası 119 sayılı sözleşme ile Koruyucusu olmayan her türlü makinenin, tezgâhın SATIŞI, DEVREDİLMESİ, KİRALANMASI, ÖDÜNÇ VERİLMESİ yasaklanmıştır. Makine Emniyet Yönetmeliğinde; Makine tezgâh ve tesisler üzerinde alınacak güvenlik tedbirlerin amacının;  Makinenin tahmin edilebilir bütün ömrü boyunca,  Montaj ve sökülme aşamaları dahil,  Hatta tahmin edilebilir anormal durumlardan kaynaklanan kaza riskleri durumunda da  Her türlü kaza riskinin ortadan kaldırılması olduğu belirtilmektedir.
İMALATÇININ SORUMLULUKLARI  İş ekipmanları, insana, diğer canlılara ve çevreye zarar vermemeli,  Bir iş ekipmanı ile birlikte, kullanıcı, ayarcı, bakımcı vb. için gerekli tüm dokümanlar da sağlanmış olmalı,  İş ekipmanları kullanımı, bakımı, ayarı, taşınması vb. sırasında ortaya çıkabilecek her türlü tehlikeli durum ürün piyasaya arz edilmeden önce analiz edilmiş ve gerekli önlemler alınmış olmalı,  İş ekipmanı üzerinde kalmış olan ve ortadan kaldırılamayan riskler için uyarıcı işaret ve açıklayıcı bilgiler sağlanmış olmalı,  İş ekipmanını piyasaya arz eden taraf, yazılı bir beyan (deklarasyon) ile İş ekipmanıyla ilgili tüm sorumluluğu almış olduğunu taraflara bildirmeli.
İMALATÇININ SORUMLULUKLARI İş ekipmanları uygun şekilde etiketlenmelidir. Etikette aşağıda belirtilen hususlar yazılmalıdır:     
Üreticinin adı adresi CE işareti Serinin veya tipinin kısa gösterilişi, Seri numarası İmal yılı
 İş ekipmanının patlayıcı ortamda kullanılmasının amaçlandığı durumlarda bu durum makine üzerinde belirtilmelidir  İş ekipmanının Emniyetli kullanım için gerekli olan bilgiler verilmelidir.  İş ekipmanının iş makinesi ile kaldırılıp taşınması gerektiği durumlarda ağırlığının belirtilmesi gereklidir.
 CE İşareti Avrupa Birliği’nin işaretidir,  CE işareti taşıyan ürünün Avrupa Birliği’nin direktif ve teknik/idari kurallarına uygun olduğu varsayılır,  CE işareti taşıyan ürünün Avrupa Birliği’ne girişine engel konulmaz,
2000’li yıllar ile birlikte ‘Gümrük Birliği Anlaşması’ gereğince aynı mevzuatın Türkiye’de de uygulanmasına başlanmıştır.
İMALATÇININ SORUMLULUKLARI • İŞLETME TALİMATLARI HAZIRLANMALIDIR • İş ekipmanının bakım ve tamircisine ait bilgiler verilmelidir. • İşletmeye alma, kullanma, montaj, takma, sökme, ayar, bakım, eğitim talimatları hazırlanmalıdır. • İş ekipmanının kullanılabileceği çalışma yerleri belirtilmelidir. • İş ekipmanına bağlanabilecek takımlarla ilgili bilgi verilmelidir.
İŞ EKİPMANINLARINDA BULUNACAK ASGARİ ŞARTLAR •
İş ekipmanında bulunan ve güvenliği etkileyen kumanda cihazları açıkça görülebilir ve tanınabilir özellikte olur.
Kumanda cihazları zorunlu haller dışında, tehlikeli bölgenin dışına yerleştirilir ve bunların kullanımı ek bir tehlike oluşturmaz.
Kumanda cihazları, istem dışı hareketlerde tehlikeye neden olmaması gerekir.
Operatör, ana kumanda yerinden tehlike bölgesinde herhangi bir kimsenin bulunmadığından emin olması gerekir.
Bu mümkün değilse makine çalışmaya başlamadan önce otomatik olarak devreye girecek sesli ve ışıklı ikaz sistemi bulunur.
İş ekipmanının çalıştırılması veya durdurulması sebebiyle doğabilecek tehlikelere maruz kalan çalışanlar yeterli zaman ve imkân sağlayan tedbirlerle bu tehlikelerden korunur.
İş ekipmanlarının çalıştırılması, bu amaç için yapılmış kumandaların ancak bilerek ve isteyerek kullanılması ile sağlanır.
Bütün iş ekipmanlarında, ekipmanı tümüyle ve güvenli bir şekilde durdurabilecek bir sistem bulunur.
Her bir çalışma yerinde, tehlikenin durumuna göre, iş ekipmanının tamamını veya bir kısmını durdurabilecek ve bu ekipmanın güvenli bir durumda kalmasını sağlayacak kumanda sistemi bulunur.
İş ekipmanlarının durdurma sistemleri, çalıştırma sistemlerine göre öncelikli olması gerekir.
İş ekipmanı veya tehlikeli kısımları durdurulduğunda, bunları harekete geçiren enerji de kesilecek özelliğe sahip olur.
İş ekipmanının tehlikesi ve normal durma süresinin gerektirmesi halinde iş ekipmanında acil durdurma sistemi bulunur.
Parça fırlaması veya düşmesi riski taşıyan iş ekipmanları, bu riskleri ortadan kaldırmaya uygun güvenlik tertibatı ile donatılır
Gaz, buhar, sıvı veya toz çıkarma tehlikesi olan iş ekipmanları, bunları kaynağında tutacak veya çekecek uygun sistemlerle donatılır.
İŞ EKİPMANINLARINDA BULUNACAK ASGARİ ŞARTLAR Koruyucular ve koruma donanımı; a) Sağlam yapıda olur, b) İlave bir tehlikeye sebep olmayacak özellikte olur, c) Kolayca yerinden çıkarılmayacak veya etkisiz hale getirilemeyecek şekilde olur, d) Tehlike bölgesinden yeterli uzaklıkta bulunur, e) Ekipmanın görülmesi gereken operasyon noktalarına engel olmayacak özellikte olur, f)
Makine Koruyucular覺 Hakk覺nda Neler Biliyoruz?
Emniyet Aksamı Nedir? Tanımı (Makine Emniyeti Yönetmeliği – Md:4) Bir güvenlik işlevini yapan, bağımsız bir şekilde piyasaya arz edilen, arızalanması ve/veya hatalı çalışması durumunda kişilerin güvenliğini tehlikeye sokan, makinaların işlevini yerine getirmek için gerekli olmayan veya makinanın işlevini yerine getiren normal aksamın yedeği olarak kullanılabilecek aksamdır.
Makineler Neden Uygun Koruyucularla Takviye Edilmeli? – Ölümle sonuçlanan iş kazaları – Yüksek yaralanma oranları • Uzuv kesilmesi, kırıklar, derin kesikler, ezilme, sıkışmalar vb. • Elektrik şok ve yanıkları, • Parça fırlaması sonucu batmalar, • Hidrolik veya sıcak sıvı sıçraması sonucu yanıklar.
Sabit Koruyucular •
Operatörün (çalışanın) hareket eden makine parçaları, çalışma noktaları ve güç aktarma aksamı ile istenmeyen temasını önleyen makine koruyucularıdır.
Makinaların tehlikeli kısımlarına dokunmayı önleyecek şekilde tasarımlanan sabit koruyucular, işin ağırlığına ve çevre koşullarına dayanıklı olması için yeterli sağlamlıkta yapılırlar.
Acil Durum Amaçlı Koruyucular – Tehlike anında veya tehlike öncesi basılmaya, basınca veya sıkışmaya duyarlı kollar, düğmeler veya güvenlik telleri koruyucu araçlardır.
– Herhangi bir şekilde adı geçen güvenlik araçlarına basılması ve çekilmesi veya makineye sıkışılması durumunda makine otomatik olarak durur.
Otomatik Koruyucular – İşçiyi ya da işçinin tehlikeyle karşılaşabilecek organlarını tehlike bölgesinden fiziksel olarak uzaklaştırır. – Koruyucunun hareketli parçası, makinenin tehlikeli parçalarının hareketi ile yani, makinenin hareketine uyarak çalışır. – Ancak, bu düzen böyle bir uzaklaştırmayı sağlayacak kadar zaman olduğu durumlarda kullanılabilir.
Kilitlemeli Koruyucular – İşlemin tehlike bölgesine dokunmayı gerektirdiği ve sabit koruyucunun elverişli olmadığı durumlarda kullanılır. – Kilitlenmeli koruyucularda, koruyucu kapanana kadar makine çalışmaz ve tehlikeli hareket bitinceye kadar koruyucu kapalı olarak kilitlenir.
Kilitlemeli Koruyucular – Bu koruyucularda koruyucu yerine oturmadan makine ve tezgah çalışmaz. – Koruyucu tam yerine oturup, işçinin eli ve parmağı tehlike alanına girmeyecek şekilde koruma sağlandıktan sonra makine-tezgah çalışmaya başlar. – Kilitleme sistemi mekanik, elektrik, hidrolik, pnömatik ya da bunların bir bileşkesi şeklinde olabilir.
Ayarlanabilir Koruyucular – Tehlikeli parçalara yaklaşmak gerektiği zaman sağlam bir yapısı, iyi aydınlatma ve operatörün yeterli eğitim görmüş olması gibi bir çok koşullara bağlı olarak kullanılabilir. – Ayarlanabilir koruyucuda makineye malzeme beslemek için bir açıklık bulunur. – Koruyucunun tamamı ya da bir kısmı bu açıklığın boyutlarını düzenleyecek şekilde yapılır. – Bu koruyucuların bir türü olan; kendi kendine ayarlanan koruyucu, tehlikeli parçalara dokunmayı önlemek üzere tasarımlanmış olup makineye verilen malzeme ile açılır ve işlemin sonunda kapanır.
Foto-Elektrik Durdurma Sistemli Koruyucular – Bu sistemde bir algılama perdesi oluşturacak olan bir ışık kümesi veya kümeleri bir durdurucu oluşturacak şekilde operatör ile makinenin tehlikeli parçaları arasına bir foto-elektrik saptayıcı ile bağlantılı olarak yerleştirilir.
– Bu düzende, ışık demeti perdelendiğinde makinanın tehlikeli parçası hareket etmez.
Foto-Elektrik Durdurma Sistemli Koruyucular – Makinanın tehlikeli bir parçası hareket halinde iken engelleme olduğunda ise tehlikeli parçalar anında durur ve gerekiyorsa başlangıç noktasına gelene kadar ters yönde çalışmaya başlar.
– Böylece etkili bir sağlanmış olur.
Çift El Kumanda Sistemi Koruyucular – İki elle kumanda sistemi, koruyucu kullanımının (yapımının) olanaksız olduğu durumlarda makine operatörünün elleri için iyi bir koruma sağlar. – İşlemin yürütülebilmesi için kesinlikle iki elin kullanılması koşulu zorunlu olup, el kontrolleri bir elle ya da bir el ve vücudun bir başka parçası veya bir alet ile çalışmayı önleyecek şekildedir.
Çift El Kumanda Sistemi Koruyucular
– İki elin kumandaları arasındaki fark en fazla 1 saniye olduğundan, makinenin çalıştırılması için iki elin aynı anda kullanılması gerekir ve bu da ellerin tehlikeli hareket başlamadan tehlike bölgesinden çıkmasını sağlar.
Genel Güvenlik Önlemleri – Asla koruyucuyu etkisiz hale getirmeyin ya da koruyucuyu çıkardıktan sonra makinede çalışmayın, – Makinede çalışma esnasında yeni tehlikeler yaratmayın, – Koruyucunun altından veya üstünden girerek ya da uzanarak operasyon noktasına ulaşmaya çalışmayın, – Bakım esnasında koruyucunun bir kısmını ya da tamamını makineyi durdurmadan yerinden çıkarmayın.
Genel Güvenlik Önlemleri – Özellikle bakım ve onarım işleminden sonra makineyi kullanmadan önce tüm koruyucuların yerinde olduğunu kontrol edilmelidir, – Görevini yapmayan koruyucuların değişmesi için yetkililere haber verilmelidir.
Makine Koruyucuları Sizin Güvenliğiniz İçin En Önemli Unsurdur! Asla Koruyucusuz Çalışmayın!
İş ekipmanının çalışılan veya bakımı yapılan bölge ve operasyon noktaları, yapılacak işleme uygun şekilde aydınlatılır.
ekipmanına ait ikaz donanımları kolay algılanır ve anlaşılır olur.
İş ekipmanı sadece tasarım ve imalat amacına uygun işlerde ve şartlarda kullanılır.
İş ekipmanının bakım işleri, ancak iş ekipmanı kapalı iken yapılabilir.
İş ekipmanlarının enerji kaynaklarını kesecek araç ve gereçler kolayca görülebilir ve tanınabilir özellikte olur.
HAREKETLİ İŞ EKİPMANLARI İÇİN ASGARİ ŞARTLAR •
Üzerinde çalışan bulunan hareketli iş ekipmanı, normal çalışma koşullarında devrilme riskine karşı;
Cihaz bir çeyrekten (90 derecelik açı) fazla dönmeyecek şekilde yapılmış olur veya
Bir çeyrekten fazla dönüyorsa, üzerinde bulunan çalışanın etrafında yeterli açıklık bulunur veya
Aynı etkiyi sağlayacak başka koruyucu yapı veya sistem bulunur.
İş ekipmanında; devrilmesi halinde, üzerinde bulunan çalışanın ekipman ile yer arasında sıkışarak ezilmesini önleyici koruyucu yapı veya sistem bulunur.
Sürücü için kabin bulunur veya
Forklift devrilmeyecek yapıda olur veya
Forkliftin devrilmesi halinde, yer ile forkliftin belirli kısımları arasında taşınan çalışanlar için, yeterli açıklık kalmasını sağlayacak yapıda veya
Forklift, devrilmesi halinde sürücünün forkliftin parçaları tarafından ezilmesini önleyecek yapıda olur.
HAREKETLİ İŞ EKİPMANLARI İÇİN ASGARİ ŞARTLAR
Kendinden hareketli iş ekipmanı hareket halinde iken kişiler için risk oluşturuyorsa aşağıdaki şartları sağlar: Yetkisiz kişilerce çalıştırılmasını önleyecek donanım bulunur. Çarpışmasının etkilerini en aza indirecek önlemler alınır. İş ekipmanında frenleme ve durdurma donanımı bulunur. Acil frenleme ve durdurma sistemi bulunur. Sürücünün görüş alanının kısıtlı olmamalıdır. iş ekipmanında, yapılan işi yürütmeye uygun ve çalışanların güvenliğini sağlayacak aydınlatma sistemi bulunur. İş ekipmanlarda yeterli yangın söndürme cihazları bulunur. Uzaktan kumandalı iş ekipmanının, kontrol sınırlarının dışına çıkması halinde otomatik olarak hemen duracak şekilde olması gerekir. Uzaktan kumandalı iş ekipmanı, normal şartlarda çarpma ve ezilme tehlikelerine karşı korunaklı olur.
YÜK KALDIRMA EKİPMANLARI İÇİN ASGARİ ŞARTLAR •
Kaldırılabilecek maksimum yük açıkça görünecek şekilde işaretlenir,
Sabit olarak kurulacak iş ekipmanı, yükün; – Çalışanlara çarpması, tehlikeli bir şekilde sürüklenmesi veya düşmesi, İstem dışı kurtulması, riskini azaltacak şekilde tesis edilir.
Çalışanları kaldırma veya taşımada kullanılan iş ekipmanlarında; – Taşıma kabininin düşme riski uygun araçlarla önlenir, – Kullanıcının kendisinin kabinden düşme riski önlenir, – Özellikle cisimlerle istenmeyen temas sonucu, kullanıcının çarpma, sıkışma veya ezilme riski önlenir, – Herhangi bir olay neticesinde kabin içinde mahsur kalan çalışanların tehlikeye maruz kalmaması ve kurtarılması sağlanır.
Şayet, çalışma yerinin özelliği ve yükseklik farklılıklarından dolayı taşıma kabininin düşme riski, alınan güvenlik önlemlerine rağmen önlenemiyorsa, emniyet katsayısı daha yüksek güvenlik halatı ile teçhiz edilip, her çalışma günü kontrol edilir.
İŞ EKİPMANLARININ KULLANIMI (GENEL) •
İş ekipmanları, bunları kullananlara ve diğer çalışanlara en az risk oluşturacak şekilde yerleştirilir, kurulur ve kullanılır.
Bu amaçla, iş ekipmanının hareketli kısımları ile çevresinde bulunan sabit veya hareketli kısımlar arasında yeterli mesafe bulundurulur.
Ayrıca iş ekipmanında kullanılan ya da üretilen enerjinin veya maddelerin güvenli bir şekilde temini ve uzaklaştırılması sağlanır.
İş ekipmanının kurulması veya sökülmesi, özellikle imalatçı tarafından verilen kullanma talimatı doğrultusunda güvenli koşullar altında yapılır.
HAREKETLİ İŞ EKİPMANLARININ KULLANIMI •
İş ekipmanı bir çalışma alanı içinde hareket ediyorsa, uygun trafik kuralları ile hız sınırları konulur ve uygulanır.
Kendinden hareketli iş ekipmanının çalışma alanında, görevli olmayan çalışanların bulunmasını önleyecek gerekli düzenleme yapılır.
Mekanik olarak hareket ettirilen seyyar iş ekipmanlarında, ancak güvenliğin tam olarak sağlanması halinde çalışan taşınmasına izin verilebilir. Taşıma sırasında iş yapılması gerekiyorsa ekipmanın hızı gerektiği gibi ayarlanır.
YÜK KALDIRMADA KULLANILAN İŞ EKİPMANLARI • •
İnsanların kaldırılmasında sadece bu amaç için sağlanan iş ekipmanı ve aksesuarları kullanılır. Çalışanlar yük kaldırmak için tasarlanmış iş ekipmanı üzerindeyken, ekipmanın kumandası için her zaman görevli bir kişi bulunur. Kaldırma ekipmanındaki kişilerin güvenilir haberleşme imkânlarıyla herhangi bir tehlike halinde tahliye için güvenilir araçları bulunur. Teknik zorunluluk olmadıkça kaldırılan yükün altında insan bulunmaması için gerekli tedbir alınır. Çalışanların bulunabileceği korunmasız çalışma yerlerinin üzerinden yük geçirilmez. Bunun mümkün olmadığı hallerde uygun çalışma yöntemleri belirlenir ve uygulanır. Kaldırma aksesuarları, sapanın şekli ve yapısı dikkate alınarak, kaldırılacak yüke, kavrama noktalarına, bağlantı elemanlarına ve atmosfer şartlarına uygun seçilir. Kaldırma aksesuarları bozulmayacak veya hasar görmeyecek şekilde muhafaza edilir.
KILAVUZSUZ YÜK KALDIRMA İŞ EKİPMANLARI •
Yüklerin ve kaldırma araçlarının elemanlarının çarpışmaması için gerekli önlemler alınır.
İş ekipmanının operatörü yük yolunun tamamını göremiyorsa, operatöre yol gösterecek bu konuda eğitimli ve deneyimli bir kişi görevlendirilir.
Çalışanları, yüklerin birbiriyle çarpışmasından kaynaklanan tehlikelerden korumak için gerekli organizasyonel önlemler alınır.
Özellikle bir yük, kılavuzsuz yükleri kaldırmakta kullanılan iki veya daha fazla iş ekipmanıyla aynı anda kaldırılacaksa operatörler arasında eşgüdümü sağlayacak düzenleme yapılır ve uygulanır.
İş ekipmanı, kendisini besleyen güç kaynağı tamamen veya kısmen kesildiğinde yükü askıda tutamıyorsa, çalışanları korumak için uygun önlemler alınır.
Hava şartlarının, bozulması halinde, kılavuzsuz yüklerin kaldırılması için iş ekipmanlarının açık havada kullanılması durdurulur.
YÜKSEKTE YAPILAN GEÇİÇİ İŞLERDE KULLANILAN İŞ EKİPMANI • • • • • •
İş ekipmanının boyutları, yapılacak işin doğasına ve öngörülen yüke uygun, geçişlerin tehlikesiz şekilde yapılmasını sağlayacak şekilde olması gerekir. araçlar, yakın bir tehlike durumunda çalışanların tahliyesini de mümkün kılacak şekilde olur. Ulaşımda kullanılan yol, araç ve platformlar ile katlar veya ara geçitler arasındaki geçişlerde düşme riski ortadan kaldırılır. El merdivenleri ancak düşük risk nedeniyle daha güvenli bir iş ekipmanı kullanımı gerekmiyorsa, kısa süre kullanılacaksa yüksekte yapılan çalışmalarda kullanılabilir. Halat kullanılarak yapılan çalışmalar ancak risk değerlendirmesi sonucuna göre işin güvenle yapılabileceği ve daha güvenli iş ekipmanı kullanılmasının gerekmediği durumlarda yapılabilir. Yüksekte yapılan geçici işler, çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehlikeye atmayacak uygun hava koşullarında sürdürülür.
EL MERDİVENLERİNİN KULLANIMI •
El merdivenleri, kullanımı sırasında sağlam bir şekilde yerleştirilir.
Portatif el merdivenleri, basamakları yatay konumda olacak şekilde düzgün, sağlam, ölçüsü uygun, sabit pabuçlar üzerinde durmalıdır.
Asılı duran el merdivenleri güvenli bir şekilde tutturulur, ip merdivenler hariç, yerlerinden çıkarılması ve sallanması önlenir.
Uzatılıp kilitlenebilir ve eklenebilir el merdivenleri, parçalarının birbirinden ayrı hareket etmeleri önlenecek şekilde kullanılır.
Mobil el merdivenleri, üzerine çıkılmadan önce hareketleri durdurulur ve sabitlenir.
El merdivenlerinde her zaman çalışanların elleriyle tutunabilecekleri uygun yer ve sağlam destek bulunur.
Özellikle, bir el merdiveni üzerinde elle yük taşınıyorsa bu durum elle tutacak yer bulunması zorunluluğunu ortadan kaldırmaz.
İSKELELERİN KULLANIMI •
iskelenin sağlamlık ve dayanıklılık hesapları yapılır. Bu hesaplar yapılmadan iskeleler kullanılamaz.
Seçilen iskelenin karmaşıklığına bağlı olarak kurma, kullanma ve sökme planı; yapı işlerinde inşaat mühendisi, inşaat teknikeri veya yüksek teknikeri; gemi inşası ve sökümü işlerinde ise gemi inşaatı mühendisi tarafından yapılır veya yaptırılır.
Bu plan, iskele ile ilgili detay bilgileri içeren standart form şeklinde olabilir.
İskelenin taşıyıcı elemanlarının kayması; yeterli sağlamlıktaki taşıyıcı zemine sabitlenerek, kaymaz araçlar kullanarak veya aynı etkiye sahip diğer yöntemlerle önlenir. İskelenin sağlam ve dengeli olması sağlanır.
Yüksekte çalışma sırasında tekerlekli iskelelerin kazara hareket etmesini önleyecek uygun araçlar kullanılır.
Kurma, sökme veya değişiklik yapılması sırasında iskelenin kullanıma hazır olmayan kısımları, genel uyarı işaretleri ile işaretlenir ve tehlikeli bölgeye girişler fiziki olarak engellenir.
İskelelerin kurulması, sökülmesi veya üzerinde önemli değişiklik yapılması, görevli inşaat mühendisi, inşaat teknikeri veya yüksek teknikeri; tersanelerde ise gemi inşaatı mühendisi gözetimi altında ve özel riskleri ve ayrıca aşağıda belirtilen hususları kapsayan konularda yapacakları işle ilgili yeterli eğitim almış çalışanlar tarafından yapılır. a) İskelelerin kurulması, sökülmesi veya değişiklik yapılması ile ilgili planların anlaşılması, b) İskelelerin kurulması, sökülmesi veya değişiklik yapılması sırasında güvenlik, c) Çalışanların veya malzemelerin düşme riskini önleyecek tedbirler, d) İskelelerde güvenliği olumsuz etkileyebilecek değişen hava koşullarına göre alınacak güvenlik önlemleri, e) İskelelerin taşıyabileceği yükler, f) İskelelerin kurulması, sökülmesi veya değişiklik yapılması işlemleri sırasında ortaya çıkabilecek diğer riskler.
HALAT KULLANILARAK YAPILAN ÇALIŞMALARDA Halat kullanılarak yapılan çalışmalarda aşağıdaki şartlara uyulur. a)Sistemde biri, inip çıkmada veya destek olarak kullanılan çalışma halatı, diğeri ise güvenlik halatı olacak şekilde ayrı kancalı en az iki halat bulunur. b)Çalışanlara, çalışma halatına bağlı paraşütçü tipi emniyet kemeri verilir ve kullandırılır. Emniyet kemerinin ayrıca güvenlik halatı ile bağlantısı sağlanır. c)Çalışma halatı, kullanıcının hareket kontrolünü kaybetmesi halinde, düşmesini önlemek için kendiliğinden kilitlenebilen sisteme sahip olması gerekir. Güvenlik halatında da, çalışan ile birlikte hareket eden düşmeyi önleyici bir sistem bulunur.
HALAT KULLANILARAK YAPILAN ÇALIŞMALARDA Halat kullanılarak yapılan çalışmalarda aşağıdaki şartlara uyulur. d)Çalışan tarafından kullanılan alet, edevat ve diğer aksesuarlar paraşütçü tipi emniyet kemerine veya oturma yerine veya başka uygun bir yere bağlanarak güvenli hale getirilir. e)Acil bir durumda çalışanın derhal kurtarılabilmesi için iş uygun şekilde planlanır ve gözetim sağlanır. f)Çalışanlara yapacakları işe uygun ve özellikle kurtarma konusunda yeterli eğitim verilir. •Risk değerlendirmesi göz önünde bulundurularak ikinci bir halat kullanılmasının işin yapılmasını daha tehlikeli hale getirdiği istisnai durumlarda, güvenliği sağlayacak yeterli önlemler alınmak şartıyla tek bir halatla çalışma yapılabilir.
BAKIM, ONARIM VE PERİYODİK KONTROLLER •
Bu hususlar, imalatçı tarafından belirlenmemiş ise iş ekipmanının periyodik kontrolü, bulunduğu işyeri ortam koşulları, kullanım sıklığı ile kullanım süresi gibi faktörler göz önünde bulundurularak, yapılacak risk değerlendirmesi sonuçlarına göre, belirlenecek aralıklarda yapılır. Belirlenen periyodik kontrol aralığının bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar dışında bir yılı aşmaması gerekir.
Birden fazla iş yapmak amacıyla imal edilen iş ekipmanları yaptıkları işler göz önünde bulundurularak ayrı ayrı periyodik kontrole tabi tutulur.
Periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler tarafından yapılacak kontroller sonucunda periyodik kontrol raporu düzenlenir. Düzenlenen belgeler, iş ekipmanının kullanıldığı sürece saklanır.
PERİYODİK KONTROL RAPORU İş ekipmanının periyodik kontrolü sonucunda düzenlenecek raporda aşağıdaki bölümler bulunur: 1. Genel bilgiler: 2. İş ekipmanına ait teknik özellikler: 3. Periyodik kontrol metodu: 4. Tespit ve değerlendirme 5. Test, deney ve muayene: 6. İkaz ve öneriler: 7. Sonuç ve kanaat: 8. Onay:
PERİYODİK KONTROLLER •
İş ekipmanının özelliği gereği birden fazla branştaki periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişiler tarafından periyodik kontrolün yapılması gerekmesi halinde, müştereken veya her bir branştan yetkili kişi kendi konusu ile ilgili kısmın raporunu düzenleyip imzalar.
İş sağlığı ve güvenliği yönünden uygun bulunmayan hususların tespit edilmesi ve bu hususlar giderilmeden iş ekipmanının kullanılmasının uygun olmadığının belirtilmesi halinde; bu hususlar giderilinceye kadar iş ekipmanı kullanılmaz.
Söz konusu eksikliklerin giderilmesinden sonra yapılacak ikinci kontrol sonucunda; eksikliklerin giderilmesi için yapılan iş ve işlemler ile iş ekipmanının bir sonraki kontrol tarihine kadar güvenle kullanılabileceği ibaresinin de yer aldığı ikinci bir belge düzenlenir.
BASINÇLI KAPLARIN PERİYODİK KONTROLÜ •
Basınçlı kaplarda temel prensip olarak hidrostatik test yapılması esastır.
Bu testler, standartlarda aksi belirtilmediği sürece işletme basıncının 1,5 katı ile ve 1 yılı aşmayan sürelerle yapılır.
Ancak iş ekipmanının özelliği ve işletmeden kaynaklanan zorunlu şartlar gereğince hidrostatik test yapma imkânı olmayan basınçlı kaplarda hidrostatik test yerine standartlarda belirtilen tahribatsız muayene yöntemleri de uygulanabilir.
Bu durumda, düzenlenecek periyodik kontrol raporlarında bu husus gerekçesi ile birlikte belirtilir.
Basınçlı kap ve tesisatların periyodik kontrolleri, ilgili standartlarda belirtilen kriterlere göre yapılır.
BASINÇLI KAPLARIN PERİYODİK KONTROLÜ İlgili standartların öngördüğü süreler saklı kalmak kaydı ile “Azami Kontrol Periyodu” •
Buhar Kazanları………………………. 1 yıl
Kalorifer kazanları……………………. 1 yıl
Taşınabilir gaz tüpleri………………… 3 yıl
Taşınabilir asetilen tüpleri…………… ilgili standardına göre
Manifoldlu asetilen tüp demetleri…….1 yıl
Manifoldlu tüp demetleri………………1 yıl
Sıvılaştırılmış gaz tankları…………… 10 yıl
Kullanımdaki LPG gaz tankları……… 1 yıl
Basınçlı hava tankları………………… 1 yıl
Kriyojenik tanklar………………………1 yıl
Tehlikeli sıvıların bulunduğu tanklar…10 yıl
KALDIRMA VE İLETME EKİPMANLARININ PERİYODİK KONTROLÜ •
KALDIRMA VE İLETME EKİPMANLARININ PERİYODİK KONTROLÜ İlgili standartların öngördüğü süreler saklı kalmak kaydı ile “Azami Kontrol Periyodu” •
Kaldırma ve/veya iletme araçları……. 1 yıl
Asansör (insan ve yük taşıyan)……. 1 yıl
Yürüyen merdiven ve yürüyen bant… 1 yıl
İstif makinesi (forklift, transpalet, lift). 1 yıl
Yapı iskeleleri…………..…………… 6 ay
TESİSATLARIN PERİYODİK KONTROLÜ •
TESİSATLAR PERİYODİK KONTROLÜ İlgili standartların öngördüğü süreler saklı kalmak kaydı ile “Azami Kontrol Periyodu”
Elektrik tesisatı………………………. 1 yıl
Paratoner……………………………… 1 yıl
Akümülatör, Transformatör………….. 1 yıl
Yangın tesisatı ve hortumlar………… 1 yıl
Motopomplar, boru tesisatı………… 1 yıl
Yangın söndürme cihazı…………… Standarttaki süre
Havalandırma ve klima sistemi……. 1 yıl
TEZGAHLARIN PERİYODİK KONTROLÜ •
Makine ve tezgâhların periyodik kontrolleri yapılır.
Elektronik kumanda sistemi ile donatılmış makine ve tezgâhların periyodik kontrolü; makine veya mekatronik mühendisi ile elektrik mühendisleri ve/veya bunların teknikerleri tarafından birlikte yapılır.
TORNA TEZGÂHLARINDA GÜVENLİK • • • •
Operasyon noktası uygun şekilde korunacak Kayış kasnağa elle tutularak fren yapılmayacak Talaş fırlamasına karşı tedbir alınacak Çubuk halinde dönen uzun malzeme koruyucu içine alınacak İş parçasının gevşeyip fırlamaması için tedbir alınacak Etrafındaki boşluklar 60 cm. den az olmayacak
PRES TEZGÂHLARINDA GÜVENLİK •
TAŞLAMA TEZGÂHLARINDA GÜVENLİK •
Zımpara taşları, işin ve tezgâhın özelliğine uygun olacak
Uygun taş mahfazaları olacak
Mahfazaların toz emme sistemi olacak
Taşlama ağzı açıklığı uygun olacak. takım bileme tezgâhlarında 60 -90 derece, seyyar taşlarda 180 derece olacak
İş mesnetleri ayarlanacak, açıklık 3 mm den fazla olmayacak
MATKAP VE FREZE TEZGÂHLARINDA GÜVENLİK •
Çıkan talaşlar elle süpürülmeyecek
DEMİR TESTERE TEZGÂHLARINDA GÜVENLİK •
SİLİNDİR MERDANE VE HADDE TEZGÂHLARINDA GÜVENLİK •
Silindirler arasında kapmayı önleyecek koruyucu olmalıdır.
Uygun yerlerde acil durdurma düğmeleri veya Emniyet halatı olacaktır.
Bazı tezgâhlarda çift el kumanda tertibatı veya fotosel koruma tertibatı yapılabilir
KONKASÖR, DEĞİRMEN VE ÖĞÜTÜCÜLERDE GÜVENLİK •
Elle besleme yapılan helezon dişli öğütücülerde, dar boğazlı bir besleme hunisi yapılmalı, bu huninin boğaz çapı 5 cm. den fazla olmamalı,
MAKAS TEZGÂHLARINDA GÜVENLİK •
AĞAÇ İŞLEME TEZGÂHLARINDA GÜVENLİK • •
Toz ve talaşa karşı uygun aspirasyon tertibatı olmalı Planya tezgâhlarında bıçağın takıldığı kanal 13 mm. den, planya ile bıçak merdanesi arasındaki boşluk 3 mm. den fazla olmamalıdır Bıçak merdanesinin üzerine enine ve yüksekliğine ayarlanabilen koruyucular konmalı Madeni koruyucuların bıçağa yakın yüzleri ahşap ile kaplanmalı Katrakların kumanda ve stop tertibatı operatörün bulunduğu platformda olmalı, platformun 120 cm yüksekliğinde korkuluğu olmalı İşlenen malzemeler çalışma ortamından uzaklaştırılmalı
ŞERİT TESTERE TEZGÂHLARINDA GÜVENLİK •
Arıza durumunda tezgâh durdurularak müdahale edilmeli
DAİRE TESTERE TEZGÂHLARINDA GÜVENLİK •
KARIŞTIRMA TEZGÂHLARINDA GÜVENLİK •
Açık ağızlı karıştırıcılarda, ağzın yerden yüksekliği 1m. den az ise, uygun korkuluk yapılmalı
İLGİLİ MEVZUAT • İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği • Makine Emniyet Yönetmeliği • TSE standartları
İş ekipmanlarının tasarım imalat ve kullanımında iş sağlığı ve güvenliği