Küresel Rüzgâr Enerjisi kapasitesinde büyük artış bekleniyor
Enerji piyasası araştırma kuruluşu Navigant Research, küresel rüzgar enerji piyasasının 2028 yılına kadar göstereceği gelişime ilişkin bir rapor yayınladı.
Rapora göre, rüzgâr enerjisi sektöründe kurulumlar küresel anlamda 2017’den 2018’e yatay bir seyir izledi. Ancak, bu yatay görünümün ardında, küresel rüzgâr enerjisi piyasalarında büyük değişimler yaşandı. Bazı olgun piyasalar, daha avantajlı politik ortamlar için yapılan düzenlemelere, alt kollardaki azalmalara ya da indirgemelere bağlı olarak yatay ya da azalan büyüme oranlarıyla karşılaştılar. Bununla birlikte, bu değişimler, daha önce rüzgâr enerjisi piyasalarında yer almayan ülkelerdeki artan gelişme oranlarıyla karşılanıyorlar.
Gelecek 10 yılda önemli oranda kapasite artışı olacak
“Global Rüzgar Enerjisine Genel Bakış” başlıklı rapora göre 2019-2028 arasındaki dönemde küresel rüzgar enerjisi kurulu gücünün 626,8 GW’lık artış göstermesi bekleniyor. Gelişmenin lokomotifini Asya Pasifik ile Avrupa, Latin Amerika ve Ortaoğu-Afrika’daki geleneksel olmayan piyasalar oluşturuyor. Rüzgâr enerjisinde kara rüzgârı kadar deniz rüzgârı enerjisinde de artış gözleniyor. Küresel rüzgâr enerjisi sanayisinin gelecek 10 yılda kapasitesini önemli ölçüde artırması bekleniyor. Yeni kapasite değerinin, şimdikinin 10 katına ulaşması tahmin ediliyor. Çeşitli ülke piyasalarının avantajları ve dezavantajları, bü küresel piyasalarda etkin olan rüzgâr türbini OEM’lerinin, ülke ya da bölgeye bağlı olarak piyasa paylarının azalmasına ya da artmasına neden oluyor.
Bu bağlamda yapılan araştırma, küresel rüzgâr enerjisi piyasasının mevcut ve gelecek gelişme döngülerini değerlendirip, yeni kapasite projeksiyonlarını gerçekleştiriyor. Çalışmada, rüzgârdaki gelişmeye bağlı piyasa sorunlarının analizi yapılıyor. Enerji anlaşması ihale meblağları, hacimleri ve ilgili politika ve piyasa ortamları gibi engeller ve destekler ele alınıyor.
Anahtar Kelimeler:deniz rüzgarıkara rüzgarıKüresel piyasalarKüresel rüzgar enerjisiNavigant ResearchOffshore rüzgar enerjisi
Elektrik üretim ve depolama tesislerinin kabul işlemlerinin mevzuat ve standartlara uygun yapılmasına ilişkin esaslar belirlendi. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının, Elektrik Üretim ve Elektrik Depolama Tesisleri Kabul Yönetmeliği, Resmi Gazete’nin 19 Şubat 2020 tarihli ve 31044 sayılı nüshasında yayımlandı.
Elektrik üretim ve depolama tesislerinin kabul işlemlerinin ilgili mevzuat ve standartlara uygunluğunu, can, mal, saha emniyeti sağlanarak tesislerin iletim ve dağıtım şebekelerine uyumlu olarak bağlanmasını amaçlayan yönetmeliğe göre, kabul ve tutanak işlemleri yetkisi Bakanlığa ait olacak. Bu yetki, Bakanlıkça doğrudan ya da Bakanlığın yetkilendirdiği Proje Onay Birimi (POB) tarafından kullanılabilecek. Tesisler için gerekli tüm izin, ruhsat ve onay süreçlerinin lisans/tesis sahibi tarafından süresi içinde tamamlanması zorunlu olacak. Bu tesislerde, belgeli olmayan, standart dışı malzeme ve ekipman kullanılamayacak. Kullanılan malzeme ve ekipmanlarda TSE belgesi şartı aranacak. Standardı bulunmayan konularda, TSE tarafından kabul edilen teknik özelliklere uygunluğunu ispat eden Kritere Uygunluk Belgesi (TSEK Markası) bulunması gerekecek.
Kabul başvuruları, yetkili proje onay birimi tarafından 5 iş günü içinde incelenecek ve kabul heyeti başvuru tarihinden itibaren en geç 10 gün içinde tesiste hazır bulunacak. Kabul heyeti ilgili proje onay birimi tarafından kendisini temsilen bir mühendisin başkanlığında, POB mühendisi, sistem işletmecisi mühendisi, lisans/tesis sahibi veya imzaya yetkili temsilcisi ve görevlendireceği mühendisle ilgili POB’un talep etmesi halinde imzaya yetkili yüklenici temsilcisi, diğer kamu kurum ve kuruluş mühendisiyle oluşturulacak. 10 kilovat ve altı çatı ve cephe uygulamalı güneş enerjisi santralleri tesisleri için kabul heyeti; ilgili POB tarafından kendisini temsilen bir mühendisin başkanlığında, POB mühendisi ve tesis sahibi/yetkili temsilcisinden oluşacak.
Proje onayı olmayan tesislere gerilim uygulanamayacak. Tesise gerilim uygulanması sırasında ya da sonrasında can, mal ve saha emniyetini riske edici bir hususun tespiti halinde, tesisin enerjisi bu durum giderilinceye kadar sistem işletmecisi tarafından kesilecek. Projesi, POB tarafından onaylanmamış veya yapımı tamamlanmamış üniteler için kabul başvurusu yapılamayacak.
Ayrıca, tesisin onaylı projesine uygunluğundan; imalatından, yapımından ve işletmesinden doğabilecek her türlü olumsuz durumdan sırasıyla lisans/tesis sahibi; yüklenici, imalatçı ve proje müellifi sorumlu olacak. Yönetmelik, 1 Nisan’da yürürlüğe girecek.
Avrupa, 2019 yılında rüzgâr enerjisi için 15.4 GW’lık yeni kurulum yaptı. Dörtte üçlük, 11.8 GW düzeyindeki kısmını kara rüzgâr enerjisi kurulumu oluştururken, deniz rüzgârı kapasitesiyse 3.6 GW düzeyinde gerçekleşti. Bu da geçen yıl, Avrupa’daki tüm elektrik tüketiminin % 15’ine karşılık geliyor.
En yeni rüzgâr santrallerini, 2.4 GW kapasite ile İngiltere inşa etti. Onu tümü karada olmak üzere 2.3 GW ile İspanya izlerken, karada ve denizde 2.2 GW ile Almanya, karada 1.6 GW ile İsveç ve karada 1.3 GW ile Fransa takip ettiler.
Uzun süredir Avrupa’nın rüzgâr sanayisi lokomotifi olan Almanya ise yerinde saydı. Geçen yıl eklenen kapasite sadece 1.1 GW olarak kaldı. Bu da 2000 yılından bu yana en düşük düzeye karşılık geliyor. Duyurusu yapılan yeni yatırım sayısı da azdı; bu da gelecek yılın da çok iyi geçmeyeceğinin göstergesi.
Avrupa’da rüzgâr santrallerine yapılacağı duyurulan 19 milyar € tutarında yeni yatırım vardı, bu da 11.8 GW kapasiteyi kapsıyordu. 15 GW düzeyinde yeni kapasite de kamu ihaleleriyle kazanıldı.
2019 yılındaki kurulumlar, 2018 ile karşılaştırıldığında % 27 oranında arttı; ancak Yeşil Anlaşma uyarınca karşılanacak hedefler düşünüldüğünde ikiye katlanmaları gerekiyor.
Almanya’daki düşük kurulum oranları kısmen diğer ülkelerce telafi edildi. İspanya’nın geri dönüşü büyük oldu. Düşük kapasitelerle geçen yılların ardından, 2009 yılından bu yana en büyük artış meydana geldi. İsveç de aynı şekilde, kendi rekorunu kırdı.
Hava koşulları ve yönetimdeki aksamalarla boğuşan Fransa’da yeni rüzgâr santrallerinin yapımı yavaşladı. Ancak sanayi, Fransa’nın enerji planını karşılamaya hazır.
Windeurope CEO’su Giles Dickson şunları ifade etti: “Rüzgâr, Avrupa’nın elektriğinin % 15’ini oluşturuyordu. Ancak Avrupa, 2050’de elektriğinin yarısının rüzgârdan karşılanacağı derecede yoğun bir santral inşası faaliyetinde değil”.
Shura Enerji Dönüşüm Merkezi tarafından açıklanan verilere geçtiğimiz 15 yılda yenilenebilir enerjiden elektrik üretimine yönelik yatırımların toplam tutarı 4,3 trilyon ABD dolarını aştı. Bu tutarın dörtte üçü yeni yatırımlardan, dörtte biri ise satın alma ve birleşmelerden oluşuyor.
2009-2019 döneminde küresel rüzgâr, güneş ve hidroelektrik üretim kapasitesindeki net artış, kömür ve doğalgazın artışından daha yüksek oldu. 2012’den beri her yıl yeni devreye alınan kapasitenin yarısından fazlası yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlandı.
Shurastat’ın 31 Ocak tarihli 10. sayısında yer verilen değerlendirmelere göre son birkaç yıldır ağırlığını artıran satın alma ve birleşme yatırımları hem gelişen teknolojiyle birlikte düşen yeni yatırım maliyetlerinden hem de olgunlaşan sektörde refinansmanın yaygınlaşmasından kaynaklandı. Yenilenebilir enerjide yeni kapasite yatırımlarının finansmanı ağırlıklı olarak şirket bilançolarına dayalı özkaynak ve kredilerle gerçekleşiyor. Proje gelirlerine dayalı proje finansmanının ağırlığı son 10 yılda artış gösterdi. Ancak, toplam yeni kapasite yatırımı içindeki payı %40’ın biraz altında seyrediyor. Yeni yatırımların finansmanında tahvil ve diğer kaynakların payı ise %1’in altında. Refinansmanda toplam hacmin yaklaşık %95’i varlık ve şirket satın alma/birleşmelerinden oluşuyor. Toplamdaki payı %5’in altında olmakla birlikte özel özsermaye şirketleri ve emeklilik fonları tarafından yapılan satın almalar son iki yılda ağırlığını artırdı. (Kaynak: Shurastat, sayı: 10)