Giriş : 31.10.2008 / 09:11:00
ABD krizin daha başında en büyük 12 bankayı çağırarak onlara milyarlarca dolar kaynak aktardı. Bu bankalar birkaç yıl sonra muazzam bir ekonomik güç ve sermayeyi ellerinde bulundurmuş durumda olacak.
Türkiye Tekstil İşverenler Sendikası (TTSIS) tarafından düzenlenen "gelecek" adlı forumda eski Almanya başbakanı G. Schöreder bir konuşma yaptı. Bu konuşma kafalarda soru işareti oluşturan gelişmelere büyük ışık tutacak nitelikteydi. Bazı tespitleri hemen aktaralım. Kriz Amerika'da olmasına rağmen neden dolar değer kazanıyor? Amerika'nın yeni güçlenme politikası nasıl oluşacak? İşte Schöreder'in konuşmasından bu sorulara cevaplar: "Amerikan ekonomisi çok dinamik bir yapıya sahiptir. Bu dinamiklikte göçebe zihniyeti önemlidir. İnsan gücü ekonominin temel gücünü oluşturur ve ABD hala en büyük insan gücüne sahiptir. Krize karşı müdahale yöntemi gelecek ekonomik yapıya şimdiden ışık tutuyor. ABD Hazine Bakanı krizin daha ilk aşamasında en büyük 12 bankayı çağırarak onlara milyarlarca dolar kaynak aktardı. Bu bankalar birkaç yıl sonra muazzam bir ekonomik güç ve sermayeyi ellerinde bulundurmuş durumda olacak. Bütün dünyada hâkim noktaya geçebilirler. Küresel ekonomileri istila edebilirler. Bu güç bugün ABD Devletinin aktardığı milyarlarca dolar ile yapılacaktır ve bu çok önemli bir müdahale yöntemidir. Avrupa ise krize karşı uluslar arası denetim ve gözetimin daha sertleştirilmesini istiyor. Avrupa Bankaları devletten para isteyerek imajlarını zedelemek istemiyor. Krize karşı ortak karar ama ülkesel müdahaleler yapıyor. Bu yöntem ABD müdahalesi karşısında yetersiz kalabilir. Yeni dönemde Amerikan bankaları haksız bir rekabetle Avrupa bankalarının daha da önüne geçebilir" G. Schöreder "Amerikan devleti de bu yapılanmadan zarar etmeyecek" diyor. Çünkü bugün o bankalara aktarılan sermaye karşılığındaki hisseler istila döneminde devlet tarafından yeniden piyasaya yüksek fiyatlardan satılacaktır görüşünü de ekliyor. Kısaca bu küresel ekonomik krizde ABD'nin batacağını bekleyenler Schöreder'e göre büyük hüsrana uğrayacak. ABD, bırakın krizden yıkılmayı daha da güçlenerek çıkacak. Zaten kriz esnasında doların yükselişi bu gidişata bir işaret değil mi? Peki, Türkiye ne olacak? G.Schöreder G-8'in genişletilmesini hatta G-13 oluşturulmasını tavsiye ederken ek ülkeler arasında Türkiye'yi saymadı. Ama Avrupa'nın çıkış yolunun kesinlikle Türkiye'den geçtiğini de ifade etti. Hatta Türkiye'nin üyeliğinin halk oylamalarına bırakılamayacak kadar önemli olduğunun altını çizerken "gerekirse devletler halk oylamalarını etkilemeli" önerisinde bulundu. Uzun vadeli bu analizlerden bir de kısa vadeli günlere dönmemiz gerekiyor. Son birkaç günde çok hareketli ama bir o kadar da karmaşık veriler geliyor. Beklentilerin çok kötüleştiği günlerde bazı veriler beklentilerden iyi çıkmaya başladı. FED her ne kadar büyük bir faiz indirimine daha imza atmış olsa da haber akışı da piyasaların öngörüsünden iyi oluyor. Beklentilerden daha iyi oluşan veriler bir anda borsaları sıçrattı. Zaten üç gün önce değindiğim "felaket senaryoları ne kadar gerçek?" sorusunun da bir bakıma cevabını piyasalar verdi. Çok ama çok karamsar olanlar beklemeye devam edecekler. Şimdi hava alma zamanı. Merkez Bankası yine çok aktif davranarak döviz satım ihalelerini iptal etti. Zaten 1,70'in altında dolar satmamalı. Hatta 2.00 YTL'nin altında da doğrudan satış yapmayacağını açıklamalı. Veya bu politikalarını döviz piyasasına "piyasa yapıcılığı" yöntemi ile bankalara bırakmalı. YENİŞAFAK