HAGB | Hukuki BLOG
Ana Sayfa/Kamu Hukuku/HAGB
Samet Can ASLAN Mayıs 6, 2018
0 147 Okuma süresi 4 dakika
Suç olarak tanımlanan davranışlar, toplumsal barışı tehdit ederler. Ceza Hukuku, suçları tanımlayan, suçlar için öngörü­len yaptırımları ve bu yaptırımların nasıl uygula­nacağını gösteren hukuk alanıdır. Bu açıdan Ceza Hukukunun işlevi, tüm hukuk kurallarında olduğu gibi, öncelikle toplumun düzenini sağlamak ve bireylerin ilişkilerini düzenlemektedir. Ceza Hukukunun bu işlevini gerçekleştirilmesi amacıyla kullanılan temel araç, ceza yasalarıdır. Bu kapsamda ceza hukuku, yasaklanan davranışları yapmaktan kaçınmayan veya yapılması gerekenleri yapmayan bireylerin cezalandırılması işlevini gördüğü kadar; bireylerin yasak alanlarının belirlenmesinde onların haklarını koruyan bir işleve de sahiptir.
Ceza Hukukunun işlevleri hususunu suç işleyen bireylerin penceresinden incelediğimizde ise, teoride “ceza hukukunun özel önleme fonksiyonu” olarak nitelendirilen, bireyin toplumdan uzaklaştırılmak suretiyle ıslah edilmesi toplumsal barış ve düzenin sağlanmasında önemli yere sahiptir. Buna karşın, kimi zaman bireylerin suç işlemesi neticesinde toplumdan uzaklaştırılarak ıslah edilmesi, toplumun barış ve yararı aleyhine olacaktır. İşte bu noktada hükmün açıklanmasının geri bırakılması müessesesi uygulama alanı bulacaktır.
Türk Hukuku sistemine ilk kez 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 23. maddesi ile girmiş ve daha sonra Ceza Muhakemesi Kanunu’na aktarılarak yetişkinler için de uygulama alanı bulmuş, hukuki müessesedir.
Kişi hakkında suç işlendiğinden bahisle hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi durumunda, ortada ilan edilip kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü olmadığından, hüküm kişi bakımından uygulama bulmayacaktır; zira hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı niteliği itibariyle kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü değildir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, “Hükmün açıklanması ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması” başlıklı 231. maddesinde düzenlenen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumunun uygulama alanı bulabilmesi için, birtakım şartların bir arada gerçekleşmesi gerekmektedir.
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun HAGB kararı için aradığı tüm şartlar vücut bulmadan, hakim, HAGB kararı verme yetkisine sahip değildir.
Önemle belirtmek isterim ki, her ne kadar yukarıda sayılan şartlar bir arada bulunsa da, kimi suçlarda HAGB kararı verilmesi hukuk sistemimizce kabul edilmemiştir. Bunları örneklendirmek gerekirse;
İmar kirliliğine sebep olma suçu
Anayasanın 174 üncü maddesinde koruma altına alınan inkılâp kanunlarında yer alan suçlar gibi…
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, yargılama sonucunda temyiz veya itiraz safhalarında bazı hak kayıplarına yol açabilmektedir. Bu nedenle sanığın hakkında verilen bu kararı onaylaması daha doğrusu hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını talep etmesi gerekmektedir. Sanık eğer hakkında kurulan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını talep ederse ve mahkemece bu yönde bir karar verilirse sanığın hükmü temyiz etme imkanı bulunmayacaktır. Buna karşın sanık, verilen karara karşı itiraz kanun yoluna başvurabilir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı, kararın duruşmada öğrenilmesinden yahut tebliğ edilmesinden itibaren 7 gün içinde itiraz edilebilir.
HAGB kararına karşı istinaf veya temyiz başvurusu yapılamaz.
HAGB KARARINA İTİRAZ DİLEKÇESİ
Örneğin, HAGB kararı İstanbul 1. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından verilmiş ise, itirazı incelemeye yetkili mahkeme İstanbul 2. Ağır Ceza Mahkemesi’dir.
Velhasılı kelam, uygulamada eylemi cezalandırma ve cezalandırmama arasındaki ince çizgide yer alan müessesenin en karakteristik özelliği olan, suçun sanık hakkında hukuki sonuç doğurmama hususu göz önünde bulundurulduğunda, şarta bağlı af niteliğinde olan HAGB kurumu, doğru uygulamalar neticesinde toplum barışının sağlanmasında ve bireylerin yaşamlarını devam ettirmesinde önemli rol almaktadır. Buna karşın “Suç Oranı Neden Artar?” başlıklı yazıda da belirtildiği üzere yanlış uygulamalar, suçlunun hukuk sistemini denediği eylemden zaferle çıkmasına dayanarak, suç işlemenin korkulacak bir şey olmadığı algısının ortaya çıkmasına sebebiyet vermektedir.
Ceza Muhakemesi Yasası | Mustafa ARTUÇOsman YAŞAR, Hasan Tahsin GÖKCAN, Mustafa ARTUÇ | Yorumlu Uygulamalı Türk Ceza Kanunu
Ceza Hukuku Ceza Muhakemesi Hukuku Nedir?