Ekonomik faaliyetlerin sosyal ve kültürel etkileri nelerdir? - Bakimliyiz.Com
21-07-2013, 01:01 #1 (permalink)
Sosyo-ekonomik gelişme sürecinde toplumlar ilkel toplumdan tarım toplumuna tarım toplumundan sanayi toplumuna günümüzde ise sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş şeklinde farklı gelişme aşamaları geçirmişlerdir. Bu gelişme aşamalarından insanlık tarihinde iz bırakan aşamalardan birincisi insanları ilkel yaşamdan toprağa ve yerleşik düzene bağlayan tarım toplumuna geçiş ikincisi tarım toplumundan kitlesel üretimin tüketimin ve eğitimin önemli olduğu sanayi toplumuna geçiş üçüncüsü ise kitlesel refahın bilginin ve nitelikli insan sermayesinin önem kazandığı bilgi toplumu aşamasıdır.
Tarım toplumundan sanayi toplumuna geçiş 18. yy'ın sonuna doğru yaşanan sanayi devrimi ve Fransız devriminin sonucunda oluşmuştur. Sanayi devrimi; James Watt'ın 1765'de buhar makinesini bulması ve bunun enerji kaynağı olarak kullanılması gibi yeni teknolojilerin ekonomik alanda artan ölçüde kullanılmasına yol açmış Fransız devrimi ise sosyal siyasal ve kültürel alanı etkisi altına almıştır. Sanayi devrimi ekonomik faaliyetlerin hızla artmasına yola açarak toplumun tüm alanlarında değişime neden olmuştur. Yeni teknolojilerin üretimde kullanılması ve işbölümü artışıyla üretim ve verimlilik hızla artmıştır. Tarıma dayalı geleneksel toplumda üretim evlerde el tezgahlarında yapılırken sanayi devrimi sonrasında üretim fabrikalarda yapılmaya başlanmış toplumun kurumları yapısı norm ve davranış kalıpları değişmiş geleneksel davranışlar giderek akılcı davranışlara yerini bırakmıştır.
Elektronik bilişim ve ekonomi unsurlarının etkileşiminden doğan otomasyon devri ise ilk olarak sanayi devrimi ile başlamıştır. Bu ilk otomasyon döneminin belirleyici özelliği çıplak emeğin makinelerle yer değiştirmesidir. Bu otomasyon dönemi kömüre dayalı enerji üreten buhar makineleri ile başlamış fabrikaların yanısıra deniz demiryolu ulaşım sistemleri yaygın uygulama alanlarını oluşturmuş ve 19. yüzyılın sonuna doğru elektrik enerjisinin devreye girmesi ile merkezi olarak üretilen enerjinin geniş bir bölgeye iletilebilmesi ve kullanılabilmesi olanağı sağlanmıştır. Petrolün enerji kaynağı olarak ortaya çıkmasıyla yeni teknolojiler ortaya çıkmıştır. İçten yanmalı motorlu taşıtlara dayalı karayolu ulaşımının doğurduğu "otomobil" toplumları hem gündelik yaşamı etkilemiş hem de bu yaşamın maddi olanaklarını sağlayan kitle üretim yöntemlerini ortaya çıkarmıştır. Bu otomasyonun altyapısı büyük ölçüde kömür petrol gibi enerji kaynaklarından ve bu hammaddelerle çalışan enerji dönüşüm teknolojisinden oluşmaktadır. İkinci otomasyon döneminin başlaması ise elektriğin enformasyon içerebilme ve iletebilme özelliklerinin gelişmesine dayalı olarak ortaya çıkmıştır. İkinci otomasyon döneminin ilk işaretleri; 19. yüzyılda telgraf ve telefonun icadı ve 20. yüzyılın başında elektromanyetik dalgalar ile telsiz haberleşmesinin sağlanmasıdır. Bu dönemin en belirleyici özelliği enerji ile enformasyonun birbirlerini tamamlayıcı bir biçimde ve yaygın olarak kullanılmasıdır. Birinci ve ikinci otomasyon dönemi sanayi devrimiyle başlayan sanayileşme sürecinde ortaya çıkan aşamalardır. Sanayi toplumunun oluşmasına yol açan teknolojik gelişmeler hem fiziki sermayeyi hem de fiziksel ve düşünsel gücü ile üretime katkıda bulunan insan sermayesinin kullanımını gerektirmiştir.
18. yüzyılın ikinci yarısından bu yana büyük bir hızla gelişen sanayileşme hareketi toplumların ekonomik sosyal siyasal ve kültürelve yapılarında köklü değişimlere neden olmuş sanayileşme gelişmekte olan ülkeler açısından da başlıca kalkınma politikası amacı haline gelmiştir.
Sanayileşme hareketi ve otomasyon teknolojik gelişmeyi ve yapısal değişimleri sağlamakla birlikte birçok toplumsal sorunu da beraberinde getirmiştir. Bu sorunlardan başlıcaları üretim sürecinde "yabancılaşma"nın başlaması usta- çırak ilişkilerinin giderek yerini işçi- işveren ilişkilerine bırakması işçi- işveren ilişkilerinin yol açtığı birçok sosyal ve siyasal sorunlar otomasyon sonucunda "mavi yakalı" işçilere oranla "beyaz yakalı" işçilerin sayısının artması ile işsizliğin artması otomasyonun grevlerin ve sendikaların etkinliğini azaltması ilkel istihdam koşulları kentleşme olgusu ile gecekondu sorunlarının ortaya çıkması beslenme sorunu salgın hastalıklar çevre kirliliğidir.
Sosyo-ekonomik gelişme sürecine sanayileşme sürecinin en önemli etkisi çevre üzerinde görülmüştür. 1972 yılında Dennis Meadows'un öncülüğündeki bir grup bilim adamı tarafından geliştirilen yaklaşıma göre; sanayileşme sürecinin uzantısı olarak ortaya çıkan sağlık ve beslenme ve dolayısıyla insanın yaşı ve üretimdeki verimliliğe negatif etkilerinden dolayı çevresel bozulmanın insani kalkınmayı da olumsuz etkileyeceği ileri sürülmüştür. Bu yaklaşımda hızlı nüfus artışı hızlı ekonomik büyüme hızlı sanayileşme ve yatırımlar sonucu ortaya çıkan gıda üretiminin yetersizliği yenilenmesi söz konusu olmayan doğal kaynakların hızla tüketildiği veve doğal dengenin yaşamı olanaksız kıldığı ve insan sağlığını tehlikeye sürüklediği ve ekonomik büyümenin sınırına ulaşılacağının ampirik olarak test edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre; dünya nüfusunda sanayileşmede çevre kirlenmesinde gıda üretiminde ve doğal kaynaklar tükenmesinde büyüme hızının sürekli artmasıyla gelecek yüzyılda ekonomik büyümenin sınırına ulaşılacağı öngörülmüştür. Meadows yaklaşımında belirtildiği üzere sanayileşmenin beraberinde getirdiği bir dizi sorun teknolojik alanda yeni yapılanmalar ve yeni teknolojilerin gelişimiyle birlikte yerini bilgi ve insan sermayesinin araştırmanın ve bilgi kullanımının önem kazandığı yeni bir sürecin başlattığı hızlı bir değişime yerini bırakmıştır. çevre kirlenmesi ile bozulduğu
Tarım toplumundan sanayi toplumuna dönüşüm uzun bir süreçi içermiş toplumda meydana gelen büyük çatışmalar ve yapısal değişimlerle birlikte 100 yılı aşkın bir dönem içinde sanayi toplumunun yapısı kurumsallaşmış ve yerleşmiştir. Bilgi toplumu olarak ifade edilen yeni sürecin öncesinde özellikle 1970'li yıllarda dünyaya hızla yayılan sanayileşme hareketinin yol açtığı çatışmaların sonucu olarak ortaya çıkan yeni bir kriz dönemine girilmiştir. Krizin atlatılması amacıyla istikrar kavramı gündeme gelmiş kalkınma ve gelişme ile birlikte ekonomikve çok köklü değişiklikler getirmesi sonucu uygulanan istikrar paketleri değişimin hızına ayak uyduramamıştır. Bilgi teknolojilerin gelişimiyle birlikte uluslararası alanda insanın refahına ve insana yatırıma öncelik veren ve daha kaliteli yaşam felsefesine dayanan sürdürülebilir kalkınma ve insani kalkınma stratejileri ön plana çıkmıştır. istikrarın sağlanması önem kazanmıştır. Ancak yeni gelişmelerin topluma daha ilk 10 yılda önemli
Bilgi toplumu 1950 ve 1960'lı yıllarda A.B:D. Japonya Batı Avrupa ülkeleri gibi gelişmiş ülkelerde bilgi teknolojilerinin giderek artan bir şekilde kullanımıyla ortaya çıkmış bir aşamadır. Gelişmiş ülkelerde şekillenen bu aşamanın en önemli özelliği bilginin ve bilgi teknolojilerinin tarım sanayi hizmetler sektörlerinin yanısıra eğitim sağlık iletişim gibi her alanda kullanılabilir olmasıdır. Bu nedenle bilgi toplumundaki gelişmeler kısa sürede üretimin ve verimliliği artırmasına yol açmakta ve yeni teknolojik ekonomik sosyal ve kültürel gelişmeleri de teşvik etmektedir. Bilgi toplumundaki tüm bu gelişmeler diğer dünya ülkelerini de kısa zamanda etkisi altına almış veekonomik siyasal sosyal ve kültürel alanda entegrasyonu beraberinde getirmiştir. uluslararası alanda
Enerji dönüşümünün kas gücünden buhar gücüne ve makine gücüne geçişini simgeleyen sanayileşme sürecinde çeşitli olumsuzluklar sonucu büyümenin endişe verici bir hal almasıyla ortaya çıkan bilgi toplumu aşaması birçok değişimi beraberinde getirmiştir. 1951 yılında A.B.D.'de mavi yakalı olarak adlandırılan sendikaların ağır kütlesini oluşturan işçi sayısı bütün çalışanların yüzde 50'sini oluşturmuş iken daha sonraları yüzde 20'ye düşmüştür ve istihdam içinde mavi yakalıların payının gittikçe azalacağı da öngörülmüştür. Bilgi toplumunda aktif nüfus içinde tarım ve sanayinin payı azalmakta hizmetler sektörünün payı artmakta ve bilgili nitelikli insana gereksinim duyulmaktadır. Ayrıca araştırmaya bilim ve teknolojiye yatırım en karlı yatırım şekli sayılmaktadır. Günümüzde sosyo-ekonomik gelişme sürecini hızlandırıcı üretimi verimliliği şimdiye kadarki teknolojik gelişmelerden daha hızlı ve daha etkin bir şekilde artırması aynı zamanda insana yatırımın sürekliliği sayesinde sosyal ve kültürel gelişme üzerine olumlu etkilerinden dolayı yeni temel teknolojilerin ve bilgi toplumunun tanımlanması ve içeriğinin anlaşılması gerekmektedir.
Kaynak: C.Can Aktan ve Mehtap Tunç "Bilgi Toplumu ve Türkiye" Yeni Türkiye Dergisi Ocak-Şubat 1998. s.118-134.
« Ekonomik faaliyet ne demek? | Ekonomik faliyetlerin türleri nelerdir? »
Ekonomik faaliyetlerin sosyal ve kültürel etkileri nelerdir? konusu, GENEL KÜLTÜR / Eğitim ve Öğretim forumunda tartışılıyor.
Konu etiketleri: türkiye deki ekonomik faaliyetlerin çevre üzerindeki etkileri, türkiyedeki ekonomik faaliyetlerin çevre üzerindeki etkileri, ekonomik faaliyetlerin çevre üzerindeki etkileri, türkiyede ki ekonomik faliyetlerin çevre üzerinde ki etkileri, türkiye deki ekonomik faaliyetlerin cevre uzerindeki etkileri, buhar makinesinin çevreye etkileri, türkiyedeki ekonomik faaliyetlerin sosyo kültürel etkileri, türkiye deki ekonomik faaliyetlerin çevreye etkileri, buhar makinesinin toplumsal etkileri, buhar makinesinin icadının tarım dışı ekonomik faaliyetlere etkileri nelerdir, ekonomik faaliyetteki gelismelerin sosyal ve kültürel faaliyetlere etkileri, türkiyedeki ekonomik faaliyetlerin çevre üzerine etkileri, bölgelerde ekonomik falyetler nedr, turkiyede ekonomik faaliyetlerin çevre üzerindeki etkileri, ülkemizdeki ekonomik faaliyetlerin cevre,
Lale Devri'nde sosyal, kültürel ve ekonomik durum nasıldır? Я Soru Cevap 1 16-01-2014 08:23
Dünyada Nüfus Ve Ekonomik Faaliyetlerin Dağılışının Nedenleri elif Soru Cevap 0 09-05-2013 03:45
Ekonomik Faaliyetlerin Sınıflandırılması Nasıldır elif Soru Cevap 0 27-04-2013 03:32
Lale Devri'nde sosyal, kültürel ve ekonomik durum nasıldır? elif Soru Cevap 0 16-02-2013 05:16