22 Mayıs tarihinden bu yana, hem A.B.D. hem de küresel piyasalarda bazı önemli gelişmeler birbirini izledi. Öncelikle, kamu tahvil ve bonolarında yüklü satışlar gerçekleşti. Bu satışların sonucunda, A.B.D.'nin 10 yıllık tahvillerinin faizi %3 civarına kadar dayandı. Faizdeki yükseliş, %85-90 civarına denk geliyor. %3 civarında olan faiz, halen tarihi düzeyde düşük bir seviye olsa da, diğer makro ekonomik verilerle beraber düşünüldüğünde yeni bir dengeyi ifade ediyor ve söz konusu yükselişin konut piyasası üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini düşündürüyor. Nitekim, Temmuz ayı itibariyle yeni ev satışlarında son 3 yılın en yüksek düşüş oranı olan %13.4 kayıtlara geçti. Fed, yeni bir para politikası uygulamasına geçmeden sözlü olarak piyasaların psikolojisini değiştirerek parasal genişlemeyi yavaşlatmanın olası etkilerini bir anlamda test etmiş oldu aslında. Bilinçli mi yaptı? Bilemeyiz. Bilmeye çalışmak dedikodu, spekülasyon ve boşa harcanan bir zamandır. Bir gün Bernanke bir anı kitabı yazarsa öğreniriz. Fed, kısa vadeli faizleri kontrol edebilirken, uzun vadeli faizlerde benzer bir kontrol mekanizmasının çalışmadığını gördü. Sonuçta, yukarıda dile getirdiğim %13.4 oranındaki düşüşle karşı karşıya kaldı. Yani, verilerdeki düzelmenin "kalıcı" olmayacağının güçlü bir sinyalini almış oldu. Uzun vadeli faizlerdeki artışın ortaya çıkardığı olasılıklar, verilerin kalıcılığını tehlikeye attı. Sonuçta, Eylül ayı pas geçildi. Şimdi, bundan sonra ne olacağını merakla bekliyorum. Fed, uzun vadeli faizler konusunda bir adım atacak mı? Parasal genişleme sürekli devam edemeyeceğine göre, uzun vadeli faizler nasıl aşağı indirilebilir ki konut piyasasındaki olumsuza doğru giden gelişme toparlanabilsin? A.B.D.'deki inişli çıkışlı büyüme performansının ardında, büyük ölçüde toparlanan konut piyasasının var olduğunu unutmamak lazım. Önümüzdeki dönemde ben, bu sorulara yanıt arayacağım ve piyasaları bu gözle takip edeceğim. Şu anda tahmin dahi edemediğim bir gelişmeyle hangi dengelerin ortaya çıkabileceğini bilemiyorum. Bu şekilde, kendimi kapalı kapılar ardındaki konuşmaları tahmin etmeye dayalı, ekonomik analizden uzak konuşmalardan da uzak tutmuş olacağım umarım.
"Değerli Kabataşlı'lar, sayın
davetliler, ama herşeyden daha önemlisi, değerli öğretmenlerimiz ve sevgili
﻿﻿Şubat 2014'te 106. yılını kutlayacağımız bu büyük okulun yeni bir
eğitim-öğretim yılını daha açmaktayız. Ülkemizin her köşesindeki öğrenciler
için özel olan bugünün devamındaki uzun bir sezonun öğretmenlerimiz ve
öğrencilerimiz için sağlıklı, mutlu ve başarılarla dolu geçmesini temenni
ederim. Yeni bir sezonun başlangıcı her öğrenci için özeldir ama bu heyecanı
camia olarak öğrencisi, öğretmeni, velisi ve mezunuyla yaşayan eğitim kurumları
çok azdır. Kabataş, bugünü camia olarak yaşayan ülkemizdeki az sayıdaki
kurumdan biridir. Bu nedenle bugün hepimiz için çok özeldir.
Kabataşlılar Derneği olarak, okulumuzun mezunlarını her zaman birlik ve
beraberlik içinde tutmaya çalıştığımız bu çatının altında, büyük bir Kabataş
tarihi ve kültürünü bu büyük camia ile paylaşmaya, yaşamaya ve yaşatmaya
çalışıyoruz ve görüyoruz ki herşey, tam 106 yıldır başlangıcı yapılan bu büyük
serüven ile başlıyor. Ama, asla bitmiyor. Kanımıza işleyen Kabataşlılık ruhu,
birlik ve beraberliği, bir ömür bizlerle birlikte yaşıyor.
106 yıl boyunca, burada başlayan bazı hayat hikayeleri, ülkemizin ve
Kabataş'ımızın ortak tarihine mal olmuş yerlerde ve olaylarda zamansızca
sonlandı. Balkan Savaşları'nda, Çanakkale'de bir hilal uğruna kaybettiğimiz
güneşlerimiz oldu. Kırmızı-beyaz olan renklerimiz, kırmızı-siyah oldu. Bu büyük
heyecanla başlayan bu serüvenin okul döneminin bitişini kutlayamadan kapatmak
zorunda olduğumuz günlerimiz oldu tarihimizde. Dönem dönem bizi acıya boğan
olaylar yaşasak da, bize bu günleri veren büyüklerimizin, ağabeylerimizin
bıraktıkları mirası camia olarak bir yaşam dersine çevirdik ve yaşattık. İşte
bu yüzden Kabataş bir gelenek oldu. Kırmızı, kanımızı, siyah ise tarihi onur ve
gururumuzu temsil etti.
Gelenek, asla ve asla geçmişe takılıp kalmak olmadı Kabataş'ta. Bizim için
gelenek, geçmişimizden çıkardığımız bilgi, görgü ve tecrübelerle bizi geleceğe
götürecek bir felsefe ve prensipler yaratmak anlamı taşıdı hep. Kabataş,
bilimin, aydınlanmanın, bilgiyi toplum yararına kullanmanın önemini öğretti
bize. Hepimiz gençtik, geleceğe atılan birer oktuk ve dağıldık hem ülkemizin
hem de Dünya'nın dört bir yanına. Fakat, nerede, nasıl ve hangi koşulda olursak
olalım, Kabataş'ın bize verdiği ilkeleri günlük hayatımızda hep uyguladık. Bu
camianın mezunları olmanın bize verdiği toplumsal sorumluluğu ve ağırlığı her
zaman hissettik. Hangi meslek grubuna dahil olduysak, hep bir fark yaratmanın
peşinde olduk. Çünkü, o elleri öpülesi insanlar, yani öğretmenlerimiz, at
gözlüklerinizi çıkarın demişlerdi bize. Ne iş yaparsanız yapın ama en iyisini
siz yapın demişlerdi. Yaşamı sadece çevrenizden ibaretmiş gibi algılamayın
demişlerdi. Ülkenizi, Dünya'yı ve evreni anlamanın ve algılamanın peşinde olun
demişlerdi. Geleneklerinizden aldığınız güçle, değişimin, dönüşümün liderleri
olabilin ve hiçbir fikrin asla bağnazı olmayın demişlerdi bize. Büyük bir
insanın, Atatürk'ün elinde hiçbir şey yokken neler yaratabildiğinin öykülerini
anlatmışlardı bize. Yani, yaşamın içinde sonradan anladık ki, biz bir lisede
değil, hayatın tam ortasında okumuşuz meğer.
Bugün, tüm Kabataşlı öğretmenler için başarılar dilemek zorundayız. Nasıl ki
biz mezunlar olarak bir bayrak taşıyorsak, Ömer Seyfettin'lerin, Behçet
Necatigil'lerin, Behçet Kemal Çağlar'ların, Kör Salih'lerin, Galip
Vardar'ların, Zeria Bali'lerin, Oktay Tuncer'lerin ve daha nice devasa
isimlerin kendilerine bıraktıkları büyük bir mirasın yükünü de bugünün değerli
öğretmenleri taşımaktalar. Kendilerine, bu kutsal görevde başarı diliyor ve her
an, her ihtiyaçlarında mezunlar olarak emirlerinde olduğumuzu bildirmek
Bugün, öğrenci ve öğretmenlerimizin günü. Ancak, okulumuza yeni başlayan taze
Kabataşlı kardeşlerimiz için herkesten farklı anlamlar taşıyan bir gün. Bu
sabah itibariyle, artık sizler de birer Kabataşlı oldunuz. Aramıza hoşgeldiniz.
Bizler ve bizden çok öncekiler de yukarıda bazı örneklerini verdiğim şartlarda
Kabataş'a adım attılar. Sizler, geçmişten gelen bu büyük geleneğin artık birer
parçasısınız. Şimdiden sizleri çok seviyor ve sevgiyle kucaklıyoruz. Sizlere
önce sağlık, sonra yüksek ahlaki değerlerle yoğurulmuş aydınlık ve geleceğe
bakan bir eğitim sürecinin büyük başarılarla dolu geçmesini diliyoruz. Sizlere
çok çalışmanızı öneriyoruz. Yılmadan, inatla çalışmanızı istiyoruz. Sizler,
başarılı olmak zorundasınız. Ama, gençliğinizin tadını da eğitiminizle dengeli
bir şekilde çıkartmaktan geri kalmamanızı öneriyoruz. Kabataş, bize çok yönlü
insanlar olmayı öğretti.
Aradan yıllar geçti. Fakat, bizler buradayız. Mezun olduk, her okul açılışında
buradaydık. Arada, biraz yok olduk, hayatlarımızı düzenledik. Ama, yine
köklerimize döndük. Çünkü bizler Kabataşlıyız. Tanrı'dan, hayatımızın sonuna
kadar bu camianın havasını solumayı temenni ediyoruz.
Yeni eğitim ve öğretim yılının ülkemizin her yerinde sağlık, sevgi ve başarı
dolu geçmesini diliyorum. Bugün, bu camianın burada toplanabilmesine, bu
geleneği yaşatabilmesine vesile olmuş tüm yaşayan ve Hak'kın rahmetine kavuşmuş
öğretmenlerimizi ve mezunlarımızı saygı ve minnetle anıyorum. Türkiye
Cumhuriyeti'ni bize emanet eden, başta Büyük Atatürk olmak üzere
Cumhuriyet'imizi sonsuzluğa taşımak fırsatını bize vermiş tüm şehitlerimizi ve
bize ilham kaynağı olmuş büyüklerimizi rahmetle yad ediyorum.
Sudan, Ortadoğu'nun bir parçası değil ama yakın. Ülkede, Arap kültürü hakim. Afrikalı yerlileri Çad sınırına sürmüş El Beşir. Müthiş bir insanlık dramı yaşanıyor. Sarı humma aşımı olup, bir de Lariam adlı sıtma ilacını kullanarak Sudan'a gittiğimde gördüklerim de çok şaşırtmıştı beni. Bu sıtma ilacını sakın ama sakın kullanmayın bu arada. Zaten yasaklandı. Benim başıma da büyük dert açmıştı. Başkent Hartum'un ilk asfalt yolunun yanlış hatırlamıyorsam 2005'te yapıldığını öğrenmiştim. Çalışma kültürü yok gibi bir şey. Havaalanında Hilton Oteli reklamları var panolarda. Bu fakirliğin içinde, Hilton burada neden otel açar diye düşünüyorum bir an ama sonradan öğreniyorum ki Hilton, çakma Hilton. Bu çakma kurum kültürü bir hayli yaygın ülkede. Bir Sudanlı'ya mülakat yapıyorum bir gün. Bitirdiği okulun Cambridge olduğunu söyledi. Ben de, Hartum'daki mi diye sordum. Evet dedi. Durum anlaşılmıştır, teşekkür ederim dedim. Cambridge'in bile çakması varsa ülkede ve bunun reklamı yapılıyorsa, hangi fikri mülkiyet hakkı, hangi hukuk? Birgün, bir ofis ortamında çalışıyorum. Yan yana iki masa arasında duran bir banka talimatı görüyorum. Üzerindeki tarih 15 gün önceye ait. Bunu neden dosyalamadınız diyorum. İşlem yapılmadı daha diyorlar. 15 gündür o talimatın orada durup da işlemin yapılmama nedeni daha da ilginç. O yan yana masalarda oturan ve talimatı yazan, yanındaki kişiye talimatı yazdığını söylememiş. Talimatı gören de, bu evrak neden burada duruyor diye 15 gündür soru sormamış. Hergün görüyor o yazıyı gözünün önünde oysa. Böylece, bir tedarikçi ödemesi de yapılamıyor. Parayı alacak adam yırtınıyor parayı alsın diye. Adam haklı. Talimat gidince, işlem yapılsın diye bir 3-5 gün de bankada bekleyecek muhtemelen. Çünkü, benzer bir talimat aldım-verdim vakasının bankada da yaşanması çok kuvvetli bir olasılık.
22 Eylül'de Almanya'da seçim var. Büyük ihtimalle Merkel çıkacak seçimden. Geçen akşam, Steinbrück ile bir Alman kanalında tartışma programında izledim kendisini. Kazanacak gibi gözüküyor. Kim kazanırsa, güç kazanmış ya da tazelemiş olacak. Bu durumda Almanya, başına dert gibi gözüken ülkelere karşı sertleşmeyi masaya getirir mi? Getirse de, getirmese de Euro Bölgesi için en kötü geride kalmadı. Bu en kötü denen şey, yeniden kapıyı çalabilir ve bir Avrupa turuna çıkabilir. Bu nedenle, Almanya seçimleri ve bölgeyi nasıl etkileyeceği önemli. A.B.D., Ekim'de yine borç tavanını konuşacak. Yine, Cumhuriyetçi'ler ve Demokrat'lar beyanatlar verecek. Obama rest çeker gibi yapacak ve Amerika'da kamu harcamaları duracak mı sanıyorsunuz? Hayır. Bir sürü manevra çekilecek ama iş tatlıya bağlanacak. Gündemin meşgul olması lazım. Fed var, Suriye, İran, Rusya var, bu haberleri konuşmaya hevesli koca bir Dünya basını var. İlgiyi bir ara başka noktalara çekmek lazım. Tartışıyor, kavga ediyor gibi yapıp, "değerli denge" kavramı çerçevesinde Dünya kamuoyunun yatay ilgi düzeyine çekilmesi gerekiyor. Küresel bir gücün başı olarak Obama'nın herkesi ve her şeyi düşünmesi lazım.