Blockchain | bfmedia.io
Anasayfa Kampüs Temel Bilgiler Kripto Paraların Arkasındaki Mükemmel Teknoloji: Blockchain
Kripto Paraların Arkasındaki Mükemmel Teknoloji: Blockchain
Son yıllardır Bitcoin fiyatlarındaki dalgalanmalar herkesin ilgisini iyice çekmektedir. "Bitcoin neden bu kadar değerli? O gerçekten olağanüstü bir icat mı? Yoksa yeni bir tür saadet zinciri mi?" Sorulara cevap bulmak için, Bitcoin temelinde kullanılan Blockchain teknolojisinin ne olduğunu bilmemiz lazım. Gelin beraber bu yeni teknoloji hakkında detaylı araştırma yapalım.
Blockchain, Türkçe'de Blok zinciri olarak isim verilen bu yeni teknoloji aslında bir tür dağıtık defter teknolojisidir(DLT). Yani verilerin dijital ortamda kriptografi tekniğiyle şifrelenerek, blok adı verilen yapılarda birbiriyle bağlanan ve güvenli hale getirilen yepyeni bir veritabanı modelidir. Gözümüzde canlandırmak gerekirse, veriler önce bir bloğun içine paketlenir. Her bir önceki bloğun kriptografik özetleme fonksiyonu (hash function) ile elde edilen hash değerini mevcut bloktaki verilerle birleştirir. Sonra tekrar fonksiyondan geçirilerek hash değerini çıkartıp bir sonraki bloğa ekler. Böylece birbirine zincir gibi bağlanan ve güvenli hale getirilen, sürekli uzayan bir kayıt listesi oluşturulur.
Şimdi, blockchain teknolojisinin temel işlevinin ne olduğunu görmüş olduk. Daha derine inmeden önce geçmişten günümüze kadar insanlık tarihinde, kayıt sistemlerin gelişmelerini özet geçelim. Böylece blok zincirinin neden gelecek dünyamızı şekillendirebilecek güce sahip olduğunu anlayacağız.
Geçmişten günümüze kayıt tutma araçlarının değişimi
İnsanlık tarihine bakılırsa, atalarımız önemli bilgilerin ve edindikleri tecrübelerin unutulmaması ve sonraki nesillere aktarılması için icat ettiği yazılarla nesneler üzerinde kaydetmeye başlamıştır. Bu tıpkı tabiattaki tüm canlıların sonraki nesillere özelliklerini (bilgi) DNA vasıtasıyla aktardığına benzer. Farklı coğrafyalarda yaşayan insanlar farklı yöntemler kullanmıştır. M.Ö. 4000 yılına dayanan Mezopotamya halkı kil tableti üzerinde çeşitli antlaşma maddeleri yazmışlardı; Antik Mısırlılar papirüsgil bitkisiyle ürettiği yazı kağıdına papirüs (paper kelimesi de buradan gelmekte)adını verdi. Bu icat bilginin yaygınlaşma açısından çok önemliydi. Hızlıca gelişen Antik Mısırlılar o dönemin en büyük kütüphanesi İskenderiye kütüphanesine sahip oldular. Anadolu topraklarında yükselen Bergama krallığı ise parşömen ile bazı bilgileri günümüze kadar nakletmeye başarmıştı.
Günümüz modern dünyamıza gelince, geniş çapta kağıt kullanarak bilgileri kitaplarda muhafız etmekteyiz. Kağıtların üretilmesi daha kolay ve ucuz, kullanmada pratik, ama hasar görmesi de çok zor değildir. Bu nedenle pek çok önemli eserlerin ve bilgilerin günümüze kadar ulaşamaması insanlığın büyük kaybı olmuştur. Daha sonra bilgisayarın icat edilmesiyle birlikte Bilişim çağa ayak basmış olduk, manyetik kayıt tekniği ile küçücük sabit diskte binlerce ciltli kitapların bilgilerini kalıcı olarak depolayabilir hale geldik. Şimdi de Flash memory dediğimiz flash bellekle kaydetme tekniği işimizi daha da kolaylaştırdı.
Diğer yandan dijitalleşen dünyamızda artık internet hayatımızın her alanına yerleşti. Her gün kolayca paylaşım yapabiliyoruz, ama mahremiyetimizin güvende tutulması da çok zor bir konu haline geldi. Aynı zamanda merkezi otorite yönetime alıştığımızdan dolayı, veriler veya bilgilerin merkezi bir yerde saklanması daha fazla siber saldırıya neden olmuştur. Daha kötüsü saldırılara karşı gelemeyince büyük kayıplar meydana geldi. Bu nedenle Blockchain teknolojisinin dağıtık yapı üzerinde işlev görmesi ve çözülmesi imkansız olan şifreleme yöntemi insanlara yeni bir çıkış yolu gösterdi. Dünyaca büyük şirketler, örneğin Nasdaq gibi büyük borsalar Blockchain teknolojisini kendi sistemine entegre etti. Diğer örneklerden Deloitte şirketi muhasebe hizmetlerinde, IBM öncülüğünde teknoloji şirketleri Nesnelerin İnterneti Projesinde uygulamaya başladı. Türkiye'de de kurumsal şirketler ve banklar bu teknolojiden daha iyi yararlanmak için Blockchain Türkiye Platformu çatı altında toplandı. Bunun gibi pek çok örnekler var, kısacası Blockchain teknolojisi büyük potansiyellere sahip diyebiliriz.
Merkezi sistem ve Merkezsizleşmiş sistem
Yapı olarak dağıtılmış ağ üzerinde çalışması ve herkesin katılımına izin verilmesi açısından bakarsak Blockchain'inWikipedia ile benzerliği vardır. İkisi de internet sayesinde dağıtılmış yapı üzerinde çalışıyor, ama Wikipedia temel modeli İstemci – sunucu olarak web’ e bağlanır. Bilgiler belli yetkiye sahip olan kullanıcılar tarafından paylaşılır ve düzenlenir, normal kullanıcılar her zaman güncellenen 'ana kopyasına' erişmekte. Wikipedia yetkilisi veri tabanı üzerinde kontrol gücüne sahip, yani Wikipedia merkezi bir yapıya sahiptir.
Bu yüzden Wikipedia’nın temel yapısı hükümet kurumlar, bankalar veya sigorta şirketler gibi çoğu kişinin erişimini engelleyen, az sayıdaki insanlara erişim yetkisi veren, merkezileşmiş veri tabanı ile pek bir farkı yoktur. Bu tür merkezileşmiş veri tabanında kontrolü yetki sahibine aittir. Güncelleme, erişim ve tehditlerine karşı savunma gibi konularda sorumludur.
Blockchain teknolojisine gelince, en büyük özelliği ise sistemin dağıtılmış veri tabanı üzerinde kurulmasıdır.
Yani sistemdeki tüm düğümler (kullanıcı) bağımsız olarak herkesin son onayladığı verilerle güncelleme yapabilmesi, verilerin‘ana kopyası’ değil, orijinal olana erişebilir olmasıdır. Herkes tarafından onaylanan veriler resmi bir blok olarak mevcut orijinal versiyonunun devamı olarak Blockchain'e bağlanmakta ve bir sonraki dönem kayıtların oluşmasına devam etmekte. Bu noktada Blockchain teknolojisi çok etkileyicidir. O yeni bir tür veri kaydetme ve bilgi paylaşma yöntemiyle dijital etkileşimleri kolaylaştıran güvenilir bir tarafa duyulan ihtiyacı ortadan kaldırmakta.
İnternet uzmanı Nolan Bauerle'nin “Blockchain teknolojisi nedir?”makalesinde bahsettiği “Sen gerçekten sen misin” gibi sorular taraflar arasındaki güveni inşa etmek için kaçınılmazdır. Daha ötesi günden güne dijitalleşen dünyamızın geleneksel yöntemlerle güvenin sağlanması gitgide zorlaşmakta. Kastettiğimiz bu zorluğun en büyük nedeni, oluşturulan yüksek maliyeti ve harcanan uzun süreçten ötürü yine de sistemin merkezi otoriteye olan güvene bağlı kalmasıdır.
Blockchain teknoloji ise üç farklı teknolojileri(internet, özel anahtarlı kriptografi, teşvik edici bir protokol) ustaca kombin edilerek geliştirilmiştir. Farklı olarak herhangi bir şeye güven duymaksızın tamamen matematiksel kanıtla hesaplamaya dayanan bir güven sağlama yöntemidir. Bu yöntemin pek çok alanda uygulanabilir olması, özellikle tapu, kredi, kimlik, navlun ve fatura gibi değerli belgelerin muhafaza edilmesi konusunda çok yararlı olacaktır.
11.09.2019 - 12:21