Halkların Kendi Kaderini Tayin Hakkı Hakkında | Haber Güncel
“Devlet” ve “Hükümet” eşanlamlı değildir. Devlet eşekse hükümet binicidir; devlet kamyon ise hükümet şofördür; devlet tüfek ise hükümet tetikteki elin sahibidir
Son zamanlarda “Ulusların kendi kaderini tayin hakkı” deyimini, özellikle televizyon bülbüllerinin ağzından sık sık duyar olduk. İngilizcesi “Self Determination” olan uluslararası hukuk bağlamına giren bu kavram konusunda, insanların dişe dokunur bir bilgisi
yok. Sanılıyor ki, bir devletin sınırları içinde yaşayan bir etnik topluluk canı isterse kendi kendine “Self Determination” hakkından yararlanarak Özyönetim ilan edebilir. Oysa edemez! Çünkü Birleşmiş Milletler kararlarına göre sadece sömürge statüsünde olan topraklarda yaşayan halklar “Ulusların kendi kaderini tayin hakkı”dan yararlanabilir. Bunu ne yazık ki ne siyasetçiler, ne gazeteciler, ne de televizyon bülbülleri biliyor.
PKK, istediklerini ya silah zoruyla metazori alır ya da müzakere ile.
Metazori alırsa ne yapacağına kendisi karar verir. Müzakere ile alacağı
şeyi (özyönetim, özerklik, federasyon, bağımsızlık) alması için anayasanın değişmesi, ardından o “şey”in TBMM’de görüşülüp yasalaşması gerekir.
Bugün gene tehlikeli sözcüklerden söz edeceğim. Sözcüklerin politikacıların ağzında nasıl dinamitleştiğini bugün ve yarın göstermeye
Türkiye’de söyleşi sanatı bilinmiyor. Söyleşi yapan
gazeteci önceden hazırladığı soruları birbirinden bağımsız olarak soruyor, muhatabı canı ne isterse söylüyor, ama gazeteci yanıtları değerlendirip söyleşiyi oradan sürdürmüyor.
Söyleşiyi yapan kişi bu cümlelerin ne anlama geldiğini bilemediği için Ahmet Türk ile Aysel Tuğluk hiç kuşku duymadan üniter devlete karşı
Vladimir İliç Lenin’in “Ulusların Kendi Kaderini Tayin Hakkı” adlı
bir kitabı var. Ezilen ulusların kendi kaderini tayin hakkı. Bu hak herhangi bir bağlamda değil devrimci hareket içinde geçerli. Lenin’in bu
tezi kendi yönetiminde ve daha sonra Sovyetler Birliği’nde gerçekleşmedi. Buna karşılık Rusça bütün Sovyet cumhuriyetlerinde resmi dil oldu.
Thomas Woodrow Wilson, 1919 yılında Barış Konferansı için Paris’e gelirken çantasında “Wilson Prensipleri” de denen “On dört madde”si
vardı. Wilson on dört prensip ile parçalanmış Avrupa’yı, dağılmış Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nu, parçaladıkları Osmanlı İmparatorluğu’nu yeniden biçip dikmek istiyordu. On dört maddeden biri de Kendi Kaderini Tayin Hakkı idi. Kendi dışişleri bakanı Lansing’e göre, Wilson’ın bu sözü söylemesi bile talihsizlikti. “Asla yerine getirilemeyecek umutlar doğuracak. Korkarım binlerce hayata mal olacak” diyordu.
Paris Barış Konferansı’nda Osmanlı İmparatorluğunu parçaladılar, petrol
sahalarını paylaştılar. Böylece uluslar kendi kaderlerini tayin etmiş (!) oldu. Tıpkı günümüz Irak’ında olduğu gibi.
Ulusların kendi kaderini tayin hakkı, hem federasyonu hem de bağımsız
devleti içerir. Parti yöneticileri anlamını bilmedikleri cafcaflı kavramlardan uzak durmalıdır.
1.Elbette var: Seçimlerde oy kullanarak demokratik yoldan kendi kaderlerini tayin edebilirler. Etmektedirler zaten. İddiaya göre Bakanlar Kurulu’nda 13 bakan, TBMM’de
üçte birinden fazla milletvekili temsilcileri var. Bu temsilcileri bir etnik parti marifetiyle seçmek istiyorlarsa bu siyasal partiler yasası tarafından yasaklanmış. Ve bu yasak uluslar arası kurallara uygun![i]
Ancak Wilson’ın bu emperyalist amaçlı “Ulusların kendi kaderini tayin
hakkı” maddesini anımsayanlar rafa kaldırılmış bu maddenin kaderinin ne
Birkaç yıl önce, Ermeni fesatçılarının soykırım terörüne karşı kaynak olarak Justin McCarthy’nin Ölüm ve Sürgün (İnkilap
Kitabevi Yayınları) adlı kitabını önermiştim. Kitap, aradan geçen zaman
içinde ciddi bir referans, ciddi bir kaynak oldu.
Şimdi de tarih fesatçılarının terörüne karşı bir kitap önereceğim. Son iki yazımdan kitabın adını ve yazarını biliyorsunuz zaten: Margaret
MacMillan, “Paris 1919. 1919 Paris Barış Konferansı ve Dünyayı Değiştiren Altı Ay”, Çeviren: Belkis Dişbudak. ODTÜ Yayıncılık.
[“Bütün savaşları sona erdirmek için yapılan savaş”tan sonra, Ocak-Temmuz 1919’da Barış Konferansı için dünyanın dört bir yanından gelen temsilciler Paris’te toplandılar. Konferansın odağında, zamanın üç
büyük devlet adamı olan Woodrow Wilson, Lloyd George ve George Clemenceau vardı ama farklı hedefleri olan binlerce başkaları da Paris’e
gelmişlerdi. Krallar, başbakanlar, dışişleri bakanları ve bunların danışman orduları, gazeteciler ve çeşitli ulusların kendi kaderlerini tayin hakkından kadın haklarına kadar yüzlerce değişik konuda lobi yapmaya gelmiş olan binlerce insan aynı salonlara yığılmışlardı. O yıl herkesin Paris’te bir işi vardı: Arabistanlı Lawrence, Romanya Kraliçesi
Marie, Maynard Keynes, Ho Şi Min.”]
482 sayfalık kitap için özel bir okuma yöntemi önereceğim. İlkin ilk 40 sayfada yer alan Teşekkür, Giriş, Barışa Hazırlanış bölümlerini okuyun. Sonra 341. sayfada başlayan Ortadoğu’nun Fitili Ateşleniyor bölümüne geçin ve sonuna kadar okuyun: “Perikles’ten
bu yana en büyük Yunan devlet adamı; Osmanlıların Sonu; Arap Bağımsızlığı; Filistin; Atatürk ve Sevr’in Çöküşü; Aynalar Salonu.”
Okuya okuya 428. sayfaya geleceksiniz: “Barış mimarları Damat Ferit’in performansının bir fecaat olduğu konusunda görüş birliği içindeydiler. Wilson, ‘Ömrümde bundan büyük aptallık görmedim,’ diyordu.
Heyetin ülkesine geri gönderilmesini önerdi. ‘Katıksız bir sağduyu noksanlığı sergilediler, Batı’yı baştan sona yanlış anladıklarını da ortaya koydular..”
Ardından, 438. sayfada Sevr’den söz ediliyor: “Güzel bir anlaşma değildi, ama kolayca çökertileceği çok geçmeden anlaşılacaktı. Müttefik askeri danışmanları, anlaşmadaki koşulları uygulayabilmek için en azından 27 tümen asker gerekeceğini söyleyip uyarıda bulundular. Elde
o kadar asker yoktu.”
1789 Devrimi’nin “Milliyetler İlkesi”nden etkilenerek ulus niteliğini
kazanmış insan topluluklarının bir devlet kurmaya hakları olduğu ileri sürülmüştür. Ancak, siyasal bakımdan Osmanlı İmparatorluğunun parçalanmasında çok etkili olan bu görüşün, yalnızca bir siyasal ilke oluşturduğu ve hukuksal bağlayıcılığa sahip olmadığı kabul edilmektedir.
Buna karşılık, “halkların geleceklerini bizzat tayin etme hakkı” ya da kısaca self-determinasyon hakkı diye anılan bir ilkenin uygulanan uluslararası hukukta birtakım koşullarla kabul edildiği gözlenmektedir. (S.8)
Self-determinasyon hakkı 1918 Wilson ilkelerinden (3.ilke) kaynaklanmış olup, uygulanan uluslararası hukukta kabulü B(irleşmiş).M(illetler). Andlaşması ile gerçekleşmiştir. Ancak bu çerçevede yalnızca adı verilen bu ilkenin uluslararası hukuktaki anlamının ve kapsamının belirlenmesi büyük ölçüde 1960’tan bu yana kabul
edilen kimi Birşeşmiş Milletler kararları ile olmuştur. Bu kararların ilki B.M.Genel Kurulunca kabul edilen 14.12.1960 tarihli ve 1514 (XV) sayılı “Sömürge Yönetimi Altındaki Ülkelere ve Halklara Bağımsızlık Verilmesine İlişkin Bildiri” olmuştur. (S.8)
Kısacası, bağımsız bir devlet kurabilmenin ana koşulunun sömürge altında yaşayan haklarla ilişkili olduğu görülmektedir. Böylece, bağımsız devletlerin kurulması konusunda uygulamada karşılaşılan yollardan yalnız sömürgelikten kurtulma durumunda self-determinasyon ilkesine dayanılmasının kabul edildiği ve bir devletin tam bir parçasını
oluşturan ülke üzerindeki toplulukların ayrılması yoluyla bir devlet kurulmasında bu ilkenin işlemediği görülmektedir. (S.10) Yani turşu kurar gibi devlet kurmak mümkün değil!
[i] Anayasa ve Siyasal Partiler Yasası’na karşın, günümüzün HDP’si ve selefleri etnik partilrdir.