* FATURALANDIRMANIN TÜRK LİRASI OLARAK YAPILACAĞI (Döviz Karşılığı Borcun VUK Gereğince Zorunlu Olarak TL Üzerinden Faturalandırılacağı - Ödeme Günü Yerine Sonra Ödenmesi Halinde Kur Farkı İstenebileceği)
*TÜRK LİRASI OLARAK FATURALANDIRILAN BORCUN ÖDEME GÜNÜNDEN SONRA ÖDENMESİ (Fiili Ödeme Günündeki Kur ile Sözleşme Gereği Ödenmesi Gereken Tarih Arasında Kur Farkı Oluşması Halinde İstenebileceği)
* KUR FARKI (Borcun Kararlaştırılan Gündeki Döviz Kuru Üzerinden Ödenmiş Olması Halinde Kur Farkı İstenemeyeceği - Kararlaştırılan Günde Ödenmesi Gereken Döviz Karşılığı Borcun Daha Sonra Ödenmesi Halinde Fiili Ödeme Günündeki Kur ile Ödenmesi Gereken Tarihteki Kur Arasındaki Kur Farkının İstenebileceği)
* DÖVİZ BORCU (Kararlaştırılan Ödeme Tarihindeki Kur Üzerinden Ödeneceği - Döviz Karşılığı Borcun Zorunlu Olarak TL Üzerinden Faturalandırılıp Ödeme Günü Yerine Daha Sonraki Bir Günde Ödenmesi Halinde Oluşacak Kur Farkının İstenebileceği)
818/m. 83, 10, 355
ÖZET : Borcun kararlaştırılan gündeki döviz kuru üzerinden ödenmiş olması halinde kur farkı istenemeyeceği kuşkusuzdur. Ne var ki, kararlaştırılan günde ödenmesi gereken döviz karşılığı borcun, Vergi Usul Kanunu gereğince zorunlu olarak TL üzerinden faturalandırılıp ödeme günü yerine daha sonraki bir günde ödenmesi halinde ise fiili ödeme günündeki kur ile sözleşme uyarınca ödenmesi gereken tarihteki kur arasındaki kur farkının istenebileceğinin kabulü gerekir.
KARAR : Davacı vekili, taraflar arasındaki anlaşmaya göre davalı şirketin müvekkiline alüminyum profil imal edeceğini, yapılan anlaşmaya göre vadenin 90 gün olarak belirlendiğini, müvekkil tarafından sipariş edilen alüminyum profilleri için toplam profil alım miktarının 5 tonu bulması halinde kalıp bedellerinin talep edilmeyeceğinin kabul ve taahhüt edildiğini, kur farkından dolayı davalı şirketin müvekkilinden 46.038,98 TL fazla tahsilat sağlandığını, ayrıca davalının taahhüdüne aykırı olarak 17.999,19 TL kalıp bedelini de aldığını ileri sürerek davalının müvekkilinden haksız olarak tahsil ettiği 46.038,98 TL kur farkı bedeli ile 17.999.19 TL kalıp bedeli olmak üzere toplam 64.038,17 TL'nin yasal faiziyle tahsilini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece yapılan yargılama, toplanan deliller, benimsenen bilirkişi kurulu raporuna göre davalının kur farkı faturalarını tanzim ederek tahsilat yapmasının yerinde olduğu, teklif mektubundaki şartlarına göre alınan mal miktarlarının 15 tonu geçmiş olmasından dolayı kalıp faturası tutarı olan 17.999,19 TL'nin davacıya iadesinin gerektiği gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne 17.999,19 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
Taraflar arasında ihtilafsız olan 2.6.2008 tarihli teklif mektubunun "Profil Kesim İşçiliği" kenar başlıklı bölümünün 1. paragrafında; "Alüminyum profilleriniz için toplam profil alım miktarınızın 15 tonu geçmesinden itibaren ilgili kalıbın bedeli, müteakip profil alımlarınızdaki faturalar üzerinden amortismanlar halinde tarafınıza geri ödenecektir İfadelerine yer verilmiş aynı bölümün 2. paragrafında ise; "Alüminyum profilleriniz için toplam profil alım miktarınız tek seferde 15 tonu bulması halinde kalıp bedelleri tarafınızdan talep edilmeyecektir." denilmiştir.
"Ödeme Şekli" başlıklı bölümde, "Profil alımlarınızın %50'si sipariş anında, geri kalan miktar sipariş teslim anında tahsil edilecektir. Eğer ödemeleriniz vadeli alacaksa, karşılıklı görüşmeyle tutarı belirlenecek olan teminat mektubu tarafınızdan tahsil edilecektir." ifadelerine yer verilmiştir.
Bu durumda mahkemece kalıp bedeliyle ilgili uyuşmazlığın çözümlenmesinde teklif mektubunun "profil kesim işçiliği" başlıklı bölümde yer alan teklif mektubu hükmünün yorumlanması gerekmektedir. Bu hükmün yorumlanması hakimin bilgi ve tecrübesiyle çözümleyeceği hususlardan olduğundan bu konuda bilirkişiye başvurulamaz. O halde mahkemece teklif mektubundaki 15 tonluk kalıp bedeline dair sorumluluk sınırının farklı kalıpları da içeren toplam profil alım miktarına göre mi yoksa her kalıp için 15 tonluk sınırın mı gözetilmesi gerektiği hakim tarafından değerlendirilip yorumlanmalıdır. Teklif mektubunun anılan bölümünde "ilgili kalıbın bedeli sözcüklerine yer verilmesi karşısında her kalıpla ilgili olarak 15 tonluk alım yapılması halinde kalıp bedelinin alınmayacağı şeklindeki yorum tarzının somut olaya uygun düşeceği gözetilmelidir. Nitekim davalı vekilinin 23.3.2010 havale tarihli delil listesi ekindeki "Enerji Elektronik için Yapılan Kalıplar" başlıklı belgede davaya konu profillerin altı ayrı çeşit kalıpla üretildiği belirtilmiştir. Mahkemece davalının bu altı çeşit kalıbı üretip üretmediği araştırılıp her bir kalıpla ilgili olarak üretilen profil miktarları saptandıktan sonra yukarda açıklanan yorum tarzına uygun biçimde bir yorum yapılarak kalıp bedelleriyle ilgili uyuşmazlığın çözümlenmesi gerekmektedir.
Bu durumda mahkemece yukarda belirtilen ilkeler gözetilerek araştırma ve inceleme yapılıp iddia ve savunma çerçevesinde konusunda uzman kişilerden oluşturulacak üç kişilik bilirkişi heyetinden ayrıntılı ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınıp deliller hep birlikte değerlendirildikten sonra varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
« AKIL HASTALIĞI NEDENİYLE BOŞANMA DAVASI
BOŞANMA DAVASINDA TAZMİNAT TALEBİ »