Toplu İş Hukuku 3. Ders. SENDİKA VE KONFEDERASYONLARA ÜYELİK. - ppt indir
... konulu sunumlar: "Toplu İş Hukuku 3. Ders. SENDİKA VE KONFEDERASYONLARA ÜYELİK."— Sunum transkripti:
Toplu İş Hukuku 3. Ders
SENDİKA VE KONFEDERASYONLARA ÜYELİK
Sendika ve Konfederasyonlara Üyelik Sendika Üyeliği –İşçi Sendikasına Üyelik –İşveren Sendikasına Üyelik Konfederasyonlara Üyelik
İşçi Sendikasına Üyeliğin Şartları 1. STİSK’na göre işçi olmak1. STİSK’na göre işçi olmak –m. 17/1: «bu Kanun hükümlerine göre işçi sayılanlar» –m. 2/3,4: « Bu Kanunun uygulanması bakımından işçi, işveren ve işyeri kavramları 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununda tanımlandığı gibidir. –«İş sözleşmesi dışında ücret karşılığı iş görmeyi taşıma, eser, vekâlet, yayın, komisyon ve adi şirket sözleşmesine göre bağımsız olarak meslekî faaliyet olarak yürüten gerçek kişiler de bu Kanunun ikinci ila altıncı bölümleri bakımından işçi sayılır ». –m. 26/6: İşçiler ve işçi kuruluşları işveren kuruluşlarına, işveren kuruluşları da işçi kuruluşlarına üye olamaz; 2. 15 yaşını doldurmuş olmak –Eski kanunda 16 yaştı. –Ayrıca fiil ehliyetine sahip olmak da aranacaktır.
3. Tüzükte öngörülen niteliklere sahip olmak3. Tüzükte öngörülen niteliklere sahip olmak –Kanunların emredici hükümlerine, kişilik haklarına ve eşitlik ilkesine, demokratik haklara ve sosyal devlet ilkesine aykırı düşmemek kaydıyla tüzüğe hüküm konabilir. –Örn: kıdem. 4. Aynı işkolunda çalışıyor olmak4. Aynı işkolunda çalışıyor olmak –m. 17/3: «İşçi veya işverenler aynı işkolunda ve aynı zamanda birden çok sendikaya üye olamaz» –İstisna: «Ancak aynı işkolunda ve aynı zamanda farklı işverenlere ait işyerlerinde çalışan işçiler birden çok sendikaya üye olabilir». –İşçi ve işverenlerin bu hükme aykırı şekilde birden çok sendikaya üye olmaları hâlinde sonraki üyelikler geçersizdir. –Bir işyerinde yardımcı işlerde çalışan işçiler de, işyerinin girdiği işkolunda kurulu bir sendikaya üye olabilir.
İşveren Sendikasına Üyelik 1. STİSK’na göre işveren ya da işveren vekili sayılmak1. STİSK’na göre işveren ya da işveren vekili sayılmak –m. 17/2: «Bu Kanun anlamında işveren sayılanlar, işveren sendikalarına üye olabilir» –Bu Kanunun uygulanması bakımından işçi, işveren ve işyeri kavramları 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununda tanımlandığı gibidir. –m. 2: İşveren vekilleri, bu Kanunun uygulanması bakımından işveren sayılır. –İşveren vekili: İşveren adına işletmenin bütününü yönetenleri 2. Reşit ve Mümeyyiz Olmak2. Reşit ve Mümeyyiz Olmak –15 yaş şartı sadece işçiler için aranmış. –İşverenler için MK m. 11 ve 64 gereğince fiil ehliyetine sahip ve 18 yaş.. 3. Tüzükte öngörülen niteliklere sahip olmak3. Tüzükte öngörülen niteliklere sahip olmak –İşçiler için söylene şeyler burada da geçerli.
4. Aynı işkolunda faaliyette bulunmak4. Aynı işkolunda faaliyette bulunmak –İşçi sendikaları için söylenenler burada da geçerli. –İstisna: Kamu işveren sendikalarının, aynı işkolundaki kamu işverenleri tarafından kurulması ve faaliyette bulunması şartı aranmaz. (m. 3/2)
Üyeliğin Kazanılması (m.17/5) 1. Başvuru1. Başvuru –Sendikaya üye olmak serbesttir. Hiç kimse sendikaya üye olmaya veya olmamaya zorlanamaz. –Sendikaya üyelik, Bakanlıkça sağlanacak elektronik başvuru sistemine e- Devlet kapısı üzerinden üyelik başvurusunda bulunulması ve sendika tüzüğünde belirlenen yetkili organın kabulü ile e-Devlet kapısı üzerinden kazanılır. 2. Yetkili Organın Kabulü2. Yetkili Organın Kabulü –Üyelik sendikanın yetkili organı tarafından kabul edilince kazanılır. –Üyelik başvurusu, sendika tarafından otuz gün içinde reddedilmediği takdirde üyelik talebi kabul edilmiş sayılır. –Haklı bir neden gösterilmeden üyelik başvurusu kabul edilmeyenler, bu kararın kendilerine tebliğinden itibaren otuz gün içinde dava açabilir. Mahkemenin kararı kesindir. –Mahkemenin davacı lehine karar vermesi hâlinde üyelik, red kararının alındığı tarihte kazanılmış sayılır.
Üyelikten Doğan Hak ve Borçlar 1. Üyelik Hakları1. Üyelik Hakları –A. Sendikanın faaliyet ve yönetimine katılma hakkı: genel kurula katılma ve oy kullanma Kuruluşların genel kurulu, tüzüğüne göre üye veya delegelerden oluşur. Kuruluş ve şubelerin yönetim, denetleme ve disiplin kurulu üyeleri, bu sıfatla kendi genel kurullarına delege olarak katılır (m. 10/1) –B. Sendikanın Tesis ve Faaliyetlerinden Yararlanma hakkı –C. Üyenin Korunmasına İlişkin Haklar Kuruluşlar, faaliyetlerinden yararlanmada üyeleri arasında eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasaklarına uymakla yükümlüdür. Kuruluşlar, faaliyetlerinde toplumsal cinsiyet eşitliğini gözetir (m. 26/3)
2. Üyelik Borçları2. Üyelik Borçları –A. Sendika düzenine uyma borcu Sadakat ve doğrulukla üyeliklerini sürdürmesi –B. Aidat Ödeme Borcu (m. 18) (1) Üyelik aidatının miktarı kuruluşların tüzüklerinde belirtilen usul ve esaslara göre genel kurul tarafından belirlenir. (2) Üyelik ve dayanışma aidatları, yetkili işçi sendikasının işverene yazılı başvurusu üzerine, işçinin ücretinden kesilmek suretiyle ilgili sendikaya ödenir. (kaynakta kesme – check-off) (3) Yukarıdaki hükümlere göre ödenmesi gereken aidatı kesmeyen veya kesmesine rağmen bir ay içinde ilgili işçi sendikasına ödemeyen işveren, bildirim şartı aranmaksızın aidat miktarını bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek faiziyle birlikte ödemekle yükümlüdür. (4) Üye aidatının tahsiline ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir. Dayanışma aidatı var. (ileride değinilecek)
Sendika üyeliğinin sona ermesi ve askıya alınması 1. Üyeliğin Kendiliğinden Sona Ermesi1. Üyeliğin Kendiliğinden Sona Ermesi –Kanunda belirtilen üyelik koşullarının kaybedilmesiyle son bulur. –İşçilik sıfatını kaybetmesi. –M. 19/5: –M. 19/5: İşveren veya işveren vekili sıfatını kaybedenlerin sendika ve üst kuruluşlardaki üyelikleri ve görevleri, bu sıfatı kaybettikleri tarihte kendiliğinden sona erer. Ancak, tüzel kişiliği temsilen işveren vekili sıfatı ile işveren sendikalarına üye olanların bu sıfatı kaybetmeleri hâlinde tüzel kişiliğin üyeliği düşmez. Bu durumda işveren vekilinin kuruluş organlarındaki görevleri sona erer. –M. 19/6: –M. 19/6: Sosyal Güvenlik Kurumundan yaşlılık veya malullük aylığı ya da toptan ödeme alarak işten ayrılan işçilerin sendika üyeliği sona erer. Ancak çalışmaya devam edenler ile kuruluş ve şubelerinin yönetim, denetleme ve disiplin kurullarındaki görevleri sırasında yaşlılık veya malullük aylığı ya da toptan ödeme alanların üyeliği, görevleri süresince ve yeniden seçildikleri sürece devam eder. –M. 19/7: –M. 19/7: İşkolunu değiştirenin sendika üyeliği kendiliğinden sona erer.
Sendika Üyeliğini Kaybedilmesine Neden Olan Genel Olgular –1. Ölüm ve gaiplik –2. Temyiz kudretinin (devamlı olarak) kaybetmek (DerK m. 17) –3. Kuruluşun Sona Ermesi (Feshi veya infisahı)
2. Üyeliği Sona Erdirmeyen Durumlar2. Üyeliği Sona Erdirmeyen Durumlar –m. 19/(8) İşçi kuruluşu ve şubelerinin organlarında görev almak üyeliği sona erdirmez. –m. 19/(9) İşçi sendikası üyesinin bir yılı geçmemek üzere işsiz kalması üyeliğini etkilemez. –m. 19/(10) Herhangi bir askeri ödev nedeniyle silah altına alınan üyenin üyelik ilişkisi bu süre içinde askıda kalır. –İşçinin üyesi bulunduğu sendikanın faaliyet alanı içinde başka bir işyerine geçmesi. –Tüzel kişiliği temsilen işveren vekili sıfatıyla sendika üyesi olan kişilerin işveren vekilliği sıfatını kaybetmesi tüzel kişiliğin üyeliğini etkilemez. –Sosyal Güvenlik Kurumundan yaşlılık veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almasına rağmen çalışmaya devam edenler ile kuruluş ve şubelerinin yönetim, denetleme ve disiplin kurullarındaki görevleri sırasında yaşlılık veya malullük aylığı ya da toptan ödeme alanların üyeliği, görevleri süresince ve yeniden seçildikleri sürece devam eder
3. Üyelikten Çekilme (İstifa)3. Üyelikten Çekilme (İstifa) –m. 19 – (1) İşçi veya işveren, sendikada üye kalmaya veya üyelikten ayrılmaya zorlanamaz. –m. 19 – (2) Her üye, e-Devlet kapısı üzerinden çekilme bildiriminde bulunmak suretiyle üyelikten çekilebilir. E-Devlet kapısı üzerinden yapılan çekilme bildirimi elektronik ortamda eş zamanlı olarak Bakanlığa ve sendikaya ulaşır. –m. 19 – (3) Çekilme, sendikaya bildirim tarihinden itibaren bir ay sonra geçerlilik kazanır. Çekilenin bir aylık süre içinde başka bir sendikaya üye olması hâlinde yeni üyelik bu sürenin bitimi tarihinde kazanılmış sayılır.
4. Üyelikten Çıkarılma (İhraç) (m. 19/4)4. Üyelikten Çıkarılma (İhraç) (m. 19/4) –Sendika üyeliğinden çıkarılma kararı genel kurulca verilir. –Karar, e-Devlet kapısı üzerinden Bakanlığa elektronik ortamda bildirilir ve çıkarılana yazı ile tebliğ edilir. –Çıkarılma kararına karşı üye, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde mahkemeye itiraz edebilir. –Mahkeme iki ay içinde kesin olarak karar verir. –Üyelik, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder.
4. Üyeliğin Askıda Kalması4. Üyeliğin Askıda Kalması –Herhangi bir askeri ödev nedeniyle silah altına alınan üyenin üyelik ilişkisi bu süre içinde askıda kalır. (m. 19/10)
Sendika Üyeliğinin Güvencesi Anayasal Temeli (m. 51) –Çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahiptir. Hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz. Genişletilmiş Avrupa Sosyal Şartı –“Akit Taraflar, çalışanların ve çalıştıranların ekonomik ve sosyal çıkarlarını korumak için, yerel, ulusal ve uluslararası örgütler kurma ve bu örgütlere üye olma özgürlüğünü sağlamak veya geliştirmek amacıyla ulusal mevzuatın bu özgürlüğü zedelemesini veya zedeleyici biçimde uygulanmasını önlemeyi taahhüt ederler». (m. 5)
Sendika Üyeliğinin Güvencesi 87 sayılı Sendika Özgürlüğüne ve Örgütlenme Hakkının Korunmasına İlişkin ILO Sözleşmesi (ILO Kabul: 17 Haziran 1948, TC 25 Şubat 1993) –Çalışanlar ve işverenler herhangi bir ayırım yapılmaksızın önceden izin almadan istedikleri kuruluşları kurmak ve yalnız bu kuruluşların tüzüklerine uymak koşulu ile bunlara üye olmak hakkına sahiptirler. 98 sayılı Örgütlenme ve Toplu Pazarlık Sözleşmesi (ILO Kabul: 18 Haziran 1949, TC 14 Ağustos 1951) –İşçiler çalışma hususunda sendika hürriyetine halel getirmeye matuf her türlü fark gözetici harekete karşı tam bir himayeden faydalanacaktır. Böyle bir himaye bilhassa, –Bir işçinin çalıştırılmasını, bir sendikaya girmemesi veya bir sendikadan çıkması şartına tabi kılmak; –Bir sendikaya üye olması yahut çalışma saatleri dışında veya işverenin muvafakatı ile çalışma saatlerinde sendika faaliyetlerine iştirak etmesinden dolayı bir işçiyi işinden çıkarmak veya başka suretle onu izrar etmek; maksatları güden hareketlere mütaallik hususlarda uygulanacaktır
Sendika Üyeliği Güvencesi (m. 25) 1. İşçinin İşe Alınması Sırasında Ayrım1. İşçinin İşe Alınması Sırasında Ayrım –İşçilerin işe alınmaları; belli bir sendikaya girmeleri veya girmemeleri, belli bir sendikadaki üyeliği sürdürmeleri veya üyelikten çekilmeleri veya herhangi bir sendikaya üye olmaları veya olmamaları şartına bağlı tutulamaz. (m. 25/1) –Yukarıdaki hükümlere aykırı olan toplu iş sözleşmesi ve iş sözleşmesi hükümleri geçersizdir. (m. 25/8)
2. İşçinin İşte Çalıştırılması Sırasında Ayrım2. İşçinin İşte Çalıştırılması Sırasında Ayrım –İşveren, bir sendikaya üye olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, çalışma şartları veya çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayrım yapamaz. Ücret, ikramiye, prim ve paraya ilişkin sosyal yardım konularında toplu iş sözleşmesi hükümleri saklıdır. –İşçiler, sendikaya üye olmaları veya olmamaları, iş saatleri dışında veya işverenin izni ile iş saatleri içinde işçi kuruluşlarının faaliyetlerine katılmaları veya sendikal faaliyette bulunmalarından dolayı işten çıkarılamaz veya farklı işleme tabi tutulamaz. –İşverenin fesih dışında (AYM iptal) yukarıdaki fıkralara aykırı hareket etmesi hâlinde işçinin bir yıllık ücret tutarından az olmamak üzere sendikal tazminata hükmedilir.
3. İşçinin İşine Son Verilmesinde Ayrım3. İşçinin İşine Son Verilmesinde Ayrım –İşveren, bir sendikaya üye olan işçilerle sendika üyesi olmayan işçiler veya ayrı sendikalara üye olan işçiler arasında, çalıştırmaya son verilmesi bakımından herhangi bir ayrım yapamaz (m. 25/2) –İşçiler, sendikaya üye olmaları veya olmamaları, iş saatleri dışında veya işverenin izni ile iş saatleri içinde işçi kuruluşlarının faaliyetlerine katılmaları veya sendikal faaliyette bulunmalarından dolayı işten çıkarılamaz (m. 25/3)
Üyelik Güvencesine Aykırılığın Sonucu Sendikal Nedenle Feshin İspatı ve Sendikal TazminatSendikal Nedenle Feshin İspatı ve Sendikal Tazminat –Sendikal bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde 18*, –Sendikal bir nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, 4857 sayılı Kanunun 18*, 20 ve 21 inci madde hükümlerine göre dava açma hakkına sahiptir. sendikal tazminata –İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiğinin tespit edilmesi hâlinde, 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesine göre işçinin başvurusu, işverenin işe başlatması veya başlatmaması şartına bağlı olmaksızın sendikal tazminata karar verilir. –Ancak işçinin işe başlatılmaması hâlinde, ayrıca 4857 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen tazminata hükmedilmez. – İşçinin 4857 sayılı Kanunun yukarıdaki hükümlerine göre dava açmaması ayrıca sendikal tazminat talebini engellemez. * 18 ibaresi AYM kararı ile iptal edilmiştir.
İspat –İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiği –İş sözleşmesinin sendikal nedenle feshedildiği iddiası ile açılacak davada, feshin nedenini ispat yükümlülüğü işverene aittir. –Feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi, feshin sendikal nedene dayandığını ispatla yükümlüdür. –Fesih dışında işverenin sendikal ayrımcılık yaptığı iddiasını –Fesih dışında işverenin sendikal ayrımcılık yaptığı iddiasını işçi ispat etmekle yükümlüdür. – Ancak işçi sendikal ayrımcılık yapıldığını güçlü biçimde gösteren bir durumu ortaya koyduğunda, işveren davranışının nedenini ispat etmekle yükümlü olur. –İşçinin iş kanunları ve diğer kanunlara göre sahip olduğu hakları saklıdır.
Sendikal Ayrımcılığın Cezai Yaptırımı Sendikal hakların kullanılmasının engellenmesiSendikal hakların kullanılmasının engellenmesi Madde 118 (1) Bir kimseye karşı bir sendikaya üye olmaya veya olmamaya, sendikanın faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya, sendikadan veya sendika yönetimindeki görevinden ayrılmaya zorlamak amacıyla, cebir veya tehdit kullanan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir sendikanın faaliyetlerinin engellenmesi halinde, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Konfederasyonlara Üyelik (m. 20) (1) Üst kuruluş üyeliğine başvuru genel kurul kararına bağlıdır. Üst kuruluş üyeliği, tüzükte belirlenen yetkili organın kabulüyle kazanılır. Aynı zamanda birden fazla üst kuruluşa üye olunamaz. Aksi hâlde sonraki üyelikler geçersizdir. (2) Üst kuruluş üyeliğinden çekilme genel kurul kararına bağlıdır. Çekilme, üst kuruluşa bildirim tarihinden itibaren bir ay sonra geçerlilik kazanır. (3) Üst kuruluş üyeliğinden çıkarılma, üst kuruluş genel kurulu kararıyla olur. (4) Üye olma, üyelikten çekilme ve çıkarılma kararları, üst kuruluş tarafından bir ay içerisinde Bakanlığa bildirilir.
Uluslararası işçi ve işveren kuruluşlarına üyelik (m. 21) (1)(1) Kuruluşlar tüzüklerinde gösterilen amaçlarını gerçekleştirmek üzere uluslararası işçi ve işveren kuruluşlarının kurucusu olabilir, bu kuruluşlara serbestçe üye olabilir ve üyelikten çekilebilir, iş birliğinde bulunabilir, üye ve temsilci gönderebilir veya kabul edebilir ve dış temsilcilik açabilir. (2)(2) Uluslararası işçi ve işveren kuruluşları Dışişleri Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle İçişleri Bakanlığının izniyle Türkiye’de temsilcilik açabilir ve üst kuruluşlara üye olabilir. (3)(3) Yukarıdaki fıkralara aykırılık hâlinde İçişleri Bakanlığınca üyeliğin iptal edilmesi, temsilciliğin faaliyetinin durdurulması veya kapatılması için, kuruluş merkezinin veya temsilciliğin bulunduğu yerde dava açılabilir. (4)(4) Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde faaliyet gösteren işçi ve işveren kuruluşları Türkiye’de kurulu üst kuruluşlara üye olabilir.
ICFTU: Uluslararası Hür İşçi Sendikaları Konfederasyonu WFTU: Dünya İşçi Sendikaları Konfederasyonu –ITUC: Uluslararası İşçi Sendikaları Konfederasyonu –151 ülkeden 305 örgüt ve 175 milyon işçiyi barındırmakta WCL: Dünya İşçi Konfederasyonu IFC: Uluslararası Gazeteciler Federasyonu ETUC: Avrupa İşçi Sendikaları Konfederasyonu Türk-İş, DİSK, Hak-İş ITUC ve ETUC üyesidir.
Kuruluşların katılması veya birleşmesi (m. 22) (1) Bir kuruluşun aynı nitelikteki bir kuruluşa katılması hâlinde, katılan kuruluşun bütün hak, borç, yetki ve çıkarları katıldığı kuruluşa kendiliğinden geçer. (2) Aynı nitelikteki bir kuruluşla birleşen kuruluşların bütün hak, borç, yetki ve çıkarları birleşme sonucu meydana getirdikleri yeni tüzel kişiliğe kendiliğinden geçer. (3) Katılan veya birleşen kuruluşun üyeleri, kendiliğinden katıldıkları veya yeni meydana getirdikleri kuruluşun üyesi olur. (4) Katılımın yapıldığı ya da yeni meydana getirilen kuruluş, durumu bir ay içerisinde Bakanlığa bildirir. (CSGB) –Katılma veya birleşme ancak aynı işkolunda kurulu sendika veya konfederasyonlar arasında olabilir.
Melikşah Üniversitesi Melikşah Üniversitesi
"Toplu İş Hukuku 3. Ders. SENDİKA VE KONFEDERASYONLARA ÜYELİK." indir ppt
Benzer bir sunumlar Sendika Yöneticileri-İşyeri Sendika Temsilcileri ve Sendikal Güvenceler Prof.Dr.Gülsevil ALPAGUT.
PROF. DR. YASEMİN IŞIKTAÇ. ÇALIŞAN ÇOCUKLARIN HAKLARI Özel düzenlemelere bağlı çocuk ve genç işçiler: Deniz taşıma işlerinde çalışan gençler Profesyonel.