Atıkların Ek Yakıt Olarak Kullanılması
Atık Yönetim Politikamızı öncelikle atık oluşumunun önlenmesi, atıkların kaynağında azaltılması, yeniden kullanılması, kaçınılmaz olarak ortaya çıkan atıkların öncelikle geri kazanılması, enerji geri kazanımı (Atıkların ek yakıt olarak kullanılması), atıkların nihai bertaraf edilmesinin sağlanması oluşturmaktadır. Atıkların enerji geri kazanımı aşamasında atıkların enerjisinden faydalanmak üzere ek yakıt olarak kullanımı yer almaktadır.
Atıklar enerji geri dönüşümü amacıyla çimento fabrikalarının döner fırınları, kireç fabrikları, demir çelik fabrikaları gibi tesisler için gerekli olan yakıt ısıl gücün belli bir miktarının sağlamasında yardımcı olmaktadır. Böylelikle hem atıkların enerji amaçlı olarak bertarafı hem de ekonomik girdi sağlanmaktadır. Atıkların ek yakıt olarak kullanıldığı tesislerde genellikle fırınların belli bir sıcaklığa ulaşması ve bu sıcaklığın korunması için gerekli olan enerji ihtiyacı büyük ölçüde kömürden (petrokok) sağlanmaktadır. Petrokok ithal edilen bir hammaddedir. Atık kullanımı bu ithalatın azaltılması ile birlikte atıkların çevreye zarar vermemesi açısından da önem taşımaktadır.
Atıkların ek yakıt olarak kullanımına ilişkin uygulamalar 22.06.2005 tarih ve 25853 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Atıkların Ek Yakıt Olarak Kullanılmasında Uyulacak Genel Kurallar Hakkında Tebliğ doğrultusunda yürütülmektedir. Söz konusu tebliğ, Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği, Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği, mülga Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine göre hazırlanmıştır.
Ek Yakıt Olarak Kullanılabilecek Atıklar
Tebliğe göre ek yakıt olarak kullanılabilecek atıklar ”kullanılmış lastikler, I ve II nci kategori atık yağlar, boya çamurları, atık solventler, plastik atıklar ve Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından uygun görülecek diğer atıklar” olarak belirtilmiştir. Ancak, tebliğin yayım tarihinden sonra yenilenen 30.07.2008 tarih ve 26952 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği gereğince sadece II. Kategori atık yağlar ile atık yağların geri kazanım işlemi sonucu ürün kalitesi tutturulamayan I. Kategori atık yağlar ek yakıt olarak kullanılabilmektedir.
Hangi Atıklar Ek Yakıt Olarak Kullanılabilir Atıkların Ek Yakıt Olarak Kullanılmasında Uyulacak Genel Kurallar Hakkında Tebliğ gereğince çimento fabrikalarında ”kullanılmış lastikler, II nci kategori atık yağlar, boya çamurları, atık solventler, plastik atıklar ve Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından uygun görülecek diğer atıklar” ek yakıt olarak kullanılabilmekte iken diğer tesislerde sadece II. Kategori atık yağlar ile atık yağların geri kazanım işlemi sonucu ürün kalitesi tutturulamayan I. Kategori atık yağlar ek yakıt olarak kullanılabilmektedir.
Atıkların Ek Yakıt Olarak Kullanımında Genel Kurallar Atıkları ek yakıt olarak kullanmak isteyen tesisler Bakanlıktan lisans almak zorundadır.
Atıkları ek yakıt olarak kullanacak tesisler, yanma gazları en elverişsiz koşullarda bile kontrollü ve homojen bir şekilde yanma bölgesinde en az 2 saniye ve minimum 850 ºC sıcaklıkta kalacak şekilde tasarlanır, donatılır ve işletilir.
Ancak içeriğinde % 1’den fazla miktarda halojenli organik madde bulunduran atık yakılması durumunda, gerekli minimum sıcaklık 1100 ºC, alıkoyma zamanı ise en az 2 saniye olacaktır.
Yeterlilik ve Ölçümler
Çimento fabrikaları hariç atık yağları ilave yakıt olarak kullanma talebinde bulunan tesislerde bu teknik hususların sağlandığının bir üniversite veya bilimsel bir kuruluş raporuyla belgelenmesi ve bu raporun lisans müracaatında Çevre ve Orman Bakanlığına sunulması gerekmektedir.
Tesis etki alanında hava kalitesi ve emisyon ölçümleri, akredite edilmiş veya Çevre ve Orman Bakanlığınca uygun bulunan laboratuvarlara sahip olan özel veya kamu kurum kuruluşları tarafından yapılmak zorundadır.
Taşıma ve UATF Kullanımı
Atıkların taşınması ilgili Yönetmelikler doğrultusunda bu iş için lisans almış kişi ve kuruluşlarca atığın özelliğine uygun araçlarla yapılır. Taşıma esnasında Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Ek-9/A’sında yer alan Ulusal Atık Taşıma Formlarının kullanılması zorunludur. Söz konusu formlar adı geçen yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen kurallara uygun olarak kullanılır.
Taşıma İşlemleri ve Atık Yağ Yakılması
Atık yağların toplanması, taşınması, tesise kabulü, geçici depolanmasında Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğinin ilgili hükümleri, diğer atıklar için Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği uygulanır.
Atık Yağ Yakılması
Atık yağların ek yakıt olarak kullanılabilmesi için tehlikeli atık ve maddelerle karıştırılmamış olduğunun belgelenmesi, ayrıca çimento ve atık yakma tesisleri dışındaki tesisler tarafından kullanılacak atık yağların ısıl değerinin en az 6000 kcal/kg olması gerekmektedir.
Kategori analizi sertifikası ve ulusal atık taşıma formu olmayan atık yağlar ek yakıt tesisine kabul edilemez.
Atık Yağ Numune ve Analizleri
Atık motor yağları için yağı kullanan tesisin tanklarından Çevre ve Orman Bakanlığının atık yağ toplama konusunda yetkilendirdiği kuruluşlar veya yetkilendirilmiş kuruluşların anlaşma sağladığı bilimsel kuruluşlarca 3 ayda en az bir defa 1 litre asıl, 1 litre şahit numune alınır. Çevre ve Orman Bakanlığı daha sık aralıklarla analiz talebinde bulunabilir. Asil numunenin analizleri yetkilendirilmiş kuruluş tarafından yaptırılır. Analiz bedeli tesis sahibi tarafından karşılanır. Şahit numune 6 ay analizi yapan kuruluş tarafından muhafaza edilir ve süre sonunda mevzuata uygun olarak Çevre ve Orman Bakanlığından lisans almış tesislerde bertarafı sağlanır. Analiz sonuçları yetkilendirilmiş kuruluş tarafından Çevre ve Orman Bakanlığına ulaştırılır.
Sintine Yakılması ve Tesis Üniteleri
Sintine yağlarından 3 ayda en az bir defa 1 litre asil ve 1 litre şahit numune tesis tarafından yeterliliğe sahip ve analizleri yapacak laboratuara, kurum veya kuruluşa aldırılır. Şahit numuneler analizi yapan kuruluşta 6 ay muhafaza edilerek süre sonunda mevzuata uygun olarak Çevre ve Orman Bakanlığından lisans almış tesislerde bertaraf edilir. Analiz sonuçları analizleri yapan kuruluş tarafından Bakanlığa ulaştırılır.
Tesiste atık kabul ünitesi, laboratuvar, geçici depolama alanları, atık besleme sistemi bulunur ve bu birimlerde yapılan tüm işlemler kayıt altına alınır. Tesise kabul edilen atıklara parçalama, rendeleme gibi ön işlem yapılabilir.
Çimento fırını, filtreler devre dışında iken çalıştırılmaz. Elde olmayan nedenlerle enerji kesilmesi ve voltaj düşüklüğü ile işletme koşullarına bağlı olarak ani CO emisyon konsantrasyonunun yükselmesinden dolayı kısa süreli olarak elektrofiltrenin veriminin düşmesi veya devreden çıkması durumlarında döner fırına atık beslenmesi durdurulur
Atık kullanımından kaynaklanabilecek kazalara karşı acil durum ve müdahale planları hazırlanır, bu konuda yeterli sayı ve nitelikte eğitilmiş personel ve ekipman bulundurulur.
Çevre ve Orman Bakanlığından lisans alan tesisler, lisans aldıkları tarihten itibaren tesise kabul edilen atık türü, miktarı, kimden alındığı, kullanım miktarı, bakiye atık oluşuyor ise bertaraf amacıyla nereye verildiği gibi bilgileri içeren kütle balansı tablosunu ve atık temin edilen kişi veya kuruluştan alınan atığa ilişkin analiz sonuçları ile ulusal atık taşıma formlarını ve faturaları aylık olarak Çevre ve Orman Bakanlığına gönderir.
Tesisin izlenmesine ilişkin belgeler ile sürekli ölçüm parametrelerinin kayıtları 5 yıl süreyle tesis yetkilileri tarafından muhafaza edilir.
Emisyon Değerlerinin Hesaplanması ve Emisyon Verileri
Yakıt ısıl gücünde yer alan % 40 değeri bize yakma tesisi ile enerji geri kazanım tesisi arasındaki sınırı vermektedir. Yakıt ısıl gücün %40’a eşit ya da daha azını kullanacak tesisler enerji geri kazanım tesisi, %40’dan fazla olan tesisler ise yakma tesisi olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle emisyon değerleri hesaplanırken enerji geri kazanım tesislerinin emisyon değerleri farklı hesaplanmaktadır.
3 yıl sonunda eğer deneme yakması planında belirtilen atık menüsünde ve atık besleme miktarlarında değişiklik yapılmadığı durumlarda lisans, yeni bir deneme yakması yapılmadan yenilenmektedir.
Atık Menüsünde Değişiklik
Lisans süresi içinde lisans belgesinde onaylanmış esaslarda değişiklik yapmayı planlayan tesisler, Çevre ve Orman Bakanlığına lisans yenilemek üzere başvuruda bulunur. Atık menüsünde değişiklik yapılması durumunda yeni bir deneme yakması gerçekleştirilmekte ve lisans prosedürü yeniden işlemektedir.
Çevre ve Orman Bakanlığınca veya ilgili valilikçe yapılan denetimlerde tesisin lisansa uygun olarak çalıştırılmadığı, mevzuatta istenen şartların yerine getirilmediği, ilgili ölçümlerin düzenli olarak yapılmadığı veya kaydedilmediğinin tespit edilmesi halinde işletmeciye, tespit edilen aksaklıkların düzeltilmesi için aksaklığın önemine ve kaynağına göre bir ay ile bir yıl arasında süre verilir.
Bu süre sonunda yapılan kontrollerde aksaklığın devam ettiği tespit edilirse, tespit edilen aksaklığın niteliğine göre 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 15 ve 16 ncı maddeleri doğrultusunda işlem yapılır. Faaliyeti geçici süre ile durdurulan işletmenin süre sonunda yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde lisansı iptal edilir. Lisansı iptal edilen tesis lisans alabilmek için 5 inci maddeye göre yeniden Bakanlığa başvurur.
Ek Yakıt Olarak Kullanılacak Atıkların Özellikleri Atıkların ek yakıt olarak kullanılması için atıkların bazı kriterlere sahip olması gerekmektedir. Öncelikle ek yakıt olarak kullanılacak atıkların belli bir kalorifik değere sahip olması, yanma bölgesi sıcaklığının atıkların tamamen bertaraf edecek düzeyde olması gerekmektedir. Ek yakıt tesislerinde sınır değerleri aşan PCB ve PCT’li atıkların yakılması uygun değildir. Atık yağların ek yakıt amaçlı olarak kullanılabilmesi için çimento fabrikaları hariç kalorifik değerinin minimum 6000 kcal/kg olması gerekmektedir.
Atıkların Kalorifik Değerleri
Atıkların sahip oldukları kalorifik değer ve besleme miktarları atıkların toplam yakıt ısıl güce oranlarını belirlemektedir. 1 kg petrokok kömürünün ortalama kalorifik değeri 8500-9500 kcal/kg’dır Çimento sektöründe ek yakıt olarak kullanılmasına izin verilen atıkların gruplandırılmış hali ve ortalama kalorifik değerleri aşağıda belirtilmektedir.
Etiketler : atıklar, atıkların ek yakıt olarak kullanılması, belediye atıkları, ek yakıt, yakıt kullanımı
← Su kirliliğinde Kirleticilerin taşınımı ve tepkimeleri
Yeni Binalara İnternet Zorunluluğu →