SAHIB ATA FAHRÜ'D DIN ALl'nin KONYA, İMARET VE SİVAS GÖKMEDRESE VAKFİYELERİ
Download "SAHIB ATA FAHRÜ'D DIN ALl'nin KONYA, İMARET VE SİVAS GÖKMEDRESE VAKFİYELERİ"
1 31 Oahib Ata Fahrü'd-dîn Ali; Anadolu ^Selçuklulan'nın çok karışık bir döneminde yaşamış ünlü bir vezir olup, Pervane Mu'inü'd-dîn Süleyman ile birlikte memleket idaresinin ağır yükünü omuzlamış (H / M.), bir ara Osmancık Kafesinde gözaltına alınmış, birkaç sene sonra Abaka Han tarafından vezâreti iade edilmiştir. (') SAHIB ATA FAHRÜ'D DIN ALl'nin KONYA, İMARET VE SİVAS GÖKMEDRESE VAKFİYELERİ Asıl adı, Ali bin-i Hüseyin el-hac Ebu Bekr'dir. Tarihte, Sahib Ata Fahrü'ddîn Ali adı ile anılır. Sahib Ata Fahrü'd dîn Ali ^tııııanı, Anadolu idaresinin çok karışık olduğu bir devreye rastlar. Selçuklu Sultanlarının üçlü idareleri ( ), ikili idare ( ), Moğol baskıları, II. Izze'd-dîn Keykâvus'un Mogollar'ın sürekli kötülüklerinden bıkıp-usanıp, Memlûklülerle haberleşmesinin duyulması üzerine, IV. Rükne'd-dîn Kılıç Arslan'ın Konya üzerine yürümesi ve II. İzze'd-dîn Keykâvus'un Antalya yolu ile Bizans İmparatoruna sığınması ( 1261), 7 yaşında tahta geçen Rûkne'd-dîn Kılıç Arslan'ın 28 yaşlarında ( H. 664/M. 1266) öldürülmesi, vergilerin devamlı arttırılması, iç isyanlar, sultan ve emirlerin birbirleriyle geçimsizlikleri, büyük Kağan'a şikâyetler, Karamanoğlu Mehmed Bey'in isyanı ( 1277), Memlûk Sultanı Baybars'ın Anadolu seferi ve 1277 de Mogolları mağlup etmesi, Abaka Han'ın öç almak üzere 676 Muharrem ayında Anadolu'ya gelmesi, entrikaları ile ünlü Selçuklu Vezîri Sadi BAYRAM-Ahmet Hamdi KARABACAK 1) Geniş bilgi İçin Bkz. KeremO'd-dIn Mahmud Aksaray!, MOsamerat-al Ahbar, (Çeviren F. N. Uzluk M. Nuri Gençosman), Ankara 1943; Aksarayi, (Mukaddime ve dipnotlarla neşreden) Osman Turan, TTK, Ankara Târih-l Al-i Selçuk, (Neşreden F. N. Uzluk), Ankara 1952 M. Ferit - M. Mes'ut, Selçuklu Veziri Sablb Ata ve Oğullarının Hayatı ve Eserleri, İstanbul Doç. Dr. Najat Kaymaz, PervSne Mu'lnü'd-din Süleyman. Ankara M. Çağatay Uluçay, İlk Müslüman Türk Devletleri, Ankara Semra Öğel, Anadolu Selçukluları Taş Tezyinatı, Ankara 1966, 3. 52, 56, 61, 151.2 SADİ BAYRAM AHMET HAMDİ KARABACAK Pervâne Mu'inü'd-dîn Süleyman'ın Abaka Han tarafından öldürttürülmesi (2/8/1277), gibi Anadolu siyasî bakımdan eşine az rastlanır derecede istikrarsızdı. İstikrarsızlığın bu kadar fazla olduğu devir, ekonomi ve dolayısıyla güzel san'atları etkilemiş, buna rağmen birçok medeniyetlerin beşiği Anadolu' nun münbit toprakları üzerinde, yurdumuzun tapu senetleri hüviyetindeki eşsiz abideler yükselmiştir. Biz bu yazımızda, ne Sahib Ata'nın kişiliği, ne eserleri ve ne de o devrin a^yasi, sosyo - ewot»om\v<. ortam\ vvxw"vc\de duracağız. Ancak; Ebû'l-hayrât ünvanı ile de anılan ünlü vezirin bugüne kadar bozuk bir arapça ile yazılmış olduğu için yayınlanmamış, iki vakfiyesini neşretmekle, Anadolu Selçukluları üzerinde araştırma yapan tarihçi, sanat tarihçisi, ekonomist ve toponomistiere, çalışmalarında kullanmak üzere doneler sunmaya çalışacağız. Birinci vakfiye, Konya'da bulunan imârete ait olup, 13 fotoğraftan ibarettir. Vakıflar Genel Müdürlûğü'ne nasıl intikal ettiği kesin olarak bilinmemektedir VI Vakfiye, arapça ve oldukça yıpranmış olup orijinal değildir. Başlangıç, dibace bölümü şahıslar elinde tomar şeklinde olduğu için zamanla yıpranmış olup birkaç satır eksiktir. Diğer kısımlarda yırtık ve silik bölümler bulunmaktadır. Karîne yolu ile okuduklarımızı, bugünkü dile çevirerek, mümkün olduğu kadar anlaşılan tâbir ve deyimleri değiştirmeden ilim âlemine sunmayı uygun gördük. Herhangi bir yanlışlığa mahal vermemek üzere, elimize geçen bu vakfiyenin fotoğraflarını (Foto. 1-13) aynen yayınlıyoruz. 2 numaralı fotoğraf, karta ters basılmıştır. Aslı elimizde olmayan ve 14 Rebî'- u'l-âhir 317 (14/8/1899 M.) tarihinde kopya edilen vakfiyenin H. 663 Şa'ban (Mayıs 1264 M.) başında tesis edildiği, H. 664 (1265 M) ve H. 679 (1280) tarihlerinde ilaveler yapıldığı ve her üçünün tek vakfiye halinde H. 679 tarihinde sıhhat ve lüzumuna Konya Kadısı Ebu Bekr bin Ahmed Urmevî tarafından karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu vakfiyenin yine arapça bir sureti, Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi'nde 592 numaralı defterin sayfasında, 9. sırada kayıtlı olup, üzerinde şu not bulunmaktadır! «VaW^yes\ Vıutut-u Kaza\dan ar\ ve İstinat ve itina olunacak maha//er/ mahkûk ve siyaneten lil-vakf kaydolunmuştur. Konya'da vaki Sahib Ata Vakfı 14 Rebî'ü'l-ahir, 317 tarihinde sâdır olan Irade-i Aliyye mucibince bâ-takrir kaydolunmuştur». Bugünkü ifade ile, «Vakfiyesinde kadıların tasdik yazıları yoktur. Güvenilecek ve itina olunacak yerleri kazmtı/ı olup, vakfı korumak amacıyla kaydolunmuştur. Konya'da bulunan Sahib Ata Vakfı, 14 Rebî'u'l-evvel 317 tarihinde, Padişah buyruğu üzerine okunarak yazılmıştır» anlamında not düşülmüştür. Bundan da anlaşıldığına göre, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde bile, Vakfiye kayıt defterlerinin işlenişine büyük önem veriliyor, doğruluğu araştırılarak lüzumuna kânî olduktan sonra, resmiyete giriyordu. Vakıflar Genel Müdürlüğü, 592 numaralı defterdeki vakfiye suretinde yap- 2) Doç. Dr. Yılmaz önge'nin naklettiğine göre. takriben sene önce, Ilgın'da bulunan kaplıca, dava konusu yapıldığında, zamanın Konya Vakıflar Bölge Müdürü Fahri Koşay tarafından vakfiyenin Sahib Ata' nın ahfadı bir şahısdan bulunarak, fotoğraflarının çekildiği, ve okutulmak üzere Vakıflar Genel Müdürlûğü'ne İntikal ettirildiği, vakfiyede, kaplıca konusuna değinmediğinden, tercüme edilmediği, sözkonusu 13 fotoğraf tarafından muhafaza edilmiştir. A. H. K.3 SÂHİB ATÂ VE VAKFİYELERİ 33 tığımız incelemede, itimada şayan yerlerin yazılı bulunduğu, ancak, esasa müteallik olmayan cüz'î bir kısmının eksik olduğu, vakfiyede yırtık ve okunamayan yerlerin // işaretiyle belirtildiği (Foto ) görülmüştür. Padişah buyruğuna esas olan mehazda, kazıntı, silinti olabilir. Onun hakkında bir mutâleada bulunamayacağımız tabiîdir. 14 Rebî'u'l-âhir 317 (1899) tarihinde Padişah buyruğu ile 592 numaralı deftere geçirilen bu vakfiyede şahitlerin adı ve lakapları bulunmamaktadır (Foto. 16). Elimize geçen, aslının tomar şeklinde olduğunu tahmin ettiğimiz vakfiye (Foto. 1-13) ile, 592 numaralı defterin sayfalarında kayıtlı bulunan vakfiyeyi (Foto ) karşılaştırdığımız zaman: 1) ikisinin de aynı kopyadan yazıldığı, 2) İkisinin de 14 Rebiulahır 317 (14/8/1899) tarihli Padişah buyruğu üzerine yazıldığı. 3) Tomar seklindeki vakfiyenin 11. fotoğrafının sağ orta kenarında : «İş bu vakfiye muharrerat-ı mahalliye üzerine l\/1ahkeme-i Teftiş'den ilâm olunarak ol veçhile Makâm-ı Nezâret'ten yazılan takrir üzerine 14 Rebî'u'l-âhir sene 317 tarihinde sâdır olan İrâde-i Aliyye mucibince kaydolunmuştur. 19 Ağustos sene 315 Mustafa Şalısî mühıür (mühür oi<unamadı) İVİahmud yazılı bulunmaktadır. Burada, Padişah buyruğuna esas mehazın, «Mahkeme-i Teftiş ilâmı ve Evkaf Nezareti yazılan olduğu anlaşılmaktadır. Burada şu soru da akla geliyor; Acaba yukarıda zikri geçen Mahkeme-i Teftiş ilâmına esas olan, elimizdeki Tomar vakfiye mi? Yazı karakteri yönün- den hayli eski olduğu anlaşılmakta ve bir kompozisyon verilmiş bulunmaktadır. Evkaf Nezareti, Sahib Ata neslinden bir şahsın mahkemeye müracaatı üzerine alınan ilâmın, Mahkeme-i Teftiş'ten müsbet geçmesi, yani orijinali olmasa bile, cn az bir kaç asır önceki sureti olduğunu kabul edip. Evkaf Nezareti'nde de kaydının bulunmadığı, vakıf hukukunu korumak üzere, Padişah iradesine müracaat etmesi, İrade hasıl olduktan sonra. Tomar şeklindeki vakfiyeyi mehaz alarak, 592. numarada kayıtlı vakfiyeyi kopya ettiği, okuyamadığı yerlere // işaretini koyduğu, şahitlerin isminin oldukça karmaşık güç, silik, ve yarım okunması neticesi, hiç yazmadığı. Bugünkü noterlerimizin tercümelerde yaptığı gibi, tomar olan (Foto. 11) mehaza da yukarıda zikrettiğimiz Padişah İradesinin tarihi ile kayıt tarihi olabilecek 19 Ağustos 315 tarihini atarak, şahsî mühürünü de basarak tescil edildiği hükmünü vermek mümkündür. 4) Tomar vakfiyede, ekseriyeti yarım okunabilen, 32 adet çoğu kendi el yazıları olduğu sarahatle okunabilen şahit adı bulunmasına karşılık, 592 numaralı defterde kayıtlı bulunan vakfiyede şahit adları yoktur (Karşılaştırınız, Foto ve 16). 5) Tomarda bulunan yırtık ve silik yerler, 592 numaralı defterde de atlanmış ve çift çizgi ile belirtilmiştir. Esasa müteallik değildir. 6) Tomar vakfiyenin yazı karakteri, eskiyi yansıtmaktadır. Önemli yerlerini büyük kalın hatla yazmış ve kendisine göre bir şekil vermeye çalışmıştır numaralı defterdeki vakfiye kâtibinin yazısı okunaksızdır. Çala-kalem yazılmıştır. Ancak her iki kâtibin de arapça ve gramer bilgisi oldukça zayıftır. 7) Tomar şeklindeki vakfiye, 592 numaralı defterdeki vakfiyeden daha güvenilir ve daha aslına yakındır. Eksikleri daha azdır.4 34 Her iki nüshaya 1. numara verdiğimiz Sahib Ata'nm Konya İmaret vakfiyesinde, 2 kapı adı. 4 çarşı adı, 2 İmaret, 2 cami. 3 mahaiie, 1 yöre ve 24 köy adı geçmektedir. Bunlar aşağıya çıkarılmıştır: Kapı ; 2 Sultan kapısı Aksaray kapısı Mahalle : 3 Aksaray kapısı Mah. MerendI Mah. Attar Armağan Şah Mah. Çarşı : 4 Odunpazarı Yeniçarşı Eski Çarşı Cnmi Çarşısı Cami : 2 Kemahh Şerefü'd-dîn'e mensup Camii Şerif Kendi imareti Eser: 2 (Mehilas'da) imaret Kendi Camif Feyhak Yöre adı ; 1 Köyler : 24 Kılıcan Karaağaç inanç İri Bademözü Havra ruddop Oduncu ini Hezas Şerhi Araza r Arhos Ağın Aituntaş Tomşi Bengaiuye Terşi Ahmed Han Idrisoğlu Melisya Kilisecik Karayük Küçat Akçaviran Ağıigaç Balçtkhisar Azazraz Şigon Dergimizde, Sahib Ata'nın inşa ettirdiği eserleri ve Gökmedrese'yi konu alan, «Oran ve modül Üzerine Selçuklu Yapılarından Bazı Örnekler» başlıklı makale; bizi, Gökınedrese'nin Vc-'.kfiyesinî de bu münasebetle yayınlanmasının, makalelerin birbirlerini tamamlaması ve yazımızın başında zikredilen araştırıcılara mehaz olması yönünden faydalı olacağını düşündük. Daha önce, merhum Prof. Dr. Osman Turan, bu vakfiyeyi görmüş, incelemiş, yayınlarında faydalanarak «... çok iyi bir tesadüf eseri olarak bize kadar Oelmiş olan vakfiyesi, bozuk bir kopya olmasına rağmen, yalnız bu medrese (Gökmedrese) hakkında değil, Sivas Tarihi hakkında da en kıymetli bir vesikadır» n hükmünde bulunmuştur. Vakıflar Genel l\/lüdürlüğü Arşivî'nde mahfuz 604 numaralı defterin sayfaları arasında 90 sıra numarası ile kayıtlı bulunan vakfiye. Evkaf Şurası'nın umum 372 numaralı 18 Temmuz 329 (18 Temmuz 1914 M.) tarihli kararı üzerine, 12 Ramazan 1331 (12 Ağustos 1913) tarihinde Padişah buyruğu üzerine, yukarıda zikri geçen deftere geçirilmiştir (Foto ). Bozuk bir kopya olan metin, arapçadır. Gramer hatalıdır. O kadar ki, Âyet ve hadisler bile yanlış ve eksik yazılmıştır. Vakfiyenin başından sonuna kadar paragraf bulunmamaktadır. Allah rızası için bağışlanan gayrimenkuller birbirinin devamı olarak sıralanmıştır. Hudutlarda tutarsızlık vardır. Başı ve sonu olmayan irtibatsız cümleler, vardır. Biz, herhangi bir yanlışlığa mahal vermemek üzere, vakfedilen gayrimenkulleri maddeler halinde sıraladık. Birkaç yerde atlama yapmıştır madde arasındaki kısım; maddeler arasındaki bölüm ile, 46. madde ile 47 madde arasında kalan 3) Prof. Dr. Osman Turan. Selçuklular vs İslâmiyet, Turan Neşriyat Yurdu, İstanbul , s Burada vakflyo hakkında da bilgi verilmektedir.5 35 bölümün birbirlerinin devamı olarak, vakfiyenin baş kısmının devamı olup, maddelerden önce yazılmış olması gerekir. Kanaatimize göre, defter halindeki vakfiyenin yaprakları karışmış, kopya eden kâtip de bunun farkında olmamıştır. 22. maddenin üzerindeki paragrafın, 21. maddenin sonuna gelmesi gerekmektedir. Köy, semt ve yer adlarının telaffuzu farklı olabilir. Vakfiye, harekesiz olarak arapça yazıldığından okuma ve yazma hatası bulunması muhtemeldir. Vakfiyenin başlangıç bölümü olan dibace kısmı, hayli ağdalı arapça olup, anlam olarak birbirine çok yakın birçok kelimeler peşpeşe kullanılmış, edebiyat yapılmıştır. Arapçasında, kulağa hoş gelen bu kelimeler, türkçeye çevrilince çok karmaşık bir durum ortaya çıkmaktadır. Biz, burada, bilhassa zikri geçen bölümde bazı cümleleri, türkçeye adapte ederek, mealen almak zorunda kaldık. Âyet, Hadis ve övücü kelimelerde bu yola başvurmak mecburiyetinde kaldık Aksarayî'nin ifadesi ile; «ilimden behresi yoktur» denilen Ebûl-hâyrât ünvanı ile de anılan Sahib Ata Fahrü'd-dîn Ali'nin yazma bilmediği'* sebebi ile medrese inşasına ve vakfiyesine büyük önem verdiği söylenebilir. Kendi ifadesiyle, şehirlerin kâfir ellerinde harab ve helâk olmasından dolayı, Anadolu'nun büyük bir ilim ve kültür merkezi olan Sivas'ı da, ilim adamları terk etmişti. O devirlerde, belediyeler bulunmadığından, amme hizmetleri devlet adamları ve vakıflar vasıtasıyla ifa ediliyordu. Şehirlerin imarı da, dolayısıyla devlet büyüklerine ve zenginlere kalıyordu. Vakfiyeden H. 679 (1280 M.) da Sıvas'da 9 medrese, 6 han, 1 sultan hânkâhı, 1 Dâr-ı Ziyafet, 5 mescid, 1 zaviye, 1 çifte hamam, 4 çeşme, 5 şehir kapısı, 2 pazar, 12 çarşı, 1 kürkçü dükkanı, 1 tabgâh (?), 1 yağhane (Ma'sara), 10 mahalle, 37 köy ismi, 1 nahiye, 1 mezra adı, 3 nehir, 38 vakıf adı öğreniyoruz. Bunlar şöyledir: Medreseler Subaşı Medresesi Kemaliyye Medresesi Bulgarii Medresesi Selçul<iyye Medresesi, Tûsî Necme'd-dîn Medresesi Kadı Necnieddin Medresesi Hol<l<abaz Medresesi (Baha Beg Medresesi) Şemsü'd-dîn el-cezrî Medresesi Hamalı Emlrü'd-dîn Medtesesl Hamam Şahne Hamamı Çeşmeler Ali Çavuş Çeşmesi Ahmed Şah Çeşmesi Sahib Ata'nın iki çeşmesi Kapılar Kale Kapısı Sultan kapısı Tokat Kapısı Çarşı Kapısı Kayseriye Kapısı Hanlar Kâmilü'd-dîn Mansur Hanı Sahib Ata'nın Büyük Hanı (Selçûkiyye Medresesi yanında, nehre yakın bir yerde) Semmânî Hanı Necme'd-dîn Candar Hanı Eski Han Nizâmüd-dîn Hanı Mescidler Attarlar Mescidi Sahib Ata Mescidi Kazvinî Mescidi iki Kardeş Mescidi Hacı Zeki Mescidi Pazarlar Buğday Pazarı Koyun Pazarı 4) Doç. Dr. Nejat Kaymaz, Pen/Sne Mu'lnû'd-dîn Süleyman, Ankara, 1970, s numaralı dipnot.6 36 SADİ BAYRAM Nahiriar Ur Nehri Neccar Nehri Ms Nehri Zur Nehri Bakkallar Çarcısı Kassarlar Çarşısı AttaHar Çarşısı Şevakîn Çarşısı Çırpıcılar Çarşısı Aşçılar Çarşısı Demirciler Çarşısı Hartin (?) Çarşısı Sultan Çarşısı Haremeyn Çarşısı Bıçakçılar Çarşısı Akgallar (?) Çarşısı Mahalleler Kamnatyan Bahae'd-<l!n Ezferdoo Hürhunjf HOrhasruf Hoca Zeki Bahae'd-dîn Defterdar Karaca Keyluk Medrese-I MObfireke Subaşı Köyler ve semt adları Kesrik Hevd Biğik Sefal Zara Eklzman Havran Yukarı Tabın Yaşii Kflise Barollk Kerban Sofalar Mahnok Mahmud4 Haclb Divane eylemelik (7} Kökhal Ekutfetros Dodurga Ebu Bekir Samanharman Köfartigoa Kızılcaköy NIkosa Vaidln KörkI Lina. Keptit. Hava Refik (Hafik). Hud Faris Nahiyesi Kötni Mezrası Belvar Dutlu Şehri Ayva Semrl Remrâk Kemenker Körkö Ekrak Baba Vakıflar Mehdiyü'd-dîn Vakti Gani Vakfı Manastır Vakfı Medrese-i Şerife Vakti Attariar Mescidi Vakfı Subaşı Mederesi Vakfı Kemallyye Medresesi Vakfı Hanım Hatun Vakfı Bulgarlı Medresesi Vakfı Selçukiyye Medresesi Vakfı Ali Çavuş Çeşmesi Vakfı Toslu Necme'd-dîn Medresesi Vakfı Selçukiyye Vakfı Beddal (Bakkal) Vakfı Ahmed Şah Vakfı Mecdidü'd-dîn Atabek Vakfı Hacı Mehmed Vakfı Kadı Necme'd-dîn Medresesi Vakfı Müşta-i Hatun Vakfı Fahrüd'dîn Vakfı Cabir ve Dom Vakfı Kilise Vakfı Yusuf Vakfı Mahmud Vakfı Merhum Beylerbeyi Vakfı Kazvinî Mescidi Vakfı Hokkabaz Medresesi Vakfı Şemsü'd-dîn El-Cezrl Medresesi Vakfı İki Kardeş Mescidi Vakfı Hacı Yakub Vakfı Isfahanlı Vakfı Necme'd-dîn Candar Vakfı Hama'lı EmirO'd-dîn Ali Medresesi Vakfı Hacı MObârek Vakfı Meltabiyye Hayn Vakfı Hacı Zeki Mescidi Vakfı Nadrin Vakfı Şeref Baba Vakfı Memleketi imar etmek isteyen Sahib Ata, Medrese-I Sahlbiyye-l Fahriyye adıyla anılan Gökmedrese'yI (1271 M.J7 37 inşa ettirmiş, ilim adamı ve öğrencilerin barınması için de Dar-ı Ziyafet (konuk odalaro'i inşa ettirmiş, millî kültürümüzü dağılmaktan kurtararak, Sivas'ı kültür merkezlerimizden biri yapmıştır. Buraya alınan öğrencilerde mezhep farkı aramamış, bütün mezhep mensuplarının birlikte dinî ve ilmî tahsil yapmalarını sağlayarak, Anadolu'nun birlik ve beraberliğine katkısı olmuştur. Ancak, kendisi Şâfiî mezhebinden olduğundan, medresenin müderrisinin Şâfiî olmasını istemiştir. Bununla birlikte Şâfiî mezhebinden müderris bulunmadığı takdirde Hanefî mezhebinden bir müderrisin başa geçmesini, Şâfiî mezhebinden bir müderrisin daha sonra bulunması halinde, hanefî olan müderrisin istifa etmesini, şart olarak ileri sürmesi ilgi çekicidir. Vakfiyedeki kütüphane ve kütüphaneci tahsisi, Selçuklular'ın kitap, kütüphane ve ilim adamı yetiştirmeye verdikleri değeri göstermektedir. Vakfiyeden, o devirde, Sivas'ın Büyük Emîri'nin adının Bahae'd-dîn Kutlu olduğunu öğreniyoruz. Ferraşlığa tayin edilen Emîr'in vefatından sonra, ferraşlığı. kendi torununa bırakmaktadır. Dolayısıyla, torununun Emîr-i Kebir Şemse'ddîn Mehmed bin-i merhum Tâcü'd-dîn Han ibn-i Vâkıf olduğunu öğreniyoruz. Selçûkiyye IVIedresesi yanında Sahib Ata'nın bir Büyük Hanı olduğunu, nehre yakın bulunduğunu anlıyoruz. Şahna adlı çifte hamamın, medreseye yakın olduğu belirtiliyor. Semerkandî nâmı ile anılan Tabgâh dükkânının kağıtçı (?) olması ihtimali oldukça yüksektir. Samûran (kürkçü) dükkânının bulunması, şehrin ticarî hüviyetini açıklar. Emir-i Hac Celâled-dîn Mahmud, Emir Nâsıru'd-dîn Behram Şah, Emîr Nûre'd-dîn Hamza Bey ve Fahrü'd-dîn Subaşı Zevcesi Mama Hatun'un arazilerinin varlığını vakfiyeden öğreniyoruz. Selçuklu Vezîri Sahib Ata Fahrü'ddîn Ali'nin mimarı, Kalûyan-ı Konevî, diğer adıyla Kelûk bin Abdullah'ın eserlerinin kitabelerinde adı bulunmasına rağmen. Vakfiyede adının hiç geçmemesi ilginçtir. Ancak, mimara, vakıf gelirinden her ay belirli ücret verilmesini şart koşmuştur. Her ay verilen ücretin yarısının kaç dirhem olduğu yazı ile yazılmış, dolayısı ile Vakfiyede, maaşlarda tahrifat yapılması önlenmiştir. Şöyleki, on beş dirhem-i sultanî, yarısı yedi buçuk eder,» gibi. Konya ve çevresi ülkelerin Kadısı Ebu's-senâ Mahmud bin Ebû Bekir bin Ahmed-î Urmevî, Vakfiyenin sıhhat ve lüzumuna karar vermiştir. II. vakfiyede, Urmevî'nin lakabı tamdır. 676 H. de Sivas Kadısı'nın adının İzzü'd-dîn Hasan bin Mehmed Urmevî olması da, lâkap yönünden dikkate şayandır. Zira, Abaka Han, Urmiyye şehrinde kalıyordu. Sahib Ata Fahrü'd-dîn Ali, Urmiye'ye gitmiş, büyük Kağan ile görüşmüş ('), vezâret makamına iade edilmişti. Oğulları ve Pervâne ile geri dönmüştü. I. Vakfiye'nin kâtibinin adının ise Ali bin-i Abdullah Muhammed El-Talibî Kadı el asker Mansur olduğunu öğreniyoruz. Akarların bir seneden fazla kiraya verilmemesi, mecburiyet olursa, en fazla üç senelik akit yapılması şartı, bize, diğer sakıncalarının yanında, hayat pahalılığı, mütevellilerin, dostlarını kayırmamasını temin, veya çok kimsenin istifade etmesini temin için şart konulduğu ihtimalini akla getirmektedir. Bulgarlı Medresesi'ni, Malazgirt savaşından sonra, Anadolu'da kalan Türk Bulgarlar mı kurdu, yoksa, büyük bir ticaret merkezi olan şehire gelen tüccarlar mı, tesis etti, bilemiyoruz. Sahib Ata Fahrü'd-dîn Ali'nin vefatından 6 sene önce, oğullarının öiümün- 5) A. g. e. s. 141.8 38 SADİ BAYRAM AHMET HAMDİ KARABACAK den 2 sene sonra yazılan ve zamanın Konya ve civar ülkeleri Kadısı tarafından tescil edilen arapça vakfiyelerin, bugünkü dilimize tercümeleri, ve tercümeye esas aldığımız metinlerin fotoğraflarını aşağıda sunarken, şahıslar elinde bulunan vakfiyelerin ehil ellerce toplanması, tarihimizin ve san'atımızın karanlıkta kalmış bir çok sayfalarını aydınlatacaktır. Ayrıca vakfiyenin sonunda, şahitlerden sonra, medrese inşasını ve bahis konusu vakfiyeyi Sultana arzetmesi, sultanm da. memleket kültürüne hizmet edecek olan Gökmedrese vakfına zeyl vakıf yapması, 1295 tarihi dikkate şayandır. 8AHİB ATA VAKFİYELERİ KONYA İMÂRET VAKFİYESİ Cenab-ı Hâk Peygamberi olan Hz. Muhammed'e sonsuza dek yüce bir salât ile salat ve selâm buyursun' dünya ölüm ve belâ yuvası ve kaçılacak bir yerdir. Kalınacak yer değildir. Bahar bulutları gibi gelir geçer. Çölde parlayan serab gibi aldatıcıdır. Ona, sonsuzluk gözü ile bakıp, arzularına uyanı zelil kılar. Burada hiçbir Peygamber, peygamberliğinden ve hiçbir cebbar, ceberut ve kuvvetinden dolayı ebedî kalmamıştır'. Ne mutlu o kimseye ki, güzel iş yapıp bu dünyaya uzun ümid bağlamamış ve Allah'tan gerektiği şekilde korkmuş ve O'nun yolunda ibadetle geçirmiş ve bu vâdide bütün imkânlarıyla çalışmıştır Bizim uğrumuzda çalışanları yolumuza iletiriz. Allah iyilik yapanlarla beraberdik. Allah uğrunda kim ki karz-ı hasen, yani karşılıksız ödünç para verirse ve hayır yaparsa, Allah onun mükâfatını kat kat arttınr. Allah bol bol verici ve İstediğinde de kısıcıdır, dönüş onadır». Cenab-ı Hakkın tevfîkine mazhar olanlardan bulunan Sahib-I A'zâm, doğu ve batı vezirlerinin hâkimi, halkın sığınağı, yaratıkların imdadına yetişeni'"... devlet ve dinîn iftiharı, İslâm ve moslümanların müftüsü, melik ve sultanların emîri, iyilik, menkıbe mefahir ve cömertliklerin babası, Konyalı Ali bin-i Hüseyin El-Hac Ebü Bekir, Konya'da Sultan Kapısı yolunda odun pazarı yakınında hendek hizasında bina ve tesis ettiği imâretin tamamını vasıta ve tercümansız kendi diliyle ikrar ederek ve tasarruf ve teberrûlarında müstakil olarak Cenâb-ı Hakk'a yaklaşmak ve tevessül ve sevdiği kullarına hazırladığı ebedi nimetlerinin. Doğru bir kalbla gelenler hariç, mal ve evlâdın fayda vermediği günü» hatırlıyarak iyilik yapan kadın ve erkek ve karşılıksız ödünç para veren kişilerin sevabını Allah kat kat artı- ^ır'^ Meâlindeki Âyet-i Kerîme'leri ve yiyip tükettiğin, giyip eskittiğin ve hayır yollarına verip geride bıraktığından başkası senin malın değildir'^ ve hayır yapanlar ve kendisinden istifade olunan ilim bırakanlar ve arkasından hayır dua eden iyi nesil bırakanlar hariç, insan oğlu öldükten sonra ameli kesilir, yani sevap defteri dürülür'^. mealindeki Hadîs-i Şerifleri düşünerek, Allah'ın azâbından kaçınmak ve sevabına nail olmak ümidiyle yukarıda bahis mevzuu edilen imareti vakf ve haps etti. Bu imaretin hududu''... Fahru'd-din Ferhad milk! ve iki taraftan yol ile son bulur ve adı geçen imaretin'*... onlara bitişik mescidle beraber bütün hudut ve hukukî ile vakf eyledi. Adı geçen Vâkıf, birbirine bitişik ve tümünün sınırları belirtilen medrese ve mescid ve minarenin yararına olmak üzere aşağıdaki gayrimenkulleri vakfetti: 1 Kırşehir'e tâbi Kılıcan adındaki köyün tamamı. Bu köyün sınırı Feyhak'a bağlı Karaağaç köyünün ve Kara Temur ve Ahmet Bağı ve İnanç İni köylerinin hududlarına ve Badem özo ve Havraruddob köylerinin hududlarına ve Oduncu İni köyüne giden ırmak ile sınırlı, 2 Arazar köyönön tamamından"... hisseli yarı hissenin tamamı. Sınırı Arhos köyü arazisine, Ağın, Altuntaş ve Tomşl (?) köyleri hududlarına ve Bengalüye bağlı Terşi köyü haduduna ve Hezas şehrine bağlı olan Fettanla'* nihayet bulur. 3 Konya dışında Ahmed Han köyü yolu üzerinde merhum NizamOd-dîn Hurşidi'l-Burul sebzeliği diye bilinen sebzeliğin tamamının şuyulu yarı hissenin tamamı, tümünün sınırı İki taraftan yol ve Bahaü'd-dîn Razna sebzeliği diye meşhur sebzelik ve Bezzaz" Ebu'l-Hasanoğlu, Konyalı Kemâlüd-dîn Fâris mllkl ile mahdudtur. o Burada yırtık olduğu İçin birkaç kelime okunamamışlır. 7) Yırtık olduğu İçin blıkaç ketime okunamamışlır. 8) Ayet 9) Ayet 10) Yırtık olduflu İçin birkaç kelime okunamamıçtır 11) Ayet 12) Ayet 13) Hadis 14} Hadis 15) Yırtık olduğu İçin bir kolime okunamadı. 13) Silik olduğu İçin bir kelime okunamadı. 17) Silik oldusu İçin bir kelime okunamadı. 13) Arajl ölçü birimi. 191 Sor tüccarı, manifaturacı9 39 4 Konya dışında Baba MehÜas yakınında kâin bin adet tevek-*! jhiiva eden bfiğın, oradaki imaretin tamamı. Hududu Şemsûd-dîn Eazz'' milki ve Billurcu namı ile bilinen Cemalu'd-dîn milki ve Sıddık Hable'ye mensup bağ ve Seyfu'ddîn Sonğurca milki ve Bola Mehmed milki ve yol İle mahdudtur. Bu bağ eskiden merhum Fahru'ddîn Ebu Bekir Pervane bağı diye meşhurdur. 5 Konya dışında İdris oğlu köyü namı ile bilinen Mslisya köyünde kâin arazinin tamamı. Bunun hududu Konyalı pamukçu Siracu'd-dîn milki ve Kattan (pamukçu) Şemsu'd-dîn milki ve iki taraftan yola kadar Bcryano milki ile mahdudtur. 6 Konya dışında, Konyalı Zekeriya Tercümanoğlu Bedreddin Yahya arazisi namı ile bilinen arazinin tamamı. Hududu Şerke milkine ve tamamı Tedros milkine ve Ebi mükine ve iki taraftan yola ulaşır. Adı geçen Vâkıf, zikrolunan mevkûfâtı bütün hudûd ve hukûk ve merâfık-^ ve merâsim^î ve ekleri, çiftlikleri, sulok-kurak arazileri, düz yerleri, dağları, tepeleri, bostanlar;, bağları, otlukları, çiftçi evleri, hayvanata ait ağıl. yatak yerleri, mamûr ve gayrimamûr yerleri, eskiden ve yeniden kendine ait ve bitişik bütün hakları ile birlikte, hiç kimseye ait olmayan mescldler, hayrat ve umumî yollar müstesna olmak özere, tümünün her yönü ile sonsuza dek gerçek ve şer'î bir şekilde vakf etti. Dünyanm sonuna kadar bu gayrimenkullerde satış, bağış, rehin temlik ve veraset carî olamaz bu durum Allah'ın yeryüzüne ve üzerindekilere vâris oluncaya kadar devam eder ki o varislerin en hayırlısıdır^. Geliri başkalarına, ve şartlarının âksina sarf olunamaz. Kim ki bunlardan bir şeyi, zorunlu bir sebeb olmaksızın yaparsa, Allah'ın ve Meleklerin ve bütün halkın lânetleri ve Allah'ın hiçbir kimseye yapmayacağı azabı ve işkenceleri onun üzerine olsun. Bunu işittikten sonra, kim bozarsa, vebâli bozanların üzerinedir. Bundan sonra adı geçen Vâkıf, Şaban ayı başmda 663 senesinde Konya'ya bağlı Kırşehir nahiyesinin Karayük diye bilinen köyü vakf etmiştir ki şöhretine binâen tahtitten müstağnidir. Hıdda-i Difriğe^s tâbi Kilisecik adındaki köyün tamamı bütün hukuk ve hududu ile biriikte, birbirine bitişik bulunan Medrese ve Mescid ve minarenin yararma vakfetti. Yine adı geçen Vâkıf,-Allah onun hayratını daim kılsın-konya'ya bağlı Kırşehir nahiyesinde kâin Karayük'e bağlı meşhur olduğu için hududlarmm zikredilmesine ihtiyaç olmayan Küçat ve Akçaviran köylerinin tamamını bütün hudûd ve hukuki ile vakfetti. Akşehir - Erzincan'a bağlı ve meşhur olduğu için hudutlarını zikretme ihtiyacı olmayan Ağılgaç ve Balçıkhisar köylerinin tamamını, sonsuza dek gerçek bir şekilde vakfetti, Dünyanın sonuna kadar satış, bağış rehin ve veraset bahis konusu olamaz.-allah'ın yeryüzüne vâris olacağı vakte değin ki o vârislerin en hayıriısıdır. Vakfiyyede imzası bulunan hâkim 664 senesi Cemaziye'l-ahiri'nin 4. günü vâkıfin ikrarını dinledi ve tescil etti. Yine adı geçen vâkıf 666 senesi Receb ayının sonlarında Şer'an tasarrufu altında bulunan ve biribirine bitişik altları bodrum olan 4 dükkânın tamamını da vakfetti. Hududları şehrin içindeki Medrese ve iki taraftan yol ile mahduttur. Yine Konya'nın içerisinde merhum Mecdü'd-din Mütetabbib^* namı ile bilinen yerde kâin, bir sofa ve arsa ve üç fevkânî-' odayı müştemil evin tamamını, Konya dışında Aksaray kapısı mahallesi adı ile bilinen mahallede kâin, birbirine bitişik sofa ve arsa ve altı ile beraber fevkanî İki oda ve iki dükkân ve yeri müştemil evlerin tamamını vakfetti, hepsinin hududu Or milkine ve Monovil milkine ve iki taraftan yola uzanır. Merendi mahallesinde kâin, sofa ve arsa ve bir oda ve üstü bina olan ahırı müştemil evin tamamını vakfetti. Hududu Monovil milkine vo Aksay milkine ve tamamı Sâra Hatun milkine ve Kerâmane milkine vo yola sınırlıdır. Yine Konya'da Merendi Mahallesinde kâin, beş oda ve avlu ve helânm tamamını vakfetti, hududu Ambarcı Şemsû'd-din milkine ve Hacı Dellâl milkine ve arap milkine ve yola uzanır. Konya içinde Attar^' Armağan Şah mahallesinde kâin, fevkânî ve tahtanl^* on odayı müştemil Ermanhane namındaki odaların tamamını vakfetti. Hududu Ömer milkine ve Arap Hatun ve Melîke Hatun milklerine ve caddeye ve orada kâin havuza uzanır. Yine Konya'da, Yeni Çarşı'da Külâhçılar sırasında, üçü birbirine bitişik beş dükkanın tamamını vakfetti. Bunların üçünün hududu iki taraftan İvhas adındaki yere ve vakfa ve yola kadardır. Bunlardan üçünün hududu ise, iki taraftan vakfa ve iki taraftan yola kadardır. Yine Konya'da Eski Çarşı'da Mescidler sırasında, birbirine bitişik üç dükkanın tamamını vakfetti. Hududu iki taraftan Kemâlüd'dîn ve Ahmed Şah veresesi milklerine ve yola kadardır. Yine Konya da Karaarslan ve Kemâhlı Şerefü'd-dîn'e mensup. Camiî Şerif hisazmda kâin, altlarındaki bodrumla beraber üç dükkanın tamamını vakfetti. Bunların hududu, üç taraftan yol ve vakıf ile ni- 20) Kök, Üzüm teveği. 21) Çok aziz 22) Vecibo, nizam 23) Resmi kayıtlar 24) Ayet 25) Bir yer ismi 25) Sahte doktor. 27) Üst 23) itrryyat, koku satan. 29) ait10 40 hayet bulur. YIr» Konya'da. Camî Çarşısı'nda kâin, dükkanın tamamını vakfetti. Hududu İki taraftan yola ve iki taraftan vakıf ile nihayet bulur. Adı geçen Vâkıf, zikrolunan yerlerin yaranna vakfettiğini şer'i ve gerçek bir şekilde ikrâr etti. Bu vakıfların gelirinden tahsildar ve mimara her ay otuz dirhem verilmesini ve bu tahsildar ve mimarın, vâkıfın dürüst azatlılarından emin kişiler olmasını şart kıldı. Şu şartlaki; bunlar, güvenilir ve dürüst olup, kendilerine verilen vazife ve şahıslarına teallûk eden hizmette kusur etmiyeceklerdir. Adı geçen vâkıf-allah o'nun hayratını daim kılsın-bu vakfın tevliyetini sağ oldukça kendi nefsine, sonra erkek evlâdına ve erkek evlâdından tevliyete elverişli bir kimse kalmadığı takdirde, azatlılarının erkek çocuklannın en dürüst ve en reşidine ve bunlardan tevliyet ve nezarete elverişli kimse bulunmadığı takdirde. Konya Kadısı'nın re'yine bırakılmasını şart kıldı. Adı geçen Vâkıf Allah o'nun hayratını daim kılsın-bu vakfın mahsulünden, tam üçtebirinl tevliyet ve nezaret hakkı olarak kendi nefsine şart kıldı. Sonra erkek evlâdına ve bu tevliyet ve nlzaret mezkûr azatlılara veya azatlıların oğullarına veya sözü geçen Konya Kadısı'na şart kıldı. Yukarıda belirtilenler. 660 (?) (okunamadı) senesi Ramazan-ı Şerifi'nin İlk on günlerinde tanzim edilmiştir. Yina Konya'ya bağlı Altunba$ köyü yakınında Azazraz diye bilinen köyün yarısının tamamını, adı geçen köyün hududu bu vakfiyede zfkrolunmuştur. Konyaya bağlı Kırşehir nahiyesinde Karayük'e tabi meşhur olduğu için sınırlarını zikret meye ihtiyacı olmayan Şigon diye bilinen köyün tamamını, yukanda zikredilen yerierin yararına gerçek ve Şer'i bir şekilde vakfetti. Adı geçen Vâkıf, vakfiyede zikrolunan iki muidden» her birine ayda, yine bu vakfiyede zikri geçen paradan on dirhem ve nakibin'» vazifesine mezkur paradan onbeş dirhem ve sözü geçen mescidin imamına yanm batman^ ekmek ve vakfiyede bahsi geçen müezzinin vazifesine gonde bir batmanın dörtte biri ekmek. Ferraş» SinanO'd-dîn Yakûtî'nin ücreti olarak günde bir batmanın dörtte biri ekmek verilmesini şart kıldı. Vâkıfın nesil münkariz olduktan sonra, mütevellinin vazifesine ayda on dirhem, mimar ile cabi'nin^ istihakına günde yarım batman ekmek ilâve edilecektir. Adı geçen vâkıf - Allah o'nun hayratını daim kılsın - yukarıda zikrolunan evkafına Seyfü'ddin Sefer bin Abdullah el Kâtib'e hergon mezkûr ekmekten yarım batman ve mezkur paradan her ay beş dirhem verilmesini şart kıldı. Yukarıda belirtilen beşten hariç, vâkıf bu vakfa para karşılığı hesap tutmayı yasakladı. Kim ki, muhasebe ve hesabı, para karşılığı yapmaya yeltenjrse, Allah o'nun hasmıdır ve Allah'ın gazabı onun üzerine olsun. Adı geçen vâkıf Allah o'nun hayratını daim kılsın - bu vakfiyede zikrolunan bütün emlâkten başka, bu vakfın gelirinden olan bin dirhem daha vakfedip şöyle şart eyledi ki; yukarıda yazılıp beyan olunan evkafın hiç birisinin değiştirilmesi veya şartlarından birinin tebdili, Allah'a ve kıyamet gününe iman eden hiçbir kimseye, hakim, kadı, veya valiye helâl olamaz. Kim ki vâkıfın şartları hilâfına hareket ederse, Allah'ın gazabı üzerine olsun ve cehennem gideceği yer olsun. Orası ne kötü bir yerdir. Allah onu, amelleri hüsrana uğrayanlara İlhak eylesin ki, onlar, dünya hayatında yollarını şaşırmış kimselerdir. Halbuki güzel İş yaptıklarını sanırlar. Vakıfın niyet ve kastettiği hususlarının mükafatı, Allah'ö TeSlIya aittir, ki O, güzel İş yapanların mükâfatını zayi etmez. Bundan sonra vflkıf, bahis konusu vakfın tümünü elinden çıkarıp mütevelliye teslim etti. Vakfiyenin yukarısında imzası bulunan hâkimden, cihanın allâmesi. son âlimlerin en fâzitetusl, inceleyici ilim adamlarının önderi ve sultanı, Şeyhul Islâmlarının Şeyhi, kadıların kadısı, mülk ve dinîn ışığı, Melik ve Sultanlara öğüt veren Mevlâna EbO-Beklr bin Ahmet'den bu vakfın sıhhat ve luzûmuna hüküm taleb etti. Hâkim de, adı geçenin İsteğine icabet ve talebini kabul ederek, bahis konusu vakfın ve şartlarının sıhhat ve luzûmuna, Allah'dan hayır temenni ederek sahih, şer'i bir şekilde hüküm ve muhkem kat'i bir surette hükmetti. Bu kat'i bükümüne orada bulunan ve güvenilir adîl kişileri şahit kıldı. İş bu vakfiye 879 senesi Ramazan ayının son on gün İçinde yazılıp tanzim edilmiştir. Hamd Allah'a, selât ve selâm Peygamberi Hz. Muhammed (S.A.V)'e ve bütün ehli beytine olsun. Şehide alâ zfliik...halil Muhammed Resul el Kayseri el hâkim blha ahsen allahü akibetehu 30) Yardımcı, asistan ŞAHİTLER 31) Vakfiyede geçen vazifelileri muraltabo eden şah,». 32) Ağırlık öiçoso, Konya'da bir batman ^8 dır. 33) Hademe, temizlikçi 34) Tahsildar11 SÂHİB VE VAKFİYELERİ Şehide bi-zâlike Süleyman bin İVluhammed Ahsenaliâhu avâkıbehu Şehide bi-zâlike r^ahmud Emir-üi Hac bin el Hüseyin 'Afallâhu anhu Eşhedenî el-vâkifu'l-mezkûru a'lâhu Tekabbel Allâhu minhu ve selleme mes'âhu ketebehu IVluhammed bin Hüseyin bin Hasan Ahsenaliâhu avâkıbehu Şehide bi-zâlike ahsenaliâhu âkibetehu ve'afâ anhu (?) Ş&hlde bl-zâlike Mes'ûd bin... ahsenaliâhu avâkıbehu harrerehu bi hattıhî Şehide bi-zâlike Şehide bi-zâlike Eş-Şeyh... y Es - sâkin... y Şeyh-i hânigâh...hâc Şehide bi-zâlike Ahmed... bin Muhsin Harrerehu bi-hattihî Şehide bi-zâlike Muhammed... ibn-i Ca'fer El-a!evî ketebehû bi-hattıhî Bihi şehide subûten Ramazan bin Resûl El - münemmiku bi - hattıhî BihI Şehide Calls bin-1 İshak bin El - hac Isa ve ketebehu bi hattıhî fi tarihihi Bihi şehide subûten Abdülvehab bin Cebrail Bihi şehide subûten Âlâü'd-dîn Yakub bin Arslan ve ketebehu bi hattıhî ahsenaliâhu hatimetehu Bihi şehide subûten Hacı bin... Elbir âlevî ttehide bi zalike kezalik Muhammed El-münemmik El bir âlevî Bihişehide subûten Ebu Bekir bin Muhammed el hallâtî el-hâfız Bihi şehide subûten ismail bin Süleyman el hafız el Kayserî bi hatıhî Bihi şehide subûten eş şeyh es salih Ziyaü'd-dîn Muhammed Ramazan bin Muhammed (yırtık var okunamadı) suhhiha (onandı) Bihi şehide subûten Muhammed bin. Ahmed el hatip El Kayseri eânehullahü bi-tevfîkıhl Bihi şehide subûten Ali bin-i Ali El-münemmik (?) Şehide bihi subûten Ishak bin ibrahim... El-Kırşehrî bi-hattıhî Bihi şehide subûten Muhammed bin... El-Kayserî Bihi şehide subûten Haydar bin Mahmud El - Kayserî Şehide bi zalike Şehide bi zalik... ilyas Şehide bi zalik Bihi şehide subûten ismail bin Ishak El Kayserî bi hattıhi Bihi şehide subûten Halil bin-i Mahmud El Kayserî Şehide bi zalik Hasan bin12 SADİ BAYRAM - AHMET HAMDİ KARABACAK 2-5 3?l 5 i 4^ V 3 4 it13 SÂHİB ATÂ VE VAKFİYELERİ 11 r - rah-' S v 5^ D- I 3 1> % i ; t 1-514 _ SADİ BAVRftM AHMET HAMOİKABABAC.K -t 3> i 2 515 45 < - ii ^ ^ i J ^ s * ' % i % f' ^ ^ fiil n If J t i> J 1"% I16 4 4 i ı i i :^ 5\ _V i17 SÂHİB ATÂ VE VAKFİYELERİ _3 t 2 î \ i i. i 3 ^ 1 3^ % i' X İL f 1'^ 3; 1^ 1^ e ^ 5? f 118 SADİ BAYRAM - AHMET HAMDİ KARABACA m 4) Foto: i;19 SAHİB ATÂ VE VAKFIYELERI20 SADİ BAYRAM AHMET HAMDİ KARABACAK if. * Foto: 15 Daha göster
KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 811 ELBİSTAN ALAUDDEVLE BEY CAMİİ (CAMİİ KEBİR, ULU CAMİ) Yaşar Baş Cami, halen Elbistan'ın Güneşli Mahallesi'nin ortasında bulunmaktadır. Bir sokak aracılığı ile şehrin merkezini Detaylı TAKVA AYI RAMAZAN TAKVA AYI RAMAZAN. Rahman ve Rahim Allah ın Adıyla
TAKVA AYI RAMAZAN TAKVA AYI RAMAZAN Rahman ve Rahim Allah ın Adıyla (Farz kılınan oruç) sayılı günlerdir. Sizden kim, (o günlerde) hasta veya seferde ise o, (tutamadığı) günler sayısınca başka günlerde Detaylı ESKİ TÜRK EDEBİYATI TARİHİ- 14.YÜZYIL TEMSİLCİLERİ
Mektub-u Attar Muhammed İlyas Kadiri Razavi tarafından tüm İslami Erkek Kardeşlerine ve İslami Kız Kardeşlerine, Medaris El Medine ve Camiat El Medine nin erkek öğretmenler, erkek öğrenciler, kadın öğretmenler Detaylı Ermenek Mevlevihanesi/ Karamanoğlu Halil Bey Tekkesi
78 ağaçları bulunan yer, Ermenek'e bağlı Görme! Köyü'nde 32 Paşaçukuru olarak bilinen yer, Ermenek'te Emir Ahmed mülkü civarındaki yer, Ermenek'e bağlı Gargara Köyü'nde 33 yer, Mut Medresesi yakınındaki Detaylı EHL-İ SÜNNET'İN ÜSTÜNLÜĞÜ.
Orucun Manevi Hayatımıza Katkıları Kur ân-ı Kerim de Oruç Ey müminler! Sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de sayılı günler içinde Oruç tutmanız farz kılındı. Umulur ki, bu sayede, takva mertebesine Detaylı AnkaraVilayetiYabanabadKazası ŞeyhlerKaryesi(1.Ş.1256-28EYLÜL 1840)NüfusSayımı
1 AnkaraVilayetiYabanabadKazası ŞeyhlerKaryesi(1.Ş.1256-28EYLÜL 1840)NüfusSayımı Karye-i Şeyhler ( 175) 1 1 1 Eş-şeyh Mehmed Arif ibn-i El-Hac Şeyh İbrahim Uzun boylu, Kır sakallı 60 2 Oğlu Şeyh İsmail Detaylı MERSİN İL MÜFTÜLÜĞÜ 2015 YILI RAMAZAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI VAİZİN
KURAN I KERİMİN İÇ DÜZENİ Kur an-ı Kerim : Allah tarafından vahiy meleği Cebrail aracılığıyla, son Peygamber Hz. Muhammed e indirilen ilahi bir mesajdır. Kur an kelime olarak okumak, toplamak, bir araya Detaylı 1.GÜN 2.GÜN 3.GÜN 3.GÜN. Mehmet AVCI İmam Hatip Müftülük Sitesi Camii Seyit BADIR Eğitim Görevlisi Taşçıoğlu Camii
Yakup TURHAN Vaiz Yeni Orta Camii Abdulvahit AVCI Baş İmam Eski Orta Camii Mustafa ÇAKIR Vaiz Sahil Camii Ramazan GÜNDÜZ Kursiyer Şeyh Camii Hakan USTA Kursiyer Müftü Mah. Camii Abdulhalim ÇEVİK Kursiyer Detaylı UŞAK'DA BIR KÖPRÜ KITABESI ÇANLı KÖPRÜ (H. 653. M. 1255)
»^o^y^^ (S)>-^ı>^-^ ûi^^ts^ Okunuşu : Essultanî UŞAK'DA BIR KÖPRÜ KITABESI ÇANLı KÖPRÜ (H. 653. M. 1255) )ena hazihi imara Emir Sipah Salar *Şücaeddin Kızıl bin Nuhbe (?) edamallahu sümuvvehu cemaziyelûlâ Detaylı 3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler
3. ÜNİTE: EN GÜZEL ÖRNEK HZ. MUHAMMED İN İBADETLERİ 3. Farz Dışında Yaptığı İbadetler KAZANIMLARIMIZ O Bu ünitenin sonunda öğrenciler Hz. Muhammed'in: O 1. Öncelikle bir kul olarak davrandığını kavrar. Detaylı 2016 YILI RAMAZAN AYI VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI
K U R B A N Şartlarını hâiz olub,allah a yaklaşmak amacıyla kesilen kurban;hz. Âdem in çocuklarıyla başlayıp ,Hz. İbrahim-in oğlu İsmail-in kurban edilmesinin emredilmesi,daha sonra onun yerine koç Detaylı 1. İnanç, 2. İbadet, 3. Ahlak, 4. Kıssalar
İBADET 1 İslam ne demektir? Hazreti Peygamberimiz in (sallallahu aleyhi ve sellem) getirdiği din olup bunu kabul etmek, Allah a ve resulüne itaat etmektir. 2 İslam ın şartı kaçtır? İslam ın şartı beştir. Detaylı SELANİK HORTACI CAMİSİ
SELANİK HORTACI CAMİSİ BAKİ SARISAKAL SELANİK HORTACI CAMİSİ Portakapı Mahallesinde günümüzde Egnatia Caddesinin üzerinde Erken dördüncü yüzyılda inşa edilmiştir. İlk başta bir pagan tapınak ya da türbe Detaylı Kur an ın varlık mertebelerini beyan eder misiniz ve ilahi vahiyde lafızların yerinin ne olduğunu
Resulullah ın Hz. Ali ye Vasiyyeti Hz. Ali (kv) bildiriyor: Resulullah (sav) bir gün beni huzuruna çağırdı: "Ya Ali! Senin bana yakınlığın, Harun Peygamberin Musa Aleyhisselama olan yakınlığı gibidir. Detaylı ARTUKLU DÖNEMİ ESERLERİ Anadolu da ilk köprüleri yaptılar.
ARTUKLU DÖNEMİ ESERLERİ Anadolu da ilk köprüleri yaptılar. ( 1102 1409 ) Diyarbakır, Harput, Mardin Diyarbakır Artuklu Sarayı İlk Artuklu Medresesi İlgazi tarafundan Halep te yaptırıldı. Silvan (Meyyafarkin) Detaylı Mahmûd Paşa Kütüphanesinin Yeniden Açılışı *
- 56 - Mahmûd Paşa Kütüphanesinin Yeniden Açılışı * Daru s-sa adetu ş-şerîfe ağası hazretlerinin nezareti âliyelerinde olan evkâftan Mahmûd Paşa yı veli tâb-ı serâh 1 hazretlerinin mahmiyye-i İstanbul Detaylı 2016 YILI RAMAZAN AYI VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI
TARİH GÜN VAKİT ADI-SOYADI UNVANI VAAZIN VERİLECEĞİ YER VAAZIN KONUSU AHMET ERDEM İL MÜFTÜSÜ ALİPAŞA CAMİİ Oruçlunun Dikkat Etmesi Gereken Hususlar ÜNAL TAN İL MÜF. YARD. ŞEHİTLER CAMİİ Oruçlunun Dikkat Detaylı dinkulturuahlakbilgisi.com KURBAN İBADETİ Memduh ÇELMELİ dinkulturuahlakbilgisi.com
KURBAN İBADETİ Memduh ÇELMELİ KURBAN: AYET ve HADİSLER Biz, her ümmet için Allah ın kendilerine rızık olarak verdiği kurbanlık hayvanların üzerlerine onun adını anarak kurban kesmeyi meşru kıldık. İlahınız, Detaylı TEPEBAŞI İLÇESİ 2016 YILI RAZAMAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI
S.NO TEPEBAŞI İLÇESİ 2016 YILI RAZAMAN AYI VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI VAAZ EDENİN VAAZIN TARİH ADI SOYADI UNVANI YERİ VAKTİ KONUSU Tepebaşı Camii 1 05.06.2016 29 Şaban Nalbant Camii Rahman Camii Ramazan'a Detaylı 2016 YILI II. DÖNEM (NİSAN-MAYIS-HAZİRAN ) BAYANLARA YÖNELİK VAAZ İRŞAT PROGRAMI VAİZİN
1.Hafta 2016 YILI II. DÖNEM (NİSAN-MAYIS-HAZİRAN ) BAYANLARA YÖNELİK VAAZ İRŞAT PROGRAMI VAİZİN VAAZIN Adı Soyadı Görev Yapacağı Yer Görev Tarihi Günü Vakti Konusu Amine BAYRAM Emir Bayırı Kur'an Kursu Detaylı SELÇUKLU KALELERİ VE SAVUNMA YAPILARI SEMPOZYUM PROGRAMI
SELÇUKLU KALELERİ VE SAVUNMA YAPILARI SEMPOZYUM PROGRAMI BİLİM KURULU Prof. Dr. Nihat DALGIN (Sinop Üniversitesi Rektörü) Prof. Dr. Turan KARATAŞ (Atatürk Kültür Merkezi Başkanı) Prof. Dr. Refik TURAN Detaylı Evlenirken Nelere Dikkat Edilmeli?
Evlenirken Nelere Dikkat Edilmeli? EVLENİRKEN NELERE DİKKAT EDİLMELİ? Peygamber (sav) Efendimiz den Abdullah ibn-i Ömer RA ın bir hadisini bu münasebetle hatırlayalım, duymuşsunuzdur: (Lâ tenkihun-nisâe Detaylı Bu sayının Hakemleri
Bu sayının Hakemleri Doç. Dr. Osman Aydınlı (Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi) Doç. Dr. Metin Bozkuş (Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi) Doç. Dr. İbrahim Görener (Erciyes Üniversitesi İlahiyat Detaylı KUR'ANDAN DUALAR. "Ey Rabbimiz, Bize dünyada bir iyilik, ahrette bir iyilik ver. Bizi ateş azabından koru." ( Bakara- 201 )
VAHYE DAYALI DİNLER YAHUDİLİK Yahudiliğin peygamberi Hz. Musa dır. Bu nedenle Yahudiliğe Musevilik de denir. Yahudi ismi, Yakup un on iki oğlundan biri olan Yuda veya Yahuda ya nispetle verilmiştir. Yahudiler Detaylı NOT : ÎMAM-I RABBANİ Hz. bu mektubu Seyyid Nakib Şeyh Ferid Buhari'ye yazmıştır.
45. MEKTUP MEVZUU : a) Şeyhinin vefatından sonra, Haniganın fukarasına (tekkenin dervişlerine) zahirî destek olması dolayısı ile teşekkür izharı.. b) Camiiyet-i İnsan (insanda her şeyin var olması) onun Detaylı ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM (OCAK-ŞUBAT-MART) VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI
Sıra No ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇE MÜFTÜLÜĞÜ 2016 YILI 1. DÖNEM (OCAK-ŞUBAT-MART) VAAZ VE İRŞAD PROGRAMI VAAZ EDENİN VAAZIN ADI SOYADI ÜNVANI YERİ TARİHİ GÜNÜ VAKTİ KONUSU Dr. İbrahim ÖZLER İlçe Müftüsü Detaylı TEKNİK EĞİTİM VAKFI SENEDİ. Vakıf senedinin altında isim ve adresleri belirtilen şahıslar tarafından kurulan vakfın adı " TEKNİK EĞİTİM VAKFI" dır.
Tüzük VAKFIN ADI Madde:1 TEKNİK EĞİTİM VAKFI SENEDİ Vakıf senedinin altında isim ve adresleri belirtilen şahıslar tarafından kurulan vakfın adı " TEKNİK EĞİTİM VAKFI" dır. VAKFIN MERKEZİ Madde:2 Vakfın Detaylı GADİR ESİNTİLERİ -10- Şiir: İsmail Bendiderya
GADİR ESİNTİLERİ -10- Şiir: İsmail Bendiderya GADİR ESİNTİLERİ (10) Şiir: İsmail Bendiderya Edit: Kadri Çelik - Şaduman Eroğlu Son Okur: Murtaza Turabi Hazırlayan: D.E.K. Kültürel Yardımcılık, Tercüme Detaylı TİN SURESİ. Rahman ve Rahim Olan Allah ın Adıyla TİN SURESİ TİN SURESİ TİN SURESİ TİN SURESİ TİN SURESİ TİN SURESİ. 3 Bu güvenli belde şahittir;
Rahman ve Rahim Olan Allah ın Adıyla 3 Bu güvenli belde şahittir; 1 4 1 İNCİR AĞACI ve zeytin (diyarı) şahittir! 4 Doğrusu Biz insanı en güzel kıvamda yaratmış, 2 İncir ile Hz Nuh un tufan bölgesi olan Detaylı GADİR ESİNTİLERİ -9- Şiir: İsmail Bendiderya
GADİR ESİNTİLERİ -9- Şiir: İsmail Bendiderya GADİR ESİNTİLERİ (9) Şiir: İsmail Bendiderya Edit: Kadri Çelik - Şaduman Eroğlu Son Okur: Murtaza Turabi Hazırlayan: D.E.K. Kültürel Yardımcılık, Tercüme Bürosu Detaylı TOKAT IN YETİŞTİRDİĞİ İLİM VE FİKİR ÖNDERLERİNDEN ŞEYHÜLİSLAM MOLLA HÜSREV. (Panel Tanıtımı)
TOKAT IN YETİŞTİRDİĞİ İLİM VE FİKİR ÖNDERLERİNDEN ŞEYHÜLİSLAM MOLLA HÜSREV (Panel Tanıtımı) Mehmet DEMİRTAŞ * Bir şehri kendisi yapan, ona şehir bilinci katan unsurların başında o şehrin tarihî ve kültürel Detaylı ALUCRA DELLÜ KÖYÜ CAMİSİ VE KOYUN BABA HAZRETLERİ ZİYARETİ
ALUCRA DELLÜ KÖYÜ CAMİSİ VE KOYUN BABA HAZRETLERİ ZİYARETİ Koyun Baba Zaviyesi nin bulunduğu Dellü köyüne 2 yıl önce ziyarete gittiğimde adeta terk edilmiş vaziyette bulmuştum. Yaz ayı olmasına rağmen Detaylı SULTAN IZZETTIN KEYKAVUS TÜRBESİ, 1217, SİVAS
SELÇUKLU MİMARİSİ Selçuklular Orta Asya dan Anadolu ve Ön Asya ya yolculuklarında Afganistan, İran, Irak, Suriye topraklarındaki kültürlerden ve mimari yapılardan etkilenmiş, İslam dinini kabul ederek Detaylı ALEMLERİN EFENDİSİ NİN (SAV) DİLİYLE KUR AN
KUR AN KARANLIKLARDAN AYIDINLIĞA ÇIKARIR Peygamber de (şikayetle): Ya Rabbi! Benim kavmim bu Kur an ı (okumayı ve hükümlerine uymayı bırakıp hatta menedip onu) terkettiler. dedi. (Furkân /30) Elif, Lâm, Detaylı EVLİYA ÇELEBİYE GÖRE YANYA CAMİLERİ
EVLİYA ÇELEBİYE GÖRE YANYA CAMİLERİ BAKİ SARISAKAL Evliya ÇELEBİ YE GÖRE YANYA CAMİLERİ Yanya Câmileri: Büyük Hisar da dört adet mihrap vardır. Hepsinden mükellefi ve mükemmeli Selâtîn Câmii benzeri, cemaati Detaylı 2015 YILI 3. DÖNEM ÜÇ AYLIK VAAZ- IRŞAT PROGRAMI. 20.7.2015 Pazartesi Öğleden Önce Şevket ŞİMŞEK Uzman Vaiz Kapucu Camii
VAAZIN 2015 YILI 3. DÖNEM ÜÇ AYLIK VAAZ- IRŞAT PROGRAMI VAİZİN TARİHİ GÜNÜ VAKTİ ADI SOYADI ÜNVANI GÖREV YAPACAĞI YER KONUSU 20.7.2015 Pazartesi Öğleden Önce Şevket ŞİMŞEK Uzman Vaiz Kapucu Camii PEYGAMBERİMİZİN Detaylı Islam & Camii Diyanet İşleri Türk İslam Birliği
SADECE SIKINTIDA DEĞİL HER ZAMAN DUA (Resulüm!) De ki: Dua (ve ibadeti)niz olmasa, Rabbim size ne diye değer versin? (Ey inkarcılar!) Siz ise, (Allah ve Resulü nün bildirdiklerini) yalanladınız, bu yüzden Detaylı ZEKÂT IN KELİME OLARAK; ARTMA ÇOĞALMA ARINMA BEREKET Bu anlamlara gelmektedir.
ZEKÂT IN KELİME OLARAK; ARTMA ÇOĞALMA ARINMA BEREKET Bu anlamlara gelmektedir. Zekât Terim Olarak İse; Dinen zengin sayılan Müslümanların yılda bir kez malının ya da parasının belli bir miktarını Allah Detaylı Söylemek istemediğimiz birçok şey, söylemek istediğimiz zaman dinleyici bulamaz.
Söylenen her söz, içinden çıktığı kalbin kılığını üzerinde taşır. Ataullah İskenderî Söz ilaç gibidir. Gereği kadar sarf edilirse fayda veriri; gerektiğinden fazlası ise zarara neden olur. Amr bin As Sadece Detaylı M VE NAZARDAN KORUNMA VE KURTULMA YOLLARI. lar aha beteri. dir veya 7 2. Y. 4. a bakarak " " dersek h 6. olarak sadaka verme.
M VE NAZARDAN KORUNMA VE KURTULMA YOLLARI lar aha beteri dir... 1. -3-5 veya 7 2. Y 3. : me sem. 1 (B bir olmaz) 4. a bakarak " " 5. sek, dersek h 6. olarak sadaka verme. 2 3 k, iyilik yapmak, anaya - Detaylı ÖZGEÇMİŞ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HARRAN ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
ÖZGEÇMİŞ ADI SOYADI: ÖMER FARUK HABERGETİREN DOĞUM YERİ VE TARİHİ: ŞANLIURFA/03.04.1968 ÖĞRENİM DURUMU: DOKTORA DERECE ANABİLİM DALI/BİLİM DALI 1 LİSANS SELÇUK İLAHİYAT FAKÜLTESİ 2 YÜKSEK LİSANS 3 DOKTORA Detaylı İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ ( 2014 YILI 2. DÖNEM )
İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ ( 2014 YILI 2. DÖNEM ) TARİH GÜN SAAT İLÇE YER VAİZE ADI/SOYADI D 1.4.2014 Salı 14:00 Bornova Yeşilova Camii Fatma Özmen ERGEN Sağlık ve Önemi 1.4.2014 Salı 14:00 Detaylı Risale-i Nuru Samsat-ta Lise öğrencisi iken Teyzem oğlu vasıtasıyla tanıdım.
ABUZER KARA 1.Kendinizi tanıtırımsınız. Ben Abuzer Kara 1961 Samsat doğumluyum.ilk ve orta öğrenimimi Samsat ta bitirdim.19 82 yılında evlendim.1983-1984 Yılları arasında askerlik görevimi ifa ettim.1987 Detaylı Wessalatu wesselamu ala Rasuluna Muhammedin we ala alihi we sahbihi ecmain. Allahumme Rabbena ya Rabbena takabbel minna inneke entessemiul alim.
DUA Eudhu Billahi Minessaytanirracim. Bismillahirrahmanirrahim. Elhamdulillahi Rabil-alemin Wessalatu wesselamu ala Rasuluna Muhammedin we ala alihi we sahbihi ecmain. Allahumme Rabbena ya Rabbena takabbel Detaylı - 61 - Muhteşem Pullu
Asaf Bey Çıkmazı Kabaltısı Sancak Mahallesindedir. Örtüsü sivri tonozludur. Sivri kemerle güneye ve ahşap-beton sundurmalı sivri kemerle kuzeye açılır. Üzerinde kesme ve moloz taşlardan yapılmış bir ev Detaylı ALEMLERİN EFENDİSİ NİN (SAV) DİLİYLE SADAKA-I FITR İbni Abbas (r.a) şöyle buyurmuştur:
ATEŞTEN KORUNMANIN YOLU: SADAKA Arınmak için, malını (sırf Allah rızası için) veren en takvâlı (Allah ın emirlerine en uygun yaşayan) kimse ise, o (ateşin azabı)ndan uzaklaştırılacaktır. Leyl/17-18 Sevdiğiniz Detaylı Tag Archives: chp döneminde yikilan camiler
SURUÇ İLÇEMİZ Suruç Meydanı Şanlıurfa merkez ilçesine 43 km uzaklıkta olan ilçenin 2011 nüfus sayımına göre toplam nüfusu 100.912 kişidir. İlçe batısında Birecik, doğusunda Akçakale, kuzeyinde Bozova İlçesi, Detaylı Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108. Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4. Fakrnâme Vîrânî Abdal
Revak Kitabevi, 2015 Tüm hakları Revak Kitabevi ne aittir. Sertifika No: 23108 Revak Kitabevi: 30 Bektaşîlik Serisi: 4 Fakrnâme Vîrânî Abdal Yayına Hazırlayan Fatih Usluer ISBN: 978-605-64527-9-6 1. Baskı: Detaylı İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI 2. DÖNEM BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ (NİSAN-MAYIS-HAZİRAN )
İZMİR İL MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI 2. DÖNEM BAYAN VAAZ ÇİZELGESİ (NİSAN-MAYIS-HAZİRAN ) TARİH GÜN SAAT İLÇE YER VAİZE ADI/SOYADI KONULAR 01.04.2014 Salı 14:00 Bornova Yeşilova Camii Fatma Özmen ERGEN Sağlık Detaylı Allah Kuran-ı Kerim'de bildirmiştir ki, O kadın ve erkeği eşit varlıklar olarak yaratmıştır.
İslam a göre kadınlar erkeklerden daha değersiz kabul edilmez. Kadınlar ve erkekler benzer haklara sahiptirler ve doğrusu bazı hususlarda kadınlar, erkeklerin sahip olmadığı bazı belirli ayrıcalıklara Detaylı ZEKAT FITIR SADAKASI SADAKA FARZ VACİP SÜNNET HÜKMÜ ŞARTI NİSAP MİKTARI MALA SAHİP OLMAK VE ÜZERİNDEN BİR YIL GEÇMİŞ OLMASILAZIM HERKEZ
HÜKMÜ ŞARTI ZEKAT FITIR SADAKASI SADAKA FARZ VACİP SÜNNET NİSAP MİKTARI MALA SAHİP OLMAK VE ÜZERİNDEN BİR YIL GEÇMİŞ OLMASILAZIM NİSAP MİKTARI MALA SAHİP OLMAK VE ÜZERİNDEN BİR YIL GEÇMİŞ OLMASILAZIM HERKEZ Detaylı Gıybet (Hadis, Tirmizi, Birr 23)
Kıssa, bir haberi nakletme, bir olayı anlatma hikâye etmek. Bu Arapça'da kassa kelimesiyle ifade edilir. Anlatılan hikâye ve olaya da "kıssa" denilir. Buhâri, bab başlıklarında "kıssa"yı "olay" anlamında Detaylı SELANİK AYASOFYA CAMİSİ
Kur an-ı Kerim i Diğer Kutsal Kitaplardan Ayıran Başlıca Özellikleri 1 ) İlahi kitapların sonuncusudur. 2 ) Allah tarafından koruma altına alınan değişikliğe uğramayan tek ilahi kitaptır. 3 ) Diğer ilahi Detaylı İmam Humeyni'nin vasiyetini okurken güzel ve ince bir noktayı gördüm ve o, Hz. Fatıma
Question İmam Humeyni'nin vasiyetini okurken güzel ve ince bir noktayı gördüm ve o, Hz. Fatıma (s.a)'nın mushafı hakkındaki sözleri idi. Allah-u Teâlâ tarafından Hz. Fatıma Zehra (s.a)'ya ilham edilen Detaylı 2015 YILI İKİNCİ DÖNEM ÜÇ AYLIK VAAZ- İRŞAT PROGRAMI
VAAZIN 2015 YILI İKİNCİ DÖNEM ÜÇ AYLIK VAAZ- İRŞAT PROGRAMI VAİZİN TARİHİ GÜNÜ VAKTİ ADI SOYADI ÜNVANI GÖREV YAPACAĞI YER KONUSU 2.4.2015 PerşembeÖğleden Önce Şevket ŞİMŞEK Uzman Vaiz Huzurevi Mescidi Detaylı 2014 YILI 2.DÖNEM (Nisan-Mayıs-Haziran) ÜÇ AYLIK VAAZ VE İRŞAT PROGRAMI
İbrahim ÖZGER Ahmet Yesevi Camii 01.04.2014 Salı Öğleden Önce İSLAMDA KİTAP, KÜTÜPHANE VE İLMİN ÖNEMİ (31 MART-6 NİSAN KÜTÜPHANELER HAFTASI) Beyhan GÖRENER 1071 Sultan Alparslan Camii 01.04.2014 Salı Öğleden Detaylı III. MİLLETLER ARASI TÜRKOLOJİ KONGRESİ Y A Z M A ESERLERDE SERGİSİ. 24 Eylül - 5 Ekim 1979 SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİ.
III. MİLLETLER ARASI TÜRKOLOJİ KONGRESİ Y A Z M A ESERLERDE V A K IF M Ü H Ü R L E R İ SERGİSİ 24 Eylül - 5 Ekim 1979 SÜLEYMANİYE KÜTÜPHANESİ H azırlayanlar : Dr. GÜNAY KUT NİM ET BAYRAKTAR Süleyman şâh Detaylı İRAN GEZİ PROGRAMI 10 GECE 11 GÜNLÜK BİR TARİH VE KÜLTÜR GEZİSİ
GEZİ PROGRAMI 10 GECE 11 GÜNLÜK BİR TARİH VE KÜLTÜR GEZİSİ 1.GÜN 24 Mayıs 2015 Pazar Ankara Tahran 2. GÜN 25 Mayıs 2015 Pazartesi Tahran Tebriz Saat 18.00 de Ankara Esenboğa Havalimanı Dış hatlar servisinde Detaylı Bin Yıllık Vakıf Medeniyeti ve Vakıfların Eğitimdeki Yeri Sempozyumu
Bin Yıllık Vakıf Medeniyeti ve Vakıfların Eğitimdeki Yeri Sempozyumu Hüseyin Çınar* Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü nün son yıllarda vakıflar haftası çerçevesinde öne çıkardığı; çevre yılı, su yılı, Detaylı NAFAKA. Nafakasının yiyecek sınıfları ekmek veya un, tuz, yağ, sabun, odun ve her ihtiyaçta kullanılmak üzere laz
NAFAKA 1 - İbni Nüceym Fetvalarından: "Hind, kendisini boşayan kocasından hamile olduğunu ifade edip, gebelik Açıklama: Kadın ister fakir isterse zengin olsun, ister Müslüman isterse ehl-i kitaptan bulunsun, Detaylı ŞUHUT MÜFTÜLÜĞÜ 2014 YILI II. DÖNEM (NİSAN-MAYIS-HAZİRAN) VA'Z VE İRŞAD PROGRAMI
TEMEL DİNİ BİLGİLER 1 Rabbin kim? Rabbim Allah. 2 Dinin ne? Dinim İslam. 3 Kitabın ne? Kitabım Kur ân-ı Kerim. 4 Kimin kulusun? Allah ın kuluyum. 5 Kimin ümmetisin? Hazreti Muhammed Mustafa nın (sallallahu Detaylı Question. Kadir gecesi yalnız bir gece midir yoksa bir geceden fazla mıdır? Gündüz de kadir gecesinden. sayılır mı?
Question Kadir gecesi yalnız bir gece midir yoksa bir geceden fazla mıdır? Gündüz de kadir gecesinden sayılır mı? Answer: Kadir gecesi, mübarek ve önemli bir gecedir. Kur'an'ın nassıyla ramazan ayının Detaylı Teravih Namazı - Gizli ilimler Sitesi
Niçin Teravih Namazı denilmiştir? Ramazan ayında yatsı namazından sonra kılınan namaz. "Teravih" kelimesi Arapça, "Terviha"nın çoğuludur ve "oturmak, istirahat etmek'" anlamına gelmektedir. Teravih namazı Detaylı Siirt'te Örf ve Adetler
Siirt'te Örf ve Adetler Siirt'te diğer folklor grupları gibi örf ve adetlerde ke NİŞAN Küçük muhitlerde görülen erken evlenme adeti Siirt'te de görülür FLÖRT YOK Siirt'te nişanlıların nişandan evvel birbirlerini Detaylı 17.10.2014 11:30-12:30 24.10.2014 11:30-12:30 31.10.2014 11:30-12:30 7.11.2014 11:30-12:30 14.11.2014 11:30-12:30 AYHAN KAYA 21.11.
MERSİN İL MÜFTÜLÜĞÜ İÇEL TV-YÖRÜK FM PROGRAM TABLOSU Cami ve Gençlik ( gençlerin camiye ilgisi,hz peygamber ve gençlik (kaynak : DİB cami-gençlik sayfası) İsraf duyarlılığı ya da Tüketim Ahlakı (Hasan Detaylı YENİDEN YAPILANMANIN EŞİĞİNDE KUR AN KURSLARI
YECDER KİTAPLARI 4 YENİDEN YAPILANMANIN EŞİĞİNDE KUR AN KURSLARI YECDER IV. ULUSAL DİN GÖREVLİLERİ SEMPOZYUM BİLDİRİLERİ (27 NİSAN 2013 - İSTANBUL) YECDER / YENİDEN YAPILANMANIN EŞİĞİNDE KUR AN KURSLARI Detaylı İLİ : GENEL TARİH : 29.01.2016. Hazırlayan: Din Hizmetleri Genel Müdürlüğü
İLİ : GENEL TARİH : 29.01.2016 EN GÜZEL İSİMLER O NUNDUR Aziz Müminler! Okuduğum âyet-i kerimede Yüce Rabbimiz şöyle buyuruyor: O, yaratan, yoktan var eden, şekil veren Allah tır. Güzel isimler O nundur. Detaylı SELANİK ALACA İMARET CAMİSİ
SELANİK ALACA İMARET CAMİSİ BAKİ SARISAKAL SELANİK ALACA İMARET CAMİSİ (İSHAK PAŞA CAMİSİ) Selanik Alaca İmaret Camisi Alaca İmaret Camisi Selanik şehir merkezinin kuzey bölümünde bulunmaktadır. Aziz Dimitris Detaylı İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler
İnsanı Diğer Canlılardan Ayıran Özellikler Hani, Rabbin meleklere, Ben yeryüzünde bir halife yaratacağım demişti. Onlar, Orada bozgunculuk yapacak, kan dökecek birini mi yaratacaksın? Oysa biz sana hamd Detaylı Almanya da ve Türkiye de Yafll l k ve Yafll lara Bak fl Güncel Durum, Sosyal ve Felsefi Tan mlar
Almanya da ve Türkiye de Yafll l k ve Yafll lara Bak fl Güncel Durum, Sosyal ve Felsefi Tan mlar Burhan Ersoy Bana verilen süreyi ekonomik kullanmak suretiyle Osmanlı ve Selçuklu Vakıflarında İnsan Olgusu Detaylı İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen
İslam Hukukunun kaynaklarının neler olduğu, diğer bir ifadeyle şer î hükümlerin hangi kaynaklardan ve nasıl elde edileceği, Yemen e kadı tayin edilen Muâz b. Cebel'in Hz. Peygamber in (s.a.v.) sorduğu Detaylı Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Günümüz Fıkıh Problemleri
Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Günümüz Fıkıh Problemleri -Ders Planı- Dersin konusu: islamda kadının giyim-kuşamı [tesettür- örtünme] Ön hazırlık: İlgili tezler: ismail yıldız nesibe demirbağ Detaylı Ramazan Manileri // Ramazan Manileri. Editors tarafından yazıldı. Cuma, 25 Eylül 2009 17:55
Ramazan Manileri // Ahmet ağa uyursun uyursun Uykularda ne bulursun Kalk al abdest, kıl namaz Sabahleyin cenneti bulursun Akşamdan pilavı pişirdim Gene karnımı şişirdim Çok mani diyecektim ama Defteri Detaylı Acaba İslam dini Kadın ın sünnet olması doğrultusunda bir destur vermiş midir?
Acaba İslam dini Kadın ın sünnet olması doğrultusunda bir destur vermiş midir? Rahman ve Rahim Olan Allah ın Adıyla Acaba İslam dini Kadın ın sünnet olması doğrultusunda bir destur vermiş midir? Kısacası Detaylı Divan Edebiyatının Önemli Şair ve Yazarları. HOCA DEHHANİ: 13. yüzyılda yaşamıştır. Din dışı konularda şiir yazan ilk divan şairidir. Divanı vardır.
Edebiyatı Sanatçıları Edebiyatının Önemli Şair ve Yazarları HOCA DEHHANİ: 13. yüzyılda yaşamıştır. Din dışı konularda şiir yazan ilk divan şairidir. ı vardır. MEVLANA: XIII.yüzyılda yaşamıştır. Birkaç Detaylı NAMAZ. 2 Namaz kimlere farzdır? Ergenlik çağına gelmiş, akıllı ve Müslüman olan herkese farzdır.
NAMAZ 1 Namazın önemi ve faydaları nelerdir? 1. İslam ın şartlarından biridir. 2. Kulu, Allah a yaklaştırır. 3. Cemaatle kılınması, birlik ve beraberliği pekiştirir. 4. Sorumluluk bilincini geliştirir. Detaylı İSTANBUL VAKIFLAR 2. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ KAMU HIZMET STANDARTLARI
İSTANBUL VAKIFLAR 2. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ KAMU HIZMET STANDARTLARI S.NO HİZMETİN ADI BAŞVURUDA İSTENEN BELGELER HİZMETİN TAMAMLANMA SÜRESİ (EN GEÇ) 1 Muhtaç engelli ve yetimlere aylık bağlanması 1- Başvuru Detaylı Kur an ın Bazı Hikmetleri
Ramazan ayı İslam inancının kendisine yüklediği önem sebebiyle halk arasında On bir ayın sultanı ve Şehr-i Mübârek (Mübârek Ay) olarak kabul edilmiştir. Ramazan ayı Müslümanların değerlendirmek için adeta Detaylı İLİM HALKALARI PROJESİ
Takdim İşgal devleti İsrail in 2004 yılında, Gazze ve Batı Şeria sınırları ile 1948 topraklarını ayırmak için bir duvar inşa etmiştir. Bu duvarların inşa edilme sebebi İsrail in işgal topraklarında yapacak Detaylı 2016 YILI 1. DÖNEM ÜÇ AYLIK VAAZ- IRŞAT PROGRAMI VAAZIN