Gazanfer Eryüksel Huzur, düş ve rüya
21 Mayıs 2020 - Perşembe 12:37 Bu yazı 122 kez okundu
Metin; okuyan/dinleyen/izleyen ilişkisinde birincil bağlamda söylenen ile yetinmeyerek satır aralarından öteye geçerek, bize o metni yeniden algılamamızı ve özgün bir kurgu yapmamızı sağlayacaktır.
Şairin; yazan, resmeden, besteleyenin bilinçaltı ve üstü arasında geçişler, yer değiştirmeler, okur/dinleyen/izleyeni lodos balığına çevirse de bu bir söyleyiş yordamıdır kuşkusuz. Fakirin okur/dinleyen/izleyeni balığa, metni denize benzetmesi gibi.
Zevk, hoşlanma dediğimiz kavramın içgüdüden, kolaylığa kadar genişleyen bir karşılığı vardır. Bir diğer deyişle kişiye, zamana, zemine göre değişkenlik gösteren bir tartı birimidir. Gündelik hayatta “Renkler ve zevkler tartışılmaz” diyerek kaçış kapısı çizdiğimiz durum.
Huzur’un birincil göndermesi olan “İnsanın içinde duyumsadığı rahatlık duygusu, gönül rahatlığı, iç ferahlığı, baş dinçliği, rahatlık içinde olma durumu, dinginlik, çekişmesizlik” anlamlarının ötesinde “makam, kat” boyutlarını da içerir.
Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Huzur adlı romanını bir huzura çıkma olarak da okumamız mümkündür. Aşkın huzuruna çıkmak. “Vücutlarımız, birbirimize en kolay vereceğimiz şeydir; asıl mesele hayatımızı verebilmektir. Baştan aşağı bir aşkın olabilmek, bir aynanın içine iki kişi girip, oradan tek ruh olarak çıkmak.”
Huzura çıkmanın kendini anlamanın ve anlatmanın yordamı olarak da musiki başat ögedir bu romanda. Aşkı, acıyı ve hüznü hem ifade etmede bir yordamdır, hem de o acıya tahammül edebilmenin simyası.
Koptukça bağlamaya çalıştığımız şeyler gibi biz bağlamaya çalıştıkça giderek birbirinden uzaklaşan şeyler evrenin doğasıdır. Şeylerin birbirini iten ve çeken ilişkisi. Ben-sen-o üçgeninden “biz” olabilmenin, düzlemden üç boyuta, örneğin piramit olmaya geçmek, geçebilmek.
Hayatın; aile, mahalle, toplumsal yapının (egemen güçler) dayatması olarak sunulanların ötesinde bir boyut olduğunu görebilmek, insandan birey olmaya gidilen süreçte belirleyici bir eşiktir. İnsanın varsıllaşarak, bireyin oluşma yolculuğunda sanatın önem ve değeri şüphesiz süreci geometrik diziyle hızlandıracaktır.
Dün-gün-gelecek üçgeninde geniş zamanlı iki sözcüktür rüya ve düş. Hanidir bu iki sözcüğün eşanlamlı olmadığını söyleyip, yazıyorum. Rüya gövdenin ve altıyla üstüyle bilincin uyku hâlindeyken görülen bir şey olmasına karşın, düş, uyanıkken aklın / bilincin ve bilinçaltının şüphesiz, sarmalında bir kurgudur. Düş kurma deriz bu duruma.
Etiketler: Huzur,, düş, ve, rüya,