Anlamadığınız cümleyi sakın çevirmeyin! - Tıbbi Tercüme Bürosu
Kaynak dildeki cümleyi hiç anlamıyorsunuz ama diğer taraftan da zaman baskısı altındasınız, çeviriyi bir an önce bitirmeniz gerekiyor. Doğru bir çeviri yapmak yerine tamamen kafanızdan uydurarak bir cümle yazıyorsunuz. Yanlış bir şey varsa arada kaynar gider… Bu tavır günü kurtarsa da akılcı değildir. Yanlış çevrilen cümleler bir iki kez göze batmasa da bir gün bu mutlaka bir editörden ya da bir okuyucadan döner ve size duyulan güven bir anda yok olur gider. Bir çevirmen arkadaşımın başına böyle bir olay gelmişti. Bir televizyonun kullanma talimatını çevirirken bir cümleyi hiç anlamamasına karşın çeviriyi zamanında teslim edebilmek için tahmine dayalı olarak bir çeviri yapmış. Aradan 3 sene geçtikten sonra bir kullanıcı yanlış çeviriden yakınınca iş dönüp dolaşıp arkadaşıma kadar gelmiş. Bu olaydan sonra çeviri bürosu arkadaşıma iş vermeyi kesti.
Eğer bir cümlenin anlamını kavramamışsanız o cümleyi Türkçeye çevirmekte kesinlikle ısrarcı olmayın. Gereksiz yere risk almayın. Yanlış bir çevirinin hangi sorunları doğuracağını önceden öngörmeniz her zaman mümkün değildir. Peki ne yapmalısınız?
Öncelikle çevirmen olarak cümleyi anlamak için elinizden geleni yapmalısınız. Internette bu konuda bir araştırma yapabilirsiniz. Evet biraz daha fazla zaman kaybedeceksiniz ama sonuçta hem işini doğru yapmış olmanın huzurunu yaşayacak hem de bilginizi derinleştirmiş olacaksınız. Eğer çeviriye yeteri kadar zaman ayırırsanız araştırma için zamanınız olacaktır. Birkaç sene önce uluslararası bir boya firmasının bir tanıtım yazısını Türkçeye çevirdiğimde birkaç cümlede fena takılmıştım. Ne yapsam cümleleri bir türlü anlamlandıramıyordum. Sonra İnternette söz konusu firmanın Türkçe, İngilizce ve Almanca sitelerini ziyaret edince boyalar hakkında birçok yeni şey öğrendim. Ardından bir de rakip firmalarn web sitelerine göz atmak istedim. Rakip firmalardan birinin web sitesinde küçük de olsa sektöre yönelik teknik bir sözlükle dahi karşılaştım. Cümleyi anlamamamın nedeni boyacılık sektöründe kullanılan sektöre özgü bazı terimlerdi ki bunların anlamını öğrendiğimde çeviriyi kolayca bitirebildim. Dahası, yaptığım çevirinin kalitesi takdirle karşılandığı için zaman içinde o firmadan daha birçok başka iş de aldım.
Anlamadığınız cümleyi bilen bir kişiye de sorabilirsiniz. Eğer çeviri özel uzmanlık gerektiren bir konuda ise, anlaşılmayan cümleyi konuyu sizden daha iyi bilen bir kişiye özellikle de bir meslektaşınıza sormaya çekinmeyin. Başta Proz olmak üzere çevirmenlerin üye olduğu birçok sosyal platformda çevirmenler birbirlerine sorular sorup danışabiliyorlar. Hatta soruyu doğrudan size işi veren kişi ya da şirkete sorabilirsiniz. Bu, onların gözündeki itibarınızı düşürmez tam tersi, işinizi gerekli ciddiyetle yaptığınız ve sorumluluklarınızı yerine getirdiğiniz için daha fazla kredi kazanırsınız.
Peki çevirmen olarak kaynak dile hakim olduğunuzu düşünürseniz bir cümleyi neden anlamıyorsunuz bir de bu soruya yanıt arayalım. Belki de yaptığınız çevirinin konusuna hakim değilsiniz. Bu alanda daha önce hiç çeviri yapmamış iseniz terminoloji bilginiz çok sınırlıdır. Kaynak dili çok iyi bilseniz de size çok yabancı olan bir alanda yazılmış bir metni ya da metindeki bazı cümleleri anlayamamanız son derece normaldir. İdeal durum, yalnızca uzman olduğunuz konularda çeviri yapmanız, yeni bir alanda belirli bir seviyeyi tutturana kadar iş kabul etmemeniz. Nasıl olsa yaparım, bir şekilde altından kalkarım derseniz, yoğun bir stres baskısı altında kalabilir dahası kalite sorunu nedeniyle iş ve itibar kaybına uğrayabiliriniz. Çalıştığınız tercüme büroları size artık uzman olduğunuz konularda bile iş göndermeyebilir.
Bir başka olasılık da anlamadığınız cümlede de bir yanlışlık olmasıdır. Belki de bir baskı ya da yazım hatası söz konusudur. Belki de cümlede bulunması gereken bazı sözcükler cümleden yanlışlıkla silinmiştir. Yanlış yazılmış, anlamsız bir cümleyi uydurarak ya da anlamını tahmin ederek Türkçe’ye çevirmeye çalışarak daha sonra komik duruma düşen çevirmenlerle de karşılaştım şimdiye kadar.
Çevirmenlik kolay bir meslek değil. Zihinsel açıdan yorucu olmasının yanısıra zamana karşı yarışmanın getirdiği stres de var. Ancak işinize yeteri kadar özen gösterir, meslek etiğine uygun hareket ederseniz daha çok deneyim kazandıkça işiniz daha kolaylaşır ve daha fazla para kazanabilirsiniz.