İşin arz yanını basitleştirerek anlatmaya çalışayım. Elinde döviz kaynağı dolar, Euro bulunanların, gelişmekte olan ülkelere yönelik kaynak aktarma kararını nasıl aldıklarına bakalım.
Ardından hisse senedi piyasaları gelir. Sabit getirili tahvil piyasalarına oranla daha riskli olan hisse senetleri piyasaları çok değişken olmakla beraber aynı zamanda yüksek getiri sunmasıyla da bilinir.
Dahildeki tahvil ve hisse senedi piyasalarında sonra risk sırlamasına yükselen piyasa ekonomileri (YPE- Emerging markets) girer. Çoğunlukla bu ülkelerdeki kamu tahvilleri ve hisse senedi piyasalarına ilgi gösterirler.
Fon yöneticileri, faaliyet gösterdikleri ülkelerin denetleme ve düzenleme otoritelerinin bilançolarının izin verdiği kadar fonu YPE’lerine ayırırlar. Ondan sonra ülke seçimi başlar. Tahmin edeceğiniz gibi, ilk sırada uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarından yatırım yapılabilir notu alanlar olur.
Ardından, bilançolarının izin verdiği oranda bir miktar para, bizim gibi yatırım notu düşük, riski ve getirisi daha yüksek YPE’lerine aktarılır. Risk yüksek olunca vadeler kısalır. Diğer bir deyimle, diğer YPE’lere oranla gelen para azalır ve vadesi düşer. Dövize olan ihtiyaç azalmazken düşen vade, oynaklığı olumsuz etkiler. Kurdaki hareketlenmeler, inişler/çıkışlar sertleşir.
Sertleşmenin bir nedeni sıcak para fonlarını yönetenlerin, ülkedeki siyasi, sosyolojik ve ekonomik tüm olaylara bakışlarıdır. Hoşlarına gitmeyen en ufak bir duyum, haber, karar, olay anında hemen aşırı tepki verebilirler. Onlar açısından zaten riskli olan piyasada ek belirsizlikler ortaya çıkınca çabuk karar alıp olası zararlarını minimize etmeye çalışırlar. Olabildiğince hızla YPE’lerini terk etmeye çalışırlar.
Böylesi davranışlar onlar açısından çok doğal karşılanır.
Bizim açımızdan da anlaşılır olmalıdır. Çünkü sıcak paraya ülkeye girerken ses çıkarmazken, çıkmasına tepki vermenin bir anlamı yoktur. Bu aşamada tepki vermekten zararlı çıkacak olan, dövize talebi olan ekonomilerdir. Çünkü artık dövize bağımlı hale gelmişlerdir. Dolayısıyla döviz arz edenlere sevgi (!), şefkat (!?) ve anlayış (!) göstermek zorundadırlar.