Kader Mahkumları – Görgü Şahitlerinin Kurbanları | Gökhan Koçak
← İçedönükler: Dışadönüklerin Dünyasındaki Lanetliler
Kalp Beynin Neresinde? →
Görgü şahitlerinin ifadesine göre mahkum edilen masum insanlar. DNA testlerine göre suçlu olmadıkları anlaşılan ama yıllarca hapis yatan masumlar. Görgü şahitlerinin yanlış şahitliği sonucu işlemedikleri suçlar yüzünden mahkum edilmişler. Yıllar sonra suçlu olmadıkları anlaşılıyor ve serbest bırakılıyorlar. İçerde geçen onca yılın hesabını kim verecek? Görgü şahitleri mi? Hayır.
Masumiyet Projesi (Innocence Project) adlı bir site kurulmuş internette. Görgü şahitlerinin yanlış şahitliği yüzünden mahkum olup sonra aklanan insanlar için bir site. Epey bir masumu kurtarmışlar. %75 kadarını!
%75 çok büyük bir oran. Allah görgü şahitlerinin yanlış şahitliğinden korusun hepimizi.
Filimlerde görmüşsünüzdür. ABD’de zanlılar, mağdura gösterilir ve bunlardan hangisiydi diye sorulur. Polis de zanlıların arasına masum olduğundan emin oldukları birini koyarmış. Yakındaki bir hapisaneden bir mahkumu çağırıp zanlıların arasına koyuyorlar veya karakoldan bir dedektifi. Görgü şahitleri %20-25 oranında bu masum kişiyi teşhis ediyorlar. İşte buydu diyorlar. Masum olduğu polisçe bilinen kişinin suçu işleyen kişi olduğuna şahitlik ediyorlar. Görgü şahitleri!
“As a result, false eyewitness identification seems to be the leading cause of wrongful conviction. An organization called the Innocence Project, for example, found that of the hundreds of people exonerated on the basis of postconviction DNA testing, 75 percent had been imprisoned because of inaccurate eyewitness identification.” (1)
Üniversitede psikoloji dersinde bir örnek verilmişti. Yaşanmış, gerçek bir olay. Üniversitenin bahçesinde 150-200 kişinin önünde bir cinayet işleniyor. Görgü şahitlerinden zanlıyı tarif etmeleri isteniyor. Her biri kendi zanlısının tarifini veriyor. Çoğu birbirinden farklı tarifler. Kısa boylu bir şahit, zanlının çok uzun bir olduğunu söylüyor. Uzun, iri yarı bir şahit ise zanlının kısa, ufak tefek biri olduğunu. Hatta cinsiyet teşhisleri bile birbirinden farklı olabiliyor.
Aradan yıllar geçtikçe insanların hafızalarında bazı şeyler eksilirken bazıları da ekleniyor. Yani unuttuğumuz gibi, uydurup eklemeye de başlıyoruz. Neyi unutup neyi eklediğimiz ise olaydan olaya, kişiden kişiye değişiyor.
Araştırmalar insan hafızasının (dolayısıyla da şahitliğin) pek de güvenilir olmadığını gösteriyor. Ama bütün bir hukuk sistemi bunun üzerine kurulu.
Şahitlik. Ne kadar güvenilir? Pek güvenilir olmadığı ortada ama hukuk direniyor.
(1) Mlodinow, Leonard (2012-04-24). Subliminal: How Your Unconscious Mind Rules Your Behavior (Kindle Locations 944-946). Random House, Inc.. Kindle Edition.
Masumiyet projesi: http://www.innocenceproject.org/
Bu yazı Bilim içinde yayınlandı ve cinayet, dna testing, eyewitness identification, innocence project, masum, wrongful conviction olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.