Ana Sayfa / Basketbol / Basketbola Estetik Katan Efsane: “Pistol Pete” Maravich
Emre Alp Şahin Mayıs 1, 2018	Basketbol, Efsaneler Köşesi, NBA Yorum Yazın
Tam adı Peter Press “Pistol Pete” Maravich olan Amerikalı basketbolcu, 22 Haziran 1947’de Aliquippa, Pennsylvania’da dünyaya gözlerini açtı. Basketbola olan yeteneği erken yaşlarda fark edilen Pistol Pete, kolej kariyerine Louisiana State University’de başlayacak ve burada göstereceği üstün performansla 1970 NBA Draft’ında ilk tur 3. sıradan Atlanta Hawks tarafından seçilerek başlayacağı NBA kariyerinde, 2 farklı takımın daha formasını giyecek ve sakatlıklar yüzünden erken noktalayacağı basketbol hayatında, bu spora kattıklarıyla bir efsane haline gelecekti. Halen 3.667 sayı ve 44.2 sayı ortalamasıyla NCAA Division I’in en skorer oyuncusu olan Maravich, NBA Hall of Fame listesine de giren en genç oyunculardan birisidir. Listedeki yerini “Muhtemelen tarihteki en kreatif ofansif yetenek” olarak alan efsane oyuncunun kariyerine ve hayatındaki önemli anlara daha yakından bakalım.
Pete Maravich, Sırp göçmeni olan babası Petar “Press” Maravich ve annesi Helen Gravor Maravich’i erken yaştan basketbol yetenekleriyle şaşkına çevirerek işe başladı. Eski profesyonel oyuncu-koç olan babasıyla yakın ama zorlu bir baba-oğul ilişkisi olan Pete, erken yaşlarda sporda başarı, ün kazanmak ve basketbolun temelleri üzerine birçok dersi de babası Petar’dan birebir almıştır. Maravich zamanının çoğunu top kontrol hileleri, paslar, kafa fake’leri ve uzun menzilli atışlara harcadı.
Pistol Pete ve babası Petar
Pete Maravich, lise kariyerine erken yaşta Daniel High School’a yazılarak başladı. Burada geçireceği 2 yılın ardından babasının Clemson University’deki koçluk koltuğundan kovulup, NCSU’da koç takımına katılmaya vermesiyle Needham B. Broughton High School’a geçerek buradan mezun oldu. Mezun olduğu bu okulun kariyerine katacağı en önemli şey ise burada oynarken takım arkadaşlarının Pete’in topu kavrama şeklini tabanca tutuşuna benzetmesiyle ortaya attığı “Pistol (Tabanca)” lakabını alması olacaktı. Pistol Pete efsanesinin başlangıcı işte bu şekilde başlamıştır.
Pistol Pete’in kolej kariyeri aslında bir hayli ilginç başlayacaktı. Lise bittikten sonra planları olduğunu ve basketbol oynamak için West Virginia’ya gitmek istediğini arkadaşlarıyla sık sık paylaşan Pete, ayrıca temel olarak dağcılık alanına yönelmek istiyordu. Ancak diğer bir yanda babası Petar Maravich LSU’da baş antrenör görevine gelmişti ve Pete’i takımında görmek istiyordu. Babasının teklifini geri çevirmeyen Pete Maravich, LSU’da karar kıldı ve ilk senesinde takıma alındı. Dönem NCAA kurallarına göre as takım oyuncuları minimum 2. sınıf öğrencisi olabiliyordu ve Maravich bu zorunluluktan dolayı LSU Freshman (İlk Sene) takımında oynamaya başladı ve çıktığı ilk maçta Southeastern Louisiana College’a 50 sayı, 14 ribaunt ve 11 asistle oynayarak NCAA’e triple-double’la merhaba demeyi başardı.
Basketball legend 'Pistol' Pete Maravich was born on this day in 1947. Unbelievably creative… pic.twitter.com/gssnsQRatY
— Dime on UPROXX (@DimeUPROXX) 22 Haziran 2017
Ana takımda geçireceği 68’, 69’ ve 70’ sezonları Maravich’in gerek NCAA bazında gerekse kapısını aşındıracak birçok NBA takımları bazında büyük yankı uyandıracaktı. Burada geçirdiği 3 senede 3.667 sayı (1.138’i 68’, 1.148’i 69’, 1.381’i 70’ sezonunda) atan Maravich bu sezonlarda sırasıyla 43.8, 44.2 ve 44.5 sayı ortalamalarını tutturdu. Bu rakamların muazzam olduğu çok açık ancak burada dikkat çekilecek asıl konu dönem basketbolunda 3 sayı faktörünün olmaması. Pistol Pete’in uzun menzilli atışlarda ne kadar başarılı olduğunu düşünürsek bu rakamların günümüz şartlarında daha kafa yedirici seviyelerde olduğunu söylemek yanlış olmaz sanırım.
Maravich’in asıl skor kaydını ortaya koymak adına şu 3 faktöre dikkat etmek gerekiyor:
Koleje başladığı ilk yılda as takımda oynamasına izin vermeyen NCAA kuralları olmasaydı, Maravich sayı hanesine 741 sayı daha yazdıracaktı. Bir bakıma kolej kariyerinin 1 çeyreği boşa gitmiş oldu.
Pistol Pete, 3 sayı kuralı koyulmadan önce bu seviyelerde oynadı. Eskiden genelde uzun menzilli atışlar kullanılmasa da Pete, bunu alışkanlık haline getirmiş ve oldukça yüzdeli uzun menzilli atışlar yapabiliyordu. Hatta ESPN’de bu konuya değinen Bob Carter “Maravich 3 sayı çizgisini göremeden oynadı fakat uzaklık fark etmeksizin her yerden atış kullanabiliyordu. Eski LSU koçu Dale Brown’ın raporlarına göre Pete zamanında 3 sayı kuralı olsaydı 44.2 olan sayı ortalaması, 57’ye kadar yükselebilirdi.”
Hücum süresi. Hücum süresi LSU’da Maravich mezun olduktan tam 15 yıl sonra kullanılmaya başlandı. Hücumun kısıtlanması oyunu hızlandırır ve daha fazla atak imkanı verir. Dolayısıyla Maravich için ayrı bir engel olarak bunu da ekleyebiliriz.
Atlanta Hawks, 1970 NBA Draftı’nda ilk tur 3. sıra hakkını Pete Maravich’i seçerek değerlendirmişti. Ancak Pete, Hawks’ın takım mühendisliğindeki hatalar yüzünden bir türlü o doğa uyumu sağlayamadı. Burada geçireceği 4 sene içinde önemli istatistikler elde etse de takım başarılı sonuçlar elde edemedi.
Maravich, Atlanta için çıktığı ilk sezonda 23.2 sayı ortalaması tutturarak bir çaylak için iyi sayılabilecek bir istatistikle sezonu tamamladı ve ayrıca çaylak takımına seçilmeyi başardı. Ortaya koyduğu aktif paslar sayesinde takımın diğer bir skoreri Lou Hudson’a kariyer sezonunu yaşatarak 26.8 sayı ortalaması tutturmasında önemli bir rol teşkil etti. Fakat Atlanta sezonu bir önceki sezona göre 12 galibiyet az alarak 36-46 ile bitirdi. Buna rağmen playoff yapan takım New York Knicks’e ilk turda elendi.
Pete ikinci sezonunda bazı sıkıntılarla da karşılaşsa 19.3 sayı ortalaması tutturdu ve Atlanta yine hayal kırıklığı yaşayarak 36-46 ile sezonu tamamladı ve playofflarda Boston ile eşleşti ve yine ilk turda elendi. Maravich bu seride 27.7 sayı ortalamasıyla oynadı.
Üçüncü sezona gelindiğinde Maravich ciddi bir patlama yaşayarak sezonu 26.1 sayı (NBA’de 5.) ve 6.9 asist ortalamalarıyla (NBA’de 6.) tamamladı. Ayrıca attığı 2.063 sayıya, 2.029 sayıyla eşlik eden Hudson’la birlikte tarihte normal sezonda aynı takımda 2.000 sayı barajını aşan 2. takım arkadaşları olarak yeni bir rekora imza attılar. Bunca istatistiğe rağmen Atlanta önceki 2 sezona göre sadece 10 galibiyet fazla alarak 46-36 ile sezonu tamamladı ve yine ilk turda playofflara veda etti. Maravich bu sezonda ilk defa All-Star ve En İyi 2. NBA Karması Takımı’na seçildi.
Atlanta’daki son sezona gelindiğinde 27.7 sayı ortalaması tutturan Pete, sayı krallığında ikinci sırada sezonu tamamlarken, Atlanta 35-47 ile sezonu noktalayarak playoff yapamadı.
1974 yazında iddialı ve heyecan verici bir takım oluşturmak isteyen Jazz, Maravich’i oyun tarzıyla bu iş için mükemmel bir seçim olarak gördü ve ayrıca LSU kariyeriyle yıldız sayılabileceğini kabul ederek 2 oyuncu + 4 draft hakkı karşılığında takas etti.
Jazz yeni oluşan bir ekipti ve ilk sezonunda beklentiler yüksek değildi ancak beklentilerin de üstünde kötü giden bir takım vardı. Maravich 21.5 sayı ortalaması tuttursa da destek bulamadı ve takım sezonun 23-59’la sonuncu sırada tamamladı.
Jazz yönetimi kötü geçen sezonun ardından Maravich’e destek oyuncu gereksinimi olduğuna karar verdi ve takımı bu yönde şekillendirdi. Takım sezonu 38-44 ile bitirdi ancak yine playoff yapamadı. Sakatlığı yüzünden 62 maça çıkabilen Pistol Pete, 25.9 sayı ortalaması ve hayranlık uyandıran tarzıyla yine dikkatleri üzerine çekmeyi başardı. Bu sezonun ayrı bir önemi Pete’in ilk defa En İyi NBA Karması’na seçilmesi oldu.
Bir sonraki sezon Pete Maravich için NBA’de geçirdiği en verimli sezon olarak tarihe geçecekti. 31.1 sayı ortalamasıyla sayı kralı olan Pistol Pete, 13 maçta 40 sayı barajını, 4 maçta 50 sayı barajını geçmeyi başardı. Ayrıca Knicks’e karşı attığı 68 sayı, o zamana kadar bir oyun kurucunun attığı en fazla sayı olarak kayıtlara geçti. O zamana kadar 68 sayıyı geçen diğer oyuncular ise Wilt Chamberlain ve Elgin Baylor’dı. Ayrıca Baylor, Pete 68 sayı attığında Jazz baş antrenörüydü. Maravich bu sezonda 3. kez All-Star’a ve üst üste 2. sezonunda en iyi karmaya seçildi.
Jazz kariyerinde henüz takım olarak başarı sağlayamasa da gerek yakaladığı ün gerek bireysel başarılarla Maravich iyi işler çıkarmaya devam ediyordu. 1977-78 sezonuna gelindiğinde ise her iki dizinden sakatlanan Pete 32 maç kaçırdı. Sakatlıklarla boğuşan, atletizmini ve hızını kaybeden Maravich yine de 27.0 sayı ve 6.7 asist ortalamalarıyla oynadı. Fakat Jazz 39-43 yaparken yine tarihindeki ilk defa playoffu yapamadan sezonu tamamlıyordu.
Dizlerindeki sakatlıklar Pete’in yakasını bırakmıyordu. 1978-79 sezonunda sadece 49 maç oynayabilen Maravich, 22.6 sayı ortalaması tutturdu, 5. ve sonuncu All-Star ünvanıyla sezonu tamamladı ancak sahada zorluk çeken ve pas-skor özelliklerini yavaş yavaş kaybeden bir oyuncu görünümüne büründü. Maravich kendiyle alakalı sıkıntılarla uğraşırken diğer bir yandan Jazz yönetimi sahada zorlanan takımdan memnun kalmamakla beraber, finansal olarak çöken bir takımla baş etmeye çalışıyordu. Bunun sonucunda daha fazla direnemeyen takım patronu Sam Battistone, Jazz’ı Salt Lake City’e taşıdı ve adının artık Utah Jazz olacağını açıkladı.
1979-80 sezonunda Salt Lake City’e taşınan Maravich’in dizindeki problem daha da kötüye gitmeye başladı. Sadece 17 maç çıkarabilen Pete, antrenmanlara dahi çıkamayacak durumdayken 1980 Ocak ayında ligin zirvesindeki Boston Celtics’e takas oldu. Buraya geldiğinde çaylak süperstar Larry Bird önderliğinde 61-21’le mükemmel bir sezonu tamamlamayı başardı. Maravich daha önce Hawks’la playoff oynasa da ilk turun ötesini hiç görememişti fakat Boston’da geçirdiği yarım sezonu Doğu Konferans Finali’yle noktalayarak bir anlamda bu alandaki özlemini de gidermiş oldu.
Dizindeki problemin artık düzelemeyeceğinin farkına varan Pistol Pete, sezon sonunda emekliğini açıkladı. NBA’de geçirdiği son sezonda 3 sayı kuralıyla tanışan Maravich, Utah ve Boston kariyerinde 15’te 10 üçlük isabeti bularak oynayamadığı bir sezonun ardından %67 üçlük yüzdesiyle kariyerini noktalamış oldu.
Pete Maravich 10 senelik NBA kariyerinde 658 maç oynadı ve 24.2 sayı, 5.4 asist ortalamaları tutturdu. 1987’de NBA Hall of Fame oldu, 2 kez NBA karmasına seçildi, 5 kez All-Star oldu. Ayrıca Maravich’in giydiği 7 numaralı forma hem Utah Jazz hem de New Orleans Pelicans tarafından emekli edilmiştir. Atlanta Hawks da geçtiğimiz sene Maravich’in geçmişte giydiği 44 numaralı formasını emekli etme kararı aldı.
Kariyer Sonrası ve Ölümü:
Geçirdiği sakatlıklardan sonra Maravich 2 sene boyunca saklanmayı tercih etti. Pete hayatındaki bu dönemi “yaşamı aramak” olarak değerlendirir. Bu dönemde yogaya ilgi duydu ve Hinduizm hakkında araştırmalar yaptı. Ayrıca uzaylılara da ilgi duyan Pistol Pete, dönüp dolaşıp yine basketbolda karar kılacaktı. Yeniden ortaya çıkan efsane eski oyuncu artık bazı basketbol kampları düzenleyerek zamanını burada geçirme kararı aldı ve 5 Ocak 1988’de yine bu kamplardan birinde basketbol oynarken aniden yere yığılmış ve kalp yetmezliğinden ölmüştür. Maravich’in ölümü anne ve babasının ölümüyle peş peşe olmuştur. Annesi gibi alkole aşırı düşkün olan Pete’in asıl ölüm sebebinin doğuştan gelen bir kalp hastalığı olarak açıklanmıştır.
Kendisi için ESPN’in hazırladığı bir belgesel için;
Etiketlerbasketbol nba pete maravich
Önceki Şirketlerden Görkemli Kapanış – Kort Dergisi
Sonraki Olimpik Spor Dalları ve Olimpiyatların Tarihi