Ceylan Özgün Özçelik ve Kaygı
‘Kabusla gerçek arasındaki bağlantıya’ dair…
Yıllarca televizyonun en uzun soluklu sinema programı En Heyecanlı Yeri’yi hazırlayıp sunan Ceylan Özgün Özçelik, kısa film çalışmalarının ardından, sinema alanındaki gazetecilik ve yazarlık faaliyetlerine ara vererek uzun metrajlı filmi Kaygı’ya odaklandı. Genç yönetmen, çağdaşı sinemacıların gittiği yoldan bir nebze ayrı bir yola sapmak suretiyle, yakın tarihimizin korkunç olaylarından birinin filmin dünyasında adeta bir karabasan gibi dolandığı, gerilimi, politik sinemanın nüveleriyle birleştiren Kaygı’ya imza attı. Başrolünde bilhassa Algı Eke’nin şık bir performans sergilediği film dünya prömiyerini Berlin Film Festivali’nde yaptı. Ayrıca gösterildiği South by Southwest’te (SXSW) LUNA Gamechanger ödülünün de sahibi oldu. Filmin 12 Mayıs’ta vizyona gireceğini de belirtelim.
İnsanın benliğine ve belleğine saldıran, toplumsal belleği yeniden kurgulayan, artık distopya olmaktan çıkarak hayatımızın bir gerçeği haline gelen korkunç iktidarların, unutturmak ve uyuşturmak gibi mefhumlardan nasıl beslendiğini hassas bir noktadan anlatan filmin yönetmeni Ceylan Özgün Özçelik sorularımızı yanıtladı.
Kaygı’nın en çok üzerinde durduğu temalar arasında toplumsal hafıza, unutkanlık ve tepkisizlik yer alıyor. Bu temaları ve dahasını, gerilim filmi atmosferinde ele alan bu hikayeyi çekmeye nasıl karar verdin? Bir sinefil olarak fikir sinemasından yorgun düştüm açıkçası. Ancak bir öykü kitabında şık durabilecek bir cümleyi kahramanlaştırıp, o cümleyi/fikri, görsel ve işitsel olarak destekleyecek gücü bulamadan filme dönüştüren bir rejisör olmaktan ödüm kopuyordu. Güvenli sularda yüzmeyen, duygu sömürüsüne geçit vermeyen, hareket eden kameranın ve etkin sesin varlığından korkmayan bir tür filmi, bir atmosfer filmi yapabilmeyi umut ediyordum. Hafıza ve belleğin Kaygı’nın atardamarı olması kaçınılmazdı. Hepimiz unutuyoruz çünkü. Her şeyi unutuyoruz. Yakın tarihimizdeki kanlı olaylardan sokaklarımızın adlarına… Her şeyi. Birbirimizle ve geçmişimizle yüzleşebilme yetimizi kaybetmek üzereyiz. Bu kaybedişi düşündükçe ve unutma-unutturma üzerine araştırma yaptıkça, kendimi defalarca kez yeniden kurgulanmış bir distopyanın içinde buldum. Hepimiz gibi.
Filmin görsel olarak bir duruşu ve keskin bir anlatısı var. Bu yapıyı kurarken beslendiğin kaynaklar neler oldu?
Filmin esinlendiği katliama ve o şehrin tarihine dair kitaplar, dava sürecinin detayları, henüz yok edilmemiş videolar ve gazete manşetleri birincil kaynağımdı. Okuduğunuz, izlediğiniz şeyler karşısında ne yapacağınızı şaşırıyorsunuz.
Kaybolan belleğin canlanması, geçmişle hesaplaşma, anksiyete ve kaygı üzerine kitaplar bir rota çizmemde yardımcı oldu. Psikanalist Nicolae Vaschide, kabus-gerçek bağlatısına farklı bir yerden bakmamı sağladı.
Tabii ilham kaynağım olan yönetmenler ve filmler de sayıca epey fazla… Chantal Akerman’dan Metin Erksan’a, Kiracı/The Tenant’tan 40m2 Almanya’ya uzanan bir liste… Yaklaşık iki yıl aralıklarla mekan baktım. Karşıma, hissi çok güçlü olduğu için bana sahne yazdıran mekanlar çıktı. Ana karakter Hasret’i geçmişe çağıran ve katliam sahnesine eşlik eden Onu Ben Çok Severdim adlı şarkı, babamın, üç dört yaşımdayken bana yaptığı bir şarkıydı. Melodisi kafama kazınmıştı ama sözleri unutmuştum. Vaktiyle sesimi kasete kaydetmişlerdi. Çok aradık o kaseti. Bulamadık. Nihayetinde bütün aile bir araya gelip şarkının sözlerini hatırlamaya çalıştık ve hatırladık!
Film yapmaya başlamana sebep olan motivasyon neydi? İlk filminde bu motivasyonunu korudun mu? Yoksa değişti mi?
İlkokul talebesi olduğum vakitlerden beri film yapmak istediğimden, motivasyonum sinemayı delicesine sevmemdi. Bunun yanına bir de ‘sinema yapmayı’ delicesine sevmem eklendi (Gülüyor). Bir yönetmen olarak tek arzum, seyircinin ilk filmimi ve umuyorum sonraki filmlerimi hissedebilmesi. Sonuçta her şey, birine perdeden dokunabilmekle ilişkili…
Filmin yurtdışı festivallerindeki gösterimleri sırasında karşılaştığın en ilginç tepki ya da soru neydi?
Berlin’de bence en ilginç vaka, beş gösterimin beşinin de biletlerinin tükenmesiydi. Üçüncü gösterimde, soru-cevap, salondan fuayeye taşındı. Fuayede çok sayıda Alman seyirci, bana ve ekibime “Bu film sebebiyle başınıza iş açılırsa, bizim evde yaşayabilirsiniz” dedi!
South by Southwest (SXSW) gösterimlerinde beni en çok şaşırtansa, seyircinin filmdeki alternatif Türkiye ile Trump Amerikası arasında benzerlik kurmasıydı. Berlin’den farklı olarak Amerikalı seyirci, ikinci filmde ne yapacağımı merak etti, onun konusuna dair sorular soruldu. Filmin ilham verici bir yapım hikayesi var. Tüm bu süreçte en çok zorlandığın, seni çok yoran ne oldu? İki buçuk yıl süren finans ve yapımcı arayışı, baş etmesi yer yer olanaksızlaşan bir süreçti. Hem endüstriyi hem ailenizi hem de eşinizi dostunuzu film yapabileceğinize ikna etmek, size inanmalarını sağlamak zor! Pes etmeye ramak kalmışken yeniden ayaklanıyorsunuz. Yapımcı arayışı, tamamen yalnız olduğunuz ve bu yalnızlığın sizi hırpaladığı bir süreç.
Sinemada en çok neye şaşırıyor heyecanlanıyorsun? Klasik anlatıya kök söktüren, derdiyle ve biçimiyle risk alan, özgün ruhlu, ilginç buluşlarla örülü ve tüm bunlarla beraber duygusuyla içe işleyen filmlere heyecanlanıyorum. En son festivalde izlediğim RAW’a aşırı şaşırdım ve sevdalandım. Birbirimizi yeme halimizin aile temelinde bu kadar dahiyane bir senaryo ve kamerayla anlatıldığına tanık olmamıştım.
Açılış fotoğrafı: Ceylan Özgün Özçelik Kaygı'nın setinde.
Tags: Ceylan Özgün Özçelik Kaygı Yazar: Murat Emir Eren
Tiyatro Artık Nadasa Bırakılmıyor
Bu Haber Bizim Gezegenden Değil
Duvarlar Çok Sıcak Hatırlayamadığınız bir nedeni olmalı. Hakkımızda