Kıdem Tazminatı Nedir? Kimler Alabilir? - Muhasebe Finans
Kıdem tazminatı işçinin bir işverene bağlı işyerinde çalıştığı yıların karşılığı olarak verilen tazminattır. 4857 sayılı İş kanununda kapsamında işverenler gerekli şartların oluşması durumunda bu tazminatı vermekle yükümlüdürler.
Kıdem tazminatı bir nevi işçinin yeni bir iş ararken karşılaşacağı zorluklar gibi durumlar ve işçinin bu sürelerde yıpranma payları göz önüne alınarak işveren tarafından işçiye yapılacak toplu ödemeyi ifade eder.
Kıdem tazminatı kavramı ilk olarak Avrupa’da ortaya çıkmış olsa da Avrupa da kıdem tazminatı ile ilgili bazı ülkelerde düzenlemeler yok, bazılarında ise çok cüzi rakamlardır.
Ülkemiz iş kanunlarında kıdem tazminatı için geniş ve önemli düzenlemeler vardır. Ülkemizde kıdem tazminatı çoğu çalışan işçiler için büyük önem arz etmektedir. Bunun da nedeni kıdem tazminatının sağladığı toplu ödemedir.
Kıdem tazminatı alma şartları nelerdir? Kıdem tazminatı hesaplaması, evlilik kıdem tazminatı hakkı doğurur mu? Askerlik kıdem tazminatı hakkı doğurur mu? İşyerinin satılması durumunda kıdem tazminatı alınır mı? İşyerinin taşınması durumunda kıdem tazminatı alınır mı? , Ücretine zam alamayan işçi kıdem tazminatı alabilir mi? Hamilelik durumunda kıdem tazminatı gibi merak edilen sorulara cevap verilmiştir.
Genel olarak kıdem tazminatı alma şartları işverenin işçiyi haklı bir neden bildirmeksizin işten çıkarması, işçinin zorunlu askerlik dolayısıyla askere gitmesi, kadın işçinin evlenmesi, sağlığının işi yapmaya engel olacak şekilde bozulması, ,işçinin haklı nedenlere dayanarak istifası etmesi gibi şartlar işçiye kıdem tazminatı hakkı doğurur.
Kıdem tazminatı alma şartları ile ilgili daha detaylı bilgiyi konumuzda bulabilirsiniz.
Kıdem tazminatı hesaplaması her bir tam yıl için bir aylık brüt ücret olacak şekilde hesaplanır. Örneğin 5 yıl iş yerinde çalışan bir işçinin kıdem tazminatı 5 aylık brüt ücreti olacaktır. Tam yıl olmadığı durumlarda son yıl oranlama yöntemiyle ilave edilmektedir. Örneğin 5 yıl 6 Ay 5 Gün çalışan bir işçinin kıdem tazminatı 5 yıl için 5 brüt ücreti, 6 ay 5 gün için ise çalışılan gün bölü tam yıl günü şeklinde bulunmaktadır. Yani 185 Gün / 360 Gün şeklinde olmaktadır.
Brüt ücret bulunurken işçinin aldığı ücretin yanı sıra yol yardımı, yemek parası, düzenli ödenen ikramiye ve primler gibi diğer aldığı para ve parayla ölçülebilen faydalarda eklenecektir.
Kıdem tazminatı brüt ücretine eklenebilecek ödemeler kasa yardımı, yemek yardımı, eğitim yardımı, konut yardımı, erzak gıda yardımı, çocuk yardımı, devamlı ödenen primler, aile yardımı gibi ödemeler brüt ücrete eklenebilecek ödemelerdir.
Kıdem tazminatı brüt ücretine evlenme yardımı, bayramda verilen harçlıklar, hastalanma durumunda yardımlar, tatil ve izin ücretleri, doğum için ödenen yardımlar, devamlılık göstermeyen prim ödemeleri gibi ödemeler brüt ücrete eklenmez.
Kıdem tazminatı hesaplamasına esas olan brüt ücrette kıdem tazminatı tavanı bulunmaktadır. Kıdem Tazminatı tavanı en yüksek devlet memurunun emeklilik ikramiyesinin üstünde olamayacağından her yıl değişmektedir. 2018 Kıdem Tazminatı tavanı 5.001,76 TL dir.
Evlilik Nedeniyle Ayrılan İşçi Kıdem Tazminatı Alınır Mı?
Normalde kendi isteğiyle yani istifa ederek işten ayrılmış işçi kıdem tazminatı alamaz. Fakat İş hukukunda kadınlar için evlilik nedeniyle işten ayrılmalar için kıdem tazminatı hakkı tanınmıştır.Evlilik nedeniyle kıdem tazminatı konumuzda daha detaylı bilgi bulabilirsiniz.
Askerlik Nedeniyle Ayrılan İşçi Kıdem Tazminatı Alınır Mı?
İş kanununda, kadınlar için evlenme nedeniyle kıdem tazminatı hakkı olduğu gibi erkekler için de askerlik nedeniyle işten ayrılmada kıdem tazminatı hakkı vermiştir. Askerlik nedeniyle kıdem tazminatı konumuzda daha detaylı bilgi bulabilirsiniz.
Emekli Olan Çalışan Kıdem Tazminatı Alabilir mi?
İş kanununa emekli çalışan kişi de tüm haklara sahiptir.Yani iş sözleşmesi fesih olduğunda kıdem tazminatı şartlarını taşıyan emekliler de kıdem tazminatı alabilmektedir.
İşyerinin Satılması Durumunda Kıdem Tazminatı Alınır Mı?
İşyerlerinin işverenlerinin değişmesi yani satılması veya devredilmesi durumunda işçilerin çalışma şartları ve hakları aynı şekilde devam etmektedir.
İşçilerin aynı şart ve koşullarda işlerine devam etmelerinden dolayı kıdem tazminatı almaları söz konusu olmayacaktır. İşveren işyerini sattığı veya devir ettiği yeni işveren işçilerin yasal haklarını devralmış olacaktır.
İşçilerin tazminat hakları devirden önce ve devirden sonra olmak üzere yeni işveren için geçerli olacaktır.
İşyerinin Taşınması Durumunda Kıdem Tazminatı Alınır Mı?
Her işçi ile işveren arasındaki iş ilişkisi yazılı olmasa dahi yasalara uygun iş sözleşmesine bağlıdır. Buna göre bir işçi ile işveren iş anlaşmasını yaptığında doğal olarak çalışma koşullarını, ödenecek ücreti ve diğer esasları kabul etmiş sayılırlar.
İşyerini taşımak isteyen işverenler durumu işçiye yazı ile bildirmek ve işçinin yazılı onayını almak zorundadırlar. İşçi tarafından altı gün boyunca kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlayamayacaktır. Bu nedenle işçi iş sözleşmesinin feshi halinde işveren işçiye kıdem ve ihbar ödemekle yükümlü olacaktır.
Fakat bunun ile ilgili Yargıtay iyi niyet kuralları çerçevesinde işyeri taşınmaları durumunda (örneğin aynı il sınırları içerisinde ) özellikle aynı şehirde ise iş şartlarında esaslı değişiklik görmediğinden kıdem tazminatı hakkı doğmadığına dair kararlar vermektedir.
Ücretine Zam Almayan İşçi Kıdem Tazminatı Alabilir Mi?
Ücretlerin ne zaman veya hangi oranda artırılacağı konusunda herhangi bir yasa bulunmamaktadır. Ücretlere ne zaman zam yapılacağı veya hangi oranda yapılacağı işverenin hükmüne bağlıdır. Yasalara göre ücretler Asgari ücretin altında olamaz.2018 yılı için asgari ücret 1603,12 TL dir . İşverenin işçiye vereceği ücret bu ücretin altına olamaz.
Dolayısıyla iş sözleşmesinde açıkça ücret zammının zamanı ve oranı yazmayan işler ücretine zam alamayan işçi tazminat alamayacaktır.
Hamilelik veya Doğum Nedeni İle Tazminat Alınabilir Mi?
İş kanununda hamilelik veya doğum nedeniyle ilgili doğum izni bulunmaktadır. Doğum izninden sonra işçi çalışmasına kaldığı yerden devam eder. Hamilelik veya doğum nedeniyle işten ayrılmalar istifa olarak kabul edileceğinden kıdem tazminatı hakkı doğurmaz.
Malulen Emeklilikte Kıdem Tazminatı Alınır mı?
İş kanunun 14.Maddesinde malulen emekli olan işçilerin kıdem tazminatına hak kazanacağı hüküm altındadır. Dolayısıyla malullük maaşı almak için işten ayrılan işçi kıdem tazminatına hak kazanacaktır.
İşveren tarafından işçiye Kıdem tazminatı ödenmezse kıdem tazminatına faiz istenebilir. Faiz oranı da iş kanununda ödenmemiş süreye göre mevduatlara uygulanan en yüksek faiz oranı olarak belirtilmiştir.
Kıdem Tazminatı Ödenirken Kesinti Olur mu?
Gelir vergisi kanunun 25 maddesinde gelir vergisinden istisna olan ödemeler belirtilmiştir. İlgili maddenin 7 inci bendinde Kıdem Tazminatı da bu istisna ödemelere girmektedir. Dolayısıyla kıdem tazminatı ihbar tazminatı gibi gelir vergisine tabi bir ödeme değildir.
Kıdem tazminatından sadece binde 7,59 ( 1.000 TL ‘de 7,59 TL) damga vergisi kesintisi olmaktadır.
Yukarıdaki bahsedilen hesaplamadan sadece bu tutarın düşülmesi gerekmektedir.
İş şartlarının değişmesi durumunda Kıdem Tazminatı
Herhangi bir geçerli neden olmadan işveren işçinin iş sözleşmesine aykırı ( yazılı veya yazılı olmayan ) bir değişiklik yaparsa, bu değişikliğin işçi tarafından kabul edilmesi gerekir. Eğer işçi bu değişikliği kabul etmez ise bu nedenle iş sözleşmesini fesih ederse işçi kıdem tazminatı alabilir.
# askerlik kıdem tazminatı
6 ay önce 492