Otokrasi Üstüne: Die welle (the wave) Dennis Gansel – selçuk ulutaş
öneriler, blog, Genel, sinema
Tarihin ilk anlarından itibaren insan toplulukları var olabilmek adına bir arada yaşamıştır . Sınıflı toplumların ortaya çıkışı sonrası ekonomik ve toplumsal sistemlerin karmaşıklaşması ile insanlığın güç odaklı bir yaşamı benimsediğini neredeyse tüm tarih bize göstermektedir. Sınıfsal veya özneler arası ilişkiler bu anlamda bir güç ve iktidar ilişkisidir. Bu güç ilişkisinin ise çeşitli şekillere büründüğünü ve yapısal koşullar nedeniyle farklı çağlarda farklı şekillerde karşımaza çıktığını görmekteyiz. Gelinen son nokta ise ekonomik alanda olmasa bile siyasal alanda eşit güce sahip oldukları varsayılan öznelerin siyasal erki belirledikleri demokrasilerdir. ( ekonomik güç ve siyasal güç arasındaki bağlatı önemli bir tartışma konusu buarada). Demokrasiler için ise en önemli tehlike demokrasinin bir şekilde otokrasiye dönüşme potansiyelini içinde sürekli barındırmasıdır.
Otokrasi yani diktatörlük konusunda bir bilince sahip olan Almanya’da geçen The wave isimli 2008 yapımı filmde kitlelerin akıllarını nasıl yitirdiklerini ve otokrasiye zemin hazırlayacak akımlara neden kapıldıklarının sosyal psikolojik bir incelemesi yapılmakta. Öncelikle birey kavramının son derece dikkatli kullanılması gereken bir kavram olduğunu bize gösteren film, kendini birey sanan modern ve post modern etki altındaki öznelerin birbirleri ile çok benzer hatta özdeş olduklarını göstermekte. Böylelikle gerçek bir bireyleşmenin günümüz toplumları açısından önemi vurgulanmakta.
İlkel insanın diğerine zorunlu olarak ihtiyaç duyması durumunu modern toplumlarda görmek zordur. Ancak bu ihtiyaç tamamen ortadan kalkmış değildir. Benzer toplumsal sorunlar yaşayan, alt veya üst ekonomik sınıflardan birey olamamış insanları ortak amaçlar etrafında toplamak bu yüzden çok da zor değildir. Kendilerini diğerinin zıttı gibi görenler bile bir ortak amaç etrafında toplanabilmektedir. Bu birliktelik ile oluşan tehlikeli güç ilkel insanın birlikteliğinden farklıdır elbet. Çünkü ilkel var olmak isterken oldukça naiftir ve naziktir amacı yok etmek değil sadece kendini var etmektir. Otokrasi etrafında toplananlar ise elde ettikleri güç ile yok etmeyi amaçlayacaklardır ve bunun ahlakla bağlantısını kurmayacaktır. Bu yüzden çöküşe geçen bir ahlaktan söz etmek gerekmektedir Nitekim Nazi Almanyasında tam olarak bu olmuştur. (Diğer tarafta birey oluş ve ahlak arasındaki bağlantıda kurulmalı)
Film toplumsal insanın modern dönemde aklını ve sorunlu olan azıcık ahlakını da yitirmesinin an meselesi olduğunu küçük bir sınıfta oynanan ve giderek ciddileşen bir oyunla göstermekte. (hatta bunun bir oyun olarak bile son derece tehlikeli olabileceği konusunda ısrar etmekte) Ayrıca tarih hep otokrasilerde tek başlarına diktatörleri suçlarken, film açık bir şekilde diktatörlerden ziyade diktatörlerin var olmasından çıkar sağlayan ve şekli şemali olmayan bir toplumsal sınıfın düşünülmesini öneriyor. Bu sınıf öyle bir sınıf ki ortak bir bilinci, ortak bir kültürü falan yok. Zengin, fakir, aydın, cahil, cani, normal, her tür adamın kendine yer bulabilediği yapay bir sınıf. Tek ortak noktaları ahlak eksikliği. Bu sınıf kendi çıkarları doğrultusunda führerlerinin her dediğini yapabilecek bir karışım. Bu açıdan yönetmenin sosyolojik bir vakaya dikkat çekmek istediği de aşikar. Bu vaka çok hızlı bir şekilde otoktasinin yarattığı ve ondan fayda sağlayan insan tipi. Nasıl olurda bir anda böyle bir öznellik oluşabilir, bunun alt yapısı nedir ? film kısmen yanıtları veriyor ama bu konuda bizleri de düşünmeye davet ediyor. Bir yandan da nazizm ile bizleri, çağdaş bir bilinçle yüzleştiriyor.
Filmi, özellikle batı toplumlarında bile şuan otokrasilerin oluşabilme ihtimali üzerine izleyiciyi düşündürme amacı olduğunu söylemek mümkün. Ötekileştirme, iktidar, özne, öznenin toplum tarafından kurulması, birey oluş, eğitim gibi kavramların da imgeleştirildiği filmi sevgi ve saygılarımla öneririm.
Not: İMDB puanı 7,6
13 Aralık 2015 selcukulutasbirey, demokrasi, die welle, film önerisi, güç, genel, iktidar, kültür, nazi almanyası, otokrasi, ozne, sinema, tehlikeli oyun, the wave, toplum, şiddet
“Otokrasi Üstüne: Die welle (the wave) Dennis Gansel” üzerine bir yorum
13 Aralık 2015, 16:11
Önceki Önceki yazı: Bi boyalı kuştum: Jason Buxton, BlackBird
Sonraki Sıradaki Yazı: Adalet Üzerine: And Justice for All