Ana Sayfa / MEDYA / Avukat Ok: İşten çıkarılan gazeteciler hukuki haklarını kullanmalı
Avukat Ok: İşten çıkarılan gazeteciler hukuki haklarını kullanmalı
Gazetecilerin hukuki hakları nelerdir, işten çıkarılan gazeteciler ne yapmalı. Avukat Veysel Ok anlattı….
23 Kasım 2015 Pazartesi 14:16
Son dönemde 15 televizyon kanalının uydudan çıkarılması, Koza-İpek grubunda olduğu gibi gazetecilerin aynı gün işlerine son verilmesi, öncesinde de yine gazetecilerin iş veren tarafından bir an da kapı önüne konulması sonrası izleyecekleri hukuki yolları P24’de gazetecilerin hak ve hukuklarını korumak için emek harcayan Avukat Veysel Ok ile konuştuk.
Haberdar’a konuşan Veysel Ok, işten çıkarılan gazetecilerin hukuki olarak haklarını ve nasıl bir yol izlemeleri gerektiğini anlattı.
Ok, gazeteciler için öncelikle 5 yıl boyunca aynı medya kuruluşunda görev almış gazetecilerle, 5 yılın altında çalışma ve mesai harcayan gazeteciler olarak konuyu ele aldı ve şunları söyledi:
“Öncelikle bir gazetede ya da televizyon kanalında 5 yıl görev almış gazetecilerin işten çıkarılması için, iş verenin iş kanununa uygun haklı sebepler sıralaması gerekir. Bunlar mesela “mazeret bildirmeden işe gitmeme” gibi örnekler olabilir. Fakat burada yine işten çıkarılması istenilen gazeteciye iş veren 3 ay öncesinden tebliğat ile işten atılacağını bildirmek zorunda. 3 ay öncesinde bir ihbar yaparak, işten atılacağını ilettiğinde, gazetecinin itiraz ve savunma yapma hakkı vardır. Gazeteci iş verene öncelikle bir savunma yapıp, itiraz hakkını kullanmalıdır. Aynı şekilde prosedür 5 yılın altında mesai harcayan gazeteciler için de işler fakat onlar için iş verenin işten çıkarma bildirisini yapması için tanınan süre 1 aydır.”
“Gazeteci iş verenle anlaşarak ayrılsa da yasal hakları saklıdır”
“Tüm bunlar olup bittikten sonra eğer gazeteci işten çıkarılmış ise iş veren öncelikle 5 yıl çalışanlar için kıdemi, fazla mesai ve yıllık özel izin paralarını ödemek zorundadır. Yine bu ödemelerde gecikme olursa her gün için ödenecek miktara yüzde 5 faiz işler. Diğer yandan, çok karşılaşılan bir durum da gazeteciler işten çıkarılırken iş davalarının uzun sürmesi bahane edilerek iş veren ile karşılıklı bir anlaşma yapılarak ödenecek tutarın altında bir para verilerek işten çıkarılma durumudur. Bu durum gazetecinin ileride dava açıp, hakkını aramasının önünde bir engel değildir. Yeni Ticaret Kanunu bu konuda işçilerin (gazetecilerin) lehine düzenlenmiş ve karşılıklı antlaşma-ibra dahi olsa bütün hakların ödenmesi koşulunu sunmuştur. Bunu bugün kimse uygulamasa da yasa da yer alan bir hak olarak duruyor. Fazla mesai gibi hesaplanacak ödemeler de ibra sözleşmesinden kısa süre sonra yapılmalıdır.”
“Davaların uzun sürmesi gazetecinin bu hakkı kullanmaktan vazgeçmesi için neden mi”
Gazetecilerin açacakları iş davalarının ne kadar sürede sonuçlandığı konusunda da Ok, şu bilgileri verdi:
“İş davaları yerel mahkemelerde ortalama 1,5 yıl sürüyor. Bunda dava sürecinde en az iki bilirkişi raporunun alınması da etkili oluyor. Diğer yandan, gazeteciler davayı açarken tanık gösterseler de tanık beyanları dava için destekleyici delil niteliğindedir. Ama burada iş veren öncelikle gazetecinin mesaisini, yıllık özel izinlerini ve buna benzer haklarını ödediğini ispat etme yükümlüğünde olduğundan genellikle iş veren tarafından bunlar mahkemeye sunulur. İş davalarının çoğunluğu gazeteci lehine sonuçlanır. Ancak yerel mahkemede dava ortalama 1,5 yıl sürse de iş veren itiraz ettiği için Yargıtay’a dosya gider ve yine orada da dava ortalama 1,5 yılda karara bağlanır. Toplam süre 3 yıl civarındadır diyebiliriz. Fakat bu üç yıllık sürenin uzunluğu gazetecilerin haklarından vazgeçmesi için bir engel değildir. Her ne kadar bu sürede mağduriyet yaşasalar da dava sonuçlandığında elde edilen maddi hakkın ödenmesi davanın başlangıç tarihinden itibaren faizi ile ödenir. Bu anlamda gazetecinin vazgeçmesi için ortada bir neden yoktur. Hakkını 3 yıl sonra alsa da 3 yıllık mağduriyet dava tarihinden itibaren faizi ile ödeneceği için bir nevi mağduriyeti de ortadan kaldırır.”
“Kayyımlar iş kanununa uygun hareket etmek zorunda”
“Son dönemde Koza-İpek grubuna kayyım atanması sonrası gazetecilerin toplu olarak, aynı gün işlerine son verilmesi bu konuyu daha çok gündeme getirdi. Kayyımların resmi olarak göreve başladıktan sonra işten çıkarma yetkisi bulunsa da bu yetkiyi “keyfi” değil, yine iş kanuna uygun olarak kullanmak zorundalar. Takip ettiğimiz kadarıyla burada kanuna uygun hiçbir işlem yapılmadı. Yukarıda anlattığımız şekilde ve iş kanununa bağlı olarak ancak gazetecilerin işlerine son verilebilir. Burada işten çıkarmalar tebligat olmadan aynı gün gerçekleşti. “
“Gazeteciler öncelikle işe iade davası açmalılar”
Burada gazetecilerin işten çıkarılma ile ilgili açacakları davalarda öncelik işe iade davası olmalıdır. Çünkü işe iade davaları çok kısa sürede neticelenen davalardır. Son dönemde iş kanuna uygun olmayarak iş akitlerine son verilen gazetecilerin “işe iade” davası açması gerekiyor. Yine izlediğimiz kadarıyla yapılan işten çıkarmalar hukuka, medya etik ve ahlakına uygun olmadığı için açılacak işe iade davaları kısa sürede gazetecilerin lehine sonuçlanacaktır.
İş verenlerin “Ekonomik küçülme” bahanesi ile gazetecilerin işten çıkarılmasını sorduğumuz Ok, “Bu geçerli sebep sağlamaz, reel gerçekliğe uygun olması lazım. Gazete bu bahane ile işine son verdiği gazetecinin tüm haklarını vererek bu işlemi yapabilir” dedi.
Gazeteci tutuklanırsa iş veren ne yapmalı?
Bir gazetecinin yaptığı haberden ötürü, yargılanması bunun neticesinde tutuklanması ve akabinde cezaevinde bulunduğu sürede gazetenin yine bu gazeteciye ödeme yapması ya da işten çıkarılması konusunda da şu bilgileri paylaştı:
“Eğer o gazeteci yaptığı haberden dolayı tutuklu ise gazete iş akdine son verme hakkına sahip olsa da öncelikle çalışanına sahip çıkmalıdır. Hukuki ve maddi desteği devam ettirmelidir. Zira medya etiği ve mesleki yükümlülükler bunun yerine getirilmesini ön görür. P24 olarak, biz işten çıkarılan, haklarında dava açılan gazetecilere bu anlamda destek veriyoruz. Bundan sonra da bu konu da destek vermeye devam edeceğiz. Tüm gazetecilere kapımız bu anlamda açık.”