Otomobil Boşta Mı Az Yakar, Viteste Mi ?
Uzun yıllardır usta şoförler arasında polemik konusu olan ” Otomobil boşta mı az yakar, viteste mi ” sorusuna Uzmanalan ekibi olarak bir makale yazdık. Umarım faydalı bir paylaşım olur…
Boş vitesin, aracı iterek ilerletmenin gerektiği durumlar ve park konumu dışında bir kullanım yeri yoktur. Otomobil seyir halindeyken mutlaka uygun bir vites seçilerek yolculuk yapılmalıdır. Dolayısıyla araç sürerken boş vitese atmak her ne olursa olsun yanlış bir harekettir.
Otomobil Boşta Mı Az Yakar, Viteste Mi Az Yakar?
Öncelikle boş vitesinin aracı iterek kaydırmanın gerektiği durumlar ve park konumu hariç bir kullanım olmadığını söyleyerek yazımıza başlayalım. Seyir halinde hızımıza uygun bir vites seçilerek yolculuk yapılmalıdır. Hareket halindeyken boş vitese atmak her ne olursa olsun yanlış bir davranıştır.
Sürüş güvenliği açısından sıkıntılı bir durumdur,
Boşta gitmek aracın reaksiyonlarını geciktirir,
Fren mesafesini uzatır,
Aracın kontrolden çıkmasına zemin hazırlayabilir,
Aracı sürekli boşa alarak kullanmak, aracın yürüyen aksamına ve frenlerine zarar verebilir,
Kamyon-otobüs gibi ağır tip araçlar yokuş aşağı ilerlerken motorun frenleyici etkisinden kurtulurlar. Rampa aşağı inerken ön tarafa yığılmış ağırlık merkezinin oluşturduğu momentum sayesinde kadranlarında hiçbir zaman göremeyecekleri bir sürate ulaşırlar. Tabi aracın fren sistemi bu hızlara uygun ayarlanmadığı için olası ani frenlemelerde araç dengesizce savrulabilir. Dahası spin veya takla atma gibi sonuçların yaşanması da muhtemeldir. Boş vitesin kullanım amacını izah etmeye çalıştık. Şimdi gelelim boş vites de araç kullanmanın yakıt sarfiyatı konusundaki etkilerine;
Araç kullanımında doğru vites kullanımı yakıt sarfiyatında bir numaralı önem arz etmektedir. Otomobil hareket halindeyken boş vitese atıldığında krank milinden tekerleklere gücü ileten şanzuman devreden çıkar. Bu durumda pistonlar kendi halinde momentumunu kaybedene kadar bir süre hareket etmeye devam ederler. Aracın hızı motorun rölanti devrine düştüğünde elektronik sistemin sinyaliyle tekrar ateşleme yapılarak pistonların hareketini korur. Bunun anlamı da eşittir yakıt sarfiyatıdır.
Aracı Viteste Kullanmak Neden Önemlidir?
Halbuki boş vites yerine misal beşinci vites de kullanılsa, motor hem tekerleklerin hareketiyle kendi kendine (ateşleme yapılmadan) çalışır hem de aşırı hızlanmanın önüne geçilmiş olur. Çünkü şanzuman geri dönüştürülebilir bir etkiyle çalışarak bu sefer motordan aldığı gücü tekerleklere iletmek yerine tam tersini yani tekerleklerden aldığı momenti motora iletir. Ve pistonlar ateşleme yapılmaya gerek duyulmadan kendi kendine çalışmaya başlar. Bu durumda yakıt sarfiyatı da sıfırlanacaktır.
Aracı viteste kullanmanın bir avantajı da yokuş aşağı inerken frenlere binen yükü az da olsa azaltmaktır. Rampa hangi vitesle tırmanılmışsa, o vitesle de aşağı inilmelidir. Bu sayede pistonların devri arttıkça motora ilettiği frenleme etkisi de artacak ve araç çok fazla hızlanmadan güvenli bir şekilde minimum fren kullanımıyla iniş sağlanır.
Aracı viteste kullanmak hem yakıt sarfiyatı hem de güvenli sürüş açısından önemlidir. Özetlemek gerekirse seyir halinde boş vitesi kullanmayalım, kullananları ısrarla uyaralım. Aksini iddia edenlere de yazımızı okumalarını tavsiye edelim 🙂