Ses Konu Anlatım
Anasayfa4. Sınıf Fen ve Teknoloji Konu AnlatımıSes Konu Anlatım
Varlıkların titreşek oluşturdukları enerjiye ses denir. Yani ses, titreşim demektir. Ses, aynı zamanda bir enerji türüdür. Örneğin, yüksek sesle müzik dinlerken hoparlörün hareket etmesi bize sesin bir enerji olduğunu gösterir. Yine yüksek ses sonucu dağların yamaçlarında oluşan çığ olayı da bize sesin bir enerji olduğunu gösteren bir başka örnektir.
Titreşim sonucu ses üreten her varlık ses kaynağıdır. Ses kaynakları ise kendi arasında ikiye ayrılır:
Doğal Ses Kaynakları: Titreşim sonucu kendiliğinden ses üreten ses kaynaklarıdır. Örneğin, bütün canlı varlıklar (insanlar, hayvanlar) kendiliğinden ses ürettikleri için doğal ses kaynaklarıdırlar. Yine rüzgar, şelale, gök gürültüsü gibi doğa olayları da doğal ses kaynaklarına örnek verilebilir.
Yapay Ses Kaynakları: İnsanlar tarafından yapılan ses kaynaklarıdır. Radyo, televizyon, bütün müzik aletleri yapay ses kaynaklarına birer örnektir.
Ses, kaynaktan çıktıktan sonra her yöne dağılarak yayılır. Örneğin, suya attığımız taş su yüzeyinde titreşimlere neden olur ve taşın düştüğü yerden itibaren etrafa yayılan dalgalar misali seste dağılarak yayılır. Ses, en hızlı katılarda, sonra sıvılarda en yavaş ise gazlarda yayılır. Ses kaynağından uzaklaştıkça ses azalırken, ses kaynağına yaklaştıkça ses artacaktır. Bizler işitme duyumuzu kullanarak ses kaynağının yerini tahmin edebiliriz.
Sesin yüksek veya alçak olmasına sesin şiddeti (gürlük) denir. Teknoloji ile birlikte sesin şiddetini arttırmaya veya işitme yetimizi geliştirmeye yarayan mikrofon, hoparlör, megafon, işitme aygıtı, radar, sonar gibi araçlar kullanılmaya başlanmıştır.
Gürültü: Hoşa gitmeyen ve insanlar üzerinde olumsuz etki yapan düzensiz ve şiddetli seslerdir. Gürültü ses kirliliği demektir. Bütün kirliliklerde olduğu gibi ses kirliliği (gürültü) insan sağlığını olumsuz yönde etkiler. Örneğin, baş ağrısına, yorgunluğa, dikkat dağınıklığına, strese neden olur. Bu nedenden dolayı ses kirliliğini önlemek için önemleler almalı, dikkatli davranmalıyız.