Prof.Dr.Tevfik Yoldemir EKTOPİK GEBELİK
Endometriyal kavite dışına yerleşen gebelik (fallop tüpleri, over, abdominal kavite veya serviks). Her 1000 gebeliğin 10 veya 15’inde; yaş ,ırk ve bölgesel olarak değişiklik gösterir.Döllenmiş oositin uygunsuz taşınmasına ve uterus dışı yerleşimine yol açan tubal hasar veya azalmış tubal motilite görülme nedenidir. .En sık sebep akut salpenjittir (%50). Geriye kalan hastaların çoğunluğunda (%40) risk faktörü tespit edilememektedir. Anormal embriyonik gelişim rol oynuyor olabilir.
Tubal hasar (pelvik enfeksiyonlar riski 6 kat arttırır), daha önce geçirilmiş ektopik gebelik (10 kat artmış risk), kadın sterilizasyonu hikayesi, yaş (35-44 yaşlar arası, 15-24 arası yaşlara göre 3 kat extrauterin gebelik riski), beyaz olmayan ırk (1.5 kat artmış risk), yardımcı üreme teknikleri, sigara (günde 30 sigara üstünde 3 ila 5 kat artmış risk), rahim içi araç(RİA) kullanımı ve endometriozis risk faktörleridir.
Normal gebelik bulguları (amenore, uterusun yumuşaması)
Akut karın ağrısı (sabit, kramp tarzında veya kolik tarzı)
Hipotansiyon ve şok da dahil olmak üzere intraabdominal kanama belirtisi
Adneksial kitle (hassas veya değil)
Periton irritasyon bulguları
Ultrasonografide β-Human chorionic gonadotropin (β-hCG) seviyesi 2500mIU/mL’den fazla olduğu halde gebelik kesesinin bulunmaması
Abdominal gebelik miada kadar asemptomatik olabilir
Seri kantitatif β-hCG seviye takipleri (hastanın durumu elverişli ise)yapılmalıdır. Gebelik 6 haftadan küçük ise serum progesteron seviyeleri (düşük) tanıda yardımcı olabilir.
Ultrasonografik tanı (transvaginal tercih edilir), renkli akım doppleri ile güçlendirilebilir.
Semptomatik hasta için genellikle cerrahi girişim gereklidir (salpingostomi, salpenjektomi). Asemptomatik veya hafif semptomları bulunan hastada medikal tedavi düşünülebilir.
Medikal tedavide en fazla 80 mg olmak üzere Metotraksat IM 50 mg/m2 yüzey alanına.
Metotreksat β-hCG seviyesinin 15000 mIU/mL’den yüksek olduğu, adneksiyel kitlenin 3cm’den büyük veya hastanın hemodinamik durumunun stabil olmadığı durumlarda kullanılmamalıdır. Aktif hepatik veya renal hastalığı olan , ektopik gebelik odağında fetal kardiak aktivitenin görüldüğü, aktif ülser hastalığı bulunan veya kan sayımında belirgin değişiklik bulunan hastalar (beyaz küre sayısı<3,000, trombosit sayısı <100,000) medikal tedavi adayı değildir.
Metotreksat tedavisinin ilk 48-72 saati içersinde abdominal semptomlarda geçici bir artış izlenir.Hastaların %5-10’u medikal tedavi sırasında tedavinin tamamlanmasından önce cerrahi girişim gerektirecek komplikasyonlarla karşılaşmaktadır.
Eğer hasta metotreksat tedavisi alıyor ise folik asit içeren multivitaminler (ör, prenatal vitaminler) kullanılmamalıdır çünkü bunlar metotraksatın etkisini azaltırlar.
Ektopik gebelik rüptürü gebeliği sonlandırır ve annenin hayatını tehtid edebilecek katastrofik intrabdominal kanamaya yol açabilir. Ektopik gebeliğe bağlı maternal mortalite ultrasonografi ve laboratuarın erken tanıya katkısı ile azalmıştır. Günümüz istatistikleri 10,000’de 3.8 oranını vermektedir (yaş ve ırka göre değişir-siyahlarda 5 kat artmış risk mevcuttur).Maternal ölüm sıklıkla kan kaybı ve gecikmiş tanıdan kaynaklanır.
Doğru tanı ile prognoz iyidir. Ancak infertilite oranı yüksek (%40) ve sağlam gebelik oranı düşüktür (%50).