Suriye harekatı sebebiyle Ankara’ya silah ambargosu açıklayan Avrupa ülkeleri, Suudi Arabistan’ın Yemen’de gerçekleştirdiği operasyon nedeniyle Riyad'a neden ambargo uygulamadı? Bunun arkasında bir çok neden olabilir ama iki tanesi öne çıkıyor: Ticaret ve ittifaklar.
Türkiye'nin Suriye'nin kuzeyinde başlattığı Barış Pınarı Harekatı sebebiyle Avrupa Birliği Ankara'ya silah ambargosunda anlaşamadı ancak neredeyse tüm önde gelen Avrupa ülkeleri, bireysel olarak Türkiye'ye silah satışını askıya aldı.
Harekatın dördüncü gününde Almanya ve Fransa Türkiye'ye silah satışını durdurduğunu duyurdu. Finlandiya, Norveç, Çekya, İtalya, İspanya, Hollanda, İsveç ve İngiltere de aynı yönde karar alarak Türkiye'ye silah satışlarına son verdiklerini açıkladı.
Peki, Suriye harekatı sebebiyle Ankara'ya silah ambargosu açıklayan Avrupa ülkeleri Suudi Arabistan'ın Yemen'de gerçekleştirdiği operasyon nedeniyle Riyad'a neden ambargo uygulamadı? Yine Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın Suudi Arabistan'ın İstanbul Başkonsolosluğu'nda katledilmesinin ardından Avrupa'nın silah ambargosu konusunda pozisyonu ne olmuştu?
ABD'DEN SONRA EN ÇOK SİLAH SATAN İNGİLTERE VE FRANSA
Açıklama ve uygulamalarına bakıldığında Avrupa ülkelerinin Suudi Arabistan'a silah ambargosu uygulamadığı aksine silah satışına devam ettikleri görülüyor. Sadece Almanya Riyad yönetimine karşı tavır alırken yine de bu ülkeden Suudi Arabistan'a silah satışları tamamen durmadı. ABD'nin ardından İngiltere ve Fransa, Suudi Arabistan'a en çok silah satan ülkeler. İşte Avrupa ülkelerinin Suudi Arabistan'a silah satışı politikaları:
FRANSA'NIN ÜÇÜNCÜ MÜŞTERİSİ RİYAD
Fransa Yemen operasyonu veya gazeteci Kaşıkçı cinayetinin ardından Riyad'a silah satışını ne askıya aldı ne de durdurdu. Son 10 yıla bakıldığında Suudi Arabistan Fransa'dan 11 milyar euro değerinde silah satın aldı.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırma Enstitüsü (SIPRI) uluslararası silah ticareti trendi raporuna göre 2014-2018 yılları arasında Suudi Arabistan, Fransa'nın en büyük üçüncü silah müşterisi konumunda. Fransa toplam silah satışının yüzde 7,4'ünü bu ülkeye gerçekleştirdi. Suudi Arabistan'ın en fazla silah aldığı ülke açık ara ABD (yüzde 68). Fransa ise yüzde 4,3 ile üçüncü sırada.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron Mayıs 2019'da yaptığı açıklamada Suudi Arabistan'a satılan silahların sivillere karşı kullanılmayacağının garantisini aldıklarını savunuyor. 2018'de Fransa Riyad'a 1 milyar eurodan fazla silah sattı.
İSPANYA BASKI ÜZERİNE GERİ ADIM ATTI
İspanya ilk başta Suudi Arabistan'a silah satışını askıya alacağını açıklasa da bir kaç hafta sonra geri adım attı. Sebebi ise Suudi Arabistan'ın İspanya'nın güneyinde yapımı devam eden gemilerle ilgili tehdidiydi. Yaklaşık 6 bin kişi işsiz kalacağı için yapılan gösterilerin de etkisiyle İspanya fikrini değiştirdi.
SIPRI'nın 2014-2018 yıllarını kapsayan raporuna göre Suudi Arabistan, İspnya'nın en büyük üçüncü müşterisi. Madrid'in sattığı silahların yüzde 8,3'ünü Riyad aldı.
İspanya Savunma Bakanlığı'nın verilerine göre ise 2017 yılında Suudi Arabistan'ın satın aldığı silahların yüzde 3'ü İspanya'dan geldi.
Uluslararası Af Örgütü'nün tahminlerine göre 2015-2017 yılları arsında İspanya Riyad'a 932 milyon euro değerinde silah attı.
İNGİLTERE'NİN SATIŞININ YÜZDE 44'Ü SUUDİ ARABİSTAN'A
Körfez sermayesinin yoğun olduğu ülkelerden biri olan İngiltere de Suudi Arabistan'a silah ambargosu getirmedi. 2014-2018 yılları arasında İngiltere, Suudi Arabistan için en büyük ikinci silah kaynağı oldu. Riyad'ın bu dönemdeki silah ithalatının yüzde 16'sı İngiltere'den gerçekleşti.
İngiltere ise sattığı silahların neredeyse yarısını Suudi Arabistan'a yolladı. Bu dönemde İngiltere'nin silah ihracatının yüzde 44'ü Riyad'a gerçekleşti.
İngiltere Parlamentosu'ndaki bir rapora göre 2014-2018 yılları arsında İngiltere Riyad'a 5,5 milyar euro değerinde silah satışı için lisans Verdi.
ALMANYA, AMBARGO KARARI ALDI AMA TAM UYGULAMADI
Almanya, Yemen savaşından dolayı Suudi Arabistan'a silah ambargosu getirdi. Cemal Kaşıkçı'nın katledilmesinden sonra da Başbakan Angela Merkel “bu olay çözülünceye kadar Suudi Arabistan'a silah ihracatı olmayacağını” açıkladı. Yasak kararları bir kaç defa uzatıldı ve son yasak Mart 2020 sonunu kapsıyor. Ancak ambargo kararına rağmen silah satışları sürüyor.
Alman haber ajansı DPA'ya göre Almanya 2019 yılında 1 Ocak-5 Haziran tarihleri arasında Suudi Arabistan'a 831 bin euroluk satışa onay verdi. Alman yetkililere göre bu satış zırhlı araç ticaretini içeriyor. Aynı dönemde Yemen'de Suudi Arabistan'ın müttefiki olan Mısır'a ise 801,8 milyon euro silah satışını onayladı.
İtalyan hükümeti RWM Italia firmasına silah satışları için lisans verdi. Sardunya merkezli bu firmanın sahibi Alman Rheinmetall grubu. Bu firma İtalya'da kayıtlı olduğu için Almanya'nın aldığı ambargo kararından da etkilenmiyor.
Fransa, Almanya, İngiltere, İspanya ve İtalya'nın hepsi dünyanın ilk 10 savunma sanayi ihraçatçısı arasında ve Suudi Arabistan da dünyanın en büyük savunma sanayi ithalatçısı. Türkiye ise bu sıralamada on üçüncü konumda.
Galatasaray Doğa Sigorta, ULEB Avrupa Kupası'