Bir Soğuk Cephe Geçtikten Sonra Gerçekten de Hep Karayel mi Eser ? | Şiddetli Hava Olayları & Yukarı Atmosfer Akademisi
← Shapiro-Keyser’in Etkisinde Anadolu’nun Konvektif Sezonu Başlıyor
CAP: Fırtınalara Karşı Doğum Kontrol Hapı →
Geçenlerde soğuk cephelerle ilgili Türkçe kaynaklara kısaca göz attım. Baktığım bu Türk meteoroloji kaynaklarının hepsi soğuk cephe geçtikten sonra rüzgarın karayele (ve yıldıza) döndüğünü yazmış – bu eksik olduğu için YANLIŞTIR. Poyraza da döner hatta gün doğusuna da dönebilir!
Türk meteoroloji öğretisinde soğuk cephe geçtikten sonra karayel eser veya rüzgar karayele döner deyişi(!), kuzeybatıdan yaklaşan soğuk cepheler üzerine yapılan değerlendirmelerin genelleme haline gelmesiyle oluşan bir standartlaşmasının ürünü olabilir mi ?
Evet, soğuk cepheler çoğunlukla batıdan, kuzeybatıdan veya kuzeyden bir merkeze yaklaşır. Ama şöyle ki kuzeybatıdan gelen bir soğuk cephe, geçtikten sonra rüzgarın yönünü karayele çevirir benim burada bir itirazım yok peki aynı şey kuzeyden gelen veya tam batıdan gelen soğuk cephe için de geçerli midir ? Hayır !
Kışın Eskişehir’de rüzgarın batıdan eserken havanın soğuduğunu hiç gören olmadı mı !!!
Ya da İstanbul’da cephe geçtikten sonra direkt poyraz estiğini gören olmadı mı ?
Soğuk cephe hattını bir yelkovan olarak düşünürseniz genel olarak saat yönünün tersinde hareket eder. Bu klasik soğuk cephe hareketidir ve aslında bakarsanız cephelerin geliş yönü arkasındaki rüzgarın yönünü de işaret eder. Aşağıda en soldaki örnekte rüzgar yıldız eserken en sağdaki örnekte ise ‘batı kerte kıble’ esmektedir. Burada tam karayel estiren tek soğuk cephe soldan üçüncü olandır. Cephelerin geliş biçimini arkasındaki rüzgarın yönü tayin eder.
Soğuk cephelerin bir de arka kapı soğuk cepheleri back door cold front olarak bilinen özel bir durumu daha var. Bunu sakat bir meteoroloji öğretisinin ortaya koyduğu standart karayek ezber mantığı ile açıklamak da mümkün değildir.
Arka kapı soğuk cephelerinin hareketi de aşağıdaki gibidir.
Mesela en sağdaki gibi bir soğuk cephe geçerse rüzgar gündoğusuna döner. Yukarıdaki diğerleri de daha çok yıldız- poyraz bileşenlerine uygundur. Arka kapı soğuk cepheleri, klasik soğuk cephelerin aksine saat yönünde hareket eder. Bu cephelerde karayel eseceğini söylemek komikliktir.
15 Mart 2012’de Marmara’yı vuran soğuk cephe bir arka kapı soğuk cephesidir.
ATSEP ( Air Traffic Safety Electronic Personnel) Temel Eğitimi Havacılık Meteorolojisi, Bölüm 4, Cepheler
Yayvan M. Ocak 2009, 1.1.4.8. Yer Haritası ve Cephe Sistemleri, Meteorolojik Haritalar Kitabı
One comment on “Bir Soğuk Cephe Geçtikten Sonra Gerçekten de Hep Karayel mi Eser ?”
Mart 14, 2012 @ 23:56
Ellerinize sağlık, ülkenin sizin gibi sorgulayan, araştıran, ön yargıdan uzak ve işini severek yapan bilim insanlarına ihtiyacı var. Sizin bu çıkarımlarınıza karşılık bu şekilde yıllarca süre gelen genellemeleri için meteoroloji büyüklerimiz, sanırım tecrübe dışında bir açıklama getiremeyeceklerdir.