İL GENEL MECLİSİNİN ÇALIŞMA ESAS VE USULLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK
Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi: 08/11/1987
Yayımlandığı Resmi Gazete No: 19648
Madde 1 - Bu yönetmelik, il genel meclisinin çalışma esas ve usullerini belirlemek amacıyla düzenlenmiştir.
Madde 2 - Bu yönetmelik İl Özel İdaresi Kanununun 3360 Sayılı Kanunla değişik 119 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 3 - Bu yönetmelikte geçen deyimlerden
Encümen: İl Daimi Encümenini,
Dönem: İl Genel Meclisinin bir yıllık çalışma süresini,
Birleşim: İl Genel Meclisinin belli bir gününde açılan toplantısını, Oturum: Bir birleşimin ara ile bölünen kısımlardan her birini, Mutlak çoğunluk: İl Genel Meclisi üye tam sayısının yarısından fazlasını, ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM : İl Genel Meclisinin Toplantı Esas ve Usulleri
Seçimden Sonra İlk Toplantı :
Madde 4 - Seçim sonuçlarının alınmasından itibaren 15 gün içinde il genel meclisi vali tarafından toplantıya çağrılır.
Başkanlıkça yoklama yapılarak çoğunluğun olduğu tespit edildikten sonra başkan tarafından meclisin en genç iki üyesi geçici katip olarak davet olunur. Vali toplantıyı bir konuşmayla açar. Konuşmayı müteakip ikisi yedek olmak üzere dört katip üye gizli oyla seçilir. Geçici katipler yerlerini seçilen asıl katip üyelere terkederler. Katipler göreve başladıktan sonra birinci ve ikinci başkan vekilleri ile il daimi encümen üyeleri seçimi gizli oyla yapılır. Seçilen katip üyeler ile birinci ve ikinci başkan vekilleri ve seçilen il daimi encümen asıl ve yedek üyelerinin görevleri dönem başı toplantısına kadar devam eder.
Olağan Toplantılar :
Madde 5 - İl genel meclisi her yıl Mayıs ve Kasım aylarının ilk haftasında olağan olarak toplanır. Bu toplantıların süresi en çok 30'ar gündür.
Toplantı süresi sona erdiği halde konuların incelenmesi ve görüşülmesi neticelenmemiş ise il genel meclisi 10 günü geçmemek üzere toplantıyı uzatabilir ve valilikçe sebepleri İçişleri Bakanlığına bildirilir. Toplantı, incelenecek ve görüşülecek konu kalmadığı takdirde meclis kararı ile süresinden önce de sona erdirilebilir.
Olağanüstü Toplantılar :
Madde 6 - İçişleri Bakanlığı veya valilikçe lüzum görüldüğü takdirde zaman ve süresi belirtilerek il genel meclisi olağanüstü toplantıya çağrılabilir.
Ayrıca, il genel meclisi üyelerinin üçte ikisi gerekçeli olarak vali'den il genel meclisinin olağanüstü olarak toplanmasını isterlerse vali bu isteği görüşüyle birlikte İçişleri Bakanlığına bildirir. Uygun görülmesi halinde il genel meclisi olağanüstü toplanır.
Bu toplantıda, çağrıda belirtilen konulardan başka bir şey görüşülemez.
Toplantı Gündemi ve Çağrı Usulü :
Madde 7 - Toplantıların günü ve gündemi vali tarafından tespit edilir. Toplantının gün, yer, saat ve gündemi toplantının yapılacağı günden en az 10 gün önce üyelere tebliğ edilir. Acele hallerde bu süre üç güne kadar indirilebilir. Üyelerin talebi üzerine yapılacak olağanüstü toplantının, İçişleri Bakanlığı'nın uygun görüş yazısının valiliğe intikalinden itibaren 10 gün içinde yapılması zorunludur.
Olağanüstü toplantı çağrılarında, olağanüstü toplantının süresi de belirtilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM : İl Genel Meclisi Çalışmaları
Madde 8 - Meclis, toplantısını daha önceden tespit edilen il genel meclisi salonunda yapar. Toplantı yeri değişikliği yapılırsa bu husus mutad vasıtalarla ilan edilir ve üyelere duyurulur.
Başkanlık Divanı :
Madde 9 - Meclise vali başkanlık eder. Başkanlık divanı bir başkan iki katipten oluşur.
İlin, vali vekili tarafından yönetilmesi halinde il genel meclisi başkanlığı vali vekili tarafından yerine getirilir.
İl genel meclisine vali veya vali vekilinin başkanlık etmesi esastır. Vali veya vali vekilinin zorunlu nedenlerle toplantılara başkanlık edememesi halinde, mecliste birinci başkan vekili, bulunmadığı takdirde ikinci başkan vekili başkanlık eder.
Başkanlık Divanının çalışmalarına yardımcı olmak üzere, görevli bulundurulabilir.
Madde 10 - İl genel meclisi üye tam sayısının yarısından bir fazlası hazır bulunmadıkça görüşmelere başlayamaz. Üye tam sayısına vali dahildir.
Yarısından bir fazlasının hesabında üye tam sayısının yarısı kesirli ise bu kesirli sayıya bir ilave etmek suretiyle bulunacak kesirli sayı tama yükseltilir.
Toplantı yeter sayısının sağlanamaması üzerine vali tarafından toplantı ertesi güne ertelenir. Ertesi günde toplantı yeter sayısı sağlanamadığı takdirde tekrar üç gün sonraya tehir edilir ve üç gün sonraki toplantının günü ve saati üyelere tebliğ edilir ve mutad vasıtalarla ilan edilir.
Bu toplantıda da çoğunluk sağlanamazsa İl Özel İdaresi Kanunu'nun 125'inci maddesine göre işlem yapılır.
Görüşmeler ve Yönetim :
Madde 11 - Başkanlık divanı yerini aldıktan sonra başkan tarafından yoklama yaptırılır. Toplantı yeter sayısının olduğu anlaşıldığı takdirde, meclisin birleşimi başkan tarafından açılır. Gündeme geçilmeden önce, başkan tarafından görevlendirilen katip, bir önceki birleşimde mecliste görüşmelere katılan üyelerin adları ile konuşmaların, okunan belgelerin ve alınan kararların özetlerini kapsayan tutanağı okur. Tutanak meclisçe kabul edildikten sonra, başkanlık divanınca imzalanır. Tutanakta meclisçe değişiklik yapılırsa sözkonusu tutanağa eklenerek aynı şekilde imza edilir.
Gündeme geçilmeden önce meclise sunulacak konular varsa, başkan tarafından meclise bildirilir.
Vali tarafından havale edilmeyen konular mecliste görüşülemez.
Meclis üyelerinden her biri il özel idaresini ilgilendiren konularda öneride bulunmaya yetkilidir. Bu öneri mutlak çoğunlukla kabul edilirse gündeme alınır.
Gündemin sırasında değişiklik yapılması veya gündeme ilave yapılması vali'nin veya meclisin mutlak çoğunluğunun kararıyla mümkündür.
Üyelerin gündem dışı konuşma isteği yazılı olarak başkana bildirilir. Söz verip vermemek ve söz verildiğinde süresini belirlemek yetkisi başkana aittir.
Gündem konusunda ve usül hakkında yapılacak konuşmalar en fazla On dakika ile sınırlıdır. Leh ve aleyhte olmak üzere birer üyeye söz verilir.
Gündeme geçilerek konular sırayla okunur ve görüşmeye başlanır. Görüşmelerde konuşmak için önceden başkanlıktan söz istenmesi gerekir. Görüşmelerde vali veya görevlendirdiği yetkiliye, ihtisas komisyonuna, siyasi parti gruplarına ve üyelere sırasıyla söz almada öncelik tanınır. Siyasi parti gruplarına üye sayısı en çok olandan başlanmak suretiyle söz verilir.
Görüşme bütçeye ilişkin ise bütçe komisyonunca düzenlenen rapor okunduktan sonra üye tarafından konuşma yapılabilir.
İhtisas komisyonu ve siyasi parti grupları adına yapılacak konuşmalar en çok 20'şer dakikadır. Üyelerin konuşmaları ise 10 dakika ile sınırlıdır. Bütçe ve program görüşmelerinde bu süreler iki kat olarak uygulanır.
Meclis, sürelerin uzatılmasına karar verebilir.
Başkan veya üyelerin teklifi üzerine görüşmelerin yeterli olduğu meclisçe kabul edildiği takdirde başka üyeye söz verilemez.
Görüşülen konular hakkında üyeler her zaman tekliflerde bulunabilirler. Üyelerin çoğunluğu kabul ettiği takdirde teklif görüşmeye alınır.
Programlar meclisin mayıs toplantısında görüşülür ve karara bağlanır.
Görüşmeler halka açıktır.
İl genel meclisi gizli oturum yapılmasına mutlak çoğunlukla karar verebilir. Gizli oturumda yalnız başkan ve üyeler bulunur. Gizli oturumda yapılan görüşmeler ve alınan kararlar İçişler Bakanlığına bildirilir.
Mecliste Düzen Sağlanması :
Madde 12 - İl genel meclisi görüşmeleri sırasında söz alan üyelerin konu dışına çıkmaları, kişiliğe dokunur söz söylemeleri, konuşan kişilerin sözünü kesmeleri ve meclisin düzenini bozacak davranışta bulunmaları yasaktır.
Yukarıda belirtilen hallere, aykırı davranışta bulunan üyeler, başkanlıkça uyarılır. İki defa uyarılan üye yine davranışlarında ısrar ederse başkan tarafından meclisten çıkarılır ve üç güne kadar meclise devamı yasaklanabilir. Yasaklandığı günler için ödenek verilmez.
Meclis görüşmeleri sırasında, görüşmelerin devamının mümkün olmadığının başkanlıkça tespiti halinde, başkan tarafından ilgililere ihtarda bulunulur. Buna rağmen görüşmelerin devamının sağlanamayacağı anlaşılırsa, başkan oturuma ara verebileceği gibi, görüşmeler bir gün sonraya da erteleyebilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM : Oylama Usülleri ve Karar Yeter Sayısı
Oylama Usülleri :
Madde 13 - İl genel meclisinde oylama usülleri gizli, iş'ari ve ad okunarak (açık) olmak üzere üç türlüdür.
a) Gizli Oylama : İl genel meclisinin seçimler ve üzerinde tereddüt bulunan seçim tutanakları hakkında gizli oylama yapılır.
Gizli oy il genel meclisi üyelerinin oy pusulasına seçeceği kişi veya kişilerin adlarını veya kabul, red veya çekimser kelimelerini yazıp, tanıtıcı hiçbir işaret koymadan sandığa atmasıdır.
Gizli oylamalarda kullanılacak oy pusulaları zarfla birlikte başkanlıkça mühürlü şekilde düzenlenir. Üyeler, seçimlerde oy pusulasına isim yazmak, tutanaklar hakkında ise kabul, red veya çekimser kelimesini yazmak suretiyle oylarını kullanırlar.
Bundan sonra katipler tarafından başkanın gözetimi altında sandıktaki oy pusulaları sayılır ve üye adedince olduğu tespit edildikten sonra zarflar açılır. Bunlarda yazılı isimler veya kabul, red veya çekimser kelimeleri sayı olarak tespit edilir. Sonuç başkan tarafından meclise bildirilir.
Gizli oylamalarda, oylarda eşitlik halinde oylama bir defa daha tekrarlanır, yine eşitlik olursa kuraya başvurulur. Kura birbirinin aynı olan ve üzerinde adlar veya kabul veya red kelimeleri yazılı bulunan kağıtlar bir torbaya konularak katiplerden biri tarafından çekilir. Torbadan çekilen isim veya görüş kazanmış olur.
b) İş'ari Oylama: İl genel meclisi üyesinin elini yukarı kaldırarak veya ayağa kalkarak oy'unun alınmasıdır.
İş'ari oylamada alınan oyları tespit etmek başkanlık divanına aittir. Çoğunluk olup olmadığından şüphe ve tereddüt edilirse, bir defa daha oya başvurulur. Şu kadar ki şüphe giderilemediği takdirde ad okunmak suretiyle açık oya başvurulur.
c) Açık Oylama: Üzerinde üyelerin ad ve soyadları yazılı oy pusulalarının sandığa atılması veya varsa elektronik oylama mekanizmasının çalıştırılması veya üyelerin adlarının okunması üzerine, adı okunan üyenin ayağa kalkarak "Kabul", "Çekimser" veya "Red" demesi suretiyle yapılan oylamadır.
Sandığa atılmak suretiyle yapılan oylamalarda sandık, başkanın gözetiminde ve meclis önünde katipler tarafından açılır. Oy pusulaları sayılır ve çeşitleri ayrı ayrı tutanaklara geçirildikten sonra başkan sonucu meclise bildirir.
İş'ari ve açık oylamalarda eşitlik halinde başkanın bulunduğu taraf tercih olunur.
Karar Yeter Sayısı :
Madde 14 - İl genel meclisi kararları aksine hüküm bulunmadıkça toplantıda hazır bulunan üyelerin çoğunluğuyla alınır.
Bir konu hakkında hazır bulunan üyelerin çoğunluğunun oyu sağlanamazsa, o konunun görüşülmesi ertesi güne bırakılır. Yine çoğunluk sağlanamazsa, hazır bulunan üyelerin kabul veya red oylarından fazlasına (nisbi çoğunluğa) itibar edilir.
Birleşime Son Verilmesi :
Madde 15 - Birleşime son verme yetkisi başkana aittir.
Birleşime son verilirken gelecek birleşimin günü ve saati, başkan tarafından üyelere duyurulur ve meclis salonunun uygun bir yerine asılır.
Tutanak Düzenlenmesi ve Karar Yazılması :
Madde 16 - İl genel meclisi görüşmeleri açılıştan bitinceye kadar katipler veya divanın sorumluluğunda görevliler tarafından tutanağa geçilir. Tutanak düzenlenmesinde teknik araçlardan da faydalanmak mümkündür.
Tutanaklar görüşmelerin sonunda başkan ve katiplerce imzalanır. Tutanaklara göre karar özetleri katipler tarafından yazılır. Başkan ve katiplerden en az biri imzalar.
Başkan Vekillikleri ve Katiplerin Seçimi :
Madde 17 - İl genel meclisinin her dönem başı toplantısının ilk birleşiminde meclis üyeleri arasından birinci ve ikinci başkan vekili ile ikisi asıl, ikisi yedek olmak üzere dört katip üye gizli oyla seçilir. Bunların görevi yeni seçim sonuçlarının alınmasına kadar devam eder.
Önce birinci başkan vekili, sonra ikinci başkan vekili daha sonra asıl katipler, sonra da yedek katip üyeler için ayrı ayrı seçim yapılır.
Başkan vekillikleri seçiminde birden fazla, katip seçiminde ise ikiden fazla isim yazılmış olması halinde oy pusulası geçersiz sayılır.
İl Daimi Encümeninin Kuruluşu ve Seçimleri :
Madde 18 - İl daimi encümeni valinin başkanlığında, beş seçilmiş ve üç tabii üyeden teşekkül eder.
İl genel meclisi her yıl dönem başı toplantısının ilk birleşiminde, üyeleri arasından gizli oyla önce beş asıl, daha sonra beş yedek üyeyi ayrı ayrı seçer.
Beşten fazla isim yazılı oy pusulası geçersizdir.
Oy pusulasına beşten az üye yazılması durumunda oy pusulası geçerli sayılır.
Oylama sonucunda en çok oy alan beş üye asıl üyeliğe seçilmiş sayılır. Beş yedek üyenin aldıkları oy adedine göre kendi aralarında sıralaması yapılır.
İki veya daha çok sayıda yedek üyenin eşit oy alması halinde kur'a usulü ile yedek üyelik sıraları belirlenir.
Yedek üyelerin kendi aralarında sıralama işlemi seçim sonuçlarının alınmasını müteakip hemen yapılır ve seçim tutanaklarına geçirilir.
İl daimi encümenine seçilerek asıl ve yedek üyelerin ayrı ayrı ilçelerden olması zorunludur. Bir oy pusulasına aynı ilçeden birden çok üyenin adı yazılamaz, yazılması halinde oy pusulası geçersiz sayılır.
Ancak, merkez ilçe dahil ilçe sayısı beşten az olan illerde il daimi encümenine nüfusu en çok olan ilçe'den iki üyenin adı yazılabilir.
Asıl üyeliklerin seçimi sırasında iki veya daha çok sayıda üyenin eşit oy alması veya aynı ilçeden birden çok üyenin eşit oy alması (ilçe sayısı beşten az olup, nüfusu en çok ilçeden iki üye seçilmesi hali hariç) hallerinde ad çekmeye başvurulur.
Encümenin seçilmiş üyelerinin görev süresi bir yıldır. Süreleri dolan üyelerin yeniden seçilmeleri mümkündür.
Encümenin seçilmiş üyeliklerinin herhangi bir nedenle boşalması halinde, yedek üyeler yukarıda açıklanan sıralamaya göre ve en üst sıradan başlanmak suretiyle vali tarafından göreve davet olunur.
Sıralamaya göre asıl üyeliğe davet edilecek yedek üyenin mensup olduğu ilçenin il daimi encümeninde temsil edilmesi (o ilçeden seçilen asıl üyenin encümende var olması) halinde bir alt sıradaki yedek üye davet edilir.
Bu şekilde sıra atlama uygulaması, il daimi encümeninde temsil edilmeyen ilçeden seçilmiş yedek üyeye sıra gelinceye kadar sürdürülür.
Yedek üyelerin tamamının asıl üyeliğe getirilmesinden sonra seçilmiş üyeliklerin boşalması halinde, meclis olağanüstü toplantıya çağrılarak noksan, asıl ve yedek üyeler için seçim yapılır.
Yeni seçilen asıl ve yedek üyelerin görevi meclisin dönem başı toplantısına kadar devam eder.
İhtisas Komisyonları Teşkili :
Madde 19 - İl genel meclisince kanunların il özel idaresine görev olarak verdiği konularda ön incelemeye ihtiyaç duyulan hallerde ihtisas komisyonları kurulabilir.
Komisyonların üye sayısı 3'den az, 7'den çok olamaz. Komisyonların adı, sayısı, çalışma konusu ve süresi, üye sayısı her komisyon için ayrı ayrı olmak üzeri meclisçe iş'ari oyla tespit edilir. Bir üye birden çok komisyonda görev alabilir.
İhtisas komisyonları, her siyasi parti grubunun il genel meclisindeki üye sayısının, meclis tam üye sayısına oranlanması suretiyle teşkil olunur.
Siyasi parti gruplarının komisyonlarda temsil edilecekleri üye sayısı, vali tarafından oranlama esasına göre belirlenerek, grup başkanlıklarına önceden yazılı olarak bildirilir.
Siyasi parti grup başkanlıklarınca, vali tarafından bildirilen sayıda gösterilecek adaylar meclisçe iş'ari oyla belirlenir.
Komisyon kendi arasından bir başkan, başkan vekili ve bir sözcü seçer.
Komisyonlar meslek kuruluşlarından ihtisas sahibi kişilerden yararlanabilirler. Komisyona diğer üyeler katılabilir. Fakat oy kullanamazlar. Görüşlerini başkanın izniyle belirtebilirler. Komisyonlar çoğunlukla toplanır ve katılanların çoğunluğu ile karar alırlar.
Komisyon başkanı çalışmaları sonunda düzenleyeceği raporu il genel meclis başkanlığına sunar.
Komisyonlar, valilikçe temin edilecek yerlerde çalışırlar. Komisyon başkanınca üyelerine, toplantıların zamanı ve yeri duyurulur.
Komisyonun çalışmaları il genel meclisinin toplantı dönemleriyle sınırlıdır. Komisyona havale edilen işlerin hangi tarihte bitirileceği meclisçe belirlenir.
Gerektiğinde bir konu başkanca birden çok komisyona havale edilebilir. Bütçe ve mali konularda bütçe komisyonunun görüşünün de alınması zorunludur.
Madde 20 - Bu yönetmelik İçişleri Bakanı'nın onayı tarihinde yürürlüğe girer.
Madde 21 - Bu yönetmelik hükümlerinin İçişleri Bakanı yürütür.