Böbrek Üstü Bezi Hastalıkları ve Belirtileri - A'dan Z'ye Sağlık
Böbrek Böbrek Üstü Bezi Hastalıkları | Temmuz 10, 2017
Böbrek Üstü Bezi Hastalıkları ve Belirtileri
Tüm omurgalı canlıların karın boşluğunda, sağ ve sol taraflarda 2 adet olan, zararlı maddeleri süzen organ böbrektir. Sağ taraftaki böbrek diyaframın altında bulunurken sol taraftaki ise dalağın arkasında bulunur. Sol böbrek, sağ böbreğe oranla daha büyüktür. Sağlıklı bir insanda 2 adet böbrek bulunur fakat insan tek böbrekle de yaşamını devam ettirebilir. Böbrekler kalbin pompalamış olduğu süzülmemiş kanın üçte birini, sağ ve sol böbrek atardamar yolu ile alır. Böbrek kanı süzer daha sonra süzülmüş olan kanı sağ ve sol böbrek toplardamarı ile ana toplardamara gider.
Böbrek üstü bezleri iç ve dış böbrek üstü bezi olmak üzere 2 kısımdan oluşur. Dış böbrek üstü bezine korteks, iç böbrek üstü bezine medulla denir. Sağ ve sol böbreklerin üzerinde böbrek üstü bezleri yer alır. Böbrek üstü bezlerinin asıl görevi hormon sentezlemektir. Sentezlenen bu hormonlar sayesinde canlı yaşamı sürdürebilirlik kazanır. Korteks kısmından kortizol ve aldosteron hormonları salgılanırken, medulla kısmında ise epinefrin ve norepinefrin hormonları salgılanır. Böbrek üstü bezleri bu önemli fonksiyonlarını yerine getiremediğinde böbrek üstü bezi hastalıkları meydana gelir. Böbrek üstündeki korteksin zarar görmesi veya böbrek üstü bezlerinin vücut için yeterli miktarda hormon salgılayamaması durumunda böbrek üstü bezi hastalıkları meydana gelir. Özellikle kanser hastaları ve tüberküloz hastaları da böbrek üstü bezi hastalığı olma olasılığı oldukça fazladır.
- Böbrek üstü bezi hastalıklarında, hastalar enerji kaybı yaşadığından dolayı yorgunluk hissi oldukça fazladır.
- Böbrek üstü bezi hastalarında cilt rengi değişir. Deri koyu kahverengi bir görünüme bürünür.
- Hastalarda iştahsızlık hissine bağlı olarak kilo kayıpları sık sık görünür. Hasta aynı zamanda diğer sindirim sistemi hastalıklarını da yaşayabilir.
- Psikolojik olarak da belirtilere bağlı hasta zor bir dönemin içinde bulunacağından dolayı depresyon durumunda bulunabilir. Aşırı sinirli, agresif ve uzun süreli bir stres durumu olacaktır.
- Hastalarda sıcak ve soğuğa karşı hassasiyet oluşur.
- Böbrek üstü bezi hastalarında kalp ritmi değişecek ve düzensizleşecektir. Buna bağlı olarak kan basıncında azalma olacaktır.
- Hastalarda mide bulantısı ve kusma mutlaka olacaktır.
- Hastalarda ağız içinde ağrı olacak ve hastalar daha çok tuzlu gıda tüketme eğilimi içinde olacaktır.
- Böbrek üstü bezi hastalıklarında, hastalar baygınlık nöbetleriyle oldukça fazla karşı karşıya kalmaktadırlar.
- Hastalarda koltuk altı ve genital bölgedeki kıllanmalar azalır ve terlemede de oldukça azalma görülür. Oluşan terlemeler ise soğuk terleme olarak ortaya çıkar.
- Hastalarda aynı zamanda yüksek tansiyon görülür ve hastaların yağ dokusu dağılımı dengesi bozulur.
Bilinen böbrek üstü bezi hastalıkları
- Konjenital adrenal hiperpalazi
- Adrenal insidentaloma
- Adrenal cushing sendromu
- Primer hiperaldosteronizm
Addison hastalığı hem kadında hem erkekte görülen nadir bir hastalıktır. Her yaşta görülür. Addison hastaları ilaçları kullandığı sürece normal yaşantıları etkilenmez. Bel, boyun, bacak bölgelerinde ani ağrılar, baygınlık, aşırı sıvı kaybı, kan basıncının düşmesi, bilinç kaybı ve böbreklerin fonksiyonlarını yerine getirememesi hastalığın bazı septomlarıdır. Hastalığın tedavisi eksik olan hormonların vücuda geri takviyesiyle gerçekleştirilir.
Konjenital adrenal hiperpalazi
Hastalık hem kadında hem erkekte görülür. Bu hastalıktan etkilenen erkek bebekler 2-3 yaşlarında ergenliğe girer. Yeni doğan için belirtiler çok kısa bir süre içinde görülür. Hastalığın sebebi kalıtımsal genetik hatadır. Yeni doğan için tedavi edilmezse ölümle sonuçlanabilir.
Hastalığın teşhisi klinik değerlendirme ve hormon ölçümleri ile değerlendirilir. Belirtileri akne, vücutta aşırı kıllanma, kızlarda adetle ilgili bozukluklar ve hem kadın için hem de erkek için kısırlıktır. Tedavi için her gün kortizol hormonu eksikliği için hidrokortizol ya da deksametazon, aldosteron hormonu eksikliği için ise fludrokortizon ilacı verilir.
Böbrek üstü bezi hastalığı dışında başka bir hastalığın MRI veya bilgisayarlı tomografi görüntülenme sırasında rastlantısal olarak böbrek üstü bezinde kitlenin gözlemlenmesidir.
Bu kitle 1 cm veya daha büyük boyutlarda olabilir. Hastalığın görülme sıklığı yaş ile doğru orantıdır. Böbrek üstü bezinin dış tabakasından kaynaklıdır. 10 mm üstündeki kitlelerde cerrahi müdahale önerilir.
Kadınlarda daha fazla görülen böbrek üstü bezindeki kortizolun fazla salınması ile ilgilidir. Hipofiz ile ilgili olanlar iyi huylu tümördür fakat ACTH salgılayan tümörler kötü huyludur. Kadınlarda kıllanma, kilo alma, hipertansiyon, bitkinlik, adet düzensizliği, sinirlilik sık görülen belirtileridir. Kan, tükürük ve 24 saat bekletilen idrar ile hastalık tespit edilir. Tedavi için en uygun tedavi cerrahi işlemdir. Cerrahi işlem sayesinde tümör rahatlıkla alınır.
Böbrek üstü bezinden kaynaklanan kalp ve damar üstünde etkili hormonları çok fazla salgılaması ile dolaşım sistemine zarar veren bir hastalıktır. Hastalık genetik faktörlü olabilir. Çarpıntı, baş ağrısı, terleme, yüzde solukluk ve kızarıklık, tansiyon değişikliği gibi şikayetler görülür. Hastalıkta belirtiler olabileceği gibi belirtiler görülmeden de ortaya çıkabilir. Hastalığın kesin tedavisi tümörün cerrahi işlemle alınmasıdır. Daha sonra tekrarlanabilir olmasından dolayı ömür boyu takibi gerekmektedir.