HyeTert: AK Parti’nin başkanlık sınavı
Öte yandan başkanlık ve parlamenter sistemin mukayesesi ilginç bir özelliğe işaret ediyor ve insanların ‘aşırı’ beğeni veya kaygı ile davranmalarını da bir ölçüde açıklıyor. İdeal bir başkanlık sistemi ideal bir parlamenter sistemden daha demokratik bir mekanizma üretebiliyor. Çünkü seçmen çoğunluğuna sahip bir iktidarın parlamenter sistemde bütün kurumları elinde tutma şansı varken, bu ihtimal başkanlık sisteminde çok daha az. Buna karşılık kötü bir başkanlık sistemi en kötü parlamenter sistemden daha otokratik oluyor. Çünkü hiçbir denetleme işlevinin bulunmadığı başkanlık sistemleri yaratabiliyorsunuz ama parlamenter sistemin en kötüsünde bile en azından Meclis’in ağırlığını yok edemiyorsunuz.
AK Parti’nin bu tür kaygıları bilerek davranması ve demokratik hasleti herkes tarafından teslim edilen bir sistem önermesi lazım. Aksi halde yılın ilk çeyreğinde yaşanacak iyi olmayan ekonomi verileri ışığında referandumun sonucu olumsuz olabilir. Eğer bu durumun ‘çaresi’ tehdit algısının yükseltilmesinde aranırsa, o durumda da toplumun ruh sağlığının iyice bozulmasına neden olunabilir. Bu ise istikrarsız ve yönetilemez bir Türkiye demektir ve maliyetinin AK Parti’ye yıkılması kaçınılmaz olur.
Ayrıca bazı siyasetçilerin kullandığı ‘başkanlık sisteminde hızlı karar alınacak’ argümanının da kaygıları artırabileceğini görmekte fayda var. Çünkü mesele hızlı değil doğru karar almaktır… Eğer doğru kararları daha hızlı alabilecekseniz ne ala… Ama yanlış kararları hızlı alacaksanız, ülkeyi büyük bir hızla duvara doğru sürüklersiniz. Dolayısıyla AK Parti’nin önce doğru kararlar alması, doğru karar aldığını topluma göstermesi ve gelecekte de doğru kararların peşinde olacağına dair niyetini inandırıcı biçimde ortaya koyması lazım.
Başkanlık daha doğru bir sistem olabilir. Ama eğer bizler gerçekten de doğru bir sistem kurmak istiyorsak…
Not: Okuyucular soruyor… Taner Akçam’ın İletişim’den çıkan son kitabının adı ‘Naim Efendi’nin Hatıratı ve Talat Paşa Telgrafları’.
tarih: Cuma, Kasım 18, 2016