Sanayici yine de umutlu
Bu yılın ilk yarısında üretim, iç satış, ihracat, yeni siparişler ve istihdam artışında geçen yılın ikinci yarısına göre düşüş yaşayan sanayicilerin yüzde 70.7'sinin bu olumsuz tabloya rağmen iyimserliğini koruduğu açıklandı.
İSTANBUL - Bu yılın ilk yarısında üretim, iç satış, ihracat, yeni siparişler ve istihdam artışında geçen yılın ikinci yarısına göre düşüş yaşayan sanayicilerin yüzde 70.7'sinin bu olumsuz tabloya rağmen iyimserliğini koruduğu açıklandı. İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Tanıl Küçük, tablo karşısında "Yapılan çok şey var ama yapılamayan da çok şey var. 2004 yılını iyi değerlendiremedik. 2005'in ilk sekiz ayını da doğru değerlendiremediğimiz görülüyor eğer yapısal reformları tamamlayamazsak 2006 yılı beklentileri de tehlikeye girecektir" yorumunu yaptı.
İSO Ekonomik Durum Tespit Anketi Çalışması'nın 2005 ilk yarı sonuçları açıklandı. Ankete göre, imalat sanayinde üretimde, iç talepte artış bildiren işletmelerin oranı düştü, ihracatlarında, yeni siparişlerde azalma, istihdamda daralma yaşayan işletmelerin oranı arttı. İşletmelerde üretimde artış bildirenlerin oranı yüzde 50.7'den yüzde 38.6'ya geriledi. Azalış bildirenlerin oranı ise yüzde 24.4'ten yüzde 37.4'e yükseldi. İç satışlarının arttığını bildiren işletmelerin oranı da yüzde 48'den yüzde 38'e indi. Azalış bildirenlerin oranı yüzde 27.8'den 39.5'e yükseldi. Yılın ilk yarısında dış satışlarında düşüş olduğunu bildiren işletmelerin oranı yüzde 24.9'dan yüzde 35.6'ya yükseldi. Artış yaşayan işletmelerin oranı da yüzde 43.6'dan yüzde 38.8'e geriledi.
2004 yılı 2'nci yarısında yüzde 48 olan yeni siparişlerde artış bildiren işletmelerin oranı 2005'in ilk yarısında yüzde 37'ye geriledi. Siparişlerin azaldığını bildirenlerin oranı ise 12 puan artışla yüzde 33.9'a çıktı. Yeni siparişlerinde azalış bildiren işletmelerin oranının 2002 yılı ilk yarısından bu yana ilk kez bu kadar yükseldiğini vurgulayan Tanıl Küçük, "Yeni siparişlerde azalma, büyümedeki yavaşlamanın yılın ikinci yarısında da süreceği olasılığını düşündürmesi açısından önemli bir gelişme" dedi. Ankete göre, istihdamlarında daralma yaşayan işletmelerin oranı yüzde 18.1'den 28.8'e yükseldi.
Tanıl Küçük, ilk yarıda üretimde, iç satışlarda, yeni siparişlerde, ihracatta ve istihdamda ikinci yarıya yönelik daralma bekleyen işletmelerin ortalama olarak yüzde 17'nin biraz üzerinde olduklarına işaret ederek, "Bu ortalama geçmiş dönemlerde yüzde 11'ler civarında kaldığı hatırlanırsa, ekonomide geleceğe yönelik olumlu bekleyişin azaldığı ortaya çıkıyor. Ayrıca geçmiş dönemlere kıyasla daha çok işletmenin dış satışlar konusunda karamsar olması da dikkat çekici" ifadesini kullandı.
Ankete katılan işletmelerde kapasite kullanım oranı yüzde 65.9'dan yüzde 63.2'ye geriledi. Geçen yılın aynı dönemine göre kârlılığının düştüğünü söyleyenlerinin oranı yüzde 41'e çıktı. Küçük, yılın ilk yarısına dönük anket çalışmasının, ekonomide 2004'ün ikinci yarısından itibaren başlayan yavaşlama eğilimini teyit eder nitelikte veriler sunduğuna işaret ederek, "2005 yılı ekonomik programında ekonominin soğuması öngörülmektedir. Yavaşlama, beklenen bir eğilim olarak kabul edilebilir. Ancak bu yavaşlama, büyümenin devamını tehdit edecek boyutlara ulaşmamalıdır" dedi.
2005 için öngörülen yüzde 5 büyüme hedefinin büyük olasılıkla gerçekleştirileceğini da aktaran Küçük, en az 5 yıllık kesintisiz büyüme dönemlerinin sürdürülebilir büyümenin başlangıcı olarak kabul edildiğini anlattı. İSO Başkanı Küçük, son dönemlerde elde edilen önemli başarılara ve yapısal değişim yönünde atılan adımlara rağmen büyümenin sürdürülebilir bir yapıya kavuştuğunun henüz kesinlik kazanmadığını vurguladı.
'Esas olan balayının devam etmesi'
Tanıl Küçük, anketle ilgili soruları yanıtlarken, 2005'in yapısal reformlar anlamında iyi değerlendirilemediğini düşündüklerini ifade etti. İSO Başkanı Küçük, "Ekonomi yönetimi zamanı daha iyi kullanmak mecburiyetinde" dedi. Üslupta dikkatli ve seçici olmaya çalıştıklarını vurgulayan Küçük, "Siz iyimserliğinizi koruyor musunuz?" sorusu üzerine de, "Tabii ki koruyoruz ve korumak gerektiğini de düşünüyoruz" diye konuştu.
Tanıl Küçük, "Balayı dönemi sona erdi mi?" şeklindeki soru üzerine, 2005 yılının 2006'da büyümenin devamı anlamında kritik olduğunu, Türkiye'nin mutlaka sürdürülebilir büyümeyi devam ettirmesi gerektiğini vurguladı.
Küçük, şunları söyledi: "Yapılan çok şey var ama hâlâ yapılamayan çok şey de olduğunu görmemiz ve göstermemiz lazım. İyi niyetli çalışma, başarı var. Esas olan bunun devamını sağlamak. Esas olan bizim için, balayının bitmemesi değil, balayının hep devam etmesi. Onun için neler yapılması gerektiğini ifade ediyoruz." Tanıl Küçük, temel göstergeler ve beklentilerdeki olumsuz gelişmeyi bir alarm olarak görüp görmediklerine ilişkin bir soru üzerine de, "Biz alarm kelimesini kullanmıyoruz. Küçük sinyaller ifadesini kullanmayı tercih ediyoruz" açıklamasını yaptı.
Karşılıksız çek yine artışta
Geçen yılın ilk yarısında yüzde 55.5 olan, ikinci yarıda yüzde 53.9'a gerileyen karşılıksız çek ve protestolu senetle karşılaşan işletmelerin oranı bu yılın ilk yarısında yüzde 62.8'le yeniden yükselişe geçti. Yılın ilk yarısında karşılıksız çek ve protestolu senetlerin satışlara oranı yüzde 4.3'e çıktı. Bu oran 2004 yılının ikinci yarısında yüzde 2.9'la son yılların en düşük düzeyindeydi.
İSO'nun 2001 kriz yılında yaptığı ankete katılan işletmelerin yüzde 73'ü finansman dar boğazında olduklarını belirtirken, bu oran geçen yılın ilk yarısında 55.4'e, ikinci yarısında da 51.6'ya gerilemişti. Ancak bu yılın ilk yarısında finansman dar boğazı yaşayan işletmelerin oranı yüzde 57.9'a yükseldi.