“İlginç Bilgiler” serimize Moldova ile devam edelim dedik ve sizler için Avrupa’nın en fakir ülkesi olan Moldova ile alakalı 10 maddeden oluşan listemizi hazırladık. Aslında yeşilliği, tarihi yapıları ve sıcakkanlı insanları ile oldukça cezbedici bir ülke olan Moldova’da yoksul olarak adlandırabileceğimiz bir ailenin aylık geliri 50 Euro civarında. Bu nedenledir ki çok sayıda genç çalışmak ve daha iyi hayat standartlarına sahip olabilmek için ülkesini terk ediyor. Peki biz Moldova’yı nasıl tanıyoruz. Günlük hayata bakacak olursak ailelerine para gönderebilmek için ülkemize gelen 40 Binden fazla Moldovyalı güzel kadınlardan tanıyoruz. Merak edenleri duyar gibi oldum, hatta belki fakir ülke olduğunu duyunca seyahatleri planlamaya başlayanları bile… O zaman başlayalım.
1.	Romanya-Moldova Karışıklığı:
Harita üzerinde yan yana bulundukları için midir? Yoksa Moldova, Romanya kadar ses getirebilen bir ülke olmadığından mıdır bilinmez ama Romanya ve Moldova çok karıştırılıyor. İstatistiklere bakıldığında, çoğu insan Moldova’yı harita üzerinde bulamıyormuş. Hoş, Romanya-Moldova karışıklığının olması oldukça normal çünkü bayrakları hemen hemen aynı. Tek farkları, Moldova Bayrağı’nın ortasında ülkenin armasının bulunması gibi gözüküyor. Armada bulunan hayvan “Avrupa Bizonu” olarak bilinen ancak soyu tükenmiş olan yabani bir bizon türüdür.
2.	Denize Kıyısı Olmayan Bir Ülke Düşünün:
Çevresi iki ülke ile kaplanmış olan Moldova, maalesef ki denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Çünkü, Ukrayna adeta bir çocuğa lolipop verip sonra da elinden alır gibi davranıp, Moldova’nın Karadeniz’e açılabilecek tek kıyı şeridini ele geçirmiştir. Hatta haritada incelediğinizde Ukrayna’nın bu şekilde biçimsiz bir kuyruğa sahip olduğunu görebilirsiniz. Sıcak aylarda yüzme ihtiyacını gidermek isteyen yerel Moldova halkı ise, bu soruna ülke sınırları içerisinde bulunan nehirlerde vakit geçirerek çare bulmuşlardır. Bu nehirlerin isimleri ise “Prut ve Dinyester Nehirleridir”.
3.	İki Baştan İkiye Ayrılmışlar:
Sovyet Birliği’nin dağılmasından sonra Moldova’nın ortada kalan bölgesi değil de iki baş olan bölge ayrımcılık yapmaya başlamışlardır. Bunlardan biri Rusya’ya daha yakın olan Transdinyester ve Türkiye’ye daha yakın olan Gagavuzya bölgeleridir. Transdinyester bölgesinde bulunan kişilerin çoğunun ırkı Slavlara dayanıyor. Nüfusları 400 Bini geçmiş olan Transdinyesterler 1992 yılında kendi bağımsızlıklarını istemiş ve sonunda Transdinyester Cumhuriyeti adı altında kendi özerk bölgelerini kurmuşlardır. Birleşmiş Milletler her ne kadar tanımasa da kendi savunmaları, kendi para birimleri ve ekonomileri vardır. Bayraklarından da anlaşılacağı üzere Sosyalist bir yönetim anlayışını benimsemişlerdir ve Rusya tarafından korunup desteklenmektedirler. Hemen hemen bütün vatandaşlarının da asker olduğunu unutmamak lazımdır.
Bir diğer ayrımcıya gelecek olursak onlar da kökenleri Oğuz Türkleri ’ne dayanan Gagavuz Türkleridir. Hristiyanlığı Ortodoks Mezhebi ile benimsemiş olan uzaktan kuzenlerimizin Gagavuzyada’ki nüfus yoğunlukları 350 Bin civarında. Kendilerine has olan Gagavuz’ca dilini benimsemişler ve kesinlikle Avrupa Birliği’ne girmek istemiyorlar. Her konusu açıldığında Moldova’yı “Eğer AB’ye girerseniz, bizler de Rusya’nın tarafında olacağız!” şeklinde tehdit etseler bile bunun dışında Moldova Hükümeti ile aralarında bir sorun bulunmuyor.
4.	Ekonomileri İçler Acısı:
Zavallı Moldova’nın ülke ekonomisi muhtemelen kendi özerk bölgelerini yaratan Gagavuzlar ve Transdinyesterler’inde bölücülüğü sayesinde çok uzun zamandan beri düşüşte. Topraktan geldik toprağa gideceğiz yörüngesinde ki ekonomik politikayı benimseyen Moldova maalesef ekonomi konusunda çok uzun süredir gün yüzü göremiyor. 1992’den beri…
5.	3 Ay Kalabiliyoruz:
Ülke genelinde bulunan tek bir uluslararası havaalanı var ve o da ülkenin en büyük kenti, aynı zamanda başkenti olan Kişinev’de bulunuyor. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları Moldova’ya 2019 Şubat ayından itibaren sadece kafa kağıtlarıyla yani nüfus cüzdanları ile gidip, 3 ay süreye kadar vizesiz ve izinsiz bir şekilde seyahat edebiliyorlar. Avrupa’da en az turist çeken Moldova için biz Türkler yine yapmışız yapacağımızı ve yılda en az 100 Bin Türk turistin gittiği bir ülke haline getirmişiz. Ancak şartlar göz önüne alındığında neden gidilmesin ki? Değil mi ama?
6.	Türkler Neredeyse Moldova’yı Ele Geçirmiş:
Türk yatırımcılar Moldova- Kişinev’de “Mall Dova” adında oldukça büyük bir alışveriş merkezi açmışlar. Bunun yanı sıra başka Türklerin birçok başka yatırımı da bulunuyor. Ayrıca Türk Hava Yolları sanki Moldova’nın yerel havayolu şirketiymiş gibi hemen hemen her köşede kendini hatırlatıyor. Muhtemelen Türkiye’de kumar oynamak yasak olduğundan dolayı, Kişinev’e sadece kumar oynamak için giden Türk sayısı da oldukça fazla. Hatta bu duruma kumar yatırımı yapıyoruz da diyebiliriz.
7.	Çok Açlar:
Avrupa’daki gayrisafi yurtiçi hasıla bakımından en fakir ülke olarak biliniyor ve 2019 itibari ile özel sektörde ki en düşük aylık maaş, diğer bir değişle asgari ücret, 150 Amerikan Doları civarından. Ülkenin toplam nüfusunun dörtte biri yoksulluk sınırının altında. Bu sebeptendir ki, avukatından polisine, doktorundan otobüs şoförüne herkes rüşvet ile kendi işini halletmeye veya elle tutulur bir yere gelmeye çalışıyor. Hatta bu o kadar üst seviyeye taşınmıştır ki Kişinev Havaalanına vardığınızda eğer Moldova Vatandaşı değilseniz, pasaport kontrolü sonrasında bagaj kontrolünde bir görevli sizden bahşiş isteyecektir. Bu durum aynı şekilde şehir merkezi turunuzu yaparken de başınıza gelebilir. Şaşırmayın…
8.	Aile Bağları Çok Güçlü Değil:
Ekonomik problemlerin hat safhada yaşandığı bu küçük ama yeşil ülkede maalesef ki aile bağları çok güçlü değil. Bunun sebebi ise her ailede en az 1 veya 2 kişinin çalışmak için yurtdışına yerleşmek zorunda kalmasından kaynaklanıyor. Buradan kendimize bir ders çıkartacak olursak çocuk oyuncağı olarak gördüğümüz ve kesinlikle kötü yola gittiğini kabul etmediğimiz ülke ekonomimiz, toplum olarak en değer verdiğimiz “AİLE” yapısına çok ciddi etkilere sahip. Dikkatli ve planlı olmakta fayda var…
9.	Elektrik Sudan Ucuz:
Almanya’da bira nasıl doğal kaynak suyundan ucuzsa burada da elektrik, günlük kullanılan şebeke suyundan ucuz. Bunun sebebi ise suyun oldukça fazla bir şekilde ücretlendirilmesi. Maalesef bu ülkede yaşayanlar haftada kez duş alabiliyorlar ve bu yüzden bir dönem ülkede bitlenme başta olmak üzere, pislikten kaynaklanan sağlık sorunları ortaya çıkmış… Ayrıca tahıl ürünleri ne kadar fazla üretiliyorsa, enerji o kadar az üretiliyor. Ülkenin enerjisi Ukrayna ve Rusya’dan taşıma bir şekilde karşılanıyor.
10.	Her Yerde Şarap, Herkese Şarap:
Şehir merkezindeki evler de dahil olmak üzere hemen her evde şarap mahzeni bulunuyor. İşlem görmekte olan 100 adet şarap fabrikası ile Moldova, “Dünya Şarap İhracatı” konusunda hatırı sayılır bir konumda bulunuyor. Üstelik yerliler ve turistler Moldova şaraplarının tadından ve verdiği hazdan oldukça memnunlar. Ülkenin bağımsızlık tarihinin kat ve kat üzerinde olan “Şarap Tarihi”, “Dünya’nın En Büyük Şarap Mahzenine” ev sahipliği yapılması ile taçlanmış. Mahzenin adı ise yanlış bilmiyorsam “Mileştii Mici”.
Jeopolitik açıdan konumu bizim için önemli olmasa da belli ki Ruslar ve Almanlar için oldukça önemli olan Moldova, başkentinin yakın tarihte bu iki ülkenin talan etmesi ile karşı karşıya kalmıştır. Yerel halk ise uzun zaman boyunca bir türlü seçilemeyen ve istikrarın bu sebeple sağlanamadığı başkanlık sistemi sorunun bu gibi ülkesel krizlere sebep olduğunu düşünmekte. Biraz bizi örnek alsalar ya, bakın bize bir tuttuk mu bir daha bırakamıyoruz! Yüzde 80’i köylerden oluşan bu yeşil ülke için söyleyebileceklerim bu kadar. Umuyorum ki keyif alarak okumuşsunuzdur. Bir başka listede görüşmek üzere!
Not: Yine Türkler olarak ufak bir şaka yapmışız Moldova’ya ve oldukça fazla miktarda inşaat sektörü yatırımı yapmışız. Ancak komik olan şudur ki, yapılan evleri alan büyük çoğunluk yine Türklerden oluşmaktadır.