Rezene Kullanım Biçimleri
Türkiye’de doğal olarak yetişmesine karşın rezenennin ekimi yapılmaz. İpliksi bir görünüm sergileyen ince parçalı yaprakları vardır. Küçük ve sarı renkli çiçekleri şemsiyemsi salkımlarda toplanmıştır. Yapraklar bitkinin alt kısımlarında saplı, üst kısımlarında ise gövdeye oturmuş durumdadır. Renkleri koyu yeşilden mavi yeşile kadar değişir.
Rezene verimli, derin kireçce zengin toprakları tercih eder. Ancak rutubetin çok fazla olmaması gerekir. Genellikle meyveler geç olgunlaştığından ılıman iklimlerde Sonbaharı uzun geçen bölgeleri tercih eder. Humuslu ve kumlu-tınlı topraklar da rezene için uygundur.
Büyük tohumlu rezenelerde 1000 dane ağırlığı ortalama 6.6 g'dır. Ancak 1000 dane ağırlığı 3.8-8.7 g arasında değişmektedir. Tohumluğun safiyetinin % 95 ten aşağı olmaması istenir. Çimlenme gücü ise % 70 ten aşağıya düşmemelidir. Çimlenmede değişken sıcaklığın olması, ayrıca ışıklı ve akranlık devrelerin bulunması gerekir. Çimlenme genellikle 14 günde son bulur.
Doğrudan doğruya tarlaya ekimi yapılabildiği gibi, çelik şeklinde üretilebilir. Koşullarımızda direkt tarlaya ekimde iyi bir bitki gelişimi sağlanmıştır. Çok yıllık bir bitki olduğundan ilk ekiliş yılında tarlanın çok iyi hazırlanmış olması gerekir. Sonbaharda tırmık ve diskaro takımı ile tarla kışa hazırlanır. İlkbaharda tarlanın ilk tava geldiği dönemde tekrar sürülüp, tırmıklanarak keseklenmenin olması engellenmelidir.
Rezene ekiminin, erken ilkbaharda tarlanın hazırlanmasında hemen sonra mibzerle veya elle yapılması gereklidir. Tohumları mibzerle ekim için çok uygundur. Ekim derinliği 2-3 cm, sıra arası mesafe 50-60 cm, sıra üzeri mesafe ise 20-25 cm olacak şekilde ekiliş işlemi yapılmalıdır.
Dekara atılacak tohum miktarı mibzerle ekimde 1,5-3 Kg, elle ekimde 4-5 Kg kadar hesaplanmalıdır. Çeşitli bölgelerin iklim durumlarına göre Nisan başından, nisan sonuna kadar ekimi yapılabilmektedir.
Eğer rezene üretimi çelik şeklinde yapılacak ise İlkbaharda en geç Mayıs başına kadar 30 cm sıra arası mesafesinde, 2.5-3 cm derinlikte ekilmelidir. 100 m2 için 0.4 kg tohumluk yeterlidir. Buradan elde edilecek pence 1 dekara kafi gelir. Ekim sonunda rezenenin toprak üstü kısmı biçilir bu kurutulup öğütüldükten sonra yem sanayiinde kullanılır. Toprakta kalan penceler sökülerek şeker pancarında olduğu gibi saklanır. Pencelerin üzerlerinin çok kalın örtülmesi gerekir. İlkbahara doğru Şubat veya Mart aylarında örtü kısmı kaldırılır. Pencelerin uçlarından biraz kesilir.
Dikilecek penceler en azından parmak kalınlığında olmalıdır. Kışı soğuk olmayan yerlerde rezene penceleri tarlada kalabilir. Pencelerin dikimi genellikle 62.5 x 40 cm ara ile yapılır. Penceler teker teker ancak zayıf penceler ikişer ikişer dikilir.
Ahır gübresi ile gübrelenmiş patatesten sonra rezene çok iyi yetişir. Ancak verimli topraklarda ve iyi gübrelenmiş durumda tahıl da iyi bir ön bitkidir. Pratikte şeker pancarından sonra rezene yetiştirilmesi önerilmez, zira toprakta çok azot birikir ise fazla miktarda vejetatif aksam gelişir. Böylece meyvelerin olgunlaşması gecikir.
Rezene kendine dayanıklı değildir. Bu nedenle bir rezene ekili yere ikinci defa ancak 6-7 yıl sonra getirilmelidir. Rezenenin bıraktığı toprağa ise gübrelenmiş bir çapa bitkisi ekilmelidir. Ancak rezene hasadından sonra toprakta kalan anızın çürümesi güçtür. Bu nedenle rezeneden sonra ya geç ekilen kışlık tahıl veya yazlık tahıl gelmelidir.
Genel olarak rezeneye ahır gübresi verilmesi önerilmez. Mineral gübre olarak 4-6 kg/da N, 4.5-7 kg/da P2O5 ve 8-10 kg K2O verilmesi öngörülmektedir.
Rezene'de hasat çok sayıda meyvelerin büyüme olgunluğuna eriştiğinde yapılır. Bu tahıllarda sarı olum devresine eş değerdedir. Hasatta çeşitli yöntemler kullanılır. Bunlardan biri, rezenenin biçer bağlar ile biçilmesidir. Biçimden sonra demetler dik konularak kurutulur. Yeterince kuruduğunda tarlada harman makinası ile harmanı yapılır. Ancak tarlada yeterince kurutma olanağı bulunan yerlerde biçer döverlerde hasat etme imkanı vardır. Genellikle tam kurutma söz konusu değildir.
Bu nedenle biçer döverle hasat yaptıktan sonra son kurutma gereklidir.
Koşullarımızda yapılan bir çalışmada dane veriminin 34-75 kg/da arasında değiştiği bulunmuştur.
Rezenenin ekildiği ilk yıl yabancı ot mücadelesi oldukça önemlidir. İlk yıl Rezene zayıf geliştiğinden yabancı ot ilaçlaması ve çapalamayla yabancı otların gelişmesi önlenmelidir. Aksi takdirde verimi ve bitki gelişimini engeller. İkinci yıl bitkiler yabancı otları bastırır.
Köklenmiş ayrıca ikinci yıl genç rezene bitkilerinde Othiorrhynchus ligustici önemli zarar yapmaktadır. Bununla mücadelede Gesarol önerilmektedir. Rezene'de köklere özellikle Tipula oleraeca zarar vermektedir.
Mantari yaprak zararlılarından plasmopara nivea, Corcospora foenicula ayrıca Ukomyces önemli zararlar vermektedirler. Özellikle saplarda Sclerotinia scherotiorum ve Phoma türleri zararlı olmaktadırlar. Sürgün uçlarında ise Lygus campestris kalmi'nin zararları büyüktür
Kullanılan kısımları: Olgun meyvaları (foeniculi fructus). Radix Foeniculi, Herba Foeniculi, Fructus Foeniculi
Rezene çayı: 1-2 tatlı kaşığı rezene tohumu havanda hafifçe ezilir, orta boy bir su bardağı dolusu kaynar derecede sıcak suyla haşlanır, 10-15 dakika demlendikten sonra süzülür. İştah açıcı olarak yemeklerden yarım saat önce, sindirimi uyarmak ve şişkinliği gidermek için yemekten sonra, tatlandırılmadan içilir. Öksürük ve akciğer hastalıklarına karşı, günde 3-4 bardak taze demlenmiş sıcak çay biraz balla tatlandırılarak içilir. Şeker hastaları tatlandırmaz. Göz banyoları için de bu çay kullanılabilir.
Güvenlik Kodu : BKCVD
gübreleme yöntemleri dana etinin neresinden ne yapılır alıç faydaları ve zararları pitaya yetiştirme yemişen diploid nedir? kurşuni küf ilaçları pestisitlerde tolerans squash mosaic comovirus sqmv predatör böcekler - avcı heteroptera fındık gal sineği ilaçları zeytin yara koşnili zararlısı