İSTANBUL’UN YAŞAYAN YALILARI VE KÖŞKLERİ-6 - Ayşe Fügen Arda - Kişisel Blogu
Amcazade Hüseyin Paşa Yalısı, İstanbul Boğazı’nın Anadolu Yakası’nda, Beykoz-Kanlıca ile Anadoluhisarı arasındaki Körfez Caddesi’nde yer alıyor. Boğaz’daki en eski yalı olarak bilinen Amcazade Hüseyin Paşa Yalısı yaklaşık olarak 322 yıllıktır. Hatta Karlofça Antlaşması’nın da burada imzalandığı söylenir. Bir sayfiye yalısı olarak, harem ve selamlık şeklinde inşa edilmiş bu tarihi mirastan bugüne sadece selamlık dairesinin divanhanesi ulaşabilmiştir. Selamlık dairesi eski fotoğraflarda iki katlı, 15-20 kadar odası olan bir yapı olarak gözükürken, tahmini olarak 1890’larda tahrip olmuştur.
Günümüze ulaşmayı başaran Divanhane “T” biçimli bir plana sahiptir. Kare planlı, ahşap kubbeli orta sahının etrafında, biri deniz üzerinde olmak üzere üç yönde birer kanat çıkıntı yaratır. 1650-1750 yıllarında yaygın olan bu plan tipinin kökeni Orta ve Ön Asya’ya kadar indirilir. Buradaki orta sahın avluya, kanatlar ise avluya açılan eyvanlara benzetilir. Kanatlar orta sahından Bursa kemerleriyle ayrılmış, üstleri aynalı tonozlarla örtülmüştür. İç mekan tamamen ahşap kaplamadır ve nakışlarla bezenmiştir. Altın varaklı ve tezhipli mimari elemanlar, duvar panolarındaki natüralist çiçek bezemeleri, tavanlardaki tezhipli şekiller ve bitkisel desenler yapının zengin iç mekan süslemesini yansıtır. Odanın ortasında havuz ve fıskiye vardı.
Yapının bir ilginç özelliği ise pencerelerinin duvar yüksekliğinden aşağıda olmasıdır. Bu durum da farklı ışık açıları yaratarak mekana kendine has bir hava katmıştır. Pencere kapakları ve kepenkleri bugün mevcut değildir. Yapının dış cephesi %90 oranında özgün halinde kalmıştır.
1697 yılında inşa edilen ve çok önemli tarihi olaylara tanık olan yalının mülkiyeti Amcazade Hüseyin Paşa Vakfı’na aittir. 2017 yılında Ağaoğlu tarafından restore et-işlet-devret modeliyle 25 yıllığına kiralanan yalının son durumu adeta yılan hikayesine dönmüş durumda. Buna göre, yalıya ait olan 8.711 metrekarelik parselin 5.187 metrekarelik bölümü yeşil alan olarak görülürken, tanımı “turizm” olarak değiştirilmeye çalışılıyor. Ancak; bu teklif şehir planlaması açısından birçok yaratacağı için kabul görmüyor.