HÜSEYİN GÜZEL: Kasım 2012
neden ören yerlerini, tarihi eserlerin bulunduğu yerleri ziyaret eder?
neden yurt dışına gittiğimizde, katedralleri, tarihi kalıntıları, manastırları
farklı inançtaki insanların, nasıl ibadet ettiğini anlamak için değil.
güzelliğini görmek için de değil.
eserler dünya mimarisinin en önemli yapıtları olduğu için.
kalıntılar yüz yıllar öncesi kültür ve yaşayışı görmemizi ve bir fikir
edinmemizi sağladığı için…
yıllar öncesinden süzülüp gelen kültürel mirasları, yapıları, ören yerlerini,
kalıntıları görüp de etkilenmeyen, hayran kalmayan mı var?
olarak adlandırılan “Beşparmak” dağlarına sırtını dayamış; bir zamanlar Ege
Denizi’nin bir parçası olan “Bafa Gölü” çevresi, tarih
öncesinden günümüze kesintisiz yerleşim bölgesi konumunda.
ve antikçağdan kalma çok sayıda kalıntı ve tarihi eseri barındırıyor.
yıl öncesinin mağara ve kaya çizimleri yerli ve yabancı turistlerin ilgisini
arkeolog Anneliese Peschlow Bindokat’ın 1994 yılından başlayarak sürdürdüğü
yüzey araştırmaları sonucunda bilim dünyasına kazandırıldı.
Gölü ile Çine Çayı Vadisi arasında ki bölgede kalmakta.
kadın olmak üzere beş yüzün üzerinde insan figürü yer alıyor.
Avrupa’sında Buzul Çağı kaya resimlerinde ana tema av sahneleri ve av
Latmos Dağı eteklerinde bulunan kaya çizimlerinin içeriğinde “aile”
toplumsal yaşamı ve kadın erkek ilişkisi betimlenmiş.
gün yüzüne çıkarılan bu çizimler şu an tehlike altında.
madencilerin tehdidi altında.
(Beşparmak) Dağları’nın doğal yapısının bozulmaması ve bölgedeki kovuklarda
bulunan 6-8 bin yıllık kaya resimlerinin korunması lazım.
amaçla geçen günlerde İstanbul, Aydın, Muğla ve İzmir’den gelen yüzlerce kişi “Latmos’a
dokunma. Kültürel mirasına sahip çık” sloganıyla yürüyüş yaptı.
Park” ilan edilmesi ve UNESCO’nun Dünya Kültür Mirası Listesi’ne
on binlerce yıl öncesi insanların yaşamlarına tanıklık etmiş, insanlara kucak
açmış kadim topraklara sahip.
“Latmos” ve çevresi değil…
Anadolu topraklarında boy atmış uygarlıklara ev sahipliği yapmış bölgelerdeki
tarihi eserlere ve kalıntılara sahip çıkmalıyız.
üzerine yapılmak istenen “Ilısu” baraj gölünün altında
benzeri daha olmayan kalıntılar ve kültür değerlerimiz kaybolup gidecek.
ve derelerimize de sahip çıkalım.
kelepçelenip borulara hapsedilecek dereler yok olursa bizler zararlı çıkarız.
yapı bozulur, yok olur.
Dağı (İda Dağı) eteklerinde çok uluslu “altın” arayıcılarının siyanürle
zehirledikleri topraklar bizim topraklarımız.
yüz binlerce ağaç bizim ağacımız.
kum tepeleri arasında bir tek canlıya rastlamanın olanaksızlığını düşünmek
yeterli değil mi?
kültürünün yüzyıllar ötesinden kopup gelen öğretileri her daim düşüncemize yol
gösterir. Ufkumuzu açar.
yitiminin önünü tıkar.
almamıza olanak sağlar.
Hocanın fıkraları her kesimin kendince ders çıkardığı anlatımlara sahne olur.
bir gün bahçeye girmiş, eline ne geçerse koparıp doldurmaya başlamış çuvala.
sırada bahçe sahibi çıkagelmez mi?
ile aralarında şu konuşma geçmiş:
sabahki fırtına attı buraya beni.
kim kopardı peki?
zoruyla neye tutunayım dedimse elimde kaldı.
çuvala kim koydu bunları?
kardeşim, ben de sen gelmeden önce bunu düşünüyordum.”
dünyasının siyaset anlayışında; ne zaman, nerede ve nasıl bir anlayışın
kitlelere empoze edilip; algı yanılsaması yaşatılacağı Hocanın “İşte kardeşim,
ben de sen gelmeden önce bunu düşünüyordum” cümlesinde saklı olabilir mi?
coğrafyalarda kültürü, ekonomisi, insan haklarına olan bağlılığı, hukukun
üstünlüğüne olan inancı, demokrasiyi uygulamadaki başarısı ile saygınlığını
artırmış olan ülkeler vardır.
de diktatörlükle yönetilenler…
yaşamının, onurunun değersiz olduğu, demokrasi anlayışının kırıntısının
olmadığı ülkeler… Buralarda
global katillerin, dünya egemenlerinin sözü geçerlidir.
istekleri çeşitli yöntemlerle dikkate alınmaz.
kalmışlığın ya da bırakılmışlığın paslı zincirlerinin kırılmasını istemezler…
yönetilen ülkelere bakıldığında…
umursamadığı, görmek istemediği gerçekler vardır…
haklarının ihlal edilmesi, yoksulluk gibi…
ve ekonominin başka ülkelerce yok edilmesi, sömürülmesi gibi…
hırpalanması, işkence görmesi gibi…
kopuk, kendi yaşamlarına önem veren diktatörlerin yönettiği ülkeler…
güruhunun ya da aşiret ağalarının yönettiği ülkeler…
yıllar yılı sömürüye açık hale getirilmiş ülkeler…
bakmaya gerek yok…
Doğu coğrafyasına bakmak yeterli…
yığınlarının insanları acımasızca kıskaca aldığı coğrafyalara…
iyi bir şey mi?
insanlar mesele sevdiklerine “Diktatörüm benim” derlerdi…
“Ne olacaksın?” diye sorulduğunda…
doktor, öğretmen” yerine…
olacağım cevabı verilmez miydi?
çağımız iletişim, elektronik, uzay çağı olmasına rağmen…
diyarlarda haklarına sahip çıkarak saygınca yaşayanların varlığını bile bile…
diktatörün peşinde ve yönetiminde yaşıyor olan toplumlar görüyoruz.
de gitmeleri de sorunlu olmasına rağmen…
insan yaşamına, insan haklarına uymasa da…
ağababaların denetim ve gözetiminde yıllarca ülkelerini “demir yumrukla”
nüfusu yaklaşık 74 milyon civarında. Nüfusun çalışma yaşında olan kısmına iş ve
tamamına aş sağlanması lazım.
sağlanamıyor. Sokaklar çalışabilecek yaşta olan gençlerle dolup taşıyor. Kafeler
keza öyle. Bir
bakıma çalışabilecek yaşta olan nüfusun yarısı çalış(a)mıyor. İşsiz sayısı 3-4
ev kadınlarının sayısı da 10-12 milyon civarında bir rakam tutuyor.
kaynakları tam kapasite kullanıldığında yeterli olmasına rağmen dış kaynak
kullanıyoruz. Her ülke dış kaynak kullanır. Lakin bize gelen dış kaynak yatırım
yapmaktan çok elde olanı da götürmeye geliyor.
kaynak uzun vadeli yatırım yapmak yerine (kısa vadeli sermaye girişi) borç vermek
ve borsada oynayıp kazanmak amacında.
durum yatırım olmadığı sürece işsizliğe çare olamıyor.
notunun derecelendirme kuruluşları tarafından yükseltilmesi de yetmiyor.
kendi kendine yetebilecek kaynaklara sahip bir tarım ülkesidir. Lakin
tarım ürünlerini de başka ülkelerden ithal ediyoruz.
ithalat kendini meyvecilik ve hayvancılık alanında da gösteriyor.
desteklenmesi, tarım ve hayvancılığın canlandırılması lazım.
kuruluşlarını verimli çalışabilecek kapasiteye getirmenin yanı sıra tarım ve
hayvancılıkta da gelişme sağlandığında neden ihtiyacımız olan ürünleri
kolayına kaçıp ithalat yapılıyor. Lakin ithalatı karşılayacak yeterli ihracat
olmadığı için döviz açığı (cari açık) veriyor.
açık şu anda açıklanan verilere göre 333 milyar dolara ulaşmış görünüyor.
içinde bulunduğu dar boğazın atlatılması ve işsiz sayısının azaltılması için
nüfusun evlere kapatılması ya da kafelerde zaman geçirmesinin ekonomiye bir
yardımlara yaşamanın yolu açıldı. Bir anlamda sadaka kültürü yerleştirildi.
ihtiyacı olanların yanı sıra ihtiyacı olmayanlar da yapılan yardımlardan
etrafınıza baktığınızda rahatlıkla görebilirsiniz.
var ki evi var, altında arabası var yardım alıyor.
kuvveti yerinde olmasına rağmen çalışmak için iş aramıyor. Alışmış verilen
doğalgaz kullanımı için döşenmiş kombi olmasına rağmen verilen kömürle
ısınıyor. Ya da kömürü el altında satıp gaz alıyor.
da ekonomik kriz derinleşe dursun ülkemizde doğalgaz abonelerine torba torba
kömür veriliyor. 2012’de kömür yardımı alan aile sayısı yaklaşık 17 milyon.
çalışabilecek yaşta olanların çalışmasını engellediği için bir bakıma
yoksulların sayısını da artıracak gibi görünüyor.
çocuk yapmaya teşvik edilen aileler bu durumda çocuklarını nasıl
Durum bu şekilde devam ettiği sürece, ülke kaynakları da verimli kullanılmadığında; işsizler kafelerde, sokaklarda, evlerde azalmayacak aksine
İzmir'den bir görünüm.
İzmir Kordon Boyu şiirlere,
şarkılara konu oldu. Kordon Boyu, günün her saatinde cıvıl cıvıl, capcanlıdır. Büyükşehir Belediyesi’nin gerçekleştirdiği rekreasyon düzenlemesi ile İzmir
Körfezi’nin rengi maviye döndü. Su kuşları da gelmeye başladı.
1976 yılında ilk defa
gireceğim üniversite sınavları için çok uzaklardan; ilçemden bir akşamüzeri bindiğim
yolcu otobüsü ile ertesi gün öğleden sonra İzmir’e varmıştım. Denizden gelen o pis koku karşılamıştı beni. Körfeze yaklaşılmıyordu.
O yıllarda Orta Anadolu’nun
verimsiz ve bir tek ağaca muhtaç bozkırından; bozkıra has çalı ve dikenlerden;
sıvaları dökülmüş kerpiç evlerinden; kısacası bozkırın kavurucu ya da aman
vermeyen soğuğundan başka bir yer görmemiştim.
Tek gördüğüm bizler için
vazgeçilmez olduğunu düşündüğüm ilçemdi.
İzmir o yıllarda da
şimdiki gibi olmasa da benim için devasa bir şehirdi.
Eski otobüs garajının bulunduğu Basmane’de eski ve çok katlı bir otele yerleştim. Otelin
merdivenlerinde yıpranmaya yüz tutmuş, yer yer uçları sökülmüş kırmızı halının
kenarlarına ayak ucuyla basarak ve ses çıkarmadan odama çıkmıştım. Kapının kilidinde
dönen anahtarın çıkardığı metalik ses sessizliği bozmuştu.
Tek kişilik odada kirli
bir battaniye, sarımtrak rengiyle çarşaf, kapanmayan çekmecesiyle eski bir masa
Umursamadım bile. Ya da
gördüğüm görüntü uykusuz ve yorgun bedenimi pek de etkilememişti mi acaba? Veya gördüklerimi sabah uyanınca mı görmüştüm bilinmez. Aradan uzun yıllar geçti.
Sabahın ilk ışıklarıyla
uyandığımda otobüs yolculuğunun beni oldukça etkilediğini ağrıyan vücudumun
Sokağa çıktığımda etrafta
bulunan lokantaların o yıllarda çıkardıkları çorbanın kokusu etrafa yayılmıştı.
Mercimek çorbası, bir
bardak sıcak çay ve sonrası sınavın yapılacağı Göztepe’de ki okul. O yıl girdiğim sınav
sonucu öğretmen yetiştiren Eğitim Enstitüsüne kayıt yaptırmış; soluğu Enstitü'nün olduğu şehirde almıştım.
Ne İzmir ne de Enstitü'nün bulunduğu şehir beni
Ben hep o bozkırın çocuğu
Kordon Boyu’nun güzelliği
karşısında bozkırın sözü bile edilmese de; bizler Anadolu bozkırlarının özgür
yaşamına alışmış insanlarız.
Osmanlılarda Medrese Eğitimi Resmi
sayfalarını çevirirken “Medreseci Filozof” başlıklı habere
takıldım. Haberde Kırıkkale Üniversitesi Dekanı’nın “medrese-üniversite”
ayrımı yapılmaması gerektiğini savunan düşüncelerine yer veriliyordu.
Prof. Dr. Teoman Duralı Atatürk’ün kurduğu TED kolejinden mezun olmuş,
Cumhuriyet Üniversitesinde felsefe, biyoloji okumuş.
medrese-üniversite ayrımı yapılmaması konusunda söyledikleri haberde şu şekilde
büyük hata oldu. Neden üniversite adını veriyoruz, ‘medrese’ adını koyalım.
Fakültelere de ‘mektep’ dersin. Bu medreselerin fakültelerinden biri de
ilahiyat olur. Bir tarafta üniversite diğer tarafta medrese ayrımı çok
tehlikeli. Bu ülkenin bölünmüşlüğüne son vermek lazım artık. Eğitimde birliği
sağlamak lazım bunun için.” (1)
söylediklerine ara verip bahsedilen “medrese” nin anlam ve tarihçesine “Vikipedi” de kısaca bir
ülkelerde orta ve yüksek öğrenimin yapıldığı eğitim kurumlarının genel adı.
Medrese kelimesi Arapça ders kökeninden gelir… Türk
İslam devletlerinde medrese geleneği Karahanlılarla başlar… F.Reşit
Unat’a göre ise İslam’da ilk medrese Büyük Selçuklu Devleti zamanında
Alparslan’ın veziri Nizamülmülk tarafından açılan ve yine onun ismiyle anılan
‘Nizamiye Medreseleri’dir… Necdet
Sakaoğlu ise ilk medresenin kurucusu olarak Nişabur hâkimi Emir Nasır Bin
tarihçesi kısaca bu şekilde açıklanmış.
da uygulanan bir sistem bu. Cumhuriyet’in
ilanından sonra da 3 Mart 1924 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi
tarafından çıkarılan “Tevhid-i Tedrisat” kanunu yani öğretim birliği yasası ile çağın
gerisinde kalan medreseler kapatılmıştır.
kadar kıyısından köşesinden kırpılan bu yasa tam uygulanabilseydi ülkemizin bir
Avrupa ülkesi konumunda olması söz konusu olacaktı.
hür, irfanı hür, vicdanı hür” nesiller yetiştirmeyi amaçlamıştır.
tarihinde çıkarılan Öğretim Birliği Yasası ile eğitim birliği sağlanmıştır ve
bugüne kadar da uygulanmıştır.
birliği sağlamak lazım” sözü havada kalmaktadır.
konuşmasına “Şimdiye kadar bu din eğitimini yasaklamak suretiyle sağlanıyordu şimdi
de din ile dünyayı birleştirmek zorundayız” (2) diye devam ediyor.
Bu ülkede 1960’lı yıllardan itibaren her ilde her ilçede bir ya da birden fazla
İmam-Hatip Lisesinin eğitim verdiğini; bu liselerde ağırlıklı olarak dini
konuların (Hadis, Fıkıh, Kelam…) okutulduğunu bilmiyor mu?
kadar bu din eğitimini yasaklamak suretiyle sağlanıyordu” söylemi ile de eğitim birliği yasasının
eğitimde birliği din eğitimini yasaklayarak sağladığını söylüyor olasılıkla.
söylerken hem İmam-Hatip Liselerinin işlevini görmezden geliyor; hem de 1982
Anayasası ile okullarda okutulması zorunlu hale getirilen “Din ve Ahlak Kültürü Eğitimi”
dersinin varlığını unutmuş görünüyor.
yandan “Bu medreselerin fakültelerinden biri de ilahiyat olur” sözüne
de ne denir bilemiyorum. Çünkü
bu ülkede yıllardan beri “ilahiyat” fakülteleri zaten vardır
ve eğitime devam edilmektedir. Bu
okullarda on binlerce öğrenci mezun olmuş, devletin camilerinde ve Diyanet
İşleri Başkanlığı’nda görevli imam ve müezzin olarak çalışmaktadır.
olarak bunların yanı sıra Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da “mele” ler
idaresinin çağdaş kurumları üniversitelerdir. Medreselerin işlevi gerilerde
eğitim kurumları olan üniversiteleri medrese olarak kabul edip benimsemek doğru
bir yaklaşım değildir.
amaç İmam-Hatip okullarının müfredatının genelleştirilip tüm okullara
uygulanmasını sağlamaktır. Zaten
bu düşüncesini “İmam-Hatiplerin müfredatının genelleştirilip tüm okullara uygulanması
gerektiğini savunmuşumdur hep, en başta da askeri okullara” (3) diyerek açıklamaktadır.
Not: (1) 19 Kasım 2012 tarihli Cumhuriyet gazetesi sf.15.
(2) ilgili gazete
(3) “ “
yüzyıllardır yaşanan olaylar sonucu oluşturduğu bir takım kavramlar vardır.
Bunların bir kısmı yazılı, bir kısmı da yazısızdır.
biride halkın kendi kendine oluşturduğu, hiçbir yazılı metine dayanmayan “etik”
kavramıdır. Etik kavramı evrensel boyutta kabul görmektedir. Her toplumun yaşam
biçimine ve ahlak anlayışına göre şekillenmektedir. Misal Türkçede “etik”
kavramı “ahlak” sözcüğüyle eş anlamlı kullanılır.
kaynakların paylaşımının gerekliliğini belirtmesi nedeniyle “ekonomi”de
ben bu kavramı kısaca neden dile getirdim?
etik kavramı toplumumuzun “öncelikleri” arasında yer
şöyle bir bakın isterseniz. Trafikten çalışma yaşamına, eğitimden yargıya kadar
çok değişik alanda bunu görebilirsiniz. “Nasıl yaparsak doğru davranırız” ya
ile yanlışı”, “iyi ile kötüyü”, “haklı
ile haksızı” nasıl birbirinden ayırabiliriz düşüncesinin de pek kabul
görmediğinin farkına varabiliriz.
anlayışta bölgesel ya da küresel anlaşmazlıkların, savaşlarında yeri önemlidir.
boyutta yaşanan gelişmelere bakıldığında “haklı ile haksızın” ayrımında “güç”
dengesinin öne çıktığını görmek şaşırtıcı değildir. Güçlü olan her daim haklıdır
krizlerin derinleşerek sarsmaya devam ettiği ülkelerin çıkış noktası ne yazık
ki artık alışılagelmiş kapitalist yöntemlerle çözülememektedir. Sistem tıkanmış
ülkelerin ekonomik darboğazdan ya da dibe vurmaktan çıkmak için; toplumları
birbirine düşürmeyi seçenek olarak düşündükleri görülmektedir.
hazırda görülen budur. Bu durumda ne haklıyı haksızdan ayırmanın ne de etik
anlayışın önemi dikkate alınmaktadır. Güçlü olan güçsüzün sırtında boza
pişirmekte, paylaşılması gereken kaynaklar iç edilmekte, çalıp çırpılmakta;
gerçek sahiplerine bırakılmamaktadır.
toplumlarının dünden daha kötü olduğunu, çıkarlarını daha az düşündüğünü;
paylaşımcı devletlere boyun eğdiğini, eğeceğini düşünmek doğru değildir.
değişik coğrafyaların kaynaklarını sömürenler bunu bugün kolay kolay
ise kenarda durup bölgesel bazda yan yana yaşayan toplumları “Alicengiz”
oyunlarıyla birbirine düşürmekte bulmaktalar. Yunanistan’ın
içinde bulunduğu ekonomik çıkmazın benzeri bir çıkmaza İspanya, Portekiz,
İtalya; sonrasında olasılıkla Fransa ve Almanya’da sürüklenecektir. ABD’nin
ekonomik krizle baş etmek için sarf ettiği çabayı; kriz ihraç etme mücadelesini
içinde bulunulan ekonomik dar boğazın potasında kolay eritilebilmesinin;
kitlesel eylemlerin yumuşatılmasının tek çaresi olarak da “savaş” sözcüğünü
gördükleri düşüncesi yaşanan olaylar nedeniyle insanın aklına gelmektedir.
ayak oyunlarına takılmamak için dikkatli olunması gerekmektedir.
etik boyutunu düşünmek işlerine gelmez. Yani “yetersiz kaynakların”
huzursuzdu. Gayri ihtiyari gülümsediği anlarda bile düşünceleri karmakarışıktı.
Yolcu vapurlarının süzüldüğü boğazı seyretti uzun uzun. Ne ağlamak geliyordu
içinden, ne gülümsemek, ne de konuşmak. Yutkundu… Boğazı düğümlendi… Uzaklarda
bir geminin silueti fark ediliyordu gittikçe kaybolan… Caddede huzursuz bir
akış içinde seyreden trafiğe baktı… Esen yel ürpertmeye başlamıştı… Son bir
bakış fırlattı maviliğe, sonra… Sonra yürüdü gitti sessizce… Gönderen
Türkiye'nin ilk üniversitesi İstanbul Üniversitesidir. Geçmişi İstanbul'un fethine dayanan üniversitenin modern eğitime başlaması 1933 tarihidir. Beyazıt yerleşkesinin girişindeki anıtsal kapı dikkati çeker. Bugün Beyazıt yerleşkesine ek olarak Küçükçekmece gölü kıyısında bulunan Avcılar kampüsünde de eğitim verilmektedir.
Amanos Dağları, Amik Ovası ile Akdeniz arasında uzanır. Hatay ve Osmaniye il sınırları içerisine yayılan bu dağlarda Türkiye'nin en nadir hayvan türlerinden "Çizgili Sırtlan" yaşamını sürdürüyor. Ayrıca alan çok çeşitli hayvan (fauna) ve bitki (flora) topluluğuna ev sahipliği yapmaktadır.
Değerli bir arkadaşımın ikazı üzerine yayınlamakta olduğum "Batıda On Yıl" yazı dizisinin bugüne kadar yayınlanan kısımlarını bloğumdan ve Facebook sayfamdan sildim. Takip eden değerli arkadaşların anlayışla karşılayacağını umuyorum. İlgili çalışmamı ilerde kitap olarak yayınlamayı düşünüyorum. Teşekkürler takipçi arkadaşlarıma. Saygılar.
yıl önce yazı yazdığım bir internet sitesinde benim gibi yazı yazan ve
yayınlanmış 12(on iki) kitabı bulunan değerli bir yazarımızın yaşı nedeniyle
ötelenmesi karşısında; kaleme aldığım bir
yazıyı arşivimde buldum.
şahsıma değil de hiç tanımadığım bir yaşlı yazara yapılan saygısızlığa nasıl
cevap vermişim. Noktasına virgülüne dokunmadan aynen tekrar yayınlıyorum.
Bakalım sizlerin düşüncesi ne olacak yaşlı insanlarımıza karşı davranışlarımız
[Kurtuluş Savaşı’nda kadınlarımızın bir
kısmı köylerinde kalan yaşlı insanlarla birlikte, Oflaz emmilerle, Salih
dede’lerle, Nuri amca’larla, Kezban Ninelerle cephe gerisinde, seve seve her türlü fedakârlığa katlanmış
ve üzerine düşen vatan vazifesini yerine getirmiştir.
Kurtuluş savaşını bu millet çoluğu ile
çocuğu ile cephede ve cephe gerisinde verdiği mücadele ile kazanmıştır. Tarık
Buğra’nın “küçük ağa “ adlı romanı o günlerde “Akşehir’de” halkın
verdiği Kuvay-i milliye mücadelesini anlatır.
Cumhuriyet’in ilânı sonrasında verilen
ekonomik, kültürel, siyasi mücadelede, toplumun; ekonomide, eğitimde, sanat
alanında, yazın alanında, kültür alanında kalkınması için yine Anadolu
insanımız yediden-yetmiş yediye mücadele etmiş, bugünlere gelmiştir.
Bu yıllarda verilen olağanüstü çabaları
anlatan pek çok eser vardır.
Cumhuriyet yıllarında verilen mücadelede
hiç kuşku yok ki gençlerimizin yanı sıra yaşlılarımız da ön planda yer
almışlardır. Çünkü düşünün bir, savaşlarda toprağa verdiğimiz on binlerce genç
insanımız söz konusu, sadece Sarıkamış’ta tek kurşun atmadan 90 bin can, Çanakkale’de
253 bin can toprağın kara bağrına girmiştir. Galiçya’da, Kafkasya’da, Irak ve
Yemen Cephelerinde ise yine on binlerce insan hayatını kaybetmiştir.
O nedenledir ki savaş yılları sonrasında
yaşlılarımızla birlikte zorlu bir mücadele verilmiştir.
Bu mücadelelerin hiç birinde gençlerimiz
yaşlılarımıza, yaşlılarımız da gençlerimize saygıda kusur etmemiş, birbirine
Bu millet o yıllarda kendine biçilmeye
çalışılan badireyi birlik beraberlikle atlatmıştır.
Hiç kimse çıkıp yaşlısına “sen
yaşlısın, bedenen ve beyin olarak” kenara çekil artık dememiştir. Saygı vardır, bilinir ki o yaşlılara ihtiyaç
vardır. En azında yaşlılarımızın deneyimlerine ve öğütlerine ihtiyaç vardır.
Peki, bugün o yaşlı insanlarımıza ihtiyaç
yok mudur? Bence vardır ve daima da olacaktır.
Bir toplum deneyimli, yaşını başını almış,
feleğin çemberinden geçmiş, kendilerinden daha çok şey öğreneceğimiz insanlara
kenara çekil artık diyor ve diyenlere de ses çıkarılmıyor
ise o toplumda “nemelazımcılık” vardır,”suskunluğu ilke edinmişlik vardır”, “bana
dokunmayan yılan bin yaşasın” söylemini destur edinme vardır.
Bugün bir yaşlımıza ya da yaşlılarımıza “kenara
çekil” diyen zihniyet yarın “kendi gibi düşünmeyen insanlara da kenara çekil” diyecektir. Bu nedenle bu söylem ve bu düşünceye benim
anlayışımda yer yoktur olamazda, olmamıştır da. Bir toplum yaşlısına gösterdiği saygı ile
övünmelidir bence. Varsayalım ki yaşlımız “görüp
tespit ettiği bir gerçeği” dile getirdi, eleştiri yaptı. Bu “gerçek ve eleştiri”de bizim
hoşumuza gitmedi. Bu durumda ne yapmalıyız? ”Siz zaten hep böylesiniz” mi demeliyiz? Yoksa “acaba benim hatam nerede” diye mi
Hangisini yapmamız bize çok şey
Pekâlâ, siz hiç düşündünüz mü acaba, eleştiri
yapanın amacı sizce ne olabilir? Doğruyu size göstermekten başka?
Ne o sizin nede siz onun ekmeğini
veriyorsunuz. Bana göre o yaşlımıza “söylediği doğrulardan” dolayı
laf ederken daha bir dikkatli olmalıyız.
Yaşlı insanlarımıza göstereceğimiz özveri
ve tahammül onları mutlu edecektir.
Saygıda esas olan karşılıklı olandır.
Eleştiriye ve “gerçeklere”
tahammülsüzlükle bir yere varılamaz diye düşünüyorum.
Burada sözüm hiç kimseye değildir ama aynı
“Uzun zaman önce… Yılan yoktu, akrep
yoktu, aslan yoktu, sırtlan yoktu, vahşi köpek yoktu, kurt yoktu, korku yoktu, dehşet
yoktu… İnsanın rakibi yoktu.”
Bu özlem dolu satırlar, olasılıkla
MÖ.3.binyıla ait… Barış, huzur ve istikrar için bilinen kadim seslerden biri… Samuel
N.Kramer tarafından, Sümer tabletlerinden çevrilerek literatüre kazandırılmıştır. Uzun uzun yıllar önce insanların barış ve
huzur istemesini gıpta ile okuyoruz…]
Özellikle sıcak ve
güncele dayalı konularda okunan her kitap, okuyanı bir başka kaynağa
yönlendirir. Erişebildiğin yeni kaynak bir diğerine. Yaşama dair,
yaşanmışlıklara dair, çekilen acılara dair ne varsa belleğinde iz bırakır.
Ateşkes Antlaşmasını uygulamaya; Sevr Antlaşmasını yaşama geçirmeye
çalışanların; Anadolu topraklarını işgal edip bölüp parçalamaya; kaynaklarını
sömürmeye çalışan [Mütareke Dönemi’nde ya da Kurtuluş Savaşı sırasında] batılı emperyalist güçlerin yaptıklarını, yapmaya çalıştıklarını
anlamaya çalışmak için bir kaynaktan diğer kaynağa geçersiniz. Yaşananları
gördükçe içiniz sızlar.
O günden bugüne yaşam
da değişti, teknolojide. Lakin emperyalizmin ülkemiz üzerindeki amaçları hiç
değişmedi. Değişen tek şey izlenen
yol ve yöntemler. Resmi işgalde
derslerini aldılar. Kurtuluş Savaşı sonrasında “geldikleri gibi” gittiler.
ile aldıkları ders yetmedi onlara; Dumlupınar, Sakarya, İnönü savaşları ile bir
kez daha derslerini aldılar. Bunu biliyorlar.
ettirmiyorlar. Geçmişte tanklarıyla, tüfekleriyle, sömürgelerinden getirdikleri
askerlerle yapamadıklarını bugün; değerlerimizi, ekonomimizi, kültürümüzü ele geçirerek
Bu durumun farkında
olmak için tarihimizi, geçmişimizi unutmamak lazım. Gönderen
Her gün olmazsa da
düzenli olarak gazete almaya çalışırım. Arada bir aksattığım olmuyor değil. O
zaman da internette yayınlanan haberleri okurum. Tabii bu elimize alıp
sayfalarını çevirdiğimiz gazete okumanın keyfini vermiyor. İnternette haber
okuyarak hiç olmazsa günlük olayları kaçırmıyor insan.
Gazeteyi bir insan
niçin okur? Ülke gündemini meşgul eden kimi gelişmeleri takip etmek, köşe
yazarlarının düşüncelerini öğrenmek için. Sanat ve kültür alanında meydana
gelen gelişmeleri takip etmek için. Her insanın gazete almasında ki amacı
farklıdır aslında. Misal kimileri sadece gazetede çarşaf çarşaf verilen
bulmacaları doldurur. Gazetenin diğer sayfaları ilgisini çekmez.
Bugün aldığım gazetenin
sayfalarını çevirirken siyasetten, toplumsal olaylara; sanat ve kültür alanında
ki gelişmelere; ülke ekonomisinin içinde bulunduğu duruma; vatandaşın
yaşamından verilen kesitlere kadar pek çok konuda habere göz gezdirdim.
bizlere ne oluyor diye düşündüm. Neden bu kadar duygusuz, tepkisiz, acımasız
yaşam hakkına saygı duymadığımızı bir türlü çözemedim.
yıllarca aylarca bir çatı altında yaşayan insanların bir birlerini
öldürmelerine nasıl anlam verilir?
Bu durum hangi
Adam eline kuru sıkı
tabancayı alıp elini kolunu sallaya sallaya onlarca görevlinin arasında
başbakanlıkta ateş edebiliyor. Bir gün sonra bir başkası eline aldığı bir bidon
benzinle yine başbakanlıkta kendini ateşe veriyor. Kendini ateşe vermesinin
nedeni ne? Belediye ile olan arsa anlaşmazlığı. İyide kardeşim bu ülkede hukuk
var, mahkeme var. Hakkını mahkemede arayacağına neden kendini ateşe veriyorsun?
Değer mi? Yaşamını kaybetmen ya da vücudunun yanması neyi çözecek ki?
Bir başka olay
ay önce “kürtaj” ve “sezaryen” yasaklansın
yasaklanmasın diye toplumda farklı görüş ve düşünceler tartışıldı. Kadınlar
ellerinde pankartlarla “vücuduma karışma” diye protesto gösterileri yaptı.
Kimileri de kürtajın yasaklanması gerektiğini söyledi. Bu durumda artık doktorlar
kürtaj yapmaktan kaçınır oldu sanırım ki;
Sivas’ta doğum için
devlet hastanesine giden 29 yaşındaki Sehiba Karadağ, “18 saat boyunca normal doğuma zorlandığını daha sonra sevk edildiği
başka bir hastanede sezaryenle bebeğini dünyaya getirdiğini” belirterek
hastaneden şikâyetçi oluyor. Basında zaman zaman bu tür olaylara rastlıyoruz.
Doğum için “sezaryen” yapılmayan kadın normal doğumda yaşamını yitirebiliyor.
Sezaryen hangi durumlarda gereklidir ve buna nasıl karar verilir bilemem lakin
insan yaşamının riske atılması; ana karnında ki çocuğun riske atılması doğru
eşi ve çocuklarını öldürüp intihar eden vatandaşın durumu henüz
belleklerdeyken; yine İstanbul Kadıköy’de 64 yaşındaki İsmail P. Yeni evlendiği
42 yaşındaki Mutlu P.’yi önceki evliliğinden olan 12 yaşındaki oğlunun gözleri
önünde bıçaklayarak öldürüyor.
Yok olup giden hayatlar. Sönen ocaklar.
Hayaller ve gelecekler. Tüm bunlara değer mi? Yaşamın, hayatın önemini
kavrayamayanların, bir anlık öfkesine hâkim olamayanların sonradan ne acılar
çektiklerini tahmin etmek güç olmasa gerek.
Yarından sonra 10
Kasım. Ata’nın ölümünün 74. Yıl dönümü. Rahmet, saygı ve minnetle anıyorum.
İhaneti kendine vazife
bilenler, kabul edilemez şaşkın söylemleriyle ne derlerse desinler; yıkılmakta
olan bir devletin acımasızca işgal edilmeye çalışılan topraklarını işgalden
kurtaran; emperyalist ve işgalci devletlerin varlığını Anadolu topraklarından
kovan; yerleştirdiği ilke ve devrimleriyle bizlere her daim ışık olan;
aydınlanmacı ve çağdaş atılımların vazgeçilmez lideri Mustafa Kemal Atatürk
gönlümüzde, beynimizde ve yüreğimizde varlığını korumaya devam edecektir.
Türkiye Cumhuriyeti Atatürk’ün deyişi ile “ilelebet payidar kalacaktır…”
bol. Çevresi geniş. Tarih kenti. Tarihi yarımadanın silueti insanı cezbediyor.
Gün boyu boğazın iki yakasından işlerine, sevdiklerine giden insanları taşıyan
vapurlar. Vapurların açık pencerelerinden atılan ekmek kırıntılarını kovalayan
martılar. Buram buram tarih kokan mekânlar. Kadıköy, Üsküdar, Eminönü, Sultan
Ahmet, Karaköy ve diğerleri.
şiirlerinde hayat bulan İstanbul. Çay ve simiti ile kendine on binleri çeken
İstanbul. Bir yudum gün ışığı. Bir tutam bulut ve yağmur. Mavinin ışıltısı ile
Bugün gün boyu gri
bulutlar güneşi göstermedi bir türlü. Hafiften ısıran bir soğuk kışlıkları çıkarmıştı bulundukları yerden. Geniş bir alana
yayılmış, uçsuz bucaksız gibi görünen binalar, beton yığınları. Bir parça
yeşile hasret sokaklar, caddeler. İnsanın ruhunu sıkan, cendereye sokan;
birbirine yaslanmış apartman blokları. Dar sokaklar. Çocukların oynayabileceği boş alanı bulmak olanaksız. Ne yapsın bu çocuklar. Sokak aralarında çocuk
sesine hasret binalar, evler.
Kaç gündür soğuk
algınlığının verdiği kırgınlık bunalttıkça bunalttı beni. Bir gazete almaya
çıkmak ne mümkün. Bugün biraz daha iyiydim. Çıkıp dolaşayım dedim sokakları.
Yorgun ayaklarım çekti götürdü beni, diretemedim. İyi de etmişim.
gişelerine kadar yürümüşüm. Geniş yol arabalarla kaynıyor. Duraklar tıklım
tıklım. Etraf cıvıl cıvıl. Gençlerle dolu. Yağmura aldırmadan yan yanalar.
Cafelerde. Az da olsa var olan genişçe bir alanda. Kucaklarında, ellerinde
kitaplar. Belli ki dershaneye gidiyorlar. Duruşları sevgi dolu; sıcak, hoyrat
bakmak üzüyor insanı. Hapishanelerde “suçum nedir” diye soranların yargılandığı
davalar. Uzun bir zaman oldu devam ediyor. Suçlu mu suçsuz mu bunlar belli
değil. Bir yandan dışarıda umutla bekleyen aileleri, çocukları. Yürek burkan
Terör örgütünün elemanı
iken yakalanıp mahkûm olan biri. Çıkmış tanıklık yapıyor. Doğru mu değil mi
bilinmez anlattıkça anlatıyor.
Kimdir bu tanık peki?
Yıllar önce yakalanmadan terör olaylarına karışmış biri. Biz bunların
tanıklığına, söylediklerine mi kaldık? Ya yaptıkları? Masum değil ki. Kurdukları pusularla
askerleri, polisleri, öğretmenleri kurşunlayıp şehit etmişler.
Kundak da ki çocukları,
savunmasız vatandaşları öldürmüşler. Onlarca ana babayı gözü yaşlı bırakmışlar.
Sevgilileri birbirinden ayırmışlar. Çocukları yetim bırakmışlar.
Gazeteyi bir kenara
bıraktım. Yazılanları uzun uzun düşündüm. Kime inanıp kime inanmayacağımızı
Gözleri pırıl pırıl
parlayan, şakalaşan, gülen, birbirini kovalayan gençlere baktım. Gülümsedim.
Kardeşlik duygusunun, arkadaşlık ve komşuluk duygusunun ne kadar önemli
olduğunu düşündüm. Akıl ve yürekleriyle yarınlara ışık olacak gençlerin varlığı
bizleri mutlu ediyor.
Yaşam kavgası, hay huy.
Biter mi hiç? Koskoca İstanbul bu. Adam kaynıyor. Sisler, dumanlar içinde bir
İstanbul. Ya havalar? Edip Akbayram’ın şarkısının sözlerini anımsatıyor;
“Havalar nasıl oralarda; üşüyor musun?...”
“FETÖ ile mücadele”, ortalığı muhaliflerden temizleme aracı oldu