Kağıt İnsanlar - Salvador Plascencia | İNSANOKUR edebiyat
Ara	Kağıt İnsanlar – Salvador Plascencia	25 Eylül 201204 Ocak 2016	Sıradışı bir yazardan, oyuncaklı, dokunaklı ve fazlasıyla sıra dışı bir roman: Kağıt İnsanlar. Yazarı roman karakterlerinin arasına, kâğıdı olay örgüsüne katan, yıkımı körükleyip küllerinden yeniden doğan, özgün ve çarpıcı bir metin. Alınyazısına karşı koymanın, kurmacanın ve başkaldırının, kayıplara rağmen ayakta kalmanın hikâyesi… Kâğıt kadar hassas, kâğıt kadar tanıdık.
Kağıt İnsanlar, sizinle konuşacak. Öykülerini sütunlarla kuracak, mahrem hayatlarını gizlemeye çalışacak. Göğüs kafesinizin içine kâğıttan bir kalp yerleştirip defalarca yırtacak, sonra tekrar yamayacak… Ve siz, kağıdın üzerinde dile gelen sayfaları çevirirken kendi kaderinizi, kendi kâğıt insanlarınızı, kendi yaralarınızı nasıl yamadığınızı düşüneceksiniz.
Kağıt İnsanlar, kısmen gerçeklere, kısmen kurmacaya dayanan, kâğıdın olasılıklarını benzersiz bir biçimde öyküye karıştıran, yaprak yaprak çoğalan ve soluk alan bir roman. (Tanıtım Bülteninden)
Kağıt da sevdaya dâhil – Melisa Kesmez
Kağıt İnsanlar; roman kahramanları ile yazar arasındaki yaratan-yaratılan mücadelesini anlatıyor. Roman, düz bir metinden ziyade, birbirini takip eden sütunlar halinde akan bir metinden oluşuyor.
Birkaç ay önce duydum Kağıt İnsanlar?ı. Türkçeye çevrildiğini, Eylül ayında Siren Yayınları?nın bin bir özenle seçtiği kitaplarından biri olarak aramıza katılacağı haberi geldiğinde az heyecanlanmadım. Kitapları çoğunlukla henüz anne karnındayken pdf?ten okuyan bir okur olarak, bu kitabı kanlı canlı elimde tutmayı bekledim sabırla. Çünkü ?kağıdı kurguya dahil eden bir roman? diye duymuştum hakkında. Ne demek istediklerini okuyunca anladım.
Kağıt İnsanlar, 1976 Meksika doğumlu Salvador Plascencia?nın ilk romanı. En basit haliyle romanı kurgularken kağıdın olasılıklarını da hesaba katan Plascencia, sıra dışı tasarımıyla ezber bozan kitabına dair şunu söylüyor: ?Sanırım benim ilgimi çeken, okuru elinde tuttuğu kağıt hamuruna yakınlaştıracak bir yazın biçimi. Kağıdın romana mekan olduğu, salt araç olmaktan çıktığı kitaplar.? Yenilikçi ve cesur bir yazarın kaleminden çıktığı her haliyle aşikar olan Kağıt İnsanlar, bugüne kadar okuduğum romanlara hiç benzemiyor gerçekten.
Kağıt İnsanlar?ı benzersiz yapanın ne olduğunu kısaca anlatmam gerekirse; kitap, roman kahramanları ile yazar arasındaki yaratan-yaratılan mücadelesini anlatıyor. Roman, düz bir metinden ziyade, karakterler arasında bölüştürülerek, yan yana dizilmiş, birbirini takip eden sütunlar halinde akan bir metinden oluşuyor. Yani hikâyeye dahil olan her karakter, olayları kendi gözünden kendi sütunundan anlatıyor. Karakterlerin yanı sıra bir tanrı gibi her şeyi gören ve yazan yazarın da hikâyeyi gördüğü şekilde anlattığı kendi bölümleri var. Özne geçişleriyle yaratılan bu parçalı yapı, okura, olan bitene başka karakterlerin durduğu yerden bakma fırsatı sağlıyor. Hikâye bu sayede gittikçe derinleşiyor, palazlanıyor. Lakin düzenli bir akış değil bu bahsettiğim. Bazen boşluklar akışı kesintiye uğratıyor, bazen metin sayfada yan yatmaya karar veriyor. Bazen de metin kapkara bir rengin arkasına gizleniyor, lekeleniyor, okunmaz oluyor. Bu örtük yerler, karakterlerin kitabın yazarından saklanmayı başardığı bölümler aslında. Bir başka deyişle, karakterlerin zihnini okuyamadığımız bölümler yani. Kitapta bir de, üzeri karalanmış isimler var, yazarın adını geçirmekten geri durduğu kişiler bunlar.
Ziyadesiyle zengin olay örgüsüyle her sayfada gittikçe dallanıp budaklanan romanda çok fazla karakter var. Akış itibariyle bu karakterlerin biri diğerinden daha mühim olmasa da, asıl karakter az önce de bahsettiğim, her şeyi bir dış göz olarak gören, her şeyi bilen ve anlatan Satürn gezegeni. Ki Satürn, aslında kitabın yazarı, yani Salvador Plascencia?nın ta kendisi. Karakterlerden bir diğeri, yatağını ıslattığı için karısı tarafından terkedilen, onu derinden etkileyen bu olayın peşinden limon bağımlısı kızı Merced ile birlikte Los Angeles?ın dışındaki El Monte?ye göç eden ve derdine çare olarak vücudunun belli yerlerini yakmayı keşfeden Federico de la Fe. Kalbi kırık bu adamın en büyük davası Satürn?ün onu ?bir tanrı gibi? gözlemesinden kurtulmak. Bunun için bir örgüt kuruyor ve Satürn?e (kitabın yazarı Salvador Plascencia?ya yani) karşı bir mücadele başlatıyor.
Özet geçmesi bir hayli zor detaylarla ve her birinin kalbi başka nedenlerle kırık karakterlerin bakış açılarıyla aktarılıyor bu mücadele. Kağıttan bir kadın, bebek Nostradamus, Rita Hayworth, mekanik kaplumbağalar, bir origami cerrahı, kendini arılara sokturarak rahatlayan bir kadın? bu enteresan romanın sayfalarında karşınıza çıkacak, her biri kendi yolunda ilerleyen karakterlerden sadece bazıları. Belki bu noktada gidişata dair çok da sürprizi bozmadan son bir ipucu vermek gerek: Hikâyenin bir yerinde arkadaşlarına ihanet ederek, Satürn?den gizlenmeyi reddeden bir adam, kağıttan gökyüzünü delerek Plascencia?nın odasında buluyor kendini. Bu olayla kırılıyor roman ve Plascencia?nın Satürn rolünü üstlendiği kurgu dünyadan, sevgilisi tarafından terkedilmiş bir yazar olarak var olduğu ?gerçek? dünyaya geliyor. Romanın ilk bölümüne ayna tutan bu bölümde anlaşılıyor ki, kitaptaki kalbi kırıklar sadece romanın kahramanları değil, yazarın bizzat kendisi, Salvador Plascencia da onlardan biri. Bu bağlamda romanın büyük kısmı kurmaca da olsa, bir otobiyografik yanı olduğunu söylemek yanlış olmaz.
Kağıt İnsanlar, taptaze bir okuma deneyimi sundu bana. Hakkında rahatlıkla ?deneysel? diyebileceğim, ama bunu okura ?aman dikkat!? tadında bir uyarı mahiyetinde yapmayacağım bir roman. Yazma aşamasında basılıp basılmayacağını düşünmeden, sadece ?Bu kitabı yazmak istiyorum? diyerek beş yıl boyunca yazmaya devam eden Plascencia?nın cesareti takdire şayan. Bunu mürekkebin elektronik harflere yenilmeye yüz tuttuğu vakitlerde, kağıdı bunca yücelterek yapması ise üstüne kuş kondurmak olmuş.
?Kitaptaki hiçbir şey metafor değil?
?Romandaki birbirinden çok farklı sesi yazmak kolay değildi ama yapılması gereken buydu. Aslında bu daha küçük çapta bir işti benim için. Bu şekilde 250 sayfa boyunca tek bir sesi muhafaza etmek zorunda kalmıyorsunuz. Oradan oraya zıplama haline alışıyor zamanla insan. Bir sesten yorulup diğerine zıpladım ben de yazma sürecinde. Sanırım bu bana özgü bir beceriksizlik şekli olabilir; tek bir sesi muhafaza edememek. Ben bunu onlarca karakter yaratarak çözdüm, böylece tek bir sesten sıkılmak zorunda kalmadım. Yani bir açıdan zordu ama sürekli ilerleyebildiğim için romanı benim için eğlenceli hale getirdi. Eğer bundan da sıkılırsam, yoluma devam eder, başka yere giderim.?
?Kitabın yayınlanıp yayınlanmayacağını son ana kadar hiç düşünmedim (?) Bu hiç hırsım yoktu demek değil ama. Ben sadece bunun yazmak istediğim kitap olduğunu düşündüm. Piyasa bağlamında düşünmedim hiç. Şöyleydi fikrim: ? Bu kitabı yazıyorum, bakalım ne olacak?? Kitabı yazdığım ilk dört yıl boyunca, edebiyat ya da yayıncılık dünyasına yatırım yapmadım hiç. Başta böyle bir işgal söz konusu değildi hayatımda, arkadaşlarımla yazmak üzerine konuşuyordum falan. Ne zaman sonra işin içine yayınevleri, aracı kurumlar girdi, eğlence azaldı biraz.?
?Bu karmaşık bir kitap, yani demek istiyorum ki benim bu kitapla ilgili kafam karışık. Sanırım neyin gerçek, neyin anı, neyin uydurma olduğunu bilmek isteyen okurlar var. Kitaptaki çok fazla şey edebi olarak algılanıyor. Mesela kağıt kadın gibi. Bu metafor değil. Her şey olduğu gibi okursanız, metaforlardan kurtulabilirsiniz. Kaçamaklı bir şeyler yazmaya çalışmadım. Bilimkurgu gibi okuyun misal. Gördüğünüz neyse o. Kitaptaki mekanik kaplumbağalar, gerçekten mekanik kaplumbağalar; sembol değiller. İnsanlar metaforların peşinde koşuyorlar. Ama öyle değil.?
?İkinci romanı yazıyorum. Ama ?ya sahip olduğum şey sadece buysa? dediğim günler de var. Ya içimde sadece bir kitap varsa? Sadece bir kitap yazan başka yazarlar da var sonuçta. Belki bu kadardır. Belki bitmiştir yazacaklarım. Sonsuza kadar. Bu beni hangi gün yakaladığınıza göre değişecek bir şey. Bugün yazacaklarım olmayabilir ama yarını kim bilebilir??
(Yazarın kitabı ABD?de yayımlandıktan sonra www.bookslut.com?a verdiği röportajdan alınmıştır.)
Benzersiz bir roman: Kağıt İnsanlar
(http://www.ntvmsnbc.com, 14 Eylül. 2012)
?Benim ilgimi çeken, okuru elinde tuttuğu kâğıt hamuruna yakınlaştıracak bir yazın biçimi. Kâğıdın romanın mekanı olduğu, salt araç olmaktan çıktığı kitaplar,? diyen iddialı bir yazardan oyuncaklı, dokunaklı ve fazlasıyla sıra dışı bir kitap: Kâğıt İnsanlar. Kağıdı olay örgüsüne, yazarı karakterlerin arasına katan, kısmen gerçeklere kısmen kurmacaya dayalı, zihinlere kancalar atmaya niyetli bir roman.
Plascencia?nın sürprizlerle dolu romanı, origami cerrahının öyküsüyle açılıyor. Öyle bir cerrah ki bu, ölü bir kediye kâğıdın marifetleriyle can veriyor, katlama sanatının incelikleriyle insanları büyülüyor… Kâğıt metaforuyla insanın hassasiyetleri, incelikle sayfalara işleniyor. Kâğıt İnsanlar, iç içe geçen öyküleriyle onulmaz kalp acılarını, insanların kederle boğuşma biçimlerini ve kadere karşı verilen umutsuz savaşları konu ediyor. Roman karakterleri yazara başkaldırırlarsa ne olur? Ya yazar, kişisel acılarını karakterlerinden çıkarmaya niyetlenirse? Kâğıt İnsanlar, insafsız bir romancının onlara biçtiği kadere karşı çıkan, naif ve güzel insanların çabalarını konu alıyor; yazarının zaaflarını ve zaafların saçabileceği tehlikeleri bir bir gözler önüne seriyor.
Plascencia, Kâğıt İnsanlar?da geleneksel anlatım tekniklerine başvurmaktan özellikle kaçınıyor. Çok sesli anlatıda karakterler kendilerine ayrılan sütunlar altında dile geliyor; mahrem hayatlarını yazardan -ve okurlardan- gizlemek üzere kalkanların ardına sığınıyor. Yazar, görmeye tahammül edemediği bir ismi her belirdiği noktada karalıyor. Gönül acılarının, kalp kırıklıklarının çeteleleri, kâğıdın alışılmadık bir işlev gördüğü bu sıra dışı romanda benzersiz bir okuma tecrübesi yaratarak çoğalıyor. İnsanın canını en çok, ama en çok kâğıt kesikleri yakıyor ya, kimseler kederden ölmüyor.
Kâğıt İnsanlar, bu yıl okuyacağınız en tuhaf, en sıra dışı kitap olabilir. Salvador Plascencia?nın ilk romanı Kâğıt İnsanlar, kâğıdın yerini yavaş yavaş dijital ekranlara bıraktığı bir çağda geleneksel olana incelikle selam çakan, zeka dolu ve benzersiz bir roman.
Yazının ve kağıdın tüm olasılıklarını cesurca irdeleyen Kâğıt İnsanlar, Plascencia?nın ilk romanı. Anlatıya katkıda bulunan sıra dışı tasarımıyla bu roman, pek çok yayınevi tarafından reddedildikten sonra çağdaş yazına yönelik ilgisiyle tanınan McSweeney?s tarafından yayımlanmıştır. Eleştirmenlerce Jonathan Safran Foer, Gabriel Garcia Marquez ve Kurt Vonnegut?un romanlarından Tristram Shandy?ye uzanan metinler ışığında anılan Kâğıt İnsanlar -bütün referanslar bir yana- kendi içinde tutarlı, büyüleyici ve benzersiz bir evreni başarıyla yaratan ve yazarını hikayeye, kâğıt hamurunu olay örgüsüne dahil eden, kısmen yaşanmış hadiselere, kısmen kurmacaya dayalı ve bütünüyle özgün bir metindir. .
Orjinal isim: The People of Paper
Siren Yayınları / Edebiyat Dizisi
Mizanpaj : Adem Şenel
Çeviri : M. Begüm Güzel
Etiketler Adem Şenel, Kağıt İnsanlar, Kağıt İnsanlar Salvador Plascencia, M. Begüm Güzel, Nazlım Dumlu, Salvador Plascencia, Sanem Sirer, Siren Yayınları	Yazı dolaşımı
Edebiyat Olayı – Terry Eagleton	Üç Açıdan Küba (Politik Katılım, Eğitim, Kadın, Erkek) – Celil Denktaş
RasgeleBir Balıkla Sahtekârca İlgilenmek – Mesut Lizor Seyrek Yağmur – Barış Bıçakçı “Huzursuz olduğuma göre, bunda bir yanlışlık var, günler aynı kaba damlamalı.” Genç Kız ve Ölüm – Aysel Özakın “Şehir Mektupları” Üzerine, Erinç Büyükaşık Majesteleri Kral – Thomas Mann Belalı Bir Yapboz – Yalçın Hafçı Mehmet Eroğlu’nun yeni romanı “9,75 Santimetrekare” Sizi Hep Şaşırtacak Bir Roman – Sadık Güvenç Sultan Hamid Düşerken’de Devrim Sahneleri – B.Sadık Albayrak Oliver Twist – Charles Dickens “Zenginlerin ikiyüzlülüğünü ve yoksulluğun insan ruhunda açtığı derin yaraları anlatan roman” Kumru ile Kumru – Tahsin Yücel Kusma Kulübü – Mehmet Eroğlu cafrande.orgSSCB’nin 60 Propaganda ve Kampanya AfişiLev Tolstoy‘da Bunalım ve Değişim – Stefan ZweigMemleketin Birinde: Merhumun Vasiyeti – Aziz NesinCazın Doğulu Prensesi: Aziza Mustafa Zadeh ve Sevilen Eserleriİnsan beynini geliştiren, tedavi edici işlevi olan 10 kitapOğuz Atay: Akıl tutucu, sevgi ilerici ya da devrimcidirAteşte Kor Olup Bitmekti Dileğim – Azad Ziya ErenSelçuk Balcı ve Felamur (2016) AlbümüNuri Bilge Ceylan’ın En Sevdiği 10 FilmŞekerin Karanlık Tarihi – David Singerman bilgisavar.orgTürk fındığı ve inciri en ölümcül gıdalar listesinde!Kuru üzümde kullanılan chlorpyrifos maddesi halk sağlığını tehdit ediyorYeşil çay içmeniz için 18 nedenDemir pekmezden, çinko köfteden!Siyah sarımsağın inanılmaz faydalarıYürüyüş kalbi koruyor, ağır spor vuruyorKedi ve köpeklerde kanser vakaları artıyor!Olgunlaşmamış meyvelerin çekirdekleri zehirliyor‘Karaciğer yetmezliklerinin çoğu önlenebilir sebeplerden’Kansızlık (Demir Anemisi) ile savaşan besinler	Arşivler	Arşivler