Yüklem | Çokbilgi.com - Türkçe ve Edebiyat Güncesi | Çok bilmiş bir sanal günlük...
Öznenin aksine yüklemin/fiilin etkisi başa doğrudur, zira Türkçe yüklemi sonda olan bir dildir. Cümlede yüklemi bulmak için iş, oluş, hareket ifade eden kelime aranır, eğer bu kelime zaman ve kişi eki de almışsa yüklem olduğuna hükmedilir. Bazı cümleler birden fazla fiil soylu kelimeyi içerebilir. Türkçede fiilimsi olarak adlandırdığımız bu tür kelimeler tam yargı bildirmedikleri için cümlenin asıl yüklemi olmazlar.
Yüklem/ fiil Türkçede geçişli ve geçişsiz olmak üzere iki farklı çatıya sahiptir. Eğer fiil geçişsiz ise cümlede nesne görevinde bulunan unsur yer almaz. Bu durumda fiile nesnenin sorusu olan kim, kimler, kimi, kimleri ve ne, neler, neyi, neleri sorusu sorulacaktır. Fiil bu sorulara cevap vermezse fiil geçişsiz demektir.
Öğrenci kitabı okudu. (Öğrenci neyi okudu?) Bu cümlede “neyi?” sorusuna cevap veren bir unsur bulunduğu için yüklem / fiil geçişlidir. Bir de şu örneğe bakalım:
Öğrenci eve gitti (Öğrenci kim, kimi, ne, neyi gitti?) Bu cümlede, öğrenci “kimi/neyi gitti?” sorusuna cevap veren bir unsur yoktur. Benzer şekilde “Beşinci kata çıktım.” cümlesinde de yüklemin nesneye gereksinim duymadığı görülür. Cümlede, hasta adam kimi/neyi öldü? sorusuna cevap veren bir unsur yoktur.
Eğer konuşucu ortak özneli bir sıralı cümle kurarsa, en az çaba yasası gereği, kişi ekini son cümlenin yüklemine getirebilir. Bu durumda cümle sıralı olduğu için birden fazla yüklem yer almış olur. “Düşüyor, kalkıyor. koşuyor ama yine de yılmıyordum.”
Yazının Bağlantısı: Yüklem
Diğer kaynaklarda arayın: - Etiketler: Cümlenin Öğeleri, Cümlenin Öğeleri Konu Anlatımı, Dil ve Anlatım, Konu Anlatımı, Özne Yüklem İlişkisi, Sbs, Sbs Konu Anlatımı, Türk Dili, Türkçe, Yüklem, Yüklem Çeşitleri, Yüklem Cümlenin Öğeleri, Yüklem Kısaca Özeti, Yüklem Nasıl Bulunur, Yüklem Nedir, Yüklem Nerede Olur, Yüklem Örnekler, Yüklem Özellikleri, Yüklem Türleri, Yüklemin Yeri
Rastgele 10 Yazı:Kompozisyon Nedir?Azerbaycan Türkçesinin Söz VarlığıAtatürkçülük Nedir?Göktürk (Orhun) AlfabesiTanzimat Döneminin Önemli TemsilcileriNecip Fazıl Kısakürekİpek Yolunun Tarihi / Konu ÖzetiZekeriya TemizelBozkurt Resimleri / 3. SayfaYabancı Özel Adların Yazımı