Lozan Mubadilleri » Çatalca Mübadele Müzesi
Mübadele Müzesi Yapılış Öyküsü:
Önemli bir maddi kaynak gerektiren proje LMV tarafından Avrupa Kültür Başkenti İstanbul 2010 ajansına teklif olarak sunuldu. Aralık 2008. Uzun araştırmalar sonunda AKB İstanbul 2010 ajansı Müze proje teklifi kabul edildi. Haziran 2010. Röleve, Restitüsyon ve Restorasyon projeleri vakıf üyeleri Y. Mimar Sadrettin Soylu ile Y.Mimar Nüzhet AK tarafından daha önce tamamlanmış olan Müze inşaatı için uzun süren çalışmalar sonucu Belediye’den İnşaat ruhsatı alındı. Yapılmış olan Protokoller nedeniyle 2010 yılında açılması zorunlu olan Müze inşaat, dekorasyon ve kürasyon çalışmaları için sadece 4 aya yakın bir süre kalmıştı.
LMV kurucusu ve yönetim kurulu üyesi A. Atila Karaelmas koordinatörlüğü altında sürdürülen çalışmalar, İnşaat ve dekorasyon çalışmalarını da üstlenen vakıf üyeleri Y. Mimar Sadrettin Soylu ile aynı zamanda Çatalca’lı olan Y.Mimar Nüshet AK ile birlikte LMV ve LMD’nin tüm yöneticileri ve üyelerinin olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucu Mübadele Müzesi 18. Aralık. 2010 tarihinde tamamlandı. Proje ortağı olarak Çatalca Belediyesi İnşaat süresinde başta başkan Cem Kara olmak üzere tüm çalışanları çok önemli katkılar sağladı. Ayrıca tarihi yapılarını müze için tahsis eden Ölçer ailesi başta Ersan Ertuğrul Ölçer olmak üzere tüm Kaleiçi halkının destekleri de Müzenin zamanında açılabilmesine önemli katkılar sağladı. Müze 20 Aralık 2010 tarihinde çok görkemli bir törenle açıldı. Tüm bürokratik engellere ve iklim koşullarının zorluklarına karşın zamanında açılan Mübadele Müzesi Türkiye’nin ilk göç temalı müzesi olarak çok ilgi çekti. Uluslararası ve ulusal medya Müze hakkında çok fazla yayın yaptı.
Mübadele Müzesi, müze ana bina ,mübadele meydanı ve kültür evi olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Müze ana binası, 1913-1923 arasında taverna olarak hizmet vermiştir. Mübadele öncesinde Taverna olarak Yannis adında bir Rum tarafından işletildiği söylenmektedir. Mübadele gerçekleştikten sonra Rumlar Çatalca’dan gidince sağlık memuru Fethi Onuk tavernayı devralmış fakat işletemeyince bırakmıştır. Daha sonra yapı hazineye devrolmuş ve Ziraat Bankası olarak hizmet vermeye başlamıştır. Ziraat Bankası 1961 yılında yapıyı Fikret Tatari’ye satmıştır. Bu dönemde binada biçki, dikiş kursu verilmiştir. Yapı 1967 yılında Kamil Ölçer tarafından satın alınmıştır ve halen Kamil Ölçer’in varisleri olan Ersan Ertuğrul Ölçer, Ertuğ ve Erdağ Ölçer’in mülkiyetindedir. Son olarak Ölçer ailesi yapıyı Mübadele Müzesi olarak kullanılmak üzere Lozan Mübadilleri Vakfına tahsis etmiştir.
Müzede sergilenen objeler arasında çeyizlikler büyük yer tutmaktadır. El dokuması çarşaflar, kanaviçe işli perdelik pamuk dokuma kumaşlar, yastık kılıfları, masa örtüleri, nakış işi süslemeler o güne ışık tutmaktadır. Müzik ile ilgili bölümlerde Selanik doğumlu ünlü bestekâr Faiz Kapancı’nın udu, mandolin, darbuka, nota defteri yer almaktadır. Mutfak ve ev eşyaları arasında sedef saplı kaşıklar, bakır sahan, tava, tepsi, ibrik “tek” ölçüsünde rakı kadehi, porselen çay takımı, toprak küpler, demir ütüler, gaz lambaları, cam çekiçleri bulunmaktadır. Fotoğraflar ve belgeler bölümünde ise, Girit’in ilk fotoğrafçılarından Hamza Rüstem Bey’in Girit’te kullandığı fotoğraf makinesi, o dönemdeki negatif baskı için kullandıkları camlar, mübadele dönemine ait belgeler, mübadillere ait mal tasfiye talepnameleri, Osmanlı Dönemi haritaları, Kuran-ı Kerim, bir adet yarım banknot, o günlere ait pullar,19. Yüzyıl sonlarında yayımlanan “Sabah” gazetesinin nüshaları bizleri o dönemlere götürmektedir.
Müze Pazartesi hariç her gün 10:00 – 17:00 arasında açıktır.