Suwdan peıdalanmak Türkmenistanyň döwlet syıasatynyň ileri tutulıan ugrudyr
опубликованно 05.02.2015 // 1032 - просмотров
Suwdan rejeli peıdalanmak boıunça milli Liderimiziň öňde goıan wajyp wezipelerini çözmek babatda şu günler tutuş ıurdumyzda suw howdanlarynda halk hojalygynyň dürli ugurlary üçin zerur bolan ätiıaçlyklary döretmek maksady bilen suw toplanylıar.
Türkmenistanyň Suw hojalyk ministrliginde Türkmen döwlet habarlar agentliginiň habarçysyna (TDH) habar berişleri ıaly, eııäm 2600 million kub metrden gowrak suw ıygnaldy. Bu bolsa geçen ıyldakydan 110,6 million kub metr köpdür. İagynyň köp düşmegi netijesinde Amyderıanyň, Murgabyň we beıleki derıalaryň suwunyň derejesi ıokarlandy, olaryň artykmaç suwlary bolsa emeli suw howdanlaryna geçirilıär.
Mälim bolşy ıaly, suw serişdelerini netijeli peıdalanmak Türkmenistanyň döwlet syıasatynyň möhüm ugry bolup durıar. Munuň özi, ilkinji nobatda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň obasenagat toplumyny depginli ösdürmek, ilaty arassa agyz suwy bilen üpjün etmek we daşky gurşawy goramak babatda öňde goıan wezipelerini çözmek bilen baglanyşyklydyr.
Häzir suw hojalygy pudagynda suwarymly ekerançylykda döwrebap, suw tygşytlaıjy tehnologiıalary ornaşdyrmagyň, suw desgalaryny gurmagyň we ulanmaga tabşyrmagyň uly tejribesi toplanyldy. Iri suw hojalyk taslamalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi dänäniň, pagtanyň we beıleki oba hojalyk önümleriniň möçberlerini artdyrmaga hem-de ıurdumyzda azyk bolçulygynyň üpjün edilmegine, obasenagat ulgamynyň eksport kuwwatynyň pugtalandyrylmagyna ıardam edıär.
Suw howdanlarynyň göwrümlerini artdyrmak boıunça ulgamlaıyn, maksada gönükdirilen işler alnyp barylıar. Bu bolsa suw serişdeleriniň ätiıaçlygyny döretmäge, olary ekerançylyk meıdanlarynda has isleg bildirilıän wagtyna çenli saklap, möwsümler boıunça netijeli paılamaga mümkinçilik berıär. Lebap welaıatynyň günorta-gündogarynda ıerleşıän “Garaşsyzlygyň 15 ıyllygy” suw howdanynyň birnäçe täze desgalarynyň gurluşygy tamamlanyp, ulanmaga taııar edildi. Netijede, döredilen emeli kölüň göwrümi 2,2 milliard kub metre ıetirildi. İurdumyzdaky bu iri howdan ägirt uly suw toplaıjy desga bolup, derıa akymlaryny sazlaıjynyň işini hem ıerine ıetirip, Amyderıanyň suwunyň Garagum derıasy boıunça bellenen ölçeglerde yzygiderli geçmegini üpjün edıär. Toplumyň desgalarynda işleriň gerimi hemişe artıar, ıakyn ıyllarda onuň göwrümini 3 milliard 850 million kub metre çenli köpeltmek meıilleşdirilıär.
Mundan başga-da, häzirki wagtda Garagum derıasynda “Hanhowuz” hem-de Murgap derıasynda “Saryıazy” suw howdanlarynyň hanasy giňeldilıär. Daşoguz welaıatynyň Köneürgenç etrabynda 20,5 million kub metr göwrümli suw howdanynyň gurluşygy dowam edıär. Sil suwlarynyň uly möçberlerini toplamak üçin döredilen bu köller täze ekin meıdanlaryny dolanyşyga girizmäge ıardam etmäge gönükdirilendir. Şeıle hem kenarlary berkitmek, Amyderıada bentleri abatlamak boıunça çäreler amala aşyrylıar.
Şu ıylyň ıanwar aıynda hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Karary bilen, “Türkmenistanda suw serişdelerini tygşytly peıdalanmak we Garagum derıasynyň suw geçirijiligini ıokarlandyrmak boıunça geçirilmeli işleriň
2015-2020-nji ıyllar üçin Maksatnamasy” tassyklandy. Bu maksatnama Garagum derıasynyň baş sakasyndan Balkan welaıatynyň Bereket şäherine çenli 1100-nji kilometrlikdäki böleginde ozal bar bolan suw desgalarynyň durkuny täzelemegi we täzelerini gurmagy göz öňünde tutıar. Birnäçe welaıatlary suw bilen üpjün edıän Garagum derıasynyň akymynyň ugruny arassalamak maksady bilen, onuň suw sazlaıjy desgalaryny abatlamak boıunça anyk çäreler görülıär.
Şunuň bilen birlikde, ıurdumyzyň ähli sebitlerinde zeıkeş we suwaryş ulgamlaryny arassalamak boıunça işler alnyp barylıar. Munuň özi agrotehniki çäreleriň netijeliligini ıokarlandyrmaga, gowaça ekmek göz öňünde tutulıan meıdanlarda ıuwuş suwuny geçirmäge, möhüm oba hojalyk ekinleriniň ıokary hasyllylygyny üpjün etmäge ıardam eder.
Topragyň hasyllylygyny dikeltmek, ikinji gezek şorlamagynyň öňüni almak miraplaryň möhüm işleriniň biridir. “Altyn asyr” Türkmen kölüniň birinji nobatdakysynyň ulanmaga berilmegi bilen ıaşaıyş ıerlerden şor suwlar kanallar ıokary netijeli ıeke-täk bir ulgama birleşdirildi. Netijede, suwarymly ıerleriň melioratiw ıagdaıy gowulanıar, töwerekdäki pes ıerlere we suw akabalaryna zeıkeş suwlarynyň akmagynyň öňi alynıar. Bu çäreler Türkmenistanda we umuman, sebitde ekologiıa ıagdaıynyň gowulandyrylmagyna ıardam edıär. Bu ägirt uly taslamanyň ikinji nobatdakysynyň desgalarynyň gurluşygy dowam edıär. Bu bolsa zeıkeş suwlaryny oba hojalygynyň zerurlygy üçin gaıtadan peıdalanmaga ıardam berdi. Munuň özi Orta Aziıada suw çeşmeleriniň çäklidigini nazarda tutanyňda aıratyn möhümdir. Şol suwlaryny gaıtadan ulanmak meselelerini çözmekde Türkmenistan sebitde mynasyp nusga görkezıär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan başy başlanan, obasenagat toplumynda ıaıbaňlandyrylan özgertmeleriň çäklerinde Türkmenistanyň Suw hojalyk ministrliginiň maddy-enjamlaıyn binıadyny pugtalandyrmaga aıratyn üns berilıär. Pudagyň düzümleri dünıäniň öňdebaryjy öndürijileri bolan “Katerpiller”, “Komatsu” we ş.m. kompaniıalarynyň ıokary öndürijilikli buldozerlerine, ekskawatorlaryna, ulag tehnikalaryna we beıleki enjamlara eıedir. Marynyň mehaniki-abatlaıyş hem-de Türkmenabadyň tejribe-abatlaıyş kärhanalarynyň durky täzelenilıär. Bu bolsa olarda öndürilıän önümleriň hilini gowulandyrmaga hem-de önümçilik kuwwatyny artdyrmaga mümkinçilik berer.
İokary tehniki üpjünçilik damjalaıyn suwaryş we emeli ıagyş usuly suwdan peıdalanmagyň döwrebap usullarynyň netijeliligini ıokarlandyrmaga mümkinçilik berıär. Bular ekin meıdanlarynda eııäm öz netijeliligini görkezdi hem-de suwdan ylmy esaslandyrma boıunça peıdalanmagyň hasabyna onyň sarp edilişini azaltmaga ukyplydyr.
Türkmen halky köpasyrlyk taryhynyň bütin dowamynda suwa bahasyz gymmatlyk hökmünde garap geldi. Her damjasy altyn dänesine deňelıän suwa aıawly garamak baradaky öwüt-ündewler nesilden-nesle geçirilip gelindi. Berkarar döwletimiziň bagtyıarlyk döwründe suw pudagyna öňdebaryjy dünıä tejribesini ornaşdyrmak, suw serişdelerini rejeli peıdalanmagy üpjün etmek maksady bilen görülıän anyk çäreler hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan Türkmenistanyň ykdysady kuwwatyny pugtalandyrmak, halkymyzyň hal-ıagdaıyny ıokarlandyrmak boıunça öňde goıan wezipeleriniň üstünlikli çözülmegine ıardam edıär.