Mersin’de Betona Yenik Bir Han… – Zamanın İzinde
Bu ticaret kentinin, ticaret kültürünün gerektirdiği yapıları inşa etmesi kaçınılmazdı. 1900’lü yılların başında dışardan gelen insanların barınacağı yerler yapıldı. Bunlar o dönemin şartlarında kuşkusuz hanlardı.
İşte o dönem Mersin’inin en önemli ticaret merkezi olan Uray Caddesinde, Azak Han inşa edildi. Azak Han 1899 yılında (1315) Marelanbus Şatır adında bir Rum tarafından inşa edildi. Azak Han’ın bulunduğu mahallenin adı Frenk Mahallesi idi.
Azak Han’ın daha sonraki mâliki olan Hamdi Paşa, gayri menkulü 1918 yılında (1334) Adanalı Hüseyin’e satmıştır. Gayri menkul sırasıyla 1922 yılında (1338) Hulusi Efendiye, 1927 yılında Abbas Hilmi Paşaya ve 1928 yılında da yapıya adını veren Azakzade‘lere geçmiştir. 1986 yılında ise son maliki olan Mahir Şahin’e intikal etmiştir.
Bu kentte doğup büyüyen yada son 40 yılını bu kentte geçiren herkesin bir şekilde Azak Han’la yolları kesişmiştir. Tüccarlar, Anadolu’nun çeşitli yörelerinden gelip hububat satan çiftçiler, ihracatçılar, nakliyeciler, noterde işi olan vatandaşlar, kente misafir olarak gelenler, dost ziyareti için uğrayanlar, Azak Han’ın devamlı müdavimleriydiler. Uray Caddesi gibi Azak Han’da, bu kentin ticari kimliğinin en önemli bir parçasıydı.
Azak Han 1974 yılında Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından kendi türünün az rastlanan örneklerinden biri olduğu gerekçesi ile koruma altına alındı ve tescillendi.
Ancak ne gariptir ki, eski yapılarda en küçük bir onarımı bile izne bağlayan Koruma Yasaları bu yapının korunmasında işlemedi. Gayri Menkulun sahibinin, mevcut binayı yıkıp 5 katlı inşaat yapmak üzere yaptığı başvuru, Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulunca 15.5.1987 tarihinde kabul edildi.
Binanın sökülmesi üzerine başlayan tartışmalar, yapıyı kurtaramadı. Hassas bir tarzda, restorasyon teknikleri kullanılarak, binanın askıya alınıp deformasyona uğrayan yapı elemanlarının değiştirilmesi ile ancak kurtarılabilecek yapı, rast gele sökülmeye başlanınca çöktü. Harabe halini alan yapı, maili inhidam (tehlike arz ediyor) kararı üzerine tamamen yıkılıp kaldırıldı.
Azak Han şu anda, çirkin bir beton yığınından oluşan garaj ve zemin katıyla Uray Caddesinin kalbine saplanmış bir hançer görünümündedir. Eskiyi geri getirmek mümkün değildir artık. Yapılması gereken; yapı sahibinin, şehir planlamacılarının, belediye ve mimarlar odası teknik elemanlarının, müze yetkilileri ve restorasyon uzmanlarıyla bir araya gelerek, bu yapının, Uray Caddesindeki tarihi dokuya uygun bir mimari yapıya dönüştürülmesidir.
Ana Sayfa, Mustafa ERİM
Düğünde Bir Davul Kaldı Bizim Olan Bir De Zurna
1959 Türkiye’sinde Bir Hukuk Öğrencisinin “İslâmcılık” Sergüzeşti- Yurdakul Abi…