PJAK Başkanı Heci Ahmedi’yle Röportaj-H.Yetişen | Komeleya Çand û Integrasyon a Kurd Luzern
PJAK Başkanı Heci Ahmedi’yle Röportaj-H.Yetişen
PJAK Başkanı Heci Ahmedi’yle Röportaj-H.Yetişen Hülya Yetişen arkadaşımız bu ayki röportajını PJAK Başkanı Heci Ehmedi’yle yaptı. Heci Ehmedi’nin özlü cevaplarında PJAK’ı ve mücadelesini, İ-KDP’nin Kasımlo davasından çekilişini okuyacaksınız. Röportaj bittiğinde ise Doğu Kürdistan’da atan Kürt yüreğine dokunacaksınız. Röportajın aslı Soranicedir. Bu röportajı Soranice’den Kürtçe ve Türkçeye çeviren Yusuf Mıstonıj’a ve bu röportajın yapılmasında emeği geçen arkadaşlara çok teşekkür ediyoruz.
Hülya Yetişen arkadaşımız PJAK Başkanı’yla İran saldırılarının yeni başladığı dönemde görüştü. Röportajın yayınlanmasıyla ilgili çalışma sürerken, PJAK, 4 Eylül günü savaşın ve şiddetin, sorunların çözümüne katkı sağlamadığına dikkat çekerek, yeni bir ateşkes sürecinden yana oldukları yönünde bir açıklama yaptı.
Hülya Yetişen- Doğu Kürdistan olarak tanınan bölgeyi tarif eder misiniz? Hangi şehirlerden oluşuyor? Bu şehirlerin nüfusu ne kadardır? Kürt nüfusunun genel nüfus içindeki oranı nedir? Kürtler hangi lehçeleri konuşuyor, hangi mezhep veya dine sahipler? Ekonomi hangi sektöre dayanıyor? Heci Ehmedi- Doğu Kürdistan 4 eyaletten oluşuyor. Bunlar; Îlam, Kirmanşan, Kürdistan ve Batı Azerbaycan’dır. Îlam Eyaleti’nin başkenti Îlam şehridir. Kirmanşan Eyaleti’nin başkenti Kirmanşan kentidir. Kürdistan Eyaleti’nin başkenti Senendec (Sıne) ve Batı Azerbaycan Eyaleti’nin başkenti de Urmiye’dir. Her Eyalet bir kaç şehir ve ilçeden oluşur. Bu Eyalet ve şehirlerin kesin nüfus rakamları elimde yok
Hülya Yetişen- Doğu Kürdistan tarihinde üç önemli aşamadan söz edilir: 1639 tarihli Kasrı Şirin, 1946 Mahabad Cumhuriyeti ve 1982 Otonom Kürdistan. Kısaca bunlardan söz eder misiniz? Bu gün ve geçmişte Doğu Kürdistan’ın statüsü ne olmuştur?
Hülya Yetişen- 1979 İran Devrimi’nden sonra İran Kürdistan Demokratik Partisi – İKDP öncülüğünde özerk bir Kürdistan fiilen kurulmuştu. Bu fiili oluşum ne kadar süre ayakta kaldı. Hangi alanları kapsıyordu? Neden ve nasıl yıkıldı? Heci Ehmedi-1982 yılında Doğu Kürdistan otonom değildi. 1979 yılındaki İran Halk Devrimi’nden sonra, Kürdistan halkı, Salmas İli’nden Kirmanşan Eyaletine kadar olan bölgeyi kurtarma mücadelesine girişti. Bu sebeple İran-Kürdistan Demokrat Partisi ile İran rejimi arasında çatışmalar baş gösterdi. Diğer yandan İ-KDP ile Komele örgütü arasında da iç çatışmalar başladı. Bu iç çatışma çok şiddetli geçti ve Kürt halkı gün be gün mücadelesinde geri düştü. 1985-86 yıllarında İran İslam Cumhuriyeti, Doğu Kürdistan’ın tümünde kontrolü eline geçirdi.
İran, Güney Kürdistan’daki örgütlerin de yardımı ile, Doğu Kürdistan Partileri’ne bağlı güçleri sınır bölgesindeki dağlardan indirtip sınırdan 200 kilometre uzaklaştırdı. İran İslam Devleti bununla, Kürtlerin iradesini kırdığına inandı. Doğu Kürdistan’daki bütün köy ve mahallelerde karakollar kurdu. Kürt örgütlerinin yenilgisi, halkın irade ve umudunu kırdı.
Hülya Yetişen- Humeyni’nin ‘Bir Kürdü öldüren cennete gider’ sözü üzerine yüzlerce Kürt köyünün bombalandığı ve 250 bin Kürd’ün katledildiği söyleniyor. Bu olayı ve o süreci anlatır mısınız? Heci Ehmedi-Humeyni’nin böyle bir sözü olduğu doğrudur. Humeyni böyle bir fetva verdi ve bunun sonucunda binlerce Kürt peşmergesi ve sivili şehid edildi. Binlerce İran Pasdarı da öldürüldü, yüzlerce Kürt yerleşim yeri viran edildi. Ancak buna ilişkin kesin rakamlar elimde yoktur.
Hülya Yetişen-Şah Rejimi.TUDEH, İKDP ve Humeyni ittifakı sonucu yıkıldı. Humeyni iktidara geldi. Dr. Qasımlo ve birçok önderlik büyük umutlarla ülkelerine döndüler. Ancak güçlenen Molla rejimi bunların tümünü imha etti, kitleleri de katliamdan geçirdi. 1979-1982 yıllarında İran’da gelişen bu olayı günümüz Türkiyesi ve AKP ile nasıl bir benzerlik kurulabilir? Türkiye Kürtlerinin böyle bir tuzağa düşmemesi için ne söylemek istersiniz? Heci Ehmedi-Şah rejiminin yıkılması için, TUDEH, İ-KDP ve Humeyni arasında anlaşma yapılmadı. İran’da solun iktidar olmaması için, Batı’nın desteği ve ABD öncülüğünde Şah rejimi yıkıldı. Batı direk Şah rejimine karşı savaştı ve iktidarı Humeyni’ye teslim etti. Humeyni başkanlığında bütün siyasi örgütler ve diğer mezhepler bertaraf edildi. Bu Amerika’nın istemi idi. Çünkü o dönemde sol büyük bir güce sahipti ve aynı zamanda Sovyetler Birliği ile de sınır komşusu idi. Özellikle Fars Körfezi’nden dolayı İran, Ortadoğu’da jeostratejik açıdan en önemli bölge idi. Zaten Rus Çarı’nın bir sözü var; “Fars Körfezine sahip olan, tüm dünyaya hakim olur.” Anlaşılıyor ki, Humeyni’ye verilen destekte bugün hesaba katılmamıştı.
Hülya Yetişen- Avusturya Adalet Bakanlığı Dr. Qasımlo ile ilgili yeni bir soruşturma açtı. Avusturya Yeşiller Partisi’nden milletvekili olan Peter Pilz, İran Cumhurbaşkanı Ahmedinejad’ın eski bir Pasdar (Devrim Muhafızı) olarak Qasımlo cinayetine karıştığıyla ilgili ellerinde önemli belgelerin olduğunu basına açıkladı. Bunun İran’daki yankısı ne oldu? Bu konuda Kürtlerin uluslar arası çapta başlattıkları bir girişim var mı? Heci Ehmedi-Avusturya Adalet Bakanlığı bu konuda soruşturma başlatamaz. Çünkü onlar bizzat Dr. Abdurrahman Kasımlo’nun katillerini yakaladılar ve İran İslam Cumhuriye’ne teslim ettiler. Önemli bir şahsiyet ve gerçek bir demokrat olan Peter Pilz, Dr. Kasımlo’nun öldürülmesine ilişkin bir belgeyi açıkladı. Ancak İ-KDP desteği ve izni olmadan böyle bir soruşturma açılamaz. İ-KDP yöneticiler, bireysel kaygı ve çıkarları için bu davadan çekildiler. Niye? Bu soruya cevap vermeleri gerekiyor.
Hülya Yetişen- PJAK’ın İran’daki Kürd partilerine ve Kürdistan’ın diğer parçalarına bakış açısı nedir ? PJAK dışında Askeri ve siyasal örgütlenmeler var mı ? Durumları nedir ? Heci Ehmedi- Kürdistan’da bir sürü siyasi parti var. Her parti ayrı bir program, proje ve stratejiya sahip. Kürt halkı da bu program ve stratejilere göre, mücadele tarzlarına göre kendi partisini belirliyor.
Hülya Yetişen- PJAK ABD’nin ‘terör’ listesinde yer almıyor. Uluslararası ilişkileriniz ne düzeyde ? Heci Ehmedi- Bizim partimiz daha yeni. Ancak bir çok ülke ile ilişkilerimiz var.
Hülya Yetişen- İran ordusunun Xınêrê alanına da saldırdığı haberleri geliyor. HPG’den yapılan açıklamaya göre bu alanın kendi denetimlerinde olduğu söyleniyor? İran bir anda neden hem PKK ve hem de PJAK güçlerine yönelik saldırıya geçti? Her iki cephede de yürüyen çatışmalara ilişkin durumlar nedir
Hülya Yetişen- Bu çatışmalı sürecin sonunda nasıl bir durum oluşabilir? “Doğu Kürdistanlı Kürtlerin geleceğini nasıl görüyorsunuz?
Heci Ehmedi- Bu savaşın sebep ve sonucu, az çok Ortadoğu’daki gelişmelere bağlıdır. Doğu Kürdistan’daki mücadelenin başarısı İran halkları ve Kürt halkının başarısı olacaktır. Hülya Yetişen- Zamanınızı bize ayırdığınız için size teşekkür ediyorum
Heci Ehmedi-Ben de teşekkür ediyorum. Kurmanci
Doping	Eşitlerin onurlu barışı! Ara