Hallac Medien – Resmi kuruluşunu Ocak 2012’de tamamlayıp çalışmalarına başlayan “Avusturya Alevi Akademisi”, 2013 yılını uğurlmadan, belirli aralıklarla sürdürülecek olan “Fikir Atölyesi” adlı bir çalışma başlattı. İşte bu dizi çalışmanın ilki, 26 Aralık 2013 Perşembe akşamı, “Avusturya Demokratik Haklar Federasyonu – ADHF’nin 7. Viyana belediyesi Neubau’da bulunan lokalinde gerçekleşti. Bu ilk atölye çalışmasının konu başlığı, “Alevilik‘te Kadın-Erkek Eşitliği”ydi.
Konuyla ilgili sunumlar, öğretideki eşitlik anlayışı ve bu anlayışın pratiğe yansıması temelinde, iki alanda ele alındı. İlk atölye çalışmasında, 25 kişinin üzerinde katılımcı yer aldı. Sunumlar, mümkün oldukça kısa tutulurken, çalışmanın forum bölümü, iki saate yakın sürdü. Katılan hemen herkesin konuştuğu, fikrini açıklayıp sorularını yönelttiği bir çalışma oldu. Çalışmayı organize eden kurumun yöneticileri, aynı çalışmanın 2014 yılı içinde, Avusturya çapındaki ilgili kurumlarla birlikte sürdürüleceğini vurguladılar.
Neden “Avusturya Alevi Akademisi”?
Avusturya Alevileri ile ilgili, Avusturya Alevileri için akademik araştırma, eğitim, medya ve arşivleme alanlarında çalışmalar yapmak üzere oluşturulan “Avusturya Alevi Akademisi”nin yeni bir çalışması olan “Fikir Atölyesi”nin ilkindeki sunumlar, üç bölüm halinde yapıldı. Kurumun yönetim kurulundan pedagog Bülent Tosun, sinevizyon eşliğinde, “Avusturya Alevi Akademisi”nin ve başlatılan “Fikir Atölyesi”nin kısa bir tanıtımını yaptı.
“Alevî Akademik Araştırmalar, Eğitim, Medya ve Dökümantasyon Merkezi” adıyla kurulan derneğin kısa adının “Alevi Akademisi Avusturya” olduğunu ifade eden Tosun, kurumun kuruluş bildirisinin 15 Mayıs 2011’de yayımlandığını, fiili kuruluşunun 28 Aralık 2011 günü yapıldığını, resmi sürecin ise 12 Ocak 2012 günü tamamlandığını dile getirdi. Dernek statüsünde oluşturulan kurumun bir kitle derneği değil, bir alan çalışması olduğunu; varolan kitle dernekleriyle güçbirliği yaparak kendi alanından faaliyet, iş, hizmet ve etkinlikler gerçekleştireceğini vurguladı. Çalışmalarını özerk bir temelde yürüten derneğin, bugüne kadarki etkinliklerinin planlanan temelde yürüdüğünü belirten Bülent Tosun, farklı derneklerle yapılan etkinliklere örnekler sıraladı.
Alevi öğretisinde kadın-erkek eşit
Gazeteci-yazar Hüseyin Şimşek, “Alevi Öğretisi‘nde Kadın-Erkek Eşitliği” başlığı altında yaptığı sunumda; bir inanç, felsefe, kültür, siyaset yapma disiplini olarak tanımladığı Aleviliğin yaratılış teolojisi (ve mitolojisinde), temel ibadet ve sosyal hayatı düzenleme kurumu temelinde işlev görmesi gereken ocak (dergah) mekanlarının, cem erkanlarının, müsahiplik geleneğinin teorik ifadelerinde, çok açık ve net olarak kadın ve erkeğin eşit sayıldığını örneklerle anlattı. Aleviliğin kurucu mürşidleri, pirleri, yol önderlerinin konuyla ilgili teorik yaklaşımlarını da aktaran Şimşek, Aleviliğin ortak hafızasının ürünü eşitlikçi anlayışlara da dikkat çekti.
Öğretideki eşitlikçi yaklaşımın, Alevilerin kapalı bir toplum olarak yaşadıkları dönem ve bölgelerde, pratik yaşama daha fazla yansıdığını; feodal ve kapitalist yapılı başka toplumlarla karıştıkça, öğretideki eşitlikçi yaklaşımın daha çok kağıt üzerinde kalmaya başladığını belirten Şimşek; kimi ocaklara kuruculuk yapmış, posta oturup cem yürütmüş, “halife” olarak anılmış, ozan ve derviş kadınlardan örnekler sıraladı.
Öğretideki eşitlik, pratik yaşamda yok!
Sunumunu, “Öğretideki Eşitlikçi Yaklaşımın Pratikteki Durumu” başlığı altında yapan sosyalbilimci Dr. Zeynep Arslan, kadın-erkek eşitliği konusunda, Alevi öğretisinin bir tarafta, Alevi birey ve toplumların gerçek hayatlarındaki uygulamaların ise başka bir tarafta yer aldığını ifade etti. Öğretideki eşitlik anlayışı ile o öğretiği benimseyen, savunan, taraftarı olanların pratikleri arasında önemli bir mesafe, hatta uçurum olduğunu vurgulayan Arslan, bu yüzden Alevi toplumunun da geçmişte olduğu gibi, günümüzde de ataerkil (erkek-egemen) bir pratiğe sahip olduğunu söyledi. Alevilerin pratik yaşamlarından örnekler sıraladı.
Alevi toplumunun da kadın hakları ve özgürlükleri anlamında problemlerden azade bir yapıda olmadığının altını çizen Zeynep Arslan, öğretideki eşitlikçi yaklaşımın çağın gereklerine göre daha da geliştirilerek, ama en önemlisi de gerçek hayata bizzat uygulanarak, öğreti ile pratik arasındaki uçurumun kapatılmasının şart olduğunu söyledi. Günümüz ataerkil toplumların tümünde olduğu gibi, günümüz Alevilerinin de kadın hakları ve özgürlükleri konusunda yüzleşmek zorunda olduğu yığınla alan, sorun ve uygulamalar olduğuna örnekler sıraladı.
Herhangi bir din, düşünce sistemi veya ideoloji ile inananları, izleyicileri ve taraftarları arasındaki kaçınılmaz mesafe, mükemmel örtüşme eksikliği, şüphesiz Alevilik ve Aleviler söz konusu olduğunda da karşımıza çıkar. Söz konusu bu mesafe zaman ve mekâna bağlı olarak daralıp genişleyebilir, ancak hiçbir şekilde ortadan kalkmaz.
Dolayısıyla, Alevi toplumu kadın hakları ve özgürlükleri anlamında problemlerden azade bir yapıda değildir. Ataerkil toplumların tümünde olduğu gibi günümüz Alevilerinin de kadın hakları ve özgürlükleri konusunda yüzleşmek zorunda olduğu yığınla problem vardır.
Tartışmada aktif katılımcı olmak
Fikir atölyesine katılanların hemen hepsi, forum bölümünde söz alıp tartışmaya aktif bir katılım sağladı. Aralarında Ternitz’den gelen gençlerin de yer aldığı katılımcılar, en çok, etkinliğin klasik panel, konferans, açık oturumlardan farklı bir temelde yapılmasından memnuniyetlerini dile getirdiler. Kurum yönetiminden ve sunumu gerçekleştirenlerden Dr. Zeynep Aslan, hem yapılan sunumların, hem de katılımcıların dile getirdiği görüşlerin, konuyla ilgili daha bütünlüklü bir dosya olarak hazırlanacağını ve birçok kanaldan kamuoyuyla paylaşılacağını ifade etti. (Foto: Elbeyi Akpolat)