2000 Yılında Ekonomik Gelişmeler Konusu - Açıköğretim Adalet Bölümü, Açıköğretim Adalet, Aöf Adalet Seti, AÖF Adalet Eğitim Setleri
2000 Yılında Ekonomik Gelişmeler Konusu
Türkiye 2000 yılına üç olumlu gelişmenin verdiği moralle girmişti. Birincisi, Avrupa Birliğine Aday Ülke Statüsü kazanmıştı. İkincisi “Enflasyonu aşağıya çekme programı” yürürlüğe konmuştu. Üçüncüsü üçlü koalisyon hükûmeti uyum içinde çalışıyordu ve siyasal istikrarı sürdürmekteydi. Ayrıca hükümetin yürürlüğe koyduğu üç yıl vadeli “İstikrar programı” tüm kesimlerden destek almıştı. Çünkü bu “program” vazgeçilemez sosyoekonomik hedefler belirlemişti:
• Üç yıl sonunda enflasyonu tek haneli orana indirmek,
• Reel faizleri süratle aşağıya çekmek,
• Kamu finansman dengesini sağlıklı ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturmak,
• Ekonomide sürdürülebilir bir büyüme ortamını tesis etmek,
• Yapısal reformları hızla gerçekleştirmek.
Bu genel çerçevede, Yedinci Plan döneminin son yılı ve Gümrük Birliği uygulamalarının beşinci yılı olan 2000 yılında meydana gelen başlıca olumlu ve olumsuz sosyoekonomik gelişmeler ana hatlarıyla şöyle sıralanabilir:
• Ocak ve Şubat aylarında para ve sermaye piyasalarında “Türk mucizesi” olarak nitelenen çok olumlu gelişmeler olmuştur. Hükûmet son 15 yılın en düşük faiz oranı olan %37den hazine bonosu satmış ve repo faizi %26 olmuştur. Ayrıca IMKB endeksi 17512 gibi rekor düzeye yükselmiş, Hazine 9 Şubat günü tarihî bir ihaleyle 2,3 katrilyon lira değerinde tahvil satmıştır.
• Türk Bankacılık Sisteminde başlı başına önemli bir yenilik sayılan Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kuruluna atamalar 30 Martta tamamlanmış ve 7 üyeden oluşan Kurulun çalışmaya başlaması sağlanmıştır. Başkanlığa Maliye eski bakanı Zekeriya Temizel ve II. Başkanlığa da Maliye Bakanlığı eski müsteşarı Biltekin Özdemir atanmıştır.
• Hükûmet özelleştirme alanında 2000 yılının Nisan ayında büyük ihaleleri gerçekleştirme cesaretini göstermiştir. Önce TÜPRAŞm %31,5i halka satılmıştır. Toplam 37 bin 370 tasarrufçu kuruluşa ortak olmuştur. Bu önemli ihaleden 10 gün sonra (17 Nisanda) dünyada yankı uyandıran tahminlerin çok üstünde bir fiyatla (2525 milyon dolar) 3.GSM, İş BankasıTELEKOM İtalia Konsorsiyumuna satılmıştır. Nisan ayı Özelleştirme İdaresi için çok bereketli olmuş, 24 Nisanda ülke akaryakıt dağıtımının %53ünü gerçekleştiren Petrol Ofisi (1941de kurulmuştu) 1260 milyon dolara İş BankasıDoğan Holding Şirketler Grubu Ortak Girişimine satılmıştır.
• Türkiye siyasi tarihinde bir ilki gerçekleştirerek (16 Mayıs) asker ve politikacı olmayan (Anayasa Mahkemesi Başkanı) Ahmet Necdet Sezeri cumhurbaşkanı seçmiştir. Sezer TBMMde bulunan beş siyasi partinin ortak teklifi üzerine 3.turda 330 oy ile cumhurbaşkanı seçilmiştir.
• Bir “ilk”te iş dünyasında sosyal güvenlik alanında gerçekleşmiştir. Haziran ayı başından itibaren 25 Ağustos 1999da yürürlüğe giren 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Yasası uygulaması başlamış ve sigortalı işçilerden prim kesilmeye geçilmiştir. Bu uygulama ile 1988den beri Zorunlu Tasarruf adı altında ücretlerden kesinti yapılmasına son verilmiştir.
• Yılın ilk altı ayı tamamlandığında ekonomi “istikrar içinde büyüme” sürecinde başarıyla ilerliyordu.
Yurt içi talepten büyük ölçüde etkilenen büyüme hızı altı ay sonunda %8,1e ulaşmıştı.
Bu yüksek büyüme hızı ithalatta %30u aşan bir artışa yol açmıştı. Petrol fiyatlarında süren artışlar (26 dolar) toplam ithalatın şişmesinde belirleyici olmuştu.
Üçlü koalisyon hükûmetinin uyum içinde çalışması “istikrar programı” nın olumlu sonuçlar vermesini hızlandırıyordu. Temmuz ayı sonunda banka faizleri 21 yıl önceki düzeylerine indi. Ve repoda gecelik faiz tek rakamlı faiz oranına gerilemiştir.
2000 yılının sonu yaklaşırken, T.C. Merkez Bankasının uyguladığı “Para ve kur” politikası karşısında yeniden yapılanmaya gidemeyen bankalar sistemin dışına çıkarılmışlardır.
Örneğin Türk Bankacılık Sisteminin patronu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu Başkanı Zekeriya Temizel 27 Ekim günü yaptığı açıklamada, ETÎ BANK ve BANKKAPÎTALin Tasarruf Mevduat Sigorta Fonuna devir edildiğini bildirmiştir. Böylece Kurulun denetimine girmiş olan banka sayısı 10a yükselmiştir.