- Damagyň-a galmandyr, kän gorkuly zat ıok ıaly-la...(“Tokmak” žurnalynyň 1987-nji ıylyň 7-nji iıulynda çykan sanyndaky karikatura. Awtor: W.İan)
Türkmenistanyň poliklinikalarynda hem-de keselhanalarynda näsaglara gerekmejek analizler tabşyrdylıar. Mysal üçin, çagasy aldygyna üsgürip hem gyzdyryp duran enäniň hut özüni-de ençeme analiz tabşyrmaga mejbur edıärler.
Çagasy ıaramasa-da, ene damardan, barmakdan gan bermeli, aıal ugrundan barlanmaly. İüregini, gan basyşyny barlatmaly. Rentgenden geçmeli.
«Men-ä siziň ıanyňyza çagam üçin däri-derman ıazyp beräıseňiz diıip gelıän. Siz bolsaňyz, meni barlajak bolıaňyz. İa-ha siz maňa düşünmediňiz, ıa-da men size düşünemok. İa siz adam oınajak bolıaňyzmy?» diıip, poliklinikadakylaryň tekliplerine gahary gelip, lukmanlar bilen sögüşmäge taııarlanıanlar-da az bolanok.
Kä bir sadaraklar bolsa, lukmanlaryň «Tabşyr» diıen analizlerini gerekmejek bolsa-da, sadalyk bilen tabşyrıarlar. «Geç» diıen ıerlerinden geçıärler. Gaharlanıan eneler hernäçe gaharlansalar-da, maşgala lukmany birnäçe kagyzlara analiz baryny ıazyp, olary çagasy ıaramaıan enelere berıärler.
Maşgala lukmanlary üçin eneleriň-de, başgalaryň-da gohy täzelik däl. Olar beıle gohlar bilen her gün ıüzbe-ıüz bolıarlar, hatda beıle goha her gün onlarça sapar gabat gelıärler. Olar her gün öz gabadynda goh edıän näsaglara şol bir zady aıdıarlar: «Şu diılen analizleri tabşyrmasaňyz, näsaglyk listem bolmaz, em etme-de. Bize-de tabşyryk şeıle».
Has gohçulrak adamlara ıazlyp berlen gerekmejek analizleri tabşyrmasa-da bolıandygyny, ıöne, hamala analiz tabşyrıan ıaly edip, buhgalteriıa puluny tölemelidigini düşündirıärler.
Gitjek ıeriň nire?!
Çagasy ıaramaıan ene ıatgydan analiz tabşyrmaly. Böwregiň agyrsa, ıüregiňi-de barlatmaly. Adamlar gerekmejek ötüklerden ötmeseler-de, «ötdüm» diıip, poliklinikalaryň buhgalteriıasyna pul töleıärler, analizleri tabşyrmasalar-da, «tabşyrdyk» diıip töleıärler. Dagy gidere ıer bolmasa, näme etjek!
Analizler diıseň gülkünç. Gözüňi barlatmak üçin hökman dişiňi-de görkezmeli. Rentgenden geçmeseler-de, «geçdik» diıip, pul töleıärler. Sebäbi lukmanlara-da buıruk şeıle. Plan dolmaly. Olar-da özlerini ödemek üçin pul ıygnamaly. Şonuň üçin näsaglap, saglyk öılerine - poliklinikalara boınuny uzadan näsagy gereg-u-gerekmejek analizleriň ählisini tabşyrmaga mejbur edıärler. Poliklinikalar üçin kassa pul düşse bolıar.
Şeıle ıagdaılar Türkmenistanyň saglyk öıleriniň ählisinde günüň-güni bolup durıar.
Şu blogda öňe sürülen pikirler hem-de garaıyşlar awtoryň özüne degişli.