SİVİL TOPLUM ÖZEL SEKTÖR İŞBİRLİĞİ: GÜÇLÜ KSS ‹ Kurumsal Sosyal Sorumluluk Rehberi
Üçüncü sektör olarak adlandırılan Sivil Toplum Kuruluşları’nın gelişim hikayesi oldukça eskiye dayanıyor. İnsanlar ilgi alanları ya da ortak hassasiyetleri çevresinde faaliyet gösterebilmek için yüzyıllardır bir araya gelerek organize olageldiler. Ancak “Sivil Toplum Kuruluşu” ya da diğer deyişle “Hükümet Dışı Kuruluş” terimi ilk olarak 1945’te Birleşmiş Milletler’in kuruluşu sırasında kullanıldı. Yeni kurulmakta olan hükümetler arası bir kurum olan BM bu dönemde hükümetlerden bağımsız ticari olmayan bazı kuruluşlara gözlemci statüsü vermeyi kararlaştırdı. Günümüzde hükümetten bağımsız olan herhangi bir kuruluş kar amacı gütmemesi, yasalara uyması ve bir siyasi parti olmaması koşuluyla BM tanımına göre STK olarak tanımlanıyor.
O zamandan bu yana STK sektörü tüm dünyada gelişti, çeşitlendi ve güçlendi. Günümüzde dünyanın tüm ülkelerinde akla gelebilecek her alanda faaliyet göstermekte olan milyonlarca STK bulunuyor. Bunların bazıları tüm dünyada etkinlik gösterebilecek yapısal ve finansal güce erişmiş bulunurken, bazıları ise yalnızca belirli bölgelerde ve belirli konular özelinde çalışmalar gerçekleştiriyorlar. Bazı STK’lar devletler ya da hükümetlerden destek alırken, bazıları hükümet politikalarına karşı mücadele ederek varlıklarını sürdürüyorlar. Günümüzde dünyada Dünya Doğayı Koruma Vakfı (WWF), Greenpeace, Uluslararası Af Örgütü, Oxfam International gibi milyonlarca üye ve destekçiye sahip, milyarlarca dolarlık kaynağı yönetebilen güçlü ve saygın STK’ların sayısı giderek artıyor.
STK’lar kar amacı gütmemekle birlikte profesyonel bir hizmet sunduklarından giderek artan oranda uzmanlaşmış ekipler ve gönüllülerle çalışıyor ve büyük insan kaynaklarının yönetimini üstleniyorlar. Birçok STK etkinlik ve projelerini gerçekleştirebilmek için kaynak sağlamak amacıyla ticari etkinlikler gerçekleştirmekte sakınca görmüyor. Ancak özel sektörden farklı olarak bu faaliyetlerden elde edilen gelirler kar payı dağıtmak için değil toplum hizmeti gerçekleştirmek için kullanılıyorlar. Sonuçta ana odak noktası her durumda kar etmek değil belirli bir alanda hizmet sunmak ya da toplumsal değer üretmek olarak merkezde duruyor.
STK’ların yalnızca kendi etkinlikleri ve üyelerinin desteğiyle kaynak oluşturmayı başaranlar dışındaki büyük bölümü etkinlik ve projelerini gerçekleştirmek için gerek duydukları finansal kaynağı ulusal/uluslararası fonlar ya da özel sektör kuruluşlarından sağlıyorlar. STK özel sektör işbirlikleri dünya genelinde gideren artan ve büyüyen yeni bir alanı tanımlıyor. KSS çalışmaları gerçekleştirmekte olan kurumsal şirketler toplumsal ihtiyaçları doğru anlayabilmek ve odaklanmak istedikleri alanlarda başarılı çalışmalar gerçekleştirebilmek için uzman STK’ların bilgi ve deneyimlerine; STK’lar ise odak alanlarındaki çalışmaları güçlendirebilmek için kurumsal şirketlerin finansal ve iletişim kaynaklarına ihtiyaç duyuyorlar.
Bu gerçeklik giderek daha fazla kurumsal şirketin KSS çalışmalarını güçlü STK ortaklarla birlikte gerçekleştirmeyi tercih etmesine neden oluyor. Çerçevesi iyi çizilmiş bir ortaklık yapısının her iki tarafın da lehine olduğu bu işbirlikleri KSS alanında sunulacak hizmetlerin ihtiyaca yönelik, sürdürülebilir ve pozitif algıyı destekleyecek biçimde gerçekleşmesine katkıda bulunuyor. KSS alanında STK işbirlikleriyle yol alan kurumsal şirketler toplumsal ihtiyaçlara daha uygun çözümler üretilmesine olanak tanırken, saha operasyonlarını konunun uzmanı ekiplerle gerçekleştirerek KSS hizmetleri için de hizmet alımı yapmış ve böylece kaynaklarını da etkin biçimde kanalize etmiş oluyorlar. Kurumsal şirketlerle ortaklıklar gerçekleştiren STK’lar ise proje ve etkinliklerinin finansal sürdürülebilirliğini sağlayarak ortak kuruluşun güçlü iletişim kanallarını değere dönüştürme fırsatı elde ediyorlar.
Sonuç olarak STK-özel sektör işbirlikleri gerçekleştirilen toplumsal hizmetin sürdürülebilir ve güçlü biçimde hayata geçmesini ve üretilen değerin daha geniş kitlelere ulaştırılmasına katkıda bulunuyor. Günümüzde her alanda uzmanlığa verilen değerin giderek arttığı göz önüne alındığında STK-özel sektör işbirliklerinin KSS çalışmalarının geleceğinde önemli yer alacağı net olarak görülebiliyor.
Bu yazı Brandage dergisinin Ağustos 2013 sayısında yayımlanmıştır.