Portekiz geleneksel müziği ''fado ezgileri'' hepimizi saracak. / Basın Yayın / Medya / Milliyet Blog
Bugüne kadar Fado Müziğinden habersiz yaşamış olmamı affedemiyorum. Benim gibi bir kişinin Tüm Ülke Geleneksel müziklerinden haberi olup dinlemesi ve Portekiz Arabeski sayılan fado Müziğinden kendini habersiz tutması çok ilginç geldi. Ama yıllar öncesi bir şekliyle kazara dinlemiştim. Mariza’ nın 2000’ de geldiği yıl olabilir. Herhalde üzüntülü ve problemli ruh halime denk düşmüş olmalı ki, üzerine düşüp ilgilenmemiş olmalıyım. İnsanoğlu ne garip? Değil mi? Bende onlardan bir tanesi olarak; ‘’Ne garip His ve hayali ruh hali içinde oluyoruz:’’ Bazen ruh halimizin bize
Oynadığı oyunlar yüzünden yaşamda güzel olanları kaçırabiliyoruz. Neyse geçmişe değil şu an’a dön. Tüm bunları yazarken bir taraftan da Misia’yı dinliyorum. ‘’O’’ da bir fadista. Fado
Müziğini yorumlayanlara ‘’fadista’’ deniliyor. Fado ‘’kader’’ anlamına geliyor. Fado, Portekiz’in geleneksel halk müziği. Yaklaşık 100 yıl önce Lizbon’da ortaya çıkmış. İlk defa nasıl ortaya çıktığı hakkında pek çok rivayet var; ama bana en inandırıcı geleni “fado” müziğini Afrika müziği etkisine ve keşiflere bağlayan teori. Şarkı sözlerindeki özlem (saudade) ve melankoli temaları uzun süre yelken açmak zorunda kalan denizcilerin ve geride bıraktıklarının duygularından kaynaklanıyor, diye düşünüyorum. Zaten bu müzik de ilk olarak uzun zaman denizde bulunmak zorunda kalan denizciler tarafından söylenmiş. Amerika’nın blues’u ve İspanya’nın flamenkosu’ndan sonra şimdi de Portekiz’in fado’su yayılıyor tüm dünyaya. Fado Ezgileri;
Bir akordeon, üçgen ve Fado’nun vazgeçilmez enstrümanı olan 12 telli gitar eşliğinde notalara dönüşüp, bugün kulağımıza kadar gelip beni ve benim gibi müziği ve yaşamdan keyif alanlara kadar gelip, yayılıyor, efsaneleşiyor. Portekiz’e özgü Fado ezgileri ; en derin duyguların, tarihin ve kültürün notalarda hayat bulması biçimine dönüşüyor. Flamenko, fado ya da blues’un zaman içinde özünden bir şey kaybettiğini düşünmüyorum. Aksine Geleneksel Müzik türlerine dönüşüm başladı. Ve hepsi
Gençlerimiz, orta yaşlılarımız ve ‘’O’’ Dönemde yaşamış olup bugün hala bize aktardıklarınız
Kulaklarımızda diyenleri, duyar gibiyim. Ayrıca Yıllar Öncesi Denildiğinde ve bu Müziğin Kraliçesi olan Amalia Rodrigues’i unutmak olmaz. Fado ezgilerinde 12 telli gitarın müziğin sembolü olduğunu kaydederken, Amalia Rodrigues gibi sanatçıların piyano ile de çaldıklarını da anlatılanlara göre belirtmek gerektiği inancındayım.
Lizbon'un fado merkezi olarak bilinen Alfama mahallesinin bu yakası; İstanbul'un İstiklal Caddesi'ni andırdığı da anlatılanlar arasında. Renkli panolar arasından, 19. yüzyılda yaşamış ünlü fado sanatçısı Maria Severa'nın adını taşıyan restoranda halen fado severlere hizmet vermekte. Kadın sanatçı simsiyah bir kıyafet giymiş, yetmezmiş gibi omzuna da siyah bir şal almış. Bu, kadın erkek bütün fadistlerin giydiği tipik kıyafet. Kıyafetler, fado’nun ruhuna uygun olarak melankoli, kader ve çileyi yansıtıyor. Portekiz'de bugün sadece 40 erkek, 50 kadın profesyonel fado sanatçısı var. Bunlardan biri de Elza Combia. Fado’yu bütün dünyaya tanıtan Amalia Rodrigues' den bir kez daha bahsetmeden edemiyeceğim. Fado deyince herkesin aklına Amalia geliyor. Birçok fadiste ilham veren şarkıcı 1999’ da öldüğünde 81 yaşında idi.Ve bütün Portekiz bir hafta yas ilan etmişti. Ve bugün onun adını taşıyan ‘’Amalia Rodrigues Vakfı’’ tarafından ‘’Fado’nun Sesi ‘’ Ünvanını alan Mariza; aynı zamanda da Portekiz'de devlet tarafından Portekiz kültürünü yurtdışında en iyi temsil eden sanatçı ünvanını da alarak Fado Ezgilerini tüm dünya insanına taşıyan sanatçı olarak 2ooo’de Türkiye’ye geldi. Ve 2ooo’ de konserler vererek Fado ezgileriyle bizleri mutlu etti ve tanıyıp sevmemize olanak tanıdı. Sizleri bilmiyorum ama ben bundan sonrasında; çalışırken, uyurken, oynarken ve yaşamda tüm acılara meydan okurcasına ‘’Fado Ezgileri’’ dinleyeceğim. Şüpheniz olmasın…Şimdiden Misia’nın, Mariza’nın ve bizlere bu müziği sevdirip, miras bırakan büyük sanatçı, fado kraliçesi Amalia Rodrigues’ in CD’ lerini sipariş ettim. Bu müzikle tanışıp, bütünleştikten sonra ayrılmak daha da acı. Hepinize öneriyorum. Gelecek günler ‘’Fado Ezgileriyle daha güzel olacak.’’
Nasıl bir tasadüftür bu bilemiyorum. Saat 22:27. Bloglara göz gezdirirken bir yandan da Misia dinliyordum. Ve yazınıza rastladım. Sizin de keşfetmenize çok sevindim. Büyülü bir müzik bence... Çok güzel ve bilgilendirici bir yazıydı. Belki bu yazıdan sonra da yeni fadoseverler çıkar sayenizde, belli mi olur? Teşekkür ederim. Sevgilerimle...