Dünıä brendleri, kompaniıalary, adam hukuklaryny goraıjylar Berdimuhamedowa aladalanma bildirdiler
Türkmenistanyň pagta meıdanlarynda işleıän ıaş çagalar.
Dünıäniň belli söwda brendleri, şol sanda “Adidas”, “Espirit”, “H&M”, şeıle-de sermaıaçylaryň, biznes jemgyıetleriniň, kärdeşler arkalaşyklarynyň we adam hukuklaryny goraıjy toparlaryň 60 wekili Türkmenistanyň prezidentiniň adyna hat ıolladylar.
Hatyň awtorlary Türkmenistanyň gowaça meıdanlaryndaky mejbury zähmete ıol berilıändigi baradaky maglumatlara aladalanma bildirip, Gurbanguly Berdimuhamedowdan bu meselä üns bermegini soradylar.
“Tekstil we tikinçilik pudagyndaky üstünlik söwda brendiniň abraıyna-da bagly bolıar. Bu harydyň diňe bir hili, stili we gymmatlygy bilen çäklenmän, eıse önümçilik prosesiniň jemgyıetçilik we ekologiki taraplaryny hem öz içine alıar. Kompaniıalar satlyga çykarylıan harytlarynyň, önümçilikden başlap tä söwda tekjelerine ıetıänçä, kanuny we adamkärçilikli görnüşde işläp taııarlanylmagyna gyzyklanma bildirıärler” diıip, 25-nji maıda türkmen lideriniň adyna ugradylan hatda bellenilıär.
Hatda köp sanly kompaniıalaryň öz harytlarynyň önümçiliginde mejbury zähmetiň, gulçulygyň ulanylmandygyny kepillendirmek üçin dowamly hasabat bermek boıunça düzgünleriniň bardygyny aıdyp, “Kompaniıalar bular ıaly şertlerde öndürilen harytlary ıa-da önümleri ulanyp bilmeıärler” diılip nygtalıar.
Hatyň awtorlary türkmen häkimiıetleriniň pagtanyň ekiş we ıygym döwri on müňlerçe döwlet işgärlerini we daıhanlary mejbur edip pagta meıdanlaryna çykarıandygy baradaky maglumatlara salgylanıarlar.
Olar adamlary mejbury işletmegiň Halkara zähmet guramasynyň 29-njy we 105-nji konwensiıalaryna garşy gelıändigini ıatladıarlar.
Gepiň gerdişine görä bellesek, şu ıyl Halkara zähmet guramasy mejbury zähmetiň gerimine “çuňňur aladalanma” bildiripdi. Gurama bu ıagdaıyň daıhanlara, telekeçilere, döwlet we hususy pudagyň, şol sanda lukmanlaryň we mugallymlaryň işine-de ıaramaz täsir ıetirıändigine ünsi çekıär.
Türkmen prezidentine ıollanan hatyň awtorlary ıurtda adam hukuklarynyň bozulmagyny hasaba almak we bu barada maglumat bermek isleıän adamlaryň her dürli repressiıalara sezewar edilıändigi baradaky maglumatlar bilen bagly-da düıpli aladalanma bildirıärler.
Hatda geçen ıylyň iıunynda Azatlyk Radiosynyň we “Türkmenistandan alternatiw habarlar” proıektiniň habarçysy Saparmammet Nepesgulyıewiň tussag edilmegi hem ıokarky ıagdaılara bir mysal hökmünde getirilıär. İatladyp geçsek, BMG-niň ”Eden-etdilikli tussag etmeler” boıunça iş topary Nepesgulyıewiň azatlykdan mahrum edilmeginiň eden-etdilikdigini, ıagny bikanun diılip tapylandygyny habar beripdi.
Hatda Türkmenistandaky mejbury zähmetiň soňuna çykylmagy üçin G.Berdimuhamedowyň aşakdaky rekomendasiıalary bada-bat durmuşa geçirmegi soralıar, ıagny:
1) İurtda mejbury zähmeti gadagan edıän milli kanunlaryň işlemegini gazanmak. Şeıle-de ähli derejedäki emeldarlara pagda meıdanlaryna raıatlary mejbury ıagdaıda çekmek tejribesinden gaça durmaklary üçin görkezme bermek; bu görkezmeleri bozan resmileri jezalandyrmak.
2) Raıatlaryň, soňra özünden ar alynmagyndan howatyr etmän, adam hukuklarynyň berjaı edilişi we mejbury zähmet baradaky maglumatlary arkaıyn beıän edip bilmegi üçin mümkinçilikleri döretmek.
3) “Pagta kampaniıasy” toparyna 2016-njy ıyldaky pagta ıygymynyň geçişine gözegçilik edip bilmegi üçin mümkinçilikleri döretmek.
4) İurduň pagta pudagynda reformalary geçirmek. Pagtanyň önümçiligi boıunça ıörite kesgitlenıän plany ıatyrmak. Bu plany dolup bilmedik daıhanlary we raıatlary jezalandyrmak tejribesinden el çekmek.
Hata gol goıan kompaniıalar we guramalar ıokarky agzalyp geçilen ıagdaılar boıunça türkmen hökümeti bilen dialoga taııardygyny aıdıarlar.
Türkmen hökümetine ‘täsir etmäge’ çagyrylıar
IKEA türkmen pagtasyndan ıüz öwrüp biljekdigini aıdıar