Mağcan Cumabay - Murat GEDİK - TURAN-SAM : TURAN Stratejik Araştırmalar Merkezi - http://www.turansam.org
Tarih: 16.03.2016 > Kaç kez okundu? 1017
Stalin Şubat 1937’de bütün idarelere özel talimat göndererek “halk düşmanlarının temizlenmesi”ni emreder. Kazakistan’da “halk düşmanı” diye bütün vatansever, milliyetçi, Türkçü aydınlar, yöneticiler, şair ve yazarlar tevkif edilir. Tutuklananların sayısı ve akıbetleri belli değildir. 1937-1939 yıllarında sadece 350’den fazla edebiyatçı, şair tutuklanır. Bunların tamamına yakını işkenceyle öldürülür. Bir kısmı da Sibirya’ya sürgün edilir ve 1956 yılına kadar 18 yıl mahkum kamplarında çalıştırılırlar.
Mağcan Cumabay ilk eğitimini Kuzey Kazakistan’ın en önemli eğitim kurumlarından olan medresede almıştır. Burada Arapça, Farsça ve Türk dilinde eğitim verilmekte olup Türk tarihi de teferruatlı olarak ögretilmekte idi. Mağcan tarih bilincini bu medreseden almıştır. Bu medrese eğitimini tamamlayan Mağcan eğitimini Ufa şehrindeki Aliye Medresesi’nde devam ettirdi. Medreselerde Türkçülük sevgisini taşıyan Tatar aydınları, hocaları, öğrencilerine de bu Türklük ruhunu aşılamışlardır. Rus Öğretmen Okulu’ndan da mezun olan Mağcan Cumabay Kazak Türk halkının modernleşmesi için de mücadele verir ve aynı zamanda kadınların da hayat şartlarının düzeltilmesi gerektiğini vurgular. Aynı zamanda şairin milliyetçi kimliği yazdıği şiirlerine yansımış, şiirlerinde “kendi” genel itibariyle idealize edilmiştir. Ancak şair “kendi”ye körü körüne bağlı değil, özeleştiri yapılması gerektiği durumlarda aydın tavrını takınıp “kendi”yi eleştirmesini de bilmiştir.