Dünyada 6’ncı, Avrupa’da 2’nci en büyük üretici olan Türkiye’de plastik sanayinde daralma devam ediyor. PAGEV raporuna göre, plastik sektörünün öncü göstergeleri arasında yer alan makine ve teçhizat yatırımları yılın 9 aylık döneminde yüzde 34 azaldı.
521 MİLYON DOLAR
Türk Plastik Sanayicileri Araştırma, Geliştirme ve Eğitim Vakfı (PAGEV) tarafından hazırlanan rapor, sektörün durumunu gözler önüne serdi. “Türk plastik İşleme Makineleri Sektör İzleme Raporu”nda 2019 yılının tamamı ve 2020 yılına dair önemli veriler ortaya koyuldu. Rapora göre, plastik sektörünün 2019 yılının Ocak-Eylül 2019 dönemi makine ve teçhizat yatırımları 2018 yılının aynı dönemine kıyasla yüzde 34 azalarak 521 milyon dolara geriledi. Sektör, geçen senenin 9 aylık döneminde makine ve teçhizata 785 milyon dolarlık yatırım yapmıştı. 2019’un 9 aylık dönemindeki plastik makine yatırımlarının yüzde 48’ini presler ve diğer makineler, yüzde 17’sini aksam ve parçalar, yüzde 16’sını enjeksiyon, yüzde 12’sini ekstrüzyon, yüzde 5’ini termoform makineleri ve yüzde 2’sini ise şişirme makineleri oluşturdu. Makine ve teçhizat yatırımlarındaki gerilemenin yılın geri kalanında da devam edeceği tahmin ediliyor.
MAKİNE ÜRETİMİNDE GERİLEME
2018 yılının 9 aylık dönemindeki 459 milyon dolar olan plastik işleme makineleri üretimi ise 2019 yılının aynı döneminde 377 milyon dolar olarak gerçekleşti ve geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 18 oranında geriledi. Bu dönemdeki plastik işleme makineleri üretiminden; presler ve diğer makineler yüzde 47, aksam ve parçalar yüzde 22, ekstrüzyon makineleri yüzde 14, enjeksiyon makineleri yüzde 7, termoform makineleri yüzde 9, şişirme makineleri ise yüzde 1’lik pay aldı.
İTHALAT YÜZDE 39 AZALDI
2019 Ocak-Eylül aylarında ithalatta da keskin bir düşüş yaşandı. Yılın 9 aylık döneminde 290 milyon dolarlık plastik işleme makineleri ithalatı yapılırken, 2018 yılının eş dönemine göre ithalat yüzde 39 azaldı. Bu dönemde en fazla ithalat yapılan ilk 10 ülke; Almanya, Çin, İtalya, Japonya, Avusturya, Tayvan, Fransa, İsviçre, Güney Kore ve ABD oldu. İthalattaki düşüşün etkisiyle dış ticaret açığı da yüzde 56 gerileyerek 144 milyon dolara indi.
146 MİLYON DOLARLIK İHRACAT
Ocak – Eylül 2019 döneminde plastik işleme makineleri ihracatı ise 2018 yılının aynı dönemi ile karşılaştırıldığında yüzde 1 azalışla 146 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Plastik işleme makineleri ile bunların aksam ve parçalarının ortalama birim ihraç fiyatı 2019 yılının 9 aylık döneminde kilogram başına 11,9 dolar olurken, 2018 yılına kıyasla yüzde 6 arttı. Söz konusu dönemde plastik işleme makinesi ihraç edilen ilk 10 ülke; Rusya, Hindistan, Cezayir, İspanya, Almanya, Bulgaristan, İran, Irak, Özbekistan ve Mısır olarak sıralandı.
TEMEL SORUNLAR SIRALANDI
PAGEV raporunda, plastik işleme makineleri sektörünün başlıca sorunlarına da değinildi. Makine imalat sanayinde yaşanan sıkıntıların plastik işleme makineleri sektörü açısından da geçerli olduğunun altı çizilerek, sektör özelindeki sorunlar sıralandı. Buna göre, Türkiye, plastik işleme makinelerine çok ciddi yatırım yapan bir plastik sektörüne sahip olmasına karşın, pazarın yaklaşık yüzde 70’ine ithal makineler hakim. Sektörde ciddi bir yer sorunu bulunuyor. Makine ve aksam üreticileri genelde fiziksel olarak küçük ve yetersiz mekanlarda faaliyetlerini sürdürüyor. Sektör acil olarak organize ve ranttan uzak sanayi arsasına ihtiyaç duyuyor. Sektörde AR-GE, ÜR-GE, endüstriyel tasarım ve ürün geliştirme konularında çalışmalar yetersiz düzeyde bulunuyor. Sektörde patent, tescilli marka yatırımları yapılmıyor veya yeterli oranda değil. Sektörün uluslararası teknik mevzuata uyumu yetersiz. Enerji maliyetleri yüksek.
PAGEV Başkanı Yavuz Eroğlu, ülke ekonomisine 35 milyar dolarlık katma değer ve 250 binden fazla kişiye istihdam yaratan plastik sanayinin geleceğini gösteren makina ve teçhizat yatırımlarındaki düşüşün devam ettiğini söyledi. Plastik makine sektörü yatırımlarının, sektörün geleceğini göstermesi açısından çok önemli olduğunu kaydeden Eroğlu, “Verimli teknolojiler kullanmalı ve üretmeliyiz ki rekabetçi olalım. Plastikler ekonomik olmasının yanı sıra hafif ve esnek yapısı ile kısa zamanda hayatımızın vazgeçilmez bir parçası oldu. İpekten yumuşak, çelikten sert tipleriyle hayatımızı kolaylaştıran birçok ürüne dönüştüler. Tüm bu özellikleriyle beklentilerin üzerinde büyüyen sektörümüz, bilinçsiz tüketim alışkanlıkları ve geri dönüşümdeki yetersizlikler öne sürülerek yavaşlatılmaya çalışılıyor” dedi.
“POPÜLİST SÖYLEMLER ZARAR VERİYOR”
Plastiklerin doğaya atılmasının kabul edilemeyeceğini ama hayatımızda plastikler kadar iş gören daha iyi bir alternatifin de olmadığını dile getiren Eroğlu, “Türkiye plastik sektörü 34 milyar dolarlık üretim kapasitesi ile Avrupa’nın 2’nci, dünyanın 6’ncı büyük plastik mamul üreticisi konumunda bulunuyor. 250 bin kişiye doğrudan iş sağlayan bir sektör 12 milyar dolarlık ihracata imza atıyor. Bir malzemeyi değerlendirirken akıl ve bilim ışığında değerlendirme yapmak ve döngüsel ekonomideki yerine bakmak gerekiyor. Popülist söylemler ve kararlar sanayimize ve ülke ekonomisine çok büyük zarar veriyor” diye konuştu.
PAGEV Başkanı Eroğlu, plastik işleme makineleri sektörünün başlıca sorunlarına da değindi. Makinelerin yatırım malı olduğu için ülke imajı çok büyük önem taşıdığına dikkat çeken Eroğlu, “Bazı makine üreticilerinin ülkemizin yurt dışında yaşadığı imaj sorunu nedeniyle montaj hatlarını Almanya’ya taşımaya başladıklarını görüyoruz ki bu Türkiye açısından istihdam kaybı anlamına geliyor. Gerek kamu gerekse de her birimiz Türkiye’nin imajının savunucuları olarak elbirliğiyle bu imajı daha yukarı taşımak için çalışmalarımızı arttırmamız gerekiyor. Sektörün en büyük sorunlarından biri de şehirlerin hızla büyümesi nedeniyle üreticinin şehirlere sıkışıp kalması. Makine sanayinin büyümesini desteklemek için makine üretimini büyükşehirler dışına taşıyacak ranttan uzak OSB’lerin oluşturulması konusunda adımlar atılması gerekiyor. Makine ve teçhizat yatırımlarında bir diğer önemli sorun ise yüksek elektrik maliyetleri. Teknoloji demek enerji kullanımı demek. Üzülerek belirtmeliyim ki ülkemizde sanayi için uygulanan yüksek elektrik fiyatları yatırımcıları başka ülkelere kaçırıyor” dedi.