"Marifet-i Sani denilen kemalat arşına uzanan miraçların usulü dörttür." Kelamcılar ile mirac-ı Kur'an'iye yolunun farkı nedir?
Çar, 25-Kas-2009 - 00:00 tarihinde gönderildi
Kelam ve felsefe, akıl merkezli bir meşreptir. Bu meslekte baskın ve aşkın güç akıldır. Hatta öyle ki; ayet ve akıl ters düştüğü zaman, ayet akla göre tevil edilir. Mutlak ve doğru bilgiye ulaşmada akıl en büyük vasıtadır, diğerleri ona tabidir. Buraya kadar ifade ettiğimiz kelam anlayışı; vahiyden çok felsefeye yakın duran Mutezile ve İslam filozoflarının kelam anlayışıdır.
Ehl-i sünnet çerçevesinde teşekkül etmiş kelam anlayışı, biraz daha farklılık arz eder. Ehl-i sünnet kelamında vahiy tartışmasız otoritedir, bu noktada felsefi kelamdan ayrılıyor; lakin insanın mahiyetini işletmek noktasında, Ehl-i sünnet kelamı; aklı ön plana çıkarırken, kalp ve sair latifeleri ihmal ediyor. Bu sebeple kalp merkezli mesleği temsil eden İbn-i Arabi, akıl merkezli mesleği temsil eden Fahr-u Raziyi, kuru ve soyut akılcılık yapmakla tenkit ediyor. Halbuki İbn-i Arabi’nin mesleği de kalbi işlettirirken, insanın mahiyetinin diğer unsurlarını ihmal ediyor.
İşte Kur’an’i olan sahabe mesleği; yani Kur’an’ın marifet usulü her iki mesleğin de kusur ve eksik noktalarını tamamlayan bir meslektir. Bu meslek insanın mahiyetindeki bütün duygu ve cihazları, tam bir denge içinde işletip çalıştırıyor. Birisini işletirken diğerini ihmal etmiyor. Kelam aklı çalıştırırken kalbi ihmal ediyor, tasavvuf kalbi çalıştırırken aklı ihmal ediyor, Kur’an’ın sahabe yolu ise; diğer duygularla beraber hem aklı hem kalbi tam çalıştırıp işletiyor.
Bütün hak meslek ve meşreplerin temel ve esası Kur’andan alınmıştır. Lakin bu temel ve esasların teferruat ve işletim sistemleri beşerileştiği için, Kur’an gibi orijinal ve tesirli olamıyor. İşte Üstadın buradaki sınıflandırması bu noktaya bakıyor. Yoksa Ehl-i sünnet dahilinde olan Kelam ilmi, Kur’an’ın dışında batıl ve yanlış anlamında değildir.
Kur’an ve Kelam ilminin farkına, Üstad Hazretleri şu şekilde işaret ediyor:
Bazı Sözlerde ulema-i ilm-i kelâmın mesleğiyle, Kur’ân’dan alınan minhâc-ı hakikînin farkları hakkında şöyle bir temsil söylemişiz ki:
Meselâ, bir su getirmek için, bazıları küngân (su borusu) ile uzak yerden, dağlar altında kazar, su getirir. Bir kısım da, her yerde kuyu kazar, su çıkarır. Birinci kısım çok zahmetlidir, tıkanır, kesilir. Fakat her yerde kuyuları kazıp su çıkarmaya ehil olanlar, zahmetsiz herbir yerde suyu buldukları gibi, aynen öyle de:
Ulema-i ilm-i kelâm, esbabı, nihayet-i âlemde teselsül ve devrin muhaliyetiyle kesip, sonra Vâcibü’l-Vücudun vücudunu onunla ispat ediyorlar. Uzun bir yolda gidiliyor. Amma Kur’ân-ı Hakîmin minhâc-ı hakikîsi ise, her yerde suyu buluyor, çıkarıyor. Herbir âyeti, birer asâ-yı Mûsâ gibi, nereye vursa âb-ı hayat fışkırtıyor.
وَفِى كُلِّ شىْءٍ لَهُ اٰيَةٌ تَدُلُّ عَلٰى اَنَّهُ وَاحِدٌ “Herşeyde Allah’ın birliğini gösteren bir delil vardır.” düsturunu herşeye okutturuyor.
Hem iman yalnız ilim ile değil; imanda çok letâifin hisseleri var. Nasıl ki, bir yemek mideye girse, o yemek muhtelif âsâba, muhtelif bir surette inkısam edip tevzi olunuyor. İlimle gelen mesâil-i imaniye dahi, akıl midesine girdikten sonra, derecâta göre ruh, kalb, sır, nefis, ve hâkezâ, letâif kendine göre birer hisse alır, masseder. Eğer onların hissesi olmazsa noksandır. İşte, Muhyiddin-i Arabî, Fahreddin Râzî’ye bu noktayı ihtar ediyor. Yirmi Altıncı Mektup
Çar, 25/11/2009 - 00:00
" Lakin bu temel ve esasların teferruat ve işletim sistemleri beşerileştiği için, Kuran gibi orijinal ve tesirli olamıyor" Ben bu konuyu tam kavrayamıyorum.tasavvuf için de bu konuya takılıyorum kalp gözü açık insanlar bile sünnet çizgisi dışına çıkabiliyor. oysaki Kuran ve sünnet aşikar ortada. tarihi hadiseler,ferdi zaaflar vs etkili mi oluyor acaba?
" Fakat her yerde kuyuları kazıp su çıkarmaya ehil olanlar," bu kişilerin ehil olması kesb le elde edilemiyor anladığım kadarıyle.Cenab-ı allahın bir ikramı mı oluyor?ledünni ilim midir?
Yirmi Dokuzuncu Mektup, Yedinci Kısım, Yedinci İşareti biraz açar mısınız?
"Ve ulemâ-i ilm-i kelâmın binler cild kitapları, akla ve mantığa istinaden telif edilip, yalnız o mârifet-i imaniyenin burhanlı ve aklî bir yolunu göstermişler. Ve ehl-i hakikatin yüzer kitapları keşfe, zevke istinaden …” Devamıyla izah eder misiniz?
İlk önce iman hakikaterleri mi yoksa Ehl-i sünnet itikadı mı? İman hakikatlerinin delillerinin öğrenmek hakiki iman mıdır? Ehl-i sünnet alimleri, iman hakikatlerinin delillerinin aramasında veya öğrenmesine karşı mıdır?
"Ekser ehl-i tarikat gibi yalnız kalben harekete kanaat edemedi. Çünkü, aklı, fikri hikmet-i felsefiyeyle bir derece yaralıydı, tedavi lâzımdı." Burayı nasıl anlamalıyız?
"Belki akıl ve kalbin ittihad ve imtizacı ve ruh ve sair letâifin teavünü ayağıyla hareket ederek evc-i âlâya uçar. Taarruz eden felsefenin değil ayağı, belki gözü yetişmediği yerlere çıkar, hakaik-i imaniyeyi kör gözüne de gösterir."Açıklar mısınız?
Külliyattaki kitapların içerikleri nelerdir, konuları nelerdir, nelerden bahseder, genel hatlarıyla bilgi verir misiniz?
"Hem şu burhanın âlem-i şehadet tarafına tedellî etmiş olan ahkâma dair dalı, bütün sıdk ve hak ve hakikat olduğuna, bizzarure âlem-i gayb tarafına uzanan tevhide ve gayba dair gusn-u azamı (ağaç dalı) yine sabit hakaikle meyvedardır." İzahı?
Hüsrev Ağabey’in Levh-i Mahfuza bakarak Tevafuklu Kur'an yazmasını nasıl değerlendirmeliyiz?
Üstad, "Eski Said Avrupa şahsı manevisi ile mücahedesinde, onların fünunu medeniye denilen esaslarını bir derece kabul ettiği için muvaffak olamıyordu." diyor. Bunu nasıl anlamalı; yani önce bilim felsefesini çürütmeli miyiz?
"Onlar o kimselerdir kî, imân yolunu delile ısmarlamışlardır. O kişi verâ ehli, takva ehli olsa da bu böyledir... İhtiyar kadınların itikadı gibi itikadınız olsun..." Risale-i Nur'un akli delilleri kullanmasını nasıl değerlendirmeliyiz?