KolayDoktor - Diz ön çapraz bağ yaralanmaları
Anasayfa Ön çapraz bağ yaralanmaları
Diz çapraz bağı nedir ?
Diz ekleminin stabilitesini sağlayan 4 ana bağ (ligament) vardır. Bunlardan 2 si dizin iç ve dış yanında uzanır ki dizin içeriye ve dışarıya zorlanmalarında stabilite sağlar. Bu bağlar medial kollateral ligamen ve lateral kollateral ligamenttir. Çapraz bağlar ise dizin iç orta kısmında yer alırlar 2 tane çapraz bağ vardır. Ön çağraz bağ dizin ortasında, arka çapraz bağın hemen önünde yer alıp baldır kemiğinin üst ucunda orta hattan başlayıp uyluk kemiğinin alt dış kısmına çapraz olarak uzanmaktadır. Ön çapraz bağ dizin alt kısmının öne zorlanmasında stabilite sağlamaktadır.
Diz çapraz bağ yaralanmaları nedir ?
Diz çapraz bağ ayarlanmaları, çapraz bağı zorlanması sonucunda bağda esneme, kısmi yırtık yada total kopma ile giden durumdur. Yaralanmanın şiddetine göre bağın devamlılık kaybı veya esnemesi görülmektedir.
Ön çapraz bağ yaralanmalarının nedenleri ?
Ön çapraz bağ yaralanmalrı direkt travma dediğimiz dize gelen direkt darbe ve kuvvet uygulamaları ile olabileceği gibi indirekt travma dediğimiz diz dönmelieri ve burkulmaları ile de görülebilmektedir.
En sık indirekt travma ile olmaktadır. İndirekt travmada sol ayak yere sabit basarken gövdenin diz eklemi üzereinde dönmesi sırasında bağda yüklenme olur. Eğer kuvvet fazla ise bağ bir dereceden sonra direnç gösteremeyerek kopar.
Ön çapraz bağ yaralanması başta futbolcular olmak üzere profesyonel spor yapanlar ile profesyonel olmasa da aktif spor yapanlar ile daha az spor yapıp ani yüklenenlerde görülmektedir.
Ön çapraz bağ yaralanmasında önemli hususlardan birisi; salt ön çapraz bağ yaralanmasının varlığı yada eşlik eden meniskus yırtığı, diz kıkırdak yaralanması ve diğer bağ yaralanmalarının olup olmamasıdır. Ayrıca ön çapraz bağ zedelenmeleri, grade 1 bağda esneme, grade 2 kısmi yırtık, grade 3 bağda tam kopma şeklinde de sınıflandırılır.
Ön çapraz bağ yırtılmalarında ilk belirti şiddetli ağrı ve aktiviteye son vermedir. Hastalar ayaklarının üstüne basmada çok zorluk çekerler. Dizde dakikalar içinde görülen hızlı bir şişme görülmektedir. Akut devrede bu bulguları olan hastaların kronik dönemde dizde güvensizlik, boşalma ve kolay dönme bazen de kilitlenme şikayetleri görülür.
Çapraz bağ yaralanmalarının tanısı nasıl konur ? Hangi testler yapılır ?
Hastanın yaralanma öyküsü tanıyı düşündüren ilk bulgudur. Eğer şişmiş diz enjektörle boşaltıldı ise ve kanlı bir sıvı geldiise yine ön çapraz bağ rüptürü düşünülen tanılardandır. Daha sonra ortopedi uzmanınca Lachman, Pivot schift ve Ön çekmece testleri uygulanarak dizin instabilitesi saptanır. Günümüzde kesin tanı MR tetkiki ile koyulmaktadır.
Diz ön çapraz bağ yaralanmalarında nasıl tedavi uygulanır ?
Evrelerine göre farklı tedaviler yapılır mı?
Bağın yaralanma düzeyi tedavide rol oynasa da esas olan klinik olarak dizde instabilite olup olmamasıdır. Grade 1 yaralanması olup dizi stabil olan bireylerde eksersiz ve/veya fizik tedavi yeterli tedavi olabilmektedir.
Diz ön çapraz bağ yaralanması olmaması için korunma yöntemleri var mıdır? Hangi tedbirler alınabilir?
Diz ön çapraz bağ yaralanmasından korunmanın en kolay yolu dize hareket yaptıran adelelerin güçlendirilmesidir. Bunun yanında yapılan sporun uygun zemin ve uygun malzeme ile yapılması son derece önemlidir.