21 Mayıs 2019 00:03:00
Dr. Gönül ÇAKMAK
Teknoloji her geçen gün yaşamımıza biraz daha fazla girmektedir. Birçok alanda kullandığımız teknolojik aletler, yaşam standardımızı yükseltirken diğer yandan yaydıkları elektromanyetik enerji ile sağlığımızı da tehdit etmektedir.
Teknolojideki gelişmelerin bir sonucu olarak elektromanyetik dalgaların kullanımı her geçen gün artmakta, bunun neticesinde doğada bulunanın çok üstünde seviyelerde elektromanyetik dalgalara maruz kalınmaktadır.
Günlük hayatımızda kullandığımız elektronik aletler sağlığımız açısından bir tehlike oluşturmaktadır. Mikrodalga fırın, saç kurutma makinesi, tüplü televizyon, buzdolabı gibi elektrikli aletler, TV–radyo antenleri, cep telefonları ve bilgisayar elektromanyetik dalga yaymaktadır. Araştırmalar bu elektromanyetik dalgaların çeşitli sağlık sorunlarına sebep olduğunu ortaya koymuştur.
Beyin fonksiyonlarını etkiliyor
Son yıllarda yaygın olarak kullanılmaya başlanan cep telefonları ve uzantısında baz istasyonlarına ilişkin soru işaretleri kamuoyu gündeminin ön sıralarına yerleşmiştir. Elektromanyetik alan kirliliğinin gözle görülemeyişi, etkisinin çoğu zaman doğrudan hissedilmeyişi ve uzun zaman sonra birikerek görülmesi nedeniyle elektromanyetik maruziyetin etkileri bugüne kadar yeterince önemsenmeyen bir konu oldu. Ancak cep telefonlarının baz istasyonlarının yaygınlaşması sonrasında elektromanyetik alanın sinir sistemi ve beyin fonksiyonları üzerine olumsuz etkileri olduğunu gösteren birçok araştırma olduğunu görüyoruz.
Elektromanyetik alanın, sinir sisteminde iletimi sağlayan kimyasal maddelerin etkilemesi sonucu bir takım belirtiler ortaya çıkabilir. Bu belirtiler:
Konsantrasyon ve dikkat bozuklukları
Kanserojen etki göstermektedir
Norveç’te yapılan bir çalışmada ‘menerjiom’ türü beyin tümörlerinde 3 kat artış görülmüş, 5 yıl elektromanyetik alana maruziyette tüm beyin tümörlerinde 1.6 kat artış saptanmıştır. Kanada’da yapılan bir diğer araştırmada manyetik alan maruziyetinin özellikle ‘glioblastoma multiforme’ türü beyin tümörünün gelişiminde rol oynadığı ifade edilmektedir. Bu etkiler özellikle yaşlı ve çocuklarda daha belirgindir.
Elektromanyetik alanların kansere neden olduğu kesin kanıtlanamamıştır. Ancak elektromanyetik alanların insan vücudundaki etkileri ve yapılan gözlemler kanserojen etki yönünden güçlü deliller oluşturmaktadır. Bağışıklık sistemi üzerindeki baskılayıcı etkileri, hücrelerin büyümesi, gelişmesi üzerindeki etkileri, vücudun hormon salgısı üzerindeki etkileri, metabolizma üzerinde yaptığı değişiklikler sonuçta kanser yapıcı etkiye neden olmaktadır.”
Bilgisayar, telsiz telefon, cep telefonu, mikrodalga fırın, saç kurutma makinesi gibi aletlerin uzun süreli kullanmaması gerekmektedir. Ev alırken yüksek gerilim hatlarının nerelerden geçtiğine ve bu hatların evimize en az 500 metre uzaklıkta olmasına dikkat etmeliyiz. Baz istasyonlarının bulunduğu noktaların karşısında veya hemen yanlarındaki yerleri tercih etmemeliyiz.
Bilgisayar kullanırken hem X ışınlarından hem de elektromanyetik alandan korunmak için arada belli bir mesafe bulunması gerekir. Manyetik alanların duvarlardan geçebileceği göz önüne alınarak yatak odalarımız veya uzun süre oturduğumuz yerlerin yakınında çok akım çeken aletleri bulundurmamalıyız. Elektrikli tıraş makinesi veya saç kurutma makinesi gibi aletlerin çok kısa süreli kullanılmasına karşın yaydıkları elektromanyetik radyasyon yüksektir. Bu nedenle elektrikli tıraş makinesini mümkünse şarjlı kullanmalıyız. Saç kurutma makinesini uzun süreli kullanmamalıyız. Ayrıca uyku düzenimizin yatmadan önce kullanılan saç kurutma makinesi ile bozulacağını bilmeliyiz.
Elektrikle çalışan radyolu çalar saatleri ve cep telefonlarını yattığımız yerden mümkün olduğunca uzak tutmamız gerekir. Dinlendirici bir uyku için yatak odasında televizyon ve bilgisayar bulundurmamalıyız. Özellikle yatarken bu cihazları tamamen kapatmalıyız. Açma-kapama düğmelerinden tam olarak kapatılan aletler elektromanyetik alan yaymaz ancak fişleri takılı olduğu sürece elektrik alanı oluşturmaya devam edebilirler. Bu nedenle elektrikli cihazı ya açma-kapama düğmesinden ya da fişinden çekmeliyiz. Halojen ve floresan lambalar çok elektromanyetik radyasyon yaydığından kullanmamaya özen göstermeliyiz.
Kontrol altına alınması gereken bir kirlilik
Cep telefonuyla konuşurken telefonun yüz ile temasının engellenmesi gerekir. Telefonla konuşurken başparmağımızı cep telefonuyla kulağımızın arasına koyarak telefonumuzun kulağımıza yapışmasına engel olmalıyız. Ya da kulaklık kullanmalıyız. Eğer telefonumuz çekmiyor ya da düşük anten seviyesinde gösteriyorsa arama yapmakta ısrar etmemeliyiz. Çünkü cep telefonu, şebekeyi aramak için çok daha güçlü bir elektromanyetik alan yayacak, vücudumuz her aramada elektrik yüklemesine maruz kalacaktır.
Birleşmiş Milletler İnsan ve Çevre Koruma Konferansı, elektromanyetik dalga radyasyonunu kontrol altına alınması gereken bir kirlilik olarak belirlemiştir.