Arboretumda Bir Gün
Coğrafya Biz > Karma > Gezileriniz (Moderatörler: fuzuli, Mustafa NAZ, dondurmacı) > Arboretumda Bir Gün
Gönderen Konu: Arboretumda Bir Gün (Okunma Sayısı 7413 defa)
« : 05 Mayıs 2008, 23:03:02 »
Arboretum’da Bir Gün
Sanırım pek çoğumuz ARBORETUM adını bir şekilde duymuşuzdur. Belki de pek çoğunuz ziyaret te etmiştir. Benim amacım, ulaşabilme olanağı olanlara, farkında olmadıkları bir güzelliği hatırlatmak, ulaşma olanağı olmayanlara da ülkemizdeki Arboretumları ve Atatürk Arboretumunu tanıtmaktır.
Önce kısaca Arboretum nedir, ondan söz etmekte fayda var sanırım..
Bu tanım sanırım pek çok şeyi açıklıyor.
Birkaç yıl önce ADD üyeleri ile bir gezi sırasında Atatürk Arboretumuna bir ziyaret yapmıştım. Gerçekten çok hoş ve önemli bir mekan olduğunu görmüştüm.
Beşiktaş Anadolu Lisesi Coğrafya Zümresi Arazi Çalışmaları çerçevesinde, Bitkiler konusunu bitirdikten sonra, adı geçen bitkileri canlı olarak görebilmek amacıyla bir Arazi Çalışması planladık.
Nisan ayı sonunda, aslında pek te sıcak olmayan bir günde, Bahçeköy yollarına düştük.
Kısa bir yolculuk ve İ.Ü. Orman Fakültesi yakınındaki Atatürk Arboretumuna varış. ( Gidecekler için bir hatırlatma, mutlaka randevu almanız gerekiyor
arboretum@istanbul.edu.tr tel: 0(212)2261929)
Girişte, Orman Mühendisi Hatice Hanım tarafından oldukça kapsamlı bir açıklama yapıldı, sorular yanıtlandı.
-Çam ağacı olarak genellediğimiz türün 100 ün üzerinde çeşidi olduğunu;
-Türkiye’de en fazla yayılma alanı bulan ağaç türünün MEŞE olduğunu;
Türkiye’de yaklaşık 3000 endemik türün olduğunu;
Atatürk Arboretumunda yaklaşık 2000 tür bitki olduğunu;
Türkiye’de bitki türleri açısından en zengin bölgelerin KARADENİZ ve TOROSLAR olduğunu ve buna benzer birkaç bilgiyi daha öğrendik.
Kendisinden bulunduğumuz yeri tanımlamasını istedik. Atatürk Arboretumu, Sarıyer ilçesinde bulunan floristik zenginliğiyle birçok yerli ve yabancı botanikçinin ilgisini çekmiş bulunan ünlü Belgrad Ormanı'nın güneydoğusunda 296 hektarlık bir orman parçası üzerinde kurulmuştur. Sınırları içinde Osmanlı İmparatorluğu döneminde yapılan Kirazlıbent ile 1916 yılında Neşet Hoca tarafından kurulan Türkiye'nin ilk fidanlığını barındıran Atatürk Arboretumu yeryüzündeki diğer arboretum ve botanik bahçeleriyle tohum ve fidan temini konusunda işbirliği içerisindedir.
Belgrad ormanı adının nerden geldiğini sorduk; Kanuni Sultan Süleyman Belgrad fethinden sonra orada bulunan bir kısım köylüleri esir etmiş ve şimdi Belgrad ismiyle anılan ormana getirtmiştir.Burada yaşayan köylüler Belgradlı oldukları için adı olmayan ormana Belgrad ismi verilmiş. Bu köylüler, sarayın çamaşırlarını yıkıyorlarmış. Burada çamaşırlardan çıkan kirli suların bentler yoluyla şehre su sağlayan kanallara karışmasıyla ciddi bir salgın hastalık ortaya çıkıyor ve böylece buradaki suların kontrol altına alınması sağlanıyor. Daha sonra köyün bent sularına zarar verdiği anlaşılarak köy buradan topluca alınarak şuan ki yerine taşınmıştır.(1894) Bu köye de Bahçeköy adı verilmiştir.
Ayrıca Hatice hanım, Arboretumda uyulması gereken kuralları anlattı. Kesinlikle, düşmüş te olsa herhangi bir şekilde yaprak, dal, çiçek vs. o doğal ortamda yer alan hiçbir unsurun alınmaması gerektiğini hatırlattı.
Bu arada hatırlatmakta fayda var, giriş için 1 YTL gibi çok küçük bir rakam ödenmesi gerekiyor.
ATATÜRK ARBORETUMU'NUN KISA TARİHÇESİ
Türkiye’de bir de Yalova’da yer alan ve Türkiye’nin tek özel Arboretumu olan KARACA ARBORETUMU da yer alıyor.
Karaca Arboretum'u kurma fikri 1980 yılında çalışma hayatını noktalayıp, özlemiş olduğu doğal yaşama dönüşümle başladı. Yalova'da bulunan 135 dönümlük Karaca Çiftliği'nin eski elma ve armut bahçeleri yavaş yavaş yerini Karaca Arboretum'a bıraktı.
Hikayesini Hayrettin Karaca’nın makalesinden okuyalım: Bugün içinde birçok nadir bitki barındıran Karaca Arboretum, 200'e ulaşan Arboretum ve Botanik bahçeden alınan tohum, çelik, aşı materyali ve bu yoldaki hizmet veren çok geniş dost ve bilim adamlarının katkısı olmuştur. Türkiye ve Dünyayı gezerken Karaca'nın tanıştığı birçok arkadaş ve dostlarının ilgi ve yardımlarını da almıştır. Bugünkü Arboretum faliyetlerinin en önde geleni mevcut kolleksiyonun Türkiye'ye yayılmasıdır. 150.000 bitki (odunsu) çeşitli kurum ve kuruluşlara dağıtılmıştır.
Arboretum faaliyetleri dış kaynaklı ve Arboretum'dan toplanan tohumlarla yapılmaktadır. Yurtdışından 200 'ün üzerinde Arboretum ve Botanik Bahçesi ile tohum alışverişinde bulunulan Arboretum''da Türkiye Doğasından 220 civarında yeni isim almış ve isim alacak birey vardır.Türkiye'nin ilk özel arboretumu olan Karaca Arboretum bu güne kadar şahsi mali desteğimle bir yerlere ulaştı. Ancak 2004 Haziran''dan bu yana topluma mal edilmiş ve nesiller boyu devamlılığının sağlanması amacıyla Karaca Arboretum vakfa dönüştürülmüştür. Bugüne kadar Arboretum ihtiyaçlarını karşılamak için ticari olarak fidanlık faaliyetleri sürdürülmüş ve vakıf için yeni kaynak arayışları başlatılmıştır. Arboretum bugün gerek kendi üretimleriyle gerekse yurtdışından ithal olarak getirdiği fidan çeşitleriyle Türkiye'nin en zengin ve sağlıklı fidanlarının olduğu bir fidanlığa sahiptir. Buna ilaveten ilerideki ihtiyaçlarını karşılayacak gelirin sağlanması içinde yaşlı fidanların bulunacağı fidanlık tesis edilecektir.
Biz yine Atatürk Arboretumuna dönelim.
Hatice Hanımın tanıtımından sonra yaklaşık 3 saat sürecek turumuz başladı. Arboretumda 3 farklı güzergah belirlenmiş. Bu güzergahlar, farklı yönlerde ve farklı bitki türlerini kapsayan alanlara göre düzenlenmiş.
Hatice Hanım, buranın aynı zamanda birçok üniversitenin orman fakültelerine laboratuarlık yaptığını belirtti. Bu yer aynı zamanda türleri yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olan birçok bitkiyi barındırıyor. Yani bir anlamda doğal dengenin bozulmasında yavaşlatıcı bir görev üstleniyor. Burada her şey en ince ayrıntısına kadar düşünülmüş, bütün bitkiler hakkında detaylı bilgilere sahip olabiliyorsunuz. Örneğin sıradan gibi görünen bir ağacın aslında dünya üzerinde sadece Türkiye’nin belli bir yöresinde yaşayabildiğini ve yaşam alanı yok denilecek kadar daraldığını hemen ağacın önünde bulunan tabeladan öğrenmeniz mümkün.
Göletlerden bahsetmedik galiba. Burada üç ayrı gölet var. Bunlar kurbağa, ördek, balık, nilüfer gibi su canlılarına yaşam olanağı sunuyor. Bunlardan biri yapay diğer ikisi ise modifiye edilmiş.
Etiketlerde bitkilerin isimleri neden Türkçe değil de Latince olarak yazılmıştır?
Dünyadaki tüm arboretum ve botanik bahçelerinde bitki isimleri bilim dili olan Latince ile yazılmaktadır. Dolayısıyla hangi dilde konuşursanız konuşun aynı bitki her ülkede aynı isimle bilinmekte bu da bilgi alışverişini kolaylaştırmaktadır.
Bundan başka dünyanın farklı ülkelerinden getirilen bitkilerden birçoğunun Türkçe ismi olmadığı gibi Türkiye'de yetişen bir bitki için farklı yörelerimizde farklı isimler kullanılabilmektedir. Ancak yine de ziyaretçilerimize kolaylık olması için Türkçe ismi olan bitkiler etiketlenirken Latince isimleri yanında Türkçe isimleri de yazılmaya çaba gösterilmiştir.
Hava çok sıcak olmasa da yine de orman havasını almamızı engellemiyor. Serin bir ortamda ve her an farklı ve belki de sadece kitaplardan adını okuduğumuz bitkileri görmek heyecanlandırıyor bizi ve öğrencilerimizi.
Küçük keşifler de yapıyoruz. Örneğin ginkgo biloba bitkisini gören öğrencinin “aa ben bunu biliyorummm” çığlığı. Yada asfaltın altından geçen köklerin asfaltı patlatan görüntüsünü keşfeden bir öğrencinin görüntünün başına geçip bitkilerin taşların parçalamasını anlatması.
Yada çevreyi temizleme alışkanlığımızın depreşmesi gibi.
Baştan, sıkılırız o kadar saat, ne yapıcaz orada diyen öğrencilerin, dönüş saatini uzatmak için küçük yok olmalar yaratması, ortamdan alınan zevkin de göstergesi bir anlamda.
Arboretumun bıraktığı güzellik hissini dönüş trafiği bile bozamıyor. Hava kapalı olmasına rağmen güneş yanığı suratlarımızla okula dönüyoruz.
Beşiktaş Anadolu Lisesi Coğrafya ve Biyoloji öğretmenlerinin düzenlediği çalışmamız sona erdiğinde yorulmuş ama mutluyuz.
Bir kez daha coğrafyada arazi çalışmalarının önemini vurgulamak istiyorum. Okuyarak değil görerek, dokunarak eğitim.
Bazı bilgiler için kaynak: http://orman.istanbul.edu.tr/tr/muzeler/arboretum/index.htm
Düzenleme desteği: BAL 11 FENA HAFİZE SEVER , FATMA ŞEK
Ynt: Arboretumda Bir Gün
« Yanıtla #1 : 06 Mayıs 2008, 07:17:03 »
Ben de gezmiştim. İstanbul'a gelen her coğrafya öğretmeninin mutlaka gezmesi gerekli yerlerden biri.
« Yanıtla #2 : 06 Mayıs 2008, 08:18:01 »
Albedo öğretmenim, sadece adını duyduğum bu canlı müzemizi tanıtığınız, bilgilendirdiğiniz için teşekkürler.
« Yanıtla #3 : 06 Mayıs 2008, 12:37:27 »
5 haziran tarihi için randevu aldık. inşallah öğrencilerle beraber gideceğiz. gitmeden önce çok güzel bir bilgilendirme oldu. teşekkürler.
« Yanıtla #4 : 06 Mayıs 2008, 14:02:48 »
bilgi ve paylaşım için teşekkürler sayın hocam. buralarda doğadan o kadar uzak kalmışız ki unutmuşuz bu güzellikleri
« Yanıtla #5 : 06 Mayıs 2008, 15:33:50 »
Sayın hocam bilgilendirme için çok teşekkürler. Güzel bir arazi çalışması olduğu her fotoda kendini belli ediyor(Öğrencilerin gülen yüzlerinden belli) Coğrafya dersi için, arazi çalışmasının önemini vurgulaması açısından çok güzel bir uygulama olmuş. Tebrikler.
« Yanıtla #6 : 07 Mayıs 2008, 11:33:48 »
İyi ki paylaşmışsınız öğretmenim. Yoksa aşağıdaki yanlışla kalırdık... Atatürk Arboretumundan hiç bahsedilmemiş.
Türkiye'de ilk arboretumun kurcusu Hayrettin Karaca'dır ve kendi adını taşıyan arboretumu
Yalova'da kurmuştur. http://tr.wikipedia.org/wiki/Arboretum """
« Yanıtla #7 : 07 Mayıs 2008, 12:00:13 »
Kemal hocam bilgilendirme ve paylaşım için teşekküler..
« Yanıtla #8 : 07 Mayıs 2008, 15:05:20 »
Alıntı sahibi: kt üzerinde 07 Mayıs 2008, 11:33:48
« Yanıtla #9 : 29 Eylül 2008, 07:26:28 »
Geçtiğimiz günlerde Yalovadaki Arboretumun içler acısı hali ve Hayrettin Karaca'nın feryatlarını izleyince çok üzüldüm.Şimdi bugünlerde Arboretum neredeyse Yalova'nın çöplüğü olmuş durumda.Hele bir de Atatürk heykeli vardı ki işte en büyük ayıp burada.Nasıl o halde hala orada tutarlar anlamak mümkün değil.
« Yanıtla #10 : 29 Eylül 2008, 11:52:08 »
2002 yılında bu güzel mekanı ziyaret etme olanağı bulmuştum.
Gerçekten birçok coğrafyacı ve botanikçi için görülmeye değer bir mekan.
paylaşım için teşekkürler Kemal Hocam...