4458 sayılı Gümrük Kanununun Post-Redaksiyonuna Dair Bir Değerlendirme – گمرک ایزنیک
Bu çalışmada, Gümrük Kanunu’nun post-redaksiyonunda ele alınabilecek maddeleri taranmış ve düzeltme önerilerine yer verilmiştir.
Çalışma, 9 اکتبر 2013 tarihli “Birlik Gümrük Kodu” ertesinde mevcut 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun yerini alacak “Yeni Gümrük Kanunu” taslak hazırlık çalışmaları açısından da, farklı bir değerlendirme imkânı sunmaktadır.
Avrupa Birliği’ne uyum çerçevesinde 1615 sayılı Gümrük Kanunu’nu yürürlükten kaldıran 27/10/1999 مورخ 4458 قانون شماره گمرک 4/11/1999 مورخ 23866 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanmış ve 5 Şubat 2000 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Günümüzde ise, 10.10.2013 tarihli ve L 269/1 sayılı Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde yayımlanan 952/2013 sayılı ve 9 اکتبر 2013 tarihli “Birlik Gümrük Kodu”, diğer bir deyişle “Avrupa Birliği’nin Yeni Gümrük Kanunu” ertesinde 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun da son dönemlerine girmiş bulunuyoruz.
Bu yazıda; son günlerini yaşamakta olan 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun, “Yeni Gümrük Kanunu Taslağı” çalışmalarında farklı bir açıdan ele alınabilmesi için, post-redaksiyonu üzerinde durulmaya çalışılmaktadır.
Öncelikle; 13 Kısım, 38 Bölüm ve rakamsal olarak 248 Maddeden oluşmakta olan mevcut 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun, uluslararası ticari ilişkiler ve eşya trafiğinde yaşanan gelişmelere bağlı olarak bugüne kadar defaatle değişiklik yaşamış olduğu dikkate alındığında, aşağıda sıralanan önerilerin tabii bir durum olduğunun baştan altı çizilmelidir.
Gümrük Vergilerinin Tahakkuku, Tebliği ve Ödenmesi kapsamında 197 nci maddenin,
a) eşyayı Türkiye Gümrük Bölgesine getiren veya eşyanın gümrük bölgesine taşıma sorumluluğunu üstlenen kişi adına hareket eden kişi,
ب) eşyayı yetkili gümrük idaresine sunabilen veya eşyanın sunulmasını sağlayan kişi,
ج) eşyayı Türkiye Gümrük Bölgesine getiren veya eşyanın gümrük bölgesine taşıma sorumluluğunu üstlenen kişi adına hareket eden kişilerin temsilcisi ve eşyayı yetkili gümrük idaresine sunabilen veya eşyanın sunulmasını sağlayan kişilerin temsilcisi,
2- Gümrük Gözetimine dair 36 ncı Maddenin ikinci fıkrasında; eşyanın gümrük statüleri belirleninceye, serbest dolaşımda olmayan eşyanın ise 77 nci maddenin 1 inci fıkrası hükmü saklı kalmak üzere, gümrük statüleri değişinceye ya da serbest bölgeye girinceye yahut “163 ve 164 üncü maddeler” gereğince yeniden ihraç veya imha edilinceye kadar gümrüğün gözetimi altında kalacağı düzenlenmektedir.
ب) Deniz veya havayoluyla ya da Türkiye Gümrük Bölgesinden geçmeksizin karayoluyla doğrudan bir serbest bölgeye,
ب) Yabancı bir ülkeden Türkiye’ye,
ج) Türkiye’den yabancı bir ülkeye,
Madde incelendiğinde; sadece Türkiye Gümrük Bölgesi içerisinde taşınmadığı belirgin olan “yabancı bir ülkeden yabancı bir ülkeye”, “yabancı bir ülkeden Türkiye’ye” ve “Türkiye’den yabancı bir ülkeye” yönelik taşımalara atıf yapan “(a),(ب),(ج)” bentlerinin giriş cümlesiyle tam olarak uyuşmadığı değerlendirilmektedir.
7- 141 inci Maddenin ikinci fıkrasında; işlem görmüş ürünlerin gümrük kıymetinin belirlenmesinde 27 nci maddenin 1 inci fıkrasının (ب) bendinin (i) alt bendinin dikkate alınacağı, ancak "kıymetin bu şekilde belirlenememesi durumunda, işlem görmüş ürünlerin gümrük kıymeti ile makul bir yöntemle belirlenen işleme masrafları arasındaki farkın, geçici ihracat eşyasının kıymetini oluşturacağı" belirtilmektedir.
9- “Tasfiye Edilecek Eşyaya İlişkin İşlemler” başlıklı 177 nci Maddenin birinci fıkrasının (ب) bendinde; "50 nci Maddeye göre verilen süre içinde kendilerine gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayini için gerekli işlemlere başlanmamış eşya”nın tasfiye edileceği belirtilmektedir.
“46 ncı maddeye göre belirlenmiş süreler ile 48 inci maddenin 2 nci fıkrasında belirtilen süre içinde kendilerine gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayini için gerekli işlemlere başlanmamış eşya, herhangi bir adli veya idari takibata konu olmaması halinde, 177 ila 180 inci madde hükümlerine göre tasfiye edilir.”
در این زمینه،, 177 nci Maddenin birinci fıkrasına geri döndüğümüzde (a) bendinde; “48 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre yolcu eşyasına mahsus gümrük ambarlarına konulan ve buralarda bekleme süresi dolan yolculara ait eşya," olarak, 50 nci Maddede atıfta bulunulan ikinci kısmın hali hazırda ayrıca yazıldığı görülmektedir.
Bu sebeple, 177 nci Maddenin birinci fıkrasının (ب) bendindeki “50 nci Maddeye göre” ibaresinin “46 ncı Maddeye göre” olarak değiştirilmesi ya da 177 inci Maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin mükerrerliğe yer verilmemesi açısından çıkarılmasının daha doğru olacağı değerlendirilmektedir.
10- 197 nci Maddenin birinci fıkrasında, "عوارض گمرکی, tahakkukundan hemen sonra yükümlüye tebliğ edilir” hükmü düzenlenmektedir.
Ancak 4458 sayılı Gümrük Kanununda “tahakkuk” terminolojisine dair bir tanım bulunmamaktadır.
Ancak, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 23 Ocak 2008 tarihli değişik 2 nci Maddesinde;
“Gümrük idareleri tarafından alınan vergi ve resimler bu Kanuna tabi değildir. Bu vergi ve resimlerle ilgili olarak 27/10/1999 مورخ 4458 sayılı Gümrük Kanununun 242 nci maddesi hükümleri uygulanır.”
Gümrük vergileri açısından bu suretle, farklı bir yöntem izlenmesi mümkün olsa da; 4458 sayılı Gümrük Kanununun 197 nci Maddesinin birinci fıkrasında öngörülen gümrük vergilerinin tahakkukundan hemen sonra yükümlüye tebliğ edileceği hükmü genel muhasebe standartlarına aykırılık teşkil etmektedir.
قانون 197 nci Maddesinin birinci fıkrası uyarınca ise, gümrük vergilerinin tahakkukundan hemen sonra yükümlüye tebliğ edileceği belirtildiğinden, mükelleflerin kendilerine tebliğ edilmeden evvel zaten tahakkuk eden vergilere yönelik ek süre taleplerinin baştan kabul edilmeyeceği sonucu çıkmaktadır.
به دلیل, 197 nci Maddenin birinci fıkrasındaki genel muhasebe standartlarına uygun olmayan yazımın Gümrük Yönetmeliğinde dahi kabul edilmediği söylenebilir. Bu sebeple, maddenin tekrar kaleme alınabileceği ya da ilave düzeltmeler ile konuya açıklık kazandırılabileceği değerlendirilmektedir.
Ancak, Kanunun başka hiçbir yerinde “gümrük beyanından önce denenmek üzere geçici olarak teslim edilen eşya” açısından bir düzenleme bulunmamaktadır.
“Diğer öğretim kurumlarından lisans seviyesinde mezun olduktan sonra (i) alt bendinde belirtilen bilim dallarından lisansüstü seviyede diploma almış olmak ya da ön lisans eğitimi veren gümrük, dış ticaret ve Avrupa Birliği konularında uzmanlık programı olan meslek yüksekokullarından mezun olmak”
در این زمینه،, gümrük müşavirliği hakkının elde edilmesi açısından 228 inci Maddenin birinci fıkrası uyarınca, farklı alanlarda lisans seviyesinde mezun olduktan sonra gerekli şartları yerine getirerek gümrük müşavir yardımcısı olanlara yönelik, uygulamada takibatının yapılmadığı değerlendirilen kısıtlama uyarınca; anılan gümrük müşavir yardımcılarının neden hariç tutuldukları ve durumlarının ne olacağı, daimi olarak yardımcı pozisyonunda mı kalacakları hususlarına açıklık getirmek üzere ek düzenleme yapılmasının faydalı olacağı söylenebilir.
13- “Usulsüzlüklere İlişkin Cezalar” kapsamında 241 inci Maddenin üçüncü fıkrasının (d) bendinde 13 üncü Maddede belirtilen belgelerin beş yıl süreyle saklanmaması halinde usulsüzlük cezasının iki kat olarak uygulanacağı öngörülmektedir.
288 maddeden oluşan Birlik Gümrük Kodu’nun aşamalı bir yürürlüğe giriş öngörmesi ve uygulamaya ilişkin hükümleri açısından % 68’inin 30 اکتبر 2013 tarihli genel yürürlük tarihinden ziyade 10 ژوئن 2016 tarihinde yürürlüğe girmesi ve Kodun elektronik sistemleri de içerecek şekilde tamamen uygulanabilir olmasının ise 31 دسامبر 2020 olarak belirlenmiş olmasının da, Türkiye açısından 4458 sayılı mevcut Gümrük Kanununun ömrünün uzatılmasında bir etken olacağı düşünülmektedir.
در این زمینه،, yürürlük sürecinin kısa vadede devam etmesi beklenen 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun post-redaksiyonunun ele alındığı bu çalışmada Kanunun madde referansları ve yazımı açısından çeşitli düzeltme önerilerine yer verilmiştir.
4458 قانون شماره گمرک