Cuma, 10 Temmuz 2020 - 02:51
ForumTürk ve İslam DünyasıMüslümanlık/İslamiyetİtikadi Mezhepler - Matüridiyye (Mâtüridîlik)
Güncelleme: 26 Nisan 2017 Gösterim: 5.983 Cevap: 3
Alemü'l-Hudâ, İmamü'l-Huda ve el-Mütekellim lakablarıyla da anılan Matüridi takriben 238/852'de Maveraünnehir'de bulunan Semerkand'ın Matürid köyünde doğmuştur. 333/944'te Semerkand'da vefat etmiştir. O, İslama çok değerli hizmetler vermiş öncü İslâm âlimlerinin başında gelir.
Maveraünnehir'de Ehli Sünnet'e nisbet edilen Kelâm ekolünün kurucusu ve mümessilidir. Ehli Sünnet kelâmının Irak'taki mümessili ise Ebul Hasen el-Eş'arî'dir (v. 324/936). Maturîdinin yaşadığı çağda, ilim ve edebiyata hizmet etmiş olan Samanoğulları devleti (844-999) hüküm sürmekteydi. Bize kadar gelen Te'vilâtu'l-Kur'an ve Kitâbü't-Tevhîd gibi eserlerinden anlıyoruz ki, Matüridi, Kelâm, Tefsir, Mezhebler Tarihi, Fıkıh ve Fıkıh usulünde derin bilgi sahibiydi. Mâturidinin hocaları, ilimleri İmam A'zam Ebu Hanife'ye uzanan Ebu'n-Nasr el-İyazi, Ebu Bekr Ahmed el-Cürcânî ve Muhammed b. Mukatil er-Râzî'dir.
Bunların hocası ise İmam Ebu Yusuf ve İmam Muhammed'den okumuş olan Ebu Süleyman b. Musa el-Cürcânî'dir. İmameyn lakabıyla tanınan İmam Ebu Yusuf ve İmam Muhammed, İmam A'zam'ın en seçkin talebeleriydi. Matüridi, hocalarından İmam A'zam'ın akaide dair el-Fıkhü'l-Ekber, er-Risale, el-Vasiyye, el-Fıkhü'l-Ebsat, el-Âlim ve'l-Müteallim isimli risalelerini de okuyup rivayet etmiştir. Matürîdî, imam ismini almaya lâyık Hâkim es-Semerkandî (340/951), Ebul-Hasen er-Rustuğfeni (v. 345/956), Ebu'l-Leys el-Buhârî, Ebu Muhammed Abdülkerim b. Musa el-Pezdevî (v. 390/999) gibi büyük afimler de yetiştirmiştir. İmamları Mâtürîdiyye büyük bir sevgi ve saygı ile bağlı olan bu âlimler, Maveraünnehir'de Matüridiyye mezhebini delilleri ile kuvvetlendirerek açıklıyorlar ve yaymaya çalışıyorlardı.
Eş'ariyye Kelâm mektebinin doğup geliştiği yer olan Irak, pek çok bid'at mezhebinin çıktığı bir bölgeydi. İmam Eş'arî, Revâfız, Karamita ve özellikle Mu'tezile ile çok şiddetli ve gürültülü cedel ve münakaşalarda bulunmuştu.
Matüridî'nin yetiştiği Maveraünnehir ise Irak'tan uzak olduğu için az da olsa bid'at akımlarından uzak kalmıştı. Fakat sonunda bu akımlardan bir kısmı Maveraünnehir'e sızmış, Mu'tezile'nin sesi buralara kadar aksetmişti. Nisbi de olsa, bid'at mezheblerinin mensubları buralarda da bulunuyordu. İmam Matüridî, Maveraünnehir'e kadar gelen Mu'tezile'den başka, Dehriye, Seneviyye ve Karâmita'ya karşı mantıklı ve istikrarlı mücadeleler vermişti. Onun Kitâbü't Tevhid'i bunlar gibi sapık fikir ve bid'at cereyanlarını içine alan ve bunları gereği gibi çürütmeye çalışan en değerli ve en eski vesika mahiyetini taşımaktadır.
1- Mütevatir haber. Bunun doğru olduğunu tesbit etmek için konuyu araştırıp tetkik etmek lâzımdır.
Bunlardan birisi "Tevilâtü'l-Kurân "diğeri adı "Te'vilatü Ehli's-Sünne"dir. Dünya kütüphanelerinde elli tane kadar nüshası olduğu sanılmaktadır. Hemen hemen İstanbul'un her kütüphanesinde bir nüshası mevcuttur. Dirayet usulünü takip eden çok kıymetli bir Kur'an tefsiridir. Müellif münasebet düştükçe akaid konularına çok yer ayırır ve bid'at mezheblerinin görüşlerini reddeder. Bu bakımdan Matüridiyye akaidine ait kıymetli bir kaynak sayılır. Bu eser, Ebu Bekir Muhammed b. Ahmed es-Semerkandî (v. 533/1158) tarafından şerh edilmiştir. Bir nüshası şehid Ali Paşa kütüphanesinde No: 283 mevcuttur. Matüridi'nin diğer eseri Kitabü't-Tevhid olup, dünyadaki tek nüshası Cambridge Üniversitesi kütüphanesinde 3651 numarada kayıtlıdır.
Dr. Fetullah Huleyf tarafından tahkik edilerek 1970 de Beyrut'ta bastırılmıştır.
İmam Ebu Mansur Matüridî, bir müminin inancını akli delile dayanmadan körü körüne taklid eden kimsenin (mukallidin) imanının, kuvvetli bir temele dayanmadığı için, makbul olmadığını söylemiştir. Matüridînin bu konudaki görüşleri, Nesefi'nin Tabsiratül-Edille'sinde şöyle dile getirilir: "Delilsiz olduğu için mukallidin tasdiki faydalı olmaz. Çünkü sevap kulun çektiği meşakkat karşılığında verilir.
Mukallidin, imanın aslını kazanmasında sıkıntısı yoktur. Bilakis, imana ulaşmada delil getirme ve şüphe ile kesin delilleri ayırdetmede düşünmenin kaidelerini gözetip nazar ve teemmüle alışarak karşılaşılan kuşkuları gidermek için sıkıntı çekilir... Kişi emek ve gayretini sadece peşin lezzetleri elde etmek için harcar, yalnız kendisini geçici dünya ile faydalanmaya terkeder, sonra hiç bir sıkıntıya göğüs germeksizin külfet ve meşakkate katlanmaksızın iman ederse, sevap elde edemez ve bu imanının faydasını görmez. Nitekim önceden istidlali olmadığından dolayı, azabı görürken inananın bu imanı kendisine fayda vermez" (Tabsıratü'l-Edille, Raşid Ef. Küt. No: 496, vr. 86; Fatih Küt. No: 2907, vr. 96-10). Matüridi'nin bu görüşüne başta Nesefi olmak üzere hiç bir Matüridiyye kelâmcısı katılmamıştır. Çünkü iman Allah'ı ve Resulünün Allah tarafından getirdiklerini tasdik etmektir. Kalbte şüphesiz kesin tasdik bulunup bunun zıddı tekzib gelmediği müddetçe iman makbuldur. Gücü yettiği halde Allah'ın varlığına deliller getirmeyi terkeden mümin, günahkâr olur.
Son düzenleyen perlina; 26 Nisan 2017 22:04
İmam Muhammed Matüridi'nin kurmuş olduğu itikadi hak mezheplerden biridir. Bu alandaki diğer hak mezhep ise Eş'ârilik'tir. Ebu'lHasen el-Eş'ari tarafından kurulan Eş'arilik de Matüridilik gibi itikad konuların­da fikir beyan ederken aşırılıktan ka­çınmış, Ehl-i Sünnet paralelinde bir yol izlemiştir. Bu sahada Ehl-i Sün­net görüşünden ayrılan mezheplerin sayısı daha çoktur. Bunların ünlüleri ise Kaderiyye, Mutezile, Cebriyye'dir.
Matüridi mezhebi, müteşabih ayetler, ahiret, kader, kaza ve insanın fiilleri konusun­da Peygamber ve ashabının yolunu izlemiş, fazla tartışmaya girmemiş, bu konuları fazla kurcalamamıştır. İndi yorumlardan kaçınmıştır. Yalnız kul iradesi, (irade-i cüzz'iyye), Kur'an'ın yaratılmış olup olmaması, hüzünkubuh gibi bazı meselelerde ve bunla­rın açıklığa kavuşturulması da akla da­ha çok yer vermiş, böylece Mutezile'ye yaklaşmıştır. Kısaca Matüridilik Eş'ariliğe nazaran daha rasyonel görüşler ortaya koymuştur.
Eşarilere göre cüz'i irade (kula ait irade) yaratılmıştır, Matüridilere göre cüz'i irade yaratılmamıştır. Eş'arilere göre hüzün ve kubuh akılla bilin­mez, Matüridilere göre bilinir. Eş'ariler Allah'ın varlığını birliğini din bil­dirir derler, Matüridiler Allah akılla bi­linir derler.
Mâtüridiyye mezhebine göre:
Allah'ın fiillerinin bir sebebi bir hikmeti vardır.
Peygamberlik için erkeklik şarttır.
Ümitsizlik halinde tevbe makbul makbul de­ğildir.
Taklidi iman geçerlidir.
Allah'ın vadinden dönmesi caiz (ge­çerli)dir.
Eş'ariyye mezhebine göre:
Allah'ın fiilleri için bir sebep aranmaz.
Peygamberlik için erkeklik şart değildir.
Ümitsizlik halinde tevbe makbuldür.
Taklidi iman geçerli değildir.
Allah'ın vadinden dönmesi caiz (ge­çerli) değildir.
26 Nisan 2017 Mesaj #3
Maturidi’nin kurduğu itikadi İslam mezhebi. Sünniler arasındaki üç temel itikadi mezhepten biridir (öbürleri Eş’ariye ve Selefiye).
8. yüzyıldan sonra ortaya çıkan kelam okullarına, özellikle Mutezileye karşı tepki olarak gelişmiştir. İnanç alanında Ebu Hanife’nin görüşleri doğrultusunda dinin anlaşılması için Kuran ve sünnetin yanı sıra aklı da zorunlu sayan Maturidiye, Selefiye, Eş’ariye ve Mutezilenin bazı görüşlerini uzlaştırmaya çalışır.
Akla önem vermesiyle Mutezileye yaklaşmakla birlikte Sünni inancın temel ilkelerinde Eş’ariyeyle aynı görüşleri paylaşır.
Eş’ariyeden ayrıldığı bazı görüşler şunlardır:
Maturidiyeye göre peygamber gelmese de insan akılla Tanrı’yı bulabilir.
İyi ve kötü, güzel ve çirkin akılla bilinebilir.
Tanrı bazı eylemleri güzel ve iyi olduğu için buyurmuş, bazılarını ise kötü ve çirkin olduğu için yasaklamıştır.
Öbür sıfatları gibi yaratma da (Tekvin) Tanrı’rın ezeli bir sıfatıdır.
Tanrı fiillerinin mutlaka bir nedeni vardır, ama insan bu nedeni her zaman bilemeyebilir.
Maturidiyeye göre amel, imanın parçası sayılmaz. Öte yandan imanın artması ya da eksilmesi söz konusu değildir; iman, kulun Tanrı’ya verdiği kesin sözdür, tam bir ahittir. Maturidiye, insanın eylemlerinde irade özgürlüğünü vurgulaması bakımından da Eş’ariyeden ayrılır. Maturidiyeye göre insanın bir eyleme karar vermesi, külli (herhangi bir işe yönlendirilmemiş) iradesini cüzi (belli bir işe yönelmiş) iradeye dönüştürür; bu nedenle Eş’ariyenin savının tersine, cüzi irade Tanrı tarafından yaratılmaz. Ama insanın seçiminin eylem üzerindeki etkisi, külli iradeyi cüzi iradeye dönüştürmekle sınırlıdır; eylemi yaratan gene de Tanrı’dır; insan eylemi yalnızca kazanır (kesb).
Bununla bilikte, Eş’ariyeye göre kesb de Tanrı tarafından yaratıldığı halde, Maturidiye kesbin, kişinin kendisinde yaratılmış olan kudretle bir işe azmetmesi üzerine o işin gerçekleşmesi olduğunu savunur. Aynca Tanrı, kulun gücünün yetmeyeceği şeyleri buyurmaz.
Maturidiyeye göre, insanın, bir işi işlediği zaman sevap ya da cezaya layık olması azme ya da kasta bağlıdır. Büyük günah işlemek kişiyi imandan çıkarmaz; büyük günah işlemiş bir kimse tövbe ettiği takdirde affa uğrar. Müslüman olmayanlar ibadetle yükümlü değildir; ibadetten uzaklaştıkları için ayrıca ceza görmeyeceklerdir. Maturidi’den sonra Maturidiyeyi geliştiren birçok kelam bilgini yetişmiştir. Bunlar arasında Hakim Semerkandi (ö. 953), Sad- rü’l İslam Muhammed Pezdevi (ö. 1100), Ebu’lMuin Nesefi (ö. 1115), Burhanüddin Nesefi (ö. 1289), Ömer Nesefi (ö. 1142), Ebu’l-Berekat Hafızüddin Nesefi (ö. 1310), Nureddin Sabuni (ö. 1184), Ferganalı Ali bin Osman el-Uşi (ö. 1179), İbnü’l-Hümam (ö. 1457), Hızır Bey (ö. 1458) ve Kemalüddin Beyazi (ö. 1687) sayılabilir.
Dünyada Sünni Müslümanların önemli bir bölümünü oluşturan Hanefilerin büyük çoğunluğu itikadi açıdan Maturidiyeye bağlıdır. Maturidiye Türkiye, Balkanlar, Orta Asya, Çin, Hindistan, Pakistan ve Eritre’de yaygındır.
26 Nisan 2017 Mesaj #4
İslam'da Mezhepler - İnanç Mezhepleri (İtikadi Mezhepler)
31 Aralık 2009 / ThinkerBeLL Müslümanlık/İslamiyet
30 Nisan 2008 / ThinkerBeLL Müslümanlık/İslamiyet
İtikadi Mezhepler - Selefiyye (Selefilik)
17 Mayıs 2011 / sudeniz Müslümanlık/İslamiyet
İtikadi Mezhepler - Eş'ariyye (Eşarilik)
7 Eylül 2011 / sudeniz Müslümanlık/İslamiyet
10 Ekim 2007 / sudeniz Müslümanlık/İslamiyet
Etiketler: İtikadi Mezhepler - Matüridiyye (Mâtüridîlik)
Sayfa 0.210 saniyede 9 sorgu ile oluşturuldu