Yapay Zeka Nedir? - Burak Demir
Anasayfa » Yapay Zeka Nedir?
Yapay zeka, bir bilgisayar programının insan gibi düşünebilmesi, hareket edebilmesi ve insana özgü davranışları taklit edebilmesidir. Yapay zeka son senelerde iyice popülerleşmiş ve teknolojinin en önemli alanlarından biri haline gelmiştir. Bu terim ilk olarak John McCarthy tarafından 1956 yılında ortaya atılmıştır.
Yapay zeka, otel aramak için kullandığınız arama motorlarından, adres bulmak için kullandığınız navigasyonlara kadar hayatınızın her alanında. Bazen hastalığınızı teşhis ediyorlar , canları sıkıldığında satranç turnuvalarına ya da bilgi yarışmalarına katılıyorlar , size en iyi tavsiyeleri veriyorlar, sizin için en uygun oteli seçiyorlar, yolunuzu kısaltmak için ellerinden geleni yapıyorlar. Peki nasıl ?
Cumartesi akşamı için arkadaşlarınızla bir yerde oturup kafa dağıtmak için anlaştığınızı fakat mekanın neresi olacağı konusunda bir karara varamadığınızı düşünün. Arkadaş grubunuz 5 kişiden oluşuyor ve herkesin zevkleri, eğlence anlayışı farklılıklar gösterebiliyor. Mekan tercihi ise size kalmış. Öncelikle daha önceki buluşmalarınızda gittiğiniz mekanlar ve arkadaşlarınız tarafından bu mekanlar için verilen tepkiler aklınızdan geçmeye başlar. Kimi sipariş ettiği yemeği beğenmemiştir, kimi istediği içkiyi bulamamıştır, kimi fiyatları pahalı bulmuştur.Biraz düşündünüz ve bu küçük beyin fırtınasından sonra bazı mekanları elediniz. Şimdi de arkadaşlarınızla değil ama kendi gittiğiniz mekanları aklınızdan geçirmeye başladınız. Bu yerlerin de özelliklerini biliyorsunuz. Daha önceki deneyimlerinizden de arkadaşlarınızın ne tip mekanları sevdiğini biliyorsunuz. Bilginiz var, öğrenme yeteneğiniz var, plan yapıp sorun da çözebiliyorsunuz. Yapay zeka da aynılarını yapıyor yani bizleri taklit ediyor. Önceden bir parmak izi belirleyip bilgi yüklediğiniz akıllı telefonunuzun, ekran kilidini kaldırırken bu izi algılayıp size yardımcı olabilmesi , planladığınız bir kamp için, internette çadır araştırdıktan sonra gezinirken önünüze diğer kamp ekipmanlarının reklam olarak çıkabilmesi gibi. Reklam servislerinin robotları web alışkanlıklarınızı öğreniyor ve ona göre davranıyor. Tıpkı arkadaşınızın canlı müzik yapılan mekanlardan hoşlandığını bildiğinizde onu böyle bir yere davet etmeniz gibi. Teknik ve yazılımsal işleri bir tarafa bıraktığımızda bizlere çok soyut gelen bu kavramın çalışma mantığı bu şekilde. Örneklerimizi de bir tarafa bırakalım. Hemen hemen bu akıllı robotların nasıl çalıştıklarını kavradık. Karşılaşacakları durumların ve bunlara verecekleri tepkilerin önceden yazıldığını biliyoruz fakat nasıl her insanın kişiliği, yöntemi, yaşamı ve hobileri farklıysa yapay zekalı robotların da öyle!
Yapay zekaya sahip robotlar, farklı amaçlar için üretilir. Mesela kişisel asistanlara örnek verebileceğimiz Microsoft’un Cortana’sı, Apple’ın Siri’si daha spesifik görevleri olan zayıf yapay zeka uygulamalarıdır. Basit görevleri ve sınırları çizilmiş kapasiteleri vardır. Amacı dünya satranç şampiyonu Kasparov’u yenmek olan IBM’in ürettiği Deep Blue’nun da görev tanımları belliydi. Deep Blue , deneyimlerini saklayıp bunları karşılaştığı sorunlarda kullanamıyordu. Sadece bulunduğu duruma yönelik hareket edebiliyor ve en doğru hamleyi yapmaya çalışıyordu.
Öğrenme ve algılama becerileri daha çok gelişmiş ve daha önceden karşılaşmadığı ve bilmediği sorunlara çözüm üretmek gibi görevleri olan güçlü yapay zekalar olarak isimlendirilen bir kategori de bulunuyor. Örneğin benliğinin farkında olan, kendi duyguları, arzuları, inançları bulunan fakat henüz üretilmeden sınıflandırılmaları yapılan yapay zeka türleri de bulunuyor.
Yapay zeka tarihinin Antik Yunan’a kadar uzandığını söylesek şaşırabilirsiniz. Şaşırmakta da haklısınız. En modern bilgisayarın belki bir abaküs olduğu devirde hangi yapay zekadan bahsettiğimizi sorabilirsiniz. Hemen cevaplayalım. Mitolojilerdeki robotlardan! Yunan efsanelerinde akıllı robotlara rastlayabilirsiniz. Bu da insanoğlunun tarih boyunca yapay zekaya ne kadar ilgi duyduğunu gösteriyor. Sakin olun ! O kadar uzağa gitmemize gerek yok. Zaten teknik bakımdan pek bir mantığı da yok.
Yapay zeka terimi ilk olarak 1956 yılında Dartmouth Konferansı’nda John McCarthy tarafından ortaya atıldı ve bu konferansa katılan birkaç bilim adamı bu alanın öncüleri oldular. 70’lere kadar ilk robot şirketleri kuruldu, hareket eden ilk robotlar ve bazı yapay zeka dilleri geliştirildi. 70’lerde ise bu alanda bir durgunluk görülmeye başlandı. 1997’ye kadar ise zaman zaman bazı gelişmeler yaşandı. Bu tarihte IBM tarafından geliştirilen Deep Blue isimli bilgisayar, satranç şampiyonu Kasparov’u mağlup etmeyi başardı. 2002 yılında ise ilk ev robotu olan Roomba geliştirildi. Roomba otonom bir şekilde bir evi süpürebiliyordu. 2011 yılında sahneyi yine IBM’in ürettiği Watson adlı bilgisayar aldı. Watson bir bilgi yarışmasında insan rakiplerini yendi.
Son senelerde adını sıkça duymaya başladığımız bu kavrama alışmaya başlasanız iyi edersiniz. Yapay zeka, hastanelerde, otobüslerde, arabalarımızda, telefonlarımızda, evimizde kullandığımız aletlerde, hayatımızın her alanında hızla gelişmeye devam ediyor. Kısacası hayatımızın her alanını kuşatıyor.
artificial intelligence yapay zeka yapay zeka bilgi yapay zeka kullanımı yapay zeka nasıl çalışır yapay zeka nedir yapay zeka tarihçe