Kuran-i Kerim Pratik olarak Nasıl Öğrenilir
On 15 Mayıs 2014
Mesleğinde maharetli, bir ömür Kur’an’a hizmet ederek yüzlerce “Hafız ve Ehl-i Kur’an” yetiştiren hocalarımızın bu yöntemlerden
daha güzelleriyle eğitim yaptıklarından hiç şüphe yoktur. Bizim niyetimiz bu alandan yapılabilecek daha vasıflı çalışmalara bir basamak olabilmektir. Kur’an-ı Kerim öğreten hocalarımızı ve ilmiyle, malıyla, canıyla ve hizmetleriyle kendilerini bu yola adayan mü’minleri hayırla ve rahmetle yâd eder, bu küçük çalışmanın Rabbimizin kelamı Yüce Kitabımız Kur’an’a hizmette küçük de olsa bir katkısının olmasını temenni ederiz… Tevfîk Allah’tandır…
Şeddelerin öğretiminde aynı sistem kullanılır. Önce tahtaya yazılan alfabe üzerinden bütün harfler şeddeli olarak (أَبَّ إِبَّ أُبَّ أَتَّ إِتَّ أُتَّ …) şeklinde harekeli bir elif ile okutulur. Harflerin mahreçlerinin iyi kavratılması için yüksek sesle ve doğru telaffuzlarla koro çalışması yaptırılır. Sonra da örneklere geçilir.
Yüzüne takip çizelgeleri için iki örnek çizelgenin başı:
……………………. KUR’AN KURSU
KUR’AN-I KERİM DERSİ YÜZÜNE OKUMA ÇİZELGESİ
Adım ve Soyadım :
İlk Okuyuşumdaki Süre
Son Okuduğumdaki Süre
Manasını okuyup okumadığım
آ إِى أُو باَ بِى بُو …)) (أَبَّ إِبَّ أُبَّ أَتَّ إِتَّ أُتَّ …) أَبْ إِبْ أُبْ أَتْ إِتْ أُتْ …) )
KUR’AN EĞİTİMİNDE VERİMLİLİK VE KALİTE
Kur’an eğitiminde verimliliği artırmanın en önemli şartı ders hocasının kendisini geliştirmesi, okuyuşunu güzelleştirmekten geri durmaması, öğrencileriyle güzel iletişim kurabilmesi, teknolojik imkanları dersine uyarlayabilmesi ve dersinin özel öğretim yöntem ve tekniklerini güncellemesiyle mümkündür. Kur’an hocası bilmelidir ki öğrenme ve öğretme sürecinde her an yenilikler olmaktadır. Ders içi etkinliklerle, eğitim araç ve gereçleriyle eğitim-öğretim ortamının zenginleştirilmesi gerekmektedir. Bu bölümde verimli bir Kur’an eğitimi için ne tür çalışmaların yapılabileceğine dair bazı görüşleri sunacağız:
Kur’an hocasının defterinde öğrencilerinin listesi olur. Öğrencinin yüzünden ve ezberden her dersteki okuyuşları kaydedilir. Puan verilerek veya özel işaretlerle öğrencilerin durumları not edilir. Bu çalışmayla Kur’an okumadaki gelişim süreci öğretici tarafından gözlemlenmiş olacaktır.
Bazı dersleri, özellikle de talim ağırlıklı dersleri okul mescidinde veya uygun bir mekanda öğrencilerin halka halinde bulunduğu koro uygulaması ile işlemek güzel olur.
Kur’an-ı Kerim okumayı ve öğrenmeyi teşvik ve dersi sevdirmek için “Kur’an okumak, öğrenmek ve bazı sureleri okumakla” ilgili hadisler öğrencilere yazdırılabilir ve açıklaması yapılabilir.
Yüzüne ve ezber derslerinde yeri geldikçe bazı ayetlerin anlamı açıklanır.
Bazı sure ve ayetlerin tefsiri başarılı ve kabiliyetli öğrencilere araştırma ödevi olarak verilebilir. Kısa ve özlü cümlelerle sınıfta anlatmaları istenebilir.
Yüzüne okunan bölümlerin anlamını öğrenciler okuyup neler anlatıldığını beş-on maddede özetleyebilirler. Meal ve tefsir çalışmalarında, grup çalışması veya gruba araştırma ödevi de verilebilir.
Her dönem veya her yıl için Kur’an-ı Kerim’le ilgili okunacak bir kitaplar seçilir ve okutulabilir.
Kur’an hocası “en iyi müfettiş öğrencidir” ilkesinden hareketle ders işleyiş yöntemiyle ve öğrencileriyle iletişimiyle ilgili onların yazılı değerlendirmelerini alır. Öğrencilerinden gelen görüşleri dikkate alır.
Yüzüne, ezber ve tecvit derslerinde daha verimli olmak için mümkün olursa kalfa usulünden yararlanılabilir.
Kur’an kıraatinde öğrencileri toplum huzurunda okumaya alıştırmak ve kürsü tecrübesi kazandırmak için mescitte, salonda veya sınıfta mikrofonla okumaları organize edilebilir. Bu etkinlikle öğrenci derse ilgi duyacak, daha çok çalışacak ve daha dikkatli okuyacaktır.
Derslerde fırsat buldukça Sahabe-i Kiram’ın Kur’an ezberlemesi ve okumasıyla meşhur olanlarının ve meşhur kıraat imamlarının hayatlarından bahsedilebilir.
Yine fırsat buldukça öğrencilere farklı hafızların örnek okuyuşları dinletilir ve öğrenciler güzel Kur’an okumaya teşvik edilir.
Kur’an eğitiminde emeği geçen üstadların veya Kur’an kıraatıyle ülkemizde ve dünyada meşhur olan hocaların ve hafızların hayatlarını anlatan kitap ve CD lerden istifade edilebilir. Öğrencilerimiz bu kitapları okuyarak ve CD leri izleyerek Kur’an-ı Kerim’e ve öğrenip – öğretmeye daha fazla ilgi göstereceklerdir.
Erkek öğrenciler arasında olduğu gibi kız öğrenciler arasında da güzel Kur’an okuma yarışmaları yapılabilir. Bu çalışma sınıf içinde de yapılabilir.
Hafız öğrencilerin hafızlığını kuvvetlendirecek çalışmalar yapılır. Bunun için de her hafta en az bir iki cüzden sınav yapılabilir.
Kur’an-ı Kerim dersinin daha verimli olması için cami, Kur’an Kursu veya İmam Hatip Liselerinde özel bir Kur’an sınıfının olması (Kıraat Laboratuarı) çok güzel olur. Bu sınıfta tecvitlerle ve Kur’an’la ilgili afişler, tablolar, tecvit şeması, Kıraat imamlarının hayatlarının yazılı olduğu tablolar. Kur’an öğrenme, öğretme, okuma ve anlama ile ilgili ayet ve hadisler, Meşhur Kur’an üstad ve karilerinden CD ve kasetlerler gibi ders materyalleri, bilgisayar ve projeksiyon gibi araç ve gereçler bulundurulur. Öğrenciler sınıfa girdiğinde kendilerini Kur’an’ın manevi ikliminde hissederler. Derse daha güzel motive olurlar.
Görev yaptığımız kuruma ve öğrencilerimizin durumuna göre çevremizde bulunan emekli, görevli veya bu işin ehli hocaefendilerle diyaloga geçip mutlaka öğrencilerimizin özel ders almaları sağlanabilir. Bu anlamda çalışmaları olan ve özel dersler verilen mekanlara da öğrencilerimiz yönlendirilmelidir. Bunun için organizeler yapılmalı, eğitime yardımcı olacak fahri öğreticilere mektupla öğrencinin okuyacağı ve çalışacağı alan bildirilmeli, öğrencilerin çalışmalarını düzgün bir kayıtla öğretmene bildirmeleri sağlanmalıdır. Hatta öğrencilerimizin öğrendiklerini camilerde uygulamaları konusunda yardım istenebilir. Müezzinlik ve yaşı müsaitse imamlık yapmaları konusunda müftülük yoluyla diyaloga geçilip uygulamalar yapmaları istenir. İmamlardan da öğrencilerin her bir görev için derecelendirmeler yapmaları istenir ve bu evraklar öğretmende toplanır. O da öğrencilerinin durumunu takip eder. Bu çalışmada öğrenciler, uygulamanın içinde olduğu için daha iyi yetişirler. Bu çalışmayla öğrencilerimiz okullarını ve yaptıkları görevlerini daha çok seveceklerdir.
Öğrencilerimizle ara sıra hatim okumaları organize edip sınıfta küçük ikramlarla duasının yapılması Kur’an-ı Kerim okumaya teşvik için güzel bir etkinlik olacaktır.
Kur’an eğitiminde verimliliği artıracak çalışmalardan birisi de öğretici / hoca tarafından dersi işleniş yöntem ve tekniklerini yazmaktır. Derslerin nasıl işlendiği, hangi öğretim yöntemleriyle nelerin öğretildiği yazılır. Derslerin işlenişi ve etkinliklerle ilgili planlamalar ve akla gelen orijinal çalışmalar kayda geçilir. Uygulamaya konulur. Ders içi uygulamalarımızı kaydetmek ve bizden sonraki meslektaşlarımıza aktarmak Kur’an öğretiminde verimlilik ve kalitenin artmasına katkı sağlayabilir.
Kur’an hocalarının derslerin işlenişi ve içeriği üzerine meslektaşlarıyla yapacakları istişareler ve karşılıklı paylaşımlar dersin verimliliğinin artmasına büyük katkı sağlayacaktır. Derslerde kullanılan eğitim materyallerinin ve uygulanan etkinliklerin karşılıklı paylaşımı öğrencinin kalitesini yükseltecektir.
KUR’AN-I KERİM EZBERLEME’DE YÖNTEMLER
Hafızlık yaparken veya Kur’an-ı Kerim’den sureler ezberlerken aşağıdaki yöntemler uygulanabilir:
Ezbere başlamadan önce kalbî hazırlık için…
JYüce Allah’ın sözlerinin ezberlendiği düşünülerek mânevî heyecan diri tutulur. ”Ya Rabbi! Ben senin kitabının ayetlerini ezberlemek ve öğrenmek istiyorum, bana ezberlemeyi ve öğrenmeyi kolaylaştır” duası gönülden terennüm edilir.
JZihnen ve kalben ezbere yoğunlaşmak ve mânevî heyecanı sağlamak için gerektiğinde iki rekat “Hâcet Namazı” kılınır, dua edilir ve istiğfar okunur.
JEzbere başlamadan önce yapılması ve tamamlanması gereken işler varsa bir an önce tamamlanır. Zihni meşgul edecek şeylere fırsat verilmez. Buna rağmen şeytan vesvese verebilir. Zihni meşgul edecek problemleri akla getirerek var gücüyle çalışmaktan alıkoymaya çalışabilir. Bunun bir oyun olduğu bilinir, vesvese tuzağına düşmeyerek çalışmada kararlılık gösterilir. “Boşa uğraşma! Ne kadar işim olursa olsun bugün, bu saatte benim en önemli işim Rabbimin ayetlerini ezberleyip anlamaya çalışmaktır.” denilerek ezbere devam edilir.
JMânevî istekliliği canlı tutmak için Hadis-i Kudsîde buyrulduğu gibi Yüce Allah’ın “Kur’an’la meşgul olduğu için dua etmeye, bir şeyler istemeye fırsat dahi bulamayanlara, dua edip isteklerde bulunanlardan daha çok vereceği” müjdesi hatırda tutulur.
JEzber çalışılan mekanın sade ve sessiz olmasına dikkat edilir. Sade bir mekanda gözleri ve zihni meşgul edecek şeyler olmaz ve Kur’an ezberlemeye yoğunlaşmak daha kolay olur. Bir de mümkün oldukça ezber yapılan mekan değiştirilmez. Çünkü yeni şeyler görmek dikkatleri dağıtır, gözü ve gönlü meşgul eder.
JEzber yapmak için zihnin saf ve duru olduğu, karmaşık düşüncelerden arındığı, günün yoğunluğu ve yorgunluğunun olmadığı anlar tercih edilir. Bunun için de genellikle sabahları uygundur. Eğer, ezberlenecek bölümler bir gün öncesinden akşamleyin en az on defa okunur veya üzerinde biraz çalışılırsa daha iyi olur.
JEzberleyecek bölümün meali dikkatlice okunur. Biraz Arapça bilenler, meal yardımıyla da olsa tercümesi üzerinde çalışırlarsa çok güzel olur. Ezberlenen bölümlerin mealini bilmek, duygu ve zihin boyutunu canlı tutuğu gibi Kur’an’ın anlaşılmasına da ışık tutar. Bu şekilde çalışmanın ezberlenen bölümleri kolay hatırlamaya da önemli katkısı olacaktır.
JHarflerin mahreç ve telaffuzlarının doğru ve düzgün olmasına, tecvit kurallarına dikkat edilir. Yanlış ezberlendiğinde veya tecvit kurallarına riayet edilmeden ezberlendiğinde sonradan düzeltmek çok zor olmaktadır. Bu hususta talim dersi alarak veya CD lerden yardım alarak çalışmalar yapılır.
J Devamlı olarak aynı hatla yazılmış Mushaf-ı Şeriften ve aynı hatla yazılmış yerlerden ezberlenilir. Çünkü gözler, ezberlenen bölümlerin fotoğrafını çeker ve hafızaya kaydedilmesine yardımcı olur. Aynı hatla ve sayfa düzeni ile kaydedildiği için de ezberlemek ve hatırlamak da çok kolay olur.
JEzber yaparken hafif sesli okumaya özen gösterilir. Sesli çalışıldığında kulaklardan da yardım alınmış olur. Böylece ezberleme sürecine daha çok duyu organlarının desteği sağlanmış olacaktır. Görerek, okuyarak ve duyarak ezberlemek, süreci hızlandırdığı gibi hafızaya kaydı da sağlamlaştırır.
JEzberlerken ayetler teganni ile yani hafif olarak makamlı bir şekilde okunmaya çalışılır. Burada aşır okuyuşu değil normal hızda okumak tercih edilir. Devamlı aşır okuyuşuyla ezber yapmak zor olduğu gibi, zamanı kullanmak açısından da iyi olmaz.
JBir sayfa veya sure ezberlenmeye başlamadan önce mahreç, telaffuz ve tecvitine dikkat edilerek en az on defa yüzüne okunur. Dinleme imkanı varsa üç dört defa dinlenir.
JYüzüne okuma işlemi tamamlandıktan sonra, ezberlenecek bölümden önce birinci ayet ezberlenir ve en az üç defa ezbere tekrar edilir. (Uzun olan ayetlerde vakıf işaretleri dikkate alınır.)
Jİkinci ayet ezberlenir ve üç defa tekrar edilir. Ardından ezberlenen bu iki ayet üç defa tekrar edilir.
JSonra da sıradaki ayet ezberlenir ve üç defa tekrar edilir. Ezberlenen üç ayet birlikte tekrar edilir. Aynı metot ezberlenecek bölüm bitirilinceye kadar uygulanır.
JAyetlerin ezberlenmesi bu şekilde bittikten sonra ezberlenen bölümün tamamı en az on defa tekrar edilerek iyice pekiştirilir. Ezberim tamamdır düşüncesiyle bu pekiştirmenin ihmali çok yanlıştır. Çünkü hafızalara kayıt ancak bu çalışmayla olur.
JEzberlenen bölümlerin her fırsatta ve özellikle de namazlarda okunması pekiştirmeyi kuvvetlendirecektir.
JManasıyla beraber yapılan bu ezber çalışması; ayetlerdeki kurtuluş mesajlarına kulak vermeye, üzerinde düşünmeye, hayata taşımaya ve uygun zeminlerde insanlara ulaştırmaya vesile olacaktı.
Kur’an-ı Kerim Öğrenme Metodlarını Anlatan Bu Değerli Yazı http://dersdinkulturu.blogcu.com’dan alınmıştır.
en hızlı Kur'an nasıl öğrenilir, kur'an-ı kerim öğrenme metodları, kuran öğrenme, kuran öğrenme metodları, kuran öğrenme yolları, Kuran-ı kerim nasıl öğrenilir, kurani kerim öğrenme, pratikten kuran öğrenme
Kainattaki Düzenin Nedeni Nedir?
İbadetin İlkeleri ve Kapsamı Hakkında Bilgi