Kemanda Yay Teknikleri - 11 Tekniği Öğren (Videolu Anlatım)
Anasayfa/Söz Konusu Sanat Blog/Kemanda Yay Teknikleri
1 Kemanda Yay Teknikleri Nelerdir ?
1.1 Legato Nedir ? Kemanda Legato Nasıl Yapılır ?
1.2 Detache Nedir ? Kemanda Detache Nasıl Yapılır ?
1.3 Detache Porte Nedir ? Kemanda Detache Porte Nasıl Yapılır ?
1.4 Portato ya da Loure Nedir ? Kemanda Nasıl Uygulanır ?
1.5 Fouette Nedir ? Kemanda Fouette Nasıl Yapılır ?
1.6 Martele Nedir ? Kemanda Martele Nasıl Yapılır ?
1.7 Colle Nedir ? Kemanda Colle Nasıl Yapılır ?
1.8 Spiccato Nedir ? Kemanda Spiccato Nasıl Yapılır ?
1.9 Sautille Nedir ? Kemanda Sautille Nasıl Yapılır ?
1.10 Staccato Nedir ? Kemanda Staccato Nasıl Yapılır ?
1.11 Ricochet Nedir ? Kemanda Ricochet Nasıl Yapılır ?
Kemanı güzel bir şekilde çalabilmek, notaların hissiyatını tam olarak duyurmak için kemanda yay teknikleri konusunda kendimizi geliştirmemiz gerekli.
Bu yazımız içerisinde kemanda sağ el teknikleri olarak da geçen keman yay teknikleri konusunu detaylı bir şekilde ele alacağız.
Her enstrümanda olduğu gibi parçaları, duygusunu tam tadında verebilmek ve aynı zamanda bunu hissedebilmemiz için uygulamamız gereken çalışmalar mevcuttur.
Bu kemanda sol el teknikleri ve kemanda yay teknikleri olarak 2 ye ayrılır. İlk aşamada yay tekniklerini inceleyeceğimiz yazının diğer serisinde sol el üzerine konu anlatımı yapacağız.
Ayrıca sözel ifadelerin yanı sıra videoları da izleyerek bu keman yay tekniklerinin uygulanması hakkında fikir sahibi olabileceksiniz. Son olarak da ücretsiz olarak paylaşılan notalara erişim sağlayabilecek ve bunları indirerek çalışabileceksiniz.
Kemanda Yay Teknikleri Nelerdir ?
Aşağıdaki keman yay tekniklerinin bir kısmını biliyorsunuz. Suzuki gibi kitaplarda özellikle 1.seviyede bazılarını kullandınız.
Ancak bazı teknikler de ileri seviye parçalarda karşımıza çıkmaktadır. Dolayısı ile bu teknikleri uygulamak için aceleci olmayın. Her birinin çalışılma zamanı var ve seviyeleri oldukça ileri.
Kendinizi geliştirdiğiniz zaman, öğretmeninizin de sizi yönlendirmesi ile birlikte bu çalışmaları yapabilirsiniz.
Keman yay çekme tekniklerine hazırsanız başlayalım.
Legato Nedir ? Kemanda Legato Nasıl Yapılır ?
Legato iki veya daha fazla sesi aynı yay hareketi içerisinde çalmaktır. Sıkça tercih edilen keman yay tekniklerinden bir tanesidir.
İtme ya da çekme hareketi içerisinde legato kullanılmaktadır. Diğer bir anlamı ise bağlı çalmaktır. Legato yani bağ işareti koyulan notalar aynı yay hareketi içerisinde icra edilir.
Legato çalışmaları öncelikle tel tel üzerinde gerçekleştirilmelidir.
Tel geçişleri sırasında sol elin tuşe üzerindeki işleyişi ve yayın tel değişimi sırasında uyguladığı basınç sabit tutulmalıdır. Ancak bu çalışmalar ilk aşamada oldukça zordur. Bu nedenle öncelikle tek tel çalışmaları ile hareket mekanik olarak kavranmalıdır.
Detache Nedir ? Kemanda Detache Nasıl Yapılır ?
Legato tekniğinde sesler aynı yay içerisinde çalınmaktaydı. Detache tekniğinde ise ayrı ayrı yazılan notalar yay değiştirilerek ayrı ayrı çalınır.
Her ses için ayrı ayrı bir yay itişi ve çekişi uygulanır. Tele uygulanan basıncın dikkatle korunması gereken keman yay tekniklerinden bir tanesidir.
Detache tekniğinde yayın herhangi bir bölümü kullanılabilir. Yani bütün yay ya da yayın çok küçük bir bölümü bu teknik sırasında kullanılabilir.
Kemanda sıkça çalışılması gerekir. Bileğin yumuşaması, yayın pürüzsüz akışının sağlanmasına yardımcı olan bir tekniktir.
Detache Porte Nedir ? Kemanda Detache Porte Nasıl Yapılır ?
Aslında bildiğimiz detache tekniğinin içine nüans katılması ile elde edilir. Önce yay basıncı artar ve tını yükselir ardından ise azalır.
Tınıyı yükseltmek için tele uygulanan basınç arttırılır ve yay daha hızlı çekilir. Bu teknik genellikle pasaj içerisinde vurgulanmak istenilen yerlerde kullanılır.
Portato ya da Loure Nedir ? Kemanda Nasıl Uygulanır ?
Bu teknik aslında detache porte ile içe içedir.
Teorik olarak detache portre çalışmasının aynı yay hareketi üzerinde birbirini izlemesidir. Porte çalım tekniği olarak her ses önce yükselir sonra tınısı düşer.
Fouette Nedir ? Kemanda Fouette Nasıl Yapılır ?
Bu tekniğin diğer bir adı kamçılamadır. Teorik olarak uygulanacağı yerde yay, telden çok az kaldırılır ve ardından büyük bir enerji ile tele vurulur.
Genellikle yay hareketi içerisinde üst yay kısmında iterek kullanılır. Ancak bu tekniğin kazanımı arttırmak adına hem iterek hem de çekerek çalışmak daha sağlıklı olacaktır.
Çok seri bir harekettir. Yayın telden kaldırılması ve tele çarptırılması neredeyse aynı anda gerçekleşmektedir.
Kemanda yay teknikleri açısından oldukça popülerdir.
Martele Nedir ? Kemanda Martele Nasıl Yapılır ?
Kemanın en temel yay tekniklerinden birisidir. Hatta bu tekniğe gereken önemi vermek ve çalışmak çok iyi bir sağ el kullanımı kazandırır.
Teoride tüm yay çekişlerini kuvvetlendiren bir çalışma biçimidir. Özellikle detache yay çekişinin vurgusunu değiştiren ve üst seviyeye çıkaran bir çalışmadır.
Her sesin başında sert bir vurgu vardır. Genellikle iki seste bir ara verilerek yapılır.
Bir diğer adı çekiçleme olan martele keman yay tekniğinde, yay ile uygulanan basınç sırasında dikkat ederseniz kıh diye bir ses çıkacaktır. Bu yayın, teli ısırdığını gösterir ve elde edilmesi gereken yapay bir sestir.
Colle Nedir ? Kemanda Colle Nasıl Yapılır ?
Yay havaya kaldırılır ve tele oturtulduğu anda hafif bir kuvvet ile hızla çekilir.
Ses bir süre tınlatılır ve ardından bir sonraki colle için hazırlanılır. Martele tekniğine benzemektedir ancak uygulanan kuvvet daha düşüktür ve daha hızlı yay çekilir.
Colle keman yay tekniği parmağımızla teli çekmeye benzer. Hatta bu tekniğe yay ile yapılan pizzicato da denilmektedir.
Ayrıca çoğunlukla yayın alt yarısında uygulanan bir kemanda yay teknikleri arasında yer alır.
Spiccato Nedir ? Kemanda Spiccato Nasıl Yapılır ?
Uygulaması ve özellikle yay uygulanan basıncın sabit tutulması için ciddi bir emek isteyen yay tekniklerinden birisidir.
Tekniğin uygulanması sırasında yay, havadan tel üzerine bırakılır ve her sesten sonra kaldırılarak tekrarlanır.
Elde edilecek tınının dolgun ve yumuşak bir karakterde olması gereklidir.
Spiccato tekniğinde sesin kalitesini ve gürlüğünü belirleyen etmen, yayın tele bırakıldığı yükseklikle doğrudan ilişkilidir.
Yay ne kadar yüksekten bırakılırsa tını o kadar gür çıkacaktır. Spiccato tekniği yayın her bir noktasında uygulanabilir ancak yay ağırlığını hesaba katarsak her bir farklı durum için çalışılması gerekmektedir.
Spiccato keman yay tekniğini uygularken mutlaka, özellikle tel değişimi sırasında yani farklı tellerde bu tekniği kullanacağımız zaman aynı yoğunlukta yay kılının tellere temas etmesi gerekir.
Aksi taktirde elde edilecek seslerin yüksekliği, parlaklığı aynı olmayacaktır.
Sautille Nedir ? Kemanda Sautille Nasıl Yapılır ?
Yayın tel üzerinde zıplatarak kullanılan bir diğer keman yay tekniğidir.
Spiccatodan farklı olarak her ses için ayrı ayrı yay düşürülmez ve kaldırılmaz. En iyi şekilde sautille kemanda yay tekniğini uygulamak istiyorsanız yayın orta kısmını kullanmanız gereklidir.
Bu teknik incelendiği zaman ağır ve kuvvetli bir etki yaratmak istiyorsanız yayın orta seviyenin biraz altına, çabuk ve hafif bir etki yaratmak istiyorsanız da orta kısmın biraz üstü kullanılır.
Genellikle her tempoda rahatlıkla bu tekniği kullanabilirsiniz. Ancak ağır tempolarda spiccato, sautille tekniğine göre daha kolay icra edilir.
Staccato Nedir ? Kemanda Staccato Nasıl Yapılır ?
Yay, teller üzerinden kesinlikle kalkmaz. Birbiri arkasına gelen küçük yay çekişleri ve itişleri olarak çalışılır.
Yay, her çekiş ya da itişte tele bastırılır ardından bu baskı kaldırılır. Kesik kesik çalıyormuş hissi oluşturulur.
Genellikle eserlerde staccato tekniği çok seri kullanılır. Dikkatli ve metronom eşliğinde çalışılması gereken kemanda yay tekniklerinden birisidir.
Ricochet Nedir ? Kemanda Ricochet Nasıl Yapılır ?
Kemanda yay teknikleri açısından sizlere bahsedeceğimiz son çalışma ricochet tekniği.
Oldukça zor ve çalışma isteyen bu teknik bütünüyle yayın zıplama yeteneğiyle ilgilidir.
Yayın çekilmesi ya da itilmesi ile beraber yayın bir bölümünde birden çok nota bu teknik ile çalınabilir.
Genellikle yayın tele ilk dokunuşundaki zıplama ile alınan momentum hareket boyunca hiç değiştirilmeden kullanılır.
Bu tekniğe kontrolsüz zıplayan yay tekniği de denilmektedir. Çekilerek daha kolay yapılan bu keman yay tekniğinde gelişmek için tabi ki de itme versiyonu da çalışılmalıdır.
Kemanda ileri seviye yay tekniklerini içeren yazımızın sonuna geldik. Sormak istediğiniz soruları aşağıya yorum olarak bırakabilirsiniz.
Ayrıca Youtube hesabımıza hemen abone olarak birçok parçanın nasıl çalındığını anlatan içeriklere ücretsiz olarak ilk siz erişebilirsiniz.
Keman ile ilgili hazırlamış olduğumuz diğer yazıları mutlaka okuyun ;