Cenaze namazı ve defin | KozanBilgi.Net
Sual: Cenaze namazı kılmak farz mıdır? CEVAP Farzı kifayedir. Birkaç kişi namazı kılarsa diğerlerinden bu farz sakıt olur . Yani bir müminin vefat ettiğini haber alan erkeklere, erkek yoksa, kadınlara cenaze namazı kılmak, gasl, techiz...
Farzı kifayedir. Birkaç kişi namazı kılarsa diğerlerinden bu farz
sakıt olur [düşer]. Yani bir müminin vefat ettiğini haber alan
erkeklere, erkek yoksa, kadınlara cenaze namazı kılmak, gasl,
techiz ve defn farzı kifayedir.
2- Yıkanmış olmalıdır. Yıkanmadan gömülen, üzerine toprak
atılmamış ise, çıkarılıp yıkanır, sonra namazı kılınır. Cenazenin ve
imamın bulunduğu yer temiz olmalıdır. Cemaatinki şart değildir.
Çünkü, yalnız imamın kılması ile farz yapılmış olur.
3- Cenazenin veya bedeninin yarısı ile başının veya başsız
yarıdan fazla bedenin, imamın önünde bulunması lazımdır.
4- Cenaze, yerde veya yere yakın, ellerle tutulmuş veya taşa
konmuş olmalıdır. Başka bir yerde bulunan veya hayvan üstünde
veya el ile yüksekte tutulan cenazenin namazı kabul olmaz.
Cenazenin başı, imamın sağına, ayağı soluna gelecektir. Tersine
2- Ayakta kılmaktır. Özürsüz, oturarak veya hayvan üstünde
kılmak caiz değildir. Yağmurdan, çamurdan dolayı hayvandan
inemezse caiz olur.
2- Salevat okumaktır. Çünkü, duadan önce salevat okumak,
3- Kendine, ölüye ve bütün Müslümanlara af ve mağfiret için
1- Önce, (Allah için namaza, meyyit [ölü] için duaya) diye niyet
2- İlk tekbir alınır, yani Allahü ekber denir, iki el bağlanır,
Sübhaneke okunur. Sübhaneke okurken, (Ve celle senaüke) de
ilave edilir. Fatiha okunmaz.
3- İkinci tekbirden sonra, teşehhüdde okunan Salli bârikler
4- Üçüncü tekbirden sonra, cenaze duası okunur. Cenaze
duasını bilmeyen, Rabbena âtina duasını okur veya yalnız
(Allahümmağfirleh) der yahut dua niyetiyle besmelesiz Fatiha okur.
5- Dördüncü tekbirden sonra, hemen sağa ve sonra sola selam
verilir. Selam verirken, cenazeye ve cemaate niyet edilir. Sağa
selam verirken sağ el indirilir, sola selam verirken sol el indirilir.
Yahut okuma bitince iki el birden indirilse de olur.
6- Namaza geç yetişen, imam herhangi bir tekbiri getirirken,
beraber tekbir getirip namaza başlar. Bu tekbire iftitah tekbiri olarak
niyet eder. İmam selam verdikten sonra, kaçırdığı tekbirleri birbiri
arkasından söyleyip, bir şey okumadan selam verir. Dördüncü
tekbire de yetişemeyen, namazı kaçırmış olur.
7- Cenaze namazının dört tekbirinden her biri, bir rekât gibidir.
Dört tekbirin yalnız birincisinde eller kulaklara kaldırılır. İndirilince,
göbek altına bağlanır. Sonraki üç tekbirde eller kaldırılmaz.
Sual: Cenaze olduğu zaman, Âyet-el kürsiyi ve tesbihleri
okumayarak sünnet terk etmek uygun mudur?
Cenaze sebebiyle sünneti terk etmek uygun değildir. Cenaze
namazını acele kılmak müstehaptır. Müstehap işlemek için sünnet
terk edilmez. Cemaatin çok olması için, cenazeyi saatlerce bekletip,
sonra acele ederek Âyet-el kürsiyi ve tesbihleri terk etmek, özürsüz
bir sünneti terk etmek, ortadan kaldırmak ve hele önem vermemek
Sual: Akıl baliğ olmamış çocuk, cenazeyi yıkayabilir mi ve
cenazenin namazını kıldırabilir mi?
Çocuğun cenaze yıkaması caiz ise de, namazını kıldırması caiz
Sual: Cenazeyi yıkarken kıbleye karşı yan yatırarak mı yıkamak
Cenaze, göbek ile diz arası örtülü olarak, sırt üstü veya kolay
olan şekilde yatırılır. Kıbleye karşı yatırmak sünnettir.
Sual: Sabah ölmüş bir kişinin cenaze namazını, cemaat çok
olsun diye öğle namazından sonraya bırakmak uygun mudur?
Cemaat çok olsun diye, cenaze namazını vakit namazlarından
sonraya bırakmak mekruhtur.
Sual: Cenaze için ayağa kalkmak caiz midir? Peygamber
efendimizin ayağa kalktığı doğru mudur?
Cenaze için saygı duruşu olarak ayağa kalkmak caiz değildir.
(Merak-ıl-felah, Dürr-ül Muhtar)
Cenazeyi görünce, olduğu yerde ona karşı dikilip beklemek
tahrimen mekruhtur. (Merakıl-felah)
Musallada cenaze namazı için bekleyenler, cenaze yere
konmadan önce ayağa kalkmazlar. (Surret-ül-fetava)
Dükkan veya kahvedeki Müslümanlar, bir cenaze görünce, gidip
hiç olmazsa 40 adım taşımalı ve biraz arkasından yürümeli, ruhuna
Fatiha ve dua okumalıdır!
Önünden cenaze geçen kimse, cenaze için ayağa kalkıp dikili
durmamalıdır. Cenazeyi taşımak ve arkasından yürümek için
kalkmalıdır. Resulullah efendimizin cenaze görünce kalktığı,
geçtikten sonra oturduğu ve siz de böyle yapın diye emir buyurduğu
bildirildi ise de, bu emir nesh edildi. Yani bir zaman sonra, bu emrini
değiştirdi. (Halebi-i kebir)
Sual: Cenazeye toprak atanların, elindeki küreği başkasına
vermeyip yere atması doğru mudur?
Yanlıştır. Başkasına verince, melekler, şaşırıp yanlışlıkla sevabı
o kürekle son toprak atana yazar diyorlar. Bu çok yanlıştır. Hâşâ,
melekler şaşırmaz, yanlış iş yapmaz. Hiç kimsenin sevabını
başkasına yazmaz. Küreği yere atmayıp başkasına vermek daha
Cenazeyi kabir başına koyunca, iş yapmayanlar oturmalı veya
çömelmeli, gayrı müslimler gibi ayakta durmamalıdır.
Cenaze defnedilirken, Kadir, Kâfirun, Nasr, İhlas, Felak, Nas
ve Fatiha surelerini okumak, ölü için dua ve istiğfar etmek
müstehaptır. Bekara suresinin başını ve sonunu okumak da
Yüksek sesle okumak mekruhtur. Maalesef bugün kabristanda
Kur’an-ı kerimler sesli olarak okunmaktadır. Gerek ölü defnedilirken
ve gerekse başka zaman, mezarlıkta Kur’an-ı kerimi, kendi
duyacağımız kadar sessiz okumak gerekir.
Sual: Cenâze namazından sonra nutuk söylemek veya ölünün
yaptığı iyi işleri anlatmak caiz midir?
Sual: Bazı meşhur kişiler ölünce nutuk çekilerek övülüyor.
Kabir yanında nutuk söylemek, ölüyü kendinde bulunmayan
şeylerle övmek caiz değildir. Kendinde bulunan sıfatlar ile övmek de
Cenaze götürülürken, yüksek sesle tekbir, tehlil, ilahiler okumak
bid’at ve günahtır. (Halebi, Merakıl-felah, Tahtavi haşiyesi, Nimeti
İslam, Şir’a şerhi)
Sual: Ölü için matem tutmak, siyah elbise giymek, siyah perde
ve rozet, işaret asmak, matem işaretleri, resmini taşımak caiz midir?
Sual: Cenaze defnedildikten sonra, mezarlıkta bulunanların,
cenaze sahiplerine taziyede bulunmaları bid’at midir?
Sual: Cenaze sahibine rast gelince taziye etmek, yani
başsağlığı dilemek sabır tavsiye etmek müstehap mıdır?
Taziye için, (Allahü teâlâ güzel sabretmeni nasip etsin,
rahmetlinin günahlarını affetsin) gibi bir şey söylenir.
Üç günden sonra taziye yapmak mekruhtur. Ancak uzakta
olanlar ve yakın olup da, geç haber alanlar için mekruh olmaz.
Sual: Ölü için, çeşitli kimselerin sessiz olarak çeşitli cüzler
okuyup, Kur’an-ı kerimi hatmetmeleri ve her birinin okuduğunun
sevabını ölünün ruhuna göndermeleri veya birinin hepsi yerine
hediye etmesi, yani hatim duasını yapması, okuyanların da âmin
demeleri caiz midir?
Sual: Peygamber efendimiz, bir borçlunun cenaze namazını
kılmak istememiş, bir başkası borcu üzerine alınca kılmıştır. Borçlu
ölenin cenaze namazı kılınmaz mı?
Kılınır. Peygamber efendimiz kul borcu ile ölmemenin önemini
göstermek için bildirdiğiniz harekette bulunmuştur.
Şu dört kişinin cenaze namazı kılınmaz: 1- Bâginin yani haksız
olarak halifeye isyan edenler, dövüşürken öldürülürse, 2-
Müslümanların yolunu kesen hırsızlar, dövüşürken öldürülürse, 3-
Zulüm ile meşhur olan kabileler, dövüşürken ölürse, 4- Silah ile ev
basan kimse, o zaman öldürülürse, cenaze namazı kılınmaz.
Caiz değildir, mekruhtur. Bu hususta Diyanet İşleri Başkanlığı
yayınlarından Sahih-i Buhari muhtasarı, Tecrid-i sarih tercümesi
isimli kitabın üçüncü cilt, 361. sayfasında özetle deniyor ki:
(Biz kadınlar, Resulullah tarafından cenazeyi takip
etmekten nehyolunduk. Cenazeye ittibâ’, bizim üzerimize farz
kılınmadı.) Bu hadisi, Buhari hayz bahsinde zikretmiştir.
Resulullah Medine’ye hicret ettiğinde Medine kadınlarını bir
evde topladı. Sonra Hazret-i Ömer’i bize gönderdi. Hazret-i Ömer,
“Ben Resulullahın size gönderdiği bir elçisiyim. Kadınların cenazeye
çıkmasını nehyetti” dedi.
İbni Münzir de, İbni Mesud’un, İbni Ömer’in, Hazret-i Âişe’nin,
Ebu Ümame’nin, kadınların cenaze iştiraklerini kerih gördüklerini
İbrahim Nehai’nin, Hasan-ı Basri’nin, Mesruk’un, İbni Sirin’in,
Evzâi’nin, Ahmed’in, İshak’ın da kerâhetine hükmettiklerini
Süfyan-i Sevri de kadınların cenazeye iştirakini bid’at
addetmiştir. İmam-ı a’zam Ebu Hanife de: “Kadınlara cenaze takibi
uygun değildir” demiştir. İbni Abbas, Kasım, Salim, Zühri, Rebia,
Ebü’z-Zinâd’dan cevazı rivayet edilmiştir. İmam-ı Malik bu hususta
yaşlı kadınlara ruhsat vermiş, gençler için hoş görmemiştir. İmam-ı
Şafii de mekruhtur, fakat haram değildir, demiş. İmam-ı Malik’ten
kerâheti hakkında da bir rivayet vardır.
Resulullah ile bir cenazeye gitmiştik. Resulullah (orada)
gördüğü kadınlara sordu:
– Öyle ise hiçbir sevaba nail olmayarak evinize dönünüz,
Netice olarak kadınların cenaze nakline iştirakleri caiz
görülmemiştir. Şu kadar ki, cenazeyi nakledecek erkek bulunmazsa,
böyle istisnai vaziyet bir zarurettir. Bu surette caiz görülmüştür.
Demek ki, kadına cenaze namazı farz değildir. Hiçbir erkek
yoksa, o zaman kadın cenaze namazını bizzat kendisinin kıldırması
caiz oluyor. Böyle bir mecburiyet yoksa, cenaze namazına
katılması, kerih görülmüştür.
Sual: Doğup ölen veya cansız doğan çocuğun namazı kılınır
Doğduktan sonra hemen ölen çocuk yıkanır, namazı kılınır ve
ismi konur. Cansız doğan çocuk dört aylık ise, yıkanır kefenlenir,
namazı kılınmadan gömülür. Dört aylıktan küçük ise, yıkanmaz ve
namazı kılınmaz. (Bedayi)
Hadis-i şerifte (Çocuk doğarken ses verirse, namazı kılınır,
ses vermezse [canlılık alametleri görülmezse] namazı kılınmaz)
Zaruret olmadıkça, bir kabre, iki kişi gömülmez. Bir ölü çürüyüp,
kemikleri toprak olmadan, bu mezara başkası gömülemez. Başka
mezar kazılamazsa, kemikler toplanıp, mezar içinde, toprakla
örtülerek, başkası, toprağın öte yanına gömülebilir. (Seadet-i
Sual: Ölü çürüyüp, toprak olunca, bu mezara başkası
Sual: Ölüler için sadaka, mevlid gibi hayrat belli günlerde mi
1., 3., 7., 40., 52. veya 53. günü helva ve benzeri şeyler
dağıtmak doğru değildir. 7. ve 40. gününde yapılan hatim ve sadaka
gibi hediyeleri öldüğü gün hemen göndermeli, birinci günü yaparak
imdadına bir an önce yetişmelidir. 7. veya 53. gecelerine bırakmak,
boğulmak üzere olan birine, “Biraz bekle, yardıma birkaç gün sonra
geleceğim” demeye benzer. Bunun belli gün veya gecede
yapılmasının aslı yoktur. Ölüler için sadaka, mevlid gibi hayratın belli
günlerde yapılması Hıristiyanlardan geçmiştir. (40. gün burnu düşer,
gecesi çürümeye başlar) gibi sözler doğru değildir.
Sual: Tanımadığımız bir cenaze olunca, ardından “Allah rahmet
eylesin” denir mi?
İlla bir şey demek lazım değildir. Ama cenazeyi tanıyan biri
varsa mesele yok, o ne derse öyle denir.
Sual: Cami içine cenazeyi sokarak cenaze namazı kılmak caiz
Cenazeyi cami içine koyup namazını kılmak haramdır. Hadis-i
şerifte buyuruluyor ki:
(Bir ölünün namazını cami içinde kılana sevap yoktur.) [İbni
Sual: Caminin dışında kılınan cenaze namazına caminin içinde
uyulabilir mi? Yani cenazeyi görmeden cenaze namazını caminin
içinde imama uyarak kılabilir miyiz?
Cenaze dışarıda, cemaatin bir kısmı camide olursa, caiz
diyenler varsa da, böyle de kılmak haram olur. Cemaat de dışarıda
kılmalıdır. Çünkü, camiler beş vakit namaz kılmak için ve buna bağlı
olan sünnet ve nafile namazları kılmak için ve okumak, vaaz, ders
için yapılmıştır. Yağmur, fırtına ve hastalık gibi özürlerle, cenaze
namazı camide kılınabilir. Fakat, cenaze camiye sokulamaz.
Sual: Cenaze namazını öldüğü şehirde kıldıktan sonra,
gömüldüğü şehirde de kılmak caiz mi?
Birinci namaz farzdır. Bir daha kılınırsa nafile olur. Hanefi’de
cenaze namazını nafile olarak kılmak mekruhtur.
Sual: Ölü yıkanmadan yanında Kur’an-ı kerim okumak mekruh
Ölü yıkanmadan önce, yanında Kur’an-ı kerim okumaya mekruh
diyen âlimler var ise de, ölünün üzeri örtülü iken ve yatağına bitişik
olmayarak, sessiz okumak caizdir. (Redd-ül-muhtar)
Sual: Müslüman bir ölünün terlemesi ve gözünden yaş gelmesi
Tabutun üzerindeki âyet-i kerimedir. (Her nefs [herkes] ölümü
Sual: Cenaze namazı kılınmadan defnedilen bir ölünün, namazı
Defnedilen cenazenin namazı kılınmamışsa, koktuğu
zannedilmedikçe, kabri üstünde namazı kılınır. Koktuğu
zannediliyorsa namaz kılınmaz. Kokmaya başlama zamanı, toprağın
cinsine, mevsimine, sıcaklığa, soğukluğa, mevtanın zayıf ve şişman
olmasına göre değişir. Kokma işi, üç gün ile bir ay arasında değişir.
Sual: Cenaze namazı kılınırken, ayakkabıları çıkarmak gerekir
Altı necis olan ayakkabıyla veya necis yere basarak, cenaze
namazı kılınamaz, bu ayakkabıyı çıkarıp, temiz olan üst tarafına
basarak kılınırsa sahih olur. (S. Ebediyye)
Böyle açıkça necaset görünmedikçe, ayakkabıyı çıkarmak
Cenaze namazında cemaatin çok olması iyidir. Hadis-i
(Kırk Müslüman, bir müslümanın namazını kılarsa, Allahü
teâlâ, ölü için yaptıkları duayı kabul eder.) [Müslim]
(Bir Müslüman ölür de, üç saflık müslüman bir cemaat,
namazını kılarsa, o kimse, Cennete girmeye hak kazanır.)
(Cenaze namazında yüz Müslüman bulunan mevtayı Allahü
teâlâ mutlaka affeder.) [Taberani]
(Bir Müslümanın iyi olduğuna dört komşusu şahitlik
ederse, Allahü teâlâ, “Ben sizin bildiğinizi kabul ettim. Onun
bilmediğiniz hususlarını da affettim” buyurur.) [Ebu Ya’la]
(Bir müslümanın iyiliğine dört Müslüman şahitlik ederse,
Allahü teâlâ onu Cennete koyar.) [Buhari]
(Bir müminin cenazesinde, kırk Müslüman bulunursa,
Allahü teâlâ o kırk kişiyi bu Müslümana şefaatçi kılar.) [Müslim]
Cenaze duası yerine (Rabbena âtina…) okunur. Yahut besmele
çekilmeden dua niyetiyle Fatiha okumak da olur. Dua, ölünün affına
Sağa selam verirken sağ el, sola selam verirken sol el salınır.
Selam vermeden iki eli birlikte indirmek de caizdir.
Sual: Kitaplarda, (Cenaze namazında selam verirken cenazeye
ve cemaate niyet edilir) diyor. Niyet namaza dururken yapılmaz mı?
Namaza dururken yapılan niyet ayrı, namaz bitip selam verirken
yapılan niyet ayrıdır. Birisi namaza başlamak için niyettir, diğeri de
en sonda selama ortak etmek için yapılan niyettir.
Beş vakit namazı kılıp selam verirken, sağ omzumuzdaki
meleğe, sağımızdaki cemaate ve imam sağda ise imama da niyet
edilir. Peygamber efendimize de niyet etmek iyi olur. Sola selam
verilirken de, sol omzumuzdaki meleğe ve soldaki cemaate niyet
edilir. İmam solda ise imama da niyet edilir.
Cenaze namazı bitip selam verilirken de, cenazeye,
sağımızdaki ve solumuzdaki cemaate niyet edilir.
Baştaki niyet ayrıdır. Kitaplarda bildirilen, selam verilirken
yapılacak niyettir. Cenaze namazını kılmaya başlarken, (Allah için
namaza, meyyit için duaya) diye niyet edilir
Gemide ölen, karaya gidinceye kadar kokacak ise, yıkanır,
kefenlenir, namazı kılınır. Kâfirlerce şehid edilmişse, yıkanmaz,
kefene sarılmaz. Kefen miktarından fazla elbisesi soyulup çamaşırla
defnedilir ve cenaze namazı Hanefi’de kılınır, Şafii’de kılınmaz.
İntihar etmek çok büyük günah ise de, intihar eden kâfir
olmadığı için de cenaze namazı kılınır. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Müslüman her ölünün cenaze namazını, intihar etmiş olsa
da kılınız.) [Deylemi]
Sual: Gaibe, yani uzak ülkede ölenin ardından burada cenaze
namazı kılmak caiz midir?
Hanefi ve Maliki’de gaibe cenaze namazı kılmak caiz olmaz.
Peygamber efendimiz, Necaşi için kılmışsa da, bu ona mahsus idi.
Şafii ve Hanbeli’de, gaibe cenaze namazı kılmak caizdir. Hanbeli’de
kılabilmek için aradan bir ay geçmiş olmamalıdır! (Halebi, M.Erbea)
Sual: Bir cenaze olunca, imam, “Bunu nasıl bilirsiniz?” diye
soruyor. Böyle söylemek caiz midir? Cenaze için, “iyi biliriz”
demenin ölüye ne faydası olur?
Cenaze için “Nasıl bilirsiniz?” diye sormak caizdir. “İyi biliriz”
demek faydalıdır. Enes bin Malik hazretleri bildirir: Bir cenaze
kötülenince Resul-i ekrem, (O cezayı hak etti) buyurdu. Başka bir
cenazeyi de övdüler. Buyurdu ki:
(Ona da iyilik vacip oldu. Bunu övdünüz Cenneti, ötekini
kötülediniz Cehennemi hak etti. Sizler yeryüzünde Allah’ın
Sizlerden maksat, salihlerdir. Fasıklar, dinsizler Allah’ın şahitleri
değildir. Onların sözleri ile bir kimse Cenneti veya Cehennemi hak
etmez. Salihler, müslümanlara hüsn-i zan eder. Salih, zan ile hiçbir
müslümana kötü demez. Böyle salihlerin, günahkâr müslümanlar
hakkındaki şahitliğini Hak teâlâ kabul eder. Ölülerimizi, hayırla
anmalıyız. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Ölülerinizi iyilikle anın. Eğer Cennetlikse, kötü söylemekle
günahkâr olursunuz. Cehennemlik ise, zaten içinde bulunduğu
hâl kâfi gelir.) [Nesai]
(Müslüman cemaat, ölünün iyiliğine şahitlik ederse, Hak
teâlâ, meleklere buyurur ki: Şahit olun, bu şahitliği kabul ettim.
Ölünün de kötülüklerinden vazgeçtim.) [İ.Ahmed]
Cenaze taşımakta önce ön tarafta, ölünün sağ tarafı, sağ
omuza alınıp, on adım taşınır. Sonra, arka sağ bacak tarafı sağ
omuzda, on adım taşınır. Sonra cenazenin arkadan bakılışa göre
tabutun sağ tarafına geçip, sol omuzda, on adım önde, on adım
arkada taşınır. Hepsi 40 adım eder. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Cenazeyi 40 adım taşıyanın 40 büyük günahı affolur.)
Cenazeyi taşıdıktan sonra, cenazenin arkasından, Şafii’de
Birkaç cenaze birlikte ise, her birinin namazını ayrı kılmak
efdaldir. Hepsi için bir namaz kılmak da caizdir. Bunun için, birinin
başı ötekinin ayağına gelmek üzere sıralanır. İmam, derecesi
yüksek olanın önünde durarak kılar. Cenazelerin bir kısmı imamın
sağında, bir kısmı da imamın solunda bulunur. Yahut, hepsini
imamın önünde olarak yan yana koyup, imam hepsinin göğsü
hizasında durur. Önce erkekler, sonra kadın cenazesi konur.
Bunlar için niyet ederken, erkek veya kadın olduklarını
söylemek şart değildir. Söylenmesinde de mahzur yoktur.
Sual: Bir cenaze, bir kabirden başka bir kabre nakledilirken
tekrar cenaze namazı kılınır mı?
Dinimizde cenaze marşı diye bir şey yoktur. Batıdan gelme,
bâtıl bir iştir. Zaten cenaze marşı düzenleyenler, dinin emri olduğu
için değil, Batıya uymak için yapıyorlar.
Sual: Şafii’de şehidin namazı kılınmaz. Şehid Hanefi
mezhebinde olsa, Şafiiler yine şehidin namazını kılmazlar mı?
Ölünün mezhebine göre değil, dirilerin mezhebine göre hareket
edilir. Şehid Şafii olsa da, Hanefiler şehidin namazını kılarlar.
Sual: Van’da cenaze çıkan eve giren herkes, Fatiha diyor.
Herkes Fatiha okuyup ölüye bağışlamak bid’at mi?
Sual: Camiye namaz için gidince, Müslümanların cenaze
namazı kıldığını görüyoruz. Bu cenaze kim diye sormadan,
namazını kılmakta mahzur var mıdır?
Ölüyü yıkamak, kefenlemek, cenaze namazı kılmak ve gömmek
farz-ı kifayedir. Bu farzları, ücretsiz olarak Allah rızası için yapmak
lazımdır. Cenazeyi parasız yıkamak çok sevabdır. Ücret istemek de
caizdir. Ancak, parasız yıkayan yoksa para istemek caiz olmaz.
Cenaze taşımak, kabir kazmak ücreti de böyledir.
Sual: “Biri baş, diğeri ayak ucuna olmak üzere, iki tane mezar
taşı dikmek şart” deniyor. Bir tane mezar taşı dikilse mahzuru olur
Mezar taşı dikmek şart değil, sadece caizdir. Yani dikilse de,
dikilmese de olur. Mezar taşı, bir tane de olur, iki tane de olur. Hatta
kabri korumak için etrafını taşla, betonla, demir parmaklıkla
Sual: Taş üzerine âyet-i kerime, mübarek isimler, şiir, methiye
gibi şeyler yazmak caiz midir?
Caiz değildir. Kötü bir bid’attir. Bazı âlimler, mezar taşına
sadece isim ve ölüm tarihinin yazılmasının caiz olduğunu bildirdiler.
Bunları İslam harfleri ile yazmalıdır.
Âlimlerin kabirlerini korumak için türbe, bina yapmak caizdir.
Sual: Kabir üzerine taş, çimento, demir parmaklık yaparak
korumak caiz midir?
Sual: Cenazeyi ebedi istirahatgâhına tevdi ettik diyorlar. Kabri
ebedi yer sanmak Cenneti, Cehennemi inkâr değil midir? Sonra
kabir istirahat yeri midir?
Ahireti inkâr kastı ile söyleniyorsa elbette küfür olur. Çünkü
kabir, ebedi değil, geçicidir, ya Cennet bahçesi veya Cehennem
çukurudur. Ebedi kelimesini sonsuz anlamında değil, uzun müddet
manasında kullanarak, (iyi biliriz) manasında kullanarak, defnedilen
müslümanlar için ebedi istirahatgâh demek caizdir. Cennet
bahçesinde de istirahat edilir.
Sual: Kadınların türbe ve kabir ziyaretlerine gitmeleri caiz
Kadınların kabir ziyaretleri caiz ise de, sık sık gitmeleri uygun
değildir. Hayzlı iken de gitmek caizdir. Hayzlı iken ezbere de olsa,
Kur’an-ı kerim okunmaz. Sadece dua âyetleri, dua niyetiyle
okunabilir. Dua niyetiyle Fatiha okunabilir. Tesbih ve zikir çekilir.
Sual: Kabir üzerine su dökmek iyi olur deniyor. Dökülmezse ne
Kabir üzerine su dökmek sünnettir. Dökülmezse, sünnete
uyulmamış olur, sevabı noksan olur. Başka mahzuru olmaz.
Mezarlıktaki yeşil otları, dalları koparmak mekruhtur. Kuru otları
koparmak caizdir. Kabir üzerine herhangi bir çiçek dikmek ölüye
Sual: Ölü çürüyüp toprak olduktan sonra, buraya tarla, bina
yapmak caiz olur mu?
Sual: Mezarlar, sel, ırmak suları altında kalırsa, çıkarıp başka
yere gömmek caiz midir?
Sual: Eski kâfir mezarlarında, kâfirlerin alametleri kalmayınca,
buraya müslümanlar gömülebilir ve cami yapılabilir mi?
Evet. Nitekim, Medine’de Mescid-i nebinin yeri önce kâfirlerin
kabristanı idi. Kazılıp, kemikler başka yere götürülüp, buraya mescid
Sual: Avrupa’da ölen bir yakınımızı, kâfirlerin mezarlığına
koymakta mahzur var mıdır?
Müslüman kabri Cennet bahçesi, kâfirin mezarı Cehennem
çukuru olur. Kâfir mezarlığına zulmet yağar. Müslüman o kabirde
azap görmez ise de, kâfirlere inen zulmetten rahatsız olur. Onun için
Müslüman kabristanına koyma imkanı varsa onu tercih etmelidir. Bir
hadis-i şerif meali şöyledir:
(Ölülerinizi salih bir kavmin arasına defnedin. Çünkü diriler
kötü komşudan rahatsız olduğu gibi, ölüler de kötü komşudan
rahatsız olur.) [Ebu Nuaym]
Toprak çürük, nemli ise, tabut ile gömmek caiz olur. Toprak
kuru ve sağlam ise, erkeği tabut ile gömmek mekruh olur. Tabut ile
gömünce tabut içine biraz toprak konur. Kadınları, her zaman tabut
ile gömmek efdaldir.
Sual: Beş aylık çocuğun kabri büyük insan kabri gibi mi
Sual: Kabir kazınca su çıktı. Susuz yer yok. Buraya defin caiz
Sual: Yer darlığı sebebiyle üst üste katlı mezar yapmak caiz
Sual: Ölen kadını kefenlerken, avret yerine bez koymak caiz
Sual: Ölü sahibi, taziyeyi kabul için evde üç gün durması
Durması caizdir. Ama durmaması iyidir. İbni Âbidin hazretleri,
(Ölü sahibinin taziye için evinde oturması mekruh, kabristandan
çıkarken taziye mekruh değildir) buyuruyor.
Sual: Taziye için uzaktan gelen misafire yemek yedirmek caiz
Sual: Ölü evine yemek getiriliyor. Ekşimemesi için taziyeye
gelenlere vermek caiz mi?
Sual: 40 yıl önce ölenin kabrinde yüksek sesle Kur’an okunur
Sual: Tahta çivili tabut, bazen açılıyor. Tahta çivi tutkalla
yapıştırılsa caiz olur mu?
Sual: Kabirdeki kemikler çürümüşse, başkasını defnedeceğiz.
Kemiklerin çürüme vakti var mı?
Sual: Babamı Bulgaristan’da gayri müslim mezarlığına
gömmüşler. Rüyamda babamı gördüm. Kendisinin kurtarılmasını
istedi. Babamın mezarını müslüman mezarlığına nakletmem caiz
Sual: Akşam vakti mezarlıktan geçerken kabir ehli üzerine
Fatiha okunur mu?
Sual: Altı toprak, dört tarafı betondan yapılmış hazır kabrin içine
lahd kazıp meyyiti defin etmek caiz mi?
Sual: Defnederken, kerpiç yerine beton, mermer koymak caiz
Sual: Aniden ölmek kötü müdür? Kelime-i şehadet getiremeden
ölen, kâfir olarak mı ölmüş olur?
Müminler için ani ölüm, nimet, facirler, kâfirler için ise azaptır.
(Fücceten [aniden] ölüm, müminlere rahmet, facirlere ise
(Fücceten ölüm, müminlere rahat, kâfirlere ise azaptır.)
Facirler, aniden ölmeyip de hastalık çekerek ölürlerse,
günahlarına tevbe etmek imkanı vardır. Kâfirlerin de imana gelme
ihtimali mevcuttur. Onun için kâfirlere ve facirlere ani ölüm iyi
değildir. Fakat salihler, her zaman tevbe ettikleri için ansızın ölüm
onlar için bir nimet olur.
Kalb krizi, trafik kazası, bir bombanın patlaması gibi sebeplerle
kelime-i şehadet getiremeden ölen, uyurken ölen müslüman,
imansız ölmüş olmaz. Aniden ölüp de son sözünün kelime-i şehadet
olmaması ona zarar vermez.
Ölü için sessiz ağlamak caizdir. (Şerh-us-sudûr) ve (Berekât)da,
(Müminin ölümüne gökler ağlar) yazılıdır. Ölü için yüksek sesle
ağlamak, matem tutmak, siyah elbise giymek, siyah perdeler ve
rozetler, işaretler asmak, matem işaretleri, resmini taşımak caiz
(Hazânet-ür-rivâyât) kitabında, (Cenazeye ve cenaze çıkan yere
siyah örtmek ve siyah giyinmek caiz değildir) diyor. Bütün hadis
kitapları, Peygamber efendimizin ölü için yüksek sesle ağlamanın
ölüye sıkıntı vereceğini buyurduğunu bildirmektedir.
(Şu dört şey cahiliyet mirasıdır: Soyu ile övünmek, bir
kimsenin soyuna sövmek, yağmuru yıldızlardan aramak, ölüleri
methederek ağlamak.) [Buhari]
(Ölü, yakınlarının kendisine bağırarak ağlamasından azap
[sıkıntı] duyar.) [Buhari]
(Ölülerinize feryat ederek ağlamayın, çünkü ölü, bundan
azap duyar.) [Şirazi]
(Yüksek sesle ağlayarak “Kolum kanadım kırıldı, yardımcım
gitti” gibi sözler söylemek ölüyü sıkıntıya sokar.) [İbni Mace]
(Üzülünce, yüzünü yolan, elbisesini yırtan ve bağırıp
çağıran bizden değildir.) [Buhari]
(Bir müslümanın ölümünü duyunca, “İnna lillah ve inna
ileyhi raciun” dedikten sonra, “Ya Rabbi onu salihlere kat,
rahmetine eriştir, çoluk çocuğuna iyilikler ihsan et, bizi de onu
da mağfiret et” diye dua edin!) [İbni Asakir]
[İnna lillah ve inna ileyhi raciun, Bekara suresinin 156. âyet-i
kerimesidir. “Elbette biz, Allahü teâlânın kuluyuz, ölümden sonra
dirilerek yine Ona döneceğiz” mealindedir.]
(Hiç bir ümmete verilmeyen bir şey benim ümmetime
verildi. O da bir bela ve musibet karşısında istircadır.) [Taberani]
[İstirca, bela zamanında veya acı bir haber duyunca “İnna lillah ve
inna ileyhi raciun” demektir.]
(Birinize bir musibet veya bir bela geldi mi, istirca ettikten
sonra “Ya Rabbi, senin yanında bu musibetin ecrini [sevabını]
bekliyorum, bunun ecrini bana ver ve bunu daha hayırlı bir
şeyle değiştir” diye dua etmelidir.) [Tirmizi]
(Bir musibet karşısında istirca edilirse, musibetin sonucu
güzel olur.) [Taberani]
(Çocuğu ölen, Allah’a hamd edip, istirca ederse, Hak teâlâ
meleklere “Şu kuluma Cennette bir ev yapın, adını da hamd evi
koyun” buyurur.) [Tirmizi]
Doğduktan sonra, hemen ölen çocuk, yıkanır ve namazı kılınır,
vâris olur, mirası kalır ve ismi konur. Cansız doğan çocuk, dört aylık
olmuş ise, yıkanıp bir kefene sarılarak gömülür, namazı kılınmaz.
Dört aylık değil ise, yıkanmaz ve namazı da kılınmaz. (S. Ebediyye)
hizasında durur. Önce erkekler, sonra oğlan, sonra kadın, en son
kız cenazesi konur. Bunlar için niyet ederken, erkek veya kadın
olduklarını söylemek şart değildir. (S.Ebediyye)
Sual: Dinsiz akrabamızın cenaze merasimine gitmekte mahzur
Sual: Cenaze namazından sonra nutuk söylemek veya ölünün
Eskiden ana baba katili mahkeme kararı ile öldürülünce bu katilin
cenaze namazı kılınmazdı.
Sual: Doğduktan sonra ölen veya ölü doğan çocuğun namazı
Doğduktan sonra hemen ölen çocuk yıkanır ve namazı kılınır ve
vâris olur ve mirası kalır ve ismi konur. Cansız doğan çocuk, dört
aylık değil ise, yıkanmaz ve namazı kılınmaz. Dört aylık olmuş ise,
yıkanıp bir kefene sarılıp gömülür, namazı yine kılınmaz.
Peygamber efendimizin cenaze namazını, vasiyetine uyularak
herkes teker teker kıldı.
Sual: Yıllar önce ölmüş birinin kabri açılıp, oraya bir başkasını
defnetmek caiz midir?
Kemikleri çürümüşse, caizdir. Çürümemiş olan birkaç kemik
kalmışsa, onlar kenara alınıp, defnedilebilir.
Sual: Cenaze olduğunu bildirmek için gazeteye ilan vermek ve
belediyeden anons ettirmek caiz midir?
Caizdir; fakat, cenaze olduğunu bildirmek için, minarelerde salât
okunması bid’at olur.
Ölü yıkayacak kimsenin, önce gusül abdesti alması
müstehabdır. Cünübün ve özürlü kadının yıkaması mekruhtur. (S.
Sual: Eşlerden birisi ölünce diğeri bunun cenazesini yıkayabilir
Kadın, ölen kocasını yıkar. Çünkü kocanın ölümünden sonra,
nikah, iddet bitinceye kadar [dört ay] devam eder. Hanefi
mezhebinde kadın ölünce, kocası bunu yıkayamaz. Çünkü ölünce
nikah bozulur. Fakat diğer üç mezhepte yıkaması caizdir. (Redd-ülmuhtar)
Sual: Namaz kılması mekruh olan vakitlerde, cenaze namazı
Eğer cenaze, mekruh vakitte hazırlanmışsa, geciktirmemek için,
mekruh vakitte de kılmak caizdir. Daha önce hazırlanmış olan
cenazenin namazını, mekruh vakte bırakmak caiz değildir,
Sual: Maliki’yi taklit ediyorum. Cenaze namazına durunca,
Hanefi’ye göre bozmayan, Maliki’ye göre abdesti bozan bir hal oldu.
Namaza devam etmek caiz olur mu?
Cenaze namazını, sonradan kılma imkânı olmadığı için, Hanefi
mezhebine uyarak namaza devam edilir. Beş vakit namazdan biri
olsaydı, sonra kılma imkânı olduğu için, o abdestle kılınamazdı.
İnsanın yalnız başı veya bedenin yarısı ele geçerse, yıkanmaz
ve namazı kılınmaz. Öylece gömülür. Bedenin yarıdan fazlası, başı
olmasa bile veya bedenin yarısı ve başı bulunursa, yıkanır ve
namazı kılınır. (Dürr-ül-muhtar)
Sual: Denizde veya gölde boğularak ölen kimsenin cenazesini
yıkamak gerekir mi?
Evet, üç kere yıkanır veya yıkamak niyetiyle suda üç kere
Sual: Ölünün kefen parasını, başka birisi kendi parasından
verse uygun olur mu?
Kefenin, ölünün kendi helal malından olması ve önceden
yıkanmış olarak hazır bulundurulması iyidir. Kefen, ölünün malından
alınır. Borcundan, vasiyetinden ve mirasından önce, kefen parası
ayrılır. Kadın zengin olsa da, kefenini kocası verir.
Erkeğin kefeninin üç parça, kadının kefeninin, beş parça olması
sünnettir. Daha fazla olması bid’attır. Kefenin yeni, temiz, kıymetli ve
beyaz pamuklu [patiska] olması sünnettir. Erkeğe, ipek kefen
haramdır. Tabutunu da, ipekle örtmek haramdır. Kadınlara ipek
Zemzemle yıkanmış kefen, Hanefi’de caiz, Şafii’de haramdır.
Hanefi’de, kuruyunca zemzemin hepsi gider. Şafii’deyse, eseri kalıp,
meyyitin kanıyla ve iriniyle kirletmeye sebep olur.
Teneşir etrafında, önce buhur otu yakılıp üç veya beş defa
Cenaze, örtülü olarak, tütsülenmiş teneşir üzerine, sırt üstü
veya kolay olan şekilde yatırılır. Göbekle diz arası örtülü olarak
yıkanır; çünkü kadının kadınlar için avret yeri, erkeğin erkekler için
olan avret yeri gibidir. Teneşire, kıbleye karşı yatırmak sünnettir.
Teneşir, göbeğe kadar yüksek ve az eğik olmalıdır. Su, pek
sıcak olmamalı, tuzlu olmalıdır. Serin ve tuzlu su, çürümeyi
geciktirir. Ölü, çocuk da olsa, önce abdest aldırılır; fakat ağzına,
burnuna su verilmeyip, bezle temizlenir. Önce yüzü yıkanır. Sonra,
kolları yıkanıp, başı, kulakları ve ensesi mesh edilir ve ayakları
yıkanır. Kâfurlu suyla, bu yoksa yalnız su dökerek, başı ve sakalı,
sabunla yıkanır. Sonra sol yanına çevrilip, sağ yanına su dökülür.
Su, teneşir tahtasına değen yerlerine kadar akıtılmalı, sonra, sağ
yanına yatırılıp, sol tarafına, omuzdan ayağa kadar su dökülür.
Sonra oturtulup, karnı hafifçe bastırılır. Bir şey çıkarsa yıkanır, yani
su döküp giderilir. Sonra sol yanına yatırıp, sağ yanı tekrar yıkanır,
yani omuzdan ayağa kadar su dökülür. Böylece sünnete uygun, yani
üç kere yıkanmış olur. İki yanı yıkanırken de, üç defa su dökülür.
Hasta, cünüp olarak vefat etmiş olsa da, bir defa yıkanır.
Yıkandıktan sonra, abdesti bozan şeyler çıkarsa, tekrar yıkanmaz ve
abdest aldırılmaz. Yalnız çıkan şeyler, su dökerek giderilir. Ölüyü
yıkarken, niyet etmek sünnettir. Niyetsiz temiz olursa da, farz sakıt
Zaruret yoksa kokmaması için morga koymak yerine çabuk
gömmeli, yolcu gelecek diye bekletmemelidir. Canlıya eziyet veren
şey, ölüye de verir. Bunun için, çok soğuk ve çok sıcak suyla
yıkanmaz. Zemzemle yıkamak caiz değildir. Saçları dökülürse,
kefeni içine konur; çünkü insanın her parçası muhteremdir, gömülür.
Yıkandıktan sonra, teneşir üzerinde bezle kurulanır. Ölünün
saçlarını taramak, saç, sakal, bıyık ve tırnaklarını kesmek, Hanefi’de
caiz değildir. Ağız, burun ve kulak deliğine, gözlere pamuk koymak
Su bulunmadığı zaman, teyemmüm yaptırılıp, namazı kılınır.
Sonra su bulunursa, yıkanır; fakat namazı tekrar kılınmaz. Ölü
yıkayacak kimsenin, önce gusletmesi müstehabdır. Cünübün ve
özürlü kadının yıkaması mekruhtur. Cenaze yıkanmış su, müstamel
su olur. Necis olur. Bunun için, yıkayanların üstüne sıçramaması,
peştamal sarınmaları gerekir. Cenaze, yıkandıktan sonra temiz olur.
Sual: Evliya bir zatın elbisesinden bir parça, kefen içine
konulması iyi olur mu?
Salihlerin, Velilerin elbisesinden kefen yapmak veya kefen içine,
yüzüne, göğsüne koymak faydalıdır. (1/3)
Âyet-i kerîmeleri, duaları, muhterem isimleri kefene yazmak
veya kabre koymak caiz değildir.
Hayır, yıkayamaz. Yıkayacak kadın bulunamazsa, cenaze
baştan ayağa örtülü olarak, akrabası, eline bez sararak, elini örtü
altına sokup, teyemmüm yaptırır; çünkü ölünün avreti, dirinin avreti
gibidir. Bakması haram olan yere, dokunmak da, haramdır. Bir
çocuğa da, öğretilip, yıkatılabilir.
Gündüz defnetmek müstehabsa da, gerektiğinde gece de
gömmek caizdir. (S. Ebediyye)
Sual: Ölümüzün sene-i devriye denilen yıl dönümünde veya
kırkında yahut elli ikisinde mevlid okutmak maksadıyla, o günü
hesap etmek için, öldüğü günden itibaren mi, yoksa toprağa verildiği
günden itibaren mi saymak gerekiyor? Babam akşama doğru vefat
etti, ertesi güne kaldı. Akrabalar gelecek diye bekletilirken, gece
oldu ve ertesi günü kaldırdılar, yani iki gün sonra defnedildi. Hesabı
buna göre iki gün sonra mı yapacağız?
(Kabirdeki ölü, denize düşüp, imdat diye bağıran kimseye
benzer. Boğulurken, kendisini kurtaracak birini beklediği gibi,
ölü de, bir dua gözler.) [Deylemi]
Ölen bir yakınımız, (Aman, acele bana hayır hasenat yapın,
dua gönderin) diye bağırırken, ona, (Acele etme, bekle, kırk günü
veya elli iki günü yahut bir seneyi doldur, sana o zaman dua
edeceğiz, hayır hasenat yapacağız, mevlit okutacağız) demek ne
Cemaatinden biri, ona aynı soruyu sormuş. İmam da uzun uzun
bunların bid’at olduğunu, hayır hasenat yapmak ve dua etmek için
gün tayin etmenin, Hıristiyanlıktan geldiğini anlatmış. Adama,
anladın mı diye sormuş. O da, (İyi anladım; ama anlamadığım
husus, bu kırkını ölünün öldüğü günden mi sayacağız, yoksa
toprağa girdikten sonra mı sayacağız) demiş.
Ölü için yapılacak hayır ve hasenatı geciktirmemeli, belli günleri
beklememeli, ilk fırsatta yapmaya çalışmalıdır.
Sual: Kocası, ölen karısının cenazesini yıkayamadığı gibi, kadın
da kocasının cenazesini yıkayamaz mı?
Kadın yıkayabilir. Kocası ölünce, kadın dört ay on gün iddet
bekler. Bu zaman zarfında, onun karısı sayılır. Onun için, kadın
Kadını erkek, erkeği kadın yıkayamaz. Kadın cenazeyi
yıkayacak kadın yoksa, erkek, eline bez sarıp, kollarına bakmadan,
örtü altından teyemmüm yapar. Teyemmüm yapan erkek, mahrem
akrabasıysa, mesela oğlu annesine veya teyzesine teyemmüm
ettiriyorsa, eline bez sarmak istemez; çünkü mahrem olan akrabanın
kollarına ve yüzüne bakmak ve dokunmak caizdir. Teyemmüm de
zaten yüze ve kollara yapılır.
Ümmetimden Nabi İsimli Biri Beni Ziyarete GeliyorNâbî (1642 Urfa – 1712 İstanbul): Asıl adı Yûsuf’tur. Nâbi, 25 yaşlarında İstanbul’a gider...
Vatanı Beklemenin Kutsallığı Şehitlik yüce Rabbimizin Kur'an-ı Kerim'de açıkladığı en önemli merhale, en yüce manev...
Güzel ahlakSual: İyi müslüman olmak için güzel ahlaklı olmak gerektiğini bildirdiniz. Güzel ahlaka...
Muska taşımakSual: Dua Sual: Dua okuyup üflemek ve üzerinde muska taşımak hurafe midir? CEVAP ...
Cevap uzun olduğunda doğru gizli kalır* Bütün afetlerin başı, doyuncaya kadar yemektir. * Dünyada, Allahü teâlâdan en çok kor...