KIBRIS LÜZİNYAN DÖNEMİ | | KIBRIS ORTAM |
Anasayfa » KIBRIS YAŞAM » Kıbrıs Tarihi » KIBRIS LÜZİNYAN DÖNEMİ
Templar Şövalyeleri adadan ayrılır. Bunun üzerine 1192 yılında L.Richard adayı Kudüs Krallığının tartışmalı yöneticisi Fransız Guy de Luzignan (Luzinyan)’a verir. Karşılığında Templar Şövalyelerinin kendisine borçlu olduğu miktarın ödenmesini ister. Kudüs’te bir yönetici konumunda iken bir anda Kıbrıs’ta haneden kuran Guy de Lısignan, Filistin’den kendi adamlarını getirerek onlara arazi bağışlayıp batı feodal sistemini kurar. İki yıl hanedanlık sürer ve ölür. Kısa süren egemenliğine rağmen 300 yılı sürecek bir hanedan kurar. Guy de Lusignan Katolik olmasına rağmen Kıbrıs’ta hakim olan din Ortodoksluğa fazlasıyla tolerans göstermişti. Fakat ardından tahta çıkan kardeşi Amaury bu toleransı göstermemiş, Katolik egemenliğini sağlamıştı. Roma Katolik Kilisesi devreye girmiş Ortodoks Kıbrıs Kilisesi üstünlüğünü kaybetmiştir. Bu baskı yeni ve baskıcı yöneticilerle Kıbrıs halkı arasında yeni bir mücadeleyi başlatır. Kıbrıs Latin Piskoposluğu kurulur. Lefkoşa, Baf, Mağusa ve Limasol piskoposluk birimleri kurulur. Toprak kiliselere tahsis edilir. Öşür toplama yetkisi de Latinlere verilir. Latin(Katolik) papazların Kıbrıs Kilise’sinin kontrolünü elde etme baskısı Kıbrıslıların Lüzinyanlar’a tepkisini daha da çok arttırır.
Papa IV.Alexander 1260 yılında Bulla Cypria(Kıbrıs Mührü) yayınlayıp Kıbrıs’ın resmi kilisesinin Latin Kilisesi olduğunu ilan eder. Kıbrıslı din adamlarını sadakat yeminine zorlar. Bütün öşürler üzerinde hak iddia eder. Fakat Kıbrıslılar Katolik Lüzinyanların baskısına rağmen Ortodoks kilisesine bağlı kalırlar. Latin din adamlarının Kıbrıslıları Katolikleştirme çabaları 14.yüzyılın ortalarında boşa çıkar. Latin Kilisesi’nin üstünlüğü 200 yıl devam etmiş fakat Kıbrıslılar kendi din adamlarına sadakat göstererek batılı yöneticilerin dini inançlarını ret etmiştir. Kıbrıs Lüzinyanların egemenliğinde iken Anadolu, Selçuklu Türklerinin idaresine geçmişti. Lüzinyanlar gıda ihtiyaçlarını Antalya’dan karşılamakta idi. Lüzinyanlar Antalya, Selçukluların eline geçince onlarla bir anlaşma yaparlar. Fakat zaman zaman bu anlaşma tek taraflı bozulur. Diğer yandan Kıbrıs’ı yöneten Lüzinyanlar, sadece Kıbrıs’la yetinmeyip Doğu Akdeniz’e de hakim olmak isterler. 13.yüzyılda Lüzinyan kralları özellikle de 1267-1284 tarihleri arasında tahtta kalan III.Hugh, Suriyeli Latin Hristiyanlara mallarını korumak için yaptıkları mücadeleye destek vermiş fakat bu müdahaleye bölgede önemli bir güç olan ve Mısır’ı yöneten Memluklar karşı çıkmıştır.
1291 yılında Memluklar sahil boyunca günümüzde İsrail sınırları içerisinde bulunan Acre şehrine kadar ilerleyerek burayı alır. Hristiyanların kontrolü altında bulunan Doğu Akdeniz’deki sahil boyunca yer alan tüm kaleleri ele geçirilir. Acre’nin düşmesinin ardından bölgede mevzilenen Avrupalı tüccarlar ve lordlar Kıbrıs’a geri çekilir. Kıbrıs Memluklara karşı yapılan saldırıların merkezi olur. Müslamanlara karşı yapılan savaşların Doğudaki üssü haline gelen Kıbrıs ve kralları Avrapa’daki hanedanlar arasında önem kazanır. Diğer yandan Lüzinyanların Orta Doğudaki Hristiyanlara verdiği destek Lübnan ve Suriye bölgesinden Hristiyan nüfus hareketine yol açar. Mesela Maruniler (Maronite) adaya yerleşmeye başlar. Orta Çağ sonlarında ada sürgün yeri olarak kullanıldığından Anadolu, Yunanistan, Mısır ve Filistin bölgesindeki Yahudiler Kıbrıs’a gönderilmiştir. Günümüzde Kıbrıs’ta Yahudi sınıfına pek rastlanmaz.
Lüzinyanların adada uyguladığı feodal sistem ile ekonomik ve siyasi güç ada halkını da kültürel olarak etkiler. Özellikle de bu dönemde yapılan devasa katedraller, kaleler, saraylar ve manastırlar adadaki ihtişamın göstergesi olmuş birçok tüccar ve girişimciyi adaya çekmiş fakat bunun yanında da onu elde etmek isteyen güçlerin de dikkatinden kaçmamıştır. İtalyan cumhuriyetlerinden Venedik ve Cenevizli (Genoa) tüccarlar adada büyük yatırımlar yapmışlardır. Mağusa 1372’de tehdit ile Cenevizlilere bırakılır. 1464 yılına kadar Cenevizliler bu şehrin limanında egemenliğini sürdürür. 1426’da Lüzinyan Kral I.Janus Memluklar tarafından yenilgiye uğrar ve esir edilir. Adadaki refah dönemi yavaş yavaş bitmeye başlar. Lüzinyanlar Mısır’da hüküm süren Memluklara büyük meblağlarla haraç ödemeye mahküm edilir. I.Janus’un tahta çıkan oğlu II.John dönemi entrika ve nifakla geçmiştir.
II.John, Bizans İmparatoru’nun torunu Helena Palaeologos ile evlenir. Kıbrıs ilginç bir döneme girer. Ortodoks Kıbrıs halkına baskı uygulayan, Katolikliği hakim kılmaya çalışan Lüzinyan Hanedanın’dan birisinin Ortodoks olan Rum bir kraliçe ile evlenmesi hanedanın geleceği için sağlam bir müttefik kazanma girişimi olur. Fakat Kraliçe Helena kocasından daha baskın çıkar. Krallığın yönetimini eline alır. 300 yıldır ihmal edilerek unutulan Yunan kültürünü yeniden canlandırmak için uğraşır. Bunu da başarır. Helena’nın Yunan kültürünü ve Ortodoks inancını ortaya çıkarması Katolik frenkleri ve Latinleri rahatsız etmeye başlar ve onu düşman gibi görmeye başlarlar. Ancak Ortodoks Kıbrıs halkı Helena’yı bir kahraman olarak görürler ve onunla karşı saldırıya geçerler. 1458 yılında II.John ve Helena birkaç ay arayla ölür. Kızları Charlotte 17 yaşında babasının yerine tahta çıkar. Lüzinyan hanedanının sonunu getirecek gelişmeler de bu vesileyle başlar. II.John’un gayri meşru olan oğlu, üvey kız kardeşinin tahta çıkışını kabullenmez. Onu tahttan indirmek için Memluklarla da işbirliği yaparak üvey kız kardeşini devre dışı bırakır. II. James 6 yıl sonra tahta çıkar. Entrika dolu hayatından dolayı sevilmeyen bir yönetici olarak anılır. II.James döneminde komşu devletlerden gelen saldırılardan dolayı Kıbrıs zayıf düşer. II.James Venedik Cumhuriyeti’nden yardım talep eder. Ada ile güçlü ticari bağları olan Venedik II.James’in 1468 yılında bir Venedik Asilzzadesinin kızı olan Caterina Cornaro ile evlenmesinin ardından adaya hakim olmaya başlar. II. James’in 1473’te ölümü ile de ada Venedik kontrolü altına girer. Caterina 1489’a kadar baş figür olarak adayı yönetir.Venedik 1473’te adayı resmen ilhak eder ve 300 yıllık Lüzinyan çağı kapanır.
AnadoluCenevizGuy De LuzignanKatolikKraliçe HelenaKudüsL.RichardMemluklarOrtodoks KıbrısTemplar ŞövalyeleriVenedik
KIBRIS HAÇLILAR I.RİCHARD DÖNEMİ
TARİH ÖNCESİ KIBRIS ADASI