Anasayfa Arşiv Makaleler Birikimli Hayat Sigortalarında Vergisel Sorunlar
Sigorta Denetleme Uzmanı Dr.Metin SarıAslan
Birikimli Hayat Sigortalarında
Ülkemizde sigortacılığın istenilen seviyede olmamasının nedenlerinden biri de hayat sigortacılığının gelişmemesidir. Nitekim 2007 yılı verilerine göre Dünyada üretilen sigorta priminin %59'luk kısmı ha yat sigortalarına ait iken, bu oran ülkemizde %13 olarak gerçekleşmiştir. Hayat sigortaları, normalde in sanların ölüm riski ve/veya yaşama ihtimallerini ve bazı ek riskleri teminat altına alan sözleşmeler olup, çoğunlukla uzun süreli sigortalardır. Bununla birlikte, bazı hayat sigorta sözleşmelerine hayat sigortacılığının daha cazip hale getirilmesi amacıyla birikim (mevduat) unsuru eklenmektedir. Böylece, hayat sigortacılığının yaygınlaşması ve vergisel avantajlar sayesinde sigortalıların önemli bir yatırım geliri elde etmesi amaçlanmaktadır. Ülkemizde bu tür sözleşmelere birikimli hayat sigortaları denilmektedir.
Bu tür hayat sigortalarında, tarife priminin sigortalılara ait birikim primi kısmı bilançoda pasifte Matematik Karşılıklar içinde Aktüeryal Matematik Karşılığı (AMK) olarak yer alır.
Birikimli hayat sigortalarının tarife priminin alt unsurları aşağıda verilmiştir.
Tarife Primi: Birikim Primi + Risk Primi + Gider
Payları + Komisyon (veya İstihsal Masrafı)
Ayrıca, tahsil edilen birikim primleri yatırıma sevk edilmek suretiyle ilgili dönemde elde edilen gelirler den ilgili karpayı teknik esaslarına göre işletme mas rafı kesintisi (yönetim ücreti) yapıldıktan sonra kalan tutar karpayı olarak sigortalılara dağıtılmaktadır. Bu karpayı tutarları da bilançonun pasifinde Matematik. Karşılıklar içinde Karpayı Karşılığı olarak yer alır.
Bunlara tekabül eden yatırım tutarları ise bilançonun aktifinde Riski Hayat Poliçesi Sahiplerine Ait Finansal Yatırımlar hesabında gösterilmektedir. 2008 yılı verilerine göre sigorta şirketlerinde bu poliçelerden sağlanan sigortalılara ait yaklaşık 4,2 Milyar TL değerinde yatırım bulunmaktadır.
TMS 37'ye göre karşılık, tutarı veya ödeme zamanı belirsiz borçlar olarak tanımlanmaktadır. Oysa dün yanın bir çok ülkesindeki gibi tasarruf hesapları (savings) olarak tanımlanan ödeme tutarı ve ödeme zamanı belirli olan bu tutarları, sigorta şirketleri bilançonun pasifinde karşılık adı altında göstermektedir.
Gerçek Aktüeryal matematik karşılığı ise bilanço tarihinde yürürlükte olan birikimsiz uzun süreli hayat sigorta sözleşmeleri ile birikimli hayat sigortalarında bir yıldan daha uzun sigorta teminatlarına ilişkin aktüeryal bir hesaplama sonucu ayrılan rezervdir. Bu sigortalara ilişkin Aktüeryal matematik karşılığı, çoğunlukla prospektif yönteme göre sigortacının ileride yerine getireceği yükümlülüklerinin peşin değeri ile ileride tahakkuk ettirilecek primlerin bugünkü değeri arasındaki farkın bulunması şeklinde hesaplanır.
Gelecekteki Yükümlülüklerin Peşin Değeri
() Gelecekte Tahakkuk Ettirilecek Risk Primlerinin Peşin Değeri
Aktüeryal Matematik Karşılığı
Birikimsiz uzun süreli hayat sigortalarının tarife priminin alt unsurları aşağıda verilmiştir.
Tarife Primi: Risk Primi + Gider Payları + Komisyon (veya İstihsal Masrafı)
Bu şekilde bulunan aktüeryal matematik karşılığı nitelik bakımından bilanço tarihi itibariyle yürürlükte ki poliçelerin gelecek dönemlerde oluşabilecek risklerine karşı sadece risk primi üzerinden ayrılan bir rezerv (yedek akçe)dir.
Özetle, hayat sigortalarına ait Matematik Karşılık ları, birikimli hayat sigortalılarına ait birikim primleri (AMK) ve bu birikim primlerin net getirisi (Kar payı Karşılığı) ile birikim priminin alınmadığı uzun süreli hayat sigortaları ait AMK toplamından oluşmaktadır.
Birikimli hayat sigortalarının vergi sorunlarına ilişkin görüşlerimizi ...
MUHASEBE HUKUKUNDA VE SİGORTA ŞİRKETLERİNDE REESKONT İŞLEMLERİ
Sigorta Denetleme Uzmanı Dr.Metin SarıAslan Ağustos 2000