Bilişsel Çarpıtmalar – Terapi Her Gün
Yazan: Aslihan H. Ergun on Ocak 13, 2017 Ocak 13, 2017
Olaylarla o olaya verdiğimiz tepki arasında içsel bir süreç gerçekleşir, bu içsel süreç bizim o olaya verdiğimiz tepkiyi belirler. Bu içsel süreç, düşünce ve duygularımızdan oluşur. Bazen sinirlendiğimiz durumlarda, birinin bizi sinirlendirdiğini söyleriz ama aslında o kişinin davranışı hakkında düşündüğümüz ve hissettiklerimiz sonunda sinirlenmişizdir. Olaylara bu içsel sürecin farkına vararak bakmak bizim kendi hayatımızın sorumluluğunu daha çok almamızı sağlar. Böylece bir olaya verebileceğimiz tepkiler sonsuz bir biçimde çeşitlenir. İçsel süreçlerimizin farkına varmak, alternatif düşünceler üretebilmeyi ve tepkilerimizi de bu sayede değiştirebilmemizi sağlar. Bu süreçlere dikkat ettiğimizde bazen tekrar eden otomatik düşüncelerimizi fark ederiz.. Bu otomatik düşüncelerin bazıları gerçekdışı ve olumsuzdur. Bilişsel çarpıtmalar kavramı, bu türden gerçekdışı olumsuz düşünceleri açıklamak için kullanılır.
Zihnin çalışma sistemi içinde çarpıtmalar yapmak vardır. Bilişsel çarpıtmalar aslında bir çok durumda işimize yarar. Örneğin, genelleme yaparak aynı şeyleri her gün tekrar tekrar öğrenmek zorunda kalmayız. Zihinsel filtre yaparak istediğimiz konuya odaklanırız. Ama bilişsel çarpıtmaların işimize yaramadığı zamanlar vardır . Yoğun, uzun süreli, işlevsiz olumsuz duyguların sebebi bu bilişsel çarpıtmalar olabilir. Belli başlı bilişsel çarpıtmaları şöyle sıralayabiliriz:
Ya şöyle olursa?: Sürekli olarak “ Ya şöyle olursa?” tarzında sorular sorarsınız. Aldığınız cevapların hiçbiri sizi tatmin etmez. “Evet ama ya bunalıma girersem?”,”Ya nefesimi tutamazsam?”
Yargı odaklanması: Başkalarını veya olayları basitçe kabul etmek ve anlamak yerine kendinize “iyi-kötü”, “üstün-aşağı” değerlendirmeleri açısından bakarsınız. Sürekli olarak kendinizi ve başkalarını yetersiz bularak, yapay standartlara göre değerlendirirsiniz.kendiniz hakkındaki yargılarınız kadar başkalarının yargılarına da odaklanırsınız. “kolejde iyi bir performans gösteremedim”, “tenise başlasam da başarılı olamam.”
Robert L.Leahy’in Bilişsel Terapiler ve Uygulamaları kitabından özetlenmiştir.
Önceki Yazı Zaman Yönetimi Denen Şey
Sonraki Yazı Bilişsel Çarpıtmaları Değiştirmek
Geri bildirim: Bilişsel Çarpıtmaları Değiştirmek – Terapi Her Gün