﻿ Derin Futbol | Ekonomik, yönetsel ve sosyolojik açılardan futbol
Genel kategorisine gönderildi	| endüstriyel futbol, futbol ekonomisi, kurumsallaşma, spor yönetimi ile etiketlendi	| Spor kulüplerimiz borç sarmalından nasıl kurtulabilir? için yorumlar kapalı
Genel kategorisine gönderildi	| endüstriyel futbol, futbol ekonomisi, kurumsallaşma, spor medyası, spor yönetimi ile etiketlendi	| Spor kültürümüzdeki yozlaşmayı nasıl giderebiliriz? için yorumlar kapalı
Kulüplerin Karşı Karşıya Bulunduğu Riskler ve Bunların Yönetilmesi
admin tarafından 13 Kasım 2011 tarihinde gönderildi
Spor/futbol kulüplerinin büyüyen ve daha karmaşık hale gelen ekonomik yapıları, kulüplerin karşı karşıya bulunduğu risklerin boyutlarını büyütürken, aynı zamanda yeni risklerle tanışmasına da neden oluyor. Bu kapsamda kulüplerin özellikle piyasa, uyum, itibar ve operasyonel nitelikli çeşitli risk türleri ile karşı karşıya bulunduğunu belirtmek gerekiyor.
Giderek şirket görünümüne bürünen ve karşı karşıya bulundukları risklerin çeşit ve boyutları artan kulüpleri de bu gelişmeden ayrıksı tutmak mümkün değil. Aslında kulüplerimizde yukarıda belirtilen risklerin hiç yönetilmediğinden bahsetmek doğru değil. Mutlaka bu risklerin çeşitli şekillerde yönetilmeye çalışıldığını ifade etmek gerekiyor. Bununla birlikte kulüplerde bu konuda sistematik ve kulübün bütününü kapsayan bir yaklaşım olduğunu ifade etmek mümkün değil.
Bu risklerin yönetilebilmesi için kulüp bünyesinde risk yönetimi mekanizmalarının oluşturulması, uzman eleman istihdamı veya bu hizmetin dışarıdan alınması, karşılaşılabilecek piyasa riskleri konusunda senaryolara ve olasılıklara dayalı raporlama sisteminin oluşturulması ve kulüp üst yönetimine bu raporların günlük olarak gönderilmesi, uyarı mekanizmalarının geliştirilmesi, karşı karşıya kalınabilecek uyum risklerinin önlenmesi açısından kulüp içindeki iletişim kanalları ve hukuksal altyapının güçlendirilmesi, düzenlemelere uyum konusunda tüm çalışanların zamanında bilgilendirilmesi ve eğitilmesi, hata ve hile oluşmasını engelleyecek kontrol yapılarının oluşturulması, yangın, deprem gibi olağanüstü durumlarda kulüp kayıtlarının zarar görmesini önleyecek yedekleme mekanizmalarının kurulması ve işletilmesi gibi hususlar büyük önem taşıyor. Kulüplerde oluşturulacak risk yönetim sistemi konusunda gerekli temel düzenlemelerin yapılması ve kulüplerin teşvik edilmesi konusunda Futbol Federasyonu’nun da önemli rol ve sorumluluğu bulunuyor. Bu yapılar oluşturulduğu ve etkin işletilebildiği durumda, kulüplerimizin çeşitli risklerden korunarak kurumsal yapılarının çok daha güçleneceğini ve böylece gelecek dönemlerde varlıklarını daha güvenli bir şekilde sürdürebileceğini belirtmek gerekiyor.
Genel kategorisine gönderildi	| endüstriyel futbol, futbol ekonomisi, kurumsallaşma, spor medyası, spor yönetimi ile etiketlendi	| Kulüplerin Karşı Karşıya Bulunduğu Riskler ve Bunların Yönetilmesi için yorumlar kapalı
Futbolda kurumsallaşma ve önemi
Son 10-15 yıldır özellikle şirketlerlerin ana gündem maddelerinin başında “kurumsallaşma” kavramının geldiğini ifade etmek yanlış olmayacak. Bununla birlikte özellikle son dönemlerde bu kavramın futbol ve spor kulüpleriyle de sıkça birlikte anılmaya başladığını görüyoruz. Kurumsallaşmanın literatürde “kurumsal yönetim”, “kurumsal yönetişim” veya “yönetişim” olarak da sıklıkla kullanılabildiğini, üzerinde mutabık kalınan bir tanımından daha çok “ilkeleri” ile hayat bulan bir kavram olduğunu öncelikle belirtmek gerekiyor. Bu çerçevede kurumsallaşma eşitlik, şeffaflık, hesap verebilirlik ve sorumluluk şeklinde dört temel ilkeye dayanır. Eşitlik veya adil olmak ilkesi, şirket yönetiminin bütün hak sahiplerine karşı eşit davranmasını, şeffaflık ilkesi, şirketin kamuoyu ile doğru, açık ve karşılaştırılabilir bilgi paylaşımını, hesap verebilirlik ilkesi, yönetim kurulunun tepe yönetim performansını bağımsız bir şekilde izlemesini ve tepe yöneticilerin hissedarlara karşı hesap verebilmesini, sorumluluk ilkesi ise şirketlerin hissedarları için değer yaratırken topluma karşı sorumluluklarını yerine getirmesini ve yasal düzenlemelere uygun faaliyette bulunmasını ifade eder.
Bugün dünyada önce çeşitli ekonomik krizler, sonrasında da şirket krizlerinden ortaya çıkan en önemli gelişme, bazı yapısal yönetim değişikliklerin benimsenmesi şeklinde olmuştur. Şirketler uzun vadede varlıklarını korumak ve değerlerini yükseltmek adına önce kendi çalışma ilkelerini belirlemiş ve bunların canlı tutulması için belirli kurum, süreç ve araçları oluşturmuştur. Kendi kendisini sorgulayan ve denetleyen yapılar oluşturulmuştur. Risklerin net bir şekilde belirlendiği ve bunlarla ilgili politikaların açık bir şekilde tanımlandığı bir yönetim tarzı oluşturulmuştur. Bunlar açıklık, şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleri çerçevesinde gerçekleştirilmiş, kurumsal yönetim bir hayat felsefesi olarak benimsenmiştir. Gerçekten de, son yıllarda, iş aleminde yıllarca faaliyet sürdüren dünya devi şirket ve kurumların bir anda yok olduğuna tanık olunmuş, oluşumu için uzun yıllar uğraş verilen kurumsal itibarın bir gecede yitirildiği görülmüştür. Şirket ve kurumlarla birlikte hissedarlar, yatırımcılar, üst düzey yöneticiler ve çalışanlar da iş, servet ve itibarlarını kaybetmişlerdir. Yaşanan ve bedeli çok pahalı olan deneyimler sonucu, şirket ve kurumların kurumsal varlık ve itibarlarının sürdürülebilirliği için “Kurumsal Yönetim” anlayışına sahip olmanın ve “Kurumsal Yönetim İlkeleri” ne uyum göstermenin hayati bir önem taşıdığı anlaşılmıştır. Gelişmiş ülkeler, uluslararası finans kuruluşları ve ilişkili organizasyonlar, bu konuya büyük önem vermeye başlamışlar, gelişmekte olan ülkelere veya bu ülkelerde faaliyet gösteren şirketlere yatırım yapmadan veya kredi tahsis etmeden önce, finansal performans kadar önemli buldukları kurumsal yönetim uygulamalarının kalitesini de gözetir hale gelmişlerdir. Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (Organisation for Economic Co-operation and Development-OECD) Kurumsal Yönetim İlkeleri’nin yayınlandığı 1999 yılından bu yana, ülkemizde sermaye piyasaları ve bankacılık alanında bu konuda çeşitli düzenlemeler yapılmıştır. “Kurumsal yönetim” veya “kurumsallaşma” olgusu yönetimin belirli kurallar ve prensipler çerçevesinde yürütülmesini öngören, kurumların varlıklarının sürdürülebilmesini hedefleyen bir yaklaşıma sahiptir.
Bu aşamada özellikle sıkça karıştırılan “kurumlaşma” ile “kurumsallaşma” kavramları arasında büyük fark bulunduğunu belirtmek gerekiyor. “Kurum” olmak, “kurumsallaşmanın” tek ve yeter şartı değildir. Yönetim kurulu, genel müdürü, çalışanları olan, uzun yıllardır faaliyette bulunan büyük bir kurumun, yalnızca bunlara bakarak “kurumsallaşmış” bir yapısının bulunduğunu ifade etmek doğru değildir. Çünkü “kurumsallaşma” yalnızca kurumun varlığı, yönetimi ve çalışanları ile hayat bulan bir yaklaşım değildir. Yine aynı şekilde bir aile şirketinde yönetime profesyonel yöneticilerin atanması, dernek statüsünde uzun yıllar faaliyetlerini sürdüren bir kurumun şirketleşmesi gibi uygulamalar da tek başlarına kurumsallaşma anlamına gelmemektedir. Kurumsallaşma temelde bir yönetim yaklaşımıdır ve varlığının sorgulanacağı alan yönetim uygulamalarıdır. Şeffaf ve hesap verebilir olmayan, sosyal sorumlulukları dikkate almayan, kanun ve düzenlemelere uymayan, etik ilkelere sahip olmayan, kurallar ve prensipler yerine kişiye göre değişen yönetim uygulamalarına yer veren, yönetim uygulamalarını sıkça değiştiren, kişilere bağımlı olan bir kurumda kurumsallaşmadan bahsetmek mümkün değildir.
“Kurumsallaşma” genel olarak iş dünyasına özgü bir yaklaşım gibi algılansa da, özellikle ilkelerinin evrenselliği, başka bir çok alanda da uygulanmasına ve önemli faydalar sağlanmasına katkı sağlamaktadır. Spor veya futbol kulüpleri bu organizasyonlardan birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Yeni bir yönetim anlayışını yansıtan “kurumsal yönetim” veya “yönetişim” kavramının futbol sektöründe giderek artan bir ilgi yarattığını görüyoruz. Özellikle, günümüz futbolunun endüstriyel dönüşüm dinamikleri, kulüpleri yeniden kurumsal yapılanmaya zorlamaktadır… Ekonomik olarak belirli bir büyüklüğe ulaşan futbol kulüplerinin varlıklarının korunması, etkin ve verimli yönetimi kurumsal yönetişimin önemini artırmaktadır. Kurumsal yönetişim ise kurumsallaşma ve şeffaflaşmadan geçmektedir. Kurumsallaşamayan bir kulübün şeffaflaşmasını beklemek ya da şeffaflaşamayan bir kulüpten kurumsallaşmayı beklemek ne yazık ki mümkün görünmemektedir. Şirketleşme ve halka açılma, kulüplerin kurumsallaşması yönünde önemli bir adımdır. Halka açılan şirketler Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) düzenlemeleri gereğince çeşitli kurallara ve denetim mekanizmalarına uymak durumundadır. Halka açık şirketi bulunan kulüpler, dernek yapısında olmasına rağmen böylece kurumsallaşma ile tanışmakta ve bu süreç kulübün kurumsallaşmasına da önemli etkide bulunmaktadır.
Kurumsallaşma, bir spor/futbol kulübünün büyüyebilmesi, kişisel etkilenimlerden uzaklaşabilmesi, belirgin kurallar çerçevesinde varlığını güçlendirebilmesi, yönetimsel devamlılığa kavuşabilmesi ve gelecek nesillerde de varlığını sürdürebilmesi için çok önemli bir yaklaşım gerçeği olarak karşımızda durmaktadır. Bununla birlikte günümüzde futbolumuzda ve kulüplerimizde kurumsallaşma anlamında ciddi anlayış ve uygulama sorunlarının bulunduğunu ifade etmek gerekiyor. Özellikle ekonomik boyutları giderek artan ve büyük şirket boyutlarına ulaşan kulüplerin bütün işlerinin bir veya bir kaç kişi tarafından yürütülmeye çalışılması ve sık yaşanan yönetim değişiklikleri bu açıdan önemli sorunlar ortaya çıkarmakta, futbol kamuoyunun ilgisinin genellikle saha içine yönelmesi ve kulübün geleceğini daha fazla ilgilendirecek yönetsel ve ekonomik konulara ilgisiz kalması da kurumsallaşma uygulamalarının gelişmesine imkan vermemektedir. Fakat, kurumsallaşma kavramının doğru kavranabilmesi ve doğru uygulamalar ile hayata geçirilebilmesinin Türk futbolu için en büyük kurtuluş, atılım ve gelişme reçetesi olduğunu üzerine basarak belirtmekte yarar bulunmaktadır. Bu konuda sorumluluk öncelikle federasyona düşmektedir. Futbol Federasyonu’nun kulüpleri ve kulüp yöneticilerini bu konuda bilinçlendirmesi ve buna yönelik faaliyetler yürütmesi, yayınlar, toplantılar yapması büyük önem taşıyor. Bunun yanısıra kulüp yöneticilerinin de artık futbolun günümüzde ulaştığı noktayı iyi kavraması, dünyadaki gelişmeleri takip etmesi ve kulüpleri kurumsallaştıracak uygulamalar geliştirmesi kaçılamayacak bir zorunluluk haline geldi.
1) Dr.Cüneyt Sezgin, Kulüplerimizde Kurumsal Yönetim ve Denetim, İç Denetim Dergisi, Türkiye İç Denetim Enstitüsü (TİDE), Bahar 2008, Sayı:22, s.42-43
2) Ali Kamil Uzun, Kurumsal Yönetim ve İç Denetimin Rolü, Referans Gazetesi, 19/08/2006
3) Tuğrul Akşar, Futbol Kulüplerinde İlişki ve İletişim Yönetiminin Performansa Etkisi- Ya da Türk Futboluna Bir Johari Penceresi Açalım, http://www.fesam.org, 15.09.2007,
4) Kurumsal Yönetim İlkeleri, Sermaye Piyasası Kurulu, http://www.spk.gov.tr
Genel kategorisine gönderildi	| endüstriyel futbol, futbol ekonomisi, kurumsallaşma, spor medyası, spor yönetimi ile etiketlendi	| Futbolda kurumsallaşma ve önemi için yorumlar kapalı
Yeni sezonda Fenerbahçe’nin teknik direktörü yeniden Aykut Kocaman oldu. Daha önce Fenerbahçe’de uzun yıllar futbol oynayan, sportif direktörlük ve teknik direktörlük yapan Aykut Kocaman Fenerbahçe tarihine damga vurmuş sembol isimlerden birisidir. Futbolculuk döneminde iki defa şampiyonluk, üç defa gol krallığı yaşayan Aykut Kocaman’ın 2010 yılından başlayarak teknik direktör olarak görev yaptığı üç sezonun tümünde Fenerbahçe kupa kazandı, ligde bir kez şampiyon oldu, 29 yıl aradan sonra Türkiye Kupası’nı kazanarak bunu arka arkaya iki kez tekrarladı, UEFA Avrupa Ligi’nde yarı finale çıkarak futbol alanında tarihinin en önemli başarısını elde etti, iç sahada üst üste 47 maçta yenilmemeyi başardı, deplasmanda üst üste kazanma rekorunu kırdı.
Aykut Kocaman, çirkinliğin hakim olduğu futbolumuzda hemen her kesimden sporsever ve futbolseverin saygısını ve sevgisini kazanmış, efendiliği, rakiplere ve emeğe karşı saygısı (ki Fenerbahçe’deki futbolculuk dönemi rakiplerinin çabasına, emeğine saygı duyduğunu açık yüreklilikle açıklaması sonucu sona ermişti), eğitime ve çalışmaya verdiği önem ile bilinen ender kişilerin başında geliyor. Fenerbahçe tarihinin en çalkantılı dönemi olan 3 Temmuz sürecinde de takımın başında olan Aykut Kocaman, o dönemdeki duruşu, açıklamaları ve yaptıkları ile tüm camianın saygısını bir kez daha kazanmış, camianın birleşmesini ve bütünleşmesini sağlayan en önemli aktörlerden birisi olmuştu.
Koşu mesafesi de ne?
Fakat Aykut Kocaman’ın Fenerbahçe’ye ve Türk futboluna getirdiği ve gözden kaçan pek çok yenilik olduğunu, bunların en başında da bilimsel çalışma metodları olduğunu ifade etmek yanlış olmayacak. Göreve geldiği ilk günlerde yaptırdığı testlerde Fenerbahçe futbol takımı ile rakiplerin koşu mesafelerini karşılaştıran Aykut Kocaman rakipler bir maçta 110 km koşarken Fenerbahçe’nin 97-98 km’lerde kaldığını görünce, takımın başarılı olmasının ilk koşullarından birisinin en az rakipleri kadar koşmak ve mücadele etmek olduğunu belirtmiş, bunu artırmak için istatistik, matematik ve analize dayalı bilimsel çalışma metodlarına yönelmişti.
Bu süreçte koşu mesafesi, koşu kalitesi gibi daha önce üzerinde çok durulmayan kavramları Aykut Kocaman’dan duymaya başladık. Bu kavramlar bir anlamda Aykut Kocaman ile futbol literatürümüze girdi. Fakat o dönemlerde çok bilmiş bir çok sözde futbol yazar ve yorumcusu koşu mesafesinin bir safsata olduğunu, futbolcuların bir atlet olmadığını, önemli olanın koşmak değil topu koşturmak olduğunu belirterek akıllarınca Aykut Kocaman’ı ve bu söylemlerini küçümsemeye büyük gayret göstermişlerdi. Aykut Kocaman defans ve ofans dengesinden, mücadeleden bahsettikçe takımı defansif oynatıyor diye eleştirilmişti.
Bilimsel çalışma metodları
Bununla birlikte Aykut Kocaman bildiği yoldan ilerlemiş ve her geçen gün yeni bilimsel metodları uygulamaya koymuştu. Bu kapsamda Samandıra’da antrenmanlarda GPS teknolojili polar yelekler, görüntü analiz uygulaması Robotic Eye gibi uygulamalar hayata geçirilmiş, sezon başı laktak testleri gelenekselleşmiş, sağlık ekibi ile teknik ekip daha yakın çalışmaya başlamıştı. Bu sayede futbolcuların oksijen tüketim değerleri, nabız ölçümleri, performans gelişimleri bilimsel bir şekilde rakamlarla ortaya konulup, kişiye özel antrenman programları oluşturulup eksik yönler geliştirilebiliyor, aktif dinlenme antrenmanları ile futbolcunun tekrar toplanması mümkün olabiliyor, yapılan testler ile zayıf kaslar tespit edilebiliyor, onları güçlendirici çalışmalar yapılabiliyor, oyuncuya fazla yüklenilmişse bu kez hafif çalışmalar yapılarak sakatlıkların önüne geçilebiliyordu.
Bunun sonucunda Fenerbahçe’li futbolcuların koşu mesafeleri 110 km ve üzerine çıkmış, güç, kondüsyon ve dayanıklılıkları artmış, yaşanan sakatlıklar azalmış, yenilgiyi kabul etmeyen ve maçların sonuna kadar mücadele eden, defansif ve ofansif olarak dengeli bir takım ortaya çıkmış, bu da o dönemde artan sportif başarılara doğrudan katkı sağlamıştır. Fakat Aykut Kocaman sonrasında bu yöntemler büyük oranda terkedilmişti. Gelen teknik direktörlerden bazıları bu yöntemlere inanmadığını belirtmiş ve kullanmamış, alınan aletler paslanmaya yüz tutmuştu. Fenerbahçe’nin futbolda son yıllarda yeterli düzeyde başarılı olamamasının en önemli nedenlerinden birisinin de bu durum olduğu ortadadır.
Futbolda teknolojik devrim
Aykut Kocaman’ın yeniden göreve gelmesiyle birlikte Fenerbahçe’de bilimsel çalışma metodlarının geri geldiği, GPS teknolojili koşu yeleklerinin yeniden kullanılmaya başlanıldığı, stadyumda daha az sakatlıklara neden olduğu ifade edilen hibrit çim sistemine geçildiğine yönelik gazete haberleri yansımaya başladı. Yine bu kapsamda yeni teknolojilerin kullanılmaya başlandığı, çalışmalarının yeni teknolojik aletlerden olan drone’lar ile yukarıdan çekildiği, bu şekilde teknik heyetin yukarıdan ve yüksek açıdan eksiklikleri daha doğru ve etkili bir şekilde tespit edebildiği, Samandıra’da milyonlarca euroluk teknoloji üssünün kurulduğu ve bunun Fenerbahçe’de teknolojik devrim olduğu ifade ediliyor.
Yeni teknolojik uygulamalardan birisinin stadyumda maç esnasında kullanılacak olan Metabolic Power programının olacağı, bu programın maç esnasında futbolcuları analiz etmeye imkan sağlayacağı, oyuncuların kat ettiği mesafe, sprint sayısı, yüksek şiddetli koşu gibi verileri tespit edip oyuncuların ne zaman yorulduğunu tespit edeceği, performans analizi yapacağı, böylece oyuncu değiştirme için teknik ekibe eş zamanlı bilimsel destek sağlayacağı belirtiliyor.
Bilimsel çalışma başarı için sağlam bir zemin oluşturur
Futbolun sadece matematik, istatistik ve koşu mesafeleri ile açıklanamayacak nitelikte bir oyun olmadığı ortadadır. Fakat bunlar bir futbol takımında sağlıklı bir temel oluşturmak için de olmazsa olmazlardandır. Günümüzde futbol giderek daha hızlı oynanıyor, fiziksel mücadele artıyor. Başarılı olmak için en azından rakipler kadar mücadele etmek gerekiyor. Bu süreçte istatistik, matematik ve teknolojiye dayalı bilimsel çalışma metodları daha fazla önem kazanıyor. Bütün bunlar başarı olasılığını yükseltiyor. Rakiplerinin önüne geçmek isteyen takımlar bu alanda gelişim sağlamaya çalışıyor. Bunu başarabilen takımlar ise daha başarılı oluyor. Aykut Kocaman’ın bu konudaki söylem ve eylemlerinin ne kadar doğru olduğu her geçen gün daha iyi anlaşılıyor.
Fenerbahçe’deki bu yaklaşım ve teknolojik devrim hem Fenerbahçe, hem de ülkemiz futbolu açısından büyük önem taşıyor. Fenerbahçe’de diğer branşlara göre görece daha az başarılı görünen futbolda istikrarı sağlamanın temel yolu Aykut Kocaman’ın futbolumuza getirdiği bilimsel ve teknolojiye dayalı çalışma metodlarına sıkı sıkıya sarılmaktan ve daha da geliştirmekten geçiyor. Bu yapılabildiği takdirde özellikle Avrupa kupalarında önemli rakiplerle başabaş mücadele etmek mümkün olabilir, bu şekilde özlenen büyük ve istikrarlı başarılar elde edilebilir. Benzer şekilde ülkemizin futbolda üst seviyede ve istikrarlı başarılar elde etmesi için milli takım ve diğer takımların da bu yoldan gitmesi, geleneksel ve coşkuya dayalı yöntemleri terk ederek bilimsel çalışma metodlarına ve teknolojiye yönelmesi gerekiyor.
Fenerbahçe Dergisi’nin Eylül 2017 sayısında yayımlanmıştır.
Genel kategorisine gönderildi	| Futbolda bilimsel çalışma ve matematik için yorumlar kapalı
A Milli Futbol Takımı'nda 2 eksik