Kabızlık,haftada üçten az dışkılama yapma anlamında kullanılan bir terimdir.
Haftada üç defadan seyrek dışkılama veya zorlu dışkılama olayı klasik olarak kabızlık veya konstipasyon şeklinde adlandırılır. Toplumun % 20’sine yakın bölümünde laksatif denilen dışkılamayı kolaylaştıran ilaç kullanımı görülebilmektedir. Kronik kabızlık nedeni olarak: sinirleri tutan rahatsızlıklar, uzun süren hareketsizlik, şeker hastalığı, hipotiroidi (tiroid bezinin az çalışması), gebelik, kalsiyum fazlalığı vb. çeşitli etkenler ve rahatsızlıklar vb. etkenler sayılabilir. Kabızlık yapabilen bazı ilaçlar da mevcuttur: bunlar arasında, spazm çözücüler, depresyon ilaçları, Parkinson ilaçları, demir ilaçları, kalsiyum ilaçları, morfin türevleri ve bazı tansiyon ilaçları sayılabilir. Sağlıklı veya ideal bir dışkı (gaita) kahverengi renkte, 10 ile 20 cm uzunluğunda ve fazla ıkınma gerektirmeden yada huzursuzluk yaratmadan çıkmalıdır. Dışkı (gaita) klozetin içindeki suya yavaşça düşmeli ve suya değdiğinde yavaşça dibe çökmelidir. Dışkının beraberinde az bir miktarda gaz ve koku da çıkmalıdır. Hızla dibe çöken bir dışkı, kişinin yeterince lif tüketmediğini veya liften fakir beslendiğini gösterir. Bu tür dışkı bağırsakta uzun süre beklediği için koyu renkli olur. Soluk renkli ve gri dışkı (gaita) yetersiz safra içeriğini gösterir. Kızartılmış ve yağlı gıdalar, çiğ sebze ve meyveler, soğuk içecekler dışkı çapında incelmeye yol açabilir. Ancak, dışkı çapının incelmesi bağırsak polipleri, bağırsak kanseri, prostat büyümesi, prostat kanseri gibi hastalıklarda da görülebilir.
Kabızlıktan korunmanın pratik yöntemleri nelerdir?
İdeal olarak diyetle günde 25 gramın üzerinde lif almak ve günde 2 Lt’nin üzerinde sıvı almak gerekir. Ancak, günde alınan lif miktarının 50 gramın üzerine çıkması durumunda, bağırsakta tutunması gereken bazı vitamin ve minerallerinde atıldığını bilmek ve bu nedenle posa alımını güzel dengelemek gerekir. Liften zengin beslenme, kalın bağırsakta kansere yol açabilen bazı zararlı maddelerin orada tutunmayıp dışarı atılmalarına da olanak sağlar. Bol miktarda lif içeren besinler şunlardır:
Baklagiller: bakla, nohut, bezelye, barbunya, fasülye ve mercimek suda çözünmez ve yüksek oranda posa bırakırlar.
Yeşil sebzeler: kereviz, ıspanak, brokoli ve marul
Kök sebzeler: havuç, patates, şalgam
Hububat: yulaf ekmeği ve buğday
Meyveler: kuru kayısı, incir, erik, ayva ve çilek bol posa bırakır ve kabukları ise suda çözünmediğinden daha da yararlıdır.
Cornflakes ve müsli
Bunun dışında düzenli egzersiz (yürüyüş veya koşu) yapmak, tuvalet alışkanlığını düzenli hale getirmek, dışkılamayı ertelememek ve stresden kaçınmak yarar sağlar.
Kronik kabızlık tanısında: kolorektal geçiş zamanı, defekografi, anorektal manometri, balon atılım testi, elektromiografi (anal EMG), rektal biyopsi alınması vb. birçok tetkik yapılır. Bu tetkikler hem Gastroenteroloji Uzmanları, hem de bağırsak hastalıkları tedavisi ile uğraşan cerrahlar (proktolog, proktoloji uzmanı, koloproktolog veya kolorektal cerrah) tarafından gerçekleştirilir. Bu konu ile ilgili bölüme de koloproktoloji, proktoloji veya kolorektal cerrahi servisi adı verilir. Anahtar kelimeler:zorlu dışkılama, konstipasyon, kabızlık, laksatif, müshil, dışkı, gaita, büyük abdest, büyük tuvalet, kabızlıktan korunma, lifli gıda, dışkı yumuşatıcı, dışkı gevşetici, cornflakes, müsli, kolorektal geçiş zamanı, defekografi, anorektal manometri, balon atılım testi, elektromiografi, anal EMG, rektal biyopsi, proktolog, proktoloji uzmanı, koloproktolog, kolorektal cerrah, koloproktoloji, proktoloj, kolorektal cerrahi