Sütun Şeklindeki Işık Yansımalarının Sebebi Nedir?
13/06/2016 - 15:50
Güçlü ışık kaynakları özellikle soğuk havalarda gökyüzüne doğru sütun şeklinde yansımalar oluşturabilir. Işık sütunları olarak isimlendirilen bu yapıların kaynağı Güneş gibi bir gökcismi de olabilir. Gökcisimlerinin ışık sütunları oluşturabilmesi için ufuk hizasına yakın konumda bulunmaları gerekir. Bu nedenle Güneş sütunları gün doğumunda ve gün batımında gözlenebilir.
Işık sütunlarının oluşabilmesi için havada yassı plakalar şeklinde buz kristalleri bulunmalıdır. Yerin yüzeyine yakın güçlü bir ışık kaynağından çıkan ışınlar, atmosfere yayılırken buz kristallerinin alt kısımlarına çarpar ve aşağı doğru geri yansır. Milyonlarca buz kristalinden yansıyan ışınlar gözümüze ulaştığında, gökyüzünde dikey olarak yayılan ışık sütunları şeklinde bir görüntü oluşturur.
Güneş gibi uzak bir kaynaktan gelen ışınların ışık sütunu oluşturabilmesi için, yassı buz kristallerinin havada hafifçe eğimli şekilde yönlenmiş olması gerekir. Ancak yapay bir aydınlatmadan çıkan ışınların -ışınlar yerin yüzeyinden uzaya her yönde yayıldığından- ışık sütunu oluşturacak şekilde yeryüzüne geri yansıyabilmesi için buz kristalleri yere paralel olmalıdır. Atmosferin daha yüksek bölümlerinde bulunan buz kristalleri ışık sütunlarının daha uzun görünmesine neden olur. Işık sütunları, ışık kaynağından yukarı doğru yayılıyormuş gibi görünse de, görüntü kaynakla gözlemcinin arasında oluşur.
Prof. Dr. Fuat Sezgin, İslam Uygarlığında Mimari, Geometri, Fizik, Kimya kitabında karanlık kutu için ayrı bölüm ayırmış. Sezgin, kitabında İbnü’l-Heysem’in karanlık kutu ile ilgili incelemelerine yer veriyor.