Kara Kilise - e-yalova.com
Yalova’nın 3 km. kadar doğusunda, Çiftlikköy İlçesi Sahil Mahallesi’nde, Başkent 1 Sahil Sitesi içinde bulanan Kara Kilise’nin İS.6’cı y.y. da su deposu , 8–9 uncu y.y. da kilise olarak kullanıldığını ileri sürülmektedir. Kara Kilisenin, Roma dönemine ait bir su mimarisi olduğu, Bizans döneminde kilise haline getirildiği, her ne kadar dört köşede kapalı birer mekân halinde bulunan exedraları ile Bizans mimarisinin çok kullanılan bir tipi olan Kapalı Yunan Haçı Planı göstermektedir.Su deposundan kiliseye çevrilmesi nedeniyle apsis kısmı sonradan eklenmiştir.
Kara Kilise’nin: kuzey-güney doğrultusunda uzunluğu 13 m. doğu-batı doğrultusunda uzunluğu 10 m.dir. Eksen kalınlığı ise 5.50 m.dir.
Görüldüğü gibi, haç şeklindeki yapının kuzey-güney doğrultusu, doğu batı doğrultusundan uzundur. Haçın doğu ve batı kollarının güneyinde, birer köşe odacıkları vardır. Doğudaki odacığın doğuya, haçın doğu koluna ve naosa açılan üç kapısı vardır. Batıdaki odacığın ise batıya ve haçın batı koluna açılan kapıları bulunmaktadır.
Sanat tarihçileri, doğudaki odacığın, kutsal yağın saklanması amaçlaıyla kullanıldığını, batıdaki odacığın ise, bir takım kutsal eşyaları muhafaza etmek maksadıyla kullanıldığını belirtmektedirler.
Haçın doğusunda apsis bulunmaktadır. Yapının güneyinde ise nekropol alanı bulunmaktaydı. Kuzey kolu ekseninin her iki yanında da, çıkış açıklığı vardır. 5.50 m. çapındaki kubbe, 8 pencereli bir kasnak üzerinde yer almaktadır. Ancak kubbenin üst kısmı tamamen açıktır.