Adam hukuklaryny bozıanlar ABŞ-a goıberilmez
Polisiıa işgäri demonstranty kowalaıar, Minsk, 2010-njy ıylyň 19-njy dekabry.
Prezident Barak Obama: “Birleşen Ştatlar adam hukuklaryny çynlakaı bozanlara howpsuz gaçybatalga döredilmezligini kepillendirer” diıip, penşenbe güni degişli resmi dokumente gol çekdi. Bu jarnama boıunça sistemalaıyn gazaply hereketlere, harby jenaıatlara we adam hukuklarynyň ıowuz bozulmagyna gatnaşan adamlara Birleşen Ştatlara barmaga ıol berilmez.
Ugrybir güıje girıän bu gadagançylyk Döwlet departamenti tarapyndan “Jenaıat işlerini ıa zorluklary ıola goıdy, olara gatnaşdy ıa bu işleri goldady” diılip görkezilen adamlara garşy gönükdirilen.
Bu dokumente laıyklykda, adam hukuklaryny bozan bolmagy ahmal, ıöne Birleşen Ştatlarda bolmagy ıurduň daşary gatnaşyklar boıunça bähbidine zyıan ıetirmeıän adamlara ıurda gelmäge ıol goıulıar.
Döwlet departmentiniň sözçüsi Mark Toneriň aıtmagyna görä, bu pikirden maksat häzirki protokoly güıçlendirmek: “Bu şular ıaly adamlar barada sistemalaıyn çemeleşmäni ulanyp, bu adamlaryň Birleşen Ştatlara gelmeginiň öňüni almak üçin bir mehanizm döretmekden ybarat. Biz öten hepde hem Orsıet bilen baglanyşykly bu barada az-kem gürrüň edipdik. Biziň adam hukuklaryny bozanlykda günäli diıip pikir edıänligimiz üçin wiza berilmejek adamlar barada kompıuterde toplanan maglumatlarymyz öňdenem bar”.
Korrupsiıa garşy göreş alyp baran orsıetli adwokat Sergeı Magnitskiniň tussaghanada ölmegi bilen baglanyşykly ors resmileriniň birnäçesine wiza berilmegini gadagan edendigini Ak Tam Kongrese 26-njy iıulda bildirdi.
Obamanyň administrasiıasy 2009-njy ıylda geçen prezidentlik saılawlaryndan soň Tähranda protestçilere edilen zulum-sütem sebäpli Eıranyň resmileriniň hem birnäçesi barada wiza gadagançylygyny girizdi. Ol bu işi öten dekabrda prezidentlik saılawyndan soň demokratiıanyň tarapyny çalıan protestçilere zorlukly jogap berenligi üçin Belarus hökümeti barada hem etdi.
Ak Tam penşenbe güni bu gadagançylyk bilen birlikde tutuş dünıäde bolıan aıylganç işleriň we genosidiň öňüni almak, bu işlere reaksiıa görkezmek barada bir planyň hem ıola goılandygyny bildirdi. Beıannamada bu işleriň milli howpsuzlygyň bähbidine we Birleşen Ştatlaryň ahlak jogapkärçiligi üçin edilıänligi bellenilıär.
Rehimsizlik bilen edilıän aıylganç işleriň öňüni almak üçin dörediljek topar adam hukuklarynyň köpçülikleıin bozulmagyna Birleşen Ştatlaryň nähili gaıtawul bermelidigi barada iş alyp barar. Ol hökümetiň dürli gulluklary tarapyndan edilıän degişli tagallalary netijeli utgaşdyrmagyň ıollaryny hem öwrener.
Beıannamada Birleşen Ştatlaryň bu ugurda giňişleıin syıasatynyň işlenip düzülmegine wagtyň bireııäm gelip ıetenligi hem aıdylıar. Onda Holokostyň üstünden 66 ıyl, Ruanda gyrgynçylygynyň üstünden hem 17 ıyl geçendigine garamazdan, Birleşen Ştatlaryň şular ıaly syıasy strukturalarynyň ıokdugy bellenilıär.
“Siriıada adam hukuklarynyň köpçülikleıin bozulmagy bilen baglanyşykly dymdy” diıip, Obamanyň adminstrasiıasy soňky hepdelerde tankyt astyna alyndy. Administrasiıanyň Liwiıada NATO-nyň operasiıalaryny goldap, Siriıanyň prezidenti Başar al-Assad barada sanksiıalary artdyrmak bilen oňmagyny adam hukuklary boıunça aktiwistler tankytladylar.
Obamanyň adminstrasiıasy: “Bular iki sany aıry ıagdaılar” diııär. Adam hukuklaryny goraıjy toparlaryň ençemesi Ak Tamyň täze topar döretmek baradaky kararyny gutladylar.
“Ilkijni taryhy ädim”
“Täze amerikan fondunyň” ylmy işgäri Rebekka Hamilton aıylganç jenaıatlaryň öňüni almak boıunça toparyň döredilmegini “ilkijni taryhy ädim” diıip atlandyrdy: “Amerikan hökümeti aıylganç işleriň öňüni almak barada özüniň çemeleşişiniň sazlaşykly däldigine ilkinji gezek göz ıetirdi. Ol indi bu problemanyň çözgüdi üçin ilkinji ädimi ädıar”.
İöne, Hamiltonyň pikiriçe, mümkin bolan aıylganç işleriň öňüni almak üçin Waşingtonda güıçli syıasatyň bolmagy ıeterlik däl: “Biz yza seredip, uly surata giňişleıin göz aılanymyzda, bir zady aıdyň görıäris: 21-nji asyrda Birleşen Ştatlaryň bir özüniň öz ilaty barada zorlukly syıasat alyp barıan haısydyr bir diktatory togtadan mahaly gaty seırek. Irgözinden herekete geçmek üçin amerikan hökümeti nähili köptaraplaıyn strukturalary döretmekçi? Sorag, ine, şunda”.
Ak Tamyň beıannamasynda aıdylmagyna görä, aıylganç jenaıatlaryň öňüni almak üçin durmuşa geçirilıän işleriň ıüküni öz ıaranlary bilen deň çekişmeli bolsa, onda Birleşen Ştatlaryň pozisiıasy amatly.
Adam hukuklaryny bozıanlar ABŞ-a goıberilmez Iň täze makalalar Maı Britaniıanyň İB-den çykmagy baradaky resminama gol goıdy