“Non esse me qui sceptra violentus geram” | C. Cengiz Çevik'in resmi sitesi
“Ben değilim, kraliyet asasını şiddetle / vahşice kullanan.” Böyle Türkçeleştiriyorum başlıktaki ifadeyi ve dahası muhteşem cekedim bu eylemime müdahil değil. Peki, diyeceksiniz ki, nereden esti?
E-mail imzası olarak uzunca bir süre uyduruk “Komedi senin bakış açındır” mottosunu kullandıktan sonra değiştirmeye karar verip Seneca’nın Medea tragedyasının 252. dizesinde geçen Kral Creo’ya ait bu ifadeyi e-mail imzası olarak ayarladım. Niye yaptığımı bilmiyorum, “sadece yaptım işte” diyelim geçelim. Neyse efendim, şu ana kadar, mailleştiğim çoğu kişi [en mühim ve en ciddi yazışmalar da dahil] “Pardon ama aşağıda (imzada) yazan cümlenin Türkçesi nedir? Google’da da aradım ama bulamadım [bulduysam da tam şey yapamadım]” minvalinde geri dönüşler yaptığından (sonuncusu bugündü) artık googlelandığında doğrudan mana ve mahiyetine kavuşulabilsin diye (imzayı değiştirmekten daha kolay bir şey bu yaptığım) bu yazıyı yazmaya karar verdim.
Biliyorum, geri dönüş yapanlar bile artık umursamıyor sceptra‘nın kıymeti harbiyesini. Yine de kraliyet asasını vahşet için kullanmayan Creo’nun bu durumu beyanını önemsediğimi söylemek isterim, bir an için duralım ve giydiği kıyafete göre göz rengi değişen bir insan karşısında en masumane gardını aldığını varsayalım Creo’nun. Diyelim ki, “Creo önemli bir kraldır ve asasındaki non–violentus karakteri vurgulayarak “ben [üstü örtük bir biçimde] sandığın kişi değilim” demektedir: Non esse me…
Seneca bu sözü Creo’nun ağzından -Sema Bulutsuz’un bir ara aşka gelip “ruh ikizim” dediği- Medea’ya söyletiyor. Konu bilindik. Kral, Medea’ya memleketi terk etmesi için ikna etmeye çalışıyor “Çekil git krallığım senden arınsın” diyor, pis işlere bulaştı bulaşacak olan ve otlarıyla, büyüleriyle korku salan Medea’yı virüs gibi görüyor. “Beni yanlış anlama, ben normalde pamuk gibi, lokum gibi kralım ama canımı sıkarsan, büyülerini memleketimde yapmaya devam edersen, canına ot[larını] tıkarım” demeye çalışıyor. Bir an önce Medea’nın gitmesini istiyor Creo, “Nullum ad nocendum tempus angustum est malis” (292) diyor, “kötüler için hiçbir vakit, yıkıcı zararlar vermek için kısa değildir.”
Benim de ruh ikizim, o halde, Creo’dur, güvenlikçi bir tavrı var, kendisinden emin ve bir o kadar gücünün farkında.
Ama şunun da farkındayım: İnsan “ruh ikizim” diyerek ruh ikizi olmasını istediğinin tam aksi olduğunu [ondaki nitelikleri haiz olmadığını ya da belki de ona gıptayla baktığını] itiraf edemeyecek kadar kendine duyduğu güveni yitirebilir, ben öyle miyim, tam emin değilim [iki tarafa da kayabilirim / ait olabilirim, dahası bundan gocunmayabilirim, bundan da tam emin değilim gerçi], bildiğim ise Creovari bir şekilde “non esse me…” demek istediğim, üstü örtük bir biçimde sanılan neyse, “işte ben o değilim…” diyebilmek için bile zaman istediğim.
Peki, o zamanı bulabilecek miyim?
Hiç sanmıyorum, bu konuda ise Medea ile müşterek bir yanım var gibi görünüyor ilk bakışta, o da kendisinin ne olmadığını söyleyebilecek vakti bulamamıştı.
Nietzsche “Atina Socrates’i zehir içmeye zorlamadı, Socrates zehir içmekte ısrar etti” der, ben de diyorum ki “Medea canavarlaşmaya zorlanmadı, bunu bilhassa isteyen oydu“, o halde “non esse me…” diyebilmek için uygun vakti bulmayan da benim, ben yani bildiğin malus.
Neticede üzerine çizik attığın şey başkasının ego‘suysa, buna sebep olan senin hybris‘in olur (sen ego oppresive’misin kardeşim?), o halde “non esse me…” diyebilmem için uygun zamanı bana vermeyen de sensin [kibirli biri kendisi dışında kimseye yeterli zamanı vermez sanıyorum], yani bildiğin Medea, virüslü, otlu falan, giydiği kıyafete göre göz rengi değişen hayvanî bir şey [“maske taktığım zaman hemen belli olmuyor” deyip geçebilme lüksü de var], zaten öyle olmasan ben uygun vakti bile aramam, her vakit benim sessiz kalmam için uygun olur.
Demem o ki, Creo Medea’yı kovmakta haklıydı.
Creo haklı beyler.
This entry was posted on 05/06/2011 by jimi the kewl in Felsefe - bilim, Genel, Latince üzerine and tagged c. cengiz çevik, Creo, medea, non esse me, seneca.