Mavi Köpek gazozu yasağı ve bir demokrasi dersi
Sam ve Cat otoriteyle, çocuklara özgü sorgulayıcı, parlak zeka ürünü bir tür meydan okuma ve mizah yoluyla baş ederler
Sam&Cat, zaman zaman kızıma eşlik etmek için izlediğim Amerikan yapımı bir çocuk dizisi.
Sam ve Cat iki oda arkadaşı genç kızdır. Dizide 12 – 14 yaşlarında bir erkek çocuk Dice ve 25 – 27 yaşlarında olmasına rağmen akıl yaşı çok gerilerde kalmış, yavaş konuşan, iri cüsseli, ama zararsız bir erkek çocuğu Goomer da vardır.
Dizi, esas olarak Sam ve Cat’in gündelik yaşamlarından kesitler sunar.
Sam ve Cat henüz adım attıkları yetişkinler dünyasının tuhaflıklarıyla ve karşılarına muhtelif kılıklarda çıkan “büyükler dünyası”na ait otoriteyle, çocuk ve gençlere özgü sorgulayıcı akıl ve parlak zeka ürünü bir tür meydan okuma ve mizah yoluyla baş ederler.
Aile, okul, toplum ve devlet düzenine tehdit olarak görüp, değil bir genç kız, yetişkin bir erkek davranışında tezahür ettiğinde dahi ahlaksızlık, saygısızlık, terbiyesizlik türü, bu topraklara özgü bir lisanla etkisiz hale getirdiğimiz tavırlar; dizide, Amerikan toplumunun el üstünde tutulan ortak değerlerinin savunucusu olarak takdir görür.
Dizinin izlediğim Mavi Köpek Gazozu başlıklı bölümünden üç diyalogu paylaşmak isterim:
Sam ve Cat bir markete girerler. Amaçları bebek bakımı servisi broşürlerini bırakmaktır. Market sahibi onları iyi tanır. Kendisi sakallı bir feminen erkektir. Bizim hastalık olarak değerlendirip yadsıdığımız ve dışladığımız bu karakter, içinde bulunduğu toplumda normal bir vatandaş olarak hayatını sürdürür, yadırganmaz, dışlanmaz ve horlanmaz. Kızlar markete girdiğinde bir elinde ayna vardır, diğer elinde küçük bir makas.
Kızlar izin alır ve broşülerini asarlar:
Sam: Mavi Köpek alacam ister misin?
Cat: Evet tabi. Mavi Köpek içerim.
Sam, Mavi Köpek gazozlarının olduğu buzdolabına doğru yürür. Üniformalı iki resmi görevliden birisi sayım yapmakta, diğeriyse el konulan gazoz şişelerini kasaya yerleştirmektedir.
Sam: Aaa, afedersiniz şunlardan bir tane alabilir miyim?
Görevli: Nooouuuw!... Geri dur!, diyerek, eliyle onu buzdolabından uzak tutmaya çalışır.
Sam: Geri durayım! Bir yere basmadım ki!
Cat: (Anlamaya çalışan ve tehditkar olmayan bir cesaretle) Ne oluyor burada?
O anda gazozlara el koyma işlemini yapan ekibin başındaki iri cüsseli ve takım elbiseli amir girer markete ve tok bir sesle market sahibini selamlar.
Market Sahibi: (Memnuniyetsiz bir ifade ve feminen bir ses tonuyla) Aaa tanrım! Yine ne istiyorsun?
Amir: Arkada daha mavi köpek gazozu var mı?
Market Sahibi: (Gülerek) Haaaayır...
Amir: Bana yalan söyleme!
Market Sahibi: Haaa!.. Birazcık var.
Amir: Git bütün mavi köpek gazozlarını al ve haciz (müsadere diye anlayın) kamyonuna yükle.
Sam: Neee! Hepsini mi? (Market sahibi arka tarafa giderken, Amir’e doğru yürüyüp sorgulayan bir tavırla) Hayır dostum. Belki biz de mavi köpek gazozu almak istiyoruz.
Cat: (Müsadere işini Cat de anlamamıştır) Tek susayan siz değilsiniz!
Amir: Siz ikiniz nesiniz? Bir çift şapşal mı? (Elindeki resmi evrakı göstererek) Mavi Köpek gazozu Kaliforniya’da yasaklandı!
Cat: Yasaklandı mı?
Sam: Neee ?
Cat: Ama neden?
Amir: Çünkü içinde çok fazla şeker var! Ve benim sayemde yasayı eyalet müdahale bürosundan geçirdik. Artık Mavi Köpek gazozu içmek ve satmak yasal değil. Bunu iyice anladınız mı?
Sam: Ama bu bir çılgınlık!
Cat: O bizim en sevdiğimiz içecekti!
Amir: Çok kötü! (Tezgahtan bir mavi köpek gazozu alır ve kızlara göstererek) Bazı insanların bu saçma içecekten günde on – on iki şişe içtiklerini biliyor musunuz?
Cat: Biz haftada bir – iki şişe içiyorduk.
Sam: Biz içmiyorduk!
Amir: Ama bazı insanlar çok fazla içiyor!
Sam: Yani?.. Bazı insanlar çok fazla içiyorlar diye artık kimse içemeyecek mi!
Amir: Bu doğru! Çünkü halk sevdiği şeylere hemen inanacak kadar aptal da ondan.
Kızlar şaşkınlık içindedir.
Amir: (Kızların astığı ilana bakar, cep telefonuyla fotoğrafını çeker ve onlara döner) Demek kızlar, siz bebek de bakıyorsunuz?
Sam: Neden? Bebek bakmamızı da mı yasaklayacaksın yoksa?
Amir: Hayır. Bir çocuğum var. Onu pek sevmiyorum. O yüzden. Belki onu bir süre size bırakabilirim.
Cat, yasak sonrası Mavi Köpek gazozunu evde yapmayı başarır. Evde Dice ve Goomer da vardır. Gazozu tadar, beğenir ve Cat’i kutlarlar. Sam, istedikleri kadar üretebileceklerine sevinirken, Dice ve Goomer işi büyütme ve çok para kazanma fikrine kapılır.
Sam: Hayır hayır hayır. Bu parayla ilgili değil. Mavi Köpek’i protesto amacıyla üreteceğiz. Bu, doğru olanı yapmakla ilglidir.
Cat: (Sam’a destek vererek) Dışarıda başkalarının işine burunlarını sokan ve ne yapıp ne yapmayacağına karar veren insanların olması çok yanlış. Öyle değil mi!..
Sonra, kendilerine yetecek ve isteyenlere satacak kadar üretme kararı alırlar.
Daha önce çocuğunu bırakmış olan Amir kızların evine gelir. Cat ve erkek çocuklar içeri odada gazoz üretmektedirler. Amir, sehirde halen Mavi Köpek gazozu satıldığını ve üretenleri bulamamaktan dolayı sinirli olduğunu söyler. O anda, basınç vanasını kapamayı unuttukları için gazoz üretiminde kullanılan aletten şiddetli bir patlama sesi gelir. Amir derhal içeri odaya dalar ve çocukların gizli bölümde Mavi Köpek gazozu ürettiklerini görür.
Cat: (Ürkerek) O düşündüğünüz şey değil.
Amir: Öyle mi? Çünkü ben şehirde bulduğumuz bütün Mavi Köpek gazozlarının bu odadan geldiğini düşünüyorum.
Sam: (Suç üstü yakalanmanın verdiği eziklik yerine yüzleşmekten korkamayan bir ses tonuyla) Demek öyle düşünüyorsun?
Amir: Sizin sahte Mavi Köpek gazozlarınız başınıza iş açtı.
Sam: (Amir’e doğru bir adım atıp, ellerini yana açarak) Neden?
Amir: (Şaşırarak) Neden mi?
Sam: Senin sorunun ne?
Cat: Evet. Herkesin istediği lezzetli bir gazoz yapmanın nesi yanlış?
Dice: Üstelik siz yasaklamasaydınız biz de Mavi Köpek gazozu yapmak zorunda kalmazdık!
Goomer: Ya, popo kaşıyıcısını gören var mı? (Gülüşme sesleri)
Cat: Mavi Köpek gazozuyla sorunun ne?
Amir: (Sinirli bir şekilde parmak sallayarak) Benim sorunum; bazı insanlar çok fazla içiyorlar. Ve bu sağlıklı değil.
Sam: Yani? Bazı insanlar çok fazla sandviç yiyiyor diye, sandviçi yasaklayacak mısın?
Cat: Ooo. Bir de patenler var. Ya bir çocuk her gün sabahtan akşama kadar paten kaymak isterse. Okulda başarısız olur.
Dice: Pateni de yasaklayacak mısın?
Sam: Peki ya uyuma? Yani bir insan çok fazla uyursa. Sonunda yatağına işerse.
Cat: Uyumayı da yasaklayacak mısın?
Goomer: Haaa? Ve işemeyi?
Dice: Peki ya sarılma?
Dice: Birine uzun süre çok sıkı sarılırsan, onu öldürebilirsin.
Goomer: Bu doğruuu.
Sam: Belki de sarılmayı yasaklamalısın.
Dice: Neden her şeyi yasaklamıyorsun?
Cat: Evet. Çünkü her şeyin fazlası zararlıdır. Ama bunun için herkesi cezalandıramazsın.
Sam: Çünkü bazı insanlar kendilerini kontrol edemez.
Goomer: İnsanlar seçimlerinde özgür olmalı, di mi?
Cat: Burası Amerika.
Dice: Dünyanın yedinci en zeki ülkesi (Gülüşme sesleri)
Sam: Ve senin gibi ne yapacağımızı söyleyen insanlara ihtiyacımız yok!
Diyalog, Amir’in diz çöküp onlara hak vermesiyle sonuçlanır.
Program sonunda Sam ve Cat diğer çocuklarla birlikte Mavi Köpek gazozu bardaklarını “özgürlüğe” diyerek tokuşturur ve içerler...
Kazanan, halkı aptal yerine koyan, başkalarının işine burunlarını sokup ne yapıp ne yapmayacağına karar veren “büyükler dünyası”nın ezik otoritesi değil, haksızlıklara ve saçmalıklara karşı gelen “gençler dünyası”nın özgür iradesi olmuştur.
Bir Gezi hatırlatması babında...