Tarih: 30.10.2017 10:48:22 / 375okunma / 0yorum
Kırım´ı bütün çilesiyle ilk önce Cengiz Dağcı´mn roman-larıyla tanıdım. Aslen Kırım Türkleri´nden olan, İkinci Dünya Savaşı´ndan sonra Londra´da yaşayan Cengiz Dağcı, Ata yurdunun nasıl kanlı, nasıl vahşî usullerle bir sömürge toprağı hâline getirildiğini bize önce "Korkunç Yıllar"-ve "Yurdunu Kaybeden Adam "gibi romanlarıyla anlattı. Sonra hep yine Kırım üzerine yazdı. Cengiz Dağcı´nın "Onlar da İnsandı, O Topraklar Bizimdi, Üşüyen Sokak, Ölüm ve Korku Günleri, Badem Dalma Asılı Bebekler" gibi güzel romanları yıllardan beri içimde hıçkırıklar koparıyor.
Türkiye´de yüksek tahsil yapan bazı Kırım Tatarları tanıdım. Ne Cengiz Dağcı´nın adını duymuş, ne de ondan birkaç sayfa okumuşlardı. Tatarlar, Avşarlar gibi, Kaçarlar gibi, Karakeçililer, Çepniler, Yazırlar gibi Kınıklar, Kayılar gibi tam bir Türk boyu! Ve Tatarların dilleri de bal gibi Türkçe. Ama şaşıracaksınız; Türkiye´de kendisini Türk olarak görmeyen Tatarlarla tanıştım. Tatarlara başka bir millettenmiş gibi bakan kimseler gördüm Ah cehalet! En büyük düşmanımız cehalettir.
Güzel Kırım´a 1995 yılında gittim. Eski başşehir Bah-çesaray, bana çok yakın bir dost yüzü, bir kardeş türküsü gibi geldi. Bahçesaray´da ilk defa Gaspralı İsmail Bey´in mezarını ziyaret etmek istedim. Gaspralı İsmail Bey, sâdece Kırım´ın değil, bütün Türk Dünyası´nm çok önemli, çok çileli, her şeye rağmen çok ülkücü fikir adamlarından biri. Yanılmıyorsam Türk Dünyası´nm ilk gazetesini Azerbaycan´da Hasan Zerdabî çıkardı. Hasan Zerdabî´nin "Ekinci" isimli gazetesi 12 sene yaşayabildi.
Ekinci 1877 yılında kapandı. Sonra Gaspralı İsmail Bey 1883 yılında, yâni Ekinci´nin kapanmasından 6 yıl sonra, Kırım´da Tercüman Gazetesinin çıkarılması için Ruslar´dan izin aldı. Tercüman Gazetesi tam 35 yıl yayınına devam etti. Gaspralı İsmail, Tercüman Gazetesi´nde meşhur düşüncesini ileri sürdü. İstiyordu ki bütün Türk Dünyası "Dilde birlik, fikirde birlik, işte birlik" içinde olsun. Dilde, fikirde işte birliğin bütün Türk Dünyası´na sağlayacağı faydaları birkaç saat içinde bile anlatmak zordur.
Gaspralı İsmail Bey istiyordu ki, Tercüman Gaze-tesi´ndeki Türkçe, Kırım´dan Herat´a, İstanbul´dan Kaş-gar´a kadar herkes tarafından anlaşılsın. Tercüman Türkçesi´ni sâdece aydınlar değil, sokaktaki hamallar, Çin´deki deveciler bile sevsin ve konuşsun. Bu düşünceyle Gaspralı İsmail Bey, İstanbul Türkçesi´nin yaygınlaştırılmasını istiyordu. Dolayısıyla Türk Dilini yabancı unsurlardan temizlemek, dilimizdeki Arapça ve Farsça tâbirlerden vazgeçmek, mahallî tâbirler yerine Osmanlı-cadaki, yâni İstanbul Türkçesi´ndeki tâbirleri kullanmak gerekir diyordu. Kırım´da, Azerbaycan´da ve Türkistan´da, Rusça, Türkçemize bulaşmasın istiyordu.
Gaspralı İsmail Bey´in görüşleri bugün de doğruluğunu koruyor. Türk Dünyası çeşitli zorluklardan kurtulmak ve çağdaş medeniyet seviyesine ulaşmak için mutlaka "dilde, fikirde, işte birlik" sağlamak mecburiyetinde.
1995 yılında Kırım´a gittiğim zaman bu büyük dâva adamının mezarını ziyaret etmek istedim.
Gaspralı İsmail Bey, Bahçesaray şehrinde bir süre belediye başkanlığı da yapmıştı. Vefat ettiği zaman Zincirli Medresesi´nin bahçesine gömüldüğünü biliyordum.
Ruslar, kendi fikir ve sanat adamlarına çok büyük önem veriyor, onların evlerini müze haline getiriyor, büstlerini, heykellerini yapıyor, mezarlarını koruyorlar. Aynı uygulamayı Gaspralı İsmail Bey için de yaptıklarını sanıyordum. Yanıldığıma dehşetle şahit oldum. Önce gördüm ki Gaspralı´nm Bahçesaray´da yaşadığı iki katlı ev müze değildir. İçinde iki Rus aile oturmaktadır. Sonra Zincirli Medresesi´nin bahçesine girdiğim zaman bana anlattılar ki:
Moskova, Gaspralı İsmail Bey"n mezarını tamamen ortadan kaldırmış ve oraya kocaman bir domuz ahırı kondurmuştur. Peki niçin? Gaspralı İsmail Bey, bütün Türk Dünyası´nda "Dilde, fikirde, işte birlik" sağlamaya çalıştığı için! İstanbul Türkçesi´ni Türk Dünyası´nda ortak bir dil hâline getirmek istediği için. Ruslar Gaspralı İsmail Beyin mezarını kazıyıp üzerine büyük bir domuz ahırı yaptırmışlar. Peki ortak Türkçe konusunda Türkiye´de biz ne yapmışız acaba?
Biz de, Gaspralı İsmail Beyin ´Dilde, fikirde, işte birlik" idealini ayaklar altına almışız. Türk Cumhuriyetleriyle aramızdaki ortak kelimeleri dilimizden çıkarıp attığımızı, onlarla fikir, ve işbirliği yapmadığımızı, yapmak isteyenleri de suçladığımızı... bilenlerimiz, bilmeyenlerimize anlatmalıdırlar.
Anahtar Kelimeler: Dilde, Birlik, Fikirde, Birlik, İşte, Birlik