MİLLİ KALKINMA DOSYASI /// Prof. Dr. Haluk Günuğur : Böyle bir girişim Montrö Sözleşmesi’nin sonu olur
Ocak 5, 2020 Ocak 7, 2020 ~ isnetozelburo
Prof. Dr. Haluk Günuğur : Böyle bir girişim Montrö Sözleşmesi’nin sonu olur
LİNK : https://odatv.com/boyle-bir-girisim-montro-sozlesmesinin-sonu-olur-05012059.html
Nurzen Amuran sordu, Gedik Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Haluk Günuğur yanıtladı…
Odatv, 05.01.2020 08
Haluk Günuğur: 20 Temmuz 1936 tarihli Montrö (Montreux) Boğazlar Sözleşmesi ile sadece İstanbul Boğazı değil aynı zamanda Marmara Denizi ve Çanakkale Boğazı da sözleşmeye dahil edilmiştir… Bilindiği gibi bu Sözleşme, 24 Temmuz 1923 tarihli Lozan (Lausanne) Barış Antlaşması’nın Boğazlarla ilgili statüsünü değiştirmiştir. Gerçekten, Lozan’a göre Boğazlar Bölgesine Türk askeri yerleştirilemiyor, buralarda tahkimat yapılamıyor, savunma tedbirleri alınamıyordu. Asıl sorun buydu. Yabancı askerler Boğazlar bölgesinden çıkarılmıştı ama bölgeye Türk askeri de sokulamıyordu. Hem Çanakkale Boğazı, hem Marmara Bölgesi, hem de İstanbul Boğazı silahsız, askersiz, savunmasız bırakılıyordu. Lozan statüsüne göre bu bölgede, hiçbir istihkâm, hiçbir topçu tesisi, hiçbir deniz üssü olmayacaktı.
Günuğur: Elbette. Dokuz devlet temsilcisinden oluşan bir “Boğazlar Komisyonu” görev üstlenmişti. Bu Komisyonun başkanı gerçi Türk’tü ama Türkiye, dokuz üyeli komisyonda sadece bir oya sahipti. Kaldı ki, Boğazlardan savaş gemilerinin ve uçakların geçişini Türkiye denetleyemiyor, sadece Boğazlar Komisyonu bu yetkiyi kullanıyordu. Bu uygulama ile dediğiniz gibi bu statü, Türkiye’nin ulusal egemenliğiyle bağdaşmıyordu.
Günuğur: 9 Kasım 1936 tarihinde yürürlüğe giren Montrö Sözleşmesi ile Türkiye’ye “mutlak egemenlik devri” yapıldı. Türkiye’nin bölgede silahlanması sağlandı. Türkiye, Montrö öncesinde Boğazlar Sözleşmesi’ni değiştirmek isterken, Birleşik Krallık’ın desteğini aldı ve Lozan’dan sonra bölgede “koşulların değiştiği” tezine dayandı. Haklıydı. Koşullar değişince anlaşmalar, sözleşmeler de değiştirilebilirdi. Bu ilkenin Uluslararası Hukukta yeri vardır. “Rebus Sic Stantibus” kuralı bunu öngörür.
– Savaşan tarafların Boğazlardan geçecek savaş ve ticaret gemileri engellenemeyecekti,
– Ayrıca, askerden arındırılmış statüdeki Boğazların her iki yakasındaki Türk toprakları, güvenlik açısından çok hassas bir konuma geleceğinden, Birleşik Krallık ve müttefikleri, Türkiye’yi savaşa sokmak için her türlü kışkırtma ve tahrik faaliyetlerini kolaylıkla uygulama imkânına sahip olacaklardı. Montrö ayrıca savaş yıllarında SSCB’ye yapılan askeri yardımların Boğazlardan geçmesini önlemiş ve bu yardımların Baltık denizinden yapılmasını zorunlu kılmıştır.
Günuğur: Örneklerle anlatayım. Başta ABD olmak üzeri birçok büyük devletin savaş gemileri, herhangi bir tonaj limiti olmaksızın, ön bildirimde bulunmaksızın, Karadeniz’de kalış sürelerini ve geçecek gemi sayılarını kendileri belirleyerek gelip, Kanal’dan değil yine Boğazlardan geçerler…
……………………………………………………. (Söyleşinin gerisi Libya’ya asker göstermekle ilgili)
Amuran: . . . . Çok teşekkürler.
Güvenlik içinde yayınlandı	GüvenlikgirişimHaluk GünuğurMONTRÖ SÖZLEŞMESİMİLLİ KALKINMA DOSYASIProf. Dr.SECURITY
‹ PreviousFİLM TAVSİYESİ /// UĞUR VARDAN : Cesur yürek…
Next ›DIŞ POLİTİKA DOSYASI : LİBYA & FİZAN…