Avrupa Birliği Projesi Sarsılıyor: Brexit Sonrası Frexit Mümkün Mü?
Birleşik Krallık’ın 23 Haziran 2016 tarihinde düzenlenen referandum sonucunda Avrupa Birliği üyeliğinden ayrılma kararı almasının ardından, şimdilerde dünya medyasında Fransa’nın Avrupa Birliği’nden ayrılması yani “Frexit” hadisesi konuşulmaya başlandı. Fransa’da, özellikle aşırı sağcı Ulusal Cephe Partisi (FN) lideri Marine Le Pen, eskiden beridir Fransa’nın AB’den ayrılmasını ve avrodan Fransız frangına dönülmesini savunan milliyetçi bir isim olarak dikkat çekiyor ve hatta uluslararası basından kendisine “Madame Frexit” denilmesini talep ediyor. Le Pen, 2017 yılında yapılacak Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde seçilebilirse, halka AB üyeliğini referanduma götürme sözü veriyor. Ancak ülkedeki iki büyük parti olan merkez sol Fransız Sosyalist Partisi (PS) ve merkez sağ Cumhuriyetçiler (LR), şimdilik Frexit’e karşıt bir politika izliyorlar. Bu yazıda, Frexit konusunda Pew Araştırma Merkezi tarafından yapılan güncel bir kamuoyu araştırması ışığında Frexit ile AB'nin dağılması ihtimalini tartışmaya açacağım.
Son olarak, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Avrupa ülkelerine büyük bir refah, barış ve istikrar ortamı sağlayan Avrupa Birliği projesinin neden bu hale geldiğini incelemekte fayda var. Bunun ilk sebebi, 2008’de başlayan ve etkileri halen süren avro bölgesi krizidir. Bu kriz nedeniyle, Yunanistan gibi ülkeleri kurtarmak adına ekonomik külfetleri yüklenen Avrupa halkları, kendi devletlerine ve AB projesine halen kızgındırlar. Dahası, ekonomik sorunlar da halen tam anlamıyla çözülememiştir; birçok AB üyesi ülkede işsizlik oranları yüksek ve ekonomik büyüme oranları çok düşüktür. Bu nedenle, ekonomik kriz ve işsizlik ortamında yüksek refah seviyesine alışmış olan Avrupa halkları kolaylıkla milliyetçi ve aşırı sağ argümanlara yönelebilmektedirler. Alexis Tsipras, Marine Le Pen, Beppe Grillo, Nigel Farage ve Pablo Iglesias gibi aşırı sol ve aşırı sağ olarak nitelendirilen bazı karizmatik liderler, ekonomik kriz ortamında halk tepkisini kolaylıkla arkalarına alabilmektedirler. Tsipras, bu tepkileri yumuşatarak ülkesini AB içerisinde tutmayı başarmıştır. Ancak diğer liderlerin iktidara gelirlerse ne yapacakları henüz belli değildir. Le Pen ise, iktidara gelmesi durumunda Fransa’yı avro bölgesi ve AB’den çıkarmak için herşeyi deneyecektir. İkinci önemli sebep, önemli bir bölgesel güç ve hatta bölgesel bir süper güç olarak kabul edilmesi gereken Rusya Federasyonu’nun, Avrupa ülkelerini ikili ilişkiler ve enerji anlaşmaları temelinde daha kolay yönlendirmesini engelleyen AB projesini tamamen yok etmek istemesidir. Zira Almanya’nın liderliğinde, AB, son yıllarda dış politikada daha etkili bir uluslararası aktör haline gelmiş ve ABD ve Rusya’dan rol çalmaya başlamıştır. İlginç bir şekilde, AB’ye iyi bir müttefik olan ABD’nin bazı önemli uzmanları ve siyasetçileri de, açıkça söylemeseler bile, Amerikan dolarının dünyadaki hâkim para birimi statüsüne meydan okumasından çekindikleri avroyu önemsizleştirmek için, AB’nin dağılmasını ya da en azından küçülmesini savunmaktadırlar. Bu nedenle, Rusya’nın aktif ve ABD’nin de pasif desteğiyle, AB projesi giderek güç kaybetmektedir. Üçüncü olarak, AB’nin yapısal sorunlarına çözüm bulamaması da bu olumsuz gidişatta önemli bir etkendir. AB, geçtiğimiz yıllarda giderek daha cesur adımlarla ve çok hızlı bir şekilde Avrupa Birleşik Devletleri’ne doğru ilerlemesine karşın, içerisindeki bazı sorunları görmezden gelmiştir. Örneğin, Kıbrıs Cumhuriyeti adıyla AB üyesi olan Güney Kıbrıs Rum Kesimi, fiili olarak yıllardır ikiye bölünmüş olan bir devlettir ve sınırları tartışmalıdır. Buna ek olarak, AB üyesi olan Doğu Avrupa ülkeleri, Batı Avrupa ülkelerine kıyasla demokratik ve ekonomik açıdan çok daha geridedirler. Bu ülkeler, siyasi saiklerle kısa sürede AB üyesi yapılırken, Türkiye gibi yakın zamana kadar yüzde 7 oranlarında ekonomik büyüme sağlayan güçlü ülkelerin AB üyeliğine engel olunması ise, AB’nin çifte standart politikalarına açık bir örnek olmaktadır. AB ülkeleri içerisinde fiyat, asgari ücret ve ortalama maaş gibi konularda standart olmaması da birlik için büyük bir sorundur. Bunun yanı sıra, AB’nin bir “Hıristiyan kulübü” özelliği göstermesi de (Birliğin 27 üyesinin de nüfus çoğunluğu Hıristiyandır), bu birliğin evrensel liberal değerlerle bağdaşmayan ve Yahudilik, İslamiyet ve diğer dinleri kucaklamayan yapısına açık bir kanıt oluşturmaktadır. AB’nin bu sorunu aşması için, Bosna-Hersek ve Türkiye gibi farklı dinden çoğunluk nüfusun bulunduğu ülkeleri de birliğe üye yapabilmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, AB, her zaman için bu tip eleştirilere maruz kalacaktır. Küreselleşme çağında tek bir din ile özdeşleşmek, bir devletin ekonomik gücünü ve siyasal etki alanını kısıtlayan olumsuz bir unsurdur. Örneğin, dünyanın lider ülkesi olan ABD, Hıristiyan, Yahudi ve Müslüman nüfusun çoğunluğu oluşturduğu ve birlikte barış içerisinde yaşayabildiği başarılı bir örnek olarak dikkat çekmekte ve farklı coğrafyalarda etki alanını genişletebilmektedir. Dördüncü ve son olarak, Avrupa halklarında Brüksel bürokrasisine duyulan tepkilerin azaltılması gerekmektedir. Avrupa halkları, Brüksel’de kendileri adına kararlar alan ve tatlı hayatlar süren "Eurocrat" denilen bürokratlara son dönemde inanılmaz tepki duymaktadırlar. Bu insanlar, ekonomik sorunlarla boğuşan emekçi Avrupa halklarının aksine, adeta “avanta” bir yaşam sürmekte ve AB projesine büyük zarar vermektedirler. Brüksel bürokrasisinin Avrupa bankaları ve büyük şirketleriyle birlikte artık halklar üzerinde oligarşik bir yapı olarak ortaya çıkması, Avrupa’da hızla artan aşırı sol ve aşırı sağ eğilimlerin en temel nedenlerinden birisidir.
Gönderen Ozan Örmeci Makaleleri (Ozan Örmeci Articles) zaman: 07:08