Noter kamum lâyihası (1/800)
Download "Noter kamum lâyihası (1/800)"
1 S. Sayısı: 259 Noter kanunu lâyihası ve askerî ve mülkî tekaüd kanununun 65 nci maddesi hükmünün noterlerin vazifesine nihayet verme işinde de cari olub olmadığının tefsiri hakkında Başvekâlet tezkeresi ve Adliye encümeni mazbatası] ^(1/800,3/115) Askerî ve mülkî tekaüd kanununun 65 nci maddesi hükmünün noterlerin vazifesine nihayet verme işinde de cari olub olmadığmm tefsiri hakkmda Başvekâlet tezkeresi (3/115) T. C. Başvekâlet Karalar müdürlüğü 3 -XII Sayı:6/4410 Büyük Millet Meclisi Yüksek Reisliğine 1683 sayılı tekaüd kanununun 65 nci maddesi hükmünün noterlerin vazifesine nihayet verme işinde de cari olub olmadığının tefsiri hakkında Adliye vekilliğinden yazılan 2 - XII tarih ve 412/22 sayılı tezkerenin sureti Yüksek huzurlarına sunulmuştur. ' işin tefsir yolu ile bitirilmesine ve sonunun bil dirilmesine müsaadelerini dilerim. Başvekil î. İnönü Yüksek Başvekâlete Noter kanununun 3 ncü maddesinde noterlerin yaş tahdidi hakkındaki kanun hükümlerine tâbi olduğu yazılı olmasına ve Üsküdar birinci noteri Ali Fuad beyin 65 yaşını bitirdiği sicillinden anlaşılmasına ve 1683 sayılı askerî ve mülkî tekaüd kanununun 65 nci maddesi mucibince tekaüd hakkı başladığı tarihden itibaren yaptırılan yaş düzeltilmeleri muameleye müessir olamayacağına mebni tarihinde vazifesine nihayet verilmiş ve noterlikten önce memuriyeti mesbuk olmasından ötürü tekaüd muamelesi de yapılmış idi. Noter Ali Fuad beyin yaşmm düzeltilmesine dair 1932 yılında Üsküdar hukuk hâkimliğinden almış olduğu hükme nazaran 65 yaşını doldurmadığı cihetle noterlik vazifesine nihayet verilmesi doğru olmadığından bahsile Devlet şûrasına açtığı dava üzerine davacının 65 yaşmı doldurmadığı hüviyet cüzdanından anlaşılmasına ve tashih edilen yaşların nazarı itibara alınmaması münhasıran tekaüd hakkı başladığı tarihden itibaren yaşlarını tashih ettiren mülkî ve askerî memur ve zabitlerle maaş bağlandıktan sonra bu tashihi yaptıran yetimlerin yaptıkları muamelelerde cari bir kaide olmasına göre nüfus cüzdanındaki yaşının tashihan tayin etmiş olması vesilesile noterlik vazifesine nihayet verilerek tekaüde şevki kanuna uygun olmadığına karar verilmiştir. Noter kanununun 3 ncü maddesinde noterlerin yaş tahdidi hakkındaki kanun hükümlerine tâbi olduğu mutlak surette yazılı bulunmuş ve 1683 sayılı tekaüd kanununun 65 nci maddesinde tekaüd hakkı başladıktan sonra yapılan düzeltilmesinin muameleye müessir olamıyaeağı açık olarak gösterilmiş ve bu suretle memurlar hakkındaki yaş tahdidine müteallik hükümlerin noterler hakkında da kayid ve şartsız olarak tasdiki lâzımeden bulunmuş olduğu halde yukarıda yazılı Devlet şûrası deavi dairesinin işbu madde hükmü tekaüd hakkı başladığı tarihden itibaren yaşlarını tashih ettiren müm ve askerî memur ve
2 2 zabitlerde maaş bağlandıktan sonra bu tashihi yaptıran yetimlerin yaptıkları muamelelerde carî bir kaide olub tekaüd muamelesi olmayan noterlerin vazifelerine nihayet vermek işinde cari olamıyacağı yolundaki kararın karşısında bundan böyle yaşını düzelttiren 65 yaşını bitirmiş noterler hakkında yapılacak muameleyi esas olmak üzere keyfiyetin tefsiren hal ettirilmesi zarureti hâsıl olmuştur. Gereğinin yaptırılması arzolunur. Adliye vekili Noter kamum lâyihası (1/800) ar. a Başvekâlet 4 - V Kararlar müdürlüğü Sayı : 6/1516 Büyük Millet Meclisi Yüksek Reisliğine Adliye vekilliğince hazırlanan ve tcra Vekilleri Heyetince 30 - IV tarihinde Yüksek Meclise arzı kararlaştırılan Noter kanunu lâyihası esbabı mucibesile birlikte sunulmuştur. Başvekil 1. İnönü Mucib sebebler Bin ikiyüz doksan beş tarihinde meriyete giren mukavelât muharrirliği nizamnamesi ammenin tanzim ve tevsik mercii olan bu müessesenin istifadeyi dar bir alanda bırakmış olmasından ötürü 1329 tarihli Noter kanunu muvakkati ve eklerile resmî senedlere ilâm mahiyet ve kuvveti ve noterlere menkul ve gayrimenkul malların tevdi ve teslim ve idaresi ve emanetleri saklamak salâhiyeti verilmek ve noterler amme mutemedi ve ammenin esrarının tevdi yeri haline ifrağ olunmak suretile noksanlar bir dereceye kadar ikmal edilmiştir. Eski hükümler merî olduğun sıralarda tedvin edilmiş ve o vakitki mevzuat ve ihtiyaçlara uygun bulunmuş olan halen merî bulunan noter kanunu 1926 yılında başarılan adlî inkilâptan sonra yeni kanunî mevzuatımız ile bittabi ahenk ve insicam temin edememiş ve tatbikatta görülen ihiyaçları da önleyememckte bulunmuş olmakla beraber yeni mevzuatın hangi hükümlerini kaldırmış ve hangileri merî bulunmuş olduğu hususunda bir hayli tereddütler vukua gelmekte bulunmuş olmasından Noter kanununun da yeni mevzuatımıza göre tekrar kaleme alınması zarureti günden güne artmıştır. tsviçrenin nöşatel ve diğer kantonları kanunlarile Avusturya Noter kanunundan ve İstanbul noterleri tarafından tanzim olunan kanun lâyihasından istifade olunmak ve bilhassa yeni mevzuatımıza mütenazır olmak üzere tatbikatta görülen ihtiyaçlara göre işbu kanun lâyihası kaleme alınmıştır. Tanzim ve tevsik işlerini gören noterlerin bu gün merî kanunda olduğu üzere harçtan dörtte bir almak ve gördüğü bazı işlerleri ücret almak suretile serbest meslek erbabımdan olmak üzere bırakılmaları muvafık görülerek lâyiha bu esas dairesinde hazırlanmış ve meslek haline getirilen noterlerin ne gibi vasıfları haiz bulunmaları ve ne suretle yetiştirileceği ve tayinleri usul ve tarzı ve noterliklerin ne suret ve şartlar altında kurulacağı ve kaldırılacağı ve noterlerin aslî vazifelerinden başka ne gibi işler görebileceği lâyihada gösterilmiştir. Lâyihanın bab ve bölümlerinde kayid ve dosyaların tutulma ve işlerin görülme tarzı, tanzim, tasdik, tebliğ isleri, iş- sahihlerinin ehliyet, şahid, muarrif ve tercümanlarda aranılması gerekli vasıflan ve dinleme usul ve şartları, noterlerin vazifesi, noter senedlerinin hüküm ve kuvveti ve ( S. Sayısı : 259 )
3 3 hangi hallerde noter senedi olmak vasıflarını kaybedeceği, inzibatî ceza ve mesuliyetleri ve yaptıkları yolsuz muameleler ilgililerin zararını intaç ettiği takdirde harç ve ücretten başka ayrıca sebeb oldukları zararları tazmin edecekleri ve noter olmak vasıflarını kaybettikleri takdirde muhakemeye ihtiyaç olmaksızın azlolunabilecekleri, ve noter yanında çalışacakların haiz olmaları lâzım gelen vasıflar hak ve borçları ve yaptıkları yolsuz muamelelerden rücu hakkı baki kalmak üzere noterlerin malen mesul olacakları gösterilmiş noter teşkilâtından istihdaf olunan gayenin elde edilebilmesi için noterlerin tecrübe görmüş hukuk fakülteleri mezunlarından mürekkeb olması gereklidir. Kanun lâyihasının tanziminde vazifelerini aidat ile gören noterliklere Hukuk fakültesi mezunlarının rağbetlerini celb ve ımevcudların mesleklerine bağlılıklarını ve gayretlerini arttırmak ve meslekin ileride inkişafını hazırlamak için istikballerini temin edecek. tedbirlerin göz önünede bulundurulması zarurî görülmüştür. Bu mülâhaza ile noterlerin verdikleri ve vazifelerinden ayrıldıklarında bir ilişikleri olmadığı takdirde kendilerine red ve iade edilecek olan teminat akçelerile yıllık varidatlarından münasib bir miktar meblâğın ve noterlere tevdi olunacak emanet paraların faizleri sermayesini teşkil etmek üzere Ankarada bir yardım sandığı kurulması ve bu sandığın ölüm halinde ailelerine veya tahdidisin ve maluliyet gibi sebeblerle vazifelerinden ayrılanlara münasib bir ikramiye verilmesi uygun bir tedbir telâkki olunmuştur ve Ibu sandığın teşkil ve idare suretleri ve yardım ' nisbetinin ayrıca bir nizamname ile tayin ve tesbiti ihtiyaca daha uygun görülmüştür ve lâyihada umumî esaslar gösterilmek suretile iktifa olunarak müteferri noktaların lâyiha kanuniyet kesbettikten sonra tatbik suretini gösterir nizamnamede gösterilmesi münasib görülmüştür. Noter harç tarifesinin Adliye harç tarifesi kanununa bir fasıl olarak ilâvesi muvafık görülerek lâyiha bu suretle kaleme alınmıştır. Noter harç tarifesinde halkın tanzim ve tevsika karşı rağbetini çoğaltmak maksadı istihdaf olunarak harçlar ziyadeleştirilmemiş ancak yeni mevzuatımıza göre konması gerekli harçlar konmuş ve tatbikatta bir çok müşkülleri mucib olan hususlar tamamlanmış ve murakabeyi kolaylaştırmak ve Hazine hukukunun ziyama mahal bırakılmamak üzere harç pullarının dairede hıi'zolunacak nüshaları üzerine yapıştırılması esası kabul edilmiştir. Lâyihada maktu harçlar muntazam bir silsile altında ve bunların dışında kalanların nisbî harçlara bağlı olduğu gösterilmek suretile hem tatbik edeceklerin ve hem de iş sahihlerinin anlayabileceği surette sade bir şekilde kaleme alınmak esası gözetilmiştir. T.B. M. Jf. Adliye encümeni Esas No. 1/800, 3/115 Karar No. 44 Adliye vekilliğince hazırlanıb Başvekâletin 4 - V tarih ve 6/1516 sayılı tezkeresile Büyük Meclise sunularak Adliye encümenine havale edilen noter kanun lâyihası Adliye vekili ve Hukuk işleri umum müdür muavini huzurlarile tedkik ve mütalea olundu. Esbabı mucibe lâyihasile, Adliye vekili tarafından verilen izahattan ihzar edilen lâyihanın Adiye encümeni mazbatası Yüksek Reisliğe 10 ~V mevzuatımızda kabul edilen asrı hukuk prensiblerile ahenk ve insicamı temin maksadile İsviçre ve sair memleketler kanunlarında yapılan tedkikler üzerine memlekette müşahede edilen noksan ve ihtiyaçlar da göz önünde tutularak bu lâyihanın vücude getirildiği anlaşılmıştır. Kanunî salâhiyetlerine göre ifa edecekleri 1926 tarihindenberi peyderpey tedvin edilen adlî, hizmetler bakımından halkın güvenini haiz olmak ( S. Sayısı : 250 )
4 lâamge^eû noterlerin İm vazifelerinin ehemmiyetle ml&enasib evsaf ve şeraiti haiz bulunmaları- ve (noterliğin bir meslek sayılarak bu işde tecrübeli: zevatm yetiştirilmesi ve bu itibarla hal ve ikilerinin temini esbabının derpiş olunması V 'halkın selâmetle işlerini gördürmek ve haklarımı korumak üzere tanzim edecekleri evrak ve isenedatı tevsik ettirmek üzere emniyet ve kolaylık gösterilecek hükümler konması lüzumu ajyıkâr ve impratorluk devrinde muvakkat birr kanun olarak neşredilib cüzi tadilâtla btt gün^meri bulunan kanunun ihtiyaca yeter olmadığa derkâr bulunmakla bu mühim noktalar nazara alınarak hazırlanan lâyiha encümence esas itibarile kabul edilmiştir. Lâyiha havi olduğu hükümler itibarile umumî hükümlerden bahis kısmından başka sekiz bab üzorine tasnif edilmiştir. "üamimî hükümler altı maddede her asliye mmhkenjesi kaza çevresinin bir veya bir kaç noterin %1 hıaaeağı ve noterlik dairelerinin kurulacağı yet gösterilmiş ve yabancı memleketlerde noteriikj işlerinin konsolosluharca yapılacağı tasrih kdıımış ve noterlerin ilim ve hayır müesseselerin azglıklarile kaza mercilerinden verilecek her hanpvazifeden başka hiç bir işle meşgul olamayacakları ve borsa oyunu ve ticaret işlerile uğraşamayacaklan ve 'başkalarına kefalet edemeyeeemefl gibi bu işlerin noterlik vazif esile telif kabul etmeyen ve itimadı sarsılabilen meşgalelerden olmak mülâhazasile kanunda açıkça gösterilmiştir. Noterlerin tatil günlerinde iş yapamayacakları tabiî olmakla beraber metinde işaret edildiği üzere vasiyetname tanzimi veya gecikmesinde zarar umulan akid ve işleri yapabilecekleri altıncı madeye^kaydolunmuş ve ancak zaruret ve müstaceliyet tebeblerinin tanzim veya tasdik olunacak evrakilat gösterilmesi lüzumu işaret olunmakla bu hükmün yalnız yerinde tatbik edilmesi maksud olduğu Işebarüz ettirilmiştir. Ltyfhanın yedinciden yirminciye kadar olan birinci ftabı noterlerin tayini usullerine mütedair hükümlferi göstermektedir. Hâkimlik, memur ve avukatlık gibi bütün ' mesleklirde aranılan vasıf ve şartlara mütenazır olan noterlik hakkındaki kayidlere bir de itintad ve emniyeti ufak bir şübheye düşürebilecek haller de sarili olarak ilâveten işaret edilmiş ve beş sene hâkimlik, müddeiumumilik veya avukatlık etmiş, olmanın meşrut bulunması da noter olmak isteyenlerin hukukî bilgilerini tatbik sahasında tekemmül ettirmiş olmaları düşünoesile konmuş isabetli bir kayiddir. Kanunun aradığı bu kayde göre açık noterliğe talib çıkmadığı takdirde diğer şartları haiz planlar arasmda imtihan yapılacağı ve imtihan mevzuunun neler olduğu ve talihlerin taaddüdü halinde aralarında müsabaka yapılacağı ve bunlar arasında dil bilenlerin tercih olunacağı bu babın sıra ile maddelerinde tesbit olunmuştur. Noter olacakların yıllık gayrisafi gelirlerinin yüzde onu nisbetinde para olarak teminat vermeleri de 16 ncı maddede gösterilmiş ve paradan başka teminatın kabul edilmemesi de bu para faizlerinin yardım sandığı geliri meyanında olmasından ileri gelmiştir. (Gayrisafi gelirin) notere aid ücret ve beyiye ve diğer aidatın yekûnu olacağının maddede tasrih edilerek Devlete aid harçların gayrisafi gelir sayılması gibi bir telâkkiye mahal kalmaması mütaleası dermeyan edilmiş ise de Devlete aid harçlarla noterin, geliri hiç bir suretle alâkalı olmayacağından ve maksadın böyle anlaşılmasına da imkân bulunmayacağından maddeye bir kayid ilâvesine lüzum görülmemiştir. Noterliğin de Devlet müesseselerinde bir âmme hizmeti olması itibarile noterlerin de memurlar. gibi tekaüd muamelelerindeki yaş tahdidine tâbi olmaları tabiî olub bu husus lâyihanın 18 nci maddesinde sarih olarak yazılmıştır. Bir noterin geliri daha fazla açık bir noterliğe terfi suretile tayin edilebileceğine dair 19 neu madde noterliğin bir meslek sayılması maksadını temine yarayan bir hükümdür. Lâyihanın 20 nci maddesinde vazif esinden ayrılacak noterlerin işlerinin ne suretle gördürüleceği ve bunlara vekâlet edeceklerin kimlerden olabileceği ve noterlik gelirinden vekillere verilecek para mikdan beyan olunmaktadır. Maddede vuzuhla gösterilen bu hüküm tatbikatta kolaylığı mucib ve işleri yüzüstü kalmasına mâni olmaktadır. Bir noterin hastalık ve mezuniyet ve her hangi bir mazeret sebebile işinden ayrılması halinde memurlarından birini mesuliyet uhdelerinde kalmak suretile tevkile salâhiyet veren maddenin son 'fıkrası bu sebeblerle vekâletin bir ayı geçmeyeceği ve geçecek olursa vekil intihabının mahallî Adliye-encümenlerince Adliye (S. Sayısı: 259)
5 - B - memurlarından birinin seçilerek vazifenin ona gördüirüleceği hükmünü ihtiva etmektedir ki,.bununla mesuliyet uhdelerinde olmakla beraber noterlerin kendi memurlarına istedikleri gibi vekâlet vererek iş gördürmeleri men ve kendilerinin bizzat işleri başında bulunmaları temin edilmiş J olmaktadır. Lâyihanın ikinci babmm birinci bölümü noterlerin tutacakları defter^ dosya ve kayidlerden' bahis bulunmaktadır. Muamelenin intizammı. temin için noterlere saklanmak üzere tevdi edilen şeylerin iyice korunması» tedbirleri gösterilmekte ve murakabeyi kolaylaştırmak üzere her ay müddeiumumiiğıe fgejlen. ve îçikan işlerin mahiyetini ve alman ücret ve harçların mikdarmı gösteren cetveller vermek mecburiyeti maddelerde işaret edilmiş buunmaktadır. ölüm veya rvazifeden ayrılma ve dairenin ilgası gibi sebeblerle evrakm devir ve teslimi hususları da yine bu bölümün maddelerinde gösterilmiştir. İkinci bölümde sekiz maddede tanzim, tasdik ve tebliğ işlerine aid ahkâm mevcuddur. Noterlerce tanzim ve tasdik edilecek kâğıdlarnuancak alâkalılara örneklerinin verilebileceği tyakiiz mahkeme ve sorgu hâkimi kararile kâğıd ve defterlerin daireden dışarı çıkarilabileceği s ve müddeiumumilerle adliye müfettişlerimmı de murakabe salâhiyetleri dolayisile bu hakki haiz oldukları maddesinde beyan olunarak bu ıhükümierle mahremiyet esasr gözetilmiştir. Başka dile çevrilecek kâğıdlarm noterler veya emniyet ettikleri kimseler tarafından yaptırılacağı da bu fasılda gösterilmiştir. Tebligat işlerinin hukuk usulü muhakemeleri kaniibu hükümlerine göre yapılacağı ve buna müteferri hususların icrası tarzı 22 ve 23 ncü maddelerde tasrih kılınmıştır. Bm babın üçüncü bölümünde noter dairesine gelenlerin ehliyeti ve tarafların rızalarını öğrenme ve alâkalılarla şahid ve muarriflerin dinlenmesiiîtakdarına aid hükümler on maddede beyan olunmaktadır. Noterlerde tanaim ve tasdik ettirilecek kâğıdlarm^vusııku&u lâyikile temin için resen yaptırılacak sened ve sair kâğıdlarla hariçte tanzim edilib tasdik için getirilen kâğıdlarda beyan ve ikrar sahiblerile şahid ve muarriflerin ve lisan bilmeyenler hakkında tercümanın ne tarzda dinlenileceği ve bilhassa hüviyetlerinin tesbiti için ne gibi şartlar aranılacağı bu maddelerde sırasile vazıh olarak gösterilmektedir. Yazı bilmeyenler hakkında ne yapılacağı da 38 nci maddede tesbit edilmiş ve bunların mühür, hususî işaretleri varsa bunları kullanmaları, olmadığı takdirde de sol ellerinin baş parmağı bastırılarak üzerlerine adları yazılmak ve noter tarafından ayrıca şerh verilerek tasdik ve imza olunması beyan edilmektedir. Tanzim ve tasdik edilecek kâğıdlan mümessil sıfâtile yaptıracaklar hakkında da bu sıfatları ispat edecek vesikalar aranmak suretile ehliyetlerinin tebeyyün ettirilmesi lüzumu 46 nci maddede tasrih edilmiş ve böyle iş yaptıranların vekil, vasi, kayyim, mümessil ve mirasçı gibi kimselerle hükmî şahsiyetleri temsil edenler olabileceğinden ehliyetin sübutu emrinde aranılacak vesikaların bu sıfatlara göre olması tabiî olduğu ve hükmî şahsiyet mümessillerinin salâhiyet dereceleri anlaşılmak üzere şirket veya cemiyet statü ve nizamnamelerinin de tedkik olunması ve yapacakları hususu yapmağa izinli olduklarına dair olan vesikaları da göstermek mecburiyeti maddede sarih olarak kaydolunmuştur. Noterler ikrar şahidile muarrif ve tercümanın dinlenmesinde bir kayid ve şartla ve şartla bağlı olmayıb lüzum ve icaba göre bunların sözlerinin doğruluğu hakkında şahid, muarrif ve tercümana yemin verebilecekleri 42 nci maddede tesbit olunmuştur. Noterlerin ehemmiyetli gördüğü ve lüzumunu takdir ettiği işlerde alâkaklarm fotoğraflarının da kâğıdlara yapıştırabileceği 43 ncü maddeye yazılmıştır. Lâyihanın üçüncü babı iki bölümde noterlerin vazifelerile noter senedlerinin kanunî kuvvetlerini gösteren ahkâmdan bahistir. 44 ncü maddede noterlerin yapacağı işler 14 bendde sayılarak gösterilmektedir. Bu işlerden piyango ve seçim gibi noterlerce tevsik edilmesi istenen bazı işler noterlik dairesinin dışında yapılacağı gibi ötekilerin de bu günkü mevzuata göre her halde noterlikçe tanzim ve tasdiki lüzumlu olanlarla iş sahihlerinin kendi isteklerile tanzim ve tasdik ettirecekleri işlerdir. Yine bu maddede alâkalıların isteği ile noterlerin veya kendilerine vekâlet edecek memurların, mahallerine giderek ( S. Sayısı : 259 )
6 daire haricinde de kâğıd tanzim ve tasdik edebilecekken gösterilmiştir. Daire dışında yapılacak bu işler tatbikatta görülen ve ihtiyaç arzeden haller için tecviz edilmiş olub bu lâyihanın mahfuz bulundurmak istediği ehemmiyetli bir nokta; noterlikte isthdam edilen bütün memurların hariçte kâğıd tanzim ve tasdik işlerini yapamayıb ancak notere vekâlet etmek salâhiyetini haiz olanlara dışarıda iş gördürebileceği maddede sarahatle kayid ve ifade olunmuştur. 45 nci maddede vasiyetnamelerin tanzimi tarzı - gösterilmektedir. Vasiyet ve ölüme bağlı tasarruflada ölüm vukuunda noterlerin bu keyfiyeti salhiyetli sulh hâkimine haber vermek üzere tanzim edilmiş olanlarını ölümün tahakkukundan bunların tasdikten ve pulsuz örneklerini Cumhuriyet müddeiumumiliklerine verecekleri bu maddede gösterilmiştir. Noterlere tevdi edilen emanetlerin saklanması ve geri verilmesi ve bir yere teslim edilmek meşrut ise oraya verilmesi usulleri 46 nci maddede ve Hükümetin teklif lâyihasının 52 nci maddesinde tavzih edilen şekilde gösterilmiştir. Emanetlerin sahihlerinin sağlığında rızaları veya mahkeme kararı olmadan ve ölüm halinde de kanunî müstahakları tarafından vesika gösterilmedikçe emaneti veren kimsenin tesbit ettiği şartlara aykırı surette hiç kimseye verilemeyeceği lâyihanın 47 nci maddesinde noterlerin emin ve mahrem sıfatlarını tebarüz ettiren bir hüküm olarak tesbit edilmiştir. Noterler tarafından resen yapılan evrak ve senedlerin sahteliği sabit oluncaya kadar makbul bir delil olduğu 48 nci maddede ve hariçte yapılıb noterlerce tasdik edilen kâğıdlarm sıhhat ve itibar bakımından kıymetleri yalnız imza ve tarihe münhasır bulunduğu ve münderecatına tesiri olmadığı 49 ncu maddede beyan olunmaktadır. 5p nci maddede borçlar kanununun akidlerin serbestisi hakkındaki hükümlerin mahfuziyeti kaydedilmektedir. Resen tanzim edilen kâğıdlarda noterlerce umumî hükümler nazara alınmakta ise de yalnız imzanın tasdiki için getirilen kâğıdlarm münderecatına dikkat edilmek mecburiyeti olmadığı kanaatinde bulunan noterlere de tesadüf edilmiş olduğundan kanunların sarih olarak nehi veya emirlerine aykırı akdin ikrarını natık hariçte yapılmış bir mukavelenin yalnız imzasının tasdiki için noter dairelerine getirildiğin- ( S. Sayısı : 259 ) 6 de bunun dahi tasdikinin yapılmaması için maddeye bu yolda sarih hüküm ifade eden kayidler konmuştur. Lâyihanın 51 nci maddesinde noterlerce bu kanun hükümlerine göre tanzim ve tasdik olunmayan kâğıdlarm resmî sayılamayacağı ve tasdik edilen her hangi bir kâğıdda bulunacak çıkıntılar ayrıca tasdik edilmemişse bunların da sahih addolunmayacağı tasrih olunmuştur. Noter işlerinin murakabesi ve noterlerin'mesuliyeti lâyihanın dördüncü babında beyan olunmaktadır. Cumhuriyet müddeiumumileri noter üzerinde daimî teftişte bulunmakla vazifedar olub en az senede bir defa teftiş etmeleri 52 nci maddede gösterilmiştir. Adliye müfettişlerinin ayrıca ve her zaman diğer adliye muamelelerinde olduğu gibi noter işlerini de teftiş edebilecekleri lâyihada kabul edilmiş esaslardandır. 53 ncü maddede teftişin ne gibi noktalar göz önünde tutularak yapılacağı dört bendde tadad ve beyan olunmaktadır. Bu noktalar: kanunda tutulması emrolunan defterlerin tarifat dairesinde tutulub tutulmadığı ve istifa edilen harç, resim ve ücretlerin kanuna uygun olarak almıb alınmadığı ve harç mukabilinde pul yapıştırılıb yapıştırılmadığı ve dosya ve defterlerin yıl tertertibi üzerine tasnif edilerek intizamlı surette ve emniyeti koruyacak tarzda bulundurulub bulundurulmadığı ve nihayet kanunla tesbit edilen esasların iyi surette tatbiki için yapılması yine kanun iktizasından olan nizamname hükümlerine riayet edilib edilmediğine mütedairdir. Teftişe müteallik hükümlerin tesbiti arasm* da C. Müddeiumumierinin teftişi müteakib verecekleri raporların Adliye vekâletine gönderilmesi ve teftiş veya bir lüzum üzerine yapılacak tahkik neticelerini havi raporlar için subut delili olabilecek yolsuz ve kanuna aykırı kâğıdlarm örnekleri raporlara iliştirilirse de mübrem bir ihtiyaç görülmedikçe bu kâğıdlarda isimleri geçen alâkalıların adlarmm yazılmayacağı maddede açıkça beyan olunmaktadır ki murakabe ve teftiş vesilesile bile olsa noterlerce yapılacak işlerdeki mahremiyete ehemmiyetle riayet olunacağı bu madde hükmü ile tebarüzettirümiştir.
7 Dödüncü babın ikinci bölümünde noter hakkında tatbik edilecek inzibatî cezalardan bahso-. Ilınmaktadır. inzibatî cezaların tertibine Adliye vekâleti salahiyetli olub bu cezanm verilmesini istilzam eden haller daimî murakabe hakkını haiz olan Cumhuriyet müddeiumumilerinin yılda en az bir defa verecekleri rapordan veya adliye müfettişlerinin teftiş neticesindeki raporlarından yahud şikâyet veya her ne suretle olursa olsun istihbar üzerine yaptırılacak tahkik neticesinde kezalik verilecek raporlarla vekâlet keyfiyetten malûmat hâsıl ettikten sonra görülecek lüzum üzerine kanunda gösterilen ihtar, tevbih, bir seneyi geçmemek üzere muvakkaten meslekten çıkarma ve meslekten çıkarma cezalarının biri tatbik olunur. Bu cezalardan her hangi birinin tertibi, işin şüphesiz mahiyeti nazara alınarak vekâletçe takdir olunabileceğinden sıra ile bunlar r.n ne gibi filî ve hareketlere karşı verilmesi hakkında tadadî surette bir usul kabul olunmamıştır. Cezanın tertibinin takdir üzerine mutlak bırakılması inzibat bakımından daha f aideli olduğu ve bu cezalan istilzam eden hallerin tesbit olunarak kanunda sayılmasına imkân olamayacağı cihetle muvafık bulunduğu meydandadır. inzibatî cezanın tayininden evvel tahkik yapılmasına veya yapılan tahkikin incelenmesine lüzum görülürse bu sırada tahkik muamelesinin neticesine kadar noterin işten el çektirilebileceği lâyihanın 57 nci maddesinde, yerinde bir hüküm olarak dercedilmiştir. Haklarında cezaî takibat yapılan noterlere ayrıca inzibatî ceza verilmesine cezaî takibin mâni teşkil etmiyeceği dahi 58 nci maddede gösterilmiştir. ı 1 ; '; :$] inzibatî cezaya maruz kalan noterlerin ihtar ve tevbihe karşı itiraz hakları olmayacağı ve bu cezalara aid Adliye vekâletinin kararının katğl" olduğu 60 nci maddede tasrih kalınmıştır. Muvakkat meslekten çıkarma ile meslekten çıkarma kararlarının mevzuatımız hükümlerine göre aleyhinde itiraz ve idarî dava açılmak yolile müracaatta bulunabileceği tabiî olduğundan Encümen ; umumî hükümlere göre muamele yapılabilecek bu cihet hakkında 60 nci maddeye başkaca bir kayid konmasına lüzum ve mahal görmemiştir. Dördüncü babın üçüncü bölümünde noterlerin ifasından memnu oldukları hallerle hukukî 7 mesuliyetleri ve memnuiyet hilâfına hareketlerinden dolayı çarptırılacakları cezalar tayin ve tasrih olunmaktadır. Noterler için menedilen haller arasında kayde değer noktalar mahremiyeti koruma bakımından mevzu hükümle tanzim ve tasdik edecekleri senedlerin vüsukuna karşı bitaraflığı ihlâl edecek hallerden sayılabilecek noterin ikrar ve beyan sahiblerile şahid ve muarriflerin kendi usul ve furu kan, koca ve maddesinde sayılan derecede yakını olmaması keyfiyetlerinin gösterilmesidir. Noterlerin karabet dolayısile işlerini yapmaktan memnu oldukları kimselere aid muamelelerin diğer noter tarafından ve o yerde başka noter yoksa mahallî hukuk hâkimi tarafından tensib edilecek Adliye memurlarından birinin yapmasını 63 neü maddede tasrih edilmek suretile tahaddüs edebilecek güçlüğün halli çaresi de bu suretle düşünülmüştür. Noterlerin gerek kendileri ve gerekse istihdam ettikleri memurların hata ve noksanlarından doğacak zarara karşı malî mesuliyetleri bulunduğu 64 ncü maddede açıkça gösterilmiştir. Bu bölümün son maddesi olan 65 nci maddede karabet sebebile işlerini yapmaktan memnu olan kimselerin bu memnuiyete aykırı olarak kâğıdlarının tanzim ve tasdik ettikleri ve borsa oyunu, sarraflık ve ticaret işlerile uğraşdıkları takdirde kendilerinin ağır para cezasile cezalandırılacakları ve bu cezalara asliye mahkemelerinin hükmedecekleri yazılmıştır. Lâyihanın beşinci babı noterlerin yanlarında çalıştırılacak memur ve sair müstahdemler hakkında aranılan vasıf ve şartları ihtiva etmektedir. Lâyihada mevzu hükümlere göre noterlerin çabuk ve düzgün işgörebilmeleri için lüzumu kadar kâtib ve müstahdem kullanmağa mecbur oldukları ve memurların memurin kanunundaki şartları haiz bulunmaları ve tebliğ memurile odacıların da on sekiz yaşını bitirmiş bulunmaları ve Türk olmaları ve işlerini yapabilecek malûmat ve ehliyeti haiz kimseler olması ve kâkimlikten, adliye memurluklarından ve avukatlıktan cezaî ve inzibatî kararla çıkarılmış olanlann noter dairelerinde istihdam olunamayacakları maddeler de yazılmıştır. ( S. Sayısı : 259 ) Noterlerin kendileri tarafından seçecekleri bu vasıf ve şartlan haiz memur ve müstahdemlerin
8 hukukunu korumak için 70 nci maddede bazı hükümler konmuştur. Hastalık ve sair mazeret sayılacak sebeblerle ve vazifesinden çıkarılacaklara o noter yanında çalıştığı hizmet senelerine göre bir nisbet dairesinde noterlerin ikramiye vermeleri mecburiyeti ve ölüm halinde de ailelerine bu had ve nisbet dairesinde ikramiye verilmesi ve bu yüzden doğacak ihtilâfların o yer hukuk mahkemesi tarafından hal ve faslolunması bu hükümlerin başlıcalarındandır. Noterlerin gördükleri vazifeye mukabil alacakları ücretler lâyihanın 6 nci babında ve on maddede gösterilmiştir: Bu ücretlerin başlıcası harç tarifesine göre tanzim, tasdik edilecek kâğıdlardan alınacak harcın dörtte bir nisbetinde olanıdır. Bundan başka sarfedecekleri harç pullarından % 15 ve damga pullarile sair kıymetli evraktan kanun ve usullerine göre verilecek beyiyeler ve maddede mikdarlan gösterilen tercüme ve yazı ücreti ve örnek harcı ve sairedir. Daire dışında yapılacak işler için yol masrafından başka iş ve tatil günlerine göre alınacak ücret ve gidilecek yerde bir saatten fazla işin devamı halinde zam suretile alınması lâzımgelen mikdar 73 ncü maddede gösterilmiştir. 44 ncü maddeye göre daire dışında yapılacak iş ıçm noter, kendisine vekâlet etmek salâhiyetini haiz memurlardan birini gönderdiği takdirde almacak ücretin yarı nisbette olacağı yine bu maddeye kaydolunmuştur. İşleri çok olan bazı şehirlerde aynı zamanda ' dışarda iş yaptırmak üzere noterin davet edilmesi ihtimal dahilinde olduğundan notere vekâlet edebilecek memurların birden fazla olması caiz olabilib yapılacak nizamnamede bu lüzum nazara alınarak kolaylık temin edecek hükümler konabilir. Menkul ve gayrimenkul malların idaresi notere tevdi 1 edildiği takdirde alınacak ücretlerin yapılacak mukavelelerle tayin edilmesi en muvafık bir- şekil olduğundan 76 nci madde bu suretle tanzim ve kabul olunmuştur. 77 nci maddede kendilerine tebligat yapılacak kimseler bir yerde oturuyorlarsa bunlar için ayrı ayrı ücret almmıyaeağı beyan olunmaktadır. Bu hüküm bir iş için alâkalıların müteaddid kimseler olduğu hallerde tatbik edileceği tabiî olub ayrı ayrı işlerin tebligatında o işlerin alâkalıları lan eşhasm bir arada oturmuş olma- 8 I lan yalnız bir tebliğ ücreti alınmasmı âmîza et- mez. Bu cihetin maddede tasrihi yolunda encü- 1 mende dermeyan edilen mutalea, esas itibarile İ varid ise de madde hükmünün başkaca telâkki ve tatbiki ihtimali görülemediğinden maddeye bir kayid ilâvesine mahal görülememiştir. Noterlerin mezuniyetine aid hükümler lâyihaya 7 nci bab olarak alınmıştır. Devlet memurları hakkmda da cari olduğu üzere noterlerin de her yıl bir ay izinli olmaları kendileri için bir hak tanınmış ve 81 nci maddeye bu yolda hüküm konmuştur. Makbul bir mazeret veya mecburiyet sebebile sekiz güne kadar noterlerin bağlı bulundukları mahkeme reisi veya hâkiminden izin alabilmeleri de kabul edilmiş ve ancak bu suretle alacakları faizin senede iki defadan fazla olmaması ve fazla olduğu takdirde fazlasının yıllık izne mahsub edileceği yine bu maddede tesbit olunmuştur. ( S. Sayısı ; 259 ) Hastalık hallerinde tabib raporu almak şartile noterlerin hizmet müdd etlerine göre üç ay, altı ay ve bir sene izin alabilecekleri ve bu müddet içinde iyileşmedikleri halde bir misli daha izin müddetlerinin uzatılabileceğ i 2 nci maddede gösterilmiş ve bununla ııotetliğin mahsus bir meslek olmasını istilzam eden bu kanun noterler lehine olan bu mazeret hallerini Devlet memurları hakkında cari usule benzer bir şekilde kabul etmiştir. Maddede gösterilen müddetler geçtiği halde hastalıkları devam edenlerin vazifelerine nihayet verileceğinin de kayid olunması, zarurî bir neticenin ifadesi olmak üzere telâkki edilmesi lâzım gelir. Noterlik meselesinin ehemmiyeti dolayısile bu kanunla yükseltilen vazifeler ve a,ğır şartlara karşı noterlerin istikballerinin düşünülmesi çok lüzumlu bir keyfiyet olduğundan lâyihanın 8 nci babında noter yardım sandığı başlığı altındaki hükümler yaş tahdidi veya maluliyet sebebile vazifesinden ayrılacaklarla ölen noterlerin mirasçılarına yapılacak yardım için bir sandık kurulması mecburiyeti ve bu sandjğın gelir kayıdları, 83 ve 84 ncü maddede tesbit ve tayin olunmuştur. Noterlere emanet bırakılacak paraların ve no : ter olacakların vermeğe mecbur oldukları teminat akçelerinin bankaya yatırılarak alınacak faizleri
9 ve teminat akçelerile Devlet veya Devlete mensub müesseselerin tahvilleri dahi alınabileceğinden bu tahvillerin faizleri münhal noterliklerin vekille idare edildiği takdirde vekile verilecek mikdardan artan kısmın ve noterlerin vazifelerine karşı aldıkları ücret ve beyiye gibi paraların gayrisafi yekûnundan maddede tasrih edilen mikdara göre alınacak % 2, 3 ve 6 nisbetindeki paralar yardım sandığının gelirini teşkil etmektedir. Her malî yd sonu olan mayıs ayı nihayetinde sandığın para yekûnu mevcud noterlerin hizmet seneleri yekûnuna taksim edilerek tafsilâtı 85 nci maddede gösterildiği üzere yardım görecek noterlerle ölen noterlerin ailesine verileceği tavzih olunmuştur. Yardım sandığı hissesini zamanında vermiy enler hakkında kanunda gösterildiği üzere her ay gönderilmek lâzım gelen para gönderilmediği takdirde üç ay için % 20 zam yapılmak ve tekerrürü halinde noter meslekten çıkarılmak suretile esaslı müeyyide konmuştur. Maluliyet veya yaş tahdidinden gayri inzibatî veya cezaî mahiyette veya kendiliklerinden meslekten ayrılanların yardım sandığına verdikleri paraların geri verilmiyeceği de 87 nci maddede sarih olarak yazılmıştır. Yardım sandığı hakkındaki lâyihada yazılı esaslar dairesinde bu sandığın teşkilât ve idaresi için ayrı bir nizamname yapılması da bu lâyihanın koyduğu hükümlerdendir. Muvakkat madde ile bu lâyihanın kanuniyet iktisab ettikten sonra bir intikal devresi sayılacak zaman için lüzumlu görülen hükümler dört bendde tesbit edilmiştir. 9 Bu gün noter muavini adı altında noterlik vazifesi görenlerin bulundukları yerlerde noterlik kuruluncaya kadar noter vekili adı ile işlerine devam edecekleri ve (B) bendinde kanunun meriyetinden itibaren, altı ay içinde sicillerine göre bu kanunla aranılan vasıf ve ehliyeti haiz bulunmayan noter ve noter muavinlerinin vazifelerinden çıkarılmalarına Adliye vekâletinin salahiyetli olduğu kabul edilerek noterler arasında bir defaya mahsus olarak tasfiye yapılması ve mükteseb hakları muhafaza ve geçmiş hizmetleri dolayısile ihraz ettikleri tecrübelerinden istifadeye devam olunmasını temin maksadile bu lâyiha ile kabul edilen şeraiti haiz olmayan noter yanında çalışan kâtiblerin en az orta mekteb tahsili görmüş' olmak kaydından istisna edilmeleri ve noter dairelerinde çalışan kâtiblerin kanunun hükmü yürümeğe başlamazdan evvel sebketmiş olan hizmetlerinin de bu lâyiha ile ikramiye hakkında mevzu hükümden istifade etmeleri için tanınması kabul edilmiştir. Muvakkat maddenin son bendinde Medresetülkuzat ve Nüvab mektebi melunlarının bu kanunun tatbikinde Hukuk fatültesi mezunu sayılacakları gösterilmiştir. Noter olacakların beş sene hâkim veya avukatlık etmiş olacağına göre bu şartı haiz olanlar böyle bir kabulü mükteseb bir hakkın tanınması mülâhazasına istinad etmektedir. 89 ncu madde ilga edilen kanunları göstermektedir. Kanunun meriyeti için adlî yıl başı sayılan tatili müteaıkib eylülden itibaren meri olması tensib edilmiş ve kanunun neşrinden bu zamana kadar kanunun tatbikatını kolaylaştıracak tedkiklerin yapüması ve nizamnamelerin hazırlan-, masına meydan bırakılması mülâhaza olunmuştur sayılı askerî ve mülkî tekaüd kanununun 65 nci maddesi hükmünün noterlerin vazifesine nihayet verme işinde cari olub olmıyacağının tefsiri hakkında Adliye vekâletinin işarına atfen Başvekâletin 3 - XI tarih ve 6/4410 sayılı tezkeresi bu dosya ile birleştirilmiş ve yaş tahdidine müteallik umumî hüküm bu lâyihanın 18 nci maddesile noterler hakkında cari olduğu sarih olarak gösterilmiş olduğundan tefsir talebinin tedkik ve karara bağlanmasına mahal kalmamıştır. Encümence yapılan ve sebebleri arzedilen değişiklikler ile lâyiha Umumî heyetin tasvibine arzolunmak üzere Yüksek Reisliğe sunulur. Adliye En. Reisi M. M. Kâtib Çorum Kocaeli Erzurum Münir Çağıl Salâh Yargı Fuad Sirmen Denizli Kayseri Kastamonu N. A. Küçüa H. F. Perker Dr. Ş. Şenozan Bursa Kayseri Antalya 8. F. Talay R. özsoy T. Arıcan Balıkesir Kocaeli Bursa O. Niyazi Burcu Ragıb Akça Atıf Akgüç Antalya Balıkesir Numan Aksoy ö. Evren ( S. Sayısı : 259 )
10 1 Umumî hükümler Noterin tarifi MADDE 1 Noterler, bu kanunda yazılı vasıflan fcaiz olup bilgi, güven ve doğruluğile tanınmış olanlardan medenî münasebetlere aid akid ve muamelelerin tanzim ve tasdik işlerini görmek üzere Adliye vekaletince tayin edilmiş olan amme mutemedleridir. Noterlerin bulunacağı yer 10 HÜKÜMETİN TEKLİFİ Noter kanunu lâyihası MADDE 2 - Her asliye mahkemesi yanmda ve bunların kaza çevresinde noter işlerini görmeğe mezun olmak üzere bir veya bir kaç noter bulunur. Geliri Mr noterlik açılmasına yetmeyen yerlerin noterliğine bağlı bulundukları Adliye encümenleri tarafından bu vazifeyi görmeğe elverişli Adliye memurlarından biri seçilerek Adliye vekaletince tayin olunur. Noterlik açılacak yer MADDE 3 Gereğine göre yeniden noterlik açmak ve mevcud noterlerden birini kaldırmak Adliye vekaletine aiddir. Noterlk açılacak yerler MADDE 4 Noterlik mahkemenin bulunduğu yere yakm ve iş merkezlerinde açılır. Dairede, iş yaptıranlarla katiblerin çokluğuna göre bulunduğu yerin şerefine uygun surette döşenmiş lüzumu kadar oda bulunur. İşin sırasile görülmesi MADDE 5 Noter dairesine gelen işler sırasile görülür. Yabancı illerde noterlik işleri 6 Yabancı illerde noterlik işleri konsoloslar veya konsolosluk vazifesini gören memurlar tarafından görülür. Noterlikle birleşemiyecek işler (S. Sayısı: 259) MADDE 7 Üniversite profesörlüğü, hayır ve ilim müesseseleri reis ve azalüdan ve kaza mercilerinin vereceği her hangi bir vazife müstesna olmak üzere maaş ve ücret veya aidat mukabilinde görülen hiç bir hizmet ve vazife Noterlikle birleşemez. Tatil günlerinde yapılacak işler MADDE 8 Noterler tatil günlerinde iş yapamazlar ancak vasiyetname ve tehirinde mazarrat olan akid ve işleri yaparlar. Bu hali icab ettiren sebebleri kağıtta gösterirler. BlRÎNClBAB Birinci bölüm Noter olacaklar MADDE 9 Noter olmak için: 1) Türk olmak ve medenî haklarına sahib bulunmak, 2) Yirmi bir yaşmı bitirmiş olmak, 3) Askerlik filî hizmetini yapmış veya bu hizmete elverişli olmadığı anlaşılmış bulunmak, 4) Başkasına geçer veya vazifesini yapmağa TY)fl P Ti, olacak hastalığı bulunmamak, 5) Yabancı ile evli olmamak, 6) Türkiye hukuk fakültesinden çıkmış olmak veya siyasal bilgiler okulunda veya yabancı bir memleket hukuk fakültesinden çıkmış olup ta Türkiye hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden imtihan vererek tasdikname olmış bulunmak, 7) a - Şeref ve haysiyeti muhil bir suçtan veya aşağı haddi bir, yukarı haddi beş seneden az olmayan hapis cezasını müstelzim bir suçtan dolayı mahkûm olmamış, B - Cezaî veya inzibatî bir karar neticesinde hakim veya memur veya noter olmak ehliyetini kaybetmemiş, 0 - Meslek şeref ve haysiyetine uymayan hallerde bulunmamış, D - İflâs etmiş, ise iadei itibar etmiş olmak. 8) Resmî sıfata uygun olmayan bir halinden dolayı işten çıkarılmamış olmak, 9) Sarhoşluğa kumar oynamağa alışmış, ku-
11 ' 11 mar oynatmış ve ahlakça halkm güvenini gi- ) derecek bir hal ile dile gelmiş olmamak, 10) En aşağı beş sene hâkimlik, müddei umumilik veya avukatlık etmiş olmak,gerektir. Açık noterliğin ilâm MADDE 10 Bir yere noter tayini gereğinde bir ay önce merkezde ve noterliği açık olan yerde resmî ve gayriresmî gazete ile ilân olunur. Gazete olmayan yerlerde, bu ilân Cumhuriyet müddeiumumiliğince münasib bir şekilde yapılır. İstekliler bu ilân müddeti içinde müracaat ederler. İmtihanla noter olmak MADDE 11 9 ncu maddenin 10 ncu bendinde sayılı vasıfları haiz olanlardan talib zuhur etmediği takdirde, Hukuk fakültesinden mezun olup ta beş sene hâkimlik, müddeiumumilik veya avukatlık hizmeti mesbuk olmayanlardan imtihanda ve talihlerin taahhüdü ha- I linde müsabakada ehliyeti görülen tayin olunur. İmtihan heyeti ve imtihamn yapılma şekli MADDE 12 Noterlik imtihanı, Hukuk işleri umum müdürünün başkanlığı altmda Asliye mahkemesi birinci hukuk ve ticaret daireleri başkanları, Baro başkanı ve Ankarada en kıdemli noterden toplanan bir komisyon tarafından her yıl eylül aymda yapılır. Mübrem ihtiyaç halinde bu ay dışında da yapılabilir. îmtihanm yapılacağı gün imtihandan on beş gün evvel alâkadarlara yazı ile bildirilir. İmtihanın sonu bir mazbata ile tesbit olunur. x İmtihanın mevzuu MADDE 13 İmtihanlar yazılı ve sözlü olarak yapılır. Sözlü imtihan: a) Medenî kanun, ticaret hukuku, hukuk muhakeme usulleri, b) Ceza kanunu ve ceza muhakeme usulleri, c) İdare ve amme hukukundan tatbik kabiliyetini meydana koyacak bir şekilde yapılır, d) Malî kanunlar, damga ve harç kanunları. ( S. Sayısı : 259 ) Yazı ile imtihan: Noter akid ve işlerine dair verilecek mevzular üzerine yapılır. Ehliyetname MADDE 14 İmtihanda kazananlara derecelerine göre noterlik ehliyetnamesi verilir. Açılan noterliklere, ehliyetname almış olan istekliler derecelerine göre tayin edilirler. Dil bilmek MADDE 15 Ehliyetname derecelerinde müsavat halinde fransızca, ingiliz 3e, almanca ve italyanca dillerinden birini bilmek üstünlük sebebi sayılır. Üstünlük sebebi yoksa kura çekilir. İmtihana girmek MADDE 16 İmtihanda kazanamıyanlar bir yıl geçmedikçe yeniden imtihana giremezler. İmtihana alınmamak MADDE 17 İki defa imtihana girip te kazanamıyanlar imtihana alınmazlar. Noterin yemini MADDE 18 Noter tayin olunanlar işe başlamadan evvel bağlı bulundukları hukuk mahkemesinde ve yabancı illerde noter işlerini görenler bağlı oldukları elçiler önünde kendilerine verilen vazifeyi doğru yapacaklarına dair namusları üzerine and içerler. Tutulacak üç nüsha zabıt varakasının bir nüshası Adliye vekâletine gönderilir. Diğer nüshası bağlı olduğu hukuk mahkemesi veya makam nezdinde ve bir nüshası da noterlikte saklanır. Teminat MADDE 19 Noter tayin olunanlar işe başladıktan iki ay içinde noter dairesinin bir yıllık gayrisafi gelirinin yüzde onu nisbetinde teminat verirler. Teminatın nelerden olacağı MADDE 20 Teminat, millî bir bankanm
12 12 mektubu veya para olarak veya türle esham ve tahvilâtı vermek veyahud gayrimenkul mallar üzerinde birinci derece ipotek göstermekle olur. Buna aid almacak belgelerin aslı bağlı olduğu hukuk mahkemesinde saklanır ve bir örneği dosyasına konulmak üzere Adliye vekâletine gönderilir. Tasdikli bir örneği de noterde saklanır. Teminatın tamamlanması MADDE 21 Her hangi bir sebeble gösterilen teminat kalmaz veya eksilirse üç ay içinde kalmayan veya eksilen teminatlarını yeniden koymayan veya tamamlamayan noterlerin, 0. Müddeiumumiliğinin işarı üzerine Adliye vekâletince vazifelerine nihayet verilir. Teminatın kaldvrılmast MADDE 22 Ölüm, istifa, azil, memuriyeti lâğvedilmek veya başka bir yere tayin olunmak suretile vazifesinden ayrılan noterlerin devir işi bitirilerek ilişikleri kesilmedikçe teminatları verilmez ve gayrimenkul malları üzerine konan ipotek kaldırılmaz. En çok iki ay içinde 0. müddeiumumileri hesab ve işleri incelemeğe mecburdurlar. Yaş tahdidi MADDE 23 Noterler yaş tahdidi noktasından tekaüd kanunu hükümlerine tabidirler. Terfi MADDE 24 Hukuk fakültesinden mezun bulunan noterler, istedikleri ve açık yer de bulunduğu takdirde geliri daha yüksek olan bir noterliğe tayin olunabilirler. Vazifesinden ayrılacak notere vekalet MADDE 25 Noterlerin; hastalık, istifa, a- zil, ölüm, işten el çektirilmek, tevkif ve saire gibi özürlerinden dolayı işlerinden ayrılmaları halinde bu iş vekâleten görülmek üzere noterin bağlı bulunduğu Adliye encmenince bu vazifeyi yapmağa elverişli Adliye memurlarmdan biri seçilir. ( S. Sayısı : 259 ) ÎKtNCÎ BAB Birinci bölüm Defter, dosya ve kayıtlar Noterlerin kullanacaklar t defterler MADDE 26 Noterler aşağıda yazılı defterleri tutarlar: 1) Yevmiye defteri, 2) Emanet defteri, 3) Kanunun tescilini emrettiği akid ve muamelelere mahsus sicil defteri,. 4) Kıymetli evrak defteri, 5) Muvazene defteri. Nizamname MADDE 27 îcra Vekilleri Heyeti bu kanunun tatbikma dair nizamname çıkarır. Nizamnamede bu defterlerin şekli tesbit o- lunarak kullanma tarzları ve tutulması gerekli diğer yardımcı defterler gösterilir. Dairede kalacak kâğıtların harç ve resme tâbi olmadığı MADDE 28 Noterlerin resen tanzim ve a- sıllarmı sakladıkları mukavele ve senetlerden başka dairelerinde alıkoymağa mecbur oldukları her novi tasdikli veya tasdiksiz mukavele, senet ve lâğıdlarm ve yaptıkları her çeşit tebligatın dairede alıkonulacak örnekleri ve tuttukları defter ve ciltbentler, kayıd ve hesaplarla tanzim veya tasdik veya tebliğ ettikleri veya sakladıkları bütün kâğıtlarda muarrif, şahit, tercüman, ve kendilerinin yazdıkları tasdik ve tebliğ yazıları hiç bir gûna harç ve damga resmine tâbi değildir. Arşiv MADDE 29 İstifa, azil veya dairesi lâğvolunmak suretile vazifesinden ayrılan noterlerle ölen noter veresesinin veya mümessillerinin huzuriyle bunlara aid defter ve kâğıtlar ve sair vesikalar yapılacak bir zabıt varakası mucibince C.M.U. liğince teslim almarak mahkeme dosyalarmm saklanması hakkındaki usul dairesinde arşivde saklanır.
13 Kâğtdlartn korunması MADDE 30 Noterler; dosya defter ve vesikaları yangın, su baskını ve çalınma gibi her nevi ziya tehlikelerinden korumakla mükelleftirler. İkinci bölüm Tanzim, tasdik ve tebliğ işlzri Noter kâğıtları MADDE 31 Noterlerin kullanacakları kâğıtların şekilleri nizamname ile tayin olunur. Resmî mühürler MADDE 32 Noter ve vekillerinin., masrafları taraflarından verilmek üzere öz ve soy adı, iş gördüğü yer ve birden çok olan yerlerde sıra sayısı yazılı Adliye vekâletince yaptırılmış resmî mühürleri bulunur. Alâkalılara örnek vermek MADDE 33 Noterlerce yapılan işlerin ve tutulan sicil ve kayitlerin örnekleri ancak imza sahiblerile diğer âkidlere ve kanunen onların yerini tutanlara verilebilir. Bunlardan başkalarına verilmesi mahkeme karan veya O. M. U. lerile Adliye müfettişlerinin tebliğine bağlıdır. Kâğıd ve defterlerin gizliliği MADDE 34 Noterler, dairelerindeki kâğıd ve defterleri daireleri dışına çıkaramazlar. Ancak mahkemece karar verildiği takdirde bunları kendi veya memurları elile mahkemeye götürür veya gönderirler. C. Müddeiumumilerile Adliye müfettişleri de bu salâhiyeti haizdirler. Saklı veya kayidli olmayan kâğıd verilmesi örneklerinin ( S. Sayısı : 259 ) MADDE 35 Aslı noter dairelerinde saklı veya kütüğe geçirilmiş olmayan bir kâğid veya kayid örneğinin tasdiki istenildiğinde bu kâğıd ve kayıdlarm örneği gösterene imza ettirilir ve noter dairesinde saklanır. Verilecek örneklere bir örneğinin dairede saklandığı keyfiyeti yazılmakla beraber sahibine verilen aslına da ayrıca şerh verilerek mühürlenir. örnek fotoğraf da olabilir. Ancak aslmda bir bozukluk veya fotoğrafta görülmeyen bir şey varsa yerine işaret edilmekle beraber tasdik şerhinde de gösterilmek lâzımdır. Getirilen kâğıdm bir kısmmm örnek veya tercümesi istenilirse o kısım aslma işaret edilmekle beraber tasdik şerhinde de gösterilmelidir. Başka düe çevrilecek örnekler MADDE 36 Bir dile çevrilmeye lüzum görülen kâğıdları doğrudan doğruya Noter veya daire memurları çevirir ve onların bilmedikleri dille yazılı kâğıdları da dili bilen salahiyetli ve emniyetli kimselere çevirtir. Tebligat usulü MADDE 37 Tebliği istenen her nevi kâğıtlar hukuk usulü muhakemeleri kanununda yazılı hükümlere göre muhatabına tevdi edildikten sonra alınacak imzalı ilmühaber veya kabulden çekinme halinde memur tarafından tutulacak zabıt varakası asıl kâğıd ile saklanarak diğer bir nüshası altma tebliğ keyfiyeti yazılıp tasdik edilerek sahibine verilir. Malî itibarın öğrenilmesi MADDE 38 Noterler, alâkalı hakikî veya hükmî şahıslar tarafından istendiğinde malî itibara aid tahkikatı yaparak elde edeceği bilgiyi alâkalılara bildirirler. Yabancı illere yapılacak tebligat MADDE 39 Noterler memuriyetleri daireleri dışında bulunan kimseye aid tebligatı Türkiye içinde o yerin noteri, yabancı illerde muahedelere ve cari usule göre yaptırılmak üze re bağlı bulunduğu C. müddei umumileri vasıtasile Adliye vekâletine gönderirler. Üçüncü bölüm Noter dairesine gelenlerin ehliyeti ve tarafların rızalarını öğrenme ve alâkalılarla şahid ve muarriflerin dinlenmesi Tarafların isteğinin öğrenilmesi MADDE 40 Noter, iş yaptıracak kimsele-
14 rin hüviyet ve ehliyetini ve hakikî arzularını etraflıca ve hiç bir noktasını ihmal etmeden öğrenmekle mükelleftir. î yaptıracak kimse sağır ve dilsiz ise arzularını yaza ile, okuyup yazmak bilmiyorsa tercüman vaartasile öğrenir. tkrar şahidi MADDE 41 Noterlerin resen tanzim edecekleri senet ve mukavelelerin en az iki sahici. huzurunda yapılması lâzımdır. Alâkalılar, şahit, muarrif ve varsa tercümanın öz ve soyadı ve adresleri; senedin tanzim ve tasdik günleri hem rakam ye hem yazı ile yazıldıktan sonra okunarak alâkalılarla hazır olanlar tarafından imza edilir ve noterce mühürlenir. ' * Hüviyetlerin tesbiti MADDE 42 - Noterler; imza, mühür veya kullanılan işaretin tasdikini istiyen iş sahiplerinin gösterdikleri belgelerle hüviyetleri lâyıkı veçhile anlaşılamadığı takdirde ve bu hususta bir veya birkaç muarrif istiyebilirler. Muarriflerin sözlerini kanaat husulüne kâfi görmedikleri takdirde başka muarrif ve sair deliller istemeye salâhiyettardırlar. Tercümanla dinleme MADDE 43 Alâkalılar Türk dili bilmedikleri takdirde noterler tercüman vasıtasiyle ve şahitler önünde bunlarm sözlerini dinler ve tanzim ve tasdik olunan kâğıda bu hususu yazar. Şahitle yapılan işlerde noter ve şahitler şahitsiz yapılan işlerde noter lisan bilirse tercümana lüzum yoktur. Ancak, bu da tasdik şerhinde gösterilir. Tasdik MADDE 44 Alâkalılarla şahid vo muarrif ler ve tercümanın imza koymak bilmedikleri ve mühür ve hususî işaretleri de clmadığı takdirde sol ellerinin baş parmağı bastırılarak üzerine sahihlerinin öz ve soy adları yczılır ve noter tarafından kâğıda şerh verilerek altı tasdik ve imza olunur. 14 ( S. Sayısı : 259 ); Ehliyet MADDE 45 Alâkalıların asaleten veya vekâleten hazır olmaları, yapacakları akid ve işleri umumî hükümlere göre yapmağa salahiyetli bulunmaları ve noterlerin vazifeli oldukları memuriyet daireleri içinde daimî veya muvakkat ikametgâh sahibi bulunmaları şarttır. Şahidlerin reşid olmaları, alâkalıların hüviyetlerini bilmeleri ve ikiden aşağı olmamaları, kör, dilsiz, sağır bulunmamaları alâkalıların karısı, nişanlısı veyahud kan ve sıhrî uusul ve furuu veya üçüncü derece dahil olmak üzere bu dereceye kadar olan kan ve sıhrî civar hısımları, ücretli adamı olmamaları kezalik şarttır. Muarriflerin, alâkalıların hüviyetlerini ve tercümanın da çevireceği lisanı hakkile bilmesi lâzımdır. Tarafların salâhiyetini bildirmesi MADDE 46 Vekil, veli, vasi, kayyum, mümessil, mirasçı veya şirket ve cemiyet gibi hükmî şahıs ve mesul şerikler namma mukavele ve sened ve sair kâğıdlar tanzim ve tasdik ettirmek isteyenler sıfat ve salâhiyetlerini ve bu hususu yapmağa izinli olduklarını bildirir belge göstermekle mükelleftir. Belgenin gösterildiği, kâğıda yazılmakla beraber işe taallûk eden kısımlarını ve nereden hangi tarih ve numara ile verilmiş, olduğunu gösteren bir örneği pulsuz ve harçsız olarak gerek sahibine verilecek nüsha ve örneklere ve gerek daire nüshasma bağlanacaktır. Şahid, muarrif ve tercümanın kabul ve dinlenmesi MADDE 47 Noterler, gerek ikrar şahidi ve gerek muarriflerle tercümanın kabul edilmeleri ve dinlenmeleri hususunda bir kayid ve şekle bağlı değildirler. îcabı halinde sözlerinin doğruluğa aykırı ve kimseyi ızrar kastma müstenid oımadığma dair muarrif ve tercümana and içirir. Fotoğrafların yapıştırılması MADDE 48 Emniyetli ve noterin gerekli gördüğü işlerde alâkalıların fotoğrafları kâğıda yapıştırılır ve üzeri mühürlenir.
15 ÜÇÜNCÜ BAB Birinci bölüm Noterin vazifeleri 15 Noterin göreceği işler MADDE 50 Noterler, kanunlarla diğer mercilere bırakılan işler dışmdâ kalan bütün akid ve muameleleri tanzim ve tasdik ederler, Noterlerin yapacağı işler MADDE 49 Noterler mezuniyetleri dairesinde bulunan: a) Hakikî veya hükmî şahısların resmiyet ve vusuk vermeğe mecbur oldukları veyahud vermek istedikleri her nevi amd ve iş kâğıdlarmı resen tenzim ederek asıllarım saklamak ve örneklerini alâkalılara vermek, b) Ölüme bağlı tasarruflara aid sened ve mukavelelerle evlenme mukavelelerini tanzim etmek ve kütüğe geçirmek ve veren tarafından tanzim edilmiş vasiyetnameleri saklamak, c) Tesis senedleri tanzim etmek, d) Dışarda bu kanun ve nizamnamesine uygun olarak yazılıp getirilen kâğıdlarrn imzalarının veya mühür ve işaretlerinin veya yalnız tarihlerinin tasdike veya şekil ve halini tesbit ile ikinci bir örneği saklamak, e) Hukuk usulü muhakemeleri kanunundaki delillerin tesbiti usulünün tatbiki kabil olmayan yerlerde bir şeyin veya yerin hal ve şeklini ve alakadar şahıslar veya ifadelerini tesbit etmek, f) Piyango, seçim ve içtimalarda bulunarak zabıt varakası tanzim etmek, g) Alâkalılar tarafından istenildiği takdirde dairede saklı olan asıl ve örnek ve kütüklerden ve kendilerinin getirdiği kâğıdlardan tasdikli örnek vermek, h) Her dilden getirilecek kâğıdları diğer dile çevirmek ve çevirtmek, i) Teslim olunan menkul ve gayri menkul malları idare etmek, j) Teslim olunan emanetleri saklamak, 1) Teminat gösterilen gayri menkullerin sicillerine Kayıd ve işaret edilmesini tapu dairelerine tebliğ etmek, m) Ticarî senedlerin kabul edilmemesine veya karşılığmm ödenmemesine karşı protesto çekmek ve ihbarname göndermek, n) Her türlü teahhüdlerin yapılmamasına karşı protesto çekmek, o) Diğer kanunlarla kendilerine verilen bütün akidleri yapmak ve işleri görmekle mükelleftirler. ( S. Sayısı : 259 ) Vasiyetname yapılması MADDE 51 Noterler, vasiyetçilerin açık veya kapalı olarak yazıp verdikleri vasiyetnameleri saklarlar ve buna dair bir zabıt varakası tutarlar. Gerek bu suretle tevdi edilen vasiyetler ve gerek noter taraf mdan tanzim edilen ölüme bağlı tasarruflar hakkmda, vasiyetçinin veya ölüme bağlı tasarruf sahibinin şahsî hallerinde vuku bulacak değişikliklerden malûmat verilmek üzere bunlarm ikametgâhları nüfus dairelerine haber verilir. Noterler ölümün ihbarı veya ölüme ıttıla halinde salahiyetli sulh hâkimine verilmek üzere tevdi edilmiş vasiyetnameleri ve dairece tanzim edilmiş ölüme bağlı tasarrufların tasdikli ve pulsuz örneklerini O. müddei umumîliğine verirler. Verilen emanetleri saklamak MADDE 52 Noterler, hakikî veya hükmî şahtslar tarafından saklanmak veya bir hakka karşılık olmak üzere verilecek para, kâğıd, ve saire emanetleri saklayarak alma ve geri verme şartlarını gösterir yazacakları zabıt varakasmı alâkalılara imza ettirerek asimi dosyasmda alıkoyar ve örneğini makbuz mukabilinde sahibine verirler. Bir örneğini de emanet kimin için verildi ise ona tebliğ ederler. Bu mevduat alâkalı isterse münasib bir mahfazaya konularak sahibi ile noter tarafmdan mühürlendikten sonra millî bir bankada, banka bulunmayan yerlerde demir kasa ve dolap gibi bir yerde saklanır. Kıymetsiz şeyler de noterce münasip görülecek yerde saklanabilir. Emanetleri verme şekli MADDE 53 Emanet, sahibinin sağlığında bir mahkeme kararı ve tarafların rıza ve muvafakati olmadıkça ve ölümü halinde istihkakı isbat eder bir vesika gösterilmedikçe emanetler verme şartları dışında hiç kimseye verilemez.
16 Noterlerin her ay cetvel vermesi MADDE 54 Noterler, her ay dairelerine gelen ve çıkan işlerin mahiyet ve adedini ve istifa ettikleri ücret, harç ve sair resimlerin miktarını gösterir müfredatlı bir cetvel tanzim e- derek 0. M. U. liklerine göndermekle mükelleftirler. İkinci bölüm Noter senetlerinin hüküm ve kuvveti Resen yapılan senetler MADDE 55 Noterler tarafından bu kanunda yazılı şartlar çevresinde resen yapılmış o- lan kâğtd ve mukavele ve senetler sahteliği sabit oluncaya kadar kati delil teşkil eder. îmzası tasdik edilen kâğıdlar MADDE 56 Dışarda yazılıb noterlikçe tasdik edilen kâğıdlarm gerçeklik ve itibarı yalnız tarih ve imzaya münhasır olub tanzim olunan kâğıdlarm münderecatına şamil olamaz. Kanunun emir ve men eylediği hükümlere aykırı olmamak şartile borçlar kanununun amdleri serbestisi hakkındaki hükümleri caridir. YukarıM fıkra hükmüne muhalif olan akidlerin mücerret tarih ve imzaları da tasdik edilemez. Tanzim şekli MADDE 57 Bu kanunda yazılı şartlara ve hükümlere göre tanzim ve tasdik olunmayan kâğıdlar resmi sayılmayıb adi sened hükmündedir. Alâkalıların imzası bulunub da noter tarafından tasdik edilmemiş olan çıkıntılar gerçek sayılmaz. Tasdikli olan kâğıdlar ve senedlerle bunların kayidlı bulunduğu sicil arasmda ayrılık olduğu takdirde alâkalıların imzasını taşıyana itibar olunur. Tasdik ile tekemmül eden her nevi işlere aid kâğıtlar üzerinde değişiklikler yapılamaz. Bunlar ancak ikinci bir muamele ile değiştirilebilir. 16 ( S. Sayısı : 259 ) DÖRDÜNCÜ BAB Noter işlerinin murakabesi ve mesuliyeti Birinci bölüm Murakabe Noter dairesini teftiş MADDE 58 Cumhuriyet müddeiumumileri en aşağı altı ay, hor halde bir yıl içinde bir kere noter dairelerini teftiş ederler. Ayrıca müfettişler de teftiş edebilirler. Teftişte gözönünde tutulacak noktalar MADDE 59 Teftiş aşağıdaki noktalar göz önünde tutularak yapılır: Kanun mucibince tutulması lâzım gelen defterlerin kanunun tarifleri dairesinde tutulup tutulmadığı, Alınan harç, ücret ve resimlerin kanuna uygun. olup olmadığı ve mukabilinde pul yapıştırılıp yapıştırılmadığı, Defter ve dosyaların yıl üzerine tasnif edilerek emniyet altında muntazam bir surette bulundurulup bulundurulmadığı, Ve nizamnamede yazılı sair hususlar, Teftiş raporları MADDE 60 C. Müddeiumumilerinin raporları Adliye vekâletine gönderilir. Raporlarda adların yazılmaması MADDE 61 Teftiş ve tahkik raporlarında ve bunlar için almacak örneklerde usul ve kanuna aykırı görülen işlerde alâkalıların adları mübrem bir gereklik olmadıkça yazılamaz. İkinci bölüm İnzibatî cezalar Noterlerden şikâyet yolu MADDE 62 Noterlerin yolsuz işlerinden dolayı alâkalılar Adliye vekâletine, C. Müddeiumumilerine ve Adliye müfettişlerine yazı ile şikâyet ederler. Adliye vekâleti şikâyetnameyi tahkikat ya-
17 pılmak üzere C. Müddeiumumilerine ve Adliye müfettişlerine gönderir. 0. Müddeiumumileri alacakları şikâyetnameler üzerine tahkikat yaparak adlî tahkikatı istilzam eden hallerde doğrudan doğruya tahkikata geçerek Adliye vekâletine malûmat verirler. Adliye müfettişleri, tahkikat neticesinde takibi müstelzim bir hal gördükleri takdirde evrakı 0. Müddeiumumilerine tevdi ile beraber, keyfiyeti vekâlete bildirirler. İnzibatî cezanın takibata engel olmhyadağt MADDE 63 Bu fasılda yazılı inzibatî cezaların tatbiki ceza takiplerine engel olmaz. İnzibatı cezaların nevileri MADDE 64 Vazifesini yapmakta kusuru görülen veya noterlik vekar ve haysiyetini bozan noterler bu hareketlerinin derece ve ehemmiyetlerine göre aşağıdaki inzibatî cezalarla ce< zalandmlrr: 1) İhtar, 2) Tevbih, 3) Bir seneyi geçmemek üzere muvakkat azil, 4) Azil. Cezayı verecek makam MADDE 65 - îhtar ve tevbih cezalan Adliye vekilliğince katî olarak verilir. Muvakkat azil ve azil Adliye vekilliğince yapılır. Üçüncü bölüm Noterlerin mesuliyeti Kanuna aykırı i lerin yapılmaması MADDE 66 Noterler vazifelerinde kanun ve nizamlar hükümlerine ve umumî adaba aykırı işler yapamazlar. İslerin dile verilmemesi MADDE 67 Noterler kanununun emrettiği haller dışmda birinin işini diğerine söyliyemezler. Kayıd ve işleri her kime olursa olsun açığa vuramazlar. 17 ( S. Sayısı: 259), Noterin islerini yapamıyacağı kimseler MADDE 68 Noterlerin kendilerinin ve doğrudan doğruya veya dolayısiyle alâkalı u- sul ve füru ve erkek ve kız kardeş ve kan ve ücretli adamların menfaatli oldukları kâğıdlan tanzim ve tasdik edemezler. Bu derecedeki akrabalarını ve adamlarını muarrif ve vukuf ehli ve şahid olarak kabul edemezler. Borsa o- yunu ve sarraf ve ticaret işleriyle uğraşamazlar, avukatlık ve başkalarma kefalet edemezler. Noterin yukarıda yazılı akraba ve ücretli a- damlarma aid akid ve mukaveleleri varsa diğer bir noter yoksa hukuk mahkemesi reisi veya hâkiminin tensib edeceği Adliye memurlarından biri yapar. Noterlerin hukukî mesuliyeti MADDE 69 İşlenen yolsuzluklar, istihdam ettiği memurlara aid olsa dahi noter işlerinin yapılmamasmdan veya hatalı ve eksik yapılmasından dolayı zarar gören alâkalılara karşı malen mesuldürler. Cezalar MADDE 70 Noterler doğrudan doğruya alâkalı oldukları usul ve furu ve erkek ve kız kardeş ve kan ve ücretli adamlarının menfaatli bulundukları kâgıdlan tanzim ve tasdik ve bunları muarrif ve vukuf ehli ve hakem ve şahid olarak kabul ettikleri takdirde mahallî asliye ceza dairesi kararile yirmi liradan iki yüz liraya kadar ve borsa oyunu ve sarraflıkla ve ticaret işlerile uğraştıkları takdirde yirmi liradan iki yüz liraya kadar ağır para cezasile cezalandırılır. Adliye vekilliği tarafından lüzum görüldüğü takdirde noterlere tahkikat neticesine kadar işten el çektirilir. BEŞÎNCÎ BAB Noter yanında çalışanlar Noter memurları MADDE 71 Noterler, dairelerindeki işlerin çokluğu ve ehemmiyeti nisbetinde çabuk ve düzgün iş yapabilecek miktarda kâtife ve müstahdem kullanırlar.
18 Memur olabilecekler MADİPE 72 Noter dairesinde memur olabilmek için Türk olmak, 18 yaşını bitirmiş bulunmak ve memurlar kanunundaki şartları haiz bulunmak gerektir. Tebliğ memurile odacmm 18 yaşını bitirmiş Türk olrjaası ve tebliğ memurunun tebliğ işlerini yapabilecek kadar malûmat ve ehliyeti bulunması tazimdir. Tercümeihal dosyası MADDE 73 Noter, yanında çalışan kimselerin hal; tercümelerini bir deftere ayrı ayrı kaydeder ve vesikaları ayrı ayrı dosyalan içerisinde saklar. Memurların seçilmesi MADDE 74 Noterler, memurlarile müstahdemlejpini kendileri seçerler. Memurlara verilecek ikramiye MADDE 75 Noter dairesinde iyi surette çalışmış olan kâtiplere kendilerine isnad olunamryan (hastalık ve sair sebeplerden dolayı vazifelerinden çıkarılmaları halinde, sekiz yıldan onbeş yıla kadar hizmeti olanlara son aldıkları aylık ücretin üç misli, on beş yıldan yirmi yıla kadar hişmeti olanlara dört misli ve yirmi yıldan yirnji beş yıla kadar hizmeti olanlara altı misli ve yirmi beş yıl ve daha fazla hizmeti o- lanlara âk bir senelik ücretlerinin tutan ikramiye olarak verilir. Bu hüküm noter kâtiplerinin ölüm halinde de caridir. İhtilâf vukuunda bulundukları yerin hukuk mahkemesi vazifelidir. Tanınmış haklar MADDE 76 Noter dairelerinde çalışan kâtiplerin bu kanunun meriyetinden evvelki hizmetleri, yukarıki maddeye göre yapılır. ALTINCI BAB Noterin ücreti Noterin ücreti MADDE 77 Noterler gördükleri vazifeye # - 18 ( S. Sayışı : 259 ) karşılık olarak aşağıda yazılı ücretleri alırlar: 1) Kullandıkları adlî harç pullarından dörtte bir, 2) Resen tanzim veya tercüme edilen sened ve mukaveel ve kâğıtların her birinden yazı ücreti olarak kırk kuruş, 3) Noter dairelerinde yazdmlan kâğıd, sened ve mukavelelerin ve noter tarafından verilen örneklerin yazıldığı kâğıtların beherinden keza yası ücreti olarak yirmi kuruş, 4) Bir dilden diğer dile çevrilen kâğıdlardan mahiyetine göre beher sahifesi için çevirme ücreti olarak en aşağı yüz en yukarı üçyüz kuruş, Bey'iye MADDE 78 Noterler, hazineden aldıkları harç pullan için yüzde onbeş bey'iye alırlar. Dairesi dışmda iş yapmak veya mahkeme veya dairelerde kâğıd ve defter göstermek için yerinden uzaklaşan noterlere yol masrafından başka dört yüz kuruş munzam bir ücret verilir. Ve tatil günlerinde yaptırılacak işler için yol masrafından başka beş yüz kuruş ücret verilir. Muamele bir saatten fazla devam ettiği takdirde beher saat ve küsuru için birer lira zammolunur. Bankaya götürülecek emanetler için yüz kuruş ücret alır. Masraflar MADDE 79 Noterlerin vazifelerini görmeleri için icab eden daire kira karşılığı ücret ve sair bilûmum masraflar kendilerine aittir. Tebliğ ücretleri MADDE 80 Tapılacak tebliğ ve ihtarlardan alınması icab eden tebliğ ücretleri noterlerin bağlı bulundukları Adliye encümenleri tarafından her yıl başlangıcında nakil vasıtaları ücretleri göz önünde bulundurularak tayin o- lunur. ' j İdare olunan mallardan alınacak ücret MADDE 81 Noterlere teslim olunan menkul ve gayri menkul mallarm idaresine karşılık verilecek noter ücretleri, bu mallarm teslim şartlarını gösterir tanzim olunacak mukavelede yazılır.
19 Bir yerde bulunacaklara yapılacak tebligat ücretleri MADDE 82 Kendilerine tebligat yapılacak kimseler bir yerde bulunuyorsa kendilerine yapılacak tebligattan ayrı ayrı tebligat ücreti a- lmmayrp hepsi için yalnız bir ücret alınır. Yakın yerlerde bulunuyorlarsa o yerlerin biribirine olan mesafelerinin uzunluğuna göre ücrete zam yapılır. Muhabere masrafları MADDE 83 Fosta, telgraf ve hava vasıtasiyle yapılacak muhabere ücretleri is sahipleri tarafından aynca ödenir. Harç ve ücretin kâğıtlara yazılması ve makbuz verilmesi MADDE 84 Noterler, her nevi resmî harç ve ücretin bütün müfredatım resen tanzim veya alâkalıların imzalarım tasdik ettikleri veyahut tercüme ve tebliğ edecekleri kâğıtlara yazmakla beraber ayrıca bedava makbuz da verir ve birer kopyalarım dairede saklarlar. Masrafların paylaştırılması MADDE 85 Aralarında ayrıca bir mukavele bulunmadığı takdirde ücretler taraflara yan yarrya ve taraflar ikiden ziyade ise sayılarına göre müsavaten paylaştırılır. YEDİNCİ BAB Noter yardım sandığı Sandığın bulunacağı yer MADDE 86 Ankarada bir noter yaramı sandığı kurulur. 19 yazılı olan gelirler teşkil eder: 1) Devlet veya devlete mensub müessese tahvilleri alınmak veya bankaya faizla yatırılmak suretile işletilecek olan teminat akçalarının nemaları; 2) Herhangi bir suretle noterlere tevdi olunan paraların bankalarca verilecek faizleri, 3) Noterlik vazifesini müstakillen yapan noterlerin aşağıda yazılı nisbetler dairesinde aylık gayri safî gelirlerinden alınacak paralar: Aylık gelirleri elli liraya kadar olanlardan birşey alınmaz. a - Aylık gelirleri iki yüz liraya kadar çalanlardan elli liradan yukarısı için yüzde iki. b - Aylık gelirleri iki yüz liradan fazla olanlardan bu fazlası için yüzde beş. c - Aylık gelirleri beş yüz liradan fazla olanlardan bu fazlası için yüzde yedi buçuk. Yapılacak yardım nisbeti ve tediye usulü MADDE 89 Her sene haziranında toplanan para yekunu mevcud noterlerin hizmet seneleri yekûnuna taksim edilerek elde edilecek harici kısmet her noterin ayn ayn hizmet senesile çoğaltılır bu suretle elde edilen hasılı darp o sene içinde ölen noterlerin varislerine defaten verilir. Yaş tahdidi veya maluliyet suretile vazifelerinden ayrılanların istihkakları şu suretle verilir: a) Beşyüz lirayı geçmeyen istihkaklar defaten. b) Bin lirayı geçmeyen istihkakların beşyüz lirası peşin ve geri kalanı da bir sene ara ile olmak üzere iki taksitte. c) Bin lirayı geçen istihkaklar her biri beşyüz liradan aşağı olmamak üzere birer sene ara ile nihayet beş taksitte, verilir. Hizmet müddetinin hesabında bir senenin küsuru hesaba katılmaz. Yardımda bulunulacak noterler MADDE 87 Bu sandıktan ölen noterlerin varislerine ve yaş tahdidi veya maluliyet suretile vazifelerinden ayrılanlara yardımda bulunulur. Teahhütlerini yerine getirmeyenler MADDE 90 Teahhütlerini bir sene müddetle yerine getirmedikleri bu iş için kurulan i- darenin iş'armdan anlaşılan noterlerin vazifelerine nihayet verilir. Sandığın sermayesini teşkil edecek gelirler Vazifeden ayrılacak ttoterler MADDE 88 Sandığm sermayesini aşağıda MADDE 91 Meslekten maluliyet veya yaş (S. Sayısı: 259}
20 I tahdidinden gayrî sebeplerle ayrılan noterlere yardım sandığı için tevdi ettikleri paralar geri verilmez. Nizamname MADDE 92 Yardım sandığının teşkil ve idaresi suretleri bir nizamname ile tayin olunur. Son maddeler Noter muavinlerinin vaziyeti MADDE 93 Kanunun yürütülmeğe başladığı günde noter muavini olarak çalışmakta o- lanlar yerlerinde noterlik kuruluncaya kadar «noter vekili» adile vazifelerini yaparlar. Tasfiye MADDE 94 Bu kanun hükümleri yürütülmeğe başlandıktan altı ay içinde Adliye vekâletince gerek ilmî ve gerek seciyesi itibarile kanunî vazifesini göremiyecek noterler tasfiye edilir. Kaldırılan kanunlar MADDE teşrinievvel tarih ve 331 sayılı kanun ve değişiklik ve ekleri diğer kanunların bu kanuna uymayan hükümleri kaldırılmıştır. Kanunun meriyeti MADDE 96 Bu kanun neşrinden üç ay sonra meriyete girer. Kanunu yürütecekler MADDE 97 Bu kanunun yürütülmesine İcra Vekilleri Heyeti memurdur IV Bş. V. Ad. V. M. M. V. /. İnönü Ş. Saraçoğlu K. Özalp Da. V. Ha. V. Mal. V. Ş. Kaya Dr. T. R. Araş F. Ağrah Mf. V. Na. V. îk. V. S. Arıkan A. Çetinkaya C. Bayar S. î. M. V. a. î. V. Zr. V. Dr. R. Saydam Rana Tarkan M. Erkmen (g. Sayısı: 259 )]
Noter kanununun bazı maddelerini değiştiren kanun. (Resmî Gazete ile neşir ve ilânı : Sayı : 5012)
Noter kanununun bazı maddelerini değiştiren kanun (Resmî Gazete ile neşir ve ilânı : 21.1.1942 - Sayı : 5012) No. 4166 Kabul tarihi 14.1.1942 Noterliğin bulunduğu yerler Noter dairelerinin yerleri Noter
S.;Sayısı:308. kanun lâyihası ve Adliye encümeni mazbatası (1/1097)
S.;Sayısı:308 Hakimler kanununun bazı maddele rinin tadili hakkında kanun lâyihası ve Adliye encümeni mazbatası (1/1097) T. c. : Başvekâlet.} 8 - VI -1938 Kararlar Müdürlüğü * Sayı: 6/2461 \ Büyük Miltet