SERMAYE KAYBI VE BORCA BATIK OLMADA HESAPLAR DEĞİŞTİ!
15 Eylül 2018 tarihli Resmi Gazetede Ticaret Kanununun 376’ncı maddesinin uygulanmasına ilişkin olarak Ticaret Bakanlığı Tebliği yayımlanmıştır. TTK’nın 376’ncı maddesi sermayenin kaybı veya borca batık olmayı düzenleyen oldukça önemli bir maddedir.
10.01.2017 tarihli bu köşedeki yazımızın başlığı “Dövizdeki yükseliş fena çarpacak!” şeklinde idi ve şu uyarıyı yapmıştım. “… Yukarıdaki örneğimizde kur farkı gelirini ele aldık. Döviz cinsinden borçlu olan şirketlerde ise kur farkı gideri doğacaktır. Yukarıdaki örneğimizde şirket döviz cinsinden borçlu ise 2016 bilançosunda 31.310.000.-TL zarar yazacaktır. Bu da şirket bilançolarını oldukça olumsuz etkileyecektir.
Ticaret kanunu tacirlerin basiretli bir iş adamı gibi davranması gerektiğini söyler, ama bu olağan durumlar için geçerli bir tezdir. Kurlardaki olağanüstü yükselişin öngörülememesi sadece iş adamlarının basiretli davranmadığı şeklinde açıklanamaz. Nitekim, ekonomi yönetimi de beklentilerini revize edebilmektedir. Bu nedenle de, kurlardaki olağandışı yükselişi şirketlerin sırtına yüklemenin ülkemizin ekonomisini de olumsuz etkileyebileceği kanaatindeyim. Bu noktada Maliye Bakanlığı şirketlerin yükünü hafifletecek adımlar atarak onlara yardımcı olmalıdır.”
Uyarıya cevap Ticaret Bakanlığından gelmiş oldu ve sermaye kaybı veya borca batık olma durumu tespit edilirken devam eden yükümlülüklerden doğan kur farkı zararlarının 1.1.2023’e kadar dikkate alınmayabileceği yönünde Tebliğ düzenlemesi yapıldı.
Konunun önemine binaen düzenlemeyi detaylı bir şekilde ele aldık.
Anonim ve limited şirketler ile sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde TTK Md. 376 uyarınca, son yıllık bilançodan, sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının en az yarısının ya da üçte ikisinin zarar sebebiyle karşılıksız kaldığı anlaşıldığı takdirde yönetim organı, genel kurulu hemen toplantıya çağırır. Genel kurulun gündem maddeleri arasında, sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının karşılıksız kaldığı belirtilir.
SERMAYE İLE KANUNİ YEDEK AKÇELER TOPLAMININ EN AZ YARISININ KARŞILIKSIZ KALMASI HALİNDE GENEL KURULDA ALINACAK KARARLAR NELERDİR?
SERMAYE İLE KANUNİ YEDEK AKÇELER TOPLAMININ EN AZ ÜÇTE İKİSİNİN ZARAR SEBEBİYLE KARŞILIKSIZ KALMASI HALİNDE GENEL KURULDA ALINACAK KARARLAR NELERDİR?
- Sermayenin üçte biri ile yetinilmesine ve sermaye azaltımı yapılmasına,
- Sermayenin tamamlanmasına,
- Sermayenin artırılmasına, karar verebilir.
SERMAYENİN AZALTILMASI NASIL YAPILACAKTIR?
Sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının en az üçte ikisi zarar sebebiyle karşılıksız kalan şirketin genel kurulu, sermayenin üçte biriyle yetinmeye karar verdiği takdirde sermaye azaltımı Kanunun 473 ilâ 475 inci maddelerine göre yapılır.
Bu madde kapsamında yapılacak sermaye azaltımında yönetim organı, alacaklıları çağırmaktan ve bunların haklarının ödenmesinden veya teminat altına alınmasından vazgeçebilir.
TTK Md.473/2 uyarınca, sermayenin azaltılmasına rağmen şirket alacaklılarının haklarını tamamen karşılayacak miktarda aktifin şirkette varlığı şirkette belirlenmiş olmadıkça sermayenin azaltılmasına karar verilemez.
TTK Md 474/2 uyarınca da, sermaye, zararlar sonucunda bilançoda oluşan bir açığı kapatmak amacıyla ve bu açıklar oranında azaltılacak olursa, yönetim kurulunca alacaklıları çağırmaktan ve bunların haklarının ödenmesinden veya teminat altına alınmasından vazgeçilebilir.
Tebliğ düzenlemesi tüm sermaye azaltımlarında değil, sadece zarar sebebiyle sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının en az üçte ikisinin karşılıksız kalması halinde yönetim kurulunun alacaklıları çağırmaktan ve bunların haklarının ödenmesinden veya teminat altına alınmasından vazgeçebileceğini açıklamaktadır. Aksi türlüsü TTK Md 473/2 düzenlemesine aykırı olurdu..
SERMAYENİN TAMAMLANMASI UYGULAMASI NASIL YAPILACAKTIR?
SERMAYENİN ARTIRILMASI UYGULAMASI NASIL YAPILACAKTIR?
Sermayenin zarar sonucu ortaya çıkan kayıp kadar azaltılması ile birlikte eş zamanlı olarak istenilen tutarda artırımına karar verilebilir. Sermayenin azaltılması işlemi ile birlikte eş zamanlı sermaye artırımında artırılan sermayenin en az dörtte birinin ödenmesi şarttır.
GENEL KURULUN GEREKLİ TEDBİRLERDEN BİRİNİ ALMAMASI HALİNDE NE OLUR?
Sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının üçte ikisinin zarar sebebiyle karşılıksız kalması halinde genel kurulun, düzenlemede yer alan tedbirlerden birine karar vermemesi halinde şirket kendiliğinden sona erer. Bu şekilde sona eren şirketin tasfiye işlemleri, Kanunun 536 ncı ve devamı maddelerine göre yürütülür.
BORCA BATIK OLMA DURUMUNDA NE YAPILIR?
Yönetim organı, hem işletmenin devamlılığı esasına hem de aktiflerin muhtemel satış değerlerine göre çıkarılan ara bilânço üzerinden aktiflerin şirket alacaklarını karşılamaya yetmediğine karar vermesi ve gerekli tedbirleri almaması halinde şirketin iflası için mahkemeye başvurur.
SERMAYENİN KAYBI VEYA BORCA BATIK OLMA DURUMLARINDA BİRLEŞME MÜMKÜN MÜDÜR?
Birleşmeye taraf olan bir şirketin, sermayesiyle kanuni yedek akçeleri kaybolmuş veya borca batık durumda olması halinde; birleşmeye taraf olan diğer şirketin kaybolan sermayeyi veya borca batıklık durumunu karşılayacak miktarda serbestçe tasarruf edebileceği özvarlığa sahip bulunduğu ve buna ilişkin tutarların, hesap şekli de gösterilerek doğrulandığı veya belirtilen durumların mevcut olmadığının doğrulandığı yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile ortaya konulur. Devrolunan şirketlerin denetime tabi olması halinde bu rapor, denetime tabi şirketin denetçisi tarafından da hazırlanabilir.
SERMAYE KAYBI VE BORCA BATIK OLMANIN TESPİTİNDE KUR FARKLARININ DURUMU!
1/1/2023 tarihine kadar, Kanunun 376 ncı maddesi kapsamında sermaye kaybı veya borca batık olma durumuna ilişkin yapılan hesaplamalarda, henüz ifa edilmemiş yabancı para cinsi yükümlülüklerden doğan kur farkı zararları dikkate alınmayabilecektir.
Burada önemle vurgulanması gereken konu, hesaplama yapılırken dikkate alınmayabilecek kur farkı zararları yalnızca ifa edilmemiş yabancı para cinsinden yükümlülüklere ilişkindir. Aksi türlü, örneğin yabancı para cinsinden kredi kullanılmış ya da fatura alınmiş ve bunların ödemeleri yapılmış ise bunlardan kaynaklı kur farkı zararları hesaplama yapılırken dikkate alınacaktır. Ancak devam eden yükümlülüklerden kaynaklanan kur farkı zararları dikkate alınmayabilecektir. Örneğin, yabancı para cinsinden kredi kullanılmış ve ödeme süresi devam ediyor ise bu krediden kaynaklı kur farkı zararları dikkate alınmayabilecektir. Bu düzenlemenin uygulama süresi ise 15.09.2018 tarihi ile 01.01.2023’dir.