26 Temmuz 1996: Ölüm orucu direnişçisi Ayçe İdil Erkmen ölümsüzleşti | Marksist.org
BURADASINIZ: TARİHTE BUGÜN 26 TEMMUZ 1996: ÖLÜM ORUCU DİRENİŞÇİSİ AYÇE İDİL ERKMEN ÖLÜMSÜZLEŞTİ
26 Temmuz 1996: Ölüm orucu direnişçisi Ayçe İdil Erkmen ölümsüzleşti	Pazar, 25 Temmuz 2010 23:43	Marksist.org 'u Facebook ve Twitter'da takip etmek için:
İdil, 1970 yılında İstanbul'da doğdu. Küçük yaşlardan itibaren sanata ve kültüre ilgi duymaya başladı. Üniversitede devrimci mücadeleyle tanıştı. Kısa zamanda mücadelenin ön saflarında yer almaya başladı. Çeşitli devrimci müzik gruplarında çalıştı. 1994 yılında tutsak düştü. Tahliyesine az bir zaman kala başlatılan ölüm oruçlarına gönüllü olarak katıldı. 26 Temmuz 1996'da zindanları mağlup ederek ölümsüzleşti.
Ölüm oruçları, 20 Mayıs 1996'da devrimci tutsaklara karşı yürütülen saldırılara karşı çeşitli örgütlerin ortak bir bildirisiyle başladı. Bildiride, devletin cezaevlerindeki devrimci-yurtsever tutsaklara karşı aylardır hak gaspları, sürgün, tecrit, tabutluklar ve itirafçılığı dayatarak saldırılar gerçekleştirdiği anlatılıyor, bu saldırılara tüm cezaevlerindeki devrimci tutsakların süresiz açlık greviyle karşılık verecekleri ilan ediliyordu.
Eylemin başlamasıyla birlikte dönemin Adalet Bakanı Şevket Kazan, "Bunlar kantinden yemek stoklamışlar, numara yapıyorlar. Hiçbiri ölmeyecek" diyerek, bu sözlerinden kısa bir süre sonra başlayan ölümlerin sorumluluğunu da üstlenmiş oldu.
DHKP-C tutsağı Ayçe İdil Erkmen, üniversitede devrimcilerle tanışmasından sonra 1990 yılından itibaren Ortaköy Kültür Merkezi'nde çalışmaya başladı. Özgürlük Türküsü müzik topluluğunun ilk elemanlarındandı. Daha sonra Ayşe Gülen Halk Sahnesi, Kültür ve Sanatta Tavır Dergisi'nde çalışmaya başladı. 1994 yılında tutsak düştü. Tahliyesine bir yıldan az bir zaman kala başlayan eylemde, ölüm orucunun gönüllüsü oldu.
İdil, bedeni ve bilinciyle gösterdiği direnişin 68. gününde, 26 Temmuz 1996'da ölümsüzleşti. "Ben bir mitralyözüm" sözüyle belleklere kazınan cüretiyle, kadının özgürlük mücadelesinde de bir sembol oldu.
Arda Çağlar Erkmen, ablası İdil'i şöyle anlatıyor:
"Çok titizdi benim ablam. Düzenli, temiz. Hiç istemezdi odasına girmemi, eşyalarına dokunmamı, odasını dağıtmamı... İnadına yapar, kızdırırdım onu. Nedendir bilinmez, bundan büyük haz duyardım. Çocukça bir hazdı bu tabi, amaçsız, nedensiz... Kardeşler arasında, bildik çekişmelerdi işte bizimkisi.
10 yaş büyüktü benden. Kentte doğduk, büyüdük ikimiz de. Babamın ilgisi yüzünden kültür ve sanata eğilimliydik. Çocukların çoğunun yaşayamadığı şeyleri yaşadık. Babam operaya götürürdü bizi örneğin. Opera deyince kimileri dudak bükecektir eminim. Doğru, ülkemizde bilinmeyen, duyulmayan ve tabi pek sevilmeyen bir sanat dalıdır opera. Ama şair babam götürürdü bizi işte. Sonra hafta sonları tiyatrolara, sinemalara... TRT'de Hikmet Şimşek yönetiminde klasik müzik orkestralarının pazar konserlerini izlerdik ailece. "Pazar günü de yapılacak iş mi bu şimdi?" diyenler olacaktır belki. Olabilir, klasik müzik de biraz yabancıdır bize, ama biz ailecek müthiş bir keyif alırdık bundan.
Babam ablamın sanatçı olmasını istiyordu. Adını da ünlü bir piyanistten almış zaten ablam. Babamın masum dileklerinden biri de buydu işte. Ünlü bir piyanist olmasını düşlermiş babam onun. Sessiz, içine kapanıkmış ablam. Babam biraz da bunun için keman ve piyano kurslarına, baleye göndermiş onu, biraz sosyalleşsin diye. Benim durumum da pek farklı değildi aslında. Ne de olsa ablamın kardeşiyim. Fotoğraf makinesi aldı babam bana da. İyi bir fotoğrafçı olacağımı düşündü herhalde.
Dersleri çok iyiydi ablamın. Benimse tam tersi. Bu konuda ablamın kardeşi olamadım ne yazık ki. Albümleri karıştırırdık bazen. Tanımadığım birileri olurdu resimlerde. Sorardım "Bu da kim?" diye. "Ablanın matematik hocası." derdi babam. "Onun dersinden bir tek ablan tam puan aldığı için bize teşekkür etmeye, ablan gibi bir evlat yetiştirdiğimiz için bizi kutlamaya gelmişti. Bu resim o günün resmi işte." derdi. Sıfırcının biriymiş aslında. Hak ettikleri halde birçok öğrenciye 100 vermezmiş. Ama ablam o derste o kadar iyiymiş ki ona gerçekten hak ettiği için verirmiş 100 tam puanı. İşte böyle biriydi benim zeki ablam.
Canım ablam, nasıl da yüreğine yüreğine işlemiş insanların. Birçok özelliğini sonra da korumuş ablam. Titizliği devam ediyormuş hapishanede de. Hala eskisi gibi titiz ve özenliymiş. Yine çok kitap okurmuş mesela. Elinden kitap düşmezmiş. "Biz zorlanırdık kimi zaman ama o ne yapar eder mutlaka okumaya vakit ayırırdı." diyorlardı. Çok konuşmazmış. Anlatıldığı gibi sessiz de olsa benim kızdırmalarım konuştururdu onu eminim. Ama sessizliğini de korumuş ablam anlaşılan. Bir gün arkadaşları şakalaşıyormuş. Kendi aralarında Alevi-Sünni sohbetleri çok olurmuş. Aleviler biz şöyleyiz, Sünniler biz böyleyiz diye takılırlarmış birbirlerine. Ablam bu tatlı kavgaları izlermiş sadece. Pek dâhil olmazmış. Arkadaşları neden dâhil olmadığını sorarmış. Ablam bu tip tartışmalara dâhil olmadığı için eleştiri bile alırmış. Bir gün yine böyle şakalaşırken kimsenin beklemediği bir anda dalmış kavganın ortasına. Herkesi şaşırtmış tabi. Kavga iyice büyümüş. Koğuşları darmadağın olmuş. Herkes yorgun düşmüş. Sonunda bir masanın üstüne çıkmış ablam ve bir arkadaşı. Elleri kenetli, diğer elleri zafer işaretli "Yaşasın halkların kardeşliği" sloganını atıp kavgayı bitirmişler. Bu bizim zenginliğimizdi diye anlattılar ablamın arkadaşları. Zenginliğimiz ve canlılığımız... Ve o günden sonra ablam daha fazla kaynaşmış arkadaşlarıyla. Mesafeli bir ilişkisi varmış önceden. Ablam aldığı eleştirileri ciddiye alır eksik ve hatalarını düzeltirmiş. "En güzel yanlarından biri buydu." diye anlattılar bunu bana. Canım ablam, insanın kendisini geliştirmesi, değiştirmesi ne kadar önemli. Hele her şeyin kirletildiği bu zamanda...
Ablamın arkadaşları bu özlemi öylesine depreştirdi ki... Onu anlatırlarken ben kendi sessizliğimde ablamla söyleştim. Canım ablam... Söyleşilerinde öyle sıcak, öyle içtenmiş. Bu kadar derin izler bırakmak nasıl mümkün olurdu ki? Ablamın artık olmadığı günlerde, Çanakkale Hapishane'sine diğer ablalarımı ziyarete gittiğimde anladım bu gerçeği. Ablamla birlikte ölüm orucuna yatan "Ayşe Abla"ydı beni ilk karşılayan... "Geleceğini biliyordum. Seni bekliyordum. ne vakittir ben de... Sonra da "İdil benim vicdanımdır artık. Çok düşündüm bu sözü. Nedir ki vicdan, yozlaştırılan bunca değer içinde? Bir insan diğerinin vicdanı nasıl olur?
Ablam şehit düştükten sonra onun için açtıkları günlüğe de yazmış Ayşe Abla. Hiç başucundan ayrılmamış ablamın. Ablam ölüm orucundayken bir süre sonra o da başlamış. Ayşe Abla'nın durumu da iyi değilmiş, sürekli kusuyormuş ama ablamın başucundan hiç ayrılmamış yine de. Ablamın durumu kötüleştikçe hiç uyumaz olmuş. Gözlerini hiç ayırmamış ablamdan. Sürekli masaj yapmış, biraz daha yaşatmak için. Ablamın acı içindeyken bunu arkadaşlarına yansıtmamak için gösterdiği çaba, bilinci kapalıyken bile ağzında çıkan yaralardan dolayı sürekli ağzını silmesi, arkadaşları da açlık grevinde diye onlara yük olmamak için uğraşması... Ve bilinci kapandıktan sonra "Ben mitralyözüm" sözü... Vicdanı yaratan insanın yoldaşları, halkı için kendini feda etmesi olsa gerek. "Yeter mi?" diye soruyorum kendime. "Yetmez" cevabını ablamın arkadaşlarının anlattıklarından veriyorum. Yaşamıyla örnek olmuş ablam. Vicdan, vefa duygusunda... Canım ablam... Dinlediklerim ablama daha bir yakınlaştırıyor beni. Ablamı tanıtıyor bana. Evet, gurur duygusunu bu kadar yoğun yaşamamın sebebi bu olsa gerek.