Hipnoz Nedir, Nasıl Yapılır, Ne İşe Yarar? / Psikoloji / Felsefe.Gen.TR
Hipnozun başlangıcı Avrupa'da 18. yüzyılın ortalarına kadar geriye gider.
Kökeni, Viyanalı doktor Anton Mesmer'in seyirciler önünde hastalarını transa sokarak tedavi etmeye çalıştığı Mesmerizm adı verilen uygulamaya dayanır. Mesmerizm, bir süre sonra kuşkuyla karşılanınca gözden düşmüş; ama 19. yüzyılda bazı zihinsel hastalıkları tedavi etmede kullanılabileceği anlaşılınca tekrar ilgi görmüş ve bu kez aynı uygulama için "hipnoz" terimi tercih edilir hâle gelmiştir. Hipnoz terimi, Yunan uyku tanrısı Hypnos'dan gelmektedir (Morris, 2002).
Hipnoz, normalden daha fazla telkin edilebilirlik ve odaklanma ile betimlenen bir bilinç durumudur. Hipnotizma süreci, kişinin tamamen gevşeyebileceği rahat bir pozisyon almasıyla başlar. Hipnotize edilecek kişiden, zihnindeki her şeyi uzaklaştım, dikkatini sadece belli bir nesneye ya da hipnotizmacının sesin odaklaması istenir. Süreç, daha sonra hipnotizmacının kişiden istediği durum neyse, o durum görülene kadar devam eder. Örneğin hipnozcu, "Şimdi kendini tamamen gevşemiş hissediyorsun." ya da "Gözkapakların gittikçe ağırlaşıyor." diye telkin edebilir. Hipnotize edilen kişi, hipnozcunun telkin ettiği duygularla kendi hissettiklerinin uyumlu olduğunu fark ettiğinde bilincinde birtakım değişikliklerin olduğuna inanmaya başlar. Bu inanç, hipnozcunun daha sonra yapacağı telkinleri kişinin daha kolay kabul etmesini sağlıyor gibidir (Uba ve Huang, 1999).
Hipnozla ilgili vurgulanması gerekli başka bir nokta, aynı hipnoz prosedürünün her insana uygulanmasına rağmen hipnoza verilen tepkiler arasında çok büyük farklılıklar gözlenmesidir. Yani bireyler, hipnoza yatkınlıkları açısından farklılaşırlar. Kabaca nüfusun %5 ila %10'unun hipnotize edilemeyeceği, geri kalanın ise hipnoza değişen derecelerde yatkın olduğu ifade edilmektedir (Smith ve ark., 2003).