Kars Kümbet Camii (12 Havariler Kilisesi) | Rota Senin
Kümbet Camii Kıpçak Türkleri'nin İbadethanesi
Ana Sayfa › Türkiye › Kars › Kümbet Camii Kıpçak Türkleri’nin İbadethanesi
Doğu’nun Ayasofya’sı Kümbet Camii (12 Havariler Kilisesi) Gürcü ve Ermeni krallığı olan Bagratlı Hanedanı tarafından inşa edilmiş. Yapının inşa edildiği 940’lı yıllarda Kars bölgesinin Kıpçak Türkleri adı verilen bir halkın egemenliğinde olduğu, dolayısıyla kilisenin, Hıristiyan olan Türkler için Kıpçaklar tarafından yaptırıldığı söyleniyor.
Kümbet Camii tarihçesi hakkında kısa bilgi:
Kars bölgesinde Bagratlıların olduğu dönemlerde dönemin kralı I. Abas Hıristiyan olan Kıpçak Türkleri’nin ibadetlerini yerine getirebilmeleri amacıyla böyle bir kilise inşa ettirmiş. Kars’taki 40 yıllık Rus egemenliği boyunca Rus Ortodoks Kilisesi olarak kullanılmış 12 Havariler Kilisesi. 1918 yılında Müslüman egemenliği ile birlikte camiye dönüştürülmüş. Silindirik tabanlı ve konik tavan özellikleri ile Selçukluların anıtmezarlarına benzediği için de bu yapıya Kümbet Camii adı verilmiş. Kümbet Camii’nin mimarisinde, Ağrı Dağı’nın eteklerinden çıkarılan ve volkanik bir taş türü olan bazalt taşı kullanılmış.
Yanıbaşında Kars Kalesi olan ve bulunduğu mevki itibariyle Kaleiçi Mahallesi’nde yer alan Kümbet Camii, 1964 yılından 1981 yılına kadar, Kars’ta yapılan kazılar sonucunda ortaya çıkan eserlerin sergilendiği arkeolojik bir müze olarak kullanılmış, 1993 yılından itibaren tekrar cami olarak kullanılmaya başlanmış.
Kubbe kasnağındaki dış cephe duvarlarında, adını aldığı 12 Havari’nin kabartma şeklinde figüratif bezemeler yer alıyor. Bu kabartmalar, İsa Peygamber’in 12 havarisini betimliyor. Aslı havarya olan havari kelimesi dost, yardımcı, bir davayı canla başla savunan kişi anlamında kullanılıyormuş.
Havarilerin de İsa’nın inançlarını yayma işiyle görevlendirilmesi, seçilmiş kişiler olduklarını ifade ediyor. Ayakları iki yana basmış, elleri avuçiçleri görünecek şekilde iki yana ayrılmış ya da göğüs-kalp bölgesine kaldırılmış şekilde tutulmuş olarak karşımıza çıkan bu şekiller, inandıkları kişiye tapmaları, sadık olmaları anlamına geliyor. Aslında 13 havari var, ama bu havarilerden Yehuda, İsa’ya ihanet etmiş, yerini Matthias’a bırakmış.
Osmanlı döneinde Kars’a inşa edilen yapıların yoğun olduğu Kaleiçi Mahhalesi’nde bulunan Kümbet Camii ziyaretinizde Kars’ta gezilecek yerler arasında ilk sırada yer alan ve Kars’ın birçok noktasından görülebilen Kars Kalesi‘ni ve caminin çevresindeki diğer camileri ve hamamları, tarihi taş köprüyü de görmeden oradan ayrılmayın.