Konu: bilmek bilmeyi bilmektir...
Gönderim Zamanı: 25-Mart-2014 Saat 06:23
bilmek bilmeyi bilmektir...
öğrenme üzerine söylediklerimi burada
toplamak istedim.. bu başkalarına bildiklerimi öğretmek güdüsünden ziyade
öğrendiklerimi saklama dürtüsünden dolayıdır.. öğrenmeyi tahrik eden saik ile
öğretmeye sevk eden hareketten hangisi güçlü bilmek isteyenlere bir belge
olsun.. saik.. muharrik.. hareket.. sevk.. belki bu arapça kökenli sözcükleri
sevmeyenler var.. belki güdü.. dürtü.. devinim.. yönlendirim gibi türkçe
kökenli sözcükleri uydurukça bulunlar var.. belki "öğrenme" ile
"bilme" arasındaki farkı benim gibi iyice belirginleştirmemiş ve
bulamamış kişiler var.. hafızaya bellek deyince anlayanlar ile zekay
"billik" dediğimde afallayanlar olacaktır.. ilk defa duydukları
uydurma sözcük için.. buna rağmen billik (zeka) ile bellek (hafıza) nasıl çalışır
ki öğrenme gerçekleşir diye merak edenler var.. var oğlu var.. işte bu nedenle
yazılarımı okumak isteyenlere bir kaç not yazarak bu konuda öğrenme konusunda
yazdıklarımı burada toplamak istiyorum:
1 - http:///www.yontembilim.com sitesinde 1000 yakın yazım var.. bunlardan bir kaç kitap çıkarılabilir. Çıkarmadığıma göre reklam ve propaganda yapan yazıların asli bir değeri yoktur. Sadece yöntembilimsel analizi tanıtmaya ve öğretmeye bir vasıta ve vesiledir.
2 - Mürşid-mürid.. hoca-talebe.. yazar-okuyucu ilişkisinden nefret ederim ve kendimi okunmaya değer hoca ya da okunması gereken bir yazar saymam. Çünkü herkesin gereksinimi ve herkesin gerçeği ayrıdır.
3 - Yazılarım yöntembilimsel analizin reklam ve propagandası dışında bir amaçla yazılmadığından eğitici ve öğretici değildir.
4 - Yazılarımdaki siyasi görüşlerim ve dini düşüncelerim "insan" ve "mü'min" olarak bunlardan kedimi sıyıramadığım ve soyutluyumadığımdandır.
5 - Siyasi yandaşlık ve görüşlerimi, dini düşünce ve inançlarımı.. insanbilime ait içerikleri dile getirmenin ve düz yazıyla dillendirmemin diğer bir nedeni ve belkide asıl sebebi saydam ve soyut olan YÖNTENBİLİMSEL ANALİZ'in biçini doldurmak ve ve somutlaştırıp göstermek içindir.
Bu nedenle DÜZ YAZILARIMI, bilgi içeriklerimin, dini düşüncelerimin ve siyasi görüşlerimin esas alınıp yazar, hoca ve mürşid olarak okunmasını önermiyorum ve TAVSİYE ETMİYORUM.
Çünkü bizim bir başka projemiz var:
Öğrenme.. bilgi paylaşma değil öğrenmeyi öğrenme... Bu teorik ve kuramsal bir çalışma değil pratik ve uygulamalı bir uğraşma.. hadi şu "ma"yı sevmiyorum.. çalışım ve uğraşım...
Öğrenme ile bilme
arasında fark var.. bir yazımda tartışmıştım.. insan doğuştan
"alîm"dir.. marifet sahibi olur. yani bilgi öğrenir.. İnsanın kabli /
önsel / a priori bilgi sahibi olması zati değil Allah'ın "Âlîm"
esmasının tecellisidir ve bu olaya talim-i esma suretinde Kur'an-ı Mu’ciz-ül
Beyan’da işaret edilmiştir. Keza Rahman suresinin giriş cümlesinde de insana
BEYAN’ın öğretildiği açıklanır. Başka bir yazımda bu ilim-irfan konusuna
değinmiştim. Mesela bu konuda Koca Yunus’un "İlim ilim bilmektir"
tümcesini Dücane'nin BİLMEK BİLMEYİ BİLMEKTİR çevirisinin doğru olduğunu
düşünüyordum. Oysa doğru çeviri: "Öğrenmek, öğrenmeyi
öğrenmektir." ya da "Öğrenmek öğrenmeyi bilmektir." ya da
Öğrenmek, bilmeyi öğrenmektir." Ya da "Bilmek, öğrenmeyi
öğrenmektir. " Ya da "Bilmek, öğrenmeyi bilmektir." Ya da
"Bilmek, bilmeyi öğrenmektir." olabilir. Böylece ortaya
çıkarılan bu yedi tümceyle kafası karışan birisinin çıkıp arkadaş sen kafayı mı
yedin ? dese onun da.. benim de.. öğreneceğim şeyler var. Şimdi daha net
tercüme yapamazken nerede kaldı yetkin bir yorumlamasına yapabilelim. Gerçi
başka bir yazımda pek çok yorumları ortaya koymuştum ve koyabilirsiniz..
bilmek, sevmeyi bilmektir; bilmek, düşünmeyi bilmektir; bilmek yöntemi
bilmektir; bilmek çalmayı bilmektir; bilmek çalışmayı bilmektir.. uzar gider..
hasılı yeni yılda bir öğrenme furyası ile başladım.. bu gün personelimin
arabası ile yeni yerleştiğim yerde yeni işyerime geldik.. yanlış yoldan
geldiğimizi sanmıştık ama tam tersine altı aydır geldiğimiz uzun yoldan çok
daha kısa bir yoldan geldiğimizi öğrendik. Evet.. bazen sıralı ve düzenli bazen
rastgele ve gelişigüzel yöntemlerle öğrenmemizin temel makenizması olan
DENEME-YANILMA sürecinden pek çok birikim ve kazanımımız var. Bu tür deneme ve
yanılmaya dayalı, araştırma ve geliştirmeye bağlı öğrenmeler hem kişisel
yaşamımızın kökeni hem uygarlığın ilerleyişinin temelidir. İşte buna felsefe
dilinde bu tür öğrenmelere a postirori / sonsal / Ba'di bilgi denilir.. yani
bizim hem deney ve doğum ÖNCESİ bildiğimiz kabli öğrenme var hem doğum
ve deney SONRASI öğrendiğimiz ba'di bilgimiz var. Bu iki türlü kabli ve
ba’di çözümleme ve analizlerimizden başka bir de ikisinin senteziyle terkibi ve
bireşimsel öğrendiğimiz bilgilerimiz var.
Öğrenme için bir resim
kapısı ekleyeyim dedim bunu buldum.. ilk inen suresi.. alak suresinin ilk
tümcelerinden.. O kerem sahibi Rabbinin adıyle oku.. "alleme bil
kalem" "allemelinsane mâ lem ya'lem" KALEM ile insana
bilmediğini ÖĞRETTİ.. evet insanın bildiğini sandığını bir konuyu bilmediğini
ve yanlış bildiğini bilmesi bir ÖĞRENME olduğu gibi.. bilmediği bir konuyu
bilmesi de ÖĞRENME'dir. Unuttuklarımızı anımsamamıza vesile olan KALEM ve
kitabeti olduğu gibi çağdaş kalem olan bilgisayarlar (BELGESAYARLAR) dahi bir
kalemdir. Hasılı.. dil.. düşünme.. düşünme.. öğrenme.. bilme.. konusunda
alacağımız bir yığın yol ve ufuk var. Ancak öğrenmeyi öğrenme noktasında
yöntembilimsel analizin yeni bir DİL ve yeni bir HİKMET olarak bu yolda çok
hizmet edeceğini de düşünüyorum.. ancak ne yazık ki bu güne kadar bu yola baş
koyacak fazla bir partner.. arkadaş ve yoldaş bulamadım. Bakalım bu yeni yıl..
yeni yol.. önümze ne çıkaracak
bu yazının yazıldığı 2014 yılının ilk
gününün akşamı eve giderken trafik kazası geçirdim.. evvelallah emniyet kemerim
bağlı olduğundan ucuz atlattık çok şükür.. bu yüzden öğrenmeye ilişkin bu yazı
benim için önemlidir.. ikincisi duyduğumdan beri Koca Yunus'un "ilim ilim
bilmektir." tümcesini Dücane'nin "Bilmek bilmeyi bilmektir"
çevirisinden başka çevirileri elde ettiğim bir denemedir. Üçüncüsü face'deki
yerimde geçmiş yazılarımı okuyan Selahattin Kaya
kardeşimden haberdar olmamdır.. paylaşımı için kendisine minnettarım
İRFAN DEMİRPARMAK ilim kendini bilmektir hiç birşey bilmediğini
Sokrat'ın, bildiğim tek şey hiç bir şey
bilmediğimdir, dediği söylenir. Bu Sokratın felsefesinden kaynaklanır. Sokrat
tüm bilgilerin doğuştan geldiğini yani felsefede a priori denilen önsel / kabli
bilgiler olduğunu savunan kuramdan yanadır. Doğmatık ve akılcı felsefeden başka
bir de septik ve deneyci felsefe var ki bu da tam tersine bütün bilgilerin
doğum ve yaşamla birlikte ortaya çıktığını savunur. Çağdmaş Bilgi Kuramının
kurucusu E.Kant bilginin her iki kanaldan da geldiği ortaya koyar.. hem
doğuştan gelen a priori bilgilerimiz vardır.. mantık ilkeleri gibi.. hem
doğumdan sonra ortaya çıkan deneyimsel bilgilerimiz vardır.. dış beş duyum
gibi.. işte bilgi bu ikisiyle kurulur.. hem gözlem verileri (GERÇEK) hem akıl
ilkeleriyle yapılan yorumlarla (DOĞRU) ile bilgiyi kurarız. Bu yüzden o
zamandan beri bilgi hem gerçek hem doğru olmalıdır diyoruz. Osmanziya da diyor
ki insan bir şey bilmez değil bilir.. iki şey bilir fakat onu da karıştırır..
örneğin çoğu insanlık Kant'a kadar bilgimizin bu iki durumunu karıştırıyordu..
karar verirken evet mi hayır mı diyeceksin karıştırırsın.. bir ihtimalin olasılığı
çoğu durumda fifty fifty dir. Bir ömür boyu bilinenlerden bilinmiyenlere doğru
giderek uygarlığı ilerletiyoruz..
bu gün iki şeyi kesin olarak biliyoruz..
sonsal olan DIŞ BEŞ duyu verileriyle aldığımız mahsusat.. diğeri deney öncesi
ve doğumla gelen yani önsel olan akıl ilkeleri yani makulat.. bu iki bilgiden
başka, deneyden alınan gerçek ve akıl ilkeleriyle elde edilen doğru.. BİLGİ
HALİNDE birleştirilip dil ile saklandığında ortaya MEKSUBAT çıkar.. yani keşf
(bulgu) ile açıkğa çıkarılan ya da yargılaramala çıkarımlanan.. söz ile
biriktilen.. düşünce ile eklemlenen.. söz ile saklanan.. kazanılmış
bilgelerimiz.. bir bu üçüncü kaynağı dördüncü bir kaynak eklenir ki buna da
MENKULAT diyoruz.. nakledilen ve özellik vahy ile inzal olunan İLAHİ SÖZLER ki
bunlar semavi kitapların ayetleridir. Sonuçta dört bilgi kaynağı ve bu
kaynakların dördüncüsü elimizde olan dört kutsal kitab.. her halde biz de
boşuna dört dört dört deyip durmuyoruz....
Bu bilgi kaynaklarında ikisi ortak.. İNSAN
da olan ÖNSEL makul ilkelere ile EVRENDEN
gelen SONSAL mahsus veriler.. yani kavramlar ve görüler ile BİLGİ
gözlem + yorum= BİLGİ
Bu tam olarak böyle mi ? hadi biraz daha ayrıntı ekleyelim:
Gözlem VERİSİ + İLKE yorum’u = BİLGİ
Biraz daha ayrıntı ekleyelim:
Gözlemsel VERİ görüsü + kavramsal İLKE yorum’u = BİLGİ
Bilgiyi oluşturan veriler ve bilgiyi
kuran ilkeler üzerine söz söylemek
koskoca BİLGİ KURAMI’nı oluşturur. Bu
konuda söylenen BİÇİMSEL sözler yani
sözler içindeki “bilgi” ve “gerçek”
İÇERİKLERİ hakkında düşünce ve görüşler birbirinden farklıdır.. uzmanı
olmayan bu biçim ve içerik farkını anlamayabilir.. ve anlamadığı şeyleri de
insan okumaz sıkılır gider.. ve iyi de yapar.. ancak anlamak isteyen dayanır ve
bir süre sonra anlamaya başlar ve daha iyi bir iş yapar.. çünkü Koca Yunus’un “bilmek,
bilmeyi bilmektir” sözüne gelir.. nasıl bildiğini bilmiyorsa bir insan diğer
bilmeleri yani bütün bilmeleri hiçbir şeyi bilmiyor anlamına gelmiyor mu ? Acaba
Sokrat bunu mu demek istedi ? Sokratı okumadığım için bilmiyorum! Acaba okusam
kendi bildiklerimle karşılaşmak suretiyle onu okuduğum ve böylece geçirdiğim
zamana hayıflanmayacak mıyım ?
Kant’ın ünlü bir sözü var:
“Kavramsız GÖRÜLER kördür.. görüşüz KAVRAMLAR ise boştur..”
Acaba Sokrat burada bizim kavramlarla
kurgulama yapan ÖZDEŞLİK aynamızı mı kast etti ? Çünkü eğer görüntü yoksa
saydam ayna boştur. . Ve bu boş aynaya erişen kişi aynadaki görüntülerin yani
veriler ve görülerin gelip geçici olduğunu gördüğünde bildikleri önemini ve
değerini mi yitirdi ? Çünkü kalıcı olmayan yalancı dünya boştur. . okumadığım
için bunu bilmiyorum.
Fakat size okumadan GÖRECEĞİNİZ ve
onunla öreceğiniz ve öğreneceğiniz iki nokta vereceğim:
bir işte size iki nokta: ister yan yana koyun..
ister üst üste: