Van Gölü tehlike sinyalleri vermeye başladı
11 Ocak 2014 09:15
Yıllarca Bitlisliler ve Vanlılar arasında 'Göl kimin?' tartışmalarına neden olan ve endemik olan inci kefali balığının yaşayabildiği tek göl olan Van Gölü, kirliliğiyle yeninden gündemde.
Bitlis Eren Üniversitesi tarafından yapılan araştırmalar neticesinde Van Gölü’nün kendi kendini temizleyebildiği ortaya çıktı. Ancak bu mucizenin bile artık insan kaynaklı artan kirliliğin önüne geçemediği gerçeği de gün yüzüne çıktı. Her geçen gün artışta olan kirlilik nedeniyle Van Gölü tehlike sinyalleri vermeye başladı.
“Van Gölü'nü insanların bilinçsiz tüketimi ve bilinçsiz atık kullanımı kirletiyor"
Van Gölü’nün oldukça kıymetli bir göl olduğunu ancak dünyadaki ve Türkiye’deki birçok su kaynağında olduğu gibi, Van Gölü’nün de tehlike tehdidiyle karşı karşıya olduğunu belirten Bitlis Eren Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü Çevre Bilimleri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Yard. Doç. Dr. Hülya Durmaz Bekmezci, kirliğin kaynağının temelini insanların bilinçsiz tüketimi ve bilinçsiz atık kullanımının yattığını söyledi.
Bekmezci, özellikle gölün kuzey kısmında temiz su kaynakları ve tatlı su kaynakları sağlayan büyük nehirler bulunduğunu ve yöre halkının bu nehir sularına evsel atıklar attığını, bu atıkların da akıntılarla göle ulaştığını belirten Bekmezci, göle ulaşan bu zararlı suların gölde erozyon oluşturduğunu ve sonuç olarak gölde gözle görülebilir bir kirlilik oluştuğunu belirtti.
Kirliliğin sadece akıntılarla göle ulaşmadığını anlatan Yard. Doç. Dr. Durmaz Bekmezci, “Akıntılar dışında ambalaj, gıda ve evsel katı atıkların da çok uzun süre boyunca gül içerisinde parçalanamıyor. Bu yüzden hem göle zarar verirken hem de kıyıları kullanılamaz hale getiriyorlar. Bu, bununla da sınırlı kalmıyor.
Ayrıca bu atıklar göldeki balıklar açısından ise balıkların göl içerisinde görmelerine engel oluyor. Göldeki besinlerin azalmasına neden oluyor. Diğer bir kirlilik türü ise tarımda kullanılan tarımsal ilaçlar, gübreler gibi kirlilik oluşturan atıklardır. Bunlarda yağışlarla birlikte su kaynakları aracılığıyla göle taşınıyor.
Göle ulaşan bu kirlilik gölde besin tuzlarının artmasına neden oluyor. Artan besin tuzları da her geçen gün Van Gölü'nün hem kimyasal hem de biyolojik yapısını bozuyor. Diğer en önemli kirlilik kaynaklarından biri de Van ve Bitlis illerinin göl çevresine şehirlermiş yerlerdeki evsel atıkların arıtılmadan göle ulaştırılmasından kaynaklanıyor.” şeklinde konuştu.
Göldeki kirlenmenin önüne geçebilmek için alınacak önlemlerle ilgili de bilgiler veren Bekmezci, "irliliğin önüne geçilebilinmesi için alınacak olan önlemlerin başında bilinçli tüketim ve bilinçli kullanım geliyor. Yeterli düzeyde tarım ilaçları yeterli düzeyde gübre kullanılarak bu zararların göle etkisini en aza indirebiliriz. Evsel katı atıklar ile mücadele edebilmek adına birinci öncelik topluma düşüyor. Yani devlet olarak, akademisyenler olarak ve uzmanlar olarak ne kadar tedbir alınırsa alınsın evlerden bu atıklar akarsulara ya da göllere atılmaya devam ettiği sürece kirlilik hiçbir şekilde önlenemez." ifadelerini kullandı.
“Arıtma tesisleri kurulmaya başlandı"
Van ve Bitlis’te göl kirliliğinin önüne geçilmesi için yürütülen çalışmalara da değinen Bekmezci şöyle konuştu: “Çalışmalar kapsamında Van Gölü kıyısında olan birçok ilçede arıtma tesisi çalışmalarına başlamıştır. Bu çalışmanın sonucu olarak bugün Tatvan ve Ahlat'ta tam kapasiteli çalışan arıtma tesisleri mevcuttur.
Adilcevaz ilçesinde ise 2015 yılında hizmete girecek olan bir arıtma tesisi kurma çalışmaları devam ediyor. Arıtma tesislerinin tam kapasiteyle çalışması durumunda gölün biyolojik ve kimyasal düzenini bozan biyolojik ve kimyasal besinler tuzlarının ve evsel atıkların göle girişleri sınırlandırılmış olacak ve bu sayede de gölün sağlıklı ve ömürlü olması sağlanmış olacaktır.”
“Van gölü mucizevi özelliklere sahip"
Van Gölü'ndeki mevcut kirliliğin temizlenmesi gibi bir durumun söz konusu olmadığına dikkat çeken Bekmezci, daha fazla kirlenmesin önüne geçmesi gerektiğine vurgu yaparak şöyle konuştu: “Van Gölü sodalı bir göl olması nedeniyle aslında mucizevi özelliklere sahip bir göl. Çünkü göl içerisine gelen ağır metaller, tarım ilaçları gibi yüksek kirleticileri PH’sı ile beraber bu kimyasalları tökelebilir kimyasallara dönüştürüp zemininde depoluyor. Bu da su içinde serbest halde olan kirleticilerin miktarını azaltıyor. Bu da Van Gölü'nün aslında kendi kendini temizlemekle bir mucizeyi gerçekleştirdiğini gösteriyor."