İSRAİL'DEN NOSTALJİ 1
64'üncü Kuruluş yıldönümünde İsrail nostaljisi hakkında bir yelpaze sunmak istedim. Biraz magazinsel ama kim dedi ki biz hasturktv olarak sadece siyaset ile uğraşmak zorundayız?
İşte size 64 yılda İsrail'e damgasını vuran ürünler,olaylar , markalar sanatçılar , ne varsa eskilerde var. (Yaşlanıyormuyum nedir?)
İsrail'e gidip gelen akrabaların en sevindirici hediyesi BAZOOKA çıklet idi biz zamanlar..Elite markalı çikletler de aşağı kalmazdı tabii ama Bazooka'nın tadı ayrı idi.
Bir zamanlar hazır soda (maden suyu ) yoktu sanırım, İsrail SYPHOLUX şirketi amerikan filimlerinde görmeye alışkın olduğumuz ev tipi soda uretmeyi başardı ve halkın hizmetine sundu, Sadece soda şişesi değildi karları soda üretmek için gereken Carbon Dioksit tüpleri ile sanırım ailelerini iyi geçindirdiler. İsrail'den Türkşye'ye getirilebilecek en şık hediyelerden biriydi Sypholux , tüpleri bitmese iyi idi ana eh işte birileri gelene kadar belşeyecektiniz. Bu alet ile meyve suyu konsantresi karıştırılınca enfes bir meyvalı gazoz üretebiliyordunuz evde. Meyve suyu konsantresinin adı ise Türkiye'de ÇARDAK , İsrail'de ise ASİS idi.
Gıda sektöründen sözediyorsak konserve üreticisi Pri Hagalil ve Vita şirketlerinden sözetmemek olmaz. Vita bildiğimiz yemeklik margarin , Türkiye'de teneke kutuların içindeki margarin bitince 5 kiloluk tenekelerin saksı yapıldığı dönemi unutamayız herhalde.
Bir zamanlar İsrail'de buzdolabı yoktu , eh bir çok ülkede de yoktu, ama İsrail sıcak ve bir o kadar da nemli bir ülke. İşte o dönemlerde atlı arabalar ile BUZ KALIPLARI satılır ve günümüz buzdolabına benzer bir dolabın en üst bölmesine bu kalıplar yerleştirilerek gerek yiyecekler gerekse içecekler soğutulurdu. En önemlisi ise KARPUZ ve RAKI'nın soğutulmasıydı.
At veya eşek arabaları ile süt dağıtımı ve gazyağı satışı oldukça yaygın idi. Tabii ki eskicileri unutmamak lazım.
Seneler ilerledikçe at ve eşek yerini (VESPA )motorlu araçlara devretti. TNUVA İsrail süt endüstrisinin en önemli ismidir halen.
Türkçesi Gemici Feneri olan bu lambanın ibranicesi LUX veya Fitilli Lamba diyebileceğimiz aydınlatma aracı halen bir çok mekanda dekoratif olarak bulunuyor. Doktor Shakshuka (Yafo'da) ve IDI balık restoranı (Ashdod'da) görülebilir.
Primus diye bildiğimiz pompalı gaz ocağı İsrail'in en nostaljik yemek pişirme aracıdır ve PTİLİYA ) adı ile anılır. Kerem HaTeymani (Yemen mahallesi) lokantalarında yemekler halen bu aletler ile pişiyor ve bir çok Yemenli ve Faslı ailenin mutfaklarında kullanılıyor. İfadelerine göre yenekler bu ocaklarda çok yavaş ancak çok lezzetli pişiyormuş. Eşim kesinlikle kullanmayı red ediyor.
Buda zenginlerin ocağı olsa gerek....
Motorlu araçların da nostaljisi olmaz mı? Alın size İsrail'in ilk yerli otomobili SUSİTA(Solda)
Sağda ise İsrail'in en büyük toplu taşımacılık şirketi EGGED'in ilk otobüslerinden biri.
Bu EGGED otobüsü bir öncekinden daha genç ama yine de nostaljik...
İsrail'in en önemli konfeksyon üreticisi şirketi ATA , her ne zaman İsrail'e gelecek olsaydım mutlaka ATA'dan kısa pantalonlar (Şort) ve Haki renk pamuklu gömlekler alırdım. İzcilik için çok kullanışlıydı, gerçek pamuklu üetim yaparlar ve hepsi çok saglamdı. Sanırım ÇİN rekabetine dayanamadı hem fabrikası hemde mağazaları kapandı gitti. Yazık oldu.
Büyük mağazacılık dendimi İsrail'de benim aklıma gelen en büyük isim HAMAŞBİR LATSARHANDIR. Bir çok kriz geçirmiş ollmasına karşın vede yeni sahiplere satılmış olmasına rağmen marka helen ayakta ve kaliteli ürün satma konusunda iddialı bir isim:
Yanındaki resim de İsrail'in ilk pullarından biridir , Üzerinde İbrani Postası yazıyor ve 5 kruş ayrıca arapçası da mevcut.Muhtemelen İsrail Devletinin kuruluşundan evvel bir pul olsa gerek:.
Soda ureten o aygiti cok severdim. Israil'in o sicaginda meyve suyu konsantresine soda sikip icmek cok hostu. Turkiye'ye getirmek istemistim ama burada bomba diye de cagrilan karbon dioksit aygiti olmadigindan vazgecmistim. Edirne'de de yazlari buz satarlardi. Bazilarinin evinde o elektrikle degil buz ile calisan dolaplar vardi ve at arabalari sokak sokak gezip buz satarlardi. Elli sene once ilk satin aldigimiz buzdolabinin markasi Arcelik idi ama motoru Israil yapimi Amchor idi. Ailem 1955'de Israil'den tekrar Turkiye'ye donmuslerdi. Evimizin mahzeninde primos ocaklari vardi.