Öğrencilere Yönelik | Uycep
Öğrenciler için onların bireysel özelliklerini dikkate alan program yapısı ile eğitim verilmektedir. Programın basamaklarını şunlar oluşturmaktadır:
1. ADIM: Planlama Komitesinin Kurulması (Set up a planning committee)
Yüksek yeteneğe ve zekaya sahip öğrencilere hizmet götürürken var olan eksiklikleri hesaba katarak programın işlevselliğini düzenleme amaçlanıp öğrencilerin gereksinimleri karşılanır. Bu yapı yeniliğe fırsat vermektedir. Bu yapı için alanında uzman kişiler, öğretmenler, idari yapı koordineli şekilde çalışmalıdır.
İdari yapı hem öğretim kadrosunun hem de öğrencilerin gereksinimlerini karşılayan; yeniliğe ve değişime açık bireylerden oluşan kadrodur. Bu yapıda üstün yetenekli öğrencilerin öğretmenleri, okul yöneticileri, üstün yetenekli öğrencilerin velileri ve toplum temsilcileri bulunmaktadır. Bu kadro velilerle görüşmeyi planlamada öğretmenlerle ve uzmanlarla birlikte çalışır. En yetkili kişiden itibaren her çalışan üstün yetenekli öğrencilerin fiziksel, duyuşsal, sosyal ve gelişimsel özelliklerinin nasıl olduğu, bu öğrencilerin gereksinimlerinin neler olabileceği, öğrencilere geliştirilecek tutumların belirlenmesi konusunda hizmet içi eğitim tabi tutulurlar.
2. ADIM: Modelin Felsefe, Amaç ve Standartlarının Geliştirimesi (Develop a statement of philosophy, goals and standards )
Üstün zekalı ve yetenekli çocukların topluma ve insanlığa ileri düzeyde fayda sağlamasında okulun bütününün bu faydaya katkı sağlayacağı inancı söz konusudur. Program, sadece üstün zekalı ve yetenekli öğrenciler için değil aynı zamanda iki kere farklı üstün öğrenciler için de önlemler almaktadır. Öğrencilerin gereksinimlerini karşılayarak, kendilerine göre eğitim almalarını sağlamakta ve ileri düzey gelişmelerine fırsatlar sunmaktadır. Geleneksel öğrenme ortamında, öğrenciler ezbere ve tek tip düşünmeye yönlendirilmekte ve bu durum iki kere farklı öğrenciler için iki kere zorlayıcı bir yapıya sahiptir. Öğrencilerin bireysel olarak ilerlemelerine fırsat vermeyen geleneksel öğretim hem üstün öğrenciler için hem de normal öğrenciler için olumlu bir gelişim sağlamaz. Bu durumu ortadan kaldırmak için model, öğrencilerin kendilerini fark etmelerini, olumlu benlik algısı oluşturmalarını, potansiyellerini kullanılarak ilerlemelerini ve gelişmelerini bunların yanında öğrencilerin toplumla bütünleşmesini hedefleyerek üstün öğrenciler için özel önlemler alır.
Program dahilinde üstün yetenekli öğrencilerimize yaşam boyu gerekli olacak ve bulundukları zor durumların üstesinden gelecek beceriler kazandırma hedeflenmektedir. Ayrıca, bu öğrencilerden insanlık için geçerli olan evrensel değerler içinde kendi farklılığını dünyaya yarar sağlayacak şekilde insanlığa sunmaları ve daha sağduyulu ve verimli bireyler olarak yaşamın her sahnesinde bulunmaları beklenmektedir. Bu vizyonda öğrenmeyi, ilerlemeyi, değer kazanmayı yaşam felsefesi haline getiren okulun idari yapısından hizmet kademesine kadar bütün personel esnek bir eğitim ve öğretim ortamında sorumluluk almaktadır.
3. ADIM: Öğrenci ve Program Değerlendirmenin Planlanması (Plan student and program evaluation)
Akranlarının gördüğü müfredat programında öğrencinin yeterlilik düzeyi ölçülür. Ölçülen düzeyde eksikler varsa farklılaştırmalar yapılarak öğrencinin eksik yönü tamamlanılmaya çalışılır. Bu süreç öğrencinin hızına göre değişime uğrar. Bu model bireysel ilerlemeyi hedef alan ancak beceriler bakımından kaynaşmayı ve bütünleşmeyi esas alır. Bu boyutlar modelin daha etkili olması için düzenlemelerin ışığını belirler.
4. ADIM: Kaynakların ve Toplumun İhtiyaçlarının Değerlendirilmesi (Assess the resources and needs of the community)
Kaynaklar ile okulun, çalışanların, velilerin ve toplumun ihtiyaçları değerlendirilir. Programdan idealde beklenen ile imkânlar ve gerçekte mevcut olanlar arasındaki farkı belirlemek hedeflenmektedir. Şuan nelerin yapılabileceği ile gelecekte nelerin geliştirilmesi gerektiği konularında gerçekçi olmak için plan yapılması öngörülmektedir.
5. ADIM: Tarama ve Belirleme Prosedürlerinin Geliştirilmesi (Develop screening and identification procedures)
Öncelikle modelin uygulandığı okula ait olan test yapıldıktan sonra okula seçilen öğrenciler için belirleme devam eder. Seçilecek grup 115-120 IQ alt sınırında olan ve ölçülen özellikler bakımından yaşıtlarından yüksek seviyede bulunan öğrencilerden oluşmalıdır. Öğrenci seçimi için kriter olarak belirlenen alanlar aşağıda verilmiştir:
Psikometrik Bilgi: Zekâ, yetenek, başarı ve yaratıcılık testlerinden elde edilen bilgiler.
Öğrencinin Gelişim Bilgisi: Öğrencinin gelişim basamaklarını, ilgi ve tutumlarını, güçlü olduğu yanlarını, herhangi bir davranış bozuluğuna sahip olup olmadığı gibi maddeleri içeren ölçeklerin öğrenci velileri, öğretmenleri ve akranları tarafından doldurulmasıyla elde edilen veriler. Ayrıca, öğrencinin kendini anlatan bir yazı yazması, veya bir video çekmesi, veya bir ses kaydı yapması ile elde edilen bilgiler.
Sosyometrik Bilgi: Arkadaş seçimine ve değerlendirmesine dayalı olarak elde edilen bilgi. Öğrencinin okul içi ve dışı akran ilişkileri ve etkinlik becerileri büyük önem taşır.
Performans Bilgisi: Daha önceki okul ortamı ve okul ortamı dışındaki başarı ve gelişim bilgilerini içeren portfolya, proje veya dosyaların tümü.
Bu bilgiler öğrencinin programa dahil olması için ön değerlendirme sağlar. Bu değerlendirme kriterleri ve testler okullara esneklik sağlar. Bu esneklik karar verme aşamasını farklı açılardan değerlendirme olanağı sağlar. Program normal öğrencilere de uygulanarak gelişimsel grafiği yükseltir. Öğrenme güçlüğü olan üstün bireyler için ek olarak uzmanından bilgi alma gereklidir. DSM-4 ‘ün kriterlerine ek olarak ne gibi tanılama yaklaşımı yaptığı sorgulanır.
6. ADIM: Organizasyon Yapılarının Geliştirilmesi ( Develop the organizational structures)
Okul esnek bir alan olarak var olmaktadır. Sınıflar da öğrencilerin ilerlemelerine göre çeşitlenmiştir. İlerleyen öğrencilerin sınıflarında değişiklikler yapılabilir. Sınıf materyalleri öğrenci seviyelere uygun olarak çeşitlendirilmelidir. Sınıflarda okul gibi esnek yapıda oluşturulmalıdır ki sağlıklı bir öğrenme ortamı geliştirilsin. Öğrenme ğüçlüğü olan üstün öğrenciler için sınıflar gereksinimleri doğrultusunda hazırlanır. Okulda labratuvarların çeşidi fazladır ve sorumlu alan öğretmenleri tarafından açık ve koordineli şekilde faaliyette olmalıdır. Yaşamsal deneyimler için okul bahçesi uygun olmalıdır. Farklı zekâ türleri için okul çevresi düzenlenebilmelidir. Ancak bu yaşantısal alanı bütünleştirmek için yaşantısal eğitim farklılaştırılır. Spor salonları jimlastik yapmaya dönüştürülecek yapıya sahiptir. Konferans salonları çok amaçlı etkinlikler için kaliteli donanıma sahiptir.
7. ADIM: Personel Meselesinin Çözümlenmesi ( Resolve staffing issues)
Okul genelinde güçlendirici ekip oluşturulur. Bu ekibin içinde öğretmen kadrosu, rehber öğretmen, uzmanlar, akademisyenler, veliler, öğrenci temsilcileri, idari yapı yer alır bu ekibin amacı kriz anında en iyiyi ve sağlıklı olanı yerine getirmek için koordineli şekilde çalışır.
Öğretmen rehber görevini üstlenmekle birlikte yeri gelince yönlendiricidir. Mentörlük konusunda eğitime tabi olurlar. Öğretmenler öğrencilerinin sıradan olmadığı fikrini kabul eden ve her bireyin kendine göre gereksinimleri olduğunun bilincinde olan yeniliğe ve farklılığa açık kişilik özelliğinde olmalıdır. Öğretmenler arasında öğrenciler hakkında sistemli ve düzenli aralıklarla olan görüşmeler olur. Ayrıca alan öğretmenleri arasında alanlarında olan gelişimi paylaşma, eğitimsel farklılaştırmaların etkinliliğini arttırma ve bunların verimli olup olmadığı konusunda fikir alışverişi yapılır. Böylelikle maksimum fayda sağlanır. Öğretmenler belirlenen kriterler doğrultusunda seçilirler.
8. ADIM: Farklılaştırılmış müfredatın geliştirilmesi (develop differentiated curricula)
1. Birinci model zenginleştirme: Öğrenciye müfredat dışı konularda deneyim sağlamayı hedefleyip ilgi alanları oluşturma amaçlar.
2. İkinci model zenginleştirme: Öğrenciye grup halinde etkinlik ve birlikte çalışma fırsatını ve ilgilerini paylaşmayı amaçlar.
3. Üçüncü model zenginleştirme: Öğrenciye özel konu ve programlarla dünyasal gerçekler üzerine derinlemesine fırsatlar vermeyi amaçlar.
4. Dördüncü tip zenginleştirme: Diğer zenginleştirme basamaklarında derece derece bulunarak öğrencinin ürününü topluma sunma veya paylaşma olanağı sağlayan düzenlemeleri amaçlar. Seminerler, münazaralar, tartışma platformları, bilimsel projeler, tiyatro gösterimi, konserler, sergiler.
B. Bireysel Gelişim
Müfredatın farklılaşmasını gerektirerek okulun, öğrencilerin, uzmanların dahil olunması sağlanır. Veliler okul idaresi tarafından sürekli haberdar edilir ve velilerin fikirleri alınılır.
Kişisel Anlayış: Öğrenciye olumlu benlik algısı geliştirtmeyi hedefler. Öğrenciye mizacını ortaya koyan ölçekler yapılır. Böylelikle amacın başarılı olma durumu ölçülür.
Örnek Etkinlik 1: Her yıl her öğrenciye kitapçıklardan üç-dört tane iki-üç ay arayla verilir. Öğrenciler her kitapçıktaki açık-uçlu soruları yanıtladıktan sonra öğretmen onları toplar ve konferans zamanına kadar muhafaza eder. Konferans zamanında öğrenciler ve öğretmen bir araya gelerek aynı soruya verilen cevaplar arasındaki benzerlikleri ve farkları tartışırlar. Yetişkinin rehberliğinde yürütülen bu etkinliğin bireyin kendini kabul etme yeteneği üzerinde kuvvetli etkisi görülür.
Örnek Etkinlik 2: “Yapılması uygun olan şey nedir?”, “Eğer dürüst davranırsam, insanlar beni kabul ederler mi?”, “Niye kendim gibi olmama izin vermiyorsunuz?”. Bunlar, bu alanda, yanıtlarının keşfedilmesi gereken sorulardır. Böyle bir keşifte rol alma tekniğinden yararlanmak gerekir. Çoğu zaman öğrenciler uygun davranış ile uygun olmayan davranış arasındaki farkı bilmezler. Rol alma teknikleri bu farkı keşfetmeleri için onlara fırsat sağlar.
İki kere farklı olan öğrenciler için bu etkinlikler farklılaştırılıp sayıları artırılmalı ve öğrenme gerçekleşene kadar bu etkinlikler tekrar edilmelidir.
Bireyler Arası Beceriler: Öğrenciye bireyler arası becerileri öğrencilerde kuvvetlendirmeyi amaçlar. Bu beceri sosyal-duygusal zekâ envanterleriyle belirli aşamalar sonrası ölçülür ve öğrenci hakkında bilgi değişikleri saptanır. Böylelikle hedefin işlevliği ölçülür.
Örnek Etkinlik 1: Her öğrenci/öğrenen hümanist olduğunu düşündüğü bir kişiyi seçer ve bu kişiyle ilgili araştırmasını tamamlar. Öğrenciler araştırmalarını grubun diğer üyeleriyle paylaşırlar ve insanlığa hizmet etmiş olan bu kişilerin ortak özelliklerinin beyin fırtınasını yaparlar. Oluşturulan ortak özellikler listesi modelin uygulanması boyunca hep kullanılır.
Örnek etkinlik 2: “Üstün zekâlı olmam nedeniyle yaşadığım kırıklıklarla baş etmesini nasıl öğrenebilirim?”, “Niçin insanlar beni olduğum gibi kabul etmiyorlar?”, “Bu dönem hep A almazsam ne yaparım?” gibi sorularla ve diğerleriyle öğretmenler hep karşılaşırlar. Üstün zekâlı öğrenciler kendileri için çok önemli olan bu konu ve problemleri tartışmak için zamana gereksinmeleri vardır. Kendileri, arkadaşları, ebeveynleri ve dünyaları hakkında konuşmalarını sağlamak üzere, isteğe bağlı olarak, “baş etme grubu” oluşturulmalıdır. Gelecekteki çatışma ve problemlerle baş edecek becerileri geliştirmek üzere bu tür gruplar gereklidir
Öğrenme Becerileri: Öğrenciye nasıl öğrendiğini, ne gibi uyaranlara karşı hassas olduğunu, yaşam boyu öğrenme için gerekli olan beceri, kavram ve tutumları sağlamayı hedefler. Bireysel gelişim türlerinden bireyler arası beceriler ve öğrenme becerileri zenginleştirme modelleriyle eş zamanlı olarak birbirilerinin içine sentezlenecek şekilde verilmelidir. Böylelikle öğrenciler yaşantısal öğrenmeyle eğitimlerini ve öğretimlerini kalıcı hale getirir. Deneyimsel zenginleştirme öğrencinin yeteneklerini uygulamaya dökme fırsatı sağladığından öğrenci ve öğretmen maksimum düzeyde yarar sağlar.
Yeni bir bakış açısı kazandırma, alternetif çözümleri ve yolları bulma, yeni fonksiyon kazandırma ve yeni bir şey oluşturma olarak tanımlanır. Daha çok problem çözmede hedeflenilir. Bu sebeple öğrencilere yaratıcılığı geliştirecek fırsatlar sunulmalıdır. Metafor olarak beyni kullanan yaratıcılık öğretilen bir olgudur. Öğrencilere açık uçlu görevler, beyin fırtınası, yaratıcı drama, yaratıcı problem çözme, sanatsal atölyeler, yazı yazma gibi strateji ve yöntemler kullanılarak yaratıcılık geliştirme olanakları sağlanır.
Örnek Etkinlik: Öğrenciler gelecek hakkında da düşünmeyi öğrenmelidirler. Bu bağlamda yaratıcı yaşam stilleri kavramını keşfetmeleri çok önemlidir. Öğrencilere, “Ne tür bir işten hoşlanırsınız?” “Ne tür bir evde oturmak istersiniz?” “İstediğiniz yaşamı sürdürmeniz için ne kadar bir gelire gereksinme duyarsınız? ve “Ne tür bir yaşam sürmek istersiniz” gibi sorular sorulur. Öğrenciler bu sorularla ilgili araştırmalarını tamamladıktan sonra, tartışmalar yapılır. Daha sonra grup kendilerinin seçtikleri yaşam tarzına benzer yaşam süren tanıdıkları kişileri belirlerler. Sonra bu kişiler sınıfa davet edilir ve bu kişiler böyle bir yaşam tarzına ulaşabilmeleri için neler yaptıklarını anlatırlar
D. Yönetici Fonksiyon Gelişimi
Bu model yönetici fonksiyon bozukluğu olan üstünleri de grubun içine dahil ettiğinden bu alanlarda sorunu olana öğrenciler için üstünlere uygulanan farklılaştırılmış müfredatı da farklılaştırmayı hedefler. İki kere farklı olan bu öğrencilere iki kere farklı olan yöntem ve yaklaşımlar uygulanılır. Bu öğrenciler; dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), asperger sendromu (AS), öğrenme güçlüğü (ÖG) gibi zorluklara göre gruplandırılırlar. Bu zorlukları bünyesinde barındıran öğrenciler gereksinim duydukları bilişsel, sosyal becerileri kazandırmayı amaçlanılır. Sınıf yapıları onlara özel şekilde düzenlenilir. Bu öğrencilerin velileriyle daha sık irtibat içinde olunur. Okul uzmanlarından gerektiği zaman yardım ve destek alınır.
9. ADIM: Destek Hizmetlerin Planlanması (Plan for support services)
Rehber öğretmenleri, psikometristler, danışmanlar ve uzmanlar koordineli olarak bilgi alış verişinde olmalıdır. Her haftanın belirli bir günü kriz şeklinde ortaya çıkan öğrencilerin durumları ve olaylar için görüşmeler yapar ve bu görüşme sonucunu ertesi gün okul kadrosunun da bulunacağı toplantıda sunulacak şekilde raporlaştırılır. Daha sonra, bu durum karara bağlandıktan sonra bilmesi gerekli olan veliler haberdar edilir. Ani şekilde oluşan durumlar için ani bir toplanma söz konusudur.
10. ADIM: Velilerin Programa Dahil Edilmesi için Plan Geliştirilmesi (develop a plan to involve parents)
Programın değerlendirilmesi aşamasından velilerinde görüşü alınır. Öğrencilerin evlerde göstermiş olduğu olumlu ve olumsuz tutum değişikleri uzmanlarla paylaşılır. Bilişsel ilerleme velilerle yapılan aylık toplantılarda görüşülür. Ayrıca iki kere farklı olan öğrencilerin velileriyle öğretmenler, uzmanlar ve rehber öğretmenler daha sık görüşür.