QOSHE - KOVİD'de dikkate alınması gereken yeni risk faktörleri - Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta
KOVİD salgınında ölenleri farklı gruplarda değerlendirmenin, bilinen klâsik risk faktörleri yanında başka risk faktörlerinin de olabileceğinin, görünüşte hiçbir hastalığı olmayan kişilerin incelenmesinden elde edilecek bilgilerin ağır hastalık ve ölümlerin önlenmesinde çok işe yarayabileceğini düşünüyorum.
Öncelikle KOVİD’de ölümleri üç farklı grupta değerlendirmek daha doğru olur.
Bunlar, altta yatan hastalıklarının (ileri evre kanser, kalp, akciğer, böbrek… hastalıkları) “terminal döneminde” olan yani hayâti fonksiyonların belirli bir süre içinde sonlanmasının beklendiği hastalardır.
“Ölümleri kaçınılmaz olan” bu hastaları KOVİD testleri pozitif bile olsa ölüm doğrudan enfeksiyonla alâkalı değilse KOVİD’den ölüm olarak sınıflamak doğru olmaz; çünkü bunlar koronavirüs bulaşmasa bile zaten kısa sürede kaybedilecek olan hastalardır.
KOVİD’de “ileri yaş” ve “altta yatan hastalıklar” ağır hastalık tabloları ve ölümler için çok önemli risk faktörleridir ve bu salgında ölümlerin çok büyük kısmı bu gruptaki hastalarda görülmektedir.
İleri yaş için genel olarak 65 yaş ve üzeri kabul edilir.
Kronik hastalıklar içinde başta diyabet, hipertansiyon, kalp-beyin-damar hastalıkları, KOAH, kanserler, demans olmak üzere genellikle ileri yaşlarda ortaya çıkan birçok hastalık sayılabilir; bunların sayıları arttıkça risk de katlanarak artar.
Risk grubunda yer alan hastaların hem koronavirüs bulaşmasına karşı titizlikle “korunmaları” ve hem de “altta yatan hastalıklarının tedavisi” ölümlerin önlenmesinde son derecede önemlidir; çünkü bu grupta yer alan hastalar koronavirüs salgını olmasaydı hayatlarını güle oynaya sürdürüyor olacaklardı.
Bu altta yatan hastalıklar yanında bir de bu hastalıklara zemin hazırlayan bazılarının “önlenmesi imkânsız olan” (erkek cinsiyet, ırk, etnisite, genetik varyasyonlar… gibi), bazıları ise “önlenmesi mümkün olan” risk faktörleri (sigara, alkol, düşük sosyo-ekonomik tabaka, obezite… gibi) vardır.
Bu grupta, hiçbir risk faktörü ve altta yatan hastalığı olmayan, tamamen sağlıklı oldukları bilinen veya sanılan ve çoğu da genç erişkin grubunda olan kişiler........