Safra Kesesi Çamur Belirtileri ve Tedavisi - Op. Dr. Murat Üstün
Safra kesesi bağırsaklar ve karaciğer arasında bulunur. Sindirime yardımcı olmak için bağırsakların içine salınım zamanı gelinceye kadar karaciğerden safra depolar. Tamamen boşalmazsa, kalsiyum tuzları veya kolesterol gibi safradaki partiküllerin içinde uzun süre kalması sonucunda safra kesesi kalınlaşabilir. Sonunda yaygın olarak safra kesesi çamuru olarak adlandırılan safra çamuru haline gelirler.
Safra Kesesinde Çamur Belirtileri Nelerdir?
Safra kesesi çamuru olan bazı insanlar hiçbir belirti göstermezler ve bu sorundan haberdar olmazlar. Ancak genellikle safra kesesinde çamur belirtileri iltihaplı bir safra kesesi veya safra kesesi taşlarıyla tutarlı semptomlardır. Safra kesesi çamurunda ilk belirti, çoğunlukla kaburgaların sağ alt tarafında olmak üzere karın ağrısıdır. Bu ağrı yemekten kısa bir süre sonra artabilir.
Diğer safra kesesi çamur belirtileri şunları içerebilir:
Kil benzeri dışkılar
Safra Kesesi Çamuruna Ne Sebep Olur?
Safra, safra kesesi içinde çok uzun süre kaldığında yani atılamadığında safra kesesi çamuru oluşur. Safra kesesinden gelen mukus kolesterol ve kalsiyum tuzlarıyla karışabilir ve birleşek çamur oluşturabilir.
Safra kesesi çamuru, özellikle katı diyet programı uygulayanlarda (bazı gıdaları beslenmeden tamamen çıkarıp sadece kısıtlı gıdayla beslenme gibi), doğum kontrol hapı kullanan kadınlarda ve gebelerde daha yaygın görülür.
Safra kesesi çamuru yaygın bir problem olmamakla birlikte bu rahatsızlığın gelişme riski daha yüksek olan bazı insanlar vardır. Daha yüksek risk altındaki gruplar şunlardır:
Erkeklerden çok kadınlar
Damardan veya başka bir alternatif yöntem ile beslenen insanlar
Kritik derecede hasta olan insanlar
Çok fazla kilolu olup çok hızlı kilo veren insanlar
Organ nakli geçirmiş insanlar
Safra Kesesi Çamuru Nasıl Teşhis Edilir?
Karın ağrısı yaşıyorsanız doktorunuz tıbbi geçmişi ve belirtilerinizi sorar. Daha sonra karnınızdaki farklı yerlere basarak fiziksel bir muayene yapar. Safra kesenizin ağrının kaynağı olabileceğinden şüpheleniyorsa büyük olasılıkla safra taşlarını net bir şekilde belirleyebilen karın ultrasonu isteyecektir.
Doktorunuz size ultrason sonrası safra taşı veya safra kesesi çamuru teşhisi koyarsa çamurun nedenini belirlemek için test yapabilir. Bu büyük ihtimalle kolesterol ve sodyum düzeylerini incelemek için bir kan testi olacaktır. Doktorunuz ayrıca karaciğerinizin düzgün çalışıp çalışmadığından emin olmak için de kan testleri yapabilir.
Bazen doktorlar, BT (Bilgisayarlı Tomografi) taramasına veya başka bir şey için istenen ultrason sonuçlarına bakarken safra kesesi çamurunu tesadüfen teşhis ederler.
Safra Kesesi Çamuru Komplikasyonlara Neden Olabilir mi?
Bazen safra kesesi çamuru hiçbir belirti göstermeden veya tedaviye ihtiyaç duymadan iyileşir. Diğer durumlarda safra taşlarına neden olabilir. Safra taşları üst karın ağrısına neden olabilir ve ameliyat yapılmasını gerektirebilir. Bazı durumlarda, bu safra taşları safra kanalı tıkanıklığına neden olabilir. Bu tıbbi acil bir durumdur ve derhal tedavi gerektirir.
Safra kesesi çamuru, safra kesesi iltihabı, kolesistit (safra kesesi tahrişi) veya safra kanalını tıkayarak sarılığa neden olabilir. Safra keseniz sık veya kronik ağrıya sebep olursa, doktorunuz muhtemelen safra kesesini tamamen almayı önerir.
Çok şiddetli vakalarda, iltihaplı bir safra kesesi safra kesesinin duvarında erozyona neden olabilir; bu da safra kesesinin içeriğini karın boşluğuna sızdıran bir delinmeye neden olur. Bu, yaşlı erişkinlerde daha sık görülür.
Safra kesesi çamuru akut pankreatit (pankreas yangısı) veya pankreasta iltihaba neden olabilir. Bu, enzimlerin bağırsak yerine pankreasta aktif hale gelerek iltihaba yol açmasına sebep olabilir. Enflamasyon/iltihap, sistemik bir tepki yaratarak şoka veya ölüme neden olabilir. Safra kesesi çamuru veya safra taşları pankreas kanalını tıkarsa bu durum ortaya çıkabilir.
Safra Kesesi Çamuru Nasıl Tedavi Edilir?
Safra kesesi çamuru semptomlara neden olmuyorsa yani herhangi bir belirti göstermiyorsa herhangi bir tedaviye gerek olmayabilir. Altta yatan neden temizlendikten sonra, çamur sık sık kaybolur.
Doktorunuz safra kesesindeki çamuru veya herhangi bir safra taşını eritmeye ve vücuttan atmaya yardımcı olacak bir ilaç reçete edebilir.
Bazı durumlarda, safa kesesinde çamur ağrı, enflamasyon veya safra taşlarına neden olduğunda, doktorunuz safra kesesini tamamen çıkarmayı önerebilir.
Safra kesesi çamuru tekrarlayan bir sorunsa, gelecekteki problemleri önlemek için yaşam tarzı değişiklikleri yapmanız gerekebilir. Az yağlı, düşük kolesterollü ve düşük sodyum içeren, sağlıklı ve dengeli bir diyetle, gelecekte safra kesesinde çamur geliştirme şansını azaltabilirsiniz.
Safra kesesi çamuru olan birçok kişi, özellikle de nedenin geçici olduğu durumlarda, sahip olduklarını bile bilmeyeceklerdir. Safra kesesi çamuru komplikasyonlara veya kronik ağrıya neden oluyorsa, doktorunuz safra kesesini tamamen çıkarmayı önerebilir. Safra kesesi çamuru genellikle uzun süre yaşanmadığı veya semptomlara neden olmadığı sürece bir problem değildir.
Safra Kesesi Çamurunun Bitkisel Tedavisi
Safra kesesi çamurunun tedavisinde amaç, daha fazla safra üretmek için karaciğeri uyarmak veya yeterli safra akışını sağlamak için safra tuzlarını almaktır. Bu, zamanla birikmiş olabilecek safra kesesi çamurunu ve taşları boşaltmaya yardımcı olabilir. Bu etkiyi sağlayan maddeler koleretik olarak adlandırılır. Bu konuda safra kesesi çamurunun tedavisine yardımcı olabilecek bazı koleretik gıda maddeleri arasında enginar, pancar kökü yeşillikleri ve papatya, hindiba ve peygamber dikeni gibi bitkiler yer alır.
Safrayı Eritmek ve Taşımak
Safra akışının teşvik edilmesi çamur ve taş üretimini önlemeye yardımcı olur ve safra kesesinin içeriğinin tamamıyla dışarı atılmasına imkan verir. Kolagog gibi safra söktürücü ilaçlar, safrayı karaciğerinizden ve safra kesesinden aşağı doğru hareket ettirerek bu işlemi kolaylaştırmaya yardımcı olabilir. Roka ve karahindiba gibi acı yeşillikler safra kesesi çamurunun bitkisel tedavisinde kullanılabilir.
Safra keseniz, üzerinde bulunan karaciğerinizde üretilen safraları depolar ve toplar. Safra keseniz gıdanın sindirilmesine yardımcı olmak için safra sindirimini ince bağırsağınıza bırakır. Safra kesesi hassas bir organdır ve besleyici gıdalarla dolu sağlıklı bir diyetin devam ettirilmesi, sağlıklı kalmasına yardımcı olur. Bazı gıdalar sağlıklı bir safra kesesini koruyup desteklerken diğerleri ise inflamasyon veya safra taşı gibi problemlerin olasılığını artırır.
Safra kesesi sağlığını korumadığınız takdirde safra kesenizin çıkarılması gerekebilir, dolayısıyla safra kesesine iyi gelen bir diyet yapmanız esastır.
Safra kesesi dostu gıdalar
Sağlıklı bir safra kesesi için aşağıdaki gıdaları beslenmenize ekleyebilirsiniz:
Koyu, yapraklı yeşiller
Safra kesesinin sağlığını geliştirmek ve korumak için en iyi yol, meyve ve sebzelerle dolu sağlıklı, dengeli bir beslenmedir. Meyve ve sebzeler, besin maddeleri ve lif ile dolu olup, sağlıklı bir safra kesesi için gereklidir. Yukarıda listelenen gıdalardan bazıları safra kesesi için faydalı olan C vitamini, kalsiyum veya B vitaminleri bakımından yüksektir.
Daha fazla bitki bazlı protein yemenin safra kesesi hastalığını önlemeye yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Fasulye, fındık, mercimek ve tofu gibi gıdalar (soya alerjiniz olmadığı sürece) kırmızı ete mükemmel alternatiflerdir.
Safra kesesine iyi gelmeyen gıdalar
Sağlıklı safra kesesi diyeti için aşağıdaki gıdalardan kaçının:
Rafine edilmiş beyaz gıdalar (ekmek, makarnalar, vb.)
Safra kesenizi korumak için bazı gıdalardan kaçınmalısınız. Safra kesesinde en büyük sorun teşkil eden gıdalar yağ ve işlenmiş gıdalardır. Bitkisel yağ ve yer fıstığı yağı gibi yağlarda pişirilmiş veya kızartılmış gıdaların parçalanması daha zordur ve safra kesesi çamuru, safra kesesi iltihabı, sarılık veya safra kesesi taşları gibi problemlere neden olabilirler. İşlenmiş veya ticari olarak pişirilmiş trans yağlı gıdalar da safra kesesi sağlığına zarar verebilir. Beyaz makarna, ekmek ve şeker gibi rafine edilmiş beyaz gıdalardan kaçınmak safra kesenizi koruyabilir. Ayrıca alkol ve tütünden de uzak durmak gerekir.