Muhammet Mısır - Kalender- Galandar
Kim ne derse desin bu topraklar yani anadolu kadim tarihin önemli bir parçasıdır. Anadolu çok kültürlü dünyanın en temel değerlerini içinde barındıran bir yapıya sahiptir. Trabzon ise bu anlamda daha da zengin değerleri içinde barındırır. Liman şehri olması, tarihi boyunca bölgesine liderlik etmesi ve çekim alanı olması nedeni ile, içerisinde çok fazla kültürden izler taşır. Bu yadırganacak değil, tam tersi mutlu ve gurulu olunacak bir durumdur.
Geçen Cumartesi kalandar günü idi. Yani yeni yılın başlangıcı!
Rumi takvime göre kalandar ayı ilk aydır. Esasında miladi takvimin 14. gününe denk delir.
Kalandar ayı “calender” olarak İngilizceye ve Latin kökenli dillere, “takvim” olarak dahi geçmiştir. Rumi takvim yani Rumların takvimi ve yılbaşısı bu günle başlar.
Hatırlıyorum çocukluğumda arkadaşlarla yada kuzenlerle kapıları çalar, torbalar atar, saklanırdık. Komşular hatta tanımadıklarımızın hiç biri bu duruma tepki göstermez, elinde ne varsa o günün koşullarında, torbanın içerisine koyarlardı. Biz de mutlu olurduk. Hiç birimiz bu davranışın Rumlardan kaldığını düşünmez kendi rutin davranışımızın bir parçası olarak yaşardık.
Zamanla ötekileştirdiğimiz, mubadele ile topraklarından gönderdiğimiz Rumlar, yanlarında Kalandar geleneğini alıp gitmediler. Ancak global kültürün tüm dünyayı istila eden vahşi savaşı, herşeyi sildi, süpürdü. Bakıyorum, artık çocuklar yeterince mutlu değil.
Hatırlıyorum, iki doğum yapmış lohusa kadın “birbirini basmasın” diye bir araya getirilmez, 40 gün dolmadan evden çıkmazdı. Düğünlerde “ağırlık görmeler” , “bohça göndermeler” vardı. Cenaze aracı geçerken insanlar durur, fatiha okurdu. Kadınların mukabeleleri olurdu Ramazan boyunca. Gençler birbirini uzaktan sever, kızın abisi kzı seveni mutlaka bir kez döverdi.
Tüm bunları kaybettik. Daha onlarcasını...
Aslında kaybettiğimiz şey çok büyük. Binlerce yılın farklı insanlarının, farklı medeniyet ürünlerinin günümüze taşıdığı davranışları kaybettiğimizi bilmeliiyiz.
İnsanlık medeniyet tarihinin süzerek topraklarımıza ve bize getirdiği tüm bu gelenekleri, Amerikanın yada Batının güdük, renksiz, tatsız tuzsuz, derinliği olmayan, geçici yaşam biçimine feda etmemek lazım.
Konu derin ve acı. Ben en iyisi sizin kalender ayınızı kutlayayım.
Rumi takvime göre yeni yılınız kutlu,sağlıklı, bereketli, huzurlu olsun.