Sonbaharda ağaçların yaprakları neden dökülür? | Yeni Nesil Bilgi
Ana Sayfa » Genel Kültür » Sonbaharda ağaçların yaprakları neden dökülür?
27 Ekim 2013 - 14:08 1.226 Okunma PAYLAŞ TWEET YORUM YAP YAZI BÜYÜT YAZI KÜÇÜLT
Sonbaharda Ağaçların Yaprakları Neden Sararır
Yazın canlı ve parlak görüntüsünün ardından sonbaharın gelmesi ile birlikte tıpkı insanlarda olduğu gibi tabiatta da bir dinginlik ve dinlenme hali baş gösterir. İlkbahar ve yaz aylarında enerji, mineral ve vitamin toplayan ağaçlar yavaş yavaş dinlemeye geçer ve bu zengin içeriklerinden yararlanmaya başlar. Acaba yaz mevsiminde yemyeşil olan ağaçların yaprakları sonbahar la birlikte neden sararır?
Aslında bunun oldukça basit bir cevabı var. Yeşil rengi meydana getiren klorofil pigmenti yeterli ışık ve ısı alındığında ağacın fotosentez yapmasını sağlar. Bu mevsimde klorofil çok baskındır ve bu yüzden yapraklar daima yeşildir. Hâlbuki sonbaharla birlikte ağaç yeterli ışığı ve ısıyı bulmaz. Bunun sonucu olarak yazın çekinik halde bulunan turuncu rengi veren karotin, sarı rengi veren ksantofil ve kırmızı rengi veren antosiyanin ortaya çıkar. Bu pigmentlerin ortay çıkması demek yaprakların bu renkleri alması anlamına gelir. Klorofil de aslında hala bulunmakla birlikte diğer pigmentler baskın olduğundan çok fazla etki gösteremez. Sonbahar geldiğinde ilk önce turuncu ve sarı rengi sağlayan karotinin ortaya çıkar. Akabinde fosfatın azalmasına bağlı olarak antosiyaninler artar. Böylece yapraklar kırmızı bir renk alır. Kışın kendini hissettirmeye başlaması ile birlikte renk pigmentlerinin hepsi ölerek yaprak kahverengiye döner ve kurumaya başlar. En sonunda içindeki bütün pigmentler ölür ve yaprak ağacın dalından koparak yere düşer.
Birçok ağaç tipi sert hava koşullarında hayatta kalmak için yapraklarını dökerler. Kuzey yarımküredeki ılıman kuşakta sonbahar mevsiminde ağaçların yaprakları dökülür. Tropikal ve subtropikal kuşaklardaki ormanlarda ise, ağaçlar kurak sezon başlangıcında yapraklarını döker. Geniş yapraklı ağaçların tümü yılın belli bir kısmı tüm yapraklarını kaybeder.
Yaprak döken ağaçlar yapıları itibariyle soğuk ya da kuru havalara karşı oldukça duyarlıdır. Bunun sebebi yapraklarının geniş ve savunmasız olmalarıdır. Genel olarak geniş yapraklı ağaçların yapraklarını döktüğü, iğne yapraklıların dökmediği doğruysa da meşe ve bazı çam türleri gibi yapraklarını döken iğne yapraklılar da vardır.
Yaprak dökümü, ağaçlarda su ve enerji tasarrufu demektir. Kötü hava yaklaşırken ağacın özel hormonu bunu fark eder ve özel hücreler tarafından yaprak dökümü başlatılır. Yaprak dökümünün başlangıcında ağaçlar daha sonra kullanmak için değerli besinlerini yapraklarından çekerek köklerinde depolarlar. Yapraklara yeşil rengini veren klorofil molekülü besinlerin aşağı taşınmasını da üstlenen yegane moleküldür. Klorofil molekülünün yapraklardan çekilmesi, dökülen yapraklarının sararma sebebini de açıklamaktadır. Dökülme anından sonra yaprağın kopan kısmında açığa çıkan alanda hücre koruyucu tabaka açığa çıkarak bu alanı koruma görevi üstlenir.
Yaprak dökülmesinin bir diğer amacı da gelecek yılın ilkbahar döneminde döllenme şansıdır. Havada uçuşan polenlerin daha çok ağacı dölleyebilmesi için gereken rüzgar açıklığı yaprak dökümü ile sağlanmış olur.
Sonuç olarak ağaçlar çok çeşitli soğuk ve kuru hava koşullarında hayatta kalabilmek için doğal bir stateji gereği ağaçlarını dökerler. Bu basit ama önemli strateji onların yaşamlarını devam ettirebilmeleri için hayati önem taşır.
Sonbaharda ağaçların yaprakları neden dökülür? - Yorumlar