Toplumdaki mutsuzluğun nedeni ‘hayır’ diyememek
27 Mar 2018 / Okuyun / 0 YORUM
Evet, düzyazı şeklindeki kişisel gelişim kitapları da çok yararlı ancak didaktik, öğüt verici metinler herkes için ilgi çekici olmayabiliyor, dahası kimilerini rahatsız bile ediyor. Zaten iletişimde öğüt verme engelleyici ve kısıtlayıcıdır. Ben de bu nedenle hem kurgu hem de dil olarak hikayeyi seçtim zira hikaye, çocukların ve yetişkinlerin davranışlarını değiştirmede çok etkilidir. Hikaye, direkt bilinçdışı zihne gidip davranışları değiştirme gücüne sahiptir. Sorunuza gelirsek… Toplumdaki psikolojik sıkıntıların altında yatan en önemli nedenlerden biri, “önce ben” diyememek ve “hayır” diyememek. Kendinden önce başkalarını – ki bu başkaları aile fertleri de olabilir, eş de arkadaş da- düşünen, kimseyi incitmemeye, üzmemeye çalışan, başkalarını memnun etmek için yaşayan insanlardan, yani aslında çoğunluktan söz ediyoruz. Bana gelen hastalarımın rahatsızlıklarının altında, “önce ben” ve “hayır” diyememenin yarattığı sıkıntıların, psikolojik olduğu kadar, fiziksel hastalıklarda bir hayli etkili olduğunu gözlemledim. Söz konusu hastalıklar, depresyon, panik bozukluk ve anksiyete olduğu gibi, stres hormonlarının sürekli yükselmesine, tansiyon ve şeker hastalıklar da olabiliyor.
»Yani çocuğuyla git gide daha az ilgilenen ve daha yanlış şekilde ilgilenen ebeveynler nedeniyle toplumda şiddet olaylarının arttığını söylüyorsunuz. Duygularını kontrol edemeyen kişiler yarattığını…
Evet… Bazı insanların duygusal yaşları, takvim yaşlarından çok geridedir. Örneğin iş hayatında son derece olgun ve mantıklı, yetişkin diyaloğunu kurabilen bir kişinin, partner ilişkisinde duygusal yaşı çok geri olabilir ve dolayısıyla çok prematüre davranışları olabilir. Bunun nedeni yine, bebeklik ve çocukluk döneminde duygusal ihtiyaçları karşılanamayan ve birdenbire olgunlaşan, içine adam kaçmış gibi olan çocukların, büyüdüklerinde duygularını kontrol edemeyen kişiler haline gelmesidir. Ben bu insanlara nasıl çocukluk geçirdiniz diye sorduğumda, “çok güzeldi, harika bir çocukluktu” derler, ama içine girdiğinizde bir bakarsınız ki hiç de öyle değildir. Ya da hiç hatırlamazlar. Bastırmışlardır. Ve bu durum, yetişkin yaşamda, ilişkilerinde çok bağımlı olmalarına ve örneğin terk edilmeye karşı, öldürmeye, yok etmeye kadar varabilecek aşırı tepkiler vermelerine neden oluyor.
50 yaşlarında bir kadın hastam, şeker hastalığını kabul edememesi nedeniyle bana geliyor ve kabul edememe gerekçesi olarak kendisini iğne yaparken uyuşturucu bağımlısı gibi hissettiğini söylüyordu. Aynı dönemde 20’li yaşlarda, yine diyabeti olan, ancak bana başka nedenlerle gelen bir genç hastama, “senin diyabetle ilişkin nasıl” diye sorduğumda, “alıştım, iyiyim bir sorunum yok” demişti. Kabullenme budur işte. Başıma gelen şeyle, değiştiremeyeceğim şeyi kabullenip yaşama devam etmek. Tabii ki değiştirebileceklerim için sonuna kadar mücadele etmek.
Kesinlikle hayır. Bazı hastalarım, “ben küçükken ensest yaşadım” ya da “tecavüze uğradım, ama onu affettim” der. Görüntüde ne güzeldir, kabullenmiş gibidir, ama işin aslı öyle değildir. Birine öfkelenmeden, acınızı yaşamadan, dışarıya atmadan durumu kabullendiğinizde, sadece üstünü örtersiniz ki o bir kabullenme değildir. Çok yanlıştır. Keza, şehit cenazelerinde de görüyoruz, “ağlamayacağım ve güldürmeyeceğim” diyor şehit yakını, tamam, tevekkül iyi bir şey, ama acıyı yaşamadan tevekküle geçtiğinizde bedeniniz bir süre sonra korkunç acılar içinde kalacaktır. Bu durum, şiddetli psikosomatik hastalıklara ve bağışıklık sisteminin sürekli zarar görmesine neden olur. Üstü örtülen her şey daha ağır bedellerle karşımıza çıkıyor.
Günümüzde, depresyon, anksiyete hastalılarında çok fazla artış var. Bu durum, teknolojik yaşamın da bir getirisi. Çok da uzak olmayan bir geçmişte, doğa ile iç içeydik. Toprakla uğraşırken çok daha fazla işimiz vardı ve o pozitif enerji tabii ki bize geçiyordu. Şimdi yalnızca doğaya değil, duygularımıza ve kendimize de yabancılaşıyoruz. Dahası, depresyon gibi hastalıklar, intihar oranı çok yüksek hastalıklardır, ancak son dönemde, dediğiniz gibi, ne yazık ki, antidepresanlarla ilgili “ilaçlarınızı eksin, ilaçlar intihar yapar” gibi çok talihsiz açıklamalar da oluyor. Bu iddialar kesinlikle yanlış. İlaçlar değil, depresyon tedavi edilmediği takdirde intihara yol açan bir hastalıktır. Antidepresan kullanılmazsa eğer, çok daha fazla intihar oranı görürsünüz. Buradaki tek sıkıntı, ilaca ilk başlandığında, ilacın, etkisi oraya çıkana kadarki zamana kadar anksiyete yapıyor olması. Ama zaten biz hastayı bu konu ile ilgili bilgilendirir ve hatta gerekirse yatırırız. Tüm bu kurallar ve kaideleri uyularak verilir antidepresanlar. Neyse ki, tüm bu açıklamalara rağmen, insanlar artık daha bilinçli bir şekilde tedavi olmaya geliyorlar.
Öncelikle bütün duyguların fiziksel olduğunu bilmeliyiz. Yani biz, duygularımızı bedenimizde yaşarız, ama bunu bedenimizde hissetmediğimizde, hep düşünsel düzeyde tutarak, adeta ateşin içine odun atarız. Bu nedenle öfkelendiğimizde ilk yapacağımız bir beden taramasıdır. Hemen kendime soracağım, şu anda hissettiğim duygu ne? Önce duygunun ismini koyacağız. Öfke, nefret, her ne ise. İsmini koymak, duygunun yoğunluğunu azaltacaktır. Hele ki karşınızdakine bu duygunun ne olduğunu söylerseniz, yani, “şu an sana çok öfkeliyim” derseniz, bu duygunun yoğunluğu daha da düşecektir. Zira duyguyu ifade etmek onu daha yönetilebilir kılıyor. İkinci soru olarak, kendimize o duyguyu vücudumuzda nerede hissettiğimizi soracağız. Hissettiğimiz duyguya 0 ile 10 orası bir değer verdikten sonra, yavaş ve derin bir nefes alacak, hareket edecek ya da su içeceğiz. Tüm bunlar, yatıştırıcı sistemi devreye sokar. Bu işlemlerden sonra, duyguya verdiğiniz değeri tekrar düşündüğünüzde, o değerin düşmüş olduğunu göreceksiniz. Tabii hala 5’in üzerindeyse, iletişime geçmemenizi tavsiye ederim.