Jurix | Adi Ortaklığın Sona Ermesi ve Tasfiye
Makalenin Yayınlandığı Sayfa: 1206-1219
I. Adi Ortaklığın Sona Ermesi
B. Sona Erme Sebepleri
C. Sona Ermenin Ortaklığın Yönetimine Etkisi
B. Tasfiye Usulü
III. Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluk
Termination and Liquidation of Ordinary Partnership
Adi ortaklık sözleşmesi, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir. Adi ortaklık, sözleşme, kişi, katılım payı, ortak amaç ve ortak çaba unsurlarından oluşur. Adi ortaklık, sözleşmede kararlaştırılan veya kanunda yer alan nedenlerin gerçekleşmesi ile sona erebilir. Adi ortaklığın sona erme nedenleri, TBK’nın 639. maddesinde düzenlenmiştir. Adi ortaklık, ortaklık sözleşmesinde öngörülen amacın gerçekleşmesi veya gerçekleşmesinin imkansız duruma gelmesiyle; sözleşmede ortaklığın mirasçılarla sürdürülmesi konusunda bir hüküm yoksa, ortaklardan birinin ölmesiyle; sözleşmede ortaklığın devam edeceğine ilişkin bir hüküm yoksa, bir ortağın kısıtlanması, iflası veya tasfiyedeki payının cebri icra yoluyla paraya çevrilmesiyle; bütün ortakların oybirliğiyle karar vermesiyle; ortaklık için kararlaştırılmış olan sürenin bitmesiyle; ortaklık sözleşmesinde feshi bildirme hakkı saklı tutulmuş veya ortaklık belirsiz bir süre için ya da ortaklardan birinin ömrü boyunca kurulmuşsa, bir ortağın fesih bildiriminde bulunmasıyla ve haklı sebeplerin bulunması halinde, her zaman başkaca koşul aranmaksızın, fesih istemi üzerine mahkeme kararıyla sona erer. Adi ortaklığın sona ermesinin sonucu kural olarak ortaklığın tasfiye aşamasına girmesidir. Tasfiye aşamasında, birinci aşamada ortaklığın malvarlığı tespit edilir ve nakde çevrilir. İkinci aşamada ortaklığın üçüncü kişilere olan borçları, ortakların şirkete verdiği avans ve yaptıkları masraflar ödenir. Üçüncü aşamada ise ortakların katılım payları iade edilir. Yapılan ödemelerden geriye bir şey kalırsa ortaklığın kârını oluşturur. Malvarlığı ortaklığın borçlarının veya sermaye paylarının ödenmesine yetmiyorsa otaklık zarar etmiş demektir. Tasfiye sonucu tespit edilen kâr veya zararın ortaklar arasında paylaştırılması gerekir. Tasfiye, yönetici olmayan ortaklar da dahil olmak üzere, bütün ortakların elbirliğiyle yapılır. Ancak, ortaklık sözleşmesinde, ortaklardan biri tarafından kendi adına ve ortaklık hesabına belirli bazı işlemlerin yapılması öngörülmüşse, bu ortak, ortaklığın sona ermesinden sonra da o işlemleri tek başına yapmak ve diğerlerine hesap vermekle yükümlüdür. Ortaklar, tasfiye işlerini yürütmek üzere tasfiye görevlisi atayabilirler. Bu konuda anlaşamamaları halinde, ortaklardan her biri, tasfiye görevlisinin hakim tarafından atanması isteminde bulunabilir. Tasfiye görevlisine ödenecek ücret, sözleşmede buna ilişkin bir hüküm veya ortaklarca oybirliğiyle verilmiş bir karar yoksa tasfiyenin gerektirdiği emek ile ortaklık malvarlığının geliri göz önünde tutularak hakim tarafından belirlenir ve ortaklık malvarlığından, buna imkan bulunamazsa, ortaklardan müteselsilen karşılanır. Tasfiye usulüne veya tasfiye sonucunda her bir ortağa dağıtılacak paya ilişkin olarak doğabilecek uyuşmazlıklar, ilgililerin istemi üzerine hakim tarafından çözüme bağlanır.
Adi Ortaklık, Sona Erme, Tasfiye, Sona Erme Sebepleri, Fesih, İnfisah.
Ordinary partnership agreement is the agreement where two or more persons undertake to merge either their labor forces or goods with the purpose of achieving a goal. It is formed of ordinary partnership, person, share, common purpose and common effort elements. Ordinary partnership may end when the reasons set forth under the agreement or in the law arises. Reasons of termination of ordinary partnership are arranged under the article 639 of the Turkish Code on Obligations. Upon a termination claim, ordinary partnership ends with a court decision without seeking any further condition as one of the partners sends termination notice and there are justified reasons with realization of the purpose foreseen under the partnership agreement or it becomes impossible to realize; in case one of the partners dies and if there isn’t any provision in the agreement on sustaining the partnership with the inheritors; if there is no provision stating that the partnership would continue, in case a partner is restricted, bankrupts or his share, under liquidation, is converted to cash through foreclosure; with unanimous voting of the partners; end of time limit determined for the partnership; if right to notify the termination is reserved or the partnership is formed for an indefinite period of time or for the life time of one of the partners. As a rule conclusion of termination of the ordinary partnership is liquidation phase of the partnership. In liquidation phase, at the first phase assets of the partnership are determined and they are converted into cash. At the second phase debts of partnership to the third persons, advances given to the company by the partners and the expenses made are paid. At the third phase shares of the partners are returned. If there is any remaining balance from the payments made, it is the profit of the partnership. If the assets do not cover the debts or the shares of the partners, it means the partnership lost money. The profit and loss determined at the end of the liquidation must be distributed between the partners. The liquidation is made in cooperation of all of the partners including the partners who are not managers. However, if it is foreseen in the partnership agreement that some certain transactions would be made by one of the partners on behalf of himself and partnership, then that partner is obliged to perform such transactions alone and to give an account of them to the others after the partnership is terminated. The partners might assign a liquidator in order to execute liquidation procedures. In case they couldn’t come to n agreement on that issue, each one of the partners may request a liquidator to be assigned by judge. Salary to be paid to the liquidator is determined by the judge by considering the labor required by the liquidation and the assets income of the partnership if there is no provision in the agreement or no decision that had been taken by the partners on that issue and if it is not possible to pay it from the assets of the partners then it is covered by the partners severally. Any disputes those might arise with regards to the share that will be distributed to each partner duly with the liquidation or as a result of the liquidation shall be settled by the judge upon claims of the relevant persons.
Ordinary Partnership, Ending, Liquidation, Reasons of Termination, Termination, Dissolution.
Adi ortaklığın her türlü amaç için kurulabilmesi, kuruluşunun herhangi bir şekil ve şarta bağlı olmaması, ortaklara ve sermaye miktarına ilişkin sınırlamalar olmaması, basit bir yapıya sahip olması kuruluşunun hızlı olmasını sağlamaktadır.
Bu nedenlerle adi ortaklık uygulamada sık karşılaşılan bir ortaklık türü olup, TBK’nın adi ortaklığa ilişkin hükümleri geniş bir uygulama alanına sahiptir.
Adi ortaklıkla ilgili hükümler incelendiğinde, adi ortaklığın kurulması hususunda büyük problemler gözlenmemektedir. Fakat sona ermesinde ve tasfiyesinde TBK’daki düzenlemelerin yetersiz kaldığı ve doktrinde tartışmalı hususlar olduğu görülmektedir.
ÖZDAMAR, E. Adi Ortaklığın Sona Ermesi ve Tasfiye, Terazi Hukuk Dergisi, Cilt: 14, Sayı: 154, Haziran 2019, Sayfa: 1206-1219
ÖZDAMAR, E. Adi Ortaklığın Sona Ermesi ve Tasfiye, Terazi Hukuk Dergisi, 14(154), 1206-1219
ÖZDAMAR, E. Adi Ortaklığın Sona Ermesi ve Tasfiye, Terazi Hukuk Dergisi, 14.154, (2019): 1206-1219