21.5.2014 Kutay ÖzkanTarafından Yazıldı
Kalça displazisi, hayvan sahipleri tarafından kullanılan adıyla kalça çıkığı son zamanlarda belki de en fazla karşılaşılan kalıtımsal sağlık problemlerinin başında geliyor. Hastalığın ilerlemesi yavaşlatılabilecek veya erken tanı ile ileride doğabilecek sıkıntıların önüne geçilebilecekken, doğru biline yanlışlar ile daha kötü sonuçlarla karşılaşabiliyor. Kalça çıkığı genellikle büyük ırk köpeklerde görülen, kalça eklemindeki uyumun kaybolması ve bu sebeple eklemde oluşan aşırı hareketlilik nedeniyle eklem kıkırdağında oluşan hasar yani dejenerasyon ile seyreden genetik bir hastalıktır. Bu hastalığı taşıyan ve dolayısıyla kalça ekleminde bu şekilde gevşeklik olan köpeklerde, normalde kalçadaki bir yuva içinde hareket etmesi gereken arka bacağın kalça eklemi ile birleşen üst kemiği (femur), her hareketle birlikte anormal bir şekilde bu yuvadan sürekli grip çıkar. Bu anormal hareketlilik, zamanla eklem yüzeylerinde sürtünmeye bağlı aşınmalara, yangısal reaksiyonlara, mikro kırıklara ve farklı şekillerde eklem yüzeyinde problemlere sebep olur. Bu dejenerasyon sonucunda hastada oluşan ağrı sebebiyle de hareketlerde zorlanma ve topallık meydana gelir. Kalça çıkığı özellikle Golden Retriever, Alman çoban Köpeği, Labrador Retriever, Rottweiler, Boxer, Saint Bernard, New Founland gibi hızlı gelişen büyük ırk köpeklerde görülür. Aslında hastalık genetik yani kalıtımsal olduğundan dolayı en büyük sebep kontrolsüz üremedir. Hastalığın bir sonraki jenerasyona aktarılma ihtimali yüksek olduğundan kalça çıkığı olan köpekler çiftleştirilmemeli, kısırlaştırılmamalıdır.
Çevresel Etkenler Gözden Geçirilmelidir
Hastalığın gelişiminde katılım kadar çevresel faktörlerin, yani bakım ve besleme şartlarının da büyük etkisi olduğu düşünülmektedir. Bu tür büyük ırkların beslenmeleri dengeli olmalı ve kontrollü bir şekilde kilo alıp büyümeleri sağlanmaktadır. Klinikte biz küçük hayvan hekimlerinin en fazla gördüğü sorunlardan bir, bu tarz büyük ırk köpek sahiplerinin kulaktan duyma bilgilerle yavru köpeklerine gereksiz vitamin, mineral ve benzeri. Takviyeler vermeleri gereğinden hızlı ve dengesiz büyümelerine sebep olmalarıdır. Kalça çıkığına yatkın ırk köpeklerin beslenmeleri hekim tavsiyesi olmadan ilave kalsiyum vb. takviyelerden kesinlikle kaçınılmalıdır. Ayrıca bu ırk köpeklerin yüksekten atlamaları, merdiven inip çıkmaları, kaygan zeminlerde koşmaları önlenmelidir.
Köpeğinizde Bu Hastalığın Olduğunu Nasıl Anlayabilirsiniz?
Genellikle bu hastalığı taşıyanlarda anormal yürüyüş, merdiven çıkarken veya koşarken arka bacakların tavşan gibi bir arada atılması, yürürken kalçadan anormal bir klik sesi gelmesi, egzersiz yapmada ve yürümede isteksizlik, ileri dönemde arka bacak kaslarının üst kısımlarındaki kas kütlesinde azalma gibi belirtilerin biri veya birkaçı görülebilir. Bu belirtiler çok genç yaşlarda çıkabileceği gibi, yıllarca hiçbir belirti görülmeyebilir. Tanı için veteriner hekim hastanın yürüyüşünün gözlemi veortapedik muayenesinin yanı sıra yine elle muayeneye dayalı testler uygular. 4 aylık gibi erken dönemde özel bir teknikle röntgen çekimleri yapılabilir ve kalça çıkığına yatkın olan köpeklere JPS (JuvenilePubicSymphysiodesis) adı erilen bazı koruyucu operatif teknikler uygulanabilir. Köpek 12 aylık olmuşsa elle muayene yöntemleri ve testlerinin yanı sıra kalça ekleminin farklı şekillerde röntgeni çekilerek, eklemdeki aşınma yüzeylerinin vardığı hekim tarafından değerlendirilir. Operaktif sağaltıma gerek duyulmayan durumlarda ağrıyı ve eklemde oluşan reaksiyonu azaltmak amacıyla ilaç tedavisi, akupunktur, lazer, altın implant gibi uygulamalar yapılabilir. Operatif sağaltımda ise hastanın yaşına ve durumuna bağlı olarak kalça eklemi le birleşen bacak kemiğinin başı alınması ve total kalça protezi gibi yöntemler uygulanabilmektedir.
Bilinçsizce Yapılan Çiftleşmeden Kaçının!
Kalça çıkığını tekönleme yöntemi doğru şekilde yapılan yetiştirme programlarıdır. Bu hastalığı taşıyan köpeklerin yetiştirme programlarından çıkartılmaları şarttır. Bu nedenle de kalça tetkikleri yapılmamış büyük ırk köpeklerinizi birbirleriyle çiftleştirmemeniz, doğacak yavrularda bu kalıtımsal sorunların önüne geçebilmesi için büyük önem taşımaktadır.