Elma Kara Lekesi (Venturia inaequalis) - Bitki Koruma
Anasayfa/Anasayfa/Elma Kara Lekesi (Venturia inaequalis)
AnasayfaFitopatolojiFUNGAL HASTALIKLARMeyve-Bağ Bitkileri
Elma Kara Lekesi (Venturia inaequalis)
6 853 Bir dakikadan az
Hastalığın belirtileri nasıl olmaktadır ?
Genellikle biraz geç olmasına karşın ilk simptomları çiçeklenme zamanı görebiliriz. Yaprakların üst ve alt yüzeyinde küçük, yuvarlak, zeytin yeşili kadife şeklinde lekeler oluşur. Tek tek lekeler birbiri ile birleşerek büyük lekeler oluştururlar. Gelişen düzensiz lekelerin dış kenarı yelpaze şeklinde büyür. Lekelerin ortasındaki fungus hifleri yavaş yavaş ölür. Bu kısımlarda yaprak üst yüzeyi, gri renkte ve yukarıya doğru bombelidir. Kenar bölgelerde fungus hayatta kalır. Şiddetli hastalanma da yapraklar zamansız dökülürler. Çiçek yapraklarında hastalık lekeleri ancak erken infeksiyonlarda ve az sayıda meydana gelir. Lekelerin mikroskop altında incelenmesinde bunların çok satı da armut şeklinde kahverengi sporlar ile kısa koyu renkli spor taşıyıcılarından (konidiofor) oluştuğu görülür. Sporlar yardımıyla hastalık komşu yaprak ve genç meyvelere taşınır.
Meyveler üzerindeki lekeler başlangıçta yıldız şeklinde ve kutikulanın parçalanması sonucu gümüşi beyaz bir kenar ile çevrilmiştir. Meyve, fungusu, mantar tabakalarının oluşumu yardımıyla hapsetmek istemine karşın, bu işlem ender durumlarda başarılı olur. Meyvenin devam eden gelişiminde mantar tabakları komşu sağlam doku gibi büyüme yeteneğinde olmadığında çukurluk ve yarılmalar ortaya çıkar.
Hastalığın Kışlaması nasıl olmaktadır !
Fungusun (Mantarın) hayat devri:
İlkbaharda havalar elma tomurcuklarının açılması için uygun olduğunda ascosporlar da olgunlaşır ve tabiata dağılarak konukçuya ulaşırlar. Taze yaprak üzerinde çimlenerek kutikuladan penetrasyon yapar. Kutikula altında oluşan stromatik doku üzerinde birkaç gün içinde konidiofor ve konidiumlar meydana gelir. Çeşitli yollarla yayılan konidiumlar yeni enfeksiyonlar yapar ve birkaç günlük inkubasyon döneminden sonra yeni enfeksiyonlar yapar ve birkaç günlük inkubasyon döneminden sonra yeni bir konidium generasyonu meydana gelir. Konidium oluşumu ve enfeksiyonlar yaz boyunca devam eder. Fungusun eşeysiz formunun adı Spilocea pomi’dir. Mevsim sonunda yapraklar yaşlanınca dokudaki miselyum daha derinlere ilerler. Miselyum üzerinde oluşan Antheridium ve Ascogonium’lar arasındaki temas (gametangial temas) sonunda ascus ve ascosporlar meydana gelir. Şüphesiz bu sırada Ascocarp’ta tam şeklini almıştır. İlkbaharda olgunlaşan ascosporlar hızla dışarı atılırlar ve yeni konukçular^da birer hayat çemberi başlar.
Peristesler önemlidir !
Başarılı bir perites olgunluğundan sonra ilkbaharın ilk yağmurları ile beraber ascosporlar uçuşa başlar. Kuvvetli çiğde ascospor uçuşunu meydana getirebilir. Fakat bu uçuş peritesler su ile örtülü olduğu sürece geriye bırakılır. Sıcaklık etkisi azdır. Ancak 4oC’nin altında önemli bir azalma görülür. 2oC?nin altında ise spor uçuşu sıcaklığın yükselişine dek durur. Ayrıca ışığın da spor uçuşuna etkisi vardır. En fazla spor uçuşu gündüzleri meydana gelir. Spor uçuşu genellikle çiçekten kısa süre sonra sona erer.
Pseudothecium içinde aski ve askisporlar
Konidia ve Konidia sporlar
Aski ve askosporlar
Her spor uçusu hastalık kaynağı değildir…
Her spor uçuşunun bir infeksiyona neden olmayacağının bilinmesi bu hastalık ile savaşta önemlidir. İnfeksiyon için sıcaklık ve nem büyük etkiye sahiptir. Ayrıca bitki kısımlarının yeterli süre ıslak kalması gerekir. İstenen yaprak ıslaklığının süresi sıcaklık ile yakından ilgilidir. Örneğin 13oC sıcaklıkta yapraklar 15 saat ıslak kaldığı takdirde orta kuvvette bir infeksiyon beklemek gerekir. Aynı sıcaklıkta yapraklar 7 saat ıslak kalacak olursa veya bunun tersi yani düşük sıcaklıkta infeksiyon meydana gelmez. İnfeksiyonda ascosporların çim boruları kutikulayı delerek yazlık spor yataklarını oluştururlar. Bunlar içinde sporlar çok sayıda birbiri arakasın sıralanmışlardır. Fungusun yaz spor formuna Fusicladium dentriticum denir. İnfeksiyonlarda ilk siptomların meydana gelmesine kadar geçen süre yani inkubasyon süresi 2oC’de 8 gün, 10oC’de 16 gündür.
Kuru havalarda sporlar konidioforlar (spor taşıyıcıları) ucunda oldukça stabildir. Ancak kuvvetli rüzgârlar bunları koparabilir. Yayılmanın bu şekli hastalık epidemiyolojisi yönünden büyük öneme sahip değildir. Çünkü yaz sporları kış sporları kadar dayanıklı olmadıklarından kuru havalarda çimlenme yeteneğini kısa sürede kaybederler. Buna karşı sporların nemli havalarda yayılması optimal koşulları oluşturur. Sporlar yağmur damlaları ve çiğ ile mekanik olarak konidioforlardan koparlar ve damlarlar ile beraber ağacın tacı içinde, rüzgâr ile koşulla göre 1200 metreden daha uzaklara yayılırlar. Yazlık sporlar ile infeksiyondaki koşullar kış sporları için verilenle aynı değildir. Spor oluşumu yaz başlangıcında en fazladır. Sonbahara doğru yavaş yavaş azalarak durur. Mevsim sonunda ancak spor içermeyen spor yatakları oluşur.
İlkbaharda ilk enfeksiyonlar çiçeklenmeden kısa süre sonra askosporlar ile olur. Ağacın içinde hastalığın yayılması yeni fungus spor yataklarında oluşan konidiler tarafından olur. Yayılma üzerine yüksek sıcaklık ile beraber yüksek hava nemi ve ağaç kısımlarının yavaş kurumasına neden olan diğer faktörler, örneğin ağaçların sık olması, tacın az ışıklanması toprağın yabancı otlar veya diğer ana kültür bitkiler ile kaplı olması etkilidir. Diğer taraftan nem yaprak, meyve ve dalların büyümesini hızlandırır. Böylece büyüyen ve genç dokularda bulunan duyarlılık arttırılmış olur. Ayrıca sık sık yağmurlar yapraklar üzerindeki bitki koruma preparatlarını yıkması nedeniyle zararlı olur.
Kara leke ile savaş her şeyden önce kimyasal preparatlara dayanır. Hastalık etmenin biyolojisinde görüldüğü gibi ilkbahara da ascosporlar ile oluşacak infeksiyonların önlenmesi bu hastalık ile savaşta güvenli olanaklar sağlamaktadır. Geçmiş yıllarda bütün dünyada çiçeklenmeden önce yapılan ilaçlamalarda bu amaca ulaşılmaya çalışılmıştır. Fakat ilaçlama zamanları genellikle fenolojik verilerden faydalanılarak veya fungusun biyolojisine gerektiği anlamda önem verilmediği için beklenen başarı her zaman elde edilememiştir. Bu nedenle entansif yumuşak çekirdekli meyve yetiştirilen ülkelerde ilaçlama zamanları fungusun biyolojisine göre ayarlanmıştır. Ülkemizde yapılan ilaçlama yukarıda açıklanan fenolojik yapıya dayanmaktadır.
Erken uyarı sistemi önemlidir !
Başarılı kara leke savaşı için önemli bir önkoşul “Erken uyarı istasyonlarının” kurulmasıdır. Bu uyarı istasyonlarında her yıl periteslerin olgunluğu ascospor uçuşunun başlama zamanı ve bitiş zamanı, bununla ilgili olarak konukçu bitkileri gelişmelerini saptamak gerekir. Bu gözlemlerin sonucu pratiğe doğru olan ilaçlama zamanını vermek olasıdır. Periteslerin olgunluğunu saptamak amacıyla geçmiş yılın sonbaharında kara leke ile hasta dökülmüş yapraklar toplanır ve bunların düz bir kafes tel ile çevrilmiş kafesler içinde dışarıda kışı geçirmeleri sağlanır. Çeşitlerin perites olgunluğuna etkileri göz önünde tutarak farklı çeşitlerin hasta yaprakları alınmalıdır. Ayrıca olasılık ölçüsünde sonbahar süresinde ayrı ayrı zamanlarda yapraklar toplanmalıdır.
Bölgeler göre daha ağaçlar uyanmadan laboratuvarlarda perites olgunluk derecesi belirli zaman aralıklar içinde saptanmalıdır. Başlayan perites olgunluğu ile beraber yetiştiricilere ilk yağmurlarla beraber ilk infeksiyonların başlayabileceği ve bu nedenle koruyucu ilaçlamanın gerekli olduğunu bildiren ön uyarı yapılır. Bazı bölgelerde örneğin Kuzey Almanya’da ascospor uçuşu genelde tomurcuk patlamasından önce olur. Bu durumda ilaçlama gereksizdir. Bu örnekte bize uyarı istasyonlarını ağaç fenolojisini de yakından izlemesi gerektiğini göstermektedir. Bu gibi hallerde tomurcukların patlayarak farekulağı büyüklüğünü alması beklenir.
Ascosporların uçmaya başladığı dönem başka bir yöntemle de belirlenir. Bunun için üzerine ince bir tabak halinde madeni yağ veya vazelin sürülmüş camlara ağaçlara asılır ve günlük olarak mikroskop altında incelenerek askosporlar görüldüğünde doğada uçmaya başladığı saptanır. Ancak bu sporların infeksiyon yapabilmeleri için mutlaka yağış veya çiğ damlasına ihtiyaçları vardır. 13-21oC sıcaklık ve %99 nispi nem koşullarında kolayca çimlenirler. Bu nedenle ascospor uçuşlarını tespit eder etmez hava koşulları da uygun gidiyorsa hemen ilaçlamaya başlanmalıdır. Bu zaman elma kara lekesi hastalığının kimyasal kontrolünün birinci dönemidir. Açılmış yaprak tomurcuklardan çıkan genç, yeşil elma yaprağı uçları askospor infeksiyonları için çok duyarlıdır. Eğer askospor infeksiyonları bu zamanda önlenemez ise daha sonra bu hastalığı elemine etmek güç olur. İlk oluşan yapraklarda elma kara lekesi birincil infeksiyonları eğer önlemez ise bu durum gelecek yılın kara leke epidermisini haber verir.
Ascosporlar hastalığın habercisi !
Primer ascospor saçılması 4 – 6 haftalık bir dönem boyunca devam eder ve her bir kara leke sporu sağınağı yeni birincil kara leke infeksiyonlarına neden olur. Çiçeklenme sonu yapılacak fungusit uygulamalarının sayısı yağışlı dönemlerin sıklığı ile değişir. Bazı yıllarda periteslerin olgunlaşıp ascosporların uçuşa başlamasını yani dormansinin yıkılışı sıcak kuru günler takip edecek olursa tek bir koruyucu püskürtme, birincil kara leke kontrolü için yeterli olabilir. Bazı yıllarda çiçeklenmeden önceki dönemde soğuk ve ıslak hava koşullarının uzaması çiçeklenme öncesinde iki veya daha fazla fungusit uygulamalarını gerektirir.
Çiçeklenme döneminde çiçek tomurcuğu gelişimi sırasında bu tomurcukların oluşturduğu kümelerin yanı başında hastalığa karşı duyarlı olan yaprak dokuları yer alır. Ascosporların çimlenmesini takiben konidiler ve yaz sporları Primer infeksiyonlardan gelişmeye başlarlar. Bu nedenle koruyucu bir fungusitin çiçeklenme dönem uygulamaları elma kara lekesi kontrol programında yer alması gerekir. Petal yapraklarının düşmesi zamanında ascosporların etrafa boşaltılmaları tamamlanır. Bu anda birincil infeksiyonlardan üretilmiş konidiler tarafından oluşturulacak ikincil infeksiyonlar başlayabilir. Bu noktada sorun bu tür ikincil infeksiyonları önlemektir. Kontrol programının birinde gelişmiş olan meyvelerin kara leke infeksiyonlarında korumaktır. Bu kritik dönem içerisinde yine koruyucu fungusit uygulamalarının tekrarlanması gerekir. Yaz aylarında kaplama püskürtmelerinin sayısı hava koşullarına göre değişir. Eğer yağışlı günler sık sık tekrarlanacak olursa bu sayı artar.
Burada tüm incelikleri açıklandığı üzere elma kara lekesi hastalığını etkin bir şekilde kontrol için kritik infeksiyon dönemlerinde koruyucu fungusit kaplaması şeklinde püskürtmeleri yenilemek zorunludur. Çoğu zamanlar ticari elma bahçelerinde koruyucu fungusit uygulamalar 8 – 12 defa yenilenir.
İlaçlama: farekulağı döneminde (gözlerin uyanmasını takiben yapraklar farekulağı kadar olunca)
İlaçlama: pembe çiçek tomurcuk döneminde (çiçekler kısa saplarıyla ayrı ayrı görülünce)
İlaçlama: tam çiçeklenme (çiçeklerin %90’ının açıldığı) döneminde
İlaçlama: meyvelerin fındık büyüklüğüne geldiğinde
İlaçlamada %2’lik bordo bulamacı veya %50 bakır içeren preparatlardan birisi %0.8 dozunda
İlaçlamada %50 bakır içeren bir preparat %0.4 dozunda veya organik fungisitlerden birisi (koruyucu etkili maddelerle) prospektüs dozunda
İlaçlamada diğer ilaçlamalarda organik fungusitlerden birisi kullanılabilir.
Hastalık etmeninin esas kaynağı yere dökülmüş infekteli (bulaşık) yapraklardır. Bunların yok edilmesi Primer infeksiyon kaynakların büyük ölçüde azaltır ve ilaçlı mücadeleye yardımcı olur. Bu nedenle sonbaharda dökülen yapraklar toplanıp yakılmalı veya derince gömülmeli ayrıca ilkbahar askosporlar uçuşa başlamadan önce DNOC (Dinitro kresole) preparatları ile topraktaki yapraklar ilaçlanmalıdır. Sıracalı dallar varsa kesilip imha edilmelidir. Ülkemizde Kara leke hastalığı ile kimyasal mücadelede kullanılmak üzere pek çok ilaç ruhsat almıştır.
Biyolojik mücadele olarak yeni çalışmalar !
Antagonist olarak Cladosporium cladosporioides H39’ın, Venturia inaequalis‘in sporülasyonunu belirgin olarak azalttığı bulunmuştur. Bu antagonistik izolatın potansiyeli iki yıl boyunca Macaristan, Polonya, Almanya ve Hollanda’da farklı elma çeşitlerine sahip bahçelerdeki birkaç enstitü tarafından test edilmiştir. H39’la yapılan muameleler düzenli bir şekilde spreyleme olarak veya enfeksiyon dönemlerinden sonra uygulanmıştır. Hollanda’da (Randwijk) denemeler, enfeksiyon dönemlerinden önce veya sonra antagonisti H39’un uygulanma zamanlamasının etkisine çalışmalarına odaklanmıştı.
Arazi çalışmalarının genel sonuçları ilk kez H39’ın tek başına uygulanmasının yaprak ve meyvelerdeki elma kabuğunu azalttığını sürekli olarak gösterdi. Bahar ve yaz boyunca uygulanan püskürtme programlarına göre geleneksel meyve bahçelerinde olduğu gibi organik bir yetiştirme sisteminde de gösterilmiştir. Kontrol etkinliklerine bakıldığında yapraklarda başarısı % 42-98 ve meyve kabuğunda% 41-94 olarak tespit edilmiştir.
Bir sonraki adım, H39’u ticari bir biyolojik kontrol ürünü haline getirmektir. Bir şirket şu anda H39 antagonistinin olası ticari kullanımını değerlendiriyor.
Venturia inaequalis-konidi ve kondiofor
Venturia inaequalis-konidiler ve subkutikular miselyum-1
Venturia inaequalis-konidiler ve subkutikular miselyum-2
Venturia inaequalis-meyvede belirtisi-1
Venturia inaequalis-meyvede belirtisi-2
Venturia inaequalis-meyvede belirtisi-3
Venturia inaequalis-meyvede belirtisi-4
Venturia inaequalis-meyvede belirtisi-5
Venturia inaequalis-meyvede belirtisi-6
Venturia inaequalis-meyvede belirtisi-7
Venturia inaequalis-meyvede belirtisi-8
Venturia inaequalis-meyvede belirtisi-9
Venturia inaequalis-yaprakta belirtisi-1
Venturia inaequalis-yaprakta belirtisi-2
Venturia inaequalis-yaprakta belirtisi-3
Venturia inaequalis-yaprakta belirtisi-4
Venturia inaequalis-yaprakta belirtisi-5
Venturia inaequalis-yaprakta belirtisi-6
Venturia inaequalis-yaprakta belirtisi-7
apple elma fungal hastalık inaequalis kara leke scab venturia
Şeker Pancarında yaprak pireleri
4 Eylül 2016, 22:06
Merhaba.İlaç yapmamıza ( kontrollü) rağmen sonuç değişmiyorsa varsın elmam lekeli olsun.Gerçi kabuğunu soyacağımızdan yararlanamıyoruz ama ,olsun kimyasallardan korunuyosuz mu demeliyiz hocam . Nedersiniz teşekkürler.
Ben şahsen pazarda ya da markette olsun Karaleke olan elmaları tercih ediyorum ya da herhangi bir sebze ve meyvede de öyle, benim için bir meyvenin dış görüntüsü iyi olsun diye binlerce kimyasalı kullanmak yanlış, vitaminini alalım diye kanser olmaya gerek yok, ilaç kullanmayalım demiyorum bilinçli kullanılırsa bir tehlikesi yok halbuki tek çare ilaçta değil bir sürü zararı olmayan mücadele türleride kullanılabilir.
Lekeli elmalarınızı benim yerime de yiyin şifa olsun :)
lekeli meyveleri temiz mi zannediyorsunuz ? gidin bi köyleri dolaşın leke olan ağaçlara 2 katı ilaç atılıyo…
Zaten bu sitenin amacı kimyasalları kullandırmamaya amaçlamak alternatif mücadele biçimleri ile mücadeleyi öğretmek Türkiye’nin köylerini dolaştım zaten durum vahim ama yurtdışında ki köyleri de dolaştım orada durum öyle değil ama demek ki bizde bir sorun var
Sorunu elbet herkes biliyor önemli olan çözüm bulmaktır
Karalekeden elma bahçem büyük zarar gördü. Yaptığım incelemelerde hep yapraktaki ya da meyvedeki zarar görüntüleri var. Bir de “gizli kapaklı!!!” sıracalı dallardan söz ediliyor… Ben de iş güç yoğunluğundan ilaçlama programını tam uygulatamadım “giderse meyvem gider diyerek!..” meğer dallara hatta ağacın ana gövdesine kadar sirayet ediyormuş. Bu da bazı ağaç dal ve gövdelerine sulandırılmış soba kurumu akmış gibi bir görüntü oluşturuyor. Yani karaleke illeti öyle meyve ve yaprakta kalmıyor ağacı toptan bile götürüyormuş onu uygulamalı olarak öğrendik. Tabii ki bulaşık dalları hatta bazı ağaçları temiz yerlerine kadar geri indirmemize neden oldu. Bazı bulaşık ağaçlarda şekillenme ve meyve gözleri öyle güzel ki belki iyi bakımla hastalıktan kurtulur diye tam temizlik yapmaya kıyamadık. Bakır ya da göztaşını zamanında mutlaka atıp karaleke ilacının zamanını da iyi ayarlamak gerekiyor. Bu da her bölgeye, her bahçeye göre değişiyor. Üreticilerimiz çok dikkatli olsunlar. Haaa bu arada budanan dallar kesinlikle toplanıp yakılmalı… Bilgiler için çok çok teşekkürler saygılar …
Sukunet dedi ki:
75 ton elmayı meyva suyu fabrikasına verirken içim gitti çok kaliteli ve lezzetliydi aama lekeliydi 67 kuruştan verdik temiz olsa 1,5 lira yada fazlası olacaktı. İlaçlama yerine herhangi dogal bir yöntem yokmu yani kimyaasal yerine hem ekonomik hemde daha etkili anam babam usulü bişey arııyorum