Sinestezi: Sesleri Koklamak, Şekilleri Duymak | Matematiksel
Anasayfa » ZİHİN AÇAN YAZILAR » Sinestezi: Sesleri Koklamak, Şekilleri Duymak
Sibel Çağlar 28 Aralık 2015 5,260 Görüntülenme
Sizin hiç renkleri tattığınız, şekilleri duyduğunuz veya sesleri kokladığınız oldu mu?
Bazı kişilerde duyular birbirine karışır, birleşir. Bu kişilerde duyma, dokunma, tad alma, görme, işitme iç içedir. İşte buna sinestezi ya da diğer adıyla birleşik duyu denir. Sinestezi, yani Yunanca syn (birlikte) ve aesthesis (algı/his/duyum) kelimelerinin birleşmesiyle ortaya çıkan “synaesthesia”, beynin herhangi bir algı modalitesini uyarmasıyla, diğer duyuların da harekete geçip birden fazla kanalda uyarılma oluşumuna verilen tıbbi isimdir. Bu bir hastalık ya da psikolojik bir sorun değildir. Sadece bir algı farklılığıdır.
Uyandıkları her sabah kendine has ve değişik. Basitçe gazete okurken bile okudukları her bir kelimede gözlerinin önünde bambaşka renkler parlıyor. Beethoven’ın konçertolarından birini dinlemek onlar için bir havai fişek gösterisine dönüşüyor. Kapı çaldığında çevrelerinde farklı büyüklükte üçgenler görüp, gökkuşağına baktıklarında çeşit çeşit sesler duyuyorlar. İşte tüm bunlar sanrılar gören birinin değil, sinestezik bireylerin yaşadıklarıdır.
Sinestezi; gelişimsel, sonradan kazanılmış veya farmakolojik sinestezi olarak üç tipe ayrılır.
Bunların arasında en sık rastlananı nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte kalıtımsal olabileceği yönünde bulgular bulunan gelişimsel sinestezidir.
Sonradan kazanılan sinestezi ise başka bir hastalığın varlığında ortaya çıkar. Örneğin, epilepsi
hastalarında, koklama, görme, işitme, duyma, dokunma arası duyu geçişlerinde gözlemlenebilir.
Farmakolojik sinestezi de, bazı kimyasalların kullanımı, kafaya alınan darbeler ya da beyindeki
orta temporal lobun hasarı sonucunda ortaya çıkabilir.
Ortalama iki bin kişide bir görülen sinestezinin kadınlarda görülme oranı, erkeklerden üç ila sekiz
Sinesteziklerin çoğu solaktır ya da çift el kullanabilir. Bu duruma herhangi bir ruhsal veya beyinsel
rahatsızlık eşlik etmez, sağlıklıdırlar. Daha iyi bir hafızaya sahiptirler, bir şiirin dizelerini renklerle benimseyebilirler. Ancak kimi durumlarda, matematiksel ve mekânsal algı fonksiyonları zayıf olabilir. Bir kısmı hesap yapmakta zorlanır, sağ ve sol taraflarını karıştırabilir.
Yapılan beyin görüntüleme çalışmalarıysa sinestezik kişilerde limbik korteks ve hipokampüsün normal bireylere göre daha etkin olduğunu ortaya çıkmıştır.
Her ne kadar araştırmacılar sinestezi hakkında henüz aydınlatılmamış gerçekleri açığa çıkarmaya çalışıyor olsa da, birçok sinestezik özel durumunu bir tür hediye gibi görerek sanatsal alanlarda başarının kapılarını zorluyor. Öyle ki dünyanın saygın heykeltıraş, müzisyen, ressam ve şairleri arasında da bu hastalıkla yaşamış pek çok örnek bulunuyor. Bunlardan bizim için en tanıdık isimler Nicola Tesla ve Richard Feynman.
Sinir bilim ve psikolojideki tüm gelişmelere rağmen, bugün, sinestezi gizemini koruyor. Araştırmacılar, bu gizemin çözüldüğünde sinir sistemi ve algı arasındaki ilişkinin ortaya çıkarılmasında da büyük bir adım atılmış olacağını söylüyorlar.
Aşağıdaki video bu konuda keyifli, kısa bilgiler içermekte. İzlemenizi öneririz.
( Otomatik olarak açılmaz ise altyazı seçeneklerinden Türkçeyi seçebilirsiniz)
Önceki Triskaidekaphobia: 13 Sayısı Korkusu
Sonraki Neden Artık Yeni Bir Şey Keşfedilmiyor?
5 Şubat 2017 510,075