sanki onu tanıdığımdan bu yana günler daha çabuk geçiyor. ama sorsalar, bahardan olmalı, derim.
bahardan olmalı, her şeyin büyülü bir ışık altında görünmesi.
o gün, şehrin orta yerinde, tıpkı bir ormandan arda kalmış kocaman ağaçların çevrelediği, bana her defasında rus romanlarındaki korulukları hatırlatan bir çimenlikte sırt üstü uzanmış gökyüzünü seyrediyoruz.
omuzlarımız neredeyse birbirine dokunacak.
"bu ara cilveleştiğin biri var mı?"
cilveleşmek mi, nereden bulup çıkarttı bu kelimeyi, diye düşünürken, fark ettim ki bu kelimeyi seçmesi hoşuma gitmiş. başımı ondan yana döndürdüm. yanaklarına yerleşen al ve upuzun kirpikleriyle yatırıldığında gözleri kapanan oyuncak bebekler gibi. ama onun gözleri açık, gökyüzünü seyrediyor.
Gönderen verbumnonfacta zaman: 1:38 ÖS 7 yorum:
"ve şimdi bütün şairler 'computerize' vaziyetteler. ilham, şairlerin gönül haddesinden 'mikrochip'lere akıyor."*
*: ahmet turan alkan, daktiloya mersiye
her şey 'vnf. bunu da gör!..' başlıklı e-postadan* sonra başladı.
peşi sıra, sonsuz bir hevesle satın aldığım ama yaşadığım evlerde dekoratif bir unsur olmaktan öteye geçmeyen remingtonumu temizledim.
baştan ayağa giyindiği siyah boyayı, bilmem hangi maceradan arda kalmış bordo renkli kadife kumaş parçasıyla uzun uzun sildim.
haftada bir yanan banyo kazanının sıcaklığında ufak oğlanın sırtını bastıra bastıra keseleyen annenin temizliği gibi değil de, körleşmeye yazgılı bir adamın hafızasında saklı kalması için sevgilisinin bedeninde elini usulca dolaştırması gibi yapılmış bir temizlik.
şimdi, kendine ayrılan yerde; annemin çeyiz sandığının üstünde. üzerinde dışarda kalmayı reddeden gün ışığı oynaşıyor.
"hindistan bombay'da faaliyet gösteren son daktilo fabrikası da kapandı. daktiloyu üreten godrej&boyce firması üretimine son verdi. dünyada üretimi yıllar önce durdurulan daktilolar, hindistan'da popülerliğini son yıllara kadar yitirmediğinden üretime devam ediliyordu.
bilgisayarın kullanılmaya başlamasıyla hızla kan kaybeden daktilonun hindistan’da hâlâ kullanıldığını söyleyen şirketin genel müdürü milind dukle, “doksanlarda yıllık elli bin daktilo satıyorduk. ancak son on yılda hindistan’da da daktiloya olan talep azaldı. iki bin dokuz yılına kadar on bin ile on iki bin arasında daktilo üretiyorduk. son iki yılda bu rakam iyice azaldı ve geçtiğimiz sene sekiz yüz daktilo satabildik ve üretimimizi durdurma kararı aldık. elimizde kalan son sipariş bir arap ülkesinden gelen iki yüz adet sipariş. bunları teslim ettikten sonra artık üretim yapmayacağız” diye konuştu.
bundan böyle fabrikada buzdolabı üretilecek.
böylece neredeyse üç yüz yıllık geçmişi olan daktilolar da tarihe karışmış oldu. ilk daktilo bin yedi yüz on dört yılında henry mill tarafından icat edilmişti. ilk kitlesel üretim ise bin sekiz yüz altmış sekiz yılında gerçekleştirilmişti.
daktilonun zirve yılları ise bin dokuz yüz ellilerdi. smith-corona firması bin dokuz yüz elli üçün son çeyreğinde on iki milyon daktilo satmıştı. fakat iki bin dokuz yılına gelindiğinde tüm dünyada sadece dört yüz bin daktilo satıldı.
son fabrikanın kapanmasından sonra daktilonun koleksiyon ve fetiş malzemesi olarak ilgi görmesi bekleniyor."
evleniyorum ve salona giriş müziği olarak the thrill is gone çalıyor. böylece bu anlamlı günde orada hazır bulunan insanlara, geçip giden yıllara rağmen hala değişmeden kalan fikrimi söylemiş oluyorum: evlilik dönüştürür, muhatabımız eşiğin diğer yanında kalmıştır. yanı başımızda duransa bambaşka birisidir.
*b.b. king, the thrill is gone
"blues, depresyonu bir evden belki tamamen atamaz ama onu çalındığı odanın herhangi bir köşesine sıkıştırabilir."*
Gönderen verbumnonfacta zaman: 9:17 ÖÖ Hiç yorum yok:
- sen az önce, bir gün ayrılırsak bir daha görüşmeyiz mi, demek istedin?
- kesinlikle... hatta, ayrılan iki kişinin yeniden bir araya gelmesi kadar saçma sapan bir şey olamaz, diye devam ettim.
- neden bu kural koymalar? kime ne faydası oluyor?
- kural değil; insanların değişmediğine, ayrılık sebebinin olduğu gibi kaldığına inanıyorum. ayrılık sonrası birleşmenin tadı, başta bunu unuttursa da bir süre sonra yeniden ortaya çıkıyor.
- ben asıl, görüşmeme kuralını merak ediyorum.
- eski de olsa, sevgili sevgilidir. ondan arkadaş icat edemem. üstelik muhatabım yokluğum ve varlığım arasındaki farkı anlasın isterim.
uzun sürmedi, ayrıldık. o gün bu gündür, yokluğu ve varlığı arasındaki farkı öğreniyorum.
Gönderen verbumnonfacta zaman: 10:32 ÖÖ Hiç yorum yok:
yazarlık ve starlık hallerini karıştırıp, okurdan kendisine sinema ya da sahne yıldızı gibi davranmasını isteyen yazarlardan olmak istemiyor. çünkü kitap tüketim malzemesine, kitapçılar kitap-marketlere dönüşürken, aslolanın edebiyat olduğu unutulup "yazarın kimliği, nasıl yazdığı, neyle yazdığı, nasıl çalıştığı, neyi sevip sevmediği daha önemli hale geldi."
asıl isteği, tanınmak değil okunmak: "gerçek adımla yazdığımda 'vay, şu kadına -belki de adama- bak, gemi azıya almış' diyecekler ve ne yazdığımdan çok benimle ilgilenecekler. bunu istemiyorum. (...)kenarda durmayı, hiç yokmuş gibi o sokaklarda gezmeyi yeğliyorum. sokaklarda gezerken fotoğrafımın çekilmesini isteseydim mahlas kullanmazdım."
idolü ise, 'bir şehirde yeterince ünlü olduklarını hissettiklerinde, başka bir şehre göçen ve o şehirde yeni bir isim ve üslupla yeniden çalışmaya başlayan' japon ressamları.
kadın düşkünü, hepimizin büyürken okuduğu, hatta "bir teneffüs daha yaşasaydı/ tabiattan tahtaya kalkacak"* öğrencilerin okumak zorunda kaldığı milli romanın, rita ise sözde entelektüel görünmelerine rağmen sığ, içeriği üniversite birinci sınıf düzeyini aşmayan, psikolojik, felsefik, sosyolojik tavırları biraz mürekkep yalamış herkesin takdir edeceği san'at romanının birer paradosi.
onlar gibi konuşan ama onlar gibi söylemeyen bir tersine çevirme.
milli roman, cumhuriyetin ilk yıllarından itibaren özellikle milli şef döneminde devletin vatandaş idealini ele veren, 'cumhuriyetin vaaz ettikleri'ni okuruna aktaran, iç dünyası ve cinselliği olmayan kahramanları vasıtasıyla gençliğe belli düşünce ve davranış kalıplarını kabul ettirmeyi, sevme biçimlerini öğretmeyi amaçlayan, toplumu yansıtmaktan uzak bir edebiyattı.
san'at romanının ise hiçbir zaman adıyla ilgisi olmadı; bir şeyi anlatmamayı tercih ederek mana kazandı daha çok.
ikisi de gerçek isimlerini terkedip başka isimlerle hayatına devam ediyor: askere gidip 'düşkün'ü olduğu kadınlardan uzak kalmak istemeyen bayram, trende nüfus cüzdanını bulduğu yozgatlı ramazan'ın ismine sahip çıkarken, kendisini boğan ailesinden ve samsun'dan uzağa gitme derdindeki cemile de her pavyon çalışanı gibi kendine bir isim seçiyor: rita.
bütün bunlar, müstearla yazan yazarın kahramanlarına oynadığı bir oyun gibi.
iki romanda da, zenginlerin maddi durumlarındaki şaibe, "çok laf yalansız, çok mal haramsız olmaz" sözünü hatırlatıyor. okuyucu başını yere eğerek, bir zamanlar ortak bir hayatı paylaşırken, yanlış okunan millet kavramı yüzünden yaşadığı toprakları terketmek zorunda kalan insanları düşünüyor.
anlıyor ki, anadolu'dan balkanlar'a, balkanlar anadolu'ya karşılıklı göçler bir yanlışı düzeltmiyor, hatta iki yanlış yapıyor ve bir çok doğruyu alıp götürüyor.
Gönderen verbumnonfacta zaman: 1:42 ÖS 8 yorum:
neden new york' u amerikalılar gibi yazıp onlar gibi okuduğumuz halde, paris' i fransızlar, berlin' i almanlar gibi yazmamıza rağmen sakinleri gibi okumuyoruz?
london-londra, wien-viyana bahsine hiç girmiyorum bile...
Gönderen verbumnonfacta zaman: 10:08 ÖÖ 2 yorum:
dışarıda, girişin hemen yanında ucuz çiçekler olur; kimi zamansız solmuştur, bir diğerinin yaprak simetrisi bozuktur, kiminin de adını asla bilemeyeceğimiz latince bir hastalık yüzünden yaprağına nokta kadar bir kuruluk konmuştur.
tıpkı kelepir kitaplar gibi.
Gönderen verbumnonfacta zaman: 11:24 ÖÖ 4 yorum:
yönetmenliğini blake edwards' ın yaptığı film, hayatı eserleriyle yarışan truman capote' nin aynı adlı kısa romanından* uyarlanmıştır. yazarın hayatından da izler taşıyan ve yazdığı romanlar arasında en başarılısı sayılan bu romanı senaryolaştıran ise george axelrod' dur.
film, hayata dair hayalleri ve yolları aynı apartmanda kesişen holly (taşradan gelmiştir. mutsuz bir çocukluğun ardından daha on dört yaşında evlendirilmiş, sinema oyuncusu olmak için evden kaçıp hollywood' a, orada tutunamayınca da new york' a taşınmıştır) ve paul' ün (sadece bir kitabı yayınlanmış, çiçeği burnunda bir yazardır) hikayesini anlatır. her ikisi de hayallerini devam ettirebilmek ve geçimini temin etmek için bedenlerini satılığa çıkartmıştır. paul jigolodur, holly de erkeklere eşlik ederek geçimini temin eder. (holly karakteri filmde, kitaptaki gibi telekız değil, o dönemdeki yoğun sansür yüzünden bohem hayatı yaşayan ve aldığı armağanlarla geçinen bir kıza dönüşmüştür)
film, yalnızca, tek amacı zengin bir erkekle evlenmek olan holly' nin paul' e aşık olduktan sonra sarsılan düzenini anlatmaz, henry mancinifilme yaptığı müziklerle iki oscar kazanır ve saçlarını geriye doğru tarayan, şık siyah bir elbise giyen ve sigara ağızlığı kullanan audrey hepburn moda dünyasını derinden etkiler.
o sahne ise holly ve paul' ün ilk karşılaşmalarından: apartmana yeni taşınan paul dış kapıyı açtırmak için holly' nin ziline basar. ardından telefonunu kullanmak için onun neredeyse bomboş dairesine girer. hatta paul, siz de yeni taşındınız galiba, diye sorar. sohbet devam ederken, paul aniden ortaya çıkan bir kedi yüzünden tedirgin olur. holly o kediyi kucağına alır.
ve o sahne başlar:
"-poor old cat. poor slob. poor slob without a name. i don't have the right to give him one. we don't belong to each other. we just took up one day. i don't want to own anything, until i find a place where me and things go together. i'm not sure where that is, but i know what it's like. it's like tiffany's.
- tiffany's? you mean the jewelry store?
- that's right. i'm crazy about tiffany's. listen.. you know those days when you get the mean reds?
- the mean reds? you mean, like the blues?
- the blues are because you're getting fat or it's been raining too long. you're just sad, that's all. the mean reds are horrible. suddenly you're afraid, and you don't know what you're afraid of. don't get you ever get that feeling?
- when i get it, what does any good, is to jump into a cab and go to tiffany's. calms me down right away. the quietness, the proud look... nothing very bad could happen to you there. if i could find a real-life place, that made me feel like tiffany's, then... then i'd buy some furniture and give the cat a name."
*: birileri kısa roman ve uzun üykü arasındaki farkı bana açıklayabilir mi? aynı esere birilerinin kısa roman, başka birilerinin uzun öykü demesine bakıyorum ama arada bir fark göremiyorum.
"- zavallı, yaşlı kedi. miskin. zavallı miskin, isimsiz kedi. ona isim koymaya hakkım yok. birbirimize ait değiliz. sadece tesadüfen karşılaştık. eşyalarımla beraber gidebilecek bir yer bulana kadar hiç bir şeye sahip olmak istemiyorum. neresi olacağından emin değilim ama nasıl bir yer istediğimi biliyorum. tiffany gibi bir yer.
- tiffany mi? mücevher dükkanı olan mı ?
- evet. bayılırım oraya. şu kötü kırmızı günler vardır ya...
- kötü kırmızı günler mi? mavi demek istedin herhalde?
- kilo almaya başladığın ya da yağmurun hiç dinmediği günler mavidir. o günlerde sadece üzgünsündür. kırmızı günlerse korkunçtur. birdenbire korkarsın ve neden korktuğunu bilemezsin. hiç böyle hissettiğin olmadı mı?
- elbette oldu.
- böyle hissettiğinde yapılacak en iyi şey bir arabaya atlayıp doğruca tiffany' ye gitmektir. beni hemen rahatlatır; o dinginlik, o görkem... orada kötü hiçbir şey olmaz. eğer beni tiffany' deki gibi hissettirecek bir yer bulabilirsem, o zaman...işte o zaman kendime mobilyalar alıp, kediye de bir isim veririm."
fakat son günlerdeki cinsel istismar vakaları ve sonrasında gazete ve televizyonlara yansıyanlar hem midemi hem de zihnimi bulandırıyor.
bunun bir çözümü olmalı. çözüm olarak önerilenleri okuyorum, dinliyorum ama ikna olmuş değilim.
eğer şiddet bu yolla dışa vuruluyorsa, o zaman adi suç olarak işlem görür. yok şiddet sadece vasıta ise, o zaman suçluyu en başta hadım etmek ve sonrasında yargı sürecini işletmek en doğru olan.
bu aşamada ise daha net şüphelerim var: varsayalım kişinin cinsellik merkezli bir rahatsızlığı var. suçlu bunun, akıl hastalığına benzer değerlendirilmesini isterse ne olacak? bir çok suçlu eminim bu açık kapıdan çıkıp gidecektir. üstelik bize adalet diye sunulan şeye güvenmemek için o kadar çok örneğimiz varken.
çünkü kuralları koyanlar, bizim kurallarımız o kadar güzel ki bunu sadece akıl hastaları bozuyor demeyi çok seviyor.
hadım edilmiş suçlular da, duygularında değişiklik olmadan, sadece eylem noktasında zaafiyet yaşıyor. yani suçlu hadım edilse de, tutukluluk ve sözde tedavi süresi dolduktan sonra yine çocuk parklarının etrafında dolaşmaya devam edecek.
belki amerikadaki sistem buraya getirilebilir. bu ve benzeri suçlardan ceza alan kişiler ifşa edilir ve yeni bir yere taşındığında 'kapı kapı dolaşıp' suçunu komşularına anlatır. böylece büyükler tehlikeden haberdar edilir.
karışık bir mesele.
ama ne yapılması gerektiğini artık biliyorum.
Gönderen verbumnonfacta zaman: 10:09 ÖÖ 2 yorum:
görgü kurallarını aristokrasinin zaman geçirmek için uydurduğu oyunlar olarak gördüğümü baştan söylemeliyim. ama her zaman değil.
örneğin, giyim literatürüne bu oyunların bir sonucu olarak dahil olduğunu düşündüğüm smokin.
aristokratların malikanelerde düzenlediği davetlerde, erkekler purolarını kadınların yanında içmezler, parfüm ve çiçek kokularının yayıldığı odalardan ayrılıp, puro ve konyak içmek için tahsis edilen başka odalara geçerlerdi. duman üzerlerine sinmesin diye de davette giymiş oldukları kıyafetlerini değiştirip, smokinlerini giyerlerdi, puro içme kıyafetlerini yani. beyaz eldiven ve geniş kenarlı şapkalar da takarlar, böylece dumanın kokusu ellere ve saçlara da sinmezdi.
purolarını içip, konyaklarını yudumladıktan sonra smokin, eldiven ve şapkalarını çıkarıp, yeniden davet kıyafetlerini giyerek kadınların yanına dönerlerdi.
Gönderen verbumnonfacta zaman: 11:32 ÖÖ 3 yorum:
"büyük yelkenlilerin kendine özgü bir güzelliği vardır. çünkü siluet olarak yüzyıllar boyunca değişmeden kaldıkları gibi, üstelik, hiç mi hiç değişmesi söz konusu olmayan bir manzara içinde görünürler: denizde, ufka karşı resmedilmiş olmak."*
*:walter benjamin, tek yön
Gönderen verbumnonfacta zaman: 1:24 ÖS Hiç yorum yok:
tam o sırada önümde duran otomobilin şoförüne, neden bilmem, arabamın bozulduğunu ve belki bir benzin istasyonuna rastlarım diye yürüdüğümü söylüyorum.
kibar adam. otomobile biniyorum. kazadan bahsediyor. sabahın erken saatlerinde bir otomobilin önünde aniden duruveren bir başka otomobile çarptığını anlatıyor; insanlar takla atarak yoldan çıkan otomobilin yanına vardıklarında arabada sadece şoför varmış, o da kazada ölmüş.