Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Elektrik Mühendisleri Odası Zonguldak İl Temsilcisi Bülent Özgümüş, 1 Ocak 2012 tarihinde yürürlüğe giren yeni elektrik tarifesine ilişkin değerlendirmelerini kamuoyu ile paylaştı.
Kayıp-kaçak enerji ve net enerji bedellerinde düşüş yaşanmasına rağmen, dağıtım ve perakende hizmet bedellerinin arttırıldığına değinen Özgümüş, Yapılması gereken indirim, hizmet bedelleri pahalılaştırılarak dağıtım şirketleri adına buharlaştırıldı dedi. Sayaç okuma konusunda yapılan düzenleme ile de yüzde 150'leri bulan fazla tahsilat yapılabilme olanağı sağlandığını söyleyen Özgümüş, yılbaşından itibaren uygulanmaya başlanan yeni elektrik tarifesinin tüketicilerin aleyhine, ancak dağıtım şirketlerinin lehine pek çok "ince ayar" içerdiği belirlendiğini ifade etti.
ZAM YAPILMADIĞI İZLENİMİ YARATILDI
Özgümüş, Yılbaşından itibaren uygulanmaya başlanan yeni elektrik tarifesinin tüketicilerin aleyhine, ancak dağıtım şirketlerinin lehine pek çok 'ince ayar' içerdiği belirlendi. EMO'nun yaptığı hesaplamalara göre kilovat saat başına alınan kayıp-kaçak enerji bedelinde yüzde 16.36, net enerji bedelinde yüzde 1,43 düşüş yaşanmasına rağmen, dağıtım hizmet bedeli yüzde 20,7, perakende hizmet bedeli yüzde 7,11 oranında arttırıldı. Böylece elektrik tarifesinde yapılması gereken indirim, hizmet bedelleri pahalılaştırılarak dağıtım şirketleri adına buharlaştırıldı. Sayaç okumaya yapılan yeni düzenleme ile tüketiciler aleyhine olan uygulamadan yargı kararıyla vazgeçilirken, adeta 'yargı kararı böyle uygulanır' dercesine meskenlerden yüzde 150'ye ulaşan zamlı sayaç okuma bedeli alınmasının yolu açıldı dedi.
Sayaç okumaya ilişkin Danıştay'ın verdiği kararla kilovat saat başına tüketicilerden yapılan tahsilatın haksız olduğu tespit edildiğinin altını çizen Özgümüş, şöyle konuştu;
Sayaç okumaya ilişkin Danıştay'ın verdiği kararla kilovat saat başına tüketicilerden yapılan tahsilatın haksız olduğu tespit edilmişken, bu haksızlığı gidermesi gereken EPDK'nın onayladığı yeni tarife ile tüketicilere yapılan haksızlığı gidermek bir yana katmerlendirildiği anlaşılmıştır. Özelleştirmeler nedeniyle elektrik kullanım verileri açıklanamaz hale geldiği için eldeki 2009 yılı verileri esas alınarak hesaplama yapıldığında Türkiye tüketiminin yüzde 25'ini oluşturan 26 milyon 596 bin 872 mesken abonesinin 39 milyar 147 milyon kilovat saat elektrik tükettikleri dikkate alınarak, uygulamanın sürdüğü 1 yıl içinde 40,7 milyon TL'nin bu abonelerden sayaç okuma adı altında dağıtım şirketlerine aktarıldığı ortaya çıkmaktadır. EPDK'nın 1 Ocak 2012'den itibaren geçerli olan yeni tarife ile alçak gerilimden dağıtım hattına bağlı olanlardan sayaç okuma başına 0.416 TL tahsil edileceği belirtilmiştir. Buna göre aynı mesken abonelerinden aynı işlem için bu yıl 100 milyon TL'yi aşkın tahsilat yapılacaktır. Yani sayaç okumadaki haksızlık giderilecek diye beklenirken, adeta 'öyle olmaz, böyle olur' denilerek, yaklaşık yüzde 150'yi bulan zamla sayaç okumanın tahsil edilmesinin yolu açılmıştır. Yeni tarifede, sayaç okuma bedeli fatura dışında gibi gösterilerek fiyatlarda hiçbir değişiklik yapılmadığı, yani zam yapılmadığı izlenimi yaratıldı. Cüzi zam olarak bu bedele yapılan yüzde 150'lik zam görmezden gelinebilirse de kalemler arasında oynama yapılarak özellikle kayıp ve kaçak miktarındaki azalma nedeniyle gerçekleştirilmesi gereken fiyat indiriminin şirketlere dağıtım ve perakende hizmet bedeli olarak aktarılması kabul edilebilir değildir. Böyle bir düzenlemenin elde patlayan bol sıfırlı dağıtım özelleştirmelerini sonuçlandırmaya ve hükümetin para ihtiyacını karşılamaya yönelik bir girişim olduğunu söylemek abartılı olmayacaktır.
ENFLASYONUN 4 KATI ZAM
1 Ocak 2012'de itibaren geçerli olacak tarife ile tüketici aleyhine yapılan ayarlamaların tümü tam olarak ortaya çıkmadığını dile getiren Özgümüş, Yalnızca 1 Ocak 2012'den itibaren geçerli olacak tarife esas alındığında tüketici aleyhine yapılan ince ayarlamaların tümü tam olarak ortaya çıkmamaktadır. Özelleştirme stratejisinin uygulanmaya ve zamların yapılmaya başlandığı Aralık 2007'den bu yana tarifeler incelendiğinde dağıtım hizmet bedelinde yapılan artış oranının yüzde 141,7'yi, perakende hizmet bedelinde yüzde 155,26'yı bulduğu görülmektedir. Kamunun elindeki iletim hizmet bedelinde 2011'de uygulanan tarifeye göre Ocak 2012'den itibaren geçerli olmak üzere yüzde 15.42 artış yapılırken, bu kalemdeki 4 yıllık artış oranı da yüzde 123,5'i bulmuştur. Söz konusu 4 yıllık dönemde tüketici fiyatları endeksinde yüzde 37,8 düzeyinde artış yaşanmıştır. Yani gerçekleşen enflasyonun 3.8-4.1 katı düzeyinde dağıtım şirketlerinin zamlı tahsilat yapmalarına olanak tanınmıştır şeklinde konuştu.
EPDK KENDİ HEDEFLERİNİ DE YOK SAYDI
Kayıp ve kaçak hedef oranlarını şirketlerin talebi doğrultusunda gerçekleşen rakamların bile üzerine çıktığını vurgulayan Özgümüş şöyle konuştu;
Kayıp ve kaçak hedef oranlarını şirketlerin talebi doğrultusunda gerçekleşen rakamların bile üzerine çıkararak yeni 5 yıllık hedef belirleyen EPDK, bu son tarife onayıyla da açıkladığı hedef doğrultusunda dahi faturalarda düzenleme yapmayı reddederek şirketlere yeni aktarım kapısı açmayı tercih etmiştir. Dağıtım sistemi kullanım bedelini etkileyen en önemli harcama kalemleri işletme giderleri ile yatırımlara yönelik harcamalardır. EPDK 2011-2015 yıllarına ait yatırım programları ile harcama tutarlarını 2010 yılı sonunda onaylamış ve uygulamaya koymuştur. Dolayısıyla yatırım harcamalarından kaynaklı bir artışın gündeme gelmesi söz konusu değildir. EPDK, aynı döneme ait işletme giderlerini de onaylamış ve tarifeleri belirlemiştir. Bugün için dağıtım sistemi kullanım bedellerini yüzde 20,7 oranında artıracak bir gelişme söz konusu değildir. Bu nedenledir ki tarife bileşenlerinde enerji bedeli ile kayıp-kaçak bedelinde oluşan düşüş tarifelere tüketici lehine yansıtılması gerekirken dağıtım ve iletim sistemi kullanım bedelleri artırılarak zımni bir zam söz konusu olmuştur.