Fatih Sultan Mehmed – 1 – (Türk Kağanları ve Sultanları) | Bilgicik.Com - Türkçe, Edebiyat, Teknoloji... | Bilgicik Günlüğüm (:
Bununla beraber 21 yalında tahta oturan genç Hakan, daha ilk günlerde devleti ve ordusunu daha büyük hamleler yapacak bir kudrete ulaştırdı. Şehzadeliğinden beri bir an önce İstanbul’ u fethetmek ve hazret-i Peygamberin “Kostantiniyye (İstanbul) muhakka feth edilecektir. Bu fethi yapacak hükümdar ne güzel hükümdar ve onun askerleri ne güzel askerdir.” müjdesine mazhar olmak istiyordu. Bu gaye ile askeri tarihin kaydettiği en büyük ateşli silahlar ve toplar ile ordusunu dayanılmaz bir kudret halina getirdi. Ayrıca 1000 yıllık tarihi boyunca bütün muhasaraları muvaffakiyetsizliğe uğratan surları aşmak için seyyar kuleler kurdu. Nihayet 6 Nisan’ da başlayan kuşatma, 22 Nisan’ da Fatih‘ in donanmayı Beşiktaş’ tan Haliç’ e indirmesiyle çok şiddetli bir duruma girdi. 29 Mayıs 1453 ‘ de yapılan son taarruzla şehri alarak ortaçağa son verdi.
Fatih Sultan Mehmed bundan sonra, Osmanlı Devleti’ ni bir Cihan İmparatorluğu haline getirme ve İslamiyet’ i bütün dünyaya yayma mücadelesine girişti. O; “Dünyada tek bir din, tek bir devlet, tek bir padişah ve İstanbul da cihanın payi tahtı olmalıdır. ” diyordu. Nitekim bu gaye ile Fatih kısa zamanda Anadolu‘ da İsfediyar, Trabzon, Karaman ve Akkoyunlu memleketlerini ilhak etti. Dulkadir beyliği ile Kırım hanlığını tabiiyeti altına aldı. Yunanistan, Arnavutluk, Bosna-Hersek, Sırbistan (Belgrad hariç), Eflak Boğdan ve sair ülkeleri fethetti. Bir çok krallık, imparatorluk, hanlık ve beylik ortadan kaldırıldı ve Osmanlı topraklarıTuna’ dan Fırat’ a kadar yayıldı. Anadolu‘ da milli birlik te’si edildi.
İstanbul’u fethetmesinden sonra “Fatih” lakabıyla anılmıştır. İstanbul’un fethi, Orta Çağ’ın sonu Yeni Çağ’ın başlangıcı olmuştur. Bundan dolayı Fatih, “çağ açan hükümdar” olarak da tanınır. Fatih, çıkardığı yasalarla devleti önemli ölçüde yeniden biçimlendirmiştir.
Fatih Sultan Mehmet 30 Mart 1432 Pazar günü şafakta, o dönemde Osmanlı Devleti’nin başkenti olan Edirne’de doğdu. Babasının üçüncü oğluydu. Annesi Hüma Hatun adıyla bilinir. Ancak bu sonradan kendisine yakıştırılmış bir isimdir. Hakkında bilinen tek şey gayrimüslim kökenli bir köle olduğudur.
Mehmed iki yaşına kadar Edirne’de kaldıktan sonra 1434’te sütninesi ve küçük ağabeyi Ali birlikte 14 yaşındaki büyük ağabeyi Ahmet’in sancakbeyi olduğu Amasya’ya gönderildi. Burada ağabeyi Ahmet’in erken yaşta ölmesi üzerine Mehmed altı yaşında Amasya sancakbeyi oldu. Diğer ağabeyi Ali ise Manisa sancakbeyi oldu. İki yıl sonra babaları Murat’ın talimatıyla iki kardeş yer değiştirdiler. Birkaç yıl sonra ağabeyi Ali bilinmeyen nedenlerle boğularak öldürüldü ve 11 yaşındaki Mehmed veliaht oldu. Babası dik kafalı bir yapıya sahip olan Mehmed’in eğitimi için Molla Gürani’yi görevlendirdi.
Bir Haçlı ordusu Tuna Nehri’ni aşıp Varna’yı kuşattı. II. Mehmed ve Sadrazam Çandarlı Halil Paşa Anadolu‘da bulunan II. Murad’ı Edirne’ye davet etti. İlk denemelerinde II. Murad’ın gelmeye yanaşmaması; II.Mehmed’e güvendiğini söylemesi üzerine ve Çandarlı Halil’nın II. Mehmed’in deneyimsizliği ile ilgili endişelerini göz önüne alarak, II.Mehmed, babasına şu satırları yazmıştır: “Eğer padişah sen isen gel ve ordunun başına geç, yok; eğer padişah ben isem sana emrediyorum, gel ve ordumun başına geç” Bu şekilde bir davet alan II.Murad Edirne’yi teşrif edip, orduyu komuta ederek, 10 Kasım 1444’te Varna Savaşı’nda Haçlı ordusunu bozguna uğrattı.
2. Bizans’ın Anadolu beyliklerini Osmanlı Devleti’ne karşı kışkırtarak Anadolu‘daki Türk birliğini bozmaya çalışması
10. II. Mehmed’in, Muhammedin; “İstanbul elbet fetholunacaktır. O nu fetheden komutan ne güzel komutan, onu fetheden ordu ne güzel ordudur ” hadisine layık olabilme düşüncesi
2. Karamanoğulları ile anlaşarak Anadolu‘daki güvenliği sağladı.
3. Bizanslılar, suda yanabilen barut, neft yağı ve kükürt ile yapılan Rum Ateşi(Grejuva) adlı silahı yaptılar.
Büyük kuşatma ve İstanbul’un düşüşü
23 Mart 1453’te Edirne’den hareket etti ve 6 Nisan 1453’te İstanbul’u kuşattı. Kuşatma, aralıklı çatışmalarla 53 gün sürdü. II. Mehmet, Çandarlı Halil Paşa’nın İstanbul’un fethine karşı bir tutum sergilemesi üzerine, son saldırı hazırlıklarını yapması için Zağanos Paşa’yı görevlendirdi. Bizans’a yardımın gelmesini önlemek için de Marmara Denizi ile Çanakkale Boğazı’nı ablukaya aldı.
Hiçbir yerden destek alamayan Bizans’ın başkenti 29 Mayıs 1453 günü düştü. Bin yıllık Bizans İmparatorluğu’na son veren II. Mehmet, bu olaydan sonra “Fatih” (ülke alan, fetheden) ünvanını aldı.
5. İstanbul, Osmanlı Devleti’nin başkenti yapıldı ve II. Mehmed ülke alan, ülke açan anlamına gelen ‘Fatih‘ ünvanını aldı.
3. İstanbul’un Fethi ile İpek Yolu’nun Orta Asya‘dan Avrupa’ya giden kolunun Osmanlı Devleti’nin eline geçmesi, Avrupalılar’ı yeni ticaret yolları arayışına yöneltti. Bu olay ‘Coğrafi Keşifler’in nedenlerinden birini oluşturdu.
Kimi iddialara göre Fatih Sultan Mehmet İstanbul’un fethinden sonra Truva’ya giderek Truvalı kahramanların anısına kurban kesmiştir ve “Truvalıların öcünü aldım” demiştir.
Fatih, İstanbul’un fethi sırasında, Bizans yanlısı tutum içinde olduğu gerekçesiyle Çandarlı Halil Paşa’yı 10 Temmuz 1453 tarihinde Edirne’de idam ettirdi.
Yıldırım Bayezid zamanında vergiye bağlanan Eflâk Prensliği’nin başına Fatih tarafından Vlad (Kazıklı Voyvoda) getirilmişti(1456). Osmanlılara bağlı görünen Vlad aslında gizliden gizliye düşmanlık ediyordu Vlad’ın Fatih‘in elçilerini kazığa oturtarak öldürmesi üzerine 1462 yılında Fatih, Eflâk’a bir sefer düzenledi. Boğdan’dan da yardım alan Osmanlı kuvvetleri voyvodayı uzun süre takip etti. Neticede, sığındığı Macarların, Osmanlılarla yaptığı anlaşma üzerine Vlad’ı esir etmeleri ile mesele çözüldü. Fatih voyvodalığa Radul’u getirdi ve Eflâk bir Osmanlı eyaleti hâline geldi.
1455’ten itibaren Osmanlı Hâkimiyetini tanıyan Boğdan Prensliği’nin Kefe’nin fethinden sonra izlediği düşmanca siyaset üzerine Osmanlı kuvvetleri 1476’da Boğdan’a girdi. Fatih‘in bizzat başında olduğu Osmanlı kuvvetleri Boğdan ordusunu büyük bir bozguna uğrattı. Böylece Boğdan da yeniden Osmanlı hâkimiyetini tanımış oldu.
Papalık ve Napoli krallığının desteği ve kışkırtmasıyla harekete geçen Arnavutluk hâkimi İskender Bey, vurkaç taktiği ile Osmanlı kuvvetlerine baskınlar düzenlemekteydi. Bunun üzerine Fatih, bizzat sefere çıkmaya karar verdi. 1465 yılında gerçekleşen I.seferde, İlbasan Kalesi’ni yaptırıp, içine asker yerleştiren Fatih, Balaban Paşa’yı bölge için görevlendirerek, geri döndü. Ancak, Papa ve diğer devletlerden aldığı kuvvetlerle Türklere saldıran İskender Bey, Balaban Paşa’yı şehit etti ve İlbasan kalesi’ni kuşattı. Bunun üzerine Fatih II. Arnavutluk Seferi’ne çıktı (1467). Ele geçirilen topraklarda yeni garnizonlar oluşturuldu. Bu sırada İskender Bey ölmüş ve yerine oğlu Jean geçmişti. Arnavutlukta başlayan kargaşa sebebiyle Fatih 3. kez Arnavutluk seferini başlattı. Arnavutların elinde kalmış olan Kroya ve İşkodra kuşatıldı. Nihayet 1479’da Arnavutluk da bir Osmanlı vilayeti haline geldi.
1461’de Pontus Devleti’nin (Trabzon İmparatorluğu) başkenti Trabzon’u ele geçirdi ve bu devletin varlığına son verdi. 1462’de yeniden Rumeli seferine çıktı. Eflâk’ı Osmanlı Devleti’ne bağladı ve 1463’te Bosna’yı tamamen ele geçirdi. Aynı yıl Ege Denizi’ndeki Midilli Adası’nı alınca Venedikliler’le arası açıldı. Bu olay, 1479’a kadar sürecek olan savaşın da başlangıcı oldu. Fatih‘in Ege’de ki fethettiği adalar; Taşoz, Eğriboz, Limni, Semadirek, İmroz, Midilli ve Tenedos’dur. 1465’te Hersek’in büyük bölümünü, 1466’da da Arnavutluk’taki bazı kaleleri fethetti.
Fatih‘e karşı Karamanoğulları ve Akkoyunlular ittifakı
Osmanlı Devleti’nin gelişen bu gücü karşısında Karamanoğulları, Doğu Anadolu‘daki Akkoyunlular’la ittifak kurdu.
Fatih, askeri başarılarla Osmanlı Devleti’ni büyük bir imparatorluğa dönüştürdü. Bilime, tarihe ve felsefeye özel ilgi gösterdi. Türkçe‘den başka Arapça, Farsça, Latince ve Yunanca kitaplardan oluşan özel bir kütüphanesi vardı. “Avni” takma adıyla şiirler yazdı. Şiirleri Fatih Divanı (1944), Fatih’in Şiirleri (1946), Fatih ve Şiirleri (1959) gibi adlar altında basıldı. Bilim adamlarını ve edebiyati-donemleri/”>edebiyatçıları destekleyen Fatih, nesir ustası Sinan Paşa ile şair Ahmed Paşa’yı vezirliğe kadar yükseltti. Ünlü matematikçi ve astronomi bilgini Ali Kuşçu’nun İstanbul’a kalmasını sağladı. Fatih, İtalyan ressam Gentile Bellini’yi 1479’da İstanbul’a getirterek resimlerini yaptırdı.
Fatih Sultan Mehmed‘in tarihteki en önemli yanlarından birisi de eğitime verdiği önem olmuştur. Üniversite anlamında Osmanlı tarihinde ve dünya tarihinde bilinen en eski eğitim kurumlarından olan Sahn-ı Seman’ı kurmuştur. Sahn-i Seman İstanbul’un ilk Türk yükseköğretim kurumudur. Sahn-ı Seman medreseleri Fatih Külliyesi içindeki en yüksek düzeyli medreseler idiler. Sahn-ı Semân’ın eğitim müfredatının hazırlayıcılarından çağın önemli bilim adamı Ali Kuşçu’dur. Medreselerde Ali Kuşçu tarafından düzenlenen bir okutma planının olduğu, hattâ bunun “Kânûnnâme” şeklinde yapıldığı bilinmekle birlikte, ama bugüne kadar incelemesi yapılan Osmanlı arşiv belgeleri arasında ele geçirilememiştir. Bu kanunnamenin aslının 1918 yılında külliyede çıkan yangınla yok olması da olasıdır. Sahn-ı Semân, Kanuni tarafından açılan Süleymaniye medresleri zamanına kadar nakli ve akli bilimlerde öğrenci yetiştirmekteydi. Kanuni devrinde bu medreseler şer’î ilimler ihtisası yapılan medreseler olmuşlar, Süleymaniye medreseleri de aklî ilimlerin ihtisas yeri olmuştur.
* İslam peygamberi Muhammed, İstanbul’un fethi üzerine, “İstanbul mutlaka fetholunacaktır. Onu fetheden komutan ne güzel komutan, onu fetheden asker ne güzel askerdir” demiştir.
* İstanbul Boğazı üzerinde Fatih‘in anısına inşa edilen Fatih Sultan Mehmet Köprüsü 3 Temmuz 1988’de kullanıma açılmıştır.
* Nedim Gürsel’in Boğazkesen romanı İstanbul’un fethini konu almaktadır.
* 1997 yapımı Kuşatma Altında Aşk filmi, İstanbul’un fethini arka planda kullanmaktadır.
* Ahmet Almaz’ın Fatih Sultan Mehmet Nasıl Öldürüldü? isimli kitabında Fatih‘in ölümü ile ilgili bazı iddialar değerlendirilmektedir.
10 Eylül 2008, 05:40
Bunu inanan herkes bilir ama sözüm inanmayanlara ve bu gerçeği saptırmaya çalışanlara… Osmanlı İmp. ve sonrasında Anadolu topraklarının gördüğü en büyük komutan yüce şahıs 2.Mehmet namı diğer Fatih Sultan Mehmet’tir. O kadar… (Yalnız bu mevkiye gelmesini sağlayn hocalarını unutmamak lazım. Başta Hz.Ak Şemseddin bknz)