KİŞİLERSabetay Sevi Kimdir? Sabetayistlik – Sabetaycılık Nedir?
İçindekiler1 Sabetay Sevi’nin amacı nedir?2 Sabetaycılığın tarihçesi3 “Dönmelik” ismi nereden gelir
1626 yılında İzmir’de Sabetay Sevi adlı bir haham zuhur eder. Kendisinin Mesih olduğunu iddiasıyla ortaya çıkan bu adam kısa zamanda büyük bir mürit kitlesine sahip olur. Yahudileri Kudüs’e götürüp orada krallığını ilan edeceğini ileri süren bu adam Osmanlı makamlarınca tutuklanıp sorguya çekilir. Fakat öldürüleceğinden korkunca Müslüman olmayı kabul ettiğini söyleyerek kelime-i şahadet getirir. Bunun üzerine Sabatay’a bir devlet görevi verilerek maaş bağlanır. Fakat gerçekte Müslüman olmayan Sevi, Sabatayistlik adında yeni bir Yahudi mezhebi kurar.
Türkiye’de “Dönmelik” adıyla maruf olan bu hareket, verdiği neticeler itibariyle siyonizme giden yolun ilk kilometre taşlarından biridir. Sabataistlik (Dönmelik), aslen Yahudi kaldığı halde Müslüman görünmektir.
Sabataistlik, Yahudi emellerine hizmet etmek için kendini Müslüman toplum içinde kamufle ederek, işini daha kolay yapmayı öngören Yahudi metodolojilerinden biridir.
Sabetay Sevi’nin amacı nedir?
Sabatay Sevi’nin çıkışı; getirdiği fikirler ve yaptığı eylemlerle Yasef Nasi’nin Filistin’deki kolonizasyon teşebbüsünden sonra, siyonizm konusunda atılan bir adım olma niteliğini taşır. Sabatay sevinin bir meczup veya paranoyak olması veya mesihliğinin sahte olup olmaması bu hareketin önemsenmemesi için bir sebep teşkil etmez. Çünkü bu hareket, kavram olarak Kudüst’te bir Yahudi Krallığı kurulması keyfiyetini ortaya atmış ve sadece Osmanlı Yahudileri içinde değil; Avrupa Yahudileri arasında da taraftar bulmuş ve Yahudiler Sabatay sevi’ye inanmışlardır. Bu hareket Yahudilerin şuuraltlarının kısa bir süre de olsa şuur üstüne bir çıkış olarak değerlendirilebilir. Dolayısıyla Sabatay Sevi ve kurduğu mezhep daha sonraki yüzyıllarda Siyonizm‘e önemli katkılarda bulunmuştur. Sabataistlerin Türk fikir, kültür, ekonomi ve siyasi hayatındaki olumsuz tesirleri İmparatorluğun yıkılmasından sonra da artarak devam etmiştir.
1492’de İspanya ve Portekiz’den kovulan Yahudilerin çok önemli bir bölümü Osmanlılar tarafından kabul edilip ülkenin muhtelif şehirlerine yerleştirilmişlerdir. İzmir de bu Yahudi sürgünlerin bir kısmını ikamet ettikleri şehirlerden biri idi. Sessizce, kendi halinde yaşıyor gibi görünen bu Yahudiler, 4. Mehmet zamanında genç bir haham olan Sabatay Sevi’nin kendisini Mesih ilan etmesiyle hareketli günler yaşamaya başladılar.
Çünkü Yahudilikte Mesih inancı vardı. Buna göre bir gün mesih ortaya çıkacak ve bütün Yahudileri toplayarak Kudüs’e götürecek ve orada Yahudi Krallığını kuracaktır. Yahudilikte bu inanç, Diaspora Yahudileri (Kudiüs veya Filistin dışında yaşyan Yahudiler) arasında büyük bir heyecan uyandırmış. Özellikle Mesih’in (!) çıktığı yer olan İzmir’de Sabatay Sevi kısa zamanda etrafında büyük bir mürit kitlesi toplamayı başarmıştır.
İlgili>> Siyonizm Nedir?1626 yılında dünyaya gelip 22 yaşında Mesihliğini ilan eden bu kişi küçük yaştan itibaren gördüğü ve çok sevip üzerine yoğunlaştığı dini tahsilin (Tevrat Talmut, Kabala tetebbuları) tesiri, gördüğü bir takım halüsinansyonların ve için düştüğü bir takım mistik hezeyanların da etkisiyle orijinal ve karizmatik bir din adamı ve lider profili çizmiştir.
“Dönmelik” ismi nereden gelir
Osmanlı Sarayında sorguya çekilen Sevi, daha sonra Müslüman olup Aziz Mehmet Efendi adını alır. Kapıcıbaşılık ünvanı verilir ve cebine de biraz akça konularak Edirne’ye gönderilir. Sabatay’ın bu ihtidası müritleri arasında deprem tesiri hasıl edince sahte Mesih; bu ülkede yaşamak ve faaliyatlerini sürdürmek için Müslüman görünmekten başka çara bulunmadığını beyanla, Yahudilik içinde yeni bir tarikat veya mezhep de denilebilir kurar. İşte dönmelik bu mezhebin halk ağzında ve hatta ilmi literatürdeki adıdır.
Gittiği yerde Mesih olduğunu iddadan geri durmayan Sevi, hapise atılır. Bilahare hapisten çıkarılan Sabatay Sevi gittiği Arnavutluk’un Berat şehrinde, bir diğer rivayete göre ise Ülgün kasabasında 1675 yılında ölür.
Ölmeden önce bir nizammname hazırlayarak bu mezgepbin çerçevesini çizer ve hem de mezhebin hem de mensuplarının faaliyetlerini buna göre disipline eder. Başta Selanik olmak üzere İmparatorluğumuzun İzmir, İstanbul, Antep, Halep, İskenderiye, İskenderun gibi şehirlerde cemaatleşmişlerdir. Türkiye’deki ilk Mason Localarının da bu şehirlerde kurulması bu dönemlerin öncülüğünde olmuşlardır. Ve Filistin konusunda, Yahudiliğin emellerine set çeken Sultan Abdülhamit‘in tahtan indirilmesinde baş rolü oynamışlardır.
Türkiye’nin sayılı zenginleri de dönmeler ile hareket etmiş ve ekonomik, sosyal hayata müdahele etmişlerdir. Türkiye dış politikasında Amerika-İsrail emellerine karşı duramaz hale gelmiştir. Neticede 12 Mart 1971 Askeri müdahele sonrası dönemin Akbank Genel Müdürü dönme Naim Talu’nun Başbakan olmasından sonra, ünlü bir dönmenin (İsmail Cem İpekçi) Dışişleri Bakanı olmasına kadar varmıştır. Tabi Türk ve Müslüman kimliklerini kullanarak.
Dönmelik, sadece bir kimlik mevzuu olarak ele alınmamalı; nazarlar, onun millet hayatı üzerindeki fonksiyonlarına çevrilmelidir.
dönmelik, Sabetay Sevi, Sabetay Sevi Kimdir, Sabetaycılık, Sabetayistlik Nedir, siyonizm -1