Gastrit | Hekimim Yanımda
Gastrit, mide mukozasının enfeksiyonunu içeren bir grup hastalığın adıdır. Gastrite neden olan Helicobacter pylori isimli bakteri aynı zamanda mide ülserlerine de neden olabilmektedir. Fazla ağrı kesici kullanmak veya fazla alkol tüketmekte gastrit gelişmesine katkı sağlayabilir.
Gastrit aniden ortaya çıkabilir (akut gastrit) veya zamanla yavaşça ortaya çıkabilir (kronik gastrit).
Gastrit, ülserler ve mide kanseri riskinde artışa neden olabilir.
Mide kendi kendini hızla yenileyen organlardan biridir. Birçok insan için gastrit ciddi değildir ve tedavi ile hızla iyileşir.
1. Gastrit Belirtileri Nelerdir?
2. Gastrit Nasıl Gelişir?
3. Risk Faktörleri
3.1. Bakteriyel enfeksiyon.
3.2. Ağrı kesici hapların fazla kullanımı
3.4. Aşırı alkol kullanımı
3.6. Otoimmün gastrit: Kendi vücudunuzun, kendi midenize saldırması
3.7. Diğer hastalıklar ve durumlar
4. Gastrit Komplikasyonları
5.1. Helicobacter pylori enfeksiyonunun önlenmesi
5.2. Lüzumsuz ağrı kesici ilaç kullanmayın
5.3. Mide mukozanızı koruyun
6. Gastrit Tanısı Nasıl Konur?
6.1. Helicobacter pylori testi
6.3. Üst sindirim sisteminizin röntgeni
7. Gastrit Tedavisi
7.1. Antibiyotik: Helicobacter pylori’yi öldürmek için
7.2. Proton Pompa İnhibitörleri
7.3. H2-reseptör antagonistleri
7.4. Mide asidini nötralize eden antasitler
8. Gastrit için ilaç dışı tedavi önerileri
8.1. Az az ama sık sık yeyin
8.2. Alkolden ve tütün dumanından kaçının
8.3. Ağrı kesici ilaçlarınızı azaltmayı deneyin
9. Doktorla olan randevunuzdan önce
9.1. Hangi doktora randevu almalıyım?
9.2. Doktora gitmeden önce,
Bazı gastrit belirti ve semptomları şöyledir:
Karnın üst kısmında yanma ve acı hissi ile karın ağrısı. Bu ağrı, yemeğin asit-baz içeriğine bağlı olarak, yemekle birlikte daha kötü veya daha iyi hale gelebilir.
Yedikten sonra üst karnınızda dolgunluk hissi
Gastrit her zaman belirti ve semptomlara neden olmaz.
Gastrit: Mide mukozasının enfekte olmasıdır.
Neredeyse herkes karın ağrısı, hazımsızlık ve mide tahrişi geçirir. Mide kendi kendini tamir etme kabiliyetine sahiptir. Hazımsızlık, karın ağrısı ve mide yanması şikayetlerinin çoğu kısa ömürlüdür ve tıbbi bakım gerektirmez.
Bir hafta veya daha uzun bir süre gastrit belirtileri ve semptomlarınız varsa doktorunuza danışın. Gastrit belirtilerinizin ağrı kesici ilaç kullanımından sonra olup olmadığını doktorunuza belirtin.
Mide, yediğimiz besinleri sindirmemizi sağlayan kuvvetli bir asit üretir. Mide mukozası, bu asitin besinleri sindirirken, midenin kendisini koruyan bir bariyer oluşturur. Mide mukozasının zayıflaması, hasarlanması veya yaralanması durumunda mide daha korunmasız hale gelir. Mide yanması ve acı hissi ile karın ağrısı gelişebilir.
Mide mukozası enfekte olabilir. Gastrit mide mukozasının enfekte olmasıdır. Mide mukozası en sık Helicobacter pylori adındaki bakteri ile enfekte olmaktadır.
Crohn hastalığı ve sarkoidoz gibi bazı durumlar, gastrit gelişme riskini arttırır.
Mide mukozasının Helicobacter pylori ile enfekte olması sonucu gastrit gelişir.
Gastrit riskini artıran bazı faktörler:
Dünya çapında düşünüldüğünde insanlar arasında en yaygın görülen enfeksiyon, Helicobacter pylori enfeksiyonudur. Ancak bu enfeksiyona sahip olan birçok kişide gastrit belirtileri görülmez.
Mide mukozası, Helicobacter pylori enfeksiyonuna sahip birçok kişide mideyi koruyabilmeye devam eder. Ancak sigara ve alkol tüketen, acı ve asiti bol tüketen veya genetik olarak zaafiyeti olan bazı insanlarda Helicobacter pylori enfeksiyonuna karşı yeterli korunma sağlanamayabilir.
Aspirin, ibuprofen (Advil, Brufen, Motrin IB gibi) ve naproksen (Aleve, Apranax, Anaprox, Naprosyn gibi) gibi yaygın ağrı kesiciler hem akut gastrite hem de kronik gastrite neden olabilir.
Bu ağrı kesicilerin düzenli olarak kullanılması veya bu ilaçların çok fazla alınması, midenizin koruyucu mukozası için önemli olan bir maddeyi azaltabilir. Mide mukozasının koruyucu etkisi azalabilir.
Mide mukozası yaşla birlikte incelme eğilimi gösterir. İleri yaştaki yetişkinlerin, Helicobacter pylori enfeksiyonu veya otoimmün bozukluklara sahip olma olasılığı genç insanlardan daha fazladır. Bu nedenlerle, yaşla birlikte gastrit riski artar.
Alkol, mide mukozasını tahriş edebilir ve aşındırabilir. Mukozası zarar görmüş mide, asitli sindirim sularına karşı daha savunmasızdır. Aşırı alkol kullanımının akut gastrite neden olması daha olasıdır.
Majör cerrahi, yaralanma, yanıklar veya ciddi enfeksiyonlar nedeniyle gelişen şiddetli stres akut gastrite neden olabilir.
Kendi bağışıklık sistemi elemanlarınızın (immün sistem) kendi vücudunuza saldırmasıyla otoimmün hastalıklar gelişir.
Otoimmün gastrit, kendi vücudunuzun, kendi mide mukozanızı oluşturan hücrelere saldırmasıyla ortaya çıkar. Zarar gören mide mukozası gastrit gelişmesine zemin hazılar.
Otoimmün gastrit, Hashimoto hastalığı ve tip 1 diyabet dahil olmak üzere diğer otoimmün hastalıkları olan kişilerde daha yaygındır. Otoimmün gastrit ayrıca B12 vitamini eksikliği ile de ilişkilendirilebilir.
Gastrit, HIV / AIDS, Crohn hastalığı ve paraziter enfeksiyonlar gibi diğer tıbbi durumlarla ilişkili olabilir.
Tedavi edilmediği takdirde gastrit, mide ülseri ve mide kanamasına yol açabilir.
Nadiren, bazı kronik gastrit çeşitleri, özellikle mide mukozasında ve mide mukozası hücrelerinde değişiklikler varsa, mide kanseri riskinizi artırabilir.
Gastrit tedavisine rağmen belirtileriniz ve semptomlarınız düzelmiyorsa doktorunuza danışın.
Gastrit hastalığına yakalanmamak ve gastritten korunmak için neler yapılabilir?
Helicobacter pylorinin nasıl yayıldığı açık değildir, ancak bunun kişiden kişiye veya Helicobacter pylori ile kontamine yiyecekler ve su yoluyla bulaşabileceğine dair bazı kanıtlar vardır.
Ellerinizi sık sık sabun ve su ile yıkamak koruyucu olabilir. Özellikle yemeklerden önce ellerinizi iyice yıkamalasınız.
Çiğ besinlere nazaran, pişirilmiş besinler daha az canlı mikrop barındırır. Tamamen pişirilmiş yiyecekler yemek H. pylori gibi enfeksiyonlardan korumaya yardımcı olur.
Ağrı kesici ilaçlar mide mukozasına zarar verebilirler. Başta NSAİİ ağrı kesici ilaçlar olmak üzere doktorunuzun reçete etmediği her ilaca karşı dikkatli olun.
Özellikle gerekmediğinde ağrı kesici kullanmayın. Gereğinden fazla ağrı kesici kullanmayın.
Aşırı baharat, yüksek protein içerikli beslenme, yağlı-kızartmalı besinler, acılı soslar, alkol ve sigara mide mukozanıza zarar verebilir veya mide asiditesini arttırarak midenize zarar verebilir.
Doktorunuz, tıbbi geçmişiniz, muayene ve birkaç soru ardından gastrit olduğunuz sonucuna varabilir. Ancak gastrite neden olan asıl problemin ne olduğunu anlamak ve midenin kontrol edilmesi için birkaç test gerekebilir. Bazıları:
Doktorunuz H. pylori bakterisine sahip olup olmadığınızı belirlemek için testler önerebilir. Helicobacter pylori kan testinde, dışkı testinde veya nefes testiyle tespit edilebilir.
Nefes testi için, radyoaktif karbon içeren küçük bir bardak berrak, tatsız sıvı içersiniz. H. pylori bakterileri midenizdeki test sıvısını parçalar. Daha sonra, bir torbaya üflenir. Bu nefes örneği incelenir. Eğer H. pylori ile enfekteyseniz, nefes örneğiniz radyoaktif karbon içerecektir.
Ucunda kamera ve ışık bulunan esnek bir tüp (endoskop) ile üst sindirim sisteminin incelenmesine endoskopi denir. Endoskop ile doktorunuz gastrit belirtileri arar.
Şüpheli bir alan bulunursa, doktorunuz laboratuvar incelemesi için küçük doku örneği (biyopsi) çıkarabilir. Biyopsi, mide duvarınızdaki H. pylori varlığını da belirleyebilir.
Mide ve ince bağırsak anormallikleri aramak için, röntgen çekilebilir. Bu röntgen serisi özofagusunuzun görüntülerini çeker.
Ülseri daha görünür hale getirmek için sindirim sisteminizi kaplayan beyaz, metalik bir sıvıyı (baryum içeren) içmeniz gerekebilir. Baryum içilirken radyoloğun floroskopide baryumun aşağıya yemek borusuna ve mideye seyahatini inceler.
Gastrit tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar şöyledir:
Sindirim sisteminizdeki H. pylori için doktorunuz antibiyotik kombinasyonu önerebilir. Bakteriyi öldürmek için;
klaritromisin (Macrol, Klamer, Biaxin…)
amoksisilin (Largopen, Klavunat, Klamoks, Amoxil, Augmentin…)
metronidazol (Flagyl, Nidazol…)
gibi antibiyotikler kullanılabilir.
Bu ilaçlar mide içeriğindeki asit üretimini azaltarak, mide duvarının kendi kendini iyileştirmesini hızlandırırlar. Bazıları:
lansoprazol (Lansor, Lansoter, Degastrol, Aprazol, Helicol, Opagis …)
pantoprazol (Panto, Pantpas, Pulcet, Protinum, Panthec, Protonix …)
rabeprazol (Rabelis, Prabex, Raneks, Rabby-d, Razogen, Rabiza …)
esomeprazol (Nexium, Nexstep, Esom, Esopro …)
Proton pompa inhibitörlerinin, özellikle yüksek dozlarda uzun süreli kullanımı, kalça, bilek ve omurga kırığı riskinizi artırabilir. Doktorunuza kalsiyum takviyesinin bu riski azaltıp azaltamayacağını sorun.
Asit üretimini azaltan ilaçlardır. H₂-reseptör antagonistleri, midenin asit üretimini inhibe ederek, mide içerisine salınan asit miktarını azaltır. Böylece gastrit ağrısını hafifletir. Midenin kendi kendini iyileştirmesini hızlandırır. Bazıları:
ranitidin (Ranitab, Zantac, Ranitine, Zandid …)
famotidin (Famodin, Famoser, Gastrofam, Duovel, Neotab, Pepcid …)
nizatidin (Nizatidin, Axid AR)
Doktorunuz reçetenize antasit ilaç ekleyebilir. Antasitler mevcut mide asidini nötralize eder ve ağrının hızla azalmasını sağlar. Etki süresi kısadır. İlacın ana bileşenlerine bağlı olarak kabızlık veya ishal gibi yan etkilere neden olabilir.
Gastrit belirtilerinizin hafiflemesine yardımcı olacak basit yaşam önerileri şöyledir:
Mide, içerisindeki besinleri sindirmek için asit salgılar. Mide besinlerle ne kadar çok dolarsa, o besinleri sindirebilmek için o kadar çok asit üretilmesi gerekir. Mide besinlerle ne kadar çok dolarsa, mide o kadar büyür, genişler, mide duvarı ve mukozası o kadar çok gerilir. Genişleyerek incelen mide mukozası artan asit karşısında daha korunmasız hale gelir.
Az az ama sık aralıklarla yemek yemek gastrit semptomlarını azaltır.
Alkol ve sigara midenizin mukoza zarını tahriş edebilir. Mide mukozanızı korumak için sigara ve alkolü bırakın.
Ağrı kesici ilaçlar kullnıyorsanız, bu ilaçaları gastriti daha az şiddetlendiren ilaçlarla değiştirmeyi deneyin.
Ağrı sadece vücudunuzun bir bölgesindeyse, sınırlı sayıda eklem veya ekstremite ağrınız varsa ağızdan alınan ağrı kesici haplar yerine ağrı kesici kremler kullanmayı deneyin.
Gerekli olmayan hallerde, ağrı kesici kullanmayın.
Karnın üst kısmında yanma ve acı hissi ile karın ağrısı şikayetleriniz var ise:
Yeni başlayan mide yanması ve karın ağrısı şikayetleriniz var ise aile hekiminize danışabilirsiniz. Aile hekiminiz gerektiğinde sizi iç hastalıkları (dahiliye) bölümüne yönlendirebilir. İç hastalıkları uzmanı gerektiğinde sizi yan dal yapmış iç hastalıkları uzmanına (gastroenterolog) yönlendirebilir.
Acılı, baharatlı, tuzlu, yağlı-kızartmalı ve asitli gıdalardan uzak durduğunuzdan emin olun.
Karın ağrısı ve mide yanması şikayetlerinizin yemeklerle ilişkisini not edin. Mide yanması ve karın ağrısını nelerin şiddetlendirdiğini not edin.
Kullandığınız tüm ilaçların, özellikle kullandığınız tüm ağrı kesici ilaçların listesini hazırlayın.
Randevunuzda size eşlik edecek bir arkadaşınızın veya ailenizden birinin olmasını isteyebilirsiniz. Hastalığınız hakkında doktorunuzu dinlerken iki kişi bir kişiden daha çok şey anlayacaktır. Size yardımcı olabilecek bilgileri not alın.
GAMZE 11 Şubat 2020 At 14:50
Midemde yara olup olmadığını nasıl anlarım bu konuda yardimci olabilirmisiniz
Dr.Abdulkadir Polat 11 Şubat 2020 At 18:44
Gastrit tanısı koymak için görüntüleme yöntemleri zorunlu değildir. Ancak yemek borusunda, midede veya mideden hemen sonra duodenumda ülser şüphesi varsa ülserin ya da yaranın görülmesi gerekir.
Ülser’in görüntülenmesi ile ülser tanısı vardır denebilir. “6.2. Endoskopi” başlığında anlattığımız gibi: Ucunda kamera ve ışık bulunan esnek bir tüp (endoskop) ile üst sindirim sistemi incelenir ve yara görülebilir. Ayrıca “6.3. Üst sindirim sisteminizin röntgeni” başlığında anlattığımız gibi görüntüleme yöntemleri ile de varsa yara tanısı konabilir.
Peki doktorlar, gastrit şikayeti olan her hastaya endoskopik veya röntgen ister mi? Hayır!
Midede yara olduğundan şüphelenilmesi için öncelikle mide asitini azaltan gastrit ilaçları kullanılır. Bu ilaçların yeterli gelmemesi halinde endoskopi istenebilir.
Rabia Nur 24 Nisan 2020 At 23:53
Hocam tekrar merhaba. Antepsin ile ilgili soru sormuştum cevabınız için çok teşekkür ederim.
Görüşlerinizi merak ettiğim için bir kaç sorum olacak. Ben kendimi bildim bileli sürekli midemdr gaz olur ve geğiririm. Bazen yemeklerden sonra hazımsızlık oluyor, göğsüm sıkışıyor midem yada karnım emin değilim hocam şişiyor. Sürekli geğiriyorum sonra geçiyor. Son bir kaç aydır birden ağrılarım başladı. Ağır yük kaldırmıştım başta sadece kasıklarım/böbreklerim ağrıyordu. Sonra farklı bir ağrı olmaya başladı ve midem ağrımaya başladı. Sürekli geğiriyordum. Midemin ağırmasından ziyade sanki içerde tavuk var tırnaklarını bana geçiriyor yırtıyor oralarımı gibi hissediyordum. Ultrason yaptırdık antral gastrit ve mide duvarımda 4mm kalınlık çıktı. Sonra endoskopi verdi doktor endoskopide de aynı şey yazdı antral gastrit diye. Biyopsi alındı ve onun sonuçları böyle çıktı:
Mide antrum, biyopsi : Aktif kronik gastrit İnflamasyon : ++
Aktivasyon : +
Metaplazi : ++ (inkomplet)
Atrofi : –
H. Pylori : –
Doktorum miden çok kötü durumda midenin duvarlarının yapısı değişmeye başlamış dedi. Ömür boyu ilaç kullanacaksın yılda 1 kez endoskopi yaptırıp baktıracaksın dedi. 3-4 tane ilaç verdi. İlerde kansere dönüşebilirmiş. Hâlâ geğiriyorum hâlâ midemi yırtıyorlar içerden sanki. Bazen iğne batıyor gibi oluyor. Kanserden korkuyorum ailede kanser öyküsü de yok genellikle bakteri var. Abimde ve ablamda h.pylori çıktı ama bende çıkmadı. Size de sormak istedim hocam ömür boyu ilaç mı kullanmam lâzım gerçekten? İlaç kullanmama rağmen ilerde kesin kanser olma riskim var mı? Alkol sigara içmiyorum ailede öyle bir öykü yok ağzımı tutarım abur cubur yemiyorum. Bakteri olsa anlardım bakteriden sebep olduğunu lâkin bakteri de yok bende. Aktif Kronik Gastrit çıktı birden…Görüşlerinizi sunarsanız çok sevinirim. 2-3 ay oldu ilaçları düzenli kullanıyorum yemeklere çok dikkat ediyorum ama midemdeki rahatsızlık ve geğirti geçmiyor. Böyle devam ederse kanser olmaktan korkuyorum geçmediği için bunalıyorum. Görüşlerinizi bekliyorum hocam COVID-19 yüzünden doktora da gidemiyorum..
Dr.Abdulkadir Polat 25 Nisan 2020 At 00:50
Ömür boyu ilaç mı kullanmam lâzım gerçekten?
– Doktorunuzun önerilerine uyun ve ilaçlarınızı kullanın. Zaten her yıl endoskopi ile takip (kontrol) önermiş. Yapılan endoskopiler ilaçlarınızın azaltılmasına veya arttırılmasına işaret edebilir. Doktorunuzun önerisine uymanız ve takiplerinizi düzenli yaptırmanız önemli. Bu sorunuzun cevabını kontrollerinizde çıkacak sonuç verebilir.
İlaç kullanmama rağmen ilerde kesin kanser olma riskim var mı?
– Kanser olma riski az ya da çok herkeste vardır. İlaçlarınızı düzenli kullanmanız ve beslenmenize dikkat etmeniz, bağışıklık sisteminizin gücü bu riski arttırır veya azaltır.
Bu yazıdaki 7,8 ve 9. başlıklar sizin için bilgilendirici.
Özet olarak, ilaçlarınızı düzenli kullanın, mide asidini arttıracak besinlere karşı mesafeli olun, az az daha sık aralıklarla yeyin, kontrollerinizi yaptırın.