Ana Sayfa Bilgi Deprem Anında Neler Yapılmalı? Neler Yapmalıyız?
Deprem Anında Neler Yapılmalı? Neler Yapmalıyız?
İstanbul depremi sonrası, vatandaşları büyük bir korku sararken, biz de boş durmayıp sizin için AFAD ve Akut’tan ulaştığımız bilgilerle deprem anında neler yapılmalı derledik.
AFAD’A Göre Deprem Anında Neler Yapılmalı?
AKUT’a Göre Deprem Anında Neler Yapılmalı?
Bir depremin ne zaman gerçekleşeceğini bilemediğimiz gibi, depreme nerede yakalanacağımızı da bilemeyiz. Evde, işyerinde, okulda, yolda ya da farklı yerlerde depremi yaşamamız söz konusuolabilir.Bubölümümüz,farklı yerlerdekitemeldavranış biçimlerini kapsamaktadır ve her bir yer için özel koşullar ayrıca belirtilmektedir. Genel Tutum Deprem sırasında yapmamız gereken ilk şey olabildiğince sakin kalmak, diğerlerinin de sakin kalmalarına yardımcı olmak, kesinlikle panik yapmamaktır. Deprem öncesinde yapılacak tatbikatlar ve çalışmalar sakin kalmamızı, aynı zamanda hızlı ve doğru kararlar vermemizi sağlayacaktır. Bir diğer yaklaşım ise; depreme nerede yakalanıldıysa “orada” (içerideyse içerde, dışarıdaysa dışarıda gibi) hızla doğru davranışları uygulamaktır. Genel Davranış Depremle ilgili genel davranış biçimini; “Yat/ Çök – Korun/ Kapan – Tutun” hareketi oluşturur. Yat/ Çök: Küçük depremlerden farklı olarak, büyük bir deprem sırasında ayakta kalmak mümkün değildir. Bireylerin ayakta kalmaya çalışırken, hızlı salınım hareketleri nedeniyle çeşitli yönlere savrulması ve alınacak darbelerle yaralanmaları oldukça yüksek bir olasılıktır. Deprem hareketi sırasında yere yatılmış ya da çökülmüş olması halinde savrulma azalmaktadır. Bu nedenle bireylerin deprem olduğunu anladıkları zaman hızla emniyetli bir yerde “yatmaları” ya da “çökmeleri” önerilmektedir. 36 Yat: Yere yüzüstü yatma, ya da yan yatarak bacakları karına çekme (cenin) şeklindedir. Çök: Özellikle masa altı gibi yerlerin tercih edildiği hallerde uygulanır. İki diz üzerine çökülerek vücut öne eğilir. Korun/ Kapan: Deprem sırasında çevremizden üzerimize düşecek ya da devri – lecek cisimlere karşı kendimizi koruma durumunu ifade eder. Korun: Özellikle baş bölgesinin korunması birinci önceliktir, yastık ya da başka bir cisimle başı “koru – mak” gibi. Kapan: Başımızı kollarımızın arasına alarak “kapanmak”. Tutun: Deprem sırasında salınan koltuk ve oturma grubu gibi ağır ve büyük cisimlere tutunarak on – larla beraber sallanabilir ve sizi ezmelerine engel olursunuz. 37 Kapalı Alanlar (Bina İçi) Evler ve Ofisler Deprem sırasında ev ve ofislerdeki davranışla ilgili genel yaklaşım; devrilebilecek ağır ve yüksek cisimlerden, kırılabilecek camlardan, ağır ayna, asılı bitki gibi düşerek zarar verebilecek cisimlerden uzak durmak ve tercihen daha önce saptadığınız emniyetli yerlerde “Yat/ Çök – Korun/ Kapan – Tutun” hareketini yapmaktır. Hızla doğru hareketi yapmanın temeli ise, emniyetli yerlerin önceden saptanması ve tatbikat yapılmasında yatar. Bu uygulama hemen tüm kapalı mekanlar için aynı olmakla beraber, bazı istisnalar aşağıda ayrıca belirtilmiştir. Balkonlar Depreme balkonda yakalanmanız halinde içeri girin ve en yakın emniyetli yerde “Yat/ Çök – Korun/ Kapan – Tutun” hareketini yapın; balkonda kalmayın, aşağı atlamayın. Merdivenler Depreme merdivende yakalanmanız halinde en yakın kata ulaşmaya çalışın, en yakındaki emniyetli yerde “Yat/ Çök – Korun/ Kapan – Tutun” hareketiniyapın.Eğerulaşamıyorsanız, trabzanlara tutunarak “Yat/ Çök – Korun/ Kapan – Tutun” hareketini yapın. Depreme içeride yakalandıysanız, merdivenlere koşmayın. Asansörler Depreme asansörde yakalandıysanız hemen en yakın katta inin ve en yakın emniyetli yerde “Yat/ Çök – Korun/ Kapan – Tutun” hareketini yapın. Deprem sırası ve sonrasında asansöre binmeyin. 38 Sinema, Tiyatro, Stadyum, Dini İbadet Yerleri Bu gibi kalabalık yerlerdeki önemli tehditlerden biri, ilk anda oluşabilecek paniktir. Bu duruma bağlı olarak bir deprem olduğunu anladığınız anda ilk yapılacak şey, bulunduğunuz yerde kalmak, sarsıntı boyunca çıkışlara gitmeye çalışmamaktır. Ezilme riskinin (paniğin) olmaması halinde koltuk/ sıra önlerinde Yat/ Çök-Korun/ Kapan-Tutun hareketini yapabilirsiniz. Panik nedeniyle ezilme riskinin olduğunu fark etmeniz halinde olduğunuz yerde durarak/ oturarak başınızı koruyun. Alışveriş Merkezleri – Kalabalık Mekanlar Bu gibi kalabalık yerlerdeki önemli tehditlerden biri ilk anda oluşabilecek paniktir; bulunduğunuz yerde kalın, panik halinde çıkışlara koşmayın. Üzerinize devrilebilecek raf vb. objeler ile devrilebilecek yüksek ve ağır cisimlerden uzak durun. Panik nedeniyle zarar görmeyeceğiniz bir yerdeyseniz “Yat/ ÇökKorun/ Kapan-Tutun” hareketini yapabilirsiniz, aksi takdirde en azından başınızı kapayın, ya da bulduğunuz bir cisimle başınızı örterek düşebilecek sıva, cam gibi malzemelerden korunun. Sarsıntı sırasında yangın için bulunan otomatik su püskürtücülerin ve yangın alarmlarının devreye girebileceğini aklınızda tutun. Kesinlikle asansörleri kullanmayın. Açık Alanlar (Dış Mekanlar) Açık Alanlardaki Temel Davranış Biçimleri: Dışarıda iseniz, binalardan, ağaçlardan, üst geçitlerden, köprülerden, elektrik direklerinden ve tellerinden uzak durun. Kaldırım ve bina kenarında bulunmanız halinde, yukarıdan düşebilecek kiremit, cam, tabela, sıva, mozaik, saksı gibi malzemelerden uzak durmaya çalışın. Açık bir noktada yere çökün/ oturun, yukarıdan düşebilecek cisimlere karşı başınızı koruyun. Araç Kullanırken: Yolda seyir halindeyseniz yavaşça ve dikkatli bir şekilde aracınızı yol- 39 un kenarına çekin ve durun. Elektrik direk ve kablolarından ve diğer tehlikelerden uzak durun. Sarsıntı bitene kadar araç içinde kalın. Sarsıntıdan sonra araç kullanmaya devam etmeniz halinde, yoldaki olası hasarlara karşı tetikte olun. Üst geçitlerde, köprü altlarında ya da üzerinde veya tünel içinde durmayın. Bu gibi yerlere girmek üzereyseniz, girmeden önce; çıkmak üzereyseniz, çıktıktan sonra durmaya çalışın. Kapalı otopark gibi yerlere park etmeniz halinde emniyetli yer olarak araçların yanlarına yatmayı düşünebilirsiniz. Ancak bu hareketi trafiğe açık alanda yapmayın. Özel Koşullar Fiziksel Engelliler Bu durumdaki davranış, fiziksel engelin seviyesi ile ilgilidir. Örneğin; kendi başınıza hızla tekerlekli sandalyenizden ayrılıp emniyetli bir yerde “Yat/ Çök – Korun/ Kapan – Tutun” hareketini yapabilecek, daha sonra da kendi başınıza tekerlekli sandalyenize çıkabilecekseniz bu önerilebilir. Ancak bazı fiziksel engeller kişinin bu hareketleri yapmasına izin vermeyebilir. Bu durumda emniyetli bir yerde tekerlekli sandalyenin tekerlekleri kilitlenmeli, baş ve boyun bölgesi korunarak sarsıntının bitmesi beklenmelidir. Ev Hayvanı Sahipleri Deprem sırasında ev hayvanınıza tutunmaya çalışmayın. Hayvanlar bir deprem sırasında içgüdüsel olarak kendilerini korumaya çalışacak, kendilerini güvenli hissedecekleri bir yerde saklanmak isteyeceklerdir. Bu sırada yoluna çıkılması halinde en uysal hayvan dahi ters ve zarar verecek şekilde davranabilir.
Sonraki İçerikHAARP Ne Demek? HAARP Nedir? Depremlerle Alakası