SpaceX ve Falcon Heavy
SpaceX ve Falcon Heavy roketinden bahsedeceğimiz bu yazıda öncelikle SpaceX kurumunu tanıyacağız. Sitesinde geçen ifadeyle: “SpaceX, gelişmiş roketleri ve uzay araçlarını tasarlar, üretir ve fırlatır. Şirket, 2002 yılında uzay teknolojisinde devrim yapmayı ve insanların diğer gezegenlerde yaşamalarını sağlamayı amaçlamıştır.”
SpaceX, 2002 yılında CEO ve Lead Designer (baş tasarımcı) Elon Musk tarafından kurulmuş özel bir şirkettir. Şirketin, Hawthorne, California’daki Genel Merkezi, Cape Canaveral Hava Kuvvetleri İstasyonu, Florida, Kennedy Uzay Merkezi, Florida ve Vandenberg Hava Kuvvetleri Üssü, California’daki fırlatma tesisleri; McGregor, Teksas’ta bir roket geliştirme tesisi; ve Houston, Teksas’ta ofisleri; Chantilly, Virginia ve Washington, DC olmak üzere bütün tesislerinde toplam 5.000’den fazla çalışanı bulunmaktadır. SpaceX’in ABD’nin 50 eyaletinde tedarikçileri vardır.
Yeniden Kullanılabilirlik: İnsan Hayatını Çok Gezegenli Yapmanın Anahtarı
SpaceX, tam ve hızlı bir şekilde tekrar kullanılabilen roketlerin, uzaya erişimin maliyetini önemli ölçüde azaltma noktasında gerekli ve önemli bir atılım olduğuna inanıyor. Fırlatma maliyetinin büyük bir kısmı, sadece bir kere uçabilen roketin inşasından kaynaklanıyor. Bunu ticari bir uçakla kıyaslayın – her yeni uçak fiyatı Falcon 9 ile aynıdır, ancak günde birden çok kez uçabilir ve ömründe on binlerce uçuş gerçekleştirebilir. Aynı şekilde defalarca kullanılabilecek bir uzay aracı üretmek bu masrafları yüzlerce defa azaltabilir.
Roketlerin çoğu yeniden kullanılmayacak şekilde tasarlanır çünkü roketler kullanıldıktan sonra yeryüzüne çarparak parçalanırlar. SpaceX ise roketleri yeniden kullanılabilecek bir şekilde tasarlar ve bu roketler Dünya’ya geri dönerek, tek parça halinde inebilirler.
Yörüngesel Bir Roketin İlk Defa Yeniden Uçuşu
2017 yılının Mart ayında, SpaceX yörüngesel bir roketin ilk defa yeniden uçuşunu gerçekleştirdi. SpaceX’in Falcon 9 roketi, NASA’nın Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde bulunan 30 Mart 2017’de Lansman Kompleksi 39A’dan (LC-39A) jeosenkron iletişim uydularını yörüngeye fırlattı. Misyonun ilk aşamasında, Nisan 2016’da NASA için bir uzay istasyonu kargo yeniden tedarik edilmesi görevi gerçekleştirilmişti ve bu görev sırasında ana gövdeden ayrılan roket başarılı bir şekilde yeryüzüne dönmüştü. 30 Mart 2017’de ikinci bir görev için tekrar fırlatılan bu roket ayrılma aşamasının ardından, Atlantik Okyanusu’na yerleştirilen bir drone gemisine iniş yaparak ikinci kez Dünya’ya başarıyla geri döndü. Bu başarılı yeniden uçuş, tam ve hızlı roketlerin tekrar kullanılabilirliğine giden yolda tarihi bir dönüm noktası oldu.
Birinci Aşama Roketlerin İnişi
Bir Falcon 9’un ilk yeniden uçuşundan önce SpaceX, çok sayıda çok aşamalı roketin birinci aşamasını başarılı bir şekilde yere indirdi. 21 Aralık 2015’te, Falcon 9, yörüngeye 11 haberleşme uydusu gönderdi ve roketin birinci aşaması, Landing Zone 1’e geri indi (ilk defa bir yörüngesel uydunun yeryüzüne inişi).
Ardından, 8 Nisan 2016 tarihinde, NASA için bir üst düzey görev sırasında, bir Falcon 9’un birinci aşaması, SpaceX’in Atlantik Okyanusu’ndaki otonom bir drone gemisine başarıyla indi. Birinci aşamaları denizde kurtarma yeteneği, SpaceX’in yeniden kullanılabilirlik programının önemli bir kısmıdır çünkü bazı görevlerde, ilk aşamada yeryüzüne geri dönmek ve tek parça halinde inebilmek için roketin içerisinde yeterli miktarda yakıt kalmaz.
SpaceX, hemen hemen her görevde Falcon 9 roketlerini hem karaya hem de denizdeki drone gemisine indirmeye devam edecektir. Bu teknik başarılar, grid finler, soğuk gazlı iticiler ve iniş ayakları da dahil olmak üzere, mühendislik inovasyonları ile mümkün hale getirildi.
SpaceX’in bu gelişmeleri devam ederken 6 Şubat 2018 tarihinde 3 adet Falcon 9’a yani 27 adet Merlin motoruna sahip Falcon Heavy roketini yörüngeye fırlattı. Falcon Heavy yörüngeye adı Space Man olan cansız bir mankenin oturtulduğu bir Tesla Roadster’ı taşıdı. Bu Tesla Roadster içinde bulunan bir devre şemasına “*Made on Earth by humans” (Dünya’da insanlar tarafından üretildi) notu düşülmüştü. Bu uçuşun animasyonunu SpaceX’in YouTube kanalındaki videodan izleyebilirsiniz.
Falcon Heavy, operasyonel olarak kullanılan dünyanın en güçlü roketi. Yaklaşık 64 metrik ton – yolcu, mürettebat, bagaj ve yakıtla yüklü bir Boeing-737 yolcu uçağından daha büyük bir kütle kaldırma yeteneği ile – Falcon Heavy, kendisine en yakın operasyonel araç olan Delta IV Heavy’nin iki katından daha fazla bir yükü, üçte biri maliyetle taşıyabilir. Falcon Heavy, Falcon 9’un kanıtlanmış mirasına ve güvenilirliğine dayanıyor.
Birinci aşaması, yaklaşık on sekiz adet Boeing-747 uçağına eşit olan, 5 milyon pounddan fazla itme gücüne sahip üç Falcon 9 motor çekirdeğinden yani 27 Merlin motorundan oluşuyor. Yalnızca 1973 yılında uçan Satürn V ay roketi, yörüngeye daha fazla yük taşımıştı. Falcon Heavy, en başından beri insanları uzaya taşımak ve mürettebatın Ay veya Mars’a uçuşlarını yeniden tesis etmek için tasarlandı.
Roket ikinci aşaması içerisinde jeosenkron yörüngelere uydular taşıyarak bunları yerleştirebilir. Böyle bir görev sırasında Falcon Heavy gerekli irtifaya yükseldikten sonra birinci aşamadaki iki Falcon 9 roketi ayrılır ve yeryüzüne geri dönüp iniş noktalarına inerler. Bu Falcon 9 roketleri sonraki görevlerde yeniden kullanılabilirler.
Dünyanın En Güçlü Roketi
5 milyon poundun üzerindeki kaldırma kuvveti ile Falcon Heavy, uçabilen en kabiliyetli rokettir. Karşılaştırma yapmak gerekirse, Falcon Heavy’nin kaldırma kuvveti yaklaşık olarak on sekiz adet Boeing-747 uçağına eşittir. Aşağıda, tarihi fırlatma verilerine dayanan dünyanın en fazla yük taşıyabilen roketlerinin karşılaştırma tablosu yer almaktadır. Falcon Heavy, tam yüklü bir Boeing 737 yolcu uçağını eşdeğerini – yolcu, bagaj ve yakıtla dolu olarak – yörüngeye taşıyabilir. Sadece 1973’te uçmuş olan Saturn V ay roketi, Falcon Heavy’den daha fazla yük taşıyordu.
Son olarak bu roketlerin maliyetlerini inceleyelim. Bir Falcon 9 roketi tam olarak 62 milyon $’ a üretiliyor. Falcon Heavy roketi ise tam olarak 90 milyon $’a üretiliyor. Aşağıda ise Falcon Heavy roketine en yakın roketlerin maliyetlerinin karşılaştırmasını içeren bir tablo verilmiştir.
Kategoriler:	Öne Çıkanlar, Uçak Mühendisliği	/ Yorum yapılmamış / Yazar: Osman Veysel Özdemir 18 Mart 2018