Ses ve Müzik Teknolojileri | Ufuk Önen ile Ses Kayıt ve Müzik Teknolojileri | Page 8
Ufuk Onen | December 25, 2017 - 01:00
Bilgisayar ile ilgili olarak hem şahsi hem de profesyonel işlerim için en dikkat ettiğim noktalardan biri yedekleme yapmak ve yedekleri sürekli olarak güncel tutmaktır.
Şöyle bir gerçek var: her disk bozulur! Soru, diskin bozulup bozulmayacağı değil, ne zaman bozulacağıdır. Bazı diskler yıllarca sorunsuz çalışır, bazıları ise daha yeniyken bozulur… Ama dediğim, er ya da geç tüm diskler bozulur.
Bu sebepten dolayı verilerimizi sürekli olarak yedeklemeliyiz. Diğer bir deyişle verilerimizi yedeklemeli ve yedeklerimizi de her zaman güncel tutmalıyız.
Üzerinde durulması gereken bir nokta daha var… Yedeğimiz ne kadar güvenli?
Diyeceksiniz ki hem orijinal diskin hem de yedek diskin aynı anda bozulması pek olası değil.
Peki ya evinize, ofisinize veya stüdyonuza hırsız girerse ve bilgisayarınız ile birlikte yedek diskinizi de alıp giderse? Ya da evinizde, ofisinizde veya stüdyonuzda yangın çıkarsa? Sigorta şirketi cihazların kaybını maddi olarak tazmin edebilir ancak disklerin içindeki verileri geri getiremez.
Yedekleme ile ilgili olarak profesyoneller arasında ortak kabul gören iki farklı uygulama vardır:
I/ Üç kopya: Orijinal disk + 1. yedek disk + 2. yedek disk (farklı bir yerde)
II/ Dört kopya: Orijinal disk + 1. yedek disk + 2. yedek disk farklı bir yerde) + 3 . yedek (bulutta)
I. seçenekte orijinal disk ve 1. yedek disk hırsızlık ya da yangın gibi bir sebepten dolayı elinizden giderse farklı bir yerde tuttuğunuz 2. yedek disk imdadınıza yetişecektir. Tabii farklı yer derken aynı daire ya da aynı ofis içinde farklı bir odadan değil, en azından farklı bir binadan bahsediyorum. Diskler hiçbir zaman aynı binada birlikte saklanmamalı, kısa süreli olarak bile bir araya getirilmemelidir.
II. seçenek en güvenlisi çünkü bu seçenekte 3. yedek tamamen farklı bir yerde (başka bir şehirde, başka bir ülkede hatta başka bir kıtada) ve bulut hizmeti aldığınız firmanın güvencesi ile saklanıyor. Eğer imkanınız varsa bu seçeneği şiddetle tavsiye ederim. Tabii bu seçenek özellikle bizim alanlarda çalışanlar için maalesef her zaman mümkün olamıyor. Word, Excel gibi dosyalar çok az yer kaplıyor, bunları bulutta saklamak kolay. Diğer yandan bizim çalıştığımız ses ve video dosyalarının boyutları çok büyük, bulutta çok yer kaplıyor. Yer kaplamasını da geçtim, Türkiye’de internet hizmeti veren firmaların yükleme (upload) hızları çok çok yavaş! Büyük boyutlu dosyaları buluta yüklemek çok uzun zaman gerektiriyor. Yine de, dediğim gibi, imkan varsa yedekleme sistemi olarak bu II. seçeneği tavsiye ederim.
Mac için Yedekleme Programları
Mac için yedekleme programı olarak popüler seçenekler arasında şunları sayabiliriz:
Time Machine (Apple)
SuperDuper (Shirt Pocket)
Get Backup Pro (Belight Software)
Data Backup Mac (Prosoft Engineering)
ChronoSync (Econ Technologies)
True Image (Acronis)
Benim şahsi tercihim yıllardan beri SuperDuper. Hem güvenilir, hem kullanımı çok pratik ve kolay.
Windows için Yedekleme Programları
Mac için olduğu gibi Windows için de birçok yedekleme programı bulunuyor. Tavsiyeler için şu listelere göz atabilirsiniz:
Bulut (cloud) teknolojisi ile çalışırken öncelikle ‘sync’ ve ‘backup’ servisleri arasındaki farkı iyi anlamak gerekir.
Sync servislerde bilgisayarınızdaki seçmiş olduğunuz klasörler buluttaki sunucularla senkron halinde çalışır. Bilgisayarınızda bulunan bir dosya üzerinde yaptığınız değişiklik buluttaki sunucuya aktarılır. Aynı dosya bulut ile senkron çalışan diğer tüm bilgisayarlarda da güncellenir. Örnek olarak masaüstü bilgisayarınızda bulunan bir dosya üzerinde değişiklik yaptığınızda bu değişiklik hemen buluta yansıtılır. Bu değişiklik aynı zamanda buluta senkron olarak çalışan dizüstü bilgisayarınıza da yansıtılır. Eğer bulut üzerinden bir dosyayı silerseniz o dosya buluta bağlı çalışan tüm bilgisayarlardan silinir. Sync servisleri bir yandan farklı bilgisayarlar üzerindeki klasör ve dosyaları senkron halde tutmak, diğer yandan da kolayca dosya paylaşımında bulunmak için idealdir.
Backup servislerde ise bilgisayarınızdaki seçmiş olduğunuz klasörler bulut üzerinde yedeklenir. Bu servisleri bilgisayarınız takılı dış bir hard disk olarak düşünebilirsiniz. Tek fark hard diskin bilgisayarınıza kablo ile değil internet üzerinden bağlı olmasıdır.
Sync servislerini (her ne kadar o iş için yapılmış olmasalar da) backup için kullanmak mümkün olabiliyor ama tersi geçerli değil.
Hem sync hem de backup için birçok farklı servis var.
Bence sync için en iyi servis Dropbox. Ben 2011’den beri Dropbox kullanıcısıyım ve Dropbox’ın hayatımı gerçekten kolaylaştırdığını söyleyebilirim.
Backup için CrashPlan, Carbonite ve iDrive öne çıkan servisler arasında ancak benim şahsi tercihim Backblaze.
Yedekleme Hafife Alınabilecek Bir İş Değil!
Yazımın başında da belirttiğim gibi, soru, diskin bozulup bozulmayacağı değil, ne zaman bozulacağıdır. Bu sebepten dolayı yedekleme hafife alınabilecek bir iş değil! Eğer yedekleme için bir yöntem ve stratejiniz yoksa en kısa sürede (hatta hemen) harekete geçmelisiniz.
Başlık fotoğrafı: Geralt | Pixabay
Ara fotoğraf: Geralt | Pixabay
Ufuk Onen | December 11, 2017 - 01:00
Stereo çıkışa gönderdiğimiz bir mono sinyali sol veya sağ kanala yatırırken (stereo panorama içinde bir noktaya yerleştirirken) aslında yaptığımız iş o sinyalin sol ve sağ kanaldaki seviyelerini ayarlamaktır. Kulağa oldukça basite gelen bu işlem prensip olarak o kadar da basit değil çünkü bunu yapmanın farklı yöntemleri var. Bu yöntemler İngilizce’de “pan laws” olarak adlandırılmaktadır. Her ne kadar “pan” Türkçe bir kelime olmasa da, “pan laws” terimini Türkçe terminolojiye “pan kanunları” ya da “pan kuralları” olarak aktarabiliriz. Pan kuralları analog mikser döneminde ortaya çıkmıştır.
Pan ve Lineer Ayarlanan Seviyeler
Bir mono sinyalin stereo panorama içindeki pozisyonunu değiştirirken, örnek olarak sinyali sol kanala yatırırken, sinyalin sağ kanaldaki seviyesi lineer olarak azalır. Sinyali sol kanala tam olarak yatırdığınızda sağ kanaldan hiç ses gelmez. Diğer yandan, eğer sinyali stereo panorama içinde orta noktaya (center pozisyonuna) konumlandırırsanız, sinyal hem sol hem de sağ kanaldan eşit seviyede gelir. Ancak bu durumda birbirleri ile aynı ve aralarında faz farklı olmayan iki sinyal üstü üste gelmiş olacağından, birleşim sonucunda ortaya çıkan toplam seviyede bir artış olur. Diğer bir deyişle sinyali orta noktaya konumlandırdığınızda sinyal daha yüksek duyulur.
Sabit Güç (Constant Power) Prensibi
Yukarıda açıkladığım bu durumu telafi etmek için lineer yerine logaritmik skala kullanan pan kuralları geliştirilmiştir. Temel olarak iki pan kuralı bulunmaktadır: -3 dB ve -6 dB.
-3 dB Pan Kuralı
-3 dB pan kuralına göre çalışan mikserlerde sinyal orta noktaya konumlandırıldığında sinyalin seviyesi 3 dB azaltılır. Böylelikle sinyal stereo panorama içinde hangi noktada olursa olsun eşit seviyede duyulur. Aktif pan kontrol sistemine sahip bazı mikserlerde ise sinyal orta konumdayken 3 dB azaltılmak yerine sinyal sağ veya sol taraf ayatırıldığında 3 dB yükseltilir. Çalışma prensibi farklı olsa da duyum olarak her ikisi de benzerdir.
-3 dB kuralı stereo dinleme sistemleri temel alınarak geliştirilmiştir. Akustik açıdan problemsiz bir mekanda olduğumuzu varsayalım. Stereo monitörlerin karşısına geçelim ve oturma konumumuzu her iki hoparlöre de eşit uzaklıkta olacak şekilde ayarlayalım. Mono sinyali stereo panorama içinde center konumuna ayarladığımızda sinyal hem sol hem de sağ hoparlörden eşit seviyede gelir. İki sinyalin akustik olarak birleşimi ses şiddetinin 3 dB artmasına yol açar. -3 dB pan kuralı sayesinde sinyal stereo panorama içinde nereye olursa olsun eşit seviyede duyabiliriz.
-6 dB Pan Kuralı
Stereo kayıt eğer sonradan monoya çevrilecekse (ya da mono olarak dinlenecekse) -3 dB kuralı yeterli olmayacaktır. Sinyallerin akustik birleşimi 3 dB artışa sebep olurken elektriksel birleşiminde bu artış 6 dB’dir. Bu sebepten dolayı -3 dB pan kuralının yanı sıra bir de -6 dB pan kuralı geliştirilmiştir. Bugün ağırlıklı olarak stereo sistemler yaygın olsa da bazı radyo ve televizyonların, bunların yanı sıra bazı telefon ve tabletlerin hoparlör sistemlerinin mono olduğunu unutmamak gerekir. Diğer yandan bar, kulüp ve benzer mekanlarda birçok sistem mono olarak çalışmaktadır.
-4.5 dB Pan Kuralı
Bazı mikserlerde -3 dB ve -6 dB pan kurallarının arasını yakalamak ve küçük değişikliklerle her iki tarafa hizmet etmek için -4.5 dB pan kuralı kullanılır. Bu kurala göre çalışan mikserlerde sinyal orta noktaya konumlandırıldığında sinyalin seviyesi 4.5 dB azaltılır.
DAW ve Pan Kuralları
Birçok DAW (Digital Audio Workstation) farklı pan kuralları ile çalışmamıza imkan tanır.
Pro Tools (Avid) içinde Session Setup penceresinde ‘pan depth’ adı altında dört farklı seçenek sunulmaktadır: -3 dB, -4.5 dB, -6 dB ve standartların dışında olan, benim sadece Pro Tools’ta karşılaştığım -2.5 dB. Pro Tools 8.0 ve öncesinde varsayılan pan kuralı olarak -2.5 dB kullanılıyordu. Pro Tools 8.1 ve sonrasında varsayılan pan kuralı -3 dB’dir
Logic (Apple) içinde General Audio Settings penceresinde ‘pan law’ adı altında üç farklı seçenek sunulmaktadır: 0 dB (constant power devre dışı), -3 dB ve -3 dB compensated. Aktif pan kontrol prensibi ile çalışan -3 dB compensated seçeneğinde sinyal tam sol veya tam sağ konumunda 3 dB yükseltilir.
Cubase (Steinberg) içinde Project Setup penceresinde ‘stereo pan law’ altında beş seçenek sunulmaktadır: 0 dB (constant power devre dışı), -3 dB, -4.5 dB, -6 dB ve equal power. Equal power seçeneğinde sinyal gücü pan konumundan bağımsız olarak sürekli aynı kalır.
Live (Ableton) aktif pan kontrol prensibi ile -3 dB pan kuralını kullanmaktadır: sinyal tam sol veya tam sağ konumunda 3 dB yükseltilir. Live içinde Rack yardımı ile farklı pan kuralları elde etmek mümkün olabilmektedir.
FL Studio (Image Line) içinde Project Settings penceresinde ‘panning law’ adı altında iki farklı seçenek sunulmaktadır: triangular (constant power devre dışı) ve circular (-3 dB).
Bu sorunun net bir cevabı yok. Benim tercihim -3 dB pan kuralı. Bunun sebebi de yaygın olarak bu kuralın kullanılıyor olması. Burada en önemli nokta, projeleri bir platformdan diğerine taşırken her iki platformda da aynı kuralın seçili olduğuna dikkat etmek. Bazen detaylar ve küçük farklılıklar tablonun tamamında büyük değişikliklere yol açabiliyor.
Ufuk Onen | December 4, 2017 - 01:00
31 Aralık 2017 23:32 anket kapanmıştır.
2016 yılının Aralık ayında “yabancı dergiler ve web siteleri her yıl benzer anketler yapıyorlar, bir tane de bizden olsun” diyerek DAW (Digital Audio Workstation) tercihi üzerine iki sorudan oluşan çoktan seçmeli bir anket hazırlamıştım. Anket oldukça ilgi gördü. Toplam 1112 kişi katıldı.
İlk soru “kullanmakta olduğunuz DAW”dı. Anketin sonunda birinci gelen isim beni hiç şaşırtmadı, açıkçası bu sonucu bekliyordum. Benim tercihim olan Pro Tools ise üçüncü sırada yer aldı.
“Kullanmakta olduğunuz DAW’ı 2017 içinde değiştirmeyi düşünüyor musunuz?” sorusuna ise ağırlıklı bir şekilde “hayır” cevabı verildi. Alıştığımız programları, özellikle de alıştığımız DAW’ı değiştirmek hepimiz için oldukça zor sanırım.
2016 DAW anketinin detaylı sonuçlarına buradan ulaşabilirsiniz.
DAW anketini bu sene de yapıyorum. Çok kısa sürecek bu ankete aşağıdaki kutucuk içinde bulunan form aracılığı ile hemen katılabilirsiniz!
Ufuk Onen | November 13, 2017 - 01:00
Billboard dergisi, Ekim ayında 2017’nin en iyi 24 stüdyosundan oluşan bir liste yayınladı. Listenin hangi kriterlere göre oluşturulduğu açıklanmamış. Listede herhangi bir sıralama da bulunmuyor. İlk baktığımda alfabetik sıralama var sanmıştım ama öyle değilmiş.
Listedeki 24 stüdyodan yirmisi ABD, dördü ise İngiltere’de. listeye en çok stüdyo sokan şehirler sırasıyla Los Angeles (11), New York (4) ve Londra (3).
Listedeki 24 stüdyodan üçü tüm dünyaca tanınan mastering stüdyoları: Bernie Grundman (Los Angeles), Sterling Sound (New York) ve sektörün efsane isimlerinden Bob Ludwig’in sahibi olduğu Gateway Mastering Studios (Portland, Maine).
Mix This!, yine sektörün önemli isimlerinden Bob Clearmountain’ın stüdyosu. Konumu harika: Los Angeles’ta, okyanusun kıyısındaki Pacific Palisades’te! Bildiğim kadarıyla Mix This! sadece Clearmountain’ın miks işleri için kullanılıyor.
Billboard’un listesindeki 24 stüdyonun isimleri ve bulunduğu şehirler şöyle:
• Abbey Road Studios — Londra, İngiltere
• Air Studios — Londra, İngiltere
• Bernie Grundman Mastering — Los Angeles, California, ABD
• Capitol Studios — Los Angeles, California, ABD
• Criteria Recording Studios — Miami, Florida, ABD
• Conway Recording Studios — Los Angeles, California, ABD
• Eastwest Studios — Los Angeles, California, ABD
• Electric Lady Studios — New York
• Gateway Mastering Studios — Portland, Maine, ABD
• The Power Station At Berklee Nyc — New York, New York, ABD
• Germano Studios — New York, New York, ABD
• Henson Recording Studios — Los Angeles, California, ABD
• Larrabee Studios — Los Angeles, California, ABD
• Mix This! — Pacific Palisades, Los Angeles, California, ABD
• Real World Studios — Box, Wiltshire, İngiltere
• Ocean Way Nashville — Nashville, Tennessee, ABD
• Metropolis Studios — Londra, İngiltere
• Island Sound Studios — Honolulu, Hawaii, ABD
• Record Plant — Los Angeles, California, ABD
• Sound City Studios — Los Angeles, California, ABD
• Sterling Sound — New York, New York, ABD
• Sun Studio — Memphis, Tennessee, ABD
• United Recording Studios — Los Angeles, California, ABD
• The Village Studios — Los Angeles, California, ABD
Dave Pensado, Ekim ayında Capitol Studio’a bir ziyaret gerçekleştirmişti. Videosunu aşağıda izleyebilirsiniz.
Warren Huart ise Sunset Sound’a bir ziyaret gerçekleştirmiş ve videosunu YouTube kanalında paylaşmıştı.
Dave Grohl (Nirvana, Foo Fighters) Sound City Studios ve oradaki Neve 8028 kayıt masası üzerine Sound City (2013) adında bir belgesel çekmişti.
Billboard, tarihi değeri olan Sun Studio’yu da unutmamış. ABD’nin Tennessee eyaletinde, Nashville şehrinde bulunan Sun Studio, Elvis Presley, Johhny Cash, Carl Perkins ve Roy Orbison gibi çok büyük isimlerin kayıtları için ev sahipliği yapmıştı.
Google’ın hazırladığı interaktif Abbey Road turuna katılmadıysanız hemen aşağıdaki fotoğrafa tıklayın!
Başlık fotoğrafı: JacoTen (Own work) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons
Küba’daki Amerikalı Diplomatlara Yönelik Sonik Saldırı İddiaları Sonrasında Kaydedilen ‘Tehlikeli’ Sesi Dinleyin!
Ufuk Onen | October 30, 2017 - 01:00
Geçtiğimiz aylarda, basında, Küba’da bulunan Amerikalı diplomatlar ile ilgili haberler çıkmıştı. Bu haberlerde bazı diplomatların kendilerinde ve ailelerinde gizemli bir şekilde işitme kaybı, mide bulantısı, baş dönmesi ve hafif şiddette beyin travması görüldüğü bildirilmişti. Bu sağlık sorunlarını yaşayan diplomatlar ile yapılan görüşmeler sonucunda hepsinin ince bir ses duyduğu ancak buna çok önem vermedikleri ve üzerinde durmadıkları anlaşılmıştı.
Bunun ardından Amerikalı yetkililer Küba’nın “sonik silah” kullandığından süphelenmiş, diplomatlarını ülkelerine geri çağırmış ve Amerikadaki iki Kübalı diplomatı sınırdışı etmişti. Amerikalı diplomatların yanı sıra bazı Kanadalı diplomatlar da benzer sorunlar yaşamıştı.
İlgili haberlere şu linklerden ulaşabilirsiniz: BBC Türkçe | Amerika’nın Sesi | Hürriyet | NTV | The Guardian (İngilizce)
Küba, Amerika’nın sonik silah iddialarını yalanlamış, bu konuyla ilgili herhangi bir ilgilerinin ya da bilgilerinin olmadığını açıklamıştı. Hatta iyi niyet göstergesi olarak FBI’ın Küba’ya girip araştırma yapmasına izin bile vermişti.
Çıkan haberlere göre Amerikalı yetkililer bu işin arkasında kimin olduğunu henüz bulamamış ancak diplomatların sağlık sorunlarına sebep olan sesi kaydetmeyi başarmış. Sesin Amerikalı ve Kanadalı diplomatlara nasıl ve hangi cihaz ile dinletildiği, bahsi geçen sağlık sorunlarına tam olarak nasıl yol açtığı henüz netleşmiş değil.
Associated Press, kaydedilen bu sesin kısa bir örneğini geçtiğimiz günlerde basına dağıttı. 7 kHz civarında yoğunlaşan üst perdeli bu sesi, Business Insider’ın YouTube kanalında yayınladığı aşağıdaki videodan dinleyebilirsiniz. Uzmanlar sesin kısa süreli olarak dinlediğinde zararsız olduğunu söylüyorlar ancak yine de dikkatli olmakta fayda var!