ÇOCUKLAR HERŞEYİMİZ REFLÜ & M de sağlığı ve RADYASYON. Kalb m bıraktığım yer POSİTANO SAYFA 59 OMURGA EĞRİLİĞİ. İç m zdek g zl bomba: AORT ANEVRİZMASI
Download "ÇOCUKLAR HERŞEYİMİZ REFLÜ & M de sağlığı ve RADYASYON. Kalb m bıraktığım yer POSİTANO SAYFA 59 OMURGA EĞRİLİĞİ. İç m zdek g zl bomba: AORT ANEVRİZMASI"
1 Kent Sağlık Grubu nun ücretsiz yayınıdır. Eylül 2014 / Sayı 15 ISSN: X M de sağlığı ve REFLÜ & SAYFA 15 & İç m zdek g zl bomba: AORT ANEVRİZMASI Kalb m bıraktığım yer POSİTANO SAYFA 59 & SAYFA 11 & Sağlığımız ç n g zl tehl ke: OMURGA EĞRİLİĞİ (Skolyoz) SAYFA 19 RADYASYON SAYFA 37 ÇOCUKLAR HERŞEYİMİZ Gebeler ve emz ren anneler ç n iyot desteği Acelec bebekler n yaşam odası Hang yaşta, hangi spor? Anne ve babalar dikkat! Çocuk ishalleri Online Dergi
4 medikent EYLÜL içindekiler İYOT DESTEĞİ HANGİ YAŞTA HANGİ SPOR 47 Artık uykuda nefes durmasının da PİLİ VAR 07 Ürolojinin Marifetli Cihazı 41 SAĞLIK YAZILARI YOGA RADYASYON REFLÜ 15 anne ve babalar SKOLYOZ Omurga Eğriligi DİKKAT BÜYÜK KAYIP Medikent Kent Sağlık Grubu'nun ücretsiz kurumsal iletişim yayınıdır. İmtiyaz Sahibi ve Sorumlu Yazı İşleri Müdürü Dr. Ruşen YILDIRIM Genel Yayın Yönetmeni Nesrin COŞKUN Görsel Yönetmen Burhan GÜNAY Editör Dilek EKER İçerik Hazırlık Sinan TATLI Yönetim Yeri 8229/1 Sokak No: 56 Çiğli / İZMİR Tel: (pbx) Faks: Yayın Türü: Bölgesel - Süreli Yayın Kurulu Prof. Dr. Alp DEMİRELLER Opr. Dr. Dilek SINMAZ Prof. Dr. Suat BUKET Uzm. Dr. Bülent ŞENGÜL Doç. Dr. İbrahim AKEL Prof. Dr. Namık DEMİR Dyt. Seda UŞARER Uzm. Dr. Benal ÇUBUK Dr. Ebru YÜCETÜRK Opr. Dr. Işık ÖZGÜ Uzm. Dr. Cengiz ÖZTÜRK Uzm. Dr. Süreyya PAKSOY Psikolog Nezahat BEDİR Uzm. Dr. Buket ÖZTÜKEL Bahar AKINCI Katkıda Bulunanlar Özlem ÜNLÜ Sertan GÜNTAÇ Serdal PEKEY Derya CÖMERT Ali DOĞAN Şehriban ARSLAN Basım Yeri Mono Matbacılık İnş. Tur. Tic. San. Büşra Yolver 379 Sokak No: 14/208 K.2 2.Sanayi Sitesi Bornova / İZMİR Tel: Faks: Basım Tarihi: Eylül 2014 Yıl: 8 Sayı: 15 Medikent Dergisi, Kent Sağlık Grubu'nun kurumsal iletişim yayınıdır. Dergide yer alan makalelerin telif hakları ve yasal sorumlulukları yazarlarına aittir. Reklamlardan doğacak haksız rekabetten reklam veren sorumludur. Kaynak gösterilmek şartıyla makale ve fotoğraflar kullanılabilir. Ücretsiz dergi talebinizi; görüş ve önerilerinizi telefon veya elektronik posta adresimizle bizlere ulaştırabilirsiniz. YILDA 3 SAYI YAYINLANIR. ÜCRETSİZDİR.
5 Değerli Medikent okurları, 2014 ün ilk sayısında bu yılın bizim için çok özel ve önemli bir yıl olduğunu belirtmiş, 10. kuruluş yıldönümümüzü kutlayacağımızı ve karşınıza 10. yıl özel sayısı ile çıkacağımızı yazmıştım. 18 Haziran Çarşamba akşamı tüm Kent Ailesi bir araya gelerek 10. yaşımızı ve başarılarımızı kutlayacak, mutluluğumuzu paylaşacaktık, ama olmadı O günün sabahına acı bir haberle uyandık. Kent Ailesi nin de çok değerli bir ferdi olan Beyin Cerrahımız Prof. Dr. Yusuf Erşahin i kaybetmiştik. Prof. Dr. Erşahin, dünyaca tanınan, Türkiye nin en önemli çocuk beyin cerrahlarından biriydi. Dünyanın en prestijli dergilerinde bilimsel çalışmaları yayımlanan saygın bir tıp adamı, hekimliği kadar insanlığı ile de yeri doldurulamayacak bir isimdi. Acımız çok büyük. Eşi Burçak Erşahin ve kızı Ece ye tüm sevdiklerine Kent Ailesi olarak başsağlığı ve sabırlar diliyoruz. Prof. Dr. Yusuf Erşahin i asla unutmayacak, her zaman özlemle anacağız. Bu büyük kaybımız nedeniyle kuruluş yıldönümü kutlama programımızı da Medikent 10. yıl özel sayısını da erteledik. Bu sayıda, mesleğinin zirvesinde yaşama veda eden, büyük kaybımız Yusuf hocamıza, meslektaşlarının veda yazılarına, Kent te gerçekleştirdiği, gazete ve televizyonların haberleştirdiği unutulmayacak ameliyatlarından örneklere yer verdik. Temmuz ayında, 10. kuruluş yıldönümü etkinlikleri kapsamında bir mini sempozyum düzenledik. Küresel Sağlık ve Omurga Deformiteleri konulu sempozyumda dünyanın en önemli omurga cerrahlarından biri kabul edilen Prof. Dr. Oheneba Boachie-Adjei yi konuk ettik. Ortopedi uzmanlarımızdan Doç. Dr. Ibrahim Akel ile Istanbul dan Prof. Dr. Azmi Hamzaoğlu nun da bildiri sunduğu sempozyumumuzla ilgili detaylar, Dr. Boachie nin ilginç yaşam öyküsü ve ünlü konuğumuzla yapılmış bir mini söyleşiyi sayfalarımızda bulabilirsiniz. Medikent te çeşitli hastalıklarla ilgili doktorlarımızın bilgilendirmelerine, uyarılarına ve önerilerine yer verdiğimiz gibi sizlere özel kliniklerimizi, birimlerimizi tanıtmayı da sürdürüyoruz. Bu sayımızdaki özel bölümümüz; Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi. Uzm. Dr. Cengiz Öztürk ün sorumluluğundaki yenilenen ve güçlenen ekibi ile bu birim hayata erken merhaba diyen, sağlık sorunlarıyla doğan bebeklerimize yaşam odası oluyor. 510 gram doğan Elif Öykü bebek, Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitemizde tedavi görüp sağlıkla anne babasının kucağına verdiğimiz miniklerimizden biri. Mucize anne ve bebeğinin hikayesini ilgiyle okuyacaksınız. Bir başka hayat hikayemiz daha var; kahramanı 17 yaşında ikinci hayata başlayan Antalyalı lise öğrencisi Handan Ülker. Kent Hastanesi nde kutsal bağışla gelen karaciğerin nakledildiği genç kızımız röportaj konuğumuz oldu, nakil öncesi ve sonrası yaşadıklarını anlattı. İlklerin hastanesi ünvanımızı başarıyla taşımayı sürdürüyoruz. Pek çok üniversite hastanesinde bile yapılamayan uyku apnesi tedavisinde en son yöntemlerden olan Dil kökü pil uygulaması nı Başhekimimiz, KBB Uzmanı Prof. Dr. Alp Demireller ve ekibi başlattı. Gazete ve televizyonların haberlerinde geniş yer verdiği yöntem hakkında bilgileri, ilk dil kökü pili takılan hastamızın öyküsüyle birlikte sayfalarımızda bulacaksınız. Bilimsel çalışmalarını ara vermeden sürdüren çok sayıda hocamız ulusal ve uluslararası sempozyumlara, tıp günlerine katılarak bildiri sundular, Kent Hastanesi ni başarıyla temsil ettiler. Yine hekimlerimiz Kent Sağlık Buluşmaları adı altında gerçekleştirdiğimiz seminerlerimizle halkımızı bilgilendirmeye devam ediyor. Gebelere iyot desteğinden aort anevrizmasına, reflüden çocuk ishallerine, radyasyondan madde bağımlılığına kadar değişik konularda hekimlerimiz sizler için yazdı, makalelerin ilginizi çekeceğini umuyorum. Dergimizin en son bölümünde ise, sizlere keyif aldıracak, edebiyat dünyamızın önemli yazarlarından Canan Tan ile yaptığımız söyleşi ile sizleri bambaşka diyarlara götürecek Bahar Akıncı nın seyahat yazısını, Yoga Eğitmeni Gülin Zeytunlu dan Evde Yoga önerilerini okuyacaksınız. Kent Hastanesi, zorlu, yapılamayan ameliyatların yapıldığı bir sağlık kuruluşu olarak sadece İzmir in, bölgenin değil, Türkiye nin hastanesi olma iddiasını sürdürüyor. 10. Yıl özel sayımızda buluşmak üzere. Sağlıklı günler dileğiyle saygılar sunarım. Dr. İ. Ruşen Yıldırım Genel Müdür
6 01 medikent kent haber Kent Saglık Bulusmaları Bel, Boyun ve Omurga Sağlığı Omurga Sağlığı konulu seminerlerimizle Delphi Otomotiv, Agora Alışveriş Merkezi ve Tüpraş a konuk olduk. Büyük ilgi gören seminerlerimizde Beyin ve Sinir Cerrahı Prof. Dr. Kemal Yücesoy, omurga, boyun ve bel sağlığının önemini anlattı. Omurga ve bel dejenerasyonu hakkında detaylı bilgi veren Prof. Dr. Yücesoy, tanı ve tedavi süreçleri konusunda dinleyicileri aydınlattı. Katılımcıların sorularını da yanıtlayan Yücesoy, omurga ve bel sağlığını korunmak için önerilerde bulundu. İlk Yardım "Yaşam Destek ve İlk Yardım" konulu seminerimizi Sanem Plastik Fabrikası nda gerçekleştirdik. Acil Tıp Uzmanı Dr. John Fowler, Sanem Plastik çalışanlarını acil durumlarda hasta ya da yaralıya zarar vermeden temel ilk yardım uygulamalarının nasıl yapılabileceğini, nasıl temel yaşam desteği verilebileceğini anlattı. Dr. Fowler, doğru ve zamanında yapılacak ilk yardımın hayat kurtaracağını söyledi. Stresle Nasıl Baş Edilir? Psikolog Nezahat Bedir, Hugo Boss çalışanlarına "Stresle Nasıl Baş Edilir?" konulu seminer verdi. Bedir, stresi başarıyla yönetmenin mümkün olduğunu, stresle başa çıkmanın yollarını anlattı. Bedir, özellikle kadın çalışanların zaman zaman işte evi, evde işi düşünmek zorunda kaldıklarını belirtip, iş ile ev hayatı arasındaki dengenin nasıl sağlanabileceği konusunda formüller önerdi. Obezite Çaresizlik Değildir Avrupa Obezite Günü olan 22 Mayıs ta Agora Alışveriş Merkezi nde düzenlediğimiz Obezite Çaresizlik Değildir konulu seminerde Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanımız Prof. Dr. Mitat Bahçeci sunum yaptı. Seminerde Obezite Nedir? Türkiye de görülme sıklığı nedir? Neler obeziteye yol açar? Kimlerde görülür? Hamilelikte obezite riskleri nelerdir? Nasıl tedavi edilir? Nelere dikkat edilmelidir? konuları ele alındı. Meslekler Günü nde öğrencilerle buluştuk İzmir Özel Saint Joseph Fransız Lisesi nin Meslekler Günü etkinliğinde Beslenme Uzmanı ve Diyetisyen Seda Uşarer, öğrencilere diyetisyenlik mesleğine dair ayrıntılı bilgiler verdi.
7 kent haber medikent Kent Saglık Bulusmaları Alzheimer Ahmet Piriştina Kent Arşivi Müzesi nde İzmir Kahramanlar Lions Kulubü ile ortaklaşa Alzheimer konulu seminer düzenledik. Nöroloji uzmanımız Prof. Dr. Aytekin Akyüz, Alzheimer hastalığının en çok kimleri tehdit ettiğini, hangi yaşlarda daha sık görüldüğünü, hangi bulgulardan şüphelenilip doktora başvurulması gerektiğini detaylı anlattı. Seminerde, Alzheimer hastalarını ve hasta yakınlarını neler bekler? sorusu da yanıt bulurken, Prof. Dr. Akyüz, bu süreçte hasta yakınlarının çok sabırlı olması gerektiğini söyledi. Çocuklarda Beyin ve Zeka Gelişimi Çocuk Nörolojisi Uzmanı Dr. Benal Çubuk un sunumuyla "Çocuklarda Beyin ve Zeka Gelişimi konulu seminere JTI çalışanları katıldı. Kalp Sağlığı Bilinci ve Çalışanlarda Kalp Sağlığı Semineri Kalp Sağlığı Bilinci ve Çalışanlarda- Kalp Sağlığı konulu seminerlerle Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Abdi Sağcan ın sunumuyla önce Kale Pratt & Whitney Uçak Motor Sanayi A.Ş ye, daha sonra Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Cevad Şeküri nin sunumuyla Tüpraş İzmir Rafinerisi ne konuk olduk. Seminerlerde Kalp sağlığı için nelere dikkat edilmeli? Kalp krizi vb. kalp hastalıklarında risk faktörleri nelerdir? Çalışanlarda kalp sağlığına yönelik riskler nedir? Hangi durumla da hekime başvurulmalı? sorularının yanıtları verildi. Tüpraş İzmir Rafinerisi Kale Pratt & Whitney Çocuklarla Buluştuk Çocuk Hastalıkları ve Sağlığı Uzm. Dr. Buket Öztükel ve Diş Hekimi Dr. Cüneyt Işıker in katılımıyla Kidz Anaokulu nda çocuklarla buluştuk. Cilt Bakımı Dermatoloji Uzmanı Dr. Arzu Görgülü Eraslan, JTI çalışanlarına "Cilt Hastalıkları, Cilt Bakımı ve Kozmotolojik Uygulamalar başlıklı bir konferans verdi. Uzm. Dr. Eraslan, özellikle güneş ışınlarının yol açtığı cilt sorunları hakkında bilgi verdi. D vitamini için güneş ışınlarından yararlanırken, cildin korunmasının da önemine dikkat çeken Eraslan, doğru cilt bakımının nasıl yapılabileceğini anlattı, kozmetolojik uygulamalardan örnekler verdi.
8 03 medikent kent haber Sempozyumda TEMSİL EDİLDİK Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanımız Prof. Dr. Namık Demir, 1. Ege Ebelik Doğum Kongresi nde Sağlıklı Gebelikten Sağlıklı Doğuma başlıklı bir konferans verdi. Prof. Dr. Demir, 15 Haziran 2014 te ise Fetal Tıpve Prenatal Tanı Sempozyumu na katıldı, Fetal Alt Ürüner Sistem Tıkanmaları konulu bildiri sundu. Sempozyumda temsil edildik Medikal Onkoloji uzmanlarımız Prof. Dr. Mehmet Alakavuklar ve Doç. Dr. Gürbüz Görümlü, Mayıs 2014 tarihleri arasında Medikal Onkoloji Derneği'nin düzenlediği IX.Aydın Onkoloji Günleri - Klinik Onkolojide Güncel Tedaviler sempozyumuna katıldı. Doktorumuz Türk Toraks Derneği Onur Kurulu Başkanı Göğüs Hastalıkları Uzm. Prof. Dr. Ülkü Bayındır, Türk Toraks Derneği nin 12. Genel Kurulu nda Onur Kurulu Başkanı seçildi. Kard yoloj de Bahar Günleri Kardiyoloji Uzm. Doç. Dr. Cevad Şeküri, 8-11 Mayıs 2014 tarihleri arasında Türk Kardiyoloji Derneği'nin düzenlediği Kardiyo-Bahar Güncelleme Toplantısı'nda ''Diyabetik Hastalarda Sessiz İskemi Taraması: Ne zaman? Nasıl yapalım?'' başlıklı sunum ile Kent Hastanesi ni temsil etti. Güneydoğu Hepatit Günleri ne katıldık Kent Hastanesi Karaciğer Nakli Bölüm Başkanı Doç. Dr. Murat Kılıç, Güneydoğu Nöroloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Derneği (GÜNIDER) tarafından 3 Mayıs 2014 tarihinde Diyarbakır da Hilton Oteli nde düzenlenen Güneydoğu Hepatit Günleri ne katıldı. Doç. Dr. Kılıç, Karaciğer Transplantasyonu ve Sonrasında Hasta Takibi konulu konferans verdi.
9 kent haber medikent Çocukların BAYRAM SEVİNCİ Canım Ciğerim Kulubü çocukları, 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı nı Fame City de kutladı. Üyelerini İzmir Kent Hastanesi nde karaciğer nakliyle yeni bir hayata başlayan çocukların oluşturduğu Canım Ciğerim Kulübü, bu yıl 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı nı yine coşkulu, bol eğlenceli bir etkinlikle kutladı. Fame City de gerçekleşen bayram kutlamasına nakilli çocuklarımızın aileleri, doktorları ve hemşireleri katıldı. Hep beraber oyunlar oynayan, şarkılar söyleyen çocuklar pastalarını da birlikte kesti. Bayramlarını kutlayan çocukların mutluluklarına anne babaları, doktorları da ortak oldu. Dünya Kongresi ne katıldık SAĞLIK YÖNETİMİ ZİRVESİ 7-8 Mayıs 2014 te Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Sağlık Yönetimi Topluluğu ANSAYT tarafından düzenlenen Özel Hastanelerin Yönetimi Zirvesi nde İzmir Kent Hastanesi ni Yurtiçi Pazarlama Yönetmenimiz Sertan Güntaç temsil etti ve toplantıda bir konuşma yaptı. Geçen yıl ANSAYT ın geleneksel Yılın En İyi Genç Sağlık Yöneticisi ödülünün sahibi olan Güntaç, bu yıl aynı ünvana layık görülen Vahap Doğan a ödülünü vererek, kutladı. İzmir Kent Hastanesi Karaciğer Nakli Bölüm Başkanı Doç. Dr. Murat Kılıç ve ekipten Prof. Dr. Mehmet Alper, Prof. Dr. Çiğdem Arıkan, Opr. Dr. Cahit Yılmaz ve Opr. Dr. Rasim Farajov Uluslararası Karaciğer Nakil Topluluğu nun (ILTS) İngiltere nin başkenti Londra da düzenlediği Dünya Kongresi ne katıldı. Kongrede biri sözlü, 2 si poster üç sunum yaptıklarını belirten Doç. Dr. Kılıç, Kongre tüm dünyadan karaciğer nakli yapanları buluşturdu, son gelişmeler paylaşıldı. İzmir Kent Hastanesi Karaciğer Nakli Ekibi olarak üç çalışmamızı sunduk. Bunlardan biri Çocuklardaki immunsüpresyon yani bağışıklık sistemini baskılayıcı ilaç kullanımıyla ilgiliydi. İkinci çalışmamız; çocukların nakil sonrası büyüme ve gelişmeleriyle ilgiliydi. Üçüncü sunumumuz ise Budd-Chiari Sendromu (karaciğer toplar damarının tıkanması) tedavisinde canlı vericili karaciğer nakli deneyimimizdi. Bu dünyada çok özel bir hastalık. Bunda en çok karaciğer nakli yapan yerlerden biriyiz dünyada, bugüne kadar 15 vaka yaptık, o nedenle ilgi büyüktü. Sayı olarak az görülse de çok özel ve nadir bir hastalık olduğu için dünyadaki en büyük serilerden birisi. 15 vakada sadece bir kaybımız oldu, yüzde sağ kalım var. Başarı yüksek, ilgi de öyle oldu dedi. Dünya Karaciğer Nakli Kongresi nde Türkiye nin çok ilgi gördüğünü ifade eden Doç. Dr. Kılıç, Bu ilginin nedeni canlı vericili karaciğer nakillerinde Avrupa lideri olmamız; Çin, Japonya, Kore ile başa baş gitmemiz diye konuştu. Canım Ciğerim Dergisi nin yeni sayısı dopdolu içeriğiyle yayında Dergimizi Kent Hastanesi nden ücretsiz olarak alabilirsiniz!
12 07 medikent Artık uykuda nefes durmasının da Prof. Dr. Alp DEMİRELLER Kent Hastanesi Kulak Burun Boğaz Uzmanı
13 08 medikent Uyku apnesine dil pili tedavisi Uyku apnesi nasıl bir hastalıktır? Uyku sırasında nefesin on saniyeden uzun durmasına uyku apnesi diyoruz. Saatte 5 e kadar olan nefes durmaları normal. Bunun üzerindeki apneleri hastalık kabul ediyoruz. Apne sayısı 5-15 arası ise hafif, arası orta, 30 dan fazlası ciddi hastalık. Uyku apnesi görülme sıklığı nedir? Dünyada diyabet ve astım hastalıklarının görülme sıklığı kadar yani her 100 kişiden 4-7 sinde uyku apnesi görülüyor ama pek çok insan habersiz birlikte yaşıyor. O hastayı tedavi etmezseniz ya kalp krizinden ya da beyin kanamasından öldüğü sanılıyor. Oysa ki asıl sebep uyku apnesi oluyor. Uyku apnesinin tehlikesi nedir? Uyku apnesi olanlarda yüksek tansiyon, kalp damar hastalıkları, aritmiler, kalp yetmezliği miyokard enfarktüsü, beyin kanaması, diyabet, obezite, gün içinde uyku hali gibi patolojiler normal insana göre yüksek oranda görülür. Diğer insanlara nazaran bu kişilerin trafik kazası yapma riski 7 kat fazladır. Apne indeksi 30 un üstünde olanlarda beş yıl içinde ölüm riski yüzde 25 e ulaşır. Kısaca? Bir sürü yan etkisi olan, ani ölümlere yol açan bir hastalık. Tedavi yöntemleri nelerdir? Uyku apnesinde üç çeşit tedavi yöntemi mevcut. Çeşitli cerrahiler birinci yöntem. Cihazlı tedavi olarak CPAP denilen maske tedavisi, ikinci yöntemdir. Üçüncü yöntem ise, dünyada son iki yıldır uygulanan dil kökü pil tedavisidir. Bu yöntemleri biraz açarsak Hastalara üç yöntemi de anlatıyoruz. Hasta kendine uygun olanı seçiyor. Ancak 70 yaşındaki bir hastaya ameliyat önermiyoruz, maskeye yönlendiriyoruz. Maske, hastalığı tedavi etmiyor ama diğer ortaya çıkacak komplikasyonları engelliyor. Hastanın maskeyi ömür boyu kullanmak gibi bir zorunluluğu var. Dil kökü pili; maske kullanamayanlarda, apne sayısı 20 den fazla, obez olmayan, dil kökü tıkanmalarının ön planda olan hastalarda iyi bir alternatif. Pil tedavisinde başarı oranı yüzde Pil, bu yöntemlere alternatif mi? Uyku maskesi, kullanılması zor bir cihazdır. Dünyada yapılan çalışmalarda iki yıl sonunda maske kullanma oranı yüzde arasındadır. Bu oran, bizde daha düşük. Hasta uyumunun bu kadar düşük olduğu bir uygulamada dil kökü pili iyi bir alternatiftir. Başarı oranının yüzde oranlarında olması pilin cazibesini artırıyor. Bu yöntem her uyku apnesi hastasına uygulanabilir mi? Uygun hasta nasıl seçilir? Maske kullanamayanlarda, apne sayısı 20 den büyük olanlarda, obez olmayanlarda ve dil kökü tıkanmaları ön planda olan hastalarda iyi bir alternatiftir. Uyku apnesinin pille kontrol altına alınmasını sağlayan bu tedavi, hastaya nasıl uygulanıyor? Hasta açısından zor bir cerrahi değil. 1.5 saat süren operasyonda dil siniri uyarıcısı hastanın boynun sağ tarafına, pil de sağ göğsünün üzerinde cilt altına yerleştiriliyor. Bu sistem nasıl işliyor? Sistem şöyle işliyor; pilden gelen sinyaller siniri uyararak dil kökünü çalıştırıyor, dili öne çekip apneyi engelliyor. Bu hastaya kesintisiz solunum, horlamadan, nefesi durmadan sağlıklı uyku sağlıyor. Kalp pili gibi düşünülebilir. Pilin ömrü 20 yıl. Bu sürenin sonunda kolaylıkla değiştirilebilir. Geri dönüşü de olabilen bir yöntem. Sistemi ameliyat sırasında kontrol ediyoruz. Pilin çalıştırılması ise ameliyattan bir ay sonra. O zaman pil çalıştırılıp ayarları yapılıyor. Hastaya pili çalıştıracak uzaktan kumanda veriyoruz. Hasta kumandaya basıyor, yarım saat uyuma süresinden sonra pil çalışmaya başlıyor. Hasta uyuduktan yarım saat kadar sonra devreye giren nörostimülatör, hastayı uyandırmadan dil kökü kaslarını kasarak gece uykuda nefes durmalarının önüne geçiyor. Uyku apnesi olan kişilerin trafik kazası yapma riski çok yüksektir!
14 09 medikent Maskeli yaşam yerine PİLLİ YAŞAM Recep Gür (51) Türkiye de dil kökü pili takılan ilk hastalardan biri. Gür e yapılan uyku testinde nefesinin 1 saat içinde 10 saniyenin üzerinde 42 kez durduğu saptandı. Ani ölümlere yol açan ileri derecede uyku apnesi tanısı koyulan Recep Gür e, (51) İzmir Kent Hastanesi nde KBB Uzmanı Prof. Dr. Alp Demireller başkanlığında Prof. Dr. Mustafa Gerek, Uzm. Dr. Nihan Akça ve hemşire Umut Erekli den oluşan ekip tarafından gerçekleştirilen operasyonla dil kökü pili takıldı. Maskeli yaşam yerine pilli yaşamı tercih ettiğini belirten Recep Gür, Ben uykusuzluktan, yorgunluktan şikayet ediyordum. Eşim Dilek, uyurken defalarca nefesimin durduğunu, televizyon seyrederken bile uyuduğumda ölü gibi kaldığımı söylüyordu. Biz reflüden şüphelenmiştik, ciddi uyku apnesi çıktı. Maskeyle ömür geçmez, yaşayamazdım. Pil, yeni bir teknoloji ama mantıklı. Üstelik başarı oranı diğer cerrahi yöntemlerinin çok üzerinde, yüzde 90 larda. Doktoruma güvendim, dil kökü pili taktırarak maskesiz, horultusuz, apnesiz bir yaşamı tercih ettim dedi. Başarı oranı %90 larda Dil kökü pili
15 10 medikent Opr. Dr. Dilek SINMAZ Kent Alsancak Tıp Merkezi & Kent Hastanesi Kulak Burun Boğaz Uzmanı Yenidoğan bebekler de bile uyku apnesi görülebilir I ÇOCUKLARDA UYKU APNESI Kent Alsancak Tıp Merkezi nin KBB uzmanlarından Opr. Dr. Dilek Sınmaz, uyku apnesinin yenidoğan bebeklerde bile görülebildiğine dikkat çekti. Opr. Dr. Sınmaz çocuklarda uyku apnesinin belirtileri, tanı ve tedavisi konusunda şu bilgileri verdi: Uyku apnesi uykuda yaşanan 10 saniye veya daha fazla süreyle ağız ve burunda hava akımının durmasıdır. Hastalığın derecesi bu duraksamaların sayıları ile belirlenir. Çocuklarda uyku apnesinin nedenlerinin başında bademcik ve geniz eti büyümeleri gelir. Ayrıca çenenin normalden küçük ve geride olması ve dilin normalden büyük olması da nedenler arasındadır. Apne yenidoğan bebeklerde dahi görülebilir buradaki nedenler doğumsal burun dil yüzle ve sinir kas sistemi ilgili gelişim bozukluklarıdır. Teşhiste öncelik, muayene ve aileden alınan bilgilerdir. Çocuklarda uykuda devamlı ve aşırı bir horlama, nefes nefese kalma, uykuda kesilmeler, ağızdan solunum, terlemeler ve idrar kaçırma vardır. Gündüz şikayetleri ise baş ağrısı, ağız kuruması, ağız kokusu, davranışsal sorunlar, gelişim geriliği, konsantrasyon kaybı ve öğrenme zorlukları, ağzı açık durma, sürekli burun tıkanıklığı, büyük çocuklarda gündüzleri uyku hali olması sayılabilir. Aile tarafından çocuğun uyku esnasındaki hareketlerinin videoya alınıp değerlendirilmesi ve ses kaydının incelenmesi de hastalıkla ilgili önemli değerlendirme sağlayabilir. Endoskopik muayene yöntemleriyle, hava yolunun görüntülenmesi teşhiste çok önemlidir. Çocukların radyasyona maruz kalmamaları için film ve tomografi ilk tercih olmamalıdır. Uyku apnesinin çocuklardaki etkileri; davranış değişiklikleri, zihinsel ve bedensel gelişim geriliği, öğrenme zorlukları olarak görülür. Bu çocuklardaki fiziksel değişiklikler yüz gelişim bozuklukları, otik sorunlar, boy gelişiminin yaşıtlarına göre kısa olması, apnenin yol açtığı hareketsizliğe bağlı olarak obezitenin artışıdır. Tedavide gecikme kalıcı kalp ve akciğer sorunlarına dahi yol açar. Çocuk apnelerinin büyük çoğunluğu (yüzde 95) geniz eti ve bademcik operasyonu ile tedavi edilir. Tedavide gecikme kalıcı kalp ve akciğer sorunlarına dahi yol açar.
16 11 medikent Prof. Dr. Suat BUKET Kent Hastanesi Kardiyovasküler Cerrahi Uzmanı İçimizdeki gizli bomba AORT ANEVRİZMASI VE DİSEKSİYONU Aort, tıpkı ana su borusu gibi vücuda kan akışını sağlayan ana damardır. Vücudun en büyük damarı aort üzerinde hiç belirti vermeden oluşan kesecikler ve damar genişlemesi nedeniyle oluşan aort anevrizması, tıpkı patlamaya hazır bir bomba gibi yaşam üzerinde tehdit oluşturuyor. Bu nedenle tanı ve tedavi yöntemleri, hayati öneme sahiptir.
17 12 medikent Aort, vücuda kanı dağıtan ana atardamardır. Aort dediğimiz damar, kalpten çıktıktan sonra vücuda dağılan kanı pompalayan ana atardamardır. Aortun çapı, kalpten çıktığı bölümde yaklaşık 2,5 cm dir. Vücutta bu kadar geniş çapa sahip başka bir damar yoktur. Damarın genişleme miktarına paralel olarak anevrizma riski de artmaktadır. Vücudumuza giden bütün kanı, aort vermektedir. Bu açıdan da vücuda giden ana boru gibidir. Kanın tüm vücuttaki devri, yaklaşık 1 dakika sürmektedir. Aortta oluşan bir problem, insan için hayati öneme sahiptir. Aorttaki kan akışındaki durma, tüm vücudun kan akışını durdurabileceği gibi; herhangi bir şekilde aortun bir bölümünde çatlama veya kan sızması oluştuğunda kanın dakikalar içerisinde vücuttan boşalmasına ve aşırı kan kaybı nedeniyle insanın hayatını kaybetmesine yol açabilir. Anevrizma nedir? Anevrizma, bir atardamarın duvarındaki anormal balonlaşmadır. Atardamarlar oksijenli kanı kalpten vücudun diğer kısımlarına taşıyan damarlardır. Yeteri kadar genişleyen bir anevrizma vücutta genellikle ölümcül olan kanamalara neden olacak şekilde patlayabilir. Aort, kalbin sol ventrikülünden gelir ve göğüs ile karın boşluğu boyunca ilerler. Aortun göğüs boşluğu kısmındaki bölümünde oluşan anevrizmalar, torasik anevrizmalar olarak adlandırılır. Aortun karın boşluğu kısmındaki bölümünde oluşanlar ise, abdominal anevrizmalar olarak adlandırılır. Anevrizmalar; beyin, kalp, boyun, dalak, diz arkası ve vücudun diğer bölümlerindeki damarlarda da oluşabilir. Eğer beyindeki bir anevrizma patlarsa inmeye neden olabilir. Yüksek risk grubundaki kişilerde anevrizma taraması önemli Her yıl yaklaşık insan rüptüre (patlamış) anevrizma nedeni ile ölür. Rüptüre anevrizmalar, 50 yaşın üzerindeki erkeklerde 10. sıklıkta ölüm nedenidir. Rüptüre anevrizmaların çoğu erken tanı ve medikal tedavi ile önlenebilir. Çünkü anevrizmalar herhangi bir bulgu vermeden önce gelişip büyüyebilirler. Bu yüzden yüksek riskli kişilerde anevrizma taraması yapmak önemlidir. Tanı konulduğu anda anevrizmalar genellikle ilaç veya cerrahi ile başarılı olarak tedavi edilebilirler. Aort anevrizması tanısı konduğunda doktorlar kalp hızını ve kan basıncını azaltacak ilaçlar verirler, bu da patlama riskini azaltır. Geniş aort anevrizması tanısı konulduğunda, genellikle aortun hastalıklı kısmının replase edilmesi şeklindeki cerrahi ile tedavi edilebilir. Sonuçlar, genellikle iyidir. Yüksek riskli kişilerde anevrizma taraması yapmak önemlidir.
18 13 medikent Anevrizmanın nedenleri nedir? Anevrizma, Ateroskleroz (atardamarların içindeki kalınlaşma ve daralma) nedeniyle oluşabilir. Ateroskleroz geliştikçe atardamar duvarları kalınlaşır, hasarlanır ve normal iç yüzeylerini kaybeder. Atardamarın bu hasarlanmış kısmı içindeki kanın basıncıyla gerilebilir veya balonlaşabilir. Böylece anevrizma oluşur. Anevrizma aynı zamanda atardamarın içindeki sürekli yüksek kan basıncı dolayısıyla da oluşabilir. Göğüste oluşan bir travma ile (örneğin araba kazası sonucu oluşan travma) oluşabilir. Marfan sendromu gibi bazı tıbbi durumlar da anevrizmaya neden olabilir. Marfan sendromu görülen kişilerin boyları çok uzundur, parmakları ince ve uzundur. Bu kişilerde damar yapısında incelme söz konusu olabilir. Nadir durumlarda tedavi edilmemiş sifilis (cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon) gibi enfeksiyonlar da aort anevrizmasına neden olabilir. Kimler risk altındadır? Erkekler, kadınlara oranla AAA (En sık anevrizma tipi olan abdominal aortik anevrizmalar) için 5-10 kat daha yüksek riske sahiptirler. AAA riski, yaşlandıkça artar ve en sıklıkla yaşları arasındaki kişilerde oluşur. Periferik anevrizmalar da yaş arasındaki kişilerde sık görülür. Risk faktörleri nelerdir? Ateroskleroz (Atardamarlarda yağ depolanması) Sigara kullanımı (Sigara içenler, 8 kat daha fazla riske sahiptir) Aşırı kilo veya obezite Aort anevrizması, kalp hastalığı veya atardamarların diğer hastalıkları için aile hikayesi Aort duvarını zayıflatan bazı hastalıklar (Marfan sendromu, tedavi edilmemiş sifilis, tüberküloz) Trafik kazası sırasında göğüs darbesi gibi travmalar yaşları arasında ciddi ve kalıcı yüksek kan basıncı (Kontrol altına alınmamış basınç, tehlikelidir.) Kokain gibi uyarıcı ilaçların kullanımı
19 14 medikent Anevrizmanın bulgu ve işaretleri nelerdir? Anevrizmaların bulgu ve işaretleri tipine, yerleşimine ve patlayıp patlamadığına veya vücuttaki diğer yapılarla ilişkisine bağlıdır. Anevrizmalar yıllar boyunca herhangi bir şikayete yol açmaksızın oluşup büyüyebilir. Çoğu AAA'lar (Abdominal Aort Anevrizmaları) yıllar boyunca yavaşça büyürler ve patlayana kadar herhangi bir şikayete yol açmazlar. Bazen muayene sırasında hastanın karnında nabız veren bir kitle fark edilebilir. Eğer şikayete yol açarlarsa, bu şikayetler sırtta veya karnın kenarlarında derin batıcı tarzda ağrı, karında saatler veya günler boyunca süren sabit yanıcı ağrı, ayaklarda soğuma veya uyuşma şeklindedir. AAA patlarsa, şikayetler karnın alt kısmında veya sırtta ani ve şiddetli ağrı, bulantı ve kusma, ciltte terleme, baş dönmesi ve ayağa kalkınca artmış kalp hızı şeklinde olur. Patlamış bir AAA nedeniyle oluşan iç kanama, hastada şoka yol açabilir. Torasik aort anevrizmaları, büyüyene veya patlayana kadar şikayete yol açmayabilir. Ortaya çıkan şikayetler; çenede, boyunda, sırtta veya göğüste ağrı veya öksürük, ses kısıklığı veya nefes almada zorluk şeklindedir. Periferik anevrizmalarda ortaya çıkan şikayetler, boyunda, kolda veya bacakta hissedilen nabız veren kitle, kol veya bacak ağrısı, egzersiz krampı şeklindedir. Anevrizma tanısı nasıl konulur? Anevrizmalar, rutin fizik muayene sırasında sıklıkla göğüs veya karın ağrısı gibi başka nedenlerle yapılan ultrason, röntgen veya bilgisayarlı tomografi sırasında şans eseri bulunurlar. Anevrizma tanısı koymak için röntgen, ultrason, bilgisayarlı tomografi, magnetik rezonans görüntüleme, anjiografi gibi yöntemler kullanılır. Anevrizmalar nasıl tedavi edilir? Özellikle küçük olan ve ağrıya neden olmayan anevrizmalar dikkatli gözlem ile tedavi edilebilirler. Diğerleri büyümeyi engellemek ve komplikasyonları engellemek için tedavi edilmelidirler. Tedavi amaçları anevrizmanın büyümesini, diğer vücut yapılarına zarar vermesini, patlamasını engellemek ve hastanın normal günlük aktivitelerine devam etmesini sağlamaktır. İlaçla tedavi ve cerrahi, anevrizmaların iki tedavi şeklidir. İlaçlar cerrahiden önce veya cerrahinin yerine kullanılabilir. İlaçlar kan basıncını azaltmak, kan damarlarını rahatlatmak ve patlama riskini azaltmak için kullanılırlar. Eğer anevrizma büyükse ve patlama riski varsa cerrahi önerilir. Eğer anevrizmalarda diseksiyon gibi bir komplikasyon gelişmişse acil cerrahi gerekir. Cerrahi tedaviye nasıl karar verilir? Erken tanı önemli Sigara içen ve yaş aralığındaki erkeklerin abdominal aort anevrizması açısından ultrason ile incelenmeleri, erken tanı açısından önerilir. Aort anevrizmaları için tedavi önerileri, anevrizmanın boyutuna göre belirlenir. Erken tanı konulan küçük anevrizmalar, yakın takip ile tedavi edilebilirler. Eğer aort çapı küçük ise (3cm'den az) ve herhangi bir şikayeti yoksa yakın takiple 5-10 yılda bir muayene gerektirir. Eğer aort çapı 3-4 cm arasındaysa hasta yılda bir kez ultrason yapılması için doktora gelmelidir. Eğer aort çapı 4-4,5 cm arasındaysa her 6 ayda bir test yapılmalıdır. Eğer aort çapı 5 cm'den büyükse veya yılda 1 cm'den fazla büyüme varsa en kısa zamanda cerrahi işlem yapılmalıdır. Çoğu periferik anevrizmalar şikayete neden olmazlar. Çok nadiren patlarlar. Periferik anevrizmaların tedavileri, şikayet olup olmamasına, anevrizmanın yerleşim yerine ve atardamardan kan akımının engellenmediğine bağlıdır. Dizin arkasındaki 2,5 cm'den büyük bir anevrizmada genellikle cerrahi gerekir. Anevrizmaların diseksiyonu acildir, ihmale gelmez. Akut aort diseksiyonu, en sık acil cerrahi gerektiren aort hastalığıdır. Aort diseksiyonu, aort duvarının katları arasında yırtık olması ve kanın duvarın katları arasında oluşan yalancı lümene girmesidir. Bu durum genellikle Tip A (asendan torasik aortu içeren yırtılma) ve Tip B (desendan torasik aortu içeren yırtık) şeklinde sınıflandırılır. Tip A diseksiyonları, cerrahi yapılmayan her saat için %1 gibi yüksek bir ölüm riski taşırlar. Tip B diseksiyonlu hastalarda yırtılma veya organlarda dolaşım bozukluğu olmadıkça cerrahi gerekmez. Diseksiyon cerrahisinde standart tüp greft yerleştirilmesi uygulanır. Anevrizma tedavisi için ameliyatın gerekli olup olmadığına kalp ve damar cerrahları karar verirler. Eğer ameliyat gerekli ise anevrizmanın yerleşimine, boyutuna ve aort kapakçığının fonksiyonuna göre ameliyat şekline karar verilir.
20 15 medikent Uzm. Dr. Bülent ŞENGÜL Kent Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Mide Sağlığı ve REFLÜ Mide sağlığımıza dikkat edebilmek için ne yediğimiz, ne kadar yediğimiz, nasıl yediğimiz, ne zaman yediğimiz son derece önemlidir. Bununla birlikte sigara, alkol tüketimi, gelişigüzel ilaç tüketimine de dikkat etmemiz şarttır. Mide sağlığı neden önemlidir? Sağlıklı beslenme, sağlıklı yaşam sürebilmenin temel kurallarından biridir. İnsanlar da diğer canlılar gibi dünyaya geldikleri ilk andan itibaren yaşamlarını sürdürebilmek ve büyüyebilmek için beslenmek zorundadır. Beslenme adı verilen bu yaşamsal olayda sindirim sistemi başrolü oynamaktadır. Sindirim sistemi, ağızdan anüse kadar olan uzunca bir yoldur. Ağız boşluğundaki dişler, tükürük bezleri ve dil, beslenmenin başladığı organlardır. Burada gıdaların sıcak-soğuk, acı-ekşi-tatlı-tuzlu gibi özellikleri tespit edilir ve vücuda alınıp alınmayacağı kararı verilir. Dolayısıyla ağız boşluğunda gıdalara ısıtma ya da soğutma işlemi uygulanarak, mideye gitmesine izin verilir. Tükürük salgısı içerisinde enzim ve antikor denilen bazı maddeler vardır. Bu maddeler sayesinde gıdalar tükürük salgısı ile mikroplardan arındırılmaya çalışılır. Katı ve büyük boyutlu gıdalar dişler yardımıyla parçalanır, tükürük yardımıyla ıslatılarak yumuşatılır, böylelikle yemek borusundan mideye gönderilmeye uygun hale getirilir. Ağza alınan gıdanın tadında, kokusunda bir gariplik varsa bunu geri çıkarmak kaydıyla vücuda girişine izin verilmemiş olunur. Gördüğünüz gibi ağız boşluğu, beslenme olayında hem hazırlayıcı, hem de kalite kontrol merkezi gibi çalışmaktadır. Ağızda birçok değerlendirmeye ve muameleye tabi tutulduktan sonra vücuda alınması uygun görülmüş olan gıda yemek borusu kanalıyla mideye ulaştırılır. Sağlıklı bir mide için ağız sağlığının da iyi olması gerekmektedir.
21 16 medikent Mide bakterisi, mide sağlığını tehdit eden önemli bir faktördür Sağlıklı bir mide için ağız sağlığının da iyi olması gerekmektedir. Midemiz, karın boşluğunda olup ince bağırsaklardan önce gelmektedir. Boş iken hacmi küçük olmasına rağmen gıdalarla doldukça yavaş yavaş genişleyebilen ve birkaç litre hacme ulaşabilen bir organdır. Aşırı sıcak ya da aşırı soğuk gıda alımı, gıdaları ağızda iyice çiğnemeden hızlı bir şeklide yemek yenilmesi, gerekenden fazla miktarda gıdayla midenin adeta tıka basa doldurulması, çok fazla acılı baharatlı ekşili gıdaların tüketilmesi mide sağlığını tehdit eden faktörlerdir. Yemek sonrası yatmak, öne doğru eğilerek mideyi sıkıştırmak, dar giysiler (korse kemer kuşak) ile mideyi baskı altına almak mide sağlığını olumsuz etkilemektedir. Bu nedenle akşam yemeklerini geç saate bırakmamalı, yatmadan önce 3 saat kadar midenin çalışmasına ve boşalmasına zaman tanımalıyız. Ancak mide sağlığını tehdit eden faktörler bu kadarla kalmamaktadır. Kuvvetli ağrı kesici ilaçlar, aspirin türevi ilaçlar, kuvvetli antibiyotikler, alkol, sigara (tütün), asitli ve gazlı içecekler bu konuda önemli yere sahiptirler. Tıp literatüründe 30 yılı aşkın süredir bilinen ancak halk arasında son yıllarda giderek daha bilinir hale gelmiş olan bir mikroorganizma (Mide bakterisi Helikobakter Pilori) da mide sağlığını tehdit eden önemli faktörlerdendir. Burada halk arasında sık karşılaşılan bir hatadan da söz etmek gerekiyor. Ağrı kesici ilaçlar iğne şeklinde yapıldığında ya da makattan fitil şeklinde alındığında midenin bundan zarar görmeyeceği şeklinde bir inanış vardır. Bu kısmen yanlış bir inanıştır. Çünkü ağrı kesici ilaç, vücuda alındığında (hangi yolla alınırsa alınsın) kana karışarak tüm vücuda dağılır. Mideye de kanla gelir ve mide duvarında yaptığı bazı değişikliklerle mideye zarar verir. Ancak ağız yoluyla alındığında tabletin midede erimesi sonrasında lokal olarak da mide duvarını etkilemesi, zarar vermesi mümkündür. Alkol, lokal toksik yolla, sigara ise içindeki bazı zararlı maddelerin (tıpkı ağrı kesici ilaçlarda olduğu gibi) mide duvarına kan dolaşımıyla gelerek zarar verebilir. Helikobakter Pilori adı verilen ve halk arasında ülser mikrobu gastrit mikrobu ya da mide bakterisi olarak da anılan mikroorganizma, mide sağlığını tehdit eden önemli bir faktördür. Bu bakterinin toplumdaki sıklık oranları ise, ülkelerin gelişmişlik düzeyleri ile ters orantılıdır. Gelişmiş Avrupa ülkelerinde %5 10 düzeyinde iken, ülkemizde %50 ler civarında olup Afrika ülkelerinde sıklığı %90 ları aşmaktadır. Bu mikroorganizmanın mide ülseri, gastrit, mide lenfoması ya da mide kanseri gelişiminde rol aldığı kabul edilmektedir. Ancak midesinde bu bakteriyi barındıran her insanda mide hastalığı olmaması mide sağlığını bozan tek faktörün bu bakteri olmadığını düşündürmektedir. Dolayısıyla midesinde bir hastalık saptanmış olan insanlarda bu bakteri varlığı da tespit edilirse o zaman bu bakteriye yönelik tedavi uygulanması kabul edilen bir yaklaşımdır. Herhangi bir mide hastalığı olmayan ve bu bakteri tesadüfen saptanmış kişilere tedavi verilmesi günümüz bilgileri ışığında doğru bulunmamaktadır. Demek ki, mide sağlığımıza dikkat edebilmek için ne yediğimiz, ne kadar yediğimiz, nasıl yediğimiz, ne zaman yediğimiz son derece önemlidir. Bununla birlikte sigara, alkol tüketimi, gelişigüzel ilaç tüketimine de dikkat etmemiz şarttır. Stresin mide üzerindeki etkisi Stres, ortaya çıkardığı hormon ve mediatörler vasıtasıyla vücudumuzda çok fazla sorunlara sebep olabilecek bir durumdur. İlk akla gelenler; tansiyon yükselmesi, şeker yükselmesi, çarpıntı ve mide asit yapımının artmasıdır. Mide asit yapımının artması da mide duvar sağlığını olumsuz etkileyen bir durumdur. Bu nedenle uzun dönemli stres ve gerginliklerden kaçınılması da sağlığımız açısından son derece önemlidir. Sağlıklı yaşamın en temel koşullarından birisi sağlıklı beslenme olduğuna göre mide sağlığımıza dikkat ederek beslenmemizi kaliteli hale getirebiliriz. Burada sağlıklı beslenme diye bahsedilen konu et karbonhidrat yağ ve vitaminler açısından dengeli beslenme değildir. Bu konu metabolizma uzmanlarının, diyet uzmanlarının konusudur. Bizim burada sağlıklı beslenme diye bahsettiğimiz ise sağlıklı gıdaların tüketilmesi ve alınan gıdaların en sağlıklı bir şekilde vücuda emilebilmesidir. Sindirimin sağlıklı olabilmesinde mide sağlığının da önemli rolü vardır.
22 17 medikent Reflü nedir? Belirtileri nelerdir? Mide içindeki asit içeriğin yemek borusuna geri kaçmasına reflü denilir. Reflü, fizyolojik bir durumdur. Bebeklik döneminden itibaren görülebilmektedir. Örneğin bebekleri biraz fazla emzirdiğinizde gaz çıkarma sırasında bir miktar kustuğu herkes tarafından bilinen bir durumdur. Bu, bir çeşit reflü olup fizyolojiktir. Erişkin insanlarda da beslenme hataları sebebiyle mide içeriğinin yemek borusuna geri kaçması söz konusu olabilmektedir. Bu durum, geğirme ya da hıçkırık sırasında ya da durup dururken olabilmektedir. Bu geri kaçış olayı, tek tük olduğunda önemsenmemekte ve fizyolojik reflü olarak değerlendirilmektedir. Haftada 2 kezden daha sık reflü olması durumunda patolojik reflü yani reflü hastalığından söz edilebilir. Reflü hastalığını tetikleyen faktörler vardır. Bunlar gıdalar (acı, ekşi, turşu, baharat, bol yağlı ve salçalı yemekler, kızartma, çiğ soğan, çikolata, şerbetli tatlılar, asitli ve gazlı içecekler, alkol), beslenme hataları (hızlı yemek, aşırı miktarda yemek), yaşam tarzı hataları (yemek sonrası öne eğilerek oturmak, yemek sonrası yatmak, dar giysilerle karın ve mide bölgesinin sıkıştırılması, sporsuz ve hareketsiz yaşam) olarak sıralanabilir. Bu faktörlerin yanı sıra insanın elinde olmayan bazı rahatsızlıklar da reflü oluşumuna katkıda bulunmaktadır. Bunlar mide kapakçığındaki gevşeklik ya da genişlemeler, mide fıtığı, mide boşalmasında yavaşlama, mide çıkışında darlık ya da tıkanıklıklar olarak sayılabilir. Tüm bu faktörlerin bir ya da birkaçı biraraya gelerek reflü hastalığını ortaya çıkarabilir. Reflü hastalığının temel iki belirtisi vardır. Birincisi; midede ya da yemek borusunda yanma, ikincisi ise yemek borusuna ve ağıza acı su gelmesidir. Bu iki temel belirtiye ilave olarak kronik öksürük, ses kısıklığı, boğazda sürekli iritasyon ve farenjit hali, göğüs ağrıları ve göğüste yanma hissi de olabilmektedir. Ne zaman doktora başvurulmalıdır? Yukarıda bahsedilen yakınmaları olan hasta derhal doktora başvurmalı ve gereken tetkikleri yapıldıktan sonra tanısı konularak tedavisi düzenlenmelidir. Tanısı konulmuş, diyetine ve tedavisine devam etmekte olan kişilerde tedaviye rağmen geçmeyen şikâyetler varsa, sıvı ya da katı gıdaların yutulması sırasında yemek borusunda ağrı, yutma güçlüğü ya da takılma hissi oluyorsa hiç vakit kaybetmeden doktora başvurulmalıdır. Reflü, kimlerde daha sık görülür? Reflü hastalığı, kadın ya da erkek, yaşlı ya da genç herkeste görülebilir. Görülme sıklığı her geçen gün artmaktadır. Bu artışta beslenme tarzı ve yaşam koşulları oldukça önemli rol oynamaktadır. Yemek saatleri düzenli olmayan, vakitli vakitsiz yemek yiyen, reflüjenik gıdaları (asitli-gazlı içecekler, demli çay, kahve, kızartma, yağlı-acılı-baharatlı-salçalı yemekler, soğan, ekşi, turşu, çikolata, alkol) sık ve çok tüketen kişilerde daha çok ortaya çıkmaktadır. Yine kilo fazlası olan kişiler de reflü hastalığı bakımından daha yüksek risk altındadırlar.
23 18 medikent Reflü tanısı nasıl konulur? Reflü hastalığı tanısı konulurken, birçok veriden yararlanılır. İlk başta hastanın şikayetleri dinlenir ve bazı sorularla hastalık daha da detaylı bir şekilde irdelenir. Bunu takiben fizik muayene ile bu şikâyetlere sebep olabilecek bir hastalığa ait muayene bulgusu var mı araştırılır. Reflü hastalığı ön tanısı konulduğunda tanıyı desteklemek amacıyla röntgen incelemelerine ya da endoskopik incelemelere ihtiyaç duyulur. Endoskopik incelemenin gelişmesi, yaygınlaşması ve sedasyon (uyutma) yardımıyla konforlu hale gelmesi sonucunda reflü tanısında röntgen incelemelerinin ağırlığı oldukça azalmıştır. Endoskopi yapıldığında yemek borusu, mide kapakçığı, mide ve mide çıkışındaki yapılar detaylı bir şekilde değerlendirilmektedir. Bu sayede reflü hastalığının tanısı, sebebi, oluşan hasarlanma ve hastalığın ciddiyeti hakkında bilgi edinilmektedir. Yukarıdaki resimlerde endoskopi görüntüleri görülmektedir. Solda normal mide kapakçığı görülüyorken sağda mide fıtığı görülmektedir. Aşağıda ise reflü hastalığında yemek borusunda hasarlanma ile oluşan ve özofajit adı verilen lezyonlar görülmektedir. Yemek borusuna geri kaçan asit miktarını ölçen ve parametrik olarak reflü şiddetini belirleyen yöntemler de vardır. Bunlara özofageal ph metri (Yemek borusundaki ph yı ölçen) denilir. Bu ölçme, günümüzde iki yöntemle yapılmaktadır. Birincisi burundan mideye kadar indirilen ve kateter denilen ince borular yardımıyla asit ölçümü yapılması yöntemidir ki bu eski yöntemdir. Burada 24 saat boyunca hasta burnundan midesine inen ince boruyla bir cihaza bağlı olarak zaman geçirir. İkincisi ise, BRAVO kapsül ph metri yöntemidir. Bu yöntem, yenidir. Hastanemizde de mevcut olan bu yöntemde yemek borusunun alt ucuna endoskopik yöntemle bir çip yerleştirilmekte ve bu çip sayesinde 48 saat boyunca asit ölçümü yapılabilmektedir. Bu yöntemde burunda herhangi bir kateter yoktur. Yemek borusundaki çip ölçümlerini telsiz frekansı ile kemere takılan bir alıcı cihaza gönderir. Alıcı cihazda 48 saat boyunca toplanmış olan veriler bilgisayarda döküm haline getirilerek değerlendirilir. Bu 48 saatlik süre içerisinde kemere takılı olan alıcı cihaz dışında herhangi bir kablo ya da kateter yoktur. Bu da kişinin beslenme, banyo, gezme, yatıp uyuma, iş, alışveriş gibi günlük yaşamına aynen devam edebilmesine olanak sağlamaktadır. Reflü nasıl tedavi edilir? Reflü hastalığı tedavisi, oluşum sebebiyle ilişkilidir. Kontrolsüz ve ölçüsüz bir şekilde beslenen, reflüjenik gıdaları çok ve sık tüketen bir kişide tedaviye önce beslenmeyi disiplinize ederek başlamak gerekmektedir. Beslenme yaşam tarzı düzenlemeleri tedavide ilk ve en önemli basamaktır. Çünkü reflü hastalığında en sık sebep, bu konudaki hatalardır. Obezite tarzı kilo fazlası olanların kontrollü bir şekilde kilo vermeleri de reflü şikâyetlerinin azalmasına önemli katkı sağlayacaktır. Reflü hastalığında olay, mide asitinin yemek borusuna geri kaçması olduğundan beslenme ve yaşam tarzı düzenlemeleri ile bu asit kaçışı azaltılamıyor ya da önlenemiyorsa şikâyetler tam geçmeyecektir. Bu durumda mide asitini azaltacak ilaçlar devreye sokulmaktadır. Bu ilaçlar yemek borusuna kaçan asitin şiddetini azaltmakta ve şikâyetlerin azalmasını ya da geçmesini sağlamaktadır. İlaçlar şikâyetleri azaltmaktan başka varsa yemek borusundaki hasarların iyileşmesini de sağlamaktadır. Düzenli ilaç kullanımı bu hasarların tekrar oluşma riskini de azaltmaktadır. Buna ilaveten hastada mide fıtığı ya da çok genişlemiş bir mide kapakçığı durumu varsa ameliyat edilerek bu anatomik bozukluğun düzeltilmesi de tedavi seçeneklerindendir. Ameliyat laparoskopi yöntemiyle (kapalı yöntemle) yapılabilmektedir. Özet olarak söylemek gerekirse; diyet şarttır. Diyete ilave olarak ihtiyaç duyulursa ilaç kullanılmalıdır. Diyet ve ilaca rağmen sorun devam ederse ve ameliyatla düzeltilebilecek bir patoloji varsa ameliyat da seçenekler arasında olmalıdır. Tedavi ve iyileşme süreci sonrasında nelere dikkat edilmelidir? Anlaşıldığı gibi reflü hastalığı bir kere tedavi edilen ve sonrasında ömür boyu rahat edilen bir hastalık değildir. Reflü hastaları her zaman kilolarına, beslenme tarzlarına, yaşam tarzlarına ve giyinme tarzlarına dikkat etmek durumundadırlar. Bu diyet odaklı yaşam devam ederken, reflü yakınmaları olduğu ya da belirginleştiği dönemlerde diyete ilave olarak ilaç da kullanmak durumunda kalacaklardır. Bu ilaç kullanma süresi, hastadan hastaya değişmektedir. Diyet ne kadar düzgün olursa, ilaç kullanma ihtiyacı o kadar az olmaktadır. Sürekli ilaç kullanayım, istediğim gibi yiyip içeyim, hiç mide şikâyetim olmasın şeklinde bir yaşam tıbben kabul edilebilir ve sürdürülebilir bir durum değildir.
24 19 medikent Doç. Dr. İbrahim AKEL Kent Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı SKOLYOZ Omurga Eğriliği Sırt ve bel bölgesini oluşturan omurgalardaki eğriliklere skolyoz denir. Sağlıklı bir omurga ön ve arkadan bakıldığında düzdür. Yandan bakıldığında ise, boyun ve bel kısmının çukurluğuna uyumlu olarak eşlik eden hafif bir sırt çıkıntısı mevcuttur. Skolyoz da temel olarak ön ve arkadan bakıldığında, omurgada sağa ve/veya sola eğrilikler gözlenir.
25 20 medikent Skolyoz, doğumdan sonra erken bebeklikten erişkin yaşa kadar her zaman görülebilmektedir. Eğriliğin görüldüğü yaşa, eğriliğin tipine ve yerleşim yerine göre hastalığın seyri ve tedavi seçenekleri farklılık gösterebilir. Skolyozun tiplerine göre nedenleri araştırıldığında, kalıtsallık, sinir-kas-kemik denge hastalıkları, hormonsal nedenler gibi pek çok faktör karşımıza çıkabilmektedir. Skolyoz hastalığında ortaya çıkan omurga ve göğüs kafesi şekil bozukluklarının hayati işlevleri en çok etkileme nedeni, eğrilik ilerlediği zaman kalp ve akciğer kapasitesini bozabilmesi ve ciddi sistemik problemlere yol açabilmesidir. Bu nedenle erken tanı ve tedavi, pek çok hastalıkta olduğu gibi bu hastalıkta da önemlidir. Eğriliğin tipi, yerleşimi ve derecesine göre bazı eğrilikler yakın takibe alınıp bir tedavi uygulanmazken, bazılarında egzersiz ve korse seçenekleri yanı sıra ameliyat yöntemleri, tedavi seçenekleri arasında yer alır. Skolyoz nasıl teşhis edilir? Skolyoz gelişen hastalarda sırt omurgalarındaki eğriliğin derecesine, seviyesine ve tipine göre omuzlarda, bel girintilerinde ve göğüs kafesinde asimetri ve gövdenin bir yana doğru kayması gözlenebilir. Büyüme çağında skolyoz gözlenen hastalarda, özellikle yaşlar arasındaki hızlı büyüme döneminde sırt ve bel bölgesinde eğrilikler hızlı bir artış gösterip belirginleşebilir. İleri yaşlarda ortaya çıkan skolyozda ise, erişkin omurgasındaki yıpranma ve bozulmalara bağlı eğrilikler olup, bel ve sırt ağrıları oluşabilir. Büyüme döneminde gelişen skolyozda aileler sıklıkla çocuklarının omuzları arasındaki yükseklik farkları, bel girintilerindeki yükseklik farkları ve bazen sırtta tek taraflı ortaya çıkan geniş çıkıntılardan skolyoz hastalığını fark edebilirler. Bunların yanı sıra öne eğilme testi, hastalığın tanısında önemlidir. Bu testte çocuk ayakları birleşik olarak dizlerini kırmadan öne doğru eğilir. Yukarıdan bakıldığı zaman sırtın sol ve sağ yanındaki yükseklikler arasında fark olması, özellikle sırt bölgesi omurgaları içeren skolyoz hastalığının tanısında önemli bir göstergedir. Sırtta eğriliğin tanınmasında ve tiplendirilmesinde, özel çekilen omurga grafileri yanı sıra bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) yöntemlerinden de yararlanılabilir. ÇOCUKLARDA SKOLYOZ HASTALIĞI Çocukluk çağı skolyoz hastalığı, erken dönemde teşhis edildiği takdirde, ameliyatsız veya ameliyatlı girişimler yardımı ile daha ileri yaşlarda ortaya çıkabilecek sorunların önüne geçilebilir. Büyümekte olan çocuklarda her yaş için farklı tedavi yöntemleri olmakla beraber hepsinde ortak amaç, öncelikle eğriliğin kabul edilebilir sınırlar içerisinde kalmasını sağlamak ve durdurabilmektir. İleri aşamaya geçen eğriliklerde ise, ameliyat ile eğriliği düzeltebilmek ve bu düzelmeyi korumaktır.
26 21 medikent K SKOLYOZ Tedavi Seçenekleri Skolyoz hastalığının seyri ve özellikleri, oluşma tiplerine göre de farklılık göstermektedir. Doğuştan sırt ve bel omurgalarında oluşma/yapışma bozukluğu görülen doğumsal skolyoz tipinde hastalık çoğu kez erken yaşlarda görülür ve hızlı seyredebilir. Bu çocukların iç organlarında da oluşumsal problemler gözlenebilir. Doğumun ilk yıllarında ortaya çıkan diğer bir tür olan bebeklik skolyozu tipinde ise, omurgalarda oluşma ve yapışma bozukluğu görülmez ve genellikle hafif olan eğrilikler iyi huylu seyreder ve çoğu kez 1-2 yaş içerisinde kendiliğinden düzelir. Erken çocukluk çağı skolyozları ise bebeklik yaşı sonrası ile okul öncesi yaş arasında fark edilir. Eğriliğin derecesine, yerine ve şiddetine göre korse tedavisi uygulanır ya da ameliyat yapılır. Erken yaşta gelişen, kendiliğinden veya korse yardımı ile düzelmeyen eğrilikler, çoğu kez küçük yaşlarda yapılacak ameliyatlı girişimler ile tedavi edilebilir. Günümüzde büyüyen omurgaya adapte edilen yeni sistemler sayesinde doğumsal ve erken çocukluk skolyozları daha küçük seri ameliyatlar ile omurgaya daha az zarar verilerek tedavi edilebilmektedir. Çocukluk çağından erişkin olma yaşına dek görülen skolyoz ise hastalığın başka bir tipidir. Çocukluk çağının ikinci hızlı büyüme dönemini de içeren bu yaşlarda aşırı bir artış sonrası fark edilen sırttaki eğrilikler gözlenebilir. Bu dönemde de eğriliğin tedavisiz yakın takibinden korse ve egzersiz tedavisine, bu yöntemlerle ilerlemesi önlenemeyen aşırı eğriliklerde ise sırt ve göğüs kafesinin yanından yapılacak ameliyatlar ile eğriliğin düzeltilerek, eğri bölgenin dondurulmasına kadar farklı tedaviler gerekebilir. Erken dönemde tedavi önemli İhmal edildiği zaman hayat kalitesini ve beden görüntüsünü bozabilen bu hastalığın erken tanı ve tedavisi çok önemlidir. Bu nedenle ailelerin, sırtında eğrilik fark ettikleri çocuklarını en kısa sürede bir hekime götürmeleri gerekir. Erken dönemde fark edilen eğriliklerin ilerleyip, kalp ve akciğer problemlerine yol açmadan, daha küçük girişimler ile tedavi edilebileceği unutulmamalıdır.