Hatırlanması Gereken Bir Dahi: George Boole | Matematiksel
2 Kasım 2015	18,542 Görüntülenme Sayısı
2 Kasım 1815 günü İngiltere’de doğan George Boole, modern simgesel mantığın kurulmasına kat­kıda bulunmuş ve mantık cebirini geliştirmiştir. Günümüzde Boole cebiri adıyla anı­lan mantık cebiri, sayısal bilgisayar devreleri tasarımının matematiksel temelini oluşturur.
Fakir bir aileden gelen George Boole’nin hayatı bir çok kişiye cesaret verecek başarılar ile dolu durumda…
Basit bir dükkancının oğluydu ve kendi kendini yetiştirdi Boole. On altı yaşına gelince ailesine yardım etmek gerektiğini anladı. Bu nedenle de bir ilkokulda ders vermeye başladı. Bu öğretmenliği tam dört yıl sürdü. Bu sürede çocukluk yıllarında kendi başına öğrendiği Latince’ye ek olarak Fransızca, Almanca ve İtalyanca dillerini de öğrendi. Zaman içinde Boole, tutacağı yolu buldu ve biriktirdiği bir miktar para ile yirmi yaşına gelince bir özel okul açtı. Burada matematik öğretmesi gerekiyordu. O zamanın el kitaplarını gözden geçirdi. Bu esnada matematik üzerine yoğun okumalar yaptı ve kendini geliştirmeye devam etti. Kısa bir sü­rede Newton’in Principia’sını, Laplace’ın Gök Mekaniği’ni ve Lagrange’ın Analitik Mekaniği’ni inceledi, anladı ve ileri cebir problemlerini çözmeye başladı. Boole’un 1839 yılında yazdığı Analitik Dönüşümler Kuramı Üzerine Araştırmalar adıyla başlayan bir dizi özgün makaleleri, o yıllarda yeni yayınlanmaya başlayan Cambridge Mathematical Journal adlı dergide çıktı. Bunlar, diferensiyel denklemlerle ve cebirsel doğrusal dönüşüm problemleriyle ilgili ve değişmezlik (invaryant) kavramını vurgulayan makalelerdi. 1844 yılında Philosophical Transactions of the Royal Society adlı dergide yayınlanan önemli bir makalesinde, cebir ile diferensiyel ve integral hesap yöntemlerinin nasıl birleştirilebileceğini irdeledi. Aynı yıl analize, yani cebir ile diferensiyel ve integral hesap yöntemlerinin sonsuz büyük ve sonsuz küçük nicelikler için kullanılmasına ilişkin katkılarından ötürü Royal Society’nin bir madalyasıyla ödüllendirilen Boole, çok geçmeden kendi cebirinin mantıkta da uygulanabilecği kanısına vardı.
Modern cebir kavramı, Peacock, Herschel, De Morgan, Babbage, Gregory ve Boole sayesinde yerini aldı. Boole, sembol ve işlemleri kullandı. 1848 yılında “Mantığın Matematik Analizi” adlı bir çalışması yayınlandı. Bu eser, matematikte yeni bir çığır açmış ve Boole da kesin bir üne kavuşmuştu. Boole’a, Cambridge’e gidip eski temellere dayanan matematik derslerini okuması önerildi. O bunları dinlemedi. Ailesini geçindirmek için öğ­retmenliğe devam etti. Tüm bunlara karşın, araştırmaları ve konferanslarıyla ünü günden güne yayılıyordu.
İrlanda’da Cork kentinde Queen’s College yeni açılmıştı. Bu ün ona buraya 1849 yılında matematik profesörü olarak atanmasını sağladı. Fakirlikten gelen Boole, kendine açılan bu olanakların değerini bildi. Bu arada kayda değer eserler yayınladı. 1854 yılında, mantık ve olasılıklar üzerine büyük bir eser yayınladı. Bu sırada tam otuz dokuz yaşındaydı. Sürekli çalışıyor ve yeni yeni buluşları gerçekleştiriyordu. Fakat, Boole’un bu matematiği uzun bir süre ilerletilmedi. 1910 ile 1913 yılları arasında Whitehead ile Russel, Boole’un bu çalışmasını yeniden iş­lediler.
Boole cebiri, önermeler ya da nesneler arasındaki ilişkileri betimleyen simgesel matematiksel bir mantık sistemidir. Temel kuralları Boole tarafından ortaya konan bu sistem, zamanla kümeler kuramı ve matematiğin diğer dallarına etkili bir biçimde uygulandı. Boole cebiri günümüzde olasılıklar kuramı, kümeler geometrisi ve bilişim kuramı için son derecede değerlidir. Ayrıca, elektronik sayısal bilgisayarlarda kullanılan devrelerin tasarımı için gerekli olan temeli oluşturmaktadır.
Referans Makele: Ali Dönmez, Bilgisayarcı Matematikçiler
Önceki Pi’nin Yaşamı Aslında Üçgenlerden İbaret
Sonraki Enstrüman Çalmak Beynimizi Nasıl Geliştiriyor?