PSİKOSOSYAL RİSK ETMENLERİ - PDF
Download "PSİKOSOSYAL RİSK ETMENLERİ"
2 Mesleki Risk Faktörleri Biyolojik Riskler Kimyasal Riskler Fiziksel Riskler Psikososyal Riskler
4 Uluslararası Çalışma Örgütü psikososyal tehlikeleri iş doyumu, iş örgütlenmesi ve yönetimi, çevresel ve örgütsel koşullar ile çalışanların uzmanlığı ve gereksinimleri arasındaki etkileşim temelinde tanımlamıştır.
5 İşin gerekleri çalışanın bilgi, beceri ve gereksinimleriyle çatıştığında (nicel aşırı yük, nitel düşük yük) ve özellikle çalışanın işi üzerindeki denetimi ve işi ile ilgili sosyal desteği yetersiz olduğunda iş ve yarattığı psikososyal tehlikeler stres yapıcı özellik kazanarak sağlığı etkilemeye başlar ve psikososyal riskleri oluşturur.
6 İşyerindeki psiko-sosyal risk etmenleri: 1.Çalışma ortamı 2.Çalışma süresi 3.Ücret 4.Yönetsel ve çalışanlarla ilgili faktörler 5.Sendikalaşma 6.Kreş, gündüz bakımevi vb. 7.Gebe ve emziren çalışanlar 8.Genç çalışanlar 9.Tacizler 10.Stres 11.Ayrımcılık, baskı ve taciz
7 Kişi bir işyerinin parçası olmayı kimliği, özgürlüğü ve özerkliği için bir tehdit olarak algılayabilir. 1.Görev çevresi olarak işyeri, 2.Sorun çözme çevresi olarak işyeri, 3.Gelişme çevresi olarak işyeri, Bu alanlar yetersiz görüldüğünde stres düzeyi artar, yeterli görüldüğünde ise stres ile sağlık semptomlarıarasındaki ilişki zayıflar.
9 Çalışma hayatımızda yaşadığımız olumsuzluklara karşı oluşturduğumuz stres kaçınılmazdır. İş ortamından memnun olmamak, projeler üzerinde fazla yoğunlaşmak, daha hızlı iş bitirmeye çalışmak vb. basit sıkıntılarımız bizde stres oluşmasına neden olabilir.
10 *Denetim yetersizliği veya kaybı *Rol belirsizliği veya çatışması, *Karar serbestisitesinin azalması Stres Sıkıntı Depresyon İsteksizlik Tükenmişlik
11 İş ortamları, stres etmenlerine açık ortamlardır. Bir işin yapılması sürecinde bireyden çok ya da az istekte bulunulması stres yaratır. Ancak stres yaşantısı bireyden bireye farklılıklar gösterebilir: Yüksek başarı güdüsü olan biri için işle ilgili gerilimler onun başarı güdüsünü kamçılarken, bir başkası bu durumla başa çıkabilme yetersizliğinden stres duyabilir.
12 Başarıyla ilgili geribildirim olmaması belirsizliktir bir ve süre uzadığında stres nedenidir.
13 İşin değersiz olması, vasıfların kullanılamaması, görev çeşitliliğinin olmaması, tekrarlayıcı iş, belirsizlik, öğrenme fırsatı bulamama, istem çatışmaları yetersiz kaynaklar stres kaynağıdır.
14 Vardiyalı Çalışma Sirkadien ritim bozulur (özellikle gece çalışmasında) Uyku bozuklukları Genel yorgunluk Sindirim sistemi bozuklukları Kardiovasküler hastalıklar Aile ve sosyal ilişkilerde bozulma İş veriminde azalma
15 İş güvencesi belirsizliği, işini kaybetme korkusu bireyin benlik saygısının azalmasına yol açabilmektedir.
16 Yönetim tarzı, işyerinin hiyerarşik doğası da stres yaratan etmenler arasında olup, yönetim yapısı ve yönetim tarzı stres oluşumunda etkendir.
17 Dedikodu: Ülkemizde çalışan insanlara iş hayatından yansıyan önemli stres kaynaklarından biri de "dedikodu"dur.
18 Fiziki mekân ve çevre koşulları; iş yerindeki masa ya da oda veya iş alanı, çalışanlar için belli rahatlık ve güven sağlayıcı unsurlardır.
19 Kariyer engeli çalışanda strese yol açar.
20 İşle ilgili bir diğer önemli psikiyatrik durum ise Tükenmişlik Sendromu dur.
21 Enerji kaybı Motivasyon eksikliği Diğer çalışanlara karşı negatif tutum Aktif olarak geri çekilme Tükenmişliğin ana belirtileridir.
22 İş Stresinin Oluşturduğu Bozukluklar: Kalp hastalıkları Sinir ve kas hastalıkları Psikolojik rahatsızlıklar İş kazaları İntihar Kanser Ülser Bağışıklık sisteminin zayıflaması
23 Sınırlı sayıdaki klinik çalışmalarda ise iş stresi ile depresyon, anksiyete bozuklukları, somatoform bozukluklar arasında güçlü ilişkiler ortaya çıkmaktadır.
24 DEPRESYON *İşini kaybetme ya da kaybetme tehdidi *İş tanımlarının değişmesi, *sürekli yeni teknoloji girişi Becerilerinin yitirilmesi güncelliğinin yetersizlik duygusu
25 Stresle başa çıkmanın en etkili yöntemi stresi kaynağında yok etmektir. Kişisel Stres Yönetimi: Gevşeme Egzersiz Perhiz Davranış değişikliği
26 İşyeri Stres Yönetim: Denetim Katılım Özerklik Esnek çalışma programları
27 MOBBİNG İşyerinde zorbalık ve duygusal taciz, ya da uluslararası kabul görmüş adıyla mobbing (bullying), bir kişinin ya da bir grubun hedef seçilmiş kişiye karşı uyguladıkları ısrarlı, sistematik, aşağılayıcı, hakir görücü, yıldırıcı, haksız söz ve davranışlardır.
28 Mobbing in Türkçe karşılığı konusunda Türk Dil Kurumu psikolojik şiddet, ofis içi psikolojik şiddet, örgütsel baskı, duygusal baskı, duygusal taciz, duygusal zorbalık, psikolojik terör, duygusal saldırı, iş yerinde zorbalık gibi karşılıklar kullanılmaktadır.
29 Leymann, psikolojik yıldırmayı iş yaşamında bir ya da daha fazla kişiye yönelik sistematik olan düşmanca ve etik dışı iletişim kurma yoluyla psikolojik terör olarak tanımlanmaktadır.
30 Mobbingin Hukuksal Boyutu TCK MADDE (1) Bir kişiye karşı insan onuruyla bağdaşmayan ve bedensel veya ruhsal yönden acı çekmesine, algılama veya irade yeteneğinin etkilenmesine, aşağılanmasına yol açacak davranışları gerçekleştiren kamu görevlisi hakkında üç yıldan oniki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. (2) Suçun; a) Çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da gebe kadına karşı, b) Avukata veya diğer kamu görevlisine karşı görevi dolayısıyla, İşlenmesi hâlinde, sekiz yıldan onbeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. (3) Fiilin cinsel yönden taciz şeklinde gerçekleşmesi hâlinde, on yıldan onbeş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. (4) Bu suçun işlenişine iştirak eden diğer kişiler de kamu görevlisi gibi cezalandırılır. (5) Bu suçun ihmali davranışla işlenmesi hâlinde, verilecek cezada bu nedenle indirim yapılmaz.
31 İş Kanunu madde 77 : Buna göre işverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğini sağlamak için her türlü tedbiri almakla yükümlüdürler. İşverenin veya işveren vekillerinin işçiye mobbing uygulaması veya başka bir işçinin mobbing uygulamasına göz yumması işverenin işçiyi gözetme borcuna aykırılık teşkil eder. Bu durumda işçi sözleşmeye aykırılık nedeniyle maddi ve manevi tazminat hükümlerine başvurabilirir.
32 Yeni Türk Borçlar Kanunu MADDE 417- İşveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek ve işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların daha fazla zarar görmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
33 Mobbing in Önlenmesi ne Dair Başbakanlık Genelgesi 19 Mart 2011 tarih ve sayı ile Resmi Gazete de yayınlanan İşyerlerinde Psikolojik Tacizin (Mobbing) Önlenmesi ne İlişkin Başbakanlık Genelgesi aşağıdaki hükümlerle çalışanların psikolojik tacizden korunması amaçlanmıştır: 1. İşyerinde psikolojik tacizle mücadele öncelikle işverenin sorumluluğunda olup işverenler çalışanların tacize maruz kalmamaları için gerekli bütün önlemleri alacaktır. 2. Bütün çalışanlar psikolojik taciz olarak değerlendirilebilecek her türlü eylem ve davranışlardan uzak duracaklardır. 3. Toplu iş sözleşmelerine işyerinde psikolojik taciz vakalarının yaşanmaması için önleyici nitelikte hükümler konulmasına özen gösterilecektir. 4. Psikolojik tacizle mücadeleyi güçlendirmek üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi
FTR 331 Ergonomi. Psikolojik İşyeri Düzenleme. yrd. doç. dr. emin ulaş erdem
FTR 331 Ergonomi Psikolojik İşyeri Düzenleme yrd. doç. dr. emin ulaş erdem GİRİŞ Ergonomi, insanı çalıştığı ortamdan kaynaklanan olumsuz etkilerden korumak için sadece teknik konularda değil psikolojik
ĐŞYERĐNDE PSĐKOLOJĐK TACĐZ (MOBBING)KONUSUNDA ĐŞVERENLERĐN SORUMLULUK VE YÜKÜMLÜLÜKLERĐ
ĐŞYERĐNDE PSĐKOLOJĐK TACĐZ (MOBBING)KONUSUNDA ĐŞVERENLERĐN SORUMLULUK VE YÜKÜMLÜLÜKLERĐ Lütfi ĐNCĐROĞLU Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdür Yardımcısı GĐRĐŞ Ülkelerin sanayileşmesine
Psikososyal Risk Etmenleri Konunun alt başlıkları İşyerinde sağlığı olumsuz etkileyebilecek psikososyal risk etmenleri: Çalışma ortamı Çalışma süresi Ücret Yönetsel ve çalışanlarla ilgili faktörler Sendikalaşma