Sivas Otlukilise Demir İşletmesi
İnşaat demiri ihtiyacının ithalat ile karşılandığı 1950’li yıllarda Koç Ticaret A.Ş. (Koçtaş), Türkiye’nin inşaat demiri ticareti ile uğraşan büyük hacimli şirketlerindendi.
Ancak, 1953 yılından sonra yaşanan döviz darboğazı sonucu transfer sürelerinin bir yılı aşması ve artan oranlarda kotaya bağlanması nedeniyle mamul demir ithalatı güçleşmiştir.
Doğrudan ithalat yerine demir cevheri ihracatı ve karşılığında mamul ithalatı gibi geçici ihracat olarak adlandırılan sistem benimsemiş, Koçtaş ise demir satışlarını devam ettirebilmek amacıyla, demir madenciliğine başlama kararını almıştır.
1955 yılında topluluğumuza dahil olan Tetico Teknik Ticaret Ltd. Şti. ile Koçtaş arasında özel bir ortaklık kurularak demir cevheri çıkarıp, ihraç etmek ve mamul demir ithal etmek üzere 500.000 liralık finansman tahsis edilmiş ve Demir Limited kurulmuştur.
Daha sonra Sivas Çetinkaya ve Otlukilise demir cevheri sahaları devralınmıştır.
19.02.1958 tarihinde Şirketin adı Demir Export Ltd. Şti. olarak değiştirilmiştir.
1960 yılından sonra geçici ihracat ile mamul ithalatı durdurulmuş ve 1962 yılında faaliyete başlayan Ereğli Demir Çelik Fabrikaları T.A.Ş. (Erdemir) ile özel bir anlaşma imzalanarak ilk kez 80.000 ton demir cevheri satışı yapılmıştır.
Yapılan bu ilk anlaşmanın Demir Export Limited Şirketi için önemli bir yeri vardır. Deneme partisinden sonra Temmuz 1963’te Çetinkaya ve Otlukilise demir sahaları için 7 yıl gibi oldukça uzun bir süreyi kapsayan toplam 2.115.000 tonluk sözleşmeler imzalanmıştır.
Demir Export Ltd. Şti. 24.06.1968 tarihinde anonim şirkete dönüştürülmüştür.
İlk İdare Meclisi Üyeleri;
Sayın Vehbi Koç,
Sayın Fazıl Öziş,
Sayın Hulki Alisbah,
Sayın Ziya Bengü ve
Sayın Fikri Tokcan’dan olarak belirlenmiştir.
Şirketin sahip olduğu makina parkı dikkate alındığında madencilik sektöründe yapılacak taahhüt işleri yeni iş sahaları olarak değerlendirilmiş ve 1969 yılında Türkiye Demir Çelik İşletmeleri’nin Divriği A Kafa demir sahasında üstlenilen 500.000 m³’lük dekapaj işi ile ilk kez bu alana girilmiştir. Takip eden yıllarda şirket, taahhüt işleri kapasitesini yılda 1.500.000 m³’e kadar yükseltmiştir.
Giresun, Tirebolu, Harşit, Köprübaşı kurşun-çinko ruhsat sahasının devralınmasıyla baz metaller olarak tabir edilen kurşun, çinko ve bakır madenciliği alanında da faaliyete başlanmıştır. Ekonomik rezervin tükenmesi nedeniyle 1994 yılında bu sahadaki faaliyete son verilmiştir.
Daha sonra, Şirketimiz Doğu Karadeniz Bölgesi’nde birçok ruhsat sahasının sahibi olan Karadeniz Bakır İşletmeleri ile redevans anlaşması kapsamında Harköy’de kurşun-çinko, Killik ve Lahanos’ta bakır konsantresi üretimine başlamıştır.
Bu sahalarda da ekonomik rezervlerin tükenmesi nedeniyle faaliyete son verilmiştir.
1978 ve 1979 yıllarında Şirketimize ait maden sahaları, 2172 sayılı Devletleştirme Yasası kapsamında kamulaştırılarak Türkiye Demir Çelik İşletmeleri’ne devredilmiş ve bir protokol ile sahaların işletmeciliği Erdemir’e verilmiştir. Şirketimiz, bu sahalarda 2 yıllık sözleşmeler kapsamında müteahhit olarak çalışmaya başlamış, daha sonra bu sahalar Şirketimize iade edilmiştir.
Özelleştirme kapsamında 05.04.1989 tarihinde Türkiye Elektrik Kurumu ile imzalanan sözleşmeyle Şirket tarihi için dönüm noktalarından biri olan Kangal Termik Santrali’nin kömür üretim işi ile ilgili taahhüt üstlenilmiştir.
1989 yılında başlayan sözleşme 23 yıl boyunca devam etmiş ve 2012 yılında bitmiştir. 2013 yılında yapılan Kangal Termik Santrali ve Kömür Sahasının özelleştirilmesinden sonra Şirketimiz Kangal Termik Santral Elektrik Üretim A.Ş. için yeniden sahada kömür üretim işini üstlenmiştir. 1989’dan bugüne kadar toplam 114 milyon ton kömür üretimi ve 424 milyon m3 dekapaj gerçekleştirilmiştir.
Şirketimiz krom cevheri üretimine, 2001 yılında Bursa Harmancık yöresindeki sahalarda yapılan arama ve hazırlık çalışmalarının ardından başlamıştır. 2016 yılı itibarı ile krom üretim faaliyetlerine son verilmiştir.
Ras Al Khaimah ve Fujairah Emirliklerinde birer kırma taş ünitesi işletmeye açılarak yurtdışında da üretim faaliyetlerine başlanmıştır.
Fujairah Emirliği’nde bulunan işletmemiz 2008 yılında devredilmiş, Ras Al Khaimah Emirliği’nde bulunan işletmemizde ise üretim faaliyetleri durdurulmuştur.
Lahanos Yeraltı Maden İşletmesi ve flotasyon tesisinden bakır cevheri ve konsantresi üretilmeye başlanmıştır.
1992 yılında üretime başlayan Giresun ili, Espiye ilçesinde bulunan Lahanos Maden İşletmesi, düşük metal fiyatları nedeniyle 1997-2006 yılları arasında üretimine ara vermiş, 2006 yılında metal fiyatlarındaki yükselmeyle birlikte tekrar üretime başlamıştır.
Üretim kapasitesi yıllık 15.000 ton bakır konsantresi olan işletmeden, 137.500 tonun üzerinde konsantre üretimi gerçekleştirilmiştir. 2014 yılında redevans sözleşmesi sona ermiş ve Lahanos Yeraltı Maden İşletmesi ruhsat sahibi firmaya devredilmiştir.
Demir Export A.Ş. - Fernas İnşaat A.Ş. Adi Ortaklığı, Türkiye Kömür İşletmeleri Eynez Doğu Yeraltı Kömür Üretimi İhalesi’ni kazanmıştır.
İspir (Bakır ve Molibden) ruhsatı MİGEM ihalesinden alınmıştır.
İvrindi (Altın) Ruhsatı MİGEM İhalesinden alınmış, prospeksiyon ve Jeokimya çalışmalarına başlanmıştır.
Bakırtepe Altın Madeni Projesinde “ÇED olumlu” belgesinin alınmasıyla yatırıma başlanmıştır.
Ferrocom Madencilik Sanayi ve Ticaret satın alınmış ve bu Şirkete ait Taşlıtepe Demir Madeni’nde üretime devam edilmiştir.
Şirketimiz Maden Arama Müdürlüğü tarafından 2012 yılında alınan İspir ruhsatı içinde keşfedilen Erzurum-İspir skarn cevherleşmesinde sondaj çalışmaları başlatılmıştır.
2,7 milyon ton olan Taşlıtepe demir cevheri rezervi sondaj çalışmaları ile 9 milyon tona yükseltilmiştir. Ayrıca sahada 500 ton/saat kapasiteli yeni bir zenginleştirme tesisi devreye alınmıştır.
İvrindi (Au) projesinde arama sondaj çalışmaları başlamıştır.
Hazırlık çalışmaları tamamlanan Eynez Doğu Yeraltı Kömür İşletmesinde 1. tam mekanize üretim ayağı devreye girmiştir.
Bakırtepe Altın Madeni kurulum çalışmaları Temmuz ayında başlamış ve tesis Aralık ayında devreye alınmıştır.
Erzurum – İspir yüksek tenörlü skarn cevherleşmesinde JORC standartlarına göre kaynak modeli hazırlanmıştır. Çevresel ve Sosyal etki değerlendirme çalışmaları tamamlanmıştır. Maden İşleri Genel Müdürlüğünden işletme ruhsatı alınmış, ÇED Olumlu belgesi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın onayına sunulmuştur.
Bakırtepe Altın Madeninde ilk döküm yapılmıştır.
Eynez Doğu Yeraltı Kömür işletmesinde, 2. tam mekanize üretim ayağı devreye alınmış ve tam kapasite üretim başlamıştır.
3. Üretim yılında olan Eynez Doğu Yeraltı Kömür İşletmesinde, ilk 3 panonun üretimi tamamlanmıştır. M2 ve M6 panolarında sırasıyla üretim ve hazırlıkları tam kapasite ile devam etmektedir.
Bakırtepe Altın Madeninde yığın liç alanında 3. ve 4. hücrelerin inşaatları tamamlanmış olup, saha genelinde rezerv geliştirme sondajları başlatılmıştır.