Kurban Bayramı'nda et tüketimi ve sağlıklı beslenme
Kurban Bayramı'nda et tüketimi ve sağlıklı beslenme için nelere dikkat etmeliyiz?
TMMOB Gıda Mühendisleri Odası Konya Şubesi yaklaşan bayram öncesi yazılı açıklama ile kamuoyuna ulaştı.
Bayramlar, tüm aile bireylerinin, akraba ve yakınlarımızın bir araya geldiği, sevgi ve mutluluğun göstergesi olan, zevkle ve özenle hazırlanan geniş sofralarda ağız tadıyla yemeklerin yendiği özel günlerdir. Sağlıklı bir bayram geçirmek için doğru besin seçimi, kurbanlık kesimlerinin doğru şekilde yapılması, etlerin gıda güvenliğine uygun hazırlanması ve saklanması, uygun pişirme yöntemleri kullanılması gerekmektedir. Yılda bir defa olan Kurban bayramında et tüketimi ile bunun yanı sıra tatlı tüketimi önemli ölçüde artmaktadır. Gün içerisinde birden fazla et tüketilmesi özellikle taze et tüketilmesi, bayram ziyaretlerinde ağır tatlılar, şeker ve çikolataların yenmesi sindirim sistemini, kalp ve damar sağlığını ve kolesterolü etkilemektedir. Ancak özellikle bu dönemde kronik hastalıklara sahip olan bireyler ile çocuklar ve yaşlılar gibi yüksek risk grubundaki bireyler dikkatli olmalıdır. Bayram boyunca artan kırmızı et tüketimi ile kalp-damar hastaları, diyabet hastaları, hipertansiyon hastaları ve böbrek hastaları risk altındadır. Alınması gereken önlemlerin herkes için geçerli olduğu unutulmayıp kurban bayramında da sağlıklı beslenmenin temel kurallarına, yiyecek seçimine, porsiyon kontrolüne ve besin gruplarının dengeli dağılımına özen gösterilmelidir.
Hayvanlardan İnsanlara Hastalık Yapıcı Mikroorganizmalar Bulaşması Engellenmelidir:
Mutlaka veteriner kontrolünden geçmiş kurbanlık alınmalı ve kurbanlık kesimleri uygun şartların oluşturulduğu, sağlığa uygun ortamlarda yapılmalıdır. Aksi takdirde insan sağlığını bozan mikroorganizmalar ile karşı karşıya kalınabilmektedir. Etler uygun koşullarda kesilmezse, doğru pişirilmez, uygun sıcaklıklarda bekletilmezse hayvanlardan insanlara tenya, şarbon, tüberküloz, salmonella gibi hastalıklar bulaşabilmektedir.
Kurban Eti Kesildikten Sonra Hemen Yenilmemelidir:
Kurban bayramında yapılan yanlış alışkanlıkların başında kurban etlerinin kesildikten hemen sonra, hatta sabah kahvaltısında tüketilmesi gelmektedir. Hayvanlardaki mikroorganizmalar kesimden sonra 24 saat içinde ölür ve hayvan ilk kesildiğinde ölüm sertliği olarak adlandırdığımız sertlikte olur. Özellikle mide ve barsak rahatsızlığı olan kişilerin dikkat etmesi gereken bir konudur. Yeni kesilmiş hayvanların etlerindeki sertlik hem pişirmede, hem de sindirimde zorluk oluşturur. Midede şişkinlik, hazımsızlık gibi sıkıntılara neden olur. Bazı rahatsızlıkların yaşanmaması için özellikle mide rahatsızlıkları çeken kişiler eti 24 saat beklettikten sonra tüketmeliler.
Uygun Pişirme Yöntemleri Seçilmelidir:
Eti pişirme yöntemi etin kalitesini doğrudan etkilemektedir. Etin lezzeti, kıvamı, kokusu, vitamin ve mineral içeriği etin pişirilme yöntemiyle ilgilidir . Kırmızı et, iyi kalite proteinin yanısıra yağ, özellikle demir, çinko, fosfor, magnezyum, B12, B6, B1 ve A Vitamini gibi mineral ve vitaminleri içermektedir. Özellikle demir mineralinin en iyi kaynağıdır. Ancak Demirin en iyi dostu olan C vitaminini ve yanısıra E vitaminini içermemektedir. Bu sebeple demirin biyoyararlılığını arttırmak için etlerin sebzeler ile beraber pişirilmesi ya da etle birlikte sebzelerin de tüketilmesi sağlıklı beslenme için oldukça önemlidir. En doğru pişirme şekli i ızgara, haşlama, fırında veya sebzelerle birlikte tencerede pişirme şeklidir. Etlerin çok uzun süre yüksek ısıyla temas etmesi kanserojen öğelerin oluşumuna neden olmaktadır. Ayrıca mangalda pişirme sırasında etin dış kısmı hızlı şekilde pişmekte proteinler katılaşmakta ve etin iç kısmı çiğ kalmaktadır. Etlerin az pişmiş veya çiğ tüketilmesi ette kaliteyi düşürmesinin yanısıra, besin zehirlenmelerine de neden olabilir. Etler ızgarada pişirilecekse kömürleşecek şekilde kızartılmaması gerekir. Kömürleşen et kanser riski taşıdığından ve etin ateşe yakın olması B1, B12, folik asit gibi vitaminlerin kaybına yolaçmaktadır. Bunları engellemek için etler ateşten 15cm uzakta olmalıdır ve kömürler kor halini aldıktan sonra pişirilmelidir.
Temizlik ve Hijyene Dikkat Edilmelidir:
Dikkat edilmesi gereken bir diğer husus et hazırlamada kullanılan kesme tahtaları, bıçak gibi malzemelerin çiğ sebze ve meyvelerin doğrama işleminde kullanılmamasıdır.
Bayramda Aşırı Et Tüketiminden Kaçınmalıdırlar:
Kurban bayramında özellikle şişmanlık, kalp-damar hastalığı, diyabet yeni şeker hastalığı, hipertansiyon, mide-barsak rahatsızlığı olanlar ile yaşlıların beslenmelerine dikkat etmeleri ve öğünlerde tüketmeleri gereken besin miktarını aşmamaları zorunludur. Etin fazla tüketimi kolon, mide, prostat kanseri riskini arttırmaktadır. Kırmızı et doymuş yağ, kolesterol içeriği oldukça yüksek besindir. Görünür yağlar ayrılsa bile kırmızı etin ortalama yağ içeriği yüzde 20'dir. Sebze ya da baklagil yemeklerini etle pişirmek isteniyorsa yağ ilave edilmemelidir. Kavurma ve kırmızı et öğle öğününde tüketilmeli, akşam öğününde ise sebze, kuru baklagil gibi posa içeriği yüksek yemekler tercih edilmelidir. Kırmızı eti hayatımızdan tamamen çıkarmak demir eksikliğine yol açmaktadır. Bu nedenle haftada 1-2 kez doğru pişirme yöntemleri ile hazırlanmış kırmızı et tüketimi sağlık beslenme açısından önemlidir.
Kurban Eti Doğru Şekilde Saklanmalıdır:
Etler uzun süre saklanmak istenildiğinde , kıyma, kuşbaşı birer pişirimlik parçalara ayrılarak buzdolabı poşetlerinde, buzdolabının buzluk kısmında veya derin dondurucuda saklanmalıdır. -2 derecedeki buzdolabında bir kaç hafta, -18 derecede ise daha uzun süre saklanabilir. Donmuş etler soğuk ortamda yani buzdolabında çözdürülmeli ve çözdürülen etlerin tekrar dondurulmamalıdır.
Kurban Bayramı'nda Rahatsızlanmamak İçin Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar:
* Hafif bir kahvaltı ile güne başlanmalı.
*Az ve sık aralıklarla doğru gıdalar seçilerek beslenme yapılmalı. Ağır bir öğünün ardından kalp krizi geçirme riskinin artacağı unutulmamalı
*Çikolata ve şerbetli tatlı yerine sütlü tatlıları veya kabak, armut, ayva tatlısı gibi meyve tatlılarını tercih edilmeli
* Tek yanlı beslenmekten kaçınılarak et, sebze, süt ve tahıl grubu yiyeceklerden hepsinden ölçülü tüketilmelidir. Tabağın ¼ 'ü kırmızı et kalan kısmı ise sebze yemekleri ve salatadan oluşmalı, yanında tam buğday ekmeği tüketilmeli.
*Yanlış seçilen ve fazla tüketilen her lokmanın sağlığı olumsuz etkileyeceği unutulmamalı
*İkramlarla ve fazla yemeyle bozulan barsak hareketlerinin düzene girebilmesi için ara öğünlerde meyve tüketimine önem verimeli,
*Barsaklarda su tutulumuna neden olan fazla çay ve kahve tüketilmemeli
*Bol bol su ve sıvı tüketilmelidir. Sıvı gereksinimi su, taze meyve suyu, ayran gibi sağlıklı içeceklerle karşılanmalı
*İkramların aşırıya kaçmasına önlem olarak bayram ziyaretine gitmeden önce aç gidilmemeli. Yine de fazla yenilmişse fiziksel aktivite artırılmalı
*Gün içinde çok yenildiyse akşam sadece yoğurt ve meyve tüketilmeli, bu öğün hafif geçirilmeli.
*Mutlaka yürüyüş yapılmalı. Bayram ziyaretlerinin mesafeler yakınsa yürüyerek yapılması, her gün 30 - 60 dakika tempolu yürünmesi hem bağırsak hareketlerini, hem de yavaşlayan metabolizmayı düzenler.