Oyunculuk Üzerine Aykırı Düşünceler : 23
﻿ Ana Sayfa » Cumhuriyet Gazetesi Salı Kitapları » Oyunculuk Üzerine Aykırı Düşünceler : 23
İKİNCİ - Tiyatro, her şeyi daha iyi bildiğimiz zamanımızda doğmuş olsaydı, belki… Ama beni dinlediğiniz yok ki. Böyle nereye daldınız?
BİRİNCİ - Kafam hep o düşünceye takıldı kaldı. Oyuncular efendi takımından ve meslekleri de saygın bir meslek olsaydı, tiyatronun zevk ve ahlaka yapacağı etkiyi düşünüyorum. Hangi yazar, böyle kibar insanlara, başkalarının önünde boş ya da kaba sözler söyletmeyi, aşağı yukarı bizim karılarımız kadar namuslu kadınlara, bir sürü seyircinin karşısında, evlerinin gizliliğinde bile duydukları zaman yüzlerini kızartacak arsızca laflar ettirmeyi göze alabilirdi? Böylece, bizim tiyatro yazarları, düşünemedikleri derecede uzak bulundukları bir saflığa, bir inceliğe erişmiş olurlardı. Bunun ulusal ruh ve anlayışa etki edeceğinden kuşkunuz var mı?
İKİNCİ - Size belki, eski ya da yeni, sizin o efendi takımından oyuncularınızın dağarlarından (repertuvar) çıkarıp atacakları oyunlar, özellikle toplum içinde oynadığımız oyunlardır, diye karşı çıkanlar olacaktır.
BİRİNCİ - Demek yurttaşlarımızın en bayağı bir soytarılığa düşmelerinin hiçbir önemi yok, öyle mi? Acaba oyuncularımızın en namuslu ve çelebi birer yurttaş düzeyine yükselmeleri, daha az mı yararlı, daha az mı desteğe layıktır.
İKİNCİ - Böyle bir değişim kolay değil.
BİRİNCİ - Benim Le Père de Famille'yi (32) oynattığım zaman, polis müdürü (33) beni bu yolda yürümeye yüreklendirmişti.
İKİNCİ - Peki niçin böyle yapmadınız?
BİRİNCİ - Umduğum başarıyı kazanamadığım ve daha iyisini yapmak düşlemine de kapılmadığım için, kendimde yeterli yetenek görmediğim bir meslekten tiksiniverdim.
İKİNCİ - Saat dört buçuktan önce tiyatro salonunu tıklım tıklım dolduran ve oyuncuların bin eküye (34) gereksinmeleri olduğu zaman izlenceye koydukları bu oyun, niçin başlangıçta biraz soğuk karşılanmıştı?
BİRİNCİ - Kimileri, bizim huy ve göreneklerimizin, bu denli sıradan bir biçemden hoşlanmayacak denli yapay, böyle uslu ve aklı başında bir oyundan zevk alamayacak denli bozuk olduğunu söylüyorlardı.
İKİNCİ - Doğrusu, pek yabana atılacak bir düşünce değil.
BİRİNCİ - Ama deneyim, bunun doğru olmadığını gösterdi. Çünkü o zaman neysek, bugün de oyuz; daha iyi olmuş değiliz. Aslında, gerçeğe uygun ve efendice olan şeyin üzerimizdeki yargısı öyle güçlüdür ki, bir yazarın yapıtı bu iki niteliği de taşır ve yazarın kendisi de dehadan nasibini almışsa, başarı elde birdir. İnsan, özellikle her şey yalan dolan olunca, gerçek olanı sever; her şey kötü olduğu zamandır ki, tiyatro en temiz biçimini alır. Tiyatronun kapısına gelen yurttaş, bütün eksiklerini, çıkarken yeniden alıp gitmek üzere orada bırakır. O artık tiyatro salonunda adaletli, yansız, iyi bir baba, iyi bir dost ve erdem âşığıdır. Tiyatroda, yanı başımda, yazarın o kin bağladıkları kişiyi yerleştirdiği durum ve koşullar içinde bulunmuş olsalardı kendileri de yapmaktan çekinmeyecekleri davranışlara karşı can ve gönülden köpüren nice kötü kişiler görmüşümdür. Oyunum başlangıçta başarı kazanmamışsa, nedeni bu tür oyunların gerek seyircilere, gerek oyunculara yabancı gelmesiydi. Bundan başka, ağlamaklı güldürü denen şeye karşı öteden beri oluşmuş ve hâlâ sürüp giden bir önyargıyla karşılaşmıştım. Sonra, gerek sarayda, gerek kentte memurlar, din adamları ve yazıncılar arasında bir sürü düşmanım vardı.
İKİNCİ - Nasıl oldu da, bunca kişi size kin duyuyorlar?
BİRİNCİ - Vallahi bilmem. Çünkü ne büyükleri, ne de küçükleri yermişimdir; ne servet, ne de onur yolunda kimsenin önüne çıkmışımdır. Bununla birlikte filozof dedikleri ve o zamanlar tehlikeli birer
« 01 ... 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 »