Birçok kadın hayatlarının bir zamanında pelvik bölgelerinde ağrı hissederler. Her kadın ağrıya
kendi yöntemiyle cevap verir. Bazı kadınlar başkalarına göre ağrıdan daha çok rahatsız olurlar.
Eğer ağrınız varsa, ve özellikle :
Her ay ayda birkaç gün veya daha fazla olmak üzere günlük yaşantınızı bozuyorsa
Gün geçtikçe kötüleşiyorsa
Ağrınız şiddetleniyorsa doktorunuzla konuşmalısınız.
Pelvik ağrının birçok sebebi vardır. Sebebini bulmak uzun bir zaman gerektirebilir. Genelde
ağrının birden çok sebebi vardır ve ana kaynağını bulmak zor olabilir. Bu sebeplerden dolayı,
doktorunuzun sadece pelvik bölgeyi değil, vücudunuzun diğer kısımlarını da kontrol etmesi gerekebilir.
Pelvik Ağrıya Sebep Olanlar:
Pelvik ağrınız gelip geçici de olsa, sürekli de olsa veya kısa dönemli de uzun dönemli de olsa, ağrının çeşidi ve doğası doktorunuzun problemi tespit etmesine yardımcı olacaktır. Pelvik ağrı genelde bazı faktörlerin birleşimi sonucu olmaktadır. Bunlardan bazıları burada anlatılmıştır.
Akut Ağrı :
Akut ağrı kısa bir zaman diliminde başlayan ağrıdır. Genelde tek bir sebebi vardır ve bir kontrol veya testle bu sebep ortaya çıkar. Akut ağrı vücudunuzda bir şeylerin ters gittiği konusunda sizi uyarır. Akut ağrıya sebep olan bazı sebepler çabuk değerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir.
Enfeksiyon : Pelvik ağrı bir enfeksiyon veya enflamasyon kaynaklı da olabilir. Pelvik ağrı için enfeksiyonun mutlaka üreme organlarında olması zorunluluğu yoktur. Ağrının kaynağı mesane, bağırsak ve hatta apandisit de olabilir.
Pelvik iltihap uterus, fallop tüpler ve yumurtlalıklardaki enfeksiyonu tarif etmek için kullanılan bir terimdir. Çoğu pelvik iltihap durumu cinsel yolla bulaşan hastalıklar sonucudur. Serviksi etkileyen cinsel yolla bulaşan bir hastalık tedavi edilmezse, enfeksiyon uterus ve tüplere kadar ilerleyebilir ve pelvik iltihaba neden olabilir. Pelvik iltihap semptomları arasında ateş ve alt karın bölgesinde ağrı vardır. Ağrı genelde hafiftir ama şiddetlenebilir de. Vajinal enfeksiyon veya vajinit nedeniyle bazen, özellikle cinsel birliktelik sırasında ve sonrasında ağrı olabilir.
Vajinal enfeksiyona sebep olan birçok organizma vardır. Bunlardan bazıları cinsel yolla bulaşan hastalıklardır.
İdrar yolu, mesane veya böbrek enfeksiyonları da ağrıya sebep olabilir. Genellikle idrar yaparken ağrı hissedilir, ve az bir idrar birikse bile sık ve güçlü bir baskı hissedilir. Ağrı, arka – bel bölgesinde hissedildiği zaman ise, enfeksiyon böbreklere de yayılmış demektir.
Yumurtalık Kisti : Bazen yumurtalıklar üzerinde de kist gelişebilir. Kist, içi sıvı dolu, kabarcığa benzeyen bir kesedir. Bazı kistler normal olarak yumurtlamanın bir sonucu oluşurlar. Kist sıvı sızdırır veya kanarsa, şiddetli bir ağrı hissedilir. Bu menstural dönemin ortasında gerçekleşir. Birdenbire başlar ama bir iki gün içinde geçer. Bazı kistler ise uzun süre devam eder. Bunlar genelde bir ağırlık ve iç sıkıcı bir ağrı şeklinde hissedilir. Bazen
de, cinsel ilişki sırasında ağrıya neden olur.
Çoğunlukla pelvik muayene ile kist fark edilir, ancak bazen pelvik ultrason da gerekebilir. (iç organların ses dalgaları sayesinde görüntülenmesi) Çoğu küçük kistler kendiliğinden yok olurlar. Nadiren, büyük bir kist torsiyon olduğu zaman, daha şiddetli ve devam eden ağrılar olur. Büyük ve birkaç ay içinde kendiliğinden yok olmayan kistlerin operasyon ile alınmaları gerekebilir.
Dış Gebelik : Dış gebelik uterus dışında, genelde fallop tüplerinin birinde başlar. Bu, genelde tüplerine zarar gelmiş veya pelvik enfeksiyon geçirmiş kadınlarda görülür. Genellikle ağrı gecikmiş bir adetten sonra karnın bir tarafında başlar. Ağrıyla beraber abdominal veya vajinal kanama da olabilir. Bu problem acil yardım gerektirir ve operasyona gerek duyulabilir. Dış gebelik tüpün patlamasına ve karnın içine kanamaya neden olabilir. Bu ise, yaşamı tehdit edici olabilir.
Kronik Ağrı :
Kronik ağrı ara ara veya devamlı olabilir. Ara ara olan kronik ağrının genelde spesifik bir nedeni vardır. Devamlı kronik ağrınınsa birden çok nedeni olabilir. Bir hastalık ara ara kronik ağrı ile başlayıp devamlı ağrıya kadar şiddetlenebilir.
Dismenore : Ağrılı adete verilen addır. Uzun dönemli ara ara olan kronik ağrıya bir örnektir. Adet döneminde hafif bir ağrı olması genelde normaldir ancak, bazı kadınların adetleri çok ağrılı geçer. Bunun nedeni uterusun iç tabakasının yarattığı bir hormon olan ve uterusta spazm ve kramplara neden olan prostaglandin olabilir.
Endometrioz ve Adenomiyoz : Bazen adet dönemindeki kramplar bir hastalığa işaret olabilir. Eğer yıllar içinde kötüleşirse veya adetin ilk 2 gününden sonra da şiddetleniyorsa, endometrioz ve adenomiyoz gibi durumlar söz konusu olabilir.
Endometriozda uterusun iç tabakası (endometrium) genellikle alt karın olmak üzere vücudun diğer bölümlerinde bulunur. Adet dönemindeki endometriozun ve ağrının nedenleri kesin olarak bilinmemektedir. Endometrioz genelde adet kramplarını daha da kötüleştirir. Adet döneminden başka zamanlarda da ağrı yapabilir. Bazen cinsel ilişki de ağrılıdır. Endometriozun varlığı ağrının şiddeti ile alakalı değildir. Örneğin, az miktar endometrioz çok ağrıya neden olabilir.
Adenomiyoz, endometrium kendini uterusun kas duvarına taşıdığı zaman olur. Bu adet sancılarına sebep olabilir. Adet öncesi alt karın bölgesinde baskı ve şişliğe, adet sırasında da şiddetli kanamaya sebep olabilir.
Yumurtlama Ağrısı : Yumurtlama sırasında adet ağrısına benzeyen bir ağrı hissedilir. Yumurtlama siklüsün ortasında gerçekleşir. Ağrı hafiften şiddetliye kadar değişebilir. Bazı kadınlarda her ay olabilir.
Sabit Kronik Ağrı :
Bazı kadınlar hemen hemen her gün ağrı çekebilirler. Bu bir problemin kötüleştiği veya kadının ağrıyla baş edebilme derecesinin azaldığı anlamına gelebilir. Problemi başlatan hastalık değişmemiş olsa da, ağrı şidetlenebilir.
Bu ağrıyla baş edememe durumu daha çok ağrının işi, fiziksel aktiviteleri, cinsel ilişkileri, uykuyu ve ailevi sorumlulukları etkilemesiyle olur. Ağrının sebebini bilmeme daha fazla strese sebebiyet verebilir.
Ağrı uzun bir zamandır var ise, bundan ruhi ve fiziksel sağlığınız da etkilenmiştir. Pelvik ağrının sebebini ararken, doktorunuz ağrının şiddeti, ağrıların hayatınıza olan etkileri ve sizin hissettikleriniz hakkında sorular sorabilir.
Ağrının Diğer Sebepleri :
Yapışıklıklar ve skar dokuları iyileşme sürecinin bir sonucu olarak oluşabilirler. Skar dokuları, karın içindeki organ ve yapıların yüzeylerinin birbiriyle yapışmasına neden olur. Endometrioz, geçirilmiş operasyonlar veya cinsel yolla bulaşan hastalıklar gibi şiddetli bir enfeksiyon yapışıklık ve skar dokularına sebep olabilir. Yapışıklıklar; uterusu, tüpleri, yumurtalıkları ve bağırsakları içerebilir; bu yapıların birbirlerine veya pelvis yan duvarlarına veya tabanına yapışmasına neden olur.
Myomlar uterusun kas dokusundan doğan iyi huylu büyümelerdir (kanser değildir). Myomlara neyin neden olduğu tam olarak bilinememekle birlikte, kadınlık hormonu olan östrojenin bunların büyümesinde bir rolü olduğu düşünülmektedir. Myomlar uterusun içinde, dış yüzeyinde veya rahim duvarında büyüyebilir. Myomlar uterusun iç duvarında başlasalar da, içe doğru (uterusun iç kısmının düzensiz olmasına sebep olur) veya dışa doğru (uterusun dış yüzeyinin çıkıntılı olmasına sebep olur) büyüyebilirler. Diğerleri uterusa bağlı saplı bir yapıda büyüyebilir. Myomların genellikle semptomları yoktur. Semptomlar ortaya çıktığında, daha şidetli ve sık adet dönemleri; karında ve alt belde ağrı ve baskı yaratırlar. Saplı olanlar bükülürler ve daha çok akut semptoma sebep olurlar.
Alt karın ve pelvik ağrının diğer sebepleri :
divertikulitis (kolon duvarından dışarıya doğru oluşmuş kesenin iltihabı)
irritable kolon sendromu (strese bağlı olarak oluşan ishal ve kabızlık nöbetleri ile seyreden dışkılama değişimi)
böbrek ve safra kesesi taşı
kas spazmları veya gerilmeleri
Pelvik ağrının birçok sebebi olabileceğinden, sebebini bulma bir eliminasyon sürecidir. Doktorunuz teşhis koymak için bir çok değişik test yapabilir. Bu yöntem çok karmaşık ve zaman alıcı gözükse de, ağrının kaynağını bulmanın en iyi yoludur.
Doktorunuz sizden içinde ağrının doğasını anlatan bir günlük tutmanızı isteyebilir. Bu bilgi kesin sebepleri bulmaya yardımcı olabilir. Doktorunuzla görüşmeye giderken, günlüğünüzü de yanınızda götürünüz.
Doktorunuzun ağrının kaynağının ne olduğunu düşündüğüne göre, sizi bir uzmana yönlendirebilir. Bunlar gastroenterelog, ürolog veya nörolog olabilir.
Fiziksel Faktörler :
Ağrının değerlendirilmesi dikkatli bir muayene ile başlar. Kan testleri ve kültürler de bazen gerekebilmektedir.
Diğer araştırmalar da ağrının sebebini bulmak için bazen yararlıdır, ama jinekolojik durumlara göre kronik ağrıda daha az fayda sağlar. Bunlar :
Ultrason : İç organlara ses dalgalarının yansıtılarak ekranda görüntülerinin oluşmasını sağlayan tetkik.
Bilgisayarlı Tomografi (CT) : İç organları ve yapılarını gösteren bir çeşit x-ray
Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI) : İç organları ve yapılarını görmek için güçlü manyetik bir alanın kullanılması
Intravenöz Pyelography (IVP) : Damara sıvı enjekte edilip böbrekler tarafından atıldıktan sonra alınan bir çeşit x-ray
Baryumlu Enema : Rektumdan bir çözelti verilerek kolondaki problemleri gözlemlemeye yarayan x-ray
Bazen bu tür testlere görüntüleme çalışmaları olarak başvurulur, çünkü hepsi ses dalgaları, x-ray ve diğer teknikleri kullanarak vücudun içinin görüntülenmesine yararlar. Bu testler kronik pelvik ağrının 2 muhtemel sebebi olan endometrioz ve yapışıklıkları her zaman teşhis edemezler.
Laparoskopi endometrioz ve diğer problemleri bulmanın en kesin yoludur. Bu tip operasyonda siz genel anestezi altındayken göbeğinizin hemen altından bir optik kamera sokulur ve tüm kadın iç organları genellikle görülür. Bazen, operasyon sırasında tedavi de yapılabilir. Bu operasyon yapılmadan, doktor kesin endometrioz teşhisi koyamaz.
Psikolojik Faktörler :
Ağrısı olan bir kadının kendisinde ve ailesinde büyük bir gerginlik hakim olabilir. Depresyona eğilimli veya zor bir çocukluk geçirmiş kadınların (özellikle cinsel taciz söz konusuysa) kronik ağrıları olması daha olasıdır.
Bu sebeplerden dolayı doktorunuz duygusal yardıma ihtiyacınız olup olmadığını anlamak için sizin ve aileniz hakkında pek çok soru sorabilir. Bazen doktorunuz bir psikoloğa veya bir terapiste danışmanızı tavsiye edebilir. Bu ağrının sadece zihninizden kaynaklandığı anlamına gelmez, ancak içinde bulunduğunuz duygusal stres ağrıyı daha da kötüleştiriyor olabilir.
Ruh hali ve ağrı beyinde kimyasal olarak birbirleri ile ilişkili olabilirler. Kimyasal değişiklikler beynin ağrı ile baş etmesini kolaylaştırabilir. Kronik ağrının tedavisi antideprasan kullanarak güçlendirilebilir.
Akut ağrı veya aralıklı kronik ağrı spesifik bir durumun tedavisini gerektirir. Devamlı kronik ağrının tedavisi değişiktir. Ağrıya etki edecek birçok muhtemel faktör hakkında doktorunuz sizinle konuşabilir, ancak her birinin ne derece önemli olduğu konusunu anlatırken biraz sıkıntı çekecektir. Tedavi bir anda birçok ilaç kullanmayı, ilaçsız tedaviyi veya ameliyatı gerekli kılabilir.
Genellikle antibiyotikler ve vajinal kremler enfeksiyondan kaynaklanan ağrıyı 1 – 2 gün içinde geçirecektir. Ciddi pelvik enfeksiyonların hastanede tedavi görmesi gerekebilmektedir. Bazı cinsel yolla bulaşan hastalıklarda, eşinizin de hiç semptomu olmasa da, tedavi edilmesi gerekebilir.
İbuprofen gibi enfeksiyonu zayıflatan ilaçlar adet sancısını dindirmek için de kullanılabilir. Bu ilaçlar uterusun kasılmasına neden olan prostaglandinlerin üretilmesine engel olurlar ve bu amaçla çok sık kullanılırlar. İbuprofen reçetesiz alınabilmektedir. Eğer İbuprofen işe yaramazsa, benzeri ilaçlar yardımcı olabilir.
Diğer problemlerde, hormon tedavisi etkili olabilir. Doğum kontrol hapları adet kramplarının giderilmesinde kullanılabilir. Farklı hormonlar endometriozun, ve bazı iyi huylu tümörlerin küçülmesini sağlayabilir.
Diğer tedavilerin cevap vermediği hastalarda, antidepresanlar kullanılmaktadır. Ağrı ve depresyonun birlikte geliştiği bu kısırdöngüyü kırmaya yardım edebilirler. Antidepresanların beyinden gelen ve depresyon ile daha da şiddetlenen ağrı sinyallerini de bloke ettikleri düşünülmektedir.
Birçok insan ağrı kesici kullanmaktadır. Kronik ağrıyı tedavi ederken, narkotik etkisi olmayan ağrı kesicileri düzenli olarak kullanmak, ağrının dayanılmaz olmasını beklemekten daha iyidir. Bu ağrı kesicinin ağrıyı tamamen geçireceğini değil, ağrının şiddetini alacağını kabul etmektir. Bağımlılık yaratabileceğinden veya daha yüksek dozlar gerektireceğinden, güçlü narkotik ağrı kesicilerden kaçınmak önemlidir.
Önemli problemlerin operasyon ile tedavi edilmesi gerekebilir. Operasyonun çeşidi problemin niteliğine bağlıdır. Laparoskopi gibi bazı operasyonlar, hastanede kalmayı gerektirmeyebilir. Laparoskopi sırasında bazı durumlar, genelde teşhis edildiği anda, laparoskopik aletler kullanılarak tedavi edilebilir. Uterus içindeki bazı durumlar ışıklı bir teleskop olan histereskopi ile tedavi edilebilir. Histereskop rahim ağzından uterusa sokulur; küçük oluşumlar histereskop sayesinde görülür ve alınır.
Bazen histerektomi (rahimin alınması) gibi büyük operasyonlar gerekebilir. Bazen fallop tüpleri ve yumurtalıklar da alınabilmektedir. Büyük operasyonlar hastanede yapılır. Doktorunuz probleminize göre sahip olduğunuz alternatifleri size anlatacaktır. Prosedürlerin avantaj ve dezavantajları hakkında da size bilgi verecektir. Histerektomi özellikle pelvik ağrı için her zaman en iyi çözüm değildir.
Isı tedavisi, kas gevşeticiler, sinir bloke edici ve rahatlatıcı egzersizler pelvik ağrının dinmesine yardımcı olabilir. Mesane, bağırsak ve diğer organlarda ağrılar varsa, spesifik tedaviler uygulanacaktır.
Pelvik ağrının birçok sebebi olabileceğinden, ağrının kaynağını bulmak uzun sürebilir. Bu süreç yorucu, sinir bozucu olabilir ancak pes etmemelisiniz. Pelvik ağrıya sebep hiçbir neden bulunamasa bile, birçok tedavi yöntemi yardımcı olabilir. Tedavi için doktorunuz ve onun önerdiği diğer uzmanlarla çalışmak en iyi yöntemdir.