AnasayfaDünya Edebiyatıİran EdebiyatıÖmer Hayyam
aygunhoca tarafından yazıldı. Aktif 26 Şubat 2011 . Yayınlanma İran Edebiyatı
Ömer Hayyam ( Doğumu 1048- Ölümü 1131 )
Gıyaseddin Eb'ul Feth Ömer Ibni Ibrahim'el Hayyam veya Ömer Hayyam (d. 18 Mayıs 1048 - ö. 4 Aralık 1131) Iranlı şair, filozof, matematikçi ve astronom.
Birçok bilim adamınca Batıni, Mutezile anlayışlarına dahil görülür. Evreni anlamak için, içinde yetiştiği Islam kültüründeki hakim anlayıştan ayrılmış, kendi içinde yaptığı akıl yürütmeleri eşine az rastlanır bir edebi başarı ile dörtlükler halinde dışa aktarmıştır.
Çadırcı anlamına gelen "Hayyam" takma adını babasının çadırcılık yapmasından almıştır. Ayrıca Istanbul'un Beyoğlu ilçesinde bir semte adını da vermiştir. Tarlabaşı bulvarında Sakızağacı ışıklardan başlayıp, Tepebaşı'na kadar inen caddenin adıdır. Hayyam aynı zamanda çok iyi bir matematikçiydi. Binom Açılımını ilk kullanan bilim adamıdır. Hayyam, genelde şiirlerindeki eğlence düşkünlüğünün belirgin olmasından dolayı Rubaileri ile ünlenmiştir.
Yaşadığı dönemi takip eden yıllar boyunca, Islam dünyasında düşünce ve aklı reddeden bir yapının oluşması, Islam coğrafyasında siyasi iktidar mücadelesi, toplumsal sınıflar arasındaki mücadelelerde iktidarların geniş halk kitleleri üzerinde otoritelerini koruyabilmek adına dini kullanması neticesinde adeta "yobazlığın" iktidara oturtulması; Ömer Hayyam gibi insan aklına ışık tutmaya çalışmış birçok düşünürün "sapkın" ilan edilmesine, genel anlamda toplumsal eğitim seviyesinin düşmesi nedeniyle de Ömer Hayyam'ın şarap ve zevk düşkünü olarak anlaşılmasına sebep olmuştur. Bu nedenle Ömer Hayyam tüm zamanlarda iktidara muhalif olanlar için bir ilham kaynağı olagelmiştir.
Pek çok Rubai ünü sebebiyle Hayyam'ınkilerine karıştırılmıştır, bilinen kadarıyla RÃ»bailerinin sayısı 158'dir. Fakat kendisine mal edilenler binin üzerindedir.
3. Risaletün fi Berahin Il Cebr ve Mukabele. (Cebir ve denklemlere dair)
5. Ilm-i Külliyat (Genel prensiplere dair)
7. Risaletün fil Ihtiyal li Marifet. (Altın ve gümüşten yapılmış bir cisimde altın ve gümüş miktarının bilinmesine dair. Almanya Gotha kütüphanesinde bir nüshası mevcuttur.)
10. Muhtasarun fi't Tabiiyat (Fizik Ilmine dair)
12. Levazim'ül Emkine (MeskÃ»n yerlerin iklimi ve hava değişikliklerine dair)
13. Fil Cevab Selaseti Mesail ve fi Keşfil Hicab (Üç meseleye cevap ve alemde zıtlığın zorunlu olduğuna dair)
15. Abdurrahman'el Neseviye Cevab (Hak Teala'nın alemleri yaratmasının ve insanları ibadetle yükümlü kılmasının hikmetine dair)
17. Eş'arı bil Arabiyye (Arabça rÃ»baileri)
18. Fil Mutayat (Ilim prensipleri)