Ramazanla ilgili sık sorulan SORULAR - FREDERICIA TÜRK KÜLTÜR DERNEĞİ
Ağız veya burundan su yutulmadıkça yıkanmakla veya gusül abdesti almakla oruç bozulmaz. Nitekim Hz. Aişe ile Ümmü Seleme validelerimiz, Peygamberimiz (s.a.s.)’in Ramazanda imsaktan sonra boy abdestialmış olduğunu haber vermişlerdir (Buhârî,”Savm”, 25).
Oruçlu iken rüyada ihtilam olmak orucu bozmadığı gibi, gusletmeyi geciktirerek cünüp olarak sabahlamak da oruca bir zarar vermez.Ancak, zorunlu bir durum olmadıkça hemen boy abdesti alınmalıdır.
Cünüp iken sahur yemeği yenebilir mi,oruca niyet edilebilir mi?
Cünüp olan kimsenin elini, ağzını yıkamadan yiyip içmesi uygun görülmemiştir. Ancak elini,ağzını yıkadıktan sonra, boy abdesti almadan sahur yemeği yemesinde bir sakınca yoktur.
Diş fırçalamakla oruç bozulmaz. Bununla birlikte, diş macununun veya suyun boğaza kaçması hâlinde oruç bozulur ve kazası gerekir.Orucun bozulma ihtimali dikkate alınarak, dişlerin imsaktan önce ve iftardan sonra fırçalanması uygun olur.
Kendiliğinden kusmakla oruç bozulmaz.Ancak kişinin kendi isteği ve müdahalesiyle meydana gelen kusma, “ağız dolusu” olması hâlinde, orucu bozar.
Astımlı hastaların, rahat nefes almalarını sağlamak amacıyla ağza püskürtülen oksijenli ilaç, orucu bozmaz.
Uzman göz doktorlarından alınan bilgilere göre,göze damlatılan ilaç miktar olarak çok az (1 mililitrenin1/20’si olan 50 mikrolitre) olup, bunun bir kısmı gözün kırpılmasıyla dışarıya atılmakta,bir kısmı gözde, göz ile burun boşluğunu birleştiren kanallarda ve mukozasında mesamatyolu ile emilerek vücuda alınmaktadır.Damlanın yok denilebilecek kadar çok az birkısmının, sindirim kanalına ulaşma ihtimali bulunmaktadır. Bu bilgiler, yukarıdaki bilgilerle birlikte değerlendirildiğinde, göz damlası orucu bozmaz.
Tedavi amacıyla burna damlatılan ilacın birdamlası, yaklaşık 0,06 cm3’tür. Bunun bir kısmı da burun çeperleri tarafından emilmekte olup, çok az bir kısmı ise mideye ulaşmaktadır. Bu da, dinî açıdan abdestte ağza su vermede olduğu gibi af kapsamında değerlendirildiğinden orucu bozmaz.
Bazı kalp rahatsızlıklarında dil altına konulan ilaç, doğrudan ağız dokusu tarafından emilip kana karışarak kalp krizini önlemektedir. Sözkonusu ilaç, ağız içinde emilip yok olduğundan mideye bir şey ulaşmamaktadır. Bu itibarla,dilaltı hapı kullanmak orucu bozmaz.
Hastalık, Ramazan’da oruç tutmamayı mubah kılan özürlerdendir. Bir kimsenin oruç tuttuğu takdirde hastalanacağı, hasta ise hastalığının artacağı tıbben veya tecrübe ile sabit olursa oruç tutmayabilir. İyi oluncada yalnız yediği günler sayısınca kaza etmesigerekir. Âyet-i Kerime’ de “Sizden herkim hasta yahut yolcu olursa tutamadığı günler sayısınca diğer günlerde oruç tutar”buyrulmuştur (Bakara, 2/184).Ömrü boyunca bu durumda hasta olan kişilerise, her gün için bir fidye verirler. Yoksul ve muhtaç kişilerin fidye vermeleri de gerekmez.Zira dinimizde hiç kimse, gücünün üstünde bir sorumlulukla yükümlü tutulmamıştır.
Mideyi görüntülemek veya mideden parçaalmak için yaptırılan endoskopide, ağız yoluyla mideye tıbbî bir cihaz sarkıtılmakta veişlem bittikten sonra çıkarılmaktadır. Kolonlardaki hastalığı teşhis etmek amacıyla,bağırsak içini görüntülemek veya parça almak için yapılan kolonoskopide, makattan bağırsaklara cihaz gönderilmekte ve işlem bittikten sonra çıkarılmaktadır. Kolonoskopide,hemen daima, endoskopide de genellikle,incelenecek alanın temizliğini sağlamak amacıyla cihaz içinden su verilmektedir.Endoskopi veya kolonoskopi yaptırmak;makat veya ferçten ultrason çektirmek;yeme, içme anlamına gelmemekle birlikte,çoğunlukla cihaz içinden su verildiği için oruç bozulur. Ancak söz konusu işlemlerdecihazların kullanımı sırasında sindirim sistemine su, yağ ve benzeri gıda özelliği taşıyanbir madde girmemesi durumunda endoskopi,kolonoskopi yaptırmak, makat veya ferçten ultrason çektirmek orucu bozmaz.
Anestezi, nefes yolu veya iğne ile vücuda ilaç verilerek oluşturulmaktadır. Nefes yolu veya iğne ile yapılan anestezi, mideye ulaşmadığı gibi, yeme-içme anlamı da taşımamaktadır.Ancak bölgesel ve genel anestezide, acil durumlarda ilaç ve sıvı vermek amacıyla damar yolu açılarak, bu açıklık, işlem süresince serum vermek suretiyle sağlanmaktadır. Bu itibarla,lokal anestezi, orucun sıhhatine engel değildir. Bölgesel ve genel anestezide serumverildiği için oruç bozulur.
Kulak ile boğaz arasında da bir kanal bulunmaktadır. Ancak kulak zarı bu kanalıtıkadığından, su veya ilaç boğaza ulaşmaz. Bunedenle kulağa damlatılan ilaç veya kulağın yıkattırılması orucu bozmaz. Kulak zarında delik bulunsa bile, kulağa damlatılan ilaç,kulak içerisinde emileceği için, ilaç ya hiç mideye ulaşmayacak ya da çok azı ulaşacaktır.Daha önce de belirtildiği gibi, bu miktar oruçta affedilmiştir. Ancak kulak zarının delik olması durumunda, kulak yıkattırılırken suyun mideye ulaşması mümkündür. Bu itibarla,orucu bozacak kadar suyun mideye ulaşması hâlinde oruç bozulur.
Makattan tedavi amaçlı kullanılan fitiller, herne kadar sindirim sistemine dâhil olmakta isede, sindirim ince bağırsaklarda tamamlandığı,fitillerde gıda verme özelliği bulunmadığı için orucu bozmaz. Aynı şekilde kadının da tedavi amaçlı vajinasından/fercinden kullanılan fitillerde orucu bozmaz.
İğnenin orucu bozup bozmayacağı, kullanılış amacına göre değerlendirilebilir. Ağrıyı dindirmek,tedavi etmek, vücudun direncini artırmak, gıda vermek gibi amaçlarla enjeksiyon yapılmaktadır. Gıda ve keyif verici olmayan en jeksiyonlar, yemek ve içmek anlamına gelmediklerinden orucu bozmazlar. Ancakgıda ve/veya keyif verici enjeksiyonlar orucu bozar. Hastaya serum veya kan verilmesi de,aynı hükme tabidir.
Böbrek yetmezliği hastalarına uygulanan diyaliz,periton diyalizi, hemodiyaliz olmak üzereiki çeşittir. Periton diyalizi, karın boşluğuna verilen özel bir solüsyon aracılığı ile, hastanın kendi karın zarı kullanılarak, kanın zararlı maddelerden arındırılması ve sıvı dengesinin sağlanması işlemidir. Hemodiyaliz ise, kanın vücut dışında bir makina yardımı ile temizlenip vücuda geri verilmesi işlemidir. Kan,bir iğne aracılığı ile hastanın kolundan alınır. Hemodiyaliz makinası, diyalizör denen bir filtreden kanı sürekli geçirerek zararlı maddeleri ve fazla suyu filtre eder. Filtre edilen temiz kan, ikinci bir iğne ile hastanın damarına geri verilir. Bu işlem yapılırken bazen gıda içerikli sıvı verilmesi gerekmektedir. Buna göre hastaya herhangi bir sıvı maddesi verilmeden gerçekleştirilen hemodiyalizde oruç bozulmaz.Diğer diyaliz çeşitlerinde ise, vücuda gıda içerikli sıvı verildiği için oruç bozulur.
Kan aldırmak orucu bozmaz. Nitekim Hz.Peygamber, ihramlı iken ve oruçlu bulunduğu sırada kan aldırmıştır (Buharî, “Tıb”, 11, “Sayd”,11, “Savm”, 22). Ayrıca Hz. Peygamber: “Üç şey vardır orucu bozmaz: Kan aldırmak, kusmak,ihtilam olmak” (Tirmizi, “Savm”, 24)buyurmuştur.
Akupunktur; vücutta belirli noktalara iğne batırmak suretiyle çeşitli hastalıkları tedavi etme metodudur. Akupunktur uygulanması hâlinde, vücudun beslenmesi, gıda alması sözkonusu olmadığından, akupunktur yaptırmak orucu bozmaz.
Merhem ve ilaçlı bant kullanmak orucubozar mı?
Deri üzerindeki gözenekler ve deri altındaki kılcal damarlar yoluyla vücuda sürülen yağ,merhem ve benzeri şeyler emilerek kana karışmaktadır. Ancak cildin bu emişi, çok azve yavaş olmaktadır. Diğer taraftan bu yemeiçme anlamına da gelmemektedir. Bu itibarla,deri üzerine sürülen merhem, yapıştırılan ilaçlı bantlar orucu bozmaz.
Oruçlu bir kimsenin morfinli veya morfinsiz olarak dişlerini tedavi ettirmesi veya çektirmesi orucu bozmaz. Ancak tedavi esnasında,kan veya tedavide kullanılan maddelerden herhangi bir şeyin yutulması orucu bozar.
Hamileler ve çocuk emzirenler hangi hallerde oruç tutmayabilirler?
Oruç tutamayacak kadar yaşlı olan kimseler ne yapmalıdır?
Fidye vermek durumunda olan fakat buna maddi imkânı el vermeyen kimse Allah’tan af diler. Günler uzun olduğu için oruç tutamayan hasta ya da yaşlılar, kısa günlerde oruç tutabilirlerse tutamadıkları orucu kısa günlerde kaza etmeleri gerekir. Bu durumda olan kimselerin vermiş oldukları fidyeler sadaka sayılır. Oruç fidyeleri, Ramazan ayının sonunda toptan verilebileceği gibi, Ramazan ayı içinde günlük olarak veya Ramazan ayı başında da verilebilir.(Fidye miktarı 2014 yılı için günlük asgari 10 lira olarak tespit edilmiştir. Örneğin otuz gün oruç tutamayan ve sonra da kaza edemeyecek olan hasta veya yaşlı bir kişi, 300 lira fidye verecek demektir.)
Oruç tutulması mekruh olan Bayram günleri dışındaki günlerde oruç tutmak caizdir. Ancak sadece Cuma günleri nafile oruç tutmak tenzihen mekruh görülmüştür. Peygamber Efendimiz (s.a.s.); “Kimse Cuma günü oruç tutmasın. Ancak bir gün önceden veya sonradan oruç tutuyorsa bu takdirde Cuma günüde oruç tutabilir” buyurmuştur (Ebû Davud, “Savm”, 50). Buna göre, Cuma günü, kazaya kalan veya adak gibi vacip bir oruç tutmakta sakınca bulunmamaktadır. Cuma günü nafile oruç tutmak isteyenlerin, bir gün önce veya sonrasında da oruç tutması uygun olur.
Kaza oruçlarının aralıksız tutulması hakkında herhangi bir hüküm bulunmamaktadır. Bu itibarla, kazaya kalan oruçlar, oruç tutulması mekruh olan günler dışında, peşi peşine veya ayrı günlerde tutulabilir. Ancak bu oruçların, bir an önce tutulması uygun olur.
Özel Hâllerinde Kadınlar ve Oruç
Kadınlar hayız ve nifas hâllerinde oruçtutabilirler mi?
Kadınlar hayız ve nifas hâllerinde oruç tutmazlar(Buharî, “Hayz”, 1; Müslim, “Hayz”,14, 15). Daha sonra tutamadıkları oruçlarınıkaza ederler. Bu konuda müçtehitler görüş birliği içindedirler.
Oruçlu iken hayız olan/âdet gören kadının orucu bozulmuş olduğundan yiyip içer. Şu kadarı var ki, böyle bir kadın, yiyip içebileceği gibi edeben oruçlu gibi davranmaya devam etmesi
Ay hâli oruç tutmaya mânidir. Bu hâlde iken tutulan oruç geçerli olmaz. İlaç etkisi ile de olsa, akıntı olmadıkça ay hâli vuku bulmuş olmayacağından tutulan oruç geçerlidir.Ancak hayız kanı ile vücutta biriken zararlı maddeler dışarı atıldığından, vücudun sıhhati bakımından ay hâlini önlemek için ilaç kullanılması tavsiye edilmez.
Kaynak: Din İşleri Yüksek Kurulu tarafından hazırlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları: 811 nolu eserden alınmıştır
‹ SEÇİMinizi yapın. SEÇİM HAKKINIZI KULLANIN	› Duyuru D01- Dernek Üye Listesi Güncelleme