Potasyum Nedir? Potasyum Yüksekliği ve Eksikliği Neden Olur? - Sagliklimiyim.Com
İnsan vücudunda bulunan, hücre içinin en önemli elementi potasyumdur. Potasyum yüksekliği de düşüklüğü de oldukça tehlikelidir. Potasyumun yaklaşık %98’i hücre içinde bulunmaktadır. Hücre dışındaki %2’lik kısım ise hayati bir öneme sahiptir.
Potasyumun normal kan değerleri;
Erişkinde kan potasyumunun 5 mEq/L seviyesinin üzerinde olması potasyum yüksekliği yada hiperkalemi olarak adlandırılır. 6.5 mEq/L seviyesi kritik değerdir.
Potasyum yüksekliği belirtileri:
Bilinç değişikliği, konfüzyon
Kalp ritim bozuklukları, kalp hızında azalma
İleri derecede yüksekliklerde (>6 mEq/L) ani kalp durması ve ani ölüm görülebilir.
Potasyumun 7.5 mEq/L üzerine çıkması ile belirtiler aşikar bir hal alır.
Potasyum yüksekliği neden olur?
Diyetle aşırı alınması
Aldesteron hormonunun düşüklüğü (hipoaldesteronizm)
Aldesteron hormonuna direnç geliştiği durumlar: kalıtsal, SLE (Lupus),amiloidoz gibi…
Damardan aşırı derecede yükleme (tedavi amacıyla yüksek doz verilmesi)
Spironolakton etken maddesini içeren idrar söktürücü ilaçların kullanımı. Kalp yetmezliğinde sık kullanılan bir ilaçtır.
İlaçlar: ACE inhibitörleri, siklosporin, pentamidin, NSAİİ, heparin (kan sulandırıcı), kalp ve tansiyon hastalarının kullandığı beta blokörler…
Hemozile uğramış kanın kişiye verilmesi
Asidoz; kan ph’ının düştüğü durumlardır. Diyabetik ketoasidoz (şeker koması) dahil metabolik ve solunumsal asidozlar.
Aşırı sıvı kaybı, dehidratasyon
Hücre içi potasyumun hücre dışına çıkması (redistribsiyon)
İnsülin azlığı; insülin potasyumun hücre içine girmesini sağlar ve hücre dışı potasyumu düşürür.
Ezilme tarzı yaralanmalar, büyük ameliyatlar ve kemoterapi hücre içi potasyumun hızlı bir şekilde hücre dışına çıkmasını sağlar. Bu da potasyum yüksekliği ile sonuçlanabilir.
Tedavi, kan potasyumunun seviyesine ve belirtilere göre değişmektedir. Ilımlı yüksekliği olan ve belirti vermeyen kişilerde yüksekliğin nedeni bulunarak ortadan kaldırılır. Ciddi yüksekliği olup ( >6mEq/L) belirti veren kişilerde potasyumu düşürmek için ilaç tedavisi verilir. İlaç tedavisinde genellikle insülin, glikoz, furasemid, albuterol gibi ilaçlar kullanılır. Uzun süreçte tedavi olarak potasyum tutucu reçineler (sodyum polistiren sülfonat) verilir.
Potasyum Eksikliği (Düşüklüğü)
Kan potasyumunun 3.5 mEq/L’den az olmasıdır ve hipokalemi olarak da adlandırılır. Potasyumun 2.5 mEq/L’den düşük olması kritiktir.
Potasyum eksikliği belirtileri;
Kaslarda güçsüzlük, kas kramplar, kollarda bacaklarda halsizlik, yorgunluk
Bulantı, kusma, karında şişkinlik
Ciddi düşüklüklerde kaslarda felçler gelişebilir.
Diyafram kasının paralizi(felci) sonucu solunum yetmezliği
Ritim bozuklukları, EKG değişiklikleri, çarpıntı
Kabızlık, ileri derecede eksiklikte bağırsak hareketlerinin durması sonucu bağırsak tıkankılığı
Diyetle az alınması
Böbrekte aşırı miktarda kayıp. Renin salgılayan tümörler, malign hipertansiyon, kontrolsüz şeker hastalığı, nefropatiler gibi…
Hipertiroidizm; tiroid hormonu yüksekliği
Furasemid gibi bazı idrar söktürücüler
Yüksek doz antibiyotikler (örn: penisilin), yüksek doz kortizol ilacı alınması,
Bazı ilaçlar: kabızlık için kullanılan laksatifler, lavmanlar, nefes açıcı kullanılan bronkodilatörler…
Bazı kanser türleri; VİPoma, villöz kolon adenemo, lösemi
Aldesteron hormonunun yüksekliği (hiperaldesteronizm)
İnsülin verilmesi. Şeker hastalığı tedavisinde kullanılan insülin potasyumun hücre içine girmesini sağlar.
Renal arter stenozu (böbrek atardamarında daralma)
Aşırı egzersiz yapan atletlerde potasyumun düşüklüğü fizyolojik olarak görülebilir.
Tedavi genellikle kan potasyumunun seviyesine ve belirti olup olmamasına göre değişmektedir. Kan değeri <2.5 mEq/L ise veya potasyum eksikliği belirtileri varsa (özellikle EKG bulgusu) genellikle damardan tedavi verilir. Tedavi oldukça yavaş şekilde ve monitöre bağlı verilir. Ilımlı düşüklüğü olup belirtisi olmayan kişilere ağızdan potasyum içeren ilaçlar verilerek diyet tavsiyesinde bulunulur.
Potasyumdan Zengin Yiyecekler
Kuru meyveler: kayısı, incir, şeftali
Etiketler: Potasyum Nedir? Potasyum Yüksekliği ve Eksikliği Neden Olur?
Kilo vermek artık pek çok kişi için ciddi bir ihtiyaç haline gelmiş durumda, sadece Yılbaşı döneminde yiyecekleriniz veya yazın mayonuza...