HEPSİ KATİLLER“: NATO
Kuzey Afrika ve Ortadoğu'da meydana gelen halk isyanlarından sonra Suat Parlar ile "Kapitalizm Kaos İsyan Düzenliliktir" başlıklı bir söyleşi gerçekleştirmiştik. Bu isyanlarla büyüyen dalganın üzerine binip bu dalganın öncüsü olma izlenimi vermeye çalışan emperyalizm, başarılı olmakta zorluklarla karşılaşacağını anlayınca, bu isyanlara karşı hem"demokrasi ihracı" görünümüyle, hem de uzlaşma noktası bulamama durumuna karşı saldırganlığıyla göz dağı vermeye çalışmaktadır. "Şiddet bu dalgayı bastırabilecek midir" sorusu önemli bir sorudur. Libya'ya saldıran emperyalizmin bu hamlesi, bir okul olan isyanın öğretici nitelikler taşıyan önemli bir dersi olacaktır. Yeni gelişmeleri ve bu süreci değerlendirmek için tekrar Suat Parlar ile biraraya gelip söyleştik...
24 Mart 2011 Perşembe 11:11
Arap halklarının 21. yüzyılın başlangıç dönemecindeki verdikleri tepkiler, kapitalist sistemin koruyucu sınıfları ile görünür bir cepheleşmeyi gündeme getirmiştir. Bu cepheleşmenin tarafı olan halkların, kendi geçmişlerinden getirdikleri büyük birikime de oturan mücadelelerinin ilk aşamasını kazandıklarını ve önemli bir mesafe kaydettiklerini de söyleyebiliriz. Emperyalizm en zayıf anlarında, hegemonyanın gerek kollektif biçimiyle, gerek ise ulusal emperyalizmler düzeyinde iç ve dış anlamda sorgulandığı dönemeçlerde saldırıya geçer. Askerî güç gösterisi zayıflığın belirtisidir. Rızanın, mutabakatın olduğu yerde, tıpkı “Roma Barışı” veya “Britanya Barışı” dönemecinde olduğu gibi askerî güç gösterilerine ihtiyaç kalmaz. Eğer bir ülkeye bu kadar büyük askerî güçle saldırı gerçekleştiriliyorsa, orada emperyalizmin krizinden söz etmek mümkündür. Projeler Çöplüğü: Emperyalizm
Diğer yandan “El Kaide” bahanesiyle Aden Körfezi üzerindeki emperyalist hakimiyet varlığını sürdürmeye çalışmaktadır. En önemlisi de buradaki yoksul halkın “su katılmış İslam”a isyanıdır. Bu halk kendince bir radikalizmi benimsemiştir. Batı’nın o bölgedeki en büyük müttefiki olan Yemen Devlet Başkanı Salih’e desteği de şimdilik devam etmektedir. Daha 2 gün önce onlarca insan kontrgerilla metodlarıyla, keskin nişancılar tarafından öldürüldü. İyice araştırıldığında burada da gene Amerikan istihbarat operasyonlarından birinin parmak izlerini bulmak mümkündür. Amerika bunu hep yapar. Amerika Yemen'e girdikten sonra zaten hiç çıkmamıştır. Orada Amerika’nın yarattığı bir yanılsama olan “El Kaide” üzerinden emperyalizmin kurumlaşması söz konusudur. Bütün bunlar değerlendirildiğinde, Libya meselesi daha yerli yerine oturur.
“İsyan okuldur” derken kastettiğimiz olgulardan biri de buydu. İsyan elbette okuldur. Kaddafi'nin kişiliğinde küçük burjuva radikalizmiyle başlayıp “sermaye milliyetçiliği”ne, ve oradan da kendi halkını emperyalizmden medet umacak noktalara düşüren çizgi, bu okulun derslerinden biridir. “Organik kapitalizm” ile bütünleşmeye ulaşan bu çizginin yarattığı müthiş çözümsüzlüğün sonuçları iyi görülmelidir. Buradan bir parola ortaya çıkmıştır. Ulusal kurtuluşçuluk bir başlangıçtır ama, toplumsal kurtuluşçulukla tamamlanmadıktan sonra tek başına hiç bir şey ifade etmez. Bu deneyimlerden ders çıkarmayanlar, bir komprador kapitalizm ve onunla bütünleşmiş silahlı bürokrasisiyle dünya kapitalist egemenlik biçimlerinin hepsiyle içiçe geçmiş halksız, haksız bir rejim yapısı ortaya çıkarırlar.
Türkiye'deki kompradorlaşmış rejim, emperyalizmin kuyruğuna takılıyor. Kendini sağ, sol veya Müslüman ilan edenler arasında hiç bir fark görülmüyor. Söz konusu olan emperyalizmin, dünya kapitalizminin çıkarlarıysa ve onların Türkiye'deki işbirlikçilerinin çıkarlarıysa “gerisi teferruattır” deniliyor.
C.H.P.'nin genel başkanı “birleşmiş mafyalar örgütü”nü taçlandırıyor. Kendisini, Libya halkına karşı bu bağışlanamaz emperyalist saldırı suçunu över duruma düşürüyor. Bu noktadan itibaren de, herhangi bir dış politika üzerinden ayrım söz konusu olamıyor. Ayrımlar, sadece halka verilecek kırıntılar üzerinden ortaya konulmaya çalışılıyor. Oysa ki, politikanın en temel kurallarından biri de, dış politika üzerindeki ayrımların ortaya konulmasıdır. Bu da beraberinde çok partili, tek programlı bir Türkiye tablosu ortaya çıkarıyor. O tek programın partisi de, neo-liberalizm partisi oluyor. Partilerde ortaya çıkan sahte ayrımlar, neo-liberalizm programının etrafında sağlanan mutabakatla siliniyor.
“Sermaye milliyetçileri”nin payına ise, Türkiye için kaygılanmak düşüyor. Türkiye için kaygılananlar bunca eşitsizlik ülkeyi kıskacına almışken, sömürü, kirli baskı, zulüm, ikiyüzlülük varken ve bu temelde bir siyaset örgütlenmişken, neden bir şeyler yapmıyorlar? Üstelik bu kompradorlaşmış aygıt, halen daha küçük burjuva radikalizmi üzerinden yürüyerek, sanki gerçek anlamda bu toplumun temellerine oturan bir yapıymışçasına sunulurken. Bu ciddi sorunlar varken, Türkiye'yi gelecekte ortaya çıkabilecek bir takım problemler açısından değerlendirmek ve kaygılanmak çok da doğru bir tutum olmuyor. Tam bir ikiyüzlülüğe işaret ediyor. Birleşmiş Milletler'in meşruluk verdiği “bu emperyalist saldırının yarın Türkiye'ye bir takım yansımaları olacağını” düşünmek, bu sorunları da ele almadan olmaz. Bizim de bunlara, Türkiye'deki “yerli Amerikalılar”I ve “yerli Amerikan” kurumlarını, hatta kendilerinin üzerine oturduğu zeminin nasıl bir kökenden geldiğini hatırlatmamız gerekir.
Bu noktada kimse Türkiye için kaygılanmasın. Şu anda Türkiye'de, Amerika ve emperyalizm yerlileşmiş bir olgudur. Bu anlamda Türkiye'deki halkın büyük çoğunluğu tarafından da yerli kabul edilmektedir. Yabancı bir unsur olarak kabul edilmemektedir. Yabancı bir unsur olarak kabul edilmediği için de, Türkiye çok büyük çatışmalara da sürüklense, Türkiye'de çok büyük ayrışmalar veya bölünmeler de gerçekleşse, herhangi bir problem olmayacaktır. Kaldı ki, Türkiye zaten kent-devlet modeline doğru büyük bir mutabakatla sürüklenmektedir. Türkiye çıkış noktası olarak birlikçi potansiyellerini yitirmiş vaziyettedir. Böyle değerlendirildiğinde tablo belki çok umutlu görünmüyor ama, yine de Ortadoğu coğrafyası büyük inançların, büyük metafiziklerin, büyük mücadelelerin, büyük insanlık arayışlarının odağıdır. Halen daha umut vardır. Net olarak bilinmesi gereken ise, özellikle belirli liderlikler açısından sonun başlangıcı olmasıdır.
Bu süreçte Sarkozy'nin gittiğini hep beraber göreceğiz. Sarkozy için bu kendi politik sonunun hızlanmasını beraberinde getirecektir. Obama bütün bu sahteciliğine ve o ölüm gülüşüne rağmen, açıkçası, ne Ortadoğu halklarını, ne dünya haklarını ve ne de kendi halkını ikna edebilecektir. O bir ölüm meleğidir. Neo-con gücün kendini geriye çekme ihtiyacı neticesinde ortalığı temizlemek üzere ileriye sürülmüş bir Tom amcadır. İşlevini tamamlamak üzeredir. Tüm inandırıcılığını kaybedecektir. Bu Libya süreci, Tom amca açısından da sonun başlangıcı olacaktır.
Emperyalizm beceriksizliğini, yetersizliğini, yeteneksizliğini bir kez daha sergilemektedir. Bu süreçte, görünür veya görünmeyen biçimleriyle, emperyalist merkezler arasında iç çatışmanın daha da şiddetleneceğini izleyeceğiz. Bu halklar açısından sevindirici bir gelişmedir. Bu olaylara bakarak hiç kimse de çekimser kalan ülkelerden bir takım sahte merkezler üretmesin. Nihayetinde onlar da dünya pazarı ve meta zincirleriyle birbirlerine bağlanmışlardır. Çin, A.B.D.'nin en büyük yatırımıdır. Avrupa ve Japon emperyalizminin de en büyük yatırımlarıdır. Bunu görmek gerekiyor. Dünyada en fazla doğrudan kapitalist yatırım alan ülkesi Çin’dir. Rusya da bunun dışında değildir. Dolayısıyla, onların çekimser kalmalarına büyük anlamlar yüklememek gerekiyor. Devletler üzerinden merkez arayışlarının bir anlamı yoktur. Ancak emekçi halkları merkez alan büyük toplumsal kurtuluş projeleri anlam ifade edebilir. Tek başına “sermaye milliyetçiliği”ne dönüşecek ve tarihte de hep dönüşmüş olan “ulusal kurtuluşçuluk”lar anlamsız bir ifade biçimi olmaktan ibarettirler. Böyle değerlendirildiğinde, onlar da bu “birleşmiş mafyalar örgütü”nün içinde yer almaktadırlar. Rusya ve Çin'i ayrı bir eksen sayıp çekimser kalan Almanya'yı da bu eksenin Avrupa'daki potansiyel müttefiki olarak mı kabul edeceğiz? Elbette böyle bir durum söz konusu değildir. Almanya'nın askerî gücü yeterli olsaydı, şu anda muazzam bir malî krizle boğuşuyor olmasaydı, emin olunuz ki, bu güç gösterisinin içerisinde olacaktı.
NATO çelişkilerinin çözümsüzlüğünde boğuluyor. Çünkü NATO, Ortadoğu'nun ve Kuzey Afrika'nın bütün sorunlarının yoğrulduğu alana oturmuştur. Bugüne kadar İsrail ile fiili bir ortaklık içerisindeydi ve bundan sonraki süreçte, artık İsrail'in de NATO'laştığını hep birlikte göreceğiz. Bu bölge halkları açısından büyük bir açıklık sağlayacaktır. Bölgedeki her tür açıklık son derece önemlidir.
Ortadoğu'da, Kuzey Afrika'da hiç bir insanın buraya Amerika, İngiltere, Fransa veya Batı emperyalizmi tarafından beşeri değer taşıyan herhangi bir ideolojiyi, kurumu, yapıyı veya bu anlamda bir değeri taşımayacağı iyice netleşmiştir. Onlar sadece orada bir hırsız mutfağı mantığıyla bulunuyorlar. Onlar çalmak, çırpmak ve yok etmek üzere bulunuyorlar. Özgürlükten anladıkları, çalmak çırpmak, yok etmek özgürlüğüdür. Neo-liberal programların bu bölgede yerleşmesi, oturması kolay değildir. Küreselleşmenin ideolojisi olan neo-liberalizmin komprador devlet kapitalistleri dışında, komparador devlet burjuvazileri dışında tutunma ihtimali yoktur. Bu ihtimalin olmadığının doğrudan göstergesi emperyalizmin Libya'ya saldırısıdır. Çünkü tüm bu önemli halk isyanlarının olduğu dönemeçte yapılan bu saldırı, emperyalist siyasetin iflasının göstergesidir. Hegemonya kurabileceklerine bu kadar güvenselerdi, bölgeyi dizayn edebileceklerine inansalardı eğer, açık bir gangasterliğe, katliama müracaat etmeyeceklerdi. Çünkü kendi yarattıkları sözde “uluslararası hukuk” ve kendi yarattıkları neo-liberalizmin dünyaya “ebedi barış” getireceği görüşü açısından bunun tam bir saçmalık olduğu ortaya çıkmıştır.
Bu bölge halklarına bir deli gömleği giydireceklerdi. Bu deli gömleğinin adı; demokrasi, serbest piyasa ve “insan hakları”ydı. “İnsan hakları”, ulus ötesi şirketlerin çekirdeğinde yer aldığı bir temele dayanmaktadır. Bunun iflasını Libya'da izliyoruz. İzlemeye de devam edeceğiz. Bu bir çürümenin ilanıdır. Bu bölgede Amerikan hegemonyasının artık tümüyle çöküşe girdiğinin ilânıdır. Emperyalizm işbirlikçilerini işbaşında tutamıyor artık. Vahşice kontrgerilla yöntemleri veya Suudi Arabistan üzerinden olduğu gibi açık işgal yapmanın dışında yöntemler de geliştiremiyorlar. Açık bombardıman veya gambot diplomasisi dışında herhangi bir diplomasiye sahip olmadıkları da ortadadır. Amerika'nın bu bölgedeki etkinliği açısından belki uzun sürecek ama, çözülüşün, çöküşün önemli dönemeçlerinden biridir bu yaşananlar. Bundan sonra bu bölgeye çok daha fazla şiddetle yüklenecekler. Çünkü ellerinde çözüm aracı olarak sadece bu açık zorbalık ve şiddet kaldı. Bundan başka bir çareleri de yoktur. Bu bölgede savaşlar, hatta yer yer nükleer ve kimyasal silahların bile kullanılabileceği bir takım büyük vuruşları da görmek önümüzdeki süreçlerde söz konusu olacaktır. Bu gelişmelere ancak halkların uyanıklığıyla cevap verilebilir. Bu bölgede hiç bir halkın tek başına kurtuluş umudu yoktur. Kürtler Türklersiz, Türkler Kürtlersiz, Araplar Türklersiz, Araplar Kürtlersiz asla kurtulamazlar. Kurtuluş bu halkların emekçi kesimlerinin birliğinden geçiyor. Artık bu bölgede meşru olan; emekçi halkların taleplerine, çıkarlarına, isteklerine, onların geleceklerini şekillendirme konusundaki tahayyüllerine dayalı olmayan hiç bir iktidar yapılanmasından, egemenlik sisteminden söz etmek mümkün değildir. Kurtuluş ortaktır. Çözüm ise siyonist varlığı ortadan kaldıran ve tüm Ortadoğu'yu emek temelinde kapsayan pan-Asyacı, müslüman uygarlık birikimine dayanan bir sosyalizmden geçiyor
* Suriye buhranının sona ermesinden biraz sonra, 1958 ilkbaharından itibaren Ortadoğu'da yeni bir buhran olarak Lübnan buhranı patlak verdi. 1957 Haziranında Lübnan'da genel seçimler yapıldı. Fakat cumhurbaşkanı Kamil Sem (Camile Chamoun) bu seçimlere hile karıştırarak, hem Eisenhower Doktrinini destekleyecek ve hem de, 1958 Eylülünde süresi bitecek olan cumhurbaşkanlığının, Anayasa gereğince bir dört yıl daha uzatılması mümkün olmadığı halde, bunu sağlayacak bir parlamentonun seçilmesini sağladı. Kaldı ki, bu seçimlerde muhalefetin en mühim şahsiyetleri parlamento dışı bırakılmıştı. Halbuki, yarısı Hıristiyan, yarısı Müslüman olan Lübnan halkının Müslüman-Arap kesimi esas itibariyle Nasır taraftarı idi ve Eisenhower Doktrinine aleyhtardı.
Kamil Sem'un bu seçim oyunları kendisine karşı şiddetli bir hoşnutsuzluğun ortaya çıkmasına sebep olduğu gibi, Lübnan halkını da ikiye böldü. Durum bu şekilde iken, 8 Mayıs 1958 günü muhalefete mensup bir gazetecinin öldürülmesi, ortalığın karışmasına yetti. Nasır'cılar bu cinayeti hükümetin tertip ettiğini ileri sürerek Beyrut ve Trablus'da (Tripoli) grevlere gittiler. Bu grevler biraz sonra gerçek anlamında bir ayaklanmaya dönüştü. Ayaklanma Batı aleyhtarı idi ve gösteriler sırasında Beyrut'taki Amerikan Haberler Merkezi yakıldı.
Cumhurbaşkanı Kamil Sem 13 Mayısta Amerika, İngiltere ve Fransaya başvurarak, bütün bu yapılanların bir yabancı (bilhassa Suriye'nin) müdahalesinin eseri olduğunu bildirdi ve bu sebeple Lübnan'a yardım yapılmasın istedi. Kamil Sem ayrıca 22 Mayıs 1958 de B.M. Güvenlik Konseyine de başvurarak, Birleşik Arap Cumhuriyeti'nin Lübnan'ın içişlerine yaptığı müdahaleden dolayı şikayette bulundu. Güvenlik Konseyi yaptığı müzakereler sonunda, 11 Haziranda, Lübnan'a bir gözlemciler heyeti gönderilmesine karar verdi. Gözlemciler Heyetinin sonradan verdiği rapora göre, Kamil Sem'un Suriye hakkındaki iddiaları gerçeğe uymuyordu. Kamil Sem'un bu şekildeki tutumu, Amerikan hükümeti içinde de tereddütlere ve görüş ayrılıklarına sebep oldu. Hatta Amerikan hükümeti münhasıran Kamil Sem'un desteklenmesi için bir müdahaleye taraftar olmadı. Fakat 14 Temmuz 1958 de Irak'da General Kasım liderliğinde bir askeri darbe ile monarşinin yıkılması ve Kral Faysal ile Kral Naibi Abdülilah'ın ve Başbakan Nuri Said Paşa'nın öldürülmesi Amerika'nın kararını değiştirdi. Monarşinin yıkılması Bağdat Paktına ve Batı'nın Ortadoğu'daki nüfuzuna ağır bir darbe idi. Irak'ın arkasından Lübnan da kontroldan çıkabilir ve Nasır'ın kontroluna girebilirdi. Bu sebeple, Amerika 15 Temmuzdan itibaren Lübnan'a asker çıkarmaya başladı. Üç hafta sonra Lübnan'daki Amerikan askerlerinin sayısı 15 bine yaklaşacaktır.
Irak'da monarşinin yıkılması, aynı aileden olan Ürdün Kralı Hüseyin'in de hayatını ve tahtını da tehlikeye soktuğundan, Ürdün'ün isteği üzerine İngiltere de Kıbrıs'tan 2.200 kişilik bir paraşüt birliğini Ürdün'e gönderdi. Irak gelişmeleri Kamil Sem'u yumuşattı. Bilhassa Amerika'nın da yaptığı baskılar neticesinde Kamil Sem Cumhurbaşkanlığı süresini uzatmaktan vazgeçti. Bunun üzerine Lübnan parlamentosu 31 Temmuzda Genelkurmay Başkanı General Şahab'ı büyük çoğunlukla Cumhurbaşkanlığına seçti. General Şahab, 8 Mayısta hadiselerin patlak vermesinden beri silahlı kuvvetleri tam bir tarafsızlık içinde tutmuş, iç mücadeleye karışmamış, lakin hadiselerin bir iç savaş halini almamasına da dikkat etmişti. Bu suretle, Mayıs başında patlak veren Lübnan buhranı Temmuz sonunda yatışmış bulunmaktaydı. Fakat bu arada Irak'da monarşinin devrilmesi, Ortadoğu'da yeni ve şiddetli bir Doğu-Batı mücadelesine ve daha şiddetli bir Ortadoğu buhranına sebep oldu.
** El Dorado: (Altın kaplı, altından), Güney Amerikalı bir kabile reisinin vücüduna altın tozu dökerek göldeki ritüel yıkanmalarının yarattığı bir efsanedir. 1530’lu yıllarda conquistador (İspanyolca: fatih) Gonzalo Jiménez de Quesada’nın günümüzdeki Kolombiya’nın And Dağları’nda karşılaştığı Muiska yerlilerinden edindiği duyumlarla başlar. İspanyollar yerlilerin köylerini ve hazinelerini çok çabuk ele geçirdiler. Zaman içinde Muiskaların altınları madenlerden çıkarmadıklarını, dağlardan kazandıkları tuz karşılığında başka kabilelerle yaptıkları ticaret sayesinde elde ettiklerinin farkına vardılar. Daha sonra Sebastian de Belalcazar’in adamları, Muiska ritüelleri ile ilgili hikâyeyi diğer söylentilerle de karıştırarak ağızdan ağıza Quito’ya kadar taşıyıp efsaneyi yarattılar. El Dorado’nun bir yer olduğu sanılarak, efsane zamanla gittikçe büyüyerek, içinde altından bir kralın yaşadığı imparoturluğa kadar vardı. Gonzalo Pizarro ve Francisco Orellana 1541 yılında Quito’dan yola çıkarak Amazon Nehri’nin havzasına kadar hiç bulamıyacakları mistik yeri aradılar. Orellano, Rio Napo Nehri’ni Amazon Nehri’ne kadar takip ederek, bu sayede koca nehri çatalağızınına kadar boydan boya aşan ilk Avrupalı oldu.Sonrada El Dorado iyice ünlü oldu. Efsane’nin halk arasındaki ritüeli ise şöyle gerçekleştiriliyordu: Anlatılanlara göre dini şölen yeni liderin ilan edilmesiyle başlıyordu. Muiska kralı ya da başrahibi, göreve başlamadan önce bir süre için kadınsız, tuz yemeden, bir mağarada inzivaya çekilirdi. Sonra ilk yaptığı, Guatavita Gölü’ne gidip ilah diye taptıkları iblise hediyeler ve kurbanlar sunmaktı. Gölün etrafındaki şölen esnasında tahtın yeni varisi çırçıplak soyulup, yapışkan çirişle kutsal yağlama sonrası üstüne boydan boya bütün vücudunu kaplayana dek altın tozu dökülürdü. Bunun ardından kral ve çıplak halde dört önde gelen reis çeşitli altın eşyalarla ve mücevherlerle bir sala yerleştirildi. Gölün ortasına yaklaşıldıktan sonra saldakiler tarafından kıyıdakilere sessiz olunması için işaret verilirdi ve yanında getirdikleri hediye olarak göle atılırdı. Sonra kralın kendisi suya atlardı ve üstündeki altın tozu diğer mücevherlerle birlikte dibe gömülürdü. Kıyıya tekrar dönerken şarkıcıların ve dansözlerin bağrışmaları yeniden başlardı. Bu efsaneye inanan Avrupalılar, El Dorado'nun yerini öğrenmek için, Hitler'in Yahudi kıyımı ile kıyaslanamayacak kadar çok Amerikan yerlisi öldürmüşlerdir.
*** a. Pygmalion: Bu Yunan Mitolojisi'nde Kıbrıs'lı bir heykeltraş olan Pygmalion kendi yonttuğu bir heykele aşık oluyordu. Birgün bir kadının heykelini yapar ve yaptığı heykele aşık olup ona "Galatea" (uyuyan aşk) ismini verir. Giysiler ve mücevherlerle donatır. Bu sırada sık sık Afrodit'in tapınağına gidip tanrıçaya dua etmektedir; evindeki heykele benzeyen bir karısı olsun diye. Afrodit sonunda heykeltraşın dualarını duyar ve heykel biraz da kendine benzediğinden dolayı heykeli canlandırmaya karar verir. bundan sonraki kısım iki şekilde anlatılır: 1. Pygmalion eve döndüğünde heykeli canlanmış bulur ve ayaklarına kapanır. Galatea'da ona bakarak gülümser. 2. Pygmalion heykeli öperken heykel birden canlanır ve onun öpücüğüne karşılık verir. Sonra evlenirler ve Afrodit'e şükranlarını sunmayı unutmazlar. Afrodit’de karşılık olarak onlara mutluluk, sevgi ve sıcak bir yuva bağışlar.
c. Jean Paul Sartre, Pygmalion’a gönderme yaparak sömürgeciliği şöyle anlatır: “Beyaz damgalı medeniyetle Avrupa kültürü bir varoluşsal sapmaya sürüklemiştir Zenciyi. Bir başka yerde göstereceğiz ki, çok zaman zenci ruhu diye adlandırdığımız şey, aslında beyaz adamın marangoz kalemiyle yontulmuş bir tahta-kukladan, bir pinokyodan başka bir şey değildir.” (10. Frantz Fanon, "Siyah Deri Beyaz Maskeler", S. 12-13-17, Çev: Mustafa Haksöz, Sosyalist Yay.)