G9 GAZETECİLİK ÖRGÜTLERİ PLATFORMU: -KONU GAZETECİLİK OLUNCA AYM BİLE ANAYASAYI İHLAL EDECEK NOKTAYA DÜŞMÜŞTÜR! -AYM KENDİSİNİ İNKÂR ETMİŞ, KENDİ KARARINI ÇİĞNEMİŞTİR!
25 Kasım 2019, Pazartesi 19:19
Demokratik toplumun oluşumunda vazgeçilmez bir misyon ve işlevi olan mesleğimiz gazetecilik, uzun bir süredir çok yönlü saldırılarla karşı karşıya. Bir yandan meslektaşlarımıza yönelik baskılar, diğer yandan basın kuruluşlarının kontrolü, toplumun doğruları öğrenmesini engellemek amacıyla kesintisiz olarak devam ediyor. Bu baskılarla, gazeteciliğin üstlendiği görevi yok etmek, gazeteciliği herhangi başka bir işten farkı yokmuş gibi kabul ettirmek istendiğinin farkındayız. Susan, sorgulamayan, denileni kabul eden, şeffaf olmayan ve karanlıklara mahkûm edilmek istenen bir toplum için gazeteciliğin hedefe konulmasının nedensiz olmadığının bilincindeyiz.
Mesleğimize adeta kast eden gelişmelerden sonuncusu da Türkiye’nin en üst yargı kurumunun aldığı kararda ortaya çıkmış durumdadır. Anayasa Mahkemesi 19 Eylül 2019’da, basın emekçilerinin fazla çalışma ücretinin geciktirilmesi halinde, günlük yüzde 5 fazlasıyla ödenmesine ilişkin yasa hükmünü iptal etmiştir. Kararın gerekçesi, karardan iki ay sonra 19 Kasım 2019’da yayımlanmıştır. Bu kararla yüksek mahkeme, Anayasayı ihlal etmiştir. Çünkü, Anayasa’nın ‘eşitlik’ ve ‘ölçülülük’ ilkesine, dolayısıyla da ‘hukuk devleti’ ve ‘çalışma ve sözleşme hürriyeti’ne aykırı olduğu gerekçesiyle “yüzde 5” hükmünü iptal etmiştir. 16 üyeden oluşan Anayasa Mahkemesi, kararını 4 üyenin muhalefetine karşı 12 üyenin oyuyla aldı. Anayasa Mahkemesi kararları 10 yıl içinde yeni başvuruya konu olamaz. Bunun nedeni 10 yıllık süre içinde Anayasa’da meydana gelecek olası değişikliklerin gözetilmesidir. Bu alana bir değişiklik olmadığı halde Anayasa Mahkemesi, 10 yıl önce kendi kurduğu kararı çiğnemiştir. Anayasa Mahkemesi’ne, 2008’deki aynı konulu davada yine kendisinin aldığı kararı, yani ”yüzde 5 uygulaması gazetecinin-basın özgürlüğünün korunması içindir” denilen kararı hatırlatmak gerekmektedir:
Bu konuyla ilgili Anayasa değişikliği olmamasına karşın 10 yıllık süre biter bitmez yeniden yüksek mahkemeye taşınması ve mahkemenin U dönüşü yaparak tam tersi yönde karar almasının nedenini sormak, gazeteciliğin varlığı ve meslek ilkelerimiz açısından bir zorunluluktur. Türkiye’de medya sermayesinin ciddi değişiklikler geçirdiği, iktidara yakın iş insanlarının medyaya giderek daha fazla hakim olduğu bir dönem yaşanırken ve birçok basın kuruluşu ciddi ekonomik zorluklarla karşı karşıyayken, söz konusu karar hukuki olmadığı gibi basın emekçilerinin yaşadığı hak mahrumiyetlerine yenilerinin eklenmesine sebep olacaktır.
Bir diğer gerçek de gazetecilerin fazla çalışma ücretinin gecikme halinde günlük yüzde 5 fazlasıyla ödenmesi, savunulduğu gibi büyük meblağlara ulaşmamaktadır. Hesaplamalar yüksek miktarlara ulaşsa da ilk derece mahkemesinde hükmedilen rakam Yargıtay aşamasında yüzde 98 oranında kesilmekte ve gazetecinin eline geçen miktar ifade edildiği üzere büyük meblağlar olmamaktadır. Bu durum karara muhalif kalan bir üyenin de şerhinde “… Yargıtay’ın uygulamada Borçlar Kanununun ilgili hükümlerinden yararlanarak, yüksek tazminat tutarlarından hakkaniyet indirimi yapması ve bunu bir İçtihadı Birleştirme Kararıyla ortaya koyması, uygulama yönünden de herhangi bir sorun çıkarmadığını ortaya koyucu mahiyettedir.” şeklinde yer almıştır.