HUGO NE ZAMAN “ÖLÜM KOKUSU” DEYİMİNİ KULLANDI
21.05.2011 22:37 Karakter boyutu :
“Ölüm kokusu” olduğunu Victor Hugo’dan öğrendim... Ceset kokusu değil sözünü ettiği ünlü yazarın; ölmek üzere olan birinin kokusu...
Bu da “timşel” gibi bir bulmaca aslında. Tüm eserlerine baksanız da Hugo’nun hiçbir yerde “ölüm kokusu”ndan söz etmediğini görürsünüz.
İyi de bu büyük yazar nerede söz etmiş olabilir “ölüm kokusundan” dersiniz?
Bu bana rahmetli Attila İlhan’ın bir öyküsünü anımsattı. Daha önce de sözünü ettiğim bir öyküsü. Attila İlhan, Andre Malraux’nun “Umut” adlı romanını Türkçe’ye kazandırmıştı. Müthiş de bir hayranlığı vardı bu ünlü Fransız yazara. Bir gün şöyle anlattı Malraux’u...
“Josef Conrad gibi gezginci yazarların son temsilcisiydi Malraux. Bu tür yazarlar artık kalmadı. Dünyanın her tarafını gezmiş, görmüş bir yazar; ama hiçbir romanında, eserinde İstanbul’dan söz etmiyor. Bu olamaz, diyorum kendi kendime. Mutlaka İstanbul’a gelmiş olmalı...
Derken bir gün bir öyküsünde şöyle bir cümle ile karşılaştım: 'Adamın gözleri öylesine aç, öylesine aç bakıyordu ki, sanırsınız Haliç’teki köprüde balık tutanların paçalarında dolaşan kedilerin gözleriydi o gözler...’”
Sonra devam etmişti Attila İlhan, “Adam İstanbul’a gelmiş, yetmiyormuş gibi Karaköy köprüsündeki kedilerin aç gözlerini bile farketmiş...”
Bu da öyle bir şey: Bütün kitaplarını okursunuz Victor Hugo’nun, ama hiç ummadığınız bir yerde “ölüm kokusundan” söz ettiğine rastlarsınız.
Ernest Hemingway’in tüm kitaplarına sinen “öldürme tutkusu” gibidir. Hiçbir yerde altı çizilmemiştir, ama bütün eserlerine sinmiştir. Sonunda öldürecek şey bulamayan ünlü yazar kendini öldürmüştür.
Honore de Balzac’ın ölümü başka bir hazin hikayedir. Kalbi sürekli tekleyen, nefes almakta güçlük çeken ve gözleri artık görmeyen ünlü yazar, bir de üstüne üstlük kangren olmuştur.
Hugo’nun çağdaşı olan Balzac, Polonya asıllı karısı Eveline Hanska ile Paris’e döndükten sonra sağlığına bir türlü kavuşamadı. 1850 yılına girildiğinde, kendisi de 51 yaşındaydı ve bir ayağı çukurdaydı. 1850 yılı yaşamının son yılıydı.
Victor Hugo işte bu büyük yazarın son gününde yanında olduğu zaman “ölüm kokusu”ndan söz ediyor.
17 Ağustos 1850, Pazar günü doktorlar Balzac’ın hayatında umudu kesmişlerdir. Bayan Hanska’nın tüm çabalarına rağmen, hiçbir doktor Balzac’a bakmayı kabul etmemektedir. Bir tek yanında Nacquart adlı doktoru kalmıştır. Aralarında şöyle kısa bir konuşma geçer:
Zorlukla soluk alan Balzac doktoru Nacquart’a, “Bana doğruyu söyleyin,” der. “Durumum nasıl?”
Nacquart bir süre sessiz kaldıktan sonra, “Ruh sağlığınızın ve inancınızın sağlam olduğunu bildiğim için size gerçeği tüm çıplaklığıyla söyleyeceğim,” der ve ekler: “Hiç umut yok!”
Balzac’ın yüzü belli belirsiz buruşur, tırnaklarını çarşafa geçirir ve yalnızca ağzından “Ya!” diye bir şaşkınlık sözü çıkar. Bir süre sessiz kaldıktan sonra sorar: “Ne zaman öleceğim peki?”
Nacquart’ın gözleri yaş içindedir: “Sabahı bulmazsınız sanırım...”
Tam bu sırada kapı çalınır. Hizmetçilerden biri kapıyı açmaya gider. Kapı açılır, içeri şişmanca, kısa boylu bir adam girer: Victor Hugo...
Bir başka kadın hizmetçi ağlayarak Hugo’nun yanına gelir ve durumu anlatır:
“Bay Balzac ölmek üzere! Bayan Hanska odasında. Doktorlar dünden beri hastayla ilgilenmiyorlar. Saat on birden beri hırıltıları devam ediyor. Gözleri de görmüyor. Sabahı bulmayacağından korkuyoruz...”
Victor Hugo Balzac’ı görmek istediğini söyler. Yukarı, sanat eserleriyle süslü merdivenlerden çıkarlar.. İçeriden Balzac’ın hırıltıları geliyordur. Hugo o anı şöyle anlatır:
“Kadın odadan çıktı gitti. Bir süre bekledim. Mumun ışığı, salonun mehteşem eşyalarını, Porbus ile Holbein’in duvarlarda asılı duran o görkemli tablolarını çok hafif biçimde aydınlatıyordu. Bu karanlık odadaki mermer büst, ölmek üzere olan bir adamın hayaletini andırıyordu. Bütün evde bir ölüm kokusu vardı...”
Hugo, can çekişen Balzac’ın terli ellerini avucunun içine alıp sıkar, ama karşı taraftan bir tepki gelmez. Hastabakıcı kadın, “Gün doğmadan ölecek,” der. “Doktoru söyledi...”
Hugo derin bir iç çeker: “Avrupa büyük bir dehayı kaybediyor...”
Akşam saat on buçukta her şey biter... Balzac ölmüştür.
“Ölüm kokusu” ceset kokusuna dönmüştür artık ve hiçbir özelliği kalmamıştır.
16,143 Bu habere tepkiniz:
Attila İlhan Andre Malraux Victor Hugo Victor HugoAttila İlhan