Gan bilen baglanyşykly gyzzyrma.
Alamatlary: İüzüň we gözüň gyzarmagy.
Bejerilişi: Fasd we hyjamat (gan aldyrmak), turşy tagamly gury miweleri iımek.
Alamatlary: İüzüň saralmagy, ukusyzlyk, holerik gusmasy we agzyň ajamagy.
Bejerilişi: Armyt we turşy mizwar içgisini bermeli. Eger teş­neligi zyıada bolsa garpyz, gök ot däneleriniň süıdi gerek. Iç geçirıän kakadylan miwe bilen tebigatyny ıumşatmaly. Eger ukusyzlygy artykmaç bolsa benewşe gülüniň ıagyny çalmaly. Ysgynsyz, mejalsyz bolsa jüıje çorbasy bilen nahar­la­maly. Uzaga çeken gyzdyrmany bejermek üçin, yşgyn gaı­na­dyp içirmeli. Gyzdyrmadan saplanan dessine, hammama sal­ma­ly we guzy eti bilen naharlamaly.
Alamatlary: «Az suwsamak, ıüzüň gurşun sypat reňke öwrülmegi, gagşyldap oturmak (üşütme).
Üşütmäni bejermek üçin gusdurmaly, birnäçe günläp sirkeli baly gyzgyn suwa garyp içirmeli. İeňil iç ıuwmak bilen tebi­gatyny ıumşadanyňdan soňra, çowdary dänesini içirmeli, no­hut ıa-da zagpyran atylan jüıje çorbasyny iıdirmeli.
Alamatlary: Nury öçüşen ıüz, peşewiň reňkiniň üıtgemegi, ukusyzlyk.
Bu keseli bejermek üçin arpa suwundan ıagşy hiç zat ıok­dur. Bu tagamda nemlendirmek we uklatmak ıaly täsirler bolup, örän ıokumlydyr. Bir ukyıe möçberinde arpa suwuna ıarym ukyıe şeker garyp içirmeli, nahar bilen tebigatyny ıumşatmaly, owlak we täze balyk ıaly zatlaryň eti bilen nahar­lamaly. Bu gyzzyrmalar sepgitleıin hem bolup bilıär. Holeriki gyzzyrmasynyň ıene bir alamaty onuň her gün däl-de, günaşa gaıtalanıandygydyr.
Melanholik gyzzyrma bir gün tutsa, iki gün köşeşıär, flegmatiki gyzzyrma her gün tutıar.
Gaıtadan tutup başlanda, derrew gusmak gerek. Galan ıagdaıda bejerilişini bolsa ıokarda aıtdyk.
Eger gyzzyrma beden agzalaryna bagly bolsa, ol adamda üsgülewik, ıiti gyzgynlyk, işdäsizlik, derlegenlik we mejalsyz­lyk ıüze çykar. Şeıle ıagdaıda arpa suwuny peıdalanmaly. Ys­gyn-mydary oňat bolup, suwsuzlygy güıjese kamfar aga­jy­nyň dänelerini içmeli, eger ysgyn-mejaly bolmasa içirmeli däldir. Hammama köpräk girip, onuň bugundan däl-de, suwun­dan peıdalanmaly. Hammama girmek, kädi suwuny içmek, owlak eti, jüıje çorbasy ıaly zatlar bilen özüňe seretmeli. Eger ıagdaı ıitileşse, heläkçilikden gutulmak üçin arpa aşyny we göknary ulanmak bolar. Dogrusyny Alla bilıär.
Başda döreıän bu agyry gan, öt, balgam we gara öt sebäpli ıüze çykıar. Alajynyň käbirini gyzzyrmaň bejerilişinde ıat­ladyk. Sowuklamadan dörän syrkawlygy bejermek üçin müşk, anbar we tmin dänesi ysgalıar, bal iıilıär, gaınag suwa tutul­ıar we gyzgyn iç ıuwma ulanylıar. Sowuk suwdan we sowuk howadan gaça durmaly. Iç boşatma mätäç bolsa, eıaryj däne­sini peıdalanmaly. Bu çäräni sowuk beıni keselleriniň ählisin­de ulanyp bolar. Oňa guduzlama, tutgaı, ıüz ysmazy, sandyra­ma, ysmaz, çakyza, dümew, sowuklama, ysgynsyzlyk ıaly dert­ler degişli.
Eıaryj dänesiniň sypaty.
Eıaryj – ak köpürjik, bir dirhemlik peçek (3,12 gram), bir dänik şepbik (0,52 gram) we iki sany çowdary dänesini alyp taııarlamaly, taııar bolan dänäni ıary gije ıuwutmaly. Bu hakda öň aıdypdyk.
Abu Hüreırada: «Pygamberimize wahy gelende başy agyrardy. Ol başyna hyna çalyp, ıaglyk oraıardy» diıilıär. Hynanyň peıdalaryny öň ıatlap geçipdik.
Gözüniň sagdynlygyny saklamak isleıän ony aşa yssydan, ötgür sowukdan, güıçli ıelden, çaň-tozandan, köp aıallykdan, nämedir bir zada uzak wagtlap siňe seretmeden, seırek bol­ma­sa iri hatlary göçürmekden goramaly, çünki uşak hat ıüregiňi nur­landyrıar. İalpyldawuk jisimlere, gün tegelegine, ak we ga­ra reňklere siňe seretmekden saklanmaly. Göz üçin iň ıaram­lysy ıaşyl reňkdir.
Enes Pygamberimiziň ıaşyl reňki halandygyny aıtsa, Alla­ta­gala: «Olar üçin aşagyndan derıalar akyp duran ebedi jennet­ler bolup, olar o taıda altyn bilezik bilen bezenerler, ıüpek matalardan lowurdap duran ıaşyl lybas geıerler» diıdi.
Jennet iliniň geııän lybasy hem ıaşyl reňkdedir. «Gök ot-çöplere we akar suwa seretmek Pygamberimize ıaraıardy» diıip, Ibn Apbas aıtdy. Bureıdäniň hadysynda: «ıaşyl zatlary we akar suwy synlamak görejiňi ıiteldıär» diıilıär. Hoşboı ysly ismet (sürme) ıaly gözi ıiteldıän we saglygyny goraıan zatlary peıdalanmaly. Bu hakda öň aıdypdyk.
Aşa köp gidip, güıçden gaçyrmadyk bolsa, togtatjak bol­mak hökman däl. Eger gan akmasy köpeliberse alma we turşuja içgisini alsyn, gar (buz) suwuny kamfar bilen garyp burundan guısun, jüıje çorbasyny içip, güıjüne gelsin.
DIŞLERIŇ SAGLYGYNY GORAMAK
Şepbik zatlary çeınemekden, gaty we aşa sowuk zatlary dişiň bilen döwmekden, gyzgyn nahardan soň örän sowuk suw içmekden ıa-da sowuk suwuň yzysüre gyzgyn nahar iımekden saklanmaly. Gereginden artykmaç ıuwmak dişleriňi döker, agzyňy porsadar. Zaıa tagamlary köp iımekden, dişiňi gow­şad­ıan zatlary çeınemekden we arap akasiıasy ıaly zatlardan gaıra durmaly.
Gaınadylan, süıji arpa suwy, badam ıagyna gowrulan nar, harira, ıumurtga we «nimerşet» ıasalıar. Sowuk gardan, etden, turşy we duzly zatlary iımekden gaça durmaly.
İÜREGAGYRY WE SANJY
Bu ikisi köplenç noıba, mäş, merjimek ıaly iımitleri ıa-da aş üstüne aş iıeniňde ıüze çykıar.
Bejerilişi: ıokarda ıatlan iımitlerimizden saklanmaly, gusduryjy serişdeleri ulanmaly, gyzgyn gül mürepbesini peıdalanmaly. Iç boşatma zerurlyk bolsa ıiti-ıeňil iç sürıän aıwa uny bilen bejermeli. İüregiň üstüne we göwräňe gül ıagyny hem-de mastikany çalmaly, gyzgyn dermanlar bilen melhem daňmaly, gyzgyn suwa düşünmeli.
Içegedäki ıiti sanjyny ıada ganly içgeçmäni bejermek üçin, alma içgisi bilen gülhaıry köküni gaınadyp bermeli. Pagta çigdini gyzdyryp ulanmaly, göknar gabygy gaınadylan suwa buga tutmaly. Eger ganly içgeçme has çäkden geçse, köne çig (gök) üzümiň suwuny towuk çorbasy bilen içmeli, eger iç sürgüsi çäksiz bolsa nar dänesinden taııarlanan mäjumy ulanmaly.
PLEWRIT KESELINIŇ BEJERILIŞI
Plewrit keseli iki hili bolup, hakyky däl görnüşiniň bejeri­lişini öň ıatladyk. Hakyky plewriti bejermek üçin gaınadylan miwe şeraplary taııarlanylıar, arpa uny, ak gülhaıry we be­newşe güli bilen sargy edilıär. Badam hozuna garylan arpa su­wy hem munuň üçin peıdaly. Eger iç gatasa bir bölek çowdaryny nabat bilen garyp bermeli.
SUWLYÇIŞ (SARY SUW) KESELINIŇ BEJERILIŞI
Bu hakda öň aıdyp geçdik. Abu Hüreıranyň rowaıatynda, Pygamberimiziň içi durmaıan bir adamyny bejermegi tebibe emr edendigi aıdylıar. Olar Resulalladan: «Tebipçiligiň peı­da­sy barmy?» diıip soranlarynda, «Derdi beren Alla der­ma­ny­ny hem berer» diıipdir.
Bu söz dogry bolsa, suwlyçiş keseline duçar bolan islendik adamyny tebipleriň bejermelidigini, çünki onuň köp görnüşli­di­gini aıtmak isleıär. Etli suwlyçiş onuň iň ıaramaz görnüşidir.
Bu kesel köplenç çagalarda we garrylarda ıüze çykyp, onuň baş sebäbi üşemekdir. Onuň üçin ilki bilen ıorgan-düşegi galňatmak gerek.
Ladan, mastika we bal bilen bejermeli. Towuk çorbasyny, sowuk tagamlary, garpyz we şoňa meňzeş zatlary iımekden saklanmaly.
BABASYL KESELINI BEJERMEK
Babasyly bejermek üçin gyzgyn suw bilen benewşe şera­byny içmeli. Maluhiıa (مالوخيا), mamamonjuk we ysmanak bi­len naharlanmaly. Mümkin boldugyça, tebigatyňy ıumşatmaga çalyşmaly. Babasyl keselli adam gaty we gury çörek iımeli däldir.
Guragyryny bejermek üçin gusduryjy dermanlary içmeli, etli tagamlary, esasanam balygy, süıdi, ter miweleri iımekden saklanmaly, bal iımeli. Eger agyry sowuklyk sebäpli ıüz beren bolsa, gyzgyn zatlary köpräk iımeli. Iç sürıän dänelerden we iç ıuwmadan peıdalanmaly.
More in this category: « Pygamber dermanlary hakda	Saglyk ücin zyıanly iımit önümleri »