Siyatik, Nedenleri, Tedavisi, İlaçları, Ameliyat, Önleme
Siyatik kelimesi ilk defa 1452 yılında kullanılmıştır. Siyatik bir sinir adıdır bu sinirin geçtiği bölgelerde hissedilen ağrıya ise siyatik ağrısı denir.
Siyatik hastalığı ya da siyatik ağrı, sırtın alt kısmından itibaren kalça ve her iki bacaktan aşağı inen sinirlerler boyunca ortaya çıkan ağrıyı ifade eder. Tipik olarak, siyatik vücudun sadece bir tarafını etkiler.
Sıklıkla omurga üzerinde fıtıklaşmış bir diskin veya kemiğin sinirleri sıkıştırması sonucu oluşan bir ağrıdır. Bu durum aynı zamanda inflamasyon ve etkilenen bacakta uyuşmaya da neden olur.
Siyatik ile ilişkili ağrıların bazıları çok şiddetli de olabilmektedir. Ancak çoğu durumda birkaç haftalık konservatif tedavi ile şikayetler giderilmektedir. Şiddetli ağrılarda altı haftalık tedaviden sonra ameliyat yapılması sinir üzerindeki baskıyı azaltacaktır.
Siyatik ağrısı çekenler ağrılarını genelde şöyle ifade ederler:” Belimden, ayağıma kadar bir ağrı hissediyorum” ya da “Sanki gövdemden topuğuma kadar bir çekme hissi yaşıyorum” bu ağrı tarifi siyatik ağrısına işaret eder. “ Hasta Bel fıtığı hastası ise ağrısının vücudunun tüm alt kısmına yayıldığını söyleyebilir. Siyatik ağrı omurgadan gelip kalça ve bacakların arka alt kısmında yoğun olarak görülür. Siyatik sinirlerin geçtiği bölgelerin neredeyse hepsinde rahatsızlık hissedilir ancak ağrı çoğunlukla kalça, belin alt kısmı, uyluk ve baldır arkasından bir yolu takip eder.
Ağrı hissi hafif olabildiği gibi dayanılamayacak derecede keskin de olabilmektedir. Bazen bir sarsıntı veya elektrik çarpması şeklinde hissedilir. Öksürürken ya da hapşırırken belirtiler kötüleşebilir. Ayrıca uzun süreli oturma da belirtileri kötüleştirmektedir. Belirtiler genellikle vücudun bir tarafında kendini gösterir.
Bazı hastalarda etkilenen bacak veya ayakta uyuşma, karıncalanma veya kas zayıflığı ile karşılaşılabilir.Bacağın bir kısmında ağrı başka bir kısmında da uyuşukluk görülebilir.
Hafif derecedeki siyatik ağrılar genellikle zamanla kendiliğinden geçer. Evde uygulanabilecek öz-bakım yöntemleri ile semptomları hafiflemez ya da ağrılar bir haftadan uzun sürerse, kötüleşir veya şiddetlenirse bir doktora görünün.
Belin alt kısmında ani ve şiddetli ağrı veya bacaklarda uyuşma ve kas güçsüzlüğü ile karşılaşmanız durumunda;
Ağrı, bir trafik kazası gibi, şiddetli bir yaralanma sonrasında ortaya çıktığında;
Bağırsaklar ya da mesane kontrolünde sıkıntı yaşadığınızda;
acil tıbbi destek alınması gerekir.
Siyatik sinirler genellikle omurgadaki bir fıtık tarafından veya omurlar üzerindeki kemiklerin aşırı büyümesine bağlı olarak(kemik çıkıntısı) sinirlerin baskı görmesi sonucu oluşur. Nadir olarak sinirlerin diyabet gibi bir hastalık veya bir tümör tarafından sıkıştırılması veya hasar görmesi ile de ortaya çıkar.
Siyatik hastalığı ile ilişkili risk faktörleri şunlardır:
Yaş: Yaşlanmaya bağlı gelişen bel fıtıkları ve kemik çıkıntıları gibi omurga değişiklikleri siyatiklerin en sık nedenleridir.
Obezite: Omurgada baskı artışına sebep olan aşırı vücut ağırlığı siyatik ağrılarını tetikleyen omurilik değişikliklerinin bir nedeni olur.
Meslek:Sırtınızı döndürmek ve ağır yükleri taşımak zorunda kaldığınız işler ve uzun süreli motosiklet üzerinde kalmanızı gerektiren işlerde çalışmak siyatik rahatsızlığı için bir risk faktörü sayılmaktadır.
Uzun süreli oturma: Uzun süre oturan ya da sedanter bir yaşam tarzı olan insanlarda, aktif insanlara göre siyatik hastalık gelişme olasılığı daha yüksektir.
Diyabet: Vücudun kan şekerini kullanma şeklini etkileyen bu hastalık da sinir hasarı açısından risk faktörlerinden biridir.
Çoğu hasta herhangi bir tedavi görmeksizin siyatik hastalıktan kurtulmakla birlikte, bazı durumlarda potansiyel olarak kalıcı sinir hasarına neden olabilir.
Etkilenen bacakta his kaybı
Etkilenen bacakta güçsüzlük
Bağırsak veya mesanede fonksiyon kaybı gibi durumlarda acil tıbbi yardım alınması gerekir.
Fiziksel muayene sırasında doktorunuz kas gücü ve reflekslerinizi kontrol edecektir. Muayene esnasında ayak parmakları veya topukların üzerinde durma, sırt üstü yatarken bacakları havaya kaldırma, çömelme pozisyonuna geçme gibi hareketleri yapmanız istenebilir. Siyatik sinirlerden kaynaklanan ağrılar genellikle bu faaliyetler sırasında kötüleşir.
Birçok kişide disk kaymaları ve kemik çıkıntıları röntgen ile görülebilirken belirti vermez. Bu yüzden doktorlar ağrı şiddetlendiğinde veya birkaç hafta içinde düzelmediğinde görüntüleme testleri istemektedir.
Röntgen: Bu test ile disk kaymaları gibi fıtıklaşmalar ve diğer kemik çıkıntıları gibi omurgadaki sinirlere baskı yapan kemik problemleri görülebilir.
Manyetik rezonans görüntüleme (MRG): Güçlü bir manyetik alan ve radyo dalgalarının kullanıldığı bir teknolojidir. MR, bel fıtığı gibi kemikler ile yumuşak dokuların detaylı görüntülerini elde etmeyi sağlar.Test sırasında hasta MR makinesinin içindeki hareketli bir masa üzerine yatar ve çekim yapılır.
Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması: Omurganın tomografisi çekildiği zaman muhtemelen kontraslı olur. X-ışınları ile görüntileme yapılmadan önce bir kontrast boya spinal kanala enjekte edilir. Bu prosedüre “BT myelogram” adı verilir. Enjekte edilen kontrast boya, omurilik ve sinirler etrafında dolaşır ve taramada beyaz renkte görünür.
Siyatik ağrı eğer öz bakım tedaviler ile düzelmediyse muhtemelen aşağıdaki ilaçlar önerilecektir: Siyatik ağrısı için reçete edilen ilaç türleri şunlardır:
Hastanın akut ağrıları geçince, doktor ya da fizyoterapist tekrarlayan yaralanmaları önlemeye yardımcı olmak için bir rehabilitasyon programı tasarlayacaktır. Bu programda genellikle duruşun düzelmesi, sırt kaslarının güçlenmesi ve desteklenmesi ve vücuda esneklik kazandırılması gibi egzersizler içerir.
Bazı durumlarda, doktorunuz ilgili sinir kökü çevresindeki alana bir kortikosteroid ilaç enjeksiyonu tavsiye edebilir. Kortikosteroidler tahriş olan sinir etrafındaki inflamasyonu baskılayarak ağrıyı azaltmaya yardımcı olur. Genellikle birkaç ay içinde etkisini gösterir. Çok sık enjeksiyon yapıldığında ciddi yan etkilerinin oluşma riski arttığından dolayı steroid enjeksiyonlarının sayısı sınırlı olmaktadır.
Bu seçeneğe genellikle sıkıştırılmış sinirin önemli derecede güçsüzlüğe neden olduğu durumlarda, bağırsak veya mesane inkontinansı olan hastalarda, hastalığın zamanla kötüleşmesi ve diğer tedavilerin düzelme sağlamadığı durumlarda başvurulmaktadır. Cerrahi girişim ile sinirlere baskı yapan kemik çıkıntısı ve disk kayması onarılır.
Çoğu insanda siyatik hastalıklar öz-bakım önlemlerine iyi yanıt verir. Her zamanki faaliyetlerine normal şekilde devam ettiğinde ve ağrıyı tetikleyen etkenlerden uzak durulduğunda iyileşme daha çabuk olur. Bir günlük bir istirahat şikayetlerde rahatlama sağlasa da uzun süreli hareketsizlik, belirtileri daha kötü yapacaktır.
Yardımcı olabilecek diğer öz-bakım tedaviler şunlardır:
Soğuk kompres: İlk başlarda ağrıyan bölgelere günlük 20 dakikalık bir soğuk kompres yapılması rahatlama sağlayacaktır. Bir buz paketi veya temiz bir havlu içine konmuş buz paketleri kullanabilirsiniz.
Sıcak kompres: Ağrı başladıktan 2-3 gün sonra ise, ağrılı bölgeye sıcak uygulama yapılabilir. Sıcak kompres için düşük ayarda bir ısıtma pedi kullanılabilir. Eğer ağrı devam ederse, sıcak ve soğuk paketleri dönüşümlü olarak uygulayınız.
Esneme hareketleri: Bel bölgesi için yapılacak gerilme ve esneme hareketleri daha iyi hissetmenizi ve sinir kök basısının hafiflemesine yardımcı olacaktır. Gerilme egzersizi sırasında zıplama, dönme ve ani hareketler yapmaktan kaçının. Gerilme hareketlerinin her birinde en az 30 saniye devam ettiriniz.
Ağrı kesici ilaçlar: İbuprofen (Advil, Motrin, diğerleri) ve naproksen (Aleve) gibi ağrı kesici ilaçlar siyatik ağrılar için bazen yararlı olmaktadır.
Siyatik hastalık ve ağrıları önlemek her zaman mümkün değildir ve durum tekrarlayabilmektedir. Aşağıdaki öneriler omurga ve bel bölgesinin korunmasında önemlidir:
Düzenli egzersiz yapınız. Bu, hem genel sağlığınız için hem de sırt için yapılabilecek en önemli şeydir. Uygun duruş ve hizalama için gerekli olan karın kasları ve bel kaslarına özellikle dikkat ediniz. Yapılabilecek uygun egzersizler için doktorunuzdan öneri isteyiniz.
Oturduğunuzda da doğru duruşunuzu koruyunuz. Oturduğunuz koltuğun bel desteği, kol desteği ve döner tabanlı olması önerilir. Belin normal eğriliğini korumak için küçük bir yastık veya rulo yapılmış bir havlu koyabilirsiniz. Dizlerinizi kalça seviyesinde tutunuz.
İyi bir vücut mekaniği kullanın. Eğer uzun süre ayakta kalıyorsanız, zaman zaman bir tabure ya da küçük bir kutu üzerinde ayaklarınızı dönüşümlü olarak dinlendirin. Ağır bir şey kaldıracağınız zaman, kuvveti belden almak yerine bacak kasları gibi alt ekstremite kaslardan almaya çalışınız. Sırtınızı dik tutun ve sadece dizleri bükün. Vücudunuzu yüke yakın tutun. Yük kaldırma ve dönme hareketlerini aynı anda yapmaktan kaçının. Nesnenin ağırlığına ve hacmine göre taşıma esnasında risk almaktansa birinden yardım almaya çalışınız.
Siyatik hastaları hastanelerinin hangi bölümünde tedavi edilir?
Öncelikle Fizik tedavi birimi gerekli görülürse Beyin Cerrahisi bölümüne gidilmelidir. Nöroloji, Dahiliye ve ortopedi de bu hastalığa bazı yerlerde bakabilir.
iki kalçam sürekli ağrıyor ve dizlerime vuruyor lütfen yardımcı olun bana 22 yaşındayım.
Gezici içten ilerleyen ve hareket etmekle şiddetlenen ağrılar genelde siyatik ağrısıdır. Özellikle soğuk nemli ve terli geçen günlerin ardından başlayan sızı şeklindeki ağrılar doğrudan siyatik ağrısını ele verir. Hastahanelerin ortopedi bölümleri hastalığınıza çare bulabilir.
Öncelikle siyatikle alakalı bu kadar kapsamlı bir şekilde bizleri bilgilendirdiginiz için teşekkür ederim.dört gündür eşim geceleri uyuyamiyor.perişan oldu.ağrı kesici jeller haplar iğneler bana misin demiyor.yazınızı okumadan önce sinirle alakalı olduğundan antideprasanlarin iyi gelebileceği düşüncesi geldi ki yazınızda bunu da belirtmissiniz.inşallah bu yönde ki tedavimiz ise yarar bayram tatilindeyiz acil lerin ağrı kesici yuklemeleri bitsin istiyorum.eşime ve tüm hastalara acil sifalar dilerim.