Spesifik Fobiler | Psikolojik Sorunlar
Spesifik Fobiler Nelerdir ?
Spesifik fobiler,korkulacak bir durum olmasa bile, aşırı endişe ve kaçınmaya neden olan, belirli nesnelerden veya durumlardan makul olmayan derecede bir korku hissetmektir.. Bir konuşma yaparken veya test yaparken hissedebileceğiniz kısa kaygının aksine, belirli fobiler uzun süre devam eder, yoğun fiziksel ve psikolojik reaksiyonlara neden olur ve normal olarak işte, okulda veya sosyal ortamlarda çalışma yeteneğinizi etkileyebilir.
Özel fobiler en sık görülen anksiyete bozuklukları arasındadır ve tüm fobilerin tedaviye ihtiyacı yoktur. Ancak, belirli bir fobi günlük yaşamınızı etkiliyorsa, korkularınızı yenmenize yardımcı olacak birkaç tedavi vardır. Tedavi genellikle kalıcıdır.
Spesifik Fobiler ve Belirtileri
Spesifik bir fobiler, gerçek riskle orantılı olmayan belirli bir nesne veya durum için yoğun ve kalıcı bir korku içerir. Birçok fobi vardır ve birden fazla nesne veya durum hakkında fobi sahibi olmak olağan bir durumdur. Diğer anksiyete bozuklukları ile birlikte spesifik fobiler de ortaya çıkabilir.
Belirli fobilerin ortak kategorileri aşağıdakilerden oluşur :
Uçaklar, kapalı alanlar veya okula gitmek gibi durumlar.
Fırtına veya yükseklik gibi doğal fobiler.
Köpekler veya örümcekler gibi hayvanlar veya böcekler.
İğneler, kazalar veya tıbbi prosedürler gibi kan, enjeksiyon veya yaralanma
Boğulma, kusma, yüksek sesler veya palyaçolar
Her özel fobiye kendi terimi ile değinilir. Daha yaygın terimlerin örnekleri arasında yükseklik korkusu için akrofobi ve kapalı alan korkusu için klostrofobi sayılabilir.
Özel fobiniz ne olursa olsun, şu tür reaksiyonları üretme olasılığı yüksektir:
Korkunuzun kaynağı hakkında düşündüğünüzde, yoğun bir korku, endişe ve panik hissi.
Korkularınızın mantıksız veya abartılı olduğunu bilmek, ancak onları kontrol etmekte başarısız olmak.
Fobi durumu ya da nesnesi hakkında giderek kötüleşen endişe.
Nesne veya durumdan kaçınmak için mümkün olan her şeyi yapmak.
Kaçınamıyorsanız yoğun endişe veya korku ile görevi sürdürmek.
Korkunuz yüzünden normal olarak çalışma zorluğu.
Terleme, hızlı kalp atışı, göğüs darlığı veya solunum zorluğu dahil fiziksel reaksiyonlar ve duyumlar.
Bulantı, baş dönmesi.
Kan ya da yaralanma görüldüğünde bayılma hissi.
Çocuklarda, büyük olasılıkla öfke nöbetleri, ağlayama, ebeveynlerin yanlarından ayrılmalarını istememe veya korkularına yaklaşmaktan kaçınma.
Spesifik Fobiler ve Teşhisi
Spesifik fobilerin teşhisi, ayrıntılı bir klinik görüşme ve teşhis kılavuzlarına dayanmaktadır. Doktorunuz belirtileriniz hakkında sorular soracak ve tıbbi, psikiyatrik ve sosyal bir geçmiş araştırması yapacaktır. Ruhsal Bozuklukların Teşhis ve İstatistik El Kitabında (DSM-5) bulunan kriterler kullanabilir.
Spesifik Fobiler ve Nedenleri
Spesifik fobilerin gerçek nedeni hakkında hala çok şey bilinmemektedir.
Tahmini nedenler şunları içerebilir:
Olumsuz deneyimler : Birçok fobi, belirli bir nesne veya durumla ilgili olumsuz bir deneyim veya panik atak geçirmenin bir sonucu olarak gelişir.
Genetik ve çevre : Kendi özel fobiniz ile ebeveynlerinizin fobisi arasında bir bağlantı olabilir. Bu genetik veya öğrenilmiş davranışlardan kaynaklanıyor olabilir.
Beyin fonksiyonu : Beyin işleyişindeki değişiklikler ayrıca belirli fobilerin gelişiminde rol oynayabilir.
Spesifik Fobiler ve Tedavisi
Belirli fobiler için en iyi tedavi, maruz kalma tedavisi olarak adlandırılan bir psikoterapi biçimidir. Bazen doktorunuz başka tedaviler veya ilaçlar da önerebilir. Bir fobinin nedenini anlamak, zaman içinde gelişen kaçınma davranışının nasıl tedavi edileceğine odaklanmak önemlidir.
Tedavinin amacı yaşam kalitesini artırmak ve böylece fobilerinizle sınırlı kalmamanızdır. Tepkilerinizi, düşüncelerinizi ve hislerinizi nasıl daha iyi yöneteceğinizi ve bunlarla nasıl ilişki kuracağınızı öğrenirken, endişenizin ve korkunuzun azaldığını ve artık hayatınızı kontrol edemediğini göreceksiniz. Tedavi genellikle bir seferde belirli bir fobiye yöneliktir.
Bir akıl sağlığı uzmanıyla konuşmak, kendi fobinizi yönetmenize yardımcı olabilir. Maruz kalma terapisi ve bilişsel davranışçı terapi en etkili tedavilerdir.
Maruz kalma terapisi , korktuğunuz nesneye veya duruma yanıtınızı değiştirmeye odaklanır. Özel fobinizin kaynağına ve bununla ilgili düşüncelere, hislere ve duyumlara kademeli olarak tekrar tekrar maruz kalmak, endişenizi yönetmeyi öğrenmenize yardımcı olabilir. Örneğin, asansörlerden korkuyorsanız, terapiniz sadece asansöre binmeyi düşünmekten, asansör resimlerine bakmaktan, asansöre yaklaşmaktan, asansöre adım atmaktan oluşur ve devam eder.Yani korkuyla yüzleştirme yöntemi kullanılır. Sonra, sadece bir kat için binip tedavi ilerledikçe birkaç kat binebilir ve en sonunda kalabalık bir asansöre binebilirsiniz.
Bilişsel davranışçı terapi, korkulan nesneyi veya durumu farklı bir şekilde görmenin ve bunlarla başa çıkmanın yollarını öğrenmek için diğer tekniklerle birlikte maruz bırakmayı içerir. Korkularınız, bedensel duyumlarınız ve yaşamınız üzerindeki etkileriyle ilgili alternatif inançları öğrenirsiniz. Bilişsel davranışçı terapi, bunalmış hissetmek yerine, düşünceleriniz ve hislerinizle ilgili bir ustalık ve güven duygusu geliştirmeyi öğrenmenizi sağlar.
Genellikle maruz kalma terapisi kullanan psikoterapi, belirli fobilerin tedavisinde başarılıdır. Bununla birlikte, bazen ilaçlar, korktuğunuz nesne veya durumdan dolayı maruz kaldığınız anksiyete ve panik semptomlarını azaltmaya yardımcı olabilir.
İlaçlar uçakta uçmak, kamuya açık konuşmak ya da bir MRI prosedüründen geçmek gibi anlık durumlarda özel, kısa süreli kullanımlarda yardımcı olur.
Beta blokerler : Bu ilaçlar, kalp atış hızının artması, yüksek kan basıncı, sarsıntı ve anksiyeteden kaynaklı uzuvların sallanması gibi adrenalinin uyarıcı etkilerini engeller.
Sakinleştiriciler : Benzodiazepinler adı verilen ilaçlar hissettiğiniz endişe miktarını azaltarak rahatlamanıza yardımcı olur. Sakinleştiriciler dikkatli kullanılmalıdır. Çünkü bağımlılık yapabilirler. Özellikle alkol veya uyuşturucu bağımlılığı geçmişiniz varsa kaçınılması gerekir.