104 ıaşly täjik 70 ıyldan soň ıurduna dolandy
Muhammadaziz Abdurahmanow 70 ıyldan soň Täjigistana gelip, şu hepde öz garyndaşlaryna gowuşdy. 104 ıaşly Abdurahmanow, öz maşgala agzalaryny taşlap, şonça ıyllap goňşy Owganystanda ıaşandygyna ökünmeıändigini aıdıar.
Azatlyk Radiosynyň Täjik gullugynyň habar bermegine görä, Abdurahmanow molla kakasy Orsıete, Sibire sürgün edilenden soň, 1943-nji ıylda Täjigistanyň Farhar ertabynda ıerleşıän obasyndan gaçyp, Owganystana geçipdir.
Abdurahmanow Buharada bir medresede bilim alan kakasynyň 1937-nji ıylda äkidilendigini, şondan soň ony maşgala agzalarynyň görmändigini aıdıar. Onuň aıtmagyna görä, kakasy sürgün edileninden soň, maşgalasy ıanalyp, oba-oba göçüp-gonmaga mejbur edilipdir.
Maşgala iň soňunda owgan serhediniň golaıynda ıerleşıän Arça obasyna göçüp gelipdir. Abdurahmanow bu ıerde kolhoz meıdanynda sekretar bolup işläpdir. İerli resmiler "duşmanyň ogludygy" üçin türmä dykmak bilen haıbat atanlarynda Abdurahmanow Täjigistany terk etmegi ıüregine düwüpdir:
—Biz gysyş astynda bolduk. Meniň Täjigistany terk etmegimiň sebäbi şol. Aıalym, çagam, ejem we inim bu ıerde galdylar. İöne men gitdim.
Aıalyny, 12 ıaşyndaky gyzyny Täjigistanda galdyryp, Owganystanyň Baglan welaıatyna aşan Abdurahmanow ol ıerde bosgun hökmünde kabul edilipdir. Baglanda ilatyň aglaba köplüginiň dari dilini bilıändigi Abdurahmanowyň owgan jemgyıetine aňsatlyk bilen integrirlenmegine kömek edipdir.
Abdurahmanow Owganystanda işli, dost-ıarly bolup, jaı salynsa-da, hiç haçan gaıtadan öılenmändir. Tajigistanda bolsa onuň garyndaşlary sowet häkimiıetleri tarapyndan mydama göz astynda saklanypdyr. Onuň inisi Muhammad Azam häkimiıetleriň agasynyň nirededigini biljek bolup, garyndaşlaryny ıygy-ıygydan soraga çekendiklerini aıdıar.
Muhammad Azam bu soraga çekilmeleriň 15 ıyldan soň galandygyny ıatlaıar. Onuň çaklamagyna görä, häkimiıetler şondan soň garyndaşlary Abdurahmanowyň Owganystandaky ıaşaıyş ıagdaıyndan habarsyz diıen netijä gelen bolmaly. Abdurahmanowyň Owganystandadygyny bilseler-de, yzarlanmakdan gorkup, garyndaşlary onuň bilen gatnaşyk açjak bolmandyrlar.
Aıalynyň we beıleki garyndaşlarynyň aglabasynyň aradan çykandygyny Abdurahmanow 2000-nji ıylda birnäçe günlük sapar bilen Täjigistana baranda bilip galypdyr. Ol ıeke gyzy Gurbanbiniň ulalanyny, dumuşa çykyp, maşgalaly bolanyny göresiniň gelendigini aıdıar.
Abdurahmanowyň ahyrsoňy öz il-gününe dolanyp gelmegi ıene 10 ıyla çekipdir. Öz aıtmagyna görä, täjik obasy Arça gelip gideninden soň onda mundan beıläk Owganystanda galyp bilmerin diıen duıgy döräpdir.
Iki dogan Abdurahmanowyň Täjistanda ymykly ıerleşmegi üçin kanuny rugsat sorap, hem täjik hem-de owgan häkimiıetlerine ıüz tutupdyrlar. Soňra oňa gaıtadan täjik graždanlygy berlip, täjik häkimiıetleri Abdurahmanowyň pensiıa we beıleki kömekleri almaga hukuklydygyny tassyklapdyrlar.