Deniz Subay Sicil Numaraları Sicil, resmi belgelerin kaydedildiği kütük, görevlilerin her türlü durumlarının işlendiği dosya olarak tanımlanmakta1, sicil numarası ise söz konusu kütük ve dosya bilgileri ile bir grup veya topluluk içinde yaşayan bir bireyin diğerlerinden ayırt edilmesini sağlayan numara olarak ifade edilmektedir. Sicil numarası, her ne kadar sivil kurum ve kuruluşlarda kullanılsa da en çok askerlik mesleğiyle özdeşleşmiştir ve belgelerdeki karışıklığın önlenmesini, arşiv sisteminin düzenlenmesini sağlamaktadır. Ayrıca, kayıtlara kolay erişimin yanı sıra, başlangıç yılları da dikkate alındığında, kurumun tarihi kökleri için de önemli veriler sunmaktadır.
Türk Deniz Kuvvetleri subay sicil numaraları hakkında bilgi sunmadan önce sicil numaralarının verilmesinde tarihsel gelişimi benzerlikler arz eden ABD ve İngiliz Donanmalarının subay sicil numaralandırma sistemi gözden geçirilmiştir.
ABD ve İngiltere (Kraliyet) Donanması Sicil Kayıtları
Kraliyet Donanmasında subaylara ait hizmet ya da sicil kayıtları olarak adlandırılabilecek uygulamanın 1756 yıllarına dayandığı görülmektedir. Öyle ki, ADM 196 (Admiralty: Officers’ Service Records (Series III)) adlı dökümanda 1756-1966 yılları arasına yönelik tarama yapılarak sicil kayıtlarına erişilebileceği2 gibi, 1917’den günümüze kadar olan kayıtlara da Savunma Bakanlığı arşivinden ulaşılabilmektedir. Bu kayıtlarda subayların doğum tarihi, görev safahatları ve varsa ölüm bilgilerinin yer aldığı bilinmektedir. Donanmada görevli tüm personelin hizmet numaralarının başlangıç yılının 1853 yılına kadar uzandığı, ancak subay sicil numaralarının 1955’ten sonra sistematik hale getirildiği3, başında bir harf, ortada 6 dijital rakam ve sonunda bir harfin daha olduğu sicil numaralandırma sisteminin 2007 yılına kadar kullanıldığı anlaşılmıştır. 2007 yılında, sicillerin elektronik ortama aktarılarak takip edilmesini sağlayan Müşterek Personel Yönetim (JPA) Sisteminin devreye girmesini müteakip
3 kuvvet için de yeni mezun subaylara 8 dijital rakamdan oluşan sicil numaraları verilmeye başlanmıştır.4 ABD Deniz Kuvvetlerinde ise sicil numaralarının verilmesine 1920 yılında karar verilmiştir. İlk 500 numaranın 1. Dünya Savaşı ve öncesinde görev yapan personele verilmesi kararlaştırılmış, ancak 1 numaranın kime verileceği konusunda farklı görüşler ortaya çıktığından 1-500 arasındaki sicil numaraları yayınlanmamıştır. 500-531 arasındaki numaralar verilmesine rağmen kayıtlara geçirilmemiş, 532 sicil numarası Amerika-İspanya Savaşı ve İç Savaş’ta görev alan Alb.Samuel Colhoun’a verilmiştir. Numaraların ardışık sırayla verilmesine devam edilmiştir. Örneğin, ABD Donanmasının
5 yıldızlı 4 Oramiralinden biri olan 1905 Annapolis mezunu Chester W. Nimitz’in5 sicil numarası 5502’dir. Zamanla sayısı yükselen sicil numaraları 2. Dünya Savaşı sonrasında 600.000’lere, Kore Savaşı sonrasında yaklaşık 680.000’e, 1971’de 800.000’in üzerine çıkmıştır.6 1 Ocak 1972’de sicil numaralarının kullanılmasına son verilmiş, 1972’den itibaren subaylar sosyal güvenlik numaralarını kullanmaya başlamışlardır.7
Türk Deniz Kuvvetleri Subay Sicil Numaraları Arşiv Kayıtları
Sicil numaralarının nasıl verildiğine ilişkin yapılan arşiv araştırmasında;
• Deniz Müzesinde bulunan Cumhuriyet öncesindeki nüfus kayıtlarını içeren Atik Defterleri, 1890’dan sonra bir yıllık hadiseleri göstermek üzere tertiplenen ve kısa künye bilgilerini içeren Salnameler, subayların adı, baba adı, doğum yeri ve tarihi, eğitim durumu, görev yerleri ile alınan ödül ve cezaları gösteren Künye Defterleri, 1914 yılından itibaren Erkan-ı Harp Dairesince (Kurmay Başkanlığı) haftalık yayımlanan, tayin, ziyaret, tatbikat gibi Bahriye’deki gelişmeleri içeren Donanma Emirnameleri ve Cumhuriyet öncesine ait Şahsi Dosyalar,
• Lalahan Deniz Genel Arşiv Müdürlüğü’nde bulunan Sicil Dosyaları,
• Deniz Harp Okulu Komutanlığı Arşivi Künye Defterleri,
• Sicil ve Kıdem Şube Müdürlüğü Arşivinde mevcut Kıdem Sıra Kitapları ve Subay Kararnameleri referans olarak alınmıştır.
1955’den Günümüze Kadar Verilen Sicil Numaraları
Kayıtlarda yapılan inceleme sonucunda; ilk 4 rakam Deniz Harp Okulundan mezuniyet yılını, son 4 rakam bir önceki senenin devamı niteliğindeki mezuniyet sırasına göre belirlenen sayıyı gösteren ve bu iki sayının tire (-) ile ayrılmasıyla oluşturulan, günümüzde de verilmeye devam edilen sicil numaralarının 1955’ten itibaren kullanılmaya başlandığı tespit edilmiştir.
1955 yılına gelindiğinde, Deniz Harp Okulu mezunu subaylara Güverte ve Makine Sınıfı olarak ayrı ayrı 4 rakamdan oluşan sicil numaralarının verildiği görülmüştür (bir dönem Levazım Sınıfı için de ayrı sicil numarası verilmiştir). Güverte Sınıfında 1954 yılındaki son sicil numarasının Gv.Alb. Akif AKYOL’a ait 2459 olduğu, Makine Sınıfında 1954 yılındaki son sicil numarasının Mk.Bnb. Cahit E. GÖKTÜRK’e ait 2362 olduğu, Makine Sınıfının Güverte Sınıfına dahil edilerek sicil numarasının tahsis edildiği 1955 senesinde ise, Güverte Sınıfının son numarasının referans alınması ile Gv.Atğm.Teoman UZKAN’a 1955-2460 sicil numarasının verildiği anlaşılmıştır. 1955-2460’dan başlayan ve her sene eklenen mezunlarla devam eden sıralama 2005-9934’e ulaşmıştır. 2006 yılında sınıfının birincisine
2006-1001 sicil numarası tahsis edilmiş, 2016 yılı mezunlarına son olarak
2016-2689 sicil numarası verilmiştir.
1955 Öncesi Dönemde Verilen Sicil Numaraları
1955 yılına kadar gelen Güverte ve Makine Sınıfına ait sicil numaralarının başlangıcının hangi yıllara dayandığının belirlenmesine yönelik olarak Deniz Müzesindeki Deniz Tarih Arşivinde yapılan araştırmada, Bahriyeli subaylara ait sicil numaralarının bulunduğu aşağıdaki defterlerden de yararlanılmıştır.
• Güverte Subayları Sicil Defterleri 18021-18029 (9 Adet) Sicil Numaraları 1-1727
• Çarkçı Subayları Sicil Defterleri 18031-18040 (10 Adet) Sicil Numaraları 1-1804
• İnşaiyye Subayları Sicil Defterleri 18045 (1 Adet) Sicil Numaraları 1-50
• Sıhhıye Subayları Sicil Defterleri 18048
(1 Adet) Sicil Numaraları 1-189
• Katib ve Levazım Subayları Sicil Defterleri 18042-18043 (2 Adet) Sicil Numaraları 1-301
• İmam Sicil Defteri 18044 (1 Adet) Sicil Numaraları 1-36
Söz konusu defterler ve diğer mevcut arşiv belgelerinden Güverte Sınıfı subaylarda “1” sicil numarasının Midillili Hasan Oğlu Halil Paşa’ya verildiği tespit edilmiştir. Aslında, bu numaradan önce 1 numaranın Cibalili Abdullah Oğlu Mehmed Muzaffer (Hüseyin Rauf Orbay Bey’in babası) olduğu bilgisine ulaşılsa da bu numaranın yanında Osmanlıca olarak “mükerrer (tekrar)” ibaresi bulunduğundan (muhtemelen sonradan tahsis) 1 sicil numarası Midillili Hasan Oğlu Halil Paşa olarak belirlenmiştir.
Midillili Hasan Oğlu Halil Paşa’nın son rütbesi olan Ferik’liğe nasbının 24 Mayıs 1907, emekli edildiği tarihin ise 29 Ocak 1914 olduğu görülmüştür. Sicil numaralarının defterlerde dönemin Bahriye Nazırları hariç tutularak en yüksek rütbeden daha ast rütbeye göre şekillendiği ve dolayısıyla 1 numaralı sicilin bu iki tarih arasında verilmiş olduğu değerlendirilmiştir. Ferik rütbesinde emekli olan Midillili Hasan Oğlu Halil Paşa, 1871 yılında Deniz Harp Okuluna başlamış ve 24 Kasım 1876 tarihinde mezun olmuştur.
Makine Sınıfı subaylarda ise “1” sicil numarasının Hasköylü Osman Oğlu Şakir Bey’e verildiği tespit edilmiştir. Fırkateyn Çarkçısı rütbesinde 03 Nisan 1915 tarihinde emekli olan Hasköylü Osman bin Şakir Bey’in,
Deniz Harp Okuluna giriş yılının 1877, mezuniyet tarihinin ise 09 Temmuz 1882 olduğu görülmüştür.
Ayrıca, Atik Defterlerinin incelenmesinde Deniz Harp Okulu mezunu dışında alaydan yetişen subay sınıflarına da atik künye numarası verildiği, ancak sicil numaralarının sadece Harp Okulu mezunu subaylara verildiği tespit edilmiştir. İstisnai bir durum olarak imam sınıfı subaylara da sicil numarasının verildiği anlaşılmıştır.
DİPNOTLAR 1Türkçe Sözlük, Türk Dil Kurumu, Ankara,2005, syf.:1764
3 www.godfreydykes.info/ROYAL NAVY OFFICIAL NUMBERS(RATINGS).htm
5 The Admirals, Walter R. BORNEMAN, New York, 2012, syf.:57
Okunma Sayısı :378 Güncelleme Tarihi : 05-05-2017 ﻿