KWS TÜRK TARIM TİCARET A.Ş. - Yaprak hastalıkları
Hastalık etmeni: Pseudomonas syringae Belirtileri: İlk önce yaprak kenarlarında ve yaprak ayasında düzensiz şekilde ve büyüklükte kahverengi-siyah lekeler oluşur. Lekeler üzerinde ölü dokunun ortasında çatlaklar meydana gelir. Kurak ve sıcak şartlarda lekeler giderek büyür. Biyolojisi: Uzun süren nemli ve serin iklim koşulları enfeksiyonu teşvik eder. Hastalık etmeni doğal gözeneklerden veya yaralardan (dolu, böcek) yaprak dokusuna girer. Risk faktörleri: Uzun yağış periyodu, yaprakta yaralanma Ekonomik önemi: az Mücadele: Mücadelesi mümkün değil.
Cercospora Yaprak Lekesi Hastalığı
Hastalık etmeni: Cercospora beticola Belirtileri: Yapraklarda 2-3 mm çapında küçük, yuvarlak lekeler oluşur; lekelerin ortası açık-gri olup, etrafı kırmızı kahverengi kenarla çevrilidir. Hastalığın ağır seyretmesi halinde lekeler bütün yaprağı kaplayarak kurumasına sebep olur ve bu şekilde bir çok yaprak ölebilir. Bir lup yardımı ile lekelerdeki siyah noktalar (spor taşıyıcıları) ile birlikte gri mantar miseli görülür. Belirtiler önce tarlada bazı bitkilerde ortaya çıkar. Bütün tarlaya yayılması ise yağmur damlaları ve rüzgarla olur. Biyolojisi: Hastalık etmeni yaprak ve tohum üzerinde spor formunda kışı geçirir. Bu sebeple sadece kısa münavebe şartlarında toprakta büyük bir enfeksiyon potansiyeli oluşur. Sıcaklıklar en az 23-27 oC ve nisbi rutubet % 96 olduğu şartlarda ilk belirtiler 5 gün sonra görülür. Nemli-sıcak iklim şartları hastalığın gelişmesi için özellikle uygundur. Risk faktörleri: Sıra aralarının kapanması (tarlada mikro klimanın değişmesi), geçen yıllardan kalan yüksek enfeksiyon potansiyeli (sık münavebe), yağmurlama sulama. Ekonomik önemi: Bütün nemli-sıcak ekim bölgelerinde Cercospora şeker pancarının en önemli yaprak hastalıklarından biridir. Hastalık etmeni özellikle Adapazarı, Çarşamba ve Susurluk Şeker Fabrikalarının ekim sahalarında şiddetli görülmekte olup, yüksek verim kayıplarına sebep olmaktadır. Mücadele: Maneb, mancozeb gibi etkin maddeli koruyucu etkili fungisitler kullanılarak hastalığın ilaçlı mücadelesi mümkündür. Son yıllarda hastalığın mücadelesinde Entegre Mücadele Yöntemleri (eşiğe dayalı mücadele) de başarıyla uygulanmaktadır. Hastalığın mücadelesinde diğer bir yol ise, toleranslı çeşitlerin ekimi ve en az 3 yıllık bir münavebe uygulanmasıdır.
Hastalık etmeni: Erysiphe betae Belirtileri: Yaprak üzerinde yıldız şeklinde gri mantar miseli hastalığın ilk belirtileridir. Öncelikle yaprakların ön yüzünde gri-beyaz veya beyaz unumsu mantar tabakası oluşur. Hastalık şiddetli görüldüğünde yapraklar açık yeşil görünüm alır, sararır ve ölür. Biyolojisi: Nispi nemin % 50’nin altına düşmesi; en uygun sıcaklıklar 25-30 oC’dir. Sürekli çiğ oluşması ve düşük nispi nemle birlikte kuru– sıcak iklim koşulları hastalığı teşvik etmektedir. Uzun süren yağmurlar yapraklarda oluşan mantar tabakasının yıkanmasına sebep olabilir. Ekonomik önemi: Hastalık etmeni şeker pancarı ekilen bütün bölgelerde görülebilir. Hastalığın neden olduğu kayıplar, ilk belirtilerin görülme zamanı ve iklim koşullarının seyrine bağlıdır. Şiddetli zarar yalnızca iklimin en uygun olduğu bölgelerde beklenmelidir. Mücadele: Sistemik etkili (Bayfidan, Calixin) ve kontak etkili (Kükürt) fungisitler ile ilaçlı mücadelesi mümkündür. Hastalığa toleranslı çeşitlerin ekilmesi diğer bir mücadele yöntemidir.
Hastalık etmeni: Peronospora farinosa Belirtileri: Yaprakların alt kısmında gri mantar yapısının oluşması. Hastalığa yakalanmış yapraklar aşağıya doğru kıvrılır, kalınlaşır ve yaprakların ön yüzünde renk değişimi olur. Hastalığa yakalanan yaprakların gelişmesi durur. Biyolojisi: Nemli ve serin iklim koşulları (yüksek nispi rutubet ve 10-17 oC arasında seyreden sıcaklıklar) enfeksiyonu teşvik eder. Erken ilkbaharda ve sonbaharda hastalık görülebilir. Risk faktörleri: Tohumluk ve yabancı ot pancarları enfeksiyon kaynaklarıdır. Pancarlar fide döneminde özellikle hastalığa hassastır. Ekonomik önemi: Hastalık fabrika pancarlarında nadiren görülür. Ekonomik bakımdan önemli zarar sadece tohum üretimi yapılan bölgelerde ortaya çıkar. Mücadele: Mücadele gereki değildir.
Hastalık etmeni: Fusarium Oxysporum Mantarıdır Belirtileri: Tarlalardaki hastalık belirtileri, yer yer adacıklar içinde yaprakların geri dönüșümsüz ani solması, kısa zamanda kavrularak kuruması ve toplu bitki ölümleri șeklindedir. Hastalığın bașlangıcında, önce yașlı yapraklarda ayaların kalın yan damarları arasındaki doku kısımları birden solar ve sararıp kavrularak kurur. Solma ve pörsümeler sırasında, yaprak ayaları orta damarları boyunca yanlarından ikiye katlanıp așağı sarkmaya ve yaprak sapları ise, yukarıdan așırtma küçük birer yay çizerek yere yatmaya bașlar. Zamanla birer birer dümdüz yere serilip yatan yaprak ayalarının tamamı kurur ve kuruyan yapraklar, rüzgârda kopup parçalanana kadar, baș kısmına çepeçevre bağlı kalır. Yapraklardaki bu semptomlar, hastalığın ilerleyen seyri içinde dıștan içe doru sırayla, genç yapraklarda da tekrarlanır. Sonunda, bitkiler ölür. Köklerde, bașlangıçta çok zor anlașılabilen bir büyüme gerilemesi ve ince yan köklerin siyahlașıp kuruması dıșında, herhangi bir dıș semptoma rastlanmaz, iç dokularda ise, çoğu kez iletim demeti halkalarından biri veya tamamı sararıp karararak, sarı, grikahverengi veya siyah bir renk alır. Biyolojisi: Bir yara paraziti olan bu mantar, Mayıs - Haziran aylarının çok yağıșlı ve sıcak geçtiği yıllarda, köklerdeki yaralar (Agrotis yeniği, alet kesiği vb.) ve kılcal köklerden içeri girerek, köklerin ve tohum dallarının iletim demeti dokularını hastalandırır. Hastalık, șeker pancarında en erken Mayıs ayı ortasına ve en geç Temmuz ayı sonuna doğru ortaya çıkar. Ekonomik önemi: Günün çok sıcak saatlerinde (11:00 – 16:00), aşırı ve gereksiz yapılan sulamalardan kaçınmak toprağın O 2 alması ve bitkinin dirençli kalması bakımından çok önemlidir. Mücadele: Hastalığın mücadelesi, 4 yıllık münavebe uygulaması ile münavebede patates ve ayçiçeğine daha az yer verilmesi gibi tedbirlerle yapılır. Hastalığın ilaçla mücadelesi șimdilik bulunmamaktadır, bazı fungisitler önlem amacıyla uygulansa da kesin bir mücadele yöntemi sayılmamaktadır. Hastalıkla mücadelede için; 4 yıllık münavebe uygulanması, ürün rotasyonunda patates gibi yumrulu bitkilerin üst üste ekilmemesine özen gösterilmesi, öğlen saatlerinde sulama yapılmaması gibi kültürel önlemler alınmalıdır.
Hastalık etmeni: Phoma betae (=Pleospora betae) Belirtileri: Yaprak üzerinde büyük, açık renkli, yuvarlak lekeler oluşur. Lekelerde hastalık etmeninin piknidilerini (spor keseleri) ihtiva eden dairesel koyu kısımlar görülür. Genellikle lekedeki ölü dokuda çatlaklar oluşur. Ekonomik önemi: Hastalık etmeni daha çok tohumluk pancarlarda görülür, ancak fabrika pancarlarında nadir olarak ekonomik öneme sahiptir. Mücadele: Ekonomik önemi az olduğundan hastalığın mücadelesi gereksizdir. Tohum enfeksiyonu nedeniyle koruyucu olarak şeker pancarı tohumları TMTD ile ilaçlanır.
Hastalık etmeni: Ramularia beticola Belirtileri: 4-10 mm büyüklüğünde düzensiz yuvarlak, bazen de köşeli yaprak Lekeleri oluşur. Cercospora ile karşılaştırıldığında leke kenarları daha açık renkli olup, lekenin ortası gri-kahverengiden beyaz-gri kadar değişen renklerdedir. Lekenin iç kısmındaki doku kurur ve çatlaklar oluşabilir. Bir lup ile bakıldığında ıslak yapraklar üzerindeki lekelerde beyaz mantar yapıları görülebilir. Biyolojisi: Hastalık etmeni ölü yapraklar üzerinde ve toprakta kışı geçirdiğinden kısa süreli münavebe uygulandığında hastalık toprakta yüksek derecede enfeksiyon kaynağı oluşturabilir. Enfeksiyondan sonra nispi nemin % 95’ in üzerinde ve sıcaklıkların 17-20 oC arasında seyrettiğinde ilk belirtiler 18 gün sonra görülür. Enfeksiyonlar için nemli iklim şartları olması gerekir. Sporların yayılması rüzgar ve yağmur damlaları ile olur. Risk faktörleri: Geçen yıllardan kalan büyük enfeksiyon potansiyeli (kısa münavebe), yağmurlama sulama Ekonomik önemi: Hastalık etmeni şeker pancarı ekilen bütün bölgelerde görülebilir. Hastalığın erken dönemde görülmesi ve diğer hastalık etmenlerinin de etkisiyle pancar yaprakları tahrip olabilir. Yeni yaprak sürgünleri oluşumu ise şeker veriminde kayıplara yol açar. Hastalığa ülkemizde rastlanmamıştır ve ekonomik önemi yoktur. Mücadele: Cercospora’ya karşı kullanılan fungisidlerle ilaçlı mücadelesi mümkündür. Diğer bir yol ise toleranslı çeşitlerin ekimidir.
Hastalık etmeni: Uromyces betae Belirtileri: Yaprakların alt ve üst yüzeyinde 1 mm büyüklüğünde altın sarısı ile pas renginden kahverengiye değişen renklerdeki küçük pas püstülleri görülür. Çok yoğun püstül oluşumu sonucunda yapraklar solar, kurur ve ölür. Biyolojisi: Hastalık etmeni yeterli nem bulunduğunda pancarda bütün spor formlarını oluşturabilir, başka deyişle ara konukçusu yoktur. 20 oC’yi aşan yüksek sıcaklıklara karşı hastalık etmeni hassastır. Risk faktörleri: Tohumluk ve fabrika pancarlarının birbirine yakın ekilmesi, aşırı azot gübrelemesi Ekonomik önemi: İlaçlı mücadelesi mümkündür, ancak nadir olarak gerekebilir.
Sarılık (BYV ve BMYV) Genel Belirtileri : Yaşlı yapraklarda damarlar arasındaki dokularda renk açılmaları şeklinde başlar. Daha sonra yapraklar sararır, yaprak ayası kalınlaşır ve kırılmalar meydana gelir. Başlangıçta tarlada öbek öbek görülür, ancak zamanla bütün tarlaya yayılır. Belirtileri (BMYV) : Beet mild yellowing virus (BMYV): Portakal-sarı renk oluşumu, çoğunlukla zayıflık hastalık etmenlerinin de sekunder enfeksiyonu (Ör.: Alternaria) görülür ve yapraklar zamanından önce ölür. Belirtileri (BYV): Beet yellows virus (BYV): Sarı renk değişimi, daha sonra küçük kırmızı nekrozlar oluşur. Sık sık her iki virusun birlikte yol açtığı zararlara rastlanmaktadır. Biyolojisi: Taşınması yaprak bitleri (özellikle Myzus persicae ve Aphis fabae) ile olmaktadır. Yaprak bitleri virusu hastalıklı bitkilerden beslenme sırasında alırlar. Virus kaynakları arasında Ispanak, Sirken, Serçe dili gibi yabancı otlar ile tarlada kalan pancar sürgünleri bulunmaktadır. Uygun Şartlar: Ilıman geçen kış ve sıcak ilkbahar virus taşıyan yaprak bitlerinin canlı kalmasını ve yayılmasını teşvik etmektedir. Risk faktörleri: Kışın ılıman geçmesiyle yaprak bitlerinin kışı canlı geçirmeleri, ilkbaharda iklim şartlarının uygun olması ve insektisitlere karşı dayanıklılık. Teşhis: Yaprak numunelerinde ELİSA testi yapılması Ekonomik önemi: Hastalığın erken başlaması verim kayıplarının artmasına sebep olabilir. Mücadele: Tohum ilaçlaması (insektisit: Gaucho) yapılması. Vejetasyon süresince gerektiğinde insektisitlerle ilaçlı mücadele yapılabilir.
Hastalık Etmeni: Alternaria tenuis Belirtileri: Yapraklar kenardan ve uç kısmından başlayarak damarlar arası kahverengileşir ve ölür. Bu kısımların dokusu üzerinde siyah bir tabaka oluşur (Mantarın konidi ve konidi taşıyıcıları) Biyolojisi: Hastalık etmeni bir zayıflık parazitidir, ilk önce mekanik zarar, virus kaynaklı yaprak hastalığı, kurak zararı veya besin maddesi noksanlığı gibi değişik sebeplerden dolayı zarar görmüş yaprakları hastalandırır. Ekonomik önemi: Hastalığın ekonomik zararı az olduğundan mücadele yapılmaz.
Etmeni: Hastalık etmeni cüce sikadlarla taşınan “Pancar Kıvırcık Baş Virüsü”dür. İlkbaharda taşıyıcı olan cüce sikadlar aracılığıyla bitkiye bulaşır. Belirtileri: Yaprak ayalarında, önce damarların rengi açılıp ağarır ve büyüme yavaşlar, sonra kırışıklıklar oluşur ve kenarlar tepe ucundan başlayıp, her iki yandan birden içe doğru dürülürler. Damarlar, ayaların alt yüzünde belirgin kalınlaşır ve üzerlerinde iğnemsi çıkıntılar (memecikler) gelişir. Köklerde phloem demeti halkaları kararır, yan kök oluşumu ve ölümünün artması ile sık bir sakallanma başlar, büyüme yavaşlar. Enfeksiyon genç dönemde ortaya çıkarsa bitkiler çoğunlukla ölür. Ekonomik Önemi: Şartların uygun olmadığı üretim dönemlerinde, bilhassa genç dönemlerde hastalık ortaya çıkarsa ciddi verim kayıplarına yol açabilir. Özellikle tohum çıkışlarının geciktiği kurak yıllarda geniş alanlarda büyük verim ve kalite kayıplarına yol açar. Mücadelesi: Hastalığın ilaçlı mücadelesi yoktur. Tek mücadele yöntemi uygun zamanda, taşıyıcı olan cüce sikad popülasyonunu uygun insektisitlerle kontrol altına almak yada bu hastalıga dayanıklı cesitler ekmek. En etkili mücadele şekli; tohum ilaçlaması (insektisit: Gaucho) yapılması, vejetasyon süresince gerektiğinde insektisit kullanılmasıdır.