DİŞ GICIRDATMA (BRUKSİZM) | Doktor Ne Der
Anasayfa » AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI » DİŞ GICIRDATMA (BRUKSİZM)
Bu makalemde sizlere bruksizm ya da bilinen adıyla diş gıcırdatma hakkında bilgiler aktaracağım.
Bruksizm Ne Zaman Ortaya Çıkar?
Bruksizm Kimlerde Görülür ?
Bruksizmde Tedavi Yöntemleri
Tedavi Edilmediği Takdirde Nasıl Sorunlar Ortaya Çıkabilir ?
Bruksizm, diş gıcırdatma ve diş sıkma ile belirli olağan dışı artmış aktivite olarak tanımlanır ve sık görülür (Pergamalian ve ark. 2003; Clark ve Ram 2007). Halk arasında bruksizm tanımı genel olarak ‘diş gıcırdatma’ şeklinde tarif edilmektedir.
Diş sıkma veya gıcırdatma insan hayatını ciddi bir biçimde etkileyen diş aşınması, diş restorasyonunun kırılması veya temporal kaynaklı baş ağrısı, gıcırdatma sesinden aile fertlerinin uyku kalitesinin bozulması gibi sonuçlara yol açabilir. Aynı zamanda baş ve boyun bölgesinde yayılan ağrı , yutkunmada zorluk yaşanması,dişlerde ağrı ve hassasiyet ve kişinin uykudan yorgun uyanması bruksizmin en önemli belirtilerindendir.
Bruksizm sadece gece olabildiği gibi, hem gece hem gündüz ortaya çıkabilir (Winocur ve ark. 2003). Uyanıklık durumunda ortaya çıkan bruksizm, istemsiz çene kası kasılması olup, diş sıkma ön plandadır ; dişleri birbirine sürtme ve/veya diş gıcırdatma daha seyrektir (Lavigne ve ark. 2003). Genellikle gerginlik ve anksiyete durumlarında meydana gelir (Yager ve Gitlin 2005) ve toplumun yaklaşık %20’sinde görülür (Winocur ve ark. 2003).
Bruksizm prevalansının yetişkinlerde %20 civarında olduğu, çocuklarda ise %6 ile %20 arasında değiştiği bildirilmektedir. Bruksizm kadınlar arasında daha yaygındır. Farkında olunan bruksizmin (uyanıklık durumunda ortaya çıkan ), tıbbi olarak teşhis edilmiş tiklerle veya özellikle hayat stresinden ortaya çıkmış parafonksiyonlarla ilgili olabileceği düşünülmektedir.( Kato T, Thie NM, Huynh N, Miyawaki S, Lavigne GJ. Topical review: sleep bruxism and the role of peripheral sensory influences. J Orofac Pain 2003;17:191-213.)
Etiyolojisi henüz tam aydınlatılmamış olsa da bruksizmin oluşumunun ve patogenezinin multifaktöriyel olduğu düşünülmektedir. Araştırmacılar bruksizmin etiyolojisinde dental, sistemik ve psikolojik faktörlerin rol oynadığını belirlemişlerdir; ancak bu faktörlerin hangisinin baskın olduğu tartışma konusudur. Son yıllarda bruksizmin anksiyete(kaygı bozukluğu) ve strese bir yanıt olarak geliştiği daha fazla kabul gören bir görüştür(Glaros AG, Tabacchi KN, Glass EG. Effect of parafunctional clenching on TMD pain. J Orofac Pain 1998;12(2):145-52)
*Bruksizmde en önemli tedavi yöntemi stresten uzak durmaktır. Bunun için bir uzman desteğiyle stres terapisi alınabilir.
*Gece plağı kullanma: Kişiden klinikte diş hekimi tarafından ölçü alınıp yapılan şeffaf bir plaktır. Hasta sadece gece dişlerini sıkıyorsa yalnızca gece ancak gündüz de öyle bir sorunu varsa en az 4 saat süreyle 20 gün boyunca düzenli bir şekilde kullanması tavsiye edilir. Basit bir yöntem olmasına karşın etkili bir yöntemdir. Gece plağını 6 ay boyunca düzenli kullanmak bu alışkanlığın giderilmesinde etkili olabilmektedir
* Hatalı yapılmış olan diş dolgusu ve kaplamaların yenilenmesi,
*Botoks : Gece plağının yanında takviye olarak botoks ile tedavi yapılması olumlu sonuçlar ortaya koymaktadır. Çiğneme kasına uygulanan botoks enjeksiyonu kasta oluşan istenmeyen kasılmaları ortadan kaldırıp kişinin kontrolü dışında gerçekleşen diş sıkması / diş gıcırdatmasından kurtulmasını sağlamaktadır.
*Eksik olan dişlerin yerine koyulabilmesi için protez uygulamaları,
*Elektroşok tedavi yöntemi,
*Gece rahat uyumayı sağlayıcı yöntemler,
*Cerrahi operasyon ,
*Bitkisel tadavi(Melis otu ,kedi otu,papatya,adaçayı..)
*Ayrıca sıcak kompres uygulaması ve gece yatmadan önce çene ,boyun ve yüz kaslarına nane yağıyla masaj yapmak kasları gevşetip diş gıcırdatmasını önleyecektir.
Çiğneme kaslarında aşırı büyüme, dişlerde çatlaklar, baş ve kulak ağrıları, dişlerin etrafındaki kemiklerde hasar, dişlerde gevşeme, alt dişlerde aşınmaya neden olurken diş gıcırdatmanın ilerlemesi durumunda ağzı açamama, çene kitlenmesi gibi rahatsızlıklar da yaşanabilmektedir.