Habar serişdeleri gözegçiligi başarardy
Oktıabr 19, 2009
Narodetski:"Energetik pudak ıokary derejeli bıurokratlar üçin iň düşewüntli ıer bolmagynda galıar."
Türkmenistanyň gaz gorlary baradaky maglumatlaryň galplaşdyrylandygy dogrusynda Orsıetiň “Wremıa nowosteı” gazetiniň çap eden habaryny türkmen resmileri-de, garaşsyz çeşmeler-de häzirlikçe tassyklamady.
Gazet halkara barlaglaryň getiren sanlarynyň bärsinden iki-üç esse çişirilendigini belleıär. Türkmenistanyň öz içinde maglumat ıapyklygy häkimiıetiň ıokary kabinetlerinde bolup geçıän wakalar barasynda iň bir garaşylmaıan çaklamalary döredıär.
Işden çykaryş çäreleri
Orsıet gazetiniň sanlaryň çişirilendigi baraky wersiıasyny gytaklaıynam bolsa ıurduň energetika sektoryna jogapkär ıokary derejeli çinownikler toparynyň wezipeden boşadylmagy tassyklaıar.
Işden çykarmak gyssagly geçirilen hökümet maslahatynda amala aşyryldy. Bu wakanyň düıbünden başga sebäpleri-de bolmagy mümkin. Çünki häkimiıetiň ıokary gatlagynda arassalaıyş işleri birinji gezek geçirilenok.
Bu işi S.Nyıazow yzygiderli amala aşyryp, ıokary derejeli çinownikleri köpçüligiň öňünde masgaralaıardy. Indi Berdimuhamedowam bu praktikany öz egindeşleriniň garşysyna ulanıar. Häkimiıetleriň elinde häzir şundan başga öňüni alyş serişdesi ıok, onda-da mesele energetik sektora degişli bolanda.
Energetik pudak ıokary derejeli bıurokratlar üçin iň düşewüntli ıer bolmagynda galıar. Haıbat atlmalardan, gorkuzmalardan hem işden kowmakdan başga, korrupsiıanyň öňüni almakda prezidentiň başga, goşmaça täsir ryçagy barmy?
Häzirki hereketlerden çen tutulsa, prezident uly hem möhüm döwlet işlerinden strategik inisiatiwalaryndan başga, korrupsiıanyň getiren hapasyny arassalaıan ıönekeı sanitaryň hem hyzmatyny ıerine ıetirmeli bolıar.
Bu işde oňa metbugat, beıleki köpçülikleıin habar serişdeleri ıardamçy bolup bilerdi. Demokratik döwletlerde habar serişdeleri ıurtda bolup geçıän prosesslere jemgyıetçilik gözegçiligini amala aşyrıar.
Şeıle roly oınamak üçin habar serişdeleri azat-erkin bolmaly, olaryň ygtyıarlyklary çäklendirilmedik bolmaly.
Habar serişdeleri, elbetde, açyklyk, aıdyňlyk giňişligini döretmekde prezidente iň ıakyn howandar, ıardamçy bolardy, şeıle ıagdaıda hemmeden beter gorkjaklar korrupsionerlerler bolardy.
Bu wezipäni jemgyıetçilik guramalary, elbetde, Türkmenistanyň parlamenti öz üstüne alyp bilerdi. Şeıle wezipeleri agzalan gurluşlara hakykatdan-da prezident ynanan ıagdaıynda, ol real netijeler berer.
Bıurokratlaryň köp sanly armiıasynyň üstünden kontrollyk etmek bilen deňeşdilinde, jemgyıetçilik guramalaryna hem parlamente gözegçilik etmek ıeňil. Çünki, ıolbaşçylaryň jeza ssenarisi eııäm işlenip, ıola salnan, ol häli-şindi gaıtalanyp dur.
İene biraz wagtdan prezident wezipä bellän adamlaryny ıene-de siltemeli bolmazmy? Edil öňküler ıaly täze çinowniklerem aıyplanıanlar, günäkärler bolup çykmazmy? Sebäbi energetika pudagy iň pully ıer bolmagynda galıar. Haısy bıurokrat döwlet hasabyna baıamakdan ıüz öwrer? Ony näme saklap biler?
Prezidentiň soňky goh-galmagaly ahyrky pursat peıda bolıar. Oňa çenli, duıduryş gelip ıetıänçä, çinownikler gol gowşuryp oturmaıarar. Ep-esliniň ıarsyny urıarlar.
Şeılelikde, türkmen gaz gorlary baradaky sanlaryň galplaşdyrylmagy-da bu ugurdaky esasy ıolbaşçylaryň wezipeden çetleşdirilmegine sebäp bolup biler, eger galplaşdyrma barasynda hakyky faktlar bar bolsa.
Galplaşdyrma baradaky maglumaty ıaıradan eke-täk çeşme häzirlikçe Orsıetiň gazeti bolup galıar. İöne korrupsiıa howpy hem işi bilmezlik weli ıurtda köpden bäri hem hemme ıerde bar. Onuň garşysyna köne usulda- gamçy bilen göreşilıär. Şol bir wagtda-da : “Onuň getirıän netijesi nähili?” - diıen soragy weli bermeıärler.
Belki, konrollyk, gözegçilik prinsipine ıaňadan seretmäge, hökmany öňüni alyş çärelerini döretmäge bar ünsi çekmäge wagt ıetendir? İöne bularyň ählisini prezidentiň üstüne atyp bolmaz. Onuň öz aladalary ıetik ahyryn.
Aleksandr Narodetski post-Sowet döwletleri boıunça britaniıaly bilermen. Şu kommentariıada öňe sürülen pikirler hem-de garaıyşlar awtoryň özüne degişli.
İolötendäki gaz goruna şübhe bildirilıär