Anasayfa Arşiv Makaleler 2772 SAYILI YASASI İLE GELİR VERGİSİ KANUNUNDA YAPILAN TEMEL DEĞİŞİKLİKLER
Gelir Vergisi Kanunu'nda yapılan son değişikliklerin üç temel amaca yönelik olduğunu söyleyebiliriz. Bu üç temel amaç, vergi sisteminin daha sağlıklı çalışmasını ve vergi yönetiminin daha etkin olmasını sağlayacaktır kanısındayız. Söz konusu üç temel amacı şöyle sıralayabiliriz.
1 — Vergide adaleti sağlamak. Diğer bir anlatımla, her yükümlünün kamu giderlerine her yıl en az belli bir oranda katılmasını sağlamak. Hayat standardı esası uygulaması bu nedenle getirilmiştir.
2 — Vergi yönetiminin yükünü hafifletecek gereksiz bürokratik işlemlerin önüne geçmek. Dolayısıyla geniş bir yurttaş kitlesini vergi yönetimiyle karşı karşıya getirmemek. Gerek götürülük sınırlarının 1.1.1983 tarihinden itibaren yeniden düzenlenmesi ve gerekse gayrimenkul sermaye iradı istisnasının yükseltilmesi bu amaca örnek gösterilebilir.
3 — Enflasyonun yarattığı tahribatı gidermek ve vergi yasalarının gelişen ekonomik yapı içinde etkinliğini korumak için Gelir Vergisi Kanunu'nda yer alan bazı parasal sınırları ayrı ayrı veya toplu olarak üç katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu'nu yetkili kılmak. Böylece, son değişikliklerle Gelir Vergisi'ne daha fazla esneklik kazandırılmıştır.
Bu genel açıklamadan sonra, şimdi 2772 sayılı yasayla Gelir Vergisi Kanunu'nda yapılan değişiklikleri özetlemeye çalışalım.
A. Artırılan İstisna Hadleri
2772 sayılı yasayla, serbest meslek kazançlarında söz konusu olan istisna ile gayrimenkul sermaye iratlarındaki istisna sınırları artırılmıştır.
Bilindiği üzere, Gelir Vergisi Kanunu 18. maddesinde yazılı serbest meslek sahibi kişilerin, maddede sözü edilen türdeki eserlerini satmak veya bunlar üzerinde mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle bir takvim yılı içinde elde ettikleri hasılatın belli bir miktarı Gelir Vergisi'nden istisna edilmiştir Evvel yurt içinde elde edilen hâsılat için 200.000.— yurt dışında elde edilen hasılat için de 400.000.— lira olan istisna miktarları birer kat artırılarak yurt içinde elde edilen hasılatta 300.000.— lira, yurt dışında elde edilen hasılatta da 600.000.— liraya yükseltilmiştir.
Aynı şekilde. binaların mesken olarak kiraya verilmesinden bir takvim yılı içinde elde edilen hasılatın 40.000.— lirası vergiden istisna edilmişken, bu miktar yeni düzenlemeyle 120.000.— liraya çıkarılmıştır.
Gerek serbest meslek kazançlarındaki, gerekse gayrimenkul sermaye iradındaki istisna miktarları 1.1.1983 tarihinden itibaren geçerli olduğundan, yükümlüler 1983 Mart ayında verecekleri yıllık gelir vergisi beyannamelerinde (1982 takvim yılı kazançlarıyla ilgili olarak) eski istisna miktarlarını gözönüne alacaklardır.
B. Gider Karşılıklarında Durum
Bilineceği gibi, Harcırah Kanunu kapsamı dışında kalan kuruluşların ödedikleri harcırahlar (gerçek yol giderleri ile, yemek ve yatmak giderlerine karşılık verilen gündelikler), aynı aylık düzeyindeki Devlet memurlarına verilen gündeliklerden fazla ise veya Devletçe verilen gündeliklerin en yüksek sınırını aşarsa, aradaki fark ücret olarak vergilenmektedir.
Eski uygulamada, «fiili yemek ve yatmak giderleri karşılığı yapılan ödemeler de mukayesede esas alınacak gündeliğin tespitinde» dikkate alınmaktaydı. 2772 sayılı yasayla yapılan değişiklikle, bu uygulamaya son verilmiştir. Böylece, fiili yemek ve yatmak giderleri karşılığı yapılan ödemeler 1.1.1983 tarihinden itibaren herhangi bir mukayeseye, dolayısıyla farka konu yapılamayacaktır.
C. Özel İndirim
2772 sayılı yasayla yapılan değişiklikle, gerçek ücretlerin vergilendirilmesinde eş, eski uygulamada kocaya tanınan özel indirim tutarından aynen yararlanacaktır. Yani, eski yasa maddesinde söz konusu olan ikili uygulamaya son verilmiştir. Böylece, ücretli olan her kişinin özel indirimden aynı tutarlarda yararlanması sağlanmıştır.
D. Menkul Kıymet Satışlarında Durum
G.V.K.'nun mükerrer 80. maddesi değer artış kazançlarının vergilenmesiyle ilgilidir. Eski uygulamada, her ne şekilde olursa olsun edinilen menkul kıymetlerin, edinme tarihinden önce veya sonra ...