AB Ülkeleri Ve Türkiye’deki Sosyal Devlet Harcamalarının Kümeleme Analiziyle Karşılaştırılması | Uyğun | ICPESS (International Congress on Politic, Economic and Social Studies)
Home > No 3 (2017) >	Uyğun
AB Ülkeleri Ve Türkiye’deki Sosyal Devlet Harcamalarının Kümeleme Analiziyle Karşılaştırılması
Sosyal devlet kavramı özellikle yirminci yüzyılın ortalarında önem kazanan ve ilerleyen dönemde yaşamın sosyal, siyasi, ekonomik, kültürel vb. her alanında varlığını hissettirmeye başlayan bir kavram olup tam anlamıyla ortaya çıkışını Sanayi Devrimiyle birlikte gerçekleştirmiştir. Sanayi Devriminin gerçekleşmesiyle beraber ezilen işçi sınıfı haklarını aramaya başlamış ve bu dönemden itibaren hukuk devleti niteliği taşıyan devlet yeni bir nitelik olarak sosyal devlet ilkesini benimsemiştir. Uluslararası düzeyde sosyal devletin kabul görmesi çeşitli anayasal belgeler ve imzalanan uluslararası anlaşmalarla birlikte gerçekleşmiştir. Bu belgelere örnek olarak 1948 İnsan Hakları Evrensel Bildirisi, 1947 İtalya anayasası, 1949 Almanya anayasası ve 1958 Fransa anayasası verilebilir. Türkiye’de ise anayasal anlamda ilk sosyal devlet uygulamaları 1961 anayasasında görülmektedir. Avrupa Birliği (AB) ülkelerindeki sosyal devlet ilkelerinin benimsenmesi ise imzalanan çeşitli anlaşmalar ve çeşitli toplulukların kurulması yoluyla gelişim göstermiştir. Özellikle II. Dünya Savaşı sonrasında altın çağını yaşayan sosyal devlet kavramı, daha sonra 1970’li yıllardaki petrol krizi ve izleyen dönemde dünyanın tek kutuplu hale gelmesiyle beraber kapitalizm sisteminin kabul edilmesi sonucu güç kaybetmiştir.
Sosyal devletin amaçlarını adil gelir dağılımı ve yoksullukla mücadeleyi gerçekleştirmek, fırsat eşitliği sağlamak, sosyal güvenliği sağlamak, tam istihdamı gerçekleştirmek ve işsizlikle mücadelede bulunmak, sosyal denge ve barışı sağlamak, ekonomik büyüme ve kalkınmayı sağlamak olarak belirtmek mümkündür. Sosyal devlet bu amaçlarını gerçekleştirmek üzere kamu harcamaları ve vergileme, regülasyon ve kontroller, kamu iktisadi teşebbüsleri, planlama, kamulaştırma ve devletleştirme gibi bir takım araçlar kullanmaktadır.
Veri madenciliği yöntemlerimden biri olarak kullanılmakta olan kümeleme analizi, değişkenleri karakteristik özelliklerine göre benzerlik ya da farklılıklarını dikkate alarak gruplandırmaya yarayan bir tekniktir. Bu tezde Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye’deki sosyal devlet harcamalarının gerçekleşmesi; sağlık harcamaları, eğitim harcamaları ve sosyal koruma harcamaları bakımından karşılaştırılarak kümeleme analizine tabi tutulmuştur.