Ana sayfa Yazı Edebiyat Aşkın ve İntiharların Şairi: Ümit Yaşar Oğuzcan
“gülleri sarı severim; toprağı ıslak…
havayı nemsiz, çayı demsiz…
bir seni, hala…”
Aşkını, duygularını ve yaşadıklarını kağıda döken binlerce şair arasında diğerlerinden sıyrılan, çekilen çizgiden ileriye bir adım atan şairler vardır. Onların cümlelerini okurken samimiyetinde çırpınır, gerçeklik denizinde boğuluruz.
Ümit Yaşar Oğuzcan da bize bir tanrı getiren, sevilmekten çok sevmenin değerini vurgulayan nadir şairler arasındadır. Bu da onu aşkın asıl şairi yapar.
Onun dile getirmekten çekinmediği korkularını, çaresizliğini dolayısıyla tüm insanlığını gelin birlikte inceleyelim…
Ümit Yaşar Oğuzcan 22 Ağustos 1926’da Tarsus’ta doğdu. İlk önce Konya Askeri Ortaokulu’nu daha sonra Eskişehir Ticaret Lisesi’ni bitirdi. Ardından Osmanlı Bankası’nda, Niğde İş Bankası muhasebeciliğinde ve Ankara İş Bankası Genel Müdürlüğü’nde çalıştı. Şaşırtıcı şekilde birçok şair gibi memur olan Oğuzcan, son görevinde 30 yılını doldurduktan sonra 1977 yılında kendi isteğiyle emekli oldu. Memurluk hayatına rağmen hayatı boyunca edebiyat dünyasıyla bağını koparmayan şair, 1960 yılında Ümit Yaşar Yayınları‘nı kurdu. 1965 yılında ise Yeni Dergi adında bir hiciv ve mizah dergisi çıkardı. Yergileriyle meşhur olan Oğuzcan’ın bestelenmiş birçok şiiri de vardır.
1975 yılında oğlu Vedat Oğuzcan’ın ölümünden iki yıl sonra babasını kaybeden şair, bu zorlu süreçten sonra Pakistan, Kıbrıs, Macaristan, Avusturya gibi ülkelere gitti. 1978 yılında ise ikinci eşi olan Ulufer Hanım’la evlendi.
Geriye unutulmaz eserler bırakan Ümit Yaşar Oğuzcan, 1984 yılında İstanbul’da vefat etti.
Henüz 9-10 yaşlarındayken şiir yazmaya başlayan şairin babası Lütfi Oğuzcan da oğlu gibi hem memur hem de bir şairdi. Ümit Yaşar, 1940 yılında Yedigün Dergisi şairlerine katılarak edebiyat dünyasına ilk resmi adımını attı. Bu dergideki başarıları kısa sürede dikkat çekti. Bunun üstüne ardı ardına çeşitli dergilerde şiirler yazdı ve çok geçmeden de kitapları çıktı. 1947 yılında ilk kitabı olan ”İnsanoğlu” basıldı. 1975 yılına gelindiğinde; 33 şiir, 4 düzyazı, 13 antoloji ve 1 biyografik eser olmak üzere toplam 50 kitabı vardı.
Şiirlerinde genellikle aşk, ayrılık ve özlem temalarını işleyen, her fırsatta aşka sığınan şair, iç dünyasını yazılarına yansıttı ve oğlunun intiharından sonra genellikle acı ve ölüm temalarını kullandı.
Tüm şairler gibi yaşadığı süre boyunca kendini anlatma savaşı verirken, çok yazması hakkında kendisini eleştirenlere; ”Bana çok yazıyorsun diyorlar, ben yazarak yaşıyorum, bir insana hiç, sen çok yaşadın artık öl, denir mi?” diyerek cevap verdi.
Ümit Yaşar Oğuzcan, oğlu Vedat’ın ölümüne kadar sık sık intihara kalkıştı. Babası Lütfi Oğuzcan bu yüzden oğluna karşı sürekli sitemliydi. Söylenenlere göre Ümit Yaşar hayatı boyunca 23 kez, kendi sözlerine göre de 3 kez intihara kalkıştı. Ona göre ölümü yaşamaya tercih ettiren yer erişilmezlikti.
”Kara sevda olabilir, karşılıksız bir aşk olabilir. Bir labirente girer insan o zaman, hayata bağlayacak bütün ipleri bir bir koparıp atmak ister. Mantık tek bir şekilde çalışır; ya hep, ya hiç. Ya hep, ya hiç. O, insanın ölüme yaklaştığı an işte.”
”Aynı yıl içinde arka arkaya üç intihar teşebbüsüm oldu. Çok fazla şey üst üste gelmişti. Yıl 1961, 15 yıla yakındır çalıştığım işimden istemeden, gurur meselesi yüzünden ayrılmıştım. O zamanki eşimle iki çocuğumu Ankara’da bırakarak iş bulma umuduyla İstanbul’a gelmiştim. İşsizdim. Parasızdım. Üstelik umutsuz bir de aşkın içindeydim. Zamanla elimi attığım bütün dalların da kırılması beni ölümü aramaya itti.”
Babasının intihar girişimlerinden ve ruh halinden yakınan oğlu Vedat Oğuzcan, 1973 yılında 17 yaşında iken, bir fincan kahve ve ardından bir fincan da konyak içip kendini Galata Kulesi’nden aşağı bırakarak intihar etti. Söylenenlere göre cansız bedeni yerde yatarken avucundaki kağıtta bir not vardı: “Baba intihar öyle edilmez, böyle edilir!”
Bu olaydan sonra şair, intihar eden oğlu Vedat için ağıt türünde şiirler yazmıştır.
”6 Haziran 1973
“Uyan oğlum, uyan oğlum, uyan Vedat”
Aşk, yüzyıllardır şairlerin ortak noktasıdır. Şiirlerinde çoğunlukla bu temaya yer veren Ümit Yaşar’a göre ise aşk, insanın kendini sevmesiyle başlar. Kendini seven insan başka bir insanı da aynı ölçüde sever. Hayatın anlamı ve yaşamaya sebep ona göre büsbütün sevgilidedir. Destanlara, filmlere, kitaplara, dillere konu olmuş aşk için, o da çoğu şair ve aşık gibi acıyı tercih etmiştir.
Şairler için aşk acısının olgunluğu, çekilen ızdırap, aslında tamamen aşkı oluşturur ve güzelleştirir. O acı da şiirin temelini atar.
Ümit Yaşar, Aşka Dair Nesirler kitabında aşk hakkında şunları söyler;
”Sevmek insan tarafımızı bulmamızda bence. Biraz da yaklaşmamızdır Tanrı’ya zaman zaman. Dünyada sevmeyenlere, sevemeyenlere acımalı. Ot gelip ot gidenlere acımalı. Sevebilen insan kendini keşfetmiş insandır. Talihli insandır. Çektiği bütün acılara rağmen, mutlu, kıvançlı insandır o. Aşktır yücelten bizi ve derinliğimiz aşktandır. Gerisi boş, yalan…”
”Duyarlarsa diyorsun. Duysunlar ne çıkar? Seven insanın bir suçlu gibi ezik olması neden? Sevmek ve sevilmek hakkımızı kullanıyorsak bundan kime ne? İnsan olarak aşktan başka övünecek neyimiz kaldı?”
Ümit Yaşar ölümü de yaşamı da aşkla hisseder…
SON AŞKI ULUFER HANIM
1976 yılında, Ümit Yaşar’ın şiir konferansı olduğu bir gün, kendisi gibi şiirle uğraşan Ulufer Hanım da bu konferanstaydı. Şair oturduğu yerden Ulufer Hanım’a uzunca bir baktı ve şiirlerini incelemek istediğini söyledi. İlk iletişimden sonra ise ona, ”Siz; şiir yazacak değil, şiir yazılacak bir hanımsınız.” dedi.
Ulufer Hanım’ın dediğine göre Ümit Yaşar onu birinci görüşünde beğenmiş; ikincide aşık olmuştur. Tanışmalarının üstünden çok geçmeden 1978 yılında evlendiler. Mutlu ve huzurlu bir evlilik yaşadıklarını belirten Ulufer Hanım bir röportajında şöyle der;
”1973 yılında kaybetmiş evladını. Acısı çok büyüktü ve çok tazeydi tanıştığımızda. Benim kızım da 1973 doğumlu. 6 Haziran’da kızım doğuyor, aynı tarihte Ümit’in oğlu kuleden atlıyor. Bana “Sabah oğlumuzun mezarını ziyaret ederiz, akşam da kızımızın doğum gününü kutlarız” derdi.”
50 Yılın Türk Edebiyatı, 1973
Şiire millî-manevî duygularını anlatmakla başlayan Oğuzcan, his ve düşünce kıvamını gittikçe azaltarak, gereğinden fazla açık ve avami şiirler yazmıştır. Bu yazım tarzı ona geniş bir ün sağlayarak belki daha güzel ve özenilmiş parçalar yazmasını önlemiş­tir, ilk şiirlerinden beri zekâ oyunu ve nükte eğilimi ön safta görülen Ümit Yaşar, son yıllar­da gündelik, siyasi olaylara takılan hicviyeler de yazmıştır.
Sancılıyım bırakma beni, insanlar kötü
Önceki YazıHaftanın Kitap Önerisi: Mezar Taşı Gibi Düşüyor Yağmur, Batuhan Dedde
Sonraki YazıGitarın Üzerine Damlayan Gözyaşları: One Last Goodbye