JEOPOLİTÜRK | HABER DETAY : ERBİL'İN TÜRK KİMLİĞİ
ERBİL'İN TÜRK KİMLİ 0 Yorum2 BEĞENİ
Saturday, April 1, 2017 Tweet
Se­la­hat­tin Ey­yu­bi’nin (Mu­zef­fe­rüd­din Gök­bö­rü’nün eniştesi) Kürt ol­du­ğu­nu id­dia edi­yor­lar. Oğul­la­rı­, Ağar Şerefeddin, Zahir Mücireddin, Muzaffer Kutbeddin, Eşref Muizzeddin, Muazzam Fahreddin, Muhsin Zahireddin, Rükneddin…. Ve kardeşlerinin ad­la­rı­na baktığımızda,ağabeyinin adı Turanşah'tır. Kardeşlerinin adları ise, Tuğtekin veBöri'dir,öz be öz Türk ad­la­rı­dır. Aca­ba bu id­di­ala­ra tarih­çi­ler ne di­yor. Irak’ta Ba­bil­li­le­rin yap­tı­ğı Babil’in as­ma bah­çe­le­ri­nin Kürt­ler ta­ra­fın­dan ya­pıl­dı­ğını ile­ri sü­rüyorlar. Ya­rın Fa­tihSul­tan Meh­met’in de Kürt ol­du­ğu­nu id­dia eder­ler­se kim­se şa­şır­ma­sın. Zi­ra ta­rih­siz­ler, ya­pay geç­miş ya­rat­ma­ya ça­lı­şı­yor­lar. Kürt ta­rih­çi­le­ri ve aydın­la­rı bir da­la tu­tun­mak ve ye­ni bir ta­rih yaratmak is­ti­yor­lar, ama ta­ri­hi da­ya­nak­la­rı yok ve id­di­ala­rı­nı da hiç­bir ta­ri­hi kay­nak doğrulamı­yor. Ya­pa­bil­dik­le­ri tek şey, baş­ka mil­let­le­rin tarihi şah­si­yet­le­ri­ni ve kül­tü­rel varlıkla­rı­nı ken­di­le­ri­ne mal et­me­ye ça­lış­mak.
Bu böl­ge es­ki uy­gar­lık­la­rın be­şi­ği ol­muş­tur. Bu ne­den­le bu­ra­nın es­ki yer­li­si olan Türkmenlerin ya­rat­tı­ğı uy­gar­lı­ğın ka­lı­cı iz­le­ri­ne her adım­da rastlan­mak­ta­dır.Şayet Kürtler, Erbil’in yerel halkı iseler tarih, medeniyet vekültür mirasları nerede?Bu­na kar­şı­lık böl­ge­de Kürt top­lu­luk­la­rı­na ait bir ta­ne bi­le medeniyet ese­ri bu­lun­ma­mak­ta­dır. Bugün da­hi Irak’ta yaşa­yan kit­le­ler ara­sın­da kül­tür dü­ze­yi en yük­sek olan top­lu­lu­ğun Türkmen­ler ol­ma­sı iddiamızın bir is­pa­tı­dır.
Baş­ka bir kay­na­ğa gö­re ise: Dic­le’nin do­ğu­sun­da Mu­sul-Bağ­dat ana­yo­lu­nun çev­re­sin­de­ki yerle­şim bi­rim­le­ri­nden 1920’li yıl­la­rın baş­la­rın­da Al­tun­köp­rü bü­tü­nüy­le, Er­bil, Ka­ra­te­pe, Tuz­hur­ma­tu, Ta­za Hur­ma­tu, Ta­vuk ve Ker­kük, ço­ğun­luk­la Türk­le­rin ya­şa­dı­ğı kent­ler olup bu­nun dı­şın­da Ki­fi­ri, (Sa­la­hi­ye) ve Ha­na­kin’de de önem­li mik­tar­da Türk bu­lun­mak­ta idi.(11) Ko­mis­yon İn­ce­le­me ra­por­la­rın­da (s.39) nü­fus bil­gi­le­ri ile il­gi­li ola­rak açık­ça bil­gi verilmektedir: Er­bil ken­tin­de­ki ye­di ma­hal­le­den be­şi­nin muh­ta­rı­nın Türk ol­du­ğu bi­ri­nin ya­rı Türk ya­rı Kürt, bi­ri­nin ise Ya­hu­di ol­du­ğu be­lir­til­mek­te­dir. Bun­dan da Er­bil ken­ti­nin bü­yük bir ço­ğun­lu­ğu­nun Türk­ler­den oluş­tu­ğu an­la­şıl­mak­ta­dır. Ni­te­kim İn­gi­liz ya­zış­ma­la­rın­da da genellik­le Er­bil’in bir Türk­men ken­ti ol­du­ğu be­lir­til­mek­te­dir. Yi­ne ay­nı ko­mis­yon raporlarında ge­çen Irak nü­fus ve­ri­le­rin­de Er­bil Li­va­sın­da 2.780 Türk’ün ya­şa­dı­ğı ile­ri sürülmek­te­dir. Li­va (kent) mer­ke­zi dı­şın­da hiç­bir yer­de Türk ol­ma­dı­ğı var­sa­yıl­sa bi­le ki bu var­sa­yım yan­lış olur, yi­ne de kent mer­ke­zin­de ya­şa­yan Türk­le­rin sa­yı­sı­nın 4-5 kat faz­la olması ge­rek­mek­te­dir.(12) “Münş’ü Bağ­da­di” ad­lı eser­de Er­bil ka­le­sin­de 4.000 ev bu­lun­du­ğu ve ana dil­le­ri­nin de Türk­çe ol­du­ğu bil­di­ril­mek­te­dir.(13) 1919 yı­lın­da İn­gi­liz Ya­zar­la­rın­dan Wilson, No­el’in yaz­dı­ğı ki­tap­ta Er­bil’in bir Kürt ken­ti ol­du­ğu yo­lun­da­ki sa­vı­nın da ger­çe­ği yan­sıt­ma­dı­ğı­na, kent nü­fu­su­nun ço­ğun­lu­ğu­nun Türk soy­lu ol­du­ğu­na ve kent­te Türk­çe konuşul­du­ğu­na dik­kat çek­mek­te­dir. 06.12.1919’da İn­gil­te­re’nin Hin­dis­tan Ba­kan­lı­ğı, düzenledi­ği top­lan­tı­da, ka­tı­lım­cı­lar­dan Al­bay Le­ach­man, Bir Türk­men şeh­ri olan Er­bil’in kesin­lik­le Kürt yö­ne­ti­mi­ni yeğ­le­me­ye­ce­ği gö­rü­şün­de idi.(14) Mar­ga­ret Ba­in­bid­ge “Dün­ya Türk­le­ri” ad­lı ki­ta­bın­da (s.163): “Ba­zı ku­zey kent­le­rin­de Türk­men­le­rin Kürt nü­fu­su için­de­ki pay­la­rı değişmiş­tir. Ba­zı Türk­men­ler Bağ­dat, or­ta ve gü­ney Irak­ta ­ki kent­le­re göç­müş­ler­dir. 30-40 yıl ön­ce­si­ne ka­dar bü­yük Türk­men nü­fu­sa sa­hip Ker­kük, Er­bil, Ha­ne­kin gi­bi ku­zey kent­le­ri­ne de Kürt­ler ve Arap­la­rın iç göç­le­ri ol­muş­tur. 30 yıl ön­ce Ker­kük’te pek az Kürt vardı ve kent sakin­le­ri­nin bü­yük ço­ğun­lu­ğu Türk­men’di. Bu­nun gi­bi 1958 yı­lı­na ka­dar Er­bil nü­fu­su­nun %75’i Türk­men­di.(15) Türk­men top­lu­luk­la­rı Irak’ın Ku­zey dağ­la­rı­nın etek­le­rin­de ve Bağ­dat, Mu­sul es­ki ka­ra­yo­lu bo­yun­ca bir di­zi kent ve köy­de ya­şa­mak­ta­dır­lar. Bu yer­le­şim birim­le­ri ara­sın­da Ka­ra­te­pe, Kif­ri (Sa­la­hi­ye), Tuz­hur­ma­tu, Ta­vuk, Ker­kük, Al­tun­köp­rü, Er­bil ve Mu­sul öte­sin­de de Te­la­fer bu mer­kez­ler­den­dir.(16)
Erbil Kalesinin Giriş Kapısı
Av. Sanan Ağa Kasap’ın Erbil ve Erbilli Kitabının Kapağı
882 Görüntülenme Sayısı