Eğitimin alkımı: KÖY ENSTİTÜLERİ / Kazım Memiç
2016-2017 Eğitim-Öğretim Yılının hayırlı uğurlu ve başarılı geçmesi için dua ediyorum. Eğer fiili dua edebilseydim, emperyalistlerin kapattırdığı Köy Enstitülerini geliştirerek açardım…
Görünen o ki, şimdilik bu örnek okulları açamayacağız. Hiç olmazsa zihinleri açmaya çalışalım. Görev başında olan değerli fedakâr öğretmenlere gönül gücü verelim. Sevgili öğrencilerimize umut yükleyelim. Velilerimizden öğretmen ve öğrencilerimize sahip çıkmalarını bekleyelim…
Çağdaş Türkiye için olmazsa olmazlarından biri olan “Eğitim”le ilgili yazılara yer vereceğiz. Aşağıda eğitimci, şair ve yazar Kâzim Memiç’in bir yazısını sunuyoruz.
Kâzim Memiç’e, HEEY okurları adına şükranlarımızı sunuyoruz.
Eğitimin alkımı: KÖY ENSTİTÜLERİ
İmparatorluktan Cumhuriyete kalan %7 erkeklerde ve %o4 kadınlarda okuma - yazma oranı olunca, uyanmanın zorunlu çıkışı EĞİTİME ayrıcalıklı bakmak gerekliydi. Gerekten öte, eğitim CUMHURİYETİN OLMAZSA OLMAZIYDI. Arayışlar sonunda ülkenin yüzde 85'i köylerde ikamet eden Türk halkına ulaşmak da yine Cumhuriyetin sorumluluğuydu. Bu gerçekler çerçevesinde çıkış yolunun köylerden gelen çocukları okutarak - eğiterek yine köylerde görevlendirmek aklın yoluydu. Çünkü köylere yüzyıllar boyunca hiç hizmet götürülmemiş, insanlarımız salt kullanılan bir güç olarak görmüştü.
Anadolu Türkü, devletin vurucu gücü olarak görülmüş, " Gel" deyince giden, "ÖL" deyince de , " çok yaşa Padişahım ( ! ) " diyerek ölen, mazlum ve teslimiyetçi halk... Zaman zaman da kıyılan bir Türklük. Hal böyle olunca, Müslüman olmayan azınlıklara meydan açılmış, SANAT. – TİCARET. - EKONOMİ onlara terk edilince, insanca yaşama da onların olmuştu. Sadece Yemen'e Süveyş Kanalı üzerinden bir buçuk milyon askerin gönderildiğini tarihler kaydeder. Sözün özü, Cumhuriyet kurulduğunda cahil bırakılmış olmanın ötesinde SAVAŞ YORGUNU bir Anadolu'ydu ayakta durmaya gayret eden.
Atatürk Devrimleri'nin özünü EĞİTİM temsil eder. Yazı devrimi, Dil devrimi de EĞİTİMİN yolunu açar. Diğer devrimler eğitim devriminin başarısı oranında yaşamda etkili olmuştur.
Toplumların uyanması , hadi deyince olacak iş değildir. Alt yapısı sağlam olmayan binalar çöker. Bunun için eğitimde tutarlı , gerçekçi bir yol izlemek gerekir. Öyle de oldu. Kentlerde yetişen ve öğretmen olanlar, köylerde hem yaşamak istemiyor, hem de köye uyum sağlayamıyorlardı. Çıkış yolu, köyü yadsımayan Öğretmenler yetiştirmekti. Bu düşünceden "KÖY ENSTİTÜLERİ " doğdu.
" BAŞÖĞRETMEN " ünvanını alan Atatürk her gittiği yerde KARATAHTA başında Öğretmenlik yaparak örnek oluyor, diğer yandan da çıkışın bilinçli Öğretmen yetiştirmeyle başarılı olunacağına işaret ediyordu. Köylerden seçilerek alınan çocuklar yatılı okullarda eğitilecek, mecburi KÖY HİZMETİ ile köylerde görevlendirilecekti. 1940 yılında özel bir yasa ile kurulan KÖY ENSTİTÜLERİ 1952 yılında kapatılıncaya değin 16 bin Öğretmen yetiştirerek, bir o kadar köye yıldız olmuştur. Bu okullar olmasa bütün bu köyler karanlıkta kül eşelemeye devam edeceklerdi.
" YAPARAK. - YAŞAYARAK ÖĞRENME " esasına dayanan sistemde, öğretmenler becerileriyle de gittikleri yerlerde gözalıcı oldular. Köyün Öğretmeni oldukları kadar, yerinde sağlıkçısı, yerinde marangozu, duvarcısı, veterineri, tarımcısı, her alanda yol açıcı oldular,
Ülkemizin 21 ayrı yöresinde kentlerden uzakça yerlere kurulan bu okullara döner sermaye için de gerekli toprak tahsis edilmişti. Kurulan yörelerin iklim koşullarına göre tarım, hayvancılık, arıcılık, balıkçılık, meyvecilik gibi alanlarda çevrelerine de örnek oldular. Bunlardan, TRT'de Belgeseli de yapılan AKÇADAĞ (Malatya) Köy Enstitüsünde, ikinci Dünya Savaşı yıllarında kendi kendilerine yetecek tüm gereksinimleri yapmış olmanın örnekleri anlatılmış, müdür Şerif Tekben'in başarıları sıralanmıştı. Hatta bu okul mezunlarıyla haberleşme adına bir de matbaa kurarak, bültenlerle köylerdeki öğretmenlerine ulaşır olmuşlardı.
Böylesine başarılı bir çizgide büyüyerek gelişen okullara elbette düşman olacaklar da olacaktı. İç ve dış kaynaklar daha büyümeden önünü kesiverdiler. Aksi halde Anadolu topluca bir üretim merkezi olacak, her köy atölyelerde insanının iş kaynağını yaratacak ve göç olayı da önlenerek, İstanbul böyle garipçe şişmeyecekti. Ülkenin kaderini elinde tutan kimi toprak ağalarıyla, onların oylarına muhtaç siyasiler birleşerek kapattılar Köy Enstitülerini.
Eğer bu okullar olmasaydı, binlerce köy karanlıkta kalacak, on binlerce çocuk ilkellikler arasında kaybolup gideceklerdi. Örneğin , Beşikdüzü'nün yetiştirdiği Abdullah C . Ayeser öğretmen, Giresun - Tirebolu'nun Arslancık köyüne 1948 yılında tayin edilemeseydi benimle daha birçok çocuk eğitimden uzak kalacaktık.
1952 yılında Öğretmenimin önerisiyle girdiğim Köy Enstitüsü sınavı sonunda, Beşikdüzü yerine bizi Samsun- Ladik Akpınar Köy Enstitüsü'ne yönlendirdiler. İlk kez Giresunlu çocuklar Akpınar'a geliyordu. Zira o yıl , 1950 14 Mayıs'ında iktidar olan DP ( Demokrat Parti ) Köy Enstitülerini kapatma kararı almış, isimlerini de değiştirerek İLKÖĞRETMEN Okulları’na çevirmişti. Enstitülerdeki karma eğitime son vererek kimi Köy Enstitülerini KIZ İLKÖĞRETMEN OKULU yapıvermişler, Beşikdüzü de kız okulu olunca bizi ERKEK İLKÖĞRETMEN OKULU olan AKPINAR'a yönlendirmişlerdi.
Şanslıyım. Kapanmış olsa da Köy Enstitüleri, aynı öğretmenlerle soluduğum eğitim havası bana bir ömür kılavuz olacak YURT ve ULUS SEVGİSİ verdi. Biz o yıl, " Köy Enstitüsü sınavına girmiş, ancak İLKÖĞTERMEN Okulu’na kaydolmuştuk.
Eski alışkanlık olsa gerek, okulumuz her Cumartesi bir etkinlik içinde olur, tüm Öğretmen ve öğrenciler birlikte izlerdik. Bunlar kimi zaman eğlenceye yönelik, kimi zaman konferans, kimi zaman da tartışmalarla sürüp giderdi. Bundan arta kalan zamanlarda, zengin okul kütüphanesi yanında , iş atölyesi, müzik salonu, fotografçılık atölyesi, spor salonları öğrencilerin ilgilerine hazırdı. Ve okulumuzun arka yamacında " ÖNCE VATAN" yazısı Ladik'ten bile okunurdu. Bunlar KÖY Enstitüsü’nün kalıtlarıydı bize.
Burada, Akpınar’a ilk gelişimi ve ilk izlenimimi o günkü heyecanla paylaşmak isterim. Zira Akpınar, oradan nefeslenen her bireyin ortak tutkusudur. İnanıyorum,
Akpınar anılar demetidir.
" ŞEREF KAPISI " yazılıydı alnında
1952'de biraz ürkek
Girivermiştim Kapıdan içeri
Katalpaların geniş yaprakları altında
Bir hıyabandan akıp giden
Heyecanlarım kilitli gözlerimde
Depolardan verilen potin
İlk kez giyilen - ve şayaklar
Paçaları bol giysiler ve
Sabah içtimaları sonra komutlar
Saygıda büyükler ön sıradaydı
Bir dizi acemi adımlar
'" Neden geç kaldın ..,"
Demişti Enver Metinel
Bilemezdi ki köyün ilk ışığıydım
Arslancık adlı köyümüzde
Bin kişinin sabah sporu
Dinç. - zinde
Halkada horon var - Bar var
Zeybekler. - Halaylar
Bir elinde güneş, diğerinde çark
Sıra sıra derslikler. - atölyeler sonra
Çizimler – uygulamalar sonra
AANADOLU KALKMIŞ AYAĞA
Yaratan ve yapan eller
Sular seller gibi coşkun
Alınterini çamura katan eller
Anadolu sizinle büyük sisinle güçlü
TOPRAK - HALK - ÖĞRETMEN NE GÜZEL ÜÇLÜ
Açılan bir yarışmada, " AKPINAR MARŞI" nın söz yazarı olduğum için de ayrıca kıvanç duyuyorum. Ve kapanmasını sağlayan kör bakışlıları da ülkemin EĞİTİMİ ADINA bunca zaman sonra da kınadıkça kınıyorum.
Kaynak: ( http://www.lader.org.tr/akpinar-marsi.html)
Etiketler: Eğitimin alkımı: Köy Enstitüleri, Kâzim Memiç