Endovasküler Anevrizma Onarımı (EVAR) - Doç. Dr. Mert DUMANTEPE
Anevrizma onarımı eski yıllarda genellikle açık cerrahi tedavi yöntemiyle yapılırdı. Abdominal Aort anevrizması için karın ve her iki kasık bölgesi kesilmesi gerekir buda cerrahi komplikasyon görülme riskini arttırırken hastanın uzunca bir süre hastanede yatması gerekirdi. Endovasküler anevrizma onarımı ise, daha az invaziv bir tedavi yöntemi olup çok küçük kesilerle anevrizma tedavisini sağlar. Damardaki anevrizmaya tedavi sırasında kendinden stentli olan suni bir damar yerleştirilir. Tedavide kasıktan yapılan kesi yardımıyla damar içine üstünde metal stent ile özel kumaş kaplı yapay damar olan katater sokularak ilerletilir. Yapay damar anevrizmanın içinde açılır ve içeriden onarımı yapılır.
Operasyon sırasında hastalara da hafif bir anestezi uygulanır. Büyük kesiler olmadığı için hasta erken dönemde mobilize olur, ağrı olmaz ve erken dönemde hastaneden taburcu olur.
Endovasküler anevrizma onarımı ne zaman yapılır?
Damardaki anevrizmanın lokalizasyonuna, anevrizmanın anatomik özelliklerine ve buna eşlik eden damarsal sorunlara göre hastaların % 90 kadarında endovasküler anevrizma onarımı yapılması mümkündür. Endovasküler aort tedavisi aynı zamanda aort damarının içten yırtıldığı “diseksiyon” adı verilen ve hayatı tehdit eden hastalık tedavisinde kullanılabilir.
Endovasküler anevrizma tedavisi nasıl yapılır?
Bu tedavide işlemlerin planlanması ve hastanın doğru seçilmesi oldukça önemlidir. Damardaki anevrizmanın tedaviye uygunluğunun değerlendirilmesinde manyetik rezonans anjiografi ve üç boyutlu bilgisayarlı tomografi anjiyo oldukça iyi bir tercihtir. Anevrizmanın büyüklüğü, normal damarlara mesafesi, uzunluğu, normal damarların çatallanma bölgeleri, çapı bu tetkiklerle değerlendirilir. Ardından uygun olan stent greft hazırlanır.
Hastalara belden uyuşturma ya da genel anestezi uygulanır. Kasıklara uygulanan iki kesiyle femoral atardamarlara gidilir. Günümüzde stent teknolojisinin sürekli gelişmesi sonucu üretilen düşük çaplı stent greftler sayesinde kasıktan kesi yapılmadan perkütan yolla anjiografide olduğu gibi iğne deliğinden tedavi uygulanabilir hale gelmiştir. Aortada bulunan anevrizmaya ulaşabilecek şekilde damar girişine katater yerleştirilir. Anjiografi cihazı altında katater anevrizmaya ilerletilir. Burada özel bir mekanizmayla aynı şemsiye açar gibi açılan yapay damar anevrizmada uygun yere yerleştirilir. Yapay damarın uçlarında balon şişirilir ve damar duvarına yapışması sağlanır. Ardından anjiografi çekilerek, kanın yapay damar içinden aktığı ve anevrizma kesesin kapandığı görülür ve katater yerinden çekilerek, kasıktaki giriş kapatılır.
Endovasküler anevrizma onarımı sonrası
Hastalar yapılan işlemden sonra birkaç gün hastanede kalırlar. Ağrı kesici ihtiyacı çok azdır. Açık ameliyatta olduğu gibi gaz-gaita çıkaramama problemleri yaşanmaz. Hastaların yemek yemelerinde sorun yaşanmaz. Ameliyat sonrası erken dönemde mobilize olmalarında ve yürümelerine engel yoktur. Yaklaşık 1 hafta sonra hastanın kontrolü yapılır. Doktorun hastaya önerileri ağrı kaldırmaması ve araç kullanmaması şeklindedir. Bundan sonra hastalar normal yaşamına dönebilir, ancak 6 ayda bir görüntülü olarak değerlendirme yapılması gerekir.
Endovasküler anevrizma onarımının olası yan etkileri
Bu işlemin en önemli yan etkisi yapay damarın etrafında yani anevrizmanın içinde istenmeyen kan akımının yeniden olması ya da kesilmeden devam etmesidir. Tıpta bu durum “endoleak” olarak isimlendirilir. Bu sorun oldukça önemlidir. Çünkü anevrizmanın patlaması yani rüptüre olmasına ve büyümesine neden olabilir. Bu yüzden hemen müdahale edilmeli ve kaçak çeşitli yöntemlerle kapatılmalıdır.
Bunun dışında endovasküler anevrizma onarımı sırasında yerleştirilen yapay damarda enfeksiyon, tıkanıklık meydana gelmesi, greftin yerinden oynaması yada greftte yapısal bozulmalar gibi sorunlarda oluşabilir. Bu problemler herhangi bir zamanda ortaya çıkabilir. Bu nedenle hastaların yaşamları boyunca takip edilmesi gerekir. Hastalar kolesterol düzeyini, yüksek tansiyonu kontrol altında tutmalıdır. Sigara içiyorlarsa mutlaka bırakmaları gerekir.