Geçerli oruç özürleri, kaza ve fitre | Fıkıh Köşesi
Nurefşan Hanım: “Ramazan orucu için kadınlarda ve erkeklerde ne gibi geçerli mazeretler vardır? Hangi şartlarda tutamazlar? Oruç borcunu kimler fidye (para) vererek öder? Kimler oruca karşılık oruç tutarak öder?”
ORUÇTAN MUAF KILAN ÖZÜRLER
Ramazan ayında oruç tutmamayı mubah kılan sebepleri bizzat Cenab-ı Hak tayin etmiştir. Ayet şöyledir: “Ramazan orucu sayılı günlerden ibarettir. O günlerde sizden her kim hasta yahut yolculuğa çıkmış olur da oruç tutamazsa, tutamadığı günler sayısınca sıhhat bulduğu başka günlerde oruç tutar.”1
Ayetin af getirdiği sınıfları kısaca hatırlayalım:
2. Hastalık: Hastalar, oruç tutmaya güç yetiremeyecek derecede zaafiyete veya acziyete düştüklerinde oruç tutmayabilirler. Keza aşırı zayıf ve hâlsiz olanlar, oruca dayanamadıklarında oruç tutmayabilirler. Keza hayız ve nifas hâlindeki kadınlar da, bu hâl kendileri için yeterli derecede eza ve sıkıntı teşkil ettiği için, temizlik dönemine kadar oruç tutmazlar.
4. İhtiyarlık: Zaafiyete uğramış, güçten ve takattan düşmüş yaşlı kimseler de oruca dayanamayacaklarını anladıklarında oruç tutmayabilirler.
Eğer fidye verebilecek mâlî güçleri de yoksa Allah’a dua ve istiğfar ederler.
KİMLER FİDYE VERİRLER?
Hastalık nedeniyle oruç tutamayanlar, eğer iyileşmekten umutlarını keserlerse, tutamadıkları gün sayısınca fidye verirler.
Fidye ayetle sabittir. Kur’ân, “Oruca güç yetiremeyenler bir düşkünü doyuracak kadar fidye verirler.”2 Buyuruyor.
Fakat aslolan oruç borcunu oruçla ödemektir. Oruç borcunu fidye ile kapatmak, Kur’ân’ın oruç tutamayacaklara getirdiği bir kolaylıktır. Bu nedenle, fidye verdikten sonra iyileşen hastaların, tutamadıkları oruçlarını yeniden gününe gün kaza etmeleri farzdır.
Fidye miktarı, her bir oruç günü için bir fakiri bir günlük doyuracak kadar para veya belirli miktarlardaki gıda maddelerinden oluşur. Bir fidye miktarı, bir fitre miktarına eşittir: Buğdaydan yarım sa’; arpa, hurma ve kuru üzümden bir sa’dır. Sa’ bir hacim ölçüsü birimidir ve bir sa’ yaklaşık 2.75 litredir; bu da yaklaşık 3 kilograma denk düşmektedir.
Vasiyeti yoksa veya malının üçte biri fidyenin ödenmesine yeterli değilse, mirasçılarının sırf hayır ve fazilet olarak bu fidyeyi kendi mallarından kendi rızalarıyla ödemeleri de makbuldür.
1- Bakara Suresi: 184.
2- Bakara Suresi: 184.
İstanbul’dan bayan okuyucumuz: “Kaza orucunu kasten bozan birisi kefaretle yükümlü olur mu?” Kefaret orucu yalnız Ramazan orucunu kasten bozmaya verilen bir cezâî müeyyidedir. Her ne kadar Ramaz...
Ramazanda oruç tutmamayı mubah kılan özürler nelerdir? Ramazan orucu bedenin kendi lezzetlerini ve tabiî ihtiyaçlarını terk etmesi esasına dayandığı için, böyle bedenî ibâdete güç yetiremeyen kim...
Pınar Hanım: “Ölümüne yemin eden birisi yemininden dönmek isteyince ne yapması lâzım? Ne kefaret ödeyecek? Kefareti ödeyince önceden verdiği şart ona bir uğursuzluk getirir mi?” YEMİNLERİMİZDEKİ BO...
İzmir’den okuyucumuz: “Ağız dolusu kustuktan sonra orucun bozulduğunu biliyorum ama son zamanlarda bu konu hakkında değişik yorumlar duyuyorum. Oruç bozulduktan (yani ağız dolusu kustuktan) sonra eğer...