Parafudur Nedir? Parafudur Çeşitleri ve Hakkında Bilgi | ELEKTRİK REHBERİNİZ
Parafudur Nedir? 04 Eylül 2012 By admin Yorum yapın Yüksek gerilim tesisini aşırı gerilimlere karşı koruyan aletlere koruma aletleri denir. Bu koruma aletlerinden bir tanesi de parafudr’ dur. Yüksek gerilimin sisteminde ve sisteme bağlı cihazlarda meydana gelebilecek hasar ve arızalara karşı ve doğal nedenlerden dolayı meydana gelen dış yüksek gerilimden korumak için parafudrlar kullanılır.
Yüksek gerilimler meydana gelme şekline göre; iç (sistem içinde meydana gelen ) yüksek gerilimleri ve dış (doğal nedenlerden meydana gelen) yüksek gerilimleri.
İç yüksek gerilimler elektrik şebekelerinde oluşmaktadır. Toprak ile temas, iki fazın teması, nötr ve toprak teması vb gibi şebeke kaynaklı sorunlardan meydana gelebilmektedir. Dış yüksek gerilimler doğal olaylardan kaynaklanmakta ve elektrik iletim hatlarına düşen yıldırım sonucu toprak potansiyelinin yükselmesi, faz veya toprak hattına yıldırım düşmesi, yıldırım düşmesi sonucu meydana gelen manyetik alan gibi sebeplerden dolayı oluşmaktadır.
Kullanılan elektronik cihazlarda şebekeden kaynaklı meydana gelebilecek iç yüksek gerilimlerine karşı korunma sağlanması amaçlı devre tasarımları yapılmaktadır. Dış yüksek gerilimlerden sistemi korumak için parafudrlar kullanılmalıdır.
Tesislerin gereksinimi olan elektrik enerjisi, elektrik işletmelerine ait enerji nakil hatları ile yapılmaktadır. Üretim ya da enerji nakil hatlarının geçtiği bölgelerde oluşan statik yük olumsuzlukları, enerjiyi kullanan kurum veya kuruluşların uluslararası standartlara uymaması sebebi ile enerji üzerinde zararlı aşırı gerilimler (pikler) meydana gelmektedir. İstenmeyen bu piklerin meydana gelme sebeplerinden bir diğeri de çevrede meydana gelen yıldırım deşarjlarıdır. Bu pikleri, tesislerde kullandığımız enerjiyi kesintiye uğratmadan ayırarak toprak hattına iletip tesisi parafudr ile koruyabiliriz. Tesiste, bir topraklama sistemi de olmalıdır.
Elektrik enerjisi iletiminde yıldırımdan korunma önemli bir güvenlik sorunu olmuştur. Geçmişte tesisleri korumak için ark boynuzları ile yada atlamanın az zarar vereceği yerlerde izolasyon azaltılırdı. Tüm bu yöntemlerin amacı belli bir koruma düzeyi sağlamaktı. Ama dik alınlı gerilim dalgaları için atlama gerilimini ve izolasyon dayanma seviyesini kontrol etmek zordur.
Dik alınlı aşırı gerilimlerle karşılaşıp çalışmaları durumunda, ark boynuzları, izolasyonda trafolara zarar verecek seviyede zorlanmalara sebep olabilir. 1930 yılından beri parafudurlar yıldırımdan korunma sistemi olarak kullanılmıştır. 20 yıldan bu yana parafudurlar daha çok 5 manevra aşırı gerilimlerine karşı kullanılmaya başlanmıştır. Normal olarak, manevra aşırı gerilimleri 245 kV’un üstündeki şebekelerde önemlidir. Normalde parafudurlar yalıtkan haldedir. Ancak üstünden büyük akımlar geçirerek toprağa iletir. Aşırı akımın etkisi geçtiği zaman yeniden ilk durumuna (yalıtkan) döner. Güç trafoları yüksek gerilim buşinglerinin enerji besleme ve toprak tarafında eklatörler (ark boynuzu) bağlanmış olarak imalatları yapılmaktadır. Trafoların montajı sırasında ark boynuzu uçlarının birbirine baktığı ve mesafelerinin kontrolü bozulmuşsa ayarlanması gerekir.
Yüksek gerilim şalt sahalarında ve enerji nakil hattında yüksek akım ve gerilimlerin oluşturacağı sıcaklık ve olumsuz etkilerden koruma amaçlı elemanlar vardır. Bunlar; parafudrlar, topraklama rölesi, yüksek gerilim sigortaları, izolatörler, koruma röleleri ve koruma iletkenidir.
Parafudurlar enerji nakil hattında oluşan yürüyen dalgaların zarar vermelerini önler. Aşırı gerilim dalgalarını toprağa aktarır. Aynı zamanda emniyet supabı gibi çalışma görevide yaparlar.
Yüksek gerilim iletkeni ile toprağa bağlanan parafudurun yapısı direnç ile, dirence seri bağlanan kıvılcım söndürme eklatöründen oluşmuştur.
Gerilim değeri, darbe anma ve kısa devre akımına göre parafudr seçimi yapılmalıdır. Parafudr gerilim değeri tespit edilirken sistemin beslendiği şebekenin besleme bölümünün üçgen-yıldız ve yıldız noktasının da direk veya direnç üzerinden topraklanmış olması göz önüne alınır.
Parafudr sistemde kapama yaparak korumakla görevli olduğu alet ve sistemlerin zarar görmelerini önler. Parafudrların kapama yaparak koruma yapmaları için çalışma gerilimi, koruduğu sistem üzerindeki yalıtkanlık noktası en zayıf olan bölüm üzerinde belirlenen gerilim değerinden daha düşük olmalıdır. Eğer gerilim değeri yüksek ise parafudr kapama yapamaz ve koruması için bağlanmış olduğu sistemin zarar görmesini önleyemez. Parafudr çeşitli yük aralıklarında kullanılmak üzere darbe anma akımlarına göre kullanılır. Bunlar dikkate alınarak parafudr imalatı yapılır.
Darbe Anma Akım Değerlerine Göre Darbe anma akım değerlerine göre parafudr kullanılması yerler; yıldırımların sık olarak meydana geldiği yada daha az sıklıkta meydana geldiği bölgelerde 10 kA ya da 5 kA değerlerinde parafudrlar kullanılır. Eğer şebekede ag parafudur kullanılacak ise 1,5 kA darbe anma akım değerinde parafudr, orta gerilimli trafo merkezinde kullanılacaksa 2,5 kA yada 5 kA darbe anma akım değerlerinde parafudrlar kullanılır. Büyük trafo merkezleri ve elektrik santrallerinde kullanılacak paradur 10 kA darbe anma akım değerinde kullanılmalıdır.
Kısa Devre Akımına Göre
Kısa devre akımına göre parafudr kullanılması gereken yerler; Parafudr kendisine en yakın durumda olan kesicinin sahip olduğu kısa devre akım değeri seviyesinde olmalıdır. Kısa devre dayanımı, düşük seçilirse parafudr parçalanarak bulunduğu yerde büyük zararlar meydana getirebilir. Parafudrlar 10, 20 ve 40 kA kısa devre akımı düzeyinde imal edilirler.
Parafudrun yerinin tespit edilmesi ve yıldırım deşarjları ile sistemde uygun yerlere yerleştirilir. Eğer parafudrun yerleştirileceğileceği yer uygun değilse parafudr yarardan yerine zarar meydana getirir ve arızalar oluşturur. Parafudrlar korunması gereken elektrik sistemleri ile paralel olarak faz – toprak arasına bağlanır. Parafudrlar, korunması istenen elektrik sistemlerine yakın olmalıdır.
Parafudrlar B,C,D sınıfı olarak kataloglarda yer alırlar. Parafudr seçiminde sınıfların anlamı, hangi sınıfın nerede kullanılması gerekir;
B sınıfı (Sınıf 1) Alçak gerilim için yıldırımdan korunma aşırı gerilim sınırlayıcısı parafudurlardır. ag parafudur elektrik sayacı öncesinde kullanılırlar.
C sınıfı (Sınıf 2) Alçak gerilim için aşırı gerilim sınırlayıcısı parafudrlardır. ag parafudur elektrik sayacı sonrasında kullanılırlar.
D sınıfı (Sınıf 3) Alçak gerilim için aşırı gerilim sınırlayıcı parafudrlardır. ag parafudur elektronik cihazların korunması için kullanılırlar.
Parafudr Çeşitleri Yapılışlarına göre parafudr çeşitleri Gerilimlere göre parafudr çeşitleri Parafudr çeşitleri yapılışlarına, gerilimlerine ve tesisatın özelliğine göre incelenir.
Yapılışlarına Göre Parafudr Çeşitleri
Ayrıca parafudrlar porselen gövdeli ve polimer gövdeli olarak imal edilir.
Metal Oksit Parafudr
Metal oksit parafudurların esas elmanı metal oksit direnç elemanlarının meydana geldiği malzemeler; mangan oksit, bizmut oksit, antimon oksit ve çinko oksittir.
Değişken Dirençli Parafudr
Dirençsiz bağlantı ile aşırı gerilimdeki arkları topraklayan parafudrlara borulu parafudr denir. Borunun içinde oluşan basınçlı gazla deşarj akımı kesilir.
Deşarj Tüplü Parafudr
Dirençsiz bağlantı ile aşırı gerilimdeki arkları belli sınırlar içinde topraklayan parafudurlara deşarj tüplü parafudr denir. Burada boru yoktur. Yerine deşarj tüpü vardır. Şebeke gerilimine bağlı olarak deşarj akımı kesilir.
Gerilimlere Göre Parafudr Çeşitleri
topraklama çeşitleri ve yıldız noktası parafudur
Özel Amaçlı Parafudrlar
Parafodur montajı nerelere yapılır?
Hat ve trafo direklerine
Hava hattı devamı kablo iki ucuna
Panolarda (ag parafudr)
Şalt Sahaları; üretimi yapılan elektrik enerjisinin toplanması ve dağıtılması işleminin gerçekleştiği elektrik işletmelerine şalt sahası denilmektedir. Ayırıcılarla beraber devre açma kapama işlemleri şalt sahalarda yapılır.
Hat ve Trafo Direkleri; elektrik enerjisi dağıtımı sırasında hat ve direk tipi trafoların korunması amacı ile kullanılan parafudurlardır.
Trafo Merkezleri; dağıtım ve iletimi yapılan enerji için çeşitli trafo merkezleri kurulur. Kurulan merkezler aşırı gerilimlerden korumak amacıyla ayırıcı ile beraber parafudr kullanılmaktadır.
Hava Hattı; parafudurlar enerji naklinde havai iletkenlerinin iki ucunda aşırı gerilimlerden korumak amaçlı parafudr kullanılır.
Panolarda (ag parafudr); aşırı gerilimlerden , OG işletmelirinde ki dağıtım panolarını korumak amacı ile kullanılan parafudr, ag parafudur’ dur.
Şalt malzemeleri ve parafudr üreticileri, yıldırımdan korunma yöntemlerinde üstün teknoloji ve düzgün tasarımı ile parafudr imalatı yapmaktadır. Ülkemizde parafudr kullanımının son yıllarda yaygınlaşmaya başladığı ve dünyaca ünlü elektrik malzemesi üreticileri parafudr imalatına başlamıştır. Parafudr firmaları, yıldırım koruma ürün çeşitliliği ve uygun parfudr fiyatları ile ürünlerini yatırımcıların hizmetine sunmaktadır.
Benzer KonularFaraday Kafesi Nedir? Radyoaktif ParatonerParatoner Nedir?Faraday Kafesi Nasıl Yapılır?Yıldırım Nedir? Yıldırımdan Korunma YollarıTrafo FabrikalarıZemanta
Kategori:Paratoner Paylaş Cevabı iptal et
Yıldız-Üçgen Yol Verme için adminYıldız-Üçgen Yol Verme için furkan doğruyolKondansatör Nedir? için emrahİzolasyon Trafosu Nedir? için adminİzolasyon Trafosu Nedir? için celal hacımahmutogluAsenkron Motorlar için adminKondansatör Nedir? için adminKondansatör Nedir? için emrahAsenkron Motorlar için niyazi güneyElektromıknatıs Nedir? için admin
Borulu ısı değiştiricisi veya eşanjörü, ısı değiştiricilerinin bir tipidir. Daha doğru bir tanımlama ile ısı eşanjörü tasarlarken kullanılan sınıflamalardan biridir. Adını dizaynında kullanılan borulardan almıştır. Silindirik bir gövde ile gövdenin içine yerleştirilmiş küçük çaplı borulardan meydana gelir. Çalışma basıncına ve… devamıPlakalı eşanjör nedir? Aynı veya farklı özelliklere sahip iki akışkan arasında birbirine karışmaksızın,hızlı ve yüksek etkinlikte ısı transferi gerçekleştirebilen ekipmanlara plakalı eşanjör denir. Plakalar üzerindeki özel balık sırtı tasarım ile akış sırasında akışkanın hızı… devamıEşanjör, ısı eşanjörü veya ısı değiştiricileri, herhangi bir fiziksel temas olmaksızın aralarında sıcaklık farkı olan – sıvı veya gaz – iki akışkanın (birbirine karışmadan) birinden diğerine ısı transferini sağlayan devre elemanıdır. Eşanjör Ne İşe devamı