PEKİ YA ERGENLERİN HAYALLERİ? – Psychologies
Küçüktüler, oyunlarında ve hayal güçlerinde birer kahramandılar. Ergenliğe girince, okul ve meslek seçimi baskısı altında hayallerini unuttular, ancak yetişkinlerin dünyası da onlara cazip gelmedi. Ergenlerin arzularını bulmalarına ve bu doğrultuda bir yaşam kurmalarına nasıl yardımcı olabileceğimizi Klinik Psikolog ve Psikanalist Dr. Neslihan Zabcı anlatıyor.
Gençlere gelecekte ne yapmak istediklerini sorduğumuzda, biraz fazla pragmatik yanıtlar verdiklerini hissediyoruz, kendilerine hayatı daha geniş bir bakış açısından görme izni vermiyorlarmış gibi.
Evet, “Gelecekte ne yapmak istiyorsun?” sorusuna, ‘Zengin olmak‘, ‘Başarılı olmak‘, ‘Ünlü olmak‘ yanıtlarını veren gençlerin giderek yaygınlaştığından bahsediyorsunuz, doğru bir tespit olduğuna katılıyorum. Günümüzde teknolojideki ilerlemeler, görünür olup sahip olduklarını gösterme ve bakışları üzerine çekme gibi kısa yoldan narsistik kazanımların önünü açtı. Değerlilik duygusu sağlayan ve benliğe iktidar kazandıran bu dinamikler günümüzde öylesine güçlendi ki artık gençler iç dünyalarına dönüp tutku duydukları bir alanı keşfetmektense bu sonuçları hedefliyorlar. Amaç, ötekinin bakışı yoluyla değerli ve önemli hissetmek. Oysa temel mesele gencin ‘ne olmak‘ istediği değil, yaşamı boyunca ‘ne yapmak‘ istediğini keşfetmesidir: Ne yaparsam mutlu olurum? Ne yaparsam bu bana haz verir ve kendi içimdeki coşkuyla buluşurum?
Anne-babalar ergenlerin hayallerini nasıl destekleyebilir?
Kendi gerçekleşmemiş arzularını onlara yansıtmayarak ve böyle bir beklentiden vazgeçebilme yoluyla destekleyebilirler. Bazen ebeveyn ergene kendi eksikliğini tamamlayacak veya seçtiği ‘önemli‘ meslekle ona değer kazandıracak bir ‘nesne‘ olarak bakar. Bu bir anlamda ergeni yok sayar ve onu değersizleştirir. Kaldı ki önümüzdeki gelecekte hangi mesleğin önemli olacağını bilmiyoruz. Bu konuda tahminler var ve bunlar önem atfedilen eski klasik meslekler asla değil, ancak teknoloji o denli hızlı ilerliyor ki… En geç 2035’te çalışanların neredeyse yarısının ofise gitmeyip yarı zamanlı evden çalışacağı söyleniyor. Bilginin değil, iletişim becerilerinin, her duruma adaptasyon yetisinin ve en önemlisi de bireysel yeteneklerin öne çıkacağı yepyeni bir gelecekten bahsediliyor. Yani bildiğimiz tüm kavramların alaşağı olacağı çok farklı bir dünya ile karşılaşacağız.
Ebeveynlerin sınırlayıcı inançlarının çocuğun hayalleri üzerinde nasıl bir etkisi var?
Maalesef bazı gençler, anne-babalarının arzularına karşı çıkamıyorlar. Şüphesiz, bu gibi durumlar genellenemez ve sorunlu anne-baba-çocuk ilişkilerinden kaynaklı olarak ortaya çıkarlar: Anne babadan ruhsal anlamda ayrışamama ve bireysel bir kimlik geliştirememe (bağımlılık), onlara karşı kendini borçlu hissetme ve suçluluk duygusu, anne-babayı güçsüz algılayarak onlara destek olma arzusu gibi. Bunların tamamı ebeveyn kaynaklıdır; aşırı koruyuculuk veya tam tersi destek eksikliği ya da çocuktan ailesine dayanak olmasını bekleme, gencin kendi arzusundan vazgeçmesi gibi olumsuz bir sonuca yol açabilir.
Ergenlerin hayalleri her zaman çok gerçekçi olmuyor. Eğer şarkıcı olmak veya çektikleri videoları YouTube’a yükleyerek hayatlarını kazanmak istiyorlarsa, ne yapmalı?
Gelecekte neyin anlamlı, önemli veya değerli olacağını bilmiyoruz. Önemli mucitlere, sanatçılara veya bilim insanlarına baktığımızda, onların geçmişte çevreleri tarafından hayalperest olarak nitelendirildiklerini görürüz. Önemli olan ergenin tutkusudur ve nasıl mutlu olacağını tanımlamasıdır. Bu nedenle dışarı değil, kendi ‘içine‘ bakmalıdır. Peki, ebeveynin katkısı ne olabilir? Ona aklıyla değil, kalbiyle hareket etmesini tavsiye etmek ve hayalini gerçekleştirme konusunda destek olmak. Örneğin; gelecekte YouTube’ta video çekmek isteyen bir gence, bu arzusunu destekleyecek kazanımları nasıl edinebileceği konusunda rehberlik edilebilir. Bölüm seçerken, görsel tasarım ağırlıklı bir bölüm seçmesi, ancak çektiği videoyu daha etkili kılabilmeyi öğrenmesi için de yan dal olarak psikoloji ve işletme derslerini içeren bir program oluşturması teşvik edilebilir. Anne-babanın aslında tek yapması gereken, genci iç dünyasına yolculuk etmeye ve hayatta ne yapmak istediğini düşünmeye teşvik etmek. Gerisini gençlere bırakabiliriz!
Etiketler: adaptasyon aile anne baba arzu benlik çocuk ebeveyn ergen hayal narsistik suçluluk