HOŞ GELDİNİZ. Senior Executive Conference of the Koç Gradute School of Business
Download "HOŞ GELDİNİZ. Senior Executive Conference of the Koç Gradute School of Business"
1 1 Ersin Arıoğlu nun 28.Ocak.2000 Tarihinde Koç Üniversitesi - Gradute School of Business, Executive MBA Programı nın düzenlediği Leading Through Challenging Times Konferansı nda yaptığı konuşmadır. Bugün, sizlerle birlikte olduğum ve çok sevdiğim yöneticilik ve mühendislik mesleği ile ilgili görüşlerimi, yer yer yaptıklarımızdan örnekler vererek sizlerle paylaşacağım için büyük mutluluk duyuyorum. Bu fırsatı bana veren, program düzenleme kuruluna; Prof. Dr. Sayeste Daşer in şahsında teşekkür ederim. Ayrıca bu güzel vesile ile, Koç Üniversitesini ve üniversiteye bağlı Graduate School of Business i hızlı gelişim başarılarından dolayı kutluyor, yöneticilerine, akademisyenlerine ve öğrencilerine takdir hislerimi sunuyorum. Senior Executive Conference of the Koç Gradute School of Business 28 Ocak 2000 Koç Üniversitesi - İstanbul HOŞ GELDİNİZ Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı YÖNETİCİLİĞİN (MÜHENDİSLİĞİN) TOPLUMSAL SORUMLULUĞU (İşletmenin Değerleri) Dr. Ersin ARIOĞLU Yapı Merkezi Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Ocak2000
2 2 Bugün yapacağım, konuşmayı planlamadan önce, bana gönderilen notlarda, sunumda değinilmesi arzu edilen konuları dikkatle okudum ve özetledim. Benden değinmem beklenen konuları tek tek cevaplamak yerine, günümüzde yönetimle ilgili ana paradikmanın artık, tüm yönetim süreçlerini kapsayacak biçimde, PERFORMANS ODAKLI SORUMLULUK olduğunu gözönüne alarak, yönetimde toplumsal sorumluluk veya kısaca yönetimde sorumluluk konusunu sizlerle tartışmaya karar verdim. BUGÜN BENDEN BEKLENENLER Sektörümüzde yakın ve orta vadeli beklenen değişimler nelerdir? Değişimlerle nasıl başa çıkmayı planlıyorsunuz? Küreselleşmenin işletmenize muhtemel etkileri nelerdir? İşletmelerin kuvvetli yönleri nasıl sürekli kılınır, zayıf yönleri nasıl düzeltilir? Şirketlerin, zor ekonomik dönemlerde çalışanlarının istemlerine yeteri kadar cevap verememelerinden doğan sorunların üstesinden nasıl gelinebilir? Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı
3 3 Genel olarak günümüz yönetim düşünürleri, toplumsal sorumluluğu; toplumsal ve ahlaki muhasebe ve mürakebe olarak tanımlamakta ve sürdürülebilir insani gelişmelerden yana uygulamalarda bulunmak olarak tarif etmektedirler. Konunun ilkeleri ise kısaca açıklık, şeffaflık, katılımcılık, paylaşımcılık olarak tespit edilmektedir. Yönetimde Toplumsal Sorumluluk Duygusu Ben, bugünkü sunumun ilk bölümlerinde; sorumluluk duygusuna (meslek etiğine) günümüz değer metafiziği ve evrim teorileri kavramları ile başka bir açıdan yaklaşacağım. Daha sonra, bilgi kelimesine insanlığın verdiği değerlerin değişimi ile, uygarlığımızın olağanüstü gelişim tarihinden bazı çıkarımlar yapacağım. Konuşmamı Yapı Merkezi nin kalite bilinci tarihçesi üzerinde genişletmek istiyorum. Yeterli vakit kalır ve dinleyicilerim arzu ederlerse; Yapı Merkezi ile ilgili iki film sunarak konuşmamı tamamlayacağım. Böylece konferans kurulunun benden beklediği cevapları dolaylı veya bazen dolaysız vermiş olacağımı düşünüyorum. Toplumsal Sorumluluk Duygusu = Meslek Ahlakı Yönetici (Mühendis) Değer Üretir Nitelik (Değer) Metafiziği Evrim Bilgi İşleme Tarihçesi Yapı Merkezi nde Kalite Bilinci nin Gelişim Tarihçesi Bir Mühendislik Başarısı nın Öyküsü Bir Aile Dayanışması nın Öyküsü Bilgi biriktirme Bilgi İşleme Bilim Yapma (Film) (Film) Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı
4 4 Çağımızda yöneticiler değer üretirler; diğer kelimelerle çeşitli kaynakları ve altdüzey öğeleri bir etik kurallar zincirine uyarak, biraraya getirip daha üst düzeyde daha değerli bir öğeye çevirirler. Amaçları; çeşitli insan gereksinimlerini karşılamak üzere değer yaratmaktır. Yöneticiler, bu amaçların doğrultusunda faaliyet gösteren organizasyonlarla bir araya gelir ve çeşitli kademelerinde görev alırlar. Yöneticilerin yaptıkları işlere ve faaliyetlere yönetim denir. Çağdaş anlamda yönetim, yöneticilerin ürettikleri değerlerin toplamıdır. Bu toplam üretim organizasyonun üretimini de temsil eder. Özetlersek: Çağdaş anlamda yönetici: hesap ederek, plan yaparak ve yaratıcılık sergileyerek; mevcut bilgileri ve öğeleri ilintilendirip, daha üst düzeyde değer yaratan bir takım oyuncusudur. Yaratılan yeni değerlerin, tek tek öğelerinden mi?, yoksa öğelerin ilintiye girmesi ile mi?, veya yöneticinin yaratıcılığından mı doğduğu soruları, henüz cevaplandırılamamış heyecanlı felsefi sorulardır. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı Sanatçı: Andy Goldsworth
5 5 Günümüzde yöneticiliği yalnızca hedef belirler, planlar, örgütler, liderlik eder, kontrol eder kıskacının içine sokamayız. Hedeflerini yalnızca kâr etmek veya muhasebenin son rakkamına bakarak karar vermek veya raporlamak olarak göremeyiz. Bu kısıtlı tariflerle yöneticilere haksızlık etmiş oluruz. Yönetcilik aynen mühendislik gibi bir kurma-biçim verme ve yaparak var olma sanatıdır. Bu nedenle her sanatta olduğu gibi yönetimde de yaratıcı düşünceler, olağanüstü bütünleştirmeler, özgün çözümler ve özgürce seçimler vardır. Diğer kelimelerle yönetim yepyeni ufuklara açılım ve normal insanlarla olağanüstü işler başarma ve toplumu biçimleme sanatıdır. Toplumsal büyüme, uygarlık ve gelişim yönetimlerle sağlanır. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı Sanatçı: Andy Goldsworth
6 6 Günümüzde Robert Pirsing inde içinde bulunduğu bir grup düşünür, dünyada her şeyin değerlerden oluştuğunu söylemektedir. Dünyayı bu gözlüklerle gören metafiziğe değerler veya Nitelik Metafiziği denilmektedir. Çağımızda yönetim ve sorumluluk gibi somut olmayan konuları, organizasyon performansı gibi somut konularla bağlantılandırmak ve tutarlı sonuçlara ulaşmak için, Nitelik Metafiziğini eksen almak verimli sonuçlar verecektir. Nitelik Metafiziğinde özneyle, nesnenin etkileşiminden değer doğar. Değer, nesne veya özne değildir. Ayrı bir katagoridir. Değer insan algısına, nesne ve özneden önce gelir. Nitelik metafiziği, değerlerin deneylerin özünde olduğunu ifade eder. Bu bakış açısı ile değer veya diğer kelimelerle nitelik özne ve nesneden çok daha ampiriktir. Örneğin sıcak bir sobanın üstüne oturan bir insan, sıcağı sobadan önce duyumsar. Sıcak, bir değerdir. Bu değer deneme yapan insana acı verir ve yerinden zıplatır. Bir başka insanda aynı deneyi yaptığında sonuç aynı olacaktır. Fizikte başka şeylerden ayırt edilemeyen bir şeyin var olmadığı ilkesi geçerlidir. Nitelik Metafiziği buna ikinci bir ilke daha ekler: Değeri olmayan birşey, başka şeylerden ayırt edilemez. Bu iki ilke birleştirilirse değeri olmayan bir şey var olamaz sonucuna ulaşılır. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı NİTELİK (Değerler) METAFİZİĞİ 1. Dünyada herşey değerlerden oluşur. 2. Dünyada değerler 4 biçimde bulunur: İnorganik, Biyolojik, Sosyal, Entellektüel DEĞERLER = NİTELİK tir DEĞERLER DENEY ile OLUŞUR. 5. Değeri olmayan bir şey var olamaz. Düşünüyorum (yapıyorum), öyleyse varım. Değer üretiyorum, öyleyse varım. Özne DEĞER Nesne
7 7 Dünyadaki varlıkları dört değer biçimi olarak ele almak mümkündür: 1- İnorganik biçimler 2-Biolojik biçimler 3- Sosyal biçimler 4- Entellektüel biçimler. Dünyada var olanların hepsi bu kategorilere sokulabilir. Ancak hidrojen ile oksijeni bir arada tutarak su yapan değer ile, bireyleri bir arada tutarak işletme veya ulus yapan değerler birbirinden farklıdır. Birinci değer, değerlerin inorganik biçimi, ikinci değerler ise toplumsal biçimidir. Tüm bu değerler birbirinden farklıdır. Ancak hepsi bir evrim süreci içinde oluşmuşlardır. Entellektüel biçimler, toplumsal biçimlerden doğar, toplum biçimleri biolojiden, biolojik biçimler inorganik doğadan gelir. Başka bir deyişle, insanın düşüncelerine sosyal biçimler; sosyal biçimlere, biolojik biçimler; biolojik biçimlere ise inorganik biçimler hükmeder. Bu hiyarşinin belirlenmesi mühendislik etiği için, biraz sonra değineceğimiz nedenlerden dolayı önemlidir. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı Değer Evrimi Süreci zaman İnorganik Biçimler Biyolojik Biçimler Sosyal Biçimler Entellektüel Biçimler
8 8 Nitelik metafiziğine göre, nitelik aynı zamanda ahlak olarak da tanımlanmaktadır. Nitelik veya diğer kelimelerle değerler, dünyanın temel gerçeği ise, ahlakta dünyanın temel gerçeği olmaktadır. İlk bakışta bu tanım bizi rahatsız edebilir. Çünkü biz yalnızca nesnelerin gerçek olacağına inanan bir kültürü benimsemiş durumdayız. Niteliğin, sadece nesneler hakkında ne düşündüğümüzü anlatan cümlenin ucuna tutuşturulmuş sözcükler olduğunu zannetmekteyiz. İçinde yaşadığımız kültür, bize yaşam deneyimlerimizi yorumlamak üzere gözlükler verir. Bu gözlüklerin yapısında özne ve nesnenin öncellikleri konusunda yargılar düzenlenmiştir. Gözlüğü çıkaranlar veya farklı bir gözlükle varlıklara bakanların sözleri, bilinen gözlükleri takanlara biraz garip gelir. Oysaki nesneleri değerler veya diğer bir deyişle nitelikler yaratır. Üzerinde düşünüldükçe bu fikir bizlere daha az garip gelecektir. Zaten görecelik kuramı ve kuantum fiziği evrenin bugün için bize garip gelen doğasını anlatmaya çalışmaktadır. Maddenin bu garip davranışı, yakın gelecekte toplumsal ve entellektüel biçimlerimizi de derinden etkilemeye başlayacaktır. Yöneticiler, şimdiden bu değişimlere hazırlıklı olmalıdır. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı
9 9 Nitelik metafiziği penceresinden, değerler maddenin üstündedir. Madde değerin bir alt türüdür. Nitelik metafiziği maddeyi, inorganik değerlerin kararlı biçimidir diye tarif eder. Diğer taraftan yöneticilerin veya mühendislerin en çok ilgilendiği konudan birisi de neden / sonuç ilişkileridir. Ancak neden sorusu çoğu kere cevapsızdır. Ayrıca nedenselleri göremeyiz, tutamayız. Onlar sonuçların içine gizlenmiş değerler olarak algılanmalıdırlar. Bu algılama bir çok sorunu ve soruyu çözer. A olayı, B olayının nedenidir yerine, Nitelik metafiziğinde B olayı, A olayına ön koşul olarak değer verir denilir. Tıpkı Demir tozları, mıknatısa doğru hareket etmeği değerli bulurlar demek gibi. Değer vermek, düşünerek bir seçimi gerektirir. Başka ifade ile bilgi işlemeyi zorunlu kılar. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı Sanatçı: Semih Balcıoğlu
10 10 Nitelik metafiziğinde tek bir ahlaksal sistem yoktur. Evrim aşamalarına göre çeşitli ahlak sistemleri oluşmuştur. İnorganik biçimlerin kaos u yendiği doğa yasaları; biolojinin açlığı ve öldürücü inorganik güçleri yendiği ve orman kanunu olarak anılan ahlak yasası; toplumsal biçimlerin, biolojik biçimleri yendiği toplumsal yasalar sistemi ve toplumu denetim altına almaya çalışan evrensel entellektüel değerler sistemleri. Bu ahlak kuralları, diğer kelimelerle değerler sistemleri birbirinden bağımsızdır ve birbiri ile ilintisi aynı bilgisayara yüklenmiş muhtelif yazılımlar ile bilgisayar arasındaki ilişki gibidir. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı
11 11 Şimdi şu soruları sorabiliriz. Niçin sorumluluk duyarız? Sorumluluk duygusu veya eylemi nedir? Açıkca bilinmektedir ki, ben sorumluluk duyuyorum veya sorumluluk hissediyorum demekle, sorumluluk yükümlülüğü yerine getirilemez. Sorumluluk duygusunu hissetmek, bilinç yaratır, fakat yetersizdir. Sorumlu olmanın yükümlülüğü ve gerekli eylemi vardır. Eylem gerçekleştirilirse ortaya çıkar. Sorumlu olmak, bir aidiyeti ve ilişkiyi belirler. Hemen arkasından, iç/dış etkilerden arındırmak üzere koruma eylemi gelir. Daha sonra aidiyeti, yüceltme ve statü verme isteği ortaya çıkacaktır. En sonunda ait olduğu topluluğu gelişmeye, ve evrime açık tutarak sürekli gelişmeyi sağlamak üzere eylemler yapılmalıdır. Bir yönetim kararında izlenebilecek iki veya daha çok yol varsa, yollarda herşey birbirine eşitse, daha Dinamik olan yolu seçebilmek; sorumluluk görevinin yerine getirilmesidir. Diğer bir deyişle daha yüksek bir evrim düzeyine açılan veya daha yüksek bir evrimi destekleyen alternatifin seçimi sorumluluk görevi için daha ahlaklıdır. Örnek vermek gerekirse, bir mühendisin ayni seviyede toplumsal kaynakları kullanarak daha az enerji harcayan veya depreme daha dayanıklı evler yapması onun toplumsal sorumluluğudur. Enerji, toplumun gelişmesi ve evrim için gereklidir. Depreme dayanma ile canlı yaşamın gelişme sürecine olanak tanınmış olacaktır. Özetlersek: Evrime açık, en üst değeri üretmek; yönetimin sorumluluğudur. Yönetim eylemlerinin performansını ölçen etik kural budur. Yönetiminde bunun için ter atılır. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı Sanatçı: Erdoğan Başol
12 12 Buraya kadar tarif ettiğimiz kavramlar ve ulaştığımız çözümlemeler bize; sorumluluk duygusunun gerekleri için bilgi biriktirmenin ve mevcut bilgileri işlemenin şart olduğunu göstermektedir. İnsanlığın gelişim tarihi adeta, bilgi biriktirmek ve bilgiye çeşitli anlamlar vermek, amaçlar yüklemek tarihçesi ile eş anlamdır. Sokrat, bilginin amacının, insanının kendisini bilmesidir diyordu. Yine batıda Sokrat ın çağdaşı olan bir diğer grup düşünüre göre bilgi, mantık dilbilgisi ve güzel konuşma sanatı idi. Onlara göre bilginin amacı ise; sahibine; ne diyeceğini, nasıl diyeceğini ve ne zaman, nerede demesi gerektiğini bildirerek kişiyi etkin kılmak idi. O çağlarda; duyular vasıtası ile oluşturulan bilgi, şüpheli bilgi olarak görülüyordu. Onlara göre gerçek bilgi, yalnız ve yalnız insan aklının saf ürünü olmalı idi. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı KONFÜÇYUS M.Ö Bilge insan kendi içindekini; küçük insan başkalarındakileri arar. PROTAGORAS M.Ö İnsan herşeyin ölçüsüdür; bilgilerimiz içimizdeki duygulardan gelir. SOKRATES M.Ö ARİSTO M.Ö Eğitimli insan, nefsine hakim olan ve talihsizliklerden etkilenmeyen kişidir. Bilgelik düşünme ve davranışla gerçekleşir.
13 13 O çağlarda yapabilme yeteneği ve işe yararlık bilgi sayılmıyordu. Çünkü, işleri önceleri köleler, sonralarıda zenaatkarlar; biraz da kendilerine has gizemli yollarla; yürütüyorlardı. Onların yaptıkları, bir beceriyi kullanmaktı ve Yunanca adı techne idi. O çağlarda ki anlayışa göre; Techne bilgi olamazdı, çünkü genel ilkeleri yoktu. Bir yelkenlinin yürütülmesini veya bir değirmenin çalıştırılmasını sağlayan bilgiler, başka şeylere uygulanamazdı. İnsanlar karşılıklı konuşarak bu bilgileri geliştiremezlerdi. Bu tür bilgiler ancak bir ustanın yanında uzun yıllar çıraklık ederek öğrenilebilirdi. İnsanlığın gizemli zenaat becerisi anlamına gelen techne kelimesini, amaçlı organize bilgi anlamına gelen lojos ile birleştirerek teknoloji haline getirmesi için, yaklaşık 2000 yılın geçmesi gerekti. Bu uzun süre içinde insanlık, insan aklının saf ürünü olan bilgilerin yeterli bilgi olmadığını ve hakiki şüpheli bilginin, insan aklından çıkan fakat gözlem ve deneyle sınanmamış bilgiler olduğunu açıkca öğrendi. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı Meraklı bilgi üretiyor...
14 14 İnsanlık, buharı enerji olarak kullanmaya başladıktan sonraki, ilk yüz yıl içinde olağanüstü hızla birçok teknolojiler geliştirdi, fabrikalar kurdu. Fabrikalar etrafına kentler kurdu. Bu olağanüstü gelişmenin en önemli faktörü, bilginin anlamında sağlanan değişimdi. Artık bilgi nin amacı üretime yönlendirilmişti. Böylece mevcut bilgiler üretim aletlerine, üretim süreçlerine ve ürünlere, gözlem yaparak bir çevrim içinde uygulanıyor ve mevcut bilgilerin verimleri bilgi işlenerek durmadan arttırılıyordu. Bu döneme iktisat tarihçeleri sonraları endüstri devrimi dediler. Endüstri Çağı nın başlaması. Buharın enerji olarak kullanımı. James WATT Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı Newcomen Makinası Watt Makinası
15 yılında Amerika Birleşik Devletleri Anayasası ilan edildi. İnsanlık tarihinde ilk defa, yasama, yürütme ve yargı birbirinden ayrıldı. Ayrıca anayasada insanlığın gelişimi için çok özel bir madde yer alıyordu. 8inci bölüm 1inci madde: Kongre; yazar ve bilim adamlarının yazı ve buluşlarına ilişkin özel haklarını koruyarak bilim ve yararlı sanatların gelişimini sağlar. Bu anayasa bir çok ülke için ilham kaynağı oldu. Ancak bazı ülkeler bu özel madde yi çoğu kere unuttular. Amerika o tarihten beri; buluş sayısında; çok açık farkla dünya birinciliğini hep sürdürdü li yıllarda 3000 adet olan yıllık yeni patent sayısı, 20inci yüzyılın başında lere, bugünlerde ise lere ulaştı. George WASHINGTON Himayemizi bilim ve edebiyatın geliştirilmesinden daha fazla hak eden hiçbir şey yoktur. Bilgi her ülke için halkın mutluluğunu getiren en kesin araçtır. Abraham LINCOLN Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı Bir neslin okul dershanelerinde bulunan felsefe, gelecekte aynı neslin hükümetlerinin felsefesi olacaktır.
16 16 Endüstri toplumları enerji olarak önceleri buhar, daha sonra fosil esaslı yakıtları kullandılar, iki dünya harbi yaptılar yılına gelindiğinde ulaştıkları bilgi ve teknolojik seviyelerle önce atomik fizyon ilkesi ile ve bundan bir kaç yıl sonra da, güneşin içindeki fiziksel enerji salınımını kopya ederek bombalar yaptılar. Atom Bombasını iki kere insanlara uyguladılar. Japonya teslim oldu. Hidrojen bombalarını ise okyanus içinde ve yeraltlarında denediler. Çevreye çok zarar verdiler. Artık insanlık bu konuda bundan daha fazla ileri gitmemeliydi. Endüstri toplumlarının mekanik gelişim süreci sona ermeliydi. Zaten vakumlu tüp ve transistör evrim zincirinin ilk halkaları da oluşmuştu yılında ilk bilgisayar, ENIAC üretildi. Böylece insanlık sermaye ve mal üretmekten, bilim yaparak daha hızlı bilgi üretme ve biriktirme sürecine geçiyordu. Bu ise; felsefi anlamda yaşadığımız evrenin ekolojisi ile çatışmayı bırakarak, onunla uyumlaşmaya geçişi simgeliyordu. Atom enerjisinin ortaya çıkması yeni bir problem doğurmadı. Sadece, mevcut bir problemin çözülmesi gereğini daha acil hale getirdi. Albert EINSTEIN Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı Hiroşima 9 Ağustos 1945
17 17 İkinci Dünya Savaşı'nın hemen ardından Amerika Birleşik Devletleri'nde, Er Hakları yasası kabul edildi. Yasaya göre, savaştan dönen her askere, dilerse üniversiteye devam etmesi için hükümet tarafından burs verilmesi kararlaştırılmıştı. Böylece ABD de; aniden; üniversite mezunları sayısında çok önemli bir sıçrama oldu. Sosyolog araştırmanlar, Amerika nın gelişim tarihinde bu yasanın, patent kanunu kadar, önem taşıdığını saptadılar. İnsan için küçük, insanlık için dev bir adım. Neil ARMSTORONG de aya ayak basıldı. Artık dünyada yeni bir dönem başlıyordu. Bilgi, bilim ve teknoloji topluca hakiki toplumsal değişim sağlayan ve zenginlik yaratan tek unsur olacaktı. Çünkü sıra yönetim devrimine gelmişti. Fabrikalardaki beyaz yakalı yöneticilerin yaptığı işe, bilgi işleme çevrimi uygulanacak ve bundan böyle düşünen insanların verimi insanlık için daha önemli olacaktı. Bu ise mevcut bilgilere, bilgi işleme çevrimlerinin tekrar tekrar uygulanması ile başarılacaktı. Bunu başaran toplumlara da bilgi toplumu adı verilecekti. Bu kısa tarihçenin öğretisi bakımından yeteri kadar açık olduğunu düşünüyorum. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı Ayda ilk insan adımları
18 18 Mevcut bilgilerden, yeni bilgiler üretmenin; bilgilerin doğruluğunu sınamanın, biricik yolu bilim yapmaktır. Bilim ayrıca dört nedenden dolayı insanlık için çok değerlidir. Toplumsal refahı sağlayan altın yoldur. Teknoloji üretir, teknolojinin varsa zararlarını önler. İnsani duygularda yükselme ve toplumsal düşünce seviyesinde gelişme sağlar. Demokrasiyi olgunlaştırır Evrensel barışı yaygınlaştırır. Bilim bölük börçük kullanılamaz. Bilimsel davranış sorumluluk gerektiren bir yaşam biçimidir. Güvenli gördüğümüz yerde bilimsel düşünceyi uygulanıp, tehdit oluşturduğunu hissettiğimiz yerde veya işimize gelmediğinde bir köşeye koyamayız. Bilim, teknoloji ve eğitim bir toplumda, gereğince ilgi gördüğünde ve uygulandığında, topluma; muhteşem ödüller sunar, çok olumlu değişimler yaratır. Bir toplumda bilime duyulması gereken şevk kırılmışsa, o toplumun bireylerinden yalnız geleceklerini kurma hakları değil; yaşamı ve dünyayı evrimleştiren-geliştiren ve çok verimli bir araçta ellerinden alınmış olur. Kendisine, toplumuna ve doğaya soru sormayı öğrenenler; düşünce yolu ile özlerini yüceltebilenler hem ulusları; hemde; dünya için birer armağandırlar. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı Model: Aynı şartlarda düzenlenmiş deneylerle farklı kişiler, farklı yerlerde aynı ölçüm sonuçlarına ulaşmalı Kavrama - Analiz 1 GÖZLEM DENEY MODEL OLGULAR DUYU VERİLERİ ÖN FİKİRLER TİCARİ ÜRÜN-ALET ÜRETİM SÜRECİ SORUNLAR TAHMİN HİPOTEZ TEORİ TABİAT KANUNU KNOW-HOW, YENİ ÜRÜN, TEKNOLOJİ, KALİTE ÇÖZÜM 3 2 BİLGİ İŞLEME ÇEVRİMLERİ TAHMİN (Bilim Yapma Yöntemi -Yaratıcı Düşünce Üretme Süreci) 1. Yöntem, başlangıcı ve sonu olmayan bir çevrimler sürecidir. Algoritmik ve rutin değildir. 2. Çevrim sayısı arttıkça elde edilen bilgilerdeki kesinlik artar. 3. Çevrime başlama yerinin önemi yoktur. Çevrimde sıra önemli değildir. 4. Çevrim ticari ve endüstriyel bir hedefe yöneltilirse, Araştırma-Geliştirme süreci olur. Ar-Ge çevrimleri yeni ve daha kaliteli ürünler ve teknolojiler üretir. 5. Çevrim sorun çözme için de kullanılır. 6. Elde edilen sonuçlar en az kaynakla en verimli, yeni ve orijinal durumlar olması halinde Bilgi İşleme çevrimi, Yaratıcı Düşünce sürecine dönüşmüş olur. 7. Basit olgular için modele ihtiyaç olmayabilir. O takdirde, çevrim üç istasyonludur. GÖZ LEM ve DENEY Fiziksel olgu temsilcisi Hipotez:İspata hazırlanan öngörü, açıklama, çözümlenen hipotez Tahmin: Genişletilmiş hipotezin tekrarı için iddia Tümevarım HİPOTEZ OLGU Ölçme - Sınama Sentez Tümden gelim Deneme - Yanılma Yaratıcılık: En az kaynak kullanımı ile En verimli hipotezi, En verimli ürünü, En verimli teknolojiyi, En yüksek kal iteyi, En faydalı çözümü elde etmektir.
19 19 Bugün en iyi eğitilmiş zihinlere, en çok sahip toplumlar; amansız rekabete dönüşmekte olan bilgi üretme yarışında en önde giden toplumlar olacaktır ve olmaktadır. Bilgi üretimi söz konusu olduğunda; hiç bir ülkenin doğal kaynak çokluğu veya mevcut zenginlikleri üstünlük yaratamaz. Gerekli tek üstünlük; evrensel olarak mevcut bilgilerden faydalanabilme yeteneğidir. Bu ise; toplumların eğitimdeki ve yönetimdeki başarı sorunu olup; yalnızca ülkede yaşayanların bilgi işlemeyi bilim bilmemesine bağlıdır. Asırlarca önce, büyük Mevlana nın dediği gibi, bilgiden doğar, soru da; cevapta. İlave etmek istiyorum: sorumlulukta, değerde Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı Sanatçı: Tolga Çakır
20 20 Benim penceremden görünen ve yönetimde sorumlulukla ilgili çözümlemeleri kısaca özetlersek: Yöneticiler değer üretirler. İnsan ihtiyacını karşılarlar. Yöneticilerin her kararı toplumsal kaynakları tüketir. Bu nedenle topluma karşı en sorumlu mesleklerden birisidir. Meslek etiği bilgi işlemeyi ve bilimi rehber kılmayı gerektirir. Bilimsel düşüncenin süzgecinden geçirilmeksizin alınan yönetim kararlarının faturası topluma çok pahalıya mal olur. Yönetici her kararında evrimin ve gelişmenin yollarını açık tutmak zorundadır. Bilim yapmayı bilmeyen veya bilgiye dayalı düşünmeyen yönetici evrimin kanallarını açık tutamaz. Sorumluluğunun etiğini taşıyamaz. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı Sanatçı: Hasan Ayçın
21 21 Bu konuştuklarımın uygulamadaki yerini merak edebilirsiniz. Pratiği varmı dır? diye sorabilirsiniz. Şüphesiz konuşmamda sunduğum fikirleri uygulamada çok verimli sonuçlar vermektedir. Bunun Türkiye de en güzel örneklerinden birisi Yapı Merkezi dir. 15 m 2 bir ofis içinde TL borçla 35 yıl önce kurulun çok mütevazi bir mühendislik şirketi Yapı Merkezi, bugün sağlam temeller üstünde yükselen ve dünya ölçeğinde eserler veren ve ödenmiş sermayesi 70 milyon dolar olan bir kuruluş haline geldi. Kalan konuşma zamanımın elverdiği ölçüde, grubu size genel boyutları ve kalite bilincinin şirket içinde gelişim tarihini vererek özetleyeceğim. Herşeyi söylemeye yeterli zaman olmayacak. Ama, Mevlâna diyor ki Az çoğun belirtisidir / Bir yudum su bir gölün / Bir avuç tane, büyük bir harmanın. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı YÖNETİM-YÖNETİCİ SORUMLULUK MÜHENDİS MESLEK ETİĞİ DEĞER YARATMAK AİDİYET / İLİŞKİ PERFORMANS YÖNETME SANATI STATÜ KORUMA SÜREKLİ GELİŞME BİLİNÇ EYLEM BÜYÜME TOPLUMSAL KAYNAK TÜKETİMİ DİNAMİK İLİŞKİ ÖZNE DEĞER NESNE BİLGİ İŞLEME ÇEVRİMİ BİLİM KARAR DAHA YÜKSEK DÜZEYDE DEĞER ve BÜYÜME BİLGİ BİRİKTİRME EVRİM KANALLARI AÇIK
22 22 Mühendisliğin Toplumsal Sorumluluğu Mühendisliğin Mutluluk inşa Toplumsal ederek Sorumluluğu mutlu oluruz Ocak / AS.da ta/konfe rans/ko çüniver sitesi sepya http: //www.yapi-merkezi.com BİR FARKIMIZ DA YÖRÜNGEMİZ Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı ÖZET TARİHÇE 1965 te 1969 da lerde larda. Yapı Merkezi nin ilk şirketi proje ve araştırma yapmak amacı ile kuruldu. Genel Müteahhitlik faaliyetleri başladı. Öngermeli yapılar, Madencilik ve Turizm sektörlerine girildi. Konut, Eğitim, İletişim, CTP (cam takviyeli plastik) Boru Endüstrisi ve Uluslararası Müşavirlik konularında faaliyet başlatılarak YM faaliyetleri genişletildi da. Holding çatısı altında yeniden yapılandı. 14 Şirket, 70 Milyon USD Ödenmiş sermaye Çalışan, Milyon USD Ciro ~15 Milyon USD İhracat
23 23 Mühendisliğin Mutluluk inşa Toplumsal ederek Sorumluluğu mutlu oluruz Merkez Ofis - İstanbul YM-HOLDING YM-HOLDING yapı Mühendisliğin Toplumsal 500Sorumluluğu Beyaz- yakalı merkezi ORGANİZASYON ŞEMASI YM Grubunun Yönetimi YM YM Grubunun Grubunun Geliştirilmesi Yönetimi YM Grubunun Geliştirilmesi 1000 Mavi-yakalı Yaklaşık 240 Milyon USD Yıllık Ciro (1998) Cenevre Lüksemburg Alma Ata Kuveyt YAPI YAPI İNŞAAT İNŞAAT Genel Ağır İnşaatlar Genel Ağır İnşaatlar Ulaştırma Sistemleri Enerjii Ulaştırm Sistemleri a Sistem leri E nerj ii S istem leri Su Sistemleri Şehircilik Su Sistemleri Ş ehircil ik Azkatlı-Çokkatlı Yapılar Azkatlı-Çokkatlı Yapılar YAPI YAPI PREFABRİKASYON PREFABRİKASYON Prefabrike Beton Prefabrike Beton Elemanlar Elemanlar YAPI YAPIKONUT YAPIRAY YAPIRAY YAPI YAPI-ICF KAISER KAISER Arazi Geliştirme Arazi Geliştirme Gayri M enkul Geli ştirme Konut Gayri Menkul Geli ştirme Konut Demiryolu Hi zmetleri Demiryolu Hi zmetleri Proj e Yönetimi Proje Yönetimi Tasarım ve Müşavirlik Tasarım ve Müşavirlik YAPITUR TUR Tatil Köyleri Şehir Tatil Otelleri KöyleriZ inciri Şehir Otelleri Z inciri YAPIMADEN YAPIMADEN Beton Agregasına yönelik Beton Madencil Agregasına ik yönelik Madencil ik FREYSAŞ FREYSAŞ Ard-germe Ard-germe Ağır yük kaldırma Köprü Ağır yük Mesnedi kaldırm a Köprü Mesnedi derz Malzemeleri derz Malzemeleri NEKAŞ NEKAŞ OCYM OCYM E ğitim Kültür E ğitimmerkezi Kültür Merkezi CTP Boru Üretimi CTP Boru Üretimi YAPI YAPI TECHNOLOGIES Geneva-Switzerland Geneva-Switzerland Teknoloji Araştırmaları Patent-Li Teknoloji sans- Araştırmaları Patent-Li sans- Know How Ticareti Üniversiteler Know How Ticareti il e İşbirliği Ağı Üniversit eler il e İ şbirliği A ğı Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı YAPI YAPI RADYO RADYO YAPI YAPI INVEST INVEST Lu Lu xembo xembo urg urg Yayıncılık Yayıncılık Yatırım Finans Yatırım Finans 1 Merkez Ofis: İstanbul 3 Yerel Ofisler: Ankara, İzmir, Antalya, Ş.Urfa 4 Yurtdışı Ofisler: Alma Ata, Geneva, Luxembourg, Kuwait 6 Yerleşik Üretim Tesisi (Fabrika) (GAP-SUBOR Mayıs 2000) 42 Geçici Üretim Tesisi (Şantiye) Yapı Merkezi Çamlıca -İstanbul-Türkiye Tel: ( ) Fax: ( ) http: //www.yapi-merkezi.com
24 24 Mühendisliğin Mutluluk inşa Toplumsal ederek Sorumluluğu mutlu oluruz Mühendisliğin Mutluluk inşa Toplumsal ederek Sorumluluğu mutlu oluruz YAPI MERKEZİ: Nedir? Çağımıza ve topluma sorumluyuz. Bilgi toplamak ve işlemek işimizdir. Bir farkımız da yörüngemiz. Bilimle üretiriz. Üretimde hız ve kalite; maliyette rekabet işimizdir. Teknoloji geliştirmek ve kullanmak gücümüzdür. En iyiyi gerçekleştirmek tutkumuzdur. Mutluluk inşa ederek mutlu oluruz. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı YÖNETİM İLKELERİMİZ 1. İşimizi ve iş sahibini iyi anlamak. 2. İşimizi titizlikle planlamak. 3. İş planlarken sıkı merkez-saha bağı kurmak; iş sürerken özerkliği sağlamak. 4. Hızla eyleme geçmek. 5. İşimizi sürekli denetim altında tutmak. 6. Başladığımız işi asla ama asla yarım bırakmamak. 7. İşimizi en iyi bildiğimiz şekilde yapmak. 8. Yenilikçi, girişimci olmak. Gereğinde risk almak. 9. İnsana yatırım yapmak. 10. İşimizi ve iş arkadaşlarımızı sevmek. 11. Paylaşılan değerler yaratmak ve paylaşmak. ve ORTAK DEĞERLERİMİZDEN ASLA ÖDÜN VERMEMEK.
25 25 Mühendisliğin Mutluluk inşa Toplumsal ederek Sorumluluğu mutlu oluruz Mühendisliğin Mutluluk inşa Toplumsal ederek Sorumluluğu mutlu oluruz YAPI MERKEZİ nin GÜÇLÜ YÖNLERİ Vizyonu, Sağlam finansal yapısı, Yüksek Entellektüel Sermaye si, Ar-Ge ye yoğun yatırımları, Önemli referansları, Müşteri isteklerine ve pazara karşı duyarlılığı ve esnekliği, Rekabetçi ve yaratıcı çözümler bulma yeteneği, İleri teknolojileri kullanma becerisi, Raylı Ulaşım Sistemleri nde, Prefabrikasyon Teknolojileri nde, CTP Boru Üretimi nde, Tünel Sistemleri nde, Ard-Germe de ve Eğitim Sistemleri nde liderlik konumu, Raylı kent ulaşımında Dünya Liderliği seviyesine ulaşabilmiş olması. Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı YABANCI ORTAKLARIMIZ Ortak Ulus Başlangıç Spancrete Industries. (Partnership) ABD 1980 ADtranz (ASEA, ASEA Brown Bovery).. (Konsorsiyum Ortağı) Çokuluslu 1984 Wayss & Freytag.(Joint-Venture Otağı) Almanya 1984 Freyssinet International (Şirket Ortağı) Fransa 1987 ICF Kaiser (Şirket Ortağı) ABD 1993 Besser..(Partnership) ABD 1996 Owens Corning..(Şirket Ortağı) ABD 1996 Interbeton....(Partnership) Hollanda 1998 Meton Etep (Partnership) Yunanistan 1999
26 26 Mühendisliğin Mutluluk inşa Toplumsal ederek Sorumluluğu mutlu oluruz ORTAK DEĞERLERİMİZ = İşimizin Patronu Herkese adil ve dürüst davranış sergileriz. (Kendimize-Astımıza-Üstümüze-Müşterimize-İlgili Şirketlere-Rakiplerimize-Topluma) Her taahhüdümüze sadakâtla bağlıyız. Her faaliyetimizde bilgi toplar, bilgileri işler ve sonra karar veririz. (Bilgiye dayalı düşünür-bilgiye dayalı karar veririz) Her kararımızda gelişimi ve evrimi gözetiriz. (Kendimizin, ailemizin, şirketimizin, toplumumuzun, uygarlığımızın, evrenin) Ana amaç için, işimizden sürdürülebilir kâr sağlamayı mesleğimizin görevi biliriz. (Yapı Merkezi nin ana amacı; insanlığın, özellikle müşterilerinin, ortaklarının ve çalışanlarının yaşam kalitesini sürekli yükseltmektir.) Ocak.2000 / / AS.data.konferans-toplantı 1999 Yılında Gurubun; a. 14 Şirketi ~2000 Aile Bireyi 240 Milyon USD Cirosu 70 Milyon USD ödenmiş sermayesi vardır. (Bu rakamlar ailesi için önemli değildir) b. ailesi için önemli olan; Mühendisliğin Mutluluk inşa Toplumsal ederek Sorumluluğu mutlu oluruz 30 Milyon m 2 yapıda mühendisleştirme emeği ve nu aşkın insanın güvenle bu yapıları kullanması, 120 Km raylı sistemde yılda 200 milyon yolcunun güvenle taşınması, 120 Bin turistin memnuniyet belirterek ağırlanması, 500 Öğrenciye nitelikli eğitim verilmesi, 200 Km Su borusunda su nakli, 2 Milyon radyo dinleyicisi ve en önemlisi Telif kitap, 300 Yayınlanmış makale, konferans, tebliğ (%30 uluslararası), 858 Yayınlanmamış iç araştırma raporu (%15 i yabancı dilde) ü r e t m i ş o l m a s ı d ı r.