Nedir - dante
Anasayfa > Sözlük > D > Dante
dante: mayıs 1265’de floransa'da doğan italyan yazar dante alighieri, 26 mart 1266’da durante adıyla vaftiz edildi. 1274’de “yeni hayat” ve “ilahi komedya”da ölümsüzleştireceği beatrice'yi ilk kez gördü. asıl adı bice di folco portinari olan beatrice, daha sonra simone de' bardi'yle evlendi ve 1290 yılında öldü.
detay olarak danteyi anlatmak gerekirse:
dante alighieri (1 haziran 1265, floransa - 13 eylül 1321, ravenna) italyan ozan ve politikacı.
en bilinen eseri, ahirete yapılan bir yolculuğu anlattığı ilahi Komedya`dır (la divina commedia). bu eser cehennem, araf ve cennet isimlerinde üç ciltten oluşmuştur. dünya edebiyat tarihinin en büyük eserlerinden biri olarak kabul edilmekle birlikte, modern italyanca`nın temelini oluşturur.
domenico di michelino (1465): dante ve kitabı, floransamodern avrupa ve italya için önemli bir figürdür ve italya'daki demir 2€'ların tura tarafında, dante'nin resmi vardır.
dante 1265 yılında doğdu, haziran ayında ikizler burcu olarak doğdunu söyler. gerçek adı olan durante`yi kısaltarak dante`yi kullanmıştır. dante'nin ailesi köklü ve asil bir aile olmakla beraber sonradan fakir düşmüş ve aristokratik önemini kaybetmişti. dante'nin babası ıı. alighiero hakkında çok fazla bilgi yoktur, mesleği bilinmemekle beraber noter, hakim veya faizci olduğuna dair çeşitli görüşler mevcuttur. ıı. alighiero hakkındaki belki de tek "kesin" bilgi onun guelf'ler partisine mensub olduğudur. o sıralarda yönetim ghibellin'lerdeydi ve ghibellin'ler guelf'leri sürgün ederek şehirden uzaklaştırmışlardı. her ne kadar dante'nin babası ıı.alighiero guelf'lerden olsa da dante doğduğunda, floransa ghibellin'lerin yönetiminde olmasına rağmen ıı.alighiero ve ailesi floransa'da ikamet etmekteydi. dante babasını sevmezdi, bunun nedeni babasının kötü ünü veya silik kişiliği olabilir. eserlerinin Hiçbir yerinde babasından söz etmemiştir, aksine her fırsatta şövalyelik payesi bulunan dedesi cacciaguida'dan bahseder, ailesinin soyunun roma'ya dayandığı ile övünürdü. dante annesini daha çok küçük yaşlarda kaybetmiştir. babası da o on sekiz yaşlarındayken vefat etmiş, bunun üzerine dante üvey annesi (monna lapa) ve üvey kardeşleriyle yaşamak zorunda kalmıştır. yazarın hayatının bu dönemi ile ilgili çok fazla bilgi bulunmasa da, onun büyük acılar çekmemekle beraber bu dönem boyunca mutlu veya rahat olmadığı düşünülmektedir.
dante`nin eğitimi fazla bilinmemekte olup kendi kendini geliştirdiği varsayılmaktadır. dante'nin ilk öğrenimini santa croce papaz okulunda bitirdiği sanılmaktadır. her ne kadar dante yüksek öğrenime devam edemese (veya etmese) de kendi kendine okumaya ve çalışmaya devam etmiştir. öğrenmeye büyük bir tutkusu vardı, önemli latin ve Yunan eserlerini okumakla kalmıyor, dönemin italyan şairlerlerinin eserlerini de okuyor, bunlara büyük bir önem veriyordu. yazmak konusundaki yeteneklerini ilerletirken, astronomi, resim ve felsefe gibi konularda da kendisini geliştiriyordu. dönemin önemli isimlerinin düzenlediği toplantıları kaçırmıyor, bir çok önemli isimle arkadaşlıklar kuruyordu. bu kişilere örnek olarak devrin ünlü floransa'lı şairi guido cavalcanti'yi verebiliriz.
dante denince ilk akla gelen isim belki de onun sonsuz bir aşk ile bağlandığı beatrice'dir. dante'nin çocukluğu ve gençliği hakkında çok az bilgiye sahip olunsa da, şairin dokuz yaşındayken kendisinden bir yaş küçük beatrice'e aşık olduğu kesin olarak bilinmektedir. komşuları floransa'lı şövalyelerden olan folco di ricovero de' portinari'nin kızı beatrice ile komşularının evindeki bir eğlence sırasında tanışmıştı. tanıştığı ilk andan beri dante beatrice'e büyük bir tutkuyla bağlandı. beatrice ile ikinci kez karşılaştığında on sekiz yaşındaydı, bu ikinci karşılaşmadan sonra beatrice'e olan sevgisi daha da derinleşti. beatrice'e olan aşkı yazımını ve şiire olan bakış açısını büyük oranda etkileyecekti; ilahi Komedya-nedir+ilahi Komedya-ne-demek'>ilahi Komedya'nın tohumlarını atan belki de beatrice'e olan aşkıydı. dante aşkından sevgilisine Hiçbir zaman söz etmemiştir, nitekim 1288 yılında beatrice floransa'lı şövalyelerden simone dei burdi ile evlendi. fakat beatrice evliliğinden sadece iki sene sonra, 1290'da, yirmi dört yaşında öldü. beatrice'in ölümünden sonra dante çalışmalarına daha sıkı sarılmış, latin edebiyatı ve felsefeye kendisini adamıştır. kuşkusuz beatrice'in ölümü dante için büyük bir şoktu ve yazarın yazım hayatını da fazlasıyla etkiledi. beatrice'in çok genç bir yaşta ölmesi, dante'nin onu ölümsüzleştirmesine yol açmış, fikriyatında beatrice'e maddi, ölümlü ve insani bir görünümden ziyade manevi, ölümsüz ve ilahi bir görünüm vermesine neden olmuştur.
dante daha 12 yaşındayken ailesi tarafından gemma di manetto donati ile sözlenmiştir. ailesinin de ısrarlarıyla, 1295 yılında floransa'lı tanınmış donati ailesine mensup gemma ile evlendi. gemma'dan pietro ve jacapo isimlerinde iki oğlu ve antonia isminde bir kızı olmuştur. dante ile gemma'nın mutlu bir evlilik geçirdikleri söylenemez. bir çok kaynağa göre dante gemma ile olan evliliğinde Hiçbir zaman mutlu olamadı. yine de dante evliliğin kutsallığına inanan birisiydi ve gemma ile olan ilişikisine dair pek bir kanıt yoktur, kendisi de bundan eserlerinde bahsetmemiştir.
dante sürgü edildikten sonra karısını bir daha görememiştir.
devrin floransa'sında bellibaşlı iki parti vardı: ghibellin'ler ve guelf'ler. ghibellin'ler imparator tarafından destekleniyor, aristokrasiyi savunuyorlardu; guelf'ler ise papa tarafından destekleniyordu. sonraları pistoia guelf'leri "beyazlar" ve "siyahlar" olarak iki ayrıldılar. bu genel anlamda guelf'lerin ikiye bölünmesine yol açtı. beyazların başında cerchi ailesi vardı. "popolo grasso" diye adlandırılan zengin burjuva sınıfı tarafından destekleniyorlardı, reformist düşünceleri vardı, papa ve papalık konusunda da daha temkinli bir görüşe sahiptiler. siyahların başında ise donati ailesi bulunuyordu. feodal devirden kalan çeşitli asilzadelerden oluşan bu grup, "popolo minuto" diye adlandırılan küçük zanaatkarlar, işçiler gibi daha düşük bir Halk tabakası tarafından destekleniyorlardı. siyahların düşüncesi daha bağnazdı ve dogmatik anlamda papacıydılar.
dante daha 24 yaşında, 1289'da, floransa'lı guelf şövalyeleri ile birlikte campaldino savaşında arezzo ghibellin'lerine karşı savaşmıştır. eşi gemma donati tarafından siyahların başkanı konumundaki donati ailesi ile akraba olsa da beyazların taraftarı olmuştur. devlet işlerine katılmak isteyen dante "aporikerler" korporasyonuna yazılmıştır. bunun nedeni dönemin yasalarına göre asilzadelerin kamu işlerine girebilmeleri için öncelikle zanaat korporasyonlarından (corporazioni di arti e mestieri) birine kaydolmalarının şart koşulmasıydı. dante politik hayatına başladı.
bu sıralarda papa vııı. bonifazio floransa'nın iç işlerine karışmaya, beyazlara karşı sık sık siyahlara arka çıkmaya başlamıştır. papanın bu girişimleri floransa'nın önde gelenlerini, özellikle de beyazlar'ı fazlasıyla rahatsız ediyordu. 1300 yılında dante iki aylığına floransa hükümetinin başındaki altı kişilik kurula seçildi. beyazların floransa'daki iktidarına son vermek amacıyla papa bonifazio harekete geçmeye karar verdi. papa fransa kralı philippe le bel'in kardeşi charles de valois'i floransa'ya gitmeye ikna etti. floransa bundan rahatsız olup papayı kararından döndürmek amacıyla içinde dante'nin de bulunduğu bir heyeti roma'ya gönderdi. roma'da heyeti oyalarken, 1301 yılında charles de valois süvarileriyle birlikte floransa'ya girdi. o sıralarda şehrin iktidarı beyazların elindeydi ve siyahların çoğunluğu sürgün edilmişti. charles de valois siyahları da kendi saflarına alarak beyazları şehirden çıkarmıştır. beyazların mallarına el konurken bir kısmına idam cezası verildi, çoğunluğu sürgüne gönderildi.
dante Hiçbir zaman papa vııı. bonifazio'yu sevmemişti. beyazlara karşı girişilen hareketten nasibini alarak, 27 ocak 1302'de sahtekarlık, gayri meşru kazanç elde etmek gibi asılsız suçlardan ötürü para cezasına çarptırıldı ve iki yıllığına florasa'dan sürgün edildi. ayrıca bir daha devlet işlerinde çalıştırılmayacaktı. daha sonra hakkında yeni bir karar daha verildi: floransa'lı askerler tarafından ele geçirildiği takdir de idam edilecekti.
zamanla arkadaşlarına olan güveni ve inancını kaybetmeye başladı. büyük bir acı içinde olduğu bu günlerde İlahi Komedya'yı yazmaya başladı. ilk olarak verona'ya gitti, bir ara padova'ya geçti. bazı kaynaklara göre paris'e de gitmiş ve burada felsefe ile teoloji okumuştur. bazı zayıf rivayetlere göre paris'ten sonra oxford'a da kısa süreliğine geçmiştir. fakat bu çok zayıf bir rivayettir ve bugünkü Tarih otoriteleri tarafından sıklıkla yalanlanmıştır.
dante 1311 yılında o sıralarda casentino'da bulunan ve italya'yı işgale başlamış olan lüksemburg kralı vıı. henry'ye mektuplar yazarak, onu floransa'ya da savaş açmaya davet etti. kralın italya'yı işgali bir çok italyan şehrinde büyük bir nefretle karşılandı, floransa'nın da dahil olduğu bu şehirler birlikte karşı koymak için kendi içlerindeki sorunları bir süreliğine askıya alıyorlardı. bu dönemde floransa sürgün edilmiş beyazların bir çoğunu geri çağırdı, fakat dante bunların arasında değildi. bunun nedeni büyük ihtimalle kral vıı. henry'ye yazmış olduğu mektuplardı. 24 ağustos 1313'de kral öldü, artık floransa'ya tekrar dönebilme umutları yok olmuştu. dante, kısa bir süreliğine lucca'da kaldıktan sonra verona'ya döndü. daha sonra ravenna prensi guido novelloda potenta'nın davetiyle verona'dan ravenna'ya geçti, kısa geziler ve ayrılıklar dışında ömrünü burada geçirdi. 1321 yılında, 56 yaşındayken burada öldü. ölüm nedeni kesin olmamakla beraber bazı kaynaklara göre ölüm nedeni sıtmadır.
İlahi Komedya'nın ilk sayfasıdante'nin eserlerini sınıflandırmanın pek çok yolu vardır. her ne kadar eserlerin sıralanmasında genelde kronolojiye dikkat edilse de dante'de öne çıkan sıralama özelliklerinden birisi de eserlerin yazıldığı dildir. dante eserlerinin bir kısmını latince, bir kısmını ise Halk dili olan italyanca ile kaleme almıştır. bir çok eser kaleme almıştır ama şaheseri hiç kuşkusuz İlahi Komedya'dır (la divina commedia).
latince yazdığı eserleri
italyanca yazdığı eserleri
Dante | Ekleyen: Zeus | Tarih: 03-Oct-2009 11:09. | Bu yazı 8842 kez okundu..
Dante ile ilgili diğer yazılar..