Elazig Karakocan Haberleri Son Dakika Karakocan, Dersim, Kobane, Rojava, Kurdistan Haber Sitesi www.karakocan.info . Cabakcur Beylerinin Soyu - CABAKCUR BEYLERININ SOYU Yasin BAYANAY Bu y... | Karakocan Haber,Elazig Karakoçan haberleri,karakocan son dakika haber,dersim haberleri,Karakocan Emlak,Son Dakika Elazig Karakocan Son Dakika Haberleri,Son Dakika Karakocan Haberleri,Dersim,Kigi,Karakocan ilce haberleri,Karakocanhaber,karakocan facebook,karakocan twitter,karakoçan ilçe haber gazetesi,karakocan koyleri,karakocan belediyesi,karakocan kaymakamligi,karakocan emlak,elazig,karakocanda satilik daire,evler,arsalar,emlak,yayladere,karakoçan lisesi,karakocan belediyesi,karakocanspor,KARAKOCAN,bingöl haber,kovancilar haber | Bey, Bir, Olu, Sonra
Anasayfa Yazarlar Yasin Bayanay Cabakcur Beylerinin Soyu
Bu yazımda atalarımıza ait tespit ettiğim isimleri sıralamaya çalışıyorum, bu sıralamayı iki kategoride değerlendirmek mümkündür;
(a) Abbasiler Dönemi
( Svidi Çapakçur Beyligi dönemi
Sadece atalarımıza ait isimleri, nesilleri babadan oğula, birden başlayarak numaralandırıyorum, bu sıralama özelikle Svidi beylerinden Mir Şahap´tan başlayarak Golanlılardan ayrıldığımız ortak Ata'ya kadar ki bölümdür.
Mir Şahap'tan Hasanlala Bey’e kadar 9 nesil tespit edilmiştir, rivayetlere göre Hasanlala Bey Lek ve Golan'lıların ortak atasıdır. İsfahan beyin ölüm tarihi 1 mart 1549 olduğuna göre Hasanlala Bey 1530 ila 1600 yıllarında yaşamıştır.
1.Bermek. Abbasi Devleti'nin meşhur vezirlerinin mensub olduğu bir aile. Belh’teki Nevbahar Zerduşt tapınağı rahiplerinden olan Bermek, astroloji ve tıp ilimlerinde yetişmiş bir kimseydi. Horasan Valisi Kuteybe bin Müslim’in bölgeye gelmesinden sonra Bermek’in hekimliğinden istifade yoluna gidildi. Bermek Şam’a götürülüp sarayda hekimlik yaptı.
2.Bermek oğlu Halit. Müslüman olan Barmak’ın oğlu Halit (Khalid) bin Barmak’ın adı Emeviler döneminin sonlarında duyulur. Haşimi hareketi içinde yeralan Halit, ilk Abbasi halifesi El Saffah’ın veya El Mansur (754-775)’un veziri olarak atanır. Bermekiler’den vezirlik yapan ilk isim odur. El Saffah ailesi ile sıkı ilişkileri akrabalıklar kurulmasıyla sonuçlanır. Halife Mansur (754-775) altında önemli rol oynamaya devam eden Halit, iki yıl kadar Fars eyaletinin valiliği görevinde bulunur. 765 yılında Tabaristan valisi olarak atanan Halid, burada yedi yıl kadar görev yapar, hatta 767-71 arası yıllarda hayli popülarite kazandığı Tabaristan’da kendi adına para bastırır. Abbasi halifeleriyle ilişkileri o denli içli dışlıdır ki, bu tarihlerde Halit’in torunu El Fazl (Fadl) bin Yahya, Abbasi halifesi Harun Reşit (786-809)’in üvey kardeşi haline gelmiştir artık. Bu tarihten sonra Halit’i bir ‘Kürt’ isyanının patlak verdiği Musul’da valilik yaparken görürüz. 779-80 yıllarında tekrar Fars valiliğinde bulunur. Ardından Halit ile oğlu Yahya’nın prens Harun Reşit’le birlikte Bizans topraklarındaki Samalu kuşatmasına katıldıklarına tanık oluyoruz. Artık hayli yaşlanmış bulunan Halit, bu Bizans kalesini zaptettiğinde de dikkat çeker (Tabari’den akt. P. K. Hitti, a.g.e., s. 294).
781-82 yılında Halit öldükten sonra Yahya, Fazl, Muhammed , Musa adında dört erkek çocuk bırakır.
1.Halit oğlu Yahya.
Halit öldükten sonra onun oğulları Yahya b. Halid ve Muhammed b. Halid öne çıkarlar. Bir aralık prens Harun’la birlikte Azerbaycan ve Ermenistan’ı yöneten Yahya, Harun Reşit’in halifeliği zamanına rastlayan 786’dan 803’e kadarki on-yedi yıl boyunca Abbasi vezirliği yapar. Bazı tarihçiler bu peryodu ‘Bermekiler’in yönetim dönemi’ olarak tanımlamaktadırlar.
Harun Reşit, 803’te Yahya’nın oğlu olup henüz otuz-yedi yaşında bulunan Vezir Cafer’i astırır, El Fazl ve diğer kardeşlerini ise tutuklar. Babaları Yahya da gözaltına alınır. Bermekiler’den dokunulmayan tek kişi Halid’in oğlu Muhammed’dir. Gerisinin mülklerine el konulur.
Yahya ve El Fazl tutuklu olarak Rakka’ya gönderildiler ve bu ikilinin bazı partizanları heretik (Alevi muhalifler) olmakla suçlanıp asıldılar. Yahya, 805 yılında Rakka’da öldü. Bu tarihte yetmiş yaşındaydı. El Fazl da kırkbeş yaşında bulunduğu 808 yılında Rakka’da öldü.
Yahya Cafer hariç diyer üç oğlunada kardeşlerinin ismini vermişti
2.Yahya oğlu Cafer
Bermeki ailesinden dördüncü ve son veziri olan Yahya oğlu Cafer ’ın Harun Reşid ile çok yakın bir dostluğu vardı ve gece-gündüz beraberdiler. Bu sebeple uzun müddet vezirlik yaptı. Pekçok servete ve imtiyaza sahib olan Cafer, babası ve kardeşinden daha çok meşhur oldu. Vezarati zamanında kendisi, babası ve kardeşleri son derece müreffeh bir hayat yaşadılar. Pek çok servete sahib oldular. Muhtaçları, alimleri, sanatkarları görüp gözettiler ve sayılamayacak derecede hayır kurumları yaptılar. Böylece Bermeki ailesi, Abbasi Devleti'nin hem idaresinde ve hem de memleketin imarında, ilmin yayılmasında, ziraat, sanat, ticaret ve diğer alanların gelişmesinde çok hizmet ettiler.
Bermeki ailesinin Abbasi Devleti içinde önemli bir nüfuza ve itibara ve bunun yanında fevkalade bir servete sahib olması dikkati çekiyordu. Hatta, devlete tamamen hakim olacakları düşüncesi yaygın bir hale gelmişti. Bütün bunlar, birtakım fitnelerin çıkmasına sebeb oldu ve Yahya oğlu Cafer 803 (H.187) senesinde öldürüldü. Cafer’in babası Yahya ve Caferin kardeşleri Fazıl, Muhammed ve Musa hapsedildiler. Yahya 805, Fazıl 808 senesinde hapisteyken vefat ettiler. Bermeki ailesi, bu hadiselerden sonra bir daha devlet işlerine karışmayarak tarih sahnesinden çekildi.
3.Halit oğlu Seyyid Muhammed
Halife Harun Reşid 803 yılında Bermek ailesinden Yahya oğlu Vezir Caferı öldürdükten sonra tüm Bermekilerin ölüm fermanını çıkardı. Harun Reşidin zülmünden kaçmayı başaran Halit oğlu Muhammed iki kardeşiyle Çabakçur
Halit oğlu Muhammed ve Musa Hançuk a geldikleri kesindir, üçüncü kişi üzerinde Tarihçiler kesin bir karara varmamışlar. çünkü Bermek ailesinde iki fazl var biri Halit oğlu fazl biri Yahya oğlu Fazl, hapiste ölen hangi Fazl olduğu hakında kesin bir bilgi yok.
O halde Genç Hançuka gelen ya üç kardeştir yada iki kardeş birde yeğenleri Fazl'dir, bazı tarihçiler Vezir Cafer öldürüldükten sonra Babası ve üç kardeşi tutuklandığını yazıyor, bu halde gelenler Muhammed,Musa ve Fazl üç kardeştir.
Neticede Şeref Han Şerefnamede Genç'e gelip Svidi Zaza aşiretlerin başına geçen üç kardeşten karar verir, İdrisi Bedlisi Yavuz Sultan Selim'e yolladığı Namede Çapakçur Beylerinin soyu Bermek ailesindan Seyyid Muhammed, Musa ve Fazl Hazretleri olarak nakl eder.
Genç Hançuk köyüne yerleşen üç kardeşten Seyyid Muhammed´in torunlarından Mir Şahap yönetiminde Svidi beyliği kurulur, Svidi beyliği Akkoyunlular döneminde genişletilir ve Osmanlı döneminde bu genişleme devam eder.
Svidi beyliğinin yıkılışı 1650 ile 1700 yılları arasındadır. Bu tarihten sonra bir çok koldan saldırılara maruz kalmışlardır ve ellerindeki toprakların büyük bölümünü kaybetmişlerdir.
Başbakanlık Osmanlı arsiv kayıtlarına göre 1600 yılların başlarında Hançuk hakimi Muhamed Bey halka çok kötü davranıp işkence etmiştir, bu nedenle hem Osmanlı padişahının tepkisini çekmiş hem de kendi denetimindeki halkın kin ve nefretini kazanmıştır. Bu kin ve düşmanlık kabilenin diğer kolları üzerinde de etkili olmuştur,halkın şiddet ve baskısına maruz kalmışlardir.
Belgelerle Svidi Beyliği
1. Mir Şahap
Mir Şahap Bağdat'tan Genç'e gelenlerın 10'uncu nesil tornu olması büyük ihtimaldır. 10.nesil, bilimsel olarak 350 yıl demektir. Ancak Çabakçur beylerinin tarihi Mir Şahap'la başlamıştır.
Tahminen bu bey 1250 yıllarında yaşamıştır. Mir Şahap Hakkın rahmetine kavuşunca onun yerine oğlu Mir Celal geçti.
2.Mir Şahap oğlu:Emir Celal
Babasının ölümünden sonra beyliği eline aldı ve hükümdarlık görevini en iyi şekilde yaptı. Vefatından sonra yerine oğlu Emir Muhammed geçti.
3.Emir Celal oğlu: Emir Muhammed.
Babasının yerine geçti ve uzun zaman ülkeyi yönetti.Ölüncede yerine oğlu Fahreddin geçti.
4.Emir Muhammed oğlu: Emir Fahreddin
Beylik görevine geçti ve ülkeyi geniş ölçüde kalkındırdı. Uzun zaman adalet bayraklarını dalgalandırdı ve imar hareketleri yaptı. Vefatıyla yerine oğlu Emir Hasan geçti.
5.Emir Fahreddin oğlu: Emir Hasan
Emir Hasan yönetimi eline aldı ama kabilenin en tehlikeli, kan dökücü ve zalim biriydi. Ömrünün sonlarında gözlerini kaybetti.
Bunun üzerine yönetimi büyük oğlu Emir Fahreddin'e devretti. İlim irfan sahibi küçük oğlu Mir Muhammed evi terk edip Akkoyunlu Uzun Hasan'ın yanına gitti.
.Emir Hasan oğlu: Emir Fahreddin II.
Bu emir yönetimdeyken. Akkoyunlu Uzun Hasan Ülkeyi ikiye böldü ve Hançuk'u Emir Fahreddinin denetimine bıraktı, Genç ve Çapakçur yönetimini, Kardeşi Mir Muhammede verdi. Mir Muhammed bölgesine dönerken iki kardeş arasında kanlı çatışma yaşandı, çatışmada Mir Muhammed vuruldu. Böylece meydan Emir Fahreddine kaldı. ölünceye kadar ülkenin hükümdarlığına devam etti. Öldüğü zaman çocukları ergenlik çağına erişmediği için yerine kardeşi Mir Muhammed'in oğlu Ebdal bey geçti.
6.Emir Hasan oğlu: Mir Muhammed'in kardeşler arasında çıkan çatışmada vuruldu.
6.Emir Hasan oğlu: Mir Muhammedın kardesler arasinda cikan catismada vuruldu
Bu bey, amcasının ölümünden sonra onun yerine geçti ve beyliğin bağımsız hükümdarı oldu. Onun zamanında Çapakçur valisiAykutoğlu'nun komutasındaki Kızılbaşlar, istila etmek amacıyla Hançuk un üzerine yürüdüler. İki taraf arasında, yedi gün yedi gece devam eden kanlı çarpışmalar oldu ve bu çarpışmalarda iki taraftan da bir çok kişi kurban gitti. Sonunda başarı ve zafer rüzgarı Ebdal beyden yana esti; düşmanı Aykutoğlu'nu yenmesinde başarı ve zafer kendisine yar oldu. Aykukoğlu ise ağır bir yenilgiye uğradı, topluluğu darmadağın oldu, askerleri dağıldılar ve Halk mallarını,eşyalarını,atlarını ve katırlarını yağmaladı.Ebdal bey bu olaydan sonra birkaç yıl daha Ülkeyi yönetti ve Allah'ın rahmetine kavuşarak,geride üç çocuk bıraktı: Subhan bey, Sultan Ahmet bey ve İsfahan bey.
Ebdal bey oğlu: Subhan bey
Sübhan, Çapakçur/Bingöl Kolu: Muhammed (Bermek-oğulları’na mensup olup Akkoyunlu Uzun Hasan tarafından “Hançuk ve Çapakçur beyliği”ne getirilmiştir.
Babasının ölümünden sonra yönetimin dizginlerini eline aldı. Hükümet işlerini, kardeşleriyle tam bir işbirliği içinde, ustalıkla ve yetenekle yönetti; ülkeyi cidiyet ve azimle idare etti.
Kardeşler arasındaki bu ittifakın getirdiği uğurla ve Allah'ın onları başarıya ulaştırması sayesinde, fetihleri çoğaldı ve Dünya onlara gülümsedi. Çünkü Pazuki Haydar Bey'in ölümünden sonra Subhan Bey, Kebx (Kebh) Nahiyesini, adı geçen Haydar Bey'in adamlarından almaya ve kendi Vilayetine katmaya muvaffak oldu. Ayrıca, Sultan Selim'in Çaldıran savaşından sonra Diyarbakır'ı İstila etmesi üzerine, Subhan Bey de ezici kuvetleriyle Çapakçur'u Aykutoğlu'nun elinden, Ağçekale yide burayı Şah İsmail adına yöneten pazuki Mansur beyin elinden aldı. Bunlardan başka Zak ve Meneşkurt Nahiyelerini de Kızılbaş Kadir Bey'in elinden aldı.
Bütün bunlardan sonra iki kardeş, vilayeti kendi aralarında taksim ettiler; Çapakçur ve ona bağlı yerler Subhan Bey'in, vilayetin diğer kaleleride Sultan Ahmet beyin payına düştü ve durum bu şekilde bir kaç yıl sürdü. Sonunda iki kardeş arasında fesat ve karışıklık akrepleri dolaşmaya başladı; dostluk ve duruluk, yerini husumete ve düşmanlığa bıraktı. Bunun üzerine, Sultan Ahmet beyin çabası ve jurnalları yüzünden. Sultan Süleyman Han'ın Divanından Subhan beyin iğdamı konusunda emir çıktı.
Subhan beyin öldürülmesinden sonra Çapakçur'u küçük kardeşleri İsfahan bey yönetti.Çabakçuru kısa bir dönem yöneten İsfahan bey büyük başarılara imza attı.
Subhan beyin torunları Diyarbakır,ın Çermik ilçe merkezi ve Hazım(Hazin) köyünde ikamet etmekteler.
Ebdal bey oğlu: Sultan Ahmet bey
Daha önce Çapakçur beyi olan Sultan Ahmet Bey, 1526 yılına ait bir belge olduğunu tesbit etmiştir. Defterde adı geçen Sultan Ahmet'in Çaldıran savaşından önce de Çapakçur beyi olduğu Şerefname de ayrıntılı bir şekilde beyan edilmektedir. Babası Abdal Bey' in vefatından sonra biraderi Subhan Bey ile ittifak kurarak birçok yerleşim birimini zapt etmek suretiyle geniş bir bölgeyi hakimiyeti altına almıştır.
1549 tarihinde İsfahan Bey in ölümünden sonra Sultan Ahmet Genç sancağına atandı. Sultan Ahmed otuz yıl Çapakpçur emirliğini yaptıktan sonra Kanuni Sultan Süleyman döneminde Genc Sancağı na atanmıştır. Kardeşi Subhan Bey'in öldürülmesinden sonra elli yıldan fazla Çapakçur ve Genc beyliğini yürütmüş ve 1564-1565 tarihinde vefat etmiştir. Geride iki çocuk bırakttı. Murad bey ve Muhammed bey.
Sultan Ahmet bey oğlu: Muhammed bey
Diyarbakır Beylerbeyi İskender paşa, Sultan Ahmet beyin Vilayetini çocukları arasında taksim etti. Hançuk ve Ağçekale'yi Muhamed beyin yönetimine bıraktı. Muhammed bey yönetimde başarılı olmadı, kötü ve baskıcı yönetimi halkın tepkisine yol açtı, bu nedenle beyliği uzun sürmedi.Hançuk ve Ağçekale de Süleyman beyin sancağına devr edildi.
Sultan Ahmet bey oğlu : Murad bey
Genç ve Çapakçur u 16 yıl yönetikten sonra kendi rızasıyla oğlu Süleyman bey in lehine yönetimden ferağat etti. Bir kaç yıl sonra vefat ettı, Ardından Süleyman,Ali han,Ulu han ve Mustafa bey adında Dört erkek çocuk bıraktı.
Murad bey oğlu: Mustafa bey
Tebriz'in geri alınması sırasında Kürt beyleriyle Tebriz'de giriştiği çarpışmada öldürüldü.
Mudud bey oğlu: Ali han bey
Aynı çarpışmada esir düştü ve Kahkaha kalesinde tutukladılar. Kahraman Beylerbeyi Murad Paşa ile birlikte orda iki yıl kaldı. Sonra serbest bırakıldılar ve ikisi birlikte Osmanlı ülkesine geldiler. O zaman merhamete gelen Diyarbakır beylerbeyi, Murad paşanın da yardım ve desteğiyle, Çapakçur Sancağının Mülkiyet yoluyla Ali Han Beye verilmesi konusunda bir Padişahlık emirnamesi çıkarttı.
Murad bey oğlu: Ulu Han bey
bu bey herhangi bir görev üstlenmeyip Diyarbakır merkeze yerleşti, orda ileri gelenler arasında yer alıp yaşamına devam etti.
Murad bey oğlu: Süleyman bay
(Şerefnameye bu kabilenin tarihini aktaran Süleyman beydir "Süleyman beyle ilgili Şerefnamede yazılanları olduğu gibi aktariyorum.)
Bu bey emsaliadasında mubalağasız olarak tekdi, nadir rastlanan cesaret, yiğitlik, cömertlik ve alicenaplığa sahipti. Gençliğinin başlangıcında Amed(Diyarbakır) ve Bağdat beylerbeyinin yanında kalmış, vatanından uzak olarak gurbet elinde, Arap ülkelerinde güçlükler ve sıkıntılarla karşılaşmış, meşakkatler ve mihnetlere tahammül etmiş. Kürdistan beyleri arasında, Rum usulü askerlik ve biniciliği iyi bilmekle tanınmıştı. Ayrıca dinamik kavrayış yeteneği, gerçeklerin anlamlarının ve orjinal düşüncelerin kaynağıydı; ayırtedici aklı da, ince nükteleri bilen inceleyicilerin güzelliğinin bir aynasıydı. O şairin dediği gibiydi:
"Gönül aydınlığında, incelikleri görme ve güzel konuşmada,Günlerin gözü, görmemiştir onun gibisini yüzyıllarca"Ne var ki, kendi üstün yeteneklerini bilmesi ve malı, makamı feda etmesi yüzünden ve bunlardan duyduğu seviçten ötürü, kendisinde biraz gurur ve kendini beğenmişlik meydana gelmişti. Öte yandan bu beylerin babaları ve atalarının vatanı eski zamanda Kebx kalesi idi. Kalelerin en sağlamı ve en metini olan bu kale, Fırat Nehrine bakan bir dağın eteğinde bulunmakta; bu durum da, orada oturanların ve yerleşenlerin zamanın olaylarına ve günlerin, feleğin felaketlerine karşı güvenlik içinde olmalarını sağlamaktadir. Fakat Süleyman Bey'in geniş himmeti, yolları dar, bayındırlık ve gelişmesi sınırlı olan o kaleyi yeterli bulmadı; bu nedenle geniş ve her tarafa açılan Meneşkurd (Solhan) ovasında büyük bir şehir kurmaya girişti ve orada yüksek sütunlu bir cami yaptırmaya başladı; bu caminin yapılması, Süleyman Bey'in büyük çabalar harcamasına rağmen hala tamamlanmamiştir.
Süleyman Bey Şirvan savaşlarında, Acem Ülkesinin ve Azerbaycan'ın fethinde nadir rastlanan bir yiğitlik ve üstün bir cesaret gösterdi. Özelikle Pazoki Niyazi Bey'in, birkaç bin Çukur-Sa-d askerinin başında Karayazı bölgesine yaptığı saldırı ve Bevli aşiretlerini yağma ve talan etmesi olayında, Süleyman bey kardeşleriyle ve aşiretinin ileri gelenlerinden birkaç kişiyle birlikte onlara karşı çıktı; o büyük topluluğu kovalayarak onlara yetişti ve kendileriyle şidetli bir kavgvya girişti; onları yenerek, aşiretlerden ve köylülerden almış oldukları talan ve ganimetleri geri aldı; sonra da sağ salim ve ganimet almış olarak yerine döndü. Bu hareketi, Serdar Mustafa paşa 'nın kendisine hayran olmasını ve onu büyük ölçüde takdir etmesini sağladı.
Babasının sağlığında kendi lehine beylikten feragat etmesinden şimdiye kadar, Peygamberin Hicretinın 1005 inci (1597) yılının Zilkade başlarına kadar, Süleyman bey bütün ciddiyeti ve azmiyla hükümdarlık görevinde bulunmaktadır. İyi hasletlere ve tam bir kabiliyet ve yeteneğe sahip olduğundan, özel ve genel işlerinde daha çok başarıya ulaşması umulmaktadır.
8.Ebdal bey oğlu: İsfahan bey
Çapakçur Hakimi İsfahan Bey Maliyeden Müdevver 15605 nolu defterin 2. sayfasında (Süveydi beylerinden) Çapakçur Hakimi İsfahan Beyin haslarına Alum, Ağce,Söğütlü ve Çeman köyleri dahil edilip buna göre kayıtları tutularak merkezi hükümetin defterlerine işlenmiştir.
İsfahan Bey in merkezi hükümete yazmış olduğu mektup üzerine bazı şahıslara bu üç köy tımar olarak tevcih edilmiştir. İsfahan Bey in 1 Safer 956 [1 Mart 1549] tarihinde hayata veda etti.Geride dört çocuk braktı.Maksud bey, Hasanlale bey, Ali bey, Ulvi bey .Bingölün tek tarihi mimarisi olan İsfahan bey Camisi merkez aşağı çarşıdadadır. 1500 yılarında İsfahan bey tarafından yapıldığına dair, Başbakanlık Osmanlı arşivinde kayitlidir.
بو جا معيك تعمير دير سن إبن خان
تاريخ بك إيكيوز التمشإيكده در جهانإ
يكينجى تعمير يتميش برنده إيدى زمانبو
إيك ده همانهمت مير يوسف ودرويش إبن
Bu Cami-în ta’mîrî dîrsen ibn-i Hân
Tarihi bin iki yüz altmış ikidedir cihân
İkinci tamiri yetmiş birinde idi zemân
Bu iki ta’mîr himmet-i Mîr Süleymân
Üçüncü tamiri iki yüz doksan iki de hemân
Himmet-i Mîr Yusuf ve Derviş İbn-i İsfahân
İsfahan bey oğlu: Maksud bey
Şerefnamede adı geçen Maksud Bey’in babasının Subhan Bey olduğunu yazmaktadır. Fakat Kanuni Sultan Süleyman döneminde gönderilen hükümlere baktığımızda Çapakçur Hakimi Maksud Bey, İsfahan Bey’in oğlu olduğu beyan olunmaktadır. Ayrıntılı bilgi için bakınız Mühimme Defteri No: I s 28 Hüküm 101 / ve Maliyeden Müdevver Defter No: 15605,
2. Şevval 961[7 Eylül 1554] tarihinde Diyarbakır Beylerbeyisi ne gönderilen hükümde Süveydi beylerinden İsfahan Bey in büyük oğlu Maksud Bey Hazretleri Allah şanını devam ettirsin bir çok savaşda özellikle de Nahcıvan seferlerinde göstermiş olduğu kahramanlık ve üstün başarıdan dolayı iki yüz akçelik haslar ile Çapakçur Sancağı kendisine verilerek deftere kayıtları yapılmıştır.
Bu belgeden de açıkca anlaşıldığı gibi Maksud Bey, Nahcıvan seferinde Sultan Süleyman Han ın maiyetinde bulunan askerlerle birlikte savaşa katılmış bu savaşta üstün başarı göstererek cephesinde bulunan safevileri büyük bir yenilgiye uğratmıştır. Göstermiş olduğu bu yiğitlik ve kahramanlık nedeniyle padişahın büyük sevgisini ve takdirini kazanmıştır. Bunun üzerine I. Süleyman, Çapakçur Sancağı nı yapılan anlaşma gereği ocaklık üzere eben an ceddin (babadan oğla geçmek) suretiyle tevcihinin yapılmasını emretmiştir.
Çapakçur beyliğini bir süre yürüttükten sonra Diyarbakır Beylerbeyi İskender Paşa ile araları bozulan Maksud Bey, İstanbul a giderek vali ile arasındaki sorunu dile getirmiş ve yardım talebinde bulunmuştur. Fakat İskender Paşa nın merkezi hükümet nezdinde siyasi ağırlığı olmasından dolayı Çapakçur Bey i Maksud Bey sesini padişaha duyuramadan İstanbul da 1558 de vefat etmiştir.
İsfahan bey oğlu: Ulvi bey
II. Murad bölgeye gelişinde at koşturan Ulvi bey, atların çarpışması sonucu attan düşüp hayatını kaybetmiştir.Kabri Genç'tedir.
İsfahan bey oğlu: Ali bey
Babası İsfahan beyle Bingöl merkeze yerleşıp Merkez dahil olmak üzere geniş toprak sahibidiler. Torunları günümüzde Mutevelizade ailesi olarak Saygin aileler arasında yer almaktadirler.
9.İsfahan bey oğlu: Hasanlale bey
II. Murad Erzurumdan Çabakçura gelirken İsfahan bey kardeşler kendisine refakat etmişler.
Ulvi at koştururken Ali kardeşiyle çarpışıp atan düşüp ölmiş. Ulviyi Gençte defn ettıkten sonra, Hasanlale Murad paşa ile yola devam etmiş.
Bu yolculuğun sebebi hakında detaylı bir bilgi yok. Hasanlale iki yıl sonra Karacadağdan bingöle kadar geniş bir toprak parçası mülk ederek dönmüştür.Bu topraklar ne sebeple verildiği bilinmemektedir.
İlk akla gelen Hasanlale Murad paşayla bereber sefere (savaşa) gitmesidir.
ikinci akla gelen Hasanlale kuvetiyle nam yapan Heyya beyide yanına alarak güreş müsabakalarına katılmak üzere Murad paşanın yurduna gitmiş.
Bu konuda Abdulvahap Mutevelizadenin açıklaması şöyledir.
Bingöl ün eski tanınmış ailelerinden olan Merhum Abdulvahap Mütevellizade sağlığında Çapakçur
ve Bingöl Ovası na eskiden Abitahur denildiğini ve bu ovada kurulan Abitahur şehrinde binlerce hanenin bulunduğu anlatmış ve kendi ailesinden şöyle bahsetmiştir
''Mütevellizade ailesi yani bizim ailemiz Mekke 'den Medine 'ye gelmiş ve Hz. Osman ın halife olduğu zaman Medine den Bağdat a göç etmiştir.
Harun un ihtilalinde Abbasi Devleti nin dağılması üzerine bu aile buradan ayrılarak Siverek e gelmiş ve oradan da Abitahur şehrine yerleşmiştir.
Burada Karapapik'lerle (Acemler) le savaşa girmişler ve onları sürmüşlerdir. Sonradan bu aileyi alıştıran II.Murat bunların Abitahur(Bingöl) de olduğunu haber alınca doğuya doğru giderken Erzurum'dan Bingöl'e gelmiş. Bu gelişinde İsfahan Bey kardeşler de kendisine refakat etmişler.
İsfahan Bey in üç oğlu varmış. Ali, Ulvi ve Hasanlale adındaki oğullarından Ali ile Ulvi at sürerken çarpışmışlar ve Ulvi attan düşerek ölmüş ve Genç te toprağa verilmiştir.
Hasanlale ile Ali kardeşleri Ulvi' yi gömdükten sonra yola devam etmişler. iki yıl sonra Hasanlale Bingöl e dönmüş ve kendisine Abitahir (Bingöl) dahil olmak üzere
Karacadağ ,Çermik ilçesinin Hazım (Hazin) köyü ve Diyarbakır'ın Mirbahattin hanı vakıf edilmiş ve bu yerler Evladıresul olarak kendilerine verilmiştir. İsfahan bey ise
Bingöl de oğlu Ali ile birlikte kalmıştır.Kardeşi Süphan beyde Çermik e gitmiştir.Hasanlale bilahare Bingöl e bağlı Sancak bucağının Lek köyüne gitmiştir.Bu köyde Lek Ağası olarak nam salmıştır.Bu vakıfta ısfahan bey den Mütevellizade Hamit ağa ya kadar gelen onyedi babanın Mevlana Hazretleri diye isim aldıkları bilinir.
İsfahan Bey evlatlarından biz Mütevellizade ailesi Bingöl de kaldık. Sayin Mutevellizade anlatımından yola çıkarsak; Hasanlale bey 1550 ile 1560 yılarında Lek köyüne yerleşmiştir.
10.Hasanlale bey oğlu: Kaya bey
Kaya beyin ismi Mes ile özdeşmiş, Mes Kaya beyin ismiyle anılıyor. Günümüzde dahi Leklilere özgü bir yemin var "Mesa Qeya begé" dendiğinde mesele biter. Mes hatırına davalar temizlenir, barış sağlanır. Ve ziyaret olarak da hastalara şifa dağıtır.
Kaya bey 1600 yılarında Lek'te olup Sancak'ın tüm toprakları kendi denetimindedir, iki kardeş oldukları(Kaya ve Heyya bey) söyleniyor.
Hakkın rahmetine kavuşunca, geride İbrahim bey dışındaki çocukları hakında bilgi yok.
Hasanlale bey oğlu:Heyya bey
İsfahan beyin tornu, Hasanlale beyin oğludur.
Kuvvetli olması ve güreşiyle evsaneleşip "Arap, Ariye(arı) Değirmen gibi lakapların alması" Golan köyünden Çoribori ailesinin atasi olan Arab Ağayi işaret eder.
Lek'teki bilgilere göre Peri vadisi Lek ağalarının Ataları tarafından kazanılmış topraklardır, Lekliler Bingöl ve Sancak'ta yaşadıkları dönem Ceman(Peri) bölgesindeki kendilerine ait topraklar paj(kira) ya da yarıcılara işletmişlerdir.
Daha sonra bu toprak parçasına, bazı kişiler tarafından işgal teşebbüsünde bulunulmuş, topraklarını korumak adına Arap ağa Lek'ten ayrılıp Pas köyüne yerleşmis.
Musa Aytaç'ın anlatımı;
Sayın Musa Aytaç'in bu konuyla ilgili verdiği bilgiyi sizlerle paylaşmak istiyorum;
“Dedemiz Arap ağa lek köyü toprakları yetersiz gelince yeni toprak arayışına girmiş, Lek'ten göc edip Pas köyüne yerleşmiş, Pas´a gelirken pas´ta suni inancına mensup Osman adında bir aile yaşıyordu, bu aile toprak anlaşmazlığından kureyşan kabilesiyle girdikleri kavgadan taraflar arasında kayıplar verilmiş. Pas köyünde bulunan eski tapınak Arap ağadan önce orada yaşayan Osman adındaki kişi tarafindan Mescit haline getirilmiş.
Arap ağa Pas´a yerleştikten sonra taraflar arasında gitikçe çatışmalar şiddetlenmiş, bu kavgada Osman ve çocukları Arap ağaya büyük destek vermişler, yardımlarından dolayı Arap ağa Osman'ı bir üvey evlat gibi görmüş.
Arap ağanın hamile olan eşi erkek çocuk doğurursa ismini Osman koyacağını, öbür Osman'a söz vermiş, Osman'dan gördüğü yardım ve iyilikten dolayı Arap ağa kendi oğluna Osman ismini vermiş.
Kureyşan'ların baskısına dayanmayan Osman Pas köyünü terk edip daha yukarılara Kiğı'ya taraf çekilmis Pas köyü tamamen Arap ağaya kalmıştır.
Arap ağa Pas´ta kalıp bir dönem topraklarını korumuştur, Arap ağa öldükten sonra çocukları bir dönem Pas'ta yaşamışlardır, kardeşlerden biri vurulduktan sonra öbür kardeşler Pas köyünü terk edip, Golan köyüne yerleşmişlerdir”.
Sayın Musa Aytaç'ın anlatımı ile Leklilerin anlatımı arasında bir paralellik olduğunu görmek mümkündür.
Bizdeki bilgiler biraz daha farklıdır; cünkü 1600 yılarında Lek toprakları oldukça geniştir, günümüze kadar bu topraklarda yirmi dört köy kurulmuştur. Örnek verirsek 1700 lerde Kiğı mirleri Lek ağalarını Lekten kovma girişimi var, bu kavgada Beyzada beyin oğlu Esed bey kiğı mirlerinden adam vurup köyü terk etmiştir daha sonra Esed beyin toprakları kan bedeli kiğı mirlerine verilmiştir. Kiğı mirleri bu toprakları başka şahıslara satmışlardır bu gün sadece Esed beye ait olan Şirnan köyünde 350 hane üç bin civarinda nufüs yaşamaktadır. Yine Kaya beyin torunlarından Cergo aynı şekilde Kiğı mirlerine karşı büyük mücadele vermiştir, sonuçta Cergo Erzurum'a mahkemeye giderken Kiğı mirlerinin ajanlari sundukları Zehirli yemekle Cergo zehirlenerek hayatini kaybetmiştir Süleymané Cergo Karakoçan'ın Ég(Yeğ) köyüne yerleştiler torunları hala Éğ köyünde yaşıyorlar. Soyadları(Kaya)Cergo ya ait karapınar ve Başköy de günümüzde yüz hane yaşamaktadır.
Burada anlaşılan Arap ağa toprak yetersizliğinden dolayı değil, kendi toprakları olan Pas köyüne sahip çıkmak için Pas´a yerleşmistir.
Örnek verirsek; O tarirlerde Lek köyünün batısında Karakoçan'ın Qumik köyüne yakın olan Hışkıdar (Üsküdar)köyü, Lek köyüne yaklaşık 8 ila 10 km mesafededir. Kuruca dağı dahil Kaya beyin tapulu toprağıdır . Kaya bey Hışkıdar'da sadece bir ahır yapmıştır, ahırı bu köyle beraber Şadi aşiretinin kolu olan uluk kabilesinden Abbas ağaya kiraya vermiştir. Abbas ağa Karsini köyündendir. Abas ağa uzun zaman kira karşılığı Hışkıdar köyünde kalmıştır. Daha sonra Abbas Ağa, Kaya beyin kızı Firince Hatunla evlenmiştir.Kaya bey bu köyü kızına hediye etmiştir yada hisse olarak vermistir. Abbas ağadan çoğalan nüfus, bu gün elli hane civarındadır. Burda Hışkıdar köyünün isminede bir açıklık getirmek isterim. Hışkıdar günümüzde kuru ağac anlamında anlaşılıyorsada doğrusu öyle değildir. Hışkıdar Kürtçede sert bir meşe agacı türünün ismidir.
Öyle anlaşılıyor ki Lek ağalarının denetiminde olan topraklarda, sahipleri tarafından Köm Ağıl gibi mekanlar inşa edilmiştir.Bunlar ya otlak olarak ya da tarım için başkalarına gelir karşılığı verilmistir.
Sıvidi beyleri 1300 yılların baslarından 1650 ye kadar bölgede üçbuçuk asır hüküm sürmüşlerdir. 1650 lerden başlayarak çöküşe doğru gitmistir, özellikle Kürt beyliklerin çöküşü Osmanlı yönetiminin teşvikiyle olmustur.
Dikkat edilirse 1650 lerde Solhan'da Süleyman bey Hançuk'ta Muhamed bey Sancak'ta Lek ağalari Pas´ta Arab ağa, yoğun saldırılara maruz kalmışlardır. Her kol kendi sorunlarıyla meşkul olmuşlardır, yoğun baskıdan dolayı birbirlerine sahip çıkma fırsatları olmamıştır.
Bu baskılardan bir kısmı yerlerini terk edip gitmişlersede, bir kısmıda direnip kısmende olsa topraklarını koruyup halen bu topraklarda yaşamaktadırlar.
Halen kendi topraklarında yaşayan aileler;
Bingöl Merkez de İsfahan Bey'in torunlarından Mütevelizade ve Aydogdu ailesi.
Bingöl mrz. de ikamet eden Kasım ağa torunlarından Hüseyin´é Dewréş Bayanay ailesine yakındırlar. Lek'ten Bingöl Merkez'e yerleşmişlerdir.
Sancak Lek (Çimenli) köyü ve iki mezrası. İsfahan bey torunları Lek ağası ailesi soyadları Balık,Bayanay,Babur(Nesilzade),Bayat,Baybarz ve Balcek.
Karakoçan Golan(Yoğunağaç) köyü isfahan bey torunlari Arap ağa Cori-buri ailesi.
Diyarbakır Çermik ilçesi ve Hazin köyü. Subhan bey torunlari.
Sancak Kemah (Yaygınçayır) köyü. Yüzbaşı ailesi; soyadları Albakabala,Zent,Manbakır ve Sürme.
Sancak Mezrecuk(Güngören) köyü. Kiziran ailesi soyadları (Taycur.)
Sancak Soğ (Arıcılar) köyü Gencan ailesi soyadları Bayanbaş
Sancak Simsor (Sarıgümüş) köyü. Süleymané Kewé soyad (Takabulan) bir kolu Çelebi köyünde ikamet etmektedirler
Sancak Merkez Abbas ailesi soyadları (Bars) Takabulan´lara yakındırlar.
Sancak Başköy soyadları (Cur) Kamrud köyüne yerleşen (Goroz Hemen) Atılgan ailesine yakınlar.
Sancak merkez Soyadları(Gündöğdu)bu kabileye mensup olduklarını idda ederler.Fakat Sancak'a sonradan yerleşmişlerdir.
Karacadağ bölgesinde genis toprak sahibi olan Mehaliyan kabilesi, kabile reisleri Sinan ve Seydo ağa kardeşler oldukları tesbit edilmiştir, 1950 lerden sonra ilişkiler kesilmiştir.
Belirli ya da belirsiz nedenlerle yerlerini terk eden aileler;
Lek köyünden Beyzada beyin oğlu Esed ağanın gitiği yer bilinmiyor.
Lek köyünden Sülemané Cergo Karakocan Eğ (Yeğ)köyü Soyadları Kaya, Kaya beyin torunlarıdır.
Lek köyünden Kasım ağa oğlu Sewés ağa. Keklik köyünde Ulaşzade Muharrem ağa ile aralarında meydana gelen bir olaydan dolayı Lek'ten ayrılıp Muş yöresine yerleşmistir. Toprakları Muharrem ağaya terk edildiyse de, daha sonra bu topraklar Masele köyünden Hesenan aşiretinden Avani ağa (Baki) ailesi denetimine geçmiştir
Sancak Xılbızun (Yesilova) köyünden Hemedan (Goroz ailesi) Kiğı mirleri tarafından Xılbızundan Kiğı'nın Kamrud köyüne sürülmüşlerdir. Başköy'de halen ikamet eden Cur ailesi ile yakındırlar, soyadlari Atılgan. Kamrud köyünde Goroziyan ailesi olarak tanınırlar.
Sancak Kemah (Yaygıncayır) köyünden Karakoçan'in Kızılpar köyüne yerleşen( Sirme) soy adlı aile Yüzbaşı ailesindendirler. Dedeleri 1925 te Beganlı Hasan tarafından vurulduktan sonra Kemah köyünü terk edip Kızılpar köyüne yerleştiler
Sancak Lek köyünden Karakoçan Himan köyüne yerleşen Ali Abbas ailesi Soyadları Polat. Kaya beyin torunlarıdır.
Bingöl Merkez,Mutevelizade ailesinden ayrılıp Erzurum Tekman ilçesi Madrag köyüne yerleşen (Demirkaya) Soy adlı aile.
Konya'nın Cihanbeyli ilçesi Kuşçu (Hacılar) kasabasına yerleşen soyadları Göktepe, Polat ve Gezen. Bu aile 1800'lü yılların sonlarında ya da 1900'lü yilarin baslarinda yaşanan bir göç olayından geri dönmemişlerdir. Daha önceki yazılarımdada bu göçten söz etmiştim. Bu aile Demirkaya ve Mutevelizade'lere yakındırlar.
Svidi beylerinin kollarından olup Karakoçan'ın Mahmutlu köyünden ayrılıp Erzurum'un Çat ilçesine yerleşen (Yaşar) Soyadlı aile.Bu ailenin bir kısmı halen Mahmutlu köyünde bir kısmıda Elazığ Yurtbaşı beldesinde yaşıyorlar, soy adları (Aydın).
ÇORÎBORÎ ailesinin anlatımlarından bir alıntı;
İsmail Aydın: “Dedemize "Mehmet Ağa-ı Kal" denir. Mehmet Ağa-ı Kal, Abbasi hükümdarlığı döneminde Ehli-Beyt taraftarı olması nedeni ile sürekli harcanmak istenen bir kişidir. Mehmet Ağa'nın oğlu Arap Ağa, Abbasi ordusunda "Milazim-i Sani" rütbesi ile bir askeri komutandır. Bu özelliğinden dolayı, kolay yoldan harcanamaz. Zor ve riski yüksek olan bir uç beyliğine gönderilir. Ayrıca, Mehmet Ağa'nın "Har-zem Şah" soyundan olması, okları daha da çok üzerine çekmesine yetmiştir. Dönemin Abbasi Halifesi Harun Reşit, Arap Ağa'yı, Kızıl Kilise'yi fethetmesi için yollar. O güne kadar bu kale kolay zapt edilmemiş. Hatta gelenler de yenilerek geri dönmüşlerdir. Kızıl Kilise, o dönemde Pontus-Rum egemenliği altındaymış. Ayrıca Pers-Pontus ve Arap üçgenine yakın bir yerde olması, bir başka zorluğu teşkil ediyordu. Arap Ağa, bu zorluğa rağmen Kızıl Kilise'yi alır. Ölüme gönderilen Arap Ağa, Kızıl Kilise çevresini alıp Abbasi üzerine kayıt eder. O dönem, tapulama işlemleri Mitbulak (Bingöl)'ta yapılmaktadır. Tabii tapu işlemleri halife adına, komutana yapılırmış”.
Sayın İsmail Aydın bu bilgileri aktarirken genel çerçeve gerçeklere çok yakındır fakat anlatımları duyduğu gibi aktardığı için bir çok noktası örtüştüğü gibi bir çok noktasıda tarihe ters düşmektedir.
Tarih konusundan bu kabilenin hangi koluyla diyoloğa girerseniz girin, Tarihini Abbasiler döneminden itibaren anlatmaya başlar. Sayın İsmail Aydın'a göre Abbasiler döneminde "Mehmet Ağa-ı Kal" Leklilere göre Halit oğlu Seyid Muhammed´dir.
Yine sayın Aydın'a göre “ Abbasi hükümdarlığı döneminde Ehli-Beyt taraftarı olması” her Leklinin cebinde bulabileceğiniz Soy seceresindeki isim sıralamasında “Mehmet Meki, Mehmet Teki, imam Ali Riza” bu üc isimden ikisi on iki imamlar listesinde yer almaktadırlar ve seceremize girmelerinin nedini kadın bağıla yani dayı-yeğenlerdir. Önemli şahsiyetlerden olmaları, büyüklerimiz tarafından bu isimleri seceremize kaydedilmiştir.
Bu isimlerden ikisinin Künyesi incelendiğinde, özellikle İmam Ali Rıza, Atalarımızın Abbasi dönemindeki ilk veziri olan Halit bin Bermekin dönemine denk gelmektedir. Kaynak olmamakla beraber anlatımlara göre İmam Ali Rıza ve Bermek oğlu Halit arasında kadın bağıyla bir akrabalık var.
Bu iki ismin künyesi asağıda olduğu gibidir;
Doğum Tarihi (M) 29.12.765, (H) 2 Zilkade 153 – Şehadeti (M) 24.08.818, (H) 20 Sefer 203 – Gömülü Olduğu Yer Meşhed/Tus (Horasan) – Yaşı 55 – Çocuk Sayısı 1 E, 1 K. – Katili Me’mun – Lakabı Rıza – Künyesi Ebu-l Hasen – Babası Musa-i Kazım – Annesi Necime – İmamet Süresi 20 yıl. Sekizinci imamdır. İlk kez türbesi, Arap topraklarının dışında bulunan imamdır. Horasan’ın Tus kentinin Senabad köyünde yatmaktadır.
Doğum Tarihi (M) 11.04.811, (H) 10 Ramazan 195 –Şehadeti (M) 25.11.835, (H) 30 Zilkade 220 – Gömülü Olduğu Yer Kazımeyn (Bağdat) –Yaşı 25 – Çocuk Sayısı 4 E, 7 K. – Katili Mu’tesem – Lakabı Cevad – Künyesi Ebu Cafer – Babası Aliyyül Rıza – Annesi Sebike – İmamet Süresi 8 yıl.
Dokuzuncu imamdır. Çok ibadet eden, kendini Allah’a adamış Taki sözcüğü ise lakabıdır. Babası İmam Ali Rıza’nın Tus şehrinde Hakk’a varmasından sonra, 17 yaşında iken imamlık görevine başladı. Ehlibeyt’in ve onların soyundan gelen tüm imamların geniş bilgileri, ahlaksal alanda doruklaşan nitelikleri, bireysel ve toplumsal ilişkilerindeki sıcak ve içten yaklaşımları; özveriyi, hoşgörüyü, alçak gönüllülüğü, doğruluğu, mertliği, yardımseverliği kendileri için vazgeçilmez temel davranış ilkeleri olarak benimseyişleri nedeniyle, yüzlerce yıldır dünyanın dört bir yanında yaşayan milyonlarca insan tarafından örnek alınmaları ve izlenilmeleri gereken birer önder olarak kabul edilmişlerdir. Sayın Aydın'a göre “Mehmet Ağa'nın oğlu Arap Ağa, Abbasi ordusunda "Milazim-i Sani" rütbesi ile bir askeri komutandır”.
Sayın İsmail Aydın'ın tarif ettiği, Pas köyüne yerleşen Arap ağa ise, tarihle hiç örtüşmez büyük bir çelişkidir. Özellikle belirtmek isterim Sayın Aydın bu yazıyı sadece anlatımlardan aktardığı için yani tarihle karşılaştırmadan yayınladığı için önemli ölçüde çelişki oluşmuştur.
Sayin Aydın´ın en çeliskili noktası da bu cümledir; “Ayrıca, Mehmet Ağa'nın "Har-zem Şah" soyundan olması, okları daha da çok üzerine çekmesine yetmiştir”.
Dikat edilirse Harzemşahlar Harun Reşid döneminden yaklaşık 400 yıl sonradır, bu tarih bilindiği için yoruma gerek görmüyorum, yalniz benim sayın Aydın'dan büyük bir beklentim var; önemli ölçüde bilgi sahibi olduğuna inaniyorum bu bilgileri detayıyla bizimle paylaşırsa memnun kalırım.
Harzemşahlar'la ilgili aşağıda ki beş maddelik belgeyi incelediğimizde hiç bir bağlantımızın olmadığı ortaya cıkacaktır.
HARZEMŞAH ATAMIZ DEĞİL!!!
1.İbn-i Hallikân, Bermekilerin, Zerazi (Zaza) kabilesinden olduğunu yazmaktadır. İbn-i Hallikan’ın kendisi de Bermekilere mensup olduğunu oğlu Musa’ya nakletmektedir. Bkz. İbn Hallikan, Vefiyatü’l-Ayan ve Ebnau’z-Zaman, Daru’s-Sadr Kitapevi, Beyrut 1968, c.VII, s. 20.
İbni Halikan(Xelikan) 1211 ile 1282 yılarında yaşamıştır, yaşadığı dönem Mir Şahab´ın yaşadığı döneme denk gelmektedir, Vefiyatü’l-Ayan ve Ebnau’z-Zaman adli eserleri bu konuda detayli bilgi içerir. Ayrıca İbn-i Haldun´un Mukadime adlı eseri Abbasiler döneminde bu aile hakkında geniş bilgi içerir.
2.Sultan Ahmet bey 1(Bab-ı Asafi Ruus Kalemi Defteri 1452 sayfa 285 )
2(Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi D.9772 nolu vesikadır. Bu vesikayı uzun açıklamalar ve notlarla birlikte yayınlayan Ö. L. Barkan, bu belgenin  senesine ait bir belge olduğunu tesbit etmiştir.)
3.İSFAHAN BEY 1( Bab-ı Asafi Ruus Kalemi Defteri 1452 sayfa 285 de)
2(Maliyeden Müdevver 15605 nolu defterin 2. sayfasında (Süveydi beylerinden) Çapakçur Hakimi İsfahan Bey 1 Safer 956 [1 Mart 1549] tarihinde hayata veda etmesi)
4.Maksud bey 1 (Şerefhan adı geçen Maksud Bey’in babasının Subhan Bey olduğunu yazmaktadır. Fakat Kanuni Sultan Süleyman döneminde gönderilen hükümlere baktığımızda Çapakçur Hakimi Maksud Bey, İsfahan Bey’in oğlu olduğu beyan olunmaktadır. Ayrıntılı bilgi için bakınız Mühimme Defteri No: I s 28 Hüküm 101 / ve Maliyeden Müdevver Defter No: 15605, s. 2 .
Ölüm Tarihi 1558
5. (Bermeki beylerinden olup Zaza aşiretine mensu Hançuk Hakimi, Sultan Ahmet bey oğlu Muhammed bey, hakkında 27 R 985 [14 Temmuz 1577] tarihli belge
(BOA A. DVN Mühimme d. 31, Hüküm: 39, s. 16 )
Hançuk günümüzde Atak (lice) kazasına bağlı bir köydür.
Tarihi incelerken var olan belgelerden yola cıkmak en dogrusu olur, belge yoksa anlatımlar yani sözlü tarih ışığında hareket etmek gerekir ve kuvetli ihtimaller etrafında önemli noktalarda buluşmak gerekir. Atalarımız hakkında yeterince hem sözlü hem yazılı argümanlar vardır. var olan her bir kaynak bizim için önemlidir, gerek anlatımlardan gerekse yazılı tarih bizim kim olduğumuzu gösteriyorsa biz oyuz, başkalaşmaya kesinlikle özenmeyelim. Bir soyu başkalaştırmak , soykırmyla eş anlamdadır.
400 yıl önce yazılmış Şerefname elbette kutsal kitap gözüyle bakmiyoruz ama cok önemli bir kaynak olduğunuda altını kalın hatlarla çiziyorum.
Atalarımız Mir Şahap´tan başlayarak Maksud beye kadar dokuzuncu nesildir, bilim her bir neslin ömrünü 35 yil kabul eder. Maksud beyin ölüm tarihi 1558 olduğunu BOA arşivinde de kayıtlıdır.
Maksud beyin ölüm tarihi itibarıyla hesap edersek, Maksud beyden Mir Şahap´a kadar dokuz nesil kayıtlarla biliniyor, bu dokuz nesil 315 yıl demektir, bu hesaplamadan yola çıkarsak Mir Şahap 1240-1300'lü yıllarda yaşamıştır. Bu tarih Harzemsahlarla baglantimizi tamamen ortadan koldiriyor cünkü mir Sahap yasadigi tarih asagi yukari Harzemsahlarin son buldugu 1231 döneminin hemen akabine tekabul eder, eger Harzemsah baglantimiz olsaydi neden tarihciler bizi Bermekiler olarak tarih sayfalarina kayd etsinler.
Bu güne kadar ulastigim her koldan bireylerden edindigim bilgi tamamen Abbasi ve Bermekilerden söz edilir.
İlk olarak Harzemsah kelimesi Golan kolundan iki kisiden duydum Golanlilarin bir coguda bu idiaya katilmiyor.
İdia sahiplari yazdiklari onlarca sayfa yazidan tek bir cümleyle “soyumuz Harzemsahlara dayanir” ötesine gitmezler, yazilanlara baktimizdan kesinlikle bir kaynak yok anlatimda kime ait oldugu beli deyil, aciklama istedigimizden bize verilen yanit bu ”ben harzamsahlar hakkında kitap bulup okudum simdi burda yazamam” .
Ünlü şahsiyetlerin tarihini okuyup alakasız bir sekilde kendini o kisiye bağlamak kadar vahim bir şey olurmu?.
Bu birazda Erbakan’in besmeleyle hal ettigi işlere benzer.Bir secim arifesinde tv muhabiri Erbaka’na su soruyu sordu ; -Hocam iktidara gelirseniz enflasyonu asağı cekmek için ne gibi planınız var?
Erbakan’ın cevabı aynen şu oldu; -Biz iktidara gelirsek Bismillah der enflasyonu asağı çekeriz !!.
Öyle anlaşılıyo rki Harzemşahlar iddiasında bulunanlar besmele çekerek soyunu Harzemşahlara bağlamaya çalısırlar, inşallah tutar hayırlısı olsun diyelim.
Biz bu çalısmayı yürütürken saygı çerçevesinde birbirimizin yanlışını sorgulamalıyız, eleştirmeliyiz. Var olan eksiklikleri beraber gidermeliyiz, katkıda bulunabilcek her kişiyle kollektif bir çalışma yürütmeliyiz, birçok konuda anlaşamasak bile çözümsüzlüğe gitmemeliyiz, idfiamızda idealist olmamalıyız.
Sayın Ahmet ibishükçü bir yazısında şöyle diyor; “Büyüklerimiz Leklilerle akraba olduklarını neden gizlediler? yaptığımız çalışmalar sonucu bu bağlantıyı tespit ettik”.
Çok doğru söylüyor, 2007 den beri bu arkadaş ile sıkı iletişim içerisindeydik, bulabildiğim her bilgiyi bu arkadaşlarla paylaştiım, bu bilgi paylaşımı sonucu bazi noktalarda hem fikir olduk. Özeliklede bizi bir noktada birlestiren sey, Sayın Abdullah Demir´in Çapakçur(Svidi) beyleriyle ilgili araştırmasıydı. 2007 yılında ben bu iddiayı(Çapakçur “Svidi”beyleri) ortaya atarken Golanlı bir akrabam bu iddiaya karşı çıktı, daha sonra bu araştırmayı iyi inceledikten sonra gerçeği kabul etti ve yazılarında Çapakçur beylerinden İsfahan bey Golanlıların atası olduğunu beyan etti.
Yine Ahmet beyin “neden gizledir” cümlesinden yola çıkarak, her Lek´li Golanlılarla akraba olduklarını biliyorlar fakak çok az Golanlı Leklilerle akraba olduklarını biliyor, en iyi bilenlerse Aytaç ailesidir. Bu güne kadar onlarca Golanlı ile diyolog kurdum bildikleri tek şey günümüzden Arap ağa´ya kadar olan bölümdür Arap ağadan sonra tek bir isimden söz etmeleri mümkün değildir, bu nedenle Leklilerle baglantı kurmaları zorlaşıyor, işte buda o sözü edilen “neden gizlediler” cümlesinin eseridir. Durum bu olunca Hizol ve Harzemşah arasında dönüp dolaşılıyor, bağlantı için halka bulunmayınca da iş kördüğüme dönüşüyor. Arap ağadan öteye giden biri varsa da Sayin İsmail Aydın’dır. Arap ağadan Abbasilere geniş bir adım atmış isede çizdiği çerçevede birçok gerçegi bulmak mümkündür.
Yazılarımdan dolayı bazen Golanlı olup olmadıkları belli olmayan kişiler nick´ler kulanarak hakarete varan cümleler sarf etmektedirler. Kusura bakmasınlar ben kimseyle kısır polemiğe girmem ve girmeyeceğimde, ama tarihimizle ilgili yanlış ilgisiz katkılarada sonuna kadar itiraz etmek benim en doğal hakkımdır.
Bugüne dek yazılıp çizilenlerden Harzemşah bize çok ters düşer, şayet tarihimiz sadece anlatımlardan ibaret olsaydı kafalardaki çelişkinin haklı payı olurdu, tarihimiz birçok tarih sayfasında yer almaktadır. Bu nedenle gerek anlatımlar gerekse yazılı kaynaklar bu iddiayı çürütür.
Kaynaklara göre Harzemşahlarin son hükümdari 1231 yılında öldürülmüştür. Atamız olan Mir Şahap aynı yüzyıl içinde yaşamıştır, Hazemşahlarla bağlantımız olsaydı kesintiye uğraması mümkün değildi.
Önemli bir nokta daha İbni Xelikan´dir, İbni xelikan 1231 de yirmi yasındadır Harzemşahların son hükümdarının tanığıdır ve muhtemelen Mir Şahap´ın yaşadığı dönemde yaşamıştır. Yazdığı eser Dünya da kabul görmüştür ve güvenilir tarihçilerdendir. Harzemşah bağlantımız olsaydı eserinde yer vermemesi mümkün olmazdı diye düşünüyorum.
İbni Xelikan ve onu teyyid eden güvenilir İslam Tarih bilginleri aşağıda aktarıyorum **
İbnî Xelikan (1211-1282) kimdir?
İbni Xelikan´ın Dünyaca ünlü Wefayat el-E yan adindakî İslam Büyükleri Tarihini ve Bibliyografisini yazmıştır. Kitabta kendisini şöyle tanıtmaktadır: (Emîn Narozî wefayat El A-yan dan Kürtçe çevirisi) Îbn Xellîkan Hicri 608 ile 681 Miladî 1211 ile 1282 yillarında yaşamiştir. Şemseddîn Ebû-l-Ebbas Ehmed'in oğlu Muhemmed oğlu îbrahîm oğlu Ebû Bekir ve Xellîkan'in oğlu
Erbîl'de (Hewlêr) de dünyaya gelir. Atalarinin Belxê'den, Horasan Bölgesinden gelmistir. Büyük, önemli bir Ilim adamı olan babasından ve babasının çevresindeki hocalarından egitimini alir, ve Mısır'a gidip orada kadilik görevi yapar.Işte orada Wafayat El A´yan adindakî kitabini yazar, ama tamamlayamaz. Buradan Şam Şehrine gider, yaklaşık 10 yıl, zor bir hayat sürer, ardından Şam' da başkadilik görevi yapar, burada eserini yazmaya devam eder.
Îbn Xellîkan in kendisi kendini Bermekîyan Aşiretine tabi görmüştür ve zaman zaman bununla övünmüştür ki Bermekîyan Ailesinden bir kaç kişi (Yehya, Xalid ve Cafer Bermekî) Abbasi Hükümdarı Haruni Reşit döneminde vezirlik görevî yapmışlardır. Şam ahalisinden bazı kişiler Ibnî Xelikan ı suçlayıp Ibni Xelikan ın "kendisini bilinçli olarak Bermekîyan Aşiretine mensub olduğunu iddia etmişlerdir ve O nu Irani ve Mecusî (Ateşperest) bir aileden gelmekle suçlamışlardır. Bermekî Asiretinden Yehya, Xalid ve Cafer Bermekî'nin Abasîler döneminde haruni resitin en önemli veziri oldugundan dolayi Islam'ında o bölgeye yayılmasında önemli roller üstlenmislerdir. Fakat diger tarafdan güvenilir Islam Tarih bilginleri el-Sedefî, îbn Şakir el-Kutubî, Îbn el-Mustewfî, Îbn el- Edîm, el-Zerkelî, Îbn Kesîr gibi güvenilir tarihciler Ibni Xelikani bemekîyan Asiretîne mensup oldugunu belirtmişlerdir.
(Bakınız: Îbn Xellîkan, Wefayat el-E yan we Enbe u Ebnaî-l-Zeman, Dare-l-Kutub el- Îlmîyeh, Beyrût, 1998, cild 1, pêşgotin r. 14-19)
Bir başka kaynakta İbni Xelikan hakkında ilk müzik enstrumanı Kanun u îcad eden kişi olarak yazılmaktadır.
Kaynak Bakınız (Maragalı Abdülkadir-Murat Bardakçı).
Sonuçta Osmanlı kayıtlarında´da svidi beylerinin soyu Bermekilere dayandığı yazılmaktadır, bunlardan yukarda verdiğim 5. made örneği gibi.
Svidi beylerini incelerken Tarih derinliklerine indiğinizde izol, Pazuki ve daha bir çok kürt aşiretiyle bağlantılarını bulmak mümkündür.
Harzemşah iddiası kasıtlı bir iddiadır; amaç, Türklüğe bağlamaktır bu bağlantıyı kurmak için birçok halka eksiktir, bu halkararı bulmak hiç mümkün olamaz.
Yine idia ediyorum Türk tarihi derme catma yapıya benzer, ufak sarsıntıda yı-kılır;
Aşağıda ki örnek, İddiamın kanıtıdır;
Asırlardır Türk tarihinde Türk boyları olarak gösterilen Selçuklular ve Harzemşahlar Meclis kararıyla türk boylarından çıkarıldı. Çıkarılan karar Selçuklular için hemen uygulandı, fakat Harzemşahlar için ise simdilik rafa kaldırıldı.
Gerekçe Harzemşahların afgan kökenli olduklarıdır, ordusu ise coğunluk Afgan, kısmende Kürt ve araplardan oluşmasıdır. Türkler bunları red ederken bizimkilerin bunlara dört elle sarılıp has türkler olarak lanse etmelerine şaşırmamak mümkün değildir.
Unutmayalım hiç bir etnik gurup başka bir etnik guruptan üstün değildir, gelişmemişlik, gerikalmışlık olabilir; ama insanlar eşittir.
‘’Soyum kime dayanırsa dayansın, ben soyumla gurur duyarım ve tüm işaretler Bermekileri gösteriyorsa, ikinci iddia yapaydır.’’ derim.
Önemli not: Akrabalarımdan gelen yoğun istek üzerine tespit ettiğim ailelerin ikamet ettikleri yer ve Soyadlarına bu yazımda yer verdim. Buda yeni tanışmalara ve yeni bilgilerin edinilmesine vesile olur umuduyla. Ulaştığım her yeni bilgiyi sizinle paylaşmaya çalişacağım.
Görüntüleme sayısı: 40669
1. 08-08-2016 03:04
Sen Svediysen Yasin peki biz kimiz
Kardes iyi güzel sallamissinda tutturmussunuz bir solhan bilmem bir golan ne araştırmasına ama süweydi beyliği ni. Sallamis konya Cihanbeyli kusca ulan ne kuscasi kusca dedigin reşvanli asiretinden dinsiz imansiz terorist yanlisi mahluklar. Efe sen cihanbeylide 7 koy kuran sayıları 25 bini geçmiş Svedileri neden hiç arastirmamis gözardı etmişsin.tüküreyim senin araştırmana kardes svediler seni bilmem golan ini solhanini bilmem ama Svediler öz ve öz Türk tür ve de yarı arap yarı Türk tür. Bir tarafı Hz. Ali Efendimize diğer tarafi ise Horasana dayanmaktadır. Anladinmi öyle kendi kafana göre dünya görüşünü katarak vay bilmem capakcur bilmem ibni halikan sacmaliklariyla insanları kandırmayin öz ve öz Horasan Türkmenler inden gelmeyi. Tarihi iyi arastirin pehi bingöl müş solhanmis golan is. ..
2. 13-01-2015 21:48
3. 23-12-2012 19:32
van beyleriyle bir akrabalığınız varmı
yani han mahmut,a veya ahmed bey 1700 le 1800 yıllarında varsa öğrenmek istiyorum
4. 30-07-2012 14:02
bildiğin bişey varsa saklama bizden
solhandan öylebi anlatıyorsun ki sanki dünya tarihi lekte başlamiş ben şerefnameyi okudum evet böyle bir beylik var ama anladığım kadar meneşkıt ve ağçekale yani gınç kimse genç diye anlamasın solhana baglı eski bir köy lek köyü göremedim evet insanın geçmişini bilmesi lazım ama bazen insani gurur ve kirire sürükler nice imparatorluk kurulup yıkıldı belkide agalik sistemiydi bu lekköyü adı üstünde zaten lek ağası diye mirlik yada beylik olarak geçerdi
5. 07-06-2012 11:12
ez mirm mire kela pasure torne mir muhemede keli
6. 02-07-2011 01:07
benim soyumun nereden geldigini tamda bilmesem ginede cok seviyorum soy ismimi
7. 17-03-2011 22:57
Yasin Bey ben Adana doğumlu 64 yaşında emekli öğretmenim.Babamız ve dedelerimiz seferberlikte Bingöl'den gelmişler.Baba tarafından kimseyi tanımıyoruz.Annem Eleşkirtli olduğu için annemin akrabalarını bulduk ancak ben babamı hiç görmedim genç yaşta kazada ölmüş.Ancak babamın doğum yeri Cıba Mahmut olarak geçiyor burası neresidir Bingöl ve çevresinde böyle bir yer varmıdır akrabalarımı bulmak istiyorum.Tarihe ışık tutan belgelere dayanılarak yazdığınız açıklamalarınızdan dolayı sizi kutluyorum. Tebrikler.
8. 02-03-2011 16:04
yasin bey yaptığınız çalışmalarınızdan dolayı sizi kutluyorum.bende solhanın beylerindenim sizinle akrabayız bu konuda bizimle sürmekte olan bir çalışmamız bulunmaktadır inşallah kısa zamanda sonuçlanır
9. 03-03-2010 13:06
yasin Beg bende çalışmanızı takdir ediyoruz.
Benim sorumda bizimde atamızın adı mir şahab mış. Bir diğerinin adı da bermiko imiş ve bizim Dedemiz Abbasilerden çok bahsedermiş. bu durumda sizinle de akrabayız
2. bir sorum da Eğer bizde bermikoğlu isek golan kaplıcalarına para vermiyormuyuz.
Bu son soruyu annem sormamı istedi. Annemin romatizmalarına iyi gelirmiş.
10. 29-11-2009 22:35
Sevgili dostlar, sevgili akrabalarım,Öncelikle Yasin'in bu konudaki çalışmalarını herkesin en derin saygı ile takdir etmesi gerektiğine tüm samimiyetimle inanıyor, ve Yasin'in bu çalışmalarını ilk defa, kendisinin hazırladığı blog'da gördüğümde büyük gurur ve safiyane çocukça bir heyecan duymuştum. Atalarımın geçmişi ile ilgili bilgilere ulaşmak, onların tarihi konusunda bilgilenmek yıllardır ilgimi çeken, beni adeta çağıran bir konuydu, ancak Musa abi'nin de mailinde belirttiği gibi buna ne zaman ayırabildim ne de bu konuda bir akademik altyapım vardi. O yüzden de Yasin'in çalışmalarını büyük bir hayranlık ve takdirle karşıladım.
İlk defa Golanın tarihi ile ilgili Süleyman abi ile konuştuğumuzda, olayın mezhep tartışmasına gitmesinden kaygı duyduğumuzu paylaşmıştık, ve ben de mezhebin ya da dini inancın hiç bir şekilde tartışma konusu yapılmaması gerektiğini vurgulamıştım, önemli olan noktanın tarihin ortayı çıkarılabilecek kadarının çıkarılması gerektiğini konuşmuş ve hemfikir olmuştuk. İnançlar bireyseldir, mezhep değişmiş değişmemiş hiç bir önemi yok ve öyle olmalıdır.
Hiç kimsenin de suçlamaya girme hakkı veya bu konuda değerlendirme yapma hakkı dahi yoktur. Herkes kendi inancını kendi iradesiyle kabullenmiştir ve bize düşen sonuna kadar saygı duymak ve ikilik yaratıp mezhep kavgasına, suçlu arama peşine düşmemektir.
Kısaca, herkesten ve özellikle Golanlı akrabalarımdan özellikle ricam, öncelikle "şu mezhep tartışmasını bir kenara bırakalım". Mes'in korunup korunmaması konusunu da aynı perspektifte değerlendiriyorum. Gün birbirimizi eleştirme, birbirimizi kınama günü değil, gün birbirimize kenetlenme, birbirimizi daha yakından tanıma, ortak paylaşımlarımızı arttırma, birbirimizi destekleyebileceğimiz noktada destekleyebilme, sonraki kuşaklarımızın birbirlerini tanımaları, mümkünse birlik beraberlik içinde olabilmelerini sağlama, birbirimizden güç alma birbirimizi güçlendirme günüdür.
Tarihimizi ulaşabildiğimiz noktaya kadar araştırıp ortaya çıkaralım, gerekirse yorumlarımızı söyleyelim ama duygusal yaklaşımla değil. Daha önceki yorumlarda, Yasin'e hakarete varan eleştiriler olduğunu öğrenince ayrıca üzüldüğümü de belirtmeliyim. Bu ayıp, yapanların ayıbıdır, takdir edilmesi gerekirken işin bu boyutlara götürülmesi, ne yazık ki gelişmişlik açısından daha ulaşılması gereken yerlere bazı insanların henüz gelmediği anlamı çıkmakta olup bu ayıp da kendilerinin ayıbıdır. Henüz olunması gereken gelişmişlik düzeyine gelmeyenlerin bu konularda fikir yürütmek gibi bir yetki ve haklarının da olmadığını düşünüyorum.
Biz Golanlı'ların bilgileri,Yasin ve Musa abi'nin dediği gibi Pas köyüne yerleşilmesinden sonraki donemi kapsamaktadır, ben de daha önce Lek'teki akrabalarımız ile ilgili bir şeyler duymuştum ama sadece o kadar, ötesi konusunda bir bilgim yoktu, ta ki Yasin'i tanıyıncaya kadar.
Musa abimizin getirdiği eleştirileri, her ne kadar kötü niyet olmasa da, (emanet ve mezhep ile ilgili olanları) üzülerek, hoş karşılamadığımı da belirtmeliyim. Yasin'in çalışmasına gelince, tarihsel olarak ayrıntılı bir araştırma yapma fırsatım ve akademik geçmişim olmadığı için bu tür değerlendirmeleri ancak büyüklerden duyduğumuz kadarı ile değerlendirebiliyorum, bunun da eleştiri getirme noktasında yeterli olabileceği inancında değilim.
Yasin'in dayanak aldığı kaynaklar ve vardığı sonuçlara katılıyorum.
Yasini emeklerinden dolayı tekrar tebrik eder en derin teşekkürlerimi sunarım.