HANKENDİ - ELMA YETİŞTİRİCİLİĞİ
Elma kış dinlenmesine ihtiyaç duyan meyve türü olup, soğuklama gereksinimi diğer meyvelere göre uzundur. Soğuğa dayanım, ilkbahar aylarına doğru azalır ve tomurcukların kabarma devresinde bitki soğuğa en duyarlı halini alır. Taç yaprak dökümünün hemen sonrasında, meyvelerin çok küçük olduğu dönem, elmada soğuğa en duyarlı olunan dönemdir.
Anaç üretiminde kullanılan tohumlar yabani veya kültür çeşitlerinden alınırlar. Çöğür anaçları yüksek boylu ağaçlar meydana getirir ve gençlik kısırlığı gösterirler. Tohum anacına aşılı çeşitler geç meyveye yatarlar ve de bahçeye dekara 15-25 arasında fidan dikilir. b)- Klon Anaçları (Vegetatif Anaçlar)
Çok Bodur : M 8, M 9, M 27 Bodur : M 26 Yarı Bodur : M 7, MM 106 Kuvvetli : M 2, MM 104, MM 111 Çok Kuvvetli : M 16, M 25, MM 109, yerel ve geleneksel tohum (Çöğür) anaçları. Bu anaçlardan bugün meyvecilikte en çok kullanılanları M 9 ve MM 106’dır. M 9 : (Çok Bodur) Bodur anaçlar içinde dünyada en çok kullanılan anaçtır. Bu anaç üzerine aşılanacak elma çeşitlerinin %65-70 oranında bodurlaşmalarını sağlar.Su tutan taban arazilerde iyi sonuç vermez. Verimli topraklarda daha iyi gelişirler.
Üzerine kuvvetli gelişen çeşitler aşılandığında değişik doruk dallı (modifiye lider), yarı bodur çeşitler aşılandığında ise çam şekli (bir lider ve çok sayıda yan dallı) terbiye sistemi tavsiye edilmektedir. Şekil …. Farklı anaçların büyüklük ve verim ilişkileri
ELMANIN DÖLLENME BİYOLOJİSİ Elma çeşitleri kendi çiçek tozları ile döllenemezler. Genelde başka bir dölleyici çeşidin çiçek tozlarına ihtiyaç duyarlar. Dölleyici çeşidin esas çeşide oranı % 10-15 olmalıdır. Bu orana göre, dikimde her yüz fidandan 10-15 adedi dölleyici çeşitten, 85-90 adedi ise esas çeşitten oluşmalıdır. Dölleyici çeşitler ana çeşitten 12-15 metreden daha uzakta olmamalıdır. Elmalarda ki yabancı döllenmenin % 90’ nını arılar yapar. Bu nedenle tozlanmada önemli rol oynayan bal arıları , genç bahçeler için 4 dekara 1 kovan olacak şekilde yerleştirilmelidir. ELMA ÇEŞİTLERİ :
JERSEYMAC:Ağaçlar çok kuvvetli ve yüksek verimli olup, meyveler geniş ve şişkindir.Yazlık çeşit olup, beyaz ve sulu meyve etlidir.Taşımaya dayanıklıdır.Temmuzun ortasında 1 veya 2 toplama gerektirir.Red Delicious ve Golden delicious tozlayıcılarıdır. GRANNY SMİTH: Meyveleri orta iriliktedir. Yeşil renkli olmasına rağmen güneşi bol olan yörelerde alev rengi yanak olur.Kuvvetli ve dik büyür.Kendine verimlidir. Ekim sonunda hasat edilir.Anaçları ise, M9, M26, M7, MM106 dır. Meyveleri uygun şartlarda soğuk depolarda 9 ay süre ile saklanabilir.
Elma bahçesi tesis edilirken; 1. Tozlayıcı çeşidin diploit (iki evcikli) olmasına,
Dikimi yapılacak olan fidanların önce köklerindeki yaralı ve kırık kısımlar makas ile temizlenir.Çünkü dikim budaması, ağacın gövde-kök dengesini kurar. Açılmış olan çukurlar içerisine üst toprak konur ve fidan dikim tahtasının ortasına , aşı noktası ise güneye bakacak şekilde ve toprak seviyesinden 15-20 cm. yukarıda olacak şekilde yerleştirilir ve toprakla doldurulur. Kökler arasında hava boşlukları kalmaması için toprak, mutlaka ayakla hafif bastırılmalı, 20-25 litre can suyu verilmelidir. İlkbaharda dikilen dalsız fidan don tehlikesi tamamen geçtikten sonra aşı noktasından 65-70 cm., yerden ise 85-90 cm.’den lider olabilecek iyi gelişmiş bir gözün 1-2 mm. yukarından meyilli kesilir. Eğer fidan 3’ den az yani 1-2 dalı var ise bu dallar kesilir ve fidan yukarıda tarif edildiği şekilde bir göz üzerinden kesilerek dikilir.Aşı noktası toprak seviyesinden 20 cm yüksekte olmalıdır.
Fidan dikilmeden önce mutlaka toprak analizleri yapılmalı, ona göre gerekli uygulamalar yapılmalıdır.Genel olarak dikim öncesi dekara 3-4 ton yanmış çiftlik gübresi, dekara 25-50 kg. TSP (Triple Süre Fosfat ) veya DAP (Diamonyum Fosfat), dekara 20-40 kg. Potasyum Sülfat gübre uygulamaları önerilebilir.Ama toprak tahliline gübre ve diğer uygulamaları yapmak en doğrusudur.Damlama veya mini spring sistemi kurulacaksa azot, fosfor ve potas gübreleri sulama ile verilebilir. c)- Fidanlarda Aranacak Özellikler:Elma bahçesi kurarken mutlaka sertifikalı, ismine doğru ve bir yaşlı fidanlar tercih edilmeli, ayrıca fidanlar sağlıklı, kök sistemi, çapı ve boyu TSE standartlarına uygun olmalıdır.
Elma bahçesi tohum anacı ile tesisi edilecekse 5x5 m, 5x6 m ve 6x7 m arasında olmalıdır.Bodur anaçlarla tesis edilecekse aralık ve mesafe bodur anacın ve üzerine aşılanacak çeşidin özelliğine göre değişir. Çizelge….Anaç ve Üzerine Aşılı Çeşitlere Göre Elmalarda Uygulanacak Dikim Aralıkları Ve Dekara Düşen Ağaç Sayıları.
(9 x9), ( 8x , (7x7), (6x6)
Meyve Seyreltme: Her yönüyle iyi planlanmış bir elma bahçesinden çevre şartları da uygun gittiği zaman, yüklü meyve alınır. Ağaçlar fazla meyve besleyemez, dolayısıyla kalite düşer. Bu meyvelerin fazlası daha sonra çiçek ve meyve seyreltmeleri yoluyla atılır. Meyve seyreltmesi, meyve gözü oluşmaya başlamadan önce yapılmalı ki, meyveler hem istenilen düzeyde olsun hem de gelecek yılki ürünü etkilemesin. Meyve seyreltmesinin;
Meyve iriliğine, Meyve rengine, Kaliteye, Gelişmeye, Düzenli ürün vermeye etkisi çok büyüktür.
Meyve seyreltmesi; çiçeklerin bir kısmını veya meyvenin bir kısmını yok etme şeklinde uygulanır. Meyve seyreltmesi 2 şekilde yapılır;
El ile seyreltme; El ile yapılan bu seyreltme, Haziran dökümlerinden sonra, esas dallar üzerinden her 15-20 cm’ de bir meyve bulunacak şekilde meyvelerin seyreltilmesiyle yapılır. Kimyasal maddeler ile seyreltme; Bu seyreltme şeklinde ise çiçek zamanı ve çiçeklenmeden sonraki genç meyve devresinde ağaçlara kimyasal maddeler uygulanması ile olur. Çizelge…Bazı Elma Çeşitlerinde Meyve Seyreltmesinde Kullanılan Maddeler ve Uygulama Miktar ve Zamanları.
Budama: A- Modifiye Lider (Değişik Doruk Dallı) Terbiye Sistemi : Bu terbiye sistemine erken başlanır ve bilgili çalışılırsa daha az budama yapılacağından ağaçlar daha erken meyveye yatarlar, az budama meyvelerin kuvvetli ana dallar üzerine dağıtılmasını sağlar ve böylece hereğe gerek kalmaz. İlaçlama, hasat kolay, güneşlenme ise güzel olur. Elmalarda budama dört grupta toplanır: 1. Dikim budaması,
Dikim budaması; Dikim budamasında fidanın kök bölgesindeki yaralı kısımlar çıkartılır ve fazla uzun kısımlar kısaltılır.Aşı noktasından 80 cm. den dışa bakan göz üzerinden, eğer yan dal var ise bunlarda dışa bakan bir-iki göz üzerinden kesilir. Şekil budaması:Genç fidanın taç kısmına biçim vermek üzere dikimi izleyen yıl sonundan başlanarak dallarda yapılan budamadır. Mahsul budaması:Her yıl düzenli, kaliteli ürün için mahsul budaması gereklidir. Ağaçlarda sıhhatli ve verimli meyve gözlerini korumak için mahsul budamasının her yıl yapılması gerekir. Dallardan çıkıp yukarı doğru dik büyüyen sürgün ve dallar dipten kesilir. Fakat yanlara ve dış tarafa doğru gelişenlerden sadece sıklık yapanlar kesilir veya kısaltılır. Gençleştirme budaması: Gençleştirme budaması, meyve iriliği ve ekonomik manada üretimin temini için 30-35 yaşından sonraki ağaçlarda uygulanacak budamadır. Gençleştirme budaması çok şiddetli olduğundan budamanın 2-3 yılda tamamlanması ve de gübreleme, sulama, zirai mücadele gibi teknik işlerin özenle yerine getirilmesi gerekir. Budama işlemlerinde mutlaka yara macunu kullanılmalıdır. B- Yarı Bodur (Spur Tipi) Elmalarda Budama ve Terbiye Sistemi: · Dikim budamasında bir yaşlı fidanın tepesi aşı noktasından sonra 25’inci göz üzerinden 70 cm’den kesilir.
· İlk yıl ilkbaharda tepe dalına dokunulmaz, gövde üzerinde toprak yüzeyinden 15 cm’ye kadar ki sürgünler dipten çıkarılır.Kışın da seçilen dört çatı dallarının 1/3’ü kısaltılır. · İkinci yıl kışın önceden seçilmiş olan 4 çatı dalı üzerinde dik gelişmiş olanlar o yıl ki uzunluğunun 1/3’ü kadar kısaltılırlar. Bu ana dallar üzerinde 2. derecede dallar seçilir ve yeterince kısaltılırlar.
· İlk 3 yıl ağaçlardan meyve beklenilmemelidir. Bu süre içersinde açan çiçeklerin tümü koparılmalıdır. C- Bodur (Sık Dikim) Elma Bahçelerinde Uygulanan “İNCE İĞ” Terbiye Şekli
Bu sistemde ağaçlarda alçaktan oluşturulmuş küçük bir çatı ve lider daldan çıkmış küçük meyve dalcıkları bulunur ve de ağaçlar ömürleri boyunca desteğe ihtiyaç duyarlar. · 1 yaşlı fidanların kullanıldığı bu terbiye sisteminde dikim budaması esnasında fidanların tepesi topraktan itibaren ortalama 80 cm’ den kesilir.
Hasat: Elma meyve olarak ince kabuklu, çok nazik bir meyvedir. Bu nedenle meyveler hasat edilirken avuç içine alınmamalı, parmakla sıkılmamalıdır. Meyveleri toplama kovalarına koyarken ve boşaltırken çok dikkatli olmalıdır. Hasat zamanı doğru tespit edilmelidir. Elma meyveleri ağaç olumunda hasat edilir. Meyveler yeme olumuna soğuk hava depolarında belirli süre tutulunca ulaşırlar. Yazlık elmalar ise ağaç ve yeme olumuna ağaç üzerinde iken ulaşırlar. Bu sebeple yazlık çeşitler yeme olumunda hasat edilmelidir. Depolama: Hasat edilen elmalar pazara sevk edilinceye kadar depolarda muhafaza edilirler. Bu depolar adi depolar, soğuk hava depoları veya değişik atmosferli soğuk hava depoları olabilir. Hastalık ve Zararlılar:Elmada görülen ana zararlı ve hastalık, Elma içkurdu ve Elma karalekesi hastalığıdır.Ayrıca elma küllemesi ve memeli pasta görülen hastalıklar arasındadır.
2. Yıl Terbiye ve Budama 3. Yıl Terbiye ve Budama Dallı Dikilen Fidanda Budama M106 Anacı Üzerinde Redchief Gibi Büyüyen Ağaçlarda Terbiye ve Budama
Bugün 33779 ziyaretçi (72993 klik) kişi burdaydı!	--------------------