MUŞAMBA VE MUŞAMBA ÇEŞİTLERİ - HayatPedia | Sağlık ve Yaşam Blogunuz
GENEL 6 Eylül 2014
Daha yüz yıl önce icat edilmesine karşılık, son derece geniş bir kul­lanılma alanı bulan muşamba, bu­gün bütün işyerlerinin, evlerin baş­lıca eşyası arasında yer almaktadır. Muşamba sağladığı kolaylık, temiz­lenmesinin rahatlığı bakımından se­vilerek kullanılan bir döşeme mal­zemesidir.
Eskiden beri bildiğimiz muşam­ba, keten tohumu yağından yapılır. Keten tohumu yağı hava ile birleşince oksitlenerek sertleşme özelliğin- dedir. Bu sertleşen yağ çeşitli reçi­nelerle, zamklarla işlenerek muşam­ba haline getirilir. Tabi malzeme ile yapılan bu muşambalar genel olarak iki kaliteye ayrılır:
Kâğıt Muşamba. Bunlar hemen hemen bir karton kalınlığındadır. Altında her hangi bir destek madde­si bulunmayan bu muşambalar yayı­lırken dikkat edilmezse kâğıt gibi, hatta daha kolay yırtılır. Buna kar­şılık dayanma süreleri hiç de az de­ğildir. Usulüne göre serilirse yıllar­ca kullanılabilir. Fiyatları ucuzdur.
Bu çeşit muşambalar sağlam bir destek mal­zemesi, çoğunlukla çuval bezi üze­rine yayılarak hazırlanmıştır. Bu sayede yırtılması güçtür, ötekiler­den daha kalındır. Çok dayanıklı olan bu muşambaların fiyatı kâğıt muşamba fiyatının iki katını geçer.
Plastik sanayinin gelişmesinden sonra sentetik muşambalar büyük rağbet görmeye başlamıştır. Sente­tik muşamba için kullanılan madde bir etilen türevi olan vinil (vinyl) dir. Vinil muşambaları çeşitli mar­ka adları altında satılır. Bunlar da çok dayanıklı, güzel görünüşlü mu­şambalardır. Fiyatları kalitelerine göre, değişir. İyi cins plâstik mu­şambalar 25-30 lira arasındadır. Bu muşambalar da ötekiler gibi rulo ha­lindedir, metrekare hesabiyle satı­lırlar.
Sentetik muşambaların bir de ka­re biçiminde kesilmiş olarak satı­lanları vardır. Bunlar birbirine uyan iki ayrı renk muşamba karelerinin, parke düşer gibi, yan yana yapıştırılmasıyla yere yayılır. Değişik, gü­zel bir görünüş vermesi bakımından bu muşambalar da sevilerek kulla­nılmaktadır.
Sentetik muşambaların son yıl­larda gelişen bir çeşidi de yere yarı sıvı halde döşenir. Torginol denilen bu muşamba çeşidi doğrudan doğ­ruya zemin üzerine sürülerek hazır­lanır. Torginol birkaç kat sürülür. En alta sürülen tabaka hemen he­men harç kıvamındadır. Bu tabaka kuruyup donunca, üstüne daha ince bir tabaka, onun üstüne de çok daha ince bir tabaka sürülür, en sonunda cilalanır. Bu şekilde yerde hiç ek ye­ri olmayan, düzgün, sağlam bir mu­şamba meydana gelmiş olur. Torginöl, usulüne göre yapılırsa, çok da­yanıklı olmaktadır.
Muşamba döşemek hem basit, hem de sanıldığı kadar kolay olmayan bir iştir. Büyük şehirlerde dö­şeme işini yapan ustalar bulunursa da bu, oldukça pahalıya mal olur. Biraz dikkat edilir, emek sarf edi­lirse insan kendi muşambasını ken­disi döşeyebilir.
Muşamba döşerken yapılacak ilk İş zemini talaşla, kartonla beslemek­tir; yoksa, tahtanın, ya da taşın izleri kısa bir süre içinde muşambaya çı­kar, muşamba, çok geçmeden, o iz yerlerinden aşınır. Bunun için, mu­şamba döşenecek yere önce, testere talaşı yayılır. Bu sayede girintiler doldurulmuş olur. Daha sonra oda­nın bütün yüzeyine, muşambacılar- da satılan kartonlar, kenarları aynı hizaya gelmek üzere, döşenir. Bun­dan sonra sıra muşambayı yaymaya gelir.
Muşambayı yayarken odanızın öl­çüsünü göz önünde tutmanız, mu­şambayı kesip biçmeden en çok faydalanacak şekilde sermeyi kolla­manız gerekir. Muşamba yayıldık­tan sonra girinti çıkıntılara gelen bölükleri kesilip çıkarılır. Muşambanın ek yerlerini birbiri üstüne değil, tam uc uca gelecek şe­kilde düzenlemek de önemli nokta­lardan biridir. Muşambaların ek yerleri asla üst üste getirilmez, bu­ralar tam birbiriyle uc uca gelecek şekilde kesilir. Ancak, kesmeden ön­ce on beş gün kadar beklemelidir. Muşambalar bu süre içinde kendile­rini koyuverir, iyice yerleşirler. Mu­şambayı kabataslak yaydıktan on beş gün sonra gerekli yerleri kesilir, sonra ek yerlerinden zemine yapış­tırılır. Muşambayı keserken makas yerine keskin bir bıçak kullanmak daha iyi sonuç verir. Muşamba döşeyiciler ucu kancalı bıçak kullanır­lar. Muşamba böylece dümdüz ke­silebilir. Muşambaların duvara ge­len tarafları yapıştırılmaz, yalnız ek yerleri soğuk, ya da sıcak tutkalla yere yapıştırılır.
Muşambaların bakımı yukarıda belirttiğimiz gibi yayılırken başlar. Dümdüz bir zemin üzerine yayılan muşamba, girintili çıkıntılı bir yer­de olandan daha çok dayanır. Mu­şambamızı korumak için dikkat ede­ceğimiz bir başka nokta, üzerine ağır, delici şeyler koymamaktır. Bu gibi şeyleri koymak zorundaysak muşamba parçası koymalıyız. Sivri topukla gezmek de muşambalarda iz yapar.
Muşambalar, genel olarak, sabun­lu suyla silinmez. Islatılıp sıkılmış bir bezle silmek muşambayı temiz­lemeye yeter. Muşambanın ömrünü uzatmak, güzel görünmesini sağla­mak için yapılacak bir başka şey de cilâdır. Cilâ muşambayı besler, par­latır. Muşamba cilâları çeşitli mar­kalar altında satılmaktadır. Muşam­banızı cilâlarken bunun aynı zaman­da tehlikeli bir şey olduğunu akıldan çıkarmamalısınız. Çünkü yeni cilalanmış muşambalar üzerinde insan çok fena kayar, düşer; bu düşmeler önemli kazalara yol açabilir. Bunun için, cilâ yapıldığı zaman evdekileri uyarmalıdır. Cilâlanmış muşamba­ların üstündeki küçük halılar,- pas­paslar da kaymayı çok artırır. Bu gibi zamanlarda halıların, paspasla­rın altına birer keçe, ya da kauçuk parçası koyarak, kolayca kıpırdamayacak şekilde tespit edilmesi ka­zaları önleyebilir.
Muşambalar ister mumdan, ister sentetik maddelerden yapılmış ol­sun, az çok kolaylıkla yanan bir mad­dedir. Hele karton üzerine yapılmış muşambalar daha çabuk tutuşabilir. Bu bakımdan ocak, soba önlerine, mangal altına muşamba yaymak tehlikeli olabilir. Böyle bir tehlike­yi önlemek için, en iyisi ocak önü, soba, mangal altı olarak geniş bir mermer kullanmaktır.
Yanma tehlikesi olmasa bile, mu­şambalar ateşe çok yakın bulunur­larsa sıcaktan zarar görürler, kısa zamanda kavrulup çatlar, kolayca eskir. Muşambanın sıcaklık merke­zine yakın bir yerde bulundurulma­sı önlenemiyorsa, hiç olmazsa, sıca­ğın etkisi azaltılmalıdır. Muşamba­ların üzerine yayılacak ıslak bezler, kalın halılar, hasır, kilim gibi şeyler bu işi görebilir. Mulaj:
Biçki dikişte, bir modelin, biçile­cek kumaştan önce, kâğıttan hazır­lanmasına mulâj denir.
Ölçülere göre çıkarılan patron ya mulâj kâğıdına, ya da her hangi es­ki, temiz bir beze çizilerek biçilir. El­bisenin modeli bütün ayrıntılarıyla bu mulâj üzerinde belirtilir. Böyle­ce, yapılması istenen modelin yarısı bitmiş şekli ile hazırlanmış olur. Biç­kide daima sağ tarafta prova yapı­larak çalışıldığına göre mulâj da sağ taraf için hazırlanmalıdır.
Mulâj bu şekilde hazırlandıktan sonra giyilerek provası yapılır. Dü­zeltilmesi gereken yerler düzeltilir. Düğme yerleri, yaka, cepler bitmiş şekliyle tespit edilir. Sonra bu pro­vaya göre düzeltilen mulâj, işaretle­nen yerlerden kesilerek açılır. Biçile­cek kumaşın üstüne konur, kenarla­rından dikiş payı bırakılarak kumaş biçilir (Bk. Biçki-Dikiş).
Bu şekilde yapılan biçkilerde her şeyin yeri iyice tespit edildiği için fazla prova çıkmaz. Aynı zamanda biçilirken lüzumsuz paylar bırakılmayacağından kumaştan da kaza­nılmış olur.
Etiketler: muşamba çeşitleri nelerdir, muşamba nedir