Yılın Oyuncusu - Tiyatro Eleştirmenleri Birliği
Talimhane Tiyatrosu'ndan beyaz kadın ticaretine çarpıcı bir bakış
ÖNCE BİR BOŞLUK OLDU KALP GİDİNCE, AMA ŞİMDİ İYİ- Yazan: Lucy Kirkwood, Uyarlayan: Seçil Honeywill, Yöneten: Mehmet Ergen, Kostüm: Nilüfer Alptekin, Işık: Önder Ay, Oyuncular: Esra Bezen Bilgin/ Güliz Gençoğlu.
Lucy Kirkwood, ilk oyununu 21 yaşındayken yazan, 1984 doğumlu genç bir İngiliz sanatçı. Yeni oyunu da bu yıl yazdığı, şimdilerde Talimhane Tiyatrosu'nun sahnelediği "Önce Bir Boşluk Oldu Kalp Gidince, Ama Şimdi İyi" adlı tek perdelik yapıtı. Kirkwood bu oyunu, 30 yıldır şiddetin, sömürünün, beyaz kadın ticaretinin kurbanı olan kadınlarla çalışan Clean Break adındaki tiyatro ve eğitim kuruluşunda "writer-in-residence" (bir konuyu araştırmak için belirli bir süre ilgili akademik kurumda yaşayan yazar) konumundaki gözlemlerinden yola çıkarak yazmış.
Adının nereden esinlendiği hemen her ortamda yazılıp çizildi, ama bir kez daha yinelemekte yarar var. Gazeteciler 7 yaşında kalp nakli yapılan bir kıza neler hissettiğini sordukları zaman, kızın verdiği cevap bu: "Önce bir boşluk oldu kalp gidince, ama şimdi iyi..." Ancak, oyun organ naklini ya da organ kaçakçılığını anlatmıyor, simgesel olarak kalbin bütün umutlarıyla, iyimserliğiyle, güven duygusuyla birlikte yitirilişini irdeliyor. Oyunun özgün metninde Londra'ya getirilip fuhuşa zorlanan bir Hırvat kadın var. Oyunun ikinci kişisi de Güney Afrikalı beyaz bir kadın.
Özgün Türkçe metin
Türkiye insan kaçakçılığı ve beyaz kadın ticaretinde dünya listelerinin ilk sıralarında yer aldığı ve hepimizin çok iyi bildiği bir konu olduğu için, Talimhane Tiyatrosu ekibi, bu oyunu oynamaya karar verince uyarlama yöntemini benimsemiş. Yıllardır yönetmen Mehmet Ergen'in çeşitli projelerinde yer alan, çevirileriyle tanıdığımız Seçil Honeywill oyunu uyarlamış. Öylesine toplumumuza, bizim insanımıza sindirilmiş bir uyarlama ki, buna uyarlama demek yanlış; hani neredeyse bir Türk oyun yazarının elinden çıkmış gibi bir çalışma. O yüzden buna "özgün Türkçe metin" demeyi tercih ediyorum. Seçil Honeywill bu metinle her türlü övgüyü hak ediyor.
Oyun Türkiye'de geçince, Hırvat Dijina da Ukraynalı Dijina oluyor. 22 yaşında, düşlerindeki gibi yaşama umuduyla İstanbul'a gelen, ama bir kadın satıcısının eline düşen, pezosu Mustafa'ya (pezo İngiltere'de de, Türkiye'de de, dünyanın her yerinde de aynı yapıda, çünkü ırkı, milleti, görünürde yaptığı iş ne olursa olsun, beyni pezo bunların) olan sözüm ona borcunu ödemek için, günlük hesabını prezervatif sayısıyla yapan bir fahişeye dönüşüyor Dijina. Kendisini pazarlayan Mustafa'ya âşık, onun da kendisini sevdiğini sanıyor ve tek beklentisi kızlarıyla birlikte Antalya'ya tatile gitmek. O uğurda hırsızlığı bile göze alıyor. Tabii hikâye hüsranla bitiyor; pasaportunu da Mustafa'ya kaptırmış olduğu için kaçak göçmen olarak sınır dışı edilmek üzere gözaltına alınıyor.
Tek perdelik oyun, dekor parçalarıyla üç bölüme ayrılmış. Birinci bölümde Dijina'yı müşterilerini kabul ettiği "çalışma" odasında görüyoruz. Para hesaplarını, beklentilerini, dünyaya daha henüz iyimser gözlerle baktığı süreci bu bölümdeki karyolada seyrediyoruz. İkinci bölüm yine bir karyolada geçiyor. Ama bu kez mekânımız nezarethane. Oyuna burada ikinci bir kişi katılıyor. Gloria adında, benzer bir serüvenin yolcusu. Dijina o noktada işin aslına aymaya başlıyor. Üçüncü bölüm de tabii ki bir karyola dekorunda yer alıyor. Ne var ki, yazar burada bizi olayın başlangıç noktasına götürüyor.
Oyun düzeni ve oynanış
Yönetmen Mehmet Ergen, oyunun dokusundan gelen yalın düzeni korumuş ve başarıyla sahneye aktarmış. Ama en büyük başarısını oyuncu seçimiyle yakalıyor. Uyarlama metin ne kadar özgün Türkçe metin haline gelmişse, Esra Bezen Bilgin de bir o kadar Ukraynalı Dijina olmuş. Şivenin böylesine dil sürçmeden sürdürülebilmesi, davranış ve tavırlardaki tutarlılık ve süreklilik, Esra Bezen Bilgin'in daha önce ödül aldığı oyunlardaki başarısının hiç de rastlantısal olmadığını kanıtlıyor. İngiltere prodüksiyonunu görmedim, ama hiç çekinmeden iddia edebilirim ki, Bilgin'in canlandırdığı rol, İngiltere'de özgün metindeki oyuncudan çok daha başarılıdır.
Güliz Gençoğlu da, oyuna katıldığı kısa bölümde göz dolduran bir oyunculuk sergiliyor.
Şu anda yerleşik bir salonları olmadığı için, lütfen programlarını yakından izleyin ve sakın kaçırmayın bu oyunu ve oyunculuğu. İngiltere'de yayınlanan bir eleştiride söylenildiği gibi: "Bu oyuna gidin, çünkü Dijina ve bütün diğer Dijinalar buna değer."