KARAR 2007/UY.Z-2109(2007) Kamu İhale Kurumu, 2007/UY.Z-2109 K. Kararı
Karar No: 2007/UY.Z-2109
Karar No : 2007/UY.Z-2109
Muhammer ESEN Kale Mahallesi Gazi Cad. Bafra İşhanı No:51/2 D:5 SAMSUN
Çınarlık Belediyesi, Recep Tayip Erdoğan Bulvarı Çınarlık Beldesi Çınarlık/SAMSUN
16.05.2007 / 14262
2007/14311 İhale Kayıt Numaralı “Çınarlık (Samsun) Belediyesi Hizmet Binası Yapım İşi” İhalesi
18.06.2007 tarih ve 06.03.43.0075/2007-16E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
Çınarlık Belediyesi’nce 06.03.2007 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan “Çınarlık(Samsun) Belediyesi Hizmet Binası Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Muhammer ESEN’nin 20.04.2007 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 01.05.2007 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 16.05.2007 tarih ve 14262 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.05.2007 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
Samsun Çınarlık İlk Kademe Belediye Başkanlığı tarafından 06.03.2007 tarihinde yapılan “Çınarlık (Samsun) Belediyesi Hizmet Binası Yapım İşi” ihalesinde verdikleri teklifin aşırı düşük bulunduğu ve idareye aşırı düşük teklif sorgulamasına istinaden sundukları açıklamaların yeterli görülmediği ve ihalenin başka bir istekli üzerinde bırakıldığı,
1- Başvuruya konu ihaleye sunmuş oldukları teklifin teklif tutarının sınır değer altında kaldığı ve aşırı düşük teklif olduğunun tespit edildiği, bu nedenle aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak teklifte önemli görülen bileşenler ile fiyatlara ilişkin analizlerin istendiği, istenen açıklamaların proforma faturalar, maliyet hesapları ve detaylı analizler verilerek yapıldığı, bu belgeler doğrultusunda yapılan hesaplamalar ve piyasa fiyatları göz önüne alındığında ihaleye verilen teklifin makul olduğu ve aşırı düşük sayılmaması gerektiği buna rağmen açıklamaların yeterli görülmemesinin yerinde olmadığı; idarenin, ihaleye konu yapım işinin sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı ve elektrik tesisatı kalemlerine ait birim fiyatlar, hesap cetvelleri ve fiyat analizlerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına verilen yazılı açıklamada bulunmadığını belirttiği, halbuki, bunlara ilişkin açıklamanın proforma faturalar sunularak yapılmış olduğu,
2- İnşaat maliyet hesapları yapılırken metraja dayalı olarak miktar tespitlerinin yapıldığı, kendi miktarlarının gerçekçi maliyeti yansıttığı, örneğin 16.058/1B Poz Nolu C20 Hazır beton imalatının miktarının idarenin yaklaşık maliyetinde 559,843 m3 civarında hesaplanmışken, kendileri tarafından yapılan hesaplamada 460,204 m3 olarak tespit edildiği, aradaki farkın sadece beton imalatta %17,80 olduğu, ancak idare ile yapılan şifai görüşmede aslında beton metrajlarının örtüştüğü ancak idarece tespit edilen beton fiyatının yaklaşık maliyete sehven KDV’li olarak konulduğu ve bu farkın bu durumdan kaynaklandığını öğrendikleri, diğer imalatlarda da bu şekilde farklılıkların olduğu, bu nedenle tekliflerinin aşırı düşük olmadığı,
Ayrıca, idarenin şikayet başvurusuna verdiği cevapta, beton miktarının idarenin miktarı ile örtüştüğü, ancak sığınak perdelerinin 60 cm alınması gerekirken 25 cm olarak alındığı, bu nedenle eksik hesap yapıldığının belirtildiği, ancak dilekçe ekinde sunulan betonarme projesinden de anlaşılacağı üzere sığınak perde beton kalınlığının 25 cm olduğu, aynı duvarın mimari projede 60 cm olarak gösterildiği, idarenin bu tutarsızlığın sebebini idari şartnamenin “Diğer Hususlar” bölümünde yapılan düzenlemeye bağladığı, ancak bu düzenlemenin Kamu İhale Kanununa aykırı olduğu,
3- İdarenin şikayet başvurusuna verdiği cevapta maliyet hesabında verilen bazı imalat pozlarının, ihale dokümanındaki imalat tariflerine uymadığının tespit edildiğinin belirtildiği oysa ihale dokümanındaki pursantaj tablolarındaki bazı pozların anlaşılır olmadığı farklı yorumlanabileceği; bazı pozlara ilişkin olarak özel şartnamede yapılan tariflerle, inşaat imalatları ile ilgili açıklamalarda yapılan tariflerin farklı olduğu, bu hususun da maliyet hesaplarını hangi tarifi esas alarak hangi doneler üzerinden yapacaklarının tespitinde zorluk çıkardığı ve dolayısıyla teklif tutarlarını etkilediği,
4- İhale yetkilisinin gazetelere beyanat vermek suretiyle yaklaşık maliyeti ifşa ettiği, bunun sunulan gazete kupüründen anlaşıldığı bu durumun da Kamu İhale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği iddialarına yer verilmiştir.
1- Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına verdiği açıklamanın yeterli olduğu yönündeki iddiasına yönelik olarak yapılan incelemede;
İdarenin aşırı düşük teklif sınır değerinin tespitine dair hazırladığı tutanakta sınır değerin 283.516,13 YTL olarak tespit edildiği , buna göre başvuru sahibinin teklif ettiği 262.000,00 YTL tutarındaki bedelin, tespit edilen sınır değerin altında kaldığı, bu sebeple 09.03.2007 tarihli yazısı ile aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile fiyatlara ilişkin analizleri talep ettiği, başvuru sahibinin 19.03.2007 tarihinde yazılı açıklama yaptığı, idarenin istenen fiyatlara ilişkin analiz ayrıntı ve açıklamaları yeterli görmemesi sebebiyle teklifin değerlendirme dışı bırakıldığı, bu hususun da 23.03.2007 tarihli ihale komisyonu kararında detaylı olarak belirtildiği anlaşılmıştır.
Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesinde
Yukarıda belirtilen hüküm çerçevesinde, sınır değerin altında kaldığı tespit edilen başvuru sahibine ait teklifle ilgili aşırı düşük sorgulaması yapılmak üzere idarenin 09.03.2007 tarihli yazı ile;
“ - Yapacağınız imalatlara ilişkin teknik çözümlerin,
- İmalatta kullanacağınız avantajlı koşulların,
- Teklif bedelinizi oluşturan iş kalemleri veya iş gruplarının tespit ettiğiniz miktarları ve bunlara ait birim fiyatlarınız ve teklif bedelinizi oluşturan hesap cetvelinin,
- Fiyatlara ilişkin analizlerin,” verilmesini istediği,
Başvuru sahibinin aşırı düşük sorgulamasına istinaden sunduğu açıklamalarda, inşaat işerine ilişkin miktarlar ve fiyatların yer aldığı hesap cetvelini, inşaat işlerine ait iş kalemlerinin analizlerini ve proforma faturaları sunmuş olduğu tespit edilmiştir. Yapılan incelemede, sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı ve elektrik tesisatı kalemlerine ait birim fiyatlar, hesap cetvelleri ve fiyat analizlerinin bulunmadığı, bu hususların yalnızca proforma faturalar ile belgelendirildiği anlaşılmıştır. Ancak söz konusu işler, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale edilen bir yapım işinde, iş grubu olarak değerlendirilebileceğinden başvuru sahibinin sunmuş olduğu açıklamaların bu yönüyle kabul edilmesi gerekmektedir.
2- Yapılan incelemede, idarece yaklaşık maliyetin hesabında BS.20 (B.225)Betonunun miktarının 477,529 m3 ve birim fiyatının ise 96,76 YTL olarak yer aldığı, başvuru sahibinin aynı iş kaleminin miktarını aşırı düşük teklif sorgulamasına istinaden sunduğu açıklamalarda 450m3, daha sonra idareye şikayet dilekçesi ekinde sunduğu metraj cetvellerinde 460,204m3 olarak hesapladığı ve her ikisinde de m3 fiyatını 70 YTL olarak belirttiği, bu fiyatı, sunmuş olduğu proforma faturadaki 68 YTL’lik fiyata işçilik ekleyerek bulduğu tespit edilmiştir. Bu durumda başvuru sahibinin söz konusu iş kaleminin idarenin yaklaşık maliyet hesabındaki miktarı ile ilgili bilgisinin doğru olmadığı, ancak açıklamaları ile şikayet dilekçesi ekinde yer alan bu iş kalemine ait miktarların farklı hesapladığı görüldüğünden, idarenin teklifteki imalat miktarlarının gerçekçi hazırlanmadığı yönündeki tespiti yerinde bulunmuştur.
Ayrıca, başvuru sahibi tarafından, BS.20 (B.225) Betonunun miktarındaki farklılığın idarece ihale dokümanı kapsamında verilen betonarme projeleri ile mimari projelerdeki faklılıktan kaynaklandığı, bodrum kata ait betonarme projesinde perde duvarın 25 cm olarak gösterildiği, ancak mimari projede 60 cm olarak görüldüğü iddia edilmektedir. Başvuru sahibinin beton imalatına ilişkin metrajını betonarme projesi üzerinden yapmış olduğu görülmüştür. İdarenin şikayet başvurusuna verdiği 01.05.2007 tarihli cevap yazısında, sığınak perdelerinin 60 cm olmasının imar yönetmeliği gereğince ve İdari Şartnamenin Diğer Hususlar Bölümünün 2 nci maddesinde yer alan “Belediye hizmet binası yapım işine ait CD deki mimari projeler dikkate alınarak betonarme, elektrik ve tesisat projeleri birbiri ile uyumlu hale getirilecek şekilde projeler revize edilecektir.” düzenlemesi gereğince zorunlu olduğu ve başvuru sahibinin açıklamaları kapsamında metraj cetvelleri yer almadığından hesaplamaların neye göre yapıldığının kendileri tarafından anlaşılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir. Ayrıca her ne kadar idarece şikayetçiye verilen cevapta, idari şartnamenin “Diğer Hususlar” bölümündeki düzenlemeye atıfta bulunulmuş olsa da, Kuruma gönderilen ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen işe ait projelerde, betonarme projesinin üzerinde perde duvarının 60 cm olacağı yönünde bir düzeltme yapıldığı görülmüştür. Ancak idarece başvuru sahibine aşırı düşük teklif sorgulaması için gönderilen 09.03.2007 tarihli yazıda metraj cetvellerinin sunulmasını istenmediği görüldüğünden bu nedenle idarenin bu yöndeki tespiti yerinde bulunmamıştır.
3- İhale dokümanındaki pursantaj tablolarındaki bazı pozların anlaşılır olmadığı farklı yorumlanabileceği; bazı pozlara ilişkin olarak özel şartnamede yapılan tariflerle, inşaat imalatları ile ilgili açıklamalarda yapılan tariflerin farklı olduğu, bu hususun da maliyet hesaplarını hangi tarifi esas alarak hangi doneler üzerinden yapacaklarının tespitinde zorluk çıkardığı ve dolayısıyla teklif tutarlarını etkilediği yönündeki iddiasına yönelik olarak yapılan incelemede;
İdarece isteklilere ihale dokümanında verilen her bir iş kalemine ilişkin pursantaj oranlarında ÇB.İnş.-25 No’lu imalatın “Yeni yüzeylere plastik yapılması” şeklinde belirtildiği, projelerde ise, “Duvar: Alçı sıva – Plastik boya” olarak belirtildiği , İnşaat İşleri Özel Şartnamesinde “İç cephelerde kaba ve ince sıva ile tavan sıvaları yapılacak, mahal listesine uygun 1 kat astar 2 kat (her renkte) plastik boya ile boyanacak” ifadesinin bulunduğu, İnşaat İşleri Teknik Tarif ve Özellikleri Bölümünde ise, “25-Yeni Yüzeylere Plastik Boya Yapılması” maddesinin ise, “Sıvası yapılmış yüzeylerin temizlenip zımparalanması, üzerine m2 ye 0,5 kg. alçı gelecek şekilde alçı harcı sürülerek düzgün bir yüzey elde edecek şekilde zımparalanması, bilahare yine üzerine m2 ye 0,5 kg. isabet edecek şekilde üstübeç sürülmesi, boyanacak yüzeylerin temizlenmesi….0,125 kg astar sürüldükten sonra istenilen renkte 2 kat plastik boya yapılması için her türlü malzeme zayiatı, işçilik, müteahhit karı ve genel giderler dahil yeni yüzeylere plastik boya yapılması.” şeklinde tarif edildiği, yaklaşık maliyet hesabında ise söz konusu iş kaleminin, “25.048/1A Yeni Yüzeylere plastik yapılması” olarak yer aldığı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığının Birim fiyatlarında 25.048/1A No’lu pozun açılımının” Yeni sıva yüzeylerine 0.350 kg macun çekilerek iki kat plastik boya yapılması” olduğu görülmüştür.
İdarece şikayet başvurusuna verilen cevapta, asıl olanın imalat kaleminin tarifinde belirtilen şekli olduğu, projelerdeki alçı sıva yerine daha ekonomik olması sebebiyle alçı astar tercih edildiği, ancak bu değişikliğin sehven projeye işlenmediği belirtilmiştir.
Başvuru sahibinin açıklamalarında sunmuş olduğu analizlerde ise “25.048/2 Poz Nolu Saten alçılı yüzlere astar çekilerek iki kat plastik boya yapılması” kalemini fiyatlandırmış olduğu görülmüştür.
Bu durumda yukarıda yer alan tespitler çerçevesinde, idarenin ihale dokümanı kapsamında bu iş kalemine ait çelişkilerin bulunduğu ve bu hususun teklif verenler için belirsizlik yarattığı gibi tekliflerin değerlendirilmesinde de sorun yaratacağı ve bu durumun Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İhale ve Ön Yeterlik Dokümanının İçeriği” başlıklı 18 inci maddesinin son fıkrasında yer alan “İhale veya ön yeterlik dokümanını oluşturan belgelerde idareler tarafından yapılan düzenlemelerin birbirine uygun olması gerekir.” hükmüne aykırı olduğu tespit edilmiştir.
4- İhale yetkilisinin gazetelere beyanat vermek suretiyle yaklaşık maliyeti ifşa ettiği, bunun sunulan gazete küpüründen anlaşıldığı bu durumun da Kamu İhale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği yönündeki iddiasına yönelik olarak yapılan incelemede;
Başvuru sahibinin iddiasına dayanak gösterdiği ve dilekçe ekinde sunduğu yerel gazeteye ait küpürde, ihale yetkilisinin “…yeni yaptırılacak Belediye Hizmet Binasına ait keşif bedelinin 360.000,00 YTL olarak belirlendiği..” yönünde açıklamasının bulunduğu, ihale konusu işin yaklaşık maliyetinin ise 378.021,67 YTL olduğu tespit edilmiştir. İdare bu iddiaya yönelik olarak açıklanan tutarın yaklaşık maliyet değil, işin yaptırılması için İller Bankası’ndan alınacak krediye ilişkin tutar olduğunu ve açıklamanın belediyenin faaliyetlerini halka duyurma amacı taşıdığını belirtmiştir.Yapılan incelemede ilgili krediye ilişkin belgeler ve yazışmaların dosyada bulunduğu, bu yönüyle söz konusu durumun yaklaşık maliyetin ifşa edildiği anlamına gelmediği, çünkü alınan kredi miktarının yapılacak işin maliyeti ile mutlaka örtüşmesi gerekmediğinden başvuru sahibinin bu konudaki iddiası yerinde bulunmamıştır.
1- İşe ait idari şartnamenin “Diğer Hususlar” Bölümünün 1 inci maddesinin;
“İhale Dosyası içerisinde verilen pursantaj icmal tabloları teklif ekinde kaşelenmiş ve imzalanmış olarak verilecektir.” şeklinde düzenlendiği tespit edilmiştir. Bu düzenleme, anılan Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirildiğinde, isteklilerce ihale dokümanının bir kısmını teklifleri ekinde tekrar idareye sunulması zorunluluğu mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
2- Yine “Diğer Hususlar” Bölümünün 2 nci maddesinin;
“Belediye hizmet binası yapım işine ait CD’deki mimari projeler dikkate alınarak betonarme, elektrik ve tesisat projeleri birbiri ile uyumlu hale getirilecek şekilde projeler revize edilecektir.”şeklinde düzenlendiği görülmüştür.
4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin (c) bendinde yer alan ;
“ Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur. Ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerektirmesi nedeniyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje ile ihaleye çıkılabilir. Bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarda ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak suretiyle ihale yapılabilir. hüküm ile,
Anılan Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde yer alan;
“Uygulama projesi : Belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği projeyi,…ifade eder.” Hükmü birlikte değerlendirildiğinde, idarece anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihalesi yapılan bir yapım işinde Kanunda tanımlanan uygulama projesine uygun bir projeyle ihale çıkılmadığından ve bu hususun mevzuata aykırı olduğu tespit edilmiştir.