Marmara Bölgesi | Gelibolu | 101yer
Anzaklar ve 25 Nisan şafak töreni, Gelibolu
Bizim Çanakkale, yabancıların ise Gelibolu (Gallipoli) dedikleri savaşın olduğu alan bugün yüzbinlerce insanın ziyaret ettiği 33.000 hektarlık bir milli park.
Conk Bayırı’ndaki Atatürk heykeli.
Gelibolu hem Türkiye hem Avustralya için bir milattı. O yüzden her 25 Nisan’da çok sayıda “Aussie” denilen Avustralyalı ile “Kiwi” denilen Yeni Zelandalı Gelibolu’ya törenlere katılmaya geliyor ve bu ülkeler çok yüksek düzeyde temsil ediliyor. Şafak töreninden sonra 10.00 civarında Lone Pine (Kanlı Sırt) Mezarlığı’nda Avustralyalıların, ardından da Conk Bayırında savaş sırasında kısa bir süre bu bölgeyi ele geçiren Yeni Zelandalıların töreni yapılıyor.
Türk askerleri için tören ise Çanakkale Şehitliği’nde gerçekleştiriliyor. Bu talihsiz savaş esnasında, 500.000 müttefik askeri, vatanlarını cansiperane savunan aynı sayıdaki Türk askeri ile savaştı. Şiddetli çatışmaların sürdüğü yaklaşık sekiz ay boyunca 86.000’i Türk olmak üzere 130.000 kişi hayatını kaybetti.
TÜRKİYE AŞIĞI BİR KADIN
Gelibolu yarımadası hakkında bilgi sahibi olmama yardımcı olan en önemli insanlardan biri Grethe Knudsen’dir. İlk geldiği yıl olan 1988’de ülkemize hayran kalan Grethe, Türkiye’yi bizden daha iyi tanıyan biri. Avustralya’da Türkiye’nin fahri elçiliğini yapan ve her sene çok sayıda Avustralyalıyı “Muhakkak görmelisiniz!” diye topraklarımıza sürükleyen Grethe Knudsen, 1999 depreminden sonra evinde yaptığı bir müzayedede hatırı sayılır bir miktar parayı toplayıp, depremde zarar görenlere yollamıştı. Türkiye aşkı ile doktora tezini Gelibolu’ya gelen Avustralyalılar üzerine yapan Grethe, bu savaşı iki ülkenin dostluğuna neden olan en büyük olay olarak görüyor.
Yeni yazdığı romanı Türkiye’de geçen bu başarılı edebiyatçının bu seferki konusu ise üç yıl kadar Assos’ta yaşayan ünlü filozof Aristo’nun kızının hayatı. Grethe Knudsen’in kocası Knud, Atatürk hakkında uzmanlık derecesinde bilgi sahibi. Aslında Türkiye’nin en güzel tanıtımı böyle insanlar sayesinde oluyor. Bu güzel topraklara daha fazla yabancının gönül vermesi, turizmdeki ivmenin en önemli nedenlerinden biri.
Gelibolu yarımadasında şehitliklerin olduğu bölgenin girişinde Kabatepe Müzesi bulunuyor. Müzede savaşla ilgili çok sayıda belge, fotoğraf ve malzeme var. Askerlerin mektupları insanın içini acıtıyor. Bu bölgedeki Arıburnu ve Anzak Koyu en sık ziyaret edilen yerlerden. Yarımadada İngiliz Milletler Topluluğu Savaş Mezarları Komisyonu tarafından bakımı yapılan 31 savaş mezarlığının yarıdan fazlası Anzak bölgesinde yer alıyor. Komisyon mezarların bakımını 85 yıldan bu yana yürütüyor. Conk Bayırı’na doğru çıkarken en önemli mezarlıklardan biri “Yalnız Çam” anlamına gelen Lone Pine’da bulunuyor. Özellikle Avustralyalı askerlere ait mezarların bulunduğu bu yerin tam ortasındaki çam ağacı savaş zamanında da varmış. Bu bölgede Türk mevzilerini ve tünellerini de görebiliyorsunuz.
Biraz yukarıda ise 57. Alay Şehitliği ve Anıtı var. 25 Nisan 1915’deki ilk saldırılarda görev yapan 57. Alay şehitlerinin mezarlarının girişinde 1994’de 108 yaşındayken ölen gazimiz Hüseyin Kaçmaz’ın heykeli bulunuyor. 1992’de dikilen devasal boyutlardaki heykel ise Mehmetçik Anıtı adını taşıyor. En tepedeki Conk Bayırı Anzakların hep asıl hedefi olmuş ve sadece 8-10 Ağustos 1915’de çok kısa bir süre Yeni Zelandalılar tarafından ele geçirilmiş. Burada bulunan Yeni Zelanda Milli Anıtı’nın üzerinde “Dünyanın olabilecek en uzak yerinden” yazıyor. Aynı yerde bulunan Atatürk Anıtı’nın üzerinde Atamızın saatine isabet etmesi sayesinde bir şarapnel parçasından, nasıl kurtulduğu anlatılıyor. Gürsel Göncü ve Şahin Aldoğan’ın hazırladığı rehber kitap: “Çanakkale Muharebe Alanları Gezi Rehberi”, savaş alanlarını gezeceklere çok faydalı olabilir.
Arı Burnu Mezarlığı | Lone Pine Mezarlığı | 57. Alay Anıtı | Kilitbahir Kalesi
Gelibolu yarımadasında şehitlikleri gezerken tuvalet problemiyle birlikte restoran sorunu da var.
Tel: (0286) 566 04 42
Piri Reis müzesinin bulunduğu ve Lapseki arabalı vapurlarının kalktığı Gelibolu ilçesinde Liman içindeki İlhan Restoran’ı deneyebilirsiniz, balıkları güzel.
Tel: (0286) 213 59 70
Kilitbahir iskelesinin karşısında.
Tel: (0286) 576 81 00
Gelibolu yarımadasında kalacaksanız, Gallipoli Oteli deneyebilirsiniz. Eceabat’a 13 kilometre kala deniz kenarında bulunuyor.