Tiroid Hastalığı Nedir? Çeşitleri, Belirtileri Ve Tedavisi Nelerdir?
Kadınlar özellikle otoimmun hastalıklar nedeniyle oluşan metabolizma sorunlarına yatkındır. Örneğin, hipertiroidizm (tiroidin aşırı etkinliği) kadınlarda erkeklere oranla 10-15 kat daha sıktır. Tiroid bezi uygun bir bicimde çalışmazsa, kemikler, sinirler ve diğer beden dokuları bundan zarar görür.
Boyun önünde bulunan ve küçük bir erik büyüklüğünde olan tiroid bezi, beyne bir sapla bağlı bulunan ye hipotalamus adı verilen bir beyin bölgesinden gelen sinyallere yanıt veren pitüler bezin hipofiz) denetimi altındadır. Östrojenle ilişkili adet düzensizlikleri genellikle semptomatik olduğundan, tiroid bezinin etkinliği artabilir ya da azalabilir (hipertiroidizm ve hipotiroidizm olarak bilinen durumlar). ikisi de otoimmun bozukluklardır.
Etkinliği azalmış tiroid:
Kuru, kırılgan ve ince saçlar.
Unutkanlık ve zihinsel yavaşlama.
Enerji yokluğu ve sürekli yorgunluk.
Az ya da düzensiz adetler.
Soğuğa duyarlılığın azalması.
Tiroid hormonlarının üretimi için diyete iyot gerekli olduğundan, insanlarda hipotiroidizm gelişmesi için en sık neden iyot’un az olmasıdır. Bugün batı ülkelerinde, haşhimoto hastalığı adı verilen otoimmün bir hastalık, daha sık görülen bir nedendir: Burada, beyaz kan hücreleri tiroidde toplanır ve daha sonra antikor saldırısı gerçekleşir.
Hashimoto hastalığı oldukça yavaş ilerler ve her zaman hemen tanınmaz. Bazen bu durum, gerçekte belirtilerden biri olan depresyonla karışır. Aynı zamanda, yeterli doku kalmadığından, hipertiroidizm tedavisinin beklenen bir yan etkisi de hipotiroidizm’dir. Hipotiroidizmin ciddi bir biçimi olan miksödem, psikolojik sorunlar ve yaşlanmaya bağlı olabilir.
Menopozdan sonra, tiroid uyarıcı hormon (TSH) düzeylerini ölçmek için testler yapılabilir. Çok az olması aşırı etkin, çok olmasıda etkinliği azalmış bir tiroid demektir. Diğer bir test de, otoimmün bağlantıyı gösteren anti tiroid antikorlarını ortaya çıkarabilir.
Bu durum kurumsal olarak, sentetik bir tiroid hormonu biçimi olan tiroksin kullanılarak hormon düzeylerin normale döndürüldüğü bir hormon yerine koyma tedavisi ile düzeltilebilir. Ancak, doğru dozun bulunması için bir miktar deneme-yanılma olabilir. Doktorunuz, daha sonra gerektiğinde (belirtiler yeniden oluşursa yada kan testleri anormal düzeyler gösterirse) artırılabilecek olan düşük bir dozdan başlar ve bu hapları almaya yaşam boyu devam etmeniz gerekir.
Tedavinin, kemik yoğunluğunu etkileyerek osteoporozla sonuçlanabilecek olan hipertiroidizme neden olmadığının doğrulanması için, TSH düzeyleri düzenli test edilmelidir. Hipotiroid kadınlarda, atar damarlarda birikime yol açan yüksek kan yağ düzeyleri (kolesterol gibi) oluştuğu için ateroskleroz ve kalp hastalığı riski artmıştır. Hipotiroidizmin diğer nedenleri şunlardır: İyot eksikliği; Doğumsal; Önceki tiroid tedavileri; ilaçlar: Lityum karbonat (manik-depresiflerin tedavisinde) ve amiodaron (düzensiz kalp atışları için)
Aşırı etkin tiroid:
Terleme ve her zaman sıcak hissetme.
Endişe ve sinirlilik.
Yerinde duramama ve uykusuzluk.
Artmış iştaha karşın kilo kaybı.
Çarpıntılar, kalp atışı hızlanmaları.
Gözlerin öne çıkması.
Sorular ve dikkatli bir araştırma ile doktorunuz belirtiler saptayacak ve tanıyı TSH olan bir kan testiyle doğrulayacaktır. İnsanların yaklaşık yüzde 80’inde, graves hastalığı bozukluğa neden olur. Vücudun kendi antikorlarının tiroid bezine saldırdığı otoimmün bir hastalıktır; tiroid bezini aşırı hormon salgılaması için uyarır ve dolayısıyla metabolik hızı artırır. Genetik bir bağ olasılığına rağmen, gerçek neden bilinmez. Kalan yüzde 20’de, neden tiroidin sorunlu çalışmasıdır.
Doktor, hormon üretimini baskılamak için antitiroid ilaçlar reçete edebilir; ancak tüm insanlarda bu işe yaramaz. Gebe kadınlar için olmasa da diğer bir tedavi, içilerek alınan ve tiroid dokusunu yıkan, radyoaktif iyottur. Doğru dozun değerlendirilmesi zor olabilir; Bazı insanlar birden çok tedaviye gereksinim duyarken, bazılarında çok fazla doku ölür ve bunu karşılamak için tiroksin hapları kullanması gerekebilir. Bu tedaviler işe yaramazsa, diğer bir yöntemde tiroidin büyük bir bölümünü cerrahi olarak çıkartmaktır; bazı insanların bu tür cerrahiden sonra tiroid yerine koyma tedavisi almaları gerekebilir.
Diğer Tiroid Bozuklukları
Tiroid kanseri seyrektir ve tiroidektomi (bezin cerrahiyle çıkartılması) ile tedavi edilir. Pek çok türü, yüksek sağ altın orana sahiptir. Genellikle 60 yaş üstü kadınları etkileyen subklinik hipertiroidizm, bez üzerinde oluşan zehirli nodüllere bağlıdır. Bunların belirtileri olmayabilir; ancak kemik yoğunluğundaki azalma, düzensiz kalp atımlarına neden olurken, anjina gibi kalp sorunlarını kötüleştirebilir. Genellikle kullanılan tedavi radyoaktif iyot ve cerrahidir.
Kemikler Nasıl Etkilenir
Hipo ve hipertiroidizm, kemik minerallerinin oluşumunu etkileyebilir. Paratiroidler (tiroid bezinin yakınında bulunan dört küçük salgı bezi), kanda bulunan kalsiyum ve fosfor gibi kemikleri oluşturulan mineral düzeylerini düzenler. Tiroid ya da paratiroid bezlerinin sağlıklı çalışmasını ve hormon üretimlerini etkileyen herhangi bir tedavi, kemik ve dişlerinizin gücünü etkileyebilir. Paratiroidin aşırı etkinliği, kan kalsiyum tarama testleri ile ya da osteoporoz tanısı konduktan sonra fark edilir.
Graves hastalığı, gözlerin dışa çıkmasına neden olabilir. Tiroid normal düzeylerine dönse bile, göz hastalığı herhangi bir anda oluşabilir. Değişiklikler geri dönüşsüzdür ve steroid tedavisi yada bazı vakalarda cerrahi gerektirebilir.