Beyin Sapı Gliomu: Belirtileri, Tanı ve Tedavisi | Kanser Tedavisi
Beyin sapı, omurilik ile beyni birbirine bağlar. Ense üzerinde bulunan beynin en alt kısmıdır. Beyin sapı; motor becerileri, duyusal aktivite, koordinasyon ve yürüme, kalp atışı ve nefes alma gibi vücudun çoğu temel fonksiyonlarını kontrol eder. Üç bölümden oluşur: Orta beyin, Medulla oblongata ve Pons.
Beyin Sapı Gliomu Nedir?
Beyin sapı gliomu, merkezi sinir sistemi (MSS, beyin ve omurilik) tümörü türüdür. Beyin sapındaki sağlıklı hücrelerin değişimi ve kontrolsüz büyümesi ile oluşan kitle “tümör” olarak adlandırılır. Tümör, kanserli ya da iyi huylu olabilir. Kanserli tümör, malign olduğu için vücudun diğer bölümlerine yayılabilir. İyi huylu (benign) tümör ise büyüyebilir, ancak yayılmaz. Gliom, beyin destekleyici bir hücre olan glial hücrede büyüyen bir tümördür.
Beyin sapı gliomu en sık 5 ile 10 yaş arası çocuklarda görülür. Çoğu beyin sapı tümörü ponsta gelişir ve beyin sapının bir parçası olarak büyür. Beyin sapı gliomu tedavisi zorlu hale gelebilir ve ameliyatı gerçekleştirmek zor olabilir.
Beyin Sapı Gliomu Belirtileri ve Bulguları
Beyin sapı gliomu olan çocuklarda aşağıdaki belirtiler veya bulgular ile karşılaşabilirsiniz. Bazen beyin sapı gliomu olan çocuklarda bu belirtilerden herhangi biri kendini göstermeyebilir. Ya da, bu belirtiler beyin sapı gliomu olmayan bir sağlık durumu nedeniyle ortaya çıkabilir.
Çift görme veya göz kapaklarını kapatmanın mümkün olmaması
Gıdaları zorlukla çiğneme ve yutma
Kol ve bacaklarda güçsüzlük, sakarlık ve yürüme zorluğu
Bu listede yer alan semptomlar ve bulguların biri veya daha fazlası hakkında endişeleriniz varsa, mutlaka çocuğunuzun doktoru ile konuşun.
Beyin Sapı Gliomu Teşhisi
Doktorlar beyin sapı tümörü tanısı ve tümörün vücudun başka bir kısmına yayılıp yayılmadığını öğrenmek için pek çok test kullanırlar. Bazı testler, en iyi tedavi seçeneğini belirlemeye yardımcı olabilir. Diğer tümör türlerinin çoğu için biyopsi kesin tanı koymanın tek yoludur. Genel olarak, biyopsi ile çocuklarda yaygın (diffüz) beyin sapı gliomunu önlenir. Çünkü biyopsi sonuçları tedavi seçenekleri değiştirmez. Buna ek olarak, prosedürün ciddi riskleri olabilir. Ancak, beyin sapı gliomu sıra dışı özelliklere sahip olduğunda biyopsi kullanılabilir.
Hastaların çoğu için beyin sapı gliomu teşhisi sadece manyetik rezonans görüntüleme (MR) ile yapılır. Bu sebeple diffüz beyin glioma diğer tümörlerin çoğuna benzemez. Fokal beyin sapı tümörü için biyopsi ve cerrahi ile tümörün çıkarılması düşünülebilir. Eğer biyopsi mümkün değilse, doktor tanı koymasına yardımcı olacak diğer testleri önerebilir. Diğer görüntüleme testleri, tümörün yayılmış olup olmadığını öğrenmek için kullanılabilir.
Aşağıdaki listedeki seçenekler beyin sapı gliomu teşhisine yardımcı olur, ancak listedeki tüm seçenekler her hasta için kullanılamaz. Çocuğunuzun doktoru bir tanı testi seçerken bu faktörleri göz önünde bulundurur:
Fiziksel muayeneye ilave olarak, aşağıdaki testler beyin sapı gliomunu teşhis etmek için kullanılabilir:
Tanı testleri yapıldıktan sonra, doktorunuz sizinle birlikte tüm sonuçları gözden geçirecektir. Eğer tanı kanser ise, bu sonuçlar doktorun tümör evresini açıklamasına yardımcı olur.
Beyin Sapı Gliomu: Risk Faktörleri
Doktorlar ve araştırmacılar beyin sapı gliomu da dahil olmak üzere çoğu çocukluk çağı tümörleri nedenlerini henüz bilmemekteler. Genetik faktörlerin beyin sapı gliomlarının küçük bir yüzdesinde rol oynayabileceğine dair bazı kanıtlar vardır.
Aşağıdaki genetik koşullar, merkezi sinir sistemi (MSS) tümörü gelişimi ile daha yüksek bir riskte ilişkilidir:
Beyin Sapı Gliomu: İstatistikler
Her yıl 20 yaşından küçük yaklaşık 4000 çocukta merkezi sinir sistemi tümörleri tanısı konur. Lösemiden sonra, merkezi sinir sistemi tümörleri ikinci en sık görülen çocukluk çağı kanserleridir. Tüm çocukluk çağı beyin tümörlerinin %10 ile %20’sinde beyin sapı gliomları vardır. Genellikle yaşları 5 ile 10 arasında olan çocuklarda görülür.
Beyin sapı gliomu olan çocuklar için hayatta kalma oranı tümörün konumuna bağlı olarak değişir. Orta beyindeki veya medulla oblongata tümörü ile çocukların uzun vadeli sağ kalım oranları %65 ile %90 aralığındadır. Ancak, ponsta bulunan tümör olan “pons gliomu” tedavisi daha zordur ve genellikle hızlı bir şekilde kötüleşir. Bu tümör için sağ kalım oranları düşüktür.
Not: Yukarıda bahsettiğimiz tahminler her yıl ABD’de bu kanserin tanısı konulan çocukların verilerinden geliyor.
Beyin Sapı Gliomu Tedavi Seçenekleri
Genel olarak, çocuklarda tümörler nadir görülür, bu yüzden diğer çocuklarda etkileri bilinmediği sürece doktorların tedavi planı oluşturması zor olabilir. Çocukların %60’ından fazlasının klinik çalışmanın bir parçası olarak kabul edilmesinin nedeni budur.
Beyin sapı gliomu tedavisi için en yaygın seçenekler ve açıklamaları aşağıda listelenmiştir. Tedavi seçenekleri ve öneriler tümörün derecesi ve evresi, olası yan etkileri, ailenin tercihleri ve çocuğun genel sağlığı gibi çeşitli faktörlere bağlı olarak değişir. Çocuklarda beyin sapı gliomu tedavisi için radyoterapi, kemoterapi ve ameliyat olmak üzere üç tip tedavi seçeneği kullanılır. Bazı durumlarda, bu tedaviler birlikte kullanılabilir.
Genetik bir hastalık olan Nörofibromatozis tip 1 (NF1) için beyin sapı gliomu tedavisi farklı olabilir. NF1 olan bir çocukta tümör diffüz görünüyor olsa da, düşük-dereceli olabilir. İşaretlerin daha kötüye gittiğine dair tümörü izlemek için aktif sürveyans ve tetikte bekleyiş tavsiye edilebilir. Tümör büyümeye ve yayılmaya başlarsa, tedavi başlayacaktır.
Radyoterapi, beyin sapı gliomu olan çocuklar için en sık uygulanan tedavidir. Radyasyon tedavisi bazen bir çocuğun beyin büyümesi ve gelişimi ile ilgili sorunlara neden olabilir. Doktor tarafından tümörün başka bir şekilde tedavisi tercih edilebilir. Küçük çocuklarda radyoterapiyi önlemek veya ihtiyacı azaltmak amacıyla, doktor tümörü küçültmek için önce kemoterapi kullanabilir.
Kemoterapi tek başına beyin sapı gliomu için etkili bir tedavi değildir. Bazen doktor radyoterapi ile aynı anda ve radyoterapi sonrasında kemoterapi kullanabilir.
Ameliyat, sadece tümör MR taramasında fokal göründüğü zaman beyin sapı gliomunu tedavi etmek için kullanılır. Beyin sapı gliomu yaygın türleri için çoğu çocukta ameliyat önerilmez veya tümörün konumu ve içerdiği risk nedeniyle mümkün olmaz.