Birçok çeviri türünde ’’ ve’’ bağlacının zaman zaman yanlış çevrildiğini görmekteyiz. Yaptığımız çevirilerde bütün ‘’and’’ bağlaçlarının Türkçe karşılığını ‘’ve’’ olarak telaffuz etmemiz okuyucuları anlam karmaşasına sürükleyebilmektedir. Peki hiç düşündük mü? Acaba İngilizcedeki ‘’and’’ bağlacı ile Türkçedeki ‘’ve’’ bağlacının işlevleri, kullanım alanları ve tarzları yüzde yüz çakışıyor mu? Bu sorunun cevabını kısa bir örnek ile yanıtlamaya çalışalım.
‘’Germans people and everybody’’ifadesi ‘’Almanlar ve diğerleri’’ olarak çevrilmiştir. Bu ifadeyi diğer çevirilerde incelediğimizde, ‘’ Almanlar ve herkes’’ veya ‘’ Almanlar ve diğer herkes’’ olarak çevrilebildiğini görüyoruz. Konuyu daha iyi anlayabilmek için aşağıda ki şu iki cümleye tekrar bakalım.
Dünyanın birçok yerinde yaşayan insanları düşündüğün zaman. Almanlar ve bütün insanları.
Dünyanın birçok yerinde yaşayan insanları düşündüğün zaman. Almanları, bütün öteki insanları.
Okuduğunuz cümlelerde ‘’ ve’’ ile virgül karakteri arasında bir fark var mı? İkinci cümleye baktığımızda konuşmacı, Almanları göz önüne alıyor ve ardından diğer ırkların listelenebileceği işaret ediyor. Bunlar başka ülkelerden birkaç farklı ırk daha olabilir (İngilizler, Fransızlar gibi)… Birinci cümleyi okuduğumuz da ise; Almanlar ile bütün insanları bir arada düşündüğü için aynı anda tek bir şey gibi göstererek çokluk vurgusunun yapılmadığını görüyoruz. Kendi dilimizle diğer diller arasındaki söz dizimi farklı olduğu için tonlama ve aktarım konusunda farklılıklar oluştuğunu bir önceki yazımızda da belirtmiştik. Bu nedenle, farklı dilleri kendi dilimizin kurallarına göre çevirmeye çalıştığımızda anlam kaymalarına sebep olduğunu bilir ve bunun bilinciyle çeviriler yaparsak her zaman bir öncekinden daha sağlıklı ve daha başarılı çeviriler elde etmiş oluruz.
çevirive bağlacıand usagetercümede dikkat edilecek hususlarçeviride nelere dikkat edilmeli