Bir yerde pozitif güçlendirmenin aşırı kullanımının tehlikeleri ile ilgili okudum ve beni etkiledi. Bu konuda hep düşünmüşümdür. Fakat bir anne olarak zaman zaman “aferin” kötü alışkanlığına ben de düşüyorum. Neden bahsettiğimi biliyorsunuz değil mi? Kendi kendine merdivenlerde çıkar, “Aferin!” Başka bir çocuğa oyuncağını verir, “Aferin, ne güzel paylaşıyorsun” Kendi kendine yemek yer, “Aferin” Hepimiz zaman zaman övmeyi abarttığımız olmuştur, değil mi? Bunun tamamen kötü birşey olduğunu söylemiyorum. Fakat 2 yaş çocuğu birşey yaptığında ve size bakmaya başlayıp alkışladığında bunu değiştirmenin zamanı gelmiş demektir. Peki bir çocuğun süper birşey yaptığını gördüğümüzde ne diyeceğiz? Alfie Kohn’un, “Aferin demeyi bırakmak için 5 neden” adlı kitabında önerdiklerinden birkaç tanesi.
Ne gördüğünü söyle. “Bir bölümün hepsini okudun.” Bunun gibi doğal bir beyan sizin, çocuğunuzun ne yaptığını gördüğünüzü bilmesini sağlar. Aynı zamanda ne yaptığı ile ilgili gurur duymasını sağlar.
Daha az konuş ve daha çok sor. Sorular açıklamalardan daha iyidir, çünkü çocuğu ne yaptığı ile ilgili düşünmeye zorlar. “O kitabın senin için en zor kısmı neydi?”
Tabii ki, çocuklarımızı övmek isteyeceğimiz zamanlar olacak. Kohn, bu güdünüzü düşünmek için sizi basitçe teşvik ediyor. Bu “hayatı üzerinde bir kontrol hissi hissetmek mi – veya sürekli olarak bizim onayımızı beklemek mi” ve bu çocuğa yardım etmek mi ? Bunlar şu an ne yaptığı ile ilgili daha heyecanlı olması için ona yardım mı ediyor? – yoksa sadece bir onay almak için yaptığı şeyler mi? Ve çocuğunuz yaptığı herşey için aferin bekleyecek mi ?
Şubat 15, 2010 Posted by ekomom | gelişim	| 5 Yorum
Küçük çocuğunuz paylaşma konseptini tam olarak kapamıyor değil mi? Çocuğun ego-santrik dünyası için çok alışılmadık değil, fakat iyi bir tutum da değil. Evinizde, “Bu benim” alışkanlığını engellemek için bir yol da gerçek anlamda alıştırma yapmaktır. Alıştırma harika sonuçlar doğurur. “1 bana, 1 sana” sözü herkesin bir parça alabileceğini tatlı şekerinize gösteren somut bir yoldur. Bir sonraki sefer siz ve çocuğunuz peluş hayvanları veya legolarla oynarken bunu bir deneyin. İlk seferinde ona model olun sonra onun yönetmesine bırakın. Bu çalışma bölüşmenin yanında paylaşmak için de temel kurar. Yavaş yavaş çocuğunuz için daha önemli objelere geçiş yapabilirsiniz. Ben kızımın kurbagası ve kedisine oynamayı düşünüyorum.
Şubat 5, 2010 Posted by ekomom | gelişim	| 1 Yorum
Çevrelerini keşfetmek çocuklar için şekilleri düşünmek için harika bir yol. Çocuğunuz sadece şekillerin isimlerini öğreniyor olsa da veya şekil özellikleri (noktalar, köşeler, kıvrımlar, kenarlar) üzerine çalışıyor olsa da eviniz 1.5-3 yaş arası bir çocuğa şekilleri öğretmek için bir sürü kaynak saklar. Şeker kuzunuzu bir şekil avına gönderebilirsiniz – “mutfakda 5 küp bulalım” veya “odanda 3 noktası olan bir şekil bulalım” gibi. Miniğiniz şekilleri bir kere keşfedince, herşeye şekli ile seslenebilir. Zamanla küçüğünüz kendi şekil kitabını oluşturur. Daireler, üçgenler, kareler heryerde. Şekiller çalışması çok eğlenceli bir alan. Aynı çalışma şeklini renklerle de yapmak mümkün ama o başka bir yazının konusu.
Ocak 26, 2010 Posted by ekomom | 19.ay, gelişim	| 3 Yorum
Montessori’nin "Bağlantı Kurarak Öğrenme" Kuramı
Emici Akıl; Montessori’nin, bir bebeğin nasıl düşünen bir canlıya dönüşmesinin gizemine verdiği cevaptır. Ve duyarlılık dönemleri, nasıl temel insan yeteneklerinin sistematik olarak geliştiği hakkında Montessori teorisinin temelleridir. Fakat şimdi şunu sormalıyız. Temel bir idrak ve belli genel yeteneklerle, daha sonra belirli bilgi ve birikim edinmek için ne çocuğu hazırlamaktadır ? Emici aklın nasıl açılan, kalıtsal yapıyı beslediğini ve duyarlılık dönemlerinin genel yeteneklerinin inşası için doğru materyalleri sağlamaya yardımcı olduğunu daha önce belirtmiştim. Fakat nasıl ve ne zaman bu genel yetenekler, bilgiyle ve gerçek dünyada bu bilgiyi yararlı kılacak anlayışla entegre olur, genişler ve dolar?
2,5 veya 3 yaşlarında özel duyarlılıklar; açılımının her fazında emici aklın kalıtsal içsel yapısı tarafından ihtiyaç duyulan belirli etkiler bilinçli şekilde ifade edilmeye başlanır. Bunlar, çocukda merak ve ilginin ifadeleri ve amaçlı aktiviteleri olarak belirmeye başlar. Örneğin, çocuk kendisine mutfakda ne yaptığımızı göstermemizi, blokları bir hizaya nasıl dizeceğini göstermemizi, telefon alıcısından hangi seslerin geldiğini dinletmemizi ve banyoda su akıp kaybolduğunda nereye gidiyor keşfetmeyi ister. Bu yaş genel olarak “öğrenme” dediğimiz hamleyi işaretler.
“Öğrenme” tam olarak anlamını bilmeden kullandığımız sözcüklerden biridir. Bir insan bir yeteneğe sahip değilken bir sonraki anda bu yeteneği gösterebiliyorsa, biz buna “öğrendi” deriz, ve “öğrendi” derken o insana yeni yeteneği yükleyen bir çeşit operasyon oldu anlamında kullanırız.
Fakat nasıl bir operasyon bunun üstesinden gelir ve bunu nasıl yapar? Tekrarlamanın çoğu zaman öğrenmeye yol açtığını biliriz, fakat öğrenmenin tamamıyle tekrardan ibaret olduğunu söylemek istemeyiz. Hatta öğrenen biz olsak bile, o anlama anında – eğer varsa veya uzun zaman pratik yaptıktan sonra – kafamızda tam olarak neler olduğunu tanımlamakta zorluk çekeriz. Tek bildiğimiz, daha önce yapamadığımız birşeyi artık yapabiliyor veya düşünebiliyor olduğumuzdur.
Montessori’nin açısından, öğrenme eylemi herhangi birşeyin elde edilmesini içermez. Basitçe dünyaya uyanık olarak, emici akıl küçük çocuk tarafından öğrenilen herhangi birşeyin içeriğini devamlı olarak elde eder. “Öğrenme”‘nin kendisi bu daha önceki kazançlara bağlanma ve katılma eylemidir ki bu şu şekilde olur: Bunlar birbirine kullanım veya anlam olarak bağlanır ve daha büyük bir kullanım veya anlamlar sisteminde bir yerleri olur. Şimdi herne öğrenildiyse, (her önceki kazanç gibi) daha sonraki öğrenme hareketlerinde başka parçalara bağlanabilecek herbir bilgi parçası halini alır.
Öğrenme; (daha önce emilenlerle birlikte bağlanma) uzun zamandır eğitimcilerin gözlemlerine göre 3 aşamada oluşur. Montessori’nin teorilerine göre, bu aşamalar aşağıdaki gibi tanımlanır.
Birinci faz, emici akıl tarafından yapılan”emmek”, daha sonra katılacak çeşitli ayrı tüm bileşenlerin bir tam etkisidir. Bu aşama doğal olarak birçok ayda oluşabilir veya isteyerek birkaç dakikada sağlanabilir. Çocuğun hareket eğilimi nedeniyle bu; bir pasif karşılama olmasından daha çok herzaman çocukta bir katılımcı olaydır. Aynı zamanda, bir tüm emmenin gerçekleşmesi için, bir konsantrasyon çabası gereklidir ve çocuğun dikkati dağıtılmışsa gerçekleşmeyecektir. Bu ilk aşamada ne emilmişse, kalıtsal içsel yapısı mirasından işlendiği için, çocuğun aklının arkasında gevşekçe birleşmiş olmaya çoktan başlamaktadır. Sonuç olarak, çocuk bu birleşenleri tamamlamak ve güçlendirmek için bir motivasyon hisseder. Kısaca, bu ilk aşama eğer tamamlanırsa, öğrenme için bir motivasyon yaratan belirli bileşen fenomenin emilmesidir.
Öğrenmenin ikinci aşaması; emilen fenomen arasındaki (ki bu küçük çocuk için fiziksel aktiviteyi içerir) bağlantıların tekrar tekrar yerine getirilmesidir. Bu, ilk aşamada sadece gevşekçe birleşmiş olan emilen fenoneme kesin olarak bir köprü olur. Tekrar ederek, çocuk sonunda değiştirilmez şekilde katılsınlar diye bileşen fenomen’in birbirine uyması için tüm farklı yolları keşfeder ve yerine yerleştirir.
Öğrenmenin üçüncü aşaması, çocuğun dünyasında ona anlamlı bir yer veren durumlar ve görevlere çevresi çizilmiş konsept ve şimdiki sınırın bilinçli bir uygulamasıdır. Bu, örneğin çocuğun yarattığı bir hikayede bir sözcük yazmak için bir yeni ses-harf kombinasyonu kullanması veya çocuğun bahçesinde bir “Cindy Evi” yapmaya yardım etmek için çekiç ve çivi kullanması anlamına gelebilir. Bir soyut matematiksel ilişki gibi bir konseptin açık pratik bir uygulaması olmadığında, çocuk yeni konseptin kullanıldığı bir oyun icat ederek bir uygulama yaratabilir. Bazen, konsepti dilin içine koymak çocuğun aklında anlamlı bir yer yaratmak için yeterlidir. Alternatif olarak, çocuk başkasına öğretmeyi deneyerek yeni konsepte bir uygulama getirebilir. Nasıl yapılırsa yapılsın bu son aşamanın anlamı; konsepti, buna çocuğun günlük yaşamında bir amaç ve çocuğun öğrendiği diğer konseptlere bir ilişki vererek çocuğa anlamlı kılmaktır.
Yani öğrenmek esasen bağlanmaktır. Montessori’nin çocuk gelişimindeki daha geniş bakışına dönersek, emici aklın 2. fazındaki bir çocuğun şimdi nasıl ilk fazda yaratılan yetenekler ve becerileri genişletip, entegre edebildiğini ve gerçek bilgi ve beceriler yaratmaya başladığını açıklayabiliriz.
Yani şimdi bu noktada, 3 aşama öğrenme çalışmasına başlar: Çocuğun konsantrasyonunun yeni güçleri ilk aşamayı destekler, koordinasyon için olan duyarlılık döneminin karakteristikleri olan kontrol için tekrarlama ve mücadele, ikinci aşamanın yürütülmesine yardım eder ve istek tarafından yol gösterilen amaçlı aktivite 3. aşama için temel olur. Hepsi birlikte çocuğun “bağlantıyla öğrenmesi” (anlamak ve bilgi ile erken temel becerilerle dolan 3 aşamalı süreç) için uygulama yapmasına olanak sağlar.
Aralık 22, 2009 Posted by ekomom | gelişim, montessori	| 2 Yorum