Anasayfa/Astronomi/Muhtemelen Bu 5 Mükemmel Bilim Kadınının Adını Hiç Duymadınız – Öyleyse Gelin Öğrenelim!
brkthegreatest Mart 8, 2015
0 1.966 2 dakika okuma süresi
Tüm hafta boyunca, bölüm binasında sürekli karşıma çıkan bilim insanları, matematikçiler ve mühendislerin resimleri beni epey büyüledi ve bende merak uyandırdı. Bunlardan birkaçı bana ve öğrencilerime tanıdık geliyorlardı ki bu kişilerin başarıları cebirde köklü değişiklikler yapmak, ilk lösemi tedavisini geliştirmek ve fizikteki başlıca işlemleri keşfetmekti.
Peki bu kişilerin tek ortak yanı neydi? Bu bahsi geçenlerin hepsi kadındı ve duvarlarda görmemizin sebebi Dünya Kadınlar Günü etkinliğinin bir parçasıydı. Şimdi bir bilim kadını anımsamaya çalışsanız aklınıza ilk olarak belki de tek gelecek kişi Marie Curie olacaktır. Bu gelinen nokta aslında utanç verici ki asırlardır bilim kadınları cinsiyetleri dolayısıyla birçok zorlukla yüzleşmek zorunda kalmış olsalar bile bilimde mükemmel noktalara ulaşmışlardır.
İşte karşınızda en az Marie Curie kadar saygı görmesi gereken, bilime inanılmaz katkılar sağlamış ve keşifler yapmış 5 bilim kadını.
1. Rosalind Franklin – Kristalografi
Rosalind Franklin, Jewish Chronicle Archive/Heritage-Images
Rosalind Franklin’in (1920 – 1958) değeri ancak şimdilerde anlaşılmaktadır. Bir kimyacı olan Rosalind, önemli bir buluş olan sarmal DNA zincirinin görüntülenmesinde kullanılan X-ray Kristalografisi‘ni bulmuştur.
Rosalind, kadınların pek dahil olamadığı bir ortamda çalışmıştır. Meslektaşı olan James Watson’un ona karşı tutumları, kaleme aldığı The Double Helix (Çift Sarmal) kitabında küçümser nitelikte olmakla beraber bunu kitabında Rosalind’in pek de sevmediği “Rosy” takma adıyla hitap ederek göstermiştir. İşin trajik tarafı ise James Watson, 1958 yılında 37 yaşındayken yumurtalık kanserinden dolayı hayata gözlerini yummuştur. 4 yıl sonra, Francis Crick, James Watson ve Maurice Wilkins, Nobel Psikoloji veya Tıp Ödülü‘ nü aldılar ve Rosalind’den kabul konuşmalarında dahi bahsetmemişlerdir.
Lise Meitner – Nükleer Fizik
Lise Meitner in 1906, Churchill College Cambridge
Lise Meitner (1878 – 1968), 1906′ da Viyana Üniversitesi’ nde fizik üzerine doktora yapan 2. ve Almanya’ da yüksek mevkiler elde eden ilk kadın fizik profesörü ünvanını almış bir Avusturyalı fizikçidir. Nazi Almanyası’ nın Avusturya’ yı topraklarına katma çalışmaları yüzünden Meitner 1938′ de Yahudi kökenli olmasından dolayı Almanya’ ya uçmak zorunda kalmıştır.
Meitner ve Otto Hanh, 1939 yılında Nükleer Fizyon‘ u keşfetmişler ve ne yazık ki Hanh’ ın Meitner’ in çalışmalarında elle tutulur bir şey yapmamasına rağmen sadece Otto Hanh, 1944 Nobel Kimya Ödülü‘ ne layık görülmüştür. Bu olaydan daha sonra Physics Today dergisinde, “Meitner, negatif görüşlerin yol açtığı ve hak ettiği halde ödülünden mahrum bırakılmış nadir bir örnektir.” şeklinde kaleme alınmıştır.
Mary Anning – Paleontoloji
Mary Anning, Grey/Royal Geological Society
Mary Anning (1799 – 1874), İngiltere’ nin güneybatısındaki Lyme Regis şehrinde fakir bir hayat yaşamış ve kendi kendini eğitmiş bir paleontolojisttir. Anning’ in 1811′ deki ilk bütün Ichthyosaur ve 1823′ deki bütün haldeki Plesiosaurus keşifleri, onun yeni bilimsel öğretiler oluşmasında önemli bir rol oynadığı, fosil bilimi ve jeolojide uzman olarak lanse edilmesini sağlamıştır. Öyle ki onun uzman görüşleri eğitimli çağdaş kesim tarafından bile çokça beğenilmiş olmasına rağmen, kadın olduğu için ,Geological Society of London’ a (Londra Jeolojik Topluluğu) kabul edilmemiştir. Yine de 47 yaşında göğüs kanserinden ölene dek, çalışmalarından dolayı genel halkın ve birçok meslektaşının saygısını kazanmıştır.
Gertrude Elion – Farmakoloji
Gertrude Elion, Wellcome Foundation Archives, CC BY
Gertrude Elion (1918 – 1999), 1937 yılında New York’ daki Hunter Koleji Kimya Bölümü’ nü dereceyle bitirmiştir. Büyük Buhran dolayısıyla yüksek lisansını tamamlayamamış, Burroughs-Wellcome şirketinde asistan pozisyonu elde edene kadar azimle zamanını laboratuvar asistanı (haftalık 20 dolara) ve öğretmen olarak geçirmiştir.
Burada lösemi için ilk uygulan tedavi ürünü olan Purinethol‘ ü ve bugün hala Zovirax olarak satılan ve ‘virütik uçukların’ tedavisinde kullanılan anti-malaryal Pyrimethamine ve Acyclovir ilaçlarını geliştirmiştir. Daha sonra ilk AIDS tedavisinde kullanılan Azidothymidine ilacının geliştirilmesini sağladı. Bütün bu çalışmalarının ışığında, doktorasını yapmamasına rağmen, 1988 yılında Nobel Psikoloji veya Tıp Ödülü‘ ne layık görüldü.
Jocelyn Bell Burnell – Astrofizikçi
Dame Jocelyn Bell Burnell, BBC
Cambrigde Üniversitesi’ nde doktorasını tamamlamış Jocelyn Bell Burnell (1943 – ) yüksek lisans dersleri sırasında bir radyo teleskobu yapmış ve üzerinde çalışmıştır. Buradaki çalışmalarında ilk olarak meslektaşları tarafından gözardı edilen devamlı bir radyo sinyali yakalamış ve daha sonra adını Pulsar koyacağı bir nötron yıldızının izini sürmüştür. Jocelyn’ in radyo pulsarları keşfi “20.yy’ ın en iyi astronomik buluşu” olarak adlandırılmış, gözetmeni ve meslektaşlarıyla birlikte 1974 Nobel Fizik Ödülü‘ ne layık görülmüştür.
Burnell, o zamanın öne çıkan gök bilimcilerinin aşırı tepkilerinden dolayı tam anlamıyla ödülü alacak kişiler listesinden çıkarılmıştır. Buna rağmen Burnell, Royal Astronomical Society (Kraliyet Astronomi Topluluğu) başkanlığı, Institute of Physics‘ in (Fizik Enstitüsü) ilk kadın başkanı ve Order of the British Empire (Britanya İmparatorluk Nişanı) almış ilk kadın komutan gibi birbirini izleyen birçok ödül ve saygınlık kazanmıştır.
Ana görsel kaynak: Now for the science, isak55/Shutterstock
anning bell bilim bilimkadını elion farmakoloji fizik franklin füzyon gertrude jocelyn kristalografi lise mary meitner nobel nükleer paleontoloji pulsar rosalind