90 milyarlık jeep'e LPG'li devlet desteği! - Meral Tamer
90 milyarlık jeep'e LPG'li devlet desteği!
* 1997'de 40 bin ton
* 1998'te 150 bin ton
* 1999'da 500 - 600 bin ton
Bu rakamlar, Türkiye'de 1 yılda tüketilen otogaz miktarı. Tüketimin bu yıl da katlanarak artacağından kimsenin kuşkusu yok. Pekiyi ülkemizde otogazın önlenemez yükselişi nereye varacak?
Otogazın devlete ton başına maliyeti benzine göre 20 dolar daha yüksek. Ancak yine ton başına 95 dolar sübvanse ediliyor ve benzinin dörtte bir fiyatına satılıyor. Hal böyle olunca da likitgazı taksiler kadar, hatta taksilerden daha fazla özel araçlar tercih ediyor.
BP Genel Müdürü Ertuğrul Tuncer'e göre "özel araçlar içinde otogazı en çok tercih edenler, yakıt tüketimi en fazla olan jeep ve Mercedes sahipleri. Yani devlet, 80 - 90 milyarlık aracı sübvanse etmiş oluyor! Oysa amaç, Batı'da olduğu gibi temiz havayı subvanse etmek olmalı."
Uzmanlara göre benzinden yüzde 300 vergi alınırken likitgazın neredeyse vergisiz satılması sonucu devletin uğradığı vergi kaybı 500 milyon dolardan fazla.
LPG'ye geçen araç sayısı kimine göre 420 bin, kimine göre 600 bin. Hangi rakamı kabul ederseniz edin, bu alanda çok kısa zamanda pek çok Avrupa ülkesini solladığımız meydanda.
4. Petrol Fuarı Petroleum 2000 kapsamında hafta sonu düzenlenen "Otogazın sektördeki yeri ve geleceği" başlıklı toplantıda Türkiye Likit Petrol Gazcılar Derneği Başkanı Yılmaz Cömert, bazı Avrupa ülkelerinde LPG'li araç sayıları hakkında şu bilgileri verdi:
* Belçika'da 40 bin araç
* Fransa'da 90 bin araç
* Polonya'da 310 bin araç
* Hollanda'da 360 bin araç
* Türkiye'de 420 - 600 bin araç
İtalya, 1 milyonu aşan LPG'li araç sayısıyla Avrupa ülkeleri arasında öne çıkıyor gibi görünse de ülkedeki toplam 35 milyon araç içinde LPG'li araç oranı Türkiye'den düşük.
Eğer amaç temiz havayı sübvanse etmekse, otogazın hedef kitlesi şehir içi trafiğinde sürekli dur - kalk yapan araçlar, yani taksiler, kamu taşıma araçları, ticari araçlar vs. olmalı. Nitekim gerek Avrupa ülkelerinde, gerekse Japonya'da uygulamanın bu yönde olduğu biliniyor.
Türkiye Akaryakıt Bayileri Petrol ve Gaz Şirketleri İşverenleri TABGİS Başkanı Mustafa Cengiz'e göre "gariban" edebiyatı yapılan taksilerin LPG'li araçlar içindeki payı taş çatlasa yüzde 10'u geçmez. Cengiz "600 bin aracın en fazla 60 bini taksi. Yüzde 90'ı özel araçlar. LPG petrolün kremasıdır. Biz Katar mıyız, biz Abu Dabi miyiz? Aradaki farkı Yeşiller mi ödüyor?" diyerek LPG'ye sağlanan devlet sübvansiyonunu eleştiriyor.
Nitekim değişik ülkelerdeki otogaz fiyatlarıyla ilgili yandaki tabloya göz attığınızda Türkiye'de LPG'nin sudan ucuza satıldığı hemen görülüyor.
Bu arada Türkiye'de 600 bin ton sınırına dayanan otogazın dünya tüketiminin yıllık 10 milyon ton olduğunu da hatırlatalım.
Otogazda vergi kaybını taşıt puluyla önlemek
LPG, dolayısıyla da otogaz, yalnız Türkiye'de değil diğer ülkelerde de sübvanse ediliyor. Ancak yandaki tabloda da gördüğünüz gibi Türkiye'de satılan otogazın fiyatı, Avrupa ülkelerine göre hayli düşük. Oysa benzinin fiyatı Avrupa'da olduğu gibi Türkiye'de de 1 dolar civarında.
Otogazı sadece çevreci amaçlarla sübvanse eden gelişmiş ülkelerde ise taşıt puluna benzer kademeli bir vergi sistemi uygulanmakta. Yol vergisi adı altında 250 - 450 dolar arası yıllık vergi alınıyor. Taksiler ve kamu taşımacılığı yapanlar en düşük vergiyi öderken, LPG'ye geçen özel araçlardan yüksek vergi alınarak caydırıcı bir politika izleniyor. Çünkü zaten herkese yetecek kadar LPG bulmak mümkün değil.
Mutfak tüpünde kullanıldığı için LPG'nin fiyatı ülkemizde öteden beri düşük tutulmaya çalışılıyor. LPG'nin hem vergisi çok daha düşük, hem de Akaryakıt Fiyat İstikrar Fonu'ndan (AFİF) sübvanse ediliyor. Şu anda benzinden kilo başına 402 bin lira vergi alınırken, LPG'den alınan vergi 2 bin lira bile değil (1600 lira). Ayrıca Bakanlar Kurulu'nun 23 Mart'ta aldığı bir kararla LPG'ye AFİF kapsamında yeni bir sübvansiyon daha getirilerek LPG'nin serbest olan rafineri çıkış fiyatı da kontrol altına alındı.