İŞ KAZASI TAZMİNAT HESAPLAMA | Avukat Caner Besler
İş kazası tazminat davası, iş kazası geçiren işçinin hakları arasında en önemli olandır. İş kazası tazminat hesaplama bakımından dikkat edilmesi gereken husus; işçinin kaza nedeniyle uğradığı ve iş gücü kaybı nedeniyle gelecekte uğrayacağı zararların karşılanmasıdır.
Bu tür davaları açabilmek için belirli şartların varlığı gereklidir. Öncelikle meydana gelen kazanın iş kazası kapsamında olması gerekmektedir. Bu kaza neticesinde bedensel zararın meydana gelmiş olması gerekmektedir. Bunlara ilaveten kaza ile zarar arasında uygun bir nedensellik bağı olması gerekmektedir. Uygulamada iş yerinde gerçekleşen hemen hemen her iş kazasında tazminat alınabilmektedir.
İş kazası geçiren işçi tarafından talep edilebilecek ilk husus maddi tazminattır. İş kazası sonucu bedensel zarara uğrayan işçi bu tür istemlerde bulunabilmektedir. Maddi tazminata ilişkin düzenlemeler Türk Borçlar Kanunu’nda bulunmaktadır. Maddi tazminat kapsamında işçinin isteyebileceği masraflar kanunda sayılmıştır.
TBK 54. madde gereğince maddi tazminat kapsamında istenmesi mümkün olan kalemler 4 başlık altında toplanmıştır. İşçinin geçirmiş olduğu iş kazası nedeniyle uğramış olduğu zararların telafisi amacıyla yapılan tedavi giderleri bu kalemlerden ilkidir. İş kazası sonucu ortaya çıkan zarar sebebiyle belirli bir süre çalışamayan işçinin uğramış olduğu kazanç kaybı da bu kalemler arasındadır.
Bir diğer kalem ise çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplardır. Bu kayıp geçici bir kayıp olabileceği gibi kalıcı olması da mümkündür. Geçici kayıptan anlaşılması gereken işçinin çalışma gücünde kayıp olmadığı veya kayıp olmakla birlikte bu kayıp halinin sonradan ortadan kalktığı durumlardır. Bu halde SGK tarafından işçiye geçici iş göremezlik ödeneği bağlanmaktadır. İş kazası sonucu işçinin sürekli olan bir kayıp yaşaması da mümkündür. Bu durumda sürekli iş göremezlik tazminatı istenmesi mümkündür. Sürekli iş göremezlik haline örnek olarak işçinin parmaklarından bir kısmını kalıcı olarak kaybetmesi verilebilir.
Son olarak ise ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplardan bahsetmek gerekmektedir. Bu kalem türüne örnek olarak işçinin geçirdiği iş kazası sonucu yüzünde kalıcı iz oluşması verilebilir. İşçi bu iz nedeni ile daha sonra iş bulmakta zorlanabilir.
İş Kazası Tazminat Miktarı Neye Göre Belirlenir?
Dikkate alınacak ilk husus işçinin almış olduğu ücret miktarıdır. Hesaplamanın doğru ve eksiksiz yapılabilmesi için işçinin almış olduğu ücretin tespiti büyük önem arz etmektedir. Bir diğer etken işçinin aktif olarak çalışabileceği süredir. Yargıtay’ın istikrar kazanmış kararları doğrultusunda işçiler için bu yaş sınırı 60 yaş olarak belirlenmiştir. Yaşam süresi hesaplamaya etki eden başka bir faktördür. Yaşam süresi kişinin ortalama yaşayabileceği süre dikkate alınarak hesaplanmaktadır. Bir başka faktör işçinin meslekte kazanma gücü oranıdır. Son olarak kazada tarafların kusur oranları da dikkate alınmaktadır. Kusur oranının saptanması ile birlikte ödenecek iş kazası tazminat miktarı önemli ölçüde değişmektedir.
İş kazası tazminat hesaplama yapılırken işçinin kaza geçirmemiş olsaydı elde edeceği gelir dikkate alınmaktadır. İş kazası tazminat hesaplama yöntemi içtihatlar ile ilerlemektedir. Hesaplamada dikkate alınması gereken bazı hususlar mevcuttur.
İş kazası geçiren işçinin belirli bir süre veya sürekli olarak bakıcıya muhtaç hale gelmesi durumunda bakıcı masrafları da tazminat hesaplanmasında dikkate alınacaktır. Tazminat isteminde aktif dönem ve pasif dönem hesapları da hesaplamaya dahil edilmektedir.
Tazminatın hesaplamasında indirilmesine kanun tarafından izin verilen durumlar da söz konusudur. Bunlardan ilki olayda zarar görenin kusurunun bulunmasıdır. İş kazasında ölen işçinin karısının yeniden evlenme olasılığının bulunması da dikkate alınan başka bir durumdur. Bu durumda hakim her somut olayın gereklerine göre ayrı ayrı karar vermektedir. Zararın oluşmasına sebep olan kişinin ekonomik olarak zor durumda bulunması durumunda hakim takdir yetkisi çerçevesinde belirli bir indirim uygulayabilir.
İş Kazası Hasar Dereceleri Nelerdir?
İş kazası nedeniyle oluşan iş gücü kaybı yani maluliyet oranı Çalışma Gücü Ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği’nin ekinde yer alan cetvellere göre hesaplanır. Yukarıda bir örneğini vermiş olduğumuz bu cetvellere göre iş kazası hasar dereceleri yani maluliyet oranı tespit edilecektir. Buna ilaveten işverenin kusur oranı da dikkate alınarak ortalama 60 yaşına kadar elde edebileceğiniz tahmini gelir hesaplanacaktır.
Ölümlü İş Kazası Tazminat Hesaplama Tablosu Nasıl Yapılır?
Ölümlü iş kazası tazminat hesaplama tablosu uyarınca yukarıda belirtilen hesaplamalar yapıldıktan sonra cenaze giderleri ve işçinin yakınları lehine hükmedilecek manevi tazminat miktarları da eklenecektir.
İş kazası tazminat davalarında talep edilebilecek bir diğer husus manevi tazminat davasıdır. Manevi tazminat ile iş kazası sonucu oluşan ruhsal zararın karşılığı olarak belirli bir tutar para istenmektedir. Manevi tazminat istenebilmesi için zarar, uygun nedensellik bağı ve hukuka aykırı fiilin bir arada bulunması gerekmektedir. Manevi zarara ilişkin açılacak olan tazminat davalarını diğer tazminat davalarından ayıran önemli bir durum söz konusudur. Genel kural gereği tazminat istenebilmesi için ortada bir kusurluluk halinin mevcut olması gerekmektedir. Ancak manevi tazminata ilişkin düzenlemeler ve Yargıtay tarafından bu konu hakkında verilen kararlar göz önüne alındığında durum farklı bir boyut kazanmaktadır. Tazminat istemleri için aranan kusurluluk şartı manevi tazminat için şart olmaktan çıkmıştır. Yani işverenin kusuru olmasa dahi hakim somut olayın gerektirdiği ölçüde manevi tazminat ödenmesine hükmedebilmektedir.
Manevi zarar ilişkin tazminatın belirlenmesinde hakime geniş bir takdir yetkisi tanınmıştır. Hakim her somut olayın kendine özgü durumlarını göz önüne alarak hakkaniyete uygun bir miktar belirlemelidir. Manevi tazminat istenmesinin nedeni iş kazası sonumiktarıcu duyulan elem, acı ve keder gibi duyguların ortaya çıkmasıdır.
Manevi tazminat kural olarak iş kazası geçiren işçi tarafından istenebilmektedir. Ancak bazı şartların varlığı halinde iş kazası geçiren işçinin yakınları da manevi tazminat isteminde bulunabilir. Yakınların manevi tazminat isteminde de hakim somut olaydaki illiyet bağının bu duruma olanak tanıyıp tanımadığına göre karar verebilir. Kusurluluk hali bu durumda da somut olay gerektiriyor ise aranmaz.
İş Kazası Tazminat Dava Açma Süresi
İş kazası sonucu açılacak olan tazminat davaları Borçlar Kanunu genel hükümleri çerçevesinde 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Ancak meydana gelen kaza neticesinde ceza davası açılmış ve ceza davası dava zamanaşımı süresi 10 yıldan fazla ise ceza dava zamanaşımı dikkate alınmaktadır.
İşçi de iş kazası sonucu meydana gelen maluliyet zamanla artmakta ve tam net tespit edilemiyor ise iş kazası zamanaşımı süresi maluliyet oranının kesin olarak tespitinin yapıldığı tarihten itibaren işlemeye başlayacaktır.
İş Kazası Tazminat Davası Yetkili Mahkeme
Genel yetki kuralınca yetkili mahkeme davalının dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesidir. Ayrıca zararın meydana geldiği yer mahkemesinde yetkili mahkeme konumundadır. Son olarak malul olan işçinin veya ölüm halinde yakınlarının yerleşim yeri de yetkili mahkeme konumundadır. İş kazası hakkında detaylı bilgiye şu sayfadan ulaşabilirsiniz: İş Kazası Avukatı
İş Kazası Tazminat Davası Yargıtay Kararları
“İş kazası sonucu sürekli iş göremezlik nedeniyle sigortalının maddi tazminatının hesaplanmasında gerçek ücretin esas alınması koşuldur. Çalışma yaşamında daha az vergi ya da sigorta primi ödenmesi amacıyla zaman zaman iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir. Öte yandan, gerçek ücretin ise; işçinin kıdemi ve yaptığı işin özelliği ve niteliğine göre işçiye ödenmesi gereken ücret olduğu, iş yeri ve/veya sigorta kayıtlarına geçmiş ücret olmadığı Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir. Bu durumda gerçek ücretin tespiti önem kazanır.
Somut olayda, hakkaniyete uygun maddi tazminatın tespiti açısından, sigortalının yaptığı iş, yaşı ve kıdemi belirtilmek suretiyle emsal ücret araştırması yapıldığı,…Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası tarafından olay tarihi olan 15.09.2009 tarihi için net 793 TL aylık gelir bildirildiği, bu bağlamda müteveffanın tır şoförü olarak çalıştığı, vasıflı çalışan olması hasebi ile asgari ücret üzerinde geliri olmasının olağan olduğu gözetilmeksizin asgari ücret üzerinden yapılan hesaba itibarla destekten yoksun kalma tazminatlarına hükmedilmesi hatalı olmuştur.”
Yargıtay 21. Hukuk D. 2019/1518 E. , 2019/6657 K.
“Dairemizin ve giderek Yargıtay’ın yerleşmiş görüşleri, Kurumca bağlanan gelirlerin peşin sermaye değerinin ve geçici işgöremezlik ödeneklerinin hesaplanan zarardan indirilmesi, Kurumun rücu hakkının korunması ve mükerrer ödemeyi önleme ilkesine dayandığından, kamu düzenine ilişkin olarak kabul edilmiştir. Kaldı ki, 6098 sayılı Kanunun 55. maddesi de emredici bir hükme yer verdiğinden gerçekleştiği tarihe bakılmaksızın tüm fiil ve işlemlere uygulanmalıdır.
Anayasa Mahkemesinin 21.03.2007 gün ve 26649 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 23.11.2006 gün ve E: 2003/10, K: 2006/106 sayılı Kararı ile 26. maddedeki “sigortalı veya hak sahibi kimselerin işverenden isteyebilecekleri miktarla sınırlı olmak üzere…” bölümünün Anayasaya aykırılık nedeniyle iptaline karar verilmiştir. 26. maddedeki anılan cümlenin iptali ile Kurumun rücu hakkının yasadan doğan kendine özgü ve sigortalı yada hak sahiplerinin hakkından bağımsız basit rücu hakkına dönüşmüş olması karşısında, rücu davasında, ilk peşin değerli gelirin tazmin sorumlularının kusuruna isabet eden miktarla sınırlı şekilde hüküm kurulması gerekir.”
Yargıtay 21. Hukuk D. 2019/2006 E. , 2019/6541 K.
Kader 30 Haziran 2020 21:48
Merhaba; Mayis 2017 de is kazasi gecirdim. inceleme sonucunda Her iki tarafa %50 kusur orani cikti. Ayrica sgk %64 maluliyet tespiti yapip beni is gormezlik maasina bagladi. Halen ayni isyerinde geri hizmette calismaktayim. Kaza tarihinde burut maasim 7.300 TL idi ve bu maas uzerinden is gormezlik gelirine baglandim. Kaza tarihinde 36 yasimdaydim. Maddi manevi tazminat davasi acmadim. Dava acsam yaklasik olarak ne kadar tazminat alabilir kazanma olasiligi nedir.
Besler Hukuk 1 Temmuz 2020 12:20
Kazanma ihtimalinizin yüksek olduğunu söyleyebilirim ancak miktar belirtemem. Bu tür hesaplamalar detaylı bilirkişi raporları ile tespit ediliyor. Ancak dava açmanıza değeceği kesin.
Durmuş Ali Keskin 28 Haziran 2020 21:10
Selamın aleyküm 07.01.2020 tarihinde işkur(işbaşı eğitim programı) ile çalıştığım bir fabrikada gece vardiyasında iş kazası geçirdim sağ el serçe parmagim eklem kısımından koptu ve tekrardan dikildi suân parmağım çalışmıyor herhangi bi işlem görmüyor tazminat alabilirmiyim acaba
Besler Hukuk 29 Haziran 2020 11:41
Ciddi bir iş gücü kaybınız oluşmuş. Tazminat davası açabilirsiniz.
Raşit Şahin 26 Haziran 2020 19:08
İyi günler ben iş kazası geçirdim ve %12 heyet raporum var ben iş yerinden bişey talep etmiyorum onların bana yapmış olduğu özel sigortada var bu raporla Bi tazminat alabilir miyim sigorta şirketinden alabilirsem tutar nolur teşekkürler
Besler Hukuk 29 Haziran 2020 11:33
İşveren sorumluluk sigortasıdır o büyük ihtimalle. Böyle bir sigorta yaptırmışsa karşılar. Ancak siz bu şekilde ben sizden bir şey istemiyorum derseniz onlar sigorta primleri artmasın diye sigortaya dahi başvurmazlar. Siz kanuni haklarınızı ısrarlı bir şekilde istemelisiniz.
Özcan aydın 19 Haziran 2020 23:13
Merhaba ben 25 12 2019 tarihinde yüksekten düşme sebebi nedeniyle her iki ayak topuklarım kırıldı bide beyin kanaması geçirdim ve her iki topuğumda platin takıldı neredeyse 6 ay oldu hala yürüyemiyorum en son kontrole gittiğim ortapedi doktoruma bana elimizde gelen bir şey yok ameliyatın başarılı geçti dedi. Acaba malulen emekli ve tazminat hakka sahip miyim şimdiden teşekkürler
Besler Hukuk 22 Haziran 2020 14:59
İş gücü kaybınız % 60’dan fazla ise malulen emekli olabilirsiniz. Tazminat davası açma hakkınız da mevcuttur.
Mehmet Elmastaş 31 Mayıs 2020 00:52
S.a besler hukuk ben 16.05.2020 tarihinde malatya hekimanda yol tünelinde iş kazası geçirdim normalde tünel içinde kepçede işçi çalıştırmak yasak ama bizi çalıştırıyorlardı bende elimi kepçenin kovasıyla pistonbomun arasında kaldı ve ezdi sağ elimin yüzük parmağımın tendomu koptu tarak kemikleri kırıldı avucumun içi parçalandı şimdi raporluyum ameliyatı mı yapan doktorun dediğine göre yüzük parmağım önceki gibi çalışmaya bilir dedi bu durumda tazminat davası açabilirmiyim
Besler Hukuk 1 Haziran 2020 16:32
Tabi açabilirsiniz. SGK’ya iş kazası bildiriminde bulunulmadıysa kendiniz bildirin. Maluliyet oranınız tespit edildikten sonra dava açabilirsiniz.
Sinan KÖKÜSOY 8 Mayıs 2020 03:09
2013 Nisan ayında iş kazası geçirdim 2019 yılında maluliyet tespiti için heyete girdim oran yüzde sıfır verdiler sol kürek kemiğim elektrik çarpması sonucu kırıldı spakula ameliyatı oldum yaklaşık 3 ay raporluydum.yeni işe başladım ancak istenilen seviyeye gelmedi kolum ve vücudum ve dava devam ediyor bundan maddi ve manevi tazminat davası alabilirmiyim. Not maaşım o zaman asgari ücretin yüzde 40 fazlasiydi.
Besler Hukuk 8 Mayıs 2020 10:08
Maluliyet oranına itiraz etmeniz gerekiyor. Aksi takdirde sadece manevi tazminat ve tedavi masraflarını talep edebilirsiniz.