YAKIT PİLİ ve GÜÇ KOŞULLANDIRMA - PDF
Download "YAKIT PİLİ ve GÜÇ KOŞULLANDIRMA"
1 TÜBİTAK MARMARA ARAŞTIRMA MERKEZİ YAKIT PİLİ ve GÜÇ KOŞULLANDIRMA Betül ERDÖR 20 Ocak 2007 ANKARA
2 TÜBİTAK MAM ENERJİ ENSTİTÜSÜ SUNUM PLANI Giriş Yakıt pili nedir? Yakıt pili modülü Yakıt pili türleri Yakıt pillerinin kullanım alanları Güç Koşullandırma
3 GİRİŞ Sanayileşme ve Bireylerin daha iyi yaşam isteklerini karşılayabilmek için Gerekli enerji ihtiyacı; Günümüzde önemli ölçüde, öncelikli olarak odun, kömür, kaynaklarından karşılanmaktadır. petrol, doğal gaz 1. Bu yakıtların yakın bir sorunlar gelecekte tükenme olasılığı, 2. Fosil yakıtların kullanımından kaynaklanan çevre kirliliğinin artması (CO 2, NO x ve SO x emisyonları)
4 YAKIT PİLLERİ -TANIM Yakıt Pilleri; Fosil yakıtlar (kömür, petrol, doğal gaz vb.) Kimyasal ürünler (amonyak, metanol v.b.) Alternatif kaynaklar (biyogaz, atık malzemeler v.b.) Bir reformer yardımıyla elde edilen hidrojenin veya Doğrudan hidrojenin oksijen ile kimyasal reaksiyonu ile elektrik üreten güç sistemleridir Geleceğin enerji üretim kaynağı olarak görülmektedir
5 YAKIT PİLLERİ Yakıt pilleri yakıttaki kimyasal enerjiyi herhangi bir enerji dönüşüm prosesi gerekmeksizin elektrik enerjisine yüksek verimle dönüştüren cihazlardır. Isı Klasik Çevrim Mekanik Kimyasal enerji Yakıt Pili Elektrik enerjisi
6 YAKIT PİLİ MODÜLÜ Yakıt pil modülü başlıca iki elektrot (anot ve katot) elektrotlar arasına konulan elektrolitten oluşur Anot elektrodu Katot elektrodu Yakıt elektrodu Oksijen elektrodu Yakıt Pilinde Yakıt ile oksijen arasında tepkimeler olurken elektrik akımı ve ısı oluşmaktadır
7 YAKIT PİLLERİ
8 YAKIT PİL MODÜLÜ
9 YAKIT PİLLERİ Klasik çevrim teknolojisinde, Verim düşmekte, Kalabalık bir makina topluluğu gerekmekte ve Çevre kirletilmektedir Yakıt pili teknolojisinde Yakıt sağlandığı sürece elektrik enerjisi üretebilmektedir Yakıtlardan direkt olarak elektrik enerjisi elde edilmektedir
10 YAKIT PİLİNİN ÜSTÜNLÜKLERİ Enerji dönüştürücüde hareketli parça olmaması Kompakt yapılı olması Sessiz olması Yakıt esnekliği Tasarım dışı yükte işletimde iyi performansa sahip olması Uzaktan işletim Ölçü/boyut esnekliği Hızlı yük takip edebilme yeteneği
11 YAKIT PİLLERİNİN BAZI OLUMSUZ YÖNLERİ Halen maliyeti yüksektir Güç üretim endüstrisi için tanıdık olmayan bir teknolojidir Bazı yakıt türleri için (hidrojen, metanol vb.) bir dağıtım altyapısı bulunmamaktadır Hidrojen güvenliği sağlanması
12 YAKIT PİLİ TÜRLERİ Kullanılan elektrolite göre; Alkali yakıt pili (AYP), Fosforik asit yakıt pili (FAYP), Erimiş karbonat yakıt pili (EKYP), Katı oksitli yakıt pili (KOYP) VE Polimer elektrolit membranlı(pemyp) Doğrudan metanol yakıt pili (DMYP) Sodyum borhidrürlü Yakıt Pili (SBHYP) olarak sınıflandırılmaktadır.
13 YAKIT PİLİ TÜRLERİ YAKIT PİLLERİNİN TÜRLERİ, İŞLETİM SICAKLIKLARI VE ÖNEMLİ UYGULAMALARI
14 YAKIT PİLİ TÜRLERİ YAKIT PİL TÜRÜNE BAĞLI OLARAK GERÇEKLEŞEN REAKSİYONLAR
15 PEM YAKIT PİLİ Elektrolit : Polimer membran Membran : Sülfonik asit grupları tutturulmuş teflon KATALİZÖR : Pt, Pd, VB. Yakıt : Fosil yakıtlar, saf hidrojen ve oksijen Sıcaklık : 80 o C civarı Uygulama : taşıma araçları, güç kaynakları Avantajları : Hücrenin içinde korozyona neden olacak serbest bir sıvı yoktur, Hücreyi üretmek basittir, Büyük basınç farklılıklarına karşı dayanıklıdır, Malzeme korozyon sorunu minimumdur,
16 PEM YAKIT PİLİ Dezavantajları: Florlu polimer elektrolitler genellikle pahalıdır ve hücre maliyeti yüksektir, Membranda su yönetimi verimli işletim için kritik bir noktadır, Uzun süreli, yüksek performanslı ve az katalizörlü elektrotların geliştirilmesi gerekmektedir
17 YAKIT PİLLERİNİN KULLANIM ALANLARI Yakıt pilleri tasarımında değişiklik yapılmaksızın Cep telefonlarında kullanılabilecek kadar az Bir kente yetebilecek kadar fazla güç üretebilir
18 YAKIT PİLLERİNİN KULLANIM ALANLARI Yakıt pili için pazar sınırsızdır. Sabit güç kaynakları Taşınabilir elektronik cihazlar Ulaşım endüstrisi
19 YAKIT PİLLERİNİN KULLANIM ALANLARI
20 YAKIT PİLLERİNİN KULLANIM ALANLARI
21 YAKIT PİLLERİNİN KULLANIM ALANLARI YAKIT PİLLİ GELİŞTİRİLMİŞ ULAŞIM AMAÇLI ARAÇLAR NECAR 2 NECAR 3 NECAR 4 (DAİMLERCHRYSLER), NECAR 5 (DAİMLERCHRYSLER) GREEN CAR (ENERGY PARNERS), NEBUS (DAİMLER-BENZ), P2000 (FORD), FUEL CELL ZAFIRA, FUEL CELL SINTRA (OPEL), RAV 4 (TOYOTA) v.b
22 UYGULAMALAR- (Ulaşım) HONDA HONDA firması tarafından üretilen CFX model HONDA firması tarafından üretilen bir Yakıt Pilli araçlar California ve Japonya da diğer yakıt pilli araç ise 125 cc Scooter tabanlı FCMC model motosiklet. trafikte kullanılmaktadır.
23 PALCAN Fuel Cell Co. tarafından üretilen dördüncü nesil yakıt pilli bisiklet, UYGULAMALAR- (Ulaşım)
24 UYGULAMALAR- (Ulaşım) EIVD Üniversitesi, İsviçre de 100 W lık ilk model ile başlayan Hydroxy projesi şu anda 3kW gücünde olan ve yolcu taşıyan Hydroxy 3000 modeli ile devam etmektedir.
25 UYGULAMALAR- (Taşınabilir) Klasik bataryalara kıyasla, Yüksek enerji yoğunluğu Sürekli yüksek performans Zamanla deşarj olmama Şarj tekrarı ile kapasite kaybı olmaması Yer ve Ağırlık Tasarrufu Sebebiyle taşınabilir uygulamalarda yakıt pilleri tercih edilmektedir. Bu tip uygulamalar için PEM, DMFC DBHFC tipi yakıt pilleri tercih edilmektedir.
26 UYGULAMALAR- (Taşınabilir) Toshiba DMYP Laptop CeBIT fuarında tanıtılan bu laptop Metanol-Oksijen karışımı yakıt kullanan bir DMYP ile çalışmakta. PC ye batarya olmaksızın doğrudan enerji sağlayan yakıt pili sıradan bir Li-ion pile göre 5 kat daha fazla enerji yoğunluğuna sahip.
27 UYGULAMALAR- (Taşınabilir) Bu alanda Hitachi, Toshiba ve KDDI firmalarının güçlerini birleştirme kararı vermesiyle ortaya çıkan ve DMYP kullanılan bu ürün önceki bataryasının 2,5 katı konuşma süresi sağlamakta. Eylül,2005.
28 UYGULAMALAR- (S/M Güç Kaynağı) Voller Energy tarafından üretilen V100 Taşınabilir güç kaynağı senesinde pazara tanıtılan 4. nesil ürün standart 220VAC ve 24 VDC çıkışa sahip 100W nominal değerde güç üretiyor.
29 UYGULAMALAR- (S/M Güç Kaynağı) Mobil Güç Kaynağı Hydrogenics HyUPS firmasının ürünü olan 25kW kapasiteli mobil güç kaynağı dağıtım hatlarının uzağında bulunan geçici elektrik ihtiyacı olan yerlere çok hızlı hizmet vermek üzere tasarlanmış. Ürünün hedef pazarı telekomünikasyon sektörü olarak gösterilmekte.
30 UYGULAMALAR- (Geri Kazanım) Akzo Nobel, Hollanda firmasının kimya tesisinde yan ürün olarak ortaya çıkan hidrojenin geri kazanımına yönelik çalışma, NedStack firması tarafından yürütülmektedir. Bu proje neticesinde üretim prosesi için gerekli enerjinin %20 sinin geri kazanılması planlanmaktadır. 1 Ocak 2004 te başlanan projede yan ürün olarak ortaya çıkan hidrojenin çevrimi için PEM tipi yakıt pili güç modüllerinin kullanımı planlanmıştır.
31 GÜÇ KOŞULLANDIRMA
32 Güç Koşullandırma YAKIT PİLİ ELEKTRİKSEL KARAKTERİSTİĞİ
33 Güç Koşullandırma Temel Bir Yakıt Pilli Güç Koşullandırma Sistemi
34 Güç Koşullandırma DC-DC Konverter Topolojileri (a) Buck Konvertör (b) Boost Konvertör (c) Buck-Boost Konvertör
Abs tract: Key Words: Yük.Mak.Müh. İbrahim Utku BAŞYAZICI
ibrahim basyazici:sablon 29.03.2011 10:24 Page 19 Yakıt Pili Teknolojisinin Ticari Binalarda Kullanabilirliğinin Sürdürülebilirlik Perspektifiyle Değerlendirilmesi Yük.Mak.Müh. İbrahim Utku BAŞYAZICI ÖZET
HİDROJEN YAKITLI MOTOR TEKNOLOJİSİ
HİDROJEN YAKITLI MOTOR TEKNOLOJİSİ Erdal ORAL * Veli ÇELİK ** Sanayi devriminin lokomotifi rolünü üstlenmiş olan fosil yakıtlar (petrol, kömür) ve devamı olan doğal gaz rezervleri sınırlıdır. Aynı zamanda
DOSYA DOSYA ENERJİ PAZARINDA YENİ ALTERNATİFLER VE YENİ FIRSATLAR: HİDROJEN PAZARI VE YAKIT HÜCRELERİ
DOSYA ENERJİ PAZARINDA YENİ ALTERNATİFLER VE YENİ FIRSATLAR: HİDROJEN PAZARI VE YAKIT HÜCRELERİ Dr. Cihat POLAT Niğde Üniversitesi İ.İ.B.F. / İşletme Bölümü Pazarlama Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Nurcan