Mazhar Osman Kimdir? Hayatı ve Eserleri - Bilgitor
by bilgitor · Published 28 Ağustos 2019 · Updated 28 Ağustos 2019
Modern ruh sağlığının Türkiye’deki öncülerinden olan, ruh ve sinir hastalıkları uzmanı Ord. Prof. Dr. Mazhar Osman, 5 Mayıs 1884’te Batı Trakya’nın Sofulu kentinde doğdu. Babası banka memuru olan Osman Zühtü Efendi, annesi Atiye Hanım ise ev hanımıdır. Mazhar Osman İptida ve rüştiye eğitimlerini babasının tayin olduğu Kırklareli’de yapmıştır. 1894 yılında bu kez Üsküdar’a tayini çıkınca aile İstanbul’a taşınmıştır. Mazhar Osman, Üsküdar Mülki İdadisi’nden 1898’de birincilikle mezun olmuştur. Mülkiye’ye gitmek istemesine rağmen maddi durum nedeniyle Tıbbiye-i Askeriye’ye girdi. Bu arada babasının bankadaki işine son verilmiş, ailenin maddi imkanları bozulmuştu. Osman, okula devam etmek için çalışmak zorundaydı. Defnedilmeyi bekleyen ölülerin başında gece nöbetleri tutarak cuzi miktar para kazanıyordu.
Tıbbiye Mektebi’nde son sınıftayken, yakınlarının karşı çıkmasına rağmen, Raşit Tahsin Hoca hocasının da yönlendirmesiyle akliye-asabiye branşını seçti. 1904’te Tabip Yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. Gülhane Askeri Hastanesi Akliye Servisi’nde 1 yıl staj yaptıktan sonra. 1906’da Askeri Tıbbiye’de akıl hastalıkları dersi muallim yardımcısı oldu. 23 Temmuz 1908’de Almanya’ya giderek, nöroloji ve psikoloji dallarında uzmanlık eğitimi aldı. 1911’de Gülhane Askeri Hastanesi’nde görev aldı. 1912’de askeri hekim olarak Balkan Harbi’ne katıldı. Cephelerde gezici hastane başhekimi olarak koleraya karşı verilen mücadeleye katıldı.
Mazhar Osman, 1914 yılında Gülhane’den akliye, asabiye, kadın doğum ve anatomi dersleri kaldırılınca Gülhane’den ve askeriyeden istifa etti. Aynı yıl Haseki Hastenesi başhekimi oldu. 1. Dünya Savaşının başlamasıyla, binbaşı rütbesiyle yeniden askere alındı ve Haydarpaşa Askeri Hastanesi’nde akliye ve asabiye mütehassıslığına atandı. 1917’de Şişli Fransız Hastanesi Akıl ve Sinir Hastalıkları Bölümü şefliğine, 1919’da Toptaşı Bimarhanesi başhekimliğine, 1920’de Akıl ve Sinir Hastalıkları Bölümü Şefliğine, 1922’de Zeynep Kamil ve Toptaşı hastaneleri başhekimliğine atandı. Mazhar Osman Toptaşı bimarhanesini çağdaş bir modern bir psikiyatri kliniği haline getirmek için uğraştı. Bu sırada Karacaahmet Miskinler Tekkesi’nde barınan cüzamlılar için Toptaşı’nda pavyon ayırdı. Tekke’yi de kapattı. Sıhhiye Umumi Müfettişi Tevfik Rüştü Bey’in emriyle, Edirne’deki ilk Osmanlı Bimarhanesi olan Darüşşifa’yı ziyaret etti. Zincirlerle bağlı akıl hastalarını bu perişanlıktan kurtardı ve onları Kıyık’taki Fransız Hastanesine taşıdı.
Mazhar Osman, o güne kadar uygulanan eski tedavi yöntemlerinin yerini çağdaş tedavi yöntemlerinin almasında, yeterince önemsenmeyen bu hekimlik dalının gereken ilgiyi görmesinde ve yeni kadroların bu yönde özendirilmesinde önemli rol oynadı.
1918’de Mondros anlaşmasıyla birlikte Paix yeniden Fransızlara verildi. Haydarpaşa Askeri Hastanesi boşaltıldı. Savaş sırasında Fransız rahibelerin vazifelerine devamını sağladığı için Fransa tarafından madalya ile taltif edildi. Mazhar Osman La Paix’deki başhekimlik görevine devam etti.
1 Mayıs 1919’da, 32 yıl boyunca yayınlanacak olan İstanbul Seririyatı Dergisi’ni çıkarmaya başladı. 5 Mart 1920’de Yeşilay Cemiyeti’ni kurdu.
Seroloji, nöro-patoloji, deneysel psikoloji laboratuarları oluşturarak Türkiye’de nöro-psikiyatri dalının kurulmasına öncülük etti. 1927’de Bakırköy’de Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’ni kurarak uzun yıllar başhekimliğinde bulundu.
Hekimliği yanında İçki ile Mücadele Cemiyeti, Akıl ve Sinir Hastalıkları Cemiyeti gibi çeşitli sağlık derneklerinin kuruculuğunu ve başkanlığını yaptı. Ayrıca Hamburg Akıl Hastalıkları Derneği, Fransız Nöroloji Derneği, New York Nöroloji Akademisi gibi yurtdışı sağlık kuruluşlarının onur üyeliklerine seçildi.
by bilgitor · Published 17 Şubat 2019
by bilgitor · Published 4 Eylül 2019
by bilgitor · Published 14 Mayıs 2019
29 Ağustos 2019, 18:09
Büyük bir bilim insanıydı. Gelecek kuşaklara iyi aktarmak lazım.