Star Kıbrıs - LTB’nin batmasında esas neden aşırı harcama (yatırım) mı? - Lefkoşa Türk Belediyesi’nin (LTB) iflas etmesinde birçok spekülasyon yapılmakta ve esas suçlu Cemal Bulutoğluları olarak ilan edilmektedir.
LTB’nin batmasında esas neden aşırı harcama (yatırım) mı?
Lefkoşa Türk Belediyesi’nin (LTB) iflas etmesinde birçok spekülasyon yapılmakta ve esas suçlu Cemal Bulutoğluları olarak ilan edilmektedir.
Lefkoşa Türk Belediyesi’nin (LTB) iflas etmesinde birçok spekülasyon yapılmakta ve esas suçlu Cemal Bulutoğluları olarak ilan edilmektedir. Peki, belediyede yapılan esas hata nedir?. Yapılan hata yalnızca Bulutoğluları’na mı aittir? Bu hataya başkaları ortak değil midir? Bu hata yapılırken mali, idari ve yargısal denetim yapacak kurumlar uyuyor muydu? Yoksa mevcut hukuki yapı gereği bu hatalara dur demek imkanı yok muydu?
LTB’yi düze çıkarma uğraşlarının devam ettiği günümüzde öncelikle yukarıdaki sorulara yanıt aranması ve T.C ile imzalanan Sürdürülebilir Ekonomiye Geçiş Programında öngördüğü gibi 2013 Aralık’a kadar yapılacak Yerel Yönetimler Reformunun bu yönde şekillenmesi gerekmektedir. Aksi takdirde, LTB gibi kötü mali yapı arzeden diğer belediyeler için çalan tehlike çanlarına dur demek mümkün olmayacaktır.
Geçitkale % 76,1
Yeni Erenköy % 73,4
Esentepe % 68,1
Yeni Boğaziçi % 64,1
Paşaköy % 64,0
Vadili % 63,4
Lefkoşa % 62,2
LTB’nin iflas nedenlerini araştırırken öncelikle en fazla dillendirilen aşırı istihdam ve personel giderlerine göz atalım ve diğer belediyelerle mukayese yapalım. Bu analizde kullanılacak veriler İçişleri ve Yerel Yönetimler Bakanlığı ile Belediyeler Birliği’nden temin edilen 2011 Kesin hesaplarıdır. Buna göre; LTB’de personel giderlerinin borçlanma dışı gelirlere oranı % 62.2 olup , 6 belediyenin durumu LTB’den daha kötüdür. Bu verileri açıklamadan önce LTB UBP Meclis üyesi Sayın Meriç Erülkü ile görüştüğümü de ifade etmek istiyorum. Sayın Erülkü’ye göre bu oran gerçekte LTB için oldukça daha yüksektir. Bu iddia dahi belediyelerin içinde bulunduğu vahim durumu göstermektedir. Zira kesin olarak açıklanan hesaplar da güvenilmez ise bu yalnızca LTB’de değil diğer belediyelerdeki mali yapının şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından ne derece acizlik ve denetimsizlik içinde olduğunu net olarak ortaya koymaktadır. Ama yine de ben elde ettiğim 2011 kesin hesapları üzerinden değerlendirme yapmaya devam ediyorum.
Çalışan başına ortalama gelir açısından LTB 9. sıradadır. Birinci sırada olan Girne Belediyesi’nde ortalama çalışan başı personel gideri aylık 5,723 TL, LTB’de ise bu rakam 3,626 TL’dir.
YILLIK ÇALIŞAN BAŞI PERSONEL GİDERİ (TL)
Çalışan başına nüfus açısından LTB beklenenin aksine ilk sıralarda yer almamaktadır. Şöyle ki, Esentepe’de 37,3 kişiye bir çalışan düşerken LTB’de 58,3 kişiye bir çalışan düşmektedir. Tabi ki, bu veriler bir mukayese olup LTB’deki çalışan sayısının optimal olup olmadığını göstermemektedir
ÇALIŞAN BAŞINA NÜFUS
YENİ ERENKÖY 49,4
LTB’yi açıkça batıran ve mali yapısını sürdürülebilir olmaktan çıkaran temel nedenin yatırımları da içeren diğer giderler kaleminden kaynaklandığı tablo verilerinden de anlaşılmaktadır. Şöyle ki, personel giderleri dışında LTB’nin diğer giderlerinin borçlanma dışı gelirlere oranı % 86.9 olup 28 belediye arasında bu açıdan şampiyon durumdadır. Maalesef, LTB gibi yüksek oranda personel dışı gideri olan diğer belediyelere de dikkat edilmesi gerekmektedir.
DİĞER GİDERLER/BORÇLANMA DIŞI GELİRLER ORANI (%)
Personel dışı giderleri oldukça yüksek oranda seyreden LTB, çaresizce borçlanma yolunu seçmiş ve neticede bu borçları sürdürülebilir olmaktan çıkarak teslim bayrağını çekmiştir. Sonuçta, LTB’deki borçlanma oranı diğer belediyelerin oldukça üzerinde % 42,7’ye ulaşmıştır. Kendisine en yakın Yeni Erenköy belediyesinin borçlanma oranı ise % 22,1’dir.
BORÇLANMA/BORÇLANMA DIŞI GELİRLER ORANI (%)
Yeni Erenköy 22,1
LTB’nin içine düştüğü bugünkü durum açısından özellikle özerklik ve diğer belediyelere yönelik gelecekte ortaya çıkabilecek ahlaki zaafiyeti önlemek için çözümün yine LTB bünyesinde bulunması şarttır. Bu çerçevede, başvurulabilecek başlıca önlemler aşağıdaki gibidir:
• Halen muflis durumda olan LTB için gerek nakdi gerekse ticari borç verenlerle görüşerek bu borçların miktarı, maliyeti ve vadesi konusunda yeniden uzlaşıya varılması,
• LTB’nin yarattığı nakit kapasitesinin yükümlülüklerini yerine getirmesi için personel giderlerinde, bazı varlıkların satışında (kiralanmasında) ve işletme sermayesinde kaçınılmaz tasarrufa gidilmesi,
• Geçiş döneminde su ve yol gibi altyapı yatırımlarının koşullu veya koşulsuz yardım ve/veya özel yasayla merkezi bütçeye (İçişleri ve Yerel Yönetimler Bakanlığının sorumluluğuna) devredilmesi,
• Geçiş döneminde halen düşünüldüğü gibi Gönyeli Belediyesi ve diğer belediyelerle işbirliği içerisinde Lefkoşa halkına belirli bir yaşam kalitesi düzeyinde hizmet verilmesi,
• Mevcut borçların maliyetini(faiz giderini) düşürmek için yeniden finansman anlamına gelen Ziraat Bankas’ından borçlanarak eski borçların kapatılması, ve
• Belediyenin mali, idari ve denetimsel olarak yeniden yapılandırılarak profesyonelliğin esas alındığı şeffaf ve hesap verebilir bir örgüt yapısının oluşturulması.
SON SÖZ: KÖKLÜ ÇÖZÜM SORUNLARIN SONUCUNA DEĞİL SORUNUN ANATOMİSİNE YOĞUNLAŞMAKLA MÜMKÜN OLABİLİR.