Anasayfa / Yaşam / Türk Dünyasının Büyük Kaybı - Cengiz Aytmatov Uçmağa Vardı
Türk Dünyasının Büyük Kaybı - Cengiz Aytmatov Uçmağa Vardı
Bu yazıyı yazmak için çok geç kaldığımın farkındayım; fakat sınavlarım nedeniyle ancak şimdi yazabiliyorum. İki gün önce Türk dünyasının en büyük yazarlarından biri olan Cengiz Aytmatov'u kaybettik. Bundan birkaç hafta önce "Gün Olur Asra Bedel" adlı romanının film çekimleri için Tataristan'a gidip, orada rahatsızlanarak Almanya'ya kaldırıldığını haberlerde okumuştum. Ani bir böbrek rahatsızlığı geçiren Aytmatov'un, hastalığa yenik düştüğünü öğrenince, sanki omuzlarıma bir ağırlık çöktü. Bir Kırgızistan Türk'ü olan Aytmatov, ünü Kırgızistan'ı aşıp bütün dünyaya yayılmış ve eserleri milyonlarca kişi tarafından okunmuş büyük bir yazardı. Edebiyat dünyasına çok şey kazandıran, şerefiyle yaşayıp, ardında belki de yüzyıllarca okunacak eserler bırakan Çingiz Aka, dünyanın değişmeyen kuralı olan "ölüm" ile aramızdan ayrıldı.
Cengiz Aytmatov'u, geçen sene Elazığ'da yapılan Hazar Şiir Akşamları'nda görmüş, yakından tanımıştım. Hem kendisinin hem de yakınlarının anlattıklarını dinledikten sonra, sıkıntılarla doğduğunu ve genç yaşında babasız kaldığını öğrendim. Kitaplarını okuduğum bilge insan ile bir fotoğraf çektirebilmek ve ona bir kitabını imzalatabilmek, beni hem çok heyecanlandırmış hem de anlatılması güç duygular içerisine sokmuştu. O, gerçekten bilge birisiydi. Öyle ki, abartısız söylüyorum daha önce Cengiz Aytmatov'u hiç görmemiş birisi, koskoca konferans salonunda hisleriyle Cengiz Aytmatov'u bulabilirdi. Çünkü o, bakışlarıyla bile çevresine ışık yayıyordu. Elazığ'dayken de yaşlılığın etkisiyle yorgun görünmesine rağmen, gelen her gencin sorularına yanıt verip onlarla fotoğraf çekilmeyi, onlara çok görmüyordu. Ayrıca gösterdiğimiz ilgi, verilen ödüller ve o günlerin Cengiz Aytmatov'un adına armağan edilmesi, onu çok mutlu etmişti. Hatta Hazar Şiir Akşamları programında çok emeği geçen Servet Kabaklı'nın da ısrarı üzerine, bizler için bir kitap yazabileceğine söz vermişti. Tam da Kırgızistan'da da bu yıl, Aytmatov'un 80. yaşı olması dolayısıyla "Cengiz Aytmatov Yılı" olarak ilan edilmişken, Türk yazını Aytmatov'un ölümüyle gerçekten başsız kaldı.
Cengiz Aytmatov, doğup büyüdüğü Kırgızistan coğrafyasının kültüründen ve özünde Türklüğün yüksek değerlerinden beslenerek, özgün ve olağanüstü bir anlatımla oluşturduğu onlarca eserini milyonlarca insana okutmayı başarmıştır. Eserleri 150'ye yakın dile çevrilmiş ve yüzlerce ülkede okunmuştur. O büyük bilge, sadece Türklüğün değil, bütün dünyanın da beğeniyle okuduğu büyük bir yazardır. Bütün dünyada bu kadar büyük ilgi görmesine ve eserleri milyonlarca kişi tarafından okunduğu hâlde, bu yıla kadar Nobel'e layık görülmemiş ve bu ödüllerin ne kadar "yansız" (?) verildiği, bir kere daha ortaya konulmuştur. O, Nobel'e layık görülmedi; çünkü o şerefli bir insandı; çünkü o vatanını satmadı; çünkü o Türk gibi Türk'tü; çünkü o varlığını kültür milliyetçiliğine adamış gerçek bir Türkçüydü. Varsın Nobel, onu ödüle layık görmesin. O kutlu insan, bütün Türk coğrafyasının yüreğinde yer edindi ve öyle kalacak...
Cengiz Aytmatov, süslü ve kapalı yazmayı sevmeyen, olabildiğince açık ve anlaşılır yazmayı yeğleyen bir yazardı. Yazdığı eserlerde, daha önce benzeri bulunmayan bir söylemle, özgün konuları işlemeye çalışmıştı. Bütün dünyanın söz dağarcığına "mankurt" (*) sözcüğünü o ekletmiştir.Türk sinemasına, "Selvi Boylum, Al Yazmalım" adıyla çekilen filmi, yine Aytmatov, yazdığı kitapla kazandırmıştır. Yazdığı eserlere, Kırgızistan Türk kültürünün bütün öğelerini yansıtan, çağrışımlı ifadelerle insanda "film izletirmişcesine" duygular uyandıran betimlemeler yapan, olayları ve durumları resim çekercesine düşlere salan büyük bilge, çağın en büyük yazarlarından biri olmuştur.
Mekânın Tanrı Dağı, ruhun şad, yerin Uçmağ olsun Çingiz Aka...
Cengiz Aytmatov'un kısaca yaşamı:
Eserleri Türkçenin yanı sıra 150'den fazla dile tercüme edilerek milyonlarca baskıya ulaşan Aytmatov, 1958'de Kırgız Yazarlar Birliği Prezidyumu üyeliğine, 1962'de de Kırgız Sinematografi İşçileri Birliği birinci sekreterliğine getirildi.
Büyük Türk Cengiz Aytmatov Cengiz Aytmatov Öldü Cengiz Aytmatov Uçmağa Vardı Cengiz Aytmatov Yaşamını Kaybetti Ceng