Atardamar Tıraşlaması Nedir? | Prof. Dr. Mehmet Ümit ERGENOĞLU
24 Mayıs 2016 Atardamar Sağlığı
Merhaba, periferik damar hastalıkları ile ilgili olarak, blog içerisinde farklı yazılarım oldu. Bugün, size bahsedeceğim konu, periferik damar hastalıklarının en katastrofik sorunu olan Diyabetik Ayak (Şeker Hastalığına Bağlı Damar Tıkanması – diyabetik ayak nedir?) ve bunun tedavisinde, son yıllarda artan oranda kullanılmaya başlayan atardamar tıraşlaması (aterektomi) yönteminden biraz bahsetmek istiyorum.
Aterosklerotik daralma veya plaklar; atardamarlar (kalp veya periferik) içerisinde gelişen ve farklı yapılarda olan oluşumlardır. Aterektomi işlemi (atardamar tıraşlaması); hem kalp hem de periferik atardamarlarda başarı ile kullanılan bir yöntemdir. Aterektomi cihazları, aterosklerotik plağı kesmek, tıraşlamak, kum haline getirmek veya daha da inceltmek gibi yöntemler ile etkili olmaktadır. Bu yazım içerisinde, daha çok kesme ve tıraşlama yöntemi ile çalışan aterektomi (atardamar tıraşlaması) cihazlarından bahsedeceğim.
1- Aterektomi (atardamar tıraşlaması) nedir?
Aterektomi (atardamar tıraşlaması), periferik damar girişimleri için kullanılan minimal invaziv endovasküler yöntemlerden bir tanesidir. Aterektomi (atardamar tıraşlaması), başka bir deyişle, atardamar darlık ve tıkanıklıklarının anjiografi desteği ile, özel kateter (plastik borucuk) veya cihazlar yardımı ile minimal invaziv olarak açılması yöntemidir.
Aterektomi Sistemi Tıkanıklığın İçerisinde
Anjiografi desteğinde yapıldığı için akla hemen şöyle bir soru gelebilir; bu yöntemin periferik arterlere (atardamarlara) uygulanan balon veya stent işleminden farkı nedir? Hemen yanıtını vermek gerekirse, bu yöntem balon veya stent yönteminden çok farklı bir yöntemdir. Yöntemin esası, atardamar içerisinde oluşmuş darlığın (kireçlenmenin, aterosklerozun) özel olarak bu iş için tasarlanıp, geliştirilen ve mikro-kateter (çok ince plastik borucuk) olarak adlandırılan aterektomi cihazı yardımıyla, atardamarın tıraşlanması yöntemidir. Bahsettiğim gibi, bu cihazların hemen hepsi mikro-kateter (çok ince plastik borucuk) çapında olup, ince atardamarlar içerisinden geçebilecek incelik ve yapıda tasarlanmışlardır.
Günümüzde aterektomi (atardamar tıraşlaması) için farklı yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemleri sıralayacak olursak;
Yönelmiş (Crosser, Excimer Lazer ve TurboHawk)
Orbital (Diamondback Orbital 360) sistemleri kullanılmaktadır.
TurboHawk Aterektomi Sistemi
2- Aterektomi (atardamar tıraşlaması) nasıl yapılır?
Aterektomi (atardamar tıraşlaması) işlemi, anjiografi yöntemi kullanılarak yapılır. Anjiografide olduğu gibi hasta, uyanık olup, lokal anestezi eşliğinde işlem yapılır. Herhangi bir şekilde hastanın uyuması veya narkoz gerekmez.
Aterektomi işlemi (atardamar tıraşlaması), anjiografinin de yapıldığı anjiografi suitinde (anjiografi laboratuarı, kateter laboratuarı) yapılır. İşlem sırasında girişim bölgesine uygulanan lokal anestezik madde nedeniyle, ağrı duyulmaz.
Aterektomi işlemi (atardamar tıraşlaması) sırasında, özel olarak tasarlanmış mikro-kateter, atardamar tıkanıklığının olduğu bölgeye yönlendirilir. Çok ince yapıda olan, tel üzerinden yönlendirilen aterektomi kateteri (atardamar tıraşlama kateteri veya borucuğu) aterektomi cihazına bağlanır, cihaz çalıştırılır. Aterektomi cihazları (atardamar tıraşlama cihazları) genellikle döner bir başlığa sahip olup, atardamar içerisini adeta kazıyarak damarı açarlar. Yüksek devir ile çalışan bu sistem; atardamar içerisinde, tel üzerinden ilerletilir. Bu sayede, atardamar tıkanıklığına neden olan ateroskleroz plağı (kireçlenme, tıkanıklık, plak) içerisinde ince yollar açar. İşlem, etkili bir akıma izin verecek açıklık sağlanana dek (atardamar çapı ve aterosklerozun uzunluğuna bağlı değişkenlik gösterse de, genellikle 5 – 8 kez) tekrarlanır. İşlem sonrasında, atardamar balonlaması veya stent uygulaması da gerekebilir. Toplam işlem süresi, ortalama olarak 1 – 2 saat arası değişebilmektedir.
TurboHawk Sistemi ile Damar Tıkanıklığının Açılması
Aterektomi işlemi (atardamar tıraşlaması) lokal anestezi altında, anjiografiye benzer şekilde yapıldığı için, işlemden sonra hastalar takip edilmek üzere servise alınırlar. Bu esnada hasta, uyanık olup, yemek yiyebilir, su içebilir. Ağrıları genellikle olmamaktadır. İşlem sırasında yapılan anjiografi nedeniyle, hastaya özel olarak hazırlanmış, böbreği koruyucu sıvılar damar yolu ile verilir. Bu sayede, kontrast madde (anjiografi boyar maddesi) yan etkileri de en aza indirgenmiş olur. Hasta, genellikle işlemden bir gün sonra ilaçları düzenlenerek, 3 gün sonra kontrole gelmek üzere taburcu edilir.
TurboHawk Sistemi ile Damar Tıkanıklığının Açılmış Hali
3- Aterektomi işlemi (atardamar tıraşlaması) hangi durumlarda kullanılır?
Aterektomi işlemi (atardamar tıraşlaması), adından da anlaşılacağı gibi, atardamar tıkanıklıklarının tedavisinde kullanılan bir yöntemdir. Sıklıkla, inoperabl adı verilen, başka bir deyişle, ameliyat (operasyon) şansı olmayan, balon veya stent takılma şansı bulunamayan hastalara uygulanmaktadır. Bu işlemin uygulanması için, öncesinde detaylı bir periferik anjiografi yapılması ve durum değerlendirilmesi gerekmektedir.
Mevcut cihazlar ile aterektomi işlemi (atardamar tıraşlaması) sadece bacak damar tıkanıklıklarının açılmasında kullanılmaktadır. Daha önceden takılmış stentlerin tıkandığı hastalar, sigara içen periferik damar hastaları ve ileri derecede diyabetik (şeker hastası) olan hastalarda karşımıza çıkan atardamar tıkanıklıkları, aterektomi işlemi (atardamar tıraşlaması) ile başarılı şekilde çoğu zaman açılabilmektedir. Özellikle, diyabetik ayak hastalarında bu yöntem ile sağlanan kan akımına bağlı olarak diyabetik ayak yaraları hızla iyileşebilmektedir.
Bu yöntemlerin tamamı; damar cerrahisi ile ilgilenen, sonrasında gelişebilecek komplikasyonları (sorunları) çözebilecek bilgi ve donanıma sahip, konusuna hakim kalp ve damar cerrahları tarafından yapılmalıdır.
4- Aterektomi işleminin (atardamar tıraşlaması) komplikasyonları (yan etkileri) nelerdir, nelere dikkat edilmelidir?
Aterektomi işlemi (atardamar tıraşlaması) sırasında, az bir olasılıkla da olsa, atardamar delinmesi veya yırtılması ile karşılaşılmaktadır. Bu durum çoğu zaman, endovasküler yöntemler ile onarılabilmektedir. Ancak, daha ileri durumda, damar cerrahisi uzmanın bilgi ve becerisine gereksinim duyulmaktadır. Bu nedenle, işlemin yapılmasında konusunda uzman, damar cerrahisi uzmanına gereksinim duyulmaktadır.
Atardamarın ayrılması (atardamar disseksiyonu), hematom (kan birikmesi), atardamar pıhtılaşması (tekrar tıkanması) ve benzeri durumlar ile daha az oranda da olsa karşılaşılabilmektedir. Yine bu hastalarda, diğer damar hastalıkları da birlikte gözlenebildiği için kalp krizi (myokard infarktüsü) veya karotis damarına bağlı (şah damarı daralması) felç (stroke, inme) gözlenebilmektedir.
5- Aterektomi işlemi (atardamar tıraşlaması) sonrasında, beni nasıl bir hayat beklemektedir, neler yapmalıyım?
Aterektomi işlemi (atardamar tıraşlaması) genellikle periferik damar hastalığı bulunan hastalara uygulanmaktadır. Bu hastaların çoğu, kontrolsüz diyabetik (şeker hastası) olup, ciddi anlamda sigara içmektedirler. Benzer olarak, kalp veya boyun (şah damarı) veya böbrek atardamarlarında da darlık bulunmaktadır. Bu nedenle, aterektomi işlemi (atardamar tıraşlaması) sonrasında hastaların kan sulandırıcı ilaçları düzenli olarak kullanmaları gerekmektedir. Bu nokta, oldukça önemli bir noktadır ve çoğu hasta tarafından maalesef ihmal edilmektedir. Bu hastalar, daha sonra çok daha kötü şartlarda geri gelmektedirler. Ayrıca, hastaların çoğunda bulunan diyabetin (şeker hastalığının) mutlaka düzenli hale getirilmesi, gerekirse diyet ile beraber insülin kullanımının başlatılması gerekmektedir. Sigara içilmesinin mutlaka önlenmesi en başta yapılması gereken bir durumdur. Prensip olarak, sigara içen hastalara ben aterektomi (atardamar tıraşlaması) işlemini yapmamaktayım.
Tüm bu düzenlemelerin, bir diyetisyen ve endokrin hekimi eşliğinde yapılmasının gerekli olduğunu düşünüyorum. Bu nedenle, hastalarımın hemen tamamını sonrasında diyetisyen ve endokrin hastalıkları uzmanına yönlendirmekteyim.
Size, aterektomi işlemi (atardamar tıraşlaması) ile ilgili kısa bir animasyon sunmak istiyorum. Animasyona buradan ulaşabilirsiniz (yaklaşık 2.5 dakikalık bir video olup, farklı bir pencerede açılmaktadır).
Yazımı burada bitiriyorum. Bu konu ile ilgili veya başka konular ile ilgili olarak, bana buradan kolaylıkla ulaşabilir ve yanıtını merakla beklediğiniz soruyu sorabilirsiniz. Ancak, sorunuzu sormadan önce lütfen bu yazımı dikkatle okuyunuz.
Kalp ve Damar Hastalıkları İle İlgili Bilinen 10 Yanlış
MERHABA. Bu yöntem kalp koroner damarlarında önerilmektedir.
Ömer Faruk KAVAK
Selamün Aleyküm Hocam Bu Yöntem İle %100 Tıkılı Kalp Atardamarında Kullanıla bilmektemidir?Eğer Kullanılırsa Başarı Oranı Yüzde Kaçtır? Hasta 78 Yaşında VE bypass Yapılması Riskli Görülmüş vede balon yöntemi ile açılamamıştır.