SEVGİLİ GENÇLER | AKSARAY ANADOLU İMAM HATİP LİSESİ
← YA TAYBE
TERCİH YAPARKEN AKILDA TUTULMASI GEREKEN HUSUSLAR →
Posted on Temmuz 16, 2010 by kuthan
Bu çalışma; almak zorunda olduğunuz kararlardan biri olan meslek seçimi yaparken nelere dikkat etmeniz gerektiği konusunda ve kendinize en uygun mesleği seçerek mutlu, üretken ve başarılı bir hayat sürmenizde size yol gösterecektir.
17 yaşında genç bir kızım. 1.60 boyunda 55 kiloyum. Kumral uzun saçlı, kahverengi gözlüyüm. Sağlıklıyım. Ara sıra kalabalıkta başım ağrır. Duyu organlarım iyi çalışır, hayatımı etkileyen bir engelim yok.
Fiziksel özelliklerimiz nelerdir diye sorduğumuzda kendimizi hiç zorlanmadan anlatmaya başlarız değil mi? Çoğumuz fiziksel özelliklerimizle kendimizi tanırız.
Akademik yeteneklerimiz okul başarımızla, zihinsel performansımızla ortaya çıkar. “Matematiği ne kadar çalışırsam çalışayım başaramıyorum.” “Saatlerce çalışıyorum ama istediğim başarıyı elde edemiyorum.” Senin de bu cümleleri söylediğini duyuyor gibiyim. Bu cümleler bizim akademik yanımızı tanımlayan cümlelerdir aslında. Herkesin matematikte başarılı olması beklenebilir mi? Herkesin bir kaç saatlik çalışmayla tarih dersinde başarılı olması beklenebilir mi? Bunlar kişiden kişiye değişen özellikler, bireysel farklılıklardır. Kendini tanıyan, sınırlarını bilen kişiler hayatta ve meslek seçiminde daha isabetli kararlar verip mutlu olabilirler.
Örneğin; Sayısal derslerden hoşlanan, yetenekleri bu yönde olan bir genç; arkadaşları farklı bir bölümde olduğu için ya da başaramadığı dersin öğretmenine kızdığı için sosyal bölümü seçerse yetenekleri doğrultusunda doğru bir karar vermiş olacak mıdır? Sosyal derslerden hoşlanan yetenekleri bu yönde olan bir genç; annesi ve babası ya da öğretmeni istiyor diye sayısal alanı seçerse belki başarılı olacaktır ama mutlu olacak mıdır sence?
Meslek seçimi, ortaöğretimde alan seçimi ile başlar. Yetenek ilgi ve değerlerinin farkında olan, bu özelliklerini mesleklerle bağdaştıran kişinin hedef belirlemesi daha kolay olacaktır. 9. sınıfın başından itibaren hem notlarını yüksek tutmaya çalışmalı hem de kendini izleme sürecine girmelisin. Hangi derslerde daha kolay öğrendiğinin, hangilerinde daha çok zorlandığının farkında olarak alan seçimini daha sağlıklı yapabilirsin. Doğru alanı seçmek başarılı bir okul hayatı sürdürmeyi sağladığı gibi meslek tercihine daha uygun üniversite bölümlerini belirlemeni kolaylaştıracaktır.
Hayatınızı kazanmanız için eğitimle elde edilmiş bilgi ve becerilere sahip olmanız gerekir. Kazanılan bu bilgi ve beceriler bütününe “meslek” denir.
Hiç kuşkusuz hayatımızı tatmin edici ve mutlu bir şekilde sürdürebilmemiz için meslek seçimine sadece “hayatı kazanma” olarak bakmak yeterli olmayacaktır. Mutlu olmak için yaptığımız faaliyetlere ilişkin ilgi ve yeteneğimizin de olması gerekmektedir. Bu yönüyle değerlendirdiğimizde doğru bir meslek seçimi için dikkat edilmesi gereken birkaç faktörü ele almak yerinde olacaktır.
Peki, bu yetenek, ilgi ve değerlerimizin nasıl farkına varacak, nasıl karar vereceğiz?
 Neler yapmaktan hoşlanırsın?
 Güçlü ve zayıf yanların neler?
 Çocukluğunda hangi oyunları oynamaktan hoşlanırdın?
 Hangi derslerde başarılı ve aktifsin?
 Hangi etkinliklere katılmaktan hoşlanırsın?
 Özel yeteneklerin var mı?
Önce dur ve kendine kulak ver! Okul ortamında neler yaşıyor, neler hissediyorsun?
Peki ya okul dışında neler yapmaktan hoşlanırsın?
– Düzenli misin?
– İnsanlarla bir arada olmaktan hoşlanır mısın?
– Para senin için çok mu önemli?
– Şöhret senin için ne kadar önemli?
Sorun mesleklerde değil, kişiye uygun olup olmamasındadır. Meslek seçimi yaparken, seçeceğimiz mesleğin değerlerimizi destekleyecek özelliklere sahip olması, işimizi yaparken daha fazla verim almamızı ve mutlu olmamızı sağlayacaktır.
– Meleğin gerektirdiği özellikler,
– Mesleğin gerektirdiği eğitim,
– Mesleğin çalışma ortam ve koşulları,
– Mesleğin iş bulma olanakları,
– Meslekte ilerleme ve emeklilik koşulları.
Diğer yandan ailemizin imkân ve koşulları da seçimlerimizi etkileyen faktörlerden biridir. Ailemizin ekonomik koşullarını, bizden beklentilerini ve çevresel etmenleri de göz önünde bulundurmamız gerçekçi kararlar almamıza yardımcı olacaktır. Meslek seçimi yaşamın her yönünü etkileyen bir karar olduğu için bu kararı sizin ya da anne babanızın tek başına alması yeterli olmayabilir. Gerektiği takdirde okulunuz rehberlik servisinde bulunan uzmanlardan da destek alarak daha isabetli kararlar verebilirsiniz.
Hayatındaki tüm seçimler senin tercihin olacak, sonuçlarına sen katlanacaksın. Olumsuz sonuçlarla karşılaşmamak için; kendini tanıma yani yeteneklerinin farkında olma, ilgi ve değerlerini sahiplenme ve bu doğrultuda geleceği planlamak gereklidir.
Biliyorum çocukluğundan beri sana sordular büyüyünce ne olacaksın? Bazen annen verdi bu sorunun cevabını “Benim oğlum mühendis olacak”, bazen baban verdi cevabını “kızım doktor olacak” diye…Çoğu zaman senin bunları tekrar etmen istendi, söylediklerin duyulmadı bile…..
Şimdi aynaya bak ve kendine sor. Ben kimim ve hayattan ne istiyorum… Nasıl bir hayat yaşamak istiyorum? Sana kimseyi duyma demiyorum… Ama herkesi duyarken kendi içinden gelen sese de kulak ver…
Hayatın içinde hayata atılan bir adım olarak üniversite kimliği taşımaktan çok daha fazlasını gerektiren bir durumdur.
KENDİNİ GELİŞ¬TİRME YETENEĞİ KAZANMAK,
YAŞANTI ZENGİNLİĞİ KAZANMAK,
HEPSİ BİR ARADA ÜNİVERSİTELİ OLMAK…
Üniversiteli olmak için ilk adım ÖSYM tarafından yapılan duyuruların takip edilerek başvurunun yapılmasıdır. Başvuru, sınav tarihleri ve sonuçların duyurulması sürecinde ÖSYM tarafından yapılan açıklama ve duyuruların ulusal basından ya da http://www.osym.gov.tr adresinden takip edilmesi gerekir.
Sınav sonuçlarının açıklanmasından sonra emeğinizin sonuçlarının alınacağı karar süreci “üniversite seçimi” aşamasıdır.
NASIL BİR SEÇİM YAPMALI
• İstenilen bölüme ve alınan göre puana seçimler yapılması,
• Fırsatların değerlendirilmesi,
• Dezavantajların değerlendirilmesi,
• Fırsatlar ve dezavantajların göz önüne alınarak en uygun tercihlerin yapılması
Üniversiteye hazırlanma süreci kadar önemli olan diğer bir nokta da doğru tercih yapabilmektir. Tercih yapmak bir süreçtir. Bu süreçte yapılması gereken
• Bilgiye ulaşılması,
• Bilginin önceliklere göre değerlendirilmesi,
• Değerlendirilen bilgilerin karara bağlanması.
DİKKAT ÜNİVERSİTE SEÇERKEN TOPLANACAK BİLGİLER
• İstenilen bölüme ilişkin eğitim veren üniversiteler
http://www.yok.gov.tr, http://mbs.meb.gov.tr adresinden, ÖSYM tarafından yayınlanan tercih kılavuzu, adresinden ulaşabilirsiniz.
• İstenilen eğitim programına ilişkin bilgilerin üniversiteler bazında karşılaştırılması.
Eğitim süresince verilen eğitim programlarının ders sayıları, seçmeli dersler, uygulanan staj eğitim programları, öğrenci değişim programları, yabancı dil eğitimi, çift anadal, yan dal vb. unsurlar açısından karşılaştırılarak değerlendirilmesi.
Eğitim programlarının karşılaştırılması için örnek tablo kullanılabilir.
Üniversite Adı Eğitim süresince alınan dersler (* Kredi sayısı) Eğitim süresince alınan seçmeli dersler Birinci Öğretim İkinci Öğretim Özel Koşullar
* Ders Kredisi: Belli bir öğrenimin tamamlanması için öğrencilerden istenen her türlü kuramsal ve uygulamalı çalışmalar göz önünde tutularak bir yarıyıl veya bir öğretim yılı okutulan herhangi bir dersin, okul programı bütünlüğü içindeki değerini nicelik olarak gösteren birim.
İkinci Öğretim: Yükseköğretim kurumlarında normal örgün öğretimin bitimini takiben (akşam saatlerinde) yapılan örgün öğretim olarak tanımlanmaktadır. İkinci öğretim, öğretim süreleri, ön lisans ve lisans düzeyinde sürdürülecek öğretimin esasları, devam, ara sınav sayısı, bunların başarı notuna katkısı, uygulama ve bütünleme şartları ve eğitim-öğretimle ilgili diğer konularda normal örgün öğretimden hiçbir farklılık taşımaz. İkinci öğretimin farkı katkı payına bağlıdır.
İkinci öğretim isteğe bağlı ve paralıdır. Paralı öğretime kabul edilecek öğrencilerin ödeyecekleri öğrenim ücretleri Bakanlar Kurulunca tespit edilir. Öğrenim ücretleri, peşin olarak ya da biri kayıt veya kayıt yenileme sırasında, diğeri Şubat ayında olmak üzere iki eşit taksitte yatırılır. İkinci öğrenim öğrencileri, normal örgün öğretim öğrencilerinin her türlü hakkından yararlanırlar. İkinci öğretimde öğrenim gören öğrenciler, ikinci öğretim programlarından normal örgün öğretim programlarına yatay geçiş yapamazlar. Normal örgün öğretimden ikinci öğretime yatay geçiş yapılabilir.
Üniversitelerde uygulanan %50 si ortak ders içeren 2 farklı branşta mezun olmaya imkân sağlayan YÖK tarafından onaylanmış bir sistemdir. Diğer bir deyişle çift anadal bir lisans programında okurken aynı zamanda başka bir lisans programından mezun olmaya imkân veren bir programdır.
Çift Anadal Programı(ÇAP) için gereken şartlar:
• Birinci anadal programında öngörülen tüm dersleri başarmış olmak.
• En az 3.00 genel not ortalamasına sahip olmak ve anadal lisans programının ilgili sınıfındaki başarı sıralamasında ilk %20’lik dilim içinde yer almak.
• Başarı sıralamasına göre, başvurulan Çift Anadal Programı (ÇAP) için ayrılan kontenjan içinde olmak.
Örneğin işletme okuyan bir öğrenci eş zamanlı iktisat okuyabilir.
Yan Dal: ÖSYM tarafından yerleştirilen lisans/önlisans programı dışında başka bir dalda bilgilenmek amacıyla izlenilen derslerden oluşan sertifika programıdır.
Yan dal için gereken şartlar
• En az 2.50 genel not ortalamasına sahip olmak
• Yan dal programı için belirtilen kontenjan içinde olmak.
Üniversitelerin uluslar arası eğitim yardımlaşma anlaşması gereği isteyen öğrencilerin, eğitimlerinin bir kısmını yurtdışında yapmasına fırsat tanıyan bir uygulamadır.
Yükseköğretim programları kapsamında uygulanan iki tür öğrenci değişim programı vardır:
1. 1. Erasmus Yüksek Öğretim Programı: Öğrencilerin ilgili üniversitenin anlaşma yaptığı üye veya aday ülkelerin üniversitelerinde yarım/tam yıl okuma hakkına sahip olduğu bir programdır. Ülkemizden öğrenciler gittiği gibi aynı şekilde o üniversitelerden de ülkemize öğrenciler gelmekte ve tüm masraflar program kapsamında karşılanmaktadır. Ancak dikkat edilmesi gereken nokta; Erasmus programı bir “yabancı dil öğrenme programı” , burs programı ve diploma programı değildir. Öğrencilerin yurt dışı tecrübesi kazanması, farklı kültürleri ve farklı eğitim programlarını tanımasına katkı sağlayan bir uygulamadır.Ayrıntılı bilgi için…www.ua.gov.tr adresi ziyaret edilebilir.
2. Farabi Değişim Programı: Üniversite ve yüksek teknoloji enstitüleri bünyesinde ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde eğitim-öğretim yapan yükseköğretim kurumları arasında bir veya iki yarıyıl süresince öğrenci ve öğretim üyesi değişimine imkân sağlayan bir uygulamadır. Ayrıntılı bilgi için…www.yok.gov.tr adresi ziyaret edilebilir.
• Üniversitenin bulunduğu şehirlerin karşılaştırılması,
Şehrin büyüklüğü, iklimi, ulaşımı, bölüme kaynaklı edecek sektörlerin varlığı, iş imkânı, yarı zamanlı veya tam zamanlı iş imkânlar, özel yurtlar,barınma imkanları, öğrenciye sunulan imkânlar açısından değerlendirilmesi.
• Yurt, burs, ulaşım, sosyal aktiviteler vb. unsurlar açısından karşılaştırılması.
Yurt Hizmetleri: Tercihlerinizi yaptıktan sonra dikkate almanız gereken önemli noktalardan birisi de barınma ihtiyacının giderilmesidir. Bu ihtiyacın giderilmesi için yapılacak ilk işlem tercih döneminde Kredi Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından belirtilen süre içinde internet aracılığı ile başvurunun yapılmasıdır. Başvuru sürecinde Kredi Yurtlar Kurumunun barınma koşullarına ilişkin http://www.kyk.gov.tr/kyk/html/index.php adresinin incelenmesi etkili seçim yapmak için uygundur.
Burs: Bir öğrencinin öğrenimini sürdürebilmesi veya bir kimsenin bilgi ve görgüsünü artırması için belli bir süre devlet veya özel kuruluşlarca ödenen karşılıksız veya geri ödemeli verilen nakdi yardım.
Öğrenim Kredisi :Yüksek öğrenim gören T.C vatandaşı öğrencileri maddi yönden desteklemek, sosyal ve kültürel gelişmelerini kolaylaştırmak amacıyla devam ettikleri yüksek öğretim kurumlarının normal öğrenimi süresince verilen, zorunlu hizmet yükümlülüğü bulunmayan borç paradır.
Yüksek öğrenimine devam eden TC vatandaşı öğrencilere ilgili mevzuatı doğrultusunda Kredi ve Yurtlar Kurumu tarafından öğrenim süresince burs ve kredi verilmektedir.
Ayrıca vakıflar, dernekler, sivil toplum kuruluşları tarafından da belirlenen şartlar doğrultusunda üniversite öğrencilerine burs imkânı sağlanmaktadır. Bir yüksek öğretim programına kayıt yaptırdıktan sonra burs alma koşullarına ilişkin araştırma yapmak gerekmektedir.
Vakıf üniversiteleri tarafından sağlanan burslara ilişkin ayrıntılı bilgiye ÖSYM tarafından yayınlanan tercih kılavuzunun “özel koşullar” bölümünden ulaşılabilir. Pek çok vakıf üniversitesi öğrencilere öğrenim süresince burs vermektedir. Bursun kesilme koşullarına ilişkin bilgiye ilgili vakıf üniversitesinden ulaşılabilir.
Yüksek öğrenimine devam eden başarılı ve ihtiyaç sahibi öğrencilere karşılıksız verilen paradır. Burstan yararlanacak öğrenciler http://www.kyk.gov.tr adresinden duyurulmaktadır.
DİKKAT! Burs alan öğrenciye öğrenim kredisi, öğrenim kredisi alan öğrenciye ise burs verilmemektedir. Bir öğrenci hem burs hem de öğrenim kredisi alamamaktadır. Başvuru sürecinde bu hususun dikkate alınması gerekmektedir.
DİKKAT! Öğrenim kredisi borcu; öğrenciye normal öğrenimi süresince verilen miktarlara Türkiye İstatistik Kurumu Toptan Eşya Fiyat Endeksindeki artışlar uygulanarak, hesaplanacak miktarın ilave edilmesi ile tespit edilir.
DİKKAT! Öğrenim Kredisinden Yararlanamayacak olan öğrenciler http://www.kyk.gov.tr adresinde kredi/burs başlığı altında yer almaktadır.
DİKKAT! Burs,öğrenim ve katkı kredisi müracaatında bulunan öğrencilerden istenilen belgeler öğrencilerin öğretim kurumlarında ve Kurumun http://www.kyk.gov.tr adresinde ilan edilmekte, Açık Öğretim Fakültesi öğrencilerinin ise adreslerine duyuru yapılmaktadır.
ÖĞRENİM KREDİSİ AŞAĞIDAKİ DURUMLARDA KESİLMEKTEDİR!
• Kesin hükümle mahkûm olması.
BURS AŞAĞIDAKİ DURUMLARDA KESİLMEKTEDİR!
Ayrıntılı bilgi için…www.kyk.gov.tr adresinden bilgi alınabilir.
Üniversitelerin bir bölümünden, başka bir üniversitenin ya da aynı üniversitenin eş değer veya aynı bölümüne yapılan geçişlere “yatay geçiş” denir. Yatay geçiş için adayın ÖSS den aldığı puanla gitmek istediği üniversitenin o yılki puanı arasında fazla bir farkın olmaması gereklidir. Öğrencinin ilgili üniversiteye geçiş yapabilmesi için Üniversitenin yatay geçişle ilgili kontenjan bildirmesi gereklidir. Eğer ilgili üniversitede boş kontenjan olmazsa yatay geçiş yapılamayacaktır. Üniversite boş kontenjan bildirmişse bu durumda öğrencinin alttan dersinin olmaması gerekmektedir.
Dikey Geçiş Sınavı (DGS), meslek yüksekokulları ve açık öğretim ön lisans programları mezunlarının lisans programlarına geçiş yapmalarını sağlamak için uygulanan bir sınavdır. İki yıllık bölüm okuyan öğrencilerin kendi bölümlerinin dört yıllık bölümlerine geçiş yapmalarını sağlamaktadır. ÖSYM tarafından yapılmaktadır. DGS´ye, meslek yüksekokulları ve açık öğretim ön lisans programlarından mezun olanlar ile son sınıfta olup da staj dışındaki mezuniyet şartlarını yerine getirmiş olan öğrenciler başvurabilmektedir. DGS’ ye ilişkin ÖSYM tarafından yapılan duyurular takip edilerek gerekli iş ve işlemler yapılabilir.
YURT DIŞINDA YÜKSEK ÖĞRENİM GÖRMEK İSTEYENLER İÇİN!!!
Yurtdışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan diplomaların Türkiye’de geçerli olabilmesi için Yükseköğretim Kurulu(YÖK) tarafından onaylanarak denklik belgesi verilmesi gereklidir. Konuyla ilgili aşağıdaki hususlara dikkat edilmesinde büyük yarar vardır:
– ÖSYM tarafından yayınlanan başvuru kılavuzunun incelenmesi ve yurt dışı eğitimle ilgili açıklamaların mutlaka okunması gerekmektedir.
YÖK’ten onaylatmadan, denkliği tanındığı söylenen üniversiteye kayıt yaptırmayın.
– Yükseköğretimlerini yurtdışında yapmak isteyenlerin ÖSYM tarafından yapılan sınava girmiş olmaları ve ön lisans ve lisans programları için belirlenen taban puanı almış olmaları gerekmektedir.
İnternet Adresi: http://www.yok.gov.tr
“Doğru Tercih yapmak sınava girmek kadar önemlidir.”
Sevgili öğrenciler, sınav ve tercih stresinin hakim olduğu şu günlerde sizlere yol göstermek ve uzman görüşü alınmadan tercih yapmanın sağlıklı olmayacağını düşüncesindeyiz. Sağlıklı tercih yapmak adına bir dizi öneriler sunmaya çalışılacaktır. Tercih listesi hazırlama telaşı içinde olan gençlere ilk söyleyebileceğimiz hayat boyu mutlu olacaklarını düşündükleri ve yapmayı planladıkları bir mesleği seçmeleri temennisi ile başlamak doğru olacaktır.
İnsan yaşamındaki önemli dönüm noktalarından biri meslek seçimidir. Günümüzde çoğu insan yaptığı işle değil, düşlediği meslekle kendini bulabileceğini ve yaşamının bu sayede daha anlamlı olacağını düşünmektedir. Oysa yıllarını bir mesleğe harcayan insanların yer yer mutlu olmadığını görebiliyoruz. Bu insanlar arasında emeklilik dönemine geldiklerinde farklı bir mesleğe geçiş yapmayı düşünenler de bulunmaktadır.
Üniversite adayları, yaptıkları tercihle, mezun olduklarında iş ve gelecek yaşamlarını şekillendirmektedirler. Öğrenci böylece gelecekte mutlu olup olmayacağını kendisi belirler. Sevdiği bir bölümü tercih ederse, mutlu olacağı bir mesleğe sahip olur. Ancak doğru seçim yapmak da sanıldığı kadar kolay değildir. Sınava giren ve barajı aşmayı başaran adayın önüne birbirinden farklı birçok yükseköğretim programı çıkmaktadır. Tercih yapma hakkını kazanan aday lisedeki alanına, almış olduğu puana, kendi kişisel özelliklerine ve yükseköğretim programlarının niteliklerine göre karar vermelidir.
MERKEZİ YERLEŞTİRME İÇİN TERCIH İŞLEMİ NASIL YAPILIR
ÖSYS’de Merkezi Yerleştirme için tercih yapmak isteyen adayların yapacakları işlemler ile ilgili kısa bilgiler aşağıda yer almaktadır.
ÖSYS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunun Temin Edinilmesi: ÖSYS’de tercih yapma hakkı olan ve tercih yapmak isteyen adayların ilk olarak ÖSYS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunu edinmeleri gerekir. İçerisinde Tercih Formu da bulunan ÖSYS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu Başvuru Merkezlerinden ücreti karşılığında edinilebilir. Ortaöğretim Kurumu (Okulu) Müdürlükleri, ÖSYM Sınav Merkezi Yöneticilikleri ve ÖSYM Büroları ÖSYS’de Başvuru Merkezi olarak görev yapacaklardır. Ancak aynı adreste birden çok ortaöğretim okulunun bulunduğu durumlarda, bu okulların hepsine hizmet veren bir Başvuru Merkezi bulunmaktadır. ÖSYS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu, aday ya da bir yakını tarafından herhangi bir Başvuru Merkezinden temin edinilebilir. Ayrıca Kılavuz ÖSYM’nin http://www.osym.gov.tr adresinden de görülebilir.
Tercih işleminin nasıl yapılacağının belirlenmesi: ÖSYS Tercih Bildirimi Başvuru Merkezlerine başvurularak,T.C. Kimlik Numarası ve ÖSYS şifresi ile ÖSYM’nin http://www.osym.gov.tr internet adresinden bireysel olarak veya başvuru merkezleri aracılığı ile yapılabilir.Açıklanan yöntemler dışında tercih bildiriminde bulunulamaz (posta, faks, elektronik posta vb.).Tercihlerini internet üzerinden bireysel olarak yapacak adayların sorumluluğu kendilerinde olacaktır.
Tercih için randevu alınması: Tercihini Başvuru Merkezi aracılığıyla yapacak adayların, tercih işlemini yaptıracağı Başvuru Merkezinden randevu alması zorunludur. Randevu, kılavuzun edinildiği gün aday ya da bir yakını tarafından alınabileceği gibi daha sonraki bir gün de alınabilir.
Tercih Formunun doldurulması: Adayların bu kılavuzu inceleyip yapacakları tercihleri ve sıralarını belirledikten sonra Tercih Formunu doldurmaları gerekir.
Tercih bildiriminin sonuçlandırılması: Adaylar randevu aldıkları gün ve saatte Başvuru Merkezine bizzat giderek ya da tercihlerini internet üzerinden göndererek tercih bildirimini tamamlayacaklardır. İnternet kullanımında deneyimli olmayan veya yanlış yapmaktan çekinen adayların tercih bildirimini Başvuru Merkezi aracılığıyla yapmalarında yarar olabilir. Yukarıdaki ile tekrar birisi çıkabilir. Tercihlerin Internet üzerinden aday tarafından gönderilmesi durumunda yapılabilecek yanlışların sorumluluğu adaya ait olacaktır.
TERCIH LISTESI OLUŞTURMADA 10 ALTIN KURAL!
“Her Tercih Kişiye Özgüdür”
Gitmeyeceğiniz, okumayacağınız bir üniversite/bölüm başarı sırası ne olursa olsun yazmayın. Eğer istemediğiniz bir tercihinize yerleştirilir ve gitmezseniz bir sonraki yıl sınavına tekrar girmeniz durumunda okul başarı puanınız (OBP) -sınavsız geçiş ve açık öğretim kontenjansız bölümlere yerleşenler hariç- yarı yarıya düşürülecektir. Ayrıca kazandığınız yeri ve puanı sizden daha düşük bir öğrencinin yerleşmesine de engel olmuş olursunuz. Yaptığınız bu listeyi duvarınıza asın ve birkaç gün düşünün. Tamamsa sizin tercih listeniz hazır demektir. Uzmanların ve özellikle ailenizin görüşlerini almayı unutmayın.
YGS ve LYS sonuç belgenizdeki puanınızdan çok, başarı sıranızı dikkate alın. Başarı sıranız sonuç belgenizdeki AOBP ile elde ettiğiniz puanların başarı sırasıdır. En önemlisi tercihlerinizi yaparken mezun olduğunuz alana göre AOBP katsayınızın alan içinde 0,15’lik dilimdeki, alan dışında 0,12’lik dilimdeki veya meslek liseliler için ek puanlı dilimdeki başarı sıranızı kullanın. Eğer bölüm değil de en çok istediğiniz üniversiteyi seçmek istiyorsanız, başarı sıranıza göre yerleştiğinizde, yatay geçiş veya çift anadal, yandal seçeneklerini araştırın.
Tercih listenizi oluştururken kriterlerinize uygun bölümleri en çok istediğinizden başlayarak sıralayın. Tercih listenizde en fazla 24 bölüme yer verebileceğinizi unutmadan, sıralamanızı başarı sıranıza göre en düşükten en yükseğe göre oluşturun. Son 6 tercihinizde başarı sıranızın en az % 50 oranında altında olan bölümlere yer verip yerleşme şansınızı artırabilirsiniz.
Tercihlerinizi Sıralarken Dikkat Edin!
Artık kılavuzu kenara bırakabilirsiniz. Sıralarken yine puan ve başarı sırasına bakmayınız. Gitmeyi en çok istediğiniz bölüm (başarı sırası ne olursa olsun) en üstte olmalıdır. Örneğin 1’nci sıradaki bölüm, 2’inci sıradakinden daha çok istediğiniz bölüm olmalıdır. Şimdi ise bunu bir tercih listesi haline getirmek gerekiyor. Bunu yapabilmek için de başarı sıranızı öncelikle dikkate almamız gerekiyor.
Ham Puanla Girilen Yerleri Ayırın!
Lisans programlarını tercih etmeniz için ham puanınızın 180 ve üstü olması gerekmektedir. Y-YGS veya Y-LYS puanınız 200’den yüksek de olsa lisans programı tercih edebilmeniz için ham puanınızın ilgili puan türünde 180 ve üstü olmasına dikkat ediniz. 140-180 aralığında ham puan almış adaylar ise önlisans programları ile Açık Öğretim Fakültesi lisans programlarını tercih edebileceklerdir. Açık Öğretim Fakültesi’nin İngilizce Öğretmenliği bölümü için 180 barajını aşma şartı ve Okul Öncesi Öğretmenliği bölümlerinin özel koşulları vardır.
Puan Türleri Farklı Olan Bölüm Tercihlerinde Dikkat Edin!
Puan türleri farklı ortak alanlardan tercih yaparken, listenizi, her alandan en çok istediğinize göre sıralayarak oluşturun. Örneğin LYS 1,2,3 sınavına girip MF ve TM puanında önlisans veya lisans bölümler için tercih yapma hakkı kazanan sayısal öğrenciler aynı zamanda TM puan türünden de tercih yapabilirler. İstedikleri bölümü MF ve TM puan türlerine karşılık gelen başarı sıralarına göre karma olarak hazırlayabilirler. Başarı sıralarını dikkate alacaklar derken, MF ile alan bölümleri en üste, TM ile alan bölümleri alta yazmak gibi bir yanlışa düşmeyin. Tabi ki sizin için öncelik MF puanı ile alan bölümler ise böyle bir sıralama da yapabilirsiniz.
Yerleştirme Şartlarını İyi İnceleyin
ÖSYM yerleştirme yaparken, öncelikle adayın Y-YGS veya Y-LYS puan bilgilerine bakar.Y-YGS veya Y-LYS verisi yüksek olan aday, bir bölümü son sırada tercih etse de ilk sırada tercih eden adayın önüne geçer. ÖSYM’nin izlediği yol şöyledir;
• Y-YGS veya Y-LYS puanına sahip, aynı bölümü tercih etmiş iki aday (tercih sırası aynı olmak zorunda değil) bu bölüm için oluşturulan Y-YGS veya Y-LYS puanı sıralamasında, o bölümün kontenjanı olan sırayı eşit olarak paylaşıyorlarsa; yerleştirmede öncelik, o puan türünde ham YGS veya LYS puanı yüksek olana verilir.
• Puan türünün ana alan testlerinde neti daha yüksek olana, o da eşitse daha üst sırada tercih edene yerleştirilir.
• Bu durumunuz da diğer adayla eşitse, yaşı küçük olan yerleştirilir.
• Eşitlik yine bozulmazsa kura çekilir ve kurayı kazanan yerleştirilir.
Bölüm ve programların başarı sırası ve taban puanı verileri, her yıl adayların tercihlerine göre oluşur. Adaylar da bir önceki yılın başarı sırası ve taban puanını göz önünde bulundurarak tercihlerini sıraladığı için bu durum biraz yumurta-tavuk meselesine dönüşür. Yine de bölüm ve programların başarı sırası ve taban puanı değişkendir. Taban puanlar sınavın zorluğu, aday sayısı gibi etkenlerle daha fazla değişkenlik gösterirken, başarı sıraları, kontenjan artışlarına ve adayların gösterdiği sınav başarısına göre değişebilir. Örneğin 2008 yılında 7.000’inci sıradan yerleşilen bir programa, 2009 yılında 13.000’inci sıradan yerleştirme gerçekleşmiştir. Bu yıl da başarı sıralarının değişkenlik gösterebileceğini unutmayın ve başarı sırası aralığınızı geniş tutun.
Farklı Bölümlere ve Özel Koşullara Dikkat Edin
Tercihlerinizde yer verdiğiniz bölüm/programların devlet, vakıf, KKTC veya yurtdışı da olsa maddi koşullarına dikkat ediniz. Üniversite ve bölüm seçiminizde maddi koşullar çok önemlidir. Devlet üniversitelerinde ikinci öğretim yapan bölümlerin harç miktarları normal öğretimlere göre çok fazladır. Ayrıca devlet üniversitelerinde de yurt dışı üniversiteleriyle entegre yürütülen bölüm/programlar vardır ve paralıdır. Örneğin İTÜ işletme bölümü UPSUNNY uygulaması kapsamında öğrenci alan bir programdır.Bu bölümde okuyan öğrenciler not ortalaması iyi olmak şartıyla birlikte kişisel başvuruda bulunmaları halinde bir veya iki dönem kendi üniversitelerinin anlaşmalı olduğu ülkedeki üniversitede okuma şansı yakalaması anlamına gelmektedir.Tamamen isteğe bağlıdır ve yurtdışında okurken tüm masrafları kendiniz karşılamanız gerekir. Bu bölümlerin belirli dönemleri Türkiye’de, diğer dönemleri de yurt dışında okutulur. Hem Türkiye hem de yurt dışında okunan yıllar için bir bedel ödenir.
Tercih listenize aldığınız bölümle ilgili özel koşulları mutlaka incelemelisiniz. Bazı bölümlerde puan ve başarı sıranız denk gelse de özel koşullar vardır. Yabancı dil ayrımından, sağlık durumuna, ekstra ücret uygulamasından, hazırlık sınıfı şartına göre pek çok özel koşulları karşılamıyor olabilirsiniz.
Sağlıklı Tercih Sırası Oluşturun
Örnek-1: Ölü tercih
Aynı puan türünden alt sıralara yazdığınız bir programın puanı, üst sıralara yazdığınız programın puanından fazla olması demektir.
Tercih Sırası Yüksek Öğretim Programı Puanı Tercih Nedeni
1 A BÖLÜMÜ 386.552 Puanı çok yüksek olduğu için yazdım.
2 B BÖLÜMÜ 370.223 1.Derecede istediğim bölüm
3 C BÖLÜMÜ 365.888 Tercih etmesem de olur.
4 D BÖLÜMÜ 372.645 2.Derecede istediğim bölüm
5 E BÖLÜMÜ 375.798 3.Derecede istediğim bölüm
Örnek-2: Tutarlı Tercih
Tercih Sırası Yüksek Öğretim Programı Puan Türü Puanı Başarı Sırası
1 Matematik MF 375.423 2100
2 Matematik MF 373.367 2500
3 Matematik MF 370.889 2650
4 Matematik MF 362.231 3100
Sık Yapılan Tercih Hataları
a-) Farklı puan türünden ve ortaöğretimdeki alanıyla uyuşmayan bölümler seçmek.
b-) Tercih listesini doldurmak için istek dışı yükseköğretim programları yazmak.
c-) Bölümlerin yüzdelik dilimlerini ve başarı sırasını ve puanını göz önüne almayarak ölü tercih yapmak.
d-) Bölümlerin özel şartlarına dikkat etmeden tercih yapmak.
e-) Kodlama hatası yapmak.
f-) Meslekleri ve üniversitelerin bulunduğu şehirleri tanımadan tercih yapmak.
g-) Üniversite, bölüm ve şehir sınırlaması yaparak kazanma şansını azaltmak.
f-) Vakıf Üniversitelerinin burslu ya da burssuz programlarının özel koşullarını göz önünde bulundurmadan tercih yapmak.
h-) Okul türü, alan/kol/ bölüm, yaş, sağlık, cinsiyet vb. bütün koşullarını tam olarak taşımadığınız programları tercih etmek.
Önlisans Tercihleri Nasıl Yapılacak
Birçok adayın yanlış bildiği gibi, OBP sınavsız geçişte bakılan ilk kriter değildir. Sınavsız geçiş yapacak adayların bu konuya özellikle dikkat etmesi gerekir.
Sınavsız Geçiş Şartları Neler
Mezuniyet yılı ve okul türü aynı olan adaylardan aynı Mesleki Teknik Eğitim Bölgesi (METEB) içinde olanlara bakılır.Mezuniyet yılı, okul türü ve METEB içi METEB dışı bilgileri aynı olan adaylardan OBP’si yüksek olan adaylara öncelik verilir. Yukarıda sayılan tüm bilgileri aynı olan adaylardan doğum tarihi büyük (yaşı küçük) olana yerleştirilir.
Bunu bir örnekle açıklarsak; Pamukkale Üniversitesi, Bekilli Meslek Yüksekokulu Dış Ticaret programında son bir boş kontenjan olsun ve buraya iki kişi sınavsız geçiş ile talip olsun. Bu iki kişinin önce mezuniyet yıllarına bakılır. Örneğin, ikisi de 2010 mezunu ise, eşitlik vardır. Bu durumda mezun oldukları okul türüne bakılır. İkisi de Anadolu meslek lisesi mezunu olsun. Eşitlik yine bozulmadı, bu durumda geldikleri illere bakılır. Birisi İstanbul’dan (METEB Dışı) biri Denizli’den (METEB içi) geliyorsa, Denizli’den gelen kazanır. Burada da eşitlik bozulmaz ise, sonuç olarak adaylardan OBP’si yüksek olan boş kontenjana yerleşir.
Meslek Yüksek Okullarına Sınavla Yerleşebilecek Lise ve Meslek Lisesi Mezunları
2002 senesinden bu yana, ilgili meslek lisesi alanlarından mezun olanlar, MYO önlisans programlarına sınavsız geçiş yapabiliyorlar. Sistem gereği, MYO kontenjanlarına, meslek lisesi mezunlarının sınavsız olarak yerleşmelerinin ardından eğer boş kontenjan kalırsa, buraya genel lise mezunları ve meslek liselerinin farklı alanlarından gelenler alan dışı 0.12’lik dilimdeki AOBP’li ilgili Y-YGS puanları ile yerleşebilirler.
Meslek seçimi gelişim sürecinde bireyin vereceği en kritik kararlardan biridir.
Bireyin meslek seçiminde doğru tercih ve sağlıklı kararlar verebilmesi için, öncelikle, neler istediğini ve bunlara ulaşabilmek için nasıl bir yol izlemesi gerektiğini bilmesi gerekir. Alışverişe çıkmadan önce alacağı şeylerin listesini yapan, parasının yeterli olup olmadığını yoklayan, alacağı ürünlerin kalite ve fiyatlarını inceleyerek gereksinimlerine ve parasına uygun bulduklarını alan bir kimsenin davranışı buna örnek olarak gösterilebilir. Bu işlemleri dikkate almayan kimselerin hayal kırıklığı ile karşılaşmaları kaçınılmazdır.
Gençlerin üniversite sınavına yönelik bakış açısını olumsuz yönde etkileyen, meslek seçiminde sağlıklı kararlar vermesini güçleştiren birçok yanlış inançlar ve genellemeler söz konusudur.
Yaşam boyu sürdüreceğim mesleği seçme aşamasındayım:
Bir kimsenin kendini tanıması oldukça zor olduğu gibi, insanda gelişim ve değişim süreci yaşam boyu devam etmektedir. İnsanların çoğu birden fazla yetenek türüne sahiptir ve birden çok alanla ilgili işleri yapmaktan hoşlanabilir. Üniversite programlarından bazıları iki alanda diploma vermekte ya da değişik alanlardan seçmeli dersler açarak öğrencilerin çok yönlü gelişmelerini sağlamaya çalışmaktadır.
Geleceğin mesleğini seçmeliyim: Gençlerin birçoğu “Gelecekte hangi meslekler geçerli olacaktır” sorusunu sıklıkla sormaktadır. Bu soruyu cevaplayabilmek için “Kaç yıl sonraki gelecek” sorusunu yöneltmek gerekmektedir. Bir mesleğin belki beş belki on yıl sonrasını tahmin edebiliriz. Bir süre sonra bu popüler meslek teknolojik gelişme ve ekonomik değişiklikler, birçok kişinin o alana girmesi sonucu popülaritesini yitirebilir. Bu sebeple popüler mesleklerden çok hızlı değişime ayak uydurabilmek için bireyin hangi meslek olursa olsun ne gibi bilgi ve becerilerle donanmış olduğu önemlidir.
SINAVDA YERLEŞEMEYEN BİREYLER İÇİN ALTERNATİFLER
A.EĞİTİM OLANAKLARININ GÖZDEN GEÇİRİLMESİ:
a) Uzaktan Eğitim: Farklı mekânlardaki öğrenci, öğretmen ve öğretim materyallerinin iletişim teknolojileri aracılığıyla bir araya getirildiği kurumsal bir eğitim faaliyetidir.
b) Açıköğretim: Anadolu üniversitesi tarafından uzaktan eğitim yöntemi ile basılı ders malzemeleri ve TV yayınları aracığı ile verilen eğitimdir.
c) Yurt Dışında Eğitim: Öğrencilerin eğitim amacıyla yurt dışına giderek eğitimlerini yurt dışında tamamlamalarıdır.
d) ÖSYS Seçeneğinin Yeniden Değerlendirilmesi: Yaşanan süreçten gerekli dersler çıkarılarak çalışma metotlarının yeniden gözden geçirilmesi ve sürecin planlanması.
e) Dil Kursları: İhtiyaç duyulan, günümüz şartlarında işlevselliği olan dillerin yurtiçi veya yurt dışı eğitim kurumlarında öğrenilmesi.(İngilizce, Rusça, Çince, Arapça v.b.)
f) Meslek Kursları: İş olanakları olan, mesleki bilgi ve becerilerin kazanılmasını sağlayan kurslardır. (İş-Kur, Halk Eğitim, Özel Öğretim kursları v.b)
B.KİŞİSEL GELİŞİM VE KENDİNİ DEĞERLENDİRME:
a) Uzman Yardımı Alma: Süreçte karşılaşılan sorunları gözden geçirmek için uzman bir kişiden profesyonel yardım alma. (RAM, İş-Kur vb.)
b) Hedefleri Gözden Geçirme: Kişisel eğitim gelişimini gözden geçirerek hedeflerin daha gerçekçi belirlenmesi.
c) İç Süreçlerin Gözden Geçirilmesi: Bireyin motivasyon ve konsantrasyonunu yapılandırarak başarısızlıkla baş etmesini öğrenmesi.
C.İŞ OLANAKLARI VE MESLEKLER HAKKINDA BİLGİ EDİNME:
a) İş olanakları ve Meslekler hakkında bilgi edinilebilecek kaynakların araştırılması: İş-Kur, RAM, Halk Eğitim Merkezleri, Özel Kurum ve kuruluşlar
b) İş deneyimi olan meslek elemanları ile görüşülmesi: Çeşitli Meslek elemanlarıyla iş yerinde görüşülmesi Sivil Toplum Kuruluşları
c) İşe yerleşen bireylerin tecrübelerinden yararlanma: İşe yeni başlayan mezunlarla görüşülmesi.
d) Mesleğin özellikleri ile bireyin yeteneklerinin örtüşüp örtüşmediğinin araştırılması: İkna yeteneği, iletişim becerileri, ilgileri, hızlı ve sağlıklı karar verebilme yeteneğinin bireyin hedeflediği meslekle örtüşüp örtüşmediğinin araştırılması.
D.SOSYAL YAŞANTIYI GÖZDEN GEÇİRME:
a) Ailesel Nedenler: Ailenin eğitim, kültürel ve ekonomik durumu, aile bireyleri arasındaki iletişim biçimi, anne babanın çocuk yetiştirme tarzı, eğitime bakış açısı, çocuğa gösterdiği tutum ve yaklaşımlar, çocuğun başarısını etkiler. Bu yüzden tüm aile yaşanılan başarısızlıktan dersler çıkararak, aile yaşantısını gözden geçirmelidir.
b) Arkadaş İlişkileri: Gencin ergenlik döneminde aileden uzaklaşarak akran grubuna katılma isteği, akran grubundaki grup yapısının şekillendiriciliği ve grubun belirli bir hedefinin olmaması, akademik başarısızlıkların tetikleyicilerindendir. Bireyin başarısını olumsuz etkileyen arkadaş ilişkilerini gözden geçirmesi gerekmektedir.
c) Ders Çalışma Alışkanlıkları: Plansız, istikrarsız, düzensiz ve hazırlıksız bir çalışma dönemi başarısızlığı da beraberinde getirecektir. Bu gerçeklerden hareketle bireyin kendi ihtiyaçlarını karşılayacak bir çalışma yöntemi geliştirmesi gerekmektedir.
d) Çevresel etkenler: Sınava hazırlanılan fiziksel ortamın yetersizliği başarısızlıkta önemli bir etkendir. Başarıyı artırmak için bu ortamın gözden geçirilerek gerekli tedbirler alınmalıdır.
Bu yazı ÖSS,YGS,LYS, REHBERLİK içinde yayınlandı. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.