ETİKA Makale: Patronlara Tavsiyeler
(Dünya Gazetesi 04.05.2007'de yayınlanmıştır.)
Patronlar, sermaye koyarak şirket kuran ve bu şirkette karar alma yetkisi kendinde bulunan kişilerdir. Günümüzde patronların sorunları sürekli artmaktadır. Azalan karlılık oranlarının yanında sürekli çalışanların beklentileri tatmin etmek oldukça zordur. Gelişen pazarlara ürün sunmak ta ayrı bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Patronların birçoğu aile şirketi kurduklarından dolayı bir ölçüde riski dağıtmışlardır ama bu onları daha çok yormaktadır. Çünkü aile üyelerinin beklentileri birbirinden farklıdır. Bu yazımızda patronlara genel içerikli tavsiyelerimiz olacak. Patronlar bu tavsiyelere kulak verirlerse şirketlerini daha verimli yönetebilirler.
Size ait olan çalışma alanlarını ve mülklerinizi tam olarak tespit edin. Her türlü varlığı sayım yaparak rapor haline getirin. Bu raporları bilgisayarınızda ayrı başlıklar altında kayıt altına alın ve sürekli güncelleyin. Tüm çalışanlarınızı sürekli denetleyebilecek altyapıyı oluşturun. Bu denetimi yaparken çalışanların özel hayatına müdahale de bulunmayın. Özellikle kameralı sistemler çalışanları rahatsız edebilmektedir. Denetimi kişisel boyutlara yayın ve otokontrol sistemleri oluşturun. Çalıştırdığınız kişi sayısı 100 kişiden fazla ise kendinize bir ekip kurun 3 ile 7 kişiden oluşan bu ekipler hem işlerini yapsınlar hem de sürekli iyileştirme ve denetim faaliyetlerinde size yardımcı olsunlar. İşe yeni bir eleman alımında kesinlikle müdahalede bulunmayın ve alınmasını istediğiniz kişiyi insan kaynakları bölümüne bildirmeyin. Bırakın insan kaynakları yetkin kişiyi bulsun ve işe alsın.
Üst yönetim ile 3 ayda ya da 6 ayda bir toplanarak stratejik planlarınızı gözden geçirin. Bu toplantılara çalışanları da dâhil edebilirsiniz. Gerekli durumlarda çalışanlara ne yapacaklarını ve onlardan neler beklediğinizi açıkça ifade edin. Bu ifadeleri yazılı duruma getirebilirsiniz.
Şirketler sürekli değişim içindedirler. Bu değişim organizasyon yapılarına da yansır. Şirketler hiyerarşik yapıdan her geçen gün biraz daha uzaklaşmaktadırlar. Hiyerarşik yapı yerini günümüzde yerini başka anlayışlara bırakmıştır. Her çalışan şirketin bir ortağıdır, mantığı gelişmektedir. Bu anlayış da çalışanlar şirket kârlarından pay alabilmektedir.
Patronlar zamanlarını, paralarını ve çalışanlarını etkin bir biçimde değerlendirmek ve denetlemek zorundadır. Değerlendirmek ve denetlemek ancak yetkin insanlarla çalışmak suretiyle mümkündür. Patronlar eğitime önem vermelidir. Eğitim planlamalarına bizzat katılmalıdırlar. Özellikle oryantasyon eğitimlerine olanak vermelidirler. Oryantasyonu kayıp olarak görmemeliler.
Patronlar genelde çalışanları ciddiye almazlar onların da duygularının olduğunu gözden kaçırırlar ve empati kurmazlar. Çalışanlar sürekli aynı işi yapmaktan sıkılırlar. Onları memnun etmek zorlaşır. Bu yüzden iş rotasyonu yapmak oldukça yararlı olacaktır. İş rotasyonu çalışanı bu rutinlikten kurtarır. Ancak rotasyonda dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır. Rotasyon çalışanın yeteneklerine uygun olmalıdır.
Patronların dikkat etmesi gereken bir nokta da çalışanların eğitim ve yeteneklerine uygun çalıştırılmadıkları gerçeğidir. Yüksek eğitim almış kariyer hedefleyen biri, kasiyer olarak veya bir fırında belli saatlerde hamur makinesini çalıştırarak tatmin olmaz. İşi sadece iş ve para kazanmak amacı devam ettirir hatta kısa bir süre sonra işten ayrılır. Patronlar sürekli çalışanların duygu ve düşüncelerini takip edebilmelidir. Bunu anketler, dilek kutuları, bireysel öneri sistemleri ile takip edebilir. Günümüzde bazı şirketler bu işlemi daha kolay bir duruma getirmişlerdir. Bu şirketler kendi web sitelerinde oluşturdukları bloglarla çalışanların düşüncelerini ve tavsiyelerini öğrenebilmekte ve onlara cevap verebilmektedir.
Patronlar yetkilerinin bir kısmını devretmelidirler. Bu devri yaparken görev tanımları oluşturmaları ve beklentilerin hepsini kayıt altına almalıdırlar. Çalışanlar, görev ve yetkilerini ayrıntılı olarak bilmelidir.
Patronlar liderlik özelliği taşımalıdır. Çalışanları motive etmeyi bilmelidirler. Motivasyon unsuru sadece para değildir. Çalışana ismiyle hitap etmek bile bazen bir motivasyon unsurudur. Patronlar çalışanların sorunlarını hızlı bir biçimde çözebilmelidir. Onlarla beraber ortak faaliyetlere katılmalıdır. Çalışanlara daima yanınızdayım duygusunu verebilmelidir.
Patronlar şirket içi ve şirket dışı iletişimi geliştirmek zorundadırlar. İletişim hem yatay hem de dikey olarak etkin bir şekilde yürütülmelidir. Patronlar şirket içinde yazılı kurallar oluşturmalıdır. Yazılı kurallar hiçbir şekilde ihlal edilmemelidir. Kurallar bir defa ihlal edilirse uygulanabilir olmaktan çıkar.
Patronların yaptıkları önemli hatalardan biri de terfilerdir. İyi çalışan biri, yönetici olarak terfi eder. Bir bakmışsınız sorunlar iki kat artmış. Bunun sebebi iyi çalışan birinin iyi yönetici olamayacağı gerçeğidir. Yöneticilik ayrı bir yetenek ister.
Son olarak patronlar şeffaf bir işletme kurabilmelidir. Her çalışanın maaşı, sigorta primleri gibi bilgiler çalışanlara açık olmalıdır. Hatta yıllık karlılığınızı çalışanlara gösterebilmelisiniz. Kurumsallaşma yolunda faaliyette bulunmalı ve gelecek nesillere daha iyi bir kuruluş bırakabilmelisiniz.