Türkiye'de Buzulların Oluşturduğu Yer Şekilleri | Coğrafya Eğitim Sitesi
Etiketler kpss coğrafya
Buzul şekilleri kutuplar ve kutuplar yakın yerlerde yaygındır. Türkiye’nin matematik konumundan dolayı kıyı kesimlerde buzul şekilleri görülmez. Buzul şekillerine sadece yüksek dağların zirvesinde rastlanır. Bu nedenle Türkiye’de yer şekillerinin oluşmasında en az etkili dış kuvvet buzullardır.
Türkiye’nin batısında buzul şekilleri 2400 metrenin üzerinde görülür. Karasallın etkisiyle bu değer doğuya doğru gidildikçe yükselmektedir. Karadeniz’de denize dönük yamaçlarda 2500 metreyi, İç Anadolu ve Doğu Anadolu’da bu değer 3200 metreyi bulur.
Türkiye’de en çok görülen buzul şekilleri sirkler ve buzul vadileridir. Buzulların hareketi sırasında yeryüzünü aşındırmasıyla oluşturdukları çukurluklara sirk adı verilir. Sirkler içinde suların birikmesiyle de sirk gölleri meydana gelmiştir. Buzulların bir vadi boyunca ilerlemesi sonucunda tekne vadiler oluşur. Ağrı Dağı’nın zirvesinde takke buzulu bulunmaktadır.
Buzulların taşıyıp biriktirdikleri malzemelere moren denir. Buzulların kayaların yumuşak kısımlarını aşındırması sert kısımları bırakmasıyla oluşan tümseklere hörgüçkaya denir. Karadeniz Dağları’nın yüksek kesimlerinde hörgüçkaya ve morenler bulunmaktadır. Türkiye’de morenlere tekne vadilerin önünde de rastlanır.
Türkiye’de buzul şekillerinin bulunduğu dağlar şunlardır:
Uludağ, Sultan Dağları, Barla, Davras, Dedegöl, Bey Dağları, Bolkar, Aladağlar, Erciyes, Mercan, Mescid, Giresun, Kaçkar, Yalnızçam, Bingöl, Süphan, Tendürek, Ağrı ve Buzul Dağı.
Buzul, Kaçkar, Mercan, Aladağlar, Bolkar, Erciyes, Geyik ve Uludağ’da sirk gölleri bulunmaktadır.
Bey Dağları, Aladağlar, Bolkar, Buzul, İkiyaka, Kaçkar, Büyük Ağrı, Erciyes ve Uludağ’da tekne vadiler bulunmaktadır.
Günümüzde üzerinde buzul bulunan dağlarımız:
Erciyes, Ağrı, Kaçkar, Buzul (Cilo), ve Bolkar Dağları’dır.
Türkiye’nin en büyük buzulu Buzul Dağı’ndaki İzbırak Buzulu’dur.