Protez – Aderdent Ağız ve Diş Sağlığı
İnley / onley
Kaybedilmiş olan vücut organı ya da dokuların gerçeğini taklit edecek şekilde yapılan materyallerdir.
Sabit protezlerde klasik ve günümüze kadar uygulanan yöntemlerde, protez oluşturulurken altyapi olarak metallerin dayanikliliğindan, üst yapi olarak da seramiğin estetiğinden faydalanılmıştır. Bu yöntem halen kullanilir olmakla birlikte artan estetik ihtiyaçlara cevap vermek için gelişen teknolojiyle birlikte çok değişik maddelerle doğal görünüşü birebir taklit edebilen sabit protez uygulamalari da artık klinik çözümlere eklenmiştir. Bunun için Estetik Dişhekimliği bölümümüzde detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.
Yeni protezler ilk zamanlar ağızda yabancı ve büyükmüş hissi verecektir. Bu nedenle dudak ve yanaklarda doluluk hissi duyulacaktır. Alt çenede hareketlilik çoktur ve alt proteze alışmak, üst proteze alışmaktan daha zordur. Alt protez daha çok hareket edecek ve yerinden çıkacaktır.
İlk günlerde salgı bezlerinin uyarılması sonucu tükürük miktarı genellikle artar. Bu durum zamanla geçecektir.
Protezlerle rahat konuşmak biraz zaman alabilir. Yüksek sesle okuyarak ve doğru telaffuz edilmeyen kelimeleri tekrar ederek normal hale getirilmeye çalışılmalıdır.
Tam protezlerle daha rahat yemek yiyebilmek en az 4-6 hafta sürebilir. Hasta başlangıçta küçük parçalara bölünmüş yumuşak besinler çiğnemelidir. Sağ veya sol hangi taraf daha rahatsa o taraf ile ve dudaklarını açmadan ve küçük lokmalar alarak yavaş yavaş çiğnemelidir. Tam protezlerle özellikle ilk haftalarda ön dişlerle kesinlikle ısırılmamalıdır. Bu durum protezlerin arka kısımlarının dokulardan uzaklaşmasına sebep olur.
Dil, dudak ve yanakların protezin kontrolünde büyük etkisi vardır. Daha önce protez kullanmış hastalar bunu kısa sürede ve rahatlıkla başarma şansı vardır. İlk defa protez kullanan hastalarda bu iş biraz zaman alır.
Hasta şayet çok uzun süre dişsiz kalmışsa, dişsiz halde protezli olduğundan daha rahat ve kolaylıkla yemek yiyebilir. Bu sağlıklı bir şekil değildir ve proteze alışma süresini uzatabilir. Fakat protezlerine alıştıktan sonra protezli halde çok daha rahat ve etkili yiyebilecektir.
Protezlerin yumuşak dokular üzerinde oturması ve fonksiyon esnasında hareket etmesi sonucu, yapımına ne kadar özen gösterilmiş olursa olsun ,bazı yerlerinde vuruklar olabilir. Hasta hekimin dediği günlerde mutlaka gelmeli ve protez düzeltilmelidir.Vurukların hasta tarafından alınması çok yanlıştır. Hasta vuran yerlerin alınması için hekime gelmeden önce protezlerini en az 9 saat kullanmış olmalıdır.Ancak bu süre vuruk yerlerinin görülebilmesini sağlar.
Protezler geceleri takılmamalı dokulara istirahat verilmelidir (ilk birkaç gün sonras ). Bu durum dokuların sağlığı açısından çok önemlidir.Geceleri protezlerini çıkaramama durumunda olan genç insanlar ise gündüz ve uygun olan bir zamanda ağız dokularını dinlendirmelidir. Ayrıca gece protez kullanılması tutuculuğu az olan bu tür protezlerin yanağın yastığa dayanması ve geceleyin nöromuskuler kontrol mekanizmasının zayıflaması sonucu ağızdan bile çıkabilmesine yol açabilir.
Protez yaptıran hasta protezleri kullanmaya kararlı olmalıdır. Bunun için de onları mümkün olduğu kadar uzun süreler ağızda tutmaya çalışmalıdır. Protezlerin etrafındaki çevre dokuları birkaç hafta kullanımdan sonra çok daha normal olarak fonksiyon yapacaklardır.
Hastaların %35 ‘i dillerini geri çekerek dururlar.Protez kullanan insan dilini biraz önde tutmaya alışmalıdır.Bu durum alt protezin tutuculuğunda katkıda bulunur.
Yeni protezlerin dokuları hafifçe vurması ve genel bir sıkılık hissi gayet normaldir ve zaman içerisinde hekim tarafından düzeltilir veya kendiliğinden geçer. Onun için hastanın kendi iradesini kullanarak eski protezlerini takmaması ve biraz sabretmesi gerekir.Bu durumda eski protezlerin muayenehanede alıkonulması bile düşünülebilir. Hasta sık sık kontrol ederek yeni protezlerin vurmamasını sağlamalıdır.
Inley/onleyler, dolgunun yapılmasının zor olduğu, fazla diş dokusu kaybının bulunduğu durumlarda, ancak dişin kaplama yapılacak kadar doku kaybına sahip olmadığı durumlarda tercih edilmektedir.