BETON* Sıkıştırılabilme Sınıfları - PDF
Download "BETON* Sıkıştırılabilme Sınıfları"
1 BETON* Beton Beton, çimento, su, agrega kimyasal ya mineral katkı maddelerinin homojen olarak karıştırılmasından oluşan, başlangıçta plastik kıvamda olup, şekil rilebilen, zamanla katılaşıp sertleşerek mukamet kazanan bir yapı malzemesidir. Kıvam ları Beton kıvamı, aşağıda rilen çökme sınıflarına göre sınıflandırılır. Verilen kıvam sınıfları arasında doğrudan ilişki kurulamaz. Özel durumlarda kıvam, hedef değerlerle de tanımlanabilir. Nemli toprak kıvamındaki, özel yöntemle sıkıştırılmak üzere tasarlanmış çok düşük su içeriğine sahip olan benzeri betonlar için kıvam sınıflandırılmaz. Çökme (Slump ) deneyi yapılırken; Çökme hunisi düz bir zemine konur. Standart çökme hunisi üç eşit kademede doldurulup, her kademede standart şişleme çubuğuyla şişlenir. Huni tamamen dolunca üst yüzeyi mala ile düzlenir. Huni yavaşça yukarı doğru kaldırılır; bu sırada taze beton kendi ağırlığıyla çöker. Şişleme çubuğu huninin üzerine konur çöken betonun üst seviyesinden çubuğun altına kadar olan mesafe ölçülür. Bu uzunluk, taze betonun çökme değeri olarak adiandırılır. Çökme ları Sıkıştırılabilme Derecesi C0 1,46 C1 1,45-1,26 C2 1,25-1,11 C3 1,10-1,04 Sıkıştırılabilme ları Çökme, mm S S S S S5 220 Yayılma ı Yayılma Çapı, mm F1 340 F F F F F6 630 Vebe ları Vebe Süresi, Saniye V0 31 V V V V4 5-3 Agrega En Büyük Tane Büyüklüğüne Göre Betonun landırılması Betonun agrega en büyük tane büyüklüğüne göre sınıflandırılmasında, betonda kullanılan en büyük agrega tane sınıfının üst anma büyüklüğü (D en çok ) esas alınır. D en çok, EN 12620: 2000 e göre, agrega büyüklüğüne bağlı olarak tanımlanan en büyük elek göz açıklığıdır.
2 Sertleşmiş Beton Basınç Dayanımı ları Betonun, basınç dayanımına göre sınıflandırılmasında, normal beton ağır beton hafif beton için aşağıda sınıflandırılmıştır. landırmada, çapı 150 mm yüksekliği 300 mm olan silindir şekilli numunenin 28 günlük karakteristik basınç dayanımı (f ck sil ) ya kenar uzunluğu 150 mm olan küp şekilli numunenin 28 günlük karakteristik basınç dayanımı (f ck küp ) kullanılabilir. Özel durumlarda, ilgili tasarım standardının izin rmesi koşulu ile dayanım seviyelerinin ara değerleri de kullanılabilir. Normal Ağır Beton İçin Basınç Dayanımı ları Basınç Dayanımı ı En Düşük Karakteristik Silindir Dayanımı En Düşük Karakteristik Küp Dayanımı Fck, Sil N/mm 2 Fck,Küp N/mm 2 C 8/ C 12/ C 16/ C 20/ C 25/ C 30/ C 35/ C 40/ C 45/ C 50/ C 55/ C 60/ C 70/ C 80/ C 90/ C100/ Hafif Betonun Basınç Dayanım ları Basınç Dayanımı ı En Düşük Karakteristik Silindir Dayanımı En Düşük Karakteristik Küp Dayanımı Fck, Fck, Sil N/mm 2 Küp N/mm 2 LC 8/9 8 9 LC 12/ LC 16/ LC 20/ LC 25/ LC 30/ LC 35/ LC 40/ LC 45/ LC 50/ LC 55/ LC 60/ LC 70/ LC 80/ a) Küp silindir numune basınç dayanımları arasında yeterli kesinliğe sahip ilişki kurulması bu ilişkinin belgelendirilmesi şartıyla, rilen bu dayanımlardan başka değerler de kullanılabilir.
3 Hafif betonun yoğunluğa göre sınıflandırılmasında, aşağıda rilen sınıflar uygulanır. Hafif Betonun Yoğunluğa Göre landırılması Yoğunluk ı D 1,0 D 1,2 D 1,4 D 1,6 D 1,8 D 2,0 Yoğunluk Aralığı Kg/m > > > Hafif betonun yoğunluğu, aynı zamanda hedef değerle de tanımlanabilir. > > Beton Özellikleri Doğrulama Metotları Bileşen Malzemeler İçin Temel Özellikler Bileşen malzemeler, beton dayanıklılığını olumsuz etkileyebilecek ya donatı korozyonuna sebep olabilecek miktarda zararlı madde içermemeli betonda kullanım amacına uygun olmalıdır. Bileşen malzemelerin genelde uygunluğunun belirlenmiş olması, bu malzemelerin her durumda her beton bileşimi için uygun olduğunu göstermez. Bu standarda uygun betonlarda, sadece öngörülen uygulamalar için uygunluğu belirlenmiş bileşen malzemeler kullanılır. - Bileşen malzemenin, özellikle bu standarda uygun betonda kullanımıyla ilişkili Avrupa Teknik onayı. - Betonun kullanılacağı yerde geçerli, özellikle bileşen malzemenin bu standarda uygun betonda kullanımıyla ilgili ulusal standart ya şartname. Çimento Beton üretiminde kullanılan çimentonun EN ya TS Sülfatlara Dayanıklı Çimento ya TS 21 Beyaz Çimento ya genel uygunluğu kanıtlanmış olmalıdır. Agregalar - Normal ağır agregaların TS 706 EN 12620:2000, - Hafif agregaların pr EN :1997, standartlarına uygunluğu kanıtlanmalıdır; Geri kazanılan agregalarla ilgili hükümler henüz standartlarda yer almamıştır. Karma Suyu Karma suyu beton üretiminden ortaya çıkan atık sudan tekrar geri kazanılan suyun EN 1008: 1997 ye uygunluğu kanıtlanmalıdır. Kimyasal Katkı Maddeleri Kimyasal katkı maddelerinin, EN ye genel uygunluğu kanıtlanmalıdır. Mineral Katkılar (Mineral Dolgular Boya Maddeleri Dahil) Tip I mineral katkıların genel uygunluğu, aşağıda rildiği gibi kanıtlanmalıdır. Filler agregaların, TS EN 12620:2000 e uygunluğu. Boya maddelerinin, EN e uygunluğu. Tip II mineral katkıların, Uçucu külün, EN 450 ye uygunluğu. Silis dumanının tozu, pr EN 13263: 1998 e uygunluğu, kanıtlanmalıdır.
4 Beton Bileşimi İçin Temel Özellikler Tasarlanmış ya tarif edilmiş betonun bileşim oranları bileşen malzemeleri, kıvam, yoğunluk, dayanım, dayanıklılık, betona gömülü çelik donatının korozyondan korunmasına ilişkin taze sertleşmiş beton için belirlenmiş özellikleri sağlamak üzere, imalât işlemi beton yapının öngörülen yapım yöntemi de dikkate alınarak seçilmelidir. Beton üreticisi, şartnamede ayrıntılı olarak belirtilmemişse, bileşen malzemelerin tip sınıflarını, belirlenmiş çevre için oluşturmuş olduğu uygunluk kriterlerine göre seçmelidir. Beton, aksi belirtilmemişse, taze betonun ayrışması terlemesi en az olacak şekilde tasarlanmalıdır. Yapıda, betonun gerekli özelliklerinin sağlanması ancak taze betonun, kullanım yerinde belirli uygulama kurallarına göre işleme tâbi tutulmasıyla gerçekleştirilebilir. Bu nedenle bu standart da rilen şartlara ilâten betonun taşınması, yerleştirilmesi, sıkıştırılması, kürü daha sonraki işlemler, betonun belirlenmesinde dikkate alınmalıdır (ENV ya ilgili diğer standartlar). Bu özelliklerden çoğu genellikle birbirine bağlıdır. Bu şartların hepsinin sağlanması durumunda, yapıdaki beton standart deney numunesi betonu arasındaki herhangi kalite farkı, malzeme için kısmi günlik katsayısı sınırları içerisinde kalır (ENV ). Standarda göre tarif edilmiş betonun birleşimi aşağıda rilenlerle sınırlandırılmıştır. - Doğal normal agrega, - Çimento miktarı su/çimento oranında dikkate alınmamak şartıyla toz şeklinde mineral katkı, - Hava sürükleyiciler hariç beton içindeki kimyasal katkılar, - Başlangıç deneyleri için gerekli kriterleri sağlayacak bileşim oranları. Betonun kullanılacağı yerde geçerli şartnamelerde, yerel çevre şartlarına uygun malzemelerinin tip sınıfları belirlenmiş olabilir. Çimentonun Seçimi Çimento, aşağıdaki riler bakımından uygunluğu belirlenmiş olan çimentolardan seçilmelidir. - Yapım (inşaat) Yöntemi, - Beton yapının kullanım amacı, - Kür şartları (ısıl işlem gibi), - Yapı boyutları (ısı gelişimi), - Yapının maruz kalacağı çevre şartları, - Bileşenlerden kaynaklanan alkaliler ile agrega arasında etkileşme olması ihtimali. Agregaların Kullanımı Agrega tipi, tane büyüklüğü dağılımı yassılık - uzunluk, donma/çözülme dayanıklılığı, aşınma dayanıklılığı, incelik gibi agrega özellikleri, aşağıda rilenler dikkate alınarak seçilmelidir: Yapım (inşaat) yöntemi, - Betonun yapıda kullanım amacı, - Betonun maruz kalacağı çevre koşulları, - Görünür agrega yüzeyi ya yüzey bitirme işlemlerinin gerektirdiği diğer özellikler. Agrega en büyük anma tane büyüklüğü (D en çok ), donatının beton örtü tabakası (pas payı) beton eleman kesitinin en küçük boyutu dikkate alınarak belirlenmelidir. Tunan Agrega TS EN 12620: 2000 e uygun tunan agrega, sadece C 12/15 ya daha düşük basınç dayanım sınıfındaki betonlarda kullanılabilir.
5 Geri Kazanılmış Agrega Yıkama suyundan ya taze betondan geri kazanılarak elde edilen agrega da beton agregası olarak kullanılabilir. Tane sınıflarına ayrılmamış haldeki geri kazanılmış agrega, toplam agreganın %5 inden daha fazla miktarda kullanılmamalıdır. Geri kazan ilmiş agreganın,toplam agreganın %5 inden daha fazla miktarda kullanılabilmesi için, bu agreganın asıl agrega ile aynı tipte olması, iri ince agrega olmak üzere en az iki tane sınıfına ayrılmış olması TS EN 12620: 2000 e uygun olması gereklidir. Alkali- Silika Reaksiyonuna Direnç Agreganın, alkaliler (çimento ya diğer kaynaklardan gelen Na 2 O K 2 O) ile reaksiyona girmesinden şüphe duyulan silika türlerini ihtiva etmesi betonun rutubetli ortamda bulunması halinde, zararlı alkali- silika reaksiyonunu önlemek üzere uygunluğu kanıtlanmış işlemler kullanılarak önlemler alınmalıdır Çimento agreganın özel kombinasyonu kullanılarak yapılan uzun süreli deneyim dikkate alınarak agreganın jeolojik kaynağına uygun önlemler alınmalıdır. Geri Kazanılmış Suyun Kullanımı Beton üretiminden çıkan kullanılmış su, TS EN 1008:1997 de bu tür suyun kullanımıyla ilgili belirlenmiş şartlara uygun şekilde kullanılabilir. Mineral Katkıların Kullanımı Tip I Tip II mineral katkıların betonda kullanım miktarı başlangıç deneyleriyle belirlenmelidir. TS EN (Ek A). Fazla miktarda mineral katkı kullanımının, dayanım haricindeki özellikler üzerindeki etkisi dikkate alınmalıdır. Tip II mineral katkılar, uygunluğunun belirlenmesi şartıyla, çimento bileşimindeki çimento miktarına su/ çimento oranına ilişkin hesaplamalarda dikkate alınabilir. Uçucu kül silis dumanı için k - değeri kavramının uygunluğu kanıtlanmalıdır. Eşdeğer beton performansı kavramı,modifiye k-değeri kuralı kavramı daha yüksek k-değeri gibi diğer kavramların uygunluğu, diğer mineral katkılar (Tip I dahil) ya mineral katkıların kombinasyonu kullanılması durumunda belirlenmiş olmalıdır. Not - Uygunluk aşağıda rilenlerden birisine göre belirlenebilir. Söz konusu mineral katkının EN e uygun betonda özel kullanımı ile ilgili - Avrupa Teknik Onayı. - Özel olarak mineral katkının EN e uygun betonda kullanımıyla ilgili, betonun kullanılacağı yerde mevcut ulusal standart ya şartname. landırma Çevre etkileriyle ilgili etki sınıfları Çevreden kaynaklanan etkiler, Çevre etki çizelgesinde rilen etki sınıfları şeklinde tasnif edilebilir. Verilen örnekler bilgi içindir. Not - Seçilecek etki sınıfı, betonun kullanılacağı yerde geçerli tedbirlere bağlıdır. Bu etki sınıflamasına, betonun kullanılacağı yerdeki mevcut özel şartlar, paslanmaz çelik ya korozyona dayanıklı diğer metal kullanımı ya beton ya donatıda koruyucu kaplama kullanımı gibi koruyucu önlemler dahil edilmemiştir. Beton, çevresel etki çizelgesinde tanımlanan etkilerin birden daha fazlasına maruz kalabilir bu nedenle betonun maruz kaldığı çevre şartlarının, etki sınıflarının birleşimi olarak ifade edilmesi gerekli olabilir
İÇERİK. Hafif Betonların Normal Betonlara Göre Avantajları Hafif Betonların Normal Betonlara Göre Dezavantajları 1
İÇERİK 1. BETON NEDİR? Tarihçesi Kıvam Sınıfları Sertleşmiş Beton 2. BETON ÇEŞİTLERİ NELERDİR? Birim Ağırlıklarına Göre Betonlar Basınç Dayanımlarına Göre Betonlar Üretildikleri Yerlere Göre Betonlar Uygulandıkları