Psikoterapi nedir, ne değildir ve nasıl fayda sağlar? – hipnoz.wb.tr
By Admin On 7 Mar, 2013 At 09:51 PM | Categorized As Psikoterapi | With 0 Comments
Yapılan bilimsel çalışmalarla son yıllarda dünya’da ve Türkiye’de psikoterapinin ruh sağlığı üzerinde iyileştirici etkisi kabul görmekte ve psikoterapiyi yaygınlaştırma çalışmalarına ağırlık verilmektedir; ancak ülkemizde ve dünyada psikoterapi sürecinin nasıl işlediği, bu süreçten nasıl fayda sağlanıldığı ve ne gibi teknikler kullanıldığı konusunda bazı soru işaretleri mevcuttur. Bu yazının amacı psikoterapi olgusunu ve psikoterapinin iç dinamiklerini anlaşılır bir dille açıklamak ve psikoterapi desteği almayı düşünenlerin kafalarındaki soru işaretlerini mümkün olduğunca gidermektir.
Dış ve iç etkenlere bağlı olarak fiziksel sağlığın zaman zaman bozulduğu gibi çok daha karmaşık ve soyut bir yapı olan ruhsal sağlığın da sekteye uğrayıp destek ve tedaviye ihtiyaç duyması son derece doğal bir durumdur. Kişinin bozulan ruh sağlığının tekrar sağlıklı duruma getirilmesi amacıyla belli bir bilimsel kuram ya da kuramlara bağlı profesyonel bir uzmandan yapılandırılmış bir ruhsal destek alma sürecine en genel anlamıyla psikoterapi denir. Psikoterapinin temeli Psikanalitik Psikolojinin kurucusu olan Sigmund Freud tarafından atılmış ve günümüze kadar farklı kuramlar ve yüzlerce teknikle şekillendirilmiş ve şekillendirilmeye devam etmektedir.
3. Psikoterapi sadece geçmişteki travmalarınızı anlatmanız değildir. Birçok psikoterapist geçmişte yaşanmış travmaların ya da danışanda derin izler bırakan olumsuz yaşantıların mevcut sorun veya sorunlarla bağlantılı olduğunu fark ettiğinde travmayı çalışmayı tercih etme yoluna gidebilir ancak bunun elzem olmadığını, geçmişteki travmalara çok dokunulmaması gerektiğini savunan psikoterapistler de mevcuttur. Son zamanlarda ise danışanın ego kapasitesinin travmayla yüzleşme veya travmayı yeniden yaşantılamaya ne kadar hazır olduğu konusu dikkate alınmaktadır. Profesyonel bir psikoterapist kişinin ego gücünün belli bir seviyeye geldikten sonra eğer danışan isterse travmayı gündeme getirmeyi tercih eder, aksi takdirde yüzleştirmeyi kaldıramayacak durumda olan danışanın travmayla tekrar yüzleştirilmesinin danışana faydadan çok zarar verdiği kanısı hâkimdir.
5. Psikoterapistler yalnızca iyi dinleyen insanlar değillerdir: Bir psikoterapi seansı sırasında danışanı dinlemek oldukça önemlidir ve danışan üzerinde kimi zaman tek başına iyileştirici bir etki sağlayabilir, ancak psikoterapi süreci boyunca sadece dinleyerek kişiye yardımcı olunamaz. Psikoterapist yeri geldiğinde gündeme getirilen olaylar arasında bağlantıları kurarak danışana içinde bulunduğu durumla ilgili bağlantılar kurdurur, yorum ve yüzleştirmeler yapar. Bir psikoterapisti, danışanların etrafındaki kendilerini dinleyebilecek diğer insanlardan farklı kılan özelliklerden biri de yaptığı bu yorum ve yüzleştirmelerdir. Buna ek olarak profesyonel bir psikoterapist bilgi birikimi, aldığı mesleki eğitim ve edindiği klinik tecrübe ile insan davranışlarının nedenselliğini ve yaşantıları diğer insanlardan farklı olarak değerlendirme ve bunu kişiye fark ettirme becerisine sahip kişilerdir.
6. Psikoterapiye sadece güçsüz insanlar gitmez: Her insanın baş etmekte zorlandığı konular olabilir, böyle durumlarda başkalarından yardım talebinde bulunması son derece doğal bir durumdur. Bilinçli insan baş edemediği durumlar karşısında başkalarından yardım talebinde bulunmakta sakınca görmeyen insandır. Dolayısıyla psikoterapi güçsüz insanlardan çok sorunlar karşısında baş etmekte zorlanan insanların başvurduğu bir hizmettir. Bunun yanı sıra insanlar kendilerini daha iyi tanımak, hayattan daha çok keyif almak, diğerleriyle daha iyi ilişkiler kurmak ve yaşam kalitesini arttırmak için de pekâlâ psikoterapiye gidebilir.
7. Psikoterapi sizin yargılandığınız veya eleştirildiğiniz bir süreç değildir: Psikoterapi’nin en temel kuralı koşulsuz kabuldür. Bu kural psikoterapi sürecinin faydalı olabilmesi ve psikoterapistin danışanla işbirliği oluşturabilmesi için oldukça önemli bir durumdur. Profesyonel bir psikoterapist danışanlarını hataları, eksiklikleri ve olumsuz davranışlarından dolayı yargılamaz ya da eleştirmez. Psikoterapist, yalnızca danışanın kendisine veya başkalarına zarar verebilecek bir durumu söz konusu olursa buna müdahale etmekte sorumludur.
Psikoterapinin bir kişi üzerinde faydalı olmasını sağlayan önemli unsurlardan biri danışanın psikoterapistiyle kurduğu terapötik ittifaktır. Terapötik ittifak; en genel anlamıyla psikoterapist ve danışan arasında oluşan, danışanın sorunlarının çözümüne ve daha kaliteli bir hayat yaşamasına yönelik insani, güven temelli, işbirliği ve uyuma dayalı ilişkisi sürecidir. Oluşan terapötik ittifak sayesinde danışan belki de ilk defa en mahrem konularını yargılanmadan, eleştirilmeden bir başkasıyla paylaşma ve çözümleme imkânı bulur, zira benzer bir ilişkiyi günlük hayatta başkalarıyla kurması çoğunlukla mümkün olamaz, olsa da çevresindekiler profesyonel bir psikoterapist gibi olayları tarafsız değerlendiremez. Dolayısıyla sadece psikoterapistle kurulan bu terapötik ittifak sayesinde bile süreçte ilerleme kaçınılmaz bir hal alır.
Psikoterapinin işe yaraması için en önemli unsur kişinin psikoterapi sürecine inanması ve psikoterapiye gönüllü bir şekilde gelmesidir. Aksi takdirde psikoterapist ne kadar da profesyonel olursa olsun kişiye faydalı olma şansı azalır. Kişi değişime inanıp kendi isteğiyle psikoterapiye geldiği zamanlarda ise bunun işe yaraması için en önemli etken psikoterapistin yaklaşımıdır. Terapist ve danışan arasında terapötik ittifak sağlanmazsa psikoterapinin işe yaraması çok zordur ve psikoterapi geçici çözümler sağlamaktan öteye gidemez.
Bu sorunun cevabı danışanın yaşı, zekası, eğitim durumu, terapistiyle kuracağı ilişki, seansların sıklığı ve süresi, problemin niteliği ve psikoterapistinin uzmanlığına göre değişiklik arz edebilir. Araştırmalar 6 aylık bir dönemden sonra ölçülebilir olumlu gelişmeler olduğunu gösterse de ilk seanstan itibaren gelişme kaydeden vakalar da vardır. Bunun yanı sıra 1 yıllık bir psikoterapi çalışmasından sonra ise insanların % 75’inin psikoterapiden yararlandığını gösteren araştırmalar mevcuttur.
Psikoterapiden yararlanıp yararlanmadığını en iyi tespit eden danışanın kendisidir. Kendi benlik algısının olumlu yönde farklılaşması, sorunlarla baş etme becerilerinin artması, daha önce hissedilen olumsuz duygu ve düşüncelerin azalması, başkalarıyla kurulan ilişkilerin düzelmesi vb. gibi konularda gelişmelerin olması psikoterapiden yararlanıldığına dair işaretlerdir. Genellikle bu gibi değişimler psikoterapi süreci sonlandıktan sonra da devam eder. Bunların yanı sıra, psikoterapiden yararlanıldığını anlamak için danışan öncesi ve sonrasını değerlendirebilen bir takım objektif testlerle kendi durumun ölçebilir ya da psikoterapistine ölçtürebilir.
Bu durum psikoterapistin bağlı olduğu kuram, çalıştığı teknik; danışanın kişisel özellikleri, zamanı, maddi olanakları ve sorunun niteliğine göre değişiklik göstermektedir. Şu an da genel kabul başlangıçta en az haftada 45-50 dakikalık bir seans yapılmasının iyi olacağı yönündedir, Psikanalitik ve dinamik kuram çerçevesinde bir psikoterapi sürecinde ise psikoterapinin faydalı olabilmesi için görüşmelerin haftada en az 2, 3 seans yapılması gerektiği kanısı hakimdir. Bunların yanı sıra, yalnızca tek bir seansın etkili olduğu kişiler olduğu gibi yıllarca psikoterapiye devam etmek zorunda kalan danışanlar da vardır.
Uzm. Psikolojik Danışman & Psikoterapist