TÜRKİYE'NİN SESİ-SOLUĞU: BEDRİ BAYKAM SERGİSİ
Odatv sanat eleştirmeni Emin Çetin Girgin yazdı
02.11.2009 00:00 Karakter boyutu :
26 Ekim'de Beşiktaş Çağdaş Sanat Galerisi'nde açılan 'Koleksiyonlardan Bedri Baykam Sergisi', sanatçının 25 yılı aşkın macerasını toparlamış.
Etkinlik, Baykam'ın 1983’lerden 2009’lara uzanan kişisel tarihini belgelerken ,bir yandan da toplumsal oluşumlarla kurulan parelelliklerle sanatçı güncesi oluşturuyor.
Şahitlik yapanların/oluşumun inşasına katılanların hikayesini, yaşanılan süreçlerin acı anılarını, Türkiye'nin belleğine sanatçı gözlemi/duyarlılığıyla yeniden kaydediyor.
Baykam'ın, sanatçı kişiliğinin derin yanılgılar ve gölgelemelerle perdelenmesinin büyük zaafiyet olduğu, kendisine özellikle mütarekeci çevreler tarafından büyük haksızlık yapıldığını, sanat çevrelerinde Kemalizm /devlet/ erk / otorite kavramlarıyla yapılan restleşmelerde sunağa yatırılan 'kurban' olduğunu, kişisel bir gözlem olarak bu yazı içinde okurlara aktaralım.
Cepheleşmeye/düşmanlıklara Bedri Baykam'ın siyaset yazılarının ve protest kişiliğininin yol açtığını da söylemek tabii ki mümkün. 'Gerçek' olarak üretilmiş ve daha önce yapılmış değil de 'Kubilay Odası' gibi daha önce kimse tarafından dile getirilmemiş siyasal/protest görüntüleri unutmamak, karşı karşıya duruşların başlangıç anı olarak '1987'yi/ 1.Bianeli hatırlamak lazım gelir.
Baykam tarafından kurgulanan , amacıyla örtüşen çeşitli hazır nesneler, kültür endüstirisinin nihilist mezar kazıcıları Duchamp'lar tarzı, provoktif yıkıcı enstürmanlar olarak değil, yeniden inşa edilen genç cumhuriyetin kültürel argümanları, toplumun / sosyolojik oluşumun 'taraf'larından birinin güçlü/eleştirel lisanı olarak Türk plastik sanatlarına siyaseten girmiştir.
Kişisel/toplumsal görüşleri doğru/yanlış eleştiri konusu olsa da , sanatsal üretimiyle/yaptıkları bazında hakkını teslim etmemek, cepheleşmelere kurban edilmek istenmesi, Türkiye'ye yapılan insafsızlık/haksızlıktır.
Bu bağlamda devam edersek, 2009'da Fransa, ABD, İngiltere ve Almanya’da da açtığı sergilerle dikkat çeken Baykam’ın tüm kariyeri üzerine yayılan eserlerin bir araya getirilmesiyle oluşan perspektifte, “Yeni Dışavurumculuk”, “İç Manzaralar “, “Şerit Resimler” , “Sansür ve İşkence “, “Gerçek Sahteler “, “Kuvvay-ı-Milliye”, “68li yıllar”, “Saydam Katmanlar ”, “Dişi Entrikalar “ , “At Serileri “ ve “4D”ler gibi önemli çalışmalarını son sergisinde görüyoruz.
Bunlar içinde Türkiye'yi Fenerliler ve Antifenerliler olarak iki takıma / kampa bölen 'Sarılacivertli' yandaşlığı/resimleri , Bedri'nin 1907'de kilitlenmiş fanatik olarak taraftarlarına ithaf edilen çalışmalar olarak ilgi alanımız dışında kalıyor.
Ayrıştırmadan/ayıklamadan sonra burda çok net görüyoruz ki, Baykam söyledikleri ve semptomatik ideologluğuyla , fetişleriyle değil , renkli biçemi ve yaratıcılığıyla Türk sanat tarihinin bütününde/ yeniden inşasında açılan 'özgün' bir parantezdir.
Zamanın ruhunu yakalarken oluşuma da yarar sağlamıştır.
Ülkeyi saran 'fener' furyası içinde Fener Rum Patrikanesi, Deniz Feneri'nde bir 'taraf'ta olması siyasi tercihi sonucudur.
Ne ki bu fetişlerden Rumu,Ermenisi,Yahudisi,Çerkezi,Lazı Kürdü Türkü aynı ortak paydada toplayıp,sonra da Türkiye'yi Fenerliler ve Antifenerliler olarak kategorize ederek iki karşıt kutba ayıran 'Sarılacivertli' resimlerle 'taraf' olmasına itirirazımız vardır (!)
Beşiktaşlı olarak bu rahatsızlığımız tabii ki işin şakası!...
Kitapları,takibe uğramış , önce yasaklanmış,sonra mahkeme kararıyla beraat etmiştir; ama bu kitaplardan kaçının gerçekten okuyucusuna ulaştığı, alındığı değil, okunduğu bile şüphelidir.
Bedri hakkında yargıda bulunmadan önce bilmek, dinlemek, özellikle yurt dışında verdiği amansız mücadeleyi görmek gerekir.
Türkiye'nin sanatçısına / aykırı yüzüne, patavatsız haşarılar tarafından Boyalı Kuş / Kosinsky'e yapılan muamele reva görülmemelidir.
Mustafa Kemal Kültür Merkezi (MKM) Sanat Galerisi Akatlar adresindeki, genç Türk Cumhuriyetinin resim tarihinin yapı taşlarından biri olan Bedri Baykam'ın retrospektifi denilebilecek bu sergi, mutlaka izlenmelidir diyoruz
EMİN ÇETİN GİRGİN
TAG: bedri baykam sergisi ,bedri baykamın sanatı