Yapmış Olmak için UX Yapmak
Son zamanlarda irili ufaklı pek çok şirket, kendi yapılanması, bütçesi ve olanaklarına göre ister sezgisel olsun, ister teorik ve kurallı olsun, ister ajanstan yardım alsın, bir şekilde kullanıcı ve müşteri araştırmalarına değer vermeye ve iş planlarında yer vermeye başladı. Bu harika ! 👯
Diğer taraftan da UX kavramı, dijital üründen bahsederken lafın arasında geçirmeyenlerin ayıplandığı, gittikçe tatsızlaşan, sevimsizleşen, içi boşalan bir bir kavram da olmaya başladı. 😵
UX’in bilinirliğinin ve farkındalığının artması çok güzel, kullanıcı araştırmaların başlaması daha da güzel. Ama ürün ekipleri, UX için sonraki adıma geçme konusunda aksiyon almazlarsa ve daha cüretkar olup farklı UX aktivitelerini denemeye açık olmazlarsa (tabi ihtiyaca göre ve doğru yerde doğru tekniği seçmeye çalışarak) UX araştırmalarının, ürün ile ilgili alınan kararlarda etkisini yitirmeye başlayacağını, şirketin UX aktivitelerinin güdük kalacağını yada yok olacağını ön görebiliriz. 😢
Çok tanıdık gelecek bir cümle ile devam edelim.
Bu ürünü tasarlarken, UX yaptık. (Ne kadar dirensek de maalesef, wireframe çizmek, UX yapmak olarak Türkçe’ye geçti sanırım.), sonra kullanıcılarla test ettik.
Tanıdık geldi mi? Evet tüm UX teknikleri içinde genelde bir ürün için sadece bu ikisini yapmış olmaktan bahsediyoruz. Başlangıç seviyesi için güzel hareketler ama, artık yavaş yavaş UX metadolojisi konusunda daha derinleşmek, UX tekniklerini iyice öğrenmek, nitel ve nicel araştırma tekniklerini daha etkili bir şekilde paslaştırmak gerekmiyor mu? Aksi takdirde özellikle nitel araştırma sonuçlarının (mesela kullanıcı testlerinin) ekibin istediği sonuçları çıkarmaya başladığını görebilir ya da sadece üst yönetime bir tasarımı kabul ettirmek için kullanılan araç gibi görmeye başlayabiliriz. Çünkü hep yüzeysel kalır ve yapmış olmak için yapılır! Aman dikkat! 🤔
Peki bu UX yapmış olmak için nasıl yapılmayacak?
Bunun cevabı bu yazıda ve ben de yok. Şirketinize, olanaklarınıza, bu konularla ilgili kaç kişi çalıştığına, ürününüze ve diğer bir milyon parametreye göre değişecek cevabı. Her şirket bir yerde kendi UX stratejisini belirlemek durumunda kalacak.
Ama yapmış olmak için UX yapıp yapmadığınızı, Aşağıdaki görseldeki teknikleri şirket içinde kadar uyguladığınızı düşünerek karar verebilirsiniz.
Bu teknikleri karmaşadan uzak ve tekrarlı olarak yaptığınızda (Araştırma yapmak, düzen, hafıza, emek ve sabır gerektirir.) bol bol fikir üretip sorguladığınız ve ‘Bence’ kelimesinden kaçındığınız sürece kullanıcılarınızın İYİ UX hakkına sahip çıkma konusunda birşeyler yapıyorsunuz demektir.
Nielsen Norman / www.nngroup.com/articles/which-ux-research-methods/
Yazının bundan sonraki kısmı biz bunları zaten biliyorduk diyenler için 😆 Gelen UX işlerini tamamlayabilmek ve tasarım kararlarına dönüştürebilmek için tekniklerinin nasıl bir arada uygulandığı kısa kısa anlatan, düşük bütçeli, bir kaç araştırma planı taslağı ile bitireceğim.
Optimizasyon Önerisi Çıkarma Amaçlı Araştırma
Durum 1: Bu hafta şirketinizin UX gündeminde 3 ayrı konu var.
Konu A: Ödeme sayfanızdaki hediye çeki butonun anlaşılır olup olmadığının belirlenmesi isteniyor.
Konu B: Yeni yaptığınız Landing page eklediğiniz hesaplama aracının performansı iyi gitmiyor. Buna bir çözüm önerisi getirilmesi isteniyor.
Konu C: Sitenize ekleyeceğiniz bir overlay’in sıfırdan tasarımı isteniyor.
Ucuz ve Hızlı UX Araştırması Planı Taslağı:
Önce kullandığınız analitik araçlarından buton tıklanma oranları gibi datalara ulaş, (ilk iki konu için) burada diyelim kötü giden birşeyler var. Ama ne olduğunu tam anlayamıyorsun.
Anlamak için; 5 kullanıcı çağır, Her kullanıcının seansını 3 kısma böl.
İlk kısımda Landing page testi yaptır.(10 dk)
İkinci kısımda kullanıcıya satın alma testi yaptır. (10 dk)
Üçüncü kısımda bir görsel tasarımcı arkadaşı da dahil ederek kullanıcı, araştırmacı ve tasarımcı olarak co-design workshop yapın.(25 dk)
5 kullanıcı ile de aynı prosedürü tekrarla araştırmayı bitir.
Ekibi topla konularla ilgili bulguları hızlıca anlat.
Fikirlerden en çok beğenilen, ekip olarak kabul göreni detaylandır ve görselleştir.
👇Uygulanan Teknikler: Kullanılabilirlik Testi, Metrik Analiz, Co-design workshop, Design review
Durum 2: Ekip arasında çok fazla farklı arayüz çözüm önerisi çıktı. Karara varmakta zorluk çekiyorsunuz. En sonunda görsel olarak iki öneri çalıştınız. Kullanıcıya bu arayüz sayesinde yaptırmak istediğiniz 3 adet de işlem var diyelim.
Lay out çözümleri ve yerleşimleri de farklılaşıyor. Hangisinde bu 3 adet işlem daha kolay yapılacak merak ediyorsunuz.
Kullanıcıya hangi versiyonun daha modern geldiğini merak ediyorsunuz.
Birbiri ile aynı segmentlerde min 10 kişi bulun.
İlk 5 kişi versiyon 1, Sonraki 5 kişi versiyon 2'yi test edecek.
Arayüzde 3 işlemimiz vardı.Test sırasında kullanıcılar bu 3 işlemi yapacak sonrasında, Kullanıcının bu işlemi yapma süresi, hata sayısı not edilecek ve işlem sonrası minik bir memnuniyet anketi yapılacak.( SUM anketi https://measuringu.com/sum-2/)
Fakat bizim için sadece işlemdeki başarı değil de görsel tasarımın modern durması da önemliydi. O zaman Test sonrası Product Reaction Cardları kullanarak bu konudanda kullanıcı geri bildirimini de alacağız. (https://www.nngroup.com/articles/desirability-reaction-words/)
Testlerimiz tamamlandı bazı işlemlerde versiyon 1, bazı işlemlerde de versiyon 2 iyi performans gösterdi. Görsel olarak da versiyon 1'den istediğimiz kelimeleri aldık.
Versiyon 1'in görselliği ve versiyon 2'nin iyi sonuç veren işlemlerini birleştirmeyi deneyin.
👇Uygulanan Teknikler: Anket, Prototip Testi, Desirability Testi
Keşif ve Konsept Çıkarma Amaçlı Araştırma
Durum 3: Diyelim ki bir projenin keşif aşamasındasınız. Websitenizde 5 spor dalında ürünler satılıyor ve bu 5 sporun kategori sayfaları da site için oldukça kritik öneme sahip.
Halihazırdaki siteden analitik raporlarını inceleyin .Eski müşteri araştırmalarını inceleyin. Müşteri şikayetlerini okuyun bol bol. Sorunlarını, güçlü yanlarını önceden bilin ki araştırma da bu konuların üzerine iyice gidebilesiniz.
Benchmark yapın ve yaptığınız tüm benchkmarklar konu konu ayırıp klasörleyin.
5 spor x 4 kişi her spor dalından 4 kişi olacak şekilde kişi sayısını belirleyin.
Bu 4 kişinin 1'i ile spor mağazası gezisi yapın. Shadowing tekniğini uygulayın.https://www.interaction-design.org/literature/article/shadowing-in-user-research-do-you-see-what-they-see
Diğer 3 kişi ile kullanıcı testi yapın. Sonrasında kullanıcı ile görüşme yaparak istek beklentileri, testeki durum hakkında görüşme yapın.https://www.interaction-design.org/literature/topics/user-interviews
Sonra bu 3 kişiyi tekrar bir araya getirin ve sizin ve görsel tasarımcının da katılımıyla bu kişilerin ortak noktası spor sayfası ile ilgili co-design workshop yapın. Workshop yaparken de daha önce yapmış olduğunuz benchmarkları çıktı alıp seansa getirin. Test bulgularından çıkanları tartışın.https://www.linkedin.com/pulse/how-run-better-ux-co-design-workshops-elena-s%C3%A1nchez/
👇Uygulanan Teknikler: Metrik Analiz, Shadowing , Kullanıcı Görüşmesi, Co-design Workshop, Kullanılabilirlik Testi, FAQ Review, Benchmark
Örneklerimiz burada son buluyor. Siz de UX teknikleriyle korkusuzca, bol bol oynayın. Bir arada kullanmaktan korkmayın. Nicel verileri nitel ile destekleyip harmanlayın.💁 Kullanıcılarınızın İYİ UX hakkına sahip çıkmak, kullanıcılarınızın sözcüsü olmak süper keyifli bir iş. Tadını çıkarın.
ProductTank'in İstanbul organizasyonu bu Medium yayını ile Ürün Yönetimi konusunda Türkçe içerik üretmek ve farkındalık yaratmayı amaçlıyor.