Kalaycık Köyü Elbistan Kahramanmaraş
Kalaycık Köyü Elbistan - Kalaycık Köyü resimleri - Kalaycık Köyü hakkında - Kalaycık Köyü tanıtımı Elbistan
Köy Muhtarı: Yemliha BULUT
Telefon: 344 4231115
Cep Telefonu: (543)8537287
Eski zamanlarda köyün tepesinde bir kale varmış.Kale ufak oldugundan köy halkı kalecik diye tabir ederlermiş.Kalenin dehlizlerle köy icine kadar gizli tunellerle baglantisi var imis.1960 li yillarda Koy cesmesinin tamirati ve yeni evlerin yapimi sirasinda bu dehlizler kesfedilmis ve ne yaziktirki tahripde edilmisler.Dehlizlerden birisi O zaman hala bir kismi görünürde olan kale alt duvarlarinin kale ic tarafinda kalan kisminda baslayip Diga Mustafa diye anilan merhum Mustafa Erdogan in evinin arkasina kadar iniyormus. Hatta daha da asagi indigi tahmini var imis. Yalniz Üzerinde ev yapili oldugu icin takip edilememis. KALENIN TAM ORTASINDA SU AN TEPENIN DORUGUNDA BULUNAN HASAN ERDOGAN IN EVINDE de 1960 ortalarinda kazi yapilmis ve tabiki birsey bulunamamis ve olan Tarihi alt yapinin iyice yok olmasina yol acmis.Isin asil ilginc yani Alevi birisinin evinde Sünni köylülerin kazi yapabilmeleri.Kalenin taslari sökülerek yeni yapilan evlerde kullanilmislar.Zamanla Kalenin kalintilari kaybolmus ve yeri sadece tepecik halinde kalmis.Daha sonraları ise kalaycık ismini almıştır. Ayrica Köyün altindada bir kale yigintisi bulunmaktadir ve Kücükkale olarak mevki tarif edilmektedir.1960-1980 yillari arasinda Köyün bircok mevkiinde kacak kazilar yapilmis ve tarihi eser sayilabilecek mekanlar tahrip edilmislerdir. Kücükkale mevkinde dehliz girisini andiran agir tas bloklari ortaya cikmistir.Ayrica Alacayir mevkinde bulunan Kilise kalintisi tamamen tahrip edilmistir.Köyün Mezere olarak adlandirilan bölgesinde Gavur Cayiri,Gavur pinari diye anilan pinar ve sulaklar vardir.Buda köyün cok eski bir yerlesim oldugu yönünde kanaat dogurmaktadir. 1960 larin hazine avciligi furyasinda Memik mevkiinde yapilan kazilarda sikkeler ve Cam olarak tabir edilen Bilezikler bulunmus cogu altin saplantisi olan kisiler tarafinda ise yaramaz diye kirilip atildigi köyde söylenmistir.Ayrica Köyde yapilan bir ev calismasi sirasinda bulunan avuc icine sigacak kadar bir Ana tanrica heykelcigi olan genis kalcali,büyük Memeli Heykelcik zamaninda Alli denen Köylü kadin tarafindan 60 liraya Elbistanda antikacilara satilmistir.En azinda Alli Zeynep 60 liraya sattigini söyleyip heykeli bulana bu parayi vermistir.Ayrica yine 1967 de Ali agalarda Y. isimli zamanin kiz cocugu tarafindan köyün bir mevkinde bulunan (Yapilabilinecek tahribata olanak vermemek icin Mevki bilincli olarak kayit edilmedi.)Köpek heykeli annesi Z. tarafindan 400 liraya Elbistanda Antikacilara satilmistir.
Kalenin etrafindaki Harman yeri olarak kullanilan alanlar aslinda eski yerlesim birimi olma ihtimali en yüksek alanlardir.Bir Baskin ,Savas aninda kalenin siginak olarak kullanildigi düsünülürse bu Harman yeri olarak anilan ancak eski ören yerlerini andiran düzlük alanlar kalenin etrafindaki yerlesim alanlari olsa gerekir. Ali Aganin evinin eski bir kalintinin üzerinde yapildigi söylentisi var olup ünlü büyük odasindaki Siyah mermer tas ve üzerindeki yazit düsündürücüdür.15mX25m olan bu odanin Ahsap islemeleri,cinlik diye adlandirilan Localari ,Havalandirma, Isiklandirilma,Akustik ,bir nevi taban isitma sistemi ile donatilmis olmasi Yazin serin Ferrah kisinsa az bir yakacakla bütün odanin sicak tutulabilme olanagi olmasi ilginctir.Topal Hassik zamaninda yapildigi söylenen bu Evin Köyde benzeri yoktu.bu evde kullanılan mimari teknik ve örnek Topal hassiğ öncesi köklü bir kültürüden geldiğini gösterir.
Müslüman savascilar tarafindan kullanilan kilic,pala ya benzemeyen daha cok Ortacag Avrupa Sovelye kiliclarini andiran ca.120cm uzunlugunda yörede evirgaac denen ve yufka ekmegini sacin üzerinde cevirmeye yarayan tahta alete benzedigi icin evirgac olarakda anilan bu islemeli metal kiliclar Kandil Mevkinde Bulunmuslardir. Yörede Sistematik bir arastirma yapilmamistir. Kalaycigin Kelgara ve Tekepinar diye iki de Mezrasi bulunmaktadir. Zengin su kaynaklarina ragmen köyün su ihtiyaci köyün ortasinda bulunan cesmeden karsilanmis ve 1970 yillarin sonunda Merhum Kirikci Sait Erdogan(Kücük Seydo) in Muhtarligi zamaninda Köye Elmalidan su getirtilmistir.Ancak cesitli anlasmazliklar yüzünde bu proje daha sonraki yillarda iptal edilmistir.
Köy Halkinin büyük bir kismi Büyüksehirlere,yurtdisina göcmüstür. Belli basli göc mekanlari yurt icinde Elbistan Merkez,Istanbul:Bagcilar, Esenler, Ümraniye,Antalya, Ankara yurdisinda ise Almanya, Ingiltere dir. Köyün sembolü Hüren diye adlandirilan dag olup dorugunda üc tas yigintisinda olusan ziyaret bulunmaktadir. En son 1970 yillarin ortasinda olmak üzeri yagmur Duasi icin ziyarete cikilmis ve Kurbanlar kesilmistir. Köyün belli Kabileleri, Hasallar,Gucurlar,Girolar,Cerkolar,Topal Hassikler, Irbamlar ve Gilli Seydolardir.1970 lerin basinda köyde ikamet eden Kabilelere göre Aile sayilari. Topal Hassikler:Aliaga,Kalenderaga,Yavan hasan,Dardonun cocuklari,Musto,Ibik ve kirikci Sait Erdogan Aileleri. Kelleler: Bayram Cavus ,Koco Cavus ,Kelle Husso Irbamlar;Seyit Aga,Seydefendi,Diga Mustafa ,Mehmet Erdogan Aileleri. Gilli Seydolar; Hasan Cavus, Mamo cavus Aileleri. Cerkolar; Hafiye Hasan ,Cerko Yusuf ,Dollis Ali, Gucurlar;Zarif,Deli Hamza, Tilki Hamza, Kelle Hamit,Fatililer vs. Girolar; Urus Ali, Cinto Mamo, Kor Hasan, Beriler;Berilerin Saydo, Alaman Hasan, Sahin Ibik Urumlar; Hassik, Urum Ali, Bro Hasan Gavcarlar; Abo, Gavcar Husso Gokkurlar: Seydo Cavus, Gokkur Alo,Yumurta Hasan vs. Köyün ilk sakinleri muhtemelen Gucurlerdir. Topal hassik,Sari ibrahim ve gilli seydo ise üc kardes olup Babalari Köse Musto dur.Sinemilli asiretinin Semsikan koluna mensup olduklari söylenir.Semsik Sultan Sinemil diye bilinen Sinemillilerin atasinin bes oglundan birisidir.(Haydar,Kalender ,Nadar, Aziz ve Semsik).Köse Mustonun Babasi Killo Hasan zamaninda Asiret ici anlasmazliklar ve kan davasi nedeniyle Gücük,Kantarma yöresini terk edip Elmali köyüne yerlesmisler.Asiretin Kalender kolu ile Höycüyük köyü sinirlari icinde yaptiklari savas neticesinde Kalender kolunun Dedelik makaminida temsil etmessi ve Büyük kardes soyundan olmasi nedeni ilede Semsikkan kabilesi dagitilmis ve bölgeden bir nevi uzaklastirilmistir. Asiret Maras in Pazarcik -Elbistan ilceleri agirlikli olmak üzeri Antep-Hatay Suriye ve kuzeyde Malatya-Sivas- Erzincan ve Tuncelide meskane tabi tutulmustur.Köken itibari ile Göcebe kültürün temsilcisi olan Asiretin Aziz Kolu Agaligi temsil etmekle beraber Her kolun kendi icinde aga si bulunmakta imis.Azizler genelde Pazarcik ve Antep-Hatay Halep bölgelerini temsil ederiken ,Kalender kolu Dedelik Makaminda etkinligini korumustur.Semsik kolu ise Malatya-. Sivas ve Sultankorusunda etkili olmustur.Nadar kolu ise Erzincana dönerek Elazig-Erzincan ve Tuncelinde varlik göstermistir.
Elmalida da üzerlerine atilan bir kan davasi yüzündede Ankara -Haymanaya gitmişlerdir. Köse Mustonun zamaninda Haymanada 25-30 yil kaldiktan sonra yine memleketlerine gelmisler. Gücük,Karacar vs. yerlerde bir süre oyalandiktan sonra eski kislaklari Kalaycik köyüne yerlesmislerdir. Rivayete göre 117 yasadigi söylenen Topal Hassik yörede Veli olarak tanimlanirdi.Genelde Köyde 80 yas üstü bir yasam beklentisi var idi. Üc kardesin en yaslisi Topal Hassik in 60-65 yaslarinda ilk iki evliliklerindeki evlatlarinin ölümü üzerine soyunu sürdürebilmek icin yeniden evlenmesiyle en büyük cocugu tahminen 1905 lerde dogduguna göre ,ilk ve ikinci evliliklerindeki cocuklarida Kalaycikda dogduklarinda Kalayciga yerlesim tarihleri 1860-1880 yillari arasinda olsa gerekir.
Soylarinin Deveci yusuf adli Kervanciya dayandigini yaslilari tarafinda söylenirdi. Deveci Yusuf zamninda Kervancilik yapar iken bir durakda huysuzluk eden erkek devesini döver .Hirsini alamayan deve kinlenir ve dinlenmekte olan sahibini Cadirda yakalar ve isirarak öldürür. Bu nedenlede köyde birbirlerine dargin olup barismayanlara Deve kini güdüyor diye gönderme yapilirdi. Su an Hayatta olan ve Erdoganlar sülalesi hakkinda en tutarli bilgiye sahip olan kisi Ali Aganin oglu Iprahim Erdogan olsa gerekir. Pek cok sözlü aktarma bilgiye sahip olan Aile yaslilari en son 2004/2005 de Musto ve Sait Erdoganlarin ölümü ile kayit edilemedikleri icin kaybolmustur.Iclerinde en bilgilisinin Kalender Aga oldugu söylenirdi. Bütün Anadolu Alevi leri gibi Soylarinin Horasandan sükün ettigine inanirlar. Anadoluya geldiklerinde ilk yerlesim alanlarinin Elazigda Maden yeri veya Bakir madeni olarak adlandirdiklari yeri söylerlerdi. Orada birkac kusak ötede yakin akraba-emmidas diye adlandirdiklari akrabalari oldugunu söylerlerdi.
Ayrica kalayciga Erzurum Muhacirleri (Dursolar-Dursun Bostan) Kayseride-Kirkisirakköyünden Ginili Hüseyin,Sivasin -Kavak ve Tavla Köyünden yerlesenler olmustur. Köyün Girisinde Kurt deresinde ve Kandil yolu üzerinde Magaralar bulunmaktadir. Köyün evleri genelde Kerpicten olup göcler nedeni ile ya tamamen sökülüp agaclari satilmis ya da ören halinde dirler. Yazin 25 haneyi bulan Nüfüs kisin 10 haneye düsmektendir. Köyden göc ilk olarak 1950 lerde Mevsimlik isci olarak Cukurovaya Baslamis. 1960 sonlarinda ise Istanbula kalici olarak yönelmistir. Ilk kalici Göcler genelde Alevi az Toprakli aileler arasinda yasanirken 1980 baslarinda ise Sünni leri ve genis Toprak sahibi aileleride icine almistir. Köyde uzun kis gecelerinde belirli saygin Ailelerin evlerinde toplanilarak Kitap okunup hikâyeler anlattilirdi. 1970 yillarda Alevilerin toplandigi yer genelde Hassiklerde Ali Aga nin evinde olup her aksam bir ailenin yaptigi Sac Kömbe sinin yenmesinden sonra Kör oglu, Ince Memet romanlari okunurdu.Yaliniz Romanlarin ayrilik ve aci yerleri genellikle okutulmazdi. Örnegin Kör oglunda Hoylunun delikli Tüfekle vuruldugu yerden yani Mertligin bozuldugu yerden Kitap kapattirilir ve Dirlik bozulmasin,Ayrilmasinlar denilerek sonuc sir edilirdi.Zamanla Kö<de ve Kabile icinde yüksek tahsil yapmis yada yapmakta olan genclerin bulunmasina karsin Kitaplarin okunmasinda Ali Aganin oglu Iprahim tercih edilirdi. Birkac Az kitabi belkide onlarca defa okumanin verdigi rahatlikla neredeyse Romanlari ezbere okurdu. Genelde Kirkisirakli Ginili Hüseyinden Eskiyalik anilari dinlenilir ya da Haci Cemal ( Cemal Erdogan) Benli Bozla Boybörek dinlenilirdi.
Köyün Arazisi,tarim alanlari %70Alevi ailelere aittir. Mezere, Incecayir,Memik ve Tekepinari tamamen Alevi Ailelerde olup Kucükkale Caykuyu,Alacayir ise agirlikli olarak Alevi Ailelerin zimmetindedir. Topal Hassikler Kabilesi (7. Kardes) Aile basina 350-450 Dönüm,Sari Irbamlar (3 Kardes) toplam tahminen 5000 Dönüm, Killi Seydolar (3 Aile)tahminen 1000 dönüm,Diger Alevi Ailelerde tahminen toplam 1000 dönüm ekili alana sahiptirler. Sünni ailelerde ise Gucurlarin Zarif tahminen 350 dönüm,Almanci Hamit(Kelle Hamit) tahminen 350 dönüm ve Toplam Sünni Aileler 1500-2000 dönüm ekilir alana sahiptirler. Alevi Aileler genelde Köy disinda yasamlarini sürdürdüklerinden genellikle sünni aileler ortaklik anlayisi ile isletiyorlar. Köyün ekilir alani tahminen 12-13 bin dönümdür. Köyde isimler az secenekli oldugundan Bunlari ayirt etmek icin arkasina ya da önüne muhakkak bir Lakap eklenir. Örnegin:,Kara Ahmet,Kel Ali, Kir Ali, Mor Ali,Kara Ali,Gucur Ali,Cik Ali,Cukur Ali,Urus Ali,Dollis Ali,Kör Hasan, Koc Hasan,Yavan Hasan,Bro Hasan,Kara Hasan,KelHasan,Davras Hasan,Alaman Hasan, Kelle Hasan,Asilak Hasan,Mando Hasan,Öküz Hasan,Fistik Memmet,Diga Mustafa,Giro Mamo,Kör Hasan ,,Cindo Mamo,Kelle Haydar,dardo yusuf,kenedi,Galo Kalender ,Kelle Hamit, Gucur Zarif,Kekec Durmus,Girrom ya da sümüklü Cemal,Kara Dogan,Kör ibik,Yassi Mamo, Kütto Haydar,Curro Mustafa,Curra Hamit,Tilki Hamza,Hafiye Hamza,Cerko yusuf,Top Hasan,Deli Hamza,Alihamza,Karni böyük Ali,sahin ibik, Kelle Salman,Gavur Ali,vs.
Kalaycik köyü ile adi Özlesmis bir isimde Topalhassiklerde Kirikci saydodur. Kücük sait olarak da anilan bu Merhum bir kavga sirsinda kirilan kendi ayagini sararak iyilestirmis ve edindigi tecrübeyle binlerce tanimlanacak Insana yardimci olmustur. Kalaycik Köyünün en trajik öyküsü belkide Le le Coban türküsünün sahibi Hine ye aitdir. Köyün Kizlarindan Merhum Hine (Fadime) Gönlünü Coban Kiyan a Kaptirir ve Kacar. Mezhep farkliligindan cok eziyet cektirilir ve Kiyandan vaz gecirilmeye calisilir. O Eziyet ve Cilede Coban Kiyan a olan Meyilini Hine Bu Türkü ile dile getirir. Havadada Kar sesi var. Basindada Mor Fesi Var. Acin Bakin su Konagi . Icindede Yar sesi var. Lele Coban Garip oglan. Mor Posuyu Boyamadim. Ben Cobana Doyamadim. Hep Kuslarda Yuva Yapmis. Serce kadar olamadim. Lele Coban Garip Oglan. Rahmetli Hine Ölünceye kadar Cobanina sadik kalmistir.Coban in Oglu Cukur Aliyi kendi öz cocugu kabul etmis ona analik yapmistir. Kalaycik Köyünün birde Harputlu Ebesi Var idi. Rus harbinde Saydo Cavus a gönlünü kaptirip Harput ta beraber Kalaycik a gelmis.Bazen askinda bittigi oluyorki gecinememis ve ayrilmislar ama Kalaycikta yasamaya devam etmis ve Gecimini Ebelikle temin etmistir.Su an Hayatta olan 40 yas üstü bütün Kalayciklarin Dogumlarinda ebelik yapmis Beyaz, Nurlu yüzlü tipik bir Anadolu Kadini.Öyleki Köy saglik ocaginda görevli Ebe var iken bile Harputlu Zöhre tercih edilirdi.Allah gani gani Rahmet eylesin. Kalaycik Köyünde önceleri kislar cok sert ve yagisli gecermis.2metre kar kalinligi cok olagan bir durummus.Yolarin kapandigi soguk kis aylarinda köyün saglik sorunlarini Askerden ögrendikleri saglik bilgileri ile Sihhiyeler halletmeye calisirlarmis. Iclerinde en tecrübelileri Yusuf Erdogan ve Cik Ali dir.
Bütün Anadoluda oldugu gibi Kalaycik köyü icinde ikinci Cihan Harbi yoksulluk ve aci getirmistir. Merhum Cerko Yusufun bir anlatisisina göre Bir Cuval Arpa ve az bir Bugdayla kisi gecirmislerdir. Donmus toprakta Üzüm kütüklerinin kökleri cikarilip Haslanmis arpalar dövülüp cocuklarina ve Kardeslerinin cocuklarina yedirilerek kisi gecirmislerdir. Akilli ve iradeli tutumu sayesinde hem kendi Cocuklarini hemde kardeslerininkini kirimdan kurtarmistir.
Kalaycik Köyü insanlari herhangi bir egitim almadan beceri ve yetenekleri ilede sivrilip kendilerini kabul ettirmislerdir. Yumurta Hasan bircok müzik aletini icra etme yetenegi ile taninirmis.( Baglama, Keman, Kabak Kemane) sahin Ibik iyi derecede Kavak calmasi, Gusse Cok Lezzetli Pilav Cesitleri, Kirikci Seydonun Karisi Fadime cok iyi Kun sagmasi, Haci Cemalin Karisi Fatma cok iyi Recel yapmasi, Mustonun Karisi Hanzenin Sac gömbesi ve Asuresi, Ali Aganin ve Oglu Alibek in Bir Veteriner kadar Koyun ve sigirdan anlamasi, Rane nin caliskanligi, Musto nun Ari yetistirme bilgisi, Yavan Hasan in Bilge ve sakinligi, Kalender Aganin bilge ve felsefik yapisi, Fistik Memet in dahi ane caliskanligi ve doga sevgisi, Kelimenin Insan sevgisi (Yetim insanlari yanina alarak kendi cocuklarindan ayirt etmede büyütmesi onlarinda ona ana gözü ile bakmasi, Alaman hasanin sanatkarligi Kayalari oyup yararak ev yapmasi, Kenedi iprahim in ince yirik sesi ile Gazel okumasi, Gucurlerin gelinlerinin yaman olması ellerinden her işin gelmesi başlarında hanımağa gibi bir kaynansının olması, Gucur Alinin cömertliği ve elinin açık olması herkes tarafından sevilmesi, vs. Köyün eski sakinleri yasli erkeklere Aga, kadinlara ise Holojun, Omojun yani Dayi karisi, Amca karisi derlerdi. Su an hayatta olan kusaklarda ise Kadinlara genellikle Baci denir.
kültür YÖREYE HAS YEMEKLERIMIZ 1- SAÇ KÖMBESI 2- BULGUR PILAVI 3- IÇLI KÖFTE 4- BORANI 5- ÇOBAN ASI 6- ESKILI KÖFTE 7- KIYMA 8- TARHANA ÇORBASI 9- KATMER 10-BAZLAMA 11-KURU DOLMA 12-PESTİL 13-CEVİZLİ ÜZÜM SUCUĞU 14-DÜRME 15-PEKMEZ 16-BITBITDİK ÇORBASI 17-PEYNİR 18-SÜTLÜ ÇORBA 19-TEREYAĞ 20-ÇİĞ KÖFTE 21-MERCİMEKLİ KÖFTE 22-KISIR 23-YAPRAK SARMASI 24-Cörek 26-Kavurma 27-Asure 28-Sac Kavurma 29-Kaygana 30 Kuru Üzüm 31-Cökelek 32-Dumast 33-düğürcük çorbası
Kahramanmaraş iline 191 km, Elbistan ilçesine 31 km uzaklıktadır. Coğrafya Kahramanmaraş iline 191 km, Elbistan ilçesine 31 km uzaklıktadır.Alembey köyünden ise 28 km olarak ölçülmüştür.Horhor diye anilan mevkide Kulaklar delik kayaya verilip asagida gelen seslerin peri ve cinlere ait oldugu zan edilen mevkide sonradan cikarilan yeralti nehri elbistan -Afsin Termiksantral sogutma ünitelerine aktarilmaktadir.Kandil diye adlandirilan yer yer 250m eninde ve 1500m uzunlugundaki mevki köyün otlaklarindandir.Ayrica Kalaycigin Kelgara ve Tekepinar diye iki de Mezrasi bulunmaktadir.Köy sinirlari icerisinde bircok su kaynagi pinar bulunmasina ragmen köy sulu tarima gecememistir. Mezere, Caykuyu,Alacayir,Memik ve kismen incecayir mevki köy arazisi icerisinde bulunan ve zengin su kaynaklarina sahip alanlardir.Köy genis Üzüm baglarina sahip olup cesitli cins üzümleri ile iyi bir potensiyele sahip olmakla birlikte bilincli bir üretim ve degerlendirme yoktur. Son yillarda Köyde büyük bir Kayisi agaclandirmasi baslamistir.Köyün ekilir alani tahminen 12-13 bin dönümdür.Köyde genellikle Bugday,Arpa,Nohut,ve nadiren mercimek ekimi yapilir. 1970 yillara kadar Kalaycik ta yetisen Bugday cok ragbet görürmüs.ELBISTAN_AFSIN termik santrali Üniteleri ciplak gözle görünür ve hemen köy sinirindadir.
Köyün iklimi, KARASAL iklimi etki alanı içerisindedir. BAHAR AYLARINDA GORULEN ŞIDDETLI DON OLAYLARI SAYESINDE URUN REKOLTESI DUSMEKTEDIR. YAZLARI KURAK KISLARI YAGISLI VE SOGUK IKLIME SAHIPTIR.AKDENIZ BOLGESINDE OLMASINA RAGMEN DAGLARIN YUKSELTISINDEN DOLAYI IKLIMIN ETKISI GORULMEMEKTEDIR. niye alevi kökenli köy sakinlerinin lakabı çok az köyümüzün ilginç anıları anlatılmıyor
2009 SÜLEYMAN TÜRKMEN
2004 Yemliha Bulut
1999 KERİM YILDIZ
1994 HÜSEYİN BULUT
1989 YUSUF KUZUGÜDEN
1984 YUSUF KUZUGÜDEN