Son Güncellenme Tarihi: 28.06.2018
Yetkilendirilmiş Gümrük Müşaviri Yusuf Ölçen, 23 Haziran tarihinde Mükerrer Resmi Gazete'de yürürlüğe giren A.TR ve menşe ispat belgeleri hakkındaki düzenlemeye dair görüşlerini Gümrük TV'ye anlattı.
23 Haziran Mükerrer Resmi Gazete'de A.TR ve EUR.1 belgelerinin kontrolleri hakkında yayımlanan kararda 'Bakanlıkça uygun görülen kişi ve kuruluşlar' ibaresi yer alıyor. Burada yer alan kişi ve kuruluşlar YGM'ler midir? Bu karar ile YGM'ler geri mi dönüyor?
Baştan bir tanım yapmak lazım. Bilindiği üzere Türkiye'ye ithal edilecek veya Türkiye'den ihraç edilecek eşyanın statüsüne ve menşesine göre tespiti A.TR Dolaşım ve EUR.1 Menşe İspat Belgeleri ile yapılmaktadır. Örneğin; Türkiye ile Avrupa Topluluğu arasında oluşturulan Gümrük Birliği ile ilgili 2006/10895 sayılı Karar'da eşyanın serbest dolaşımda olduğunun tesviki için serbest dolaşım belgesi düzenlenmesi istenmektedir. Eşyanın menşe esasına göre değerlendirildiği durumda da EUR.1 ve EUR.MED belgesi veya fatura beyanlarının tesviki şart koşulmaktadır. İspat belgelerini onaylanması yetkisi son değişikliğe kadar 77 Sayılı Gümrük Genel Tebliğ ile 70 Sayılı Gümrük Genel Tebliği ile kurum ve kuruluşlara verilmişti. Kimdi bunlar? Ticaret odaları, sanayi odaları, esnaf ve sanatkarlar odaları, TİM, ve bunlarla birlikte YGM'lerdi. Bu kişi ve kuruluşlar dolaşım belgelerinin onay yetkisine sahiptiler. Ancak 23 Haziran tarihli Resmi Gazete'de hem eşyanın Avrupa Topluluğu ile serbest dolaşımda olduğu 2006/ 10895 Kararda hem de eşyanın menşesine tespitine ilişkin yönetmeliklerde bir takım değişiklikler yapıldı. Bu değişikliklerin temel esası şu; yeni bir tanım getirildi bu da elektronik sistem. Peki, elektronik sistem neyi getirdi? Diyor ki, menşe ispat ve dolaşım belgelerinin düzenlenmesine yönelik başvuruların yapılması, belgelerin düzenlenmesi, kontrol edilmesi, onaylanması, vize işlemlerinin sağlanması Bakanlıkça onaylı kişi ve kuruluşlarca elektronik ortamda hizmet verilmesi ve bu hizmetin alt yapısının anlaşılması gerektiğini söylüyor. Burada Bakanlıkça uygun görülen kişi ve kuruluşlardan bahsediliyor. Bunlar kim, nasıl anlayacağız? Bu düzenlemelerin tanımlar bölüne bakmamız lazım. Bundan önce 70 ve 77 Sayılı Gümrükler Genel Tebliğ vardı. Bunlara göre, eşyanın serbest dolaşımı ve menşe ispat belgelerinde onay yetkileri kime verilmişti. İhracatçılar Birliğine, Ticaret Odasına, Esnaf ve Sanatkarlar Odasına verilmişti. Bunlara ilaveten YGM'ler de vardı. YGM ibaresinden neyi kast ettiğinin tanımları vardı. 70 ve 77 Sayılı Tebliğ yürürlükten kalkarak 148 ve 149 Sayılı iki Tebliğ yayınlandı. Bu yeni Tebliğlerde TİM'in, Odalar Birliğinin, tanımları arasında Yetkilendirilmiş Gümrük Müşavirleri tanımı yok. Demek ki yeni düzenleme ile YGM'lere bu belgelerin onay yetkisi verilmediğine ulaşıyoruz. Bununla beraber Bakanlıkça kurum ve kişiler yeri verildiği için, her ne kadar bugün YGM ismi geçmiyor ola da, bundan sonra 148 ve 149'a yapılacak değişikliklerde bunun eklenmesi mümkündü. Şöyle bir yanılgı oluyor. İlk bakışta diyor ya kişi ve kuruluşlar, YGM'ler de olabilir diyorsunuz ama eski düzenlemede, odaların, ihracatçılar birliği ismen geçiyordu. Şimdi YGM'ler dışındaki kurumlar yine ismen geçiyor ama YGM'ler ismen yok. YGM'ler bu kapsamın dışına çıkarıldığı anlamını çıkartıyorum ben. Ancak bu ifadenin tekrar ilave edilmesini engelleyen bir husus yok. Yetki Bakanlıkta toplandığı için, isterse yarın YGM'lere de veriyorum diyebilir.
Daha önce MEDOS ile birlikte kontroller YGM'lerin elinden çıkıp ilgili ticaret odalarına verilmişti. Bu durum YGM'leri nasıl etkiledi?
Muhakkak olumsuz etkilemiştir. Bakanlık verdiği yetkiyi kaldırmadan önce ilgili taraflarla konuşarak onların hazırlık yapmasını sağlamalı. Verilen bir yetkinin ne zaman kaldırılacağını bilmeyen taraf düzenlemesini ona göre yapar. Bir sabah kalkıp kendisine verilen yetkinin devre dışı kaldığını gördüğünde hem ticari olarak, hem mesleki yönden bir takım sıkıntılar yaşayacaktır. Nasılsa bu yetki var bende diyerek yaptığı düzenlemelere son vermek zorunda kalacaktır. Bu da doğal olarak YGM'leri olumsuz etkileyecektir.
yusuf ölçen ygm a.tr kontrol yetkisi menşe ispat belgesi kontrol yetkisi ticaret odaları resmi gazete