Bir Zamanlar Saraylarda Yaşardı Kuşlar | ŞEHR-İ İstanbul
Her dinde ve mitolojide hayvan sevgisinin özel bir yeri vardır; kuş sevgisinin ise bambaşka… Güzel sıfatları ile “cennet kuşu”, “melek” gibi tabirler edinen kuşlar, çoğu zaman efsanelerin, başrolü, kutsiyetin ince ifadesi olmuşlardır. Bu kuşlardan ilk aklıma gelen Simurg’tur mesela. Diğer adı ile Zümrüdü Anka… Küllerinden kendini yeniden yaratan, Kaf Dağı’nda yaşayan ölümsüz kahraman… Üzerinden uçtuğu kimselere zenginlik ve mutluluk getirdiğine inanılan, yemyeşil kanatları olan Hüma kuşu… Ve Hz. Süleyman’ın Saba kraliçesi Belkıs’a yazdığı mektubu taşıyan Hüdhüd kuşu… Yine kutsal metinlerde ifade edilir ki; Allah, Hz. Süleyman’a kuşların konuşma dilini öğretmiş ve bu ilim sayesinde ordusunda kuşlardan oluşan bir bölük kurmasını sağlamıştır. Hz. Süleyman bu vesileyle kuşlarla iletişim kurmuş, onlara dilediği şekilde hükmetmiştir.
İnşa edildikleri yüzeyin dışına taşan, çıkıntılı, zarafeti ile saray ve köşkleri andıran kuş evleri daha çok 18. yüzyılda yapılmıştır. Minyatür saraylarda kuşların içinde dolaşabileceği, inip çıkabileceği yollar vardır. Her yapıda farklılık gösteren kuş köşklerinde konsollar üzerine kurulmuş cumba biçimli çıkıntılar, balkonlar, kemerli pencereler, çatılar, kubbeler, yemlikler, suluklar bulunur. Bu evlerin en güzel örnekleri İstanbul Üsküdar’daki Yeni Valide Camii’nde, Selimiye Camii’nde, Ayazma Camii’nde ve Gülhane’de Darphane-i Amire Damga Matbaası’nın iç avlusundaki binada yer alır.
İstanbul’un kuş evleri, Bali Paşa, Doğancılar, Şeb Sefa Hatun, Nuruosmaniye, Fatih, Eyüp Sultan Camileri, Bereketzade, Kara Mustafa Paşa, Amcazade Hüseyin Paşa, Seyyid Hasan Paşa, Feyzullah Efendi Medreseleri, Süleyman Halife, Ragıp Paşa, Amcazade Hüseyin Paşa, I. Mahmut, Şah Sultan Sıbyan Mektepleri, Laleli Sebili, Laleli Taşhan, Büyük Vakıf Han, Feyzullah Efendi Kütüphanesi, III. Selim ve III. Mustafa Türbeleri, Balat Köprübaşı Durağı, Küçükpazar Araphan gibi mekanlarda gözümüze çarpar. Kuş evleri bazı yapılara restorasyon ve tamirat çalışmaları sırasında sonradan ilave olmuştur. İstanbul Taksim’de bulunan Taksim Maksemi’nde sonradan eklenmiş bir çift kuş evi örneğine rastlanır.
Kuş evlerinin mekanı elbette ki sadece İstanbul değildir… Osmanlı’nın yüz sürdüğü her toprakta bu izlere rastlamak mümkündür. Sayıları çok az da olsa Trakya’dan Doğu Anadolu’ya kadar memleketimizin her köşesinde kuş evlerini görebiliriz. Tokat ve Antakya’da Ulu Camii, Niğde Kığılı Camii, Merzifon Kara Mustafa Paşa Hanı, Amasya Sultan Beyazıt Camii, Nevşehir Damat İbrahim Paşa Kütüphanesi, Doğu Beyazıt İshak Paşa Sarayı Camisi, Hayrabolu Çorumi Mustafa Efendi Camii, Kayseri Şeyh Çeşmesi…
The URI to TrackBack this entry is: https://sehristanbul.wordpress.com/2008/11/03/bir-zamanlar-saraylarda-yasardi-kuslar/trackback/