By	Yusuf Kaya December 17, 2019	779	0
TS EN 81-20:2014-10 EN 81-20:2014
5.9.2.3.3 Beyan yükü ile yüklenmiş kabinin yukarı yönde hareket etmesi için el ile uygulanması gereken kuvvet, 400 N’dan büyükse veya Madde 5.9.2.3.1 a)’da belirtilen mekanik vasıtalar sağlanmamışsa, elektrikle çalışan acil durum tertibatları, Madde 5.12.1.6’ya uygun olarak sağlanmalıdır.
Burada beyan yükü ile yüklenmiş kabinin yukarı yönde hareket etmesi için el ile uygulanması gereken kuvveti tespit etmemiz gereklidir.
Direkt askı asansörlerde makine-motor grubunun tahrik etmesi gereken yükün beyan yükünün yarısı olduğunu, endirekt (1/2) asansörlerde ise makine-motor grubunun tahrik etmesi gereken yükün beyan yükünün çeyreği olduğunu daha önceki sayımızda asansör sanatı isimli makalemde ispatlamıştık. Durum böyle iken;
Yüksek kapasitelerde direkt askı tip makine-motor grubu maliyetlerinin oldukça yüksek olması nedeni ile tasarımlarda palanga olarak tabir ettiğimiz askı sistemlerini tercih etmekteyiz. Bu profile uygun olarak 1000 kg dahil ve üstü asansör kapasitelerinde endirekt askı sistemlerin kullanıldığını kabul etmemiz akıllıca olacaktır. Bu duruma bağlı olarak tabloyu inceleyecek olursak; makine motor grubunun tahrik etmesi gereken yük açısından direkt askı sistemlerde 800 kg kapasite ile endirekt askı (1/2) sistemlerde 1600 kg kapasite için 400 kg’lık yük karşımıza çıkmaktadır.
Asansörün arıza yapmasına bağlı olarak ya da farklı bir nedenle kabinin duraklar arasında içinde insanlar var iken hareketsiz olarak kalması durumunda, insanları kurtarmak amacı ile makine motor grubunun freni açılarak volan serbest dönen yönde çevrilerek kabin yaklaşık durak seviyesine getirilmesi ile kapılar açılır ve insanların tahliye olması sağlanır. Volanın diğer görevi ise motorun kalkış ve duruş hareketlerini kinetik enerjisi vasıtası ile yumuşatır.
Beyan yükü ile yüklenmiş kabinin yukarı yönde volan vasıtası ile hareket ettirilebilmesi için gerekli olan güç farklı donelere göre değişkenlik göstermektedir. Bir önceki sayfadaki tabloda askı tiplerine göre maksimum artan yükü ifade ettik. Dişlili bir asansör makinası için aktarma oranı, volan çapı dişlisiz bir asansör motoru için volan çapı makine-motor üreticisine göre değişkenlik göstermektedir. Her halükarda söz konusu asansör için acil durum müdahale ekipmanlarının olup olmayacağını hesaplama sorumluluğu makine-motor üreticilerinde olup asansör montaj firmalarının bu anlamda bir sorumluluğu yoktur. Makine-motor grubu üreticilerinin volan çapı, aktarma oranı gibi değişkenleri belirleme hakkına sahip olduklarından söz konusu makine için sökülmeyecek bir metal etiketle acil durum müdahale setinin olması yada olmaması gerekliliğini belirtmeleri şarttır.
Ayrıca bütün muayene kuruluşlarının ölçme ekipmanları incelendiğinde torkmetre şeklinde bir ölçme aletine sahip olmadıklarını görmekteyiz. Kullanmakta oldukları dinamometrenin ise maksimum göstergesinin 300 N olduğuna şahit olmaktayız. Dolayısı ile herhangi bir muayene elemanının bu durum ile ilgili olarak uygunluk ya da uygunsuzluk belirtmesi doğru olmayacaktır. Muayene elemanının makine-motor grubunun üzerindeki etiketten bu durumu çözümlemesi gerekmektedir.
« ASANSÖRLERDE UZAKTAN ALÂRM 81-28 ASANSÖRDE Mİ KALDINIZ? BUGÜN GİT YARIN GEL… HATTA SEN, GİT GİT GEL »