16. DERS Siyer Coğrafyası nın Tarihsel Süreci (KÂBE) - PDF
Download "16. DERS Siyer Coğrafyası nın Tarihsel Süreci (KÂBE)"
1 16. DERS Siyer Coğrafyası nın Tarihsel Süreci (KÂBE) و إ ذ ج ع ل ن ا ال ب ي ت م ث اب ة ل لن اس و أ م نا و ات خ ذ وا م ن م ق ام إ ب ر اه يم م ص ل ى و ع ه د ن ا إ ل ى إ ب ر اه ي م و إ س م اع يل أ ن ط ه ر ا ب ي ت ي ل ل ط ائ ف ين و ال ع اك ف ين و الر ك ع الس ج و د (Bakara Sûresi, 2/125) Neden yeryüzünün ilk mabedi olan Kâbe ye, Beytü l-atîk, Beytü l-harâm ve Beytü l-ma mur denmiştir? Allah ın (cc) evi olan Kâbe ilk olarak nasıl inşa edilmiştir? Hz. İbrahim ve ailesinin Kâbe tarihindeki yeri hakkında neler söylersiniz? Cürhümîlerden sonra Mekke nasıl bir akidevî sapma yaşamıştı? Harem toprağına olan saygının dengesi bozulunca, bölge halkı neler yaşamıştı? S iyer Coğrafyası nın yeryüzünün ilk yerleşim yeri olması, insanlık için yapılan ilk mabedin orada inşa edilmesi, yerkürenin tam merkezinde bulunması, onlarca peygamberi sinesinde barındırması, dini merkez olmasının yanısıra ticari/ekonomik açıdan da bir merkez olması tarihsel sürecinin oldukça zengin bir içeriğe sahip olmasını sağlamıştır. İnsanlık ile yaşıt olan bu sürecin tamamını anlatabilmek imkânsızdır. Ancak biz bu dersimizde, Siyer Coğrafya sının en önemli değeri olan Kâbe nin üzerinden, bölgenin tarihi sürecini kısmen de olsa anlamaya çalışacağız. Beytullah/Allah ın evi ve yeryüzünün ilk mabedi olan Kâbe, 1 Kur an içerisinde çok farklı ifadelerle anılır. Bu ifadelerin her biri bize, Kâbe nin değer ve kıymetini anlayabileceğimiz imkânlar sunar. Rabbimiz bu sade ve güzel yapıyı iki ayette, asıl ismi olan Kâbe 2 şeklinde anmaktadır, sekiz ayette Beyt/Ev 3 şeklinde, iki ayette ise, el-beytü l-atîk/en eski ve en özgür ev 4 ifadesi ile Kâbe nin değerine vurgu yapılmaktadır. Bunların dışında, Rabbimiz, evini, Beytü l-harâm/korunmuş, Dokunulmaz Ev, 5 el- Mescidü l-harâm/dokunulmaz Mescid 6, el-beytü l-muharrem/korunan Ev, 7 ve el- Beytü l-ma mur/imar olmuş ev 8 ifadeleriyle anmaktadır Kâbe: Sözlükte, dört köşeli veya küp şeklinde olmak anlamındadır. Bkz: el- İsfehanî, Rağıb, Müfredât, s. 712 Mâide Sûresi, 5/95, 97 Bakara Sûresi, 2/ 125, 127, 158; Âl-i İmran Sûresi, 3/96, 97; Enfal Sûresi, 8/35; Hac Sûresi, 22/26; Kureyş Sûresi, 106/3 Hac Sûresi, 22/29, 33 Mâide Sûresi, 5/2, 97 Bakara Sûresi, 2/144, 149, 150 İbrahim Sûresi, 14/37
2 Bu muazzam Beyt in tarihini biz üç başlık altında anlamaya çalışacağız: 1- KÂBE NİN İBDA SÜRECİ 2- KÂBE NİN İHYA SÜRECİ 3- KÂBE NİN İNŞA SÜRECİ 1- KÂBE NİN İBDA SÜRECİ Kâbe nin ilk olarak yapılması ve ortaya çıkması hadisesi, ibda sürecidir. Bir önceki dersimizde, Kâbe nin yeryüzünün ilk mabedi olduğunu söylemiş ve bunun Kur an da yer alan delilini de belirtmiştik. Bu konuda Rabbimiz şöyle buyuruyordu: Şüphesiz, âlemlere bereket ve hidayet kaynağı olarak, insanlar için kurulan ilk ev (mâbet), Mekke deki (Kâbe)dir. 9 Ayette geçen, vudiâ fiili, mebni meçhuldür. Yani faili tam belli olmayan (edilgen) mazi (geçmiş zaman) fiildir. Anlamı, konuldu, kuruldu şeklindedir. Yeryüzüne konulan/kurulan bu mabedin, ilk olarak melekler tarafından mı, yoksa Hz. Âdem tarafından mı yapıldığı belli değildir. Rivayetlere göre Hz. Âdem, Mekke ye geldiğinde bu evi melekler tarafından yapılmış olarak buldu ve o günden sonra orada ibadet etti. 10 Bir diğer rivayete göre ise, Cennet te Hz. Âdem, meleklerin bir mabedin etrafından tavaf ettiklerini görmüş, bundan da çok hoşnut olmuştu. Yeryüzüne indirilince, o mabedi özlemiş ve Allah tan (cc) böyle bir mabedin dünyada da olmasını talep etmişti. Rabbimiz de, semadaki Kâbe nin izdüşümü olacak şekilde, böyle bir mabedin yapılmasına izin vermiş, Hz. Âdem de bu Kâbe yi inşa etmişti. 11 Bu iki rivayetin ortak mesajı, Kâbe nin yeryüzünün ilk mabedi olması ve Hz. Âdem den beri bu muazzam evin ibadet maksadı ile varlığını devam ettirmesidir. Dolayısı ile insanlıkla yaşıt olan bu mabed, ilk insan ve ilk peygamber ile ortaya çıkmış, yüzlerce sene varlığını devam ettirmiş, süreç içerisinde bölgede yaşanan seller, iklim değişiklikleri ve son olarak Hz. Nuh un zamanında yaşanan tufan ile birlikte kaybolmuş ve Hz. İbrahim ile birlikte yeniden ortaya çıkarılmıştır. 2- KÂBE NİN İHYA SÜRECİ Kâbe nin ihya süreci, bu muazzam evin yeniden gün yüzüne çıkarılma hadisesidir. Bu olay, Hz. İbrahim ve oğlu Hz. İsmail in elleriyle olmuştur. Hz. İbrahim in Harran da başlattığı tevhid mücadelesinin bir neticesi olarak bölgenin kralı olan Nemrud un zulüm ve baskılarıyla karşılaşmış, ateşe atılmış, Allah ın koruması ile ateş onu yakmamış, 12 artık orada yaşayamayacağını anlayınca hanımı Sâre ile birlikte Filistin e gitmek üzere yola çıkmıştı. Yolları Mısır dan geçerken oranın hükümdarı ile aralarında bazı hadiseler yaşanmış, en son Hacer isimli bir hanımı, hükümdar onlara hediye etmiş, böylece hayatlarını geçirecekleri el- Halil şehrine gelip yerleşmişlerdi. O güne kadar bir çocuk sahibi olamayan Hz. İbrahim, hanımı Sâre nin teklif ve ısrarı ile Mısır ın bir hediyesi olan Hacer ile evlenmiş, Allah bu Tûr Sûresi, 52/4 Âl-i İmran Sûresi, 3/96 Kurtubî, el-câmiu li-ahkâmi l-kur ân, c. 4, s. 280, 281 Ezrakî, Ahbâru Mekke, c. 1, s Hadiseyi anlatan ayetler için bkz: Enbiya Sûresi, 21/51-73
3 evlilikten İsmail i onlara nasip etmişti. Yıllar sonra bir çocuk sahibi olan Hz. İbrahim, İsmail ile bu hasretini giderirken, Sâre validemiz bu hali biraz kıskanmış, yüreğindeki kıskançlığı artarak farklı noktalara varmaması için Hz. İbrahim den, Hacer validemizi ve İsmail i başka yere götürmesini istemişti. Hz. İbrahim de hanımının bu isteğini kabul etmiş, onları o gün için hiçbir yaşam izinin olmadığı Mekke ye getirip bırakmıştı. Orada bir hayat kaynağı olan Zemzem in ortaya çıkması ve Cürhümîlerin gelip oraya yerleşmeleri, bölgenin yeniden canlılığına vesile olmuştu. 13 Yıllar sonra Hz. İbrahim, Allah tan aldığı emirle Kâbe yi, oğlu İsmail ile birlikte yapmaya başlamışlardı. Bu hadise Kur an da şöyle anlatılır: Hani bir zamanlar İbrahim, İsmail ile birlikte Kâbe nin temellerini yükseltirken diyorlardı ki: Ey Rabbimiz! Bizden bunu kabul buyur, şüphesiz sen işitensin ve bilensin. Ey Rabbimiz! Bizi sana boyun eğenlerden kıl, neslimizden de sana itaat eden bir ümmet çıkar, bize ibadet usullerimizi göster, tevbemizi kabul et; zira tevbeleri çokça kabul eden ve çok merhametli olan ancak sensin. 14 Ayette geçen Ve iz yerfeû İbrahimü l-kavâide mine l-beyti ve İsmail/ Hani bir zamanlar İbrahim, İsmail ile birlikte Kâbe nin temellerini yükseltirken ifadesi, Hz. İbrahim ile başlayan sürecin ne olduğunu anlamamız açısından çok önemli bir bilgiyi bize verir. Bu bilgiye göre, Hz. İbrahim oğlu Hz. İsmail ile birlikte Kâbe yi, Hz. Âdem in veya meleklerin yaptığı yapının temelleri üzerine yükseltiyorlardı. Allah (cc) o güne kadar yeryüzünün ilk mabedinin temellerini korumuş, onları Hz. İbrahim e göstermiş, o da o temeller üzerine Kâbe yi yeniden yükseltmiş, böylelikle o muazzam ev ihya edilmişti. 15 Hz. İbrahim ile başlayan o süreç yüzyıllar boyunca devam edecek, Zemzem in ve Kâbe nin ortaya çıkması ile bölgede çok büyük bir hareketlilik oluşacaktı. Bu canlılık, Hz. İsmail den sonra Mekke nin idaresini devralan oğlu Nabit ile devam edecekti. Nabit, Hz. İsmail in Cürhümî kabilesinden evlendiği Hame bint Zeyd isimli hanımından doğan on iki oğlunun en büyüğü idi. Ondan sonrada Mekke nin idaresi Cürhümîlerin elinde kalacaktı. Bir müddet sonra bu kabile, kendilerine bahşedilen bu büyük ikramın şükrünü eda edecekleri yerde, azgınlaşacak, Kâbe yi ticari bir kazanç haline getirecek, hatta oranın değer ve kıymetine yakışmayacak bazı gayri ahlaki işlere girişeceklerdi. Böyle olunca da, bölge Arapları, Cürhümîlere karşı başkaldıracak ve en sonunda diğer Arap kabileleri onları bölgeden sürüp çıkaracaklardı. Bu sefer Kâbe nin genel idaresi Huzaâ kabilesinin Gubşanlılar koluna geçecekti. Bir müddet onların idaresi altında kalan Mekke, daha sonraları çok büyük bir dini sapma yaşayacaktı. Ne yazık ki Hz. İbrahim in tevhid dini (haniflik), Hz. İsmail den sonra başlayan tahriflerin etkisiyle nihayetinde putperestliğe doğru bir kapı aralayacaktı. O güne kadar bölge ahalisi tevhide aykırı bazı fiillere kapı açmış olsalar da, doğrudan bir putperestlik içerisinde değillerdi. Mesela; o günler bölge insanı Hacerü l Esved e büyük bir saygı gösterir, dışarıdan gelen ziyaretçiler de oraların hatırlarını canlı tutma adına bazen Harem in taşından, toprağından yanlarına alarak götürürlerdi. Önceleri çok masumane bir Bu olay hakkında daha fazla bilgi için bkz: İbn Sa d, Tabakat, c. 1, s ; Taberi, Tarih, c. 1, s ; İbn Esir, el- Kâmil, c. 1, s Bakara Sûresi, 2/127, 128 Kurtubî, el-câmiu li-ahkâmi l-kur ân, c. 2, s. 336, 337
4 şekilde sırf Kâbe ve çevresinin hürmetini/saygısını unutmamak ve onun hatırasını her daim canlı tutmak adına alınan bu taşlar, ilerleyen zamanlarda kendilerine özgü bir kutsiyet atfedilen birer puta dönüşecekti. Ama bahsettiğimiz zamana kadar bu taşlar genellikle Hacerü l-esved gibi şekilsiz ve düz taşlardan oluşuyordu. Gubşanlılar döneminde ise ileride bölgenin başına büyük bir belaya dönüşecek olan putçuluğun resmen temeli atılacaktı. Gubşanlıların lideri, cömertliği ve kahramanlığı ile meşhur bir idareci olan Amr b. Lühey, Şam diyarına yaptığı bir sefer sırasında oranın ahalisinin çeşitli suretlerde yapılmış putlara taptığını gördü. Bu Amr ın hoşuna gitti. Bunun üzerine o putların içerisinde beğendiği kırmızı akik taşından insan suretinde yontulmuş Hubel isimli bir puta, iyide bir para ödeyerek Mekke ye getirdi. Bu put, bölgeye giren ilk şekilli/suretli puttu. 16 Ondan sonra şekilci putçuluk giderek bölgede yaygınlaştı ve yaklaşık dört asır boyunca bu kabilenin elinde kalan Kâbe her gün yeni eklenen putlarla dolup taşmaya başladı. 17 Gubşanlıların elinde yaklaşık dört yüz sene kalan Kâbe daha sonra Ben-i Kinane nin de yardımı ile Efendimiz in (sas) beşinci göbekten dedesi olan Kusay ın eline geçti. Kusay, çok kabiliyetli bir devlet adamıydı. 18 Kureyş kabilesi en parlak dönemini onun zamanında yaşamış, ticari seferler çoğalmış, bölgede yaptığı anlaşmalarla Mekke nin var olan cazibesini daha da arttırmış, bundan dolayı da bölgede çok sevilen ve saygı gören biri olmuştu. Ayrıca o, Daru n-nedve yi kurarak, o gün için bölgede yerleşik bulunan farklı kabilelerin de Mekke nin yönetiminde söz sahibi olmalarını sağlamıştır. Bu uzun süreç içerisinde, defâatle Kâbe, çeşitli inşaatlar ve tadilatlar geçirmiştir. Bölgede değişen dini yapıya göre Kâbe de değişmiş, Hz. İbrahim ve oğlu Hz. İsmail in yaptığı yapı, çeşitli mülahazalarla müdahalelere uğramıştır. Kâbe nin tarihi konusunda bize en güzel bilgileri veren Ezrakî nin rivayetine göre, Hz. İbrahim in yaptığı binanın ölçüleri şöyle idi: Kuzeydoğu duvarı 32 zirâ, güneybatı duvarı 13zirâ,güneydoğu duvarı 02 zirâ,kuzeybatı duvarı 00 zirâ idi. Binanın yüksekliği ise 9 zirâydı.zirâ ölçü biriminin o gün en yaygın kullanılanı zirâü l-yed idi, bu da yaklaşık 46,2 cm e denk gelmektedir. Bu durumda ilgili rivayete göre Kâbe nin dört duvarının genişlik ölçüleri (çevresi) şöyledir: 14.78m;14.32m, 9.24m,10.16m ;Yüksekliği ise 4. 15m dir. 19 Demek ki Hz. İbrahim in yaptığı Kâbe küp şeklinden ziyade bir dikdörtgene benzer bir yapıya benzemekteydi. Yine o ilk yapıda, biri giriş, biri çıkış olmak üzere iki kapı yeri vardı. Kapı yerleri boştu, oralara yıllar sonra kapılar takıldı. O ilk yapıda, kapılar yere yakınken, sonraları kapılar yerden yükseltildi, her isteyen rahat girip, çıkamasın ve belli bir miktar para ödesin öyle girsin diye böyle yapıldı. O ilk yapının üstü açıktı ve çatısı yoktu. Kâbe ye ilk çatıyı Kusay yaptı Amr b. Lühey in başlatmış olduğu bu kötü çığırı Hz. Peygamber (sas) şöyle ifade ediyordu: Amr b. Lühey i Cehennem de bağırsaklarını sürüye süreye gezerken gördüm. Ona: Senin zamanından benim zamanıma kadar geçen süre içerisindeki insanlara ne oldu? diye sordum. O: Hepsi helâk oldu dedi. İbn Hişam, Sîre, c. 1, s Daha fazla bilgi için bkz: İbn Hişam, Sîre, c. 1, s ; Taberi, Tarih, c. 1, s ; Mevlânâ Şiblî Numânî, Sîretü n- Nebî, s Hakkında daha fazla bilgi için bkz: Yıldırım, Muhammed Emin, Hz. Peygamber in Albümü, s Şuan Kâbe nin ölçüleri ise şöyledir: 12m.84cm, 11m.28cm, 12m.11cm, 11m.52cm dir. Yükseklik ise 14 metre dir. Ezrakî, Ahbâru Mekke, c. 1, s. 64
5 Böyle bir süreç ile Kâbe, Kusay dan sonra hep Kureyş kabilesinin elinde kaldı. O dönemlerde onlar her ne kadar Kâbe yi çeşitli menfaatleri için kullansa ve Hz. İbrahim in tevhid ile yoğurduğu temellerine şirkten bazı şeyleri bulaştırsalar da, yine de o yapıya müthiş bir saygı gösterir, kutsiyetine gönülden inanır ve canları pahasına o evi korurlardı.mekke nin bu eve gösterdiği saygıyı zirvelere taşıyan bir hadise o gün için yaşanmıştı ki, bu hadise tüm bölge halkının bizzat müşahede ettikleri, gözleri ile gördükleri bir hadise idi. Kur an ın da anlattığı bu hadise, 21 Allah Resulü nün (sas) doğum yılı olan Miladi 571 e tekabül eden Fil hadisesi idi. 22 Kâbe yi yıkmaya gelen Yemen kralı Ebrehe nin başına gelenleri gören Mekkeliler ve bundan haberdar olan Hicaz ahalisi, bu mabede daha fazla saygı göstermeye başlamışlardı. Bu saygının bir işareti olarak yeniden inşa etmeyi düşünmüş ve bunu yapma adına adım atmışlardı. 3- KÂBE NİN İNŞA SÜRECİ Nübüvvetten beş yıl önce Miladi 605 yıllarında, Mekkeliler Kâbe yi yeniden inşa etmeyi düşünmüşlerdi. Kusay dan o güne kadar Kâbe, birçok sel baskınına uğramış, birkaç kez de büyük yangınlar atlatmış ve en son şiddetli Arîm selleri sebebi ile Kâbe nin duvarları oldukça aşınmıştı.bunun üzerine Mekke nin ileri gelenleri Kâbe nin yeniden inşa edilmesi meselesinde anlaşmışlardı. Ancak, onlar bu evin kutsiyetini bildikleri için, buraya harcanacak paranın tamamen temiz bir kazançtan elde edilmesini istemiş, bu vesile ile ortak bir kasa oluşturulmuş ve orada bir miktar para toplanmıştı. 23 Toplanan o paralarla, o günlerde Cidde ye vuran Rumlara ait bir yük gemisi içerisindeki inşaat malzemeleri ile birlikte satın alınmıştı.o gemide bulunan Rum asıllı Bakûm isimli inşaat ustası da, Mekke ye getirilmiş ve böylece Hz. İbrahim in yaptığı temellere dokunmadan, o temeller üzerine inşaata başlanmıştı. Ancak inşaat sırasında eldeki malzemenin yetmeyeceği anlaşılmış, bunun üzerine, inşaatı yarım bırakmaktansa, Hz. İbrahim in inşa ettiği yapıyı biraz daha daraltarak, Kabe yi günümüzdeki durumuna yakın bir şekilde tamamlamışlardı. 24 O gün ortaya çıkan büyük bir sıkıntıyı da, Efendimiz (sas) halletmişti. Sorun, inşaat sırasında Hacerü l-esved taşının yerine koyma şerefinin kime ait olması meselesi idi. Bu anlaşmazlık ortaya çıkınca, o zaman Kureyş in en yaşlı insanı olan Ebû Ümeyye b. Muğire dedi ki: Ey İnsanlar! Sizler Allah ın evini inşa etme gibi bir hayır işlediniz. Şimdi bir kan dökerek bu hayrı şerre mi dönüştürmek istiyorsunuz? Vallahi böyle yapmayacak, nasıl hayır ile başladıksa öyle de hayır ile bitireceğiz. İnsanlar merak ile peki nasıl diye sordular? Ebû Ümeyye dedi ki: Bekleyelim, Kâbe avlusundan içeriye ilk giren insanı hakem olarak tayin edelim, Onun vereceği karara da hepimiz rıza gösterelim. Tüm Mekke, Velid in bu fikrini kabul ettiler ve başladılar beklemeye Nice sonraları hiçbir şeyden haberi olmayan ve ticari bir seferden Mekke ye yeni dönen o günlerde otuz beş yaşlarında olan Efendimiz (sas) Fil Sûresi, 105/1-5 İbn Hişam, Sîre, c. 1, s ; İbn Sa d, Tabakat, c. 1, s ; Belâzurî, Ensabü l-eşraf, c. 1, s Velid b. Muğire, Kâbe nin inşasına karar verilince Mekkelilere şöyle demişti: Ey Kureyş halkı! Kâbe ye faizden, kumardan, fuhuştan elde edilen paraları sokmayınız. Beytullah ı mallarınızın kötü olanlarından uzak tutunuz. Çünkü Allah, malın temiz ve helal olanından başkasını kabul etmez! Ezrakî, Ahbâru Mekke, c. 1, s. 162 İbn Hişam, Sîre, c. 1, s ; Taberi, Tarih, c. 2, s. 199, 200
6 uzaktan göründü. Görenler O nu tanıdılar, sevindiler ve dediler ki: O Emin dir ve biz o Emin in vereceği her hükme razıyız! 25 Sorun Efendimiz e arz edilince, insanları hayran bırakacak bir hüküm verdi ve herkesin razı olacağı bir görüş beyan etti. Hemen bir örtü istedi. Mübarek elleri ile Hacerü l-esved i o örtünün ortasına yerleştirdi, her kabileden bir temsilci istedi, tüm aileleri o şerefe ortak ederek meseleyi çözüme kavuşturdu. 26 Peki, Cahiliye döneminde yapılan bu tadilat sırasında Hz. İbrahim in inşa ettiği yapıdan biraz farklı yapılan ve süreç içerisinde yaşanan dini sapmalardan dolayı ortaya çıkan değişiklikleri çok iyi bilen Efendimiz (sas) Mekke nin Fethi nden sonra Kâbe ye müdahale etti mi? Bu konuda Efendimiz in ne dediğini Hz. Aişe annemiz bize aktaracaktır. Efendimiz (sas) ona hitaben demişti ki: Şayet senin kavmin henüz küfürden yeni kurtulmuş olmasaydı, Kâbe yi yıkar, onu İbrahim in temelleri üzerine yeniden inşa ederdim. Çünkü Kureyşliler, Kâbe yi yaptığında biraz kısalttılar ve bir kapısını iptal ettiler. 27 Müslim de geçen rivayette ise Efendimiz (sas), Hz. Aişe nin sorularına cevap verirken bu mesele hakkında daha fazla bilgi verir. Aişe annemiz diyor ki: Ben Resulullah a (sas) Hicr in, Kâbe den olup olmadığını sordum. O: Evet, Kâbe dendir! dedi. Ben: Peki, niye orayı Beyt in içerisine dâhil etmediler? diye sorunca Efendimiz: Kavminin parası yeterli gelmedi. dedi. Ben: Peki, kapısı (önceden) böyle yüksek miydi? diye sordum. Dedi ki: Kavmin böyle yaptı. Bunun sebebi ise dilediklerini oraya alsınlar, dilediklerini ise engellesinler diye idi. Eğer senin kavminin henüz Cahiliyeden yeni çıkmış olmasa ve kalplerinin hoşlanmayacağından korkmasa idim, Hicr i, Beyt e katar ve kapısını yere kadar indirmeye çalışırdım. 28 Efendimiz in (sas) Kâbe ye müdahale edip, onu Hz. İbrahim in yaptığı şekle geri döndürmemesinin ilahi bir ikram olduğunu da unutmamak gerekir. Bu konuda Hz. Aişe annemizin aktardığı bir rivayet, meselenin nasıl bir rahmete vesile olduğunu bize öğretir. Aişe annemiz diyor ki: Veda Haccı sırasında Kâbe nin içerisine girip namaz kılmak istedim ve bunu Efendimiz e söyledim. Efendimiz (sas) elimden tutarak Hicr e beni götürdü ve dedi ki: Ey Aişe! Kâbe ye girmek istersen burada namaz kıl, çünkü burası Kâbe nin içindedir. Burada kılınan namaz içeride kılınan namaz gibidir. 29 Hz. Peygamber in (sas) bu beyanı Kâbe nin, Cahiliye dönemindeki inşaatının nasıl bir rahmete vesile olduğunu anlamamız açısından önemlidir. O günden Abdullah b. Zübeyr in hilafete geçeceği döneme kadar 30 bu hal devam etmiştir. Abdullah b. Zübeyr, Miladi 684 de İbn Sa d, Tabakat, c. 1, s.146; Ezrakî, Ahbâru Mekke, c. 1, s. 164 İbn Hişam, Sîre, c. 1, s. 209; İbn Esir, el-kâmil, c. 2, s. 45 Buhari, Hacc, 42; Nesaî, Menâsik, 125 Müslim, Hacc, Tirmizi, Hacc, 48; Nesâî, Hacc, 128 Zübeyr b. Avvam ile Esma bint Ebî Bekir in oğlu olan Abdullah b. Zübeyr, Sahabe neslinin önemli isimlerinden biridir. O, Yezid b. Muaviye ye biat etmemiş, onun ölümünün ardından Hicri, 64 de (Miladi, 683) halifeliğini ilan etmişti. Dokuz yıl süren bu hilafet, Hicri 73 de (Miladi, 692) onun şehadeti ile sona ermişti. Bu dönem hakkında daha fazla bilgi için bkz: Taberi, Tarih, c. 6, s ; Zehebî, Siyeru A lami n-nübelâ, c. 3, s ; Yıldız, Hakkı Dursun, TDV, İslam Ansiklopedisi, c. 1, s. 145, 146
7 Kâbe yi, Hz. İbrahim in temellerine göre yeniden inşa edecekti. Ancak, onun şehit edilmesinden sonra, bir daha önceki haline dönüştürülecek ve o hal bugünlere kadar gelecekti. Kısaca Siyer Coğrafyası nın önemli bir unsuru olan Kabe nin tarihi serüveni böyledir. Görüldüğü gibi Kabe, çok önemli hadiselere zemin olmuş,gerek Nübüvvet öncesi gerekse Nübüvvet sonrası Siyer Coğrafyası açısından önemini hiçbir zaman kaybetmemiştir. Şüphesiz kıyamete kadar da Allah ın izniyle bu saygınlığı/hürmeti devam edecektir. KÂBE NİN İÇİNİ TASVİR EDEN BİR RESİM (Mağlus, Sami; Siyer Atlası, s. 117) KÂBE NİN HZ. İBRAHİM İN DEVRİNDEKİ İLK HALİ KUREYŞ ZAMANINDA KÂBE ABDULLAH B. ZÜBEYR İN DEVRİNDEKİ DÜZENLENMİŞ HALİ HACCAC B. ES-SAKAFÎ NİN DEVRİNDEKİ HALİ (Mağlus, Sami; Siyer Atlası, s. 72) Hz. İbrahim ve ailesi üzerinden bir değerlendirme yapılırsa, peygamberlerin özel olarak seçilmesi ve kader-i ilahinin tecellisi noktasında neler söylenebilir?
8 Tarihi süreç içerisinde Hz. İbrahim in tevhid üzere miras bıraktığı dinin, putperestliğe dönüşmesi nasıl anlaşılmalıdır? Hz. Peygamber in (sas) Nübüvvet öncesi hayatında el-emin diye nitelendirilmesi, bu çağın insanları olarak bize neler söylemektedir? Hz. Peygamber in (sas) Hacerü l-esved i yerine konması meselesindeki hakemliği hakkında neler söylenebilir? Kâbe nin günümüze kadarki geçirmiş olduğu üç temel evre nelerdir? SİYER COĞRAFYASI NIN TARİHSEL SÜRECİNİ İYİCE ÖĞREN Kİ, NÜBÜVVETİN HANGİ ZEMİN ÜZERİNDE NEŞET ETTİĞİNİ ANLAYABİLESİN. HER GÜN NAMAZ İÇİN YÖNELDİĞİN KÂBE NİN İNSANLIĞIN İLK MABEDİ OLDUĞUNU UNUTMA Kİ, NASIL BİR DİNE MENSUP OLDUĞUNUN KIYMETİNİ TAKDİR EDEBİLESİN. HZ. İBRAHİM İN TEVHİD MÜCADELESİNİ İYİCE KAVRA Kİ, MİLLETİ OLMAKLA İFTİHAR ETTİĞİN O BÜYÜK PEYGAMBERİN MİRASINA TAM ANLAMI İLE SAHİP ÇIKABİLESİN. İMAN ETTİĞİN PEYGAMBER İNİN, NÜBÜVVET ÖNCESİNDE BİLE EL-EMİN DİYE GÖSTERİLDİĞİNİ BİL Kİ, GÜVENİLİR OLMANIN BU DAVANIN EN ÖNEMLİ VASFI OLDUĞUNU KAVRAYABİLESİN. AKİDEYE TERS DÜŞEN BİR MESELE DEĞİLSE, YAŞADIĞIN TOPLUMUN HASSASİYETLERİNE DİKKAT ET Kİ, MUHATAPLARINI KENDİNE DÜŞMAN ETMEYESİN, MESAJINI ONLARA DOĞRU BİR DÜZLEMDE ULAŞTIRABİLESİN.
15. DERS Siyer Coğrafyası nın Özellikleri
15. DERS Siyer Coğrafyası nın Özellikleri و ك ذ ل ك أ و ح ي ن ا إ ل ي ك ق ر آن ا ع ر ب ي ا ل ت نذ ر أ م ال ق ر ى و م ن ح و ل ه ا و ت نذ ر ي و م ال ج م ع ل ر ي ب ف ي ه ف ر يق ف ي ال ج ن ة و ف ر يق ف ي الس
10. DERS Siyer in Doğru Anlaşılmasında Tarihsel Bağlam و ال ذ ين ت ب و ؤ وا الد ار و ا إ ل يم ان م ن ق إبل ه إم ي ح ب ون م إن ه اج ر إ ل إيه إم و ل ي ج د ون ف ي ص د ور ه إم ح اج ة م م ا أ وت وا و ي إؤث