2008'de Ekonomi Dünyasında Neler Oldu ? | Gün Gün 2008 Ekonomi Dünyası Almanağı
Başlatan Erkan , 02 Ocak 2009 00:20
Yazma tarihi: 02 Ocak 2009 Cuma - 00:20
ABD’de mortgage piyasasından başlayan ve dünyayı saran küresel kriz 2008 yılına damga vurdu. Birçok banka tarihe karıştı, büyük ekonomiler durgunluğa girdi.
Yüksek riskli mortgage kredilerinde başlayan kriz, ekonomide 2008 yılına damgasını vurdu. ABD, mortgage kredilerinin tutarı 10 trilyon doları buluyordu. Bunun yaklaşık 1.4 trilyon dolarının batık yüksek riskli tutsat kredilerinden oluştuğu biliniyordu. Bu kredilerin yaklaşık yüzde 40’ı da başta İngiltere, Fransa, Almanya, Hollanda, Belçika, İsviçre olmak üzere Avrupa ülkelerindeki bankaların portföyünde bulunuyordu. Bu nedenle kriz, ABD ile sınırlı kalmadı. Hemen Avrupa’ya sıçradı.
Her ne kadar krizin Eylül 2008’den sonra hızlandığı, tam olarak ortaya çıktığı görülse de, aslında kriz 2007’nin son çeyreğinde etkilerini göstermeye başlamıştı. ABD’de başlayan tutsat krizi, önce gelişmiş ülkelerdeki finans piyasalarını çalkaladı, borsalarda 2006 yılına göre, 25 trilyon doları aşkın kayıplar yaşandı, Lehman Brothers başta olmak üzere dev bankalar iflas etti, ABD’de yatırım bankacılığı tarihe karıştı.
Başta ABD, Almanya, İngiltere, Fransa, Japonya, İrlanda tarafından olmak üzere 6 trilyon doları aşkın ekonomik paketler açıklanmasına karşın durulmayan finansal kriz, çok sürmeden reel sektöre de yansıdı, başta otomotiv sektörü olmak üzere bir çok şirket derin mali krize girdi, milyonlarca kişi işini kaybetti.
Kriz gelişmekte olan ülkeleri de derinden sarsmaya başladı. Gelişmiş İzlanda’nın yanı sıra gelişmekte olan Macaristan, Ukrayna, Pakistan gibi ülkeler Uluslararası Para Fonu (IMF) desteğine muhtaç kaldı. Büyük gelişmekte olan ülkelerden Türkiye ile Belarus ve Sırbistan IMF ile görüşmeye başladı.
Rusya, Brezilya, Çin, Hindistan gibi dev gelişmekte olan ülkeler her ne kadar büyük döviz rezervleri nedeniyle göreli olarak krizden az etkilenseler de büyüme hızlarında keskin düşüşler oldu. Hatta Rusya, durgunluğa girdi.
Ekonomide yıl boyunca öne çıkan gelişmeler özetle şöyle:
Türkmenistan’ın İran’a doğalgaz arzını kesmesi ve soğuk hava nedeniyle İran, Türkiye’ye verdiği doğalgaz miktarını yüzde 75 azalttı.
Lokanta, kebapçı, ayaküstü yemek yenilen yerler, pastane, kafeterya, kıraathane, otel, motel, pansiyon, tatil köyleri, her şey dahil fiyat uygulayan konaklama yerlerinde, sade, meyveli, kolalı gazozlarda KDV oranı yüzde 18’den yüzde 8’e indirildi.
ABD’de hafif türü ham petrol fiyatları tarihinde ilk kez 100 doları gördü.
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Merkez Bankası, Ziraat Bankası, Halkbank ve Vakıfbank’ın İstanbul’a taşınacağını söyledi.
Rekabet Kurulu, Sabah-atv ticari-iktisadi bütünlüğünün, 1 milyar 100 milyon dolara Çalık Grubu şirketlerinden Turkuvaz Radyo Televizyon’a satışını onayladı.
Yunan Eurobank EFG Grubu tarafından mart 2007’de yüzde 70’i satın alınan Tekfenbank’ın adı Eurobank Tekfen olarak değiştirildi.
ABD Doları, 1,1500 YTL’nin altına gerileyerek 2001 yıl ortası seviyelerine indi.
Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, gecelik borçlanma faizi yüzde 15.75’ten yüzde 15.50’ye, borç verme faiz oranı da yüzde 20’den yüzde 19.50’ye indirdi.
ABD Başkanı George Bush’un, ülke ekonomisindeki “yavaşlamaya” karşı bir ekonomik teşvik paketi hazırlatacağı kaydedildi. Beyaz Saray Sözcüsü Tony Fratto, “Başkanın kısa vadede ekonominin zayıflamasına karşı bazı teşviklerin zaruri olduğunu düşündüğünü” söyledi. Bu açıklamayla Beyaz Saray, ekonomiye bir hükümet müdahalesi düşüncesini ilk kez doğrulamış oldu.
Merril Lynch, ABD yüksek riskli mortgage kredi sektöründeki sarsıntı yüzünden 2007 yılının son çeyreği için aktiflerinde 14.1 milyar dolar değer indirimi yaptı. Merril Lynch, yılın aynı dönemini 93 yıllık tarihinin en yüksek 3 aylık zararı olan 9,8 milyar dolar net zararla kapattı.
ABD Başkanı George W. Bush, ülke ekonomisini tehdit eden durgunluk tehdidiyle mücadele için halka 145 milyar dolar aktarılmasını öngören yeni bir paket açıkladı. Bush, ABD’nın yıllık gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYH), yaklaşık yüzde 1’i anlamına gelen bu projenin işe yaraması için, acilen harekete geçirilmesi gerektiğini söyledi.
ABD Merkez Bankası Fed, temel gösterge faiz oranını yüzde 4.25’den yüzde 3.5’e indirdi.
ABD Temsilciler Meclisi, ekonomide iyileşmeyi amaçlayan 146 milyar dolarlık paketi kabul etti.
ABD Merkez Bankası faiz oranlarını yüzde 3.5’ten yüzde 3’e indirdi.
Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, gecelik borçlanma faiz oranı yüzde 15.50’den yüzde 15.25’e, borç verme faiz oranı da yüzde 19.50’den 19.25’e çekti.
Koç Holding, Migros’un yüzde 50,8 hissesinin 1 milyar 977 milyon 365 bin 405,44 YTL karşılığında Moonlight Capital S.A’ya satılmasına karar verdi.
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF), Sabah-atv ticari ve iktisadi bütünlüğüne ilişkin satışı onayladı.ATV-Sabah ticari-iktisadi bütünlüğü, 1 milyar 100 milyon dolara Çalık Grubu şirketlerinden Turkuvaz Radyo Televizyon’a satıldı.
Tekel Sigara’nın özelleştirilmesi ihalesinde en yüksek teklifi, 1 milyar 720 milyon dolar ile British American Tobacco (BAT) Tütün Mamulleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. verdi.
Şekerbank, 243 milyon 793 bin 215,60 YTL’lik tahsili gecikmiş alacak portföyünü, açık artırmada en yüksek teklifi veren Lehman Brothers’a 61 milyon YTL’ye satılmasına karar verildiğini bildirdi.
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (Öİ B) tarafından düzenlenen, Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş’ye ait Tercan, Kuzgun, Mercan, İkizdere, Çıldır, Beyköy ve Ataköy hidroelektrik santralleri ile Denizli jeotermal santralinin işletme hakkı verilmesi yöntemiyle, Engil Gaz Türbinleri santralinin ise satış yöntemiyle özelleştirilmesine dönük nihai pazarlık görüşmeleri Ankara’da yapıldı. İhalede en yüksek teklifi 510 milyon dolarla Zorlu Enerji verdi.
Merkezi yönetim bütçesi, bu yılın şubat ayında 1 milyar 21 milyon YTL fazla verdi. Son 20 yıl içinde ilk defa şubat ayında bütçe fazlası meydana geldi.
ABD altın vadeli işlemlerinde, altının ons fiyatı 1000 dolara çıktı. Altının ons fiyatının 1000 dolara çıkmasında, ABD ekonomisiyle ilgili kaygılar, doların düşmeye devam etmesi ve ham petrol fiyatlarının yükselmesi etkili oldu.Uluslararası piyasalarda petrolün varil fiyatı 110,48 dolar yeni bir rekor kırdı.
Ankara Büyükşehir Belediyesince gerçekleştirilen Başkent Doğalgaz Dağıtım işinin özelleştirilmesi ihalesinde en yüksek teklifi 1 milyar 610 milyon dolar ile Global Yatırım Energaz verdi.
ABD Merkez Bankası gösterge faiz oranlarını yüzde 3’den yüzde 2.25 indirdi.
Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, 6 ay sonra ilk kez, yüzde 15.25 olan gecelik borçlanma, yüzde 19,25 olan gecelik borç verme faiz oranlarını değiştirmedi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Türkiye’nin 2007 yılı büyüme hızını 4.5 olarak açıkladı. Kişi başına gelir de 9 bin 333 dolara yükseldi.
Standard And Poor’s Türkiye’nin ekonomik görünümünü durağandan negatife çevirdi.
İngiltere’nin bankacılık devi HSBC, 370 bin müşterisinin bilgilerini içeren bilgisayar disketini kaybetti.
ABD Merkez Bankası, kredi sıkışıklığıyla mücadelede, nakit sıkıntısı çeken bankalara yüzde 2,820 faiz oranıyla 50 milyar dolar verdi.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütüne (FAO) göre dünya piyasalarında son 1 yılda yüzde 68 oranında artan kaliteli pirincin fiyatı, Türkiye’de ise son üç ayda yüzde 130’a varan oranlarda artış gösterdi.
Tarım ve Köyişleri Bakanı Mehmet Mehdi Eker, pirinçte stok sorunu olmadığını, fiyat artışlarının spekülatif hareketlerden kaynaklandığını açıkladı.
Son 3 yılda ikiye katlanan gıda fiyatlarının yarattığı kriz Mısır, Filipinler gibi ülkelerde peş peşe ayaklanmalara yol açtı. BM Genel Sekreteri Ban Ki-Mun, dünyadaki gıda krizinin acil boyutlara ulaştığını ve dünya genelinde yoksullukla mücadelede son dönemde kat edilen mesafeyi tehdit ettiğini belirtti.
Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, yüzde 15.25 olan gecelik borçlanma, yüzde 19.25 olan gecelik borç verme faiz oranlarını değiştirmedi.
Thomson Reuters şirketi, dünyanın önde gelen haber kurumu olarak ticari hayatına başladı. Thomson şirketinin Reuters grubunu, 16 milyar dolarlık nakit ve hisse devriyle satın alması sonucunda oluşan yeni haber kuruluşunda 50 bin kişi çalışıyor, kurumun yıllık geliri ise 12,5 milyar dolar düzeyinde seyrediyor.
Pirinç fiyatlarındaki artış nedeniyle Bakanlar Kurulu, Toprak Mahsulleri Ofisine (TMO) “sıfır gümrük vergisi” ile 100 bin ton pirinç ithalat izni verdi.
Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (Öİ B) , Başkent Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi (Başkent EDAŞ) ve Sakarya Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin (SEDAŞ) özelleştirme ihale sürecine devam edilmesine karar verdi. İstanbul Anadolu Yakası Elektrik Dağıtım Anonim Şirketinin (AYEDAŞ) özelleştirme ihalesinin ise iptal edildiği açıklandı.
TMSF, Sabah-atv Ticari ve İktisadi Bütünlüğünün Radyo ve Televizyon Gazetecilik ve Yayıncılık A.Ş’ye devir ve teslim edildiğini bildirdi.
IMF ile yürütülmekte olan Stand-By düzenlemesinin gözden geçirme çalışmaları sonucu hazırlanan Niyet Mektubu imzalanarak IMF’ye iletildi.
Deutsche Bank, küresel finans krizinin bankaya maliyetinin artmasıyla 5 yıldan bu yana ilk kez çeyrek dönem zararı açıkladı ve vergi öncesi 254 milyon Euro zarar ettiğini bildirdi.
ABD Merkez Bankası, gösterge faiz oranını yüzde 2.25’den yüzde 2’ye indirdi.
Uluslararası piyasalarda ABD ham petrolünün varil fiyatı bugün 120,93 dolara çıktı. ABD’li mortgage finans şirketi Fannie Mae, konut piyasasında devam eden kriz nedeniyle 1. çeyrekte 2.2 milyar dolar zarar etti. İsviçre’nin en büyük bankası UBS, ilk çeyrekte 11 milyar dolar zarar etti.
Uluslararası Para Fonu (IMF) ile yürütülmekte olan Stand-By düzenlemesinin 7. ve sonuncu Gözden Geçirme’si, IMF İcra Direktörleri Kurulu tarafından görüşülerek onaylandı. Gözden Geçirme’nin tamamlanmasıyla 2 milyar 248 milyon SDR (özel çekme hakkı - yaklaşık 3 milyar 644 milyon ABD Doları) tutarındaki kredi dilimi serbest bırakıldı.
Özelleştirme İdaresi Başkanı Metin Kilci, Türk Telekom’daki yüzde 15 Hazine hissesinin halka arzında, toplam halka arz büyüklüğünün 1.9 milyar dolar düzeyinde gerçekleştiğini bildirdi.
İpek Matbaacılık Sanayi ve Ticaret A.Ş, Kanaltürk’ün, tüm borçlar dahil 30 milyon dolara devir ve satın alındığını bildirdi.
Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, gecelik borçlanma faiz oranı yüzde 15.25’ten yüzde 15.75’e, borç verme faiz oranı da yüzde 19.25’ten yüzde 19.75’e yükseltti.
Kapalı mekanlarda sigara içme yasağı getiren, “Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun” yürürlüğe girdi. Yasak bulunan yerlerde sigara içenlere 62 YTL ceza verilecek.
Petkim Petrokimya Holding A.Ş’nin yüzde 51 oranındaki kamu hissesinin Socar-Turcas-Injaz Ortak Girişim Grubuna devrine yönelik satış sözleşmesi imzalandı. Socar-Turcas-Injaz, 2 milyar 40 milyon dolarlık ihale bedelinin 1 milyar 660 milyon dolarını peşin ödedi.
Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre, Türkiye’nin 2008 Mayıs ayı ihracatı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 34.48 artışla 12 milyar 281 milyon dolara yükseldi. Söz konusu rakam, Türkiye’nin bugüne kadar bir ayda gerçekleştirdiği en yüksek ihracat rakamı oldu.
ABD’de mortgage kredisi başvuruları son 6 yılın en düşük seviyesine indi.
Türkiye’ye 2007 yılında toplam 21 milyar 873 milyon dolar tutarında uluslararası doğrudan yatırım geldi.
Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, gecelik borçlanma faiz oranı yüzde 15.75’ten yüzde 16.25’e, borç verme faiz oranı yüzde 19.75’ten yüzde 20.25’e yükseltti.
Tekel’in sigara bölümü imzalanan sözleşmeyle birlikte British American Tobacco’ya (BAT) devredildi. ÖİB Başkanı Metin Kilci, özelleştirmeyle birlikte, Telekom’dan sonra tek seferde en büyük yabancı sermayenin Türkiye’ye geldiğini söyledi.
Amerikan Merkez Bankası, yüzde 2 olan gösterge faiz oranını değiştirmedi.
Groupama, Güven Sigorta ve Güven Hayat şirketlerinin yüzde 100’ünü Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliğinden (TTKMB) 350 milyon YTL karşılığında satın aldı.
Aralarında Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ), Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ), Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt A.Ş. (TETAŞ), elektrik dağıtım şirketleri ve BOTAŞ’ın da yer aldığı enerji KİT’leri, “Maliyet Bazlı Fiyatlandırma Mekanizması”na resmen geçti.
Elektrik dağıtım özelleştirmelerinde Başkent Elektrik Dağıtım A.Ş’nin (Başkent EDAŞ) özelleştirilme ihalesinde en yüksek teklifi, 1 milyar 225 milyon ABD doları ile Hacı Ömer Sabancı Holding A.Ş.-Österreichische Elektrizitatswirtschafts-Aktiengesellschaft (Verbund)-Enerjisa Enerji Üretim A.Ş. Ortak Girişim Grubu verdi. Sakarya EDAŞ’a ise en yüksek teklifi 600 milyon ABD Doları ile Akcez Ortak Girişim Grubu verdi.
Oyakbank’ı satın alarak Türk bankacılık sektörüne giren Hollanda kökenli ING grubu, Türkiye’deki faaliyetlerine “ING Bank” ismiyle başladı.
Uluslararası piyasalarda ham petrol fiyatları 147,27 dolarla tüm zamanların rekorunu kırdı.
Mortgage krizi sonrasında büyük yara alan ABD’nin en büyük konut finansman şirketleri Fannie Mae ve Freddie Mac için büyük bir kurtarma operasyonu başlatıldı.
Belçika sermayeli Inbev, ABD sermayeli bira üreticisi Anheuser-Busch’u 52 milyar dolara satın aldı.
Euro, ABD Doları karşısında rekor düzeyde yükseldi. Avrupa para piyasasında Euro, 1,6038 dolar düzeyinden işlem görerek, tüm zamanların en yüksek düzeyine ulaştı.
Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, gecelik borçlanma faiz oranını yüzde 16.25’ten yüzde 16.75’e yükseltti. Borç verme faiz oranı yüzde 20.25 düzeyinde sabit tutuldu.
Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun (TMSF), Hazine’ye olan 90 milyar YTL’lik borcu silindi.
Koç Holding, Koç Allianz Sigorta ve Koç Allianz Hayat ve Emeklilik’teki hisselerini 353,4 milyon Euro’ya Allianz’a sattı.
Toplu Konut İdaresi (TOKİ) iştiraki Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş tarafından gelir paylaşımı yöntemiyle tekrar satışa çıkarılan Mecidiyeköy’deki eski likör fabrikası arazisinin ihalesinde, 425 milyon YTL ile idareye en yüksek payı, Aşçıoğlu İnşaat-Ofton İnşaat-Meydanbey İnşaat-Omak İnşaat Ortak Girişimi verdi.
ABD’de mortgage mağduru 400 bin ev sahibini icraya düşmekten ve 2 mortgage devini (Fannie Mae ve Freddie Mac) çöküşten kurtarmayı amaçlayan tasarı, ABD Temsilciler Meclisi’nden geçti.
Porsche’nin, Volkswagen’deki payını yüzde 31’den yüzde 50’ye yükseltme talebine AB Komisyonu’ndan vize verildi.
ABD’de kredi krizi nedeniyle 2 bankaya daha el konuldu. First National Bank of Nevada ve First Heritage Bank of Newport Beach’in de eklenmesiyle bu yıl el konulan banka sayısı 7’ye çıktı.
Konut Edindirme Yardımının (KEY) tasfiyesi kapsamında ödemeler başladı. 8.5 milyon kişiye 2.8 milyar YTL ödeme yapılacak. Konuyla ilgili 4’er kilogramlık 79 cilt, 2000 sayfalık Resmi Gazete yayımlandı.
Rusya’nın petrol şirketi OAO Lukoil, Aytemiz Petrol bünyesindeki petrol dağıtım şirketi AKPET’in tamamını 500 milyon doların üzerinde bir fiyatla satın aldı.
ABD ekonomisi yılın 2. çeyreğinde yüzde 1.9 büyüdü.
AK Parti’nin kapatılmaması yönündeki kararı piyasalar, iş dünyası ve yatırımcılar tarafından olumlu karşıladı. İMKB endeksi 43 bini gördü, dolar 1,15 YTL’ye kadar indi.
Uluslararası derecelendirme kuruluşu Standart&Poor’s AK Parti’nin kapatılmaması yönündeki kararın ardından Türkiye’nin negatif olan görünümünü, durağana çevirdi.
ABD Merkez Bankası, yüzde 2 olan gösterge faiz oranını değiştirmedi.
ABD’nin en büyük üçüncü bankası olan JP Morgan, haziran sonundan bu yana yüksek riskli mortgage krizi kaynaklı zararının 1.5 milyar dolar olduğunu bildirdi.
Merkez Bankası Para Politikası Kurulu faiz oranlarında değişikliğe gitmeme kararı alarak gecelik borçlanma faiz oranı yüzde 16.75’te, borç verme faiz oranı yüzde 20.25’te sabit tuttu.
İzgaz’ın özelleştirilmesi ihalesinde en yüksek teklifi 232 milyon dolarla Gaz de France verdi.
“İddia” ihalesinde Çukurova grubu şirketi Inteltek, İdiaa’yı yüzde 1.4 payla işletmeyi kabul etti.
ABD’li yatırım bankası Lehman Brothers’ın bu yıl 1.500 çalışanını işten çıkaracağı bildirildi.
ABD yönetimi, geçen yıl patlak veren tutsat krizinden çok kötü etkilenen, 5 trilyon doları aşkın kredi büyüklüğüne sahip dev mortgage şirketleri Fannie Mae ve Freddie Mac’in denetimine, daha büyük bir krizin çıkmaması amacıyla el konulduğunu duyurdu. Şirketlerin denetimi Federal İskan Dairesine geçti.
Deutsche Bank’ın, Deutsche Postbank’ın yüzde 29,75’ini 2,79 milyar Euro’ya alacağı açıklandı.
ABD’nin dördüncü büyük yatırım bankası durumundaki Lehman Brothers, kredi krizi nedeniyle girdiği zor durumdan kurtulamayarak iflas başvurusunda bulundu.
ABD’nin iki numaralı bankası Bank of America, küresel kredi krizi nedeniyle yaklaşık 46 milyar dolar zarar eden dünyanın en büyük aracı kurumu Merrill Lynch’i 50 milyar dolara satın alma kararı aldı.
Dünyanın en büyük bankalarından 10’u 70 milyar dolarlık acil yardım fonu oluşturmaya karar verdi. Bank of America, Barclays, Citibank, Credit Suisse, Deutsche Bank, Goldman Sachs, JP Morgan, Merrill Lynch, Morgan Stanley ve UBS bankalarının her birinin 7 milyar dolar vermeyi kabul ettiği fon, dünya piyasalarında panik çıkmasını önlemeyi amaçlıyor.
ABD’de konut sektöründe başgösteren kredi krizinin daha sonra küresel çapta bir mali krize dönüşmesi, bankaların 400 milyar doları aşkın zarar etmesine yol açtı.
Amerikan sermayeli dev sigorta şirketi AIG, Amerikan Merkez Bankası’ndan 40 milyar dolar destek istedi.
Alman havayolları şirketi Lufthansa’nın, Belçika havayolları Brussels Airlines’i bünyesine katacağı açıklandı.
ABD ham petrolünün varil fiyatı 3.18 dolar düşerek son altı ayın en düşük seviyesi olan 98 dolara, Londra Brent tipi ham petrolün varil fiyatı da 2.95 dolar gerileyerek 94,63 dolara indi.
Moskova borsası, ABD piyasalarından gelen olumsuz haberler yüzünden bugün yüzde 16’dan fazla değer kaybedince işlemler bir saatliğine durduruldu.
Merkez bankaları piyasalara toplam 230 milyar dolar verdi. ABD Merkez Bankası, 50 milyar dolar, Avrupa Merkez Bankası 70 milyar Euro, İngiltere Merkez Bankası 25,2 milyar Euro, Japonya Merkez Bankası 24 milyar dolar, Rusya Merkez Bankası 12,9 milyar dolar, İsviçre Merkez Bankası da, piyasalara 5 milyar Euro enjekte etti.
Amerikan Merkez Bankası, ABD’nin ünlü sigorta şirketi AIG’ye 85 milyar dolar para aktardı ve şirketin hisselerinin yüzde 80’ini denetim altına aldı.
İngiliz sermayeli Barclays bankası, Lehman Brothers’ın 10 bin kişi çalışan bir kısmını 1,75 milyar dolara almaya karar verdi.
Hisse senetleri yüzde 50 düşen Moskova Borsası, 2 gün kapatıldı.
Lio Yağ Sanayi iflas etti.
Merkez Bankası yüzde 16.75 olan gecelik borçlanma faiz oranı ile yüzde 20.25 olan borç verme faiz oranını değiştirmedi.
ABD, Avrupa, İngiltere, İsviçre, Japonya ve Kanada merkez bankaları kısa vadede piyasaları 250 milyar dolar fonlayacaklarını açıkladı.
Amerikan Merkez Bankası, Avrupa Merkez Bankası ile 110, Japon Merkez Bankası ile 60, İngiltere Merkez Bankası ile 40, Kanada Merkez Bankası ile 10 milyar dolar geçici döviz takası yapma yetkisi aldı.
İngiliz sermayeli Lloyds TSB bankası, Halifax bankasını 12 milyar sterline satın alma kararı aldı.
ABD Sermaye Piyasası Kurulu (SEC) mali kuruluşların açığa satışını 2 Ekim tarihine kadar yasakladı. Gerekirse yasak 10 gün daha uzatılacak. Karar borsalarında büyük artışlar sağladı.
ABD Başkanı Bush, mali sistemi düzeltmek için gerekli 700 milyar dolarlık kurtarma paketini Kongreye gönderdi.
Amerikan Merkez Bankası, ABD’nin en büyük iki yatırım bankası Goldman Sachs ve Morgan Stanley’i kendi denetiminde çalışan bankacılık holding şirketlerine dönüştürüldü. İki banka da mevduat bankası oldular.
Japon Nomura, Lehman Brothers’ın Avrupa ve Orta Doğu’daki hisseleri ve yatırım bankacılığı faaliyetlerini almak için anlaştı.
Amerikan sigorta şirketi AIG, 85 milyar dolara yüzde 79.9’unu Hazine denetimine geçiren anlaşmayı imzaladı.
Mersin-Akkuyu’da kurulması planlanan Türkiye’nin ilk nükleer santral inşaatı ve işletimi için açılan ihaleye teklif veren tek firma Rus Atostroyexport oldu.
ABD Merkez Bankası, Avustralya ve İsveç merkez bankalarıyla 10’ar, Norveç ve Danimarka merkez bankalarıyla ise 5’er milyar dolarlık geçici döviz takası anlaşması yaptı.
Meram Elektrik A.Ş’nin özelleştirme ihalesinde en yüksek teklifi 440 milyon dolarla Alsim Alarko Sanayi Tesisleri ve Ticaret A.Ş. verdi.
ABD hükümeti, 307 milyar dolar varlığa sahip ülkenin en büyük mevduat bankalarından Washington Mutual’a el koydu. ABD’nin en büyük tasarruf ve kredi bankası Washington Mutual’ın varlıkları ise JPMorgan tarafından 1.9 milyar dolara satın alındı.
Amerikan Merkez Bankası piyasalara 30 milyar dolar verdi. Avrupa Merkez Bankası 35, İngiltere Merkez Bankası 30, İsviçre Merkez Bankası 9 milyar dolar vereceğini açıkladı.
Washington Mutual, JPMorgan’ın satın almadığı bölümler için iflas başvurusunda bulundu.
ABD’de Temsilciler Meclisi, 700 milyar dolarlık finans sektörünü kurtarma paketini 205’e karşı 228 oyla reddetti.
New York Menkul Kıymetler Borsasında Dow Jones, tarihinde ilk kez 777,68 puan kaybetti.
Amerikan Merkez Bankası öncülüğündeki dünya merkez bankaları piyasalara 620 milyar dolar vereceklerini açıkladılar. 330 milyar doları Fed, 290 milyar doları ise Avrupa Merkez Bankası ve 8 merkez bankası verecek.
ABD hükümeti tarafından el konulan Wachovia’nın bankacılık kesiminin 42 milyar dolara Citigroup’a satılacağı açıklandı.
Belçika-Hollanda sermayeli Fortis Bank 11,2 milyar Euro’ya kamulaştırıldı. Belçika 4,7, Hollanda 4, Lüksemburg 2,5 milyar Euro verdi.
İzlanda, ülkenin üçüncü büyük bankası Glitnir’in yüzde 75’lik hissesini devletleştirdi.
İngiltere, zordaki Bradford and Bingley bankasına el koyacağını resmen açıkladı.
ABD Başkanı Bush’un 700 milyar dolarlık kurtarma paketi Temsilciler Meclisi’ne takılınca ülkede borsalar çöktü. Amerikan sermaye piyasasındaki kayıp 1.1 trilyon doları buldu.
İrlanda, finansal krizle mücadele için 400 milyar avroluk paket oluşturdu, mevduata tam garanti getirdi.
ABD Başkanı George W. Bush, zor durumdaki otomotiv sektörüne yardımcı olmak amacıyla 25 milyar dolarlık düşük faizli kredi desteğini içeren yasa paketini imzaladı.
İngiltere hükümeti, mevduat sahiplerinin bankalardaki paralarının 50 bin sterlinlik bölümünün garanti altına alındığını açıkladı. Bu rakam 35 bin sterlindi.
ABD’de Senato 700 milyar dolarlık kurtarma paketini 25’e karşı 74 oyla kabul etti, paketi 150 milyar dolarlık artışla 850 milyar dolara çıkardı. 150 milyar dolar vergi indirimleri içeriyor.
Avrupa Merkez Bankası yüzde 4.25 olan gösterge faizini değiştirmedi.
ABD Temsilciler Meclisi’nde daha önce reddedilen 700 milyar dolar tutarındaki kurtarma paketi ikinci denemede 171’e karşı 263 oyla kabul edildi. Bush, paketi hemen onayladı.
Hollanda, Fortis’in ABN Amro dahil Hollanda faaliyetlerini 16.8 milyar Euro’ya satın alacağını açıkladı.
Wells Fargo, 15.1 milyar dolara Wachovia bankasını satın alacağını açıkladı.
Citibank, Wells Fargo’nun Wachovia bankasını 15.1 milyar dolara alma işlemini mahkeme kararıyla durdurdu.
ABD Wall Street Borsasının temel göstergesi olan Dow Jones Endeksi, 29 Ekim 2004’ten bu yana ilk kez 10 bin puanın altında 9.955,50 puandan kapandı.
Fortis bankasının yüzde 75’inin 9 milyar Euro’luk hisse değişimiyle Fransız BNP Paribas’a geçeceği açıklandı. Karar sonrası BNP Paribas’ın yüzde 11.7’si Belçika, yüzde 1.1’i Lüksemburg’a geçecek.
İzlanda mevduata yüzde 100, Almanya özel tasarruflara yüzde 100 garanti getireceğini, İsveç ise halen 35 bin 500 dolar olan garantiyi 71 bin dolara yükselteceğini açıkladı. İrlanda, Avusturya tam garanti getirmişti.
Amerikan Merkez Bankası, yıl sonuna kadar bankalara 900 milyar dolar kadar nakit vereceğini açıkladı.
Almanya mortgage kredi bankası Hypo Real Estate’i 50 milyar Euro’ya kurtaracağını duyurdu.
IMF, küresel kredi krizinden kaynaklanan zararların 1.4 trilyon dolara ulaştığının tahmin edildiğini bildirdi.
Amerikan Merkez Bankası, Mitsubishi UFJ Financial Group’un Morgan Stanley’den yüzde 24.9’a kadar hisse almasını onayladı.
İzlanda ülkenin 2. büyük bankası Landsbanki’yi devletleştirdi. Rusya’dan 4 milyar Euro borç almaya karar verdi.
İspanya mevduat güvencesini 100 bin Euro’ya, 30 milyar Euro’luk kriz fonunu gerekirse 50 milyar Euro’ya çıkarma kararı aldı.
Dünyanın en büyük merkez bankaları koordineli olarak faiz oranlarını indirdiler. ABD Merkez Bankası gösterge faiz oranını yüzde 0.5 indirerek yüzde 1.5’e, Avrupa Merkez Bankası yüzde 4.25’ten yüzde 3.75’e, İngiltere Merkez Bankası yüzde 5’ten yüzde 4.5’e, Çin Merkez Bankası yüzde 7.20’den yüzde 6.93’e çekti.
İngiltere hükümeti 8 büyük bankasını kurtarmak için 437,2 milyar dolarlık bir kurtarma paketi açıkladı.
Yunanistan mevduat garantisinin 20 bin avrodan 100 bin Euro’ya yükselteceğini, Slovakya, mevduatta tam garantiye geçeceğini açıkladı.
Merkez Bankası, Döviz ve Efektif Piyasaları döviz depo piyasasındaki aracılık faaliyetlerine yeniden başlanmasına karar verdi.
Merkez Bankası döviz rezervleri, 26 Eylül itibariyle 80 milyar 39 milyon dolar ile rekor düzeye yükseldi.
Amerikan sigorta şirketi AIG’e 38 milyar dolarlık yeni kredi açıldı.
İzlanda’da hükümet, ülkenin en büyük bankası Kaupthing’e el koydu.
Dexia bankasının kredilerinin bir yıl süresince yüzde 60.5’ini Belçika, yüzde 36.5’ini Fransa, yüzde 3’ünü Lüksemburg karşılayacak.
Zimbabve’de Temmuz ayı itibarıyla yıllık enflasyon yüzde 231 milyona ulaştı.
Rus parlamentosunun alt kanadı Duma, ekonomik krizin üstesinden gelmeyi öngören 86 milyar dolarlık yardım paketini onayladı.
Dünya piyasalarındaki deprem nedeniyle İMKB bir günde 17 milyar dolar eridi ve 3 yıl geriye gitti. Dolar 1,44 YTL’yi gördü.
ABD’de başlayıp Avrupa’ya sıçrayan küresel kriz Asya’yı da etkilemeye başladı. ABD borsalarındaki tarihi çöküş Asya ve Avrupa borsalarını da vurdu. Singapur teknik olarak resesyona girdiğini ilan ederken, iflas eden Japon sigorta şirketi Yamato Life Insurance, krizin Asya’daki ilk kurbanı oldu.
ABD’de, devletin, büyük bunalımdan bu yana ilk kez bankalardan hisse satın almasına karar verildi.
G-20 toplantısı ABD Başkanı George W. Bush başkanlığında Washington’da yapıldı.
Avrupa’da avro kullanan 14 ülke ve İngiltere yüzyılın krizine karşı ortak hareket etme kararı aldılar. 14 ülkenin devlet ve hükümet başkanları, 2009 yılı sonuna kadar ülkelerinde banka batışına izin verilmemesi konusunda karara vardılar.
2008 Nobel Ekonomi Ödülünü ABD’li Paul Krugman aldı.
Almanya finansal krizle mücadele için 500 milyar Euro’luk, Fransa 360 milyar Euro’luk paket oluşturdu. Avusturya hükümeti, sorunlu bankalara 85 milyar Euro’ya kadar destek verileceğini açıkladı. Gerekirse bu miktar 15 milyar Euro daha artırılabilecek. İspanya, banka kredileri için bu yıl 100 milyar Euro garanti edecek. İtalya bankalara 20 milyar Euro destek kararı aldı.
İngiltere iki büyük banka Halifax Bank of Scotland (HBS) ve Royal Bank of Scotland’ı (RBS) kamulaştırma işlemi başlatma kararı aldı.
IMF, tarihinde ilk kez bir AB üyesine (Macaristan) mali destek vermek için harekete geçti.
ABD, küresel finans krizi nedeniyle bankacılık sisteminde yaşanan güven bunalımını aşmak için 250 milyar dolarlık yeni bir plan açıkladı. 7 büyük bankaya hisse karşılığı kullandırılacak.
Çek Cumhuriyeti mevduattaki garantiyi 25 bin Euro’dan 50 bin Euro’ya çıkardı.
Merkez Bankası döviz alım ihalelerine ara verdi.
Global piyasalar hedge fonların (serbest fonlar) batacağı söylentisiyle sarsıldı. Dolar 1,50 YTL’nin üzerine çıktı, Euro 2 YTL’yi aştı. Faizler yüzde 21’lerin üzerinde işlem gördü. Hedge fon korkusuyla Asya ve Avrupa borsalarında da sert düşüşler yaşandı. İMKB yüzde 6.26 değer kaybetti.
İsviçre, UBS bankasına 5.3 milyar dolar sermaye enjekte etti.
Avrupa Merkez Bankası, Macaristan’a 5 milyar Euro kredi vermeyi kararlaştırdı.
Güney Kore, bankalara sermaye desteği ve devlet garantisi olarak 130 milyar dolar vermeyi kararlaştırdı.
İsviçre, UBS bankasını kurtarmak için 52,86 milyar dolarlık pakete hayata geçirdi.
En önemli 56 borsanın Eylül ayı kaybı 6.5 trilyon dolara ulaştı. Kayıp 9 aylık dönemde 12 trilyon doları buldu. İMKB’nin piyasa değeri de 200 milyar dolardan 115 milyar dolara indi.
Hollanda, ING Bank’a 10 milyar Euro karşılığında bankaya yüzde 8.5 oranında ortak olacak.
İsveç, finansal krizle mücadele için 200 milyar dolarlık paket oluşturdu.
Amerikan Merkez Bankası, para piyasasındaki yatırım fonlarının elindeki senetlerden alarak, bu fonlara likidite sağlamaya karar verdi.
Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, yüzde 16.75 olan gecelik borçlanma faizini sabit tutarken, borç verme faizini yüzde 20.25’den yüzde 19.75’e indirdi.
ABD Merkez Bankası, finans piyasalarındaki yangını söndürmek için 540 milyar dolarlık bir paket daha açıklandı.
Belarus, IMF’den 2 milyar dolar istedi.
Arjantin’de hükümet, özel emeklilik fonlarını kamulaştırma kararı aldı.
Wachovia bankası üçüncü çeyrek için 23,9 milyar dolar zarar açıkladı.
Standard and Poors, Türkiye’nin kredi notunu teyit ederken görünümünü durağana çevirdi.
Merkez Bankası, bankaların döviz ve efektif piyasalarında işlem yapma limitlerini her bir banka için 2 kat artırdı ve toplamda 10,8 milyar dolara yükseltti.
Hedge fonların gelişmekte olan piyasalardan çıkışı ve gelişmiş ülkelere yönelik resesyon kaygıları nedeniyle dolar gün içinde 1,74 YTL’nin üzerine çıktı, Euro 2,1980 YTL ile tarihinin en yüksek seviyesini gördü.
Merkez Bankası, günlük 50 milyon dolarlık döviz satış ihalelerine yeniden başladı. Repo ihalesiyle piyasaya 3.5 milyar YTL verdi.
İzlanda, IMF ile anlaştı. IMF, 2.1 milyar dolar kredi verecek.
Ukrayna, IMF ile anlaştı. IMF, 16.5 milyar dolar verecek.
General Motors (GM) ve Chrysler şirketinin sahibi yatırım şirketi Cerberus, GM ve Chrysler’ın birleşmesi için hükümetten 10 milyar Euro yardım istedi.
ABD Merkez Bankası, yüzde 1.5 olan gösterge faiz oranını yüzde 1’e indirdi.
AB, Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası, küresel finansal krize yenik düşen Macaristan’ı ortaklaşa 20 milyar Euro fonlama kararı aldılar.
Çin Merkez Bankası, 6 hafta içinde 3. kez faiz oranlarını 27 baz puan indirdi. Böylece, yıllık borçlanma maliyeti yüzde 6,93’den yüzde 6,66’ya, yıllık mevduat faiz oranı da yüzde 3,87’den yüzde 3,60’a çekildi.
İsveç parlamentosu finansal sektör için gerekli 200 milyar dolarlık kurtarma paketini onayladı.
Fed, küresel kredi krizini dindirmeye yardımcı olmak için Brezilya, Meksika, Güney Kore ve Singapur ile de swap hattı (döviz takası) açtı.
ABD Hazinesi, 700 milyar dolarlık kurtarma paketinden ilk ödemeleri yaptı.
Japonya Başbakanı Taro Aso, 273 milyar dolarlık yeni bir kurtarma paketi açıkladı.
Japonya Merkez Bankası, yüzde 0,5 olan gösterge faiz oranını yüzde 0.3’e indirdi. Böylece Merkez Bankası 2001 yılından bu yana ilk kez faizleri indirmiş oldu.
İhracat rakamları 32 ay sonra ilk kez geriledi. TİM verilerine göre, Ekim ayı ihracatı, geçen yılın aynı dönemine oranla 1,87 düşüşle 9 milyar 530 milyon dolar oldu.
İngiltere Merkez Bankası faiz oranlarını, yüzde 4.5’ten yüzde 3’e düşürdü.
Avrupa Merkez Bankası, bankalararası gecelik borçlanma faizini 50 baz puan indirerek yüzde 3.25’e çekti.
Sönmez Filament Sentetik İplik ve Elyaf Sanayii A.Ş, anonim şirketin kapanması veya tasfiyesinin söz konusu olmadığını, yalnızca polyester iplik imalatı faaliyetlerinin durdurulduğunu duyurdu.
ABD hükümeti, sigorta devi AIG için yeni bir yardım programı açıkladı. ABD Hazinesi, 40 milyar dolarlık yeni ihraç edilen öncelikli AIG hissesini satın alacak.
Alman Posta İdaresi, ABD’deki ekspres postacılık hizmetinde (DHL) çalışan yaklaşık 14 bin 900 kişinin işine son verileceğini açıkladı.
Kamuoyunda “varlık barışı” olarak adlandırılan, Bazı Varlıkların Milli Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Kanun tasarısı, TBMM Genel Kurulunda, kabul edilerek yasalaştı. Yasa, yurt dışındaki tasarrufu yüzde 2, yurt içindeki tasarrufu da yüzde 5 vergiyle ekonomiye kazandırmayı amaçlıyor.
ABD Başkanı George W. Bush’un evsahipliğinde, Türkiye’yi temsilen Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın da aralarında bulunduğu G-20 ülkeleri liderleri Washington’da bir araya geldi. Zirvenin sonuç bildirisinde Türkiye’nin de bulunduğu G-20 liderleri, IMF ve Dünya Bankası’nda reform yapılması için anlaştı.
Japonya ekonomisi Temmuz-Eylül döneminde yüzde 0,1 daralarak 2001 yılından bu yana ilk kez “teknik durgunluğa” girdi.
ABD’li Citigroup 53 bin kişiyi daha işten çıkaracak.
Sanayi ve Ticaret Bakanı Zafer Çağalayan, imalatçı esnaf ve sanatkarlarla KOBİ’lere 350 milyon YTL tutarında kredi kullandırılacağını bildirdi.
Belçikalı bira üreticisi InBev’in, ABD’li rakibi Anheuser-Busch’u 52 milyar dolara satın almasıyla ilgili anlaşma tamamlandı.
Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, gecelik borçlanma faiz oranını 0.50 baz puan azaltarak yüzde 16.25’e, borç verme faiz oranını ise 1 puan azaltarak 18.75’e indirdi.
ABD’li üç büyük otomotiv şirketi General Motors (GM), Ford ve Chrysler’ın yöneticileri, ABD yönetiminden 25 milyar dolar istedi.
Merkez Bankası, yarından itibaren döviz depo piyasasında vadeleri 1 haftadan 1 aya yükseltti. Söz konusu piyasada yüzde 10 olarak belirlenen borç verme faiz oranlarını dolar için yüzde 7’ye, avro için yüzde 9’a düşürdü.
ABD hükümeti, Citigroup’u kurtarma planını açıkladı. Citigroup, ABD Hazinesi, Fed ve Federal Mevduat Sigorta Fonu (FDIC) ile yaptığı anlaşma sonucu 40 milyar dolar değerinde sermaye desteği alacak.
İngiltere’de hükümet, ekonomiyi canlandırmak ve tüketiciyi noel alış-verişlerine özendirmek amacıyla KDV oranlarını 2.5 puan düşürerek yüzde 15’e çekti.
Cep telefonu kullanıcılarına yeni iletişim olanakları sağlayacak üçüncü nesil mobil iletişim sistemleri (3G) ihalesi yapıldı. İhalede Turkcel A Tipi lisansı KDV dahil 358 milyon Euro, Vodafone B tipi lisansa 250 milyon Euro, Avea da C tipi lisansa 214 milyon Euro’ya sahip oldu.
Küresel finans krizi nedeniyle 35 ülke ve AB’nin açıkladığı önlem paketlerinin büyüklüğünün 6,2 trilyon doları bulduğu belirtildi.
İngiltere Merkez Bankası, yüzde 3 olan faiz oranları yüzde 2’ye indirdi. İngiltere’de faiz oranları merkez bankası 1694’te oluşturulduğundan bu yana hiçbir zaman bu seviyenin altına inmedi.
Avrupa Merkez Bankası, faiz oranlarını yüzde 3.25’den yüzde 2.50’e indirdi.
Merkez Bankası, bankaların zorunlu karşılık oranlarını Türk parası yükümlülüklerinde değiştirmeyerek yüzde 6’da bırakırken, yabancı para yükümlülüklerinde yüzde 11’den yüzde 9’a çekti. Banka, yabancı para zorunlu karşılıklara faiz ödemesi uygulamasına son verirken, Türk parası zorunlu karşılıklara ödenen faiz oranını gecelik borçlanma faiz oranının yüzde 75’inden yüzde 80’ine çıkardı. Banka, ihracat reeskont kredisi limitini 500 milyon dolar artırarak 1 milyar dolara yükseltti.
Hisse senedindeki yüzde 10’luk stopajı yerli yatırımcı için de sıfırlayan düzenlemeye ilişkin tebliğ, Resmi Gazete’de yayımlandı.
Japon ekonomisi derin durgunluğa girdi. Japonya’nın, Temmuz-Eylül döneminde, yıllık bazda yüzde 1.8 oranında küçüldüğü bildirildi.
New York Savcılığı ve Amerikan Federal Soruşturma Bürosu (FBI), Nasdaq eski patronu, Wall Street’in yatırım danışmanı olan Bernard Madoff’un 50 milyar doları bulan yolsuzluk nedeniyle tutuklandığını açıkladı.
Bank of America 3 yıl içinde 30-35 bin çalışanını işten çıkaracağını bildirdi.
ABD’de üç büyük otomotiv şirketini kurtarmak için hazırlanan 14 milyar dolarlık paketin Senato’da kabul edilmemesi üzerine borsalar düştü.
Japonya, ekonominin desteklemesi için 255 milyar dolarlık yeni bir teşvik paketi açıkladı.
AB liderleri Avrupa ekonomisini canlandırmak için hazırlanan 200 milyar Euro’luk teşvik paketini onayladı.
ABD Merkez Bankası yüzde 1 olan gösterge faiz oranını yüzde 0.25’e indirdi.
AB’de ortak para kullanan 15 ülkenin dahil olduğu Euro Bölgesi tarihinde istihdam ilk kez geriledi. Toplam çalışan sayısı bir önceki çeyreğe göre üçüncü çeyrekte 80 bin kişi azaldı.
Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, gecelik borçlanma faiz oranını 1.25 puan azaltarak yüzde 15’e, borç verme faiz oranını ise 1 puan azaltarak 17.50’ye indirdi.
Küresel kriz nedeniyle zor durumdaki ABD’li otomotiv şirketleri General Motors ve Chrysler’e 17.4 milyar dolarlık kredi desteği verilecek.
Geri dön: 2008 Böyle Geçti | 2008 Yılı Almanağı
→ 2008 Böyle Geçti | 2008 Yılı Almanağı