BACON, ROGER | Ansiklopedim.info
(1220 Somerset, İngiltere – 1292 Oxford, İngiltere) İngiliz filozofu ve eğitim reformcusu. Deneysel bilimin Orta Çağdaki öncülerindendir. 1220 yılında, Somerset ya da Gloucester’de doğduğu sanılmaktadır. 1292′de İngiltere’nin Oxford kentinde öldü.
Bacon, varlıklı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Geometri, aritmetik, müzik ve astronomi eğitimi aldı. Daha sonraki çalışmalarında çokça etkilendiği Aristoteles’in yapıtlarıyla eğitimi sırasında tanıştı. Klâsikler üzerinde çalıştı. Bacon’ın düşünsel gelişiminde 1247 yılından sonra önemli değişiklikler oldu. Bu tarihten sonra, deneysel araştırmanın önemini kavrayarak, çalışmalarını bu doğrultuda sürdürdü. Oxford’ta tanıştığı bilim adamlarının da etkisiyle, yabancı diller, optik ve simya gibi yeni bilim dalları üzerinde yoğunlaştı. Çalışmalarında, deneyi ve gözlemi ön plânda tutarak, daha 300 yıl öncesinden modern bilimin temellerini attı. Üzerinde çalıştığı deneyleri, kendi kurduğu bir simya lâboratuvarında gerçekleştirmeye çalıştı. Optik ve barut üzerinde çalışmalar yaptı. Barutu kapalı bir hacimde tutarak ateşli silâhlar yapılabileceğini öne sürdü. Ancak öne sürdüğü düşünceleri kabul ettiremedi. Barut ancak ertesi yüzyılın başlarında silâhlarda kullanılabildi. Optik alanında, yansıma, kırılma ve küresel aynaların yapısı hakkında ilk bilgiler Bacon’ın çalışmaları sonucunda ortaya çıktı. İlk gözlük tasarımını yaptı. Güneş tutulmasını gözlemlemek amacıyla, ışık ışınlarının küçük bir delikten geçerek görüntü oluşturdukları karanlık kutuyu (camera obscura) ilk kez Bacon kullandı. Kanat çırpan bir makineyle uçmak konusunda önemli çalışmalar yaptı, ancak başarıya ulaşamadı.
Bacon, 1257 yılında bir Hristiyan mezhebi olan Fransisken tarikatına katıldı. Yaptığı çalışmalar tarikat üyelerini rahatsız etti. Ancak Bacon yılmadan çalışmalarını sürdürdü. Daha önceden tanıdığı papaya başvurarak, bir ansiklopedi yazmak için izin istedi. Her ne kadar isteği hoş karşılanmasa da, ansiklopedisini yazmaya koyuldu. Birçok alandan bilim adamının ve filozofun desteğini sağlayarak, Büyük Yapıt (Opus Mainus), Küçük Yapıt (Opus Minus) ve Üçüncü Yapıt’ı (Opus Tertium) tamamladı. Yapıtlarına papanın da desteğini sağladı. Ancak 1268′de papanın ölümüyle Bacon yeniden dışlandı ve Fransisken tarikatının baskılarına maruz kaldı. Bu baskılara karşın çalışmalarını sürdürdü. “Doğa Felsefesinin Genel İlkeleri (Communia Naturalium)”, “Matematik Biliminin Genel İlkeleri (Communia Mathematica)” ve “Felsefe Özeti (Compendium Philosophiae)” adlı yapıtlarını tamamladı. Yazılarında saldırgan bir dil kullandı. 1778 tarihinde, çalışmalarından rahatsızlık duyan Fransiskenlerce hapisle cezalandırıldı. Ne kadar hapiste kaldığı bilinmemektedir. 1292 yılında yayımlanan son yapıtında da, her zamanki gibi, dönemin kalıplaşmış düşüncelerine ve kurumlarına saldırgan bir tutum izledi. Aynı yıl Oxford’da öldü.