Hepimizin bir kimlik numarası olduğu gibi bütün mobil telefonların veya 3G/4G gibi internet bağlantısı olan tabletlerin de kendilerine özel bir numarası vardır ki buna IMEI (International Mobile Equipment Identity) denir. IMEI numarası 15 haneden oluşur ve belli bir sistematik dâhilinde cihazın modeli, orijini ve seri numarası gibi bilgilerden oluşur. İster Android ister iOS (iPhone, iPad vb.) tabanlı veya başka işletim sistemlerine sahip olsun cihazların kimlik numaraları olan IMEI sadece o cihaza mahsustur ve üretim aşamasında yüklenir. Bu numara vasıtasıyla GSM operatörleri cihazları tanır, eğer cihazda çalıntı vb. hukuk dışılık varsa bloke edebilir.
Telefonun arama ekranına *#06# tuşları girilerek sorgulama yapıldığında ekrana gelen numara IMEI numarasıdır. Bu aslında en basit yöntem olmakla birlikte tek yöntem de değildir. Ayrıca, hala satın aldığınız orijinal kutu yanınızdaysa kutunun üzerinde bulunan bilgiler arasında, aşağıda görüleceği gibi IMEI numarası da yer almaktadır.
Bir başka yöntemde telefonunuzun markasına göre ayarlar kısmına girerek öğrenmek.
Apple cihazları ele alırsak, iPhone'unuzun genel ayarlar kısmına girdiğinizde IMEI numarası dâhil daha pek çok bilgiyi görebilirsiniz.
Benzer şekilde, android işletim sistemlerine sahip telefonlarınızın ayarlar kısmından IMEI numarasını görebilirsiniz. Örneğin LG marka telefonlarda ayarlar/genel sekmesinde yer alan telefon hakkında kısmına girildiğinde IMEI numarası vb. bilgiler görülebilir. Çok benzer şekilde Samsung, HTC, Vestel, Sony, Lenovo, Huawei vb. diğer android cihazların ayarlar kısmı girerek cihazların IMEI numarasını öğrenebilirsiniz.
Günlük hayatta mobil cihazlar ülke içindeki yetkili bayilerden alınabildiği gibi yurt dışı seyahat dönüşlerinde yolcu beraberinde getirilerek kayıt altına alınmaktadır. Ancak bir başka yöntem daha var. Yurt dışından vergi vb. ödeme yapılmaksızın gümrüksüz olarak getirilerek kayıt yapılmadan piyasaya verilen cihazlarda mevcut. Gümrük işlemleri yapılmadan getirilen cihazlar üç aylık kullanımdan sonra operatörler tarafından bloke ediliyor. Bunu engellemek için daha önce kaydı yapılmış telefonların IMEI numaraları bilgisayar programları vasıtasıyla bu cihazlara "çakılıyor" veya "gömülüyor". Telefon şebeke sisteminde, aynı IMEI numarasına sahip birden fazla cihaz olduğu zaman sorunlar yaşanmaya başlıyor. Bu yaşanılan sorunlardan sadece bir tanesi. Özellikle ikinci el piyasasından alınan mobil cihazların çalıntı çıkma ihtimali ise bir başka yönü. ikincielmobil.com ilanlarında IMEI doğrulaması yaparak bu sorunları müşterilerine yansıtmıyor. İlan girilirken ilan sahibinden telefonun IMEI numarası girmesi isteniyor ve bu numara doğrulanarak şifreli olarak sistemde tutuluyor. IMEI numarası ilanla birlikte müşterilere gösterilmiyor sadece doğrulama amacıyla kullanılıyor.
Bütün bunlardan kaçınmak için ne yapabiliriz?
Yukarıda anlattığımız gibi IMEI numarasını nasıl öğreneceğimizi biliyoruz. Bilgi Teknolojileri Kurumunun (BTK) bilgi havuzunda kayıtlı cihazların sorgulandığı bir sistem var. E-devlet sayfasından https://www.turkiye.gov.tr/imei-sorgulama sorgulama yapılabilir. Bunun için, cihaz ekranına *#06# tuşlayarak elde edilen yada cihazın üstünde veya kutusunda yer alan IMEI numarasını sorgulama ekranına girmeniz gerekir. Böylece, alınan cihazın kayıtlı olup olmadığını tespit edebilir ve bir anormallik görmeniz halinde gerekli itirazları yapabilirsiniz.