Solucan Anatomisi (Detay) | SiyahAltın
Anasayfa » Makaleler » Solucan Anatomisi (Detay)
Bir çok diğer omurgasızlara göre dolaşım sistemi bütünüyle kapalıdır. Bağırsağın hemen yanında yer alan büyük bir kan damarı bütün vücudu dolanır.
Solucanların ilk bölümleri peristomium olarak adlandırılır ve ağız bu bölümde yer alır. Ağzın hemen üstünde, prostomium olarak adlandırılan dil benzeri bir log yer alır. Prostomium solucanlar tarafından çevrelerini algılamak için kullanılır. Gözleri, kulakları burunlar vs. olmadığından solucanlar prostomium’ları sayesinde toprakta yönlerini tayin ederler. Solucanlar toprakta tüneller açarken vücutları bir tür mukus salgılar. Bu mukus tünellerin iç kısımında toprakla birleşerek bir çimento vazifesi görür ve tünellerin sabit bit yapıya bürünmesini sağlar. Böylece solucanlar bu tünelleri tekrar tekrar kullanabilirler. solucan solucan solucan solucan solucan
Clitellum vücudun şişkin bir bölümüdür ve sadece üreme olgunluğuna erişmiş solucanlarda görülür. Beyaz, portakal renginde veya kırmızımsı kahverengi görünümünde olabilirler.Solucanlar Clitellum’ları turuncu renkte iken çiftleşmeye hazırdırlar. Yumurtaların (cocoon) üretilmesi için gerekli olan bir çok madde burada üretilirler. Clitellum’un başladığı ve oluştuğu segment sayıları solucan türlerinin belirlenmesinde önem taşımaktadır.
Solucanların en son segmenti periproct olarak adlandırılır. Bu bölüm anüsü içerir. İlk ve son segmentler hariç, diğer segmentlerin her bisi 8 adet kıla (Setae) sahiptir. Bu kıllar solucanı çevrelemiş olan dikenlere benzerler. Solucanların toprakta yol almalarını sağlarlar. Segmentler emeklerken, bu kıllar her bir segmentin toprağa demir almasını sağlar.
Farklı solucanlar nasıl ayırt edilirler?
Ağzı içeren ilk segmentten clitellum’a kadar olan segment sayısı ve clitellum’u oluşturan segment sayısı farklı türlerin tespit edilmesinde kaullanılır. Bu manada farklı sayıda segment sayısına sahip olan solucanlar farklı türlerdir.
Genç solucanları yetişkinlerden nasıl ayırt ederiz?
Tubercula pubertatis veya genital tumescence, clitellum vb. genital işaretleri bulunmayan solucanlar genç solucanlardır.
Yumurtalar clitellum içinde biçimlenirler ve clitellum içinden kafaya doğru yolculuğa çıkarlar. Burada yumurtalar solucandan çıkar ve toprağa dşerler.
Solucanlar, eğer istenmeyen koşular oluşursa (örneğin kuraklaık) uyku ve hareketsizlik periyoduna girebilirler. Bu durum yaz uykusu (aestivation) olarak bilinir. Bu süreçte solucanlar bir düğüm gibi kıvrılırlar ve hafif pembe renkte olurlar.
Kalsiyum bezleri, yemek borusunun bazı aktivitelerini üstlenen basit kıvrımlar olabilir veya kalsiyum karbonat granüllerince zengin hücrelerle dolu oval veya silindirik kanallar olabilirler. Kalsiyum bezlerinin aktivite düzeyleri türlere bağlıdır ve yılın belli zamanlarında etkin olurlar; kışın küçük kanallara dönüştükleri ve böylece görülmelerinin zor olduğu yılın diğer zamanlarında kalsiyum karbonat ile genişlediği raporlanmıştır.
Aslen kalsiyum bezlerinin kalkerli topraklarda yaşayan ve büyük miktarlarda kalsiyum karbonat (kireçtaşı) sindiren solucanların aşırı kalsiyumu kendilerini korumak için salgılamalarını sağladıkları düşünülür. Buna rağmen solucanlar kalsiyumca zengin topraklarda yaşaması ya da yaşamaması, kalsiyum bezlerinin fonksiyonlarıyla bağlantılı görünmemektedir. Bezlerin büyük miktarlarda karbonik anhidraz enzimini içerdiği görülmektedir. Bu enzim kalsiyum karbonat üretmek için, kalsiyumla reaksiyona soktuğu karbondioksiti bağlar. Karbondioksit solucanların içinde solunumla üretilir ve asidik olduğu için vücut dışına atılmalıdır.
Kalsiyum bezlerinin alındığı deneyler göstermiştir ki, solucanların sölom sıvısında asitlik (PH düşürücü) yükselmiştir. Bu da sonuç olarak kalsiyum bezlerinin asitlik düzenleyici olmakta önemli bir role sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu bezler tarafından salgılanan kalsiyum karbonat, solucanın dışkısıyla beraber atılan kristalleri veya konkresyonları oluşturmak için bol miktarda olabilirler. Belki kışın solucanların solunum oranı düşen ısıdan dolayı azaldığı için bu bezlere fazla ihtiyaç duyulmayabilir.
Metanefridyumlar böbreklere eşdeğerdir ve boşaltım ile geçişim düzenleyici olarak işlev görürler. Yukarıdaki görselde yer alan mideyi ve bağlı olarak kan damarını ve metanefridyumları kaldırdığımızda aşağıdaki görsel elde edilir.
Resimde soldan sağa her bir çizgi solucanın bir saniyede katettiği mesafeyi göstermektedir. Solucanın nasıl hareket ettiğini anlamak için öncelikle hareketi için gerekli olan dairesel ve uzunlamasına kasların kasılmasıyla beraber solucanın vücudunda nasıl değişikliklerin olduğuna bakmamız gereklidir. Dairesel kaslar solucanın çevresinde dairesel olarak kasılırken uzunlamasına kaslar bir segmentten ötekine paralel olarak kasılırlar. Bu kaslar, basınç altında tutulabilir hidrostatik iskelet gibi işlev gören sıvı dolu vücut boşluğunda veya sölom üzerinde hareket ederler.
Dairesel kasların kasılması solucanı daha ince yapar, çünkü vücut boşluğu sıvısı esasen sıkıştırılamaz olduğu için sabit bir hacim tutar ve basınçtaki artış sıvıyı dışa doğru zorlar. Böylece solucan uzar ve incelerek ileri doğru hareket etmiş olur.
Uzunlamasına kaslar ise solucanı kısaltır, biçimlendirici sölom sıvısı dışa doğru basın yaparak solucanın şişmanlamasına neden olur.
1. çizimde kaslar çalışmıyor, uzunlamasına kaslar dinlenmekte.
2. çizimde uzunlamsına kaslar dinlenmekte ve dairesel kasların kasılması ise solucanı ince ve uzun yapmakta.
3. çizimde dairesel kasların dinlenmekte ve uzunlamasına kasların kasılması solucanı kısa ve şişman yapmakta.
Solucanlar bazı kasları ve kılları yardımıyla haraket ederler. Kılların arabalardaki frenler gibi bir işlevi vardır, solucanların yavaşlamasını ve durmasını sağlarlar. Solucanlar vücutlanı halka halka saran ve boylu boyuna uzayan iki tür kasa sahiptirler.
Yuvarlak kasları gerildiğinde solucanların bedenleri incelir ve uzarlar. Dairesel kasların bu hareketi sonucunda solucanlar öne doğru hamle yaparlar. Doğrusal kasları gerildiğinde ise, arka tarafları ön tarafa doğru çekilirler.
Solucan Anatomisi (Detay) Konusuna Ait Etiketler