Kazanımlara. Bilgimatik %100. Ġlaveli! Uyumlu
Download "Kazanımlara. Bilgimatik %100. Ġlaveli! Uyumlu"
1 Bilgimatik Ġlaveli! Kazanımlara %100 Uyumlu2 ġubat OCAK ARALIK TEMEL ORTAÖĞRETĠME GEÇĠġ SĠSTEMĠ T.C. ĠNKILÂP TARĠHĠ DERSĠ NĠSAN 2013 MERKEZĠ SĠSTEM SINAVI SORUMLU OLUNAN KONULAR VE KAZANIMLAR 3.ÜNĠTE YA ĠSTĠKLÂL, YA ÖLÜM! 1 1 Ġlk Zaferimiz 1 DestanlaĢan DireniĢ 1. KurtuluĢ SavaĢı nda Doğu ve Güney cephelerinde yapılan mücadeleleri, sebep ve sonuçları açısından değerlendirir. 2 2 Ġstiklal Milletimindir 2. Batı cephesinde Kuvâ-yı Millîye birliklerinin faaliyetlerini ve düzenli ordunun kurulmasını değerlendirir. 6. Türk milletinin KurtuluĢ SavaĢı sürecinde elde ettiği askerî baģarılarının ulusal ve uluslararası etkilerini değerlendirir. 3 1 SavaĢa Rağmen Eğitim Kongresi 1 Anadolu Ġnsanının Büyük Fedakârlığı 3. KurtuluĢ SavaĢı nın yaģandığı ortamda Atatürk ün Maarif Kongresi yaparak Türkiye nin millî ve çağdaģ eğitimine verdiği önemi kavrar. 4. Türk milletinin millî birlik, beraberlik ve dayanıģmasının ifadesi olarak Tekâlif-i Millîye Kararları nın uygulamalarını inceler. 4 1 DiriliĢin Destanı: Sakarya 5. Sakarya Meydan SavaĢı nın ve Büyük Taarruz un kazanılmasında Atatürk ün rolünü fark eder. 1 Hayat Veren Zafer 6. Türk milletinin KurtuluĢ SavaĢı sürecinde elde ettiği askerî baģarılarının ulusal ve uluslararası etkilerini değerlendirir. 1 SavaĢa Son Veren Belge 6. Türk milletinin KurtuluĢ SavaĢı sürecinde elde ettiği askerî baģarılarının ulusal ve uluslararası etkilerini değerlendirir. 1 1 Sanat ve Edebiyat Eserlerimizde KurtuluĢ SavaĢımız 7. Örnek eser incelemeleri yaparak dönemin toplumsal olaylarının sanat ve edebiyat üzerine yansımalarını fark eder. Ünite Değerlendirmesi 4. ÜNĠTE: ÇAĞDAġ TÜRKĠYE YOLUNDA ADIMLAR 1 Saltanattan Milli Egemenliğe 1. Millî egemenlik anlayıģının güçlendirilmesi sürecinde saltanatın kaldırılmasını değerlendirir Zaferin ve Bağımsızlığın Tescili 2. Sevr ve Lozan AntlaĢmalarını karģılaģtırarak Lozan AntlaĢması nın sağladığı kazanımları analiz eder. 1 Millî Sınırlardan Millî Ekonomiye 3. Ġzmir Ġktisat Kongresi nde alınan kararları, millî iktisat anlayıģı ve tasarruf bilinci açılarından inceler. BaĢkent Ankara 4. Ankara nın baģkent oluģunun gerekçelerini açıklar. 1 YaĢasın Cumhuriyet 5. Cumhuriyetin ilân edilmesini, Türkiye de demokrasi rejiminin gerekleri ile bağdaģtırarak değerlendirir. 1 ÇağdaĢ Devlete Doğru 6. 3 Mart 1924 te kabul edilen kanunların gerekçelerini ve toplum hayatında meydana getirdiği değiģimleri fark eder. 1 Çok Partili Demokratik YaĢam 7. Atatürk ün çok partili siyasî hayata verdiği önemi kavrar. 1 ÇağdaĢ Uygarlığa Doğru Adımlar 8. ġapka ve Kıyafet Ġnkılâbını, tekke ve zaviyelerin kapatılmasını, miladî takvim ve uluslararası saat uygulamasının kabulünü millî kimlik kazanma ve çağdaģlaģma çerçevesinde değerlendirir. 17. Ölçü ve tartıların değiģmesini çağdaģlaģma çerçevesinde değerlendirir. 3 1 Hukuk ve Aile 9. Hukuk alanındaki geliģmeleri, Medeni Kanun un Türk aile yapısında ve kadının toplumdaki yerinde meydana getirdiği değiģiklikleri analiz eder. 1 Rejim KarĢıtı Bir Ġsyan 10. ġeyh Sait Ġsyanını çağdaģ, demokratik ve laik Türkiye Cumhuriyeti ne karģı tepkiler ve uluslararası iliģkiler açısından değerlendirir.3 NĠSAN MART 4 Kabotaj Bayramı 1 Mustafa kemal e Suikast GiriĢimi 1 Bir Devrin Analizi: Nutuk 11. Kabotaj Kanunu nu millî egemenlik hakları ve Türk denizciliğinde meydana getirdiği geliģmeler bakımından değerlendirir. 12. Mustafa Kemal e suikast giriģimini cumhuriyete yönelik tehditler çerçevesinde yorumlar. 13. Büyük Nutuk un söyleniģ amaçlarını, içeriğini ve tarihsel niteliğini kavrar Harf Ġnkılabından Millet Mekteplerine 14. Harf Ġnkılâbını ve Millet Mekteplerini, eğitimin yaygınlaģtırılması ve çağdaģ Türk toplumunun oluģturulması açılarından değerlendirir. 1 Millî Kültürümüz Aydınlanıyor 18. Atatürk ün millî kültür ve millî kimlik oluģturmak ve geliģtirmek için dil ve tarih alanında yaptığı çalıģmaları değerlendirir. Kubilay Olayı 15.Menemen Kubilay Olayını Türk milletinin cumhuriyet yönetimindeki kararlılığı 1 ve çok partili siyasî hayata etkisi açısından değerlendirir. Bir Cumhuriyet Kenti 16.ġehir incelemesi yoluyla Cumhuriyet Döneminde mimarlık ve Ģehir planlaması alanında yapılan çalıģmalara örnekler verir. ÇağdaĢ Üniversite Yolunda Üniversite Reformundan hareketle Atatürk ün bilimsel geliģme ve 1 kalkınmaya verdiği önemi kavrar. Devlet ve Toplum Elele 22.Atatürk Döneminde sağlık alanında yapılan iģleri devletin temel görevleri bağlamında inceler. Modern Tarımın DoğuĢu 23.Atatürk Orman Çiftliği örneğinden yola çıkarak Atatürk ün modern tarımın geliģimine ve çevre bilincine verdiği önemi fark eder. 1 Az Zamanda Çok ve Büyük ĠĢler 25.Onuncu Yıl Nutku ndan hareketle yapılan inkılâpları, Atatürk ün geleceğe yönelik Yaptık hedeflerini ve Türk milletinin özelliklerini değerlendirir Sanat ve Spor 24.Örnek olaylardan yararlanarak Atatürk ün sanata ve spora verdiği önemi fark eder. ÇağdaĢ Türk Kadını 21.Atatürk ün kadınlara sağladığı sosyal ve siyasal hakları dönemin çeģitli 1 ülkelerindeki kadın haklarıyla karģılaģtırarak değerlendirir. Soyadı Kanunu 20.Soyadı Kanunu nun kabulünün gerekçelerini ve Mustafa Kemal e Atatürk soyadı verilmesini millî kimlik kazanma ve çağdaģlaģma çerçevesinde açıklar. 5. ÜNĠTE: ATATÜRKÇÜLÜK 1 Türk ÇağdaĢlaĢması 1. Atatürkçülüğün amaç ve niteliklerini kavrar Atatürk ü Etkileyen Olaylar ve Fikirler 1 Her Ģey Güçlü Bir Türkiye için Cumhuriyetle Bir Milletiz Cumhuriyetin VatandaĢlarıyız 1 Ne Mutlu Türk üm Diyene! 2. Dönemin Ģartlarını göz önünde bulundurarak dünyada ve ülkemizde Atatürk ün düģünce sisteminin oluģmasında etkili olan olaylar hakkında çıkarımlarda bulunur. 3. Millî güç unsurlarının Atatürk ün yönetim anlayıģındaki yerini ve önemini kavrar. 4. Cumhuriyetçilik ilkesinin önemini ve cumhuriyet yönetiminin Türk toplumuna sağladığı faydaları kanıtlara dayalı olarak açıklar. 5. Bir Türk vatandaģı olarak cumhuriyetin Türk milletine kazandırdığı vatandaģlık temel hak ve sorumlulukları bilincini kazanır. 6. Atatürk ün milliyetçilik ilkesinden yola çıkarak millî birlik ve beraberliğin önemine inanır. 7. Atatürk ün Türkiye Cumhuriyeti ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir. özdeyiģinden hareketle Ne mutlu Türk üm diyene! ifadesinin anlam ve önemini kavrar. 1 Halkçılık 8. Millî egemenlik, eģitlik, adalet, demokratik hak kavramlarını Atatürkçü düģünce sistemindeki halkçılık ilkesi ile iliģkilendirir. 1 Toplumda Devlet Desteği 1 Laiklik Her Alanda Yenilik Ġnkılapların Temel Dayanağı 9. Devletçilik ilkesinin devlete siyasî, sosyal ve kültürel alanda yüklediği görevleri açıklar. 10. Ulusal ve uluslararası faktörlerin devletçilik ilkesinin benimsenmesindeki etkisini değerlendirir. 11. Laiklik ilkesinin devlet yönetimi, hukuk ve eğitim sistemi ile sosyal alanda meydana getirdiği değiģimlerden yola çıkarak bu ilkenin temel esaslarını fark eder. 12. Ġnkılâpçılık ilkesini, Türk ulusunun millî kültür değerlerini geliģtirerek çağdaģlaģmasının bir aracı olarak kavrar. 13. Atatürk ilkelerinin amaçları ve ortak özellikleri hakkında çıkarımlarda bulunur Atatürkçü düģünce sisteminden yola çıkarak, Atatürk ilke ve inkılaplarını En Büyük Eser oluģturan temel esasları belirler. 15. Atatürk ilkelerinin modern Türkiye nin kuruluģu ve geliģmesindeki yerine ve önemine inanır. 5 2 (29 NĠSAN 2013) ĠKĠNCĠ DÖNEM MERKEZÎ SĠSTEM ORTAK SINAV4 Metin Özdamarlar ile iletiģim için Facebook üzerinden mesaj yazabilirsiniz: https://www.facebook.com/metin.ozdamarlar Değerli Öğrencilerim, TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ ĠNKILÂP TARĠHĠ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSĠNE NASIL ÇALIġALIM? Bu yıl Temel Öğretime GeçiĢ Sistemi (TEOGS) 1. Merkezi Sistem Sınavını geride bıraktık. Özverili çalıģmalarınız için ve güzel sonuçlarınız için tebrik ediyorum. ġimdi sırada Nisan ayı Merkezi sınav var. Ġkinci sınavda birinci sınav konularından da sorumlu olacaksınız. Bu yüzden, daha yoğun bir sınav konusu sizleri bekliyor. Birinci sınavda 14, ikinci 47 olmak üzere toplam 61 kazanımdan sorumlu olacaksınız. EndiĢelenecek hiçbir durum yok. Biz öğretmeleriniz size en iyi Ģekilde sınava hazırlamak için hazırız. AĢağıda yine birinci fasikülde olduğu gibi T.C. Ġnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük dersine çalıģırken kullanabileceğiniz ipuçlarını sunuyorum; *Günlük en az 20 dakika mutlaka tekrar saatiniz olsun. Ġnkılâp Tarihinde baģarının sırrı TEKRAR dan geçer. *ÇalıĢma stiliniz belirleyin. Kimi öğrenciler not alarak, kimileri okuyarak, kimileri tekrar ederek çalıģırlar Tarih konularında ideal olan kısa notlar alarak çalıģmaktır. *Birinci Merkezi sistem sınavlarındaki soruların çoğunluğu paragraf soruları Ģeklindeydi ikinci sınavda da aynı Ģekilde olacağını tahmin ediyoruz. Yorum gücüne dayanan bu sorularda ön temel bilgileri alıp, yorum yapmak yeteneği büyük önem kazanıyor. *ġifremiz; kazanımlar Bir önceki sayfada yer alan kazanımlar soru komisyonu tarafından soru formatına dönüģtürülüyor ve soruluyor. Bu yüzden fasikülünüzdeki konuları tekrar ederken kazanımlara göz atmayı unutmayın. *Takıldığınız soruları mutlaka teneffüslerde getirin. Biz bir çay az içelim, siz bir soru fazla çözün, sorun değil. Hepinize güveniyorum. Sizi iyi okullarda görmek bizim için en büyük ödül olacaktır. Ġyi çalıģmalar dileklerimle, UNUTMAYIN! Evde çalıģırken takıldığınız soruları; Okulumuzun Online Soru Çözüm Sitesi Olan: sitesinden her gün saatleri arasında sorabilir ve sorunuza canlı çözüm alabilirsiniz. Metin ÖZDAMARLAR Sadık Eliyeşil Ortaokulu Sosyal Bilgiler Öğretmeni "Zafer, Zafer benimdir diyebilenindir. Başarı ise, Başaracağım diye başlayarak sonunda Başardım diyebilenindir. MUSTAFA KEMAL ATATÜRK Fasikülde kazanımları içeren ders notu bölümleri; iģareti ile gösterilmiģtir. Her ünite sonuna ünite özetini içeren, akılda kalıcı bir yöntemle hazırlanan BĠLGĠMATĠK bölümleri eklenmiģtir. Ayrıca KurtuluĢ savaģında Cepheler, Atatürk Ġlkeleri ve ilgili konu bölümleri kavram tabloları ile desteklenmiģtir. Bu fasikül tamamen orijinal olup; Milli Eğitim Bakanlığı ders kitabı, ders kazanımları, geçmiģ yıllar sınav soruları temel alınarak Metin Özdamarlar tarafından hazırlanmıģtır.5 DOĞU CEPHESĠ DüĢman: ERMENĠLER SavaĢan: DÜZENLĠ ORDU KapanıĢı: GÜMRÜ ANT. (3 Aralık 1920) GÜNEY CEPHESĠ BATI CEPHESĠ DüĢman: YUNANLILAR SavaĢan: DÜZENLĠ ORDU KapanıĢı: LOZAN ANT. (24 Temmuz 1923) DüĢman: FRANSIZLAR ve ERMENĠLER SavaĢan: KUVAYIMĠLLĠYE KapanıĢı: ANKARA ANT. ( 20 Ekim 1921)6 3.ÜNĠTE YA ĠSTĠKLÂL, YA ÖLÜM! GÜMRÜ ANTLAġMASI Tarih 2-3 Aralık 1920 Taraflar Ermenistan / TBMM Mondros AteĢkes AntlaĢması ardından yurdumuz iģgal edilmeye baģlanmıģtı. Türk halkı bu iģgallere karģı topyekûn harekete geçerek Milli Mücadele yi baģlattı. Bu mücadele Doğu da Ermenilere, Güney de Fransızlara ve Ermenilere, Batı da ise Yunanlılara karģı yürütüldü. (Bakınız: Bir Önceki Sayfadaki Harita) ĠLK ZAFERĠMĠZ Kurtuluş Savaşı nda Doğu ve Güney cephelerinde yapılan mücadeleleri, sebep ve sonuçları açısından değerlendirir. 19. Yüzyıldan itibaren Rusya ve Ġngiltere Doğu Anadolu yu kendilerine verme bahanesiyle Ermenileri silahlandırmıģlardı. Ġngilizlerin bu bölgede Ermenileri desteklemesinin temel amacı onları kendi çıkarları doğrultusunda kullanarak nüfuz bölgelerini geniģletmekti. I. Dünya SavaĢı nın baģlarında Ruslar, Kafkas cephesinde Doğu Anadolu içlerine kadar ilerlemiģlerdi. Bu durumdan istifade eden Ermeniler de isyan ettiler ve Türk köylerini basarak katliam hareketlerine giriģtiler. Bu durum Türk ordusunu Ruslar karģısında zor duruma soktu. Bu nedenle Osmanlı, 27 Mayıs 1915 te Sevk ve Ġskân Kanunu nu çıkararak bölgedeki Ermenileri daha güvenli bölge olan Suriye ve çevresine göç ettirdi yılında Rusya I. Dünya SavaĢından çekildi. Bu sırada 28 Mayıs 1918 de merkezi Erivan olan bir Ermeni Devleti kuruldu. Ermeniler Türk ordusu bölgeye ulaģmadan Rusların boģalttığı yerleri doldurdular. Ülkemizin iģgal altında olmasından yararlanan Ermeniler, Mondros AteĢkes AntlaĢması ile kendilerine vaat edilen Doğu Anadolu yu ele geçirmek için harekete geçince TBMM Doğu Cephesi Komutanlığına Mondros tan sonra ordularını terhis etmeyen Kazım Karabekir i atadı. Ermeniler Ġngilizlerin desteği ile saldırınca Türk ordusu onları mağlup etti. Ermeniler barıģ isteyince 2-3 Aralık 1920 de Gümrü BarıĢ AntlaĢması imzalandı. Yapıldığı yer Yapılma nedeni Önemli maddeleri Önemi Gümrü Ermenilerin, Türk ordusu karģısında baģarısız olması. BarıĢ istemesi. *Ermeniler iģgal ettikleri yerleri boģalttılar. Kars TBMM ye bırakıldı. *Gümrü AntlaĢması, TBMM nin imzaladığı ilk resmi antlaģma ve ilk siyasi baģarısıdır. *Bu antlaģma ile TBMM nin saygınlığı artmıģtır. *Ermeniler, antlaģmada yer alan Ermenistan'ın Türkiye'ye karģı diğer devletlerle yaptığı tüm antlaģmalar kaldırılacak. maddesi ile Sevr AntlaĢmasının geçersizliğini kabul etmiģler ve Anadolu toprakları üzerindeki haklarından vazgeçmiģlerdir. *Bu antlaģma ile aynı zamanda Ermeniler Yeni Türk Devletini, Misak-ı Milli yi tanımıģ oluyorlardı. Ġlk tanıyan devlet Ermenistan. *Bu antlaģma ile doğu cephesinde savaģ durumu sona erdi ve Doğu Cephesinde askerlerin bir kısmı Batı cephesine kaydırıldı.7 DESTANLAġAN DĠRENĠġ Kurtuluş Savaşı nda Doğu ve Güney cephelerinde yapılan mücadeleleri, sebep ve sonuçları açısından değerlendirir. 30 Ekim 1918 de imzalanan Mondros AteĢkes AntlaĢmasının ardından 3 Kasım 1918 da Musul u iģgal etmiģler, ardından iģgal sahalarını geniģleterek Ocak 1919 da Urfa, MaraĢ, Antep ve Adana yı da almıģlardı. Ardından Fransızlarla bir anlaģma yapmıģlar ve Musul u tek baģına alma karģılığında bu Ģehirleri Fransızlara devretmiģlerdi. Fransızlar Antakya yı ardından da içinde Ermeni askerlerinin de bulundu bir orduyla Hatay-Dörtyol u iģgal ettiler. Milli Mücadele nin ilk kurģunu burada (Hatay-Dörtyol) Kara Mehmet Tarafından Fransızlara atıldı. MARAġ Fransızlar 30 Ekim 1919 da MaraĢ ı iģgal ettiler. Fransızların Mısır ve Suriye den getirdiği Ermeniler Türklere karģı taģkınlık yapmaya baģladılar. Sütçü Ġmam ın attığı ilk kurģunla baģlayan direniģ kaleden Türk bayrağının indirilmesi ile iyice büyüdü. Mustafa Kemal buradaki direniģi günü gününe takip etti Binbaşı Suzi Bey, Yörük Salim ve Kılıç Ali kiģileri direniģi örgütlemeleri için bölgeye gönderdi. Türk direniģi karģısında tutunamayan Ermeniler ve Fransızlar 12 ġubat 1920 de çekilmek zorunda kaldılar. ANTEP Fransızlar, Ġngilizlerin çekilmesinde sonra Antep i iģgal ettiler. Antepliler bir yandan mitingler düzenleyip iģgali protesto ederken bir yandan da direniģ için para, cephane ve silah topladılar. Fransızlar, yiyecek ve malzeme ihtiyaçlarını halkın kendilerine mal satmaması nedeniyle Suriye den getiriyorlardı. Kilis- Antep yolunu bu iģ için kullanıyorlardı. ġahin Bey bu yolun kesmesiyle görevlendirildi. Kurduğu birliklere bir konvoyu durdurdu. Daha sonra ise Ģehit oldu. 1 Nisan 1920 de Antep i kuģatan Fransızlar Ģehre ancak bir yıl sonra girebildiler. Yorum: Antep, Urfa ve MaraĢ a, TBMM tarafından unvan verilmesinin temel nedeni halkın gösterdiği müthiģ direniģ ve fedakârlıktır. URFA Fransızlar, 30 Ekim 1919 da Ġngilizlerin çekilmesinden sonra Urfa yı iģgal ettiler. Ermenilerle iģbirliği yaptılar. Urfalılar Urfa Müdaafa-i Hukuk Cemiyetini kurdular. Ali Saip Bey öncülüğünde 3000 kiģilik Kuvay-ı Milliye birliği ile baģlatılan direniģ 11 Nisan 1920 de Fransızlar Ģehri terk edene kadar sürdü.8 ĠSTĠKLAL MĠLLETĠMĠNDĠR Batı cephesinde Kuvâ-yı Millîye birliklerinin faaliyetlerini ve düzenli ordunun kurulmasını değerlendirir. Türk milletinin Kurtuluş Savaşı sürecinde elde ettiği askerî başarılarının ulusal ve uluslararası etkilerini değerlendirir. Birinci Dünya SavaĢı nın arkasından toplanan Paris BarıĢ Konferansında Ġzmir i Yunanlıların iģgal etmesine karar verilmiģti. Yunanlılar 15 Mayıs 1919 da Ġzmir i iģgal ettiler. Bununla yetinmeyip Batı Anadolu yu da iģgal etmek için hazırlık yapmaya baģladılar. Bölge halkı Yunanlılara karģı direniģ cemiyetleri ve Kuvayımilliye birlikleri ile mücadeleye baģladı. Kuvayımilliye birlikleri, düģman ilerleyiģi karģısında cesurca mücadele ediyorlardı. DüĢmanın ilerleyiģini yavaģlatıyorlar ancak yeni iģgallere engel olamıyorlardı. Çünkü düzenli değillerdi ve dağınık birliklerden oluģuyorlardı. Düzenli Ordu Kuruluyor Yunanlıların saldırısı sonucunda Batı Anadolu nun bir kısmı elden çıktı. Sivas Kongresi de Batı Anadolu Kuvayımilliye Komutanlığına Ali Fuat PaĢa atanmıģtı. 24 Ekim 1920 tarihinde onun liderliğindeki bu kuvvetler tarafından Yunanlılara yapılan bir taarruz baģarısız oldu. Taarruzun baģarısız olmasında Kuvayımilliye birliklerinin dağınık olması ve aralarından iģbirliği olmaması etkili olmuģtu. Bunun üzerine Milli Mücadele nin ancak düzenli ordu ile baģarılı olabileceği anlaģıldı. Hemen Kuvayımilliye birlikleri kaldırılarak birliklerin düzenli orduya katılması istendi. 9 Kasım da Batı cephesi, BATI VE GÜNEY olarak ikiye ayrıldı. Batı Cephesi komutanlığına Albay İsmet Bey, Güney Cephesi komutanlığına da Albay Refet Bey getirildi. Birinci Ġnönü SavaĢı(6-10 Ocak 1921) Yunanlılar düzenli ordu tam güçlenmeden, ayrıca düzenli orduya katılmayı reddeden Çerkez Ethem in ayaklanmasını fırsat bularak Bursa üzerinden saldırdılar. Sayı ve malzeme bakımından Türk ordusundan çok üstün olan Yunanlılar, Türk direniģi karģısında çekilmek zorunda kaldılar. SavaĢtan kısa bir süre Çerkez Ethem ayaklanması da bastırıldı. Türk ordusunun bu baģarıları tüm yurdu sevince boğdu. YORUM: Birinci Ġnönü SavaĢı, düzenli ordunun yaptığı ilk savaģtır. Birinci Ġnönü SavaĢı nın sonuçları: Halkın düzenli orduya olan güveni arttı. 20 Ocak 1921 de ilk Anayasamız olan TeĢkilat-ı Esasiye kabul edildi. (1921 ANAYASASI) Londra Konferansı toplandı. Afganistan ile dostluk antlaģması imzalandı. Sovyet Rusya ile Moskova AntlaĢması imzalandı. Albay Ġsmet PaĢa nın rütbesi generalliğe yükseltildi. Ġstiklal MarĢı kabul edildi. UNUTMAYALIM! Batı Cephesinde yapılan tüm savaģlarda Yunanlıların temel hedefi; Ankara ya kadar ilerlemek, TBMM yi ele geçirip Milli Mücadele yi sona erdirmek, Sevr AntlaĢmasını uygulamak ve Anadolu yu iģgal etmektir. YORUM: Kuvayımilliye den düzenli orduya geçilmesinde Kuvayımilliye birliklerinin dağınık, düzensiz olması etkili olmuģtur.9 Londra Konferansı (21 ġubat-12 Mart 1921) Birinci Ġnönü Zaferinin kazanılması Ġtilaf Devletleri arasındaki görüģ ayrılıklarını iyice artırdı. Üstelik Fransızlar Güneydoğu Anadolu da büyük bir direniģler karģılaģmıģlardı ve Ġtalyanlar da paylaģımlardan memnun değildi. Bu neden Sevr AntlaĢmasını gözden geçirmek amacıyla Londra da bir konferans toplamaya karar verdiler. Bu konferansa Osmanlı Hükümetini çağırdılar. TBMM Hükümetini ise dolaylı yoldan çağırdılar. (Doğrudan çağırmaları tanıması anlamına geleceği için), Ama Mustafa Kemal Türk Milleti nin gerçek temsilcisinin TBMM olduğunu ve doğrudan çağrılmadıkları sürece konferansa katılmayacaklarını bildirdi. Bunun üzerine Ġtilaf Devletleri İtalya aracılığıyla TBMM yi çağırmak zorunda kaldılar. Böylece TBMM yi resmen tanımıģ oldular. Konferansa Ġngiltere, Fransa, Yunanistan, Ġtalya, Osmanlı Hükümeti adına Tevfik PaĢa, TBMM Hükümeti adına Bekir Sami Bey katıldı. Onların konferansa hem Ġstanbul Hükümeti hem de TBMM temsilcisini çağırmalarının bir amacı vardı. Buna göre her iki tarafı birbirine düģürüp çıkacak anlaģmalıktan yararlanmak istiyorlardı. Ama Söz sırası kendisine gelen Ġstanbul Hükümeti temsilcisi Tevfik PaĢa nın Burada asıl söz milletin gerçek temsilcisi TBMM temsilcisine aittir. demesi üzerine Ġtilafların iki tarafı birbirine düģürme planı suya düģtü. Ġtilaf Devletlerinin konferansta Sevr AntlaĢmasını kabul ettirme çalıģmaları karģısında konferans sonuç olmadan dağıldı. Ġtilaf devletleri konferansta Ģu tekliflerde bulundu: *İzmir, Türklere geri verilecektir. Ancak şehirde Yunan askerleri bulunacaktır. Milletler Cemiyeti tarafından Hıristiyan bir vali tayin edilecektir. *Doğu Trakya, Yunanlılarda kalacaktır. *Kapitülasyonlara devam edecektir. *Doğu da bir Ermeni Devleti kurulacaktır. YORUM: Bu teklif maddelerinin TBMM tarafından kabul edilmemesinin temel nedeni MĠSAK-I MĠLLĠYE, tam bağımsızlığa ters olmasıdır. TBMM, bir sonuç alamayacağını bildiği halde Londra Konferansına neden katıldı? Türk ulusunun haklı davasını ve Misak-ı Milli yi tüm dünyaya duyurmak. Ġtilaf Devletlerinin Türkler, barışa yanaşmıyorlar, savaşı uzatıyorlar! Ģeklinde olumsuz propagandalarını çürütmek. Türk Milletinin yasal temsilcisinin TBMM olduğunu ispatlamak için konferansa katıldı. YORUM: Londra Konferansı ile TBMM nin varlığı Ġtilaf Devletleri tarafından resmen kabul edildi. Bu durum TBMM nin uluslar arası alanda bir siyasi baģarısıdır. Afganistan ile Dostluk AntlaĢması (1 Mart 1921) Milli Mücadele nin devam ettiği yıllarda Afganistan, iģgalci güçlere karģı büyük bir mücadele gösteren Türk milletinin bu mücadelesine yakınlık duymuģtur. O dönemde Afganistan Kralı olan Amanullah ile Mustafa Kemal PaĢa arasından mektuplaģmalar olmuģtur. Bunun sonucunda 1 Mart 1921 de Moskova da Afganistan ile TBMM arasında Türk-Afgan Dostluk AntlaĢması imzalanmıģtır. Böylece Afganistan TBMM yi tanımıģtır. (Tanıyan ilk Müslüman ülke) Ġki ülkede karģılıklı elçilere görevlendirilmiģtir. AntlaĢmaya göre taraflardan birisi saldırıya uğrarsa diğeri yardım edecektir. TBMM Hükümeti de Afganistan a subay ve öğretmen göndermeyi kabul etmiģtir. Ġstiklal MarĢının Kabul Edilmesi (12 Mart 1921) Ġsmet PaĢa, Milli Mücadele Ģiddetle devam ederken, bir marģ yazılmasını istemiģti. Yazılacak marģ, Türk Milletinin bağımsızlığa olan inancının artıracak, milli morali yüksek tutacaktı. Bu doğrultuda Maarif Vekâleti (Milli Eğitim Bakanlığı) Ekim 1920 de bir yarıģma açtı. Ödül 500 liraydı. YarıĢmaya 724 eser katıldı. Eserler inceledikten sonra vatan ve millet ile ilgili yazdığı güzel Ģiirleri ile dikkat çeken Mehmet Akif in yarıģmaya katılmadığı anlaģıldı. YarıĢmada ödül olduğu için katılmamıģtı. Dönemin Milli Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi Bey, Mehmet Akif e bir10 mektup yazarak ödül konusunda endiģelerinin giderileceğini söyledi ve marģı yazmasını istedi. Mehmet Akif, Ġstiklal MarĢı nı yazdı. MarĢ 17 ġubat ta gazetelerde yayınlandı. Ardından Ġstiklal MarĢı ile birlikte yarıģmaya gelen 7 Ģiir seçilip TBMM de oylamaya sunuldu. 12 Mart 1921 de Milli MarĢ olarak seçildi. Mehmet Akif in Türk Ordusu na armağan ettiği ve Artık benim değil milletindir diyerek Ģiir kitabı Safahat a almadığı Ġstiklal MarĢı, Osman Zeki Güngör tarafından bestelenmiģtir. Mehmet Akif, Ġstiklal MarĢımızı yazdıktan sonra Allah bu millete bir daha Ġstiklal MarĢı yazdırmasın demiģtir. Moskova AntlaĢması (16 Mart 1921) Önemi *Sovyetler Birliği kapitülasyonların kaldırılmasını kabul ediyordu. *Ġki devlet arasında siyasi ve ekonomik iģbirliği yapılacak. Moskova AntlaĢması ile Sovyetler Birliği gibi güçlü bir ülke TBMM yi tanıdı. Bu büyük bir siyasi baģarıdır.. (TBMM yi tanıyan ilk Avrupa ülkesi) Moskova Antlaşması ile Batum ın Gürcistan a bırakılması Misak-ı Milliden ilk tavizdir. Birinci Dünya SavaĢı nda Rusya Ġtilaf Devletleri yanında yer alıyordu de çıkan ihtilalde çarlık rejimi yıkıldı. Ġktidara gelen BolĢevikler savaģtan çekildi. Bunun üzerinde Ġtilaf devletleri savaģtan çekilen Rusya ya cephe aldılar. Sovyet Rusya nın daha önce yaptığı gizli antlaģmaları da açıklaması üzerine Batı ile iliģkilerini iyice gerginleģti. TBMM Hükümeti ve Sovyet Rusya ortak tehdit unsuları olan Ġtilaf Devletleri için birbirlerine yakınlaģtılar. Bu yakınlaģma sonucunda 16 Mart 1921 de Moskova AntlaĢması imzalandı. MOSKOVA ANTLAġMASI Tarih 16 Mart 1921 Taraflar Yapıldığı yer Sovyetler Birliği / TBMM Moskova Ġkinci Ġnönü SavaĢı (23 Mart- 1 Nisan 1921) Ġtilaf devletleri Londra Konferansında isteklerini TBMM ye kabul ettiremediler. Masa baģında kabul ettiremediklerini savaģ alanında kabul ettireceklerini düģünüyorlardı. Bu yüzden Yunanlılardan yeniden ilerleme ve saldırmalarını istediler. Takviye alan Yunanlılar kendilerini Ġtilaf devletlerine ispat etmek için yeniden saldırıya geçtiler. Böylece Birinci Ġnönü SavaĢı nın yenilgisini unutturabilirlerdi. Yunanlıların amacı aynı Birinci Ġnönü SavaĢında olduğu gibiydi. EskiĢehir i ele geçirecekler, oradan Ankara ya ulaģıp TBMM yi dağıtacaklardı. Böylece rahatlıkla Sevr BarıĢ AntlaĢmasının uygulanmasını sağlayacaklar, Anadolu yu iģgal edeceklerdi. Yapılma nedeni Önemli maddeleri Sovyetler Birliğinin sınırlarında güçlü bir devlet istememeleri, sınırlarını garantiye alma düģünceleri. Ortak tehdit karģısında TBMM/Sovyetler Birliğinin iģbirliği yapması *Bir tarafın tanımadığı antlaģmayı diğer taraf da tanımayacak. (Böylece Sevr Antlaşmasının geçersizliğini Sovyet Rusya da kabul etti) *Kars, Ardahan TBMM ye, Batum Gürcistan a bırakılacak. *Sovyetler Birliği Misak-ı Milli yi kabul edecekti. Yunanlılar oldukça kalabalık bir orduyla iki koldan saldırdılar. (23 Mart 1921) Birinci kol Bursa dan EskiĢehir e harekete geçti. Ġkinci kol ise UĢak tan Afyon a doğru ilerlemeye baģladı. Birinci koldan ilerleyen Yunan ordusu Türk ordusu tarafından EskiĢehir in kuzeyindeki Ġnönü de durduruldu. SavaĢ, 27 Mart 1921 de Yunan saldırısı ile baģladı. Türk ordusu siperlerine tutundu. Asla kıpırdamadı. Yunanlılar 30 Mart 1921 de yeniden saldırdılar. Yine Türk ordusunu siperlerinden çıkartamadılar. DüĢmanı önce durduran ardından saldırıya geçen ordumuz düģmana ağır bir yenilgiye uğrattı. Yunanlılar 1 Nisan 1921 de geri çekilmek zorunda kaldılar. Ġkinci koldan ilerleyen Yunan ordusu ise birinci kolun yenildiğini öğrenince Afyon u boģaltıp çekildi.11 Ġkinci Ġnönü SavaĢı nın sonuçları: Ġtalyanlar, Anadolu dan çekilmeye baģladı. Mustafa Kemal, Batı Cephesi Komutana Ġsmet PaĢa ya Ģöyle bir telgraf çekti: Temmuz da Yunan ordusuna bir taarruz denemesinde bulundular. Ama Yunanlılar ĢaĢkınlığı üzerlerinden attıktan sonra bu taarruzu durdular. (Bu durum Türk ordusunun henüz taarruz gücüne eriģemediğini gösterir.)yunanlılar tekrar saldırınca Türk ordusu 25 Temmuz da Sakarya nın doğusuna çekildi. Kütahya, EskiĢehir, Afyon Yunanlıların eline geçti. Kütahya-EskiĢehir SavaĢları Öncesi Durum: Kütahya-EskiĢehir SavaĢları Sonrası Durum: Türk ordusu Kütahya-EskiĢehir SavaĢları (10-24 Temmuz 1921) Yunanlıların Ġkinci Ġnönü SavaĢı nda da Türk ordusu karģısında yenilgiye uğraması karģısında Ġngilizler dıģındaki Ġtilaf devletlerinin güveni kayboldu. Yeni Yunan kralı olan Konstantin Ġngilizlerden önemli oranda destek gördü. Ankara ya kadar ilerleyeceklerinden o kadar emindi ki kendisinden randevu isteyen gazetecilere Ankara da randevu verdi. Silah, cephane, asker ve teknik açıdan güçlendirilmiģ Yunan kuvvetleri Türk ordusuna saldırdı. Türk ordusu düģmanın kuvvetlerinin çok olması karģısında siperlerinden zorlanmaya baģladı. Mustafa Kemal, 18 Temmuz da cepheye gelerek durumu yakından inceledi. Türk ordusunun netice elde edemeyeceği anlaģılınca, düģmanla arada epey bir mesafe bırakmak için ordunun Sakarya nın doğusuna çekilmesi emri verildi. 18 Temmuz 1921 akģamı Türk ordusu önce EskiĢehir in doğusu, Seyitgazi hattına çekildi. DüĢmanın takipte gösterdiği yavaģlık tüm ordunun çekilmesini sağladı. Ama Yunanlılar kesin sonucu olmak istiyorlardı Temmuz da Türk ordusu ile temasa geçtiler. Türk kuvvetleri 21 Türk ordusunun çekilme hattı Kaybedilen yerler Sakarya nın doğusuna çekildi Kütahya, EskiĢehir, Afyon Kütahya EskiĢehir SavaĢlarından sonra kaybedilmiģtir.12 SAVAġA RAĞMEN EĞĠTĠM KONGRESĠ Kurtuluş Savaşı nın yaşandığı ortamda Atatürk ün Maarif Kongresi yaparak Türkiye nin millî ve çağdaş eğitimine verdiği önemi kavrar. Eğitim Mustafa Kemal in en önem verdiği alanlardan biriydi. O, bir milletin geleceği üzerinde oynadığı rolü çok iyi biliyordu. Bu yüzden Ankara da genç Türkiye nin eğitim politikasını belirlemek, milli ve çağdaģ bir eğitim için yapılacak çalıģmaları planlamak üzere öğretmenlerin katılacağı bir Maarif (Eğitim) Kongresi organize edilmiģti. Ama Kongrenin yapılacağı zaman gelince Kütahya- EskiĢehir SavaĢları tüm Ģiddetiyle sürüyordu. Bunun üzerine Milli Eğitim Bakanı Hamdullah Suphi Bey, Mustafa Kemal e gelerek dilerse kongrenin ertelenebileceğini iletti. Ama Mustafa Kemal, buna gerek olmadığını, kongrenin toplanmasını istedi. Maarif (Eğitim) Kongresi 15 Temmuz-21 Temmuz 1921 tarihleri arasında 180 öğretmenin katılımı ile Ankara da toplandı. Mustafa Kemal e kongreye katıldı ve bir konuģma yaptı. YORUM: Mustafa Kemal in savaģ ortamında bile bu eğitim kongresini toplaması EĞĠTĠM e verdiği önemi gösterir. Mustafa Kemal BaĢkomutan Oluyor Kütahya-EskiĢehir SavaĢı nda Türk ordusunun Sakarya nın doğusuna çekilmesi TBMM de tartıģmalara neden oldu. Ordu neredeye gidiyor denildi. Hatta meclisin Kayseri ye taģınması gündeme geldi. Bu geliģmeler üzerine Mustafa Kemal, 5 Ağustos 1921 de TBMM nin tüm yetkilerini (yasama, yürütme, yargı) alarak 3 ay süreyle BaĢkomutanlığa getirildi. Mustafa Kemal in üç ay süreyle meclisin yetkilerini istemesinin nedeni savaģın zor Ģartlarında HIZLI KARAR ALIP UYGULAMAK içindi. ANADOLU ĠNSANIN BÜYÜK FEDAKÂRLIĞI Türk milletinin millî birlik, beraberlik ve dayanışmasının ifadesi olarak Tekâlif-i Millîye Kararları nın uygulamalarını inceler. Kütahya-EskiĢehir SavaĢlarının ardından ordumuz Sakarya nın doğusuna çekilmiģti. Kısa aralıklarla arka arkaya girilen üç savaģ ( Birinci Ġnönü, Ġkinci Ġnönü ve Kütahya-EskiĢehir) ekonomik kaynakları oldukça zorlamıģtı. TBMM Hükümeti nin Yunanlılara yeniden büyük bir savaģa hazırlandığı dönemde ekonomik sıkıntıları giderebilecek kaynaklara ihtiyaç vardı. Bunun değiģik alternatifler gözden geçirildi. Önce vergilerin artırılması düģünüldü. Ancak topraklarının iģgal altında olması ve köylünün geçim sıkıntısı içerisinde bulunması nedeniyle vazgeçildi. Gümrük Vergisi artırmak da iģe yaramazdı önemli limanlar iģgal altındaydı. Bu sırada Yunanlılar taarruza geçeceği haberi gelince acilen önlem alınması gerekti. Bu geliģmeler üzerine BaĢkomutan Mustafa Kemal, ordumuzun ihtiyaçlarını karģılamak amacıyla 7-8 Ağustos 1921 DE TEKALĠF-Ġ MĠLLĠYE EMĠRLERĠ ni yayınladı. Tekâlif-i Milliye emirleri neler içeriyordu? Tekâlif-i Milliye Emirlerinin içeriğindeki maddeler Ģunlardı: *Her il ve ilçede Tekâlif-i Milliye komisyonu kurulacak. *Her aile birer takım çamaşır, birer çift çorap, çarık hazırlayıp komisyona verecek. *Tüccarın ve halkın elinde bulunan her türkü yiyecek ve giyecek maddelerinin yüzde kırkı bedeli sonradan ödenmek üzere komisyona teslim edilecek. *Halk, elinde bulunan taşıma araçları ile ayda en az yüz kilometre ulaşım yapacak. *Sahipsiz mallar komisyonun denetiminde olacak, halkın elindeki silah ve cephane üç gün içinde komisyona teslim edilecek. *Ülkede var olan tüm teknik araç ve gereçler ordunun hizmetine verilecek; benzin, vakum, gres, makine yağları, vazelin, otomobil ve kamyon lastiği, tutkal, telefon makinesi, kablo, pil, çıplak tel ve bunlar benzer stokların yüzde kırkı ordunun hizmetine sunulacaktı. *Tekâlif-i Milliye emirlerinin yayınlanmasının ardından; Türk halkı milli birlik, beraberlik ve dayanıģmanın en güzel ifadesini göstererek ordusuna destek olmak için elinden gelen her Ģeyi yapmıģ ve emirlerin gereğini yerine getirmiģtir.13 YORUM: Tekâlif-i Milliye emirlerinin uygulanışı Türk milletinin Milli Mücadele de verdiği önemli bir dayanışma örneğidir. Bu dayanıģma milletin birlik ve beraberliğini sağlamıģ; böylece Türk milletinin ve Türk vatanının bağımsızlığı elde edilmiģtir. Türk milleti vatanın kurtarılmasında büyük destek vermiştir. Kadını erkeği ile tüm varlığını ortaya koymuştur. Kağnısı ile cephane taşırken donarak şehit olan Şerife Bacı, İstanbul dan gemilerle gelen cephaneyi kıyıya taşıyan İnebolulu sandalcılar, orduya malzeme taşıyan deveciler bunun en güzel örnekleridir. Viyana KuĢatmasından beri devam eden Türk gerileyiģi bu savaģla sona erdi. DĠRĠLĠġĠN DESTANI: SAKARYA Sakarya Meydan Savaşı nın ve Büyük Taarruz un kazanılmasında Atatürk ün rolünü fark eder. Türk milletinin Kurtuluş Savaşı sürecinde elde ettiği askerî başarılarının ulusal ve uluslararası etkilerini değerlendirir. Kütahya-EskiĢehir SavaĢlarının ardından Türk ordusu Sakarya nın doğusuna çekilmiģti. Mustafa Kemal 5 Ağustos 1921 de 3 ay süreyle BaĢkomutanlık Yasası ile BaĢkomutan olmuģ ve Türk ordusunun ihtiyaçlarını karģılamak için Tekâlif-i Milliye emirlerini yayınlamıģtı. Yunanlılar Türk ordusu çekildiği mevzilere tam tutunmadan, ihtiyaçlarını tam karģılamadan kesin sonuç olmak için 23 Ağustos 1921 tarihinden itibaren Sakarya nehrini birkaç yerinden geçip 100 kilometrelik bir cepheden Türk ordusuna saldırmaya baģladılar. Yunan ordusu her bakımdan Türk ordusundan güçlü idi. Böyle bir ortamda BaĢkomutan Mustafa Kemal, yeni bir taktik uyguladı. Dünya askerlik literatürüne girecek yepyeni bir kavramdı bu: TOPYEKÜN SAVAġ Tüm ordulara Ģu emir verildi: Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karıģ toprağı vatandaģ kanı ile sulanmadıkça terk olunamaz. Onun için büyük küçük birlikler, ilk durabildiği noktada tekrar düģmana karģı cephe teģkil edip devam eder. Yanındaki birliğin çekildiğini gören birlik ona uymaz. Bulunduğu yerde sonuna kadar dayanmaya zorunludur. Bu emri alan her birlik, her asker vatan topraklarını sonuna kadar savunmaya baģladı. 23 Ağustos ta saldıran Yunanlılara karģı 11 Eylül de üstünlük Türk ordusuna geçti. 22 gün 22 gece süren savaģtan sonra Türk ordusu 13 Eylül de Yunan ordusunu Sakarya nın batısına attı! Böylece Sakarya SavaĢı Türk zaferiyle sona erdi II. YORUM: SavaĢı askeri dehası ile mükemmel Ģekilde yöneten, TOPYEKÜN SAVAġ taktiğini kullanan Mustafa Kemal in savaģın kazanılmasında büyük payı vardır. Sakarya SavaĢından Sonraki GeliĢmeler: 1-Mustafa Kemal e Gazi ve MareĢal Rütbesinin Verilmesi (19 Eylül 1921): SavaĢı BaĢkomutan olarak yöneten, attan düģüp kaburga kemiğini kırmasına rağmen idareyi elinden bırakmayan Mustafa Kemal e, TBMM tarafından 19 Eylül 1921 de Gazi ve MareĢal unvanları verilmiģtir. 2-Kars AntlaĢması (13 Ekim 1921): Sovyet Rusya ile Birinci Ġnönü SavaĢı ndan sonra Moskova Antlaşması yapılmıģtı. Ama Ermenilerle yapılan Gümrü AntlaĢması nda Türkiye ye bırakılan bazı toprakların durumu tam netleģmediği için Kafkas Cumhuriyetleri olan Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan ile de Kars AntlaĢması yapıldı. KARS ANTLAġMASI Tarih 13 Ekim 1921 Taraflar Yapıldığı yer Yapılma nedeni Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan / TBMM Kars Doğu sınırlarını güvenceye alma14 isteği. Önemi Bu antlaģma ile Doğu sınırlarımız kesin olarak çizildi. 3-Ankara AntlaĢması (20 Ekim 1921): Sakarya SavaĢı na kadar Türkler ile antlaģmaya yanaģmayan Fransızlar, antlaģma için görüģme yapmaya baģladılar. Fransız heyeti Sakarya savaģının kazanılmasından bir hafta sonra Ankara ya geldi. Yapılan görüģmelerden sonra 20 Ekim 1921 de Ankara AntlaĢması imzalandı. ANKARA ANTLAġMASI Tarih 20 Ekim 1921 Taraflar Yapıldığı yer Fransa / TBMM Ankara Yapılma nedeni Fransa nın KurtuluĢ savaģının baģarıya ulaģacağına inanması. Anadolu dan çekilmek istemesi. Önemi 1-Fransa gibi önemli bir Ġtilaf devleti TBMM yi tanıdı. (Bu antlaģma ile Ġtilaf devletleri arasındaki birlik parçalanmıģ oldu.) 2-Bu antlaģma ile Güney cephesi kapandı. Buradaki birlikler Batı Cephesine gönderildi. 3-Hatay ın bir Türk Ģehri olduğu Fransızlar tarafından kabul edildi. 4-Fransızların desteğinden yoksun kalan Ermenilerin bu bölgeleri ele geçirme hayali son buldu. Cephede askeri zaferler elde eden Mustafa Kemal PaĢa, masa baģında da siyasi zaferler elde etmiģtir. Sakarya zaferi de dıģ politikada Türkiye lehine ( Ankara AntlaĢması ve Kars AntlaĢması) sonuçlar doğurmuģtur. Önemli maddeleri *Taraflar arasından savaģ durumu sona erecekti. *Türkiye-Suriye sınırı, Ġskenderun ve Hatay illeri dıģarıda bırakılacak Ģekilde belirlenecekti. *AntlaĢma imzalandıktan sonra Fransız birlikleri Hatay hariç iģgal ettikleri Türk Ģehirlerinden çekilecekti. *Türkiye Selçuklu Devletinin kurucusu Süleyman Şah ın mezarının da içinde bulunduğu Caber Kalesi, Türk Bayrağı altında ve Türk askerlerinin koruyuculuğunda Türkiye nin mülkü olarak kalacaktı. *Ġskenderun (Hatay) Bölgesi için özel bir yönetim kurulacak. Bu bölgede oturanlardan Türk olanlar kültürlerini geliģtirmek için her türlü haktan yararlanacaktı. Türkçe burada resmi dil olacaktı. HAYAT VEREN ZAFER: BÜYÜK TAARRUZ Sakarya Meydan Savaşı nın ve Büyük Taarruz un kazanılmasında Atatürk ün rolünü fark eder. Türk milletinin Kurtuluş Savaşı sürecinde elde ettiği askerî başarılarının ulusal ve uluslararası etkilerini değerlendirir. Türk ordusu Sakarya SavaĢının ardından neden hemen taarruz etmedi, bir yıl bekledi? Sakarya SavaĢı ndan sonra önemli güç kaybına uğrayan Yunan ordusu köyleri ve demiryolu tahip ederek Afyon-Kütahya-EskiĢehir hattına çekilmiģti. Türk ordusu Yunan ordusuna kesin bir darbe vurmak için hemen taarruza geçecek durumda değildi. Mevsimin de kıģa yaklaģtığı dikkate alınarak çok iyi bir hazırlık yapıldıktan sonra taarruza geçilmesine15 karar verildi. Türk ordusu büyük bir gizlilik içerisinde taarruz hazırlıklarına baģladı. Bu arada 20 Temmuz 1922 de 3 ay süreyle verilen Mustafa Kemal in baģkomutanlık yetkisi süresiz uzatıldı. YORUM: Mustafa Kemal in Sakarya SavaĢı nda sonra Büyük Taarruz için bir yıl beklemesinin nedeni ordunun taarruza hazır olmaması ve taarruz için hazırlık yapılmasıdır. Büyük Taarruz baģlıyor (26 Ağustos 1922, Sabah 05.30) Bir yol boyunca taarruz hazırlığı yapan Türk ordusu, asker ve malzeme bakımından eksiklerini tamamladıktan sonra harekete geçti. 26 Ağustos 1922 sabahı, Kocatepe de sabah da topçu ateģi ile taarruz baģladı. Silahları elinden alınmıģ, ordusu dağıtılmıģ bir millet, hiç ten yola çıkarak bu noktaya gelmiģti. Bu noktaya gelmesinde bağımsızlık aģkı ve inancı büyük rol oynamıģtı. Büyük Taarruz un amacı düģmanı tamamen yurttan atmaktı. Büyük Taarruz, Yunanlılarının EskiĢehir yönünden bir taarruz bekledikleri için Afyon yönünden baģlatıldı. 27 Ağustos tan itibaren Türk ordusu üstünlüğü ele geçirdi. Mevzilerini kaybeden Yunan ordusu çekilmeye baģladı. BaĢkomutanlık Meydan SavaĢı (30 Ağustos 1922) 30 Ağustos 1922 günü Yunan ordusu Dumlupınar da kuģatıldı. O günkü savaģı doğrudan BaĢkomutan Mustafa Kemal PaĢa yönetti. DüĢmanın ana kuvvetleri burada imha edildi. Bu savaģa tarihimizde BaĢkomutanlık Meydan SavaĢı denir. 31 Ağustos ta EskiĢehir dolaylarındaki Yunan orduları da bozguna uğratıldı. Dağılan Yunan askerleri bozgun halinde kaçmaya ve sahil Ģehirlerine ulaģmaya çalıģıyorlardı. Ordular! Ġlk hedefiniz Akdeniz dir ileri! (1 Eylül 1922) BaĢkomutan Mustafa Kemal PaĢa, 1 Eylül 1922 de Ordular! Ġlk hedefiniz Akdeniz dir ileri! emrini verdi. 2 Eylül de UĢak yakınlarında Yunan BaĢkomutanı Trikopis ve çok sayıda Yunan askeri esir alındı. Türk ordusu 6 Eylül de Balıkesir e, 9 Eylül de Ġzmir e girdi. 18 Eylül itibariyle Batı Anadolu da tek bir düģman askeri bile kalmadı. Böylece Anadolu da Yunan iģgali sona erdi. Büyük Taarruz ile birlikte Kurtuluş Savaşının askeri safhası sona erdi. Siyasi safhası baģladı. İtilaf Devletleri ateşkes teklifinde bulundular. BATI CEPHESĠ SAVAġLAR TABLOSU Sıra SavaĢ Tarih Sonuç 1 Birinci Ġnönü 6-10 Ocak Ġkinci Ġnönü 23 Mart-1 Nisan Kütahya- EskiĢehir Temmuz Sakarya 23 Ağustos- 13 Eylül Büyük Taarruz 26 Ağustos- 18 Eylül 1922 Zafer Zafer Yenilgi Zafer Zafer SAVAġA SON VEREN BELGE: MUDANYA ATEġKES ANTLAġMASI (11 EKĠM 1922) Sakarya Meydan Savaşı nın ve Büyük Taarruz un kazanılmasında Atatürk ün rolünü fark eder. Türk milletinin Kurtuluş Savaşı sürecinde elde ettiği askerî başarılarının ulusal ve uluslararası etkilerini değerlendirir. Batı Anadolu, Büyük Taarruz sonrası Yunan iģgalinden kurtarılmıģtı. ġimdi sıra Ġtilaf Devletlerinin iģgali altındaki Ġstanbul a ve Yunan iģgalinin devam ettiği Doğu Trakya ya gelmiģti. Büyük Taarruz un ardından Türk ordusu yönünü kuzeye çevirdi. Ġstanbul ve Çanakkale üzerine yürümek için hazırlanmaya baģladı. Bu geliģme üzerine Ġngilizler telaģa kapıldı. Aslında amaçları Boğazları ve Doğu Trakya yı Türklere vermemekti. Ama İtilaf Devletlerinin diğer16 tarafları olan Fransa ve İtalya nın İngiltere yi yalnız bırakması ve İngiliz kamuoyunda Türk kurtuluş savaşını haklı bulan bir görüşün ortaya çıkması üzerine Ġngilizler Türk tarafı ile 3 Ekim de ateģkes görüģmelerine baģladılar. AteĢkes görüģmeleri baģlıyor AteĢkes görüģmeleri için TÜRKĠYE, ĠNGĠLTERE, FRANSA ve ĠTALYA, Mudanya da (Bursa) bir araya geldiler. AteĢkes görüģmelerinde Türk tarafını ĠSMET PAġA temsil etti. Asıl düģmanımız ve savaģtığımız taraf olan YUNANĠSTAN ateģkes görüģmelerinde yer almadı; onları Ġngiltere temsil etti. ( Bu durum Yunanlıların İngilizler tarafından desteklendiğinin açık kanıtıdır.) Konferansın en önemli iki gündem maddesi: Doğu Trakya nın Yunan kuvvetleri tarafından boģaltılıp Türklere teslim edilmesi ile Boğazlar ve Ġstanbul un durumuydu. İngilizler Türk tarafının isteklerinin karşısında oldukları için görüşmeler çok sert bir havada geçti. Sonuçta 11 Ekim 1922 de görüşmeler Mudanya Ateşkes Antlaşmasının imzalanması ile sona erdi. Mudanya AteĢkes AntlaĢması Mudanya da AteĢkes antlaģmasının maddeleri Ģöyleydi: 1-Türk ve Yunan kuvvetleri arasındaki çatışmalar sona erecek, 2-15 gün içerisinde Yunan birlikleri, Doğu Trakya dan çekilecek, çekilmenin tamamlanmasının sonra otuz gün içinde; Trakya Türk memurlarına teslim edilecek, *Mudanya Ateşkes Antlaşması, Türk Ġstiklal SavaĢı nın zaferle sonuçlandığını gösteren ilk diplomatik ve siyasi belgedir. *Mudanya Ateşkes Antlaşması ile Ġtilaf devletleri Sevr i gerçekleģtiremeyeceklerini kabul etmiģlerdir. *Mudanya Ateşkes Antlaşması ile Ġstanbul ve Doğu Trakya savaģ yapılmadan kurtarılmıģtır. SANAT VE EDEBĠYAT ESERLERĠNDE KURTULUġ SAVAġIMIZ Örnek eser incelemeleri yaparak dönemin toplumsal olaylarının sanat ve edebiyat üzerine yansımalarını fark eder. KurtuluĢ SavaĢımız, dönemin yazar ve ressamlarına ilham kaynağı olmuģtur. Onlar ortaya koydukları eserlerinde Türk Milleti nin bağımsızlık ve vatan sevgisi uğruna sergiledikleri büyük fedakârlıkları iģlemiģlerdir. Bu ressamlar arasında KurtuluĢ SavaĢını konu olan resimler çizen Halil Dikmen i ve yazarlar arasında da Halide Edip Adıvar ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu nu sayabiliriz. KurtuluĢ SavaĢının ilham kaynağı olduğu bazı önemli eserler: 3-Ateşkesin imzalanmasından sonra Ġstanbul ve Boğazlar TBMM Hükümeti idaresine bırakılacak; Ancak İstanbul ve Boğazlarda bulunan İtilaf kuvvetleri kalıcı bir barış antlaşmasının imzalanmasına kadar İstanbul da kalabileceklerdi.17 3.ÜNĠTE: YA ĠSTĠKLAL YA ÖLÜM! BĠLGĠMATĠK Milli Mücadele de Doğu, Batı ve Güney olmak üzere üç cephede mücadele edilmiģtir. Doğu Cephesi nde düzenli ordu Ermenilere KarĢı savaģmıģtır. Milli Mücadele de ilk zaferimiz Doğu Cephesinde Ermenilere karģı kazanılmıģtır. TBMM nin imzaladığı ilk resmi antlaģma Gümrü AntlaĢmasıdır. Bu antlaģma TBMM sin saygınlığını artırmıģtır. TBMM yi tanıyan ilk devlet Ermenistan dır. Gümrü AntlaĢmasında yer alan Ermenistan'ın Türkiye'ye karģı diğer devletlerle yaptığı tüm antlaģmalar kaldırılacak. Maddesi ile Ermeniler Sevr antlaģmasındaki imzalarını çekmiģler ve Anadolu daki toprak iddialarından vazgeçmiģlerdir. Doğu Cephesi komutanı Kazım Karabekir dir. Güney Cephesi nde, Fransızlar ve Ermenilere karģı mücadele edilmiģtir. Güney Cephesi nde, Kuvay-ı Milliye Mücadele etmiģtir. Güney Cephesi nde, Antep, Urfa ve MaraĢ a TBMM tarafından unvan verilmesinin nedeni halkın düģman karģısında gösterdiği müthiģ direniģtir. Batı Cephesi nde Yunanlılara karģı önce Kuvay-ı Milliye ardından Düzenli Ordu savaģmıģtır. Düzenli Orduya geçilmesinin nedeni Kuvay-ı Milliye birliklerinin dağınık, bölgesel olması düģmanın ilerleyiģi yavaģlatmalarına rağmen tam durduramamaları etkili olmuģtur. Batı Cephesi nde yapılan tüm savaģlarda Yunanlıların amacı Ankara yı almak, Sevr i kabul ettirmek ve Anadolu yu iģgal etmektir. Düzenli Ordunun ilk zaferi Birinci Ġnönü SavaĢıdır. Ġtilaf Devletleri Sevr AntlaĢmasını biraz değiģtirip TBMM ye kabul ettirebilmek için Londra Konferansını düzenlemiģlerdir. Ġtilaf Devletleri, Londra Konferansına hem TBMM Hükümetini hem de Ġstanbul Hükümeti çıkararak iki taraf arasındaki anlaģmazlık çıkarıp Sevr antlaģmasını kabul ettirmeyi amaçlamıģlardır. Londra Konferansına TBMM adına DıĢ iģleri Bakanı Bekir Sami Bey, Ġstanbul Hükümeti adına Sadrazam Tevfik PaĢa katıldı. Londra Konferansına TBMM bir sonuç almayacağını bildiği halde katıldı. Eğer katılarak TBMM savaģ istiyor, barıģ istemiyor! propagandasını çürüttü.türk milletinin haklı davası olan Misak-ı Milli tüm dünyaya duyuruldu. Ġtilaf Devletleri Londra Konferansında TBMM varlığını resmen tanıdılar. Ġstiklal MarĢı, Birinci Ġnönü SavaĢından sonra kabul edilmiģ ve böylece milletin bağımsızlığa olan inancı ve morali artmıģtır. Birinci Ġnönü SavaĢından sonra Afganistan ile dostluk antlaģması yapılmıģ ve böyle Afganistan, TBMM yi tanıyan ilk Müslüman ülke olmuģtur. Birinci Ġnönü SavaĢından sonra Sovyet Rusya ile Moskova AntlaĢması imzalanmıģtır. Bu antlaģmada Batum un Gürcistan a bırakılması Misak-i Milli den verilen ilk tavizdir. Birinci Ġnönü SavaĢından sonra ilk anayasamız olan TeĢkilat-ı Esasiye kabul edilmiģtir. (1921 Anayasası) Birinci Ġnönü SavaĢı, TBMM nin otoritesinin artmasını sağlamıģ ve düzenli orduya duyulan güven artmıģtır. Ġkinci Ġnönü SavaĢın arkasından Batı Cephesi Komutanı Ġsmet paģa ya çektiği telgrafta Siz orada sadece düģmanı değil aynı zamanda bu milletin makûs talihini de yendiniz demiģtir. Kütahya-EskiĢehir SavaĢlarında Türk ordusunu fazla kayıp yaģamamak için Salarya Nehrinin doğusuna çekilmiģtir. Kütahya-EskiĢehir SavaĢları sırasında Ankara da bir Maarif (Eğitim) Kongresi toplanması Mustafa Kemal in eğitime verdiği önemi gösterir. Bu savaģın arkasından Mustafa Kemal, 3 ay süreyle meclisinin tüm yetkilerini alarak 5 Ağustos 1921 de BaĢkomutan olmuģtur. Mustafa Kemal in meclisin tüm yetkilerini istemesinin nedeni hızlı karar alıp uygulamaktı. Mustafa Kemal, Tekâlif-i Milliye emirlerini Türk ordusunun ihtiyaçlarını karģılamak için çıkarmıģtır. Türk halkının dayanıģmayını ve fedakârlığını gösterir. Sakarya SavaĢı nda Mustafa Kemal, dünya askerlik tarihinde denenmemiģ bir Ģeyi denemiģ Hattı müdafaa yoktur sathı müdafaa vardır, o satıh tüm vatandır! diyerek TOPYEKUN savaģı baģlatmıģtır. Sakarya SavaĢından sonra Fransa Ankara AntlaĢmasını imzalayarak çekilmiģ ve Güney Cephesi kapanmıģtır. Bu antlaģma ile Ġtilaf Devletleri arasındaki birlik bozulmuģtur. Sakarya SavaĢından sonra Kafkas Cumhuriyetleri (Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan) ile imzalanan Kars AntlaĢması ile doğu sınırlarımız kesin olarak çizilmiģtir. Sakarya SavaĢından sonra Türk ordusu Taarruz hazırlıkları için bir yıl beklemiģtir. Büyük Taarruz ile Yunanlılar yurdumuzdan atılmıģtır. Hem Sakarya SavaĢının hem de Büyük Taarruzun kazanılmasında Mustafa Kemal in askeri yeteneğinin büyük payı olmuģtur. Büyük Taarruzun ardından imzalanan Mudanya AteĢkes AntlaĢması ile Ġstanbul ve Doğu Trakya savaģ yapılmaksızın kurtarılmıģtır. Mudanya AteĢkes AntlaĢması kurtuluģ SavaĢının zaferle sonuçlandığını ilk siyasi ve diplomatik belgedir. Ġtilaf Devletleri Sevr i kabul ettiremeyeceklerini anlamıģlardır. KurtuluĢ SavaĢımızın sanat ve edebiyat eserlerine de ilham kaynağı olmuģtur.18 KURTULUġ SAVAġI (MĠLLĠ MÜCADELE) ASKERĠ SAFHASI SĠYASĠ SAFHASI Doğu Cephesi Güney Cephesi Batı Cephesi Mudanya AteĢkes Ant. Lozan BarıĢ Ant. I.Ġnönü SavaĢı II.Ġnönü SavaĢı Kütahya-EskiĢehir Sakarya SavaĢı Büyük Taarruz *Teşkilat-ı Esasiye Kanunu *İtalya çekilmeye başladı. *Başkomutanlık Yasası *M. Kemal e Gazilik ve *Siyasi safha başladı. *Londra Konferansı *Tekalif i Milliye Emirleri Meraşellik ünvanı *Afganistan İle Dostluk Ant. *İstiklal Marşının kabul edilmesi. *Kars Antlaşması *Ankara Antlaşması *Moskova Ant. *İsmet Paşa ya General Rütbesi19 4.ÜNĠTE ÇAĞDAġ TÜRKĠYE YOLUNDA ADIMLAR SALTANATTAN MĠLLĠ EGEMENLĠĞE Millî egemenlik anlayışının güçlendirilmesi sürecinde saltanatın kaldırılmasını değerlendirir. Saltanat: Ülkeyi yönetme hakkının bir hanedanın elinde olması ve bu yetkinin haneden üyeleri arasında kullanılmasıdır. 23 Nisan 1920 de TBMM nin açılmasıyla birlikte yeni bir devlet kurulmuģtu. Yeni devletin ilk anayasası olan 20 Ocak 1921 de kabul edilen bu anayasa, Türkiye Devleti adının verildiği yeni devletin dayandığı esasları üç maddesinde özetliyordu. Bunlar: *Egemenlik kayıtsız Ģartsız milletindir. (Saltanatın hukuki dayanağını ortadan kaldıran bir madde) *Yasama ve yürütme yetkisi milletin tek gerçek temsilcisi olan Büyük Millet Meclisine aittir. onu destekleyerek; Türk milleti adına ancak millet egemenliğinin temsilcisi olan Ankara Hükümeti konuģabilir diyorlardı. (Bu konuģmalardan da anlaģılacağı üzere Saltanatın kaldırılmasının bir nedeni de Lozan GörüĢmelerinde Ġstanbul Hükümetini hukuken geçersiz sayıp görüģmelere sadece TBMM Hükümetinin katılmasıydı.) Meclis BaĢkanı Mustafa Kemal ise mecliste saltanatın kaldırılması ile ilgili yaptığı konuģmadan Ģu tarihi tespiti yapıyordu: Hâkimiyet ve saltanat hiç kimse tarafından, hiç kimseye ilim gereğidir diye, görüşme ve tartışmaya verilemez. Hâkimiyet, saltanat, kuvvetle, kudret ve zorla alınır. Osmanoğulları zorla Türk milletinin hâkimiyet ve saltanatına el koymuştur. Şimdi de Türk milleti Hâkimiyet ve saltanatını filen eline almış bulunuyor. Mustafa Kemal in bu önemli konuģmasından sonra Meclis te 1 Kasım 1922 de kabul edilen bir kanunla halifelik ve saltanat birbirinden ayrıldı. Saltanat kaldırıldı. Kanunda milli iradeye dayanmayan hiçbir kuvvet ve heyetin Egemenliğin Türk Milleti adına onun tek ve gerçek temsilcisi olan TBMM tarafından kullanılacağı kesin olarak ortaya konuldu. *Türkiye Devleti, (devletin adı konuluyor) Büyük Millet Meclisi tarafından yönetilir ve hükümeti de Büyük Millet Meclisi Hükümeti adını alır Anayasasında görüldüğü gibi egemenliğin bir kiģiye, bir aileye, bir zümreye değil millete ait olduğu açık Ģekilde belirtilmiģti. Bu anayasa saltanatın hukuki dayanağını da ortadan kaldırmıştı. KurtuluĢ SavaĢı nın kazanılmasından sonra Ġtilaf Devletleri Lozan da toplanacak barıģ konferansına Ġstanbul ve Ankara hükümetlerini birlikte çağırdı Anayasasına göre Ġstanbul Hükümeti nin Türk milletini temsil etme yetkisi yoktu. Mustafa Kemal, ortaya çıkan bu durum karģısında saltanatın kaldırılmasının zamanının geldiğini düģündü. Mustafa Kemal ve arkadaģları TBMM ye saltanatın kaldırılması için bir önerge verdiler. Mecliste bu konuda tartıģmalar yaģandı. Ali Fuat PaĢa, saltanat tartıģmalarının yapıldığı bir dönemde mecliste yaptığı konuģmada BarıĢ görüģmelerinde Türk milletini padiģah ve hükümeti temsil edemez, bu görev, milli iradeyi ve milli egemenliği temsil eden Büyük Millet Meclisinindir. Diyordu. Fethi Bey ve Ġsmet PaĢa da ÖZET TABLO: Saltanatın kaldırılmasının nedenleri: *Saltanatın milli egemenlik ilkesine uymaması. Bir ülkede iki hükümetin bulunması (Ġstanbul Hükümeti ve TBMM Hükümeti) milli menfaatlere ters düģmesi *Ġtilaf Devletlerinin Lozan da yapılacak olan BarıĢ Konferansına Ġstanbul ve TBMM Hükümetlerini birlikte çağırarak çatıģmalarından faydalanmak istemeleri. Saltanatın kaldırılmasının sonuçları:20 KAPĠTÜLASYONLAR ĠġGALLER DOĞUDAKĠ DEVLETLER BOĞAZLAR ĠSTANBUL GÖRÜġÜLE N TEMEL KONULAR *Egemenliğin Türk milleti adına TBMM tarafından kullanılacağı ortaya konmuģtur. *TBMM Hükümeti yönetimi tek baģına ele geçirmiģtir. *Ġtilaf Devletlerinin Lozan da Türk tarafını birbirine düģürme planları engellenmiģtir. *Saltanat ve halifeliğin birbirinden ayrılması ile halifelik siyasi gücünü kaybetmiģtir. Böylece Türkiye devletinin laikleģmesi yolunda önemli bir adım atılmıģtır. *Osmanlı Devleti resmen sona ermiģtir. ZAFERĠN VE BAĞIMSIZLIĞIN TESCĠLĠ: LOZAN BARIġ ANTLAġMASI (24 TEMMUZ 1923) Sevr ve Lozan Antlaşmalarını karşılaştırarak Lozan Antlaşması nın sağladığı kazanımları analiz eder. Lozan BarıĢ AntlaĢması 20. Yüzyıl baģlarında imzalanan ve hâlâ geçerliğini koruyan uluslar arası bir belgedir. 20 Kasım 1922 de baģlayan görüģmeler 24 Temmuz 1923 te antlaģmanın imzalanması ile sona ermiģtir. GörüĢmelerde Türk heyetinin baģkanlığını Ġsmet PaĢa yapmıģtır. Bu heyet TBMM kararları doğrultusunda görüģmeleri yürütmüģ bağımzlığı zedeleyecek hiçbir konuda taviz vermemiģtir. Bir ara Ġtilaf Devletlerinin uzlaģmaz tutumu nedeniyle kesilen görüģmeler yeni bir savaģ istemediğinden tekrar baģlamıģ ve sonuna antlaģma imzalanmıģtır LOZAN ANTLAġMASININ ÖNEMĠ *KurtuluĢ SavaĢı ile cephede kazanılan askeri zaferler, Lozan AntlaĢması ile siyasi zafere dönmüģtür. *Yeni Türk Devletinin bağımsızlığı tüm dünyaya duyurulmuģtur. *Sevr AntlaĢması geçersiz hale gelmiģ, Irak sınırı hariç olmak üzere Misak-i Milli büyük oranda gerçekleģmiģtir. Sevr AntlaĢması İstanbul, Osmanlı Devleti nin başkenti olarak kalacaktır, anlaşma şartlarına uyulmazsa şehir Türklerin elinden geri alınacaktır. Müttefik devletlerin gemileri boğazlardan serbestçe geçebilecektir. Ayrıca Boğazlarla ilgili her türlü işlem içinde Türk delegesinin yer almadığı uluslar arası Boğazlar Komisyonu tarafından yürütülecektir. Doğu da iki devlet kurulacaktır. (Ermenistan ve Kürdistan) *İzmir ile birlikte Ege bölgesinin büyük bir kısmı ve Doğu Trakya Yunanistan a verilecektir. *Antalya ve Konya yöresi İtalyanlara verilecektir. *Irak ve Arabistan daki Osmanlı toprakları İngiltere de kalacaktır. *Adana, Sivas, Malatya ve Kayseri içine alan bölge ile Suriye Fransa ya verilecektir. Lozan AntlaĢması LOZAN IN SAĞLADIĞI KAZANIMLAR ĠSTANBUL, LOZAN GÖRÜġMELERĠNDE SÖZ KONUSU OLMADI. Boğazlardan geçiģleri, Türk baģkanlığında kurulacak uluslar arası bir Boğazlar Komisyonu düzenleyecektir. Bu durum boğazlar konusunda Türkiye nin egemenlik hakkını kısıtlamıģtır. DOĞU ANADOLU DA KURULMASI DÜġÜNÜLEN ĠYĠ YENĠ DEVLET LOZAN DA YER ALMADI. TÜRKĠYE-IRAK SINIRI TÜRKĠYE ĠLE ĠNGĠLTERE ARASINDA YAPILACAK GÖRÜġMELERE GÖRE ÇĠZĠLECEKTĠ. *Ġtilaf Devletleri Ġstanbul u boģaltmıģlar böylece Atatürk ün Geldikleri gibi giderler! sözü gerçekleģmiģtir. *Askeri zaferler siyasi zafere dönüģmüģtür. *Sevr AntlaĢması Türk milletine yaģama hakkı tanımayan bir antlaģmaydı. Lozan AntlaĢması devletlerin eģitliği prensibine göre imzalanmıģtır. SEVR BARIġ ANTLAġMASI&LOZAN BARIġ ANTLAġMASI KARġILAġTIRMASI Kapitülasyonlardan müttefik devletler yararlanabilecektir. Kapitülasyonlar kaldırılacaktır. (Böylece Türkiye nin ekonomik, siyasal ve hukuksal alanlarda geliģmelerini engelleyen unsurlar ortadan kaldırılmıģtır.)21 AZINLIKLAR ORDU Türk ordusundaki asker sayısı ve savaş teçhizatı sınırlandırılacaktır. Orduyla ilgili hiçbir sınırlama getirilmeyecektir. MĠLLĠ SINIRLARDAN MĠLLĠ EKONOMĠYE: TÜRKĠYE ĠKTĠSAT KONGRESĠ (17 ġubat-4 MART 1923) Gayrimüslimleri çok geniş haklar tanınacaktır. Ülkede yaģayan gayrimüslimler Türk vatandaģı sayılacaktır. (Böylece Avrupalıların azınlıkları bahane ederek i. ĠĢlerimize karıģmaları önlenmiģtir. Mustafa Kemal, Lozan AntlaĢmasını Ģöyle değerlendirmiģtir: Bu antlaşma, Türk Milletine karşı yüzyıllardan beri hazırlanmış ve Sevr antlaşması ile tamamlanıldığı sanılmış büyük bir suikastın sonuçsuz kaldığını bildirir bir belgedir. Osmanlı tarihinde benzeri görüşmemiş bir siyasi zaferdir. Lozan AntlaĢmasının Türk devleti açısından önemi Ģu görüģlerle ifade edilmiģtir. Lozan Antlaşması Türk siyasal yaşamında başlıbaşına bir yer tutan milli bir eser durumundadır. Lozan Barış Antlaşması yeni bir Türk devletinin kurulmasında temel öğe olan bir siyasi belge olmuştur. Bu milli devlet, tam anlamıyla bağımsız ve uygar bir devletin bütün haklarına sahip olmuģtur. Lozan Antlaşması bunları belirler ve kabul ettirir. İSMET İNÖNÜ Sevr, Osmanlı Devleti nin tarihe gömülmesini tespit eden bir belgedir. Lozan, hür bir millet sıfatı ile Sevr önünde boyun eğmeyen Türk devletinin bağımsızlık hakkını bütün dünyaya kabul ettirmeye yarayan bir milletlerarası antlaģmadır. AFET İNAN İzmir İktisat Kongresi nde alınan kararları, millî iktisat anlayışı ve tasarruf bilinci açılarından inceler. KurtuluĢ SavaĢı sonucunda, Misak-ı Milli büyük ölçüde gerçekleģtirilmiģ; tam bağımsızlık ve milli egemenlik sağlanmıģtı. ġimdiki öncelik ise ekonomiye yön vermek, ülkeyi kalkındırmak kısacası Milli Ekonomi için çalıģmaktı. Mustafa Kemal e göre asıl iş ekonomik bağımsızlığı ve kalkınmayı gerçekleştirmekti. Bu amaçla bağımsız ve ulusal bir ekonomi kurmak için Lozan BarıĢ GörüĢmelerinin kesintiye uğradığı dönemde Türkiye nin ilk iktisat kongresi toplandı. 17 ġubat 1923 tarihinde toplanan ve 4 Mart 1923 tarihine kadar çalıģmalarını sürdüren TÜRKĠYE (ĠZMĠR) ĠKTĠSAT KONGRESĠ NDE alınan kararlarla ulusal ekonominin ve sanayileģmenin altyapı çalıģmaları baģladı. Bu iktisat kongresinde ülkenin her yerinde iģçi, çiftçi, tüccar ve sanayici temsilcileri olmak üzere toplam 1135 kiģi katıldı. Kongrede YENĠ Türk devletinin izleyeceği ekonomik program ve kalkınma hedefleri belirlendi. Kongre sonunda MĠSAK-I ĠKTĠDADĠ (EKONOMĠ ANDI) adlı bir belge kabul edildi. Bu belgenin esas ilkesi EKONOMĠK BAĞIMSIZLIĞI SAĞLAMAKTI. Misak-ı Ġktisadi kararlarından bazıları Ģunlardır: *Türk milleti tahribat yapmaz, imar eder. Bütün mesai, ekonomik yönden ülkeyi yükseltmek gayesine yönelmiştir. *Türk vatandaşları kullandığı eşyayı mümkün mertebe kendisi üretir. Çok çalışır, vakitte, servette ve ithalatta israftan kaçar. Milli üretimi temin için gerektiğinde geceli gündüzlü çalışma Türk vatandaşının özelliğidir. *Hırsızlık, yalancılık, gösteriş ve tembellik en büyük düşmanımızdır. Her zaman faydalı yenilişleri severek alırız. *Türkler hangi meslekte olursa olsunlar birbirlerini candan severler. Meslek, zümre itibariyle el ele vererek birlikler oluşturur; ülkesini ve birbirini tanımak için aralarında görüşme ve anlaşma yaparlar. 4 Mart 192322 15 gün süren Türkiye Ġktisat Kongresinde alınan kararlardan bazıları Ģunlardır: 1. Hammaddesi yurt içinden temin edilen sanayi dalları kurulmalıdır. 2. El iģçiliğinden ve küçük imalattan suratla fabrikaya ve büyük iģletmelere geçilmelidir. 3. Devlet, özel sektör tarafından gerçekleģtirilemeyen yatırımlara öncülük edecektir. 4. ĠĢletmelere kredi sağlayacak bankalar kurulacaktır. 5. Sanayi teģvik edilmelidir. 6. Yerli malı kullanılması ve tasarrufu özendirilmelidir. Türkiye Ġktisat Kongresinde alınan kararlar doğrultusunda gerçekleģtirilen bazı kalkınma hamleleri ve sanayi kuruluģları Ģöyledir: BAġKENT ANKARA Ankara nın başkent oluşunun gerekçelerini açıklar. Temsil Heyetinin 27 Aralık 1919 da Ankara ya gelmesiyle Ģehir Milli Mücadelenin yönetim merkezi oldu. TBMM burada açıldı, böylece Türk devleti kuruldu. KurtuluĢ SavaĢı ile ilgili önemli kararlar burada alındı. Millet egemenliğine dayanan devletin kurumları tek tek Ģekilleniyordu ve bu yeni devletin artık bir baģkente ihtiyacı vardı. Bu konuda içten ve dıştan gelen kararsızlıklara son verilmesi gerekiyordu. Ayrıca bu dönemde belli kesimler tarafından dile getirilen başkentin İstanbul olacağına dair söylenti (Türkiye Devletini Osmanlının devamı gibi göstermek isteyenlerin çabasıydı) devlete zarar veriyordu. Planlarını yeri ve zamanı gelince gerçekleştiren Mustafa Kemal baģkent konusunda da böyle davrandı. Ġsmet paģa ve arkadaģları tarafından 13 Ekim 1923 te meclise sunulan Türkiye Devleti nin baģkenti Ankara Ģehridir. Ģeklindeki tek maddelik tasarı mecliste kabul edildi ve Türkiye devletinin baģkenti Ankara oldu. Bu madde 1921 Anayasasında eklendi. Ankara nın baģkent olarak seçilmesinin gerekçeleri: *Coğrafi konumunun (Anadolu nun ortası) uygun olması nedeniyle askeri olarak savunmaya ve siyasi olarak her yere hizmet götürmeye uygun olması. *Temsil Heyeti nin 27 Aralık 1919 da Ankara gelmesiyle; Milli Mücadele nin Ankara dan yürütülmesi, kararların burada alınması ve TBMM nin burada açılması. YAġASIN CUMHURĠYET! CUMHURĠYETĠN ĠLANI: 29 EKĠM 1923 Cumhuriyetin ilân edilmesini, Türkiye de demokrasi rejiminin gerekleri ile bağdaştırarak değerlendirir. Mustafa Kemal, Milli Mücadele nin baģından beri rejimin (yönetim biçiminin) değiģeceğini ve ulusal egemenliğin sağlanması gerekliliğini vurguluyordu. TBMM nin açılmasıyla ulusal egemenliğe dayanan demokratik yapıda bir devlet kurulmuģtu. Fakat bu devletin yönetim biçimi henüz koģullar uygun olmadığı için açıklanmamıģtı. Üstelik devletin baģkanının kim olduğu saltanatın kaldırılmasının ardından belli değildi.23 27 Ekim 1923 tarihinde Fethi Bey hükümeti istifa etti. Yerine yeni hükümet kurulamadığı için yönetim boģluğu oluģtu. Hükümet bunalımı doğdu. Bu durumu aģmak için Mustafa Kemal PaĢa devletin yönetim Ģeklinin cumhuriyet olarak ilan etme yolunda çalıģmalara baģladı. Bir gün sonra, 28 Ekim 1923 akģamı yakın arkadaģları ile Mustafa Kemal yakın arkadaģlarını Çankaya KöĢkünde yemeğe davet etti. Yemekte arkadaģlarına Yarın Cumhuriyet i ilan edeceğiz. dedi. Ardından nasıl hareket edileceği konusunda bir program hazırlandı ve arkadaģlarını görevlendirdi. Diğer kiģiler ayrıldıktan sonra köģkte misafir olan Ġsmet PaĢa ile bir kanun tasarısı hazırlandı. Bu tasarıda 20 Ocak 1921 tarihli Teşkilatı- Esasiye Kanununda (Anayasa), devlet şeklini belirten maddeler şöyle değiştirdi: Türkiye Devleti nin hükümet Ģekli cumhuriyettir. Üçüncü maddeyi de Ģu Ģekilde değiģtirdi: Türkiye Devleti, Büyük Millet Meclisi tarafından idare olunur. Türkiye CumhurbaĢkanı devletin baģkanıdır. TBMM de, 29 Ekim 1923 akģamı bu kanun tasarısı maddelerinin görüģülmesine geçildi. GörüĢmeler sonucunda kanun tasarısı oy birliğiyle kabul edildi. Böylece yeni devletin adı TÜRKĠYE CUMHURĠYETĠ DEVLETĠ oldu. (29 Ekim 1923). Ardından CumhurbaĢkanlığı seçimlerine geçildi. Mustafa Kemal, meclisteki tüm milletvekillerinin oyunu alarak Türkiye Cumhuriyeti nin ilk CumhurbaĢkanı oldu. ÖZET TABLO: Cumhuriyetin ilan edilmesinde; *Saltanatın kaldırılmasının ardından oluģan ortaya çıkan devlet baģkanlığı sorunu, *27 Ekim 1923 te istifa eden Fethi Bey hükümetinin yerine yeni hükümet kurulamaması ile oluģan hükümet sorunu etkili olmuģtur. Cumhuriyet in ilan edilmesiyle; -Devleti adı belli oldu: Türkiye Cumhuriyeti -Devlet BaĢkanlığı sorunu çözüldü: Devletin baģkanı CumhurbaĢkanı oldu. -Hüküm sorunları çözüldü: Artık hükümetler CumhurbaĢkanı tarafından atanacak bir BaĢbakan tarafından kurulacaktı. Bakanlar Kurulu da TBMM den onay alarak çalıģmalarına baģlayacaktı. ÇAĞDAġ DEVLETE DOĞRU 3 Mart 1924 te kabul edilen kanunların gerekçelerini ve toplum hayatında meydana getirdiği değişimleri fark eder. Halifelik Kaldırılıyor (3 Mart 1924) TBMM, 1 Kasım 1922 de Saltanatı kaldırmıģ, fakat halifeliğin devamına karar vermiģti. Bunun nedeni halifeliğin kaldırılması için ortamın uygun olmamasıydı. Ġngilizlere sığınarak önce Malta adasına sonra da Fransa ya giden Vahdettin in halife unvanını kullanmaması için TBMM Osmanlı soyundan Abdülmecit Efendi yi halife ilan etti. Ancak sorun tam anlamıyla çözülmüģ değildi. Cumhuriyet rejimini benimsemeyen, saltanat taraftarları halife Abdülmecit Efendi nin etrafında toplanmaya baģladılar. Abdülmecit Efendi nin de çevresinden aldığı güçle siyasi faaliyetlerde bulunması Cumhuriyet için tehdit oluģturuyordu. Halifelik zaten TBMM nin benimsediği Milli Egemenlik ilkesi ile bağdaģmıyordu. Halifelik, Türkiye nin laik ve çağdaģ bir yapıya kavuģması için yapılacak yeniliklerin de önünde bir engeldi. TBMM, 3 Mart 1924 tarihinde çıkardığı bir yasayla halifeliği kaldırdı. Böylece aklın ve bilimin esas alındığı demokratik ve laik toplum düzeninin oluşturulmasında önemli bir adım atıldı. Öğretimde Birlik Sağlanıyor: Tevhid-i Tedrisat Kanunu (3 Mart 1924) Osmanlı Devleti nin son dönemlerinde diğer pek çok kurum gibi eğitim kurumları da bilimsellikten uzaklaģmıģ ve gerilemiģti. Birçok eğitim kurumu vardı ve bu eğitim kurumlarının uyguladığı eğitim ve bağlı olduğu kurumlar farklı olduğu için eğitim öğretimde birlik yoktu ve durumu kültür çatıģmasına yol açıyordu. Örneğin, mekteplerin bir kısmı ve medreseler ġeriye ve Evkaf Vekâletine (Din ĠĢleri ve Vakıflar Bakanlığı) bağlıydı. Avrupa tarzında okullar ise Maarif Vekâleti ne (Eğitim Bakanlığı) bağlıydı. Ülkede bunlardan baģka devletin denetimi dıģında, kuruluģ amaçları, eğitim programları ve yöntemleri farklı, azınlık okulları ve yabancı okullar vardı. 3 Mart 1924 te, TBMM de kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu (Öğretim Birliği Kanunu) ile tüm yerli ve yabancı okullar Milli Eğitim Bakanlığı na bağlandı. Böylece tüm okullar devlet denetimine alınarak, öğretimde birlik sağlandı. Daha sonra medreseler kaldırıldı. Böylece ülkü birliği, kültür birliği yolunda önemli bir adım atıldı. Kız erkek öğrencileri bir arada24 eğitim gördüğü karma eğitime geçildi. Hızlı okullaģma ile okuma yazma oranı arttı. Okulların parasız olması sağlandı. Okullarda okutulan diğer dersler uygulamalı ve çağın gereklerine uygun hale getirildi. Diğer GeliĢmeler: 3 Mart 1924 te ayrıca; ġeriye ve Evkaf Vekaleti kaldırılarak yerine din konusunda halkı aydınlatmak ve ilgili iģleri yürütmek için DĠYANET ĠġLERĠ BAġKANLIĞI; vakıf mallarını korumak ve iģletmek üzere VAKIFLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ kuruldu. Aynı gün; Erkan-ı Harbiye nezareti de kaldırılarak yerine güvenlik sorunlarına ve belirsizliklerine hazır olmak iç ve dıģ tehdit risklerine karģı güvenliği sağlamak için DĠYANET ĠġLERĠ BAġKANLIĞI kurulmuģtur. ġeriye ve Evkaf Vekaleti Erkan-ı Harbiye Diyanet İşleri Vakıflar Genel Müd. Genelkurmay Başk. Başkanlığı 3 Mart 1924 te kabul edilen kanunlar ÇOK PARTĠLĠ DEMOKRATĠK YAġAM Atatürk ün çok partili siyasî hayata verdiği önemi kavrar. Mustafa Kemal, ülkede ulusal egemenlik anlayıģını, cumhuriyet rejimini ve demokrasiyi yerleģtirmek istiyordu. Bu amaçla Meclis açılmıģ, saltanat kaldırılmıģ, cumhuriyet ilan edilmiģti. ġimdi sıra demokrasinin diğer ilkelerini uygulamaya gelmiģti. Demokrasi ilkesinin en önemli prensibi olan çok partili hayata geçiģ için iki defa giriģimde bulunmuģtur. A-Halk Fırkası (9 Eylül 1923-) Temeli Sivas Kongresi nde oluģturulan Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyetine dayanan Halk Fırkasını, Mustafa Kemal 9 Eylül 1923 te kurdu. Cumhuriyetin ilanından sonra Cumhuriyet Halk Fırkasını alan bu parti 1950 yılına kadar iktidarda kalmıģtır. B-Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (17 Kasım Haziran 1925) Cumhuriyet in ilanından sonra inkılâpların birbiri ardına gelmesi Milli Mücadele nin lider kadrosu arasında anlaģmazlıklara neden oldu. Bu anlaģmazlıkların sonucunda; Kazım Karabekir, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy, Refet Bele ve Adnan Adıvar gibi milletvekilleri Cumhuriyet Halk Fırkasından istifa ederek 17 Kasım 1924 tarihinde Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası nı kurdular. Ülkemizin ilk muhalefet partisi olan bu parti, eğitimde milli esasları, ekonomide liberalizmi savunuyordu. Ama partinin programında dini inanç ve esaslara saygılı olduğunun vurgulanması inkılâp karģıtlarının partide toplanmasına neden oldu. Bu kiģiler faaliyetleriyle ve konuģmalarıyla cumhuriyet için tehlike arz etmeye baģladılar. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası üyelerinden bazılarının ġeyh Sait Ġsyanında ilgisi olduğu, devlete ve rejime zarar verdiği ortaya çıkınca hükümet tarafından 3 Haziran 1925 te kapatıldı. Böylece çok partili hayata geçiģ denemesinin ilki baģarısız oldu. C-Serbest Cumhuriyet Fırkası (12 Ağustos Kasım 1930) 1930 yıllara gelindiğinde inkılâpların büyük çoğunluğu gerçekleģtirilmiģti. Fakat Cumhuriyetin ilk yıllarında ekonomi alanındaki olumlu geliģmeler halka yansıtılamamıģtı. Bu durum özellikle mecliste ekonomi konusunda tartıģmalara yol açıyordu. O yıllarda dünyada yaģanan ekonomik bunalım ülkemizi de etkilemiģti. Ekonomi konusunda da yeni fikirlere ihtiyaç vardı. Böyle bir ortamda Mustafa Kemal yakın arkadaģı Paris büyükelçisi Fethi Okyar a yeni bir kurmasını teģvik etti. Elçilik görevinden ayrılan Fethi Bey 12 Ağustos 1930 da Serbest Cumhuriyet Fırkası nı kurdu. Ama bu parti içine de rejim karşıtları sızdı. Bu kişiler partiyi kendi amaçları doğrultusunda kullanmak istediler. Bu geliģmelerden rahatsız olan Fethi Bey, 17 Kasım 1930 da kendi kurduğu bu partiyi kendi isteği ile kapattı. YORUM Çok partili hayata geçiş için iki kez deneme yapılmış, ikisi de başarısız olmuştur. Bu durum toplumun henüz çok partili hayata geçiş için hazır olmadığını gösterir.25 ÇAĞDAġ UYGARLIĞA DOĞRU ADIMLAR Şapka ve Kıyafet İnkılâbını, tekke ve zaviyelerin kapatılmasını, miladî takvim ve uluslararası saat uygulamasının kabulünü millî kimlik kazanma ve çağdaşlaşma çerçevesinde değerlendirir. Takvim ve Saat: 26 Aralık 1925 te çıkarılan ve 1 Ocak 1926 dan itibaren uygulamaya konulan bir yasa ile Hicri Takvim ve Rumi Takvim kaldırıldı ve Miladi Takvim kabul edildi. Alaturka saat yerine de uluslar arası saat uygulamaya konuldu. Rakam: 20 Mayıs 1928 de kabul edilen bir yasayla uluslar arası rakamlar kullanılmaya baģlandı. Ölçü ve tartıların değişmesini çağdaşlaşma çerçevesinde değerlendirir. ÇağdaĢ Toplum ve Medeni Kıyafet: Osmanlı çok uluslu ve çok kültürlü bir yapıda olduğundan insanlar arasında kılık kıyafette birlik yoktu. Kılık kıyafet konusunda karıģıklık Cumhuriyetin ilk yıllarına kadar sürdü. Türk inkılâbının amacı Türkiye Cumhuriyeti halkını tamamen çağdaş bütün anlamıyla ve görünüşüyle medeni bir topluma dönüştürmekti. Mustafa Kemal de bu amaçla çağdaģ toplumların kıyafetlerinin benimsenmesini gerekli görüyor, fes yerine Ģapka giyilmesini istiyordu. Bu amaçla Ģapkayı tanıtmak için Kastamonu ya bir seyahate çıktı. Burada yaptığı konuģmalarla Ģapkanın, çağdaģ kıyafetin, kılık kıyafetin üzerinde durdu. Bu konuģmalar gazetelerde de yer alınca Ģapka halk arasında kısa sürede benimsendi. 25 Kasım 1925 te TBMM de ġapka Giyilmesi Hakkında Kanun kabul edildi. Böylece Türk toplumun baģlığı Ģapka oldu. Kıyafette yapılan değiģiklik Türk toplumunu çağdaģ bir görüntüye kavuģturdu ve giyim kuģamdaki birliğe son verdi, milli birlik ve beraberliği güçlendirdi. ÇağdaĢ Devletler Ġle Uyum Sağlanıyor: Osmanlı toplumunda kullanılan saat, takvim ve rakamlar diğer milletlerin kullandıkların farklıydı. Hatta bazı ölçü ve tartı birimleri ülke içerisinde bile farklılık gösteriyordu. Yeni kurulan Türkiye devletinin diğer devletlerle uluslar arası iliģkilerini kolaylaģtırmak ve toplumda ikiliğe neden olan bu durumu düzenlemek gerekiyordu. Bu amaçlar Ģu inkılâplar yapıldı: Ölçü ve Tartı: 26 Mart 1931 da kabul edilen Ölçüler Kanunu ile arģın, okka, endaze gibi hem yeteri kadar belli olmayan hem de bölgeden bölgeye değiģen birimleri yerine ağırlık birimi olarak kilogram, uzunluk birimi olarak da metre kabul edildi. YORUM: Tüm bu değiģikliler takvim, saat ve ölçülerde ülkede birliği sağladığı gibi diğer milletlerle de uyumu sağladı. Tekke ve Zaviyeler Kapatılıyor (1925): Tekke ve Zaviyeler Osmanlının en önemli din ve kültür kurumlarındandı. Bu nedenle pek çok tekke ve zaviye kurulmuģtu. Ama bunların çoğu Osmanlının son dönemlerinde asıl amacından uzaklaģmıģtı. ĠĢsiz güçsüzlerin toplandığı, fal ve büyü bakılan yerlere dönüģmüģtü. Halkın dini duygularının istismar edildiği yerler olmuģlardı. Bu nedenle 30 Kasım 1925 te çıkarılan bir yasa ile tekkeler kapatıldı. Kanun bütün tarikatlarla birlikte şeyh, derviş, baba, mürit, dede gibi unvanların kullanılmasını da yasakladı. HUKUK VE AĠLE Hukuk alanındaki gelişmeleri, Medeni Kanun un Türk aile yapısında ve kadının toplumdaki yerinde meydana getirdiği değişiklikleri analiz eder. Osmanlıda hukuk birliği yoktu ve değiģik mahkemeler vardı. Ülkemizin kurulmasının ardından bu alanda da inkılaplar yapıldı. Hukuk alanında yapılan inkılâpların amacı Türk milletini milli, çağdaģ, tam bağımsız ve demokratik bir yaģam sürmesidir.26 Anayasalarımız: 1921 Anayasası: KurtuluĢ SavaĢı devam ederken TeĢkilatı Esasiye adıyla ilk anayasamız 20 Ocak 1921 de kabul edilmiģti. Bu anayasasının ilk maddesi Hâkimiyet kayıtsız Ģartsız milletindir. ifadesiydi. Egemenliği koģulsuz olarak Türk milletine veren bu anayasa ilk defa millet yönetimde söz sahibi oldu. SavaĢ dönemi olduğu için bu anayasa Yasama, yürütme ve yargı yetkilerini TBMM ye vermiģti. Bu anayasada devletin yönetim biçimi ile ilgili bir madde yoktu te Cumhuriyetin ilanın ardından bu anayasaya Türkiye devleti cumhuriyettir maddesi eklendi Anayasası: 1921 anayasası savaģ döneminin olağanüstü Ģartlarında hazırlanmıģtı. Cumhuriyetin ilanından sonra ülkenin yeni Ģartlarına uygun olarak 1924 Anayasası hazırlandı. Bu anayasa Milli Egemenlik ilkesinin geliģmesinde önemli bir adım olmuģtur. Atatürk ün yaptığı tüm inkılâplar bu anayasa içinde yer aldı. Bu anayasa da 1928 ve 1937 yıllarında değiģiklik yapıldı Anayasası: DeğiĢen Ģartlara göre yeni bir anayasa yapıldı Anayasası: ġuan yürürlükte olan anayasadır. Ġlk üç maddesi değiģtirilemez, değiģtirilmesi teklif dahi edilemezdir. Bu maddeler Ģöyledir: çözümler üreten, Avrupa da en son hazırlanan ve Türk toplum yapısına en uygun olan Ġsviçre Medeni Kanunu alındı. Yasa kültürümüze ve toplum yapımıza uyarlandı. 17 ġubat 1926 da TBMM de kabul edildi, 4 Ekim 1926 da uygulanmaya baģlandı. Türk Medeni Kanunu, evlenme, boģanma, miras, velayet, resmi nikah ve mülkiyet konularına önemli düzenlemeler getirdi. Türk aile yapısında önemli değiģiklikler sağladı. Çok eģle evlilik yasaklandı. Resmi nikah zorunluluğu getirildi. Miras ve Ģahitlik konusunda kadın erkek eģitliği sağlandı. Kadına da boģanma hakkı verildi. YORUM: Medeni Kanun ile kadınlara siyasi hak verilmemiģtir. REJĠM KARġITI BĠR ĠSYAN: ġeyh SAĠT ĠSYANI Şeyh Sait İsyanını çağdaş, demokratik ve laik Türkiye Cumhuriyeti ne karşı tepkiler ve uluslararası ilişkiler açısından değerlendirir. Türk Medeni Kanunu nun Kabülü: Osmanlı döneminde hazırlanan ve 1926 yılına kadar kullanılan MECELLE artık ihtiyaçları karģılamıyordu. ÇağdaĢ bir medeni kanun hazırlanması gerekiyordu. Yeni bir Medeni Kanun hazırlamak uzun zaman alacağından Türk toplumun yapısına uygun bir medeni kanun arayıģına baģlandı. Bir komisyon oluģturuldu. Batılı ülkelerin medeni kanunları incelenmeye baģlandı. Sonuçta sorunlara pratik Lozan BarıĢ GörüĢmelerinde Musul sorunun çözümü sonraya bırakılmıģtı. Türkiye ile Ġngiltere arasında yapılan görüģmelerden bir sonuç çıkmadı. Ġngiltere, Musul petrol bölgesi olduğu için burayı vermek istemiyordu. Musul meselesinin görüģüldüğü sırada içte rejim düģmanlarının dıģta da Ġngiltere nin desteği ile ġeyh Sait isyanı çıktı. Bir tarikat lideri olan ġeyh Sait, Din elden gidiyor diyerek hükümete karģı ayaklandı. (13 ġubat 1925) Genç ili Ergani ilçesi Piran köyünde baģlayan isyan kısa sürede bölgedeki illere yayıldı. Ġngilizler tarafından desteklenen isyancıların amacı cumhuriyet ve inkılâpları ortadan kaldırmak, saltanat ve hilafeti geri getirmekti. Ġsmet PaĢa baģkanlığında kurulan yeni hükümet sıkı tedbirler aldı. 4 Mart 1925 te Takrir-i Sükûn Kanunu ( Huzur ve Güvenliği Sağlama Yasası) çıkarıldı. Bu kanunla hükümete ayaklanmayı bastırmak için geniģ yetkiler verdi. Ġsyan batırıldı ve elebaģları Ġstiklal Mahkemelerinde yargılandı. Doğuda bu ayaklanmanın bastırılmasıyla cumhuriyet rejimine karģı oluģan ilk büyük tehlike önlenmiģ oldu. Türk ordusu tüm gücünü bu isyanı bastırmak için kullandı. Bu yüzden Musul sorunu Ġngilizlerin istedikleri Ģekilde sonuçlandı.27 Ayaklanmada etkisi olduğu gerekçesiyle Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı. Böylece çok partili hayata geçiģ içim henüz hazır olunmadığı anlaģıldı. YORUM: ġeyh Sait Ġsyanı diğer isyanlarda görünmeyen bazı özellikler taģır. Bu isyan, bütün ülkeye yayılmaya çalıģılmıģ ve Türk inkılâbına karģı yapılmıģ bir harekettir. Bu hareketin temelinde çağdaģ, demokratik ve laik Cumhuriyet düzenini ortadan kaldırıp saltanat ve halifeliği geri getirme amacı vardır. KABATOJ BAYRAMI Kabotaj Kanunu nu millî egemenlik hakları ve Türk denizciliğinde meydana getirdiği gelişmeler bakımından değerlendirir. Kabotaj: Bir ülkenin denizlerinde yolcuk ve yük taģıma hakkının sadece o ülke vatandaģlarına ait olmasıdır. Ülkemizde ticaret cumhuriyet öncesinde gayrimüslimlerin elindeydi. Ülkenin çevresindeki karasuları Türkler tarafından kullanılmıyordu. Bunlar yabancılara bırakılmıģ, Türk denizciliği gerilemiģti. Cumhuriyetin ilanından sonra Türklerin de ülkenin her alanındaki ticarette etkin hale gelmelerinin sağlanması gerekiyordu. Denizcilik sadece ulaģtırma iģi değil iktisadi iģ olarak anlaģılmalı ve tersaneler, gemiler, limanlar ve iskeleler inģa edilmeli; deniz spor kulüpleri kurulmalı ve bunlar korunup geliģtirilmeliydi. Bu amaçla devlet bir takım çalıģmalar baģlattı. 19 Nisan 1926 da Kabotaj Kanunu çıkarıldı. 1 Temmuz 1926 da yürürlüğe giren bu kanunla Türkiye kıyılarında deniz taģımacılığı ve limanlar arasında gemi iģletme ve ticaret yapma hakkı Türk vatandaģlarına ve Türk bayrağı taģıyan gemilere tanındı. Bunun anlamı, Türk kara sularında yalnız Türk gemilerinin yolcu ve yük taģıyabileceğiydi. Ülkemizde, her yıl, 1 Temmuz Denizcilik ve Kabotaj Bayramı olarak kutlanmaktadır. MUSTAFA KEMAL E SUĠKAST GĠRĠġĠMĠ Mustafa Kemal e suikast girişimini cumhuriyete yönelik tehditler çerçevesinde yorumlar. Yapılan inkılâplardan, Mustafa Kemal den, yeni rejimden rahatsız olanlar Mustafa Kemal in ortadan kaldırırlarsa inkılâpların sona ereceğine her Ģeyin eskiye döneceğini düģünüyorlardı. Bunun için Mustafa Kemal e Ġzmir gezisi sırasında bir suikast düzenlemek için bir plan hazırladılar. Ama Mustafa kemal, Ġzmir e bir gün geç gelince plan ortaya çıktı. Ġlgililer yakalandı. Ġstiklal Mahkemesinden yargılanarak gerekli cezalara çarptırıldı. Mustafa Kemal, 16 Haziran 1926 da Ġzmir e geldi ve gezisini tamamladı. Olayın duyulması üzerine tüm ülkede mitingler düzenlendi. Halk, Mustafa Kemal e ve inkılâplara olan bağlılığını ortaya koydu. Suikast giriģiminin ardından Mustafa Kemal yayınladığı bildiride Ģunları söylemiģtir: BĠR DEVRĠN ANALĠZĠ: NUTUK Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır. Ama Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır. Büyük Nutuk un söyleniş amaçlarını, içeriğini ve tarihsel niteliğini kavrar. Mustafa Kemal, 15 Ekim 1927 de TBMM Büyük Salon da Cumhuriyet Halk Partisi üyelerine 6 gün süren bir konuģma yapmıģtır. Mustafa Kemal bu tarihi konuģmasında yılları arasındaki geliģmeleri anlatmıģtır. Bu konuģma daha sonra NUTUK, BÜYÜK NUTUK, SÖYLEV adı ile basılmıģtır. Bu eser Osmanlı Devleti nin son dönemi, Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti nin kuruluģu konusunda en önemli kaynaktır. Olaylar birinci ağızdan aktarılmıģtır. NUTUK, 1919 senesi Mayısının 19.günü Samsun a çıktım cümlesiyle baģlar ve GEÇLĠĞE HĠTABE ile sona erer. Türk Milletinin var olma mücadelesini anlatan bu eser aynı zamanda inkılâplara gelen eleģtirilere bir cevap niteliğindedir.28 NUTUK ta 9 yıldaki geliģmeler üç ana bölümde anlatılır: BİRİNCİ BÖLÜM: 19 MAYIS 1919-Samsuna ÇıkıĢ / 23 Nisan 1920-TBMM nin açılıģına kadar İKİNCİ BÖLÜM: TBMM Hükümetleri dönemi (23 Nisan Ekim 1923-Cumhuriyetin Ġlanı) ÜÇÜNCÜ BÖLÜM: Cumhuriyet Dönemi- (29 Ekim arası) Mustafa Kemal Nutuk u neden yazmıģtır? Gelecek nesiller için, Türkiye Cumhuriyeti tarihi için; Türkiye Cumhuriyetine yönelmiş iç ve dış tehditlere karşı Türk gençlerine yol göstermek için yazmıştır. Bu eser ile millet olma bilincini kuvvetlendirmiştir. Milli varlığımızın dününe, bugününe, yarınına ışık tutması için yazmıştır. Olayları belgelere dayanarak, sebep sonuç ilişkisi içinde anlatarak Türk milletinin var olma mücadelesini herkes birinci ağızdan öğrensin, örnek alsın diye yazmıştır. Yorum: NUTUK çağdaģlaģma ve bağımsızlık için yapılması gerekenleri anlatır. Bu nokta diğer milletlere de yol gösterir. Bu yüzden pek çok dile çevrilmesi onun EVRENSEL bir eser olduğunu gösterir. HARF ĠNKILÂBINDAN MĠLLET MEKTEPLERĠNE Harf İnkılâbını ve Millet Mekteplerini, eğitimin yaygınlaştırılması ve çağdaş Türk toplumunun oluşturulması açılarından değerlendirir. Cumhuriyetin ilanının arkasından eğitim ve kültür alanından peģpeģe inkılâplar yapılmıģtı. Bunlar: 3 Mart 1924 te çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu öğretimde birlik sağlanmıştır yılında çıkarılan bir yasa ile ticaret hayatında Türkçe kullanılması kararlaştırılmıştı yılında çıkarılan bir yasa ile sokak adları TürkçeleĢtirilmiĢti. 29 Mayıs 1928 de çıkarılan bir yasa ile Arap rakamları kaldırılarak Uluslar arası rakamlar kabul edilmiģti. Alfabe konusunda birkaç kez gündeme gelmiģ ama tam anlamıyla üzerinde durulmamıģtı. Türkiye Cumhuriyeti kurulduğu dönemde halk tarafından öğrenilmesi ve anlaģılması güç olan Arap alfabesi kullanılıyordu. Yeni Türk alfabesinin oluģturulması ve kullanılması gerektiğine inanan Mustafa Kemal, harf inkılâbı ile büyük çoğunluğu okuma yazma bilmeyen halkın okuryazar olacağına inanıyordu. 1 Kasım 1928 de, TBMM de, Yeni Türk Harflerinin Kabul ve Tetkiki Hakkında Kanun kabul edildi. 24 Kasım 1928 de de Millet Mektepleri Talimatnamesi Resmi Gazetede yayınlandı ve Mustafa Kemal e BaĢöğretmen unvanı verildi. Millet Mektepleri (1 Ocak 1929): Yeni Türk harflerinin kabulünün ardından yeni harfleri öğretmek ve okuryazar oranının artırmak için Millet Mektepleri açılmıģtır. Yeni harflerin kullanımını yaygınlaģtırmak için yaģ arası vatandaģların katıldığı kurslar düzenlenmiģtir. Millet Mekteplerinin faaliyete geçtiği 1 Ocak 1929 tarihi ile baģlayan ders yılında 1 milyon vatandaģ okuma yazma kurslarına katılmıģ ve bunların %50 si okuma yazma öğrenmiģtir. Yeni Türk harfleri bir yol gibi kısa bir sürede Türk halkı tarafından benimsenmiştir. Harf Ġnkılâbının aynı zamanda; *Türk kültür hayatında, *Türk Tarih Kurumu (1931), Türk Dil Kurumu (1932), Halk Evleri (1932) gibi kurumların oluģmasında, *Ortak bir konuģma dilinin oluģmasında, *Eğitim çabalarının yaygınlaģmasında önemli katkıları olmuģtur.29 MĠLLĠ AYDINLANIYOR KÜLTÜRÜMÜZ Atatürk ün millî kültür ve millî kimlik oluşturmak ve geliştirmek için dil ve tarih alanında yaptığı çalışmaları değerlendirir. Milli kültürün sürdürülüp geliģtirilmesinde dil ve tarih önemli bir yere sahiptir. Cumhuriyetin ilk yıllarında milli kültürümüzün yaģatılabilmesi için dil ve tarih alanında çalıģmalar yapılmıģtır. Bu konuda yapılan çalıģmalar Ģunlardır. A-Milli Kültürümüzün Aydınlatılması Ġçin Tarih Konusunda Yapılan ÇalıĢmalar: 1930 yılında, Mustafa Kemal in isteği üzerine Türk Tarih Heyeti oluģturulmuģ, birçok kitap alınmıģ, Türkçeye çevrilmiģ, heyet üyeleri Türk tarihini bilimsel bir Ģekilde incelemiģler ve sonuçta Türk Tarihinin Ana Hatları ve okullar için dört ciltlik Tarih Kitabı hazırlanmıģtır. Bu kitapta Türk tarihinin ve kültürünün zenginliğine değinilmiģ, Ġlk Türk devletlerinden Türkiye Cumhuriyeti nin kuruluģuna kadar Türk devletleri incelenmiģtir. Bu çalıģmalarda Türklerin, tarih boyunca tıp, astronomi, coğrafya vb. alanlarda yetiştirdiği insanlarla dünya medeniyetine ve insanlığın gelişimine katkıları vurgulanmıştır. 15 Nisan 1931 de Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti kurulmuģtur. Bu kurum, Türk milletinin tarihe ve uygarlığa katkıları üzerinde çalıģmaya baģlamıģtır yılında cemiyetin ismi TÜRK TARĠH KURUMU yapılmıģtır. Mustafa Kemal, bu kurumuna yanı sıra üniversitelerin de tarih alanında çalıģmasını ve bilimsel birikime sahip öğretim elemanları yetiģtirmesini istiyordu. Bu doğrultu da Ankara da DĠL VE TARĠH COĞRAFYA FAKÜLTESĠ kurulmuģtur. Türk dilinin zenginleştirilmesi, sadeleştirilmesi ve kamuoyuna bunların benimsetilmesi için her yayın aracından faydalanmalıyız. Her aydın, hangi konuda olursa olsun yazarken buna dikkat edebilmeli; konuşma dilimizi ise ahenkli, güzel bir hale getirmeliyiz. Atatürk, yılları kıģ aylarında Arapça Geometri terimleri yerine Türkçe terimlerinin kullanıldığı Geometri Kılavuzu adlı bir kitap yazmıģtır. Atatürk, 1937 yılında Sivas ta düzenlediği bir gezi sırasında Sivas Lisesinde bir geometri dersine katılmıģtır. Derste bir öğrencinin Arapça geometri terimleri kullanması üzerine bu Ģekilde kullanımın yanlıģ olduğunu açıklayıp geometri terimlerinin Türkçe karģılıklarını tek tek açıklamıģtır. Bu olaydan sonra Atatürk ün hazırladığı Geometri Kılavuzu kitabı bastırılıp tüm okullara dağıtılmıģtır. Atatürk, Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu nun Türk Milli Kültürünü aydınlatan çok önemli bilim kurumları olduğunu söylemiģtir. Ayrıca 5 Eylül 1938 tarihinde hazırladığı vasiyetnamesinde Türkiye ĠĢ bankasındaki hisselerinin yıllık gelirinden iki kuruma da eģit pay ayırmıģtır. Her iki kurumda milli bir kimlik oluģturulmasına büyük katkıda bulunmuģtur. Atatürk bu iki kurum için Ģunları söylemiģtir: Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumunun her gün yeni ufuklar açan ciddi ve aralıksız çalışmalarını övgü ile anmak isterim. Bu iki ulusal kurumun, tarihimizin ve dilimizin karanlıklar içerisinde unutulmuş derinliklerini, dünya kültüründe başlangıcı temsil ettikleri kabul edilebilir bilimsel belgelerle ortaya kondukça yalnızca Türk ulusunun değil, bütün bilim dünyasının ilgisini ve uyanmasını sağlayan kutsal bir görev yapmakta olduklarını güvenle söyleyebilirim. B-Milli Kültürümüzün Aydınlatılması Ġçin Dil Konusunda Yapılan ÇalıĢmalar: 2 Temmuz 1932 de de TÜRK DĠLĠ TETKĠK CEMĠYETĠ (TÜRK DĠL KURUMU) kurulmuģtur yılında yapılan Ġkinci Türk Dil Kurultayında yabancı kelimelerin atılarak dilimizin sadeleģtirilmesi karar verilmiģtir yılında Türkçenin daha iyi öğretilmesi ve konuģulması için kampanyalar düzenlenmiģtir. Atatürk bir konuģmasında bu konuda Ģunları söylemiģtir:30 KUBĠLAY OLAYI Menemen Kubilay Olayını Türk milletinin cumhuriyet yönetimindeki kararlılığı ve çok partili siyasî hayata etkisi açısından değerlendirir. TBMM de ikinci muhalefet partimiz olan Serbest Cumhuriyet Partisi, Mustafa Kemal in tavsiyesi ile kurulmuģtu. Bu partinin kurulmasının amacı hükümet çalıģmalarının denetlenmesiydi. Ancak bu parti ilerleyen dönemlerde inkılâp karģıtlarının sığınağı haline geldi. Bu nedenler parti yönetimi partiyi kapatmaya karar verdi. (17 Kasım 1930) Bu olaydan kısa bir süre sonra Ġzmir in Menemen ilçesinde gerici bir ayaklanma çıktı. DerviĢ Mehmet ve yandaģları Ģeriat isteğiyle sokağa döküldüler. (23 Aralık 1930) Bu olayı haber alan Öğretmen Asteğmen Kubilay komutasındaki askerlerle olay yerine geldi. Ama olayı durdurmaya çalıģırken isyancılar tarafından Ģehit edildi. Hükümet olaya hemen el koydu. Ġsyan batırıldı. Sorumlular Ġstiklal mahkemesinde yargılandı. Mustafa Kemal, Kubilay olayının üzerinde titizlikle durmuģtur. Bunun cumhuriyeti yıkmaya yönelik bir hareket olduğunu belirtmiģtir. Kubilay olayı yurtta büyük üzüntü ne nefret uyandırmıģtır. Düzenlenen mitinglerle protesto edilmiģtir. Kubilay Olayı, ülkemizde barıģ ve huzuru sağlamanın önemini ve inkılapları halka daha iyi anlatmanın önemi göstermiģtir. Sonuç olarak Kubilay olayı da ülkemizin henüz çok partili hayat geçiģ için hazır olmadığını göstermiģtir. BĠR CUMHURĠYET KENTĠ Şehir incelemesi yoluyla Cumhuriyet Döneminde mimarlık ve şehir planlaması alanında yapılan çalışmalara örnekler verir. Atatürk ün doğumunun 100. Yıldönümü nedeniyle 1981 yılında Federal Almanya da düzenlenen etkinliklere Dr. Kurt Laquer, Ankara, Kemal Atatürk ün Kenti baģlıklı bir makale ile katılmıģtır. Kendisi bu makalesinde 1936 yılında Ankara ya yaptığı bir yolcuğunu ve baģkentteki gözlemlerini aktarmıģtır. Onun gözlemlerinden 1930 ların Ankara sı Ģöyledir: *O (Atatürk) yeni başkenti Türkiye Cumhuriyeti nin kültür ve uygarlığın başkenti yapmak için elinden gelen her şeyi yaptı. *Sağda meyve ağaçları, solda demir yolu, tarım arazileri, büyük bir mandıra Gazi Çiftliği kentin sakinleri için dinlenme yeriydi. *Daha ilk girişte yeşillikler içerisinde, tenis kortlarıyla çevrili hipodromu gördüm. *Taşhan Meydanından yakınında Cumhuriyet in kurulduğu yıllarda yapılmış olan binalar bulvara sıralanmıştı: Sümerbank, Etibank, Merkez Bankası, Milli Eğitim Bakanlığı Genç Türkiye Cumhuriyeti nin baģkentini planlamak için 1928 yılında bir yarıģma düzenlendi. YarıĢmaya katılan imar planlarını bizzat Mustafa Kemal incelemiģti. Yarışmayı Alman Mimar Hermann Jansen (Herman Yansen) kazanmıştı. Ankara nın gelecek 50 yılı düģünülerek, nüfuslu bir Ģehir planı yapılmıģtır. Jansen, Ankara yı yeģillikler içerisinde bir bahçe Ģehir olarak düģünmüģtür. ÇAĞDAġ ÜNĠVERSĠTE YOLUNDA 1933 Üniversite Reformundan hareketle Atatürk ün bilimsel gelişme ve kalkınmaya verdiği önemi kavrar. Atatürk ün en temel hedefi en hayati meselesi en hayati Türkiye yi çağdaģ bir medeniyet ve kültürün bir parçası haline getirmekti. Bunun yolu da bilim ve teknolojiden geçmekteydi. Bu sebeple dönemin tek üniversitesi olan Darülfünun bu görevi yerine getirmeliydi. Çünkü çağdaģ medeniyete ulaģmak ancak bilimsel çalıģmalarla mümkündü ve bunu da ancak üniversiteler yerine getirebilirdi. Ama Osmanlı dan kalan Darülfünun görevini yerine getiremiyordu. Bu kurumun ciddi bir reforma ihtiyacı vardı. Bu konuda tarafsız ve isabetli karar verebilmek için hükümet Ġsviçreli bir bilim adamı olan MalĢe yi görevlendirildi ve ondan Darülfünun için bir rapor yazmasını istendi. MalĢe hazırladığı raporda, Darülfünunun Türk inkılâbına yaraşır bir dinamizmden yoksun olduğunu, ilim ve fikir31 anlamından çok yavaş olduğunu belirttikten sonra Darülfünunun geliģtirilmesi için Ģu önerilerde bulundu: Üniversitenin geliģmesi için Dil derslerine ağırlık verilmeli, Öğretim üyelerinin bilimsel seviyesi yükseltilmeli, Bilimsel araģtırmalara ağırlık verilmeli, Öğrenci alımı sınavla yapılmalı, Spor tesisleri, pansiyon ve yemekhaneler yapılmalı, Kongre ve konferansla düzenlenerek eğitim desteklenmeli. Üniversite reformunun amacı araģtıran, sorgulayan, tahlil eden, değerlendiren ve bilimsel değerleri rehber edinen bir üniversite oluģturmaktı. Bu amaçla Hayatta en hakiki mürşit ilimdir. sözünü uygulama alanına koymak üzere Ġstanbul Üniversitesi kuruldu. (18 Kasım 1933)Üniversite tıp, edebiyat, hukuk ve fen olmak üzere sekiz enstitüden oluģacaktı. Üniversite Milliyetçilik ve Ġnkılâpçılık esaslarına göre eğitim yapacaktı. Ġstanbul Üniversitesi yurt dışından gelen öğretim üyeleri ile takviye edilerek, akademik geleneklerin oluşmasında, ders kitaplarının hazırlanmasında, geleceğin Türk bilim insanların yetiştirilmesinde büyük katkıda bulunmuştur. Derslerde deney, gözlem ve uygulamalara önem veren üniversite, daha sonra kurulacak üniversitelere de örnek olmuştur. DEVLET TOPLUM ELELE Atatürk Döneminde sağlık alanında yapılan işleri devletin temel görevleri bağlamında inceler. Atatürk, sağlık konusunda devlete düģen görevleri bir konuģmasında Ģöyle belirtiyordu: Milletimizin sağlığının korunması ve kuvvetlendirilmesi, ölüm oranının azaltılması, nüfusun artırılması, sosyal hastalıkların ve bulaşıcı hastalıkların etkisiz bir duruma sokulması, böylece millet fertlerinin dinç ve çalışmaya yetenekli kusursuz vücut yapıları olacak şekilde yetişmesi. Sağlık konusunda devlet üzerine düģen görevi yerine getirmiģ ve Ģu faaliyetler yürütülmüģtür: Refik Saydam Hıfzısıhha Müessesesinin Kurulması (1928): Bu kurumda koruyucu sağlık hizmetleri için kuduz, çiçek aģıları üretilmiģ ve ülke ihtiyacını karģılayacak kadar serum üretilmiģtir. Veremle savaģ: Cumhuriyetin ilk yıllarında verem yaygın bir hastalıktı. Bu hastalığın tedavisi amacıyla; 1923 te Behçet Uz un giriģimiyle İzmirle Verem Savaş Cemiyeti kuruldu te Ġstanbul da verem hastalarının tedavisi için Sanatoryum açıldı te Ġzmir de veremle mücadele için ilk dispanser açıldı yılında Umumi Hıfzısıhha Kanunu çıkarıldı. Bu kanunla veremli hastaları ihbar etme ve hastalığın bulaģmasını engellemek için tedbir zorunluluğu getirildi. Koruyucu sağlık: Ülkemizde 1920 li yıllarda yaygın olan çocuk ölümlerini önlemek amacıyla aģı kampanyaları düzenlenmiģtir. MODERN TARIMIN DOĞUġU Atatürk Orman Çiftliği örneğinden yola çıkarak Atatürk ün modern tarımın gelişimine ve çevre bilincine verdiği önemi fark eder. Atatürk çevreyi, doğayı çok seviyordu ve bunu her fırsatta ifade ediyordu. Hayatı boyunca doğa konusunda birçok çalıģma yapmıģtır. Modern tarım uygulamalarına da değer veren Atatürk kendi adını taģıyan Orman Çiftliğini kurmuģtu. Atatürk Orman Çiftliği Nasıl Kuruldu? Atatürk, Ankara da örnek bir çiftlik kurmak istiyordu. Çevresindekiler karģı çıkınca durumu köylülere danıģtı ve burada bir çiftlik kurabileceğini öğrendi. Bundan sonra bu çiftliğin kurulma aģamalarında bizzat bulundu. Atatürk Orman Çiftliğini kurarken Atatürk ün amaçları Ģunlardı: Örnek çiftlik kurarak tarımı geliģtirmek, Bazı bitkileri yetiģtirip çiftçilere örnek olarak göstermek, Ziraat konusunda uygulamalı eğitim yapmak, Ziraat okuluna gidecek öğrencilerin bir yıl sataj yapmalarını sağlamak, Ankara halkı için eğlenme ve dinlenme alanı oluģturmak.32 Tarım alanında yapılan diğer çalıģmalar: 1923 yılında çiftçileri desteklemek amacıyla kredi verilmiģtir yılında, Osmanlı döneminden beri tarımsal ürününün %10 üzerinden alınan AĢar Vergisi kaldırılarak çiftçinin sırtındaki büyük bir yük kaldırılmıģtır yılında çıkarılan Medeni Kanun ile köylüye toprak mülkiyeti hakkı tanınmıģtır. AZ ZAMANDA ÇOK VE BÜYÜK ĠġLER YAPTIK! Onuncu Yıl Nutku ndan hareketle yapılan inkılâpları, Atatürk ün geleceğe yönelik hedeflerini ve Türk milletinin özelliklerini değerlendirir. Atatürk, Cumhuriyetin ilanının 10. yılında (29 Ekim 1933) Ankara Hipodromunda yaptığı ONUNCU YIL NUTKU adı verilen bir konuģma yapmıģtır. Bu konuģmasında, on yılda baģarılanlar kadar, savaģlardan yorgun çıkmıģ bir ulusa ruh ve dinamizm aģılamıģ ve Türk, Övün, ÇalıĢ, Güven diyerek bu dinamizmi sağlamaya çalıģmıģtır. Onuncu Yıl Nutku nda konularına göre konuşmayı Ģöyle belirtebiliriz; Yapılan inkılâplar: Az zamanda çok ve büyük işler yaptık. Bu işlerin en büyüğü, temeli Türk kahramanlığı ve yüksek Türk Kültürü olan, Türkiye Cumhuriyetidir. Geleceğe yönelik hedefler: Yurdumuzun, dünyanın en mamur ve medeni memleketleri seviyesine çıkaracağız. Milletimizi en geniş refah, vasıta ve kaynaklarına sahip kılacağız. Milli kültürümüzü, muasır medeniyet seviyesinin üstüne çıkaracağız. Türk milletinin özellikleri: Türk milletinin karakteri yüksektir. Türk milleti çalışkandır, Türk milleti zekidir. Çünkü Türk milleti, milli birlik ve beraberlikle güçlükleri yenmesini bilmiştir. Ve çünkü Türk milletinin, yürümekte olduğu terakki ve medeniyet yolunda, elinde ve kafasında tuttuğu meşale, müspet ilimdir. Şunu da ehemmiyetle tebarüz ettirmeliyim ki, yüksek bir insan cemiyeti olan Türk milletinin tarihi bir vasfı da, güzel sanatları sevmek ve onda yükselmektir. Bunun içindir ki, milletimizin yüksek karakterini, yorulmaz çalışkanlığını, fıtri zekâsını, ilme bağlılığını güzel sanatlara sevgisini, milli birlik duygusunu mütemadiyen ve her türlü vasıta ve tedbirlerle besleyerek inkişaf ettirmek, milli ülkümüzdür. Türk milletine çok yaraşan bu ülkü, onu, bütün beşeriyette hakiki huzurun temini yolunda, kendine düşen medeni vazifeyi yapmakta, muvaffak olacaktır. SANAT VE SPOR Örnek olaylardan yararlanarak Atatürk ün sanata ve spora verdiği önemi fark eder. Atatürk ve Sanat: Atatürk, ülkemizde kültürün ve sanatın geliģmesi için gayret göstermiģtir. Kültür ve sanat faaliyetlerini özendirmiģtir. Güzel sanatların toplumda kabul görmesi için kurumlar açmıģtır. Atatürk, Onuncu Yıl Nutkunda güzel sanatlara verdiği değeri ve önemi Ģöyle ifade etmiģtir. Atatürk ve Müzik: Cumhuriyet döneminde müzik eğitimine büyük önem verilmiģ ve müzik öğretmeni ve sanatçı yetiģtirmeye öncelik verilmiģtir. Bu amaçla 1 Kasım 1924 tarihinde Ankara Musiki Muallim Mektebi açılmıģtır. Bu okul daha sonra Gazi Eğitim Enstitüsü ne bağlanmıģtır. Atatürk ve Resim, Heykel, Anıt: Cumhuriyetin ilanı ile resim ve heykel sanatında büyük geliģme yaģanmıģtır. Yeni okullar açılmıģ ve çok sayıda sanatçı yetiģtirilmiģtir. Cumhuriyetin kuruluģunun 10. Yıldönümünde ülkemizin değiģik yerlerine Yurt Gezileri kapsamında ressamlar gönderildi ve bu ressamların yaptığı resimler Ankara da bizzat Atatürk ün açılıģını yaptığı Türk Ġnkılâp Sergisi adı altında sergilendi. Ayrıca KurtuluĢ SavaĢı ve Atatürk Devrimleri sergisi de dönemin ses getiren sergilerinden birisiydi. Yine bizzat Atatürk ün yönlendirmesiyle 1937 yılında Resim ve Heykel Müzesi açılmıģtır. Atatürk ve Spor: Milli kültürümüzü çağdaş uygarlık seviyesinin üzerine çıkaracağız yüksek bir insan topluluğu olan Türk milletinin tarihi bir niteliği de güzel sanatları sevmek ve onda yükselmektir. Bunun içindir ki... güzel sanatlara olan sevgisini geliştirmek milli idealimizdir. Atatürk spora çok önem veriyordu. Bu kapsamda spor öğreticileri yetiģtirmek için Çapa Muallim Mektebinde bir kurs açılmıģtı. Bu dönemde Türkiye Ġdman Cemiyetleri Ġttifakı da Türk sporunun ilk33 resmi kuruluģu olarak faaliyete geçmiģtir. Bu kuruluģ devlet tarafından da desteklenmiģ böylece devlet ilk kez spora ve sporcuya yardım etmiģtir. Ayrıca kendisi de bir binici olan Atatürk atlı sporları özendirmiģtir. Türk sporcuları ilk kez 1924 Paris Olimpiyatlarına katılmıģlar ve böylece dünyanın seçkin sporcuları ile yarıģmıģ ve dünya sporunu yakından tanımıģlardır. ÇAĞDAġ TÜRK KADINI Atatürk ün kadınlara sağladığı sosyal ve siyasal hakları dönemin çeşitli ülkelerindeki kadın haklarıyla karşılaştırarak değerlendirir. Atatürk, Türk toplumunu çağdaģlaģtırırken sosyal hayatta kadın ve erkeğin birlikte yer almasına dikkat etmiģtir. 30 Ağustos 1925 tarihinde yaptığı bir konuģmada Ģöyle demiģtir: Bir toplum, bir millet, erkek ve kadın denilen iki cinsten oluşmuştur. Kabul edilebilir mi ki, bir kitlenin bir parçasını yükseltelim, diğer parçasını görmemezlikten gelelim de kitlenin tamamı yükselebilsin. Olabilir mi ki, toplumun bir yarsı topraklara zincirlere bağlı kaldıkça diğer kısmı göklere yükselebilsin. Şüphe yok, yükselme adımları, dediğim gibi iki cins tarafından beraber, arkadaşça atılmak ve yükselme ve yenileme adımında birlikte aşama kaydetme gerekir. İnkılâp böyle olursa başarılı olur. 18 Nisan 1935 tarihinde Atatürk ün himayesinde, İstanbul da Milletlerarası İlk Kadın Kongresi yapılmıģtır. Türk kadını siyasal haklarını birçok Avrupa ve dünya ülkesindeki kadınlardan önce elde etmiģtir. Bu haklar Ģöyledir: TÜRKĠYE DE KADIN HAKLARI; *3 Nisan 1930-Belediye seçimlerine katılma hakkı *26 Ekim Muhtar seçme ve seçilme hakkı *5 Aralık 1934-Milletvekili seçme ve seçilme hakkı DÜNYADA KADIN HAKLARI; *Fransa da kadınlar 1946 yılında oy kullanma hakkı elde etmiģlerdir. *Ġtalya da kadınlar 1948 yılında seçimlere katılabilmiģlerdir. *Japonya da kadınlar 1950 yılında seçim haklarını kazanmıģlardır. *Ġsviçre de kadınlar 1971 yılında siyasi haklarını elde edebilmiģlerdir. SOYADI KANUNU Soyadı Kanunu nun kabulünün gerekçelerini ve Mustafa Kemal e Atatürk soyadı verilmesini millî kimlik kazanma ve çağdaşlaşma çerçevesinde açıklar yılına kadar ülkemizde kiģilerin soyadları yoktu. KiĢinin adının yanına baba adı, doğum yeri veya bağlı bulunduğu boy yazılırdı. Bu durum, okul alınma, askere gitme, okul, tapu, vergi alma vb. işlerde karışıklığa yol açıyordu. Bu gerekçelerle; yani toplumsal iliģkilerdeki bu karıģıklığı gidermek ve hedeflenen çağdaģ topluma ulaģabilmek için her bireyin bir soyadı almasına gerek vardı. 21 Haziran 1934 tarihinde çıkarılan Soyadı Kanunu ile her vatandaģın, adından baģka bir de soyadı taģıması zorunluydu. Kanuna göre her Türk, kendi adından baģka, ailesinin ortak olarak kullanacağı bir soyadı alacaktı. Soyadları Türkçe olacak ve ahlaka aykırı olmayacaktı. Soyadı Kanunu nun kabulünden sonra 24 Kasım 1934 de Mustafa Kemal e de Türk milletinin bir şükran ifadesi olarak ATATÜRK soyadı verilmiştir yılında çıkartılan baģka bir kanunla da ağa, hacı, hafız, hoca, molla, efendi, paģa gibi toplumda ayrıcalık ve zümreleri belirten unvanlar kaldırılmıģtır. Soyadı Kanunu, bir öze dönüģ hareketidir. Bu yasa ile Türk milletine milli kimlik ve milli benlik kazandırmak ve çağdaģlaģmak amaçlanmıģtır. Böylece ortak kültürü paylaģan milletimizin, milli benliğini, milli kültürünü, dilini, tarihini koruyarak çağdaģ uygarlıklar seviyesine çıkması amaçlanmıģtır.34 4.ÜNĠTE: ÇAĞDAġ TÜRKĠYE YOLUNDA ADIMLAR BĠLGĠMATĠK Saltanatın kaldırılmasında Lozan BarıĢ GörüĢmelerine hem Ġstanbul Hükümetinin hem de TBMM nin çağırılması etkili olmuģtur. Saltanatın 1 Kasım 1922 da kaldırılması ile Milli Egemenlik anlayıģı güçlenmiģtir. KurtuluĢ SavaĢında zaferimiz ve bağımsızlığımız Lozan BarıĢ AntlaĢması ile tescil edilmiģtir. Mudanya AteĢkes AntlaĢması ve Lozan BarıĢ AntlaĢmasına Türk heyetine Ġsmet paģa baģkanlık yapmıģtır. Kapitülasyonlar Lozan da kesin olarak kaldırılmıģtır. Musul sorunun çözümü Lozan da sonraya bırakılmıģtır. Lozan BarıĢ AntlaĢması TAM BAĞIMSIZLIK ilkesi doğrultusunda yapılmıģtır. Lozan BarıĢ AntlaĢması ile birçok kazanım elde edilmiģtir. 17 ġubat-4 Mart 1923 tarihleri arasında Ġzmir de toplanan Türkiye Ġktisat Kongresinde bağımsız ve ulusal ekonominin kurulması için yapılacak çalıģmaları belirlemek için toplandı. Türkiye Ġktisat Kongresi nde Misak-ı Ġktisadi (Ekonomi) yemini kabul edilmiģtir. Ankara nın 13 Ekim 1923 te baģkent seçilmesinde Anadolu nun ortasında yer alması hem askeri güvenlik hem de siyasi olarak her yere hizmet götürmek için jeopolitik konumumun uygun olması etkili olmuģtur. Cumhuriyet in ilan edilmesinde Saltanatın kaldırılması ardından oluģan devlet baģkanlığı sorunu, devletin yönetim Ģeklinin belli olmaması ve hükümet bunalımı etkili olmuģtur. Halifeliği kaldırılmasında TBMM tarafından halife seçilen Abdülmecid in çevresinde rejim düģmanlarının toplanması, Halifeliğin cumhuriyet ile bağdaģmaması ve yapılacak yeniliklerin önünde engel oluģturması etkili olmuģtur. 3 Mart 1924 te çıkartılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığına bağlanmıģ, eğitim devlet denetimine alınarak eğitim öğretimde birlik sağlanmıģtır. Ġlk siyasi partimizi Mustafa Kemal tarafından kurulan Halk Fırkasıdır. Cumhuriyetin ilanın ardından adı Cumhuriyet Halk Fırkası olmuģtur. Atatürk çok partili hayata geçiģi çok önemsiyordu. Bu amaçla Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kurulmuģ ama ġeyh Sait Ġsyanının arkasından hükümet tarafından kapatılmıģtır. Ülkemizin üçüncü partisi Fethi Okyar tarafından kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkasıdır. Parti içinde rejim düģmanlarının sızdığı gören Fethi Bey partisini kapatmıģtır. Hem Terakkiperver hem de Serbest Cumhuriyet Fırkası nın kapatılması Türk toplumunun çok partili hayata geçiģe hazır olmadığını gösterir. Kılık kıyafet inkılâbının nedeni Türk toplumunu çağdaģ bir görüntüye kavuģturmak, giyim kuģamda birliği sağlamak, milli birlik ve beraberliği güçlendirmekti. Takvim, saat, rakam ve ölçülerde değiģikliğin amacı ülke içinde birliği ve diğer ülkelerle uyum sağlamaktı. Türk Medeni Kanunu ile Türk kadınına evlenme, boģanma, miras, velayet, miras velayet vb. konularında pek çok hak verildi. ġeyh Sait Ġsyanı, Musul u almak isteyen Ġngilizlerin desteği ile çıkmıģtır ve doğrudan rejime yönelik bir isyandır. Kabotaj Kanunu ile Türk denizlerinden yolcu ve yük taģıma hakkı Türkler ve Türk bayrağı taģan gemilere verilmiģtir. Nutuk, yılları arasını anlatır. Nutuk un pek çok dile çevrilmesi EVRENSEL bir eser olduğunu gösterir. 1 Kasım 1928 de çıkarılan Harf Ġnkılabı ile okuma yazma kolaylaģmıģ ve okuryazar oranı artmıģtır. Harf Ġnkılâbının arkasından halka okuma yazma öğretmek için Millet Mektepleri açılmıģtır. Milli kültürümüzü aydınlatmak için Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu kurulmuģtur. Kubilay Olayı rejime yönelik bir isyandır. Ankara nın imar planı Alman Mimar Hermann Jansen tarafından yapılmıģtır te yapılan üniversite reformunun amacı; araģtıran, sorgulayan, tahlil eden, değerlendiren, bilimsel değerleri rehber edinen, bir üniversite kurmaktı. Cumhuriyetin ilk yıllarından aģı üretmek için Refik Saydam Hıfzısıhha Enstitüsü kurulmuģtur. Atatürk Orman Çiftliğinin kurulma amacı çiftçilere örnek olmak, ziraat okulu öğrencilerine staj yapacak ortam sağlamaktı. Atatürk ün Cumhuriyet in onuncu yılında yaptığı Onuncu Yıl Nutku adlı konuģmasında, yapılan inkılâplara değinmiģ, geleceğe yönelik hedefler göstermiģ ve Türk milletinin özelliklerinden bahsetmiģtir. Türk Kadınına dünyadaki birçok ülkeden önce siyasi hakları verilmiģtir Belediye BaĢkanlığına seçilme, 1933 Muhtarlık seçme ve seçilme ve 1934 te Milletvekili seçme ve seçilme hakkı verilmiģtir. Soyadı Kanunu ile Türk Milletinin milli kimlik ve beraberlik kazandırmak ve çağdaģlaģmaktı.35 5.ÜNĠTE ATATÜRKÇÜLÜK TÜRK ÇAĞDAġLAġMASI Atatürkçülüğün amaç ve niteliklerini kavrar. Mustafa Kemal, gençlik yıllarından itibaren dünyadan ve ülkemizde meydana gelen kültürel ve bilimsel geliģmeleri takip etmiģtir. Devlet ve toplum yaģamına iliģkin bazı düģünce ve ilkeler oluģturmuģ yıkılmak üzere olan bir devletten, çağdaģ bir toplum, tam bağımsızlığa ve millet egemenliğine dayalı modern bir devlet kurarken de bu düģünce ve ilkelerden yararlanmıģtır. Atatürkçülük nedir? Mustafa Kemal in siyasi, ekonomik, toplumsal alanlardaki gerçekçi, düģünce ve uygulamalarının bütünüdür. Türk devleti ile toplumunun her alanda çağdaģlaģmayla ilgili genel hedefleri, amaçları, ilkeleri belirten düģünceler bütünüdür. Bu nedenle Atatürkçülüğe Atatürkçü DüĢünce Sistemi adı da verilir. Atatürkçülüğün amaçları nelerdir? Milli kültürümüzü aklın ve bilimin yol göstericiliğinde en kısa sürede çağdaģ uygarlık düzeyin üzerine çıkarmak. Türk milletinin bugün ve gelecekte tam bağımsız olarak millet egemenliğine dayalı, demokratik ve laik kurallar içerisinde mutlu bir yaģam sürmesini sağlamak. Mustafa Kemal, gerçekleģtirilen inkılâpların gayesini Ģöyle açıklamıģtır: Atatürkçülüğün nereden doğmuģtur, temeli neye dayanır? -Türk milletinin ihtiyaçlarından, tarihi gerçeklerinden doğmuģ ona özgü milli bir düģünce sistemidir. Mustafa kemal Türk tarihini ve geleneğini çok iyi incelemiģ, Türk insanın karakterini çok iyi tahlil etmiģtir. Bu yüzden Atatürkçü düģünce sisteminin temelinde TÜRK TARĠHĠ VE TÜRK KÜLTÜRÜ vardır. Atatürkçü DüĢünce Sisteminin nitelikleri nelerdir? Atatürkçü düģünce sistemi dogmalara değil; akla ve bilimi temel alır. Bilime, geliģime ve yeniliklere açık sürekli kendini güncelleyen dinamik bir düģünce sistemidir. Atatürk ün iģaret ettiği hedefler, ilkeler ve inkılâplar bir bütündür. Atatürkçü sisteminin oluģmasında etkili olan faktörler nelerdir? Efendiler, yaptığımız ve yapmakta olduğumu inkılâpların gayesi Türkiye Cumhuriyeti halkını tamamen çağdaģ bütün anlam ve görünüģüyle medeni bir toplum haline getirmektir. Atatürk ün doğup büyüdüğü ortam, Atatürk ün yaşadığı olaylar, Milli sorunlar Atatürk ün okuduğu kitaplar etkili olmuştur. Çağın ihtiyaçlarına uygun sosyal ve siyasal kurumlara sahip modern bir devlet kurmak. Türk toplumunu askerlikte, ekonomide, bilimde, sanatta, sosyal ve siyasal alanlarda dünyadaki en ileri toplumlar arasına girmesini sağlamak. Milli birlik ve beraberliği ve sürdürülmesini sağlamak. KiĢi hak ve özgürlükleri korumak, yurtta ve dünyada barıģı korumak.36 ATATÜRK Ü ETKĠLEYEN OLAYLAR VE FĠKĠRLER Dönemin şartlarını göz önünde bulundurarak dünyada ve ülkemizde Atatürk ün düşünce sisteminin oluşmasında etkili olan olaylar hakkında çıkarımlarda bulunur. Atatürk düģünce sistemini oluģtururken değiģik düģünce ve fikirlerden yararlanmıģ ve olaylardan etkilenmiģtir. Mustafa Kemal i etkileyen düģünce, fikir ve olayları Ģöyle sıralayabiliriz: a) Fransız Ġhtilali: 1789 yılında gerçekleģen Fransız Ġhtilali tüm Avrupa yı etkilemiģ, ihtilal sonrasında milliyetçilik, eģitlik, özgürlük gibi kavramlar/düģünceler ortaya çıkmıģtır. Bu fikirlerin yayılmasıyla imparatorluklar yıkılmıģtır. Fransız Ġhtilali ile yayılan düģünceler Mustafa Kemal i de derinden etkilemiģtir. Hatta Türk demokrasinin Fransız Ġhtilalinin açtığı yolu izlediğini belirtmiģtir. b) Osmanlı Devleti nin Ġçinde Bulunduğu Durum ve Ülkenin YaĢadığı Sorunlar: 18. Yüzyıldan itibaren Osmanlı Devleti, Avrupa nın bilim, teknik alanındaki üstünlüğünü kabul etmiģti. Birçok alanda yenilikler yapılmasına rağmen istenen sonuç alınamamıģtı. Devlet, ekonomik açıdan iyice güçsüzleģmiģti. Kapitülasyonlar ekonomiyi geriletiyordu, sanayi geliģtirilememiģti yılından itibaren alınan dıģ borçlarda ülkeyi iflasın eģiğine getirmiģti. Siyasi açıdan da durum çok kötüydü. Balkanların büyük kısmı kaybedilmiģti. Balkan ülkeleri Osmanlı dan toprak koparma amacındaydılar. Rusların kıģkırttığı Ermeniler isyan etmiģlerdi. Mısır, 1881 yılında Ġngilizler tarafından iģgal edilmiģti. Osmanlı aydınları MeĢrutiyet yönetiminin devleti parçalanmaktan kurtaracağını düģünüyorlardı. Ama meģrutiyete geçilmesine rağmen parçalanma durmadı. Mustafa Kemal in ülkenin kurtuluģuyla ilgili düģüncesi de TÜRKÇÜLÜK akımıydı. Birinci Dünya SavaĢının ardından alınan ağır yenilgi onda millet iradesine dayalı yeni bir Türk devletinin kurulmasının kaçınılmaz olduğunu göstermiģtir. c) Okuduğu Kitaplar: Kitap okumayı çok seven bir lider olan Atatürk ün zengin bir kütüphanesi vardı. Onun düģünce dünyasının oluģmasında Türk ve Avrupalı düģünürlerin düģünceleri etkili olmuģtur. Tevfik Fikret, Namık Kemal, Ziya Gökalp, Voltaire (Volter), J.J. Rousseau (Jan Jak Ruso) gibi düģünürlerin özgürlük, demokrasi ve milliyetçilik ile ilgili düģünceleri Atatürk ü etkilemiģtir. d) Eğitim Gördüğü Okullar/Öğretmenler: Mustafa Kemal in düģünce dünyasının oluģmasında öğretmenlerinin de çok büyük etkisi olmuģtur. Okuduğu okullardaki öğretmenler O nun tarih bilinci ve vatan ve millet sevgisi kazanmasında çok etkili olmuģlardır. GÜÇLÜ BĠR TÜRKĠYE ĠÇĠN Millî güç unsurlarının Atatürk ün yönetim anlayışındaki yerini ve önemini kavrar. Milli Güç: Devletlerin gerek savaģ döneminde gerekse barıģ döneminde hedeflerine ulaģmak için kullandıkları güçtür. Milli Güç, maddi ve manevi gücün toplamadır. Atatürk, KurtuluĢ SavaĢını kazanmak ülkesi çağdaģ medeniyetler seviyesine çıkarmak için milli güç unsurlarını kullanmıģtır. Milli Güç unsurları şunlardır: Askeri Güç: Askeri güç ülke içinde huzurun ve güvenliğin sağlanmasında ve dıģarı karģı da caydırıcılık sağlaması açısında oldukça önemlidir. Türkiye ordusu ile güçlüdür. Ekonomik Güç: Milli Mücadele nin kazanılmasından sonra Ġzmir de bir iktisat kongresi düzenleyen Atatürk, askeri zaferi ekonomik zaferlerle güçlendirmek için çalıģmalara baģlamıģtır. Atatürk e göre ekonomi, kendi kaynaklarına dayanarak kalkınmayı hedefleyen bir milli ekonomi olmalıdır. Ülkenin çalıģan nüfusu, nu nüfusun niteliği, yer altı ve yer üstü zenginlikleri, teknolojisi ve sanayisi ekonomik gücün kaynaklarını oluģturur.37 Siyasi Güç: Siyasi güç millet iradesine dayanır. Atatürk e göre güçlü bir devlet olmanın Ģartı gücünü halktan alan yönetimdir. Bu siyasi yönetim insana değer vermeli, özgürlükleri savunmalı ve demokratik katılımı amaçlamalıdır. Sosyo-kültürel Güç: Bir milletin kültürü ve milleti oluģturan insan gücünün nitelikleri sosyo-kültürel gücü belirler. Ġnsan gücü KurtuluĢ SavaĢının kazanılmasında önemli bir etken olmuģtur. Onuncu yıl marģında geçen On yılda on beģ milyon geç yarattık her yaģtan cümlesi cumhuriyete sadık, eğitimli genç bir nesili anlatmaktadır. Ve Türkiye nin önemli bir gücü ve övünç kaynağı olmuģtur. Cumhuriyetin kısa sürede gösterdiği baģarıda Türk milletinin köklü kültürü de ayrı bir öneme sahiptir. Çünkü bir milleti millet yapan en önemli değer asırlar içerisinde meydana getirdiği kültürüdür. ATATÜRK ĠLKELERĠ 1-CUMHURĠYETLE BĠR MĠLLETĠZ (CUMHURĠYETÇĠLĠK) Cumhuriyetçilik ilkesinin önemini ve cumhuriyet yönetiminin Türk toplumuna sağladığı faydaları kanıtlara dayalı olarak açıklar. Cumhuriyet egemenliğin bir kişi veya gruba değil kayıtsız şartsız millete ait olduğu yönetim biçimidir. Atatürk demokrasinin en iyi uygulanabildiği yönetim biçimi olarak Cumhuriyet i görmüģtür. Halk kendi kendini yönetir. Seçtiği temsilciler aracılığıyla egemenliği elinde tutar. Seçimler serbest ortamda yapılır. Seçilenler belli bir süreyle seçilirler. Anayasamızın ilk maddesi; Türkiye devleti bir Cumhuriyettir. Ģeklindedir. Ġkinci maddesi ise cumhuriyetin niteliklerini düzenler. Buna göre gücünü milletten alan Türkiye Cumhuriyeti, insan haklarına saygılı, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devletidir. Bu maddeler değiştirilemez, değiştirilmesi teklif dahi edilemez. Atatürk ün diğer ilkelerinin gerçekleģmesi ve yaģaması her Ģeyden önce Cumhuriyetçilik ilkesinin yerleģmesi ile mümkündür. Cumhuriyetçilik diğer ilkeler ile iç içedir. Egemenlik halka dayandığı için HALKÇI Her alanda çağdaģlaģmayı öngördüğü için ĠNKILÂPÇI CUMHURĠYETÇĠLĠK Cumhuriyetin kazandırdıkları: Cumhuriyetle birlikte; Ancak toplumun millet bilincine eriģmesiyle ulaģılabilen bir yönetim olduğu için MĠLLĠYETÇĠ Aklı ve bilimi esas aldığı için LAĠK Toplumdaki tüm ayrıcalıklar kalktı, vatandaģlar devlet yönetimine eģit olarak katılma hakkı elde etti. Bütün vatandaģlar kanun önünde eģit hale geldi. Kanunlar mahkemeler aracılığıyla uygulanmaya baģladı ve vatandaģlar haklarını mahkemede aramaya baģladılar. VatandaĢların temel hak ve özgürlükleri devlet güvencesine alındı. Türk milleti hak ve sorumluluklarının farkına vardı. VatandaĢlara rahatça fikrini söyleyebilme ve huzurlu bir hayat sürebilme imkânı sağlandı. GeliĢmemize engel unsurlar kaldırıldı. Ülke büyük bir ilerleme yoluna girdi. Atatürk, Gençliğe Hitabesi nde belirttiği gibi Cumhuriyeti Türk gençliğine emanet etmiģtir.38 CUMHURĠYETĠN VATANDAġLARIYIZ Bir Türk vatandaşı olarak cumhuriyetin Türk milletine kazandırdığı vatandaşlık temel hak ve sorumlulukları bilincini kazanır. Cumhuriyet öncesi temel hakların birçoğundan yoksun olan Türk halkı Cumhuriyet sayesinde layık olduğu haklara kavuģmuģtur. Cumhuriyetle elde edilen haklar, vatandaģın devlete ve birbirine karģı sorumluluklarını belirlemiģtir. Bu sorumluluklarımız Ģunlardır; Kanunlara uymak Yurdumuzu korumak Kazancımız oranın vergi vermek Askerlik yapmak Oy kullanmak Devlet de vatandaģların hak ve özgürlükleri korur, bunları anayasa ile güvence altına alır. Anayasamızda kiģisel, sosyal, ekonomik, siyasal haklar Ģeklinde bize verilen haklar belirtilmiģtir. Kişi dokunulmazlığı, eğitim hakkı, sağlık hakkı, özel hayatın gizliği bu haklarımızdan bazılarıdır. ATATÜRK ÜN CUMHURĠYETÇĠLĠK ĠLE ĠLGĠLĠ SÖZLERĠ:39 NE MUTLU TÜRK ÜM DĠYENE! (MĠLLĠYETÇĠLĠK) Atatürk ün milliyetçilik ilkesinden yola çıkarak millî birlik ve beraberliğin önemine inanır. Atatürk ün Türkiye Cumhuriyeti ni kuran Türkiye halkına Türk milleti denir. özdeyişinden hareketle Ne mutlu Türk üm diyene! ifadesinin anlam ve önemini kavrar. Millet, geçmişte bir arada yaşamış, şimdi bir arada yaşayan ve gelecekte de bir arada yaşama inancında ve kararlılığında olan, aynı vatana sahip çıkan aralarında dil, kültür ve duygu birliği olan topluluktur. Atatürk milliyet kavramının temelinde milletin bağımsızlığı olduğuna inanmaktadır. Milli Mücadele Türk milletinin üstün gayretleriyle gerçekleģtirilmiģ, bağımsız yaģama azminin bir ifadesi olan Türk milliyetçiliğine dayanarak kazandırılmıģtır. Atatürk burada tüm baģarılarını Milliyetçilik ruhuna sahip Türk halkı ile kazanmıģtır. Milliyetçilik, milletini sevme ve onu yüceltme amacını benimsemek ve bu uğurda çalıģmaktır. Atatürk ün milliyetçilik anlayıģı kendini Türk bilen, Türk olmakla övünen, tarihimize, yurdumuza, milletimizin yarınlarına inanan her yurttaģı Türk kabul eder. Atatürk ün Milliyetçilik anlayıģı ırkçılık esasına dayanmaz. Irkı, düģüncesi ne olursa olsun, kendini Türk bilen ve Türk hisseden herkes Türk tür. Atatürk bu inancını Onuncu Yıl Nutku nda, Ne mutlu Türküm diyene! cümlesiyle belirtmiģtir. Her Türk milletine yürekten bağlıdır. Milletini sever, onun için çalıģır. Türklüğü ile övünür ve Türk milletine güvenir. Atatürk ün milliyetçilik anlayıģı anayasamızda Türk devletine vatandaģlık bağı ile bağlı olan herkes Türk tür Ģeklinde ifadesini bulmuģtur. Atatürk ün Milliyetçilik anlayıģı birleģtirici ve kaynaģtırıcıdır. Bu anlayıģ, milli birlik ve beraberliği güçlendirmeye yöneliktir. Bu yaklaģım millet fertlerini birbirine sımsıkı bağlar. Atatürk milliyetçiliği dil ve tarih inkılâbını (Türk Dil Kurumu, Türk Tarih Kurumu) sağlamıģtır. ATATÜRK ÜN MĠLLĠYETÇĠLĠK ĠLE ĠLGĠLĠ SÖZLERĠ:40 HALKÇILIK Millî egemenlik, eşitlik, adalet, demokratik hak kavramlarını Atatürkçü düşünce sistemindeki halkçılık ilkesi ile ilişkilendirir. Atatürk e göre iktidarın kaynağı, doğrudan halkın kendisidir. Atatürk ün halkçılık anlayıģı milletin özgürlüğünü ve eģitliğini amaçlıyordu. Halkçılık ilkesi gereğince devlet ve vatandaģın karģılıklı hak ve görevleri düzenlenmiģtir. Bireylerin hiçbirine ayrıcalık tanımayan bu ilke, millet egemenliğine dayandığından demokrasi anlayıģını da simgeler. Bu ilkede; Atatürk ün dediği gibi Millete efendilik yoktur, hizmet etme vardır. Bu millete hizmet eden onun efendisi olur. Halkçılık ilkesi kiģilerin dil, din, mezhep, ırk, cinsiyet, siyasi görüģ, farkı gözetmeksizin yasalar önünde herkesin eģit olmasını öngörür. Yasalar önünde herkesin kesin olarak eģitliği vardır. Milli gelirin adaletli dağıtılması esastır. Herkes devlet hizmetlerinden yararlanma hakkına sahiptir. Bunlardan dolayı Halkçılık Milliyetçilik ilkesinin bir sonucudur. Atatürk, halk ve millet kavramlarını aynı anlamda kullanmıģ ve bu düģüncesini Türkiye Cumhuriyetini kurak Türkiye halkına Türk milleti denir demiģtir. Hakçılık ilkesinde Devlet millet içindir anlayıģı hâkimdir. Bu anlayıģ, milli egemenliğe esas alır. Halkın kendini yönetmesini yani demokrasiyi öngörür. Halkçılık ilkesi, devletin vatandaģa, vatandaģın da devlete karģı görevlerini en çağdaģ Ģekilde düzenler. Bu ilkenin uygulamasında halk çalıģmasının ve emeğinin karģılığını hak ve adalete dayanan bir düzen içerisinde elde eder. VatandaĢ, haksızlık uğradığı zaman yasaların gösterdiği yollardan hakkını arar. ATATÜRK ÜN HALKÇILIK ĠLE ĠLGĠLĠ SÖZLERĠ:41 TOPLUMDA DEVLET DESTEĞĠ (DEVLETÇĠLĠK) Devletçilik ilkesinin devlete siyasî, sosyal ve kültürel alanda yüklediği görevleri açıklar. Ulusal ve uluslararası faktörlerin devletçilik ilkesinin benimsenmesindeki etkisini değerlendirir. Cumhuriyetin kurulduğu ilk yıllarda ülkemizin durumu ekonomik açıdan çok kötüydü. Halkın elinde sermaye yoktu. Sanayi altyapısı yetersizdi. Ticaret ve demiryolları yabancıların elindeydi. Bu yüzden halkın kendi baģına ekonomik kalkınmayı gerçekleģtirmesi mümkün değildi. Devletin ekonomiye desteklemesi ve ekonomiyi denetlemesi gerekliydi. ĠĢte ülkenin içinde bulunduğu bu durum ülke ekonomisini geliģtirmek için izlenecek yol ve yöntemleri belirleyen devletçilik ilkesini doğurdu. Devletçiliği Atatürk tarafından bir ekonomik politika olarak benimsenmesinin ulusal ve uluslar arası nedenleri vardır ve bu nedenler Ģunlardır: a-siyasi nedenler: Ülkenin siyasi olarak bağımsız olabilmesi ancak ekonomik bağımsızlıkla mümkündü. c-sosyal nedenler: Devletçiliğin ortaya çıkıģ nedenlerinden bir tanesi de sosyal adaleti sağlamaktır. Bu ilkeye göre devlet, bir yandan yeni iģ alanları açarken bir yandan da çalıģanların sosyal alanda ve sağlık alanındaki haklarını da dikkate alır. Devletçilik anlayıģı kamu yararını gerektirdiği alanlarda özel sektörün yapamadığı iģleri devlet tarafından yapılmasını öngörür. Yani devletçilik ekonomide devlet ve vatandaģın iģbirliği yapmasıdır. Günümüzde bu durum karma ekonomi ile olarak ifade edilir. Sermayesi olan herkes dilediği gibi üretime katılabilir. Devletçilik ilkesi ekonomi alanında Türk toplumuna birçok fayda sağlamıştır. Türkiye de devlet, devletçilik ilkesi doğrultusunda ekonomik faaliyetlerin başlatıcısı olmuştur. Çeşitli işletmeler ve demiryolları yabancılardan alınarak millileştirilmiştir. Sanayi alanında devlet tarafından şeker, tekstil ve demir-çelik fabrikaları kurulmuştur. İthalat azaltılarak kendi ürettiğimiz ürünler kullanılmaya başlanmıştır. Devletçilik ilkesi, eğitim, sağlık, sosyal ve kültürel alanlarda devletin desteğini gerekli kılar. b-ekonomik nedenler: KurtuluĢu SavaĢı yokluklar içerisinde kazanılmıģtı. SavaĢ sonrasında devlete kalan ise büyük bir iç ve dıģ borç yüküydü. Vergiler düģüktü. Ekonominin büyük çoğunluğu yabancıların elindeydi. Ülkede kalkınma hamlelerini gerçekleģtirecek bir sanayi ve özel sektör yoktu. Bu arada 1929 da dünyada büyük bir ekonomik kriz çıktı. Birçok ülke bu krizi tıpkı Türkiye gibi ekonomiye devlet müdahalesi ile aģmaya çalıģtı.42 ATATÜRK ÜN DEVLETÇĠLĠK ĠLE ĠLGĠLĠ SÖZLERĠ:43 LAĠKLĠK Laiklik ilkesinin devlet yönetimi, hukuk ve eğitim sistemi ile sosyal alanda meydana getirdiği değişimlerden yola çıkarak bu ilkenin temel esaslarını fark eder. Laiklik, toplumsal hayatı düzenleyen hukuk kurallarının dine değil akla, bilime dayandırılması ve kiģisel vicdan hürriyetinin sağlanmasıdır. Laiklik her türlü inanca saygılı olmayı gerektirir. Laiklik ilkesinin benimsenmesiyle bütün vatandaģların din, vicdan ve ibadet özgürlüğü anayasal güvence altına alınmıģ; dini duyguların istismar edilmesinin önüne geçilmiģtir. Aynı zamanda devletin her dine eģit mesafede durması sağlanmıģ böylece inanç ve düģüncelere bakılmaksızın herkes kanun önünde eģit sayılmıģtır. Laiklik toplumda milli birlik ve beraberliği güçlendirmiģtir. Toplumda huzur ve barıģı sağlamıģtır. Laiklik konusunda Ģu inkılâplar yapılmıģtır: Saltanatın kaldırılması laiklik yolunda atılan ilk adım olmuģtur. ġeriye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması. Halifeliğin kaldırılması. Tevhid-i Tedrisat Kanununun çıkarılması. Tekke ve zaviyelerin kapatılmadı. Kılık kıyafet inkılâbı. Türk Medeni Kanunun kabul edilmesi yılında, 1924 Anayasasından Devletin Dini Ġslamdır. Maddesinin çıkarılması yılında Anayasaya devletin laik olduğunun eklenmesi. ATATÜRK ÜN LAĠKLĠK ĠLE ĠLGĠLĠ SÖZLERĠ:44 HER ALANDA YENĠLĠK (ĠNKILAPÇILIK) İnkılâpçılık ilkesini, Türk ulusunun millî kültür değerlerini geliştirerek çağdaşlaşmasının bir aracı olarak kavrar. Atatürk inkılâpları neden yapmıģtır? Ġnkılâpçılık çağın gerisinde kalmama, daima ilerleme, iyiye, güzele, doğruya ulaģma kararlılığıdır. Türk Milleti nin çağdaģ dünyadan yerini alabilmesi için sosyal, siyasal ve ekonomik alanda ardı ardına inkılâplar yapmıģtır. Türk milletinin geliģmesi ve güçlenmesi için yapılan bu inkılâplar Atatürk ün inkılâpçılık anlayıģının bir sonucudur. Atatürk ün inkılâpçılık anlayıģı zaman göre geri kalmıģ, toplumun ihtiyaçlarını karģılayamayan kurumların ortadan kaldırılması ve yerine ilerlemeyi, geliģmeyi kolaylaģtıracak kurumların kurulmasına dayanır. Bu anlayıģ toplumun sürekli çağdaģlaģmasını öngörür. Atatürk ün inkılâpçılık ilkesi aklın ve bilimin öncülüğünde yeniliği ve değiģimi benimser. Atatürkçü düģünce sistemine dinamik bir yapı kazandırarak çağdaģlaģmayı sürekli hale getirmiģtir. ATATÜRK ÜN ĠNKILÂPÇILIK ĠLGĠLĠ SÖZLERĠ:45 ĠNKILÂPLARIN TEMEL DAYANAĞI Atatürk ilkelerinin amaçları ve ortak özellikleri hakkında çıkarımlarda bulunur. Mustafa Kemal in gerçekleģtirdiği inkılâpların temelinde Atatürk ilkeleri yer alır. Mustafa Kemal, bu ilkelere dayanarak ülkede siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel alanda çağdaģ ve akılcı inkılâplar yapmıģtır. Ġlkeler hem inkılâpların gerçekleģtirilmesine hem de onların yaģatılmasına dayanak olmuģtur. Atatürk ilkelerinin amaçları: Atatürk ilkelerinin iki temel amacı vardır: 1-ÇAĞDAġLAġMA: Türk ulusunu aklın ve bilimin öncülüğünde en kısa zamanda çağdaş uygarlık seviyesine çıkarma. 2-MĠLLĠ KÜLTÜRÜMÜZÜ GELĠġTĠRME: Milli kültürümüzü geliştirme ve yükseltmek için çaba gösterme. Atatürk ilkelerinin ortak özellikleri Atatürk ilke ve inkılâplarını oluģturan temel esaslar; Milletimizin tam bağımsız olarak yaşaması, Milli egemenliğin esas alınması, Aklın ve bilimin öncülüğünde çağdaş uygarlık düzeyin üzerine çıkılması, Vatan ve millet sevgisinde alınan güçle milli birliğin ve ülke bütünlüğünün korunmasıdır. Atatürkçü düģünce, ülke gerçeklerinden, Türk milletinin ihtiyaçlarından doğmuģtur. Bu bakımdan kişisel bir düşünceye değil milli anlayışa dayanır. Akılcılığı ve bilimi esas alır. Bilimsel yöntemlerle ilerlemeyi ve çağdaşlaşmayı amaçlar. Atatürk ün en büyük eseri Türkiye Cumhuriyeti dir. Bu büyük eser; 1919 yılında baģlayan mücadele ile baģlamıģ, askeri zaferleri siyasi zaferler takip etmiģ, Türk Milletinin tam bağımsızlığı sağlanmıģtır. Atatürk tam bağımsızlığı Ģöyle tanımlamıģtır: Tam bağımsızlık tabii ki siyasi, mali, iktisadi, adli, askeri, kültürel ve her alanda tam istiklal tam serbestiyet demektir. Bu saydıklarımdan herhangi birinde istiklalden mahrumiyet, millet ve memleketin tam anlamıyla istiklalden mahrumiyeti demektir. EN BÜYÜK ESER *Atatürkçü düşünce sisteminden yola çıkarak, Atatürk ilke ve inkılâplarını oluşturan temel esasları belirler. Atatürk e göre TAM BAĞIMSIZLIK bütün yapılan inkılâpların ruhudur. Bir toplantıda kendisine ilham kaynağı sorulan Atatürk, Ģöyle cevap vermiģtir: Milletin kendisidir... Milletin ortak fikrinin, arzusunun, azminin yüksek tecellisinden başka bir şey değildir. Atatürk ilkeleri, modern Türkiye nin kurulmasında ve geliģmesinde çok önemli bir yere sahiptir. Ülkenin kurulmasında ve geliģmesinde milli birlik ve beraberliğin büyük önemi vardır. *Atatürk ilkelerinin modern Türkiye nin kuruluşu ve gelişmesindeki yerine ve önemine inanır.46 5.ÜNĠTE: ATATÜRKÇÜLÜK BĠLGĠMATĠK Mustafa Kemal in siyasi, ekonomik, toplumsal alanlardaki gerçekçi, düģünce ve uygulamalarının bütününe Atatürkçülük ya da Atatürkçü DüĢünce Sistemi denir. Atatürkçü DüĢünce Sisteminin oluģmasında Atatürk ün okuduğu okullar, yaģadığı olaylar, öğretmenleri, Osmanlı Devletinin içinde bulunduğu durum etkili olmuģtur. Atatürkçü DüĢünce Sisteminin kaynağında Türk tarihi ve kültürü vardır. Atatürk düģünce sistemini oluģtururken değiģik düģünce ve fikirlerden yararlanmıģ ve olaylardan etkilenmiģtir. Atatürk e göre yapılan tüm inkılâpların ruhunda Tam Bağımsızlık vardır. Atatürk ün ilke ve inkılâplarını oluģturan temel esaslar milli egemenliğin esas alınması, aklımın ve bilimin öncülüğünde çağdaģ uygarlık seviyesine çıkmaktır. Atatürk ilkelerinin temel amaçları çağdaģlaģma ve milli kültürümüzü geliģtirmedir. Atatürk ün en büyük eseri Türkiye Cumhuriyeti dir. Atatürkçü DüĢünce Sistemi evrensel bir düģünce sistemidir. Atatürkçü DüĢünce Sistemi Türk toplumunu çağdaģ uygarlıklar seviyesine çıkarmayı amaçlar. Cumhuriyet ile birlikte Türk toplumu pek çok kazanım elde etmiģtir. Atatürk ün diğer ilkelerinin gerçekleģmesi ve yaģaması her Ģeyden önce Cumhuriyetçilik ilkesinin yerleģmesi ile mümkündür. Cumhuriyetçilik diğer ilkeler ile iç içedir. Milliyetçilik, milletini sevme ve onu yüceltme amacını benimsemek ve bu uğurda çalıģmaktır. Atatürk ün Milliyetçilik anlayıģı ırkçı değildir. BirleĢtirici ve bütünleģtiricidir. Devletçilik anlayıģı kamu yararını gerektirdiği alanlarda özel sektörün yapamadığı iģleri devlet tarafından yapılmasını öngörür. Laiklik ilkesinin benimsenmesiyle bütün vatandaģların din, vicdan ve ibadet özgürlüğü anayasal güvence altına alınmıģ; dini duyguların istismar edilmesinin önüne geçilmiģtir. Aynı zamanda devletin her dine eģit mesafede durması sağlanmıģ böylece inanç ve düģüncelere bakılmaksızın herkes kanun önünde eģit sayılmıģtır. Atatürk ün inkılâpçılık anlayıģı zaman göre geri kalmıģ, toplumun ihtiyaçlarını karģılayamayan kurumların ortadan kaldırılması ve yerine ilerlemeyi, geliģmeyi kolaylaģtıracak kurumların kurulmasına dayanır.47 ATATÜRKÇÜLÜĞÜN TEMEL ĠLKELERĠ CUMHURĠYETÇĠLĠK MĠLLĠYETÇĠLĠK HALKÇILIK LAĠKLĠK DEVLETÇĠLĠK ĠNKILÂPÇILIK *Halkın seçtiği kişilerle kendi kendisini yönetmesidir. *Demokrasilerde en iyi yönetim biçimidir. *Temeli seçime dayanır. *Türk toplumunu oluşturan bireylerin her türlü durumda birlikte yaşama ve ülkesini kalkındırma arzusunu ifade eder. *Irkçılık esasına dayanmaz. *Toplumu oluşturan bireyler arasındaki ayrıcalıkların kaldırılması ve herkesin kanun önünde eşit olmasıdır. *Devlet düzeninin, yasalarının ve hukuk kurallarının dine değil akla, bilime dayandırılmasıdır. *Kişilerin din ve vicdan özgürlüklerinin sağlanmasıdır. *Tüm ekonomik yatırımların devlet tarafından yapılmasıdır. *Tercihten değil zorunluluktan uygulanmıştır. *Özel sektör dışlanmaz, karma bir ekonomik modeldir. *Toplumu çağdaş medeniyetler seviyesine çıkarmak için yapılan tüm çalışmaları içerir. *Atatürkçülüğü dinamik kılan bu ilkedir. Anahtar Sözcükler Anahtar Sözcükler Anahtar Sözcükler Anahtar Sözcükler Anahtar Sözcükler Anahtar Sözcükler -Ulusal egemenlik -Ulusal irade -Çok partili seçim -Seçme ve seçilme hakkı Olan Olmayan -EĢitlik -Ortak vatan -Ortak kader -Ortak dil -Din birliği Ģart değildir. -Irk birliği Ģart değildir. -Ayrıcalıkların kaldırılması -DayanıĢma -Sosyal Devlet -Din ve devlet iģlerinin birbirinden ayrılması -Akılcılık ve bilimsellik -Din ve vicdan özgürlüğü -ÇağdaĢlaĢma -Ekonomi -Yatırım -KamulaĢtırma -Ġnkılâp ÇağdaĢlaĢma -DeğiĢim -Yenilik Bu ilke ile ilgili inkılâplar Bu ilke ile ilgili inkılâplar Bu ilke ile ilgili inkılâplar Bu ilke ile ilgili inkılâplar Bu ilke ile ilgili inkılâplar Bu ilke ile ilgili inkılâplar -TBMM nin açılması -Saltanatın Kaldırılması -Cumhuriyetin ilanı -Çok Partili hayat geçiģ denemeleri -Kadınlara siyasal haklar tanınması -T.B.M.M nin açılması -Ġstiklal marģının kabulü -Kabatoj Kanunu -Türk Dil Kurumunun kurulması -Türk Tarih Kurumunun kurulması Yabancı iģletmelerin millileģtirilmesi -Soyadı kanunun kabulü -Türk Medeni kanunun kabulü -AĢar vergisinin kaldırılması -TeĢvik-i Sanayi Kanunun kabulü -Kılık kıyafet inkılabı -Tekke ve zaviyelerin kapatılması -Saltanatın kaldırılması -Halifeliğin kaldırılması -Medeni Kanunun kabulü anayasasının laikleģtirilmesi -Soyadı kanunun kabulü Anayasasından, 1928 yılında Devletin Dini Ġslamdır maddesinin çıkarılması yılında Laikliğin Anayasaya girmesi -Tarımı destekleyici çalıģmalar -devlet destekli bankaların kurulması -I. BeĢ Yıllık Kalkınma Planının hazırlanması K.ĠT. lerin kurulması (Etibank, Sümerbank, ġeker Fab.) -KamulaĢtırma çalıģmaları Tüm inkılâplar -Medreselerin kapatılması -Kılık kıyafet inkılabı -Tevhid-i Tedrisat Kanununun çıkarılması -ġeriye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması Mustafa Kemal, bu ilkeleri 1931 tarihinde Cumhuriyet Halk Fırkasının kurultayında açıklamıģtır. Bu ilkeler Türk milletini yüceltmeyi, Türkiye Cumhuriyeti ni sonsuza kadar yaģatmayı amaçlar. Bu ilkeler, çalıģma, tecrübe, mücadelelerle olgunlaģıp, yeri ve zamanı gelince uygulanmıģtır. Uzun yıllar denenmiģtir. Geleceğe ıģık tutar, cumhuriyet kuģakları tarafından uygulanması ve benimsenmesi önemlidir. Atatürk ilkeleri, 1937 yılında Anayasaya (1924 Anayasası) eklenmiģtir.48 Hiçbir Ģeye ihtiyacımız yok tek bir Ģey ihtiyacımız var; çalıģkan olmak MUSTAFA KEMAL ATATÜRK Daha göster
1/11 ÜNİTE 1: Bir Kahraman Doğuyor 1. Batıya Erken Açılan Kent Selanik 1.Atatürk ün çocukluk dönemini ve bu dönemde içinde bulunduğu toplumun sosyal ve kültürel yapısını analiz eder. 2. Mustafa Kemal Okulda Detaylı KURTULUŞ SAVAŞI CEPHELER
KURTULUŞ SAVAŞI CEPHELER DOĞU VE GÜNEY CEPHELERİ KURTULUŞ SAVAŞI DOĞU VE GÜNEY CEPHESİ DOĞU CEPHESİ Ermeniler XIX. Yy`a kadar Osmanlı topraklarında huzur içinde yaşadılar, devletin çeşitli kademelerinde Detaylı MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com
998-008 OKS 03... TEOG 009-03 SBS T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK 998-03/ SON 6 YIL OKS, SBS VE TEOG ÜNİTE BAZINDA SINIFLANDIRILMIŞ ÇIKMIŞ SORULAR FASİKÜLÜ Metin ÖZDAMARLAR Sosyal Bilgiler Öğretmeni Detaylı T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK TESTİ
MUSUL SORUNU VE ANKARA ANTLAŞMASI Musul, Mondros Ateşkes Anlaşması imzalanmadan önce Osmanlı Devleti'nin elinde idi. Ancak ateşkesin imzalanmasından dört gün sonra Musul İngilizler tarafından işgal edildi. Detaylı Sorgulayınız:Kurtuluş Savaşı'na Doğudan başlanması bir rastlantı olabilir mi? Niçin ilk açılan cephe doğu cephesi olmuştur?
Kurtuluş Savaşında Cepheler 1.DOĞU CEPHESİ : 1878 Berlin Antlaşması nda Rusya nın Ermeniler in koruyuculuğunu üstlenmesiyle Ermeni sorunu ortaya çıkmıştır. Özellikle Rusya nın, ayrıca İngiltere ve Fransa Detaylı Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923)
Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan Detaylı Mustafa Kemal in Samsung a Çıkışı
8. SINIF T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK 2015 A KİTAPÇIK TÜRÜ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI 8. SINIF 2. DÖNEM T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ MERKEZİ ORTAK (MAZERET) SINAVI 17 MAYIS 2015 Saat: Detaylı 8. SINIF T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ
KASIM EKİM AY HAFTA DERS SAATİ KAZANIMLAR TEST NO TEST/KONU ADI. Atatürk ün çocukluk dönemini ve bu dönemde içinde bulunduğu toplumun sosyal ve kültürel yapısını analiz eder.. Atatürk ün öğrenim hayatı Detaylı SÜRE SÜRE: 4 DERS SAATİ 1. ÜNİTE ÜNİTE ADI: BİR KAHRAMAN DOĞUYOR. Bir Osmanlı Şehri Selanik. Mustafa Kemal in Öğretim Gördüğü Okullar
4. HAFTA (23 Eylül 27 Eylül) EYLÜL 3. Hafta (6- Eylül 20 Eylül) 2. Hafta (9- Eylül 3 Eylül) AY HAFTA SAAT 203 204 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI TED KDZ. EREĞLİ KOLEJİ VAKFI ÖZEL ORTAOKULU 8. SINIF T.C. İNKILÂP TARİHİ Detaylı ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILÂP TARİHİ DERSİ II. DÖNEM MÜFREDAT PROGRAMI
HAFTALAR KONULAR 1. Hafta ANKARA DA ULUSAL MECLİSİN AÇILMASI A-) Mustafa Kemal in Ankara ya Gelişi ve Ankara nın Merkez Olması B-) Meclis in Açılışı ve İlk Meclisin Aldığı Kararlar C-) İstanbul ve Ankara Detaylı KAMU PERSONELİ SEÇME SINAVI KPSS. GENEL KÜLTÜR ve GENEL YETENEK
KAMU PERSONELİ SEÇME SINAVI KPSS GENEL KÜLTÜR ve GENEL YETENEK KPSS Sınavına hazırlık dosyalarımız son 3 yılda yapılan sınavlarda çıkmış sorular baz alınarak hazırlanmıştır. İtinalı çalışmalarımıza rağmen Detaylı KURTULUŞ SAVAŞI MUHAREBELER DÖNEMİ
Tarih Soru Dağılımı 2001 KMS 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 TOPLAM (Cepheler- Antlaşmalar) 4 3 6 3 5 2 3 2 3 4 4 3 42 KURTULUŞ SAVAŞI MUHAREBELER DÖNEMİ Kurtuluş Savaşının Stratejisi: Detaylı İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ BENZER SORULAR
1. Almanya ve İtalya'nın; XIX. yüzyıl sonlarından itibaren İngiltere ve Fransa'ya karşı birlikte hareket etmelerinin en önemli nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir? A) Siyasi birliklerini Detaylı Osmanlı dan Cumhuriyet e Adım Adım!
Osmanlı dan Cumhuriyet e Adım Adım! Eskiden devletimizin adı Osmanlı Ġmparatorluğu idi. Başımızda padişah vardı. Egemenlik haklarımız padişahın elindeydi. Başkentimiz Ġstanbul du. 19 Mayıs 1919 da Mustafa Detaylı 1. ÜNİTE: HAKLARIMI ÖĞRENİYORUM
2015-2016 8. Sınıf TEOG Tutarlılık T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük Sorularımızın TEOG sorularıyla benzeşmesi, bizler için olduḡu kadar, bu kaynaklardan beslenen yüz binlerce öḡrenci ve yüzlerce kurum Detaylı II. İNÖNÜ MUHAREBESİ (23 MART 1 NİSAN 1921) Nedenleri: Londra Konferansı ndan bir sonuç alınamaması, Sevr i TBMM ye zorla kabul ettirmek, İngiltere
II. İNÖNÜ MUHAREBESİ (23 MART 1 NİSAN 1921) Nedenleri: Londra Konferansı ndan bir sonuç alınamaması, Sevr i TBMM ye zorla kabul ettirmek, İngiltere nin Yunanlıları kışkırtması, Yunanistan ın dostlarına Detaylı 1895: Selanik Askeri Rüştiyesi ni bitirdi, Manastır Askeri İdadisi ne girdi.
ATATÜRK KRONOLOJİSİ 1881: Selanik te doğdu. 1893: Askeri Rüştiye ye girdi ve Kemal adını aldı. 1895: Selanik Askeri Rüştiyesi ni bitirdi, Manastır Askeri İdadisi ne girdi. 1899: Mart 13: İstanbul Harp Detaylı Orta Asya Türkleriyle ilgili yukarıdaki kavramlardan hangisi varlığı sürekli olmayan toplumsal ve siyasal birimi ifade eder?
KPSS TARİH DENEME SINAVI 1: I- Orhun Anıtları II- Yenisey Yazıtları III- Manas Destanı Yukarıdakilerden hangisi veya hangileri Kırgız Türklerine aittir? A- Yalnız ll B-l ve ll C-ll ve lll D-l ve lll E-Yalnız Detaylı İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...
ATATÜRK Mustafa Kemal Atatürk, 1881 yılında Selanik'te doğdu. Babası Ali Rıza Efendi, annesi Zübeyde Hanımdır. Doğup büyüdüğü Selanik, o dönemde önemli bir kültürel merkezdi. XIX. yüzyılın son çeyreğinde Detaylı BÖLÜM 3.1. Doğu ve Güney Cephesi KURTULUŞ SAVAŞI NDA CEPHELER 1. DOĞU CEPHESİ 2. GÜNEY CEPHESİ 3. ÜNİTE: KURTULUŞ SAVAŞI'NDA CEPHELER
3. ÜNİTE: KURTULUŞ SAVAŞI'NDA CEPHELER BÖLÜM 3.1. KURTULUŞ SAVAŞI NDA CEPHELER Türk Kurtuluş Savaşı başlıca üç cephede gerçekleşti. Bunlar kapanma sırasına göre Doğu, Güney ve Batı Cepheleridir. 1. DOĞU Detaylı *Gazilik ve mareşallik unvanı Sakarya Savaşı *Güney sınırı Fransa-Ankara Ant.1921 *1.İnönü sonrası Londra Konferansı ve Moskova Ant.
*Gazilik ve mareşallik unvanı Sakarya Savaşı *Güney sınırı Fransa-Ankara Ant.1921 *1.İnönü sonrası Londra Konferansı ve Moskova Ant. *Tekâlif-i Milliye Ordu gereksinimi için, Sakarya Savaşı ndan önce *1921-TBMM Detaylı 09.01.2016 fatihtekinkaya@hotmail.com
Fatih TEKİNKAYA Sosyal Bilgiler Öğretmeni ANAYASALARIMIZ Teşkilat-ı Esasi 1921 Anayasası 1924 Anayasası 1961 Anayasası 1982 Anayasası Türkiye Cumhuriyeti Anayasası MADDE 1- Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir. Detaylı Asya toplumlarında Nevruz Bayramı her yıi coşku ile kutlanır ve ilkbaharın başlangıcı olarak kabul edilir.
4/A 2.ÜNİTE SOSYAL BİLGİLER cevap anahta önemli bir sporumuzdur. Geleneksel ülkemizde yapılan en önemli güreş şenliğidir. öğeler geldi. Asya toplumlarında Nevruz Bayramı her yıi coşku ile kutlanır ve ilkbaharın Detaylı Şehriban ERCAN THEMIS KPSS TARİH
Şehriban ERCAN THEMIS KPSS TARİH İÇİNDEKİLER SUNUŞ... V TEŞEKKÜR... V Tarih Bilimi Hakkında... 1 Birinci Kısım TÜRK TARİHİ Birinci Bölüm İslamiyet Öncesi Türk Tarihi I. GENEL OLARAK... 5 II. İSLAMİYETTEN Detaylı ATA - AÖF AÇIK ÖĞRETİM FAKÜLTESİ FİNAL ÇIKMIŞ SORULAR
TA - AÖF AÇIK ÖĞRETİM FAKÜLTESİ FİNAL ÇIKMIŞ SORULAR ATATÜRK İLKE VE İNKİLAP TARİHİ 2 ZAFER FOTOKOPİ SINAVINIZDA BAŞARILAR DİLER. 0.332 353 78 75 Rampalı Çarşı 1 Kat No: 135 Meram/KONYA Sipariş ve Bilgi Detaylı 7. Yayınlar 7.1 Uluslar arası hakemli dergilerde yayınlanan makaleler (SCI & SSCI & Arts and Humanities)
ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı : Veli Yılmaz 2. Doğum Tarihi : 25.11.1948 3. Unvanı : Yrd. Doç. Dr. 4. Öğretim Durumu : Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Subay Kara Harp Okulu 1969 Y. Lisans Kurmaylık Kara Harp Detaylı GENEL KÜLTÜR DERS NOTLARI Gönderen : caner - 02/12/2008 13:36
İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... BELGELER III SAYFA NUMARASI 1. Genelkurmay Başkanlığının Afyon ve Kocaeli mıntıkalarındaki duruma dair 3 Ekim 1921 tarihli Harp Raporu... 1 2. Ali İhsan Paşa nın Güney Detaylı 1881: Selanik te doğdu.
1881: Selanik te doğdu. 1893: Askeri Rüştiye ye girdi ve Kemal adını aldı. 1895: Selanik Askeri Rüştiyesi ni bitirdi, Manastır Askeri İdadisi ne girdi. 1899 Mart 13: İstanbul Harp Okulu Piyade sınıfına Detaylı KPSS 2009 GK-(3) DENEME-4 2. SORU. 3. Selçuklularda, 2. Türk-İslam devletlerinde ülke hanedanın ortak malıdır. anlayışı geçerli olmuştur.
3. Selçuklularda, I. hükümdarın Tanrı adına insanları yönetmekle görevli olması, KPSS 2009 GK-(3) ülkenin, hanedan üyelerinin ortak malı sayılması, din işlerinin halifeye, dünya işlerinin sultana ait olması Detaylı 8. SINIF DENEME SINAVLARI DAĞILIMI / TÜRKÇE
TÜRKÇE Öğrenme Alanı 3. OKUMA 4. YAZMA 5. DİL BİLGİSİ Alt Öğrenme Alanı 2. Okuduğu Metni Anlama ve Çözümleme 3. Okuduğu Metni Değerlendirme 4. Söz Varlığını Zenginleştirme 1. Yazma Kurallarını Uygulama Detaylı Türkiye'de "Decentralization" Süreci
Türkiye'de "Decentralization" Süreci 30 Nisan 2013 Bahçeşehir Üniversitesi İlker Girit Ahmet Ketancı Türkiye'de "Decentralization" Süreci Decentralization Prensipleri Türkiye deki Tarihi Süreç Türkiye Detaylı 8. SINIF TATİL PROGRAMI
Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi II (HIST 102) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi II HIST 102 Her İkisi Detaylı UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Atatürk İlkeleri ve İnkilâp Tarihi 1 1.Ders
UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Atatürk İlkeleri ve İnkilâp Tarihi 1 1.Ders XIX. YÜZYIL ISLAHATLARI VE SEBEPLERİ 1-İmparatorluğu çöküntüden kurtarmak 2-Avrupa Devletlerinin, Osmanlı nın içişlerine karışmalarını Detaylı TOKİ GÖKSU ORTA OKULU 8. SINIF TC. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ 2. DÖNEM TEOG SINAVI KAZANIM VE SORULARI
TOKİ GÖKSU ORTA OKULU 8. SINIF TC. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ 2. DÖNEM TEOG SINAVI KAZANIM VE SORULARI 3.ÜNİTE YA İSTİKLÂL, YA ÖLÜM! 1. Kurtuluş Savaşı nda Doğu ve Güney cephelerinde yapılan Detaylı TÜRKĠYE SOSYAL, EKONOMĠK VE POLĠTĠK ANALĠZ II
TÜRKĠYE SOSYAL, EKONOMĠK VE POLĠTĠK ANALĠZ II EKĠM - KASIM 2011 Araştırmacılar Derneği üyesi olan GENAR, araştırmalarına olan güvenini her türlü denetime ve bilimsel sorgulamaya açık olduğunu gösteren Detaylı Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi II (HIST 102) Ders Detayları
Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi II (HIST 102) Ders Detayları Ders Adı Ders Kodu Dönemi Ders Saati Uygulama Saati Laboratuar Saati Kredi AKTS Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi II HIST 102 Her İkisi Detaylı Sosyal bilgiler öğretmeninin verdiği bu bilgiye dayanarak Mustafa Kemal Paşa ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
S-1 Sosyal bilgiler öğretmeni: (ikinci Meşrutiyet in ilanının ardından (Meşrutiyet karşıtı gruplar tarafından çıkarılan 31 Mart Ayaklanması, kurmay başkanlığını Mustafa Kemal in yaptığı Hareket Ordusu Detaylı 6. Atatürk'ün 1919'a kadar bulunduğu görevler ve yaptığı hizmetleri üstlendiği milli mücadele liderliği açısından yorumlar
5. HAFTA 6 Eylül 30 Eylül) EYLÜL 4. Hafta (19- Eylül 3 Eylül) AY HAFTA SAAT 011 01 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL BAHÇELİEVLER İHLAS İLKÖĞRETİM OKULU 8. SINIF T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ ÜNİTELENDİRİLMİŞ Detaylı 8. SINIF INKILAP TARİHİ ve ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ DERS NOTLARI
1 GAZİ MUSTAFA KEMAL İLKÖĞRETİM OKULU 8. SINIF INKILAP TARİHİ ve ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ DERS NOTLARI İrfan CEYLAN SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMENİ 2 ÜNĠTE 1: BĠR KAHRAMAN DOĞUYOR KONU 1: BATIYA ERKEN AÇILAN KENT Detaylı 2013 2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL BAHÇELİ EVLER İHLAS İLKOKULU 8. SINIF T.C. İNKILÂP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI
4 HAFTA EYLÜL 3 Hafta AY HAFTA SAAT 013 014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL BAHÇELİ EVLER İHLAS İLKOKULU SÜRE SÜRE: 4 DERS SAATİ 1. ÜNİTE ÜNİTE ADI: BİR KAHRAMAN DOĞUYOR KONU KAZANIM ETKİNLİK ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Detaylı DENEME 15. 13, 14,15 sorular baskıda çıkmadığından, bu sorular eklenmiş ve Cevap anahtarı yenilenmiştir.
13, 14,15 sorular baskıda çıkmadığından, bu sorular eklenmiş ve Cevap anahtarı yenilenmiştir. DENEME 15 1. Kutluk Devleti nde, Bilge Kağan ın Budist tapınağı yaptırma fikrine karşı devlet adamları karşı Detaylı 1.ÜNİTE: BİR KAHRAMAN DOĞUYOR 2.ÜNİTE: MİLLÎ UYANIŞ: YURDUMUZUN İŞGALİNE TEPKİLER 1 2
0 0 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 8. SINIF TÜRKİYE CUMHURİYETİ İNKILAP TARİHİ SÜRE.ÜNİTE: BİR KAHRAMAN DOĞUYOR Ay Hafta D.Saati KONULAR Batıya Erken Açılan Kent: Selanik Mustafa Kemal Okulda KAZANIMLAR. Atatürk Detaylı Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi
Milli Devlete Yönelik Tehdit Değerlendirmesi tarafından tam algılanmadığı, diğer bir deyişle aynı duyarlılıkla değerlendirilmediği zaman mücadele etmek güçleşecek ve mücadeleye toplum desteği sağlanamayacaktır. Detaylı COŞKU 7.Sınıf Din Kültürü Konu Başlıkları
COŞKU 7.Sınıf Din Kültürü Allah Her Şeyi Bir Ölçüye Göre Yaratmıştır ÜNİTE 1 Kader ve Evrendeki Yasalar İnsan İradesi ve Kader Allah a Güvenmek (Tevekkül) Ayete l Kürsi ve Anlamı İnsanın Paylaşma ve Yardımlaşma Detaylı A-) Mudanya Ateşkesi; Doğu Trakya ve İstanbul un Kurtarılması. B-) Lozan a Kim Gidecek Tartışmaları ve Saltanatın Kaldırılması
HAFTALAR KONULAR 1. Hafta ATEŞKESTEN ANTLAŞMAYA A-) Mudanya Ateşkesi; Doğu Trakya ve İstanbul un Kurtarılması B-) Lozan a Kim Gidecek Tartışmaları ve Saltanatın Kaldırılması C-) Lozan Öncesi İçte ve Dışta Detaylı Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU
İran ın Nükleer Programı ve Türkiye nin Güvenliğine Etkileri Doç. Dr. MUSTAFA KĠBAROĞLU www.mustafakibaroglu.com Bilkent Üniversitesi Uluslararası ĠliĢkiler Bölümü 15 Ekim 2009 Atılım Üniversitesi Ankara Detaylı T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük KABOTAJ BAYRAMI, MUSTAFA KEMAL E SUİKAST GİRİŞİMİ, BİR DEVRİN ANALİZİ: NUTUK
1 Kabotaj Hakkı Nedir? Kabotaj, bir devletin kendi limanlarına deniz ticareti konusunda tanıdığı ayrıcalıktır. Bu ayrıcalıktan yalnızca yurttaşlarının yararlanması, millî ekonomiye önemli bir katkı sağlayacağından, Detaylı 29 EKİM TÖRENLERİ. Cumhuriyet Bayramı Republic Day OFFICIAL HOLIDAY. Cumhuriyetin ilanı ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı'na seçilmesi
29 EKİM TÖRENLERİ Cumhuriyet Bayramı Republic Day OFFICIAL HOLIDAY Cumhuriyetin ilanı ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı'na seçilmesi 1923 Cumhuriyet ilân edildi. Mustafa Kemal Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Detaylı T.C. KARTAL BELEDİYE BAŞKANLIĞI İSTANBUL
KARARIN ÖZÜ : Sivil Savunma Uzmanlığı nın Görev ve ÇalıĢma Yönetmeliği. TEKLİF : Sivil Savunma Uzmanlığı nın 31.03.2010 tarih, 2010/1043 sayılı teklifi. BAġKANLIK MAKAMI NA; Ġlgi: 18.03.2010 tarih ve 129 Detaylı ÖDEV- 4. TÜRK BAYRAĞI VE ĠSTĠKLAL MARġI
ÖDEV- 4 ADI SOYADI:.. HAYAT BĠLGĠSĠ TÜRK BAYRAĞI VE ĠSTĠKLAL MARġI Uluslar, bağımsızlıklarını temsil edecek millî marģ, bayrak gibi semboller yaratmıģlardır. Ġstiklal MarĢı, Türk ulusunun bağımsızlığını Detaylı SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi
SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm, Detaylı T.C. Sağlıklı Kentler Birliği. 2008 Faaliyet Raporu
T.C. Sağlıklı Kentler Birliği 2008 Faaliyet Raporu SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ FAALİYETLERİ MECLĠS TOPLANTILARI EĞĠTĠM ÇALIġMALARI KONFERANSLAR DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ AVRUPA SAĞLIKLI ġehġrler ULUSAL AĞLARI ÇALIġMALARI Detaylı Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi I. Laboratuar (saat/hafta) Uygulama (saat/hafta) Teori (saat/hafta) AKTS. 1.YIL/ 1.yarıyıl Güz
Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi I Dersin Adı Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi I Önkoşullar Dersin dili Dersin Türü Dersin öğrenme ve öğretme teknikleri Dersin sorumlusu(ları) Dersin amacı Dersin öğrenme Detaylı BELEDĠYE BĠRLĠKLERĠNDE EĞĠTĠM ÇALIġMALARI
BELEDĠYE BĠRLĠKLERĠNDE EĞĠTĠM ÇALIġMALARI YEREL YÖNETĠM REFORMU SÜRECĠNDE BELEDĠYELERĠN EĞĠTĠM ĠHTĠYACINI BELĠRLEME ÇALIġTAYI 25-26 Ocak 2006 / Ankara Birliklerin Hukuki Dayanakları Anayasanın 127 nci Detaylı ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II DERS NOTLARI
ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ II DERS NOTLARI ÖĞR. GÖR. MEHMET ÖZGÜN KURTULUŞ SAVAŞI (1919-1922) Türk Kurtuluş Savaşı; ülke bütünlüğünü korumak, ulusal egemenliğe dayalı, tam bağımsız yeni bir Türk Detaylı TESALYA (YUNANİSTAN) SAVAŞI PULLARI (21-4-1898)
TESALYA (YUNANİSTAN) SAVAŞI PULLARI (21-4-1898) 1897 Türk-Yunan Savaşı (TESELYA SAVAŞI) Teselya savaşları nın aslı Girit adası olayları ile başlamıştır, 1894 Haziran'ında Rumlar Halepa Sözleşmesi'nin uygulanmasını Detaylı ĠSHAKOL. Ġġ BAġVURU FORMU. Boya Sanayi A.ġ. En Son ÇekilmiĢ Fotoğrafınız. No:.. ÖNEMLĠ NOTLAR
Ġġ BAġVURU FORMU ĠSHAKOL Boya Sanayi A.ġ. No:.. En Son ÇekilmiĢ Fotoğrafınız ÖNEMLĠ NOTLAR 1. BaĢvuru formunu kendi el yazınızla ve bütün soruları dikkatli ve eksiksiz olarak doldurup, imzalayınız. ĠĢ Detaylı Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi
8. SINIF T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK 2015 A KİTAPÇIK TÜRÜ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI 8. SINIF 1. DÖNEM T.C. İNKILAP TARİHİ VE ATATÜRKÇÜLÜK DERSİ MERKEZİ ORTAK (MAZERET) SINAVI 13 ARALIK 2015 Saat: Detaylı Edirne Tarihi - Edirne nin Yaşadığı İşgaller. Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı
Edirne Tarihi - Edirne nin Yaşadığı İşgaller Ahmet Usal - Edirne Vergi Dairesi Başkanlığı Aralık 25, 2006 2 İçindekiler 0.1 Edirne nin Yaşadığı İşgaller - Dört İşgal Dönemi........ 4 0.2 İlk Rus İşgal Detaylı ÖZGEÇMİŞ. 2005-2009 2009-2010 Profesör Dr. Profesör Dr.
ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Adnan ÖMERUSTAOĞLU Doğum Tarihi: 25.08.1962 Unvanı: Prof. Dr. Öğrenim Durumu: Derece Bölüm Üniversite Yıl Lisans Fen Edebiyat Fakültesi Atatürk Üniversitesi 1985 Y. Lisans Sosyal Bilimler Detaylı 1896 Askeri Rüştüye'de Mustafa adlı ğretmeninin kendisine Kemal adını verdiği Mustafa Kemal, Manastır Askeri İdadisi (Lisesi)'ne geçti.
1881 Mustafa'nın Selanik'te doğuşu 1893 Mustafa'nın Selanik Askeri Rştiyesi'ne yazılması, 1896 Askeri Rüştüye'de Mustafa adlı ğretmeninin kendisine Kemal adını verdiği Mustafa Kemal, Manastır Askeri İdadisi Detaylı Sunum ve Sistematik 1. BÖLÜM: MUSTAFA KEMAL İN HAYATI
2009 DEMOKRATİKLEŞME VE TOPLUMSAL DAYANIŞMA AÇILIMI BİLGE ADAMLAR STRATEJİK ARAŞTIRMALAR MERKEZİ Demokratikleşme ve Toplumsal Dayanışma Açılımı BirikmiĢ sorunların demokratik çözümü için Hükümetçe baģlatılan Detaylı 1. Bir devletin, diğer devletlerle ilişkilerinde göz önünde bulundurduğu ilkeler, o devletin dış politikasını belirler.
ÜNİTE: TÜRK ORDUSU VE MİLLİ SAVUNMA, TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİN DIŞ SİYASETİ, ATATÜRK ÜN SON GÜNLERİ VE ÖLÜMÜ KONU: Türk Ordusu ve Milli Savunma, Türkiye Cumhuriyeti nin Dış Siyaseti, Atatürk ün Son Günleri Detaylı KILAVUZ SORU ÇÖZÜMLERİ İnkilap Tarihi ve Atatürkçülük - 1. ÜNİTE -
-. ÜNİTE - Mustafa'da Çocuktu Selanik'in Sosyal ve Kültürel Yapısı 5. Soruda yer alan çok farklı ırkların bir arada yaşaması şehrin çok uluslu bir yapıda olduğunu ve kültürel yapının zengin olduğunu kanıtlamaktadır. Detaylı İnsanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallara hukuk denir. Hukuk kurallarını koyan, uygulanıp uygulanmadığını
İnsanların birbirleriyle ve devletle olan ilişkilerini düzenleyen kurallara hukuk denir. Hukuk kurallarını koyan, uygulanıp uygulanmadığını denetleyen en yüksek organ ise devlettir. Hukuk alanında birlik Detaylı İzmir de Doğalgaz Paneli nin Ardından
İzmir de Doğalgaz Paneli nin Ardından Övgü PINAR Günümüzde ekonomik kalkınma açısından hayati öneme sahip sektörlerden biri de enerjidir. Tarihsel sürece baktığımızda enerji kaynakları nedeniyle çıkan Detaylı ANKARA ÇOCUK DOSTU ġehġr PROJESĠ UYGULAMA, GÖREV VE ÇALIġMA YÖNERGESĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK VE TANIMLAR
Amaç ANKARA ÇOCUK DOSTU ġehġr PROJESĠ UYGULAMA, GÖREV VE ÇALIġMA YÖNERGESĠ BĠRĠNCĠ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK VE TANIMLAR Madde 1- Ankara Çocuk Dostu ġehir Projesinin amacı Ankara yı; Çocuk Hakları SözleĢmesini Detaylı DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ATATÜRK İLKELERİ VE İNKİLAP TARİHİ I AİT401 7 2 + 0 2 2. Yok. Ön Koşul Dersleri.
DERS BİLGİLERİ Ders Adı Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS ATATÜRK İLKELERİ VE İNKİLAP TARİHİ I AİT401 7 2 + 0 2 2 Ön Koşul Dersleri Yok Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü Türkçe Lisans Zorunlu Dersin Detaylı 2011 2012 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ÖZEL BAHÇELİEVLER İHLAS İLKÖĞRETİM OKULU SOSYAL BİLGİLER DERSİ 5. SINIF ÜNİTELENDİRİLMİŞ YILLIK PLANI
1 4. (10 14 EKĠM) EKĠM 3. (03 07 EKĠM) 2. (26 30 EYLÜL) EYLÜL 1. (19 23 EYLÜL) 1. ÜNĠTE ALANI : BĠREY VE TOPLUM ÜNĠTE ADI: HAKLARIMI ÖĞRENĠYORUM 1. Bulunduğu çeģitli grup ve kurumlar içinde yerini belirler. Detaylı T.C. ELAZIĞ VALĠLĠĞĠ ĠL MĠLLĠ EĞĠTĠM MÜDÜRLÜĞÜ. Sıra No Yapılacak Faaliyet Faaliyet Tarihi
T.C. ELAZIĞ VALĠLĠĞĠ ĠL MĠLLĠ EĞĠTĠM MÜDÜRLÜĞÜ 2015-2016 EĞĠTĠM - ÖĞRETĠM YILI ÖRGÜN VE YAYGIN EĞĠTĠM KURUMLARI ÇALIġMA TAKVĠMĠ Güncelleme Tarihi: 26/08/2015 Sıra 1. Eğitim Bölgesi DanıĢma Kurulu Toplantısı Detaylı 1881: Selanik'te doğdu. 1893: Askeri Rüştiye'ye girdi ve Kemal adını aldı.
1881: Selanik'te doğdu. 1893: Askeri Rüştiye'ye girdi ve Kemal adını aldı. 1895: Selanik Askeri Rüştiyesi'ni bitirdi, Manastır Askeri İdadisi'ne girdi. 13 Mart 1899 : İstanbul Harp Okulu Piyade sınıfına Detaylı ve AHLAK BİLGİSİ TESTİ
SOSYAL BİLGİLER - DİN KÜLTÜRÜ ve AHLAK BİLGİSİ TESTİ 1 [ 9 ] A kitapçığı soru numarası B kitapçığı soru numarası 1 Anadolu uygarlıklarından İyonyalılar denizcilik ve deniz ticaretiyle uğraşmışlardır. Detaylı bu Ģekilde Türkiye ye gelmiģ olan sıcak para, ĠMKB de yüzde 400 lerin, devlet iç borçlanma senetlerinde ise yüzde 200 ün üzerinde bir kazanç
2007 MALÎ YILI GENEL VE KATMA BÜTÇE KANUN TASARILARI İLE 2005 MALÎ YILI GENEL VE KATMA BÜTÇE KESİNHESAP KANUNU TASARILARININ PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU GÖRÜŞME TUTANAKLARI BAġKAN: Sait AÇBA BAġKANVEKĠLĠ: Detaylı 8. SINIF 3. TEOG SINAVI (KASIM AYI) TÜRKÇE DERSİ KAZANIM TABLOSU
. TÜRKÇE İ TABLOSU ÖĞRENME ALANI A B TÜRKÇE OKUMA Metne ilişkin sorulara cevap verir. 1 TÜRKÇE OKUMA Metni dil ve anlatım yönünden değerlendirir. 2 9 TÜRKÇE OKUMA Metnin konusunu belirler. 3 10 TÜRKÇE Detaylı Yrd. Doç. Dr. Ercan KARAKOÇ Yıldız Teknik Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Bölümü
Yrd. Doç. Dr. Ercan KARAKOÇ Yıldız Teknik Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Bölümü Önce gelen: V. Murat 30 Mayıs 1876 31 Ağustos 1876 Osmanlı Hanedanı ve Hilafet II. Abdülhamit 31 Ağustos Detaylı 8. SINIF ÜNİTE DEĞERLENDİRME SINAVLARI LİSTESİ / TÜRKÇE
SINAVLARI LİSTESİ / TÜRKÇE Gerçek, Mecaz, Yan, Terim Anlam Eş Anlam, Zıt ve Olumsuz Anlam Eş Seslilik, Ortak Kök Kelime Grupları ve Deyim Anlamı İkilemeler ve Yansıma Kelimeler Ad Aktarması, Dolaylama Detaylı BU PAZAR SEÇĠM OLSA! Faruk Acar ANDY-AR BĢk.
TÜRKĠYE SĠYASĠ GÜNDEM ARAġTIRMASI-NĠSAN 2013 AraĢtırma; Kantitatif AraĢtırma tekniklerinden ( Yüzyüze görüģme ) yöntemi uygulanarak 04-10 Nisan 2013 tarihleri arasında 21 il'de toplam 3.473 denek ile görüģme Detaylı 2016 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim