Anadolu da aklın serüveni
Bu makale 739 kez okundu
Anadolu coğrafyasının her köşesine sinmiştir tarih. Hangi kente giderseniz gidin, hangi ücra köşesinde konaklarsanız konaklayın tarihle iç içesinizdir. Her karış toprağında geçmişi size fısıldayan bu eşsiz coğrafya, medeniyetlerin beşiğidir.
Tarihin Babası Heredot’u, Filozof Diogenes’i ve Homeros’u yetiştirmiştir. Hititler, Frigler, Lidyalılar, İyonya(Ionia)’lılar, Urartular, Amazonlar ve daha pek çok kavim ve kültür bu topraklarda yoğrulmuş, tarih sahnesindeki yerini almıştır.
Kaynağını Anadolu’dan alan Yunan kültürü, edindiği bilim ve felsefi akım ile gelişme göstermiş, İyonya(İzmir ve Aydın kıyı şeridi)’dan beslenmiştir. Felsefe ve bilimin öncüsü Thales de, Yunan kültürünün beslendiği en önemli Anadolu filozoflarındandır.
Milâttan önce 6.yüzyılın başlarında İyonya'daki ilk filozoflar, mitolojik dünya görüşünü derinden sarstılar. Bu sarsıntı, mitolojik görüşün çözülmesine, Yunan’da yeni bir dünya görüşüne kapı araladı.
Miletli Thales’ten önce Yunanlılar insanın ve doğanın tüm hareketini görünür tanrılara bağlıyorlardı. Yani mitolojiye dayanan bir dünya görüşüne hakim idiler.
Bu görüş elbette ki paganizmden besleniyordu. Thales, doğa olayları ile mitoloji arasında akılcı bir köprü kurmuştu. O, doğada cereyan eden olayları insan görünümlü tanrılar arasında değil, doğanın kendisinde aramıştır. Böylelikle insanoğlu eski Yunanlının inandığı gibi artık insan görünümlü tanrıların kölesi değildir. İnsanoğlu kendini, aklıyla şekillendirmeye başlamıştır. Prometheus'un antik tanrılardan çalıp hür olsun diye kendisine getirdiği ateşi yani bilgiyi insan asıl şimdi kullanıyordu...
Thales’ten söz edince Milet Okulu’ndan söz etmemek olmaz. Bu okul felsefenin başlangıç evresini oluşturur. Doğa felsefesi olarak adlandırılan felsefi eğilimin de öncülüğünü yapar. M.Ö. 600’lerde ortaya çıkmış ilk sistemli düşünme ve varoluşu temellendirme çabaları Milet Okulu ile vuku bulmuştur. Sokrates, Platon ve Aristoteles gibi sistematik felsefenin kurucuları olan filozoflar bu okulun açtığı düşünce gelişimini değerlendirmişlerdir. Milet Okulu’nun kurucusu ve felsefenin öncü ismi ise Thales’tir. Milet Okulu temsilcileri materyalist felsefenin de öncüleridirler.
Felsefeden, matematiğe, metafizikten astronomiye kadar bilimin öncülerine uzanan ve tanıklık eden Anadolu coğrafyası hiçbir zaman verimsiz kalmamıştır. “Biz bu diyarın gerçek varisleriyiz, dedik. Ama bu mirasımızı şimdiye kadar dört bucağa pek mirasyedice saçtık” diyen Halikarnas Balıkçısı’nın da anlatmak istediği gibi, bu topraklara özgü kültüre sahip çıkmak, büyük bir erdem olarak karşımızda duruyor.
Yazarın diğer yazılarını görmek için seçiniz! 21.03.2015 - Bacıyan ı Rum 07.03.2015 - Nefes mi buğday mı 05.03.2015 - Nefes mi buğday mı 11.02.2015 - Tebriz’in Güneş’i neden söndürüldü? 23.11.2014 - Kybele den kadın erenlere 21.09.2014 - Hey Koca Yurt 02.09.2014 - Zamanın fotoğrafı ve Cern... 15.08.2014 - Perilerin diyarında...