Ekiz Yumurta - ekiz'le yaşam
Anne sütünden sonra en değerli besin olarak değerlendirilen yumurta protein, fosfor ve demir kaynağı bakımından zengin bir gıdadır. Gelişim çağındaki çocukların mutlaka tüketmesi gereken yumurtada ayrıca A, D, E ve B gibi vitaminleri de bulunuyor. Yumurta proteini diğer besinlerde bulunanlardan çok daha değerli bir proteini ifade ediyor. Çünkü içerisinde vücut tarafından üretilemeyen “elzem amino asitleri” bulunuyor. Yumurta, sindirebilirliği yüksek bir besin olarak sofraları her zaman süsleyebilir. İçerisindeki protein, demir, fosfor, vitaminler vücuttan dışarı atılmadan kullanılarak insan yaşamını sağlıklı sürdürebilmesi için gerekli olan enzimlere dönüşürler.
İçerisinde bulunan A vitamini sayesinde, görme duyularının gelişmesini ve korunmasını sağlar. Aynı zamanda kemik yapısının korunmasını ve sağlıklı dişlerin desteklenmesi içinde gereklidir. Sindirimin ve solunum yollarının sağlıklı olması ve enfeksiyonlara karşı koruma da yumurtanın içerisindeki A vitamini sayesinde gerçekleşir.
Yumurtanın içerisinde D vitamini de vardır. Güneşten elde edilen bu vitaminde yumurta tüketildiğinde de elde edilebilir. D vitamini vücutta kalsiyumun doğru şekilde kullanılmasını sağlar. Yumurta ve güneşten alınacak D vitamini sayesinde kemik erimesi gibi hastalıklardan korunmak mümkün olabilir.
Yumurta E vitamini bakımından da zengin bir içeriğe sahiptir. Bu özelliğiyle erkeklerde kısırlığı engelleyici bir besin özelliğini de taşır. Aynı zamanda oksidasyonu önlemesinden dolayı vücuda zararlı maddelerin nüfuzunu engeller.
Yumurta içerisinde bulunan B grubu vitaminleri, vücutta bulunan bazı besin değerlerinin enerjiye dönüştürülmesi için kullanılır. Yumurta, B grubu vitaminlerinden özellikle B2 bakımından zengin bir içeriğe sahiptir. Deri ve göz sağlığı için bu vitaminin önemli olduğunu unutmayın.
Yumurta mineral bakımından ne kadar zengindir?
Sağlıklı bir insan olarak yaşamak ve hayat kalitemizin her zaman korumak isteriz. Bunun için yapılacakların başında sağlıklı bir beslenme şekli geliyor. Bu bakımdan yumurta, insan hayatını koruyacak vitamin ve minerallere sahip olan bir hazinedir. İçerisinde bulunan demir, çinko ve fosfor gibi mineraller sayesinde insanın yaşam kalitesini korur.
Demir vücutta kansızlığı önleyen bir mineraldir. Kanın üretilmesi ise demirle mümkün olabilir. Hastalıklardan korunmak için bağışıklık sisteminin güçlü olması da demirle sağlanıyor. Bu bakımdan yumurta gelişim çağındaki çocuklar için çok önemli bir besin haline geliyor.
Yumurta içerisinde yağ oranı ve C vitamini düşük bir seviyede bulunuyor. Büyük bir yumurta düşünüldüğünde içerisinde sadece 4,5 gram yağ bulunur. Bu yağın 1,5 gramı doymuş, diğer kısmı da doymamış yağ asitlerinden oluşuyor.
Yumurtanın beyazında değil, sarısında 213 mg kadar kolesterol bulunur. İnsan ve hayvan vücudunda sentezlenen kolesterol, yağ gibi bir maddeyi ifade ediyor. Hücre duvarlarının oluşması, sinir liflerinin yalıtılması, bir takım hormon ve sindirim salgılarının meydana gelmesi açısından kullanılır.
Bazı kişilerde beslenme bozuklukları, hayat tarzı ve genetik özellikler nedeniyle kan kolesterolünün yüksek seviyede meydana geldiği anlaşılmıştır. Ancak böyle bir metabolizma rahatsızlığı olmayan kişilerin yumurta kullanmasında sakınca yoktur. Fiziksel açıdan aktif, tüm besin gruplarını kısıtlama olmaksızın kullanan herkes, yumurtanın zengin vitamin ve mineral içeriğinden faydalanabilir.
Yumurtaların soğuk bölümlerde muhafaza edilmesi gerekir. Bu bakımdan marketlerin soğuk bölümlerinde yer alan yumurtaları tercih edin.
Kırık ve çatlamış yumurtaları almayın. Çatlayan yumurtalar hızlı bir şekilde bozulur ve yabancı mikro organizmalar üretir.
Yumurta yıkanmadan saklanılır. Yıkandığında üzerindeki koruyucu maddesi kaybolur. Alındığı şekilde buzdolabında durmalıdır.
Dolap içerisinde güçlü kokular yayan besinlerin yanına yumurtaları koymayın. Çünkü yumurta kabuğunda gözenekler vardır. Bu gözenekler içerisinden yumurta kokuları çekebilir.
Yumurtanın bayat olup olmadığını suya koyarak anlayabilirsiniz. Batan yumurta taze, yüzen ise bayattır.
Yumurta pişirirken nelere dikkat etmeliyiz?
Rafadan yapılacak yumurtalar tam pişmesi için 12 dakika kaynatılması gerekir. 4 dakikada beyaz kısmı, 8 dakikada ise sarı kısmı katılaşır.
Yumurtaya gerçekleşecek tüm yemek tariflerinde pişirilme işlemi uygulamalıdır. Bu yumurtada bulunabilecek mikro organizmaların ölmesini sağlar.
Çok uzun süre pişirmemeye dikkat edilmelidir. Bu durumda B vitamini grubundaki vitaminlerde kayıplar meydana gelebilir. Bu nedenle de yağda kızartma yerine, rafadan tercih edilmelidir.
1çay kaşığı un
5 yumurtayı haşlayın. Birini harç için kenara ayırın. Sonra soğutup ortadan uzunlamasına ikiye bölün. Yumurtaların içlerini çıkarıp kıyılmış dereotu, tuz, karabiber, lor peyniri, yumurta ve kuru reyhan karışımını paylaştırın. Haşlayıp ikiye böldüğünüz yumurtaları bu kez çırpılmış yumurta ve una bulayıp kızgın yağda kızartın. Servis yapın.
SEBZELİ YUMURTALI SANDVİÇ
Yarım dolmalık sarı biber
1 su bardağı su, tuz
Un, tuz ve mayayı bir kapta harmanlayın. Üzerine su ekleyip yoğurun. Üzerini örterek 1 saat mayalandırın. Hamurdan parçalar koparıp yuvarlayın ve yağlı kağıt serili tepsiye dizin. Üzerlerine un serpiştirin. Soğumaya bırakın. Biberlerin çekirdeklerini temizleyip küp şeklinde doğrayın. Tereyağında yumuşayıncaya kadar soteleyin. Yumurtayı bir kasede çırpın ve sebzelere ekleyerek orta ateşte birkaç dakika karıştırarak pişirin. Ekmaklari enine ortadan ikiye kesin. Aralarına dilimlenmiş domates ve jambonları yerleştirin. Yumurtalı karışımdan ekleyin. Servis yapın.
PEYNİRLİ ve ISPANAKLI RULO OMLET - 6 kişilik
24 ml süt
300 gr haşlanmış ıspanak
Fırını 180 c ayarlayın. Küçük boy fırın tepsisini ayçiçek yağı ile hafif yağlayıp üzerine yağlı kağıt serin. Tekrar üzerine hafif yağ sürün. Biberlerin çekirdeklerini temizleyip ince doğrayın ve zeytinyağı ile soteleyin. Süt ve unu çırpın. Yumurtaları, hardalı, tuz, karabiber ve pul biberi ekleyip karıştırın. Karışımı tepsiye yayın. Ispanakların yarısını üzerine yayın ve fırına yerleştirerek 12 dakika pişirin. Tepsiyi fırından alıp üzerine kalan ıspanakları, biberleri ve ufalanmış peyniri serpiştirip tekrar fırına verin. Peynir eriyinceye kadar yaklaşık 3-4 dakika pişirin. Omleti rulo şeklinde sıkıca sarın ve birkaç dakika soğuttuktan sonar dilimleyerek servis yapın.
PANCARLI YUMURTA DOLMASI
2 salatalık turşusu
Pancarları soğuk suya ekleyip yumuşayana kadar haşlayın. Yumurtaları katı olacak şekilde haşlayıp kabuklarını soyun. Yumurtaları enine ikiye kesip sarılarını çatalla ezin. Pancarların kabuğunu soyup rendeleyin. Rendelenmiş sarımsak, pancar, tuz, karabiber, mayonez, yumurta sarıları ve küçük doğranmış turşuyu bir kasede karıştırın. Dekoratif bir şekilde yumurtaların içine sıkın. Dereotuyla süsleyip servis yapın.
NASI GORENG (ENDONEZYA USULÜ PRİNÇ) - 2 kişilik
200 gr haşlanmış esmer pirinç
Kırmızıbiberleri ve taze soğanları ince doğrayın. Fasulyeleri verve kesin. Zeytinyağını tavaya alıp biber, soğan, rendelenmiş sarımsak ve zencefille soteleyin. Pirinç ve fasulyeleri ekleyerek 2 dakika pişirin. Pirinçli karışımı tabaklara paylaştırıp yumurtaları üzerine yerleştirin. Taze çekilmiş karabiber serpiştirip servis yapın.
İSPANYOL OMLETİ - 6 kişilik
450 gr patates
2 demet kıyılmış maydanoz
Fırını 180 C ayarlayın. Soğanı piyazlık doğrayın. Patateslerin kabuklarını soyup yuvarlak bir şekilde ince dilimleyin. Biberin çekirdeklerini temizleyip ince şeritler halinde doğrayın. Döküm tavaya zeytinyağı ekleyip orta ateşte ısınmaya bırakın. Patates, biber, soğan, tuz ve karabiber ekleyip karıştırarak patatesler yumuşayıncaya kadar yaklaşık 15 dakika pişirin. Bir kasede yumurtaları çırpın. Acı sos, kıyılmış maydanoz, tuz, karabiber ekleyip karıştırın. Karışımı tavadaki sebzelerin üzerine yayarak dökün. Tavayı fırına yerleştirip katılaşıncaya kadar yaklaşık 12-16 dakika pişirin. Spatula yardımı ile servis tabağına aktarın. Üzerine hafif zeytinyağı gezdirip kıyılmış maydanoz serpin. Sıcak servis yapın.
GÜVEÇTE SEBZELİ YUMURTA - 4 kişilik
Fırını 200 C ayarlayın. Kuru domates, salça, küp doğranmış soğan ve domates, jalapeno biberi, 3 yemek kaşığı zeytinyağı tuz ve baharatları mutfak robotunda püre haline gelinceye kadar karıştırın. Kalan zeytinyağını tavaya alın. Patatesleri küp şeklinde doğrayıp zeytinyağında yumuşayıncaya kadar soteleyin. Domates karışımını ekleyerek karıştırın. Suyu ekleyin ve 1 dakika kaynatın. Beyaz peynir ve kaşar peynirini ekleyin. Karışımı ramekinlere paylaştırın. Her birinin üzerine birer yumurta kırıp 8 – 10 dakika pişirin. Üzerini biberiye ile süsleyip sıcak servis yapın.
DOMATES SOSLU YUMURTALI KÖFTE – 4 kişilik
Tuz, karabiber, kırmızı pul biber, kimyon, kekik
Kızartmak için ayçiçeği yayı
2 çay kaşığı toz fesleğen
Kıyma, soğan, sarımsak, bayat ekmek içi, tuz ve baharatları iyice yoğurun. Köfte harcından ceviz büyüklüğünde parçalar koparıp elinizle yuvarlatın. Unu bir tabağa alın. Köfteleri una bulayın. Kızartma tavasında yeteri kadar ayçiçeği yağını ısıtın. Köfteleri tavya koyup her tarfını orta ateşte kızartıp kağıt havlu serili bir tabağa alın. Tereyağını derin bir tavada eritin. Üzerine tavla zarı büyüklüğünde domatesleri ekleyip yumuşayıncaya kadar soteleyin.
Toz fesleğen, sarımsak tozu, karabiber ve tuzu ilave edip karıştırın. Köfteleri tavaya ilave edin. Aralarına yumurta kırın. Yumurtaların sarılarını az pişirin. Ocaktan almaya yakın ince kıyılmış maydanozu ilave edip ocaktan alın. Servis yapın.