Cumhurbaşkanı Akıncı Hürriyet'e konuştu - HABER KKTC
Ana Sayfa » Kıbrıs » Cumhurbaşkanı Akıncı Hürriyet'e konuştu
Cumhurbaşkanı Akıncı Hürriyet'e konuştu
Hürriyet’e konuşan KKTC Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı, şu an yürütülen süreç sonuca ulaşmazsa adada çözümün çok uzun yıllar erteleneceğini düşünüyor.. Akıncı, "Biz çözümsüzlük durumunda tabii ki KKTC’nin devamını isteriz" dedi.
Ankara yaz aylarını ağırlıklı olarak 15 Temmuz ve Suriye gündemiyle geçirirken, KKTCCumhurbaşkanı Mustafa Akıncı ve Güney Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Anastasiades çözüm hedefli görüşmelerde önemli yol aldı. İki toplum liderinin 25 Eylül’de New York’ta BM Genel Sekreteri Ban Ki-mun ile yapacağı görüşme federal çözümün kaderi için hayati önemde. New York’taki üçlü buluşmada 2004’teki gibi Bürgenstock tipi çok taraflı yoğun müzakere için düğmeye basılabilir. Yarın kader randevusu için New York’a hareket edecek olan Akıncı ile Lefkoşa’da Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda buluştuk. Çözümün parametrelerini ve sıkışık takvimi anlattı. Çözüme sadece Rum muhatabını değil, kendi toplumunu ve Ankara’yı da ikna etmeye çalışan Akıncı’nın işi zor ama imkânsız değil.2017’YE SARKARSA İŞ BİTER- New York’taki buluşmanın 2016’da çözüm hedefi için çok kritik olduğu ortada. Hep ‘Adadaki son çözüm arayışı’ hatırlatması yapıyorsunuz. Neden son deneme?
Eğer bu egzersiz 2017’ye sarkarsa o zaman iş otomatikman güneydeki 2018 cumhurbaşkanlığı seçimleri sonrasına sarkacak. Artık güney Kıbrıs’ta yeni bir lider mi olur, onu bilemem. İkincisi, bugüne kadar tüm uyarılarımıza rağmen hidrokarbon yataklarının araştırılması ya da işletilmesiyle ilgili olarak atılan bazı adımları var. O enerji yataklarında Kıbrıs Türklerinin de ortaklık hakkı var. 2017’de birtakım sondaj faaliyetlerinin hukuki boyuttan çıkarak fiili boyuta dönüşme ihtimali var. Bu da yeni gerginliklere zemin hazırlayacaktır. 2016’da bundan kaçındılar. Belki dünyadaki doğalgaz fiyatlarının düşmüş olması yahut Barbaros gemisinin gelmesiyle yaşanan gerginliklerin tekrarını istemeyişleri nedeniyle oluşmuş bir anlayış beraberliğimiz vardır. 2017’de eğer bu sondaj faaliyetleri yeniden başlarsa işbirliği yapacağımız bir alanda yeni gerginlikler yaşayacağız. O toz duman arasında Kıbrıs sorunu bir başka bahara kalır. O başka baharda da artık iki taraf da bölünmüşlüğün parametrelerini konuşuyor olur.ÇÖZÜMLE ADA STRATEJİK ENERJİ KORİDORU HALİNE GELECEK- Doğu Akdeniz’deki hidrokarbon yatakları üzerindeki ortaklık ve Kıbrıs Türk tarafının hakkını alması olası bir barış anlaşmasının motivasyonu açısından ne kadar önemli sizin için?
Ekonomik anlamda en önemli alan. Türkiye-İsrail ilişkilerinin yeniden düzelmekte olduğunu dikkate aldığımızda, aynı zamanda İsrail’in de bu gazı Türkiye üzerinden değerlendirme arzusunu ve akılcılığını da dikkate aldığımızda mantık bize der ki; Türkiye üzerinden hem İsrail hem Kıbrıs gazının birlikte Avrupa’ya sevki herkesin kazançlı çıkabileceği bir senaryodur.Bunun yanında Doğu Akdeniz’le ilgili İsrail, Güney Kıbrıs, Girit ve Yunanistan arasında enterkonnekte sistem için deniz altından bir elektrik kablosu projesi var. Bunun Avrupa’ya bağlanması konuşuluyor. Yüzlerce kilometre ve Ege’de çok büyük derinliklerden bahsediliyor. Halbuki İsrail-Kıbrıs-Türkiye bağlantısı çok daha kısa, çok daha ucuz, çok daha pratik, çok daha hızlı. Kıbrıs’ta çözüm, bize Doğu Akdeniz’de Ortadoğu ile Avrupa’yı elektrikte birbirine bağlayacak böyle bir güzergâh olanağını da getirir.Bir diğer önemli konu da Türkiye’den gelen su. Biz artık evlerimizde Türkiye’nin bu güzel suyunu kullanmaya başladık, tuzlu sudan kurtuldu adanın kuzeyi. Güneyde de bu su kullanılabilir bir barış projesi bağlamında. Kıbrıs’ın geleceğine baktığınızda Doğu Akdeniz’de doğalgaz, elektrik kablosunun yanı sıra Türkiye’den gelen suyun bütün ada tarafından kullanılır hale gelmesi burayı gerginliklerden arındırıp işbirliği adası haline dönüştürebilir.
Henüz Kıbrıs sularında kanıtlanmış çok büyük rezervler yok. En büyük rezerv Mısır’ın Zohr yatağı... Ondan daha aşağıda Leviathan. Afrodit’te bulunan rezerv Kıbrıs’ın 120 yıllık ihtiyacını karşılayacak bir tutardadır. Ama daha büyük yatakların da bulunma ihtimali yüksek ki, uluslararası firmalar da ilgi duyuyor. Türkiye’nin bu gazın piyasaya ulaştırılmasını sağlayacak stratejik bir enerji koridorunun kilit ülkesi haline gelmesi, çok ciddiye alınması gereken bir konu.ENERJİ BOYUTUNU HENÜZ ANKARA İLE AYRINTILI KONUŞMADIK- Sözlerinizden Ankara’da henüz kafa olarak o noktaya gelinmediğini anlıyorum, doğru mu?
Ya da tepkili. Ama büyük resme bakıp Kıbrıs sorununun da çözümlendiğini ve bu enerji yataklarında Kıbrıs Türklerinin de hakkı olduğunu değerlendirdiğimizde, birleşik federal bir Kıbrıs’ın Türkiye’ye bir dost ülke olarak yanı başında durduğunu öngördüğümüzde tablo tümüyle değişiyor; daha net ve çok daha yararlı hale geliyor.TÜRKİYE’NİN ÇÖZÜM MOTİVASYONU 1O YIL ÖNCEKİ GİBİ DEĞİL- Türkiye’nin AB konusundaki beklentilerinin son 10 yılda müzakere sürecinde hayal kırıklığına dönmesi bir yana bir de 15 Temmuz sonrasında AB’nin darbe girişimine hızla beklenen tepkiyi vermemiş olması da hükümetin yüreğini soğutan güçlü bir faktör oldu. Birleşik bir Kıbrıs federasyonunun AB üyesi olması fikri şu anda Ankara’yı ne kadar heyecanlandırıyor?10 yıl öncesi gibi olmadığı çok nettir. Bence olay sadece Doğu Akdeniz’deki enerji koridoru olarak görülmemeli. Türkiye’nin Avrupa’dan tamamıyla kopabileceğini ben düşünmüyorum. Türkiye belki AB’nin şimdiki yapılanması içinde tam bir üye noktasında olmayabilir. Ancak Türkiye’nin ihracatının yarısı hâlâ AB ülkelerinden. Belki gün gelir Avrupa’da tartışılan bir çekirdek ve onun etrafındaki halkalar bağlamında, İngiltere’nin şimdi girmekte olduğu konuma, belki bir gün Türkiye de gelecektir. Ancak ben değerler ve ilkeler bakımından Türkiye’nin AB yolculuğunun devam etmesinden yanayım. Avrupa Birliği, bugünkü Avrupa hükümetlerin konjonktürel tavırlarına bakılarak bir kenara itilmemeli.ADADAKİ TÜRKİYELİLER DE AB VATANDAŞI OLACAK- Bu sefer de çözüm olmazsa alternatif nedir?
Mümkündür. Yalnız bir şey söyleyeyim, bu arkadaşlarımızı tedirgin etmek için bizim seçim sürecimiz boyunca ‘Akıncı’yı seçerseniz sizi gemilere koyup geri gönderecek’ şeklinde çok çirkin propaganda yaptılar. Bu vesileyle şu hususun altını çizeyim: Kökeni ne olursa olsun şu anda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşı olan herkes, birleşik federal Kıbrıs ve AB vatandaşı olacak. O anlaşılmıştır. Bunların içinde Türkiye’den gelip buraya yerleşmiş ve vatandaş olmuş kardeşlerimiz de var. Kimse gemiye konup gönderilecek değil. Aksine, tartışmasız ve istisnasız her KKTC vatandaşı federal devlet vatandaşlığı ile AB vatandaşlığını da elde edecek.ANNAN PLANINDAKİ 40 BİNLİK LİSTE ORTADAN KALKTI- Annan Planı’nda da bu böyleydi, şimdi de benzer bir şablon üzerinden adadaki nüfus dengesinin 220 bine 800 bin şeklinde kabul edildiğini anlıyoruz. Bu matematiğin içinde biraz önce konuştuğumuz 100 bin Türkiyeli için ne diyor Rum tarafı?
Rum tarafının itirazı şuna; ‘Türkiye’den buraya yüzbinlerce insan getirip vatandaş yapıp dengeyi bozmayın’ diyorlar.- Bir de şurası tartışılıyor; sanki 220 bine 800 bin şeklindeki oran hep sabit kalacakmış gibi plan yapılır mı?
Öyle bir şey olabilir mi? Biz herkesin yatak odasına bekçi mi dikeceğiz? Bunu dedim, millet gülümsedi. Sabit tutulabilir mi? Nüfus elbette doğal akışı içinde o gidecek. Burada konuşulan dışarıdan nüfus enjekte edilerek bu oranla oynanmaması. Orada da bir sıkıntı yok. Zaten biz bu adanın nüfusunun devamlı şişirilmesi taraftarı değiliz. Önemli olan nicelikten öte niteliktir. Şu anda bu ülkede yıllar öncesinden gelip de bu toprakları vatan bellemiş kardeşlerimizi istisnasız birleşik Kıbrıs’ın vatandaşı yapabildiğimize göre, ortada bir sıkıntı yok. Bu Annan Planı’ndan daha ileri bir noktadır çünkü orada 40-45 bin kişilik bir üst sınırdan bahsediliyordu.ÇÖZÜMÜ ISKALARSAK RUMLAR ADADA TÜRKİYE İLE KOMŞU OLUR- Bu kadar net konuşabildiğinize göre müzakerelerde yanına artı koyabildiğiniz bir madde mi?
Yıllar sonra yapının nasıl gelişeceğini bilemem. Biz çözümsüzlük durumunda tabii ki KKTC’nin devamını isteriz. Ancak yıllardır süren bu tanınmamışlık, ambargolar ve beraberinde çözümsüzlük bu işi nereye götürecek Rum tarafı bunu iyice düşünmeli.BUGÜN TÜRK TAKIMLARI KKTC TAKIMLARIYLA DOSTLUK MAÇI BİLE YAPAMIYOR- Türkiye’de bilirsiniz ‘tabela partisi’ diye bir kavram vardır. Böyle giderse KKTC tabela devleti gibi kalır uyarısı yapıyorsunuz aslında.
Onu ben söylemem. Ben bu devletin cumhurbaşkanıyım. Türkiye’nin ‘tanıdım’ dediği ama tanımanın gereklerini yüzde yüz yerine getiremediği; ‘tanımadım’ dediği Rum tarafına yönelik de tanımamanın gereklerini yüzde yüz yerine getiremediği bir durum yaşıyoruz.Bugün Türkiye Cumhuriyeti’nin futbol takımları tanıdığını söylediği KKTC’nin futbol takımlarıyla dostluk maçı bile yapamıyor, tanımadığı Güney Kıbrıs’ın futbol takımlarıyla hem de Larnaka havaalanından girmek suretiyle resmi maçlar oynuyor. Rum tarafından atletizm takımları Türkiye’ye gidecek, o tanınmayan ülkenin bayrağı çekilecek, marşı çalınacak. Şimdi bu hangi kalıba sığar? Bu basit bir örnektir, çok konuşulmasından da hoşlanılmaz. Bu tabii Türkiye’nin kasıtlı yaptığı bir durum değil. Uluslararası kuruluşların dayatmasıdır. Ancak ben kendi gençliğimizi de düşünmek zorundayım. Kıbrıs Türk gençleri de uluslararası arenada yerini alabilmeli. Kıbrıs Türk kimliği erozyona uğramamalı. KKTC, federal bir cumhuriyetin eşit bir kanadı olarak kendi kimliği ve kişiliğiyle yerini almalı. Türkiye ile de çok sağlıklı ilişkileri olmalı.TÜRK ASKERİ NE KADAR SÜREDE ÇEKİLECEK DAHA KONUŞMADIK- Annan Planı’nda 40 bin civarındaki Türk askerlerinin adadan kademeli çekilmesi öngörülüyordu. Aynı felsefeyle yürütüyorsunuz görüşmeleri değil mi?
Ben onu seslendirmek istemem. Bunlar müzakerelerde oturup konuşulacak şeyler. Türkiye ile de konuşulacak. Türkiye’nin askeri yetkilileri ile de ele alınacak. Daha o noktaya gelmedik. Ama tabii Rumlar bunun bir an evvel olmasını istiyor. Bu müzakere sürecinde en önemli şey, gerçekçi ve makul olmaktır. Türk askeri konusu garanti ve güvenlik meselesinin bir konusudur. Rum tarafı ‘garantilere ne gerek var, Türk askerine ne gerek var’ diyor.Ancak ‘Toprak-garanti-güvenlik’ meseleleri şu ana kadar sadece brainstorming (beyin fırtınası) olarak konuşuldu. En son garantörlerin de dahil olacağı bir noktada garantiler konuşulacak.İNGİLTERE GARANTÖR KALMASAM DA OLUR AMA ÜSLERİM KALSIN DİYOR- Türkiye dışındaki iki garantör ülke İngiltere ve Yunanistan ne diyor bugün?
E ama İngiltere buradaki üslerini feda etmeye hazır değil. Üslerini pazarlık konusu bile yaptırmıyor. Sonra da ‘Siz anlaşın, anlaşmanız neyse biz uyarız’ diyor.- Rumların İngiliz üsleriyle ilgili pozisyonu nedir?
Garantörlük, bu yeni iki kesimliliğe adapte edilebilir. Bu, tartışmaya muhtaçtır.ARTIK TÜRKİYE YA DA YUNANİSTAN TEK TARAFLI MÜDAHALE EDİYORUM DİYEMEZ- Ankara garantörlük meselesinde ne diyor şu anda?
Aylar önce gündeme geldiğinde Sayın Çavuşoğlu buradaydı, çıktı dedi ki; ‘Zamanı gelince konuşacağız’. Ben şunu söylemiştim; ‘Bu garantör-güvenlik sistemi öyle bir şekilde ele alınmalıdır ki bir tarafın güvenliği diğer tarafı için tehdit olarak görülmesin’. Sayın Çavuşoğlu buna destek verdi. Yani garantörlüğü yeni duruma uyarlama tam da bu söylediğimi sağlayabilir. Bunun için Türkiye’nin üzerinde mutabakat sağlanacak sayıda bir miktar askerinin burada kalması lazım. Peki Türkiye tek taraflı müdahale edebilsin mi? Bu konular da tartışılabilir çünkü yine 1960’lardan farklı bir noktadayız. Bugün tek taraflı müdahalenin Kıbrıs Türk halkının iradesiyle olabileceğini değerlendiriyorum. Kıbrıs Türk halkı kendini tehdit altında hissederse onun parlamentosu Türkiye’nin yardımını talep edebilir. Türkiye ya da Yunanistan ya da bir başkası çıkıp da ‘Ben geliyorum, buraya müdahale ediyorum’ demez.RUMLAR 15 TEMMUZ’U ALEYHİMİZE KULLANMAYA ÇALIŞTI- Türk askeri mevzusu demişken 15 Temmuz’un gölgesi sizin görüşmelerinizin üzerinde de hissedildi. Rum basını darbe girişimini kullanarak ‘Türk askerine karşı olmakta haklıymışız, bakın hâlâ darbe peşinde koşanlar var’ şeklinde yazılar yazdı.
Yok konuşmadık biz bunu. Ama bunu kullanmaya çalıştılar doğrudur. Ben ilk günden ‘Türkiye’nin şerefli subaylarını topyekûn lanetlememizi gerektiren bir durum söz konusu değil’ dedim. Dolayısıyla 15 Temmuz’dan hareketle sonuna kadar güçlü bir argüman sürdürebileceklerini ben düşünmüyorum.KIBRIS’IN BİR FETULLAHÇI TERÖR GÜNDEMİ OLMADI- 17 Ağustos’ta Ankara’da Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı ziyaretinizde Fetullahçılar ile mücadele konusu da masadaydı. KKTC hükümeti ‘Bize liste verilsin, hemen ne gerekiyorsa yaparız’ dedi. Aradan geçen bir ay içinde Ankara’dan size KKTC sınırları içindeki Fetullahçılarla ilgili listeler geldi mi? Yaklaşık 40 bin kişilik Türk askerinin içinde darbeci çıktı mı?
BÜRGENSTOCK FORMATI İSTİYORUZ- Müzakerelerde Türk tarafının taleplerinden olan Annan Planı müzakerelerindeki gibi beşli konferans (Kıbrıslı Türkler- Rumlar – Türkiye- Yunanistan – İngiltere) meselesinde son durum nedir?
Bu olmalıdır. Çözüm olacaksa iş bu istikamette ilerlemelidir. Şu anda Rum tarafı üçlü görüşmeye ‘Tamam’ dedi. Tarafların hepsinin ‘Tamam’ dememesi halinde beşli olmaz tabii. Rumların şu andaki tavrı ‘beşliye evet ama zamanı gelince’ tavrıdır. Ona da beşli demiyorlar, çoklu diyorlar. Ama bu işin 2 ana tarafı ve 3 garantörü olduğu belli. BM’yi de sayarsak 6’lı olur tabii. Çokludan kasıt oysa çoklu. Bürgenstock formatı denilirse belki o isim anlaşmazlığından da kurtuluruz. Şimdi New York’a gidiyoruz 25 Eylül’de Genel Sekreter Ban Ki-mun, ben ve Anastasiades görüşeceğiz. Kendisine ‘ilgini daha da yoğunlaştır’ ricasıyla gidiyoruz. Biz zaten 2016 yılında çözüm hedefimizi ortak açıklamamızla koyduk. Çok zaman gerektiren başlıklar zaten konuşuldu. O ayrılık noktalarının tümünü halledemeyebiliriz, bunların bazıları beşli toplantının sonrasına da sarkabilir.Şöyle bir gelişme olabilir. Genel Sekreter’in görev süresi sona ermeden önce erken bir zamanda beşli konferansa giden yolun açılması değerlendirilebilir. New York’tan döneriz ekimde anlaşamadığımız 4 başlıkta geriye kalan unsurları halletmeye yoğunlaşırız.
DÖNÜŞÜMLÜ BAŞKANLIK YOKSA ANLAŞMA DA YOK- Taktik adımlar diyorsunuz ama dönüşümlü başkanlık meselesi ciddi bir anlaşmazlık olarak görünüyor. Rumlar buna katiyetle ‘Hayır’ diyor.