Femme Fatale (Kavram) - Türkçe Bilgi
Femme Fatale, kendisi de değişik motivasyonlara sahip olabilen bir erkeği, özellikle cinselliği kullanarak, tuzağına düşürdüğü söylemine dayalı bir kötü ruhlu kadın tiplemesinin tanımıdır. Fransızca`da "ölümcül kadın" anlamına gelir. Edebiyatta, sinemada ve güncel olayların aktarımında genelde cinsel açıdan tatmin olmaz bir kadın olarak tasvir edilmektedir.
Femme Fatale Mitinin Tarihi
Femme fatale tiplemesi, şu veya bu şekilde, bütün kültürlerin efsanelerinde ve folklorunda yer etmiştir. Tarihin kaydettiği ilk örnekleri arasında, Sümer tanrıçası İştar ve Tevrat`ta yer alan Havva, Lilith, Delilah ve Salome sayılabilir. 19. yüzyıldan itibaren, yükselen burjuvazinin ahlaki değerler anlayışı içinde, Batı kültüründe daha sık rastlanagelmektedir. Tiplemenin örnekleri Oscar Wilde, Edvard Munch, Gustav Klimt gibi sanatçıların eserlerinde mevcuttur. Kadın hakları hareketinin gelişmesiyle, ve muhtemelen bu harekete burjuvazinin bir tepkisi ve korkularının bir ifadesi olarak, femme fatale tiplemesi dimağlarda daha da geniş yer etmeye başlamış, daha da fazla sayıda örnek yaratılmıştır. Edebiyat ve resimle başlayan vurgu, sinemanın ortaya çıkması ve gelişmesiyle bu sanat dalına da taşınmıştır.
Kırgızlar ve Kazaklar dan Gökoğuzlar pek çok Türk milletinin, ve bu arada da Anadolu Türklerinin folklorunda yer etmiş alkarısı veya albastı da bir çeşit femme fatale olarak değerlendirilebilir. Türkiye`de özellikle Elazığ, Maraş, Çukurova, Manisa ve Muğla`da canlı kalmış alkarısı inancı içinde, öncelikle lohusa dönemi yaşayan kadınlara ve bebeklerine musallat olmakla birlikte, genç kızlara, atlara ve nihayet erkeklere geleni de vardır. Bekar erkeklere sarışın ve güzel bir genç kadın görünümünde gelen alkarısı, sözlerine kanan erkekleri cezbettikten sonra, ciğerlerini söker ve derede yıkayıp yer.
Anglo-Sakson kültüründeki femme fatale tiplemelerinin kökenlerinde genelde bir yabancılık unsuru bulunmaktadır. Femme fatale bu çerçevede bir tür cinsel vampir olarak tasvir edilmektedir. Nitekim, günümüz söyleminde iki tanım arasında derece farkı yerleşmiş olsa da, İngilizce`de femme fatale evvelce "vamp" şeklinde tanımlanmaktaydı. Femme fatale, karanlık şehvet arzuları ağlarına düşürdükleri ve kendilerine aşık ettikleri erkeklerin erkekliğini, kişiliğini, maddi varlıklarını, toplumsal itibarlarını sömürerek çökertmektedirler. Bu erkekler, kadın tarafından içlerinde ve dışlarında hiçbir şey kalmayacak hale getirildiklerinde bir köşeye atılmaktadırlar. 20. yüzyıl başlarına ait femme fatale (vamp) tiplemesinin iyi bir örneği Lawrence Durrell`ın İskenderiye Dörtlüsü`ndeki Justine karakteridir.
Erkeğin femme fatale tiplemesine dönük yaklaşımında çeşitli farklar bulunmaktadır. Bir anlamda, femme fatale`nin zıt kutbunda, hayatını kadınları sıfırlamaya adamış erkek tipi de mevcuttur. İyi bir örneği Uğultulu Tepeler`deki Heathcliff karakteridir. Amerikalı yazar J.D.Salinger`in tek bir iyi roman (Çavdar Tarlasında Saklambaç) ve birkaç iyi hikaye çıkarabilmek için, birçok kadının kişiliğini ve varlığını bilinçli ve sistemli olarak sömürdüğü iddia edilir. Bir başka erkek tipi ise, bile bile lades mantığıyla ve iflah olmaz bir şekilde femme fatale`lere yönelmektedir.
``femme fatale`` rolünde]
Sinema tarihinin en ünlü femme fatale karakteri ise diğer femme fatale rollerinde de göze çarpan Rita Hayworth tarafından canlandırılan aynı isimli filmdeki Gilda karakteridir. Rita Hayworth Salome filminde veya Şangaylı Kadın filmindeki kadın karakterlerinin çok ötesinde, kara film janrında ön plana çıkan ve film tarihi boyunca birçok filmin gönderme yapmasına ya da filmi aynen veya kısmen taklit etmesine yol açan bir figür sergilemiştir. Tek eldivenini çıkararak dans ettiği ve put the blame on mame adlı, her kabahati kadınlarda bulan erkeklerle dalga geçen bir şarkıyı söylediği sahne, genelde femme fatale`e örnek olarak gösterilir.
, one of the great vamps of the
Ünlü femme fatale`ler
Catwoman, lakaplarından biri ``feline fatale``dir (kedi türü "feline"den kelime oyunu).
Inque, Batman Beyond`dan
Faith , Buffy the Vampire Slayer dizisinden
``A Ballad`` by John Keats
Lawrence Durrell`ın İskenderiye Dörtlüsü`ndeki Justine karakteri
Clodia (yaklaşık M.Ö. 95 - M.Ö. 50`li yıllar).
Erzsí©bet Báthory (7 Ağustos? , 1560 - 21 Ağustos, 1614).
ve Orson Welles Şanghaylı Kadın filminde]
``Femme Fatale`` - (2003),
``The Last Seduction``,
``Mavi Melek`` (1930),
Bram Dijkstra ``Femme fatale`` tiplemesi hakkında iki kapsamlı kitap yazmıştır:
``Idols of Perversity: Fantasies of Feminine Evil in Fin-De-Siecle Culture``, ISBN 0195056523
``Evil Sisters: The Threat of Female Sexuality in Twentieth-Century Culture``, ISBN 0805055495
History Television`s Femme Fatales.
1. yüzyıl 11 aralık 1480 14 nisan 1519 1560 15 ekim 1614 1876
Femme Fatale (kavram) ilgili konular
''Malta Şahini'' (özgün adı: ''The Maltese Falcon''), John Huston'ın Dashiell Hammett'ın aynı adlı romanından uyarladığı ve yönettiği 19
"I Wanna Go", ABD'li pop sanatçısı Britney Spears'ın 7. Stüdyo albümü Femme Fatale'dan çıkan 3. single'dır. Max Martin, Shellback,ve Kotech
Gilda, Charles Vidor tarafından yönetilmiş 1946 yapımı siyah-beyaz kara film (film noir) türünde bir sinema filmidir. Başrollerinde Glenn Ford