X Harfi Neden Hep Bilinmeyendir? » Girişimci Kafası
"Bir şirket yaratmak, kek yapmak gibidir. Bütün malzemelere gerekli oranda sahip olmanız gerekir."
X Harfi Neden Hep Bilinmeyendir?
Matematik ve geometri derslerinden şey, X harfinin bilinmeyeni ifade ettiği. Peki bunun nedenini hiç merak ettiniz mi? Bilinmeyen neden A, B, C değil de X?
X’in gizemi bitmek bilmiyor. X kavramının bu kadar yaygın kullanımıyla ilgili bize fikir veren birkaç varsayım var. Aziz Christopher, Platon ve Ömer Hayyam bu konuyla ilgili varsayımlarda bulunmuşlar. Şimdi de New York’taki Radius Foundation‘ın yöneticisi Terry Moore, bu konuya kafayı fena halde takmış durumda. Herkesin sorduğu bu sorunun yanıtını bulduğu için bir TED konuşması yaptı. Neyse ki artık X fiyatı, X dosyaları, X projesi, TEDx gibi ifadelerdeki X harfinin gizemini öğrenmiş olacağız.
X’in Sırrı Çözüldü
Terry Moore, web sitesinde yer alan bilgilere göre bilim, din, felsefe, estetik alanlardaki farklı kavramsal sistemleri ve paradigmaları anlamak adına çalışmalar yapıyor. Moore’un X harfinin neden bilinmeyeni temsil ettiği ile ilgili çalışmaları da buna dayanıyor olmalı.
Türkçe’de cebir olarak bilinen matematik sistemi, milattan sonraki ilk birkaç yüzyılda Persliler, Araplar ve Türkler tarafından kuruldu. Matematik farklı coğrafyalara yayıldıkça, bu sistemin farklı dillerde yolculuğu da başladı.
Doğunun bilimi zamanla Batıya ulaşmış olsa da bazı sorunlar vardı. Bu sorunlardan biri Arapça’da, Avrupalı bir gırtlağın çok fazla pratik yapmadan çıkaramayacağı Avrupa dillerinde mevcut olan karakterlerle ifade edilemeyen sesler…
Arapça’daki ”şīn” harfi, Türkçe’de “ş” harfinin çıkardığı sesle örtüşüyor. Aynı zamanda “bir şey” anlamına gelen “şeylan” kelimesinin baş harfi ile.
Ortaçağın kaynaklarını tercüme etme görevini üstlenenler, doğal olarak “şīn” harfini ve “şeylan” sözcüğünü İspanyolca’ya çeviremediler. Bunun üzerine de Antik Yunanca’nın Kai harfine dönüştürdüler. Ardından da Latince’ye yapılan çevirilerde Yunan Kai harfi yerine Latin X harfini koydular. Bu şekilde de X harfi matematik kitaplarında yerini aldı.
Terry Moore TED konuşması
Terry Moore, TED konuşmasında genel olarak X harfinin bilinmeyeni temsil etmesini Arapça, İspanyolca ve Latin dillerinde matematik biliminin gelişimi ve tercümesine bağlıyor. Hayatımızın en bilinmeyen bileşeni olan X’in gizemini, kökenini ve matematiksel yolculuğunu merak edenler sakın kaçırmasın.
Terry Moore’un TED konuşmasını Türkçe altyazılı izleyebilirsiniz.
<iframe width="560" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/YX_OxBfsvbk" frameborder="0" allow="autoplay; encrypted-media" allowfullscreen>
"X Harfi Neden Hep Bilinmeyendir?" ile Benzer hikayeler