AZERBAYCAN'IN EFSANE LİDERİ DOSTUM HAYDAR ALİYEV - muammerelveren.com
11 Kasım 2019 10 Mayıs 2020 MuammerELVERENLeave a commentArşiv, Genel, Köşe Yazıları, Nostalji
Muammer ELVEREN 12.12.2019
12 Aralık 2003 Günü vefat eden Azerbaycan halkının ‘Milli lideri’ Aliyev, Sovyetler Birliği döneminde 14 yıl boyunca Azerbaycan’ın liderliğini üstlenerek ‘Azerbaycan Komünist Partisi’ Genel Sekreterliği görevini de başarıyla sürdürmüştü. Seçkin bir siyaset ve devlet adamı olan Haydar Aliyev dört kez Lenin Nişanı, Kızıl Yıldız Nişanı ve birçok madalyalar alırken iki kez “Sosyalist Emek Kahramanı” ödülüne de layık görülmüştü. Gazetenin Moskova temsilcisiyken Haydar Aliyev’le, Generalliğe kadar yükseldiği Sovyet Gizli Servisi KGB’nin üst düzey yöneticilerinden biri olarak 30 yıl görev yaptıktan sonra ayrıldığı o çalkantılı dönemden sonra tanıştım.
Aliyev, şimdi her biri ayrı birer devlet olan ve o günlerde bağımsızlık mücadelesi vererek birlikten ayrılmak isteyen 15 Cumhuriyet’in oluşturduğu ‘Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği-SSCB’ Devlet Başkanı ve Komünist Partisi Genel Sekreteri Mihail Gorbaçov’un Azerbaycan politikalarına karşı çıkıyordu. O kadar ki son katıldığı Politbüro toplantısında Gorbaçov‘la sert bir tartışmaya girmiş ve ayağa kalkıp üzerine yürüyerek ‘Azerbaycan’la ilgili kararları imzalamıyorum’ diye bağırıp toplantıyı terk etmişti. Bu olaydan sonra Haydar Aliyev, 1987 Ekim ayında Sovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi Politbürosu`nun ve Parti Genel Sekreteri Mihail Gorbaçov`un yürüttüğü politikaları protesto ederek görevlerinden istifa etti.
Gelin bu olayı onunla Moskova’da adresini gizlediği evinde yaptığım özel görüşmeyle onun ağzından dinleyelim. Röportaj sırasında ‘Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin yasama organı ‘Yüksek Sovyet’i yöneten ‘Prezidyum’un, Azerbaycanlı tercümanı arkadaşım Cafer Abbasov ve görüşmeyi sağlayan Haydar Aliyev’in o zaman 34 yaşında olan kızı Sevil Aliyeva (12 Ekim 1955 doğumlu) hazır bulundu.
Cafer’e, Haydar Aliyev’le görüşmek istediğimi söyleyince ‘Çok zor, hem Gorbaçov aleyhinde açıklama yaptığı hem de Ermenilerin Dağlık Karabağ saldırıları karşısında Moskova’nın tutumunu eleştirdiği ve KGB ile de ters düştüğü için devamlı adres değiştiriyor’ dedi ve ekledi ‘Ama istersen seni kızı Sevil ile tanıştırabilirim’. Gerçekten de birkaç gün sonra beni Aliyev’in kızı Sevil ile tanıştırdı. Sevil’e babasıyla mutlaka görüşmek istediğimi söylediğimde ‘Şu anda hangi adreste kaldığını bilmiyorum, o beni arıyor öyle görüşüyoruz. Madem gazetecisiniz durumu biliyorsunuz, babam Gorbaçov’la tartıştıktan sonra Sovyet Politbüro’su ve diğer görevlerinden ayrıldı yani her şey üst üste geldi. Zaten bir süredir rahatsızdı, yeni hastaneden çıktı biraz toparlasın beni aradığında söz veriyorum mesajınızı ileteceğim’ dedi.
Sevil Aliyeva ile bu görüşmeyi 1989 yılının Aralık ayında yapmıştım. Sevil bir hafta sonra beni arayarak babasına mesajımı ilettiğini ve hiç kimseyle görüşmek istemediği halde Türk gazetecisi olduğum için benimle görüşmeyi kabul ettiğini söyleyerek ‘İki üç gün içinde gelip seni babama götüreceğim’ dedi. Ertesi gün saat 18.00 sularında kapım çalındı, Sevil, Cafer Abbasov ile birlikte karşımdaydı, bana haber vermeden gelmişlerdi. Sevil ‘Muammer Bey sizi almaya geldik babama gidiyoruz’ dedi. Moskova’nın ara sokaklarında bir binanın 4.tüncü katına çıktık. Kapıyı bir kez sonra ardı ardına 3 kez çaldıktan sonra anahtarla açtı. İçeri girdik, salonda kimse yoktu. Biraz oturduktan sonra Haydar Aliyev içeri girdi, Sanki eskiden tanışıyormuş gibi bana ‘hoş gelmişsin’ diyerek sarılıp öptü. Karşımda fotoğraflarda dinç gördüğüm Aliyev yoktu. Gerçekten bitkindi, zayıflamış, yanakları çökmüş saçları seyrelmişti. Hiç unutmuyorum ilk sorusu ‘Türkiye’nin benim durumumdan haberi var mı? Olmuş ve şöyle devam etmişti ‘Gel, Zarife hanımın fotoğrafı önündeki masaya oturalım, çektiğimiz fotoğrafta oda çıksın’ demişti. Zarife hanım 15 Nisan 1985 te Moskova’da vefat eden eşiydi.
Masaya geçtik anlatmaya başladı ‘Gorbaçov KGB’yi kullanarak Azerbaycan yönetimi ile ilgili kararlar alıyordu. Bende Politbüro üyesi ve Sovyetler Birliği Başbakan 1.ci yardımcısı olarak toplantıda karşı görüşlerimi açıkladım. Gorbaçov sesini yükselterek ‘Sen artık Azerbaycan’ın işine karışma’ diye bağırdı. O an kendimi tutamadım ve öfkeyle yerimden kalkıp ‘Karışırım’ diyerek ona doğru yürüdüm. Bu arada Politbüro’nun diğer üyeleri beni tutarak sakinleştirmeye çalıştı. Tartışmamız sertleşerek devam edince bana ‘Artık seninle çalışamam’ dedi.
Haydar Aliyev konuşmasına şöyle devam etti “Gorbaçov Devlet Başkanıydı ve Sovyetler’de ‘Yeniden yapılanma’ (Glasnost) ile Şeffaflık- Açıklık (Perestroika) politikalarını uygulamaya başlamıştı. Bazı Cumhuriyetlerden Sovyetler Birliğinden ayrılma ile bağımsızlık hareketleri haberleri geliyor ve Politbüro’da ne yapılacağı tartışılıyordu. KGB’den Azerbaycan’da da Sovyetler Birliğinden ayrılmak için bağımsızlık hareketleri başladığı bilgileri gelmişti. Gorbaçov’u bu haberler de sinirlendiriyordu. Toplantılarda devamlı gerginlik vardı, artık ben de onunla çalışamayacağımı anlamıştım. Bunun üzerine Politbüro ve Başbakan yardımcılığından 25 Ekim 1987 günü istifa ettim’.
Haydar Aliyev’le yaptığım bu görüşmeden 6 ay kadar önce yani Haziran 1989’da Ebulfez Elçibey (Gerçek soyadı Aliyev’dir, halk ona bağımsızlık mücadelesi günlerinde ‘Elçibey’ adını takmıştı) ‘Azerbaycan Halk Cephesi’ni resmen kurmuş ve KGB ile Kızıl Ordu’ya rağmen Azerbaycan’ı Sovyetler Birliğinden ayırmak için yer altı faaliyetlerini başlatmıştı. Haydar Aliyev o gün bana ‘Eğer Bakü’ye gider ve Ebulfez ile görüşme imkanı bulursan Azerbaycan için her şeyi yapmaya hazır olduğumu ve bağımsızlık mücadelesinde onları desteklediğimi söyle’ demişti. Bütün bu yazdıklarıma kızı Sevil Aliyeva ve halen Moskova’da yaşayan Cafer Abbasov şahittir. O günlerde Ebulfez Elçibey liderliğinde kurulan Halk Cephesi’nin bağımsızlık mücadelesi faaliyetleri ile ‘Azadlık Meydanı’nda yaptıkları gösterileri Moskova’dan Bakü’ye gidip bire bir izledim. O hem tehlikeli hem de heyecanlı günleri yeri geldiğinde bir başka yazıda anlatacağım.
Haydar Aliyev‘le dostluğumuz bu ilk röportajı yaptığım Aralık 1989 günü başlamış ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin dağılmasıyla Azerbaycan’ın bağımsızlığından sonra da devam etmişti. Azerbaycan Cumhurbaşkanı olduktan sonra beni Bakü’de Cumhurbaşkanlığı Sarayında kabul etti. Daha sonra Devlet Başkanı olarak Avrupa Konseyi toplantılarına katılmak için geldiği Fransa’nın Strasbourg kentinde görüşüp Azerbaycan’ın bağımsızlığından sonra Dağlık Karabağ’la ilgili gelişmeler konusunda uzun uzun sohbet ettik. Haydar Aliyev Fransa Cumhurbaşkanı Chirac’la görüşmeye geldiğinde de Paris’te kaldığı Crillon otelinde bir araya gelerek o sancılı dönemleri andık. Büyük Devlet adamı Haydar Aliyev 12 Aralık 2003 günün vefat etti. Mayıs 2010 da Bakü’ye gittiğimde ise Aliyev’in ‘Ulusal Şeref Mezarlığı ‘Fahri Hiyabanı’nda eşi Zarife Hanım’la heykellerinin de olduğu mezarını ziyaret ettim. Mezar başında bütün bu anlattıklarım bir film şeridi gibi gözümün önünden geçti. Rahmetle anıyorum. Allah’ın rahmeti üzerinde, mekânı da cennet olsun Nurlar, ışıklar içinde yatsın.
Haydar Aliyev ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı olduktan sonra Bakü’de Cumhurbaşkanlığı Sarayında
Aliyev’in ‘Ulusal Şeref Mezarlığı ‘Fahri Hiyabanı’nda eşi Zarife Hanım’la heykellerinin de olduğu mezarında
HAYDAR ALİYEV YAŞAMINI ANLATIYOR
TÜRK kamuoyu, ‘‘Haydar Aliyev’’ adını, ilk defa 1990’lı yılların başında işitti. Ondan, ‘‘Sovyetler Birliği’nin ilk ve tek, Türk asıllı ve Müslüman liderlerinden birisi’’ diye söz ediliyordu. Sovyetler Birliği, 1989 yılında Berlin Duvarı’nın yıkılmasıyla birlikte dağılma sürecine girmiş, bu arada eski Politbüro üyesi ve Başbakan 1. Yardımcısı Haydar Aliyev de başkent Moskova’daki yaşamını noktalayıp köşesine çekilmişti. Aliyev, bir süre sonra Azerbaycan’ın Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti’ne dönecekti. Haydar Aliyev, Azerbaycan Komünist Partisi Genel Sekreterliği görevini, yani Azerbaycan liderliğini tam 14 yıl sürdürdü. 1976 yılında ise Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Komünist Partisi’nin 22. Kongresi’nde Politbüro yedek üyeliğine seçildi. Bu, Sovyetler Birliği yönetimine Aliyev’in ilk adımı oldu. Ülke tarihinde ilk defa, hem Türk asıllı hem de Müslüman olan bir yönetici Politbüro’ya seçilmiş oluyordu. Aliyev’in Politbüro’daki yedek üyeliği, bir süre sonra asil üyeliğe dönüşecekti.
Aradan yıllar geçtikten sonra, Sovyetler’in yönetim merkezi olan Kremlin’de, Aliyev’e karşı kıskançlıklar başgösterdi. Bu arada, ülke yönetimi Rus asıllı Mihail Gorbaçov’a geçti. Ancak, Aliyev’in Gorbaçov’la yıldızı barışmadı. Haydar Aliyev, bu olayı da şu sözlerle anlatıyordu: ‘‘Gorbaçov’un en büyük özelliği, Müslüman-Türk dünyasına düşmanlığıydı. Türk cumhuriyetlerine karşı ikiyüzlü bir siyaset güderdi. Bana karşı duygularını ve nefretini Politbüro toplantılarında hissettim. Bir Türk üye olarak beni hazmedemiyordu. Oysa, liderliğe seçilmeden önce eşim merhume Zarife Hanım’la beni sık sık Karadeniz sahilindeki yazlığına davet eder, bizleri orada ağırlardı. Fakat Sovyet liderliği, Gorbaçov’un gerçek niyetini ortaya koydu. Kendisi, Müslüman-Türk dünyasına karşı ırkçı bir politika izlemeye başladı, hatta nüfus transferine teşebbüs etti. Bilindiği gibi Stalin Kırımlı Tatarlar ile Çeçen-İnguşlar’ı, II. Dünya Savaşı’ndan sonra Sibirya’ya sürmüştü. Bu defa Gorbaçov, benzeri bir teşebbüsün içindeydi. Gorbaçov, önce Azerbaycan’ı karıştırdı. Bu iş için KGB’yi kullandı. Kendisini uyardım. O da bana, ‘Sen Azerbaycan’ın işine karışma’ cevabını verdi. Tartışma sertleşti. Öfkeyle yerimden fırlayıp Gorbaçov’un üzerine yürüdüm. Sonra araya diğer Politbüro üyeleri girdi, beni salondan çıkardılar.’’
Gorbaçov-Aliyev kavgası, artık düzelmesi mümkün olmayan ayrılığın son işareti oluyor, Sovyet lideri, Politbüro üyesi ve Başbakan 1. Yardımcısı Aliyev’e şunları söylüyordu: ‘‘Artık seninle çalışamam.’’ Haydar Aliyev, 25 Ekim 1987 tarihinde Politbüro üyeliğinden istifa etti. Kremlin’de beş yıl süren tarihi görev de noktalanıyordu. Aliyev, istifa sonrasını ise çok üzgün bir şekilde şu sözlerle anlatıyordu: ‘‘SSCB Politbüro’sundan ayrıldım. Bir anda etrafım boşaldı. Sıradan bir insana dönmüştüm. Sinirlerim çok bozuktu. Üzgündüm. Adeta inzivaya çekildim. Hastalandım. Aylarca hastanede yattım. Kendi kendime soruyordum: ‘Aliyev, bir emekli gibi yaşamaya mı mahkûm olacaksın?’ Yeni yetişen bir kızım ve oğlum vardı. Eşim Zarife Hanım, kısa bir süre önce vefat etmişti. Bu ölüm, beni çok sarsmıştı. Oğlum İlham, Dış Politika Enstitüsü’nü bitirdi, ardından da doktorasını yaptı. Benim yüzümden ona iş vermediler. Oysa, görevde olduğum dönemlerde, mezun olduğu enstitüdeki profesörler çevresinde pervane oluyorlardı. Kızım ise oryantalist idi; Arap Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirmişti. Onu da işten çıkardılar. Kızım, üç çocuğuna bakmak zorundaydı; bir yandan da benim yüküm binmişti. Çünkü, evimdeki hizmetçiler dahi kaçmıştı. Kısacası, yemeğimi pişirmek ve çarşı-pazara gitmek işi kızıma kalmıştı.’’ Haydar Aliyev’in Politbüro üyeliğinden istifası, Ermenileri hayli cesaretlendirdi. Bu olayın üzerinden on beş gün geçtikten sonra, Karabağ sorunu patlak verdi. Devlet Başkanı Gorbaçov, Ermenilerden yana tavır alıyordu. Aliyev, istifaya zorlanmasını, daha önceden yapılmış bir planın hayata geçirilmesi olarak değerlendiriyordu.
Geçen zaman içerisinde, Azeri-Ermeni sorunu tırmandı. Ermeniler, Moskova’dan hem destek, hem de cesaret almaya başladı. Bu arada Aliyev, olaylar karşısında eli-kolu bağlı, bir şey yapamamanın ıstırabı içindeydi. Aliyev, Karabağ’a saldırıları protesto etmek amacıyla, Moskova’da bir basın toplantısı düzenledi. Şimdi devamını yine kendisinden dinleyelim: ‘‘Basın toplantısında, Devlet Başkanı Gorboçov ve Sovyet Komünist Partisi’ne yüklendim. Bu olay üzerine, Gorbaçov’un talimatıyla KGB tarafından takip edilmeye başlandım. Tam 30 yıl görev yaptığım bu istihbarat örgütü, beni ‘rejim suçlusu’ gibi izliyordu. 1990 yılının ocak ayına geldiğimizde, Sovyet ordusu, Bakü’de katliam yaptı, milletimizin kanını döktü. Bu arada, Azerbaycan’da düzenlenen bir mitinge konuşmacı olarak katılıp Gorbaçov’u suçladım. O tarihte Azerbaycan’ı yöneten Vezirov ile Muttalibov’u, Gorbaçov’un henpaları (uşakları) olarak teşhir ettim. Kısacası bunlara, ‘ Siz katilsiniz’ diyordum.’’
Haydar Aliyev, 1990 yılının mayıs ayında, Moskova’dan Azerbaycan’a kesin dönüş yaptı. Bu dönüşü kimse bilmiyordu. Ancak Aliyev, Bakü sokaklarına çıkınca halk kendisini tanıdı. Bir anda çevresinde sevgi çemberi oluştu. Aliyev daha sonra doğduğu topraklara, Nahçıvan’a gitti; çok büyük bir sevgi gösterisiyle karşılandı. Aliyev, kısa bir süre sonra Nahçıvan milletvekili, ardından da Áli Meclis Başkanı oldu. Demirci Ali Rıza Usta’nın oğlu, artık ülkesinin tek yöneticisiydi.
1980’li yıllarda, Sovyet lideri Brejnev’in ölümü üzerine, Yuri Andropov, dünyanın bu ikinci süper gücünün yeni lideri oldu. Yeni lider, Aliyev’in Politbüro’nun asil üyeliğine seçilmesini sağladı. ABD’de yayınlanan ünlü Time Dergisi, 6 Aralık 1982 tarihli sayısında, Aliyev’in yeni görevini ‘‘Bakü’nün parlayışı’’ başlığıyla veriyordu. Sovyetler Birliği’nin lideri Andropov, Aliyev’e yeni görevler verirken şunları söylüyordu: ‘‘Azerbaycan, senin için artık küçük. Sana Sovyetler Birliği’nde ihtiyaç duyuluyor.’’
Sovyetler Birliği’nin yeni lideri Andropov, Politbüro üyesi Haydar Aliyev’e Ortadoğu ve İslam ülkeleri sorumluluğu verdi. Ayrıca, kendisini Başbakan 1. Yardımcısı yaptı. Aliyev, 1982-1987 yılları arasında sık sık Ortadoğu ülkelerini ziyaret ederek Sovyetler Birliği ile ilişkilerini düzenledi.
Haydar Aliyev ailesine çok düşkündü… Özellikle de eşi Zarife Aliyeva’ya… Her fırsatta bir araya gelip, birlikte vakit geçirmek çok hoşuna giderdi. O günlerde Sovyetler Birliği Politbüro Üyesi Haydar Aliyev’in, eşi ve çocuklarıyla Gence’de bir motor gezisinde fotoğrafları yayınlanmıştı
Demirci Ali Rıza’nın oğlu, KGB generali
ALİYEV, 1923 Nahçıvan doğumlu idi. Fakir bir ailenin çocuğuydu. Yaşam öyküsünü şöyle anlatıyordu: ‘‘Babamın adı Ali Rıza, annemin adı ise İzzet Hanım. Ben, dokuz kardeşin dördüncüsüyüm. Babam demircilik yapardı. 1917’de gerçekleşen Sovyet Bolşevik İhtilali’nin etkileri, birkaç yıl sonra Nahçıvan’a gelmeye başlamış. Ancak babam, particilik yapmamış. Yani, Komünist Parti ile ilgilenmemiş. Çünkü, tek kaygusu varmış; o da kıt kanaat ailesinin geçimini sağlamak. Nahçıvan’da aileler, çocuklarını okul yerine işe gönderirlerdi. Çünkü, karın doyurabilmek için tüm fertlerin çalışması gerekirdi. Bu şartlara rağmen, ağabeylerim okumuş. Hatta Bakü’ye giderek üniversiteye dahi yazılmışlar. Ben de ağabeylerimin babama baskısı sayesinde, altı yaşındayken ilkokula başladım. Sovyetler Birliği’nde zorunlu eğitim on yıl idi, lise de buna dahildi. 1939’da liseden mezun oldum. Babam, ‘Haydar, yeterince okudun. Durumumuzu görüyorsun, artık çalışmaya başla’ diyerek, kibarca baskı koydu. Oysa, bir yandan babamı kırmak istemiyordum, bir yandan da daha o güne kadar hiç görmediğim Bakü’ye gidip üniversiteye yazılmak istiyordum. Bu aşamada da, ağabeylerim imdadıma yetişti. Kendileriyle mektuplaştım. Beni, Bakü’ye davet ettiler. Ailemizde ilginç bir gelişme yaşandı. Babam, Bakü’ye gitmeme direndi; oysa annem, beni bu konuda cesaretlendirdi. Kısacası, ağabeylerim ve annem sayesinde Bakü’ye ulaştım. Babam da çoğunluğun kararına uydu.’’
Üniversite yıllarını, yine Haydar Aliyev’den dinleyelim:
‘‘Bakü Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’ne kaydımı yaptırdım. Elim, resme yatkındı. Hatta yaptığım tablolar ilgiyle izleniyordu. Dersler başladı. Önüme bir büyük engel çıktı; bu ‘Rusça bilmeme’ engeliydi. Biz, Nahçıvan’da Türkçe eğitim görüyorduk. 1939 yılında, bilindiği gibi II. Dünya Savaşı çıktı. Hitler’in Alman orduları, Sovyetler Birliği’ne girdi. Bizi de askere alıp cepheye sevk ettiler. Çok sıkıntılı yıllar geçirdik. Derslerimiz aksadı. Her şey altüst oldu.
Hitler, 1943’te Sovyet topraklarında bozguna uğradı. İşte bu sırada, Azerbaycan yönetimi beni bir göreve atadı. Görev yapacağım yerin adı kısaltılmış şekliyle ‘NKVD’ idi. Yani, Sovyetler’in gizli haberalma örgütü. Bu örgütün adı, daha sonra ‘KGB’ye dönüştü. Bu örgüte girerken, hiç kimseden yardım veya destek almadım. Tamamen, seçme ile aldılar. Bu olayla birlikte hayatımın akışı değişti. Sovyet lideri Stalin, örgüte çok önem veriyordu. Diyebilirim ki, Sovyetler Birliği NKVD sayesinde ayakta duruyordu. Sovyetler Birliği’nin her cumhuriyetinde, Moskova’ya bağlı birer NKVD örgütü vardı. Bu örgütte tam 30 yıl görev yaptım. Görevim sırasında, kendi öz milletime hiç ihanet etmedim. Eğer aksi olsaydı, Azerbaycan halkı beni bu kadar sevmezdi. KGB’de, rütbelerin en yükseğine, yani generalliğe ulaştım. Mimar olmak için yola çıktım, ama kader beni general yaptı. 1967 yılında ise Azerbaycan Komünist Partisi 1. Sekreterliği’ne getirilecektim.’’
Haydar Aliyev, KGB generalliğinden Azerbaycan’ın liderliğine terfi etmişti. Bu yeni görev, Aliyev için yeni bir kilometretaşı oluyordu. Bu taşın başladığı yol da, onu Moskova’ya taşıyacaktı. Aliyev, Azerbaycan’da uzun yıllar görev yaptı. Özellikle, Bakü şehrini imar etti. 40 kilometrelik Bakü Metrosu’nu yaptırdı. Ardından Gence şehrinde otomobil fabrikası kurdurmaya başladı; ancak Sovyet yönetimi, Türk-Azerbaycan’da böyle bir tesisin mevcudiyetini riskli buldu. Sovyetler Birliği’ndeki binalarda kullanılan ilk klima cihazları da Aliyev döneminde Azerbaycan’da üretilmeye başlandı.
HAYDAR Aliyev, Yeni Azerbaycan Partisi’nin 1992 yılında yapılan 1. Kongresi’nde şunları söylüyordu: ‘‘Henüz 20 yaşında Komünist Partisi’ne girdiğimde, hiçbir çıkar gözetmiyordum. Dünyanın en büyük partisinin başında duran biriyken, bulunduğum noktaya yalnız inançlarımla yükselmiştim. İnancımı yitirdiğimde de partiden ayrıldım. Ne Komünist Partisi’ne girmem, ne de çıkmam beni üzmüştür. Ben, her devirde halkıma sadakat, şeref ve namusla hizmet ettim.’’ Aliyev, yine aynı tarihlerde, dönemin Türkiye Başbakanı Süleyman Demirel’e de aynen şu beyanlarda bulunuyordu: ‘‘Ben, Türklüğümün farkına, Sovyetler Birliği’nin dağılmaya başladığı zaman vardım. Moskova’da her şeyimi bırakıp doğduğum topraklara, Nahçıvan’a döndüm. Dönüşümün sebebiyse Türklüğe hizmettir.’’
Nazım Hikmet’i korudu
Haydar Aliyev Nazım Hikmet’in Azerbaycan ziyaretleri sırasında Bakü’de sık sık Azeri şairlerle buluştuğunda güvenliğini bizzat üstlendiğini anlatırken ‘‘O dönemin Sovyet yönetimi bu ziyaretlerden sıkıntı duyardı, KGB Nazım Hikmet’i izletirdi. Bende Nazım Hikmet’i sevdiğimden bu görevi kimseye bırakmaz, hava alanından kentteki temaslara kadar güvenlik önlemlerini bizzat kendim üstlenirdim’’ demişti.