Etnosantrik söylem ve haberciLİK Özet
ETNOSANTRİK SÖYLEM VE HABERCİLİK
Bu çalışmada, Türkiye’de haber dilinin kuramsal değerlendirilmesini kapsayan yaklaşımlar birkaç örnekle ele alınmaya gayret edildi. Ele alınan haberlerde gizli ve kurgulanan etnosentrik söylemlerin bilinç altına nasıl aktarıldığı da anlatılması amaçlandı. Değerlendirme yapılırken haberin gerçekle bağı ve bağımsız bir haberin oluşmasının söz konusu olup olmadığı analiz edilmesi ilk hedefti. Çalışmada ayrıca Türkiye’de bir ilk olarak görülen eşcinsel evliliğin haber olarak kurgulanışı, haberde etnik kimliğin ele alınışı, oluşturulan haberin doğurduğu sonuç ve kullanılan haber dilinin yaşadığı toplumdan bağımsız olup olmadığı değerlendirilmiştir. Çalışmanın gayelerinden biri olan haber dilinde etnosentrik tutumun habercilikte nasıl bir yer kapladığı ve ayrıca toplumda egemen olan yapının haber diline nasıl etki ettiğinin karşılaştırılması söz konusu olduğu ele alınmaya çalışılmıştır.
Son tahlilde yazılı basın haberciliğinin, gelişen yaygınlaşan internet haberciliğiyle birlikte güncelliğini yitirdiği göz önüne alınırsa, Türkiye’de gazeteler, kamuoyunu yönlendirme işlevini gelişen teknolojik alt yapıyla birlikte hızlı bir şekilde internet üzerinden enformasyon-dezenformasyon kurgusuyla yürüttüğü ortaya çıkmıştır. Bu amaçla hazırlanan bu çalışma, haberin tarafgirliğinin yanı sıra etnosentrik tutumu da gözler önüne sermesi amaçlandı. Ayrıca habercilikte kullanılan dilin siyasal kutuplar arasında nasıl bir biçim aldığı ve kitlelere nasıl mesaj verdiği tahlil edilmiştir. Öte yandan Türkiye’de gerçekleşen eşcinsel evliliğin ulusal ve yerel basın dilinde farklı cinsiyetlere yaklaşımı cinsiyet bağlamında tahlil edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Gerçek haber, Türkiye’de eşcinsel evlilik, haber dili, etnosentrik söylem,
Ethnocentric Discourse and News Reporting
In this study, an attempt has been made to evaluate the language of reporting in Turkey from a theoretical perspective through analyses of a number of examples. In addition, the study aims to show how sublime and constructed ethnocentric (racist) rhetoric is instilled in the subconscious. Evaluating the connection of the reporting with the reality and whether the reporting is made under independent circumstances was the primary goal in the analysis undertaken here.
In the study, assessment of the editing of the gay marriage, as a unique event happening for the first time in Turkey, the representation of ethnic identity in news, the impact created by the news, whether the language of the news was independent of the society in which it was constructed. Next to shedding light on the place of ethnocentric language in news reporting, the study comparatively demonstrates the effect of hegemonic structures on the language of reporting.
In the final analysis, it becomes clear with the declining influence of printing press relative to internet reporting that in Turkey with advancements in technological infrastructure, printing press is losing ground to internet as the primary instrument of information and disinformation. To this end, the study aimed at showing the biased and ethnocentric attitude in news reporting.
Key words: Real News, Gay marriage in Turkey, news language
Etnosentrizm kişinin kendi kültürünü ve yaşam tarzını diğer insanlarınkine kıyasla daha üstün bulma, kendi kültürünün değer yargılarını, normlarını, vb. evrensel doğruluğa ve geçerliliğe sahip olarak görme, başka kültürleri bu açıdan değerlendirme eğilimini ifade eder. (W.G. Sumner, “Folkways: A Study of the Sociological Importance of Usages, Manners, Customs, Mores, and Morals”, http://www.questia.com/read/33725041)
Haber niçin yapılır? Haberci ya da haber editörleri haber oluştururken hangi amaçla 5N 1K’yı (ne, ne zaman, nerede, nasıl, neden, kim) oluşturur? Türkiye’de yazılı ve görsel basın haber dilinde gerçekçiliği yakalayabilir mu? Bu sorulardan yola çıkarak iletişim fakültelerinde habercilik derslerinde yaygın olarak cevabı aranan sorular olduğu aşikardır. Haber, toplumun bilgi ve ilgisini geliştirecek, dönüştürecek, gerçekliğin, kurgusal olarak yayımlanacak organizasyonun yapısına, teknolojisine ve ideolojisine göre yeniden kurgulanmasıdır. (Mora, Necla, Medya Çalışmaları Medya Pedagojisi ve Küresel İletişim, Alt Kitap, e-kitap 2008 s 4.) Yaygın basının ülke genelinde etkin olduğu Türkiye’de, haber dilinin bölgesel ve yerel olarak değiştiğini görmemiz mümkündür. Ülkemizde ilk kez gerçekleşen “Eşcinsel evliliğin’’ haber olarak ülke gündeminde yer bulması ve habere konu olan çiftlerin etnik kimliği üzerine kurgulanan olay örgüsü, bir anlamda haberde olgu değer tartışmasını bir kez daha gündeme getirmiştir.
İster yeni medya denilen bilgisayarlı ve mobil iletişimin sağladığı dolayımlama olsun, isterse televizyon-radyo-gazete gibi geleneksel medyanın sağladığı dolayımlama olsun, bütün medya türleri günümüz insanının gerçeklikle bağlantısını güçlü biçimde yapılandırır. (Dursun, Çiler İletişim Kuram Kritik, İmge, Ankara 2013 s 33.) Medya kişilerin istediği yönde değil, kendilerinin arzuladığı şekilde haber metinini kurgular. Bireyler, deneyimleri sonucu haberin gerçeğini us süzgecinden geçirerek sorgulama yetisine sahiptir.
Ülkelerin dördüncü büyük gücü olarak kabul edilen medya, iletişim ve ulaşım teknolojilerinde yaşanılan büyük gelişmeler sonucu, sadece bulunduğu ülkede değil, aynı zamanda dünyanın her tarafında yaşayan insanları etkileyebilen bir kuvvet haline gelmiştir. (Yeşil, M.Murat, Turkish Studies, Gazeteciliğin Etik Kuralları, İhlaller Ve Olası Önlemler: Gazetecilerin Etik Algılaması, Görüş Ve Önerileri- Nitel Bir Araştırma, Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 9/2 Winter 2014 Ankara, s 1667.) Dolayısıyla haber üslubu kitleleri etkileme konusunda büyük bir güce sahiptir. Kullanılan haber dili etnik söyleme dayalı dolayımlandığı takdirde toplum içindeki kutupların çatışması kaçınılmaz durmaktadır. Bu bağlamda haberin taraf ve şiddet üslup içermesini ele almamız gerektiğinde; IŞİD (Irak ve Şam İslam Devleti)’in Eylül ayının son haftasında Suriye’nin Kürt bölgesi olarak bilinen Kobane’ye saldırmasından sonra, Türkiye’nin birçok il ve Doğu-Güneydoğu Bölgelerindeki şehirlerde Işid protestoları haber diline yansımıştır. www.sendika.org sitesinde Kobane protestolarına yönelik kurgulanan haber dilinde atılan başlıklar Türkiye içinde Hizbullah ile PKK arasındaki bir çatışmaya dönüştüğü çözümlemesini sunmaktadır.
Haber Diline Öfke Yansıması
“Diyarbakır’da Hizbullah Halka Ateş Açtı: 2 Ölü 10 Yaralı.”
Diyarbakır’da Kobanê’ye yönelik destek eylemlerinde bulunan halkın üzerine Hizbullah yanlısı oldukları belirtilen bir grup tarafından farklı noktalarda açılan ateş sonucu 2 kişi hayatını kaybetti, aralarında bir gazetecinin de bulunduğu 10’un üzerinde kişi de yaralandı. Yaralılardan 4’ü devam eden çatışmalar nedeniyle ambulans olay yerine gelemeyince bir camiye götürülmek zorunda kalındı. Diyarbakır’da dünden bu yana Kobanê’ye dönük destek eylemlerinde bulunan halka kentin üç farklı noktasında Hizbullahçı bir grup tarafından silahlı saldırıda bulunulması kenti daha da gerdi. Bağlar ilçesine iki ayrı noktada, Sur ilçesine ise Hançepek mahallesinde yaşanan saldırılar sonucu 2 kişi hayatını kaybetti, çok sayıda kişi de yaralandı. Bağlar’da Şeyh Şamil mahallesinde protestolarını sürdüren halkın üzerine Hizbullahçı oldukları belirtilen bir grup tarafından pompalı silahla saldırıda bulunuldu. Yaşanan saldırı sonucu etrafa saçılan saçmalardan kaynaklı 10’a yakın kişi yaralanırken, yaralananlardan 4’ü silahlı saldırının halen devam etmesi nedeniyle çevredekiler tarafından Muhammediye Cami’nin içine götürüldü. Haber verilen ambulansın devam eden olaylar nedeniyle mahalleye gelememesi, yaralıların ise camiden çıkarılamaması yüzünden yaralananlar hala camide tutuluyor. Saldırı sonrası halk Hizbullahçı grubun saldırısına direnmeye devam ediyor. Saldırıda yer alan Hizbullahçıların bazılarının aynı mahallede 559. Sokak’ta yer alan bir eve girmesi üzerine gençlerin çoğunlukta olduğu kalabalık bir grup, evin etrafını kuşattı. Bu esnada evin etrafını kuşatanların üzerine içeridekiler tarafından pompalı tüfekle yeniden ateş açıldı. Açılan ateş sonucu etrafa saçılan saçmaların vücutlarına isabet etmesi sonucu Gele Kürdistan TV muhabiri Rojhat Doğru ile birlikte 3 küçük çocuk yaralandı. Yaralananlar çevredeki yurttaşlara ait özel araçlarla hastanelere kaldırıldı. Yapılan bu saldırı üzerine evi kuşatanlar arasında yer alan bazı kişiler tarafından da eve doğru ateş açılmaya başlandı. Yaşanan çatışmalara rağmen gün boyu halka müdahalede bulunan tek bir polise rastlanmazken, sadece gökyüzünden bir polis helikopteri uçuş yaptı. Yine Hizbullahçı oldukları belirtilen bir grup diğer saldırı ise Sur ilçesinde yaşandı. Protestoların gün boyu sürdüğü Hançepek mahallesinde bulunan HAT-DER isimli bir derneğin çatısına çıkan grup, yurttaşların üzerine önce taş atmaya başladı. Yurttaşların da taşlarla karşılık vermesi üzerine söz konusu gurup halkın üzerine bu kez silahlarla ateş açmaya başladı. Açılan ateşte Mardin Derik nüfusuna kayıtlı olduğu öğrenilen Mahmut Enez (55) isimli bir yurttaş boynuna isabet eden cisimle ağır yaralandı. Çağrılan ambulansla hastaneye kaldırılan Enez, yolda hayatını kaybetti. Enez’in cenazesi götürüldüğü Özel Veni Vidi Hastanesi morguna kaldırıldı. (www.sendika.org . Diyarbakır’da Hizbullah Halka Ateş Açtı: 2 Ölü 10 Yaralı. http://www.sendika.org/2014/10/diyarbakirda-hizbullah-halka-rastgele-ates-acti-en-az-1-olu-10-yarali/. 7 Ekim 2014)
Siyasal görüşleri farklı olan bireylerin karşıt ideolojilerdeki grupları-bireyleri zaman zaman benimsemediği söz konusu olmakla birlikte siyasal zümreler siyasal fikirlerini empoze etmek adına gazete kurmaktadır. Haber ilkelerinin siyasal ideolojilerine hizmet etmesi amacıyla propagandaya yönelik gerçek dışı haberciliğin yaygınlaşması Türkiye’de etnosentrik dilini hakim kılmıştır.
Yine Kobane olaylarıyla ilgili protestoların yoğun olduğu kentlerde ölüm haberleri gruplar arasında kullanılan haber dilindeki üsluba yansımıştır.
“Diyarbakır`da Arakan Vahşeti”
Kobani bahanesiyle PKK/HDP`lilerin yaptığı katliamda, Arakan Budistlerinin yaptıkları vahşetlere imza attığı adli raporla belgelendi. ŞİD’in Kobani’ye girmesinin ardından PKK/HDP’lilerin Müslüman Kürt halkını hedef alan saldırılarında kan donduran vahşetlere imza atıldı. İslam ümmetinin, Kurban Bayramı’nın sevincini yaşandığı mukaddes günlerde, Peygamber Sevdalıları Platformu’na üye STK’lardan Köy, Mezra ve Beldeler ile Yardımlaşma, Dayanışma Derneği’ni (KÖY DER) hedef alan PKK’liler, bayramın son gününde fakir ve ihtiyaç sahibi bölge halkına kurban eti dağıtan dernek üye ve gönüllüsü gençlere silahlarla saldırdı. Bir anda yüzlerce PKK’linin saldırılarına uğrayan Peygamber Sevdalısı 6 genç; saldırganların, silah ve bıçak darbeleriyle şehit edildiler. Müslüman gençleri katletmekle kana doymayan PKK/HDP’liler, gençleri sığındıkları binanın üçüncü katından aşağı attılar, üzerlerinden araçlarla geçtiler, başlarını taşla ezip bedenlerini ateşe verdiler. Kafası ezildiğinden ilk anda kimliği tespit edilemeyen Yasin Börü’nün otopsi raporunda yer alan tespitler PKK/HDP çetelerinin vahşetinin resmi belgesi niteliğinde oldu. Raporda, “Cesedin otopsi işleminden önce çektirilen grafilerinde; kafatası kemiklerinin çok parçalı kırılmış olduğu görüldü. Baş ve yüz kısmının, kafatası ve yüz kemiklerinin kırılmasına bağlı deforme görünümünde olduğu göründü. Batın, göğüs ve avuç içlerinde yanık ve is bulaşıkları görüldü” diye not düşüldü. Ayrıca, Riyad Güneş’in aynı şekilde kurşunla yaralandığı, bıçaklandığı, yüksekten atıldıktan sonra yakıldığı kaydedildi. Olayda şehit olan Cumali Güneş’in (29) ise yaralıları hastaneye kaldırmak isterken kurşunlanarak katledildiği öğrenildi. (www.doğruhaber.com. Diyarbakır`da Arakan Vahşeti. http://www.dogruhaber.com.tr/Haber/Diyarbakirda-Arakan-Vahseti-149183.html. 17 Ekim 2014)
Bu anlamda, şiddetin medyada sunumu konusunda bir yargıda bulunmadan önce, bu şiddet içeriğini yaratan gazeteciyle, içinde yaşadığı toplumsal yapının direkt birbirine bağlı olduğunu söylemek gerekir. (Arsan, Esra. Haber Değerlerini Yeniden Düşünmek: Şiddet her zaman haber midir?. Academia.edu. 2008. s1)
Ele alınan haberlerin dili irdelendiğinde, haberi oluşturan muhabir ya da eşik bekçilerinin tarafsızlık, nesnellik ve gerçeklik konusunda kişisel dünya görüşlerini ve siyasal kimliklerinden bağımsız kalamadığı gözlenmiştir. Öfke ve şiddetin hakim olduğu siyasal durumlarda habercilerin taraflı haberlerle halkın tutumunda daha fazla sertlik yaratacağı gazetecilerin bildiği bir gerçektir. Haber, tarafsızlıktır. Gerçeklerin araştırılarak verilmesi de bir elzemdir.
Ülkemizde haber dili irdelendiğinde etnosentrik üslubun yer yer hakim olduğu görülmektedir. Üslup açısından doğru kullanılmayan haber toplumda ayrışma yaratabilmektedir. Marshall McLuhan gazetecilik mesleğinin de elektronik çağda farklı bir boyut kazandığını görüşündedir. “Ona göre önceden gazeteci olayın yanlılarını ve karşıtlarını vererek durumun objektif bir fotoğrafını oluşturmaya çalışırdı. Yeni gazetecilik ise McLuhan’a göre size hiçbir tarafı vermez.” (Altay, Derya, McLuhan’ın Gazeteciliğe bakışı, Kadife Karanlık, Su Yayınevi, İstanbul, 2003 s. 24.) Türkiye’de bu durumu en iyi anlatan gazetelerin iki dönem söz konusudur: 28 Şubat 1997 post-modern darbe yılları ile 27 Nisan 2012 tarihinde başlayan Ergenekon davasına yönelik gazetelerin tek taraflı haber anlayışıdır.
Haberde Gerçeği Yansıtmak
Yapılan haberlerde muhabir ve eşik bekçilerinin dünya görüşlerinden izler taşıdığı kimi zaman görülebilmektedir. ‘Eleştirel yaklaşımlar içindeki bir başka değerlendirmeye göre ise haberin ve habercinin gerçeği yansıtması olanaklı değildir.’ (Dursun Çiler, Gazetecilik ve Habercilik, Haber ve Habercilik/Gazetecilik Üzerine Düşünmek, IPS İletişim Vakfı Yayınları: 7, Habercinin El Kitabı Dizisi: 4 2003, s. 70. ) Haberin niçin yapıldığı ve yapılan haberlerle neyin-nelerin vurgulanmak istendiği semboller aracılığıyla analiz edilebilmektedir.
Haber dilinin bölgesel-yerel olarak değiştiği de bir gerçektir. Güçlü grupların ideolojileriyle meşrulaştırılan, zaman ve mekana yerleşik belli başlı hâkimiyet yapıları, ESÇ’ye göre temelde ırk, cinsiyet, sınıf, din, kültürel farka dayalıdır. Cinsiyet meseleleri, ırkçılık sorunu, kimlikle ilgili medya söylemleri bu anlamda çok önemli sorgulama konularıdır. (Dursun, Çiler İletişim Kuram Kritik, İmge Yayınevi, Ankara 2013. s 81.)
“Türkiye’de ilk eşcinsel evlilik” üzerine yapılan bir haberde cinselliğin etnik kimlikle kurgulanıp, siyasal bir dil ile haber arasında verildiği gözlenmiştir.
İSTANBUL'DA YAPILAN TÜRKİYE'NİN İLK EŞCİNSEL EVLİLİK DÜĞÜNÜ
Türkiye’de ilk eşcinsel evliliği, İstanbul’da, Boğaz’da bir teknede yapılan törenle gerçekleşti. 21 yaşındaki üniversite öğrencisi Ekin Keser ile 28 yaşındaki Emrullah Tüzün hayatlarını birleştirdi. Kaos GL’den Emre Korlu, düğünü yazdı. Geçtiğimiz günlerde devletin resmi nikahıyla olmasa da; alternatif bir törenle İstanbul’da evlenen eşcinsel çift, ‘heteroseksist düzenin karşısında gizlenmedik’ diyor. 21 yaşındaki Arap kökenli olan Ekin Keser, güzel sanatlar öğrencisi. Emrullah Tüzün ise 28 yaşında. 2 yaşındayken ailesi İstanbul’a göç etmiş, Batmanlı bir Kürt. Hizmet sektöründe çalışıyor ve fotoğraf çekmeye bayılıyor. (Haberler.com 25 Eylül 2014 http://www.haberler.com/gundem/istanbul-da-yapilan-turkiye-nin-ilk-escinsel-6521110)
Haber ilk olarak okunduğunda “eşcinsel evlilik” üzerine kurgulanmış, evliliklerde etnik kimlik sorgulanmaz iken haberin dilinde çiftlerin etniğine vurgu yapılarak “Kürt- Arap” evliliği olarak haberin sonunda milliyetçi bir söylem tutumu sergilenmiştir.
BİR HABERİN BÖLGESEL AYRIŞMASI
Zevk, insan doğasının bilinmeyen yönlerinin açığa çıkması değildir, toplumsal yapıyı belirleyen ve sınırları apaçık çizili olan yaşam koşullarına bağlı olarak biçimlenir. (Freund, Gisele, Fotoğraf ve Toplum, , Sel Yayıncılık, İstanbul, 2006. s 3.) Nitekim haber dili de toplumun örf, adet ve geleneklerinden izler taşır.
Bourdieu’nün “sembolik seçkinler” olarak tanımladığı, akademisyenler, yazarlar, sanatçılar, yönetmenler, gazeteciler, sahip oldukları yaşam standartlarını kaybetmemek ve konumlarını tehlikeye atmamak için gücün ve iktidarın hizmetinde statükonun devamı için işbirliği yaparlar. Böylece bu kesim, sınıflı toplumlarda mevcut üretim ilişkilerinin yeniden üretilmesine hizmet ederler. (Mora, Necla Medya, toplum ve haber kaynağı olarak sembolik seçkinler, s 1, Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi cilt:5, Sayı: 1, 2008)
Türkiye’de ilk kez gerçekleştirilen eşcinsel çiftlerden birinin Batmanlı olması, o ilin yerel gazetelerinde kullanılan haber dilini değiştirmiştir. Genel bir haber olan “Gay evliliği” yerelde haber dili toplumun geleneklerine ve inanışlarına göre bir hedef kitle oluşturmakla birlikte gazetenin tarafsız tutumunda aks kayması oluşturmuştur.
21 yaşındaki üniversite öğrencisi Ekin Keser ile 28 yaşındaki Batmanlı Emrullah Tüzün, İstanbul’da evlendi.
Ulusal ajans ve gazetelerin haberlerine göre Arap kökenli Ekin Keser ile Batmanlı Kürt bir ailenin oğlu olan Emrullah Tüzün, Türkiye’de eşcinsel nikâhın yasak olması nedeniyle İstanbul Boğazı’nda bir teknede resmi olmayan bir düğün yaptı. Keser ve Yavuz çifti, tekneye kol kola geldi. Tören sırasında çiftlerden birinin, beline kırmızı kuşak bağlaması dikkat çekti. Düğün sırasında çiftlerden Ekin “Hayatımı sonsuza kadar birleştireceğim adamı buldum” dedi.
HABER ULUSAL GAZETELERDE
Düğün töreni, ulusal basında ve gazetelerde manşetlere taşındı. Çıkan haberlerde 21 yaşındaki Ekin Keser’in Arap kökenli olduğu belirtilirken, Güzel Sanatlar öğrencisi 28 yaşındaki Emrullah Tüzün’ün ise uzun yıllar önce ailesiyle birlikte Batman’dan İstanbul’a göç ettiği ileri sürüldü.
VATANDAŞLAR TEPKİLİ: YİNE REZİL OLDUK
Düğün töreninin, ulusal basında yer almasına tepki gösteren ve gazetemizi arayan Batmanlı bazı vatandaşlar “Batman’ın bu tür olumsuz olay ve haberlerle anılması bizi üzüyor. Haberde çiftlerden birinin Batmanlı olduğu iddia ediliyor. Eğer yapılan haberler doğruysa yine rezil olduk” açıklamasını yaptı. Çıkan haberlere tepki gösteren bazı vatandaşlar ise “dünyanın sonu geldi. Kıyametin alametidir. Neden iyi şeylerle değil de hep olumsuz şeylerle anılıyoruz” diyerek serzenişte bulundular. (Batman Sonsöz gazetesi, 25 Eylül 2014 http://batmansonsoz.com/haber/1774/bir-bu-eksikti)
Haber irdelendiğinde ilk olarak başlığın dikkat çektiği görülmektedir. Haberin sonlarında ise tepkinin halk tarafından geldiği öne sürülerek, haberin, habercinin yaşam biçiminin, ideolojisinin, inanışının toplum diliyle örtüştüğü su götürmez bir gerçektir. Toplumlarda hangi inanış ve görüş hakim ise gazetelerin kullandığı dil de o güce göre şekillenir. Nitekim Batman’daki gazetenin kullandığı haber biçimi nitel olarak tarafsızlıktan ziyade muhafazakar bir refleksle şekillenmiştir. Haber gerçektir ve duygusallık içermez. Oysa ‘Bir bu eksikti’ başlığı ve ‘dünyanın sonu geldi. Kıyametin alametidir’ gibi vatandaşın görüşü şeklinde ifade edilerek kaynak belirtilmeden kaleme alınan ‘Eşcinsel evlilik’ haberi, söylem olarak toplumda ‘kıyamet’ sembolüyle dinsel algıya yönelik tutum rolündedir.
Ekseriyetle düşünüldüğünde haberlerin tarafsız; habercilerin, editörlerin haber yazarken belli zamanlarda olgu değer ayrımında çelişki yaşadıkları görülmüştür. Türkiye’de ilk kez gerçekleşen ‘Eşcinsel evliliğin’ haber olmasının dışında, haber dilinin kurgulanış bakımından ulusal ve yerel bağlamda nasıl değiştiği kaydedilmiştir. Ulusal çerçevede haber dili etnik kimliğe yönelik kurgulanırken, gerçekleşen olayın yerel açıdan geleneklere göre şekil bulmuş olduğu ve “ayıp-yasak, günah, haram, kıyamet alameti” olarak kabul görmüş bir arzunun bir kentin imajına şekil vereceği inanışı da dikkat çekmiştir. Bu değerlendirme haberin ve habercinin gerçeği yansıtması olanaksız olduğu savını ortaya koyan ‘eleştirel kuramı’ doğrular niteliktedir.
Haber ‘gerçek’ üzerine kurgulanmalıdır. Haber ‘tarafsız’ olmakla birlikte muhabir-eşik bekçilerinin ideolojilerinden, dünya görüşlerinden ve yaşantılarına yönelik izler taşımaması gerekmektedir. Oysa Türkiye’deki ilk ‘Eşcinsel Evlilik’ haberi ‘ulusal’ olarak habere konu olurken ‘etnosentrik’ bir dil ile servis edilmekle birlikte aynı haber ‘yerel’ çerçevede haber dili olarak tarafsızlığını kaybeden muhafazakarlaşan-dinsel ritüellerden beslenen sembollerle kurgulanmıştır. Hem ulusal hem yerel haberde çiftlerin sevgisi ve birbirlerine yönelik duyguları ele alınmayarak ya da öne sürülmeyerek ‘etnik-muhafazakar’ tutumlarla gerçekliğin dışına çıkmıştır. Haber gerçekleşmiş bir olayı anlatır. Ayrıca ‘Eşcinsel’ haberde kullanılan ‘dil’in toplumda infial yaratabileceği düşüncesi gözetilmemiştir. Bu bağlamda bakıldığında haber dilinin Türkiye’de siyasal, kültürel, dinsel anlamda toplumun değer yargılarından-güç kutuplarından bağımsız kalamadığı barizdir.
DURSUN, Çiler İletişim Kuram Kritik, İmge, Ankara 2013
FREUND, Gisele, Fotoğraf ve Toplum, Sel Yayıncılık, İstanbul, 2006
MORA, Necla, Medya Çalışmaları Medya Pedagojisi ve Küresel İletişim, Alt Kitap e-kitap, 2008
ALTAY, Derya, McLuhan’ın Gazeteciliğe bakışı, Kadife Karanlık, Su Yayınevi, İstanbul, 2003
DURSUN, Çiler Gazetecilik ve Habercilik, Haber ve Habercilik/Gazetecilik Üzerine Düşünmek IPS İletişim Vakfı Yayınları: 7, Habercinin El Kitabı Dizisi: 4, İstanbul 2003
MORA, Necla Medya, toplum ve haber kaynağı olarak sembolik seçkinler, Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi cilt:5, Sayı: 1, 2008
W.G. Sumner, “Folkways: A Study of the Sociological Importance of Usages, Manners, Customs, Mores, and Morals”, http://www.questia.com/read/33725041)
YEŞİL, M. Murat, Turkish Studies, Gazeteciliğin Etik Kuralları, İhlaller Ve Olası Önlemler: Gazetecilerin Etik Algılaması, Görüş Ve Önerileri- Nitel Bir Araştırma, Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 9/2 Winter Ankara 2014
ARSAN, Esra. Haber Değerlerini Yeniden Düşünmek: Şiddet her zaman haber midir?. Academia.edu. 2008.
25 Eylül 2014 Haberler.com http://www.haberler.com/gundem/istanbul-da-yapilan-turkiye-nin-ilk-escinsel-6521110
25 Eylül 2014 http://batmansonsoz.com/haber/1774/bir-bu-eksikti
07 Ekim 2014 http://www.sendika.org/2014/10/diyarbakirda-hizbullah-halka-rastgele-ates-acti-en-az-1-olu-10-yarali/
17 Ekim 2014 http://www.dogruhaber.com.tr/Haber/Diyarbakirda-Arakan-Vahseti-149183.html