Whois, İngilizce karşılığı “Who” yani “kim” kelimesinden ortaya çıkmış ve alan adının kime ait olduğunu söyleyen bir raporlama şeklidir. Domain sahibinin yönetici bilgilerini ve kişisel bilgileri gizleme hizmeti sunan bir mekanizma da diyebiliriz. Whois gizliliği, kişi veya kurumların özel bilgilerini kamuoyundan gizlemesini sağlar.
Whois sorgulama nedir ve neden yapılır bununla başlayarak whois gizliliğinin ne demek olduğunu detaylı bir şekilde açıklayalım.
İnternet ortamında her gün milyonlarca whois sorgulama yapılıyor. Öncelikle buna neden bu kadar başvuruluyor açıklayalım.
Her geçen gün web sitelerinin sayısı artıyor. Çünkü ürün ve hizmet tanıtımı ve satışı için artık kişi ve kurumlar dijital ortamda varlığını sürdürmeyi tercih ediyor. Web site sahipleri, ilk olarak otorite sahibi bir domain kiralama yoluna gidiyor. Dominin yaşının büyük olması, aktif olup geçmişinin istenen özelliklerde olması ise aranan nitelikler olarak karşımıza çıkıyor. Birer mülk olan domainler; satılabiliyor, kiralanabiliyor hatta bazen de kişi ve kurumlarla paylaşılabiliyor. Domain sahibine erişimin sağlanmasında ise whois sorgulama yapılıyor. Domain sahibinin bilgilerine ulaşmayı sağlayan whois sorgulama ile alan adı sahibinin adı-soyadı, adresi, işletme bilgileri, telefon numarası ve eposta adresine ulaşılıyor. Bunun yanında domain web sunucusunun ip adresi ve domainin tescil edildiği kuruluş bilgilerine de ulaşılıyor. Böylece domain ve sahibi hakkında detaylı bir bilgiye ulaşılmış oluyor.
Whois bilgilerinin doğru ve gerçek bilgiler olması önemlidir. Gerçek bilgiler verilmezse kaydedici tarafından domain kilitlenebilir veya domain sahipliği iptal edilebilir. Yenileme ücretini ödeyen domain sahibi istediği süre boyunca domaini kullanma hakkına sahiptir. Kişi istediği zaman domain bilgilerini değiştirebilir veya domaini devredebilir. Domain sorgusu yapan biri domain sahibine satması için herhangi bir baskı uygulayamaz. Günümüzde fiyatı milyon dolarlarla ifade edilen domainler bulunmaktadır.
Sunucu ve alan adı sahibinin bilgilerine ulaşılan bir ekran olan whois bir internet kayıt listesidir. Whois sorgulama yapan biri domain kullanım durumunu öğrenebilir. Whois sorgulamada gündeme gelen whois gizliliği ise, domain sahibinin kişisel bilgilerini paylaşmak istememesidir. Bazı özel projeler veya başka nedenlerle birçok domain sahibi kimliklerinin ortaya çıkmasını istemediğinden gizli whois servisini tercih ederler. Whois bilgilerinin gizlenmesi bu bakımdan önemlidir. Fakat her domain whois gizliliğini desteklemeyebilir. Desteklemeyen alan adlarında whois gizliliği seçeneği bulunmaz. Bu uzantılardan biri de TR uzantısıdır. TR uzantılı alan adları whois gizliliği özelliğinde değildir. Yani whois bilgileri gizlenemez. Whois gizliliğinde iletişim bilgilerinin güncel olması önemlidir.
Whois Gizliliği Neden Önemli?
Bir kişi veya kurum alan adı kaydederken yani kiralarken, girilen bilgiler sorgulama yapan herkes tarafından görülebilecek şekilde kaydedilir. Tüm bilgiler ICANN sistemi üzerinde toplanarak kaydedilir. Whois yani alan adı gizliliği satın alınmazsa kişisel bilgilere ulaşılır. Hatta mail adresine birçok spam gelmeye başlar. Bu durum domain sahibini oldukça rahatsız edecektir. İyi niyetli olmayan kişiler whois bilgilerine eriştiğinde alan adını transfer etmek için domain sahibine baskı yapabilir. Whois olmadan bir alan adı kullanılabilir fakat kişisel bilgilerin korunması ve domain sahibinin zor durumda kalmaması için whois gizliliği önemlidir.
Whois gizleme, domain sağlayıcısının müşteriye “alan adı yönetim menüsü” ile sunduğu bir hizmettir. Domain sahibi alan adı yönetiminden “kimlik koruma” butonuna tıklayarak kimlik gizleme işlemini gerçekleştirebilir. Kimlik gizleme ve güncelleme yaparak iletişim bilgilerini günceller ve sonrasında paylaşıma kapatır. Böylece gizleme işlemi tamamlanmış olur. Bu işlemi yapabilmenin yolu whois gizliliği hizmetinin alınmasından geçmektedir. Tabi bu arada alan adının whois gizliliği özelliğinde olması gerekir. Böylece tescil edilen alan adı yönetici ve kişisel bilgileri gizlenmiş olur. Alan adı sorgulamada kişisel bilgiler gözükmez.
Alınan domainde whois gizleme, açma, kapama seçeneği aktif hale getirilebilir. Bu seçenekler pasif durumda ise whois gizliliği için domain tedarikçisine belli bir ücret ödemek gerekecektir. Genelde yıllık ücretlerle whois gizliliği hizmeti sunulmaktadır. Bazı sunucularda alan adı tescilden sonra whois gizleme hizmeti ücretsizdir.
Domain sağlayıcı gelişmiş panel üzerinden “Alan Adları” sekmesine tıklayın. Whois bilgilerini gizlemek istediğiniz domaini seçin ve “Yönet” butonuna tıklayınız. Açılan domain kontrol paneli üzerinden “Sorumlu Bilgileri/Whois” sekmesine tıklayın. “Whois Korumasını Etkinleştir” butonuna tıklayarak alan adı whois gizleme işlemini gerçekleştirin.
Bu bölümden aynı zamanda kayıtlı alan adına ait whois bilgilerini görüntüleyebilir ve tüm domain whois bilgileri tekrar güncelleyebilirsiniz.
Ücretsiz whois gizleme özelliğinde olan domain sağlayıcılara hiçbir ek ücret ödemeden tüm alan adlarının whois bilgilerini kısa sürede gizleyebilirsiniz.
Gizli Whois Özellikleri
Domain tescil edilirken domain kullanıcısından kişisel bilgiler, adres ve iletişim bilgileri talep edilir. Gizli whois, bu bilgilerin üçüncü kişilerle paylaşılmaması demektir. Kurumsal firmalar, özel proje sahipleri ve jenerik alan adı sahipleri gizli whoisi tercih etmektedir. Sadece kurumsal firmalar değil, birçok domin sahibi kişiler de gizli whois ile kişisel bilgilerini gizlemeyi tercih ediyor. Gizli whois servisinden genelde ücretsiz faydalanarak 3. kişiler tarafından görülmesini istemediği bilgilerini gizlemiş oluyor. Gizli whois servisi ile güvenli bir şekilde whois gizliliği hizmetinden faydalanabilir, yanlış bilgiler verip domain kullanımını riske atmaktansa whois gizliliği ile güvenli bir şekilde domain kullanmaya devam edebilirsiniz. Böylece hiçbir zaman domain sorgulamada 3. kişiler kişisel bilgilerinize ulaşamaz ve sizi domaini satma konusunda baskı altına alamazlar.
Whois gizliliği kullanıcı tarafından alan adı yönetim menüsünden birkaç adımda yapılabilen bir işlemdir. Yönetim paneli üzerinden kısa sürede whois gizliliği aktif hale getirilebilmekte, kişisel bilgilerin 3. kişiler tarafından görüntülenmesi engellenmektedir. İster online olarak bu işlemi kendiniz yapabilir, isterseniz domain sağlayıcısının iletişim bilgilerini kullanarak whois gizliliği için yetkili kişiye ulaşabilirsiniz.
Whois Gizliliği ve SEO
Whois gizliliğinin SEO açısından bazı sonuçlarına da değinmek gerekiyor. Şöyle ki, whois gizliliği hizmeti alan domainlerin yanında whois gizliliği olmayan alan adları Google tarafından daha fazla seviliyor. Yani whois bilgilerini gizlememenin SEO’ ya olumlu katkıları var diyebiliriz.
Bir firmanın veya sahibinin bilgilerine ulaşma durumunda, Google o web sitesini güvenilirliği doğrudan etkileyen bir özellik olarak çok daha fazla seviyor. Özellikle e-ticaretin yoğun bir şekilde tercih edildiği günümüzde güvenilir web siteleri çok daha fazla ziyaretçi alıyor. Web sitelerinin güvenilirliğinde ise iletişim bilgilerine ulaşma önemli rol oynuyor. İnsanlar olası bir sorun durumunda muhatap bulabilecekleri yetkili birileri veya sorunlarını iletebilecekleri bir mail adresi arıyor. Bu konuda şeffaf bir politika izleyen web siteleri ise çok daha fazla organik trafik alarak güven sağıyor. Bu durum Google tarafından söz konusu web sitesinin güvenilir bir site olarak çağrılmasında önemli rol oynuyor.
Whois bilgilerinin açık olması Google tarafından web sitesine bakış açısını değiştirdiğinden sıralamada whoisi açık web siteleri çok daha iyi yerlerde yer alıyor. Google tarafında güvenilirliğin kazanılmasında whoisin açık olması son derece etkili oluyor.
Alan adı seçimi yaparken whois gizliliği özelliğinin olup olmadığına dikkat etmek önemli olup gerektiğinde ücret ödeyerek whois gizliliği hizmetinden faydalanmak önerilmektedir.