Gep-Gürrüň: Gurbanlyk baıramy - Gurbanlyk hakynda bilinmeli maglumatlar
Awtor: DrWaltBishop (Talyp) | Kategoriıa: Gep-Gürrüň | 27.08.2017 03:14 Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiıal, saıty (#56)
Türkmenistanda Gurbanlyk 2-3-4-nji sentıabr günleri bellenip geçiriler. Gurbanlyk mynasybetli 2-5-nji sentıabr aralygynda dynç gün yglan edilipdir.
İetip gelıän gurbanlyga taıynmysyňyz? Gurbanlyk barada bilinmeli maglumatlary siziň bilen paılaşmak isleıärin.
Haj süresinde Beıik Alla şeıle buıurıar: "Gurbanlaryňyzyň etleri ıa-da ganlary Allaha ıetip gowuşmaz; ıöne siziň takwaňyz Allaha ıetip gowuşar."(22/37) Bu sürä seredilende, gurban kesmegiň esasy maksady Allanyň buıruklaryny ıerine ıetirmek we şeıdibem takwaly bolandygymyzy görkezmekdir. Hezreti Ybrahim pygamberiň ogly Ysmaıyl pygamberi gurban etmäne karar berşi ıaly bizim Alla üçin öz janymyzam gurban edip biljegimizi görkezmekdir. İagny, Alla islese iň gymmat baılygymyzy hem Allanyň ıoluna pida etmäne taıyndygymyzy görkezmekdir.
1) Gurban kesmek kimlere wajyp?
JOGAP: Musulman bolup, azatlygy elinde bolan, akyl-saglygy saz bolan we ıetginjek ıaşda bolan, ıolçy bolmadyk baılara wajypdyr.
2) Borçlanyp Gurban kesmek jaıyz mi?
JOGAP: Borça girip, soň borjuny ödemeklikde kynçylyk çekjekler üçin jaıyz däldir. İöne borjy bölek bölek ödemek mümkin bolsa (kredit kartlardaky ıaly) onda jaıyz bolar.
3) İolçy Gurban kesmeli mi?
JOGAP: Şeri ölçeglerde ıolçy hasaplanylıan bir adama gurban kesmek wajyp däldir. İöne gurban kesse, sogaby özünedir.
4) Gurban haçan kesiler?
JOGAP: Wajyp bolan, Gurban baıramynyň birinji, ikinji ıa-da üçünji güni kesmekdir. İagny, Zilhijje aıynyň onunjy, on birinji ıa-da on ikinji günleri gurban kesmek wajypdyr. Gurban baıramynyň birinji güni kesmek bolsa has hem sogaplydyr.
5) Bir Gurbana näçe adam goşulyp bilıär?
JOGAP: Sygyr we Öküzlerde (Uly Baş Haıwanlarda) birden ıedi adama çenli goşulşyp bolıar. Käte, "Bu mal arrygrak, eti az bolar 3-5 adamdan köp goşulşyp bolmaz" diıilıär, ıöne munuň asly ıokdur. Arryk ıa-da eti az bolsa-da sygyr we öküzlere 7 adam goşulşyp biler. Goıun we geçi ıaly kiçi baş janlylar bolsa diňeje bir adam adyna gurban edilip bolar.
6) Haısy haıwanlar gurban edilip biler?
JOGAP: Gurban diňeje geçi, goıun, sygyr, öküz, düıe we manda bolup biler. Mundan daşarky haıwanlardan gurban bolmaz. Sebäbi gurbanlyk bir ybadatdyr we ybadatlary Hezreti Muhammet Pygamberimiz nähili öwreden bolsa şeıle etmelidir.
7) Gurbanlyk haıwanyň ıaşy näçe bolmaly?
JOGAP: Goıun we keçi ıaly janlylaryň bir ıaşyny dolduran bolmaly ıa-da doldurmadyk bolsa bir ıaşyny dolduran janlylar ıaly semiz we daıaw bolmalydyr. Sygyr, Öküz we Manda ıaly janlylaryň iki ıaşyny, Düıeleriň bolsa bäş ıaşyny dolduran bolmalydyr.
8) Saglygy nähili bolmaly we haısy ıagdaılardaky haıwanlary gurban edilip bolmaz?
JOGAP: Janlynyň saglygynda hiç hili bir näsazlyk we aıyp bolmaly däl. Şu sypatdaky haıwanlardan gurban bolmaz:
-Iki ıa-da bir gözü kör bolan,
-Gulaklary ıa-da bir gulagy kesik bolan,
-İöräp bilmejek derejede agsak bolan,
-Şahlary ıa-da bir şahy kökünden döwük bolan,
-Dişleriniň köpsi döwük bolan,
-Guırugynyň ıarysyndan köpsi kesik bolan,
-Süňklerinde ıülük galmadyk derejede ejiz bolan,
-Haıalarynyň ıa-da emjekleriniň uçlary gopuk bolan,
-Doglandan gulaksyz ıa-da guıruksyz bolan,
-Sürä goşulmajak derejede däli bolan,
-Hapalyk pislik iııän haıwanlar gurbanlyk bolmaz.
9) Haısy aıyplar bir haıwanyň gurbanlyk edilmegine päsgel däl?
JOGAP: Aşakdaky aıyplardaky haıwanlar gurban edilip bilner:
-Şäşi (kasoı) we kesiljegi ıere çenli ıöräp bilıän agsak haıwanlar,
-Sürä goşulmagyna päsgel bolmajak derejede däli bolan haıwanlar,
-Haıwanyň jynsyndan ötrin şahly ıa-da şahsyz bolmagy,
-Gulak uçlarynyň deşik ıa-da kesik bolmagy,
-Agzynda bir näçe dişi bolmadyk haıwanlar,
-Haıwanyň gysyr (nesli dowamatynyň bolmajak) bolmagy.
10) Gurbanlygy nädip kesmeli?
JOGAP: Gurbany Musulman we täretli biri kesmelidir. Ilki bilen, janlyny aıaklaryny baglap ıatyrmaly. Gurbanlyk janlyny kim/kimler üçin kesilıan bolsa atlary agzalyp "İa Rabbim. Biz/Men seniň üçin, Hezreti Muhammet Pygamberimiziň bize öwredişi ıaly şu janlyny gurban edıärin. Bu ybadatymy kabul eıle." diıip niıet doga okamaly. Haıwanyň gorkmamazlygy üçin gulagyny "Allahu Ekber Allahu Ekber, Lâ ilâhe illallahu vallahu ekber Allahu Ekber ve lillahilhamd" dogasyny gaıta gaıta okamaly; başyny we syrtyny sypalap köşeşdirmeli. Soň "Bismillahi Allahu Ekber" diıip şah damary kesilip doly gany boşalıança garaşmaly.
11) Haısy ıagdaılar gurbanlyk janly üçin horlama hasaplanylıar?
JOGAP: Yslam gözellik we mylaıymlyk dinidir. Şonuň üçin her bir janla gözellik we mylaıymlyk bilen bakmaly we amal etmelidir. Şu ıagdaılar gurbanlyk janly üçin hormala hasaplanylıar:
-Kesmeıän ıa-da ıarym kesıän pyçak bilen kesmäge synanşmak,
-Janly ıere ıatyrylandan soň pyçak bilemek,
-Kesiljek ıere janlyny aıagyndan çekip süıräp äkitmek,
-Ilk kesende wagty haıwanyň boıun omuriligini goparmak,
-Janlynyň kellesini doly kesip almak,
-Janly ölmänkä derisini üzmek.
Bular horlama hasaplanylıar we bulary etmek mekruh we gadagandyr.
12) Gurbanlyk janlynyň garnyndan balasy çyksa näme etmeli?
JOGAP: Bala diri bolsa ıokardaky şertler yzarlanyp gurban edilip kesiler. Bala öli bolsa, eti iıilmez.
13) Özi gurban kesip bilmejekler näme etmeli?
JOGAP: Özi kesip görmedik ıa-da kesip bilmeıän bolsa wekil tutup, kesilen wagty ıanynda durup biler.
14) Gurbany pul edip bersek bolarmy?
15) Gurbany janly edip bersek bolarmy?
JOGAP: Janly kesilmedikçe gurban bolmaz.
16) Gurban eti nädip paılanmaly?
JOGAP: Gurbany kesen baı bolsa, gurbanyň etini üç deň bölege aıyryp, birini garyp-pukaralara, birini dogan-garyndaşlara, we iň soňkyny bolsa gurbany kesen adamyň özi we maşgalasyna paılamaly. Gurbany kesen orta hally we maşgalasy köpçülik bolsa, gurbanyň etini paılaman biler.
17) Gurban etinden kapyrlara iıdirmek jaizmi?
JOGAP: Gurban etinden kapyrlara iıdirmek mekruh we gadagandyr. Gurban etinden diňeje musulmanlara iıdirmeli. İöne et iıilip oturylan wagty kapyr biri çykyp gelen ıagdaıynda mekruhlyk aırylar we ol kapyra etden iıdirmek jaıyz bolar.
18) Gurban dersini näme etmeli?
JOGAP: Gurbanyň derisini gassaba pul ıerine tölemek ıa-da satmak bolmaz. Satylan ıagdaıda puluny sadaka edip garyp-pukaralara bermelidir. Derini garşylyksyz islendik birine berip bolar.
19) Gurbanyň haısy organlary iıilmez?
-Etden aıyrylyp giden gan,
-Erkeklik we Gyzlyk organlary,
-Et içindäki toparlak bezler,
20) Ölüp bu dünıäden ötüp gidenleriň atlaryna bagyşlap gurbanlyk kesilip bolarmy?
JOGAP: Hawa. Ölüp giden ıakyn dogan-garyndaşlaryňyzyň atlaryna bagyşlap gurbanlyk kesip bilersiňiz.
Haıyş, bu entry-ä teswir ıazmak üçin hasabyňyza giriň ıa-da agza boluň.
Awtor: josgun (Wasıok) | 28.08.2017 15:34 Gyzgyn, Turkmence, Sosiyal, interaktiw, sayty, Turkmen, Türkmen, Türkmenistan, Turkmenistan, Türkmençe, Sosiıal, saıty (#57)
sagja bol, gowy maglumat beripsin...
Bu Entryni Paılaş!
Aılyk Iň Bet Agzalar 03/2019
1-nji Agza Baıragy: 200 oçko
2-nji Agza Baıragy: 150 oçko
3-nji Agza Baıragy: 100 oçko
AIW (AIDS) – adamyň immun ulgamyny şikeslendirıän wirus hakynda
Demirgazyk Koreıa hakynda täsinlikler
Mekdeplerde “Soňky jaň” baıramy mynasybetli dabaralar geçirildi
12-nji dekabr 2017 - Türkmenistanyň 22-nji Bitaraplyk Baıramy
17 Awgust Gawun baıramy