Her ilde olduğu gibi Çorum'da da pek çok önemli zatın türbesi ve makamı bulunmaktadır. Bunları konu alan daha önce birkaç kitap çalışması yapmıştım. Bu defa Çorum merkez ve köyleriyle tüm ilçelerini ve köylerini tarayarak bütün türbe makamları konu alan bir araştırma yapmanın yararlı olacağı kanısıyla "Çorum'da Sahabe ve Evliya Makamları" adlı eseri hazırlamaya karar verdim.
Zira Çorum'un tarihinde de Hz. Peygamber (s.a.v)'in sancaktan Suheyb-i Rumi, Kadisiye Savaşı başkomutanı Sa'd b. Ebu Vakkas, fillere karşı savaşan Amr b. Ma'dikerib (Kereb-i Gazi) gibi sanabilerin makamlan yer almaktadır. Anadolu Erenlerinden pek çoğunun türbeleri bulunmaktadır.
Çorum'da Hıdırhk mevkii manevi yönden önemli mekandır. Burayı üç büyük sa-habinin makamı şereflendirmektedir. Burası sahabe, evliya ve ulemanın mekanıdır. İstanbul için Eyüp Sultan, Konya için Mevlana, Ankara için Hacı Bayram ne ise Çorum için Hıdırhk Camii ve Kabristanı o konumdadır. Buraya gelen herkes bu manevi iklimi hissetmektedir. Özellikle il dışından gelen maneviyat erlerinin ilk ziyaret ettiği mekan yine burasıdır. Bu niteliği ile Hıdırlık Çorum'da inanç turizminin merkezi konumundadır.
Kitabımızı iki ana bölüme ayırdık. Birinci bölümde Çorum'da türbeleri/makamları bulunan beş sahabeyi tanımaya ve tanıtmaya çalıştık. Hz. Peygamber (s.a,v)'in "Ashabım yıldızlar gibidir. Hangisine uyarsanız doğru yolu bulursunuz." hadis-i şerifinden ilham aldık. "Ashabımdan herhangi birisi bir yerde ölürse, O, o belde insanları için kıyamet günü bir nur ve klavuz olarak gönderilir." (Tirmizi) hadis-i şerifinin işaret buyurduğu ve kıyamet gününde bir nur ve kılavuz olacağına inandığımız beş sahabenin rehberliğine talip olduk. Bir başka yerde vefat etmiş olmaları ihtimalini bir kenara bırakarak onları bağrımıza bastık. Bu vesile ile ashabın hayatim, mücadelelerini öğrenerek kendi yaşantımız için ders çıkartmayı esas aldık.
ikinci bölümde Evliya ana başlığı altında Çorum ve ilçeleri ile köylerinde yatan mm erenleri sıralamaya çalıştık. Önce Çorum merkezindeki erenleri anlattık. Sonra merkez ilçeye bağlı köylerdeki yatırlar hakkında bulabildiklerimizi aktardık Ondan sonra ilçelere geçtik. Önce ilçelerin merkezindeki erenleri, ardından da köylerdeki yatırları tanıttık Onların bulundukları kent ve köyler hakkında bilgi vermeye çalıştık
Her kentimizde olduğu gibi Çorum'da da pek çok evliya, eren, ermiş yatmaktadır.
Halka mal olmuş pek çok ermişin mezarları bulunmaktadır. Bu manada yerin altı yerin
Büstünden zengindir. Her biri farklı tariklerden, farklı renktendir. Hepsinin gerçek anlamda
ermiş olup olmadığını ancak Allah bilir. Ama halkın değerlendirmesi bu yönde ise biz onu erenler listesine almayı tercih ettik.
Bu arada hepsini toparladığımız iddiasında değiliz. Ulaşamadığımız köyler ve oralarda yatan mübarek zatlarda olabilir. Gücümüz ve gayretimizin sınırlı olduğu herkesin malumudur.
Akademisyenlerin ısrarı üzerine Erenlerin kabirleri/türbeleri/makamları anlatılırken o zat ve türbe hakkındaki halk inanışlarına da yer verdik. Türbelerle ilgili pek çok batıl inanç olduğu gibi nakledilirken bunların dinde yeri olmadığını belirttik veya bir halk inanışıdır gibi çekinceler koyduk. Dileklerin gerçekleşmesi veya hastalıktan kurtulmak için din alimleri ve şeyhlere ait türbeleri ziyaret etmek bani inançtır. Türbe ziyaretleri sırasında rastladığımız pek çok batıl inanç ve hurafe konusunda yeri geldikçe uyanda bulunduk. Okuyucularımız tarafından bunların dikkate alınacağını umuyorum.
Bu kitabın hazırlanması için beni teşvik eden Abdulkadir Ozulu Bey'e teşekkür ediyorum. Onun ısrarı üzerine daha önce hazırlamış olduğum bazı kitaplardan bölümleri buraya aktararak işe başladım. Çorum içi ve köylerindeki erenler için Ali izzet Efendi'nin Tezkire-i Makamat adlı eserini ve usulünü esas aldım Bulabildiğim kadar bilgilerle konuyu genişletmeye çalıştım. Bu arada pek çok köyde bizzat araştırma yaptım.
İlçelere gelince öncelikle kaymakamlıkların ve belediyelerin hazırlamış oldukları kitaplardan yararlandım. Mesela Alaca köylerindeki erenlerle ilgili bilgileri oradan aldım. Diğer ilçelerle ilgili konularda kitapçıkların yanı sıra dostlarımdan yardım istedim.
Bu konuda bilgi, belge destekleriyle yardım ve ilgilerini esirgemeyen dostlarıma ve kitabın basımını gerçekleştiren belediye başkanımız Sayın Muzaffer Külcü ve ekibine teşekkür ediyorum.
Merak eden ve ilgi duyan kitap severlere Belediye Kent Arşivi'nden ücretsiz alabileceklerini hatırlatırım.