Hulusi Serezli VENİ - VİDİ - VİCİ yada GELDİM - GÖRDÜM - YENDİM
06 Haziran 2008 - Cuma 00:00 Bu yazı 18267 kez okundu
İmparator Sezar ve ünlü Veni-Vidi- Vici sözlerinin Amasya ya mal edilmesi ile ilgili yazıma az sayıda olmakla birlikte olumlu tepki verip, yazan herkese teşekkür ediyorum.
1978 yılında Ankara İngiliz Arkeoloji Enstitüsünün Müdürü değerli bilim adamı Dr. Davit French Zile ye gelmişti. Sezar ve Antik Roma yolları ile ilgili bir araştırma yapıyordu. Turizm ve Tanıtma Derneği başkanı olduğum için beni buldu. Elinde Sezar’ın genel sekreteri ve Legatüsü, daha sonrada konsülü olan Aulus Hirtius un yazdığı bir kitap vardı. Bu kitaba göre araştırma yapıyordu. Latince yazılmış ve İngilizceye çevrilmiş olan kitap Jül Sezar ve II. Pharnake nin savaş yapıkları yeri Zile’den Turhal istikametine giderken 1–1,5 km sonra kara yolunun sol tarafında halk arasında Tek Kavak denilen bölge olarak tarif ediliyordu. Yani savaş şu anda Fidan Mobilyanın bulunduğu yerin tam karşısındaki alanda yapılmış. Sezar zaferinden sonra buraya çok büyük bir anıt diktirmiş. Muzafferiyetini ilan etmek için de Zile’den Veni-Vidi-Vici (Geldim, Gördüm, Yendim ) kelimelerini ihtiva eden tarihin en kısa mektubunu yazıp Roma ya göndermiş. Dr. Davit French kitabtan Zile ile ilgili sayfaların fotokopilerini çekerek bana da vermişti. Onları hala arşivimde saklıyorum.
Dr. Davit French in Zileye gelişinden 2 yıl sonra 1980 ihtilali oldu. Sıkıyönetim sırasında Zilede Dr. Davit French in tezini doğrulayan nitelikte bir olay yaşandı. Şimdi pek çoğu hayatta olan bir gurup avcı av dönüşünde Tek Kavak denilen yerde mola verdikleri sırada bir çukur görüyorlar. Çukura dokundukça açılıyor. Şüpheleniyorlar, bir gömü olabileceğini düşünüyorlar. Gece gelip kazmaya karar veriyorlar. Gizlice kazarken üzerlerine devriye gezen jandarma geliyor. Çıkardıkları Roma dönemine ait 250 civarında yaprak şeklinde altın para, sikke ve başka süs eşyası ile birlikte suçüstü yakalanıyorlar. Olaydan sonra kazı yapılan yere gittim. Buranın Dr. Davit French bana gösterdiği savaşın yapıldığı ve anıtın dikildiğini yer olduğunu olduğunu gördüm. Kazıdan çıkarılan Roma dönemi eşya ve sikkeleri şimdi Tokat müzesinde sergileniyor.
Yıllar önce arkeoloji eğitimi gören bir hemşerimiz Zile Postası gazetesinde Sezarın Meşhur savaşını Amasya yakınlarında Altıağaç denilen yerde yaptığını iddia eden bir makale yazdı. doğruluğu şüpheli, ispatı güç, üstelik Zileye hiçbir fayda getirmeyecek olan bu iddia maalesef bazı çevrelerce incelenmeden doğru gibi kabul gördü.
Duyduğuma göre; Son günlerde sayıları az da olsa, arada bir gelen turistler oraya götürülüyor. Onlara her nasıl tespit edildi ise - İşte Sezar meydan savaşını burada yaptı.- Diyerek boş bir alan gösteriliyormuş. Nerede ise Amasya sınırları içinde olan bu alan, acaba özellikle mi seçildi demekten kendimi alamıyorum. Ortada 2000 yıl önce savaşı bizzat yaşayan kişi tarafından kaleme alınan bir kitap var. Kitapta savaşın Tek Kavak mevkiinde yapıldığına işaret ediliyor. Üstelik bulgularda öyle. Bu konuda bildiklerimi aktardım. Gerisi Tarihçi ve araştırmacılara ait.
Şehirler kültür vitrinlerini zenginleştirmek için her çareye baş vururken, biz sahip olduğumuz hazine değerindeki tarih ve kültür zenginliklerimize sahip çıkmayıp hovardaca harcıyor sonrada oturup ağlıyoruz. Ben bu tip olaylara Zilenin çıkarlarını düşünerek, Zileli gözüyle bakıyorum. Bu bakımdan bazı gerçekleri göremeyebiliyor veya görmek istemiyorum.
Biz hala Sezarın mektubu çalındı.Yok yazıldığı taştan silindi. Diyerek varlığını tartışırken elin oğlu Sezarı da mektubu da Amasyaya taşınmaya çalışıyor.Tıpkı Yerinde ağır olan taşımızı yani mermerimizi Amasya ya taşıdıkları gibi.
Geçen yıl önemli kişilerin katıldığı turizmle ilgili bir toplantıda Zilenin turizme açılması için yapılması gerekenler konuşuluyordu. Bende Sezar dan ve anıtından bahsetmiş, Zileye Sezarın Veni-Vidi- Vici (GELDIM ' GORDUM ' YENDİM )sözlerinin yazıldığı bir anıt dikilmesini teklif etmiştim. Hatta bu toplantıda Aziz Peygamberimizin Hırkayı şeriflerininde acilen Ankaradan getirilerek ait olduğu yere ait konulması yönündeki görüşümü tekrarlamış, Zile turizmine yapacakları katkılardan bahsetmiştim. Her iki Önerimde öncelikli olmadığı gerekçesi ile cazip bulunmamıştı. Bu gün ise hayali bir kahramanın anıtını açıyoruz. Ne diyelim. Hayırlı olsun.