Eşler Arasındaki Paylı Mülkiyet Kuralı
TMK’nun 223. maddesi: “Her eş, yasal sınırlar içinde kişisel mallaeı ile edinilmiş mallarını yönetme, bunlardan yararlanma ve bunlar üzerinde tasarrufta bulunma hakkına sahiptir. Aksine anlaşma olmadıkça, eşlerden biri diğerinin rızası olmadan paylı mülkiyet konusu maldaki payı üzerinde tasarrufta bulunamaz” kuralı ile EMKR’deki paylı mülkiyetlerin yönetim şeklini belirtmiştir. Görüldüğü gibi kanunun kastettiği mülkiyet TMK 701 maddesinde düzenlenen malın tamamına malik olunan El birliği Mülkiyeti değil, 688 maddesinde düzenlediği Paylı Mülkiyettir.
Ancak hemen vurgulanmalıdır ki; TMK 223 maddesinde sözü edilen paylı mülkiyet de eşlerin birlikte oluşturdukları paylı mülkiyettir. Yani bir eşin üçüncü bir kişiyle birlikte oluşturduğu paylı mülkiyet bu maddenin kapsamına girmez.
Paylı mülkiyet TMK nun 688 maddesindeki tanımlamaya göre; Birden çok kimsenin, maddi olarak bölünmemiş bir şeyin tamamına belli paylar oranında sahip olması durumu olarak algılanmak gerekmektedir.
Yine bu maddenin koyduğu kurallara göre; başka türlü belirlenmedikçe paydaşlar paylı mülkiyette eşit paylara sahip olurlar. Keza yine: “Paydaşlardan her biri kendi payı bakımından malik hak ve yükümlülüklerine sahip olur. Pay devredilebilir, rehnedilebilir ve alacaklılar tarafından haczedilebilir.” Mezkur paylı mülkiyetin yönetim ve tasarruflara ait kuralları da TMK nun 689 – 703 maddelerinde düzenlenmiş bulunmaktadır. Doğaldır ki; bütün yurttaşlar gibi, evlilik birliği içindeki eşler yönünden de bütün bu kuralların geçerli olduğu tartışılamaz. EMKR içinde bulunan eşler yönünden TMK nun 223. maddesinin getirdiği tek istisna ise; aksine anlaşma olmadıkça, eşlerden birinin diğerinin rızası olmadıkça paylı mülkiyet konusu malikinin payı üzerinde tasarrufta bulunamayacağı kuralıdır.
Yani vurgulamak gerekirse; pay sahibi eş, EMKR’de de tıpkı genel kurallarda olduğu gibi, yararlanma ve yönetim yetkisine sahiptir. EMKR’de pay sahibi eşe bu konuda getirilen tek sınırlama, yalnızca tasarruf yetkisiyle ilgili olup, diğer pay sahibi eşin rızası olmadan; satış yapmak, rehin etmek, intifa hakkı vs kurmak gibi tasarruf! muamelelerde bulunamamasıdır. Öyle ki; böyle bir rıza olmadan yapılan tasarufi işlemler geçersiz oldukları gibi; paylı mülkiyeti diğer pay sahibi eşin rızası olmadan alan kişi de TMK nun 98 ve 1023 maddeleri bağlamında iyi niyet savunmasında bile bulunamaz. İktisabı her türlü durumda geçersiz olur. Keza diğer eşin mutlak olan bu hakkına karşı; izin verilmesi için mal sahibi eş mahkemeye gidemeyeceği gibi, bu rızanın verilemesini olağanüstü mal rejimine geçiş için bir sebep olarak da kullanabilir. Ancak diğer paydaş eşin, ilgili tasarrufi muameleye sonradan icazet vermesi halinde bu işlem geçerlilik kazanabilir. Keza; paylı mülkiyete ilişkin işlemlerde diğer eşin rızasının alınması kuralı, sağlar arasındaki işlemlerde geçerli olduğundan bir eşin ölüme bağlı tasarruflarında böyle bir rıza alması gerekmez. Yine cebri icra ya da iflas olguları içinde yapılacak resmi işlemlerde de mezkur muamelelerin geçerliliği için diğer eşin rızasına ihtiyaç bulunmamaktadır.
Ancak belirtmek gerekir ki; paylı mülkiyette paydaş eşin yaptığı tasarruf muamelelerde diğer eşin rızasının bulunmasına ilişkin kurallar, emredici nitelikte olmadıklarından; eşler kendi aralarında böyle bir rızanın bulunmasının şart olmadığına ilişkin anlaşmalar yapabilme hakkını haizdirler . EMKR’de paylı mülkiyetle ilgili olarak vurgulanması zorunlu diğer bir husus da; TMK’nun 222. maddesinde: Eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen malların onların paylı mülkiyetinde sayılmasını gerektiren; Paylı Mülkiyet Karinesi’nin geçerli olduğudur. Bu konudaki başka bir kural da;TMK’nun 226/11 maddesinde düzenlenen: Tasfiye sırasında, paylı mülkiyette konu bir mal varsa, eşlerden birinin kanunda ön görülen diğer olanaklardan yararlanabileceği gibi, daha üstün yararı olduğunu ispat etmek ve diğerinin payını ödemek şartıyla o malın bölünmeden kendisine verilmesini isteyebilmesinin olanaklı bulunduğuna ilişkin hükümden kaynaklanır. Ancak bu konunun tasfiyede yapılacak paylaşımlarla ilgili olması sebebiyle; ayrıntılarının ilgili bölümde işlenmesi gerekmektedir.
Genel Yetki Kuralı Nedir?
Konut Üzerinde Mülkiyet Hakkı Tesisi Dilekçesi
Aile Konutu Üzerinde Mülkiyet Hakkı Talebi
Eşler Arasındaki Mal Paylaşımı Sözleşmesinde…
Taşınır ve Taşınmaz Satışı Arasındaki Farklar