Evi eşine satan veya devreden kişi vergi öder mi?
Bazı durumlarda kendi üzerimizde olan evi eşimize devrederiz. Bu durumlarda vergisel yönden yapılacak durumlar nelerdir. Gelir vergisi yönünden yapılacak işlemler nelerdir ? Veraset İntikal Vergisi yönünden durum ne ? Satış beş yıl içinde yapılmışsa değer artış kazancı yönünden değerlendirilir mi?
Gelir Vergisi Kanunu Yönünden Durum Nedir ?
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun “Değer Artışı Kazançları” başlıklı Mükerrer 80 inci maddesinde;
6. İktisap şekli ne olursa olsun (ivazsız olarak iktisap edilenler hariç) 70 inci maddenin birinci fıkrasının (1), (2), (4) ve (7) numaralı bentlerinde yazılı mal (gerçek usulde vergiye tabi çiftçilerin zirai istihsalde kullandıkları gayrimenkuller dahil) ve hakların, iktisap tarihinden başlayarak beş yıl içinde elden çıkarılmasından doğan kazançlar (Kooperatiflerin ortaklarına bu sıfatları dolayısıyla tahsis ettikleri gayrimenkulleri tahsis tarihinde ortak tarafından satın alınmış sayılır.)
Bir takvim yılında elde edilen değer artışı kazancının, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından sağlananlar hariç, (01.01.2017 tarihinden geçerli olmak üzere) 11.000 Türk Lirası gelir vergisinden müstesnadır.”
Değer Artışı Kazancı Yönünden Değerlendirilmesi için Eşler Arasında Mal ayrılığı Rejimlerinden Birini Seçmiş Olması Gerekir
Eşine Evi Satan veya Devreden Kişi Vergi Öder mi ? Diğer taraftan, 1/1/2002 tarihinde yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 202 nci maddesinde, eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin uygulanmasının esas olduğu belirtilmiş. Evlenmeden önce veya sonra mal varlığının paylaşımı konusunda yazılı seçimlik mal rejimlerinden birini sözleşme yaparak. Seçmemiş olan eşlerin kanunen tabi oldukları sistemin “yasal mal rejimi” olacağı hususu düzenlenmiştir.
4721 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce evlenme akdi gerçekleşen eşlerden birisinin mal edinimi. 1/1/2002 Tarihinden sonra ise edinilen taşınmaz mallar üzerinde diğer eş 1/2 oranında hak sahibi olacaktır. Eşlerden birisinin mal edinimi 1/1/2002 tarihinden önce gerçekleşmiş ise bu durumda eşler arasındaki mal rejimi, mal ayrılığı rejimi olacaktır.
Yasal mal rejimi uygulamasının söz konusu olması durumunda gayrimenkulü eşinize satış olarak göstermiş olmakla birlikte. Yapılan satış işleminin bedelsiz olduğu kabul edileceğinden değer artışı kazancı kapsamında değerlendirilmeyecek. Ve herhangi bir şekilde satıştan dolayı Gelir Vergisi Kanununa göre vergi ödenmeyecek.
Ancak, eşler arasında mal varlığının paylaşımı konusunda yazılı seçimlik mal rejimlerinden birinin seçilmiş olması halinde ise bedel karşılığı yapılan taşınmaz satışlarında değer artışı kazancı kapsamında değerlendirilecektir.
Veraset ve İntikal Vergisi Yönünden Durum Nedir?
7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda bulunan şahıslara ait mallar ile Türkiye’de bulunan malların. Veraset yoluyla veya herhangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir şahıstan diğer şahsa intikali. Veraset ve intikal vergisine tabidir.” hükmü yer almaktadır.
Aynı Kanunun 2 nci maddesinin (d) fıkrasında da ivazsız intikal tabirinin; Hibe yoluyla veya herhangi bir tarzda olan ivazsız iktisapları ifade ettiği açıklanmış. Maddenin parantez içi hükmü ile de maddi ve manevi bir zarar karşılığı verilen tazminatların ivazsız intikal mahiyetinde sayılmayacağı. 4. Maddesinin (e) bendinde ise ivazsız suretle meydana gelen intikallerin 4.068 TL’sinin (2017 yılı için) vergiden istisna edileceği; 5 inci maddesinde de veraset ve intikal vergisi mükellefinin veraset yoluyla veya ivazsız bir tarzda mal iktisap eden şahıs olacağı hükme bağlanmıştır.
Anılan Kanunun 7 nci maddesinde, veraset yolu ile veya sair suretle ivazsız bir şekilde mal iktisap edenlerin. İktisap ettikleri malları bir beyanname ile bildirmeye mecbur oldukları; 9 uncu maddesinin 2 nci bendinde de diğer suretle meydana gelen intikallerde malların hukuken iktisap edildiği tarihi takip eden bir ay içinde beyannamenin verilmesi gerektiği; 10 uncu maddesinin 2 nci fıkrasının (b) bendinde ise gayrimenkullerin ticari işletmeye dahil olsun veya olmasın emlak vergisine esas olan değerle değerleneceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıdaki hükümler ve açıklamalar çerçevesinde. Eşler arasında, yazılı seçimlik mal rejimlerinden birinin olmaması halinde, yasal mal rejimi uygulaması söz konusu olacaktır.
Mal Ayrılığı Rejiminde Veraset İntikal Vergisi Ödenmesi Gerekir
Bu açıklamalara göre; üzerinizde bulunan bir evi eşinize bağışlamanız durumunda da yine edinilmiş mallara katılım rejimi gereğince. Yarısı (1/2 hisse) eşe ait olacağından. Söz konusu gayrimenkulü eşinize bağışlamanız eşinizin mal varlığında herhangi bir servet artışına neden olmayacağından. eşten veraset ve intikal vergisinin aranılmaması gerekmektedir.
Ancak, mal varlığının paylaşımı konusunda yazılı seçimlik mal rejimlerinden birinin seçilmiş olması durumunda (mal ayrılığı rejimi) yapılan devir işleminde herhangi bir bedel ödenmemesi halinde bu işlem ivazsız bir intikal sayılır. Bu gibi durumlarda eş tarafından verilecek veraset ve intikal vergisi beyannamesinde gayrimenkulün emlak vergisi değerinin tamamı üzerinden beyan edilmesi. Ve bu değer üzerinden veraset ve intikal vergisinin ödenmesi gerekir.