TÜRKİYE EKONOMİSİNDE FİNANSAL GELİŞME, ENERJİ TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ
(THE RELATIONSHIP BETWEEN FINANCIAL DEVELOPMENT ENERGY CONSUMPTION AND ECONOMIC GROWTH IN TURKISH ECONOMY )
Yazar : Ünzüle KURT
Sayfa : 599-614
Doi Number : 10.7827/TurkishStudies.14928
Finansal gelişme, bir ülkede işlem gören finansal araçların dünyadaki gelişmelere paralel olarak gelişip çeşitlenmesidir. Gelişen finans piyasaları başka bir ifade ile bireylerin tasarruflarını değerlendirebilecekleri alternatif yatırım araçlarının artması ile finansal sistemin tam ve etkin kullanımını sağlayarak ekonomik büyümeyi olumlu etkilemektedir. Finansal gelişmenin artması enerji tüketimini arttırmakta, enerji tüketimindeki artış da ekonomik büyümeyi arttırmaktadır. Tüm etkiler ülkelerin gelişmişlik düzeylerine göre farklılık gösterse de literatür finansal gelişme, enerji tüketimi ve ekonomik büyüme arasında güçlü etkileşimin olduğu yönündedir. Literatür incelendiğine Türkiye ekonomisi için yapılan çalışmaların enerji tüketimi - ekonomik büyüme, finansal gelişme - ekonomik büyüme ya da enerji tüketimi-finansal gelişme ilişkisi biçiminde ele alınmıştır. Finansal gelişme, bilgi iletişim teknolojilerinde gelişmeyi ve içsel büyüme modellerinde bir üretim faktörü olarak dikkate alınan teknolojik ilerlemenin bir sonucu ve kaynağı olarak enerji talebini etkilemekte, artan enerji talebi ise ekonomik büyümeyi etkilemektedir. Bu çalışma finansal gelişmenin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini ekonomik büyümenin önemli bir bileşeni olan enerji talebi bağlamında ele almaktadır. 1950-2015 dönemi verileri ile yapılan çalışmada değişkenler arası uzun dönemli ilişki Johenson eşbütünleşme modeli ile, Nedensellik ise VAR modeli ve Granger Nedensellik modeli ile araştırılmıştır. Araştırma sonucunda finansal gelişme, enerji tüketimi ve ekonomik büyüme değişkenleri arasında eşbütünleşme ilişkisinin olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda uygulanan Nedensellik sonuçları finansal gelişmeden enerji tüketimine doğru tek yönlü, enerji tüketiminde ekonomik büyümeye ve ekonomik büyümeden enerji, tüketimine doğru çift yönlü nedensellik tespit edilmiştir.
Finansal gelişme, ekonomik büyüme, enerji tüketimi.
Financial development is advancement and diversification of financial tools, being processed in a country, in parallel to the developments in the world. Developing financial markets, in other words, positively affect economy ensuring full and productive use of the financial system with the increase of alternative investment tools where individuals put their savings into good use. The increase in financial development triggers energy consumption, and the increase in energy consumption also triggers economic growth. Even though all effects differ by the development levels of countries, the literature shows that there is a strong interaction between financial development, energy consumption, and economic growth. The Turkish economy related studies in the literature have investigated the relationships between energy consumption and economic growth, financial development and economic growth, energy consumption and financial development. Financial development, as a result, and resource of technological advancement considered as a development factor in data communication technologies and a production factor in internal growth patterns affects energy demand, and increasing energy demand affects economic growth as well. This study investigates the effects of financial development on economic growth in the context of energy demand that is an important component of economic growth. In the study conducted using the data of the period of 1950-2015, the long term relationship between variables was investigated by Johanson cointegration model, the casualty between those by the VAR model and Granger casualty model. The presence of a cointegration relationship was determined between the variables of financial development, energy consumption and economic growth in the consequence of the study. As a result of the casualty analysis, a unilateral casualty relationship from financial development to energy consumption and bilateral casualty relationship from energy consumption to economic growth and from economic growth to energy consumption were determined.
Financial Development, Economic Growth, Energy Comsumption