Süspansiyon nedir nasıl çalışır - Ansiklopedi.biz
SÜSPANSİYON i. (fr. suspension). Fiz. Bk. ASILTI.
— Mekan. Yolun düzgün olmamasından ileri gelen sarsıntıları hafifletmeğe yarayan ve bir taşıtın ağırlığını dingillere aktaran yay (makas), dengelik v.b. organların tümü.
— ANSİKL. Mekan. Bir taşıtta süspansiyonun görevi, bir yandan arabanın ağırlığını yerdeki çeşitli dayanma noktaları a-rasında dağıtmak, öte yandan izlenen yolunun düzgün olmaması sebebiyle taşıtlarda meydana gelen sarsıntıları hafifletmek ve ancak ivmesiyle genliği ilk sarsıntı hareketlerinin ivme ve genliğine oranla iyice azalmış olan hafif sarsıntı hareketlerini taşıttaki yüke veya yolculara iletmektir. Süspansiyonda daha çok yaylardan yararlanılır. önceleri yaprak yaylar kullanılıyordu; sonra, daha az yer kapladığı ve süspansiyonda büyük bir esneklik sağladığı için helisel yaylar kullanılmağa başladı. Ancak, bunlar sarsıntıyı azaltmadığından, amortisörler veya paralel bağlı yaprak yaylarla takviye etmek gerekir.
• Bir otomobilde, süspansiyon donanımı seri halde bağlı iki grup elemandan meydana gelir: lastik tekerlekler ve yaylar. Süspansiyonun bugün lastik tekerleklerle sağlanan ilk çarkı önceleri bilinmiyordu. Başlangıçta kauçuk bandajlar kullanıldı, XIX. yy. sonunda ise, sıkıştırılmış hava dolu ilkel lastik tipi bunun yerini aldı. Daha sonraları bu lastik tekerlek, koruyucu dış lastik ve içinde hava bulunan bir iç lastik olarak iki parça halinde yapılmağa başlandı. İç lastiği bulunmayan «Tübles» lastik, bu ilk şeklin bugünkü şartlara uygulanmış biçimidir.
Süspansiyonun ikinci elemanı olan yayların en eski biçimi yaprak yaylardır. Bunların uçları şasiye, bazen bir «yay kolu»yle doğrudan doğruya, bazen de bir «yay küpesiyle dolaylı olarak bağlanır. Yay küpesi yerine çoğu zaman bir «silentbloc» da konmuş olabilir.. Aynı şekilde, biri gövdenin, öbürü şasiyle tekerlek mesnedi arasındaki bağlama kolunun dayanağı olan iki yay küveti arasına takılmış helisel yay da kullanılır. Bu düzenekte, salımmlar dastı-pot* ilkesine göre yapılmış hidrolik amortisörlerle önlenir.
En son yapılan modern taşıtlarda, süspansiyonun ikinci elemanı olarak yay yerine sıkıştırılmış hava kullanılmaktadır. BÖyle-ce, yüke göre değişen bir bükülgenlik elde edilir ve şasinin yerden belli bir yükseklikte kalması sağlanır. Sanayi taşıtları için, bir kompresörle basınç yapılmış akışkanlar kullanılır. Bazı turizm arabalarında ise hid-ropnömatik sistemden yararlanılır. Burada rol oynayan etken bir akışkan, genellikle bir yağdır ve motora bağlı bir pompa ile kumanda edilir. «Taban dengeleyici» adı verilen yağ basınçlı hidrolik bir sistem, a-mortisör görevi görür ve yere olan uzaklığın değişmemesini sağlar.
Ayrıca esnekliği sağlamak için, burulma halinde çalışan gömülmüş bir çubuğun esnekliğinden yararlanılır; ancak bunun yerleştirilmesi çok daha karışıktır.
• Bir motosiklette, süspansiyonun ikinci elemanının esnek sistemi helisel bir yaydır; bazen de bir burulma çubuğu veya üst üste tabakalar halinde dizilmiş kauçuk halkalar kullanılır, önde, süspansiyon yayını ve genellikle çift etki gösteren hidrolik amortisörü içine alan teleskopik iki borudan meydana gelmiş bir çatal bulunur. Arkada bu çatal kızakla birleştikten sonra esnek kola takılır. Böylece bir üçgen meydana getiren çatal, vites kutusunun çıkış yerinde kadro tabanına bağlanır. Süspansiyon yayları, anî kalkış ve anî duruş tepkilerinin, aynı zamanda arka tekerlek sarsıntılarını önleyen bağlantı aksının yanından esnek kola eklenebilir.
• Demiryolu taşıtlarında en basit süspansiyon, dingilli vagonlarda görülen türdendir. Bir yaprak yayın orta köprüsü, dingil kutusu yatağına dayanır ve yük, «süspansiyon kelepçesi» aracılığıyle vagon şasisinden yaylara iletilir. Bu kelepçe bir yandan yayın ana yaprak deliğine, öte yandan bir «süspansiyon ayağı»nın alt kısmına bağlanmıştır. Bugün daha çok vagonun yola iyice yerleşmesini sağlayan «iki kelepçeli» süspansiyon kullanılmaktadır. Bazı ağır vagonlar basit yapılı bojiler üzerine yerleştirilir. Her biri iki veya üç dingilli bojilerle donatılmış bir yolcu vagonu, bojinin ana traversine bağlı olan boji göbeği yan oturma parçaları aracılığıyle boji üzerine o-turur. Bojinin şasisine, küçük biyelerle bir «oynar travers» asılmıştır; boji göbeği ve oturma parçalarını alan ana travers, çoğu zaman takviye edilmiş yaprak yaydan meydana gelen ikinci kat süspansiyon aracılı-ğıyle bunun üzerine dayanır. Yeni tip bo-jilerde süspansiyonun iki elemanı, çoğu zaman amortisörlerle desteklenmiş helisel yaylarla, bazen de burulma çubuklarıyle sağlamlaştırılmıştır.
Bir lokomotif, dingillerine pek çok noktada oturur, n dingili bir lokomotifte süspansiyon yayları bağımsızsa, yoldan 2n bağımsız tepki gelecektir. Bu durumda, 2n noktada bir süspansiyon elde edilir. Yükleri en iyi şekilde bütün noktalara dağıtabilmek için, uzunlamasına dengelikler yardı-mıyle bütün motris dingiller aralarında yanlamasına birleştirilir; bundan başka, bazen enlemesine dengelikler de yerleştirilir. Bu şekilde, üç, dört veya beş noktada süspansiyona alınmış makineler elde edilir.
Çok uzun olan makinelerde, motris dingillerden başka belli sayıda taşıyıcı dingiller de vardır. Bu dingiller, gerek bir tek dingil (bisseller), gerek iki dingil (bojiler) taşıyan bağımsız küçük şasiler üzerine yerleştirilmiştir. Bu yön verici elemanların süspansiyon sisteminde çoğu zaman, lokomotifin dönemeçlere girişini kolaylaştırmak ve doğrusal hatta dönüşünü sağlamak için geri getirici bir kuvvet öngörülür. (L)
Buradasın Ansiklopedi.biz » Mühendislik » Süspansiyon nedir nasıl çalışır
Tarih 08 Aralık 2013 Yazar Kemal Türker