ALİ B. EBÎ TÂLİB (r.a.) (5)
İnanç ve ahlâk yörüngesi üzerinde geçen bu konuşmayı özetleyecek olursak şöyle diyebiliriz: Alî Müslümanlardan, Allah'ın Elçisi ve kendisinden önceki Halifeler dönemindeki durumlarına dönmelerini istemektedir. Örnek gösterdiği insanlar arasında elbette raşid halifeler vardır. İnsanlara, onların örnek alınmasını emretmektedir.
Hutbeyi bitirince Mısırlılar:
‒ Ey Ebu Hasan bu söylediklerini uygula ve hatadan sakın. Zira biz seni adım adım izlemekteyiz
‒ Hz. Alî, şöyle dedi:
Ben bir ölçüde meramımı güzel anlatmaktan aciz kaldığım için özür dilerim. Bundan sonra daha dikkatli olmaya çalışacağım
Halife seçilen Hz. Alî kendisini istikrarsız, çalkantılı bir ortamda buldu
O sıralarda İslâm coğrafyasında başlamış olan huzursuzluk Halî­fe Osman'ın öldürülmesiyle sonuçlanmıştı. İşte Alî, kendisini bu huzursuzlukların çalkandığı ortamda buldu. Kendisine bey'at etmiş olan yakın akrabası, dostu olan Zübeyr, Talha ve Hz. Âişe ile birlikte Osman'ı öldürenlerin kendilerine teslim edilmesi davasıyla Alî'ye karşı isyan başlattılar. Beri yandan Şam valisi Muaviye de valilikten azledilişini içine sindiremeyerek yine Osman'ın katillerinin kendisine teslim edilmesi savıyla Alî'ye karşı çıktı. Böylece Alî, bir yandan Âişe, Talha ve Zübeyr isyanıyla, bir yandan da Şam valisi Muaviye isyanıyla boğuşmak zorunda kaldı. Bu yüzden Alî, hilâfetini müteakip dört ay kadar Medîne'de kaldıktan sonra İsyanı bastırmak üzere önce Basra'ya, sonra Kûfe'ye gitti. Böylece İslâm başkentliği Medî­ne'den Kûfe'ye intikal etti.
Osman döneminin sonuna dek gayrimüslim ülkelere yönelik olan fütuhat savaşları, dış sınırlardan içeriye, Müslümanlar arası iç savaşa dönüştü. Alî önce Hz. Âişe'nin, bir deve üzerinden yönettiği Cemel (Deve) Savaşını, ardından Mu­aviye'ye karşı Sıffîn Savaşını ve ardından da Haricîlere karşı yönettiği Nehrevan Savaşını zaferle sonuçlandırdı ise de Sıffîn Savaşının sonucunu belirleme işi hakemlere bırakıldığı için tam bir sonuç alınamamıştı.