Eski Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) - Eski Türkiye Büyük Millet Meclisi (Tbmm), Doğanbey Mh., 06030 Ankara/Ankara Province
23 Nisan 1920, Türk Tarihi’nde tanık olunan en karanlık günlerin yaşandığı bir sırada, Türk Milleti’nin kurtuluş mücadelesini örgütleyen ve yürüten Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açıldığı tarihtir. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasıyla, genç Türkiye Cumhuriyeti’nin temelleri atılmış oluyordu. Atatürk, Kurtuluş Savaşı’nın en buhranlı günlerinde, son ata yurdu da adım adım işgal edilirken, Anadolu’daki millî örgütlenmeyi meşru bir zemine oturtmak ve egemenliği ulusa verecek tarihi süreci başlatmak için Ankara’da ulusal bir meclisin, yani Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasını öngörmüştü. O’na göre bu meclis, bir “meclis-i müessesan”, yani bir kurucular meclisi görevi yapacaktı. Böylece, kişi egemenliği esasına dayanan saltanat idaresini kaldıracak, egemenliği millete vererek, cumhuriyet rejimini getirecekti21. Nitekim, meclisin açılmasını, bu zor günlerde silahlı mücadeleyi verecek olan millî ordunun kuruluşundan daha önemli görmüş, Yunus Nadi’nin bu zor günlerde ordu kurmak yerine, neden meclisin açılması ile zaman geçirdiğine ilişkin bir sorusuna; “Önce meclis, sonra ordu” diyerek cevap vermişti22. Bu meclis O’na göre, Anadolu’da millî teşkilatlanmayı sağlayan Türk Milleti’ni zafere götürecek, millî hareketin direksiyon merkezi olacaktı.
Mustafa Kemal Paşa, Ankara’da bulunduğu sürece, Ankara Garı içinde bulunan ve sonradan Atatürk Müzesi haline getirilen binada oturuyordu. Bütün önemli kararların merkezi haline gelen bu bina, o günün pek çok renkli simasına kapılarını açmaktaydı. Gazi Mustafa Kemal Paşa bu binanın adını ‘Direksiyon Binası1 adını koymuştu. Bu deyim, millet işlerinin bu merkezden kontrol edilişini, görülüşünü ve yürütülüşünü ifade etmek için kullanılmıştı. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açıldığı gün olan 23 Nisan 1920 gününün akşamı, Atatürk bazı arkadaşlarıyla bir sohbet toplantısı yapmıştı. Yunus Nadi, Ruşen Eşref, Hacı Feyzullah Efendi ve sonradan Muallimler Birliği Reisi olan Mazhar Müfit Bey’in de hazır bulunduğu bu sohbette, arkadaşları: “Paşam! Bugün Büyük Millet Meclisi’ni açtık. Bunu bütün milletimize ve İtilaf Devletleri’ne ilan ettik.Fakat bugünün adı ne olsun?” sorusunu sormuştu. Atatürk bu soruya şu cevabı verdi: “Efendiler! Osmanlı İmparatorluğu, 600 yıl bu milletin kaderine hâkim olmuştur. Bugün Osmanlı İmparatorluğu kısmen dağılmış olmasına rağmen İstanbul’da bir hükümeti mevcuttur. Osmanlı İmparatorluğu’nun yanında, bugün bizim açtığımız meclis çocuk kalır. Onun için, bugünün adına Çocuk bayramı diyelim. Bu çocuk büyüsün, kendi zaferini kendisi ilan etsin”.
Gerçekten de bu büyük meclis, tarih sahnesinden silinmek istenen Türk Ulusu’nu zaferden zafere koşturmuş, ulus egemenliğinin vücut bulduğu kutsal bir mekân haline gelmiştir.
Bu önemli günü, yani 23 Nisan gününü Atatürk, “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” olarak, 1928 yılında, Türk çocuklarına armağan etmiştir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışı, 1921 yılından başlanarak, “Ulusal Egemenlik” bayramı olarak kutlanıyordu. Bu önemli tarihi günün, “Ulusal Egemenlik” yanında, “Çocuk Bayramı” olarak da kutlanışı, Himaye-i Etfal Cemiyeti”nin (Çocuk Esirgeme Kurumu) kendi teşkilatına yayınladığı bir genelge ile gerçekleşmiş ve uygulamaya konulmuştur. 23-29 Nisan arasını kapsayan haftanın “Çocuk Bayramı” olarak kutlanışı bu şekilde gerçekleştirilmiştir. Bu haftanın ilk günü ise, “Çocuk Bayramı” olarak kutlanmıştır23. “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı”nın ilk kutlamalarına, Atatürk, Pera Palas’ta verilen bir baloya gelerek katılmıştır24. 27 Mayıs 1935’te verilen bir önergeyi Türkiye Büyük Millet meclisi, “Ulusal Bayramlar ve Genel Tatiller Hakkında Kanun” adıyla yasallaştırmış; bu yasayla, 23 Nisan günü de, “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” olarak yasal bir zemine oturtulmuştur. 12” Eylül 1980 Askeri Harekatı’ndan sonra, Askerî Yönetim, 17 Mart 1981’de, “Ulusal Egemenlik” kavramını bayramın adından çıkarmış, 1981 ve 1982 yıllarında 23 Nisan günü, yalnızca “Çocuk Bayramı” olarak kutlanmıştır. 20 Nisan 1983’te yapılan bir değişiklikle, bu önemli gün, yeniden “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” sayılmış; o günden bugüne, bu adla kutlanmıştır.