PROJE HAKKINDA Proje adı
: Türk Ceza Adalet Sisteminin Etkinliğinin Geliştirilmesi
Genel hedefler : Türk ceza adalet sisteminin Avrupa standartları bakımından etkinliğinin geliştirilmesi
Türk ceza adalet sisteminde insan hakları standartları uygulamalarının iyileştirilmesi
1. Yargı ve idari kurumlarının ceza adalet hizmetinin verilmesi bakımından Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini (AİHS) uygulama kapasitesi güçlendirilecektir.
2. Adalet Akademisinin hizmet öncesi ve hizmet içi eğitim müfredatı AİHS ışığında geliştirilecektir. 3. Karşılıklı adli yardımlaşma alanında hukuki işbirliği güçlendirilecektir. 4. Avukatların mesleki kapasitesi artırılacaktır.
: Tahmini sonuç 1
•	Sorunların belirlenmesi amacıyla pilot adliyelere (Ankara, İzmir, Malatya ve İstanbul) yapılacak 9 çalışma ziyaretinin sonuçlarına göre kapsamlı bir rapor hazırlanması •	Yararlanıcı kurumlardan toplam 80 eğitici için Avrupa kurumları ve AB üye devletlerine yapılacak 10 çalışma ziyareti •	10 eğitici için AB kurumlarında görevlendirme yerleştirmesi •	Gerekli mevzuat değişikliklerinin incelenmesi ve ihtiyaç değerlendirme raporun yayınlanması Tahmini sonuç 2
•	Adalet Akademisinin ceza adaleti alanındaki eğitim müfredatının geliştirilmesi konusunda 8 uzman toplantısı (toplamda 120 olmak üzere her toplantı için 15 kişi). •	AİHS standartları bakımından ceza adaleti alanında eğitim materyallerinin hazırlanması ve 14000 kopyanın yayınlanması. •	14 eğitici eğitim seminerinin düzenlenmesi.
•	420 aday hâkim ve savcı için AİHS standartları konusunda her biri 3 gün sürecek 14 aşamalı eğitim seminerinin düzenlenmesi Tahmini sonuç 3 •	Karşılıklı adli yardımlaşma alanında kurumlar arası bir çalışma grubu oluşturulması. •	İhtiyaç değerlendirme çalışmaları yapılması. •	İhtiyaç değerlendirme çalışmalarında tespit edilen hususların tartışılması ve tavsiyelerin oluşturulması. •	AB üye devletleri, EUROJUST ve Avrupa Yargı Ağına 4 çalışma ziyareti yapılması. •	Karşılıklı adli yardımlaşma usullerinin iyileştirilmesi konusunda bir strateji oluşturulması ve bu stratejinin yaygınlaştırılması amacıyla birer günlük 6 uzman toplantısı düzenlenmesi (toplamda 120 olmak üzere her bir toplantı için 20 kişi). •	Karşılıklı adli yardımlaşma alanında bir kılavuz kitapçık hazırlanması ve yayınlanması •	Karşılıklı adli yardımlaşma alanında ikişer günlük 5 eğitim semineri verilmesi (toplamda 150 irtibat hakim ve savcısı olmak üzere her bir seminer için 30 kişi). •	Karşılıklı adli yardımlaşma usulleriyle ilgili taslak mevzuat çalışmalarının yapılması. Yararlanıcı Kurumlar
: Birincil: Adalet Bakanlığı, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu, Adalet Akademisi
İkincil: Yargıtay, Türkiye Barolar Birliği, İçişleri Bakanlığı (Kolluk Kuvvetleri için), Telekomünikasyon İletişim Başkanlığı ve Adli Tıp Kurumu Proje başlangıç tarihi
: Merkezi Finans ve İhale Birimi
: Avrupa Konseyi
İnsan Hakları ve Hukukun Üstünlüğü Genel Müdürlüğü
Adalet ve İnsanlık Onuru Müdürlüğü (İnsan Hakları Müdürlüğü)
Adalet ve Hukuki İşbirliği Dairesi (İnsan Hakları Politika ve Geliştirme Dairesi)
Hukuki İşbirliği Bölümü (İnsan Hakları Kapasite Geliştirme Birimi) Proje Bütçesi
: 3.550.000 Avro
ARKA PLAN Türkiye 1949 yılından bu yana Avrupa Konseyi (AK) üyesidir ve 1999 yılından bu yana ise AB’ye tam üyelik için adaydır. Her iki teşkilat da insan hakları ve hukukun üstünlüğüne dayalı demokratik yönetim ilkelerini esas almaktadır. Bir AK üyesi olan Türkiye Cumhuriyeti için de bu ilkelerin önemi oldukça büyüktür. Bunun yanında, aday ülke sıfatına sahip Türkiye’ deki idari kurumlarının AB üyesi devletlerce kullanılan standartlar, norm ve uygulamalara başarılı bir şekilde geçiş sağlaması için yürütülen kapasite geliştirme çalışmaları büyük önem arz etmektedir.
Türk ceza adalet sisteminin Avrupa standartlarına uygun olarak işlerliğini ve etkinliğini artırmayı hedefleyen bu Proje üç alanda yoğunlaşılacaktır.
- Birinci alan, yargı kurumları tarafından ceza adalet hizmetinin yürütülmesinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (AİHS) standartlarının uygulanması ile ilgilidir. Bu yöndeki reform çalışmaları iç hukukta uzun süredir yürütülmektedir. Örneğin, Türk hukuk sistemini AB müktesebatına yakınlaştıran Ceza Usul Kanunu gibi bir dizi kanun yürürlüğe konmuştur. Ancak, bu reformların uygulanmasında bazı sorunlarla karşılaşılmaktadır. Özellikle de özgürlük ve güvenlik hakkı, adil yargılanma hakkı ile ifade özgürlüğü gibi insan hakları ile yakından ilişkili hükümlerin uygulanmasında sorunlar yaşanmaktadır. Bundan dolayıdır ki, AHİM son yıllarda başta 5, 6 ve 10. maddeler olmak üzere Türkiye tarafından AİHS hükümlerinin pek çok defa ihlal edildiğine karar vermiştir. Dolayısıyla, ihtiyaç değerlendirme raporu hazırlığı, yurtdışına yapılacak çalışma ziyaretleri ve eğiticilerin AB kurumlarına görevlendirme yoluyla yerleştirilmesi gibi faaliyetlerden oluşan bu proje ile, yargı ve savcılık kurumlarının ceza adalet hizmetinin verilmesinde AİHS'nin uygulanabilme kapasitesini güçlendirmek hedeflenmektedir.
- İkinci alan ise Türkiye Adalet Akademisinin meslek öncesi ve meslek içi verdiği eğitimlerin geliştirilmesine ilişkindir. Akademi, hâkim ve savcıların eğitim ihtiyaclarının karşılaması amacıyla 2003 yılında kurulmuştur. Ancak Akademi’de AİHS alanında eğitim verecek iyi yapılandırılmış bir eğitici/uzman havuzunun eksikliği hala bir sorun olarak durmaktadır. Bundan dolayı, AB-AK tarafından yürütülen “Yargının Modernizasyonu ve Ceza Reformu” adlı Ortak Programın (2005-2007) devamı olan bu Proje, bir eğitici havuzu oluşturulması, meslek öncesi ve meslek içi eğitim müfredatının AİHS ve insan hakları standardlarına uygun olarak yeniden düzenlenmesi yoluyla Akademinin güçlendirilmesine katkıda bulunacaktır.
- Üçüncü ve son çalışma alanı ise, ceza hukukunu ilgilendiren alanlarda diğer ülkelerle adli yardımlaşma usullerinin geliştirilmesi ile ilgilidir (örn. suçların soruşturulması ve suçluların iadesi ve yargılanmasında adli işbirliği gibi). Türkiye’de yargı kurumları bu alanda yeterli uzmanlığa sahip olunmadığı için, istinabe müzekkerelerinin zamanında gönderilmesi ve alınması ile ilgili sorun yaşamaktadır. Dolayısıyla karşılıklı adli yardımlaşma alanında Adalet Bakanlığı, hakim ve savcıların etkinliğinin geliştirilmesine ihtiyaç vardır; bu amaçla uluslararası kurumlar tarafından yapılan adli yardımlaşma başvurularına cevap vermek üzere adliyelerde irtibat hakim ve savcılıkları oluşturulacak, uygulayıcılar için bir kılavuz kitapçık hazırlanacak ve karşılıklı adli yardımlaşma alanında bir kanun taslağı çalışması yapılacaktır. PROJENİN HEDEFİ Projenin genel hedefi Türk ceza adalet sisteminin Avrupa standartları bakımından etkinliğinin geliştirilmesine katkıda bulunmaktır.
Projenin özel hedefleri ise: -	ulusal kurumların ceza adaleti hizmetlerini yürütürken insan hakları standartlarının uygulanması konusundaki çabalarını pekiştirmek, -	cezai soruşturma ve kovuşturmaların daha etkili bir şekilde işleyişini sağlamak, - resmi görevlerinin bir parçası olarak Avrupa standartlarını uygulaması beklenen yetkililerin, özel beceri, yetkinlik ve eğitim programları ile kapasitelerinin geliştirilmesiyle Türk ceza adaleti sistemine olan güveni artırmak.
Bu amaçla, projenin başlıca hedeflerinden biri Türkiye Adalet Akademisinin meslek öncesi ve meslek içi eğitim müfredatını geliştirmek, Akademinin eğitici havuzunu sürekli kılmak ve tüm yargı camiasının bu havuzdan yararlanmasını sağlamak amacıyla eğitici/uzmanların farklı alanlarda eğitilmesi olacaktır. Bununla birlikte projenin diğer hedefleri arasında, projenin sürdürülebilirliğini ve etkisini arttırabilmek amacıyla hakim, savcı, avukat, kolluk mensupları ve telekomünikasyon iletişim başkanlığı yetkilileri ile adli tıp kurumlarına aşamalı eğitim verilmesi yer almaktadır. Bunun sonucunda Türkiye aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru sayısında azalma olması ve ceza adaletinin uygulanmasıyla ilgili ihlal bulgularının azalması beklenmektedir.
PROJEDE ELE ALINACAK KONULAR A- Adli Koruma Tedbirleri
2) Yakalama ve gözaltına alma 3) Tutuklama ve adli kontrol 4) İletişimin denetlenmesi 5) Gizli soruşturmacı ve teknik araçlarla izleme B- Ceza davasında soruşturma evresi 1) Ölü muayene ve otopsi 2) Soruşturma sürecindeki adli tıp raporlarının hazırlanması ve değerlendirilmesi 3) Yaşama hakkı ile işkence ve insanlık dışı muamele yasağının ihlali sebebiyle meydana gelen olaylarda etkin soruşturma teknikleri 4) Devlet memurları için özel soruşturma yöntemleri 5) Adli kolluk-savcılık ilişkisi ve işbirliği 6) İfade alma/sorgulama ve mülakat teknikleri 7) Savunma hakkı ve sanığa tanınan teminatlar
C- Kovuşturma evresi ve adil yargılanma hakkı 1) Çapraz sorgu 2) Savunma hakkı ve silahların eşitliği
D- Organize suçlar 1- Örgütlü suçlar ve terör suçları 2- Yolsuzluk olaylarına ilişkin suçlarda soruşturma teknikleri ve el koyma (Rüşvet, zimmet, resmî evrakta sahtecilik, kamu kurumunun dolandırılması,
görevi ihmal veya kötüye kullanma gibi suçlarda etkin soruşturma yapma ve suç delilleri ile suç gelirlerine el koyma) 3- Bilişim suçlarında soruşturma teknikleri ve delil elde etme yöntemleri
BEKLENEN SONUÇLAR 1. Yargı ve savcılık kurumlarının ceza adalet hizmetinin verilmesi bakımından Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini (AİHS) uygulama kapasitesi
güçlendirilecektir. 2. Adalet Akademisinin meslek öncesi ve meslek içi eğitim müfredatı AİHS’i ışığında yeniden düzenlenip geliştirilecek. 3. Ceza hukuku alanında uluslararası adli yardımlaşma amacıyla hukuki işbirliği güçlendirilecektir.
4. Avukatların mesleki kapasitesi artırılacaktır.
Proje kapsamında bu 4 beklenen sonuç altında gruplandırılmış 18 faaliyet yer almaktadır:
A- Ceza adalet hizmetinin verilmesi bakımından Yargı ve savcılık kurumlarının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini (AİHS) uygulama kapasitesinin
güçlendirilmesi 1- İhtiyaç değerlendirmesinin yapılması amacıyla Ankara, İzmir ve Malatya’da bulunan pilot adliyelere yapılacak saha ziyaretleri 2- İlgili Avrupa kurumları ve AB üye devletlerindeki kurumlara 10 çalışma ziyareti yapılması 3- AB kurumlarına 10 eğiticinin görevlendirme yoluyla yerleştirilmesi 4- Gerekli mevzuat değişikliklerinin incelenmesi ve çalışma ziyaretlerinde elde edilen sonuçlarına ışığında kapsamlı bir ihtiyaç değerlendirme raporunun
hazırlanması ve yayınlanması
B- Adalet Akademisinin meslek öncesi ve meslek içi eğitim müfredatının AİHS’ye göre yeniden düzenlenmesi 5- Müfredat geliştirme konusunda 8 uzman toplantısı 6- Eğitim materyallerinin hazırlanması ve 14.000 kopya basılması 7- Eğiticilerin eğitimi 8- Hakim ve savcılara yönelik aşamalı eğitim seminerleri
C-Karşılıklı adli yardımlaşma alanında hukuki işbirliğinin güçlendirilmesi 9- Karşılıklı adli yardımlaşma alanında kurumlararası bir çalışma grubu oluşturulması 10- İhtiyaç değerlendirme çalışmaları
11- AB üye devletleri, Eurojust ve Avrupa Yargı Ağına 4 çalışma ziyareti yapılması
12- Çalışma grubu toplantıları 13- Karşılıklı adli yardımlaşma konusunda bir kılavuz kitapçık hazırlanması ve 3000 kopya basılması
14- Strateji yayma toplantıları yapılması
15- Eğitim semineri verilmesi
16- Karşılıklı adli yardımlaşma alanını düzenleyen bir yasa taslağının hazırlanması D-Avukatların mesleki kapasitelerinin arttırılması 17- Bu Proje Avrupa Birliği, Türkiye Cumhuriyeti ve Avrupa Konseyi tarafından ortak olarak finanse edilmekte ve Avrupa Konseyi tarafından yürütülmektedir. Merkezi Finans ve İhale Birimi bu Projenin Sözleşme Makamıdır.