Beden Dilinin Çalışanlar Üzerindeki Etkisi : Motivasyon
Beden dilinin yani sözsüz iletişimin iş dünyasındaki rolü büyük. Özellikle bir yönetici ya da politikacının beden dilini nasıl kullandığı çok önemli. Eğer sözleriniz beden dilinizle çelişiyorsa anlattıklarınızın da bir önemi yok. Beden dili uzmanı Ercan Kaşıkçı’ya politika ve iş dünyasının liderleri beden dillerini nasıl kullanıyorlar diye sorduk. Ona göre Atatürk beden dilini en iyi kullanan siyasi liderdi. Turgut Özal her ortamın adamı olmayı başarabilen, Recep Tayyip Erdoğan sözsüz iletişimin önemini bilen, Deniz Baykal sert ve öfkeli, Devlet Bahçeli gergin ve sıkıntılı, Bülent Arınç ise çelişkili mimiklere sahip politikacılar. Rahmi Koç, Güler Sabancı, Cem Boyner ve Ferit Şahenk kıyafet ve aksesuar kullanımları, karizmaları ile beden dilini en başarılı kullanan yöneticilerden.
Bir iş görüşmesinin ilk 10 saniyesinde iş yapacağınız kişi ya da müşteriniz sizin hakkınızda bir fikir oluşturmaya başlıyor bile. Sadece sizi dinleyerek değil, her detayınızı izleyerek. Beden dilinin iş dünyasındaki gücü kuşkusuz çok büyük. Kaliforniya Üniversitesi’nden Prof. Dr Albert Mehrabian’a göre sözlerin iletişime etkisi yüzde 7, ses tonunun yüzde 38, beden dilinin ise yüzde 55. Eğer sözleriniz beden dilinize uymuyorsa anlattıklarınızın da önemi yok. Göz hareketleriniz, konuşurken ellerinizi, kollarınızı oynatmanız sizi dinletiyor, size güven duyulmasını sağlıyor ya da tam tersi söylediklerinizin doğru olmadığını düşündürüyor. Örneğin bir toplantı sırasında ellerinizi koltuk altından birbirine bağlamanız iletişime kapalı olduğunuzu, yarı kapanma (tek el koltuk altında iken diğer el serbest) iletişime geçmeye hazır, ikna edilmeyi bekliyor olduğunuzu, bacak bacak üstüne atma kapandığınızı, parmakları kenetleme sıkıntılı, gergin durumda olduğunuzu, parmağı ya da bir objeyi ağıza götürme (gözlük sapı, kalem vb) güvene ihtiyaç duyduğunuzu, çeneyi alttan destekleme konudan kopmamayı engellemek için fiziksel destek almaya uğraştığınızı, çeneyi kaşıma ise karar verme sürecinde olduğunuzu gösterir. Doğru göz temasını yakalamak, özellikle iş dünyasında ellerinizi gösterebilmek de çok önemli. Diğer kültürlerden insanlarla iş yapıyorsanız, ellerinizin gözükmesine, cebinizde, masanın altında ya da arkanızda olmamasına dikkat etmeniz gerek. Yine ellerinizle yüzünüzle veya saçlarınızla oynamanız profesyonelce karşılanmayacaktır. Sözleri ve davranışları çelişmeyen kişiler her zaman daha fazla güven veriyorlar. Ama beden dilini iyi kullanmak demek sadece kendini ve düşüncelerini iyi aktarıyor olmak değil, karşı tarafın düşüncelerini, duygularını da iyi anlıyor, empati kurabiliyor olmak demek. Beden dilini iyi kullanan ve empati kurabilen bir yönetici çalışanlarının da güvenini kazanıp, onların motive olmalarını sağlıyor. Beden dili uzmanı Ercan Kaşıkçı, "Kendilerini dinleyen, empati köprüsü kuran bir yönetici, idareci mantığından kurtulmuş yönetici statüsüne ulaşmış bir kişidir" diyor ve ekliyor: "Köleler dahi idare edilmeyi sevmezler, çalışanlar niçin idareci kılıklı bir amiri sevsin ki? Performans geliştirme etkinlikleri içinde motivasyon faktörleri önemli bir yer tutar. Bir yönetici motivasyonu personeline empati yaparak, dinleyerek, onu anlayarak verebilir. Ama beden dilini kullanıyor demek ezberlenmiş bazı hareketlerin anlamsızca ortaya konulması anlamına gelmez. Sözlü ve sözsüz iletişim bir bütündür." Ercan Kaşıkçı’dan politikacıların ve iş dünyasının patronlarının beden dillerini yorumlamasını istedik.
Mimik ve jestler kadar kullanılan kılık kıyafetin ve aksesuarların da karşı tarafa verdiğiniz mesajlarda çok etkisi var. Örneğin beyaz hijyeni çağrıştırır, titiz ve bakımlı, dürüst bir kişilik olduğunuz mesajını verir; siyahın iş hayatındaki algısı çok ciddidir. Kırmızı yüksek özgüven, neşe ve saldırganlık mesajı verir, gergin olduğunuz anlarda giymeyin, ama örneğin bir fikri ısrarla savunmak niyetindeyseniz kırmızı giymenizde yarar var, sizi enerjik ve ısrarlı gösterecektir. Sarı neşeli, ilgili, yaratıcı mizaca yönelik mesajlar verir. Rahatlatıcı etkisi nedeniyle mavi, satış ve pazarlama dünyasında ikna edici özellik olarak kaşımıza çıkıyor. Fakat rahatlama sağlarken yaratıcılık yönü de etkinliğini kaybeder. Yaratıcı işlere imza atacak kişilerin çok tercih etmemesi gereken bir renktir ama iş dünyasında da bir çok kurum, logosunda güç, derinlik ve köklülük maksadıyla maviyi kullanır. Yeşil bereketin, huzurun ve doğanın rengidir. Uyum ve güven verici bir etkisi olduğundan birçok banka bu rengi tercih etmiştir. Turuncu canlılık, yeniden doğum, enerji ve sevecenliği çağrıştırır. Bu tarz giyinen kişilerin dışa dönük, eğlence düşkünü ve konuşkan oldukları düşünülür. Mor ise psikolojik olarak intihar, hezeyan, mutsuzluk duyguları verse de asil ve görkemli bir renk olarak da algılanır.
DENİZ BAYKAL Gülmenin en fazla yakışacağı siyasi lider olmasına karşın, en sert mimik ve jestleri olan lider de yine kendisi. Jestlerinde ve mimiklerinde hep bir kızgınlık, öfke var. Kimi zaman ellerini kemer hizasında vücudunun yanlarında birleştirip saldırıya hazır hale geliyor. Kimi zaman sağ eliyle tehditkar bir işaret kullanıyor (İşaret parmağı ileri doğru uzanmış, baş parmağı kalkmış, diğer parmakları kapalı. Tıpkı silah işareti gibi). Bazen sağ elinin işaret parmağını sağ şakağına dayayarak, "akıl var mantık var" der gibi ders verir tarza giriyor. Bütün bunları yaparken halka empati yapmayı aradan kaçırıyor. Halk kızgın, tepkili bir lider değil, onları çözümleriyle beraber kucaklayacak, güven verecek bir lider ister. Oysa sözlü ve sözsüz iletişime bunlar hiç yansımıyor.
Sunum yaparken neyi anlattığınız değil, nasıl anlattığınızla önemlidir. Konuyu anlatan kişi olarak sizin animasyon yeteneğiniz ve anlatış tarzınız konuyu zevkli ve ilginç kılar. Özellikle sunum uzun ve konu da sıkıcıysa konuşmacıya çok iş düşer. Sunumdaki başarı her şeyden önce o sunuma çok iyi hazırlanmaktan geçer. Konunuzu iyi çalışın, sunum öncesinde ayna karşısında sunumuzu yapın; sunumunuzu konunuzdan hiç anlamayan birine yapın. Eğer o alakasız kişi sunumunuzu anlarsa herkes anlayacaktır. Sunuma katılacakların beklentilerini önceden öğrenmeye çalışın, bu sizin karşınızdaki insanların havasını yakalamanızı sağlar. Sunum alanınızı önceden görün ve katılımcılar oturur şekilde sizi dinleyeceklerse masa düzeni olarak U düzenini tercih edin. Bu masa düzeni tüm katılımcılarla eşit kontak kurmanıza imkan verir. Katılımcıların sandalyelerinin kollarının olmasına özen gösterin, aksi halde ellerini birbirine dolayan katılımcılar bir süre sonra beyinlerinden aldığı "hadi bakalım uyku vakti" mesajıyla uykuya dalacaktır. Sunumunuza sempatik sözlerle ve hatta espri ile başlayın ama abartmayın. Söyleyeceğiniz her şey aslında savunacağınız yani arkasında durmanız gereken sözler olacağından aklınıza gelen her şeyi söylemeyin. İki düşünün bir söyleyin. Planlanmış bir sunumun başlangıç ve bitişi arasında espri bağı kurmak her zaman size puan kazandırır. Konuya başlarken soru dengesini önceden vurgulayın aksi taktirde sorular karşısında asıl anlatmanız gerekeni anlatamayabilirsiniz. Konuyu anlatırken asla bir noktaya çivilenmişsiniz gibi durmayın. Adeta dans eder gibi ritmik bir şekilde bir iki adım ileri ve sağa sola yürüyün. Anlatımınız sırasında herkesin gözüne eşit bakın, tam tersini yaparsanız adeta sunumu bir kişiye ya da hiç kimseye yapıyor mesajı verirsiniz. Anlatım sırasında bir yerlere dayanmamanız tavsiye edilir. Çünkü bu şekilde davranmanız sizin konuya hakim olmayan, bir dayanağa ihtiyacı olan insan görüntüsü çizmenizi sağlar. Elinizi kendini toptan sakınan futbolcular gibi kemer hizanızda düğüm yapmayınız, bu gelecek sorulara ve tavırlara karşı engel oluşturduğunuz mesajını verir. Konuyu anlatırken parmaklarını tehdit eder şekilde kullanmayın, bilinçaltına yanlış mesajlar gönderirsiniz. Anlatımlarınız sırasında istatistik verilerden veya uzman görüşlerinden yararlanın bu konunuzu güçlü kılar. İtirazları azaltır.
Gönderen pazarlamadaöncü zaman: 4/05/2008