ikinci kattan şarkılar: Kasım 2010
Haneke medyanın hakikat söylemine karşı rahatsızlığını şöyle açıklıyor. “Medya bugün çok tehlikeli bir şey yapıyor; bize manipüle edilmiş imajlar sunuyor ve bunun gerçeklik olduğunu söylüyor. (…) Medyanın yaşamımıza bu denli sızmasından önce, insanların inançları ve bilgileri kendi deneyimleri dâhilindeydi. Bugün çok farklı gerçeklik yansımalarının sürekli evimizin içinde olmasından dolayı, insan herkesi ve her şeyi tanıdığı hissine kapılıyor.”
Babasının “Niye yaptın bunu” sorusuna “Bilmiyorum. Nasıl olduğunu görmek istiyordum, yani sanırım” diye cevap veren Benny de kendi gerçeklik duygusunu yitirmiştir. Medyanın kendisine sunduğu rafine ve manipüle edilmiş gerçekliği tecrübe etmek ister ve kendi mevcudiyetine ancak bu şekilde sahip olabileceğini düşünür.
Kent Üçlemesi’nde tüm karakterler kendi yok oluşlarının (self destruction) içinde sona doğru adım adım ilerlerler. Benny, masum kızı öldürerek süreci başlatmış, nihayetinde suçunu itiraf ederek vicdanını temizlemiş; buna karşılık gençliğine elveda demiştir. TBK71P’da Max bankada açtığı ateşin hemen ardından arabasına binip kendini vurur. Yedinci Kıta’da ise filmin bütünü yok oluş sürecinin kendisidir zaten.
‘Sıkıntı’yı Gidermenin Üç Yolu
Kent Üçlemesi’nin kişileri kendilerine, yakınlarına ve topluma yabancılaşmış kişilerdir. Yabancılaşmanın getirdiği sıkıntının şiddete evrilerek bertaraf olamadığı durumlarda, kişiler kendi içlerine dönerek sinirsel boşalmalar yaşarlar. Sıkıntı kimi zaman bir takım somut sebeplere dayanır, kimi zaman da kaynağı derinlerde yatan bir bunaltı (angoisse) şeklinde yaşanır. Kent Üçlemesi’nin kişileri en mecalsiz anlarında ya da durup dururken sinirsel boşalmalar yaşar ve ağlarlar. Yedinci Kıta’da Anna yıkama silindirinden geçen arabalarının içinde, seyirci tarafından bilinmeyen bir sebeple birden ağlamaya başlar. Benny’s Video’da yaşadıklarından uzaklaşmak için Mısır’a tatile giden annesi Benny ile yatakta yan yana uzanmışlarken birden ağlamaya ve hıçkırmaya başlar. TBK71P’da kocasından sevgi görmeyen ev kadını Maria ve televizyon haberlerinde izledikleri göçmen çocuk Radu’nun durumuna üzülen Inge ansızın ağlarlar.
Haneke bir söyleşisinde okuduğu tek filozof olarak Pascal’i gösteriyor. İsmet Zeki Eyuboğlu’nun da söylediği gibi Pascal, düşünsel gerçeklere içe doğuşla, inançla varılabileceğini söylerken ne usu kapı dışarı etmiş, ne de bütün sorunların dinden kaynaklandığını, dinle çözülebileceğini savunmuş bir düşünürdür. Bu bağlamda Haneke, aklının kavrayamadığı ya da yetmediği yerde inanca sarılan modern insanı betimlerken hem bir merhamet duygusuna sahiptir hem de Tanrısal inanca duyulan güvene karşı keskin bir ironiye. Yeryüzünün yaşattığı pek çok acının modern çağ insanının araçsal aklının bir sonucu olması, yaşanan bunca şeyi insanın düşünerek, akıl yürüterek anlamlandırmasını pek mümkün kılmaz. Haneke kişilerinin yaşadıkları bu kötülük toplumunda tinsel kurtuluşları için Tanrı’ya dua etmekten başka sığınakları kalmamıştır. Öte yandan kendi hakikatini ve praksisini yitirmiş insanın sadece Tanrı’ya bel bağlamasını da eleştirir Haneke. Yedinci Kıta’da Anna kızı Eva’ya cennete gidebilmesi için dua okumayı öğretir. Filmin sonunda Eva ölmeden önce son duasını okumayı unutmaz. “Sevgili İsa, benim iyi bir kız olmama izin ver. Böylece cennete gidebileyim.” TBK71P’da banka güvenlik memuru sabah kalkar kalkmaz dua etmeye başlar. Yeni doğan bebeklerinin sağlığı ve mutluluğu için başlayan dua dilekleri üçüncü dünya savaşının çıkmaması, Tanrı’nın acı çeken herkese yardım etmesi, dünyamızın şimdi ve gelecekte nükleer bir felakete maruz kalmamasına kadar uzar gider ve Haneke’nin bahsettiğim ironik yaklaşımının boyutunu ortaya koyar. Nitekim, Funny Games’te Paul’ün Anna’ya Tanrı’ya dua etmesi karşılığında canlarını bağışlayacağını söylemesi de benzer bir ironiye işaret eder. “Bir dua okuyacaksın. Eğer hatasız olursa Tanrı sana yardım edecek ve sıradakine ne olacağını seçebileceksin.” İroniktir, çünkü Anna’nın duayı zorla hatasız okuması bile sonucu hiçbir şekilde değiştirmeyecektir.
Önümüzdeki günlerde salonlarımıza Kent Üçlemesi’nden pek çok yönüyle ayrılan Funny Games’in birebir yeniden çevrimi niteliğindeki Funny Games U.S. uğrayacak. Aradan 10 sene geçmiş, peki niye birebir yeniden çevrime ihtiyaç duydu Haneke? Mimar Peter Eisenman ile yaptığı bir söyleşide şöyle açıklıyor: “ Çünkü ekleyecek hiçbir şeyim yoktu. İlk filmi bir Amerikalı izleyici topluluğu, şiddeti tüketen bir izleyici topluluğu için daha önceden yaptım. Ama bu onlara, yalnızca Almanca olduğu için ulaşmadı. Dolayısıyla da yeniden çevrim teklifini aldığımda, elbette dedim. (…) Kendime belli ölçüde meydan okumak istedim, filmi kendim için biraz daha zorlayıcı bir hale getirmek istedim. Dolayısıyla sahnesi sahnesine yeniden yapmaya karar verdim.” Görülüyor ki, Haneke diye illaki bit yeniği aramak yersiz. Ancak gönül istiyor ki, Funny Games U.S.’in etkisiyle esas Kent Üçlemesi Amerikalara daha iyi ulaşsın. Birebir yeniden çevrime gerek yok, dahası pek ihtimali de yok.
Gönderen paco zaman: 04:59 1 yorum:
Etiketler: Haneke, Medya, Simülasyon
Gönderen paco zaman: 05:16 Hiç yorum yok: