Felsefeyi Makale Yapar! | Poedat Dergisi
Felsefe	Felsefeyi Makale Yapar!	Mert Akay
Düşünme, eylem olarak algılanan şeyin zihinde imge olarak belirmesiyle ortaya çıkan mefhumların doğal bir istenç ile organize edilerek imgesel bir sütun oluşturmasıdır. İmgelerin dildeki yeri olan ve şeylerden çıkarttığımız isimlerin aranje edilip birlikte anlam kazanmasına ise cümle denir. Hesaplayıcı ve indirgemeci akla sahip insanın ürünü zorunlu olarak anlama dayalıdır; tanımlama yapmaya kenetlenmiştir. Algıladığı boş şeyin içini doldurarak zihnine yerleştiren insan, algıladığını işaretleyerek onları doğalarından farklı fiziküstü bir konuma çeker; bu sebeple bütün insan üretimlerine metafizik denebilir. Ağaç metafiziktir; çünkü ağaç olarak gördüğümüz şey ağaç değildir. Ağacın tümel kavramından bahsetmiyorum; karşılaştığınız ağaç doğaüstüdür, çünkü ona baktığınız anda ondan aldığınız ağaç imgesi artık kopmuştur. Bu zihninizde gördüğünüz ağaç doğanın dışındadır, çünkü gözlerinizdedir. Şeyler gözlerimizin önünde değillerdir, onlar gözlerimizdedir. Şeyleri doğalarının, oldukları hâllerin böylece dışına çıkaran aklın düzenleme içgüdüsü tam olarak budur. Rastgelelikten (iradeden) mahrum olan benliğin dışı (yani doğaüstü olmayan, ancak aklın ona adımı ile kendinden ettiği, doğasının dışına çıkardığı çokluk evreni) bizim dışımızda olan, tekil olmayandır. Bu sebeple aklın ona zorunlu ve nihai yönelimi onu tekilleştirmeye, çoklukları bir formüle indirgemeye odaklı tanımlama olacaktır.
Akıl, bahsedilen oluş dünyasına gözlerini açmasıyla karşısında karmaşa değil kendinden olmayanı görür. Evrene işaretlerle, yani isimlerle yaklaşmaya başlayan akıl, şeyleri tanımayı öğrenirken tanımlamasını da isimlerle yapar. Tanımlama işte bu yüzden zorunludur; aklın belirlenmişliği tanımlamadır. Tanımlama eğilimi sadece insan için değil, kendi hareket iradesine sahip olma olarak tanımladığımız “akıllı olma” özelliğine sahip her şey için geçerlidir; aslan bizonu av olarak tanımlarken bizler onları memeli olarak tanımlarız. Aklın yolu kendi tekilliği ile dışsallığın (ben olmayanın) düalizminde kendi üzerinden dışına yönelmesidir. Tanımlamanın yöntemini algılanan evrenin bağıntıları ve birlikte oluşu zorunlu kılar. Onun yöntemi şeyi, oluşu, yani evrendeki konumu üzerinden tanımlama üzerinedir: Bu da şeyin orada diğer şeylerin içinde olduğu gerçeğinden kaynaklanır. Örnek; elma kırmızı sapı olan meyvedir. Elma imgesinin tanımı yine diğer sözlere dönüşmüş imgeler tarafından gerçekleştirilir. Eğer birbirlerinden ayrı şeyler olsalardı tanımlama yapamazdık; bu, bağıntısız şeye tanımlama yapılamaz demektir. Bağıntısız şey yoktur; o hâlde tanımlama yapılamayan şey olamaz demektir. İşte bu sebeple bağıntıların içeriğini serimlemeye yönelen deneysel-pozitivist yöntem ve düşünceyi bağıntı kalıplarına bağlı kalarak ortaya koyma icraatı olan makale, evreni çözümlemede oldukça verimlidir.
Felsefe ise her şeyi anlayabilme sendromu olarak insanda var olan meraktır; onun gayesi hiçbir zaman ben olmayan, kendinden olmayan dışsallığı kendisinden yapma mücadelesidir. Felsefe bu yönüyle tanımlamaları sever; çünkü tanımlama insanın dışsallığı kendi zihnine indirgemesidir. Felsefe Sokrates’in anlattığı gibi ölüme hazırlık değildir; o, bu yönden Platon’un bahsettiği kusursuz, düzenli, açık, idealar evrenine giden yoldur. Düzenli olmak zorundadır; şeyleri isimlere, isimleri tanımlara indirgeyen aklın geldiği yer olan “rasyonel deha”nın, evreni, zihnine parçalayarak yerleştirmesidir. Bu hiç de boş bir çaba değildir; aklın dışında olana yönelemeyeceğini çünkü aklın yöneldiğinin sadece kendisinden türettiği imge olduğunu savunanlar, yani bireyin dışsallığını ancak kendi tekilliğini yok ederek, dışsal oluştan olarak anlayabileceğini savunan yeni çağ dekadanları, karşıdakileri anlayarak fethetmenin kudretini anlayamayanlardır. Argüman dizilimi ile tez olarak adlandırılan düşünceyi gerekçelendiren makale, işte bu yüzden zekâyı mefhumları tanımlarına uygun olmayan bir şekilde kullanıp söz birliklerinin formasyonu ile oynayan, onları yönetmeyen, anlayamayan oyuncu aklın ortaya çıkardığı edebiyattan -felsefeye hizmeti açısından- daha üstündür. Örneğin: “Oluş-tur bağımsız olan akla mahpus insandan ve gözleri kendi yarattığı diyar, sözleri merceği değil gizemi saklı olanın, akıllı seçecek paydaşı olanı.” Bu söz öbeği düzenden yoksundur ve kelimeler tanımlarına uygun değildir. Öncelikle edebî olan bu söz öbeğinin aktarımı olamaz. Öncülü olarak adlandırılabileceğimiz “akla mahpus insan”, yani insanın akla hapis olması durumu mümkün değildir (ki zaten akıl bir kapalı mekân değildir); çünkü insan akıldan başka bir şey değildir. Tekil olan ancak zekânın kendisi olan insanın dışsallığına, isimler ile tanımlı ve anlamlı çokluk evrenine onu anlamak ve tekilleştirmek olarak yönelmesi olan felsefe, bu yüzden insanın evrimine, nesneleri kullanmasına ve var olan şeyleri zihinde bir arada tutan indirgemeci, hesaplayıcı, çözümleme hedefine yönelik yetisine güvenmelidir. Kökeni kendine (düşüncene) hâkim olmak manasında olan “author” (yazar) unvanına yakışmayan kimileri ironi, mübalağa gibi söz oyunları ile düşüncenin aktarılabileceğine inanıyorlar. Oysaki çare, kesin bir anlam bütünü ve felsefenin gayesi olan “argümantatif”, mutlak mantıktır.
Evrenin sırları, onun sınırları olan akıl ile ortaya çıkacaktır. Böylelikle metafizik zorunluluğumuzda bütün şeylerin bilgisine kavuşulacak ve felsefenin zaferi evrenin makalesinden olacaktır. Evrenin, var olan şeyin, bütünün tek bir şey olduğu, bağıntısız olduğu, varlık olarak bütünün bu sebeple tanımlanamayacağından bahsedip makaleyi rasyonel kibrin ürünü olarak tarif eden pozitivizmin felsefeyi tanım bataklığına sürüklediğine inananlar kesin olarak yanılmaktalar. Doğru olan, her şeyin niceliklerini dökerek bağıntıların ilişkileri üzerine kurulu bir yöntem yaratmaktır; bilginin kaynağını, sözün tanımını yapabilmektir: Çünkü bir şeyin dökümünü yapmak bize onun “neliğini” gösterir. Ağacın ne olduğu toprağı ve elementi belirler. Felsefe bilime tutsak değildir, bilimin kendisidir; felsefenin edebî hafriyat içerisinden makaleye geçişi büyünün yerine hesaplamacı zihnin zaferidir. Şiir sezdirir, argüman ise öğretir; peki hangisi gerçektir?
ÖncekiBeden, Canavar, Makine	SonrakiHatırlatma Takıntısı Olan İnsan: Eduardo Galeano	Felsefe