Ana Sayfa > Genel > Osmanlı Devletinden Türkiye Cumhuriyetine: Medeni Hukuk
Tanzimat Fermanı’nın ilan edilmesinden itibaren devletin garp taklitçiliğine başlamasıyla Ali Paşa, Fransız Medeni Hukuku’nu Osmanlı Devleti’ne tatbik etmek için Padişaha görüşlerini iletti. O sıralar devlette resmi tarihi yazan Cevdet Paşa, buna karşı çıkarak ecnebinin kaidelerinin İslam ile uyuşmadığını bunun yerine Şeriat temel alınarak Osmanlı Devleti kendi kanunnamesini kendi çabalarıyla oluşturması gerektiğini padişaha bildirmiştir.
Padişah Abdülaziz bu düşünceye karşı çıkarak kanunnamenin Kur’an’a göre hazırlanması için Cevdet Paşa’yı görevlendirdi. Burada Kur’an’ın sadece dini bir kitap olmadığı aynı zamanda hukuksal kaideleri de içeren bir kitap olduğunu belirtmek gerekir. 1868 yılında bir komisyon kurularak Cevdet Paşa önderliğinde çalışmalara başlandı. Kur’an ve hadisler ile harmanlanmış ilk yazılı İslam Medeni Hukuku 1876 yılında tamamen hazır oldu. 1300 yıllık birikim üzerine kurulmuş olan Mecelle (Mecelle-i Ahkam-ı Adliye) 1926 yılına kadar yürürlükte kaldı. Bilindiği üzere 17 Şubat 1926 günü Mecelle kaldırılarak yerine Türk Kanunu Medenisi yürürlüğe girmiştir. Cumhuriyetin ilk medeni kanunu olan Türk Kanunu Medenisi, İsviçre Medeni Kanunu baz alınarak hazırlanmıştır. Neden İsviçre Medeni Kanunu’ndan baz alınarak hazırlandı diye bir soru geldiyse aklınıza şöyle cevaplayayım; devletler kuruldukları itibariyle belli başlı hukuki normlara muhtaçtırlar. Bunu zaman çerçevesinde ele aldığımızda cumhuriyet’in ilk yıllarında çağdaşlaşma hareketleri hızlı bir şekilde yayılmıştır ve bu da Türkiye Cumhuriyetine çağdaş bir medeni kanun gerekliliği yaratmıştır. Zamanın devlet adamları ve Atatürk, bu çağdaş kanun boşluğunu hızlı bir şekilde doldurmak için Avrupalı devletlerin medeni kanunlarını incelemeye alır ve Türkiye Cumhuriyetine en uygun medeni kanunun İsviçre Medeni Kanunu olduğuna karar verilir. Buna göre de Türk Kanunu Medenisi yapılır ve yürürlüğe girer.
Türk Kanunu Medenisi’nin getirdiklerinden birkaçına kısaca bakacak olursak şunlardır ;
Ailede kadın-erkek arasında eşitlik
Evlenmede resmi nikah zorunluluğu
Mahkemelerde şahitlik yapmak ile miras ve boşanma konularında kadınla erkeği eşit hale getirdi.
Kadınları diledikleri meslekte çalışma hakkı
Son olarak Mecelle ile ilgili ise ; Mecelle,16 ciltten ve 1851 maddeden oluşmaktadır. Aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti’nin de ilk medeni hukuku olmaktadır. İsviçre Medeni hukuku tatbik edilene kadar devam etmiştir. 1948 yılında kurulan İsrail 1984 yılına kadar Mecelle’yi kullandı, 1984 yılından sonra kendi oluşturduğu kanunnamenin temelini Mecelle ile harmanladı. Bununla birlikte Lübnan, Suriye, Irak gibi Ortadoğu ülkeleri de kuruluşlarında Mecelle’yi uygulamışlardır.