SPORCU KİMDİR? - SPORCU BESLENMESİ- Dyt.(a)Muhammed Kahveci
hansu 24 Aralık 2017 Genel 0
SPORCU KİMDİR ?
Sporcu, sporla uğraşan, aktif olarak içinde bulunan, yarışan, maç yapan kişidir. Spor yönetmeliklerine göre amatör ve profesyonel sporcu birbirinden ayrılmıştır. Buna göre sporu hobi olarak yapan kişiler amatör sporcu, meslek haline getirip bu işten para kazanan kişilere ise profesyonel sporcu denir.
Sporcuların enerji gereksinimleri yaş cinsiyet fiziksel aktivite düzeyi ve harcanan enerji miktarına göre farklılık gösterir. Sağlıklı ve dengeli besleme yağsız vücut ağırlığının arttırılmasında en önemli etkendir. Bunun yani sıra tüm sporcuların beslenmelerinde dikkat etmeleri gereken temel unsurlar vardir. Bunlar;
– Sağlığın ve performansın devamlılığı için enerji ve besin ögelerinin yeterli tüketilmesi
– Branşa özel yağ ve yağsız vücut kütlesinin korunması
– Antreman sonrası kas onarımı için optimum toparlanmayı sağlamak
– Sıvı elektrolit dengesini sağlamaktir
Yapılan idmanın türü ve süresine göre enerji kaynağı değişir. Bir dakikadan daha kısa süren hızlı kuvvet yüklemelerinde yüksek enerjili ATP ve kreatin-fosfat molekülleri kullanılır. Sekiz dakikaya kadar uzun süren dayanıklılık yüklemelerinde karbonhidratlar kullanılır. Bir saatin üstündeki beden alıştırmalarında yağlar kullanılır. Bu nedenle, özel beden alıştırmaları için normal diyetin üstündeki enerji harcamaları, karbonhidrat ve yağlardan karşılanır.
Vücudun uzun vadeli enerji deposu yağdır. Dışardan enerji kaynağı alınamadığı zaman, yaglar kolayca enerjiye dönüşerek,enerji gereksinimini karşılayabilir. Yağlar ve karbonhidratlar, kas çalışması için kullanılır. Ancak karbonhidratlarin yağlara göre %4-5 oranda daha elverişli olduğu rapor edilmiştir. Merkezi sinir sisteminin çalışmasında, çoğunlukla karbonhidratlar enerji kaynağı olarak kullanılırlar.
Özellikle uzun süreli fiziksel hareketlerdeki başarı derecesi, çalışan kasların, fiziksel hareketin başlangıcındaki glikojen depoları ile ilgilidir. Kasların glikojen deposu ne kadar yüksek olursa, fiziksel hareketteki başarı o kadar üstündür. Normal bir diyette adele kaslarının glikojen deposu ortalama 0,5g/100g kas düzeyindedir. Kasların glikojen miktarı fiziksel hareketlerle azalır. Diyetin karbonhidrattan gelen oranı düştükçe, glikojen deposunda düşüş görülür. Normal glikojen deposu olan bir kimsede, iki saatlik ağır idman sonunda glikojendeposunun sıfıra indiği görülmüştür. Bu durumda birey aşırı şekilde yorulmuş olarak gözlemlenmektedir.
Ayrıca son yıllarda
Farklı seviyedeki sporcular arasında performansı arttırmak ve başarıyı daha kolay yakalamak için ergojenik yardım kullanımı yaygınlaşmıştır. Sportif performansı arttırmak amacıyla doğal yetenek ve antremanın dışında bir takım madde, yöntem ve malzemelerin kullanımı ergojenik yardım olarak adlandırılmaktardır. Ergojenik yardımcılardan bir kısmı direkt sporcu sağlığını tehdit ettiği için ya da sporcular arasındaki eşit yarışma şartlarını ortadan kaldırdığı için Uluslarararsı Olimpiyat Komitesi (IOC),Dünya Anti-Doping Ajansı (WADA) ve Uluslarararsı Spor Federasyonları (IF) tarafından doping kabul edilmiş ve yasaklanmıştır. Ergojenik yardımcıların etkileri hakkında kanıtlar az miktarda bulunmaktardır hatta bu etkileri için yok denilebildiği gibi, bunların arasında bulunan kafein, kreatin ve bikarbonat takviyeleri, güçlü bir araştırma üssü tarafından desteklenmekte ve kullanımına izin verilmektedir. Son yıllarda da ürün pazarında, ß-alanin popüler olamaya başlamış ayrıca nitrat ve arjinin kullanımı da artmaya başlamıştır. Yine de sporcular, tüm bu destek ürünlerin geniş satış ve reklam piyasası , cazip vaatleri bulunsa da , yeni kanıtlarla desteklenene kadar , tüm riksleri minimuma indirmek amacı ile kullanımlarında dikkatli olmalıdır.
HAZIRLAYAN: DYT.(a) MUHAMMED KAHVECİ
diyetisyen muhammed kahveci spor ve diyet sporcu sporcu beslenmesi
Önceki: Önceki yazı: FRUKTOZ ŞURUBU ; OBEZİTE, KANSER, HİPERAKTİVİTE
Sonraki: Sonraki yazı: SPOR VE EGZERSİZDE BESLENME