Anasayfa > Öğren > Tarih > Dünyanın İlk Siyahi Savaş Pilotu Nijeryalı Ahmet Ali Bey, Nam-ı Diğer Arap Ahmet
Selen Masal 3 Haziran 2020
Bazı tarihçiler dünyanın ilk siyahi pilotunun ABD’li Eugene Jacques Bullard olduğunu iddia etse de çoğu tarihçiye göre ilk siyahi pilot Ahmet Ali Çelikten.
Tarihçiler, dünyanın ilk siyahi pilotunun kim olduğu konusunda net bir cevap veremiyorlar ve iki ismi öne sürüyorlar: Osmanlı subayı Ahmet Ali Çelikten ve Amerikalı Eugene Jacques Bullard. Hem Bullard hem de Çelikten’in İngiltere’deki Bristol Uçuş Okulu’ndan mezun olduğu öne sürülüyor.
Ahmet Ali Çelikten, Bristol Uçuş Okulu’ndan 1915’te mezun olurken, Bullard’ın mezuniyet yılı bilinmiyor. Ancak birçok Türk tarihçi, iki pilot adayının da aynı zamanda mezun olduğunu savunuyor. Ancak Bullard, Amerika’da beyaz olmayan insanlara karşı uygulanan ayrımcı yasalar nedeniyle Birinci Dünya Savaşı’na savaş pilotu olarak katılma arzusunu yerine getiremedi ve bu süreçte en az iki yıl boyunca uçamadı.
Ahmet Ali Çelikten, Bullard’ın aksine sorunsuz bir başlangıç yaptı ve 1915’te uçuş sertifikasını aldı. Bir yıl sonra ilk uçuş testinden geçti ve Osmanlı Hava Kuvvetleri’ne katıldı. Böylece Çelikten’in pilotluk macerası resmen başlamış oldu. Çelikten, bu süreçte Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı ordusunda asker olarak görev yapan ve Gelibolu’da müttefik güçlerle savaşan kardeşi Ali Efendi’yi kaybetti.
Köle ticaretinin son kurbanlarından birinin torunu
Havacılığa merak sardı
1912 yılında Yeşilköy yakınlarında bir uçuş alanı, 2 hangar ve bir tayyare mektebi açıldı. Bundan 2 yıl sonra da bu okulun yanına Deniz Tayyare Mektebi de kuruldu ve Ahmet Ali buraya atanan ilk deniz subaylarından biri oldu.
Kardeşini Çanakkale’de kaybetti
İtilaf devletleri Osmanlı’nın uçaklarına el koyunca
Ahmet Ali, bu gelişmeler üzerine başlatılan Kurtuluş Savaşı’na katılmakta gecikmedi ve milliyetçi harekete dahil oldu. I. Dünya Savaş’ından kalan Haliçteki uçakların Anadolu’ya kaçırılmasına yardım etti. Bunun dışında İstanbul Boğazı çıkışından itibaren Batı Karadeniz’deki düşman gemilerini takip etti, bunlar hakkında rapor hazırladı ve deniz harekatını koruma görevini üstlendi.
‘Ahmet Ali Çelikten, Mustafa Kemal Paşa komutasında ilerleyen millî mücadeleye katıldı. Bu kapsamda Konya Hava İstasyonu’nda görev almak üzere Konya’ya gönderildi.’
12 yıl Osmanlı’ya, 29 yıl Türkiye Cumhuriyeti’ne hizmet etti
12 yıl boyunca Osmanlı İmparatorluğu’na, 29 yıl boyunca da Türkiye Cumhuriyeti’ne hizmet eden Ahmet Ali Çelikten 1949 yılında emekli oldu. 1969 yılında hayatını kaybeden Çelikten’in çocukları hala İzmir’de yaşamaktadır.
Çelikten Ailesi’nden sivil ya da asker çok sayıda havacı yetişti. İki oğlu pilot oldu. Yeğeni de uçuş öğretmeni oldu ve çok sayıda pilot yetiştirdi.
1916 yılında “tayyareci” unvanını alan Arap Ahmet o günlerde Dünya havacılık tarihinde özel bir yerinin olacağının farkında değildi. Çelikten, ırkçılık nedeniyle ülkesinde uçmaktan menedildiği için 1917 yılında Fransız La Fayette filosunda uçan Amerikalı siyahi pilot Eugene Bullard’dan ve 1917’de Fransız ordusunda görev yapmakta olan Martinik’li siyahi pilotlardan bir yıl önce Anadolu göklerine kanat açmış ve dünya tarihinin ilk siyahi savaş pilotu olmuştu.