Rüyada ELBİSE görmek - Başkaları bizi nasıl buluyor?
-Başkaları bize hangi gözle bakıyor olabilir?
-Başkaları üzerinde ne tür bir intiba ve etki bırakma arayışındayız?
-Gerçek kimliğimiz ile dışarıya yansıttığımız kimlik arasında ne gibi farklılıklar olabilir?
Tipik bir persona simgesi olan elbise, rüya içinde çoğunlukla yukarıdaki soruların yanıtlarına dikkat çeker.
Carl Gustav Jung’un terminolojisinde kıyafetler birer persona simgesidirler. Persona, kendi ihtiyaç, beklenti veya kaygılarımıza göre değişen / olduğundan farklı bir şekilde yansıtılabilen maske benliğimizdir. Örneğin; çalıştığı iş yerinde sakin tavırlarıyla dikkat çeken birinin aile içinde daha tezcanlı davranışlar sergilemesi, bir çocuğun ebeveynleriyle olan iletişiminde babasına karşı daha çekingen olması, bir kimseden ricada bulunurken daha özenli bir üslup takınılması ve benzeri birçok örnek persona kavramının hangi anlama tekabül ettiğini bulmamıza yardımcı olabilir. Jung görece normal olarak kabul edilen insan davranışlarında bile bir çeşit bölünmenin söz konusu olduğunu, ihtiyaç ve beklentilerimiz tarafından oluşturulan asıl kimliğimizi maskelediğimizi / maskelemek zorunda kalabildiğimizi belirtmiştir. Kıyafetler de çıplak bedenimizi örten veya kimi zaman da teşhir eden objeler olarak tipik persona simgeleri kabul edilir. Detaylı bilgi için tıklayınız!
Bu paralelde elbisenin, bedeni örten / koruyan işlevi kusur ve zaaflarımızı gizleyen tarafımızı, çıplaklığı teşhir eden boyutu ise sır, eksiklik ve acziyetimizin ortada oluşu kaygısını ele verebilir.
Kıyafetler bunun dışında sosyal konumumuz, estetiksel kaygılar, mevcut psikolojik durumumuz veya başkaları tarafından algılanış biçimimiz hakkında çok önemli ipuçları taşıyabilir. Aşağıdaki örnek rüya kaydını inceleyelim:
”Annemle birlikte bir elbise mağazasındayım. Bordo renkli bir gömlek ilişiyor gözüme. Üzerimde denemeye niyetlendiğim an dışarıda büyük bir gürültü kopuyor. Korkuyla mağazanın kapısına koşup baktığımda, yandaki binaların tek tek çöktüğünü görüyorum.”
Hayal kırıklığı ile neticelenmiş uzun soluklu bir ilişkinin ardından görülmüş olan bu rüyada, düş sahibi arta kalmış duygusal yaraları simgeliyor gibi görünen bordo renkli (duygusal derinlik, kan, yara) kıyafeti giyememiştir. Annesi, rüya sahibinin yaşadığı duygusal çıkmaza karşı yanında bulunan koruyucu bir temsildir. Yıkılan binaların gürültüsü sembolik olarak yıkılan eski kalıplar, hayata bakış açısı, baştan sona değişen fikir ve algılarıdır. Rüyadaki kıyafet özetle; düşü görenin mevcut psikolojik durumunu yansıtan bir simgedir.
Gerçek hayatta giyemeyeceğimizi düşündüğümüz bir kıyafeti rüyada giymiş olmamız ‘’samimiyetten yoksun, doğal olmayan davranışlar sergiliyor olduğumuz veya yabancılık çektiğimiz bir durum veya çevre içinde bocalıyor olduğumuz’’ şeklinde yorumlanabilir.
Bol duran bir elbise, bir konudaki yetersizliğimiz veya bu yönde bir kaygı taşıdığımız şeklinde yorumlanabilir. Bir ortamın ruhuna aykırı bir elbise giymiş olduğumuzu görmemiz de buna benzer bir şekilde, bir durum karşısında hazırlıksız veya yetersiz kalışımızı ima ediyor olabilir.
Rüyada dar, sıkan bir elbise giydiğimizi görmemiz ise dışarıdan gelen kısıtlama ve baskılardan ötürü ifade edemediğimiz duygu, düşünce ve davranışlarımıza işaret ediyordur. Dar bir elbise kimi rüya örneklerinde de yeni beliren şartlara uyum sağlamakta çekilen güçlüğü yansıtır.
Yeni kıyafet(ler) yeni bakış açımız ve değişen kimliğimizdir. Yeni elbise(ler) aynı zamanda sancılı bir süreci takip eden değişim ve heyecan isteğinin bir yansımasıdır. Patricia Garfield’in rüyaları sağlık konuları ile olan ilişkisi bakımından irdelediği The Healing Power of Dreams adlı çalışmasında  yeni kıyafetler, iyileşme göstergeleri veya bu yöndeki bir beklentiyi tasvir edebilen sembollerden biri olarak söz edilmiştir.
Rüyada elbise değiştimek; problem yaratan mevcut şartlardan sıyrılma istek veya çabasını ele verir. Bu rüya aynı zamanda geçmiş yaşantılardan arta kalmış olumsuz duygusal etkilerin tesirini yitirişini konu edinir. Bazı rüya örneklerinde ise bu; isteklerimize karşılık vermeyen bir durum / aradığımızı veremeyen bir ilişkinin belirtisi veya değişimden geçen kendi yaşamımızın bir göstergesidir. Edgar Cayce’ye göre elbise değiştirme rüyaları yeni bir ruhsal aşamanın bir analojisidir.
Kirli, lekeli bir elbise başkaları nezdinde bozulan imajımıza veya bu yöndeki bir kuşkuya işaret ediyordur. Kirli veya lekeli giysiler aynı zamanda bir konudaki suçluluk veya başkaları nezdindeki değer ve çekiciliğimiz konularındaki kuşku ve kaygılarımızı ele verecektir. Çok yakın anlamsal göstergelere sahip yırtık veya sökük elbise rüyaları, ayrıca önemli bir sorun karşısındaki yanlış veya hatalı tutum ve davranışlarımıza dikkat çekiyordur. Bu tür rüyalarda adeta; bir meseleye olan bakış açımız veya davranış tarzımızın değiştirilmesi gerektiği mesajı verilmek istenmektedir.
Rüyada elbise satın almak, gerçek hayatta önemli dönüşümlerden geçiyor olmanın bir belirtisi olarak düşünülebilir. Vazgeçilen veya vazgeçilmeye çabalanan alışkanlık, ilişki ve rutinlerin yerini alan değişiklikler rüyada elbise satın alma imgesiyle ortaya çıkabilir. Bu rüya aynı zamanda verdiğimiz/vermek durumunda kalmış olduğumuz kararlar ve neticelerine yönelik beklenti ve endişeleri yansıtır.
Siyah bir elbise, gölgelenen benlik ve bilinçaltından ortaya çıkan söz ve davranışlardır. Daha yalın bir ifade ile bu rüya için; kısıtladığımız / baskı altına alınan ihtiyaç ve istekler yorumunda bulunabiliriz. Sıklıkla depresyon ile de ilişkilendirilen siyah renkteki giysiler benzer bir anlamda ‘’karamsarlık, kötülük veya istenmeyen’’ bir durum olarak da ele alınabilir.
Etiketli elbise: Etiketteki içerik ve fiyat bilgisi başkaları üzerinde ne tür bir izlenim bırakma arayışında olduğumuz konusunu açıklığa kavuşturabilir. Etiket, böyle bir rüyada ayrıca sosyal kimliğimiz ya da sosyal rollerimiz konusuna değinecektir. Söz gelimi; üzerinde etiketi kalmış bir elbise giydiğimizi görmüş olmamız, yaşamımızdaki yeni durumlara karşı uyum güçlüğü çekiyor olduğumuz anlamını karşılayabilir. Yeni dahil olduğumuz bir çevre veya adapte olmaya çalıştığımız durumlar, üzerinde etiketi kalmış bir giysi olarak rüyada görselleşebilir.
Kıyafetin etiketindeki fiyatı pahalı / ucuz bulmuş olduğumuz rüyalar sembolik olarak bir ilişkide kendimize biçtiğimiz değeri ortaya koyacaktır. Örneğin, kıyafeti pahalı bulup satın almaktan vazgeçmiş olduğumuz bir rüya örneği kendimizi bir ilişki, anlaşma veya başka türlü bir sosyal role hazır ve yeterli hissetmiyor olduğumuz anlamını karşılayabilir.
Ters giyilmiş bir elbise genel yargılar, norm ve kurallardan uzaklaşmayı betimler. Bir toplulukta çoğunluğun aksine bir giyiniş tarzına sahip olduğunu görmek ise tipik bir ‘dışlanmışlık hissi ‘göstergesidir.
Rüyada çocuk / bebek elbisesi, rasyonel olmayan fikir, düşünce ve davranış kalıplarını sembolize eder. Duygusal söz ve davranışlarımız doğru karar ve davranışlarda bulunmamızın önüne geçiyor olabilir.
Üniforma şeklinde bir kıyafet / elbise söz konusu üniformanın çağrıştırdığı olumlu veya olumsuz etkilerin sosyal kimliğimizle olan bağlantısını deşifre eder. Üniforma aynı zamanda bir gruba bağlı hareket tarzını, bağımlı ilişkileri konu edinir.
İlginç bir rüya olarak; elbise yediğini görmek, rüya sahibi için başkaları tarafından nasıl algılanıyor olduğu konusundaki takıntılarına veya edindiği yeni bir sosyal veya mesleki rolü mecazen ‘’hazmetmekte’’ güçlük çekiyor olduğu anlamına gelir.
Atıl durumdaki, eski püskü elbiseler, yoksunluğu, arzu ettiğimiz ile mevcut olan arasındaki uçurumu, hakir görülmeyi simgeliyor olabilir. Eskilik rüya dilinde aynı zamanda, deneyip deneyip aynı olumsuz neticeleri almış olduğumuz, köhne fikir ve alışkanlıklarımız olarak da anlam bulur.
Bir erkeğin rüyada kadın kıyafeti giymiş olması; geçim sağlama, cesaret, koruma gibi temel maskülen rolleri yerine getiremiyor olma durumu olarak tanımlanabilir. Çok benzer bir duruma dikkat çeken aşağıdaki örnek rüya kaydını inceleyelim:
Rüyamda ağabeyimi oldukça zayıflamış bir halde görüyorum. Üzerinde pembe bir tişört var. Ne olduğunu hatırlayamadığım bir konuda benden yardım istiyor.
Rüyadan bir gün öncesinde ağabeyinin baygınlık geçirecek kadar hasta düştüğüne tanıklık etmiş olduğunu aktaran düş sahibi, bu durumu zayıflık ve pembe renkteki kıyafet gibi yaygın feminen imajlarla yansıtmıştır.
Rüyada bir kadının erkek kıyafeti ile görülmüş olması ise duygusallık, anaçlık, merhamet gibi temel feminen rollerden uzak kişilik yapısını ortaya koyacaktır.
Rüyada elbise yırtmak / yakmak veya kesmek, ani ve keskin kararlar, ilişkideki kopuşlar ve ya zorunlu değişikliklere işaret edebilir.
Üst üste çokça elbise giydiğini görmek, abartılı güvenlik kaygısı, tedbircilik ve evham göstergesidir.
İlk tahlilde, başkalarına özenmeyi simgelediği farz edilen elbise hırsızlığı rüyaları ayrıca isteklerimizi elde edebilmek için gerekli şart ve imkanlara sahip olmayışımız ve yahut başkaları tarafından yeterli ilgi veya değeri görmüyor olduğumuz şeklinde yorumlanabilir.
Elbise soymak / çıkarmak, rüyanın içeriğine göre kendini ifade etme, bilinmeyenleri ortaya dökme, sırların açığa çıkması, cinselliğini ifade etme, beğenilme arzusu gibi konu başlıkları etrafında ele alınabilir.
Kaybolan giysiler gerçek kimliğimizle kopan irtibatı simgeler. Bir ilişkide kendimiz gibi davranamıyor veya bireysel ihtiyaç ve önceliklerimizi başkalarının çıkarlarına alet ediyor olabiliriz. Böyle rüyalar aynı zamanda bizi bekleyen önemli görevler karşısında yetersiz hissediyor olduğumuzu anlamını karşılayabilir.
Başka bir kimseye ait elbise(ler) rüyanın içeriğine göre o kişiyi çağrıştıran karakteristik özellikleri, benimseme, takip etme veya özenmeyi anlatabilir. Böyle bir rüya aynı zamanda başkalarından aldığımız duygusal etkileri konu edinir. Bir başkasının kıyafetleri biazı rüyalarda da kendimize uygun bir sosyal rol bulamadığımız / bocaladığımız yabancı bir çevreyi simgeler.
Rüyada elbise satmak sembolik olarak benimsemekte güçlük çekilen ilişki, fikir, yaşam tarzı ve alışkanlıklardan kurtulma istek veya çabasına işaret eder. Elbise satma rüyaları aynı zamanda zorunlu sosyal görevlerin yarattığı baskıyı simgeler.
Bir yönüyle bir tür suçluluk ve pişmanlık yaşıyor olabileceğimizi ima eden elbise temizleme rüyaları aynı zamanda bozulan (sembolik olarak kirlenen) itibar veya imajı yeniden tesis etme çabasını da ele verebilir. Bu bağlamda elbisedeki lekeler geçmiş deneyimlerimizden arta kalmış suç, hata veya günahlar olarak anlamlandırılabilir.
Elbisenin renk değiştirmesi, değişen şartlara uyum kabiliyetidir. Bir tavsiye olarak bu rüya yerleşmiş kural ve kalıplardan dışarı çıkmamız gerektiğini tembihler.
Kahverengi elbise: Üzerinde yaşamımızı idame ettirdiğimiz emniyetli kara parçası olan toprakla özdeşleşen kahverengi bu bağlamda; güvenlik arayışı, doğallık, sadelik, gerçeğe yakın hareket etme ve aşırılıklardan uzak durma gibi anlamları vermeye son derece müsaittir.
”Su, hava ve ateşin aksine toprak daima güvenli, koruyucu ve stabildir. Yaşam serüvenimizin büyük çoğunluğu bu yüzdendir ki, toprakta, emin yerde gerçekleşir. Toprakla özdeşleşmiş bir renk olarak kahverengi rüyanın sembolik dilinde de güvenlik arayışını, sadeliği, doğallığı ve fakat aynı zamanda abartılı muhafazakarlığı ve geçmişe saplanmayı anlatabilir.”
Rüyada kahverengi bir kıyafet görmüş olmanın anlamını da bu konu başlıkları etrafında anlamlandırmak gerekir. Örneğin, kahverengi giysinin tavsiye edilmiş olduğu bir rüya, takınmamız gereken tutum veya bulunacağımız tercihin doğallık, sadelik, veya güvenlik odaklı olması gerektiği iması olarak yorumlanabilir.
Kahverengi bir kıyafeti tercih etmemiş olduğumuzu gördüğümüz bir rüya ise farklılık ve heyecan arayışımızı ele verebilecektir. Bazı rüya örneklerinde de bu; sabit fikirli tutum ve davranışlardan sıyrılmak, geçmişe saplanmamak gerektiği mesajı olarak okunabilir.
Rüyada bir kıyafeti beğenmemek veya aradığı kıyafeti bulamamak; bizden bekleneni verme konusunda sahip olduğumuz tereddüt ve kaygılara işaret ediyor olabilir. Alternatif bir yorumda ise bu tür rüyaları çelişkiye düştüğümüz seçenekler olarak da yorumlayabiliriz. Rüya sahibinin uygun bir rol geliştirememiş olduğu veya uyum güçlüğü çektiği ilişkiler de bu tür rüyalardan devşirilebilecek anlamlardandır.
Hediye elbise: Benimsememiz gereken yeni bir rol/tutum, karşılıklılık, davet, teklif, arkadaşlık
Elbise taşımak: Yeni beliren bir durum karşısında yaşanabilecek uyum güçlükleri
Elbise denemek / seçmek: Yaşamımızdaki yeni rolleri yerine getirebilmeye duyulan kaygı, belirsizlik, bir karara varma gereği, elimizdeki alternatifleri değerlendirdiğimiz bir süreç
Elbise ile yüzmek: Abartılı korumacı tutum, duygularını gizlemek
Elbise bulmak: Değişen fikir, görüş veya psikolojik durum, biçilen yeni rol(ler)
Çöpe atılmış giysiler: Terkedilmiş / benimsenmeyen bir fikir, alışkanlık veya ilişki
Kırmızı elbise: Beğenilme, dikkat çekme çabası, aşk, yoğun duygu ve tutkular, feminen davranış kalıpları
Pembe elbise: Aşk, flört, sempati, feminen davranış kalıpları
Yeşil elbise: Güvenlik ihtiyacı, huzur arayışı, düzen yaratma girişimleri
Mavi elbise: Erkeksi davranış kalıpları, özgürlük, kurtuluş arzusu
Lacivert elbise: Disiplin, ciddiyet
Sarı / Turuncu elbise: Dinamizm, yaratıcılık, hareketli bir yaşam evresi, kalıpların dışına çıkmak
Gri elbise: Depresyon, duygusal sönüklük
Beyaz elbise: Ham duygular, saflık, masumiyet
Turkuaz elbise: Yaratıcılık, açık fikirlilik
1- Garfield, P. L. (1992). The healing powers of dreams. New York: Simon & Schuster. (s.142)