40 göbek atılan türbe kiminmiş!?
Türbeler uzmanı Doğan Pur, Sahabe Abdurrahman Paşa'nın kabri olarak bilinen yerin kime ait olduğunu bizlerle paylaşıyor..
05 Aralık 2010 Pazar 15:16
'Sakabaşı Abdullah Paşa'dan 'Sahâbe Abdurrahmân Paşa'ya
Uzun yıllardır sahâbe diye bilinen “Abdurrahmân Paşa (ve Refiki)” hakkında bir araştırma yaptık. Kim bu “Saka Baba”, “Göbek Baba”, “Sakabaşı Abdullah Paşa” “Abdurrahmân Paşa”. Ortada dört isim var. Arıyorum, tarıyorum kafam karışık. Araştırmalar sonuç vermiyor. Bu kez İstanbul Türbeleri listelerine baş vuruyorum. Ama burada da durum pek iç açıcı değil. Karşıma çıkan iki isim üzerinde duruyorum; “Saka Baba” ve “Göbek Baba”. Birbiriyle çelişen onlarca listede aynı türbe veya kabrin birkaç ismi bulunabiliyor. Çok gariptir ki hiçbir kitapta bulamadığım sorumun cevabını Alman araştırmacı Wolfgang Müller Wiener’in meşhûr kitabında (Bildlexicon Zur Topografie Istanbul’s-İstanbul’un Tarihsel Topografyası) bulabildim. O da tesâdüfen.
İki isim, iki lakâb
Söz konusu türbe/hazîre/kabir Sulukule semtindedir. Edirnekapı’ya giden Kaleboyu Caddesi üzerinde olup, surlara bitişik durumdadır. Aslında burası türbe değil küçük bir hazîredir.
Aslında ne paşa diye bir sahâbe var, ne de refiki (yol arkadaşı)
Kabrin etrâfı duvarla çevrili, üzeri açık bir hazîrededir. Açık kabrin içinde büyük bir ağaç vardır. Söz konusu hazîrede birkaç kabir taşı mevcûddur. Kabir şâhideleri (ne yazık ki) yeşil yağlıboya ile (hemde defalarca) boyanmış olduğundan yazıları okunamamaktadır. Kaynak eserlerin hiç birisinde Paşa lakâblı bir sahâbeye rastlanmamaktadır. Ayrıca bir sahâbenin Paşa lakâbı ile anılması zayıf bir ihtimâldir.
Bu husûsta yaptığımız araştırmada karşımıza şu dört isim çıktı; Sakabaşı Abdullah Paşa, Saka Baba, Göbek Baba ve Abdurrahmân Paşa ve Refîki. Wolfgang Müller Wiener isimli Alman araştırmacı “Bildlexicon Zur Topografie Istanbul’s-İstanbul’un Tarihsel Topografyası” isimli kitabında kara surlarını gösteren B4 paftalı haritada Pemptonkapısı’nın yakınında sura bitişik olarak “Sakabaşı Abdullah Paşa Mezarı” işâretlenmiştir. Bu nedenle Sakabaşı Abdullah Paşa kabri zamanla Saka Baka Türbesi’ne, daha sonraki yıllarda mahalleli tarafından Göbek Dede Türbesi diye anılır olmuştur.
Göbek ata ata..
Hatta dileklerin kabul olunması için bundan 50 sene önce Göbek Baba kabrine “göbek adayanlar” 3 ile 40 göbek atarak bu adaklarını yerine getirirlerdi. Bu nedenle “Göbek Baba” ismini almıştır. Son olarak da ihyâ edilerek hazîre duvarına asılan “Eshab-ı Kiramdan Abdurrahman Paşa ve Refiki” kitâbesi sözde sahâbe kabri izlenimini vermiştir. Hazîrenin sur dibinde olması akla ister istemez İstanbul fetih şühedâsını akla getirmektedir. Nitekim merhûm Prof.Dr.Ahmed Süheyl Ünver “İstanbul’un Mutlu Askerleri ve Şehit Olanlar” isimli eserinde Fâtih Sultân Mehmed’in Sakabaşısı Abdullah Paşa’dan söz etmektedir ve kabrinin kayıp olduğunu belirtmektedir. Süheyl Ünver’e göre bu zât 1521 senesinde vefât etmiştir.
Doğan Pur hayret etmedi, ettirdi
Nidayi Sevim - 10 yıl Önce
İstanbul'da bu durumda olan bir çok türbe bulunmaktadır. Bu yazısından dolayı Doğan Pur kardeşime tebrik ve teşekkürlerimi arzediyorum. Ancak şunu da üzülerek dile getirmek gerekiyor. Kendi tarihimiz, kültürümüz, medeniyetimizle ilgili bir konuda ne yazık ki bir oryantalistin bilgisine başvurmak zorunda kalıyoruz. Vah bize vahlar bize!..
gülcihan pur - 10 yıl Önce
Tebrikler bilmediğimiz konuları gün yüzüne çıkartığın için teşekkür ederim.Başarılarının devamını diliyorum sevgiler..
Sevim sahin - 3 yıl Önce
Ben bosna hersek te yasiyorum gecen hafta srbistana gezmeye gittigimde %85 srp olan bir koyde cok buyuk bir osmanli mezarligi ve bir apartmanin girisinde saka-baba yazan turbeyi gordùm cok hayret ettim .osmanli yillarca kalmiş saklı bir yer keşfe hazir .