Radikal Kitap Eki « HECE YAYINLARI, HECE Dergisi, HECEÖYKÜ Dergisi Resmi İnternet Sitesi
Ana Sayfa » Basında HECE » Radikal Kitap Eki Hakkımızda
Ahmet Oktay’ın şiirini derinlemesine anlamak
Ahmet Oktay’ın şiirini yazabilmek için, onun düzyazılarını da okumak gerekir. O şiirinde, şiir akımlarını özümsemiş, onları düşünce süzgecinden geçirmiş, güncele sırt çevirmeyen, güncelin kapsadığı alanları da yazılarına katan bir şairdir.
Ahmet Oktay, iyi şairliğinin yanı sıra düzyazılarıyla da Türk edebiyatının önemli, okunması gereken adlarından biridir.
Onunla ilgili birçok yazı kaleme aldım. Bu kez, onun şiirini inceleyen iyi bir kitap üzerine yazacağım.
Toplumcu Gerçekçilikten Eleştirel Toplum Teorisine: Ahmet Oktay Şiiri kitabı, Oktay’ın şiirini, şiirimizdeki yerini belirleyen, bütün ögelerin üzerinde duran önemli bir çalışma.
Kitabın yazarı Mehmet Yılmaz, şiirinin ayrıntısını incelereken, şiirinin ardındaki düşünce birikimini, şiirsel donanımını, poetikasını da ele alıyor.
Ahmet Oktay’ın şiirini yazabilmek için, onun düzyazılarını da okumak gerekir. O şiirinde, şiir akımlarını özümsemiş, onları bir düşünce süzgecinden geçirmiş, güncele sırt çevirmeyen, güncelin kapsadığı alanları da yazılarına katan bir şairdir.
Ahmet Oktay, kuşağını eleştirel bir tavırla inceledi, kendi şiirinin geçirdiği evreleri, bu bütünlük içinde yazdı.
“Mavi hareketi”nden başlayarak, şiirin ve edebiyatın tarihi, onun çalışmalarına yansımıştır, edebiyat tarihine yaklaşımını, benimsediği yöntemi de kitabıyla kanıtlamıştır.
Ahmet Oktay, edebiyatı bir bütün olarak algılama anlayışının önemli bir temsilcisidir. Şiirleri hakkında yaptığım konuşmalarda, yazdıklarımda, onun bu anlayışına değindim.
Şiirinin gelişimini imleyebilmek için, onu son kitabından ilk kitabına doğru okuduğunuzda, yaratma aşamalarının seyrini izleyebilirsiniz.Eleştirel bir yaklaşımTersten okumak bir şair için bence sağlam yöntemlerden biridir.
Şiirini, düzyazısını okuyup doğru yargılara varabilmeniz için, dönemin fikir hareketlerini, edebî eğilimlerini de bilmeniz gerekir. Çünkü o bütün damarları şiirinde söz konusu etmiş, hepsini eleştirel bir yaklaşımla değerlendirmiştir.
Dönem yazılarını bu bağlamda yorumlamanızı öneririm.
Her konuşmamda, her yazımda onun şiiri ardındaki bilgiyi ortaya çıkarma çabasına giriştim. Hem kuşağının şairlerini inceledi, hem de kendinden önceki şairlerin poetikasını eleştirel süzgeçten geçirdi.
Mehmet Yılmaz, kitabında bu duruma dair şu tespitte bulunuyor: “Ahmet Oktay’ın şiir incelemelerini ve şiir sanatı üzerine düşüncelerini dile getirdiği yazıların topladığı İmkânsız Poetika adlı çalışması, konu ile ilgili beş kitabın bir araya getirildiği bir eser. Modern Türk şiiri üzerine fikirlerini açıklarken “Şiir üretimi alabildiğine canlı, alabildiğine çeşitli; buna karşılık şiir kuramı, poetika üzerine yazılanlar fazla bir toplam oluşturmuyor” demektedir. Poetika alanında ortaya koyduğu çabalar biraz da bu boşluğun doldurulmasına yöneliktir. Onun, şiir sanatı üzerinde bu kadar ayrıntılı durması, poetikasını ayrı bir bölüm hâlinde incelemeyi gerekli kılmaktadır.
Her şairde olduğu gibi Ahmet Oktay’ın poetik görüşlerinde de zamanla değişiklikler olmuştur. Ancak Ahmet Oktay’ın dünya görüşü çerçevesinde geliştirdiği şiir sanatı üzerine yazdıklarının geneline baktığımızda, özellikle iki kaynaktan beslendiğini ve şiir anlayışını belirleyen bu iki unsurdan kopmadığını söyleyebiliriz.”
Dünya görüşü olarak Marksist birinin ideolojik doğrultuda, şiirsel yargılarında taraf tutması beklenir. O, eleştirisiz bir yaklaşıma karşı durdu. Bir görüşün taraftarı olmadı.
Modaların geçiciliğine kapılmadı ama gerekçelerini de öğrendi.
Edebiyat dışındaki yazılarını okuyunca, edebiyata sızan düşüncelerinin, şiirini nasıl etkilediğini fark edersiniz.
Mehmet Yılmaz, çalışmasını kaç bölümde gerçekleştirdiğini kitabın başında okura aktarıyor: “Çalışmamız dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm “Hayatı ve Yetiştiği Çevre” başlığını taşımaktadır. Bu bölümde Ahmet Oktay’ın ailesi, çocukluğu, eğitimi ile ilgili yeni bilgilere ulaşılmış edebiyata yönelişinde etkili olan çevresi hakkında ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Ayrıca meslek hayatı ile ilgili kronolojik bilgiler sunulmuş, evliliğine ve aldığı ödüllere değinilmiştir. Yazarın hayatının etraflıca ortaya konulması eserinin daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır, anlayışından hareketle özellikle Oktay’ın hayatı eseriyle ilişkilendirilmiştir. “Sanat ve Edebiyat Anlayışı” başlığını taşıyan ikinci bölümde, Oktay’ın sanat, estetik, edebiyat, edebiyat tarihi, dil ve roman üzerine düşünceleri incelenmiş, ayrıca şiir sanatı (poetika) hakkındaki görüşleri derli toplu sunulmaya çalışmıştır. (...)
Üçüncü bölüm “Ahmet Oktay’ın Şiiri” başlığını taşımaktadır. Bu bölümde Oktay’ın şiirinin genel özelliklerine ulaşılmış, şiir kitapları kısaca tanıtılmış, şiirinin evreleri ayrıntılı bir incelemeye tâbi tutulmuştur. Şiirlerinde karşılaşılan temalar çıkarılmış, şiirinin yapı özellikleri incelenmiştir. Oktay’ın özellikle düzyazı şiir içinde yakalamaya çalıştığı ahenk ve ses unsurları tespit edilmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölüm Ahmet Oktay şiirinin dil ve anlatım özelliklerini belirlemeyi hedeflemektedir. Oktay’ın şiirini kurarken tercih ettiği sözcük kadrosunun genel görünümü dize ve cümle yapısı çerçevesinde ortaya konulmuş, şiirinde konuşma diline ait unsurlara dikkat çekilmiştir. Şiirinin anlatımcı özelliğine bağlı olarak kullandığı anlatım teknikleri belirlenmiştir.”
Ayrıntılı, özenli bir Ahmet Oktay şiiri çalışması.
Tanıyanlar bu kitapla daha derine inecekler, yeniden okuma isteği duyacaklar.
Ahmet Oktay ŞiiriMehmet Yılmaz, Hece Yayınları