SORUN YAŞAYARAK , BUNUN FARKINDA OLUNMASI VE ŞİMDİKİ ZAMANDA KALINMASI AR-GE PROJESİ VERMENİN BAŞLANGIÇ NOKTASI OLUYOR
KOBİ kapsamında birden fazla mikro ve küçük ölçekli firma ile her hafta görüşüyorum. Ayakta kalabilmek, rekabet edebilmek için hepsinin de yeni ürün üretmek için araştırma ve yenilik faaliyetlerinde bulundukları, bunun için kendilerinin bizzat yapabilecekleri ya da firma dışından temin etmeleri gereken özellikli torna, freze, pres, otomasyon gibi yeni makine parkına ihtiyaçları olduklarını söylüyorlar. Şimdiye kadar bu sabit kıymetleri kendi öz kaynaklarından sağladıklarını, ancak şu anda öz kaynaklarının bittiğini belirterek, benden tavsiyede bulunmamı istiyorlar.
Ben önce morallerini bozmamalarını, her sorunun beraberinde çözüm imkanlarını da getirdiğini, sorunlara sahip olup, bunun farkında olunmasının ve o anın yaşanmasının proje yazmanın çıkış noktası olduğunu, gelişmek için problem yaşamak iyidir, buna sevinmek gerekir diyorum, bu yaklaşımı başlangıçta yadırgıyorlar. Bu konuda aşağıdaki anlatımlarda bulunuyorum.
AR-GE VE İNOVASYON İLE İLGİLİ BAZI YOL GÖSTERİCİ TEORİK AÇIKLAMALAR
Bizim Ar-Ge konusunda kuram arayışında kullanabileceğimiz, sonuç odaklı, sırtımızı dayayabileceğimiz ve halen kullandığımız üç kuramın önemli olduğunu gördük:
DARDOĞAZ TEORİSİ : Herhangi bir ürün ya da hizmet üretiminde elde edilen sonuç, toplam faktör ,girdi ya da kaynaklar arasında en az kullanılan faktör ya da girdinin gerçek kullanımına bağlıdır. Bu genel ifadeyi Ar-Ge projesi oluşturma boyutuna taşırsak ; bir KOBİ Ar-Ge ve Yenilik faaliyetlerine önem vermez ve bu konulardaki destek fonlarından yararlanmayıp, üretim ağırlıklı çalışırsa, küresel rekabet karşısında yok olur gider. Başka bir deyişle rekabet edebilmek ve ayakta kalabilmek için araştırma ve yenilik faaliyetleri ile bu faaliyetlerin finansmanı için destek kuruluşlarına başvurması gerekiyor.
ODAKLANMA TEORİSİ : Bir amaç ya da hedefe ulaşmak için kullanılacak araç, enstrüman, yöntem ya da girdiler ne kadar hedefe odaklı, hızlı, hedefle uyumlu ve maliyeti düşük (ya da verimli) ise, o amaç ya da hedef o kadar daha iyi gerçekleşir (Scheibler, Technik und Metodik des wirtschaftswissenschaftlichen Arbeitens, verlag vahlen.s.202). Buna göre bir KOBİ araştırma ve yenilik faaliyetlerine yeterince odaklanmazsa, işi ağırdan alırsa, yenilikleri sağlayacak yöntemleri önce araştırıp bunların içinden en uygun olanını eleştirel analiz yaparak seçmezse ve verimlilik için örneğin Ar-Ge için bir mühendis istihdam etmesi gerektiği durumda sadece giderini düşünüp, getirisini dikkate almazsa ya da Ar-Ge giderlerini karşılamak için proje hazırlayıp destek kuruluşlarına başvurmazsa, araştırma ve yenilik faaliyetleri etkinliğini, önemini kaybeder. Tersinden yorumlarsak, daha iyi sonuca ulaşmak için sözünü ettiğimiz kriterleri yaşama geçirmek gereklidir.
POPPER’İN BİLİMSEL GELİŞME TEORİSİ: Bu teoriye göre gelişme için aşağıdaki ardışık faaliyetler yapılmalıdır:
1) Mevcut durum yada problem tespiti,
2) Projenin amaç ve hedefleri ,alt bileşenlere göre öngörülen yenilikçi ve özgün yönleri,
3) Ürün ve süreç olarak, her birinin alt bileşenlerdeki yenilikçi yönlere ulaşmadaki çoğulcu yöntemler, eleştirel analiz için parametrelerin belirlenmesi, hedefe uygunluk açısından eleştirel analizle biri dışındaki yöntemlerin elenmesi, ortadan kaldırılması,
TEORİLERDEN YARARLANARAK KOBİLER İÇİN YOL HARİTASININ BELİRLENMESİ
Daha sonra yukarıdaki teorilerden ve şemadan yararlanarak yaptıkları ürün yenilik faaliyetleri için şahıs firması da olsa KOSGEB’e Ar-Ge ve yenilik projesi vermelerini önererek, KOSGEB sitesinde yer alan aşağıdaki tabloyu anlatıyorum:
1.Ar-Ge ve İnovasyon Programı için en az 12 (on iki), en çok 24 (yirmi dört) ay proje süresi.
Firmalardan bazıları hem 100.000 TL’lik hibeyi hem de proje bittikten 2.5 yıl içinde 8 taksitle faizsiz geri ödemeli banka teminat mektubu ile fon desteğini alabileceklerini belirtiyor. Bir kısmı bankadan teminat mektubu alamayacaklarını belirterek, sadece makine ve personel hibesi almak istediğini açıklıyor. Bir kısmı sigorta ve vergi borcu olduğunu söylese de, ben zaten yapmakta oldukları bir iş olduğu için proje vermelerini ve hak edişlerini bu borçlarına saydırabileceklerini açıklayarak, ikna ediyorum. Bunun üzerine proje vermek için motive oluyorlar.
2.Firmalara anlatımımda, ayrıca kendilerine aşağıdaki yol haritasını sunmaya devam ettiğimde pozitif duygu içine girerek yüzlerinin gülmeye başladığını gözlemliyorum.
B) Haliyle KOSGEB Ar-Ge ve inovasyon projesinin tamamlanmasından sonra, tekrar bu kuruma Ar-Ge projesi vermeye devam etmek uygundur.
C) KOSGEB AR-GE VE İNOVASYON İLE ENDÜSTRİYEL UYGULAMA PROJE SÜRESİ YA DA SONRASI LİMİTED YA DA ANONİM ŞİRKET OLARAK TÜBİTAK’A FARKLI KONULARDA AR-GE VE YENİLİK PROJELERİ İÇİN AŞAĞIDAKİ AÇIKLAMAYI YAPIYORUM.
Küçük ve Orta Büyüklükte İşletme (KOBİ) 18.11.2005 tarihli ve 25997 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan KOBİ Yönetmeliğine ve 4 Kasım 2012 tarihindeki son değişikliğe göre; 10 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu bir milyon TL´yi aşmayan çok küçük işletmeler mikro işletme, 50 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu sekiz milyon TL´yi aşmayan işletmeler küçük işletme, 250 kişiden az yıllık çalışan istihdam eden ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu kırk milyon TL´yi aşmayan işletmeler de orta büyüklükteki işletme olarak belirlendi.
KOBİ’ler 500.000,00.-TL proje maliyeti üst limitli en az ikisi ortaklı başvuru olmak şartıyla ilk beş projeden %75 destek alabilme olanağı mevcuttur. (başka bir deyişle, 3 tekli +2 ortaklı proje ya da 3 tekli 1507 proje ve sonrasında % 40-60 destek oranlı sayı ve bütçe limiti olmayan 1501 sanayi projeleri ).
1501 Sanayi Ar-Ge projelerinde yani KOBİ dışındaki büyük firmaların ilk projeleri ile KOBİ olup da ortaksız başvurularda üçüncü projeden sonra , en az iki ortaklı projelerde altıncı projeden itibaren TUBİTAK projelerinde üst limit sınırlaması olmayan bu program uygulanır.Destekleme temel oranı %40 olup, aşağıdaki öncellik verilen konulara ve parametrelere ilave desteklerle bu oran en fazla % 60’a kadar çıkabilmektedir.
Ortak başvurulan ve yürütülen projeler için her bir kuruluşun temel destek oranı olan % 40’a 10 puan ilave edilir.
Kuruluşun, bir önceki yıla veya bir önceki hesap dönemine ait Ayrıntılı Bilançosunda aktifleştirilen net Araştırma ve Geliştirme Giderleri (Ar-Ge Giderleri) ile Ayrıntılı Gelir Tablosundaki gerçekleşen Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge Giderleri) toplamının aynı hesap dönemindeki toplam net satış hasılatına oranına göre % 5-10 puan ilave edilir.
Öncelikli alanlardaki projeler için sağlanan temel destek oranına % 10 ilave yapılır. Öncelikli alanlar “enformatik, esnek üretim/esnek otomasyon, uzay ve havacılık teknolojileri, gen mühendisliği/biyoteknoloji, ileri malzeme teknolojileri, çevreye duyarlı teknolojiler” olarak belirlenmiştir. Burada dikkat edilecek husus, dolaylı olarak öncelikli alana girdiği düşünülen projeler için bu değerlendirmenin söz konusu olmayıp, ilişkinin doğrudan olması gerektiğidir.
Kuruluşun belirli bir proje bazında Türkiye’deki bir üniversiteden, kamu araştırma merkez ve enstitülerinden veya üniversitelerdeki öğretim elemanlarından üniversite elemanlarından üniversite döner sermayesi üzerinden veya Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde yerleşik şirketler üzerinden projedeki Ar-Ge çalışması ile ilişkili danışmanlık, test, deney, analiz vb hizmet alımları için sağlanan destek oranı %100 oranında arttırılır, bir başka deyişle KDV’siz fatura bedelinin % 80’i destek kapsamına alınır.
1501 Sanayi AR-GE projelerinde Personel harcamalarının, büyük işletmelerin projelerinde %60, orta ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde %75, mikro ve küçük ölçekli KOBİ niteliğindeki işletmelerin projelerinde ise %90 oranında destek kapsamına alınması; genelde daha fazla ar-ge personelinin istihdamına(özellikle yazılım şirketlerinde) ve mühendis ağırlıklı teknoloji yoğun çalışan firmalarda ise ar-ge merkezi kurma çalışmalarının daha da yoğunlaşmasına yol açacaktır.
KOBİ’lere daha sonra Ar-Ge kültürünün yerleşmesi için ziyaret ettiğimde , Oliver Wendell Holmes’in şu sözünün gerçeklerle örtüştüğünü görüyorum : “ Yeni bir fikre uzanan bir zihin, bir daha asla orijinal boyutlarına dönemez”.