Esnek Mesai Anketi Üzerine Analiz
yazar Engin Çapar
Bu yılın başında esnek mesailer ile ilgili bazı tartışmalar başlamış,tartışmaya katılanların ağırlıklı görüşü,esnek mesainin bakanlıkça,hastane acillerinin yükünü azaltmak üzere getirilmiş bir uygulama olduğu yönünde idi.
Aile hekimliğinin başlangıcı ile birlikte hastanelerde çalışan pratisyen hekimleri de aile hekimliği uygulamasına dahil olmuş ve bulundukları kadrolar muhafaza edilmek kaydı ile,memuriyetten ücretsiz izne ayrılmışlardı.Uygulama başlangıcında hastane acillerinde sıkıntılar meydana gelmiş,hatta kimi illerde hastane acillerinde aile hekimlerinin görevlendirilmeleri yapılmıştı.Aile hekimliğine geçmeyen hekimler ve hastane kadrolarında bulunan uzman hekimler hastane acillerinde çalışmaya başlamış,ancak acil tecrübe azlığı yada acil de çalışmanın getirdiği memnuniyetsizlik yanında,yoğun hasta başvurusunu karşılayamamanın etkileri ile tartışmalar alevlenmişti...Aile hekimlerinin hastanelerde görevlendirilmeleri yada esnek mesai ile aile sağlığı merkezlerinin daha uzun süreler açık tutulması gibi tezler tartışılmış,Aile hekimliği cenahı bu tartışmalara,mevzuat içinde aile hekimlerinin hastane acillerinde görevlendirilemeyeceği üzerinde durmuş,bu tür görevlendirmelerin yapıldığı bazı illerde konu ile ilgili davalar açılmıştı..Yine esnek mesai uygulamasının cari giderlerin ödenmesi hususunda ,sınıflandırma kriterlerinden biri olarak belirlenmiş olması,aile hekimleri arasında "esnek mesai uygulaması hastane acillerinin yükünü azaltmak için getirldi "tezinin kuvvetle düşünülmesine sebep olmuştu.
O günlerde ,esnek mesai uygulamasının hastane acillerindeki yükün azaltılması amacı ile olduğunu varsayarak, esnek mesai yapan hekim sayısı ve esnek mesai sırasında hekimlere hasta başvuru sıklığının ne olduğunu öğrenmek maksadı ile aile hekimlerinin yoğun kullandığı sanal ortamlarda anket metodu uygulanmış ve esnek mesai yapılma sıklığı ve esnek mesai yapan hekimlere hasta başvuru sıklığı araştırılmıştı.
Anketimizi derneğimiz web sitesi ana sayfası içerisine konumlandırarak,aile hekimlerinin tartışma platformlarında duyurarak aile hekimlerin katılımını sağlamaya çalıştık.
Anketimiz yaklaşık olarak 2 ay süre ile websitemiz anasayfamızda kalmıştır, bu süre içerisinde, anketimize 383 hekim katılmıştır. Bu sayı aile hekimlerinin toplam sayısının 20348 olduğu düşünüldüğünde düşük olarak kabul edilmiştir,yine aile hekimlerinin sanal tartışma ortamlarındaki toplam üye sayısının 6000 li rakamlarında olduğu göz önüne alındığında,katılımın düşük kaldığı görülecektir.Burda aile hekimi arkadaşlarımızın anket yolu ile veri toplanmasına inançlarının düşük olduğu yada anket doldurma konusunda isteksiz oldukları ve yahut zaman darlığı olduğu varsayılabilir.
Anketimizde " Esnek mesai uygulayıp uygulamadıkları,eğer esnek mesai yapıyorlar ise,mesai bitimi olan saat 17 sonrasında kaç hasta başvurusu olduğu sorulmuştur.
Buna göre -Ankete katılan 383 hekimden 260 ı esnek mesai yapmadıklarını beyan etmişlerdir. Bu , genel katılımın %68 ini ifade etmektedir .Esnek mesai yaptıklarını beyan eden hekim sayısı ise 123 olarak gerçekleşmiş,genel katılımda aldığı pay %32 olmuştur.
Örneklem büyüklüğü yeterli olmasa da,katılan hekimlerin eğilimleri,esnek mesai yapmamak yönünde olmuştur.Bu eğilimin altında yatan sebepler için ayrıca daha geniş katılımlı bir çalışma yapılması ve sebeplerinin araştırılması doğru olacaktır.İş veren konumundaki sağlık bakanlığının mevzuat içerisinde yer verdiği bu uygulamanın sahada yanıtsız kalmasının sebeplerini irdelemesinin mantıklı olacağını düşünüyoruz,bu sayede sahada yeterince sahiplenilmeyen ve uygulanmayan esnek mesai için,sahanın taleplerine daha uygun bir çözüm getirilmesi yada toptan kaldırılması düşünülebilir.Ancak ifade ettiğimiz gibi neden esnek mesaiye rağbet olmadığı daha geniş bir çalışma ile irdelenmelidir.
Ankete katılan ve esnek mesai yapan aile hekimlerinin ise esnek mesai sırasında baktıkları hasta sayıları aşağıdaki gibi gerçekleşmiştir;
-Ankete katılan ve esnek mesai yapan aile hekimlerinin;
- % 83.7 sini oluşuran 103 aile hekimi esnek mesaileri sırasında 0-5 arasında hasta bakmaktadır
-% 8.9 unu oluşturan 11 aile hekimi 6-10 arasında hasta bakmaktadır,
-% 1.6 sını oluşturan 2 aile hekimi 11-15 arasında hasta bakmaktadır,
-% 1.6 sını oluşturan 2 aile hekimi 16-20 arasında hasta bakmaktadır,
-% 0.8 ini oluşturan 1 aile hekimi 21-25 arasında hasta bakmaktadır,
-% 3.2 ünü oluşturan 4 aile hekimi ise 25 ve üzerinde hasta bakmaktadır.
Görüleceği üzere esnek mesai yapan 123 hekimden yüzde 84 lük kısmı esnek mesaisi sırasında 0-5 arasında hasta başvurusu ile karşılaşmaktadır.Ankette yoğun başvuru olarak kabul edecebileceğimiz 15 ve üzeri hasta başvurusu ile karşılaşan aile hekimi oranı % 5 de kalmaktadır..
Her ne kadar örneklem büyüklüğümüz küçükte olsa, mesai sonrası hastane acillerine başvuran hasta sayılarının 500 ila 1000 arasında kaldığı göz önüne aldındığında, hasta eğiliminin de mesai sonrası aile hekimine başvurmayı değil,hastane acillerine başvurmayı tercih etme şeklinde gerçekleştiği görülmektedir.
Aile hekimlerin esnek mesai tercihlerinden bağımsız olarak ,esnek mesai yapan hekimlere hasta başvuruları incelendiğinde,hastaların bu konuda daha isteksiz olduklarını,esnek mesai sırasında değil,normal mesai içerisinde aile hekimlerine gelmeyi tercih ettiklerini söyleyebiliriz.Bu aşamada esnek mesai uygulamasının hastane acillerinin yükünü azaltmak üzere getirildiği tezini kimin getirdiğine bakmaksızın,anket sonuçları değerlendirildiğinde ,en başta hasta eğilimleri ile esnek mesai uygulamasının acillere başvuruları önlemeyeceğini söyleyebiliriz.
-Hekimler esnek mesai yapmak istememektedirler, sebepleri irdelenmeli ve sahanın talebine kulak verilmeli, düzenlemeler buna göre yapılmalıdır,
-Hekimler esnek mesai yapmak isteseler dahi, hastalar mesai sonrası aile hekimlerine gelmek istememektedir, tercihlerini yine yıllardır alışageldikleri gibi hastane acillerine gitmekten yana yapmaktadırlar. Bu durumda,hastaların bu eğilimleri daha detaylı olarak araştırılmasının yerinde olacağını düşünmekteyiz.
HAYDİ NÖBETE ! İSTER HASTANE İSTER ASM !
Aile Hekimliği ve Ekip Ruhu
Bugün : 424 Dün : 462 Bu Ay : 14775 Geçen Ay : 23042 Bu Yıl : 243155 Geçen Yıl : 437869