Kazakistan’ın Yeraltı Kaynakları ve Çevre Sorunları
Kazakistan SSCB’nin dağılmasıyla birlikte 25 Ekim 1990 yılında egemenliğini, 16 Aralık 1991 yılında ise bağımsızlığını ilan etmiştir. 01.12.1991 tarihinde devletin adı “Kazakistan Cumhuriyeti” olarak değiştirilmiştir. Bugün Bağımsız Devletler Topluluğu içerisinde yer alan Kazakistan Cumhuriyeti bazı uluslar arası kuruluşlar üyesi ve kalkınmakta olan bir Türk Devletidir. Kazakistan’ın yüz ölçümü 2,724,900 kilometre kare ve nüfusu 15.347.000 kişidir.
Kazakistan 2003-2015 yıllarını kapsayan ekonomik tedbirlerle beş yeni devlet kuruluşu oluşturularak “Yenilikçi Endüstriyel Kalkınma Programı” ile Ekonomi politikalarında müdahaleci stratejiler geliştirmiştir. Bu stratejilerde temel amaç Kazak Hükümetinin ana gayesi, petrolden kazanımların ekonominin enerji dışındaki sektörlerini kalkındırmak, bu sayede ekonomide çeşitlilik sağlamak ve ekonominin petrole ve dolayısıyla dünya petrol fiyatlarına olan aşırı bağımlılığını kırmaktır.
Kazakistan yeraltı kaynakları bakımından çok zengin bir ülkedir. Kazakistan’da 1225 çeşit mineral içeren 493 yatak mevcuttur. Petrol, doğal gaz, kömür, demir, kurşun, çinko, uranyum, wolfram, alüminyum, asbest, barit, berilyum, bizmut, fosfat, titanyum, bor, altın bakır ve krom önemli madenlerdir. Kazakistan tungstende dünya birincisi, kromda, manganezde dünya ikincisi, bor rezervleri bakımından dünya üçüncüsü, molibden ve fosfatta ise dünya dördüncüsü olan bir ülkedir. Ülke doğal gaz rezervleri ile ilk 12 ülke arasında, petrol rezervleri ile ilk on üç ülke arasındadır. Kazakistan’ın ihracat (Ocak-Ağustos 2007) ürünlerinden mineral ürünleri %70’i, metal ve metalden imal edilen ürünler %19,3’ü, Endüstriyel kimyasal ve ona yakın alanda üretilenler %4’ü yeraltı kaynaklarındandır.
Orta Asya (Batı Türkistan) Türk Cumhuriyetleri yeni devletler olarak kurulduktan sonra SSCB döneminden kalan çok önemli çevre sorunlarını devir aldılar. Hazar Denizi’nin, Aral Gölü’nün ve bölgedeki öteki su kaynaklarının kirlenmesiyle oluşan çevre sorunları, çölleşme, erozyon, nükleer denemelere bağlı özellikle Kazakistan’da ortaya çıkan çevresel sorunlar ve benzeri çevre sorunları bölgedeki yaşam kalitesinin giderek düşmesine yol açmaktadır. Kazakistan’da da modern olmayan maden işletmeciliğinden dolayı önemli çevre sorunları halkın sağlığını ve ekolojiyi tehdit eder duruma geldi. Bilimsel ve çağdaş araştırma yöntemleriyle madencilikten kaynaklanan çevre sorunlarına çözümler aranmaktadır.
1 - Kazakistan’ın Yeraltı Kaynakları ve Çevre Sorunları