Bilgi - Türkiye Buz Hokeyi Federasyonu
Buz Hokeyi, yüzeyi kayganlaştırılmış buzla kaplı ölçeklendirilmiş bir alanda, altışar kişilik iki takım arasında oynanan dünyanın en hızlı takım sporudur. Buz sahada oynanması sebebiyle özgün, oldukça hızlı tempolu ve sert bir mücadele sporudur.
Buz hokeyinde gol, kıvrık uçlu tahta ya da alaşımdan yapılan sopayla, sert bir lastikten üretilen ve puck (pak) denilen diski rakip takımın kalesine kadar sürüp sokmakla gerçekleşir. Buz hokeyi kaç oyuncuyla oynanır?
Buz hokeyi müsabakasında her iki takım da biri kaleci olmak üzere 6’şar oyuncudan oluşur. Takımlar bir kaleci, iki savunma oyuncusu ve üç ileri alan oyuncusu düzeninde oynar. Çok hızlı tempolu ve yüksek mücadele ve enerji gerektirmesi nedeniyle her birkaç dakikada bir oyuncu değiştirilir. Oyuncu değişimi oyun durdurulmadan yapılır. Oyuncular bıçağı özel malzemelerden üretilmiş patenler, kalın ve darbeye dayanıklı eldiven, dizlik, dirseklik, omuzluklar, bedenin oyun sırasında zarar görmemesi için özel malzemelerle beslenmiş koruyucu özel formalar giyer ve koruyucu kask takarlar.
Oyun alanı (Buz Pisti)
Buzun tabandan dondurularak hazırlandığı 61 metre uzunluğundaki ve 30 metre genişliğindeki dikdörtgen sahaya ‘’hockey rink’’ denir. Buz sahasında alanı iki eşit parçaya bölen kırmızı bir orta çizgi ve üç eşit parçaya bölen iki mavi çizgi, bir orta yuvarlak ve her iki yarı alanda ikişer başlama yuvarlağı çizilidir. İki mavi çizgi arasındaki alan tarafsız bölge, kaleyle önündeki mavi çizgi arasındaki alan savunma bölgesi, öbür mavi çizgiyle rakip kale arasındaki alan da saldırı (atak) bölgesi olarak adlandırılır.
Dünyada Buz Hokeyinin Tarihçesi
Buz hokeyinin ve çim hokeyinin 500 yıldan fazla bir zaman önce popüler bir yaz sporu olduğu Kuzey Avrupa ülkelerinde oynanmaya başladığı tarihçiler tarafından öne sürülmektedir. Kışın göl ve nehirler donduğunda, insanlar çim hokeyine benzer oyun oynarlardı ve ‘’bandy’’ ismi verilmişti. Tahta toplarla ve söğüt ağacının dallarından yapılmış olan soplar ile oynuyorlardı. Bandy buz hokeyinin öncü sporu olmuştur denilebilir.
Bandy oyun kuralları şöyleydi ; 11 kişi ile, hafif koruma malzemeleri ve çim hokeyindeki sopaya benzer sopa ile oynanıyordu. Saha, bir futbol sahası kadar büyük buz sahasıydı. (60x80). Orta çizgi vardı. Saha etrafında alçak bordlar bulunuyordu. Topun ağırlığı 60-80 gram, çapı 6-7 cm idi. Kaleler, 3.50 eninde, 2.10 yüksekliğindeydi. Bandy konusunda en iyi ülkeler Rusya, İsveç, Finlandiya ve Kanada‘ydı. Rusya’da bazı maçların oldukça kalabalık seyirci önünde oynandığı oluyordu.
Rusya ve Kanada’da neredeyse tüm bandy oynayanlar zamanla buz hokeycisi oldular. Bir çok bandy oyuncusu ülkelerinin milli takımlarında da oynadılar. İngiliz öğrenciler, bandyi Avrupa’ya buz hokeyi ile birleştirerek getirdiler.
1875 yılında ilk kurallar Rugby kurallarına benziyordu. Yazılmadı ama herkes biliyordu. İlginç kural, topun taşınmamasıydı. Sadece pas ve durdurmak vardı. Sonraları rugby kuralları çıkartıldı. 9 kişi ile oynanan hokey 7 kişiye düşürüldü. Çünkü Montreal’ de buz patenciler buz hokeycilerin buza çok zarar verdiğini ve bu yüzden bırakacaklarını söylediler. Bunun üzerine buz pisti sahipleri sayı düşürme yoluna gitti. Montreal’de McGill Üniversitesi öğrencileri ve hocaları ilk maçı, 3 Mart 1875’ de yaptılar.
McGill Üniversite öğrencisi William Robertson ilk kez buz hokeyi kurallarını yazdı. 1877 yılında ilk hokey pakını icat etti. Öncesinde plastik topla yada tahta ile oynanıyordu.
Kale fileleri ile ilgili olarak maçlar sırasında kimse kale arkasında durmak istemiyor, pek çok sakatlıklar oluyordu. Ayrıca gol olup olmadığı sık sık anlaşılamıyordu. 1890 yılında Francis Nelson, Montreal’de ilk kale filesini yaptı. Bir balıkçı ağını limandan alarak kaleye taktı.
Dünyanın ilk hokey ligi 1885’de Kingston’da yapıldı. 1890’da ilk defa Ontario Hokey Federasyonu kuruldu.
1912’de formalara numara kondu. 1913’ de buz hokey sahası, mavi çizgilerin koyulması ile üç alana bölündü. İlk buz hokey kaskı 1945 yılında giyilmeye başladı. İlk kaleci kaskı 1929’da Montreal’de Clint Benedict tarafından yapıldı.
İngiltere’nin Kanada Genel Valisi olan Preston Lordu Stanley, bu spordan o kadar etkilendi ki 1892’ de top şeklinde, içi altın kaplı gümüş bir kupa ‘’Stanley Kupası’’ olarak anılmaya başladı. Kuzey Amerika’ dan Avrupa’ ya sıçrayan buz hokeyi, hızla gelişmesini gösterdi. Dünyanın kuzey ülkeleri soğuk olmaları nedeniyle İskandinav ülkelerinde (Finlandiya, İsveç, Norveç) ve Rusya’da bu spor çok sevildi. 1908 yılında IIHF-Uluslararası Buz Hokey Federasyonu kuruldu. İlk üyeler Fransa, İngiltere ve Belçika oldu. Buz Hokeyi Kış olimpiyat oyunlarına 1920 yılında dahil edildi.
Bayan buz hokeyi için Dünya tarihine bakıldığında bayanların ilk kez buz hokeyini 1890 yılında eğlence amaçlı oynadıklarını görüyoruz. Avrupa’da ise ancak 80 yıl sonra oynanmıştır. İlk bayan hokeyciler patenlerine kadar uzun olan etekleri ile 7 kişi oynadılar. Bu günlerde ise Kanada ve Amerika’da profesyonel olarak oynanmaktadır. İlk olarak IIHF’in katkıları ile gerçekleşen bayan buz Hokey Dünya Kupasını Kanada aldı. 1998’ de Nagona’da ilk olimpiyat şampiyonu Amerika oldu.
Bayan buz hokeyinin yavaş ilerlemesine en büyük sebep ; uygun sayıda ve zamanda antrenman yapamamaları oldu. Büyük fedakarlıklar ile ancak gece yarısı çalışabildiler. Dünyadaki ilk yapay buz pisti 1881’de Frankfurt’ ta yapıldı. Bu yıldan itibaren hızla sayısı artan buz rinkleri, bu sporun gelişmesinde en önemli bir faktör olmuştur.
1999 verilerine göre Kanada’da 3350 adet kapalı buz pisti ve 450.000 lisanslı sporcu vardır. Finlandiya’ da 196 kapalı rink, 38 açık rink, 57.469 lisanslı sporcu ve 550 kulüp vardır. Aynı şekilde Rusya, İsveç, Amerika gibi buz hokeyinde söz sahibi ülkeler içinde benzer istatistikleri verebiliriz. Dolayısıyla buz sahasının fazla olması buz hokeyine olan talebi hızla arttırmıştır.
Dünyada en önemli iki hokey organizasyonundan bahsedebiliriz. (IIHF) Uluslararası Buz Hokey Federasyonu ve (NHL) Ulusal Hokey Ligi. NHL, 1917 yılında kurulan ve Kanada ve Amerika profesyonel takımlarından oluşan organizasyondur. IIHF, Dünya genelinde tüm ülkeler seslenen, bu sporun her yaş ve seviyede gelişmesine yönelik müsabakalar organize eden, maddi ve manevi destek olan bir organizasyondur. Aynı zamanda antrenör, hakem ve yönetici seminerleri de düzenleyerek kalitenin daha da artmasını sağlar. Üye ülkeler seviyelerine göre gruplara bölünmüştür. Böylece birbirine yakın seviyedeki ülke takımları arasında oldukça çekişmeli ve zevkli maçlar yapılmaktadır. Her grubun birincisi bir üst gruba çıkarak, başarısını daha kuvvetli ülkelere karşı devam ettirmek istemektedir. A grubu ülkelerinizin buz hokeyinde oldukça ileri, neredeyse 100 yılı aşkın buz hokeyi ile beraber yaşayan ülkeler olduğunu söyleyebiliriz.
1993-1998 itibariyle IIHF’ e üye olan ülkeler;
1983 Hong Kong-Taipei
1985 Meksika-Yeni Zelanda-Kuveyt
1991 Türkiye-İsrail-Güney Afrika
1992 Beyaz Rusya-Hırvatistan-Estonya-Slovenya-Rusya-İzlanda-Kazakistan-Latvia- Litvanya-Ukrayna
1993 Çek Cumhuriyeti – Slovakya
1998 Nabibya NHL nedir?
Türkiye'de Buz Hokeyinin Tarihçesi
Ülkemizin Kurtuluş Savaşı yıllarında çeşitli ülkelerden ülkemize gelen askerlerin eğlence amaçlı İstanbul'da, donmuş sular üzerinde buz hokeyi oynadığı ve bu sporu geliştirmeye çalıştığı bilinmektedir.
1989 yılının Şubat ayında, Ankara'da, Türkiye'nin ilk olimpik buz hokeyi sahası olan Bahçelievler Buz Pateni Sarayı'nın (Bel-Pa) açılmasıyla çalışmalar daha da hızlanmış, Glenn ve öğrencilerinin dönemin Spor Bakanı ile görüşülmüş ve ilk buz hokeyi dosyası açılmıştır.
Aynı yıl, Tarım Kredi Kooperatifleri Spor Kulübünün maddi katkılarıyla yurt dışından buz hokeyi malzemeleri getirilmiş, sporcuların kendi imkanları ile sünger ve plastikten yaptıkları malzemelerinin yerini gerçek hokey malzemeleri almaya başlamıştır.
1989 yılı ortalarında, Cüneyt Kozan ve Fahri Paslı tarafından kurulan ilk hokey okulu, Türk buz hokeyi adına atılmış en önemli adımlardan biridir. Buz hokeyine bu okulda başlamış sporcuların bazıları hala A Milli Buz Hokeyi Takımımız kadrosunda yeralmaktadır.
Müsabaka, 15-4 Tarım Kredi Kooperatifleri Spor Kulübünün üstünlüğü ile sonuçlanırken, Ankaralı ve İstanbullu buz hokeycileri bu sporu başarı ile tanıtmışlardır.
Ülkemizde buz hokeyinin gelişmesinde atılan en ciddi adım ise Belpa Buz Pateni tesisi çatısı altında ilk buz hokeyi okullarının açılmasıdır. Glenn Brown’un yetiştirdiği sporcularımız bu kursları başlatarak ilk Milli Buz Hokeycilerimizin ilk defa buza adım atmalarını sağlamışlardır.
1989 yılında Kayak Federasyonuna bağlı olarak ilk resmi çalışmalar başlamıştır. Ocak 1990 adlı şampiyona, ülkemizde Buz hokeyindeki ilk ciddi şampiyona olmuştur. Bu turnuvanın, buz hokeyinin tanıtımındaki rolü çok büyük olmuştur. Maçları tüm medya kuruluşları yakından izlemiş ve yayımlamıştır. 2000 civarı seyircinin maçlara ilgi göstermesi tanıtımda başarıyı arttırmıştır. Ankara Büyükşehir Belediyesi, İstanbul Bogaziçi, İstanbul Paten Kulübü ve Atatürk Buz Hokeyi takımlarının katıldığı şampiyonayı, finalde İstanbul Boğaziçi takımını 10-3 yenen Ankara Büyükşehir Belediyesi kazanmıştır. 1991 yılında Buz Hokeyi, Kayak Federasyonundan ayrılarak yeni kurulan Buz Sporları Federasyonu çatısı altına girmiştir. Bu çalışmalar sırasında kurucu Federasyon Başkanları Ali AYTEMİZ ve Sezgin TAŞKIRAN’ın büyük gayretleri olmuştur. Türkiye 1991 yılında Uluslar arası Buz Hokeyi Federasyonuna (IIHF) bağlanmıştır. Türkiye sadece kendi ülkesinde yetişen oyuncular ile Dünya şampiyonasına katılan tek ülke olmuştur.
1991 yılında düzenlenen ilk resmi Buz Hokeyi maçları sonunda, ilk resmi şampiyonluğu Ankara Büyükşehir Belediyesi takımı kazanmıştır. 23 Mart 1992 tarihi Türkiye’de Buz Hokeyi için çok önemlidir. İlk Buz Hokeyi Milli Takımımız, ilk defa, Güney Afrika Cumhuriyeti ile yapılan C Grubu Buz Hokeyi Dünya Şampiyonasına katılmıştır. Millilerimiz ilk maçımızı Yunanistan’a karşı 15-3 kaybetmemize rağmen Dünyaya Türkiye’de de Buz Hokeyi oynandığını göstermişlerdir.
İlkkez 1992 yılında yapılan ve takip eden senelerde federasyonun programına eklenerek her sene tekrarlanan hakemlik seminerleri yoğun ilgiyle karşılanmış ve günümüzde Uluslar arası Buz Hokeyi Federasyonu’nun organize ettiği turnuvalarda görev yapan hakemlerin yetişmesinde büyük rol oynamıştır.
1993,1994, 1995 yıllarında arka arkaya şampiyon olan Ankara Büyükşehir Belediyesi takımı, 1993 yılında ülkemizi ilkkez Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupasında temsil etmiştir. Bu kupada İstanbul Paten Kulübü de 1998 yılında başarılı maçlar yaparak Avrupa’da ilk galibiyetimizi almıştır.
1993 yılında Ankara’da Uluslar arası Buz Hokeyi Federasyonunun düzenlediği Antrenör kurslarında ilk antrenörlerimiz resmi diplomalarını almışlardır. 1994 yılında Stoyan BAÇBAROV ve 1997 yılında Ertuğ GÜRHAN’ın ülkemize gelmesiyle buz hokeyinde kalite ve rekabet artmıştır.
Bugünkü Buz hokeyini, geçmiş dönem ile karşılaştırdığımızda ne kadar büyük ilerlemeler olduğunu anlayabiliriz. Üstelik bu ilerleme, yıllardır Federasyonumuza ait bir buz pistinin olmamasına rağmen başarılmıştır. Takımlar arası rekabetin artması ile oldukça zevkli geçen bir sezonun sonunda Polis Akademisi ve Koleji takımı şampiyon olmuştur.
Giderek artan rekabet, Türkiye’de hokey kalitesinin artmasına ve 1997 yılına kadar Dünya Şampiyonalarında galibiyeti olmayan A Milli Takımımızın Yeni Zelanda karşısında aldığımız ilk galibiyeti ile sonuçlanmıştır.
Yıllar sonra Kocaeli’de (1999) ülkemizin ikinci olimpik buz pisti açılmıştır. Bu sporun yayılması için Ankara Büyükşehir Belediyesinin yaptığı gibi Kocaeli Büyükşehir Belediyesi de çok fedakarca çalışmalar yapmış ve büyük destek vermiştir. 12 Şubat 2001 yılında Erzurum’da doğal şartlarda buz pisti elde edilmesi için ilk çalışmalar başlamıştır.
Ülkemizde bayan buz hokeyi 2000 li yıllarda bayanların gençler liginde yer almasıyla başlamıştır. Daha sonraları 2006 yılında 7 kulübün iştiraki ile Buz Hokeyi Bayanlar ligi oluşturulmuştur. İlk defa oluşturulan bayanlar ligi ile birlikte; Uluslar arası Buz Hokeyi Federasyonu tarafından düzenlenen Buz Hokeyi Bayanlar Dünya Şampiyonasına Bayan Buz Hokeyi Milli Takımımız katılmış ve 4. Grupta mücadele etmiştir.
Türkiye Buz Hokeyi Federasyonu 2005 yılında Buz Pateni Branşından ayrılmıştır. Buz hokeyi kendi içinde en yüksek hedefe ulaşmak için çalışmalar göstermiş ve 2006 yılında idari ve mali özerkliğe kavuşmuştur.
Buz hokeyinde gözle görülen sporcu sayılarında ve kulüplerdeki artışlar bu branşın geniş kitlelere hitap etmesinin bir göstergesi olacağının teminatını vermektedir. Haberler