Toplumsal mücadelede meşruluk sorunu (2)
<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />Bu yazım “Eskiye ve geçmişe asılarak Kürtler özgürleştirilemez” ın devamı olarak ele alınabilir. Bu yazı üzerinde çalışırken Sayın Recep Maraşlı’nın, Sayın Etyen Mahcupyan’ın “Kürtlere Hrant Dink Sorusu” adlı yazısının değerlendirmesini okudum. Yazımın konusu ile ilgili olması itibarıyla tartışmaya katkı sağlayacak bilimsel bir örnekle dokunmak istiyorum.
Mühendislikte ‘Elastiki cisimlerin mukavemeti’ adında bir ders vardır. Bir cisme kuvvet uygularsanız, kuvveti kaldırdığınızda, cismin çekme veya basınç mukavemetine ve uyguladığınız kuvvetin büyüklüğüne göre iki sonuç alırsınız. Birincisi, kuvveti kaldırdığınızda cismin yapısı (elastikiyeti) bozulmamışsa o cismi kullanabilirsiniz. İkincisi, kuvveti kaldırdığınızda cismin elastikiyeti bozulmuşsa o cismin şekli ve özelliği bozulmuştur, artık o cismi kullanamazsınız. 1980’den sonra bazı Kürt örgütlerinin yeniden toparlanmasını, bu yapı bozulması engellemiştir. Ermeni meselesinin Türkiye bünyesi içinde çok ihtimali “çözümü” de Ermenileri tarihi topraklarında eski haline dönüştüremeyecektir. Kürtlerin durumu farklıdır.
Siyaset kuramının en önemli kuralı statik olmayışıdır. Karar ve davranışlarda belirleyici olan toplumsal ve siyasi atmosferin ustaca yönlendirilmesidir. Sayın Recep Maraşlı’nın; “Türkiye’de Kürt meselesinin çözümünü engelleyen PKK değildir,” söylemi ve genel değerlendirmeleri doğrudur. Ne var ki bu doğruluk, süreci olumlu sonuca taşıyacak güçte değildir. PKK veya Kürt toplumsal mücadelesinin gücü,direnci ve takip ettiği strateji ve taktikler sonucu belirleyen etkenlerdir. Sorunun ve sürecin etkenleri sonuca şekil veren özelliğe sahiptir. Bu etkenleri göz ardı ederek süreci ve siyaseti tarif etmek mümkün değildir. Sorunun çözüme taşınmasında bugünkü siyaset dengesiyle PKK’nin olumlu ve olumsuz belirleyiciliğini gözden kaçırmamak gerekir. Kürt siyasetinin, hedeflerinden sapmadan ve özgürleşme ısrarını azaltmadan, Sayın Mahcupya’nın rahmetli Dink üzerinden Kürtlere önerdiği, Türkiye’nin demokratikleşme hamlelerine teşvik edici davranılması, süreci gererek hedefsiz ve anlamsız bir istikamete sürükleyen politikalardan daha sonuç alıcıdır. Mahcupya’nın önermesi, rahmetli Dink’in önermesinden daha isabetlidir. Toplumu, soruna duyarlı kılma amaçlı başlatılan silahlı mücadele, soğuk savaş yıllarında, toplumu, devletin inkarcı ve baskıcı politikalarına karşı harekete geçirmek için geçerli yöntem olarak kabul ediliyordu. PKK, bunu kullandı ve gelişti. Bugün ayni yöntemi tekrarlamak isabetli bir karar değildir. Siyaset, toplumun ve sürecin değişen yapısına ve mücadelenin yükseldiği seviyeye uygun kendisini yenilemek zorundadır.
Kürtlerin devlet yetkilileri tarafından varlığının itirafı ve demokratik toplumsal haklarının tartışıldığı yeni süreçte meşruluğu kaybetmemek ve güçlendirmek çok önemlidir. Temel hak ve özgürlükler mücadelesinde, mücadeleyi ayakta tutan ve besleyen meşruluğudur. Özgürlüğü uğruna yola çıktığın toplumun ve dış kamuoyunun desteği, yürütülen mücadelenin meşruluğunun boyutu ile bağlantılıdır.Meşruluğu zayıflamış bir mücadelenin toplum desteğini kaybetmesi kaçınılmazdır.
Özgürlüğü için mücadele verdiğiniz toplumun inkar, asimilasyon ve baskı politikalarına maruz bırakılması mücadelenize otomatik bir meşruluk ortaya çıkartmaktadır. Ancak bu size süreci istediğiniz gibi kullanma keyfiliği vermez. Bir mücadelenin meşruluğu kendi değerlendirmenize göre etkinleşmez. Bunun mağduriyet sınırları olduğu gibi insani, vicdani, sosyal ve siyasal algısı vardır. Hiç bir gerekçe ile sivil ve masum insanlara yönelemezsiniz. Elde ettiğiniz yönetim alanlarında, ülkeyi ve toplumu yönetme kaliteniz geleceğinizin aynasıdır. Baskı, şiddet, tekçi otoriter yapı Kürtleri özgürleştiren işaretler değildir. Temel hukukta hak gaspı ile ilgili güzel bir örnekleme vardır: ”Bir insanın parasını istediği şekilde kullanması hakkıdır. Ama köyün tek fırınındaki ekmeklerin tamamını satın almaya hakkı yoktur. Alırsa hak gaspı yapmış olur.”
İttihat Terakki zihniyeti ile başlayan, Kürtlerin yok edilmesi üzerinden ulus devlet inşası, Kürtlere zulüm ve katliam öngördü. Kürtlerin, kendilerine reva görülen baskı ve işkenceli yaşama karşı mücadelesi hiç kuşkusuz meşru bir haktır. Kürtler, tüm cumhuriyet tarihi boyunca bu meşruluk üzerinden defalarca itirazlarını ortaya çıkardılar. Bazen isyan ederek, bazen direnerek baskı ve zulme karşı çıktılar. 1960’ların sonundan itibaren siyasallaşan Kürt gençliği 1970’lerde dünya demokrasi güçlerinin siyasi ve psikolojik rüzgarını arkalarına alarak örgütlülüklerini geliştirip sömürü ve hak gaspına karşı mücadeleye başladılar. Devletin acımasız saldırıları ve Diyarbakır cezaevindeki insanlık dışı vahşeti karşısında Kürtlerin mağduriyeti, meşruluğu zirveye çıkartı. Bu meşru zeminle silahlı mücadeleyi başlatan PKK, halkın büyük desteğine mahzar kaldı.
PKK’nin, ortaya çıkışı ile ilgili şaibeler taşıması, örgüt içi ve dışından yüzlerce Kürt yurtseverini katlettiği bilinmesine rağmen, 1980 sonrası, üzerine oturduğu meşru zemin sayesinde halktan büyük destek gördü. Devletin, Kürt itirazlarını etkisizleştirme, baskı ve sindirme yöntemi, PKK hareketinin olumsuzluklarını kapatarak büyümesine yol açtı. Çünkü PKK hareketinin mücadele amacının güçlü bir meşruluğu vardı ve devletin Kürt halkına reva gördüğü düşük yaşam kalitesi bu meşruluğun besleyicisiydi. Kürtlerin katledilmesi, köy boşaltmalar ve tutuklamalar mücadelenin meşruluğunu güçlendiriyordu. Dolayısıyla PKK de buna uygun olarak büyüdü. Büyüdü ama yapılanmasındaki hastalıklarıyla büyüdü. Gücünü içteki ve dışındaki Kürt muhaliflere karşı kullanmaktan çekinmedi. Köy boşaltmalar, sürgünler, katliamlar ve cezaevleri döngüsü içinde PKK’nin yanlışları tolere edildi.
Kürtlerin en azından yüzde 30 nun desteğine ulaşmış olan PKK, Kürtlerin en büyük siyasi gücü durumundadır. Sürekli değişen talep ve hedefleri ile nerede, ne zaman, ne yapacağı belli olmayan ufku buğulu bir yapıdır. Toplumun bütün katmanlarında etkinliği yadsınamaz. Ancak gelmiş olduğu politik seviyeye uygun düşmeyen bir siyaset algısına sahiptir. Bir çoğumuzda ”kitleselleşen PKK değişiyor/değişmelidir” algısı gelişirken sosyolojik olarak izahı mümkün olmayan “demokratik özerklik” (özerkliğe karşı olduğum anlamı çıkarılmasın) gibi anlamsız ve zamansız bir açıklamayla, kendince rest çekerek süreci baş aşağı çevirerek yönetim kapasitesini ortaya koymuştur. Bir anlamda, büyüyen bedenini yönetmeye geliştiremediği beyni küçük gelmektedir. Bu özelliğinden dolayı kontrolündeki legal siyaset alanı üzerinde eksik etmediği baskıcı iradesi yüzünden Kürtlerin Türkiye’nin legal siyaset alanında politikalar geliştirme şansını ortadan kaldırmıştır. Ayrıca demokratik siyaseti öncelikli olarak tercih etmesini zorunluluk haline getiren çok geniş bir kitlesi ve demokratik mücadele imkanı varken, sivil mücadeleyi, şiddet politikasının yan unsuru gibi kullanmaktadır. Böylelikle sivil mücadelenin güç bilinci toplumda yer etmemektedir. Dolayısıyla devletin sivil gösterilere karşı uyguladığı şiddet kamuoyundan yeterli tepki görmemektedir. Toplumun ihtiyacını değil, partinin ve lider kadronun ihtiyacını öncelikli ele almaktadır. Bu davranışının nedeni en başından itibaren otoriter lider kültü ve otoriteyi kaptıracağı korkusuna dayalı yapılanmasıdır.
PKK’nin sorumluları veya talimatlarıyla hareket eden “legal siyaset temsilcilerinin”, üst perdeden tehditleri, Kürt toplumunun dönüşüm sürecindeki gücünü ve etkinliğini olumsuzlaştırmakta, tehdit sahibinin de güvenirliğini azaltmakta ve uygun siyaset imkanını ortadan kaldırmaktadır. Silahlı mücadelenin görevini tamamladığı ve Kürt özgürleşmesinin demokratik toplumsal mücadeleye ihtiyaç duyduğu bir aşamada birinci derecede şiddeti temel mücadele biçimi olarak devam ettirmek, Kürtlerin uluslar arası siyaset alanını daraltmakta ve meşruluğuna zarar vermektedir. PKK’nin kendisi de bundan zarar görmektedir. Devletin son dönemlerde “demokratik çözüm”den uzaklaşması, en son savaş tekniklerini kullanarak gerillaya büyük zayiat vermesi ve toplu tutuklamalara yönelmesi karşısında toplumdan güçlü bir tepkinin gelişememesinin nedeni, PKK’nin temelsiz resti, savaşı davet eden tavrı ve eylemlerinin meşruluk problemi taşımasındandır.
PKK, bugünkü siyaset davranışı ile sürece uygun düşmüyor. Kürt özgürlük mücadelesine yararından çok zararı vardır. PKK yönetimi, elde etmiş olduğu toplumsal gücü siyaset gücüne çevirecek yeteneğe sahip olamamıştır. Bu da gösteriyor ki, PKK’nin süreci bu noktaya taşımasıyla misyonunu tamamladığıdır. Devlet, şiddet ve baskı politikaları ile PKK’nin yaşam kaynaklarını beslemezse, PKK ya kendini yenileyecektir veya yavaş, yavaş eriyip yerini kendi içinden veya dışından gelişecek, sürece uygun yeni bir yapıya bırakacaktır. Bugünden yarına bunlar olacak denilemez ama,siyaset boşluk kaldırmaz.