Kabul edilen “Raıat ıagdaıynyň namalary hakynda” Türkmenistanyň Kanuny bilen bagly okuw maslahaty geçirildi
Berkarar döwletimiziň bagtyıarlyk döwründe hormatly Prezidentimiziň Baştutanlygynda ıurdumyzda düıpli özgertmeleriň durmuşa geçirilmegi bilen, milli hukuk ulgamymyzy adam hukuklary we azatlyklary babatda ählumumy ykrar edilen kadalara laıyklykda kämilleşdirmek işleri alnyp barylıar we täze kabul edilıän kadalaşdyryjy hukuk namalar amala aşyrylıan işleriň netijeli durmuşa geçirilıändiginiň aıdyň subutnamasy bolup durıar.
Hemmämiziň bilşimiz ıaly, 2019-njy ıylyň 30-njy noıabrynda Raıat ıagdaıynyň namalary hakynda” Türkmenistanyň Kanuny kabul edildi. Bu Kanun şu ıylyň 1-nji iıulyndan herekete girizilıär.
Raıat ıagdaıynyň namalary bu raıatlaryň hukuklarynyň we borçlarynyň ıüze çykmagyna, üıtgemegine ıa-da bes edilmegine täsir edıän, şeıle hem olaryň hukuk ıagdaıyny häsiıetlendirıän, döwlet tarapyndan bellige alynmaga degişli bolan raıat ıagdaıynyň namalarynyň ıazgylarynda görkezilıän raıatlaryň hereketleri ıa-da wakalar we faktlar.
“Raıat ıagdaıynyň namalary hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasy Türkmenistanyň Prezidentiniň 2017-nji ıylyň 18-nji martynda çykaran 104 belgili karary bilen tassyklanan Türkmenistanyň adalat edaralarynyň ulgamyny ösdürmegiň 2017-2021-nji ıyllar üçin Döwlet maksatnamasyna we ministrlik tarapyndan tassyklanylan meıilnama laıyklykda taııarlanyldy.
Şunuň bilen bagly 2020-nji ıylyň 29-njy aprelinde Türkmenistanyň Adalat ministrliginde “RİNİ edaralarynyň işini kämilleşdirmegiň wajyp meseleleri” atly okuw maslahaty geçirildi.
Okuw maslahata welaıat adalat bölümleriniň, welaıat we Aşgabat şäher häkimlikleriniň Raıat ıagdaıynyň namalarynyň ıazgysy bölümleriniň, welaıat häkimlikleriň wekilleri, Geňeşleriň wezipeli adamlary gatnaşdylar.
Agzalan Kanun raıat ıagdaıynyň namalaryny döwlet belligine almagyň tertibini düzgünleşdirıär we raıat ıagdaıynyň namalaryny döwlet belligine almagy amala aşyrıan edaralaryň işiniň guramaçylyk, hukuk esaslaryny kesgitleıär.
Okuw maslahatda kabul edilen Kanundan gelip çykıan raıat ıagdaıynyň namalaryny döwlet belligine almagy amala aşyrıan edaralaryň işi we olaryň ygtyıarlyklary, raıat ıagdaıynyň namalaryny döwlet belligine almagyň tertibi, raıat ıagdaıynyň namalaryny döwlet belligine almak bilen bagly möhletler, olara girizilıän üıtgetmeler şeıle hem nama ıazgylary ıatyrmagyň we dikeltmegiň tertibi ara alyp maslahatlaşyldy.
Şeıle hem, Çagalaryň hukuklary hakyndaky Konwensiıa, Hormatly Türkmenistanyň Prezidentiniň 2019-njy ıylyň 25-nji ıanwarynda 1066-njy çykaran karary bilen tassyklanan, Türkmenistanda raıatsyzlygyň soňuna çykmak boıunça 2019‒2024-nji ıyllar üçin Hereketleriň milli Meıilnamasyna laıyklykda, Türkmenistanda doglan her bir çaganyň dogluşy döwlet belligine alynmalydyr we dogluş hakynda şahadatnama berilmelidir diılip bellenilen. Şunuň bilen bagly Kabul edilen kanunda doglan çagalaryň, şol sanda hem şu güne çenli dogluşy resmileşdirilmedik çagalaryň dogluşyny döwlet belligine almak üçin esaslary giňeldildi. Agzalan Kanunyň 26-njy maddasynda, Türkmenistanda doglan her bir çaganyň dogluşy döwlet belligine alynmalydyr we dogluş hakynda şahadatnama berilmelidir diılip bellenilen.
Türkmenistanda 2019-2025-nji ıyllarda sanly ykdysadyıeti ösdürmegiň Konsepsiıasyna laıyklykda elektron resminamalar dolanyşygyny girizmek, sanly usulyıeti ornaşdyrmak, elektron görnüşde döwlet hyzmatlary, maglumat üpjünçilik ulgamyny döretmek bellenilen. Görkezilen Konsepsiıanyň talaplaryny ıerine ıetirmek maksady bilen Kanuna girizilen täze kadalaryň biri hem bu Raıat ıagdaıynyň namalarynyň ıazgylarynyň bir bitewi döwlet sanawyny döretmeklik göz öňünde tutulan.
Raıat ıagdaıynyň namalarynyň ıazgylarynyň bir bitewi döwlet sanawy Kanuna laıyklykda, raıat ıagdaıynyň namalarynyň döwlet belligine alynmagy we RİNİ edaralary tarapyndan amala aşyrylan ıuridik ähmiıetli beıleki hereketleriň netijesinde toplanan elektron görnüşinde resmileşdirilen maglumatlaryň ulgamlaşdyrylan toplumydyr.
Bir bitewi döwlet sanawyna Türkmenistanyň çäginden daşarda degişli daşary ıurt döwletleriniň kanunlary esasynda daşary ıurt döwletleriniň ygtyıarly edaralary tarapyndan Türkmenistanyň raıatlary babatda amala aşyrylan raıat ıagdaıynyň namalarynyň ıazgylaryny tassyklaıan resminamalar baradaky maglumatlar goşulyp bilner. Bu kada Kanunyň 10-njy maddasynda bellenilen we 2022-nji ıylyň 1-nji ıanwarynda herekete girıär.
Şeıle hem, okuw maslahatda ministrligiň hünärmenleri tarapyndan “Raıat ıagdaıynyň namalary hakynda” Türkmenistanyň Kanuny bilen bagly girizilen kadalar barada giňişleıin çykyşlar edilip, okuw maslahatyna gatnaşyjylarda ıüze çykan soraglar ara alnyp maslahatlaşyldy.
Hukuk kömegi müdirligi bilen bagly Kanunyň 20-21-nji maddalarynda degişli häkimlikleriň ygryıarlyklary kesgitlenip, olar RİNİ bölümleriniň we Geňeşleriň işine ıolbaşçylygy we gözegçiligi amala aşyrıarlar, olaryň işini utgaşdyrıarlar; RİNİ bölümlerinde we Geňeşlerde raıat ıagdaıynyň namalarynyň ıazgylarynyň elektron binıadynyň döredilmegini we bu binıadyň Bir bitewi döwlet sanawyna girizilmegini we ıöredilmegini üpjün edıärler hem-de gözegçilikde saklaıarlar; RİNİ bölümleriniň we Geňeşleriň maddy-tehniki üpjünçiligini guraıarlar. Öz gezeginde RİNİ bölümleri raıat ıagdaıynyň namalarynyň ıazgylarynyň elektron binıadyny döretmegi we ıöretmegi amala aşyrıarlar.
Kanunyň 10-njy maddasy 2022-nji ıylyň 1-nji ıanwarynda herekete girıär, Bu madda-da Raıat ıagdaıynyň namalarynyň ıazgylarynyň bir bitewi döwlet sanawynyň, ıagny RİNİ edaralary tarapyndan amala aşyrylan ıuridik ähmiıetli beıleki hereketleriň netijesinde toplanan elektron görnüşinde resmileşdirilen maglumatlaryň ulgamlaşdyrylan toplumynyň döredilıändigi, bir bitewi döwlet sanawynyň programma üpjünçiligini işläp düzmek we döretmek hem-de onuň hereket etmegine gözegçilik etmek Türkmenistanyň Adalat ministrligi tarapyndan amala aşyrylıandygy bellenen. hünärmenler tarapyndan giňişleıin durlup geçiler
Ministrligiň hünärmenleri tarapyndan “Raıat ıagdaıynyň namalary hakynda” Türkmenistanyň Kanuny bilen bagly girizilen kadalar barada giňişleıin çykyşlar edilip, okuw maslahatyna gatnaşyjylarda ıüze çykan soraglara jogaplar berildi.