Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında 5035 Sayılı Kanun - Verginet
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında 5035...
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında 5035 Sayılı Kanun
Tarih : 5.1.2004
2 Ocak 2004 tarihli Resmi Gazetede (Sayı: Mükerrer 25334) yayımlanan 5035 Sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile gelir vergisi, kurumlar vergisi, katma değer vergisi, motorlu taşıtlar vergisi, damga vergisi, harçlar ve çevre temizlik vergisi ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır. Aynı düzenlemeler çerçevesinde özel işlem ve özel iletişim vergileri ile eğitime katkı payları da geçici düzenlemeler olmaktan çıkartılarak sürekli düzenlemeler haline dönüştürülmüştür.
5035 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemelerin büyük çoğunluğu 1/1/2004 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle, yapılan düzenlemelerle ilgili olarak aşağıda yapacağımız açıklamalarda aksi belirtilmediği sürece ilgili düzenlemenin 1/1/2004 itibariyle yürülükte olduğu anlaşılmalıdır.
1. BEYANNAME VERME VE ÖDEME SÜRELERİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
5035 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeler çerçevesinde 1/1/2004 tarihinden geçerli olmak üzere (1/1/2004 tarihinden itibaren verilecek beyannamelerden başlayarak) yıllık gelir ve kurumlar vergisi, geçici vergi, katma değer vergisi ve muhtasar beyannamelerin verilme süreleri öne çekilerek ödeme süreleri ile beyanname verme süreleri farklılaştırılmıştır. Bu konuda yapılan değişiklikler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.
Beyanname Verme Süresi
Vergi Ödeme Süresi
Mart ayının 15’ine kadar
Mart ve Temmuz sonu
Yıllık gelir vergisi (basit usulde ticari kazanç için)
Şubat ayının 15’ine kadar
Şubat ve Haziran sonu
Hesap dönemini izleyen dördüncü ayın 15’inci günü
Hesap dönemini izleyen dördüncü ayın sonu
Geçici gelir ve geçici kurumlar vergisi
Hesap dönemini izleyen ikinci ayın 10’uncu günü
Hesap dönemini izleyen ikinci ayın 17’nci günü
İzleyen ayın 20’nci günü
İzleyen ayın 26’ncı günü
Muhtasar (10’dan az işçi çalıştıranlar)
Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarının 20’nci günü
Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarının 26’ncı günü
2. KATMA DEĞER VERGİSİ DEĞİŞİKLİKLERİ
2.1. Yersiz veya Fazla Hesaplanan KDV İndirim Hakkına Sahip Olmayanların Yanısıra
İndirim Hakkına Sahip Olanlara Da İade Edilebilecektir (2/1/2004)
Bilindiği gibi, Katma Değer Vergisi Kanununun 8/2 maddesine göre vergiye tabi bir işlem söz konusu olmadığı veya katma değer vergisini fatura veya benzeri vesikalarda göstermeye hakkı bulunmadığı hallerde hesaplanan verginin vergi dairesine ödenmesi gerekmektedir. Maddede yapılan değişiklik ile bu gibi durumlarda fazladan ödenen vergilerin yalnızca indirim hakkına sahip olmayanlara iadesine olanak tanıyan mevcut düzenleme değiştirilerek, indirim hakkına sahip mükelleflerin de fazla ödedikleri vergiyi indirim yoluyla giderememeleri durumunda iade olarak alabilmeleri konusunda Maliye Bakanlığına yetki verilmiştir. 2/1/2004 tarihinden önce ödenmiş ve bu tarihe kadar indirim yoluyla telafi edilememiş fazla ve yersiz vergiler için de bu hükme göre işlem yapılacaktır.
2.2. Gümrük Rejiminin Uygulandığı Yerlerdeki Hizmet Teslimlerine İlişkin İstisna Kaldırılmış, Serbest Bölgelerdeki Hizmetlere İlişkin KDV İstisnası 17 nci Maddeye Alınmıştır
KDV Kanununun 16/1-c bendinde yapılan değişiklik ile gümrük rejiminin uygulandığı transit ve gümrük antrepoları ile geçici depolamaya ilişkin hizmet teslimleri istisna olmaktan çıkartılarak KDV’ne tabi hale getirilmiştir.
Serbest bölgelerde verilen hizmetlerin KDV istisnası ise 17 nci maddenin daha önce yürürlükten kaldırılan ve yeniden düzenlenen (ı) bendi kapsamına alınarak korunmuştur. Serbest bölge hükümlerinin uygulandığı mallara ilişkin KDV istisnası 16/1-c kapsamında uygulanmaya devam edilecektir.
Diğer yandan, gümrük rejiminin uygulandığı yerlerde 2/1/2004 tarihinden önce başlayan inşaat taahhüt işleri için 5035 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik öncesi 16/1-c hükümlerine göre istisna uygulaması devam edecektir.
2.3. Deniz ve Hava Taşıma Araçları İçin Verilen Hizmetler, Hizmetin Verildiği Yere Bakılmaksızın Bütünüyle KDV’den İstisna Edilmiştir
KDV Kanununun 13/b bendi yürürlükten kaldırılarak bu bentte yer alan deniz ve hava taşıma araçları için liman ve hava meydanlarında yapılan hizmetlere ilişkin KDV istisnası 17 nci maddenin (ı) bendine alınmıştır. Bu değişiklikle, deniz ve hava taşıma araçları için verilen hizmetler, gümrüklü sahada olup olmadığına bakılmaksızın kısmi istisna kapsamına alınmıştır. Değişiklik öncesinde, gümrüklü sahalarda deniz ve hava taşıma araçlarına verilen hizmetler için kısmi istisna uygulanırken; bu alanlar dışında verilenler için tam istisna uygulanmaktaydı.
2.4. Bazı Mal ve Hizmet Teslimleri KDV’den İstisna Edilmiştir
Aşağıda sayılan mal ve hizmet teslimleri KDV Kanununun 17 nci maddesinde yapılan değişikliklerle 1/1/2004 tarihinden itibaren KDV’den istisna edilmiştir.
- Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda maddelerinin teslimi,
- Dore külçe altın, metal, plastik, kâğıt, cam hurda ve atıklarının teslimi,
- Basın, Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğüne verilen haber hizmetleri.
2.5. İndirimli Orana Tabi İşlemler Nedeniyle Yüklenilip İndirilemeyen Verginin Mahsup Yoluyla Yıl İçerisinde İadesi Mümkün Kılınmıştır
Katma Değer Vergisi Kanununun 29 uncu maddesinin (2) numaralı fıkrası, indirimli orana tâbi işlemleri bulunan mükelleflere; yüklenip indiremedikleri verginin ancak yıl sonunda iadesine imkân tanımaktadır. Maddenin (3) numaralı fıkrasının (a) bendiyle yapılan düzenleme ile bu vergilerin; mükelleflerin vergi borcu, SSK prim borcu, genel ve katma bütçeli idareler ile belediyelere olan borçlarına ya da döner sermayeli kuruluşlar ile sermayesinin % 51'i veya daha fazlası kamuya ait olan veya özelleştirme kapsamında bulunan işletmelerden temin ettikleri mal ve hizmet bedellerine ilişkin borçlarına mahsuben ödenmek suretiyle yıl içinde de iade imkânı sağlanmaktadır. Mahsup edilecek vergisi veya borcu olmayan ya da nakit iade talebinde bulunan mükelleflere ancak yıl sonunda iade yapılabilecektir.
2.6. Yurt İçi Teslim ve İfaları Kısmi İstisna Kapsamına Giren Mal ve Hizmetlerin İhracında KDV İadesi Uygulanmayacaktır
KDV Kanununun 32 nci maddesine göre bu Kanunun 11, 13, 14 ve 15 inci maddeleri uyarınca vergiden istisna edilmiş bulunan işlemlerle ilgili olarak yüklenilen ve indirimle giderilemeyen KDV ilgilisine iade edilebilmektedir. Bu kapsamdaki teslim ve hizmetler tam istisna olarak nitelendirilmektedir. 16 ve 17 nci maddede yer verilen istisnalar kapsamındaki teslim ve hizmetler nedeniyle yüklenilen ve indirimle giderilemeyen KDV ise iade edilmediği için kısmi istisna olarak nitelendirilmektedir.
5035 sayılı Kanun ile 32 nci maddede yapılan düzenleme, yurt içi teslimleri ve ifaları kısmi istisna kapsamına giren mal ve hizmetlerin ihracını iade mekanizmasının dışında bırakmaktadır. Bu düzenleme, 2/1/2004 tarihinden itibaren gerçekleşen teslim ve hizmetler için söz konusudur. 2/1/2004 tarihine kadar gerçekleşen ve hem tam istisna hem kısmi istisna kapsamına giren işlemlere ilişkin olarak yüklenilen vergiler 32 nci maddeye göre iade edilecektir.
2.7. Haksız KDV İadesi Alınmasını Zorlaştırıcı Düzenleme Yapılmıştır
32 nci maddede yapılan düzenleme ile haksız katma değer vergisi iadesi alınmasını zorlaştırmak için nakit iade yaptırmama konusunda Maliye Bakanlığına yetki verilmiştir.
Buna göre Maliye Bakanlığı, katma değer vergisi iadesini, hak sahiplerinin vergi ve sosyal sigorta prim borçları ile genel ve katma bütçeli daireler ile belediyelere olan borçlarına ya da döner sermayeli kuruluşlar ile sermayesinin % 51'i veya daha fazlası kamuya ait olan veya özelleştirme kapsamında bulunan işletmelerden temin ettikleri mal ve hizmet bedellerine ilişkin borçlarına mahsup suretiyle sınırlayabilecektir.
2.8. Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Elde Edilen Kazançlara İlişkin Katma Değer Vergisi İstisnası Getirilmiştir.
Katma Değer Vergisi Kanununa eklenen geçici 20 nci madde ile teknoloji geliştirme bölgelerinde halen uygulanan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine yönelik teşvikler katma değer vergisi bakımından da uygulanır hale getirilmiştir.
Buna göre, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununa göre teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyette bulunan girişimcilerin kazançlarının gelir veya kurumlar vergisinden istisna bulunduğu süre içinde (31/12/2013 tarihine kadar) münhasıran bu bölgelerde ürettikleri ve sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımı şeklindeki teslim ve hizmetleri 1/1/2004’ten itibaren katma değer vergisinden müstesnadır. Ancak istisna sadece bölgede üretilecek yazılım program ve lisansını kapsayacak bölge dışında yaratılan katma değeri kavramayacaktır. Diğer yandan, Maliye Bakanlığı; program ve lisans türleri itibarıyla istisnadan yararlanılacak bedele ilişkin olarak asgari sınır belirlemeye, istisna uygulanacak yazılım programlarını tanımlamaya ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları tespit etmeye yetkilidir.
3. GELİR VE KURUMLAR VERGİLERİNE İLİŞKİN DÜZENLEMELER
3.1. Çeşitli Yardım ve Bağışların Kazançtan İndirimi
- Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda maddelerinin maliyet bedeli gelir ve kurumlar vergisi uygulamasında ticari kazancın tespitinde gider olarak indirilebilecektir.
- Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde ve denetiminde bulunan mazbut vakıflar ile belediyeler dahil diğer kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı olan, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu nezdinde eski eser tescilli abide eserlerin; bakımı, onarımı, restore edilmesi ve yaşatılması amacıyla abide eserin kayıtlı olduğu kurum ve kuruluşlara yapılan bağış ve yardımların tamamı yıllık gelir vergisi beyannamesi ile bildirilen gelirden indirilebilecektir. Söz konusu bağış ve yardımlar kurum kazancının tespitinde gider kaydedilebilecektir.
- Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda maddelerinin maliyet bedelinin tamamı, yıllık gelir vergisi beyannamesi ile bildirilen gelirden indirilebilecektir.
3.2. 2004 Yılı Kazançlarına İlişkin Kurumlar Vergisi Oranı % 33 Olarak Uygulanacaktır
5035 sayılı Kanun ile Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen geçici 32 nci maddeye göre 2004 yılı kazançlarının vergilendirilmesinde kurumlar vergisi oranı % 33 olarak uygulanacaktır. 2004 yılı üçer aylık geçici vergilendirme dönemleri ile ilgili geçici verginin hesabında da bu oran dikkate alınacaktır.
Kendilerine özel hesap dönemi tayin edilen kurumların, 2/1/2004 tarihinden önce kapanmış dönemlerle ilgili geçici vergi hesabında % 30 oranı uygulanacaktır.
3.3. Mazbut Vakıflara Yapılan Kira Ödemelerinden Stopaj Yapılmayacaktır
Vakıflar Genel Müdürlüğü idaresinde ve denetiminde bulunan mazbut vakıflara ait gayrimenkullerin kiralanması dolayısıyla bunlara yapılan kira ödemelerinden GVK Md. 94’e göre tevkifat yapılmayacaktır.
3.4. 2004 Yılında Elde Edilen Mevduat Faizi, Repo, ÖFK Katılma Hesapları Kar Payları ve Menkul Kıymet Yatırım Fonları Katılma Belgesi Kar Payları İçin Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi Verilmeyecektir
Gelir Vergisi Kanununun geçici 55 inci maddesindeki süre 31/12/2004 tarihine kadar uzatılarak 2004 yılında elde edilen ve stopaj yoluyla vergilendirilen mevduat faizi, repo, özel finans kurumları katılma hesabı kar payları ve menkul kıymet yatırım fonları katılma belgesi kar payları için beyanname verilmemesi esası devam ettirilmiştir.
3.5. 2004 Yılında İhraç Edilen HB ve DT’den 31/12/2006 Tarihine Kadar Elde Edilen Faiz ve Alım-Satım Kazançlarının Belirli Kısmı Vergiden İstisna Edilecektir
Gelir Vergisi Kanununun Geçici 59 uncu maddesinde yapılan değişklik ile bu madde gereği uygulanmakta olan; Hazine bonosu ve Devlet tahvillerinden elde edilen faiz ve alım-satım kazancının belirli bir kısmının gelir vergisinden istisna edilmesi uygulaması 2004 yılında da devam ettirilmesi sağlanmıştır.
Buna göre, 31/12/2006 tarihine kadar, 26/7/2001 – 31/12/2004 tarihleri arasında ihraç edilen devlet tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ve elden çıkartılmasından sağlanan diğer kazançlar toplamının 2004 yılında 156.505.290.000 lirası ve izleyen yıllarda bu tutarın ve artırılmış tutarların ilgili yılların yeniden değerleme oranında artırılmasıyla bulunacak tutarı gelir vergisinden istisna edilmiştir.
3.6. KVK Geçici Madde 28’deki Sermayeye Eklenen İştirak ve G.Menkul Satış Kazancının Kurumlar Vergisinden İstisna Edilmesine İlişkin Düzenlemenin Süresi 31/12/2004 Tarihine Uzatılmıştır
Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 28 inci maddesinde yer alan; kurumların sahip oldukları gayrimenkul ve iştirak hisselerinin satışından doğan kazancın sermayeye eklenmesi koşuluyla kurumlar vergisinden istisna olmasını öngören ve 31/12/2003 tarihi itibariyle sona eren düzenlemenin uygulama süresi bir yıl uzatılmıştır.
Ayrıca geçici 28 inci maddenin (a) fıkrasının üçüncü alt bendi yürürlükten kaldırılmıştır. Yürürlükten kaldırılan hüküm, kazancın sermayeye eklenmesi nedeniyle ortaklarca elde edilen menkul sermaye iradı için beyanname verilmeyeceğini hükme bağlamakta, ayrıca istisna kazanç üzerinden stopaj yapılmasını öngörmektedir. Bu hüküm zaten GVK’nun 94/6 ncı maddesinde yer aldığından herhangi bir hak kaybı doğmayacaktır.
Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde 4842 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeyle istisna kazançlarda vergileme sistemi değiştirilmiş, vergileme bütün kazançlar için dağıtım aşamasına bırakılmış, kârın sermayeye eklenmesi kâr dağıtımı sayılmayarak vergileme yapılmaması öngörülmüştür. Bu değişiklik geçici 28 inci maddenin (a) fıkrasının üçüncü paragrafında yer alan düzenlemeyi gereksiz hale getirmiş olduğundan, söz konusu hüküm yürürlükten kaldırılmıştır. Bu düzenlemeye göre, geçici 28 inci madde kapsamında kurumlar vergisinden müstesna tutulan kazanç, hiçbir şekilde gelir vergisi stopajına konu olmayacaktır.
3.7. KVK Geçici Madde 29’da Yer Alan ve Bankaların Yeniden Yapılandırılmasına ve Mali Bünyelerinin Güçlendirilmesine Yönelik İşlemlerden Kaynaklanan Kazançların Kurumlar Vergisinden İstisna Edilmesine İlişkin Düzenlemenin Süresi 31/12/2004 Tarihine Uzatılmıştır
Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 29 uncu maddesinde yer alan; bankaların yeniden yapılandırılmasına ve mali bünyelerinin güçlendirilmesine yönelik işlemlerden kaynaklanan kazançların kurumlar vergisinden istisna edilmesine ilişkin olan ve 31/12/2003 tarihinde soan eren düzenlemenin süresi 31/12/2004 tarihine uzatılmıştır.
Ayrıca maddede yapılan diğer bir değişiklikle yurt dışında kurulu olan ve Türkiye'de şube açmak suretiyle faaliyet gösteren bankaların bu faaliyetlerini Türkiye'de kurulu banka olarak sürdürmek istemeleri halinde maddede yer alan kolaylıklardan yararlanmaları sağlanmıştır.
5. MOTORLU TAŞITLAR VERGİSİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
5.1. MTV’ye Tabi Taşıt Araçlarının Tanımı ve Sınıflandırılması ve Tarifede Yapılan Değişiklikler
Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunundaki terimlerin taşıdığı anlamların tarifi ile sınıflandırmalarında bazı değişiklikler yapılmıştır. Buna göre;
- Taksi terimi tanımlanan terimler arasından çıkartılmıştır.
- Motosikletin tanımı verilmek suretiyle bunlar da MTV kapsamına alınmıştır. Motosikletlerin MTV’si Nisan ve Temmuz 2004 aylarında iki eşit taksitte ödenecektir.
- Kanunda daha önce yer almayan minibüs, otobüs, kamyon, kamyonet, motorlu karavan (kamp taşıtı), çekici tanımlarına yer verilmiştir.
- Vergilendirmede sadece yaş ve silindir hacminin esas alınmasına paralel olarak lüks otomobil tanımı kaldırılmıştır.
- Daha önce tanımlanan “panel” yerine “panel van” tanımına yer verilmiştir. Buna göre panel van, azami toplam ağırlığı 3500 kilogramı geçmeyen, kapalı kasalı (yandan camlı olanlar dahil), sürücü kısmından başka tek veya daha fazla sıralı oturma yeri bulunan, insan ve yük taşımak için imal edilmiş olan taşıtlar olarak tanımlanmıştır.
- Panel van ve motorlu karavanlar (II) sayılı tarife kapsamına alınmıştır.
- (II) sayılı tarifede vergilendirilmekte olan kamyonet, kamyon, çekici ve benzeri taşıtların ağırlığına göre vergilendirilmesinde kriter olarak alınan istiap haddi uygulamasına 31/12/2004 itibariyle son verilerek; 1/1/2005’den itibaren taşıtların teknik belgelerindeki azami toplam ağırlık esası uygulamaya konulmuştur.
- Taşıtların yaşının belirlenmesinde; tescil belgesinde yazılı olan model yılında bir yaşında olduğu kabul edilerek buna göre vergilendirme esası getirilmiştir.
- (I) sayılı tarifede yer alan otomobillerin yaş sınıflandırması 3 kategoriden 5 kategoriye çıkartılmıştır.
- Sakatlık dereceleri % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin adlarına kayıtlı taşıtlar ile diğer malûl ve engellilerin, bu durumlarına uygun hale getirilmiş özel tertibatlı taşıtlar MTV’den istisna edilmiştir. Bu düzenleme ile malul ifadesine engelliler ifadesi eklenmiş, ayrıca malul ve engellilerin bu istisnadan yararlanma şartı olan "bizzat kullanma" zorunluluğu uygulamadan kaldırılarak, taşıt kullanamayacak derecede malul ve engelli olanların da istisnadan yararlanabilmeleri sağlanmıştır.
- (I) sayılı tarifede yer alan otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzerlerine ait vergi tutarlarının Türkiye Sigorta ve Reasürans Birliği tarafından her yılın Ocak ayında ilan edilen kasko sigortası değerlerinin % 6'sını aşması halinde, aynı yaş grubunda bulunan taşıtlara ait vergi tutarlarını, bir alt kademedeki taşıtlara isabet eden vergi tutarı olarak belirleme, bu oranı % 4’e kadar indirme ve kanuni oranına kadar artırma yönünde Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır.
1/1/2004 tarihinden geçerli olmak üzere taşıt araçlarının motorlu taşıtlar vergisi aşağıdaki tarifelere göre ödenecektir.
(I) sayılı tarifede yer alan otomobil, kaptıkaçtı, arazi taşıtları ve benzerlerine ait vergi tutarlarının Türkiye Sigorta ve Reasürans Birliği tarafından her yılın Ocak ayında ilan edilen kasko sigortası değerlerinin % 6'sını aşması halinde, aynı yaş grubunda bulunan taşıtlara ait vergi tutarlarını, bir alt kademedeki taşıtlara isabet eden vergi tutarı olarak belirlemeye, bu oranı % 4’e kadar indirmeye ve kanuni oranına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Kamyonet, kamyon, çekici ve benzerleri için 1/1/2005 tarihinden itibaren aşağıdaki tarife uygulanacaktır.
4) Kamyonet, kamyon, çekici ve benzerleri (Azami Toplam Ağırlık) (2005 Yılı Tarifesi)
5.2. Anayasa Mahkemesince İptal Edilen Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi ve Taşıt Vergileri İçin Ödenen Tutarlar 2004 Yılının Motorlu Taşıtlar Vergisine Mahsup Edilecektir
Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununa 5035 sayılı Kanun ile eklenen geçici 4 üncü maddeye göre; 4837 sayılı Kanunun 1 inci maddesi hükümlerine göre ek motorlu taşıtlar vergisinin taksitlerini kısmen veya tamamen ödeyen mükelleflerden bu ödemeleri mahsup veya iade edilmemiş bulunanlar ile 4962 sayılı Kanunun 21 inci maddesi hükümlerine göre taşıt vergisini ödeyen mükelleflerin ödediği tutarlar, ilgilinin herhangi bir yazılı başvurusu olmaksızın, aynı aracın 2004 yılı için tahakkuk edecek olan motorlu taşıtlar vergisinden mahsup edilecektir. Mahsuptan sonra ödenmesi gereken motorlu taşıtlar vergisi olması halinde 2004 yılı taksit aylarında ödenecektir. Mahsup edilemeyen tutar ise mükellefin talebi üzerine iade olunacaktır. Ödeme zamanlarında ödenmemiş olan ek motorlu taşıtlar vergisi ile taşıt vergisi terkin edilecektir.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenecektir.
6. DAMGA VERGİSİ VE HARÇLARA YÖNELİK DÜZENLEMELER
6.1. Döviz Kazandırıcı Faaliyetlere İlişkin Damga Vergisi ve Harç İstisnası Sürekli Hale Getirilmiştir.
5035 sayılı Kanun ile Damga Vergisi Kanununa Ek 2 nci Madde, Harçlar Kanununa ise Ek 1 inci Madde eklenerek 3505 sayılı Kanun çerçevesinde döviz kazandırıcı faaliyetler için uygulanmakta olan ve süresi 2003 yılı sonunda biten damga vergisi ve harç istisnaları sürekli hale getirilmiştir. Söz konusu madde metinleri aşağıdaki gibidir.
“EK MADDE 2. - Döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemlerle ilgili olarak düzenlenen kâğıtlar damga vergisinden müstesnadır.
“EK MADDE 1.- Döviz kazandırıcı faaliyetlere ilişkin işlemler harçlardan müstesnadır.
6.2. Beyannameler Üzerinden Alınan Eğitime Katkı Payı ve Özel İşlem Vergileri Damga Vergisi Kapsamına Alınmıştır
Beyanname ve bildirgeler üzerinden alınan eğitime katkı payı ve özel işlem vergileri yürürlükten kaldırılarak damga vergisi kapsamına alınmıştır. Bu çerçevede Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun "IV. Makbuzlar ve diğer kağıtlar" başlıklı bölümünün (2) numaralı fıkrasının (b) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“b) Kanun hükümlerine göre resmi dairelere verilen diğer beyannameler:
Beyanname ve bildirgelerin internet ortamında gönderilmesi halinde, yukarıda belirtilen miktarları her bir beyanname ve bildirge itibarıyla ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.”
6.3. Resmi Dairelerce Bankalar Aracılığıyla Kişilere Yapılan Hakediş Ödemelerine İlişkin Kağıtlar Damga Vergisine Tabi Tutulmuştur
Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun "IV. Makbuzlar ve diğer kağıtlar" başlıklı bölümünün; (1) numaralı fıkrasının (h) bendi değiştirilerek, resmî daireler nam ve hesabına bankalar aracılığıyla kişilere yapılan ödemelerde nakli ve tediyeyi temin eden kâğıdın vergilendirilmesi sağlanmıştır.
6.4. Damga Vergisi İstisnaları
6.4.1. Banka Kredilerine İlişkin Damga Vergisi İstisnasının Kapsamı Genişletilmiştir
Damga vergisinden istisna edilen işlemler ve kağıtların yer aldığı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun "IV.Ticari ve medeni işlerle ilgili kâğıtlar" başlıklı bölümünün (23) numaralı fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilerek kredilere ilişkin mevcut istisnanın kapsamı genişletilmiştir.
“23. Bankalar, yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca kullandırılacak kredilerin temini ve geri ödenmesi amacıyla düzenlenecek kâğıtlar ile bu kâğıtlar üzerine konulacak şerhler (kredilerin kullanımları hariç).”
Yapılan bu düzenleme ile yurt içi ve yurt dışı kredi kuruluşlarından sağlanan ve ortalama vadesi bir yıl ve daha uzun süreli nakdi yatırım kredileri nedeniyle düzenlenen kâğıtlara ilişkin istisna hükmü, süreye bağlı yatırım kredisi ayrımı kaldırılarak, bankalar ve yurt dışı kredi kuruluşlarıyla uluslararası kurumlardan sağlanan kredilerin temini ile bunların geri ödenmesi sırasında kredi kuruluşuyla müşteri arasında düzenlenen kâğıtları ve bu mahiyetteki şerhleri de kapsayacak şekilde yeniden düzenlenmiştir. Maddede belirtilen banka ifadesi özel finans kurumlarını da kapsamaktadır.
Bu düzenleme kapsamında vergiden istisna edilmesi nedeniyle gerek kalmadığı için bankalarca kullandırılan konut kredilerine ilişkin vergi istisnasını düzenleyen (2) sayılı tablonun 18 numaralı fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
6.4.3. Şirket Kuruluşları ve Süre Uzatılmasına İlişkin Damga Vergisi İstisnası
Kanuna ekli (2) sayılı tablonun 16 numaralı fıkrasında değişiklik yapılarak, şirketlerin sermaye artırımlarının yanısıra kuruluşlarına ve süre uzatımlarına ilişkin olarak düzenlenen kağıtlar da damga vergisinden istisna edilmiştir. Bu çerçevede, Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun "I. Akitlerle ilgili kâğıtlar" başlıklı bölümünün anonim, eshamlı komandit ve limited şirket mukavelenamelerinden damga vergisi alınmasını öngören (3) numaralı fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
6.4.2. Diğer Damga Vergisi İstisnaları
Damga vergisinden istisna edilen işlemler ve kağıtların yer aldığı Kanuna ekli (2) sayılı tablonun "IV.Ticari ve medeni işlerle ilgili kâğıtlar" başlıklı bölümüne (28) numaralı fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki (29) ve (30) numaralı fıkralar eklenerek yeni istisnalar getirilmiştir.
“29. Kambiyo senetleri ve kambiyo senetlerine benzeyen senetler üzerine konulan aval ve kefalet şerhleri ile bu mahiyetteki diğer şerhler.
30. 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 10 uncu maddesi çerçevesinde tüketici kredisine ilişkin olarak düzenlenen sözleşmenin tüketiciye verilen nüshası.”
6.5. Harç İstisnaları
6.5.1. Anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin birleşme, devir, bölünme ve nev'i değişiklikleri nedeniyle yapılacak işlemlerin yanısıra bunların kuruluş ve sermaye artırımı işlemleri de harçtan istisna edilmiştir.
6.5.2. Ayrıca, bankalar, yurt dışı kredi kuruluşları ve uluslararası kurumlarca kullandırılacak kredilerin temini ve bunların teminatları ile geri ödenmelerine ilişkin işlemler, kullandırılacak kredinin vadesine ve niteliğine bakılmaksızın bütünüyle harçtan istisna edilmiştir.
6.6. Sigorta Şirketlerinin Kuruluş İzin Belgesi Harç Tutarı Yeniden Belirlenmiş, Bireysel Emeklilik Şirketleri Kuruluş İzin Belgeleri Harç Kapsamına Alınmıştır
Harçlar Kanununa Ekli Tarifenin XI inci bölümünün başlığı "Finansal faaliyet harçları" olarak değiştirilmiş, bölümün (8) numaralı fıkrası değiştirilerek her yıl için alınan sigorta şirketleri kuruluş izin belgesi harcının tutarı 2004 yılı için 42.622.000.000.-TL olarak belirlenmiştir.
Ayrıca 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununun 8 inci maddesine göre bireysel emeklilik sisteminde faaliyet göstermek üzere kurulan veya sigorta şirketlerinden emeklilik şirketine dönüşüm yapan şirketlerin bu hizmeti yürütebilmek üzere Hazine Müsteşarlığından alması zorunlu olduğu emeklilik branşı faaliyet ruhsatı harç kapsamına alınmıştır. Bu çerçevede, emeklilik şirketleri kuruluş izin belgelerinden her yıl alınacak olan söz konusu harç tutarı 2004 yılı için 30.000.000.000.-TL olarak belirlenmiştir.
Yapılan diğer bir düzenleme ile 1/1/2004 tarihinden geçerli olmak üzere; İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında yapılan iş ve işlemler nedeniyle alınan menkul kıymet kotasyon ve tescil ücretleri, kurtaj ücretlerinden borsa yönetimine ödenecek borsa payları ve Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yapılan tescil ve kayıtlar nedeniyle alınan ücretler üzerinden (% 50) oranında harç alınması esası getirilmiştir.
7. KONUTLARA İLİŞKİN ÇEVRE TEMİZLİK VERGİSİ UYGULAMASI DEĞİŞTİRİLMİŞTİR
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 44 üncü maddesinde değişiklik yapılarak konutlara ilişkin çevre temizlik vergisi uygulama esasları değiştirlmiştir. Yapılan düzenleme ile ayrıca, büyük şehir belediyesine dahil bulunmayan belediyelerin sınırları ve mücavir alanları içinde bulunan binaları kullananlardan su tüketim bedeli üzerinden alınmakta olan çevre temizlik vergisi kaldırılmıştır.
Büyük şehir belediyesine dahil bulunmayan belediyelerin sınırları ve mücavir alanları içinde bulunan konutlara ait çevre temizlik vergisinin, su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle metreküp başına 100.000 TL. üzerinden hesaplanacak ve su faturalarında, su bedelinden ayrı olarak gösterilmek suretiyle tahakkuk ettirilerek tahsil edilecektir.
Su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş olan büyük şehir belediye sınırları ve mücavir alanlarda bulunan konutlara ilişkin olarak ilçe ve belde belediyelerince tahsili gereken çevre temizlik vergisi ise 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun hükümlerine göre kurulan su ve kanalizasyon idarelerince su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle metreküp başına 100.000 TL. üzerinden hesaplanacaktır. Hesaplanan bu vergi, su faturalarında su bedelinden ayrı olarak gösterilmek suretiyle tahsil edilecektir.
2004 yılında tahsil edilecek çevre temizlik vergisi, işyeri ve diğer şekilde kullanılan binalar için, daha önce belirlenen grup ve derecelere göre, yeni düzenlenen aşağıdaki tarifedeki vergi tutarları üzerinden tahakkuk ettirilerek tahsil edilecektir.
İş Yerleri ve Diğer Şekilde Kullanılan Binalara Ait Yıllık Vergi Tutarları (TL)
8. DİĞER DÜZENLEMELER
8.1. BSMV Beyannamesi Verme Süresinde Kapatılamayan Cari Hesaplar İçin Bankaların Takvim Yılı Sonundan İtibaren Üç Ay İçinde Ayrı Beyanname Verebilme Uygulaması Yürürlükten Kaldırılmıştır
Gider Vergileri Kanununun 47 nci maddesinin (d) fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır. Söz konusu düzenleme, hesaplarını beyanname verme süresi içinde kapatamayan bankalara ek beyanname verme süresi öngörmekteydi. Bu çerçevede, bankalar cari hesapların yıl sonu işlemlerine göre ortaya çıkan banka ve sigorta muameleleri vergisini Ocak ayının 15’ine kadar vereceklerdir.
8.2. Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Elde Edilen Kazançlara İlişkin Vergi İstisnaları Yeniden Düzenlenmiştir
4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununa eklenen geçici 2 nci madde ile Kanunun 8 inci maddesinde yer alan ve teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren firmaları teşvik etmek amacıyla düzenlenmiş doğrudan vergilere ilişkin teşvikler yeniden düzenlenmiştir. Bu çerçevede anılan Kanunun 8 inci maddesinin üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkraları yürürlükten kaldırılmıştır.
Yapılan düzenlemede teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösterecek olan yönetici şirketlerin 2013 yılı sonuna kadar, bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları kurumlar vergisinden istisna edilmektedir. Önceki düzenlemede bu yönde herhangi bir istisna hükmü bulunmamaktaydı.
Teknoloji geliştirme bölgelerinde yazılım ve Ar-Ge alanında faaliyet gösterecek mükelleflerin bu alanlarda teknoloji geliştirme bölgesinde yaptıkları çalışmalardan sağlayacakları kazançları gelir ve kurumlar vergisinden istisna edilmektedir. Daha önce de var olan bu istisna sadece süresi yönünden yeniden düzenlenmiştir.
Gerek yönetici şirketlere gerekse bölgede faaliyet gösteren diğer şirketlere sağlanan kurumlar vergisi istisnasının, istisnaya konu kazançların dağıtılması halinde Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında yapılacak tevkifata etkisi bulunmayacaktır.
Yapılan düzenlemeyle, teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren mükelleflerin bölgede çalışan araştırmacı, yazılımcı ve Ar-Ge personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri 31.12.2013 tarihine kadar her türlü vergiden istisna edilmekte, ayrıca istisna uygulamasıyla ilgili olarak yönetici şirkete sorumluluk verilmektedir.
8.3. Özel İletişim Vergisi Sürekli Hale Getirilmiştir
Süresi 31/12/2003 tarihinde biten özel iletişim vergisi bazı değişiklikler de yapılmak suretiyle Gider Vergileri Kanunu kapsamına alınarak 39 uncu maddede sürekli hale getirilmiştir. Bu verginin gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider olarak kabul edilmemesi esası devam etmektedir.
8.4. 24/4/2003 Tarihinden Önce KDV İade Alacaklarının SSK Prim Borçlarına Mahsup Talebinde Bulunanlara Gecikme Zammı Uygulanmayacaktır
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa eklenen geçici 88 inci madde ile KDV iadesi alacaklarının SSK prim borçlarına mahsubu için 24/4/2003 tarihinden önce başvuruda bulundukları halde vergi dairesinin zamanında mahsup işlemini yapamaması nedeniyle SSK nezdinde gecikme zammı ödemek zorunda olanlara bu zamların iade ve bu kapsamda gecikme zammı uygulanmaması yönünde aşağıdaki düzenleme yapılmıştır.
“GEÇİCİ MADDE 88. - 9.4.2003 tarihli ve 4842 sayılı Kanunun 32 nci maddesi ile 80 inci maddeye eklenen ikinci fıkranın yürürlüğe girdiği tarihe kadar katma değer vergisi iade alacağının prim borçlarına mahsubunu isteyen işverenler (mükellefler) hakkında, vergi dairesine süresinde başvurmuş olmaları kaydıyla, Katma Değer Vergisi mevzuatına göre yapılan mahsup talepleri yerine getirilinceye kadar geçen süre için gecikme zammı uygulanmaz. Uygulanmış olan gecikme zammı tutarları Kurumun bağlı olduğu Bakanlıkça belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde işverenlere nakden veya Kurumun alacaklarına mahsup suretiyle iade edilir.”
Bu düzenleme, sadece 24/4/2003 tarihinden önce mahsup talebinde bulunanları kapsamaktadır. Bilindiği gibi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı çıkardığı Sosyal Sigortalar Kurumu Alacaklarının KDV İadesinden Mahsup Edilmesine İlişkin Tebliğ ile 24.4.2003 tarihinden itibaren yapılmış olan mahsup işlemleri için prim borcunun ödeme süresinin 15 gün uzatılmasını hükme bağlamıştır. Bu uzatma süresi içerisinde de ödeme yapılmazsa gecikme zammı uygulanacaktır.
8.5. Yıllara Sari İnşaat Onarma İşiyle İlgili Düzenlemeler
Dekapaj (genellikle baraj inşaatlarında ve yeryüzüne yakın olup galeriler açılmak suretiyle işletilmesi rasyonel sayılmayan kömür yataklarının üzerini açmak) işlerinin inşaat ve onarma işi olduğuna açıklık kazandırılmıştır.
Ayrıca geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan yıllara sari inşaat ve onarım işlerinde işin bitim tarihi olarak geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın düzenlendiği tarihin değil "geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarih"in esas alınması yönünde düzenleme yapılmıştır.
8.6. Ay Kesirlerine İsabet Eden Gecikme Zammı Günlük Olarak Hesaplanacak, Bakanlar Kurulu Gecikme Zammını Bileşik Faiz Esasında Hesaplatabilecektir
Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesinde yapılan değişiklik ile 2/1/2004 tarihinden geçerli olmak üzere gecikme zammı oranı aylık yüzde dört olarak belirlenmiş, ay kesirlerine isabet eden gecikme zammının hesaplanmasında aylık hesaplama yerine günlük hesaplama yöntemi benimsenmiştir.
Ayrıca Bakanlar Kuruluna gecikme zammı oranını yüzde onuna kadar indirmeye, gecikme zammı oranı ile gecikme zammı asgari tutarını iki katına kadar artırmaya, vadesinde ödenmeyen amme alacaklarının tahsilinde bileşik faiz yöntemi hesaplatmaya ve gecikme zammını aylar itibarıyla farklı olarak belirleme konusunda yetki verilmiştir.
Bilindiği gibi gecikme zammı halen basit faiz yöntemine göre her ay için ayrı ayrı hesaplanmaktadır. Gecikme zammı hesabında bileşik faiz yönteminin uygulanması gecikme zammının miktarını artıracaktır.