Over Rezerv Testi: Yumurta Kapasitesi Ölçümü
Over Rezervi, bir kadının yumurtalıklarında bulunan foliküllerin (yumurtaların) sayısal olarak miktarını ve kalitesini ifade eder. Over Rezervinin yüksek olması hamile kalma şansının da yüksek olduğunun gösteren bir durum. Düşük rezerv ise yumurta sayısının azaldığını ve hamile kalma şansının daha düşük olduğunu gösterir.Over Rezervi, bir kadının yumurtalıklarında bulunan foliküllerin (yumurtaların) sayısal olarak miktarını ve kalitesini ifade eder. Over Rezervinin yüksek olması hamile kalma şansının da yüksek olduğunun gösteren bir durum. Düşük rezerv ise yumurta sayısının azaldığını ve hamile kalma şansının daha düşük olduğunu gösterir.
Over Rezervi, bir kadının yumurtalıklarında bulunan foliküllerin (yumurtaların) sayısal olarak miktarını ve kalitesini ifade eder. Over Rezervinin yüksek olması hamile kalma şansının da yüksek olduğunun gösteren bir durum. Düşük rezerv ise yumurta sayısının azaldığını ve hamile kalma şansının daha düşük olduğunu gösterir.
Kadında yumurta rezervi ne zaman ve nasıl düşmeye başlıyor?
Kadınlar aslında yumurta zengini olarak doğar. Yumurta rezervi yıllar için de azalır. Bir kız bebeğin annesinin karnında yumurtalıklarında 7 milyon, doğduğunda 2 milyon, ergenliğe geldiğinde yaklaşık 500 bin yumurta vardır. İlk adetle beraber bu yumurtaların sayısı azalmaya devam eder. Yani erkeğin tersine kadın hep cepten harcar. Doğum yaptıktan sonra yumurta yapılmaz sadece olan yumurtalar gelişir. Dolayısıyla süreç zaten sürekli bir kayıp süreci. Yumurta rezervinin düşme hızı herkeste aynı hızda olmaz. Bu hız genetiğe ve çevresel faktörlere olarak değişebilir. Yanlış beslenme alışkanlıkları, genetik aktarım, çevre kirliliği kullanılan ilaçlar, uygulanan tedaviler ve stresli yaşam koşulları yumurta rezervlerinin normalden daha hızlı azalmasına sebep olabilir. Yumurta rezervlerindeki en büyük değişim 37-38 yaşlar arasında yaşanır, bu yaşlardan sonra doğurganlık hızla düşmeye başlar ve Menopozla birlikte yumurta üretimi sona erer.
Normalde 21-35 gün aralığında yaşanan adet, düzensiz olmaya başladığında mutlaka bir doktora görünmemiz gerekir. Ancak, her ay düzenli adet görmek de yumurtalık rezervinin iyi olduğunu göstermez. Az sayıda yumurta ile de uzun bir dönem düzenli adet görülebilir. Bu nedenle özellikle 35 yaşın üzerinde bir kadın hamile kalmak istiyorsa Over rezervi testi yaptırması önerilir.
Düşük yumurtalık rezervinin en önemli nedeni yaş. Çünkü riskin en yüksek olduğu grup 35 yaş üstü kadınlar. Yani modern çağa ayak uyduralım derken biyolojik sınırı geçmememiz gerekiyor. "Tıp çok gelişti, evimi arabamı alırım, kariyerimi yaparım, 40'lara doğru da çocuğumu doğururum. Olmadı tüp bebek yaparım" diye düşünüyoruz ama maalesef durum bu kadar kolay değil. Öncelikle Tüp bebekte en başarılı olunan gruplar, 35 yaşa kadar olan kadınlar. 35 yaşından sonra, özellikle 35-39 yaş aralığında başarı üçte birlere düşüyor. 42-43'ten sonra ise bütün gelişmelere rağmen hamile kalmak çok zor hale geliyor.
Yaşın yanı sıra aşağıdaki nedenler de yumurta sayısı ve kalitesinin azalmasında etkili
Ailesinde erken menopoz öyküsü olanlar (özellikle anne, teyze ve kız kardeşin menopoz öyküsü belirleyici)
Yumurtalıkla ilgili operasyon geçirenler
Radyoterapi ve kemoterapi görenler
Yoğun sigara ve alkol kullananlar (yoğun sigara kullanımı olanlar, günde on adetten fazla sigara içenlerdir. Yoğun alkol kullananlar ise, düzenli olarak içenlerdir)
Fazla kilo, obezite hastalığı olanlar
Yumurta kapasitesini ölçmenin maalesef kusursuz bir yolu yok. Tek yöntem her zaman yanıltıcı olabilir. Bu nedenle klinik bilgiler, ultrason ve kan tetkikleri hep birlikte değerlendirilmeli.
Yumurtalık rezervini öğrenmenin en güvenilir yolu ultrason muayenesi. Adetin ilk günlerinde muayene yapılıyor ve yumurta kesecikleri sayılıyor. Ultrason muayenesinin yanı sıra AMH ve FSH testleriyle de yumurta sayısı hakkında bilgi elde edilebilir. En sağlıklı sonuç ise tüm bu test sonuçlarını birlikte değerlendirerek elde ediliyor. Bazen testleri tekrarlamak gerekir. Testlerin iyi yada kötü olması doğurganlığı etkileyen tek faktör değildir. Yumurta sayısı kadar yumurtanın kalitesi, dölyatağının durumu, kişinin bedensel sağlığı da gebe kalmasında ve sağlıklı çocuk doğurabilmesinde önemlidir.
FSH (Follikül Stimulan Hormone) testi, adetin 2 veya 3. gününde kanda yapılan bir hormon testi. FSH, hipofiz bezinden salınan bir hormon ve kadınlarda yumurtaların gelişmesine katkı sağlıyor. FSH testinde her ay farklı değerler çıkabilir, bu değerlerden en yüksek olan baz alınır. Yüksek FSH, düşük yumurta rezervini gösterir. Ancak normal değerlerde bir sonuç almak yumurta miktarının çok iyi olduğu anlamına gelmez. FSH ile birlikte AMH testini de değerlendirmek yararlı olur.
AMH (Anti müllerian hormon) testi nedir?
Kan örneği alınarak yapılan bu test yumurtalıkların yumurta üretip üretmediğini ve mevcut yumurta rezervini öğrenmek için yapılır. Ayrıca Polikistik Over sendromu olup olmadığını da gösterir. AMH polikistik over sendromunda yükselir ama hastalık tanısında yeri yoktur. Bu testi yaptırırken adet görüyor olmanız gerekmez.
Yapılan testler sizin doğuramayacağınızı ya da her halükarda doğurabileceğinizi göstermez. Hamile kalma potansiyelinizi ve yumurta rezervinizin durumunu gösterir. Bu nedenle, “yumurta rezervi azalmış bir kadının hamile kalması mümkün değil” demek doğru olmaz.
Yumurtalık rezerv testleri normal olmayan kadınların hem kendiliğinden hem de tüp bebek tedavisi ile gebe kalabildiklerini gösteren bir çok örnek bulunuyor. Yeter ki hamile kalmayı çok istiyorsanız çok gecikmeyin.