Bilimlerin Sınıflandırılması – Uludağ Tez Merkezi
Bilimler önce pozitif bilimler ve normatif bilimler diye iki gruba ayrılabilir. “Bilim” sözcüğünden genellikle anlaşılan pozitif (ya da müspet) bilimlerdir. Pozitif bilimlerde amaç, belirtildiği üzere, olgular arasındaki ilişkilerin açıklanması ve bunların teori adı verilen soyut modeller içinde toplanarak genel kanunlara ulaşılmasıdır. Bilimsel araştırma da pozitif bilimlerin gelişmesine yönelik temel bir faaliyet niteliğindedir. Pozitif bilimlerde, olaylar ve olgular arasındaki ilişkilerin keşfedilmesi bunların tekrar olay ve olgulara dönülerek kanıtlanması ve genel modeller ya da teoriler içinde toplanması esastır. Oysa normatif bilimler, toplumsal değer yargılarıyla ilgilidir; güzel-çirkin, iyi- kötü, doğru-yanlış gibi sübjektif ifadeler normatif bilimlerin esasını oluşturur.
Bilimlerin sınıflandırılması konusunda görüş birliği olduğu söylenemez. Genellikle matematik ve mantık, pozitif bilimlerin kapsamına dahil edilmemektedir. Matematikte öncüllerden, diğer bir deyişle kanıtlanmasına gerek duyulmayacak kadar açık ve genel bazı önermelerden daha dar kapsamlı özel önermeler çıkartılır (tümevarım yöntemi). Buna göre de matematik ve mantık, olguların açıklanması ve kanıtlanması ile değil, doğru düşünme yollarıyla ilgili disiplinlerdir. Buna göre, doğru düşünmenin kurallarına uyulunca çıkartılacak sonuçlar da doğru ve kesin olacaktır. Matematik veya mantıkta örneğin, hipotezlerin veya teorilerin olaylar tarafından desteklenip desteklenmediği gibi bir kaygı yoktur; oysa bilimsel yöntemin temel amacı budur.
Doğa bilimleri ve toplumsal bilimler: O halde gerçek anlamda yenilik yaratıcı ve bilimsel yöntemin uygulandığı bilimler pozitif bilimlerdir. Bu bilimler de genel olarak doğa bilimleri ve toplumsal bilimler diye ikiye ayrılabilir. Doğa bilimleri cansız varlıkları ve canlıları konu alışlarına göre, fiziki bilimlerle biyolojik bilimlerden oluşmaktadır. Doğa bilimlerinin tersine, toplumsal bilimler, yaşadığı toplum içinde insanın davranışlarını inceleyerek genel teorilere ulaşmaya çalışırlar. Toplum halinde yaşayan insanın davranışları çeşitli yönlerden ele alınabilir. İşte, bu nedenle de sosyoloji, ekonomi, siyaset bilimi, sosyal antropoloji, vb. toplumsal bilim dalları oluşmuştur.
Önceki yazı Bilim Yöntemi Sonraki yazı Pozitif Bilimler