... konulu sunumlar: "DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ BÖLÜMÜ BÖLGESEL KALKINMA VE SINIRÖTESİ İŞBİRLİĞİ DERSİ MAKALE ÇEVİRİSİ ÖDEVİ."— Sunum transkripti:
1 DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ BÖLÜMÜ BÖLGESEL KALKINMA VE SINIRÖTESİ İŞBİRLİĞİ DERSİ MAKALE ÇEVİRİSİ ÖDEVİ “AB VE TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA” TERESA REEVES HAZIRLAYANLAR ERGÜL KURT BURHANETTİN AKIN
2 AVRUPA’BÖLGESEL KALKINMA BİÇİMLERİ
Avrupa’da bölgeselleşme tek bir biçimde gerçekleşmemiştir. Bazı durumlarda bölgeler var olanlar ya da eski bölgeler temelinde oluşturulmuşlardır. Örneğin, yüksek derecede özerkliğin gelişmiş olduğu ve tarihsel bölgeler olarak tanımlanabilen İtalya, Belçika ve İspanya bölgelerindeki durum aynıdır.
3 AB’ ye üye devletlerde bölgeler arası eşitsizlikler Avrupa Topluluğu’nun kurulmasından çok önce vardı. Avrupa Topluluğunun temellerini kuran 1957’deki Roma Anlaşması “Topluluk kapsamında ekonomik faaliyetlerin uyumlu, dengeli ve sürdürülebilir kalkınması, yüksek seviyede istihdam ve sosyal korumayı yaygınlaştırmak“ ve “Üye Devletlerde yaşam standardını ve kalitesini ve ekonomik ve sosyal uyum ve dayanışmayı yükseltmeye” olan ihtiyacı belirlemiştir.
4 SOSYAL UYUM ARAÇLARI Bu dayanışmanın az gelişmiş bölgelere yardım için kullandığı mali araçlar Yapısal Fonlar ve Uyum Fonudur. AB, bölgelerin kendileri arasında, Üye Ülkeler ve Komisyon ile müzakere ettikleri çok yıllı bölgesel kalkınma programları çerçevesinde mali destek sağlar.
5 Yapısal Fonların ilki, istihdamı teşvik etmek ve topluluk içinde iş gücü hareketliliğini geliştirmek amacıyla oluşturulan Avrupa Sosyal Fonuydu (ESF). Bu fon, işçilerin iş gücü piyasasındaki değişikliklere ayak uydurmasına yardımcı olmak ve aynı zamanda işsizlerin ve diğer dezavantajlı grupların işe dönmelerine destek vermeyi amaçlar. Bu fonun odaklandığı konular eğitim ve işe alma çerçevesindedir.
6 Fonların en büyüğü alt yapı, iş imkânları oluşturulması için verimli yatırımlar, yerel kalkınma projeleri ve KOBİ’lere desteğin finanse edildiği Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu’dur (ERDF). Bu fon, ilk genişleme dalgasını takiben 1975 yılında oluşturuldu ve ilk olarak Birleşik Krallık’taki düşüşe geçen sanayi bölgelerinin canlanmasına yardım etmek için kullanıldı.
7 1992’deki Maastricht Antlaşması, ekonomik ve sosyal uyumun Topluluğun öncelikli hedeflerinden bir tanesi olduğunu belirtti. Bu anlaşma, üye ülkeler için ekonomik ve bütçesel uyum için ölçütlerin belirlenmesiyle, kamu açıkları üzerinde sıkı kontroller getirmiştir.
8 Yapısal Fonların uygulanması için uygun alanlar 2000–2006 dönemi için “Hedef 1, 2 ve 3” bölgeleri olarak belirlendi. Hedef 1, bölgeleri kişi başı ortalama GSYİH’si Avrupa Birliği ortalamasının %75’inden düşük olan bölgelerdi. Hedef 2, çökmekte olan kırsal bölgeler, sanayinin azalmasından kaynaklanan sorunları bulunan bölgeler ve zor durumda olan kentler gibi Hedef 1 statüsüne girmeyen fakat yapısal zorlukları olan bölgelerin ekonomik ve sosyal dönüşümünü desteklemeyi hedefledi. Hedef 3, Hedef 1 dışında kalan bölgelerdeki insan kaynaklarının gelişimi için tüm önlemleri bir araya getirdi.
9 GENİŞLEMENİN ETKİLERİ VE YAPISAL FONLARDA REFORM
AB’nin, 2007 yılında Bulgaristan ve Romanya’nın da katılımıyla, 27 üye devlete genişlemesi, AB içindeki eşitsizlikleri ciddi ölçüde artırmıştır Genişleme ile bölgesel farklılıklar neredeyse iki katına çıkmıştır. Avrupa genelinde 15 Üye Devletteki 48 bölgede toplam nüfusun %18’i veya 68 milyonluk nüfusuyla Topluluk ortalamasının %75’inden daha düşük kişi başına düşen gelire sahiptir.
10 10 yeni üye devletin katılımını içeren tek seferdeki en büyük genişleme dalgasıyla, bu tür bölgelerin sayısı 67’ye yükseldi. 15 üye devletin yalnızca 30 bölgesi %75’lik eşiğin altında kaldı ve daha az gelişmiş bölge olarak kabul edilmeye devam edilecekler Avrupa Komisyonu (EC) Haziran 2004’te, Yapısal Fonlarla desteklenecek yeni 10 üye devlet için stratejileri belirleyen programları kabul etti döneminde, 10 yeni üye devlete Uyum Fonu ödenekleriyle birlikte, Yapısal Fonlar çerçevesinde Avrupa bütçesinden 24 milyar €’dan fazla kaynak sağlandı ve bunun 8,5 milyar €’su Uyum Fonu olarak kullandırıldı.
11 Temel olarak uyum politikasının strateji ve kaynakları, yapısal faaliyetler için üç yeni öncelik hedefinde gruplanacak: 1. Uyum 2. Rekabet edebilirlik ve İstihdam 3. İşbirliği Bunlar 2000–2006 düzenlemelerindeki 6 finansal araç yerine, 3 finansal araç tarafından karşılanacak
12 YAPISAL FONLAR VE KATILIM ÖNCESİ FONLAR ARASINDAKİ BAĞLANTI
Yapısal Fonların revizyonu anlamak, Avrupa Birliği’ne katılmak için aday olan Türkiye gibi ülkelere sağlanacak yardımın revizyonu arkasındaki mantığı anlamak açısından önemlidir
13 Katılım öncesi temel araçlar şu ana kadar şunları içermiştir:
Phare: Edinilen bilginin uygulanması, ekonomik ve sosyal uyum, sınır ötesi işbirliği ISPA: çevre ve ulaşım alt yapısı – Uyum Fonlarının öncüsü SAPARD: Ortak tarım politikası bilgisi ve kırsal kalkınma – Kırsal kalkınma planlarının öncüsü
14 Türkiye katılım öncesi aracı: Phare ile aynı kapsam 2007’den itibaren, 2007–2013 dönemini de kapsayan Dışsal Yardım çerçevesi­nin gözden geçirilmesi kapsamında, yeni bir katılım öncesi araç (IPA) kullanıl­maya başlanmıştır. Aslında IPA yukarıda listelenen araçların yerine geçecek ve Yapısal Fon yönetiminin kuralları ve prensiplerinin benimsenmesi için getirilen fonksiyonları güçlendirmeyi amaçlayacaktır. Böylece Türkiye, Hırvatistan ve Makedonya’yı kapsayan aday ülkelere müzakerelerden önce Yapısal (ve Kırsal Kalkınma) fonlarını kuralları mümkün olan en yakın şekilde uygulayarak Top­lulukla uyumu ve kırsal politikaları “pratik etmeleri” için fırsat veriliyor.
15 IPA çerçeve düzenlemesi altında 5 ana bileşen bulunmaktadır:
Geçiş Desteği ve Kurumsal Yapılanma Bölgesel ve Sınır Ötesi İşbirliği Bölgesel Kalkınma İnsan Kaynakları Gelişimi Kırsal Kalkınma
16 Bu bileşenlerin mantığı Aday Ülkelerin müzakerelerden sonra Topluluğun uyumu ve tarım alanında tamamen aynı durum ile karşılaşmasıdır. IPA, politika geliştirilmesinin yanı sıra uygulamaya hazırlık ve Topluluğun uyum politikasının yönetimini ve özellikle Avrupa Bölgesel Kalkınma Fonu ve Uyum Fonu için hazırlanmayı destekleyecektir. AB fonları öncelikle müktesebat ile uyum çalışmaları ve AB araçlarına uygulanan yönetim prensiplerinin uygulanmasını gerçekleştirmek için kullanılacaktır. Bölgesel bileşen altındaki öncelik alanları çevre, enerji, ulaşım, eğitim ve sağlık ve KOBİ’lere desteği kapsamakta, yapısal fonların altındaki uyum hedef önceliklerini yansıtmaktadır
17 IPA KAPSAMINDA TÜRKİYE’DE BÖLGESEL KALKINMA
Az gelişmiş bölgelerde eskimiş tesisler ve istihdam sorunu göçü arttırmıştır. Göç sadece geniş kırsal yerleşimlerden şehirlere yaşanmamaktadır. Göç edenlerin çoğu İstanbul, İzmir, Bursa, Ankara ve Antalya gibi büyük şehirlere göç etmektedir.
18 AB ile uyumlulaşma, Türk bölgesel politikaları için önemli bir itici güç olmuştur.
2002 yılında Türkiye AB’nin NUTS II sınıflandırmasına uyum sağlamak için 81 ilini istatistiksel amaçlarla 26 bölgesel birimde grupladı. arasında“öncelikli bölgeler”i hedef alan Ulusal Kalkınma Planı hazırlandı. 2006 yılında Kalkınma Ajanslarının kurulması ile ilgili yasa kabul edildi ve ilk iki ajans İzmir ve Adana’da kuruldu.
19 TÜRKİYE’DE AB BÖLGESEL KALKINMA FONU: ŞİMDİ VE GELECEK
20 GAP BÖLGESEL KALKINMA PROGRAMI
Bütçe 47 milyon € dur (Türkiye eş finansmanı yok). Türkiye’nin Güney Doğusunda en büyük baraj yapım program alanı olan, GAP’ın 9 ilini kapsayan ve AB tarafından fon aktarılan, belirli bir bölgesel odağı olan ilk faaliyetti 3 bileşeni vardır: Bölgesel Kalkınma Hibe Çerçevesi (20 milyon €); Kültürel Miras Hibe Çerçevesi (12 milyon €); KOBİ Hibe Çerçevesi (2 milyon €). Bölgesel kalkınma hibe programları çiftçilere; eğitim, kapasite geliştirme ve yatırım yoluyla becerilerini ve çiftçilik yöntemlerini geliştirme ve gelir kaynaklarını çeşitlendirmeleri için destek vermeyi amaçlamaktadır.
21 Doğu Anadolu Kalkınma Programı
Bütçesi 45 milyon €, Türkiye eş finansmanı yok Bu program ülkenin doğusundaki dört ili kapsar (Van, Hakkari, Bitlis ve Muş). Uygulanması merkezi değildir ve 5 temel standardı vardır: 1) kapasite geliştirme 2) tarım ve kırsal kalkınma 3) KOBİ’lere destek 4) turizm ve çevre 5) sosyal önlemler
22 Kırsal kalkınma bileşeni altında, çiftçilere becerilerini geliştirmelerine,ürün ve hayvanlarının kalitelerini arttırmalarına yardım etmek için yoğun eğitim verilmektedir. Çiftçilere hem kapasite geliştirme hem de yatırımlar konusunda destek vermek için ayrıca bir hibe çerçevesi oluşturuldu. KOBİ bileşeni bölgeye eğitim ve yerel iş destekleme kuruluşları için kapasite geliştirme aracılığı ile girişimciliği desteklemeyi amaçlamaktadır
23 Samsun, Kastamonu, Erzurum (SKE) NUTS II Bölgesel Kalkınma Programı
52.33 milyon € (bunun 40 milyon €’su AB katkısıdır) bütçeye sahiptir. Bu 3 bileşenli, merkezi olmayan bölgesel program ile küçük ölçekli alt yapı, KOBİ’lerin desteklenmesi ve yerel kalkınma girişimlerinin desteklenmesine yönelik fon sağlandı.
24 Malatya, Ağrı, Konya, Kayseri NUTS II bölgesel Kalınma Programı
13 ili kapsamaktadır Bunların içinde %75’i AB tarafından sağlanan milyon € bütçesi ile kalkınma programları içindeki en büyüğüdür. Gerek boyutu gerekse de kapsadığı jeolojik alan açısından şu ana kadar en iddialı programdır.
25 Trabzon Bölgesel Kalkınma Programı
26 milyon € bütçesi ile Doğu Karadeniz kıyısındaki 5 ili kapsayacaktır Gerek kapsamı gerekse de içeriği açısından SKE’ye benzer olacaktır.
26 Gördüğümüz gibi, bu programlar kapsamında fonların temel “dağıtım mekanizması” hibe çerçevesidir. Eğer uygun şekilde hedeflenirse, birçok sektörel faaliyette yerel girişimlerin canlanması ve bölgesel kalkınmada katalizör görevi görmesi açısından bu programlar önemli rol oynarlar.
27 SONUÇ AB ile bütünleşmede Türkiye açısından birçok zorlu konu bulunmaktadır. Türk ekonomisinin rekabet gücünün AB seviyesine yükseltilmesi gereklidir. IPA fonlarının bir etki oluşturabilmesi için bunların belirli sayıda işlevsel programa odaklanması gereklidir Bölgesel farkların azaltılmasında itici gücün ekseriyetle Türkiye tarafından ve Türkiye fonları aracılığıyla gelmesi gerekir. Türk yetkililerinin bu amaçları, az gelişmiş bölgelerden seçilen il merkezlerinin bölgesel ekonominin itici gücü olabilecek ekonomik büyüme ve istihdam merkezlerine dönüştürülmesine odaklanan “Büyüme Kutubu” stratejisi ile takip edecekleri anlaşılmaktadır.
"DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ BÖLÜMÜ BÖLGESEL KALKINMA VE SINIRÖTESİ İŞBİRLİĞİ DERSİ MAKALE ÇEVİRİSİ ÖDEVİ." indir ppt