EDEBİYATIN OKUMA BECERİSİ VE ALIŞKANLIĞINI SAĞLAMASI
22 Şubat 2015 - 15:28:40
Öğrencilerin okuma becerilerini geliştirmek ve onlara okuma alışkanlığı, okuma zevki kazandırmak gerekir. Bu cümleden olarak okuma etkinliği; görme, anımsama, seslendirme ve değerlendirme gibi girişik eylemleri içermektedir ve okuma etkinliğinin genel nitelikleri şöyle özetlenebilir:
-Okuma bir iletişim sürecidir.
-Okuma bir algılama sürecidir.
-Okuma, bir öğrenme sürecidir.
-Okuma bilişsel, duyuşsal ve devinişsel boyutlu bir gelişim sürecidir.
Edebiyat eğitiminde öğrencilere okuma becerisi ile ilgili davranış kazandırılmasında önemli bir nokta okuma becerilerini geliştirmek ve okuma alışkanlığı kazandırmaktır.
Bu bağlamda öğrencilerin okuma becerisi geliştirilirken çabukluk (hız), anlama (kavrama) ve hafıza (bellek) şeklindeki üç kavrama dikkat edilmeli ve okuma etkinlikleri bu üç kavram etrafında şekillenmelidir.
Bu amaç doğrultusunda, sesli okuma, sessiz okuma, notlar çıkararak okuma, işaretleyerek okuma, hızlı okuma gibi tekniklerden yararlanılabilir.
Burada dikkat edilecek husus öncelikle öğrencilerin seviyeleri ve ilgileri doğrultusunda okuma yapmalarını gerçekleştirmektir. Tolstoy’un dört ciltlik Savaş ve Barış’ından okumaya başlanacağı yerde Cervantes’in Don Kişot’u ile başlanabilir.
Öğrencilere metin-içi, metin-dışı ve metinler-arası çalışmalar çerçevesinde okuduklarını anlama, okuduklarından yola çıkarak karşılaştırmalar yapma, sorular sorma, sorgulama ve eleştirme becerileri kazandırmak ve bu becerileri geliştirmek, yani etkin okur kimliği kazandırmak gerekir.
a. Öğrencilere Ömer Seyfettin’in “Ant” adlı hikâyesi okutulur. Öğrenciler analiz yöntemi ile hikâyedeki kişileri, kişiler arası ilişkileri, olay örgüsünü vb. unsurları değerlendirir.
Metin-içi çalışmadan sonra bu eser ile gündelik hayatın karşılaştırılması yaptırılır. Yani metin-dışı anlamlandırma çalışması yaptırılır. Öğrenciler, gerçek hayattaki “arkadaşlık” ilişkilerini sorgular, metindeki arkadaşlık ile kendi arkadaşlıkları arasında karşılaştırmalar yapar ve çıkarımlarda bulunur.
b. Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Sodom ve Gomore adlı eseri ile Peyami Safa’nın Sözde Kızlar, Turgut Özakman’ın Şu Çılgın Türkler adlı eserleri kahramanlar, olay örgüleri, zaman, mekân vb. unsurlar bakımından karşılaştırmalı olarak analiz edilir.
Yani metinler arası karşılaştırma çalışması yapılarak öğrencilerin eleştirel ve karşılaştırmalı okuma yapmaları sağlanır. Tarih dersinden öğrendikleri Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı yıllarına dair bilgiler ile romanlardaki olaylar arasında da bir mukayeseye gitmesi sağlanır. Böylece disiplinler arası bir çalışma da yapılabilir.