ÇANAKKALE HALK EZGİLERİ
Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi Yayınları 1OO.Yıl Serisi'nden çıktı Çanakkale Halk Ezgileri.
2014 ürünü yapıt Üniversitenin "Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimince desteklenmiş.
Doç. Dr. Alaattin Canbay'la Okt. Ömer Can Satır'ın emeği Çanakkale Halk Ezgileri.
Albenili kapağıyla büyük boy 280 sayfalık yapıtı Doç Dr. Alaattin Canbay'a, "Saygıdeğer hocamıza en içten saygılarımla" tümcesiyle imzalatarak gönderen(4 Kasım 2015) Doç.Dr. Selçuk İpek. Bu değerli, önemli yapıt için ikisine de çok sağolun, diyorum.
Yerel kültürle ilgili, kent kültürüyle ilgili bu tür yapıtları edinerek okuduğumda in­sanlarımızın yüzyıllardır oluşturdukları birikimleri tanımaktan, öğrenmekten mutlu olu­yorum; yazmanın, araştırmanın "paylaşma, yaratma, öğretme..." yanında öğrenme" olduğunun ay­rımına kim bilir kaçıncı kez ulaşmanın varsıllığını yaşıyorum.
Salt okuduğum değil, incelediğim, çalıştığım yapıtlardan Çanakkale Halk Ezgileri...
"Sunuş", "Önsöz", "Giriş"ten sonra Çanakkale Halk Kültürü, Çanakkala Halk Oyunları ve Oyun Müzikleri, Halk Ezgileri ve Türküler, Çanakkale Müzik Kültürü, Çanakkale Halk Müziği Kültürünü Oluşturan Türker (Zeybek, Karşılama, Türküler), Çanakkale Halk Müziğinin Makamsal Yapısı, Çanakkale Halk Müziğinin Ritmik Yapısı, Çanakkale Türküsü" Çanakkale İçinde Aynalı Çarşı", Çanakkale Halk Müziği Kültüründe Çalgılar dipnotlarla desteklenerek doyurucu olarak yansıtılmış.
Türküler, Karşılamalar ve Sözlü Ezgiler bölümü notalardan oluşuyor(53-182).Altmış dört nota var bu bölümde.
Arda Boylarında, Asmadan Gel Asmadan, Balıkesir Yolunda, Çayırı Biçer misin, Çemberimde Gül Oya, Evlerinin Önü Zelham, Evreşe Yolları Dar, Gökte Uçan Tayyare, Karyolamın Demiri Mavilim, Pınar Başından Bulanır, Sıra Sıra Siniler Suya Giderim Suya, Yaprak Gazeli Yarim... gibi tanıdık türkülerle karşılaşıyorum bu bölümde.
Zeybekler ve Sözsüz Ezgiler bölümünde yirmi iki ürün var. Ada Zeybeği, Biga Çiftetellisi, Çan Sekmesi, Çanakkale Zeybeği, Edremit Zeybeği, Harmandalı, Karanlıkdere Zeybeği, Karşılama, Harmandalı Sekmesi, Lapseki Çeşmesi, Sürmeli Zeybeği, Tabancalı Zeybeği... bunlardan.
Ekler bölümünde yöre türküleriyle ilgili çok önemli makaleler var. Doç. Dr. Ulvi Keser, Çanakkale'den Almanya'ya Çanakkale Türküsünün Hikayesi başlığı altında araştırmacı, derlemesi İhsan Ozanoğlu'nu kaynak alarak Çanakkale Türküsünün nereye ait olduğunu tartışarak anlatıyor. Kapsamlı makalede türkünün Çanakkale Savaşlarında söylendiğini; Kosava'ya, başka coğrafyalara ulaştığını, Alman müzik adamlarınca inceleme konusu yapıldığını, marş olarak esinlenildiğini, yayılmalar içinde sözlere eklemeler yapıldığını, çatalların oluştuğunu öğreniyoruz.
Bu bölümde Çanakkale Türküsünün Bilinmeyen Bir Varyantı başlıklı makalede Dr. Kari Hadank'ın çalışması Prof. Dr. Ali Osman Öztürk(Selçuk Üniversitesi) çevirisiyle sunuluyor. Ardından Willi Heffening'in 1917/18 yıllarında derleyerek 1923 yılında yayımladığı nota yer alıyor.
Ali Osman Öztürk,5 Haziran 2005'te Çanakkale Aynalı Pazar Gazetesinde 'Çanakkale Türkü­sü Çanakkale'nindir" başlıklı bir makale yayımlamış. Yazı giriş yapılarak ünlü türkünün öyküsü, türkünün yer aldığı kaynaklar, belgeler aktarılarak güncel kaynaklarda, TRT'de Kasta­monu türküsü olarak geçen ürünün Çanakkale'nin olduğu belgelerle kanıtlanıyor .Bu makale Arş. Gör. Ömer Çakır'ın.
Bu makalelerden TRT Belgeliğinde 1973'te incelenen, İhsan Ozanoğlu'ndan alınan, Muzaffer Sarısözen'in derleyerek noktaladığı (Kastamonu'dan) türkünün 1915'ten beri Çanakkale'de söylendiğine ilişkin yayınlar, bilgiler, tanıklar aktarılıyor. Türkünün Kastamonu'nun değil Çanakkale'nin olduğu vurgulanıyor.
Yapıt Çanakkale fotoğrafları bölümüyle, kaynaklar diziniyle bitiyor.
Değerli Öğretim üyesi Alaattin Canbay (Çanakkale'deki bir panelde tanışmıştım, yanılmıyorsam Malatyalıydı.) çalıştığı kentin Üniversitesinin bir "öğretmeni" olarak kalmamış, ala­nıyla ilgili doyurucu çabalarla yöre kültürünü incelemiş, yörenin müziğini ilk kez kapsamlı bir yapıtla okuyucuya sunmuş.
Yapıttan anlaşıldığına göre Çanakkale'de geçmişte de günümüzde de "halkbilim" çalış­ması yapanlar var. Alaattin Canbay onların emeğini unutmamış, onların çalışmalarını çekirdek yaparak yeni alan çalışmalarıyla Çanakkale Halk Ezgileri'ni bir yapıtta bütünleştirmiş.
Canbay'a, Canbaylara borcumuz var: Halk ezgileri dağarcığımızı geliştirdikleri için..