ULUS DER, Ulus - Ulus ve Köylerine Hizmet Derneği :.
Karadeniz Bölgesinin Batı Karadeniz kısmında, Bartın ilinin 36 km doğusunda yer alan Ulus ilçesi; Uluçay, Eldeş Çayı ve Alpu Çaylarının birleştiği vadide kurulmuştur. Güzelliğini ve büyüleyici doğasını Küre Dağları Milli Parkından almaktadır. 18. yüzyıl Osmanlı Coğrafya yazarı Uluslu İbrahim Hamdi Efendi’nin kaleme aldığı Atlas adlı eserinde ‘Uluyayla ve Gökbeli ormanları değil Osmanlı’ya, bütün cihana yeter’ diyerek Ulus’un orman yönünden zenginliğini en güzel şekilde anlatmıştır. İlçemiz çok geniş orman örtüsüne sahiptir. Ulus, gizemini ve suyunu Küre dağlarına borçludur. Çerçi köyü, Aşağıköy ile İğneciler, Ulukaya, Yeniköy, Gökbeli dağı eteklerinden buz gibi soğuk kaynak suları, vadi boyunca birçok yerleşmelere hayat kaynağı olarak Ulus’a ulaşır. Başını yalçın kayalara çarparak akan ırmaklar, Ulus’ta hasret çeken sevgililerin buluşması güzelliğinde tek ruhta birleşir. Ölümsüz aşkları da Bartın ırmağına ulaştığında Karadeniz’in azgın sularında kaybolup gider adeta.
Paflagonya’nın ilk merkezi Ulus’tur. Dünya üzerinde her coğrafyanın kendine özgü koşulları vardır. İnsanoğlu her bölgede ve yerde yaşayarak mücadelesini ve varlığını sürdürmüştür. Yaşadığı bölgelere de zaman içerisinde farklı isimler vermiştir. Bu isimlerden bir tanesi de Paflagonya’dır. Peki Paflagonya neresidir? Paflagonya bölgesi: doğuda Halyse /Kızılırmak) ve Pontus bölgesi batıda Partheneos (Bartın su), Billaios (Filyos) akarsuyu ile güneyde Gonkra (Çankırı) kenti ile ve Galatia (Galatya) bölgesi ile sınırlıdır.[i]Yani Batı Karadeniz ve Orta Karadeniz bölümünü kapsayan bölgeye Türklerden önce Paflagonya denmiştir. M.Ö. 1000 tarihinde bu bölgeye hakim olan Paflagonlar kendi adlarını bu coğrafyaya vermişlerdir.
Ulus’ta, Paflagonya’ya ait birçok kalıntı vardır. Kaya mezarları, Tümülüsler(Kral Mezarları), Kaya kabartmaları, iskân yerleri ve çok sayıda aslan heykelleri vardır. Ulus’ta en çok bulunan hayvan heykeli aslandır. M.Ö 64 yılında Romalılar, Paflagonya’ya kesin olarak egemen olmuşlardır.Ulus, M.S.395 ‘ten sonra Bizans (Doğu Roma ) İmparatorluğu’na bağlandı. Bizans’ın egemenliği dönemimde Arap, İran ve Türk ordularının istilasına uğradı. Büyük Selçuklu Sultanı Alp Arslan’ın, Malazgirt Meydan Savaşı ile 26 Ağustos 1071’de Doğu Roma imparatorluğunu(Bizans Devleti) yenmesi ile Türkler Anadolu’yu yurt edinmeye başladılar. Malazgirt Zaferi’nden sonra Anadolu’nun etnik durumu süratle değişti. Türkistan, Maveraünnehir ve Horasan’dan bütün İslam ülkelerine ve özellikle, küffar diyarı sayılan Anadolu’ya dalgalar halinde, Türk göçleri yapıldı.
Türkiye Cumhuriyeti döneminde Ulus, ilçe olana kadar Safranbolu’ya bağlı kalmıştır. Safranbolu 1927 yılında Kastamonu’dan alınarak, 1924 yılında il yapılan Zonguldak’a bağlanmıştır. Tabi ki Ulus ilçemizde Zonguldak il sınırlarına dâhil olmuştur. Uzun yıllar Safranbolu’nun nahiyesi durumunda bulunan Ulus, 1944 yılında Zonguldak’ın ilçesi olmuştur. 1991 yılında Bartın’nın il yapılması üzerine; Ulus, Bartın ilinin merkezi hariç, en büyük ilçesi olmuştur. Ulus’a bağlı Abdipaşa ve Kumluca kasabalarıyla 69 köyü bulunan bir ilçedir.
Doğa Kenti Ulus, ormanları, değişik bitki türleri ile ulu çınarların gölgesinde yeşilin her tonuna sahip, muhteşem bir doğa kentidir.