Temel sondaj teknikleri oldukça farklı amaçlar için gerçekleştirilebilmektedir. Birbirinden farklı teknikler sayesinde günümüzde bu tarz işlemleri yapmak çok daha kolay bir hal almıştır. İlk sondaj işlemlerinin tarihte M.Ö. 1700 tarihinde Çinliler tarafından yapıldığı düşünülmektedir. İlk sondaj işlemleri su ve tuz elde etme amaçlı yapılmış olsa da günümüzde çok farklı değerli kaynakların yeryüzünde çıkarılması için kullanılmaktadır. Endüstri çağının başlaması ile beraber petrol gibi yer altı enerji kaynaklarına duyulan ihtiyaç artmıştır. Özellikle son 50 yıl içerisinde çok büyük gelişme göstermiştir. Bilimsel gelişmeler ile beraber sürekli teknikler gelişmektedir.
Sondaj, matkap denilen delici uç ile beraber farklı kaynakların yeryüzüne çıkarılması için kullanılan tekniklerin tamamına verilen isimdir.
Kuyu açılması işlemi günümüzde tek ana yöntem ile yapılmaktadır.
Dönerek çalışan sondaj sistemi (rotary)
Günümüzde pek kullanılmayan darbeli sondaj teknikleri yaklaşık elli yıldır kullanılmayan bir yöntemdir. Petrol arama teknikleri arasında yüzyılın başında kullanılmıştır. Günümüzde arama yöntemleri genel olarak dönerek çalışan Rotary ismi verilen teknik ile yapılmaktadır.
Sondajın Amaçları Genel olarak şu şekildedir.
Karot alma işlemi sayesinde jeolojik verilere ulaşılabilmektedir. İşlemin bu kısmında toplanan veriler laboratuar koşullarında değerlendirilmektedir. Tabakaların yaşlarını saptamak jeolojik süreçleri belirlemek açısından çok büyük önem taşımaktadır.
Madenler ile ilgili yapılacak olan çalışmalarda yatırım yapılacak yeri doğru şekilde saptamak amacı ile yapılan çalışmalara da Sondaj adı verilmektedir. Bu süreç verimi arttırmak amacı ile yapılmaktadır.
Su aramak için de sondaj teknikleri kullanılabilmektedir. Bu teknikler sayesinde yeraltı sularına çok daha kolay bir şekilde ulaşılmaktadır.
Doğalgaz Arama Sondajı ile doğal gaz arama ve üretme işlemleri yapılmaktadır. Temel olarak süreç petrol arama sondajına benzer niteliktedir.
Jeotermal sondajı son 40 yılda yapılan sondajlardan bir tanesidir. Türkiye’de de son dönemde artan bir şekilde bu işlem yapılmaktadır.
Petrol Arama Sondajı ekonominin temel kaynaklarından biridir. Son dönemde gelişen teknikler ile beraber çok daha derin sondajlar yapılabilmektedir.
Drenaj çalışması da bir çeşit sondaj çalışmasıdır.
Baraj inşaatı gibi işlerde uygulanan beton enjeksiyon yöntemi de bir çeşit sondaj yöntemidir.
Beton kırma işlemleri için kullanılan sondaj teknikleri de bulunmaktadır.
Maden kazaları sırasında bu tarz yöntemlere başvurulması gerekli olabilmektedir.
Madenler gibi yapılar için havalandırma bacalarının açımında da sondaj teknikleri gününüzde kullanılmaktadır.