MESLEK ANDIMIZ HUKUKA, AHLAKA, MESLE N ONURUNA VE KURALLARINA UYGUN DAVRANACA IMA NAMUSUM VE V CDANIM ÜZER NE AND ÇER M MART 2010
Download "MESLEK ANDIMIZ HUKUKA, AHLAKA, MESLE N ONURUNA VE KURALLARINA UYGUN DAVRANACA IMA NAMUSUM VE V CDANIM ÜZER NE AND ÇER M MART 2010"
1 MESLEK ANDIMIZ HUKUKA, AHLAKA, MESLE N ONURUNA VE KURALLARINA UYGUN DAVRANACA IMA NAMUSUM VE V CDANIM ÜZER NE AND ÇER M MART 2010
2 Ç NDEK LER Ayda bir yay mlan r. Y l: 7 Say : 76 Yay n türü: Yerel Süreli Sahibi stanbul Barosu Ad na Baro Baflkan Av. Muammer AYDIN Sorumlu Yaz flleri Müdürü Av. Hüseyin ÖZBEK Yay ndan Sorumlu Yönetim Kurulu Üyeleri Av. Cesur KILINÇ Av. Hüseyin ÖZBEK Yay n Kurulu Baflkan: Av. Celal ÜLGEN Yazman: Av. Coflkun ONGUN Üyeler: Av. Osman KUNTMAN Av. Yörük KABALAK Av. N. Atefl ATAYAKUL Av. smail GÖMLEKL Av. M. fieref KISACIK Editör Ayhan D NÇ Foto raflar B. Naci ÇETEC Yönetim Yeri Orhan Adli Apayd n Sokak 1. Baro Han Beyo lu / stanbul Tel: (0212) (pbx) Faks: (0212) Web: ISSN: Tasar m / Uygulama Referans Ajans Tel: Bask Sanat Matbaac l k Medya ve Reklam Hizm. San. Tic. Ltd. fiti. Hattat Halim Sokak No: 13 Balmumcu - Befliktafl / stanbul Tel: GÜNCEL PANEL Baromuzun132. Kurulufl Y ldönümü ve 86. Y l nda Tevhid-i Tedrisat 5 Nisan Avukatlar Günü nü Kutluyoruz stanbul Barosu Baflkanl nca üzerinden oynanan oyunlara dikkat çekerek, stanbul Barosu, 132. Kurulufl Y ldönümü ve Avukatlar Günü nü kutlama haz rl klar n tamamlad. B aromuzun 132. Kurulufl y ldönümü kutlamalar 3 Nisan 2010 Cumartesi günü bafllayacak ve 10 Nisan 2010 Cumartesi günü sona erecek. Kutlama haftas, 3 Nisan Cumartesi günü saat 9.30 da stanbul Üniversitesi bahçesindeki Atatürk an t na çelenk konulmas ve sayg durufluyla bafllayacak. Saat da stanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Ord. Prof. Dr. Cemil Bilsel Konferans Salonunda yap lacak törende, stanbul Barosu Baflkan Av. Muammer Ayd n bir aç l fl konuflmas yapacak. Bunu geleneksel hale gelen Mahmut Esat Bozkurt Hukuk Ödülü töreni izleyecek. Saat da yap lacak törende, Mahmut Esat Bozkurt Hukuk Ödülü HSYK Baflkanvekili Kadir Özbek e sunulacak. Kadir Özbek Ödül töreninden sonra meslekte 25, 30, 35 y l n dolduran meslektafllar m za plaket verilecek. Plaket törenleri aras nda ise Türk Sanat Müzi i koromuz bir konser verecek. 4 Nisan Pazar günü Saat da Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Orta Bahçede Stajyer Avukatlar Bahar fienli i yap lacak. Ayn günün akflam Türk Halk Müzi i Koromuz saat da Bak rköy Yunus Emre Kültür Merkezinde bir konser verecek. 5 Nisan Pazartesi günü saat da Sultanahmt Adliyesi önünde bir bas n aç klamas yap lacak. Ayn gün da Sultanahmet Adliyesinde, saat da da Bak rköy Adliyesi Protokol Giriflinde resim ve foto raf sergisi aç lacak. Akflam saat da da Caddebostan Kültür Merkezinde Baromuz Türk Sanat Müzi i Korusu bir konser verecek. 6 Nisan Sal günü saat da stanbul Barosu Orhan Apayd n Konferans 4 STANBUL BAROSU BÜLTEN Salonunda CMK ile ilgili bir Çal fltay yap lacak. stanbul Barosu Baflkan Av. Muammer Ayd n n aç l fl konuflmas n yapaca paneli Prof. Dr. Erdener Yurtcan yönetecek. Çal fltay da Bahçeflehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ö retim Üyesi Prof. Dr. Ayfle Nuho lu, letiflimin Denetlenmesi, zmir- Karfl yaka Hâkimi Murat Ayd n, Arama El Koyma, Bilgisayar ve Kütüklerinde Arama, Yarg tay 11. Ceza Dairesi Üyesi Sedat Bak c, Hükmün Aç klanmas n n Ertelenmesi, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ö retim Üyesi Prof. Dr. Metin Feyzio lu Tutuklama ve tiraz konulu bildiri sunacak. Ayn akflam saat da Orhan Adli Apayd n Konferans Salonu nda Tiyatro Gösterimi yap lacak. 7 Nisan Çarflamba günü yine Orhan Apayd n Konferans Salonu nda CMK ile ilgili Aç k Oturum düzenlenecek. stanbul Barosu Baflkan Av. Muammer Ayd n, aç l fl konuflmas ndan sonra Aç k Oturumu yönetecek. ki oturum halinde gerçekleflecek Aç k Oturumun kat l mc lar Dördüncü Y l nda CMK ve Uygulamalar konusunda de erlendirmelerde bulunacak. Oturumlarda de erlendirme yapacak bilim adamlar, Prof. Dr. Erdener Yurtcan, Bahçeflehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ö retim Üyesi Prof. Dr. Feridun Yenisey, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ö retim Üyesi Prof. Dr. Metin Feyzio lu, Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekan Prof. Dr. Bahri Öztürk, stanbul Üniversitesi SBF Ö retim Üyesi Prof. Dr. Ersan fien, Yarg tay 8. Ceza Dairesi Üyesi Hamdi Yaver Aktan dan olufluyor. 8 Nisan 2010 Perflembe günü saat da Orhan Apayd n Konferans Salonunda 14. Protokol ve A HM e Baflvuru Süreci konulu bir panel yap lacak. Aç l fl konuflmas n stanbul Barosu Baflkan Av. Muammer Ayd n n yapaca paneli stanbul Barosu Baflkan Yard mc s Prof. Dr. Dr. Selçuk fiafak Demirbulak yönetecek. Panelde, Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ö retim Üyesi Prof. Dr. Durmufl Tezcan, stanbul Barosu Üyesi, A HM Eski Yarg c Av. Dr. R za Türmen, A HM Sekreteryas 'nda Görevli Hukukçu Hasan Mutaf, stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ö retim Üyesi Prof. Dr. Semih Gemalmaz konuflmac olarak yer alacak. Yabanc konuklar da sunum yapabilecekler. 9 Nisan 2010 Cuma günü saat da Orhan Apayd n Konferans Salonunda düzenlenecek panelin konusu Yeni Bir Anayasa m Yeni Bir Dayatma m? Aç l fl Konuflmas n stanbul Barosu Baflkan Av. Muammer Ayd n n yapaca panelde, Bahçeflehir Üniversitesi Anayasa Hukuku Ö retim Üyesi Prof. Dr. Süheyl Batum, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekan Prof. Dr. Necmi Yüzbafl o lu, Önceki YARSAV Baflkan Ömer Faruk Emina ao lu, Y ld z Teknik Üniversitesi ktisadi dari Bilimler Fakültesi Ö retim Üyesi Prof. Dr. Faz l Sa lam konuflmac olarak yer alacak. stanbul Barosunun 132. Kurulufl Y ldönümü ve 5 Nisan Avukatlar günü kutlamalar akflam dan itibaren Büyük Kulüp / Kad köy de verilecek Kokteyl Prolange ile devam edecek. Etkinliklerin sekizinci günü olan 10 Nisan 2010 Cumartesi günü saat da stanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Ord. Prof. Dr. Cemil Bilsel Konferans Salonunda tüm meslektafllar m z n kat l m na aç k Meslek Sorunlar, Çözüm Önerileri ve Avukatl k Mesle inin Gelece i konulu forum yap lacak. Forumda Marmara ve Ege Bölgesi Baro Baflkanlar da kat lacak olup, etkinlik tüm gün sürecektir. Etkinlikler çerçevesinde 9, 10, 11 Nisan günleri Sancaktepe Belediyesi Spor Tesislerinde stanbul, Kocaeli, Bursa, Tokat ve zmir Barolar n n kat l m yla Avukatlararas Dostluk Futbol Turnuvas yap lacak. stanbul Barosunun 132. Kurulufl Y ldönümü ve 5 Nisan Avukatlar Günü nü kutlama program bu etkinlikle sona erecek. düzenlenen 86. Y l nda Tevhid-i Tedrisat (Ö retim Birli i) konulu panel, 3 Mart 2010 Çarflamba günü saat da Orhan Apayd n Konferans Salonunda yap ld. anelin aç l fl konuflmas n yapan stanbul Barosu Baflkan Av. Muammer Ayd n, Avrupa'n n yüzy lda çözmeye çal flt sorunlar, bizde Atatürk'ün derin öngörüsü ve azmiyle daha k sa sürede afl lm flt r ve 3 Mart 1924 tarihi bu süreçte Cumhuriyetimiz için bir dönüm noktas d r dedi. Türkiye Büyük Millet Meclisince 3 Mart 1924 de kabul edilen kanunla Hilafetin ilga edildi ini, fier iye, Evkaf ve Erkân Harbiye Vekâletlerinin kald r ld n ve Tevhid-i Tedrisat Kanununun kabul edildi ini belirten Ayd n, 3 Mart 1924 tarihinin Türk ayd nlanma devriminin mihenk tafl oldu unu vurgulad. Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile ö retimde iki bafll l a son verildi ini, ümmet yerine ulus, kul yerine bireyin getirildi ini belirten Muammer Ayd n, bu e itim sistemiyle bilgisizlik ve cehalet ortadan kald r larak e itimde birli i esas alan ulusal ve laik bir e itime geçiflin sa land n bildirdi. Ne ac d r ki, günümüzde e itim birli i yasas ndan ödünler verildi ini görmekteyiz diyen Ayd n, mam Hatip Liselerinin 6 STANBUL BAROSU BÜLTEN düz lise mezunlar na haks zl k olmamas için getirilen katsay uygulamas n n YÖK ün hukuku dolanarak adeta korsan yöntemlerle gidermeye çal flt n, stanbul Barosu nun baflvurusuyla Dan fltay n verdi i Yürütmenin durdurulmas ve tiraz ret kararlar n n bu anlamda Tevhidi Tedrisat Kanununa uygun oldu unu söyledi. Paneli yöneten stanbul Barosu Baflkan Yard mc s Prof. Dr. Dr. Av. Selçuk Demirbulak, bilim ve dinin dünyay farkl alg lad n, Bat daki ayd nlanma ça n n kayna olan Rönesans bizde yaflanmad için zorunlu olarak cumhuriyetin ilan ndan sonra h zland r lm fl biçimde yaflanmak durumunda kal nd n, akl n egemenli inin sa lanabilmesi için befleri iradenin ilahi iradenin ipote inden kurtar ld n söyledi. Tevhid-i Tedrisat (Ö retim Birli i) yasas n n kabulünün 86. Y l nedeniyle düzenlenen panelde ilk sözü Maltepe Üniversitesi E itim Fakültesi Ö retim Üyesi Prof. Dr. Ayla Oktay ald. Konuflmas n power point sunumuyla destekleyen Oktay, Türkiye deki e itim sisteminin tarihsel geliflimini anlatt. Tevhidi Tedrisat Kanununun e itim kurumlar aras nda bir bütünlük sa lamay amaçlad n, TBMM de Hilafetin ilgas na iliflkin yasan n büyük tart flmalara yol açmas na ra men Tevhid-i Tedrisat kanununun hiç tart fl lmadan kabul edildi ini söyledi. Ö retim birli i sa lanarak e itimin milli, bilime dayal ve laik olmas n n sa land n vurgulayan Oktay, ancak Türk milli e itiminin farkl sorunlar n henüz aflamad n, bu sorunlar n bafl nda, kaynak sorunu, bölgeler aras farkl l klar, okullardaki donan m farkl l klar, yetiflkinlerin okuryazarl, fiziksel donan m ve k zlar n e itimi gibi konular n geldi ini anlatt. Sorunlar n çözümü konusunda ise Prof. Dr. Ayla Oktay flu önerilerde bulundu: E itime yat r m artt r lmal d r. F rsat eflitli i sa lanmal d r. Paras z okul öncesi e itime bafllanmal d r. Toplumsal kalk nmaya destek amac yla okullar millet mektepleri haline getirilmeli, donan ml ö retmenler yetifltirilmeli ve yaflam boyu e itim teflvik edilmelidir. stanbul Barosu Genel Sekreteri Av. Hüseyin Özbek, ö retim birli i yasas yla ilgili geliflmeleri özetledi i konuflmas nda, ba ms zl k savafl sonras Cumhuriyetin kuruldu u y llarda Osmanl mparatorlu- unun imaj n n saltanat n kald r lmas n kolaylaflt rd n ve bunun devrim sürecinin zorunlu sonucu oldu unu söyledi. Cumhuriyetin yeni insan tipine ihtiyaç duydu unu, soran sorgulayan bir insan tipinin yarat lmas için arka arkaya devrimci yasalar n ç kar ld n hat rlatan Özbek, cumhuriyetin ça dafl dünyada ancak ça dafl insan tipiyle tutunabilece i öngörülerek, insan flekillendirebilen, biçimlendirebilen bir e itim sisteminin hayata geçirildi ini bildirdi. GÜNCEL 2-4 Anayasa De ifliklikleri Hukuk Devletine Darbe Niteli indedir Baromuzun132. Kurulufl Y ldönümü ve 5 Nisan Avukatlar Günü nü Kutluyoruz PANEL 5-18 Kad n Haklar nda Olumlu Ayr mc l k Mutlaka Desteklenmelidir 86. Y l nda Tevhid-i Tedrisat Çevre ve Kent Hukuku Aç s ndan Üçüncü Köprü Olay n n rdelenmesi Uygulamada Hukuk Felsefesi ve Eti in Önemi Banka Kredi Kartlar nda Tart flma Bitmiyor Deniz Ticaret Hukukunun Güncel Sorunlar Bilirkiflilik Hukuk Sistemimizde Kanayan Bir Yarad r HABERLER E T M GÖRÜfi Avrupa Birli i ve Türkiye Ortakl k Hukuku ile lgili Adalet Divan Kararlar ve Vize III Almanya da Entegrasyon Türkiye de Ayr flma mza ve Belge ncelemesinde Bilirkiflilik STAJERLER N SES 32 cra Mahkemelerindeki Duruflmalarda Stajyer Avukatlar n DurumuStajyer Avukat n Sosyal Güvenceden Yoksunlu u BASIN AÇIKLAMASI Mart Çanakkale Deniz Zaferi ve fiehitler Haftas stiklal Marfl n n 89. Y ldönümü stanbul Barosu Darbelere Karfl Onurlu Bir Mücadelenin Miras na Sahiptir Olumlu Ayr mc l k Tan nmadan Kad n-erkek Eflitli i Sa lanamaz Siyasi Proje ve Dayatma Niteli indeki Yarg Reformuna Karfl y z Tarih Parlamentolarda Yaz lmaz YAZIfiMALAR P
3 Adil Yarg lanman n Önündeki Engel: Makul Süreyi Aflan Uzun Süreli Tutukluluk T utuklama kurumu Ceza Hukukunun koruma tedbirlerinden olup Ceza Muhakemeleri Kanunu nun (CMK) 100. ve devam eden maddelerinde düzenlenmifltir. Yasan n girifl maddesinde de hüküm alt na al nd üzere kuvvetli suç flüphesinin varl n gösteren olgular n ve bir tutuklama nedeninin bulunmas halinde, flüpheli ve san k hakk nda tedbir mahiyetinde tutuklama karar verilebilir. flin önemi, verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmamas halinde tutuklama karar verilemez. Bu hükümden de anlafl laca üzere anahtar sözcü ümüz ölçülülüktür. Asl na bak l rsa hukukta her tedbir ve cezan n verilifl yönteminde ölçülülük ilkesine ba l kal nmas nda zorunluluk vard r. Zaten adaletin simgesi olan terazi de bu anlamda ölçüyü simgeler. Yarg organlar nca giriflilen bütün tasarruflarda bu ilkeye ba l kal nmas hem pozitif hukukun bir gere i hem de hukuk felsefesinin temel dayanak noktas d r. Önüne gelen bir dosyada tutuklama yönünde karar verecek olan bir mahkemenin ölçülülük ilkesini uygularken hangi ölçütlere göre hareket edece i de yine yasada aç k olarak belirtilmifltir. Buna göre flüpheli veya san n kaçma, saklanma veya kaçaca flüphesini uyand ran somut olgular n varl n n bulunmas ile san k ya da flüphelinin mevcut kan tlar yok etme olas l n n ya da tan klar üzerinde bask uygulamas n n söz konusu olabilece ine hâkim taraf ndan kanaat getirilirse tutuklama karar verilebilecektir. Tutuklama koflullar n n olufltu u kabul edilip, tutuklama karar verildikten sonra da bu tedbir üzerinde yarg lama sürecinde mahkemelerin tutuklulukla ilgili tasarruflar devam etmektedir. Buna göre CMK n n 102. maddesi gere ince a r ceza mahkemelerinin görevine girmeyen ifllerde tutukluluk süresi en fazla bir y l alt ay iken, a r cezal k ifllerde üç y l geçememektedir. Yarg lamay Tutukluluk karar n veren mahkeme ve Cumhuriyet savc s n n istemiyle sulh ceza hâkimi otuzar günlük süreler içinde san n tutukluluk durumunu de erlendirirler. Tutukluluk koflullar n n ortadan kalkt na kanaat getirilirse bu tedbirin uygulamas na son verilebilir. Tutuklama karar verilirken ölçülülük ilkesine ba l kalmas gereken mahkemeler, tutuklama karar verildikten sonra da süre ve koflullar göz önüne alarak san n tutuklu kald süre içinde makul süreyi aflt n düflünürlerse derhal serbest b rakma kurumunu iflletmelidirler. Yasa bu konuyu da aç kl kla düzenlemifl ve savc ile yarg çlara görev yüklemifltir. Adalet Bakanl Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlü ü 2009 verilerine göre cezaevlerindeki tutuklu ve hükümlü say s n n toplam 116 bin 340 dolaylar ndad r. Türkiye genelindeki cezaevlerindeki hükümlü say s toplam 59 bin 759 kifliyi bulmaktad r. Cezaevlerindeki tutuklu say s ise 56 bin 581 e ulaflm flt r. Hükümlü ve tutuklu say s n n toplam ise 116 bin 340 kiflidir. Hukuk devleti ilkesi ile yönetilen ça dafl bat toplumlar nda hükümlü say s her zaman için tutuklu say s ndan fazla olmufltur. Bizde ise rakam tersi yönde ilerlemektedir. Ülkemizde ne yaz k ki tutuklama bir yarg lama tedbiri olmaktan ç km fl ve adeta bir infaz müessesine dönüflmüfltür. Y llar y l içeride tutuklu kalan san k ya da flüpheliler kimi zaman tam olarak neyle suçland klar n dahi bilemeden tutuklu kalmaktad rlar. Avrupa nsan Haklar Mahkemesi (A HM) kararlar na da yans d üzere ülkemizde tutuklama tedbiri uygulamac lar taraf ndan yanl fl uygulanmakta ve bu durum tedbirden öte adeta bir zulme ve eziyete, insan haklar ihlaline dönüflmektedir. Haz r A HM demiflken hemen belirtelim. Mahkemece geçti imiz günlerde yay mlanan faaliyet raporu verileri ülkemizin ceza hukuku uygulamas bak m ndan ne derece hukuki zaaf içinde oldu unu bize göstermektedir. Rapora göre, A HM in önünde bulunan Türkiye dosyalar n n say s 13 bin 100 dür. Mahkemenin bakt her dokuz davadan biri Türkiye aleyhine aç lm fl davalardan oluflmaktad r. Ülkemizden yap lan ihlal baflvurular nda adil yarg lanma hakk ihlali ile yap lan baflvurularda Türkiye birinci s rada yer almaktad r. Yarg laman n uzunlu u ihlalinden dolay da Türkiye aleyhine aç lan yüzlerce dava dosyas oldu u dikkat çekmektedir. Bu baflvurulardan iki bin on yedi adet dosyada da en az bir ihlalin varl mahkemece tespit edilmifl durumdad r. Mahkemenin önünde flu anda görüflülmeyi bekleyen e yak n dosyan n aleyhe oldu u ülke s ralamas nda Rusya dan sonra Türkiye ikinci s rada yer al yor. Belirtti imiz gibi mahkemelerimizce verilen tutuklama kararlar ile uzun süreli yarg - lamalar ülkemizi A HM yarg lamalar nda sürekli önlerde yer almas na neden olmakla kalm yor, ayr ca hukuk devletinde yaflad n düflünen vatandafllar m z n da özgürlüklerini k s tlayarak büyük hak ihlallerine yol aç yor. Baz yarg çlar m z CMK da yer alan ve tutuklama sebebinin varl n n yüksek oldu u belirtilen katalog suçlarda mutlak surette tutuklama karar verilmesi gerekti i gibi yanl fl bir kan yla hareket etmektedirler. lgili maddede say lan suçlarda tutuklama sebeplerinin varl n n olabilece i yönünde yüksek olas l k oldu u vurgulanmakta ve bu tür suçlara tutuklama yönünde delillerin karart lmas ve kaçma konusunda özel önem atfedilmektedir. Bu hükmün o suçlarda tutuklama yönünde mutlaka karar verilmesi gibi bir zorunluluk asla söz konusu de ildir. Bu düzenlemeyi bu flekilde yorumlayan mahkemelerden ç kan kararlar büyük hak ihlallerine sebebiyet vermektedir. Tutuklama BAfiKAN DAN Av. Muammer AYDIN stanbul Barosu Baflkan zorunlu de il, her somut olay n özelliklerine göre hükmedilecek ihtiyari bir koruma tedbiridir. Bu hukuki gerçek asla ak ldan ç kar lmamal d r. Kald ki tutuklama baflka tür önlemlerin olaya uygulanamayaca n n öngörülmesi durumunda baflvurulacak en son çaredir. San k ya da flüphelinin denetiminin sa lanabildi i Adli Kontrol Tedbirleri gibi baflka önlemler vard r ki, yurt d fl na ç k fl yasa konmas, düzenli imza at lmas gibi önlemler vard r, öncelikle san k ya da flüpheli hakk nda bu önlemlerin uygulanmas sa lanmal, bunlardan hukuki olarak olumlu sonuç al namad durumlarda son çare olarak tutuklama tedbirine baflvurulmal d r. Tutuklama kararlar na yap lan itirazlar konusunda da uygulamada aksakl k ve ihmallerin yafland n üzülerek görüyoruz. Meslektafllar m zca yap lan itirazlar n ret kararlar dosya daha hakim önüne gitmeden ilgili mahkeme yaz ifllerince haz rlan p yaz lmakta ve yarg ç önüne sadece imza için götürülmektedir. Oysa A HS gere ince her yarg karar nda oldu u gibi tutuklamaya itiraz istemlerinin reddi hususlar nda da esasl incelemelerin yap lmas ve ayn do rultuda esasl gerekçelerin yaz lmas zorunlulu u bulunmaktad r. Yine CMK m.141 md ise koruma tedbirlerine ayk r l k halinde tazminattan söz edilmesine ve 143/2.maddesinde Devlet, ödedi i tazminattan dolay, koruma tedbiriyle ilgili olarak görevinin gereklerine ayk r hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanan kamu görevlilerine rücu eder denmesine ra men, hâkim ve savc lar bak m ndan uygulamada bu konuda bir rücu karar n n bulunmamas, belli oranda tutuklama konusunda keyfi davran fllar n önüne geçilmesini engelleyen bir anlay fla da ortam haz rlamaktad r. Bu aç klamalar do rultusunda bir üniversite rektörünün, her gün bir gazetede köflesinde yazan bir gazetecinin ya da bir akademisyenin ve ayn durumdaki di er insanlar m z n daha ne kadar yarg lanaca belli olmadan tutukluluk hallerinin devam na hem de gerekçesiz olarak karar vermek adil yarg lanma ilkesiyle ba daflt r labilir mi sorusunun yan t n duyarl kamuoyuna b rak yorum. STANBUL BAROSU BÜLTEN 1
4 GÜNCEL Anayasa De ifliklikleri Hukuk Devletine Darbe Niteli indedir stanbul Barosu Baflkan Av. Muammer Ayd n, siyasi iktidar n kendi anlay fl na uygun olarak haz rlad köklü Anayasa de iflikli ini öngören ve kamuoyuna yans t lan tasla n ortak akl n ürünü olmad n, Ben yapt m oldu anlay fl yla gerçeklefltirilmek istenen de iflikliklerin Yarg Ba ms zl ve Hukuk Devleti ilkelerini zedeleyece ini söyledi. 25 Mart 2010, Perflembe günü saat da stanbul Barosu Merkez Bina 7. Katta yap lan bas n toplant s nda Baflkan yard mc s Prof. Dr. Dr. Selçuk Demirbulak, Genel Sekreter Av. Hüseyin Özbek, Yönetim Kurulu Sayman Üyesi Av. Ufuk Özkap ve Yönetim Kurulu Üyeleri Av. Handan Do an, Av. Berrin Ad yaman, Av. Turgay Demirci ve Doç. Dr. Ümit Kocasakal da haz r bulundu. stanbul Barosu Baflkan Av. Muammer Ayd n n Yönetim Kurulu ad na bas na yapt aç klama flöyle: Bilindi i üzere siyasi ktidar taraf ndan KEND ANLAYIfiINA UYGUN köklü bir anayasa de iflikli i önerisi taslak halinde kamuoyuna yans t lm flt r. Yap lmak istenen bu anayasa de iflikli i; KUVVETLER AYRILI I ndan KUVVETLER B RL NE e gidifli sonuçlayacak, ba ms z olmas gereken yarg y, yasaman n ve yürütmenin, dolay s yla siyasal iktidarlar n denetimine ve güdümüne sokacak, bu aç dan da HUKUK DEVLET olma niteli ini ortadan kald racak bir yöntem ve içerik tafl maktad r. Bu yönüyle iktidar partisinin bu anayasa de iflikli i önerisinin ülkemizi YARGI BA IM- SIZLI I ve HUKUK DEVLET olma niteli i aç s ndan daha da geriye götürece i aç kt r. fiöyle ki: 1) Özellikle son iki y ld r yaflat lan süreçte Türkiye de toplumun kayg verici ölçüde kutuplaflmaya sürüklendi i gerçe i karfl s nda, B R TOPLUM SÖZLEfi- MES olan anayasa de iflikli i için gereken asgari uzlaflma ortam dahi bulunmamaktad r. 2) Türkiye de çok partili siyasal hayata geçildi inden bu yana, ola anüstü dönemler hariç, yap lan anayasa de iflikliklerinde öneriler, olmas gerekti i gibi partiler aras uzlaflma ile ortak teklif olarak verilmifl ve gene mecliste partilerin ortak deste i ile kabul edilmifltir. Oysa flimdi yap lmak istenen anayasa de iflikli ine iliflkin öneri, ANAYASAL GELENEKLER M ZE ve anayasan n TOPLUMSAL SÖZLEfiME olma niteli ine ayk r olarak sadece iktidar partisi taraf ndan haz rlanm flt r. 3)Bu flekilde bafllat lan sürecin, KATILIMCILIK ve ÇO ULCULUKTAN uzak olmas n n yan nda, di er siyasi partiler ve sivil toplum örgütlerine ve giderek ULUSUMUZA dayatmaya dönüfltü ü aç kt r. 4) Bu giriflimin, Türkiye de ola anüstü dönemler d fl nda LET fi M ÖZGÜRLÜ Ü, ÖZEL HAYATIN G ZL L ve AD L YARGILANMA HAKKI gibi en temel hak ve güvencelerin en a r ve sistematik biçimde ihlal edildi i bir iktidar döneminde ve bu iktidar partisi taraf ndan bafllat lm fl olmas kayg lar daha da art rmaktad r. Yap lmak istenen Anayasa de iflikli inin as l amac n n iktidar partisinin geçmiflteki anayasa ve hukuk d fl davran fllar ndan dolay hesap vermekten kurtulmak ve gelecekte de bu tür davran fllara zemin haz rlamak oldu u ortadad r. 5)Türkiye de yarg ya iliflkin; yurttafllar n adalete kolay ve çabuk ulaflmas n sa lamak ve YARGI BA IMSIZLI INI daha da güçlendirmek yönünde öncelikli ve zorunlu olarak yap lmas gereken köklü reformlara GEREKS N M varken, bunun görmezden gelinip, sadece HSYK ve ANAYASA MAHKEMES gibi yarg n n üst kurumlar nda yap sal de iflikli e gitmenin bir yarg reformu de il, yarg y denetim alt na almaya yönelik bir aldatmaca oldu u aç kça görülmektedir. 6) Siyasi iktidar n özellikle son y llarda yüksek yarg organlar na karfl YARGI BA IMSIZLI I, KUVVETLER AYRILI I ve HUKUK DEVLET ilkeleri ile ba daflmayan bir tav r içinde 2 STANBUL BAROSU BÜLTEN
5 oldu u, yarg y hedef gösterdi i ve bunun zaman zaman adeta sald r ya dönüfltü ü, buna maruz kalan yüksek yarg organlar n n s k s k iktidar partisince kuflat ld klar ndan yak nd klar ve Adalet Bakanl n n HSYK n n çal flmalar n engelledi i kamuoyunca endifleyle izlenmektedir. 7)Bu ortam ve koflullar alt nda, iktidar partisince dayat lan anayasa de iflikli inin amac n n, özü itibariyle, s k s k kendisine ayak ba olarak gördü ünü ifade etti i yüksek yarg organlar n n tasfiye edilerek, iktidara tabi bir yarg yaratmak oldu u ortadad r. 8)Bu yöntemle ve bu amaca yönelik olarak yap lmak istenen anayasa de iflikli i, KUVVETLER AYRILI I, YARGI BA IMSIZLI I ve Anayasan n 2. maddesindeki Cumhuriyetin de ifltirilemez ve de ifltirilmesi teklif dahi edilemez niteliklerinden olan HUKUK DEVLET LKES ile ba daflmamaktad r. Bu durumda bilinmelidir ki; yap lmak istenen bir anayasa de iflikli inden çok, Cumhuriyetin temel niteliklerini ortadan kald racak ve ülkeyi otoriter bir yönetim biçimine götürecek olan bir rejim de iflikli idir. SONUÇ OLARAK: KATILIMCI ve ÇO ULCU B R SÜREÇ Ç NDE GEL fimeyen, temel bir UZLAfiMAYA DAYAN- MAYAN ve bu nedenle M LL RADEY YANSIT- MAYAN böyle bir anayasa de iflikli inin ve bunun halkoylamas na sunulmas n n, özünde yöntem olarak 12 Eylül Anayasas n n haz rlanma ve kabul sürecinden hiçbir fark yoktur. Bu flekilde yap lmak istenen bir halkoylamas süreci; gerçek anlamda halk n görüflünün sorulmas de il, t pk 12 Eylül Anayasas gibi bir dayatma ve aldatmaca olacakt r. K saca siyasi iktidar ÖZGÜR- LÜKLER VE HAKLAR ÜLKES YARATMAK Ç N DE L iktidar n daha da güçlendirmek, YARGI ERK N VESAYET ALTINA ALMAK, ANT DE- MOKRAT K VE BASKICI B R DÜZEN KURMAK STED Ç N bu yönde de ifliklik yapmak istemektedir. Bu de iflikli in gerçekleflmesi durumunda ne ANAYASANIN RUHU ve ne de DE- GÜNCEL MOKRAS N N ad kalacakt r. Bu tehlikeli gidifle dur demek ve yap lmak istenenlerin karfl s nda olmak sa duyulu ve ülkesini seven her vatandafl n görevidir. Kamuoyuna sayg ile duyurulur. stanbul Barosu Baflkan Ayd n, bu arada bas n mensuplar n n yönelttikleri sorular da yan tlad. STANBUL BAROSU BÜLTEN 3
7 Kad n Haklar nda Olumlu Ayr mc l k Mutlaka Desteklenmelidir PANEL stanbul Barosu Kad n Haklar Merkezince düzenlenen Kad n Haklar nda Olumlu Ayr mc l k konulu panel, 5 Mart 2010 Cuma günü saat aras nda Orhan Apayd n Konferans Salonunda yap ld. stanbul Barosu Kad n Haklar Merkezi Sekreteri Av. Afet Gülen Köse nin sunumunu yapt panelin aç l fl nda konuflan stanbul Barosu Baflkan Av. Muammer Ayd n, Olumlu ayr mc l k, toplumdaki genel haklardan yararlanamayan gruplara, herkesin rahatça kullanabildi i baz haklar çeflitli sebeplerden dolay kullanamayabilece i için; onlar ancak baz özel birtak m haklara sahip olurlarsa ço unlukla gerçekten eflit olma flans n yakalayabilecekleri düflüncesiyle yap l r. Olumlu ayr mc l k fazladan bir hak de ildir. Sadece herkesle gerçek anlamda eflit olunabilmesinin garanti alt na al nmas d r dedi. Cinsiyet ba lam nda olumlu ayr mc l n n tarihsel geliflimi hakk nda bilgiler veren Ayd n, kad n n ifl hayat na girmesi, eflit e itim olanaklar sayesinde k z çocuklar n n okutulmas, kad n n ihtiyaçlar do rultusunda, mesaiye kalmamalar, daha az seyahat etmeleri, daha hafif ifllerde çal flmalar, çocuk ve aile ile ilgili durumlarda daha kolay izin alabilmeleri, çok riskli görevlerin kad n çal flanlara verilmemesi, uzun do um izinleri ve erken emeklilik hakk gibi baz düzenlemelerin yap ld n bildirdi. Sadece bir teoriden ibaret olan olumlu ayr mc l n pratik düzenlemelerle desteklenmesi gerekti ini vurgulayan Muammer Ayd n, ülkemizde k z çocuklar n n okula gönderilmemesi, kad nlar n istihdama kat lamamas, sosyal ve ekonomik özgürlüklerinin k s tl olmas dolay s yla kendilerini gelifltirme olanaklar n n az olmas kad nlar konusunda olumlu ayr mc l k uygulamalar n Türkiye'de de zorunlu k ld n n alt n çizdi. Paneli yöneten stanbul Barosu Kad n Haklar Merkezi Baflkan Av. Aydeniz Alisbah Tuskan, Türkiye de kad n haklar n n iç hukuk olmaktan ç karak uluslararas boyut kazand n, kad n haklar n koruyamayan Türkiye nin Avrupa nsan Haklar Mahkemesi taraf ndan cezaland r ld n, kad n istihdam aç s ndan da son 10 y lda gerileme yafland n bildirdi. stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medeni Hukuk Kürsüsü Ö retim Üyesi Prof. Dr. Saibe Oktay Özdemir, Türkiye nin CEDAW sözleflmesini imzalamas yla kad nlar için olumlu ayr mc l resmen tan d n söyledi. Eflitli in eflit durumda olanlar için söz konusu oldu unu, eflit durumda olmayanlar önce eflit duruma getirip ondan sonra eflitlikten söz edilmesi gerekti ini vurgulayan Özdemir, eflitlik için ifle yasalardan bafllanmas, e itim ve mesleki alanlarda, istihdamda olumlu ayr mc l klar n belirlenmesi, bundan sonra da toplumsal alg n n bu anlay fla getirilmesi gerekti ini bildirdi. Karar mekanizmalar nda Avrupa ülkelerinde bile eflitli in tam olarak sa lanamad n hat rlatan Özdemir, Avrupa Birli inin yay nlad pek çok yönergede bunun örneklerini gördüklerini ve AB yönergelerle üye devletlere çeflitli tavsiyelerde bulundu unu söyledi ye kadar kad n-erkek eflitli i konusunda hiçbir hak verilmedi inin alt n çizen Özdemir, 2002 den sonra AB ye üyelik sürecinde AB nin zoruyla baz hak düzenlemeleri yap ld n sözlerine ekledi. stanbul Teknik Üniversitesi Ö retim Üyesi Doç. Dr. Kadriye Bak rc da istihdamda olumlu ayr mc l k ve eflitlik kavram üzerinde durdu. Eflitli i, biçimsel eflitlik, maddi eflitlik ve f rsat eflitli i olarak s n fland ran Bak rc, Olumlu Eylem kavram n n kad n-erkek eflitli inin sa lanmas nda daha üst düzeyde bir kavram oldu unu, Olumlu Eylem in alt kavram olan olumlu ayr mc l n ise aradaki farkl l klar ortadan kald rmak için tan nan bir hak oldu unu söyledi. stihdam ve çal flma haklar n n güvence alt na al nd n uluslararas sözleflmeler ve LO kararlar yla ayr mc l ortadan kald rman n mümkün olmad n vurgulayan Bak rc, AB kararlar n n Türkçe çevirilerinde çok büyük yanl fll klar yap ld n, kararlar orijinalinden görmek gerekti ini bildirdi. Cumhuriyet Gazetesi Yazar fiükran Soner, dünyadaki kad n hareketlerinin emek kazan ml olarak geliflti ini, zay f n korunmas gerçe i ile eflitlik mücadelesinin bafllad n, kad n haklar nda örgütlülük temelinde yap lan mücadelelerle kazan mlar elde edildi ini söyledi. Cumhuriyetin getirdi i kazan mlarla Türkiye de kad n haklar konusunda ciddi bir y l al nd n, kad n-erkek eflitli inin bulunmad alanlarda olumlu ayr mc l kla ilgili düzenlemeler yap ld n belirten Soner, örne in kad nlara uygulanan fliddet karfl s nda kad n s nma evlerinin gelifltirildi ini, anca bunun yeterli olmad n, daha da gelifltirilmesi gerekti ini bildirdi. fiükran Soner, medya ça nda kad n kimli inin siyasi ç kar arac olarak kullan ld n, ABD, ngiltere, ran, Lübnan gibi ülkelerde bununu örneklerinin görüldü ünü, bu ikiyüzlü çirkin politikalar yüzünden dünyada yaflananlar n insan haklar na ayk r geliflti inin alt n çizdi. Soner sözlerini flöyle tamamlad : Kad n haklar nda olumlu ayr mc l mutlaka ideolojik bir temele oturtmal y z. Bir ülkede sigortal lar n ve sendikal lar n oran çok düflükse, örgütlülük zay fsa orada olumlu ayr mc l k taleplerinin fazla bir anlam yoktur. O nedenle travmay k rman n çok ciddi çal flmalar n yapmal y z. STANBUL BAROSU BÜLTEN 5
8 PANEL 86. Y l nda Tevhid-i Tedrisat stanbul Barosu Baflkanl nca düzenlenen 86. Y l nda Tevhid-i Tedrisat (Ö retim Birli i) konulu panel, 3 Mart 2010 Çarflamba günü saat da Orhan Apayd n Konferans Salonunda yap ld. Panelin aç l fl konuflmas n yapan stanbul Barosu Baflkan Av. Muammer Ayd n, Avrupa'n n yüzy lda çözmeye çal flt sorunlar, bizde Atatürk'ün derin öngörüsü ve azmiyle daha k sa sürede afl lm flt r ve 3 Mart 1924 tarihi bu süreçte Cumhuriyetimiz için bir dönüm noktas d r dedi. Türkiye Büyük Millet Meclisince 3 Mart 1924 de kabul edilen kanunla Hilafetin ilga edildi ini, fier iye, Evkaf ve Erkân Harbiye Vekâletlerinin kald r ld n ve Tevhid-i Tedrisat Kanununun kabul edildi ini belirten Ayd n, 3 Mart 1924 tarihinin Türk ayd nlanma devriminin mihenk tafl oldu unu vurgulad. üzerinden oynanan oyunlara dikkat çekerek, düz lise mezunlar na haks zl k olmamas için getirilen katsay uygulamas n n YÖK ün hukuku dolanarak adeta korsan yöntemlerle gidermeye çal flt n, stanbul Barosu nun baflvurusuyla Dan fltay n verdi i Yürütmenin durdurulmas ve tiraz ret kararlar n n bu anlamda Tevhidi Tedrisat Kanununa uygun oldu unu söyledi. Paneli yöneten stanbul Barosu Baflkan Yard mc s Prof. Dr. Dr. Av. Selçuk Demirbulak, bilim ve dinin dünyay farkl alg lad n, Bat daki ayd nlanma ça n n kayna olan Rönesans bizde yaflanmad için zorunlu olarak cumhuriyetin ilan ndan sonra h zland r lm fl biçimde yaflanmak durumunda kal nd n, akl n egemenli inin sa lanabilmesi için befleri iradenin ilahi iradenin ipote inden kurtar ld n söyledi. Tevhid-i Tedrisat (Ö retim Birli i) yasas n n kabulünün 86. Y l nedeniyle düzenlenen panelde ilk sözü Maltepe Üniversitesi E itim Fakültesi Ö retim Üyesi Prof. Dr. Ayla Oktay ald. Konuflmas n power point sunumuyla destekleyen Oktay, Türkiye deki e itim sisteminin tarihsel geliflimini anlatt. Tevhidi Tedrisat Kanununun e itim kurumlar aras nda bir bütünlük sa lamay amaçlad n, TBMM de Hilafetin ilgas na iliflkin yasan n büyük tart flmalara yol açmas na ra men Tevhid-i Tedrisat kanununun hiç tart fl lmadan kabul edildi ini söyledi. Sorunlar n çözümü konusunda ise Prof. Dr. Ayla Oktay flu önerilerde bulundu: E itime yat r m artt r lmal d r. F rsat eflitli i sa lanmal d r. Paras z okul öncesi e itime bafllanmal d r. Toplumsal kalk nmaya destek amac yla okullar millet mektepleri haline getirilmeli, donan ml ö retmenler yetifltirilmeli ve yaflam boyu e itim teflvik edilmelidir. stanbul Barosu Genel Sekreteri Av. Hüseyin Özbek, ö retim birli i yasas yla ilgili geliflmeleri özetledi i konuflmas nda, ba ms zl k savafl sonras Cumhuriyetin kuruldu u y llarda Osmanl mparatorlu- unun imaj n n saltanat n kald r lmas n kolaylaflt rd n ve bunun devrim sürecinin zorunlu sonucu oldu unu söyledi. Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile ö retimde iki bafll l a son verildi ini, ümmet yerine ulus, kul yerine bireyin getirildi ini belirten Muammer Ayd n, bu e itim sistemiyle bilgisizlik ve cehalet ortadan kald r larak e itimde birli i esas alan ulusal ve laik bir e itime geçiflin sa land n bildirdi. Ne ac d r ki, günümüzde e itim birli i yasas ndan ödünler verildi ini görmekteyiz diyen Ayd n, mam Hatip Liselerinin Ö retim birli i sa lanarak e itimin milli, bilime dayal ve laik olmas n n sa land n vurgulayan Oktay, ancak Türk milli e itiminin farkl sorunlar n henüz aflamad n, bu sorunlar n bafl nda, kaynak sorunu, bölgeler aras farkl l klar, okullardaki donan m farkl l klar, yetiflkinlerin okuryazarl, fiziksel donan m ve k zlar n e itimi gibi konular n geldi ini anlatt. Cumhuriyetin yeni insan tipine ihtiyaç duydu unu, soran sorgulayan bir insan tipinin yarat lmas için arka arkaya devrimci yasalar n ç kar ld n hat rlatan Özbek, cumhuriyetin ça dafl dünyada ancak ça dafl insan tipiyle tutunabilece i öngörülerek, insan flekillendirebilen, biçimlendirebilen bir e itim sisteminin hayata geçirildi ini bildirdi. 6 STANBUL BAROSU BÜLTEN
9 Aradan 86 y l geçtikten sonra bugün gelinen noktada e itim sistemindeki yozlaflt rmalar sonucu cumhuriyet karfl tlar n n güçlendi ini ve cumhuriyet de erlerinin afl nd r ld n ve cumhuriyet projesinin zaafa u rat ld n belirten Özbek, flöyle konufltu: E er bir ülkede ekonomi kontrolden ç km flsa, küresel güçler o ülkede kendi düzenlerini oluflturmaya çal flacaklard r. Sömürge ekonomisini size dayatacaklard r. E er bir ülkede ekonomi sizin de ilse hukuk da sizin hukukunuz de ildir. Küresel güç kendi hukukunu dayatacakt r. Bu anayasa de iflmeli sivil anayasa yap lmal diyecektir. D fliflleri Eski Bakan, Ankara Üniversitesi Emekli Ö retim Üyesi Prof. Dr. Mümtaz Soysal, 1961 ve 1982 Anayasalar nda baflta Tevhid-i Tedrisat Yasas olmak üzere 8 yasadan oluflan Devrim Yasalar n n korundu unu, anayasan n 174. Maddesinde yer alan bu yasalarla ilgili yorum yasa getirildi ini ve devrim kanunlar n n anayasan n da üstünde say ld n söyledi. 86 y ll k sürecin 20 y l n n ileriye dönük devrimlerle geçti ini, daha sonra karfl devrim hareketlerinin bafllad n belirten Soysal, bir devrimin mutlaka karfl devrimi do uraca n n fark nda olan Mustafa Kemal in bu diyalekti in yaflanaca n bilerek e itim devriminin savaflç lar n yetifltirmeye büyük önem verdi ini bildirdi. döneminde Almanya da Hitler, talya da Musolini, spanya da Franko, Portekiz de Salazar gibi diktatörlerin bulundu unu bildirdi. Mustafa Kemal in özgür düflünceli bir toplum idealini gerçeklefltirmeye çal fl rken emperyalistlerin fieyh Sait isyan benzeri engeller koymaya bafllad n, Mustafa Kemal in faflizmi reddetti ini belirten Ifl kl, emperyalizmin topraklar m za t rnaklar n sokmas ndan sonra yeni bir ortaça dönemi yafland n savundu. Emekli Ö retim Üyesi Dr. Niyazi Altunya ise Tevhid-i Tedrisat kanununun alt nda insan akl n n özgürlefltirilmesinin yatt n söyledi. Tevhid-i Tedrisat kanunundan önceki geliflmeler hakk nda bilgi veren Altunya, kurtulufl savafl devam ederken Atatürk ün 15 Temmuz 1921 de Ankara da Maarif Kongresi ni toplad n ve Milli Maarif in temellerinin bu toplant da at ld n bildirdi. PANEL Bir millet, savafl meydanlar nda ne kadar parlak zaferler elde ederse etsin, o zaferlerin yaflayacak sonuçlar vermesi ancak irfan ordusuyla kaimdir. E itim birli idir ki, bir milleti ya özgür, ba ms z, flanl, yüksek bir topluluk halinde yaflat r; ya da esaret ve sefalete terk eder. Atatürk Bugün durumun kritik hale geldi ini, katsay, türban, imam hatip gibi konular n bu nedenle ortaya ç kt n kaydeden Soysal, Biz bugün öyle fleyler savunuyoruz ki, pek özgürlükçü de il. Onlar n bak fl aç s na göre yasaklar savunuyoruz. Ço unluk iradesi milli irade olamaz. Ço unluk bile az nl k sayesinde oluflur dedi. TÜMÖD Genel Baflkan Prof. Dr. Alpaslan Ifl kl, Atatürk ün ça n n en önemli demokratik yönetimini kurdu unu, onun Altunya, daha sonra Muallimler Cemiyeti nin kuruldu unu, Mustafa Kemal in bu cemiyetin baflkanl na seçildi ini ve Cemiyetin çok önemli bir bildiri yay nlad n, bu bildiride, akla ve bilime dayal bir e itim sisteminin dile getirildi ini vurgulad. Altunya, Tevhid-i Tedrisat kanunu ile iste e ba l din e itimi getirildi ini, ibadet dilinin Türkçelefltirilmesi çal flmalar n n yap ld n, ö retim birli i sisteminde yap lan yozlaflt rmalarla bugün gelinen noktan n çok da iç aç c olmad n sözlerine ekledi. Soru ve cevap bölümünden sonra panel sona erdi. stanbul Barosu Baflkan Yard mc s Prof. Dr. Dr. Av. Selçuk Demirbulak, panelistlere birer Teflekkür Belgesi sundu. STANBUL BAROSU BÜLTEN 7
10 PANEL Çevre ve Kent Hukuku Aç s ndan Üçüncü Köprü Olay n n rdelenmesi stanbul Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonunca düzenlenen Çevre ve Kent Hukuku Aç s ndan 3. Köprü konulu panel, 6 Mart 2010 Cumartesi günü saat aras nda Orhan Apayd n Konferans Salonunda yap ld. Sunumunu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu Üyesi Av. Alev Tuna n n yapt panelin aç l fl nda konuflan stanbul Barosu Baflkan Av. Muammer Ayd n, trafi in yükünü hafifletmek amac yla yap lan iki bo az köprüsünün sorunu çözmedi ini, bunun yanl fl bir bak fl aç s oldu unu, iki köprünün bo azdan geçen tafl t say s n 30 kat art r rken yolcu say s n dört kat bile art ramad n söyledi. 1950li y llardan bafllayarak demiryolu tafl mac l ikinci plana itildi ini, karayolu politikalar na öncelik tan narak ülkemizin do al güzellik ve varl klar n n adeta hiçe say ld n belirten Ayd n, bu politikalar n hem sosyal hem de ekonomik aç dan büyük tahribatlara yol açt n, neredeyse elli y ldan bu yana Bo aza yap lacak köprülerin sürekli tart flma konusu oldu unu bildirdi. stanbul un art k eskisi gibi edebiyata konu olamad n, do al renklerini yitirdi ini, kentleflme aç s ndan da alabildi ine yozlaflt n n alt n çizen Muammer Ayd n, stanbul Üniversitesi Orman Fakültesinin haz rlad bir rapora genifl yer verdi i konuflmas nda flöyle dedi: Trafi i yaln zca karayolu projeleri ile çözmeye çal flmak dünya ulafl m kültüründen uzak, ancak s bir bak fl aç s n n ürünü olabilir. stanbul bugün için dünyan n önde gelen metropollerinden biridir. Ancak gelgelelim öngörüsüz yöneticilerimizin siyasi çekiflmelere kurban 8 İSTANBUL BAROSU BÜLTENİ etti i metrosu eksik olan bir metropoldür. stanbul'un efl de erindeki dünya flehirlerine bakt m zda o flehirlerin yer altlar adeta ayr bir dünyay yans tmakta ve yayg n metro sistemleriyle ulafl mlar n sorunsuz bir biçimde sürdürmektedirler. Yeni yap lacak köprünün de insanlar için de il araçlar için tasarland n, yolcu say s nda önemli bir art fl olmayaca n belirten Ayd n, 3. Köprüyle bir türlü kesinleflmeyen güzergâhlar n spekülatörlerin ifline yarad n, 3.köprünün yap m halinde çevre ve ba lant yollar ile büyük bir ormanl k alan n ve bir o kadar da tar m alan n n yok olma tehlikesiyle karfl karfl ya kalaca n, ayr ca 3. köprünün, büyük sorun yaflad m z su konusunda hayati öneme sahip su havzalar n n da yok olmas na neden olaca n bildirdi. stanbul için rayl sistem a rl kl, deniz yolunu etkin biçimde kullanan ve otobüslerle desteklenen bir toplu tafl ma sisteminin oluflturulmas n n kaç n lmaz oldu unu savunan Muammer Ayd n, konuflmas n flöyle tamamlad : Bu anlamda MARMARAY benzeri bo az tüp geçiflli ulafl m çözümlerine öncelik verilmelidir. Ulaflt rma Bakanl, Karayolu Bakanl görünümünden kendini ar nd rmal ve halk m z n yarar na olacak çözümler üzerinde ivedilikle çal flmal d r. Aksi takdirde flimdiden ba lant yollar n n yap m ile yok olmaya bafllayan kuzey ormanlar m z tamamen kaybedilecek, ba lant yollar üzerinde projeleri haz rlanm fl flekilde bekleyen çok say da büyük al flverifl merkezinin yap m ile özellikle Beykoz ve Sar yer'deki esnaflar m z n dükkânlar na kilit vurulmas gündeme gelecek, kirlilik, gürültü ve kargaflan n önü al namayarak stanbul yaflan labilir bir kent olmaktan h zla uzaklaflacakt r. Paneli yöneten stanbul Barosu Baflkan Yard mc s Prof. Dr. Dr. Selçuk Demirbulak, 780 bin kilometrekarelik Türkiye de kilometrekarelik bir alan üzerine oturan ve 39 ilçeden oluflan stanbul kentinin, 72 milyon 562 bin olan nüfusumuzun %17 sini, yani 12 milyon 312 bin nüfusu bar nd ran bir megapol oldu unu söyledi. Türkiye de 1950 lerde bafllayan iç göç sonucu kentlerde, özellikle iki büyük kentte nüfus yo unlaflmas oluflturdu unu,bu anlamda da bir demagojik kentleflmenin ortaya ç kt n kaydeden Demirbulak, 1950 li y llarda kent Anadolu yakas nda Bostanc 'da, Avrupa yakas nda da Mecidiyeköy de biterdi. Mezarl klar uç noktalard ve nüfus da 800 bin kadard dedi Birinci köprü ve ikinci köprülerin demagojik yat r m oldu unu, 1/100 binlik planda olmayan üçüncü köprünün de demagojik bir yat r m olarak karfl m za ç kt n savunan Demirbulak, 3.köprü güzergah n n bilindi ini, hukuken de çeflitli ihtilaflar n ç kt arazilerin bir, bir buçuk y l içinde çok h zl bir biçimde el de ifltirdi ini, yürütmenin Kurtköy, Akf rat, Çavuflbafl nda ki örnekleri görülen rant olay n, yasa d fl olarak yandafllar n n ç kar na sundu unu bildirdi. stanbul Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu Baflkan Yard mc s Av. Necati Y ld r m, Türkiye de yaflanan kentleflme olgusunu özetledi i konuflmas nda, yasalar n h zl ve çarp k kentleflmenin gerisinde kald n, mar Yasas n n uygulanamaz hale geldi ini söyledi. Y ld r m, Trakya ve Marmara bölgesini içine alan genifl bir bölgesel planlamay öngördüklerini, sanayi yat r mlar n n bu bölgenin d fl na ç kar lmas n istediklerini, bu çerçevede 3.köprü yat r m n n hiçbir bilimsel temele dayanmad n ve bunun tamamen kiflisel bir tercih oldu unu bildirdi.
11 PANEL Orman Mühendisleri Odas stanbul fiubesi Baflkan Besim Sertok, power point destekli konuflmas nda, Çevre Düzeni Plan na göre üçüncü köprü ve çevre yollar na ihtiyaç bulunmad n n belirtildi i, An tlar Yüksek Kurulu nun ise Sar yer ve Beykoz u S T bölgesi ilan etti ini ve üçüncü köprünün öngörülmedi ini bildirdi. stanbul gibi plans z büyüyen bir kentte trafik sorununu çözmenin mümkün olmad n belirten Sertok, flöyle konufltu: Tar m ve hayvanc l çökertirseniz, insanlar doydu u yerde b rakmazsan z, göçü önleyemezseniz, meralar, ormanlar, su havzalar n düflünmezseniz sorunu çözemezsiniz. Yeni köprüler yapmak demek, sorunu daha çetrefil hale getirmek demektir. stanbul Barosu Genel Sekreteri Av. Hüseyin Özbek, kentleflme ve çevre konular na hukuk, çevre ve siyaset aç s ndan de erlendirmelerde bulundu. Do aya, çevreye, tarihi mirasa karfl sorumlulu umuzun bulundu una dikkat çeken Özbek, stanbul da son zamanlarda görülen tarihi mirasa sayg s zca yap lan sald r lardan örnekler verdi. Bir zamanlar n yerel yöneticilerinin flimdi ülkeyi yönetmeye çal flt klar n, yerel yönetimlerde yapt klar n ülkesel çapta gerçeklefltirmeye çal flt klar n n alt n çizen Özbek, Mecliste kavga ediyorlar ama paylafl m konusunda yerel mecliste hemen anlafl yorlar. çerdeki soygunculara karfl da savafl vermek gerekiyor. Tarihi mirasa sayg y ve do aya karfl duyarl olmay egemen k lmal y z dedi. Bo aziçi Üniversitesi Ö retim Üyesi Prof. Dr. Semih Tezcan, powerpoint destekli konuflmas nda stanbul un trafik sorununu say sal olarak ele ald. stanbul un trafik sorununun ancak metro ve tüp geçitlerle çözülebilece ini dikkat çeken Tezcan, metro konusunda 120 y l geri kald m z, bu aç kapatman n mümkün oldu unu, bunun için de köstebek gibi yerin alt na girmek gerekti ini söyledi. stanbul a göçün eski h z nda olmasa bile devam etti ini, göçü cayd r c önlemlerin hala al nmad n, araba ve lastik sat c lar n n karayolu trafi inde etkin olduklar n belirten Tezcan, Türkiye de araba sahipli inin %16 ile en dünyada yüksek orana sahip oldu unu, araç kadar yolcular n düflünülmedi ini, dünyan n önde gelen bir kenti olan stanbul un metro aç s ndan 40. S rada bulundu unu anlatt. Tezcan, bir seferde bin kifli tafl yan bir metronun yolcular n n 250 otobüs ve 560 otomobille ancak tafl nabilece ini, daha pek çok avantaj yla birlikte metronun, karayolu tafl mac l na tercih edilmesinin akl n gere i oldu unu oldu unu savundu. Tezcan, üçüncü köprü yerine Sö ütlüçeflme 4. Levent aras na yap lacak BO AZRAY tüp geçidinin ak lc bir çözüm olaca n sözlerine ekledi. TEMA Vakf Hukuk Dan flman Av. Ömer Aykul, konuya ekolojik hukuk mant yla yaklaflt. Dünyan n art k sürdürülebilir kalk nma dönemini aflt n, sürdürülebilir yaflam sürecine geçti ini belirten Aykul, her fleyde kamu yarar n gözetmek ve bunu savunmak gerekti ini söyledi. Belediye Baflkanl s ras nda Üçüncü köprü cinayettir diyen Baflbakan n, üçüncü köprüyü gerçeklefltirmek istemesini tutars zl k olarak niteleyen Aykul, Türkiye deki ormanlar n %90 do al ormanlard r. Kuzey ormanlar ise stanbul için çok önemlidir. Yol ve köprü yap m nedeniyle Beykoz ve Belgrat ormanlar nda, Terkos ve Ömerli bölgesinde pek çok endemik bitki yok olacakt r. Adapazar, Tekirda ve K rklareli bölgesinde de ciddi tahribatlar görülecektir. Yap lacak otoyollar, do al etkileflimi ve fauna geçifllerine izin vermeyecektir dedi. Bütün bunlarla mücadele için anayasam z n ilgili maddeleri, uluslararas sözleflmeler ve mahkeme kararlar ile yine anayasan n 90.maddesi gibi hukuksal dayanaklar n bulundu unu hat rlatan Aykul, üçüncü köprünün ça dafl kent hukuku ile ba daflmad n, üçüncü köprünün üstün kamu yarar anlay fl na da ayk r bulundu unu sözlerine ekledi. STANBUL BAROSU BÜLTEN 9
12 PANEL Uygulamada Hukuk Felsefesi ve Eti in Önemi stanbul Barosu Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Komisyonunca düzenlenen Uygulamada Hukuk Felsefesi ve Eti in Önemi konulu panel 09 Mart 2010 Sal günü saat da Orhan Apayd n Konferans Salonunda yap ld. stanbul Barosu Baflkan Av. Muammer Ayd n, panelin aç l fl nda yapt konuflmada, "Hak" ve "Adalet" kavramlar n çözümleyen, çeflitli hukuk sistemlerinin irdelemesini, çözümlemesini ve elefltirisini yapan, hukukun özünü, otoritesini, toplumdaki rol ve ifllevini görüp göstermeye çal flan tutumuyla olgusal oldu una inan lan bir zeminde hareket eden "hukuk felsefesi", ayn zamanda tüm tekil hukuklar n, hukuk düzenlerinin üzerinde evrensel hukuk normlar arayan tutumuyla amaçsal kal r dedi. Ayd n, Pozitif hukukun evrensel kurallar n n tüm insanlar için ortak bir üst hukuk gelifltirmeyi amaçlad n, Hukuk felsefesinin ise evrensel temel kural ve normlara dayal olarak eflitlik, özgürlük, hak ve adalet kavramlar n tan mlamaya çal flt n bildirdi. Hukuk felsefesinin en temel öncüllerini ahlak felsefesinden ald n, bir hukuk normunun her fleyden önce ahlaksall k tafl d n belirten Muammer Ayd n, ünlü düflünür Kant n da sadece hukuktan de il hukuk eti inden söz etti ini kaydetti. Muammer Ayd n konuflmas n flöyle sürdürdü: Baro baflkan s fat mla, baromuzda ruhsat alan meslektafllar ma yapt m konuflmalarda ve sohbetlerde onlara alt n çizerek 10 STANBUL BAROSU BÜLTEN söyledi im bir husus var: Lütfen elinizde bulunan dava ya da dosyan n alt nda duran "insan " görünüz ve onun sizden beklentilerini göz ard etmeyiniz. Çünkü elinizdeki dosyan n insani boyutunu öteledi iniz zaman, yapt n z ifl rutine girecek ve gerekli özeni göstermemifl olacaks n z. Bunu söylememdeki amaç, bir etik gereklili in sonucudur. Hukukta eti e vurgu yapmak da hukuk felsefesinin alan ndad r. Ahlak felsefesi en üst düzeyde ve de duyarl l kla dava ve dosyalara uyguland sürece hukuka, felsefenin sorgulay c ve do ru yolu bulmay amaçlayan aç l mlar yön vermeye bafllayacakt r. Bu nedenle hukuk, etik ve hukuk felsefesini genç kuflaklara anlatmak yolunda gerek üniversitelere gerekse de Barolara büyük görevler düflmektedir. stanbul Barosu Baflkan Ayd n, hukuk felsefesine verdikleri önemin salt Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Komisyonu nu kurmakla kalmad n, Arkiv çal flmalar içinde de yer ald klar n, Arkiv serisinden 19, 20, 21 ve 22. Kitaplar n yak nda baromuz yay nlar aras nda yay nlanaca n, Eylül ay nda büyük bir Sempozyum düzenleyeceklerini sözlerine ekledi. Oturumu yöneten stanbul Barosu Baflkan Yard mc s Prof. Dr. Dr. Selçuk Demirbulak, 59. Hukuk Fakültesinin Gaziantep de aç ld n, hukuk fakültelerinin görevinin sadece hukukçu yetifltirmek de il, onun da ötesinde hukukflinas hukuk teknokratlar yetifltirmek olmas gerekti ini söyledi. Demirbulak flöyle devam etti: Medya muhabiri sokaktaki insana görüfllerini almak için mikrofonu uzatt zaman sokaktaki insan, gündemdeki hukuki sorunlar maddi hukuka ayk r yorumlayanlar n da hukukçu oldu unu söylüyor. Do ru hukukçu ama hukukflinas de il. Bütün bunlar düflündü ümüz zaman stanbul Barosunun katsay konusundaki srar n çok daha iyi alg lamak, özümsemek mümkün. Zira bilimlerin anas olan felsefeyi tahsil etmemifl, sosyolojiden bihaber insanlar n hukukçu olmalar, sonunda onulmaz yaralara yol aç yor. stanbul Barosu Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Komisyonunun yapt her toplant adeta bir brain storm denilen beyin f rt nas biçiminde cereyan eder. Deneyimli, mesleki birikimi had safhada olan, felsefi birikimi had safhada olan üstatlardan kuruludur. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Ana Bilim Dal Baflkan Prof. Dr. Hayrettin Ökçesiz, Dünyada hukuk felsefesi ve sosyolojisine önem veren stanbul Barosundan baflka bir baro bulundu unu sanm yorum. Nedeni baflka ülkelerde üniversiteler bu görevi lay k yla yap yorlard r ve barolara böyle bir görev düflmüyor. Üniversiteler bizde bu görevi yapmazlar, hukuk felsefesini duyduklar nda istihza ile karfl larlar. Bu yüzden stanbul Barosu na teflekkür borcum var dedi. Ökçesiz, stanbul Barosu ile birlikte düzenledikleri Sempozyum u Eylül ay nda gerçeklefltireceklerini, 5 gün sürecek Sempozyumda 200 kadar bildirinin sunulaca n ve 300 kat l mc taraf ndan da bildirilerin tart fl laca n söyledi. Ökçesiz, iki y lda bir düzenlenen Sempozyum bildirilerinin kitap haline de getirildi ini bildirdi. Ökçesiz, daha sonra Serbest Hukuk Okulu konulu bilimsel bildirisini sundu. stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi, Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Bölümü Ö retim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Sevtap Metin, Hukuk felsefesinin teorik ve pratik önemi konulu bir bildiri sundu. AB ye uyum süreci içersinde üniversiteler aras nda uyumu sa lamak aç s ndan Bologna kriterleri getirildi ini belirten Metin, bu kriterlerle de müfredatta yeniden bir yap lanmaya gidildi ini, baz derslerin bizatihi kendisinin ya da saatinin ortadan kald r lmas na yol açt n, Roma Hukukundan sonra Hukuk Felsefesi dersinin de ana bilim dal olmaktan ç kar lmas na iliflkin Fakülteye bir yaz geldi ini, sehven geldi i belirtilen bu yaz ile nab z yoklamas yap lmad na inanmak istedi ini bildirdi. Metin konuflmas nda Hukuk felsefesi nedir, önemi nedir, müfredatta niye olmal d r sorular n n yan tlar n anlatt. Hukuk felsefesinin bize bir dünya görüflü oluflturmas n n ötesinde pratik yararlar n n da bulundu unu belirten Metin, hukuk mant n n hukuk felsefesinin bir uzant s oldu unu, de erlendirmelerin hukuk-ahlak çerçevesi içinde yap lmas gerekti ini vurgulad.
13 PANEL Sevtap Metin, konuflmas nda insan hayat n n kutsall, ötenazi hakk ndaki hukuksal yorumlar, toplumsal zenginli in yeniden da t lmas, bio-t p sözleflmesi, Kant n insan onuru kavram ve insan n araçsallaflt r lmamas konular nda ayr nt l bilgi ve örnekler verdi. Metin, yaz l hukuk kurallar tüketildi inde, eflitlik, özgürlük, ahde vefa, do al yarg ç ilkesi, iyi niyet gibi hususlar n devreye girdi ini sözlerine ekledi. stanbul Barosu Hukuk Felsefesi ve Sosyolojisi Komisyonu Baflkan Av. Muazzez Çörtelek, "Hukuk, insanlar n daha insanca yaflamas n n zeminini düzenleyen, amac na uygun gelifliminin sa lanarak uygulanmas durumunda ise, bu amac gerçeklefltirebilecek olan insana dair bir baflar olarak nitelendirebilir dedi. Günümüzde hukukun ilkelerine iliflkin tart flmalarda ilkenin niteli inden daha çok onun evrensel olup olmamas n n arand n, evrensel hukukun parças say lan hukuk ilkesinin daha farkl bir de er ve kabul gördü ünü belirten Çörtelek, bu konunun hukukçular kadar felsefecilerin de inceleme konusu oldu unu, evrensel normlara uygunluk niteli ini elde eden geçerlili in, do rulu un, adaletin yerini ald n, bir baflka deyiflle, herkes taraf ndan her yerde kabul görüyorsa o halde do rudur, sonucuna var ld n söyledi. Konuflmas nda yarg reformuna iliflkin de erlendirmelerde de bulunan Çörtelek, Reform kavram n n sadece üst yarg organlar ile bir iki tane kurulda yap lacak de ifliklere indirgenmifl olmas, hiçbir aç dan de ilse bile kavramlar aç s ndan dehflet verici bir durumdur. Siyasi iradenin demiyorum, "Yöneten radenin" hukuk kavram ile buluflmas ve do ru kavramlar üzerinden seslenmesi zorunludur. Ancak gerçek hukukçular, hukukun haysiyetine yarafl r bir dünyaya götüren hiçbir kestirme yolun olmad n, gerekli ve zorunlu olan n do ru uygulamay yaflama geçirmektir dedi. Panelin soru-cevap bölümünde konuflan Prof. Dr. Hayrettin Ökçesiz, bugün ülkemizde yarg ya dayat lan post demokratik söylemlerin içinin bofl oldu unu, asl nda yarg n n kuflatmas ndan söz etmenin mümkün bulundu unu belirterek flöyle dedi: Yarg ç bu kuflatmay her halde özgürlük ve sorumluluk içersinde bilerek, anlayarak, hissederek bu kuflatmay yapmak zorunda. Yarg ca biz bu güveni göstermek zorunday z. Yasama ve yürütme yarg denetimine tabidir. Bu kuflatmaya denetim denir. Yarg denetlemeyecek de ne ifl yapacak? Kamu hukuku- özel hukuk ayr m n ortadan kald rmak için üniversitelerden bölümleri kald rd klar n, YÖK ün yeni tasarruflar ndan birinin de Roma Hukukunu Ana Bilim Dal statüsünden ç kard n kaydeden Ökçesiz, flöyle devam etti: Evet, Bat da öyledir, do ru. Bizdeki Roma Hukukunun kavran fl, buradaki tafl d anlamla oradaki Roma Hukukunun tafl d anlam çok farkl d r. Orda sonuçlard r bizim gördü ümüz. Bizde ise Roma Hukuku ile yeni bir hukuk düflüncesini, yeni bir hukuk felsefesini, o düflünceyi, felsefeyi hiç yaflamam fl topluma tan tmaya çal fl yoruz. Yeni hukukumuzu temellendirmeye çal fl yoruz. Bir hukuk devrimiyle biz buraday z. Bu bir devrimdir ve bu devrimi temellendirmek zorundas n z. Siz temellendirilmesi gereken bir bilgiyi, hukuk tarihinin detay kabul ederek bir kenara att n z zaman, bu devrimi özünde yok edersiniz. Bu do rudan fler i hukukun hukuk mant na gider. Bu fleriat hukukudur. Do ru iflleri yanl fl yapman n çok rafine bir strateji oldu unu belirten Prof. Dr. Ökçesiz, AB üyeli i, Demokratik Aç l m gibi politikalar do ru olmas na ra men hükümetin kendi menfaatini düflünerek bilerek yanl fl yapt n, bunun çok önemli oldu unu, buna karfl ç kman n ve panzehirini bulman n yolunu bulmak gerekti ini söyledi. Demokratik meflruiyet konusuna da de inen Prof. Dr. Ökçesiz, sözlerini flöyle tamamlad : TBMM üçte bir üye say s yla toplan yor ve dörtte bir oyla yasa ç k yor. Yani 186 kifli ile toplant y aç yorsunuz 130 küsur oyla yasa yap yorsunuz. Bu demokratik yasama de ildir. Yüzde 10 luk barajl seçim yasas na göre de seçmenlerin oyunun %30 unu alan bir parti iktidar oluyor, parlamento say s n n üçte biriyle toplan yor, dörtte biriyle de yasa ç kar l yor. Hatta daha ileri giderek, yasama s ras nda itiraz olmazsa, Meclisi yöneten Baflkanvekili say m da yapm yor ve kifliyle gece yar lar yasa ç kar l yor. Suyunun suyunun suyuyla siz yasa yap yorsunuz. Milli iradenin 16 da birinin oyuyla yasa yap yorsunuz. Demek ki bizim yasama tekni imiz demokratik de ilse, siz demokratik olmayan yollarla yapt n z yasalarla pozitif hukuku yabanc laflt r yorsan z, özünden uzaklaflt r yorsan z, bir de bunun üzerine yarg çlar da biz seçelim diyorsan z, nereye varmak istiyorsunuz? Hukuku çözüyorsunuz, tahrip ediyorsunuz, aç kças üzerine kezzap döküyorsunuz. Ne hukuk yaflayan hukuk oluyor, ne de yarg ç vicdan yla hüküm verecek cesarette, yetenekte ve istekte oluyor. Yüksek yarg ya üye seçecek milletvekillerinin de nas l seçildiklerini biz biliyoruz. Nerede demokratik meflruiyet? STANBUL BAROSU BÜLTEN 11
14 PANEL Banka Kredi Kartlar nda Tart flma Bitmiyor stanbul Barosu Tüketici Haklar ve Rekabet Hukuku Merkezi nce düzenlenen Banka Kredi Kartlar ve Güncel Sorunlar konulu panel 19 Mart 2010 Cuma günü saat aras nda Orhan Apayd n Konferans Salonunda yap ld. Panelin aç l fl konuflmas n yapan stanbul Barosu Baflkan Av. Muammer Ayd n, bir alanda sürekli yasalar ç kar lmak zorunda kal n yor, sürekli af tart flmalar yap l yorsa o alanda ciddi bir sorun ve de yanl fl giden bir fleylerin bulundu unu söyledi. Ayd n konuflmas n flöyle sürdürdü: "Bizim insan m z kredi kart kullanmas n bilmiyor, bizim tüketicimiz bilinçsiz" diyerek hiç kimse ve hiçbir kurum sorumluluktan kurtulamaz. nsanlar kredi kartlar yla taksitli al fl verifl yaparken bilinçli oluyorlar da geri ödeme s k nt s yaflad klar s rada m bilinçsiz duruma düflüyorlar. Sonuçta övünç kayna olarak önümüze konulan kredi kart ile yap lan milyar dolarl k al fl verifl tutarlar n gerçeklefltirenler de "bilinçsizlikle" suçlanan ayn tüketicilerdir. Her y l af yasas ya da düzenlemelere gitmek yerine sorunu esasl çözüme ba layacak yol ve yöntemler gelifltirilmesi kaç n lmazd r diye düflünüyorum. Kredi kartlar n n ülkemizde hem bilinçsiz tüketim hem ekonomik güçlükler ve hem de daha önemlisi bankalar n yanl fl pazarlama stratejileri yüzünden ne yaz k ki toplumda sürekli bir kanayan yara olma özelli inden kendini kurtaramad n belirten Ayd n, özellikle kriz dönemlerinde bireylerin, yaflam n ve ekonomik iliflkilerini sürdürebilmek için Banka veya Kredi Kart kullan m na mecbur b rak ld n, bu kartlar n sa lad taksit olanaklar n n halk m z savruk tüketime teflvik etti ini ve sonuç olarak evlere gelen icra ödeme 12 STANBUL BAROSU BÜLTEN emirleriyle de bir dram yafland n bildirdi. Bankada hesab bile olmayan bir tüketicinin gelir gider dengesini ayarlayamay nca geri ödemede sorunlar yafland n, di er ülkelerde oldu u gibi ülkemizde de a rl kl biçimde kredi kartlar n n bir banka hesab yla ba lant l olmaks z n kullan lmamas gerekti ini vurgulayan Muammer Ayd n flöyle konufltu: Geliflmifl ülkelerdeki insanlar kriz dönemlerinde kredi kartlar n art k kullanmamakta bunun yerine banka hesaplar n n ba l oldu u kredi özelliksiz banka kartlar n ödeme arac olarak kullan p ay sonunda sürpriz ekstrelerle karfl laflma riskini s f rlamaktad rlar. Ülkemizde de bunun yayg nlaflt r lmas ve bankalarca kredi kart na tan nan kimi ayr cal klar n banka kartlar na da tan nmas durumunda insanlar kredi kart yerine banka kartlar na yönelecek böylece hem bankalar hem de tüketiciler bu ifllemlerden risk almadan kazançl ç kabileceklerdir. Paneli yöneten stanbul Barosu Baflkan Yard mc s Prof. Dr. Dr. Selçuk Demirbulak, kredi kartlar yla ilgili bütün sorunun bizim toplum olarak ekonomi bilimini çok hafife almam zdan kaynakland n söyledi. Bugün ülkemizde 63 milyon kredi kart ve bunlarla ilgili 2 milyon dosya bulundu unu, Merkez Bankas nda kredi kartlar yla ilgili bloke edilmifl listede 930 bin civar nda yurttafl m z n isminin yer ald n belirten Demirbulak, kredi kart sahibi bireye kredinin belli bir zaman dilimi için faizsiz olarak verildi ini ve bunun bir hibe olmad n bildirdi. Bat da kredi kart limitinin ticari sayg nl kla do ru orant l oldu unu, Türkiye de bunun tersinin görüldü ünü kaydeden Demirbulak, Türkiye de herkes finans dehas gibi cebine kredi kart n doldurur, saadet zinciri koptu u zaman da dramlar trajediler bafllar dedi. Ekonominin çok ciddiye al nmas gereken bir bilim dal oldu unun alt n çizen Demirbulak, Türkiye de yaflanan dramlar n gelir da l m ndaki adaletsizlikten kaynakland n belirterek sözlerine flöyle tamamlad : Gelir da l m ndaki adaletsizlik aç s ndan Türkiye Birleflmifl Milletlere kay tl 205 ülkenin aras nda ilk befle giriyor. Nüfusun %3 ü gayrisafi milli hâs lan n %57 sini, nüfusun %97 si de geri kalan %43 ü paylafl r. Bu ac bir tablodur. O nedenle herkesin aya n yorgan na göre uzatmas gerekmektedir. lk sözü alan Tüketici Haklar ve Rekabet Hukuku Merkezi Baflkan Av. Kutlu Oytaç, Türkiye deki kredi kart uygulamalar n Bat da örnekleriyle karfl laflt rd ve banka hesab na ba l kredi kart uygulamas n n yaflanan dramlar azaltaca n söyledi. Garanti Bankas Hukuk Müflaviri Av. Cem Gürkan Alpay, Kredi Kart Kanunu, kart aidat ve sözleflmesel düzenlemeler hakk nda bilgi verdi. Türkiye deki uygulamalar ABD ve AB üyesi ülkelerle karfl laflt ran Alpay, Kredi Kartlar Kanununun pek çok Avrupa ülkesine öncülük etti ini, kredi kart sözleflmelerinin iki tarafa da sorumluluk yükledi ini ve pek çok ülkede kredi kart aidat al nd n bildirdi. Tüketici Örgütleri Federasyonu Baflkan Fuat Engin de kredi kartlar konusunda yaflanan sorunlar n kanundan de il uygulamalardan kaynakland n, sözleflmenin bir örne inin tüketiciye verilmedi ini, kredi kart aidat n n ise haks z flart oluflturdu unu söyledi. Kredi kartlar konusunda birçok mahkeme ve Yarg tay karar bulundu unu, bunlar n uygulamaya pek yans mad n belirten Engin, Bankalar
15 PANEL y lsonunda milyar dolarl k karlar ettiklerini belirtiyorlar ancak tüketicilerden elde ettikleri gelirin bu kardaki oran n aç klam yorlar dedi. Ayd n Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ö retim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Ebru Ceylan, kart ç karan bankalar n özen borcu bulundu unu, asl nda özen borcunun tüm taraflar kapsad n, bankalar n kart hamilini iyi seçmeleri ve ödeme gücüne göre kart limitinin belirlenmesi gerekti ini vurgulad dene bu yana tüketici hukuku üzerine çal flmalar yapt n belirten Ceylan, konuflmas nda, Bat daki uygulamalardan ve Yarg tay n verdi i kararlardan örnekler sundu ve kredi kart n n hukuka ayk r kullan mlar hakk nda genifl aç klamalar yapt. "Her y l af yasas ya da düzenlemelere gitmek yerine sorunu esasl çözüme ba layacak yol ve yöntemler gelifltirilmesi kaç n lmazd r" Panelin son konuflmac s Kad köy Tüketici Sorunlar Hakem Heyeti Baro Temsilcisi Av. Nezire Selçuk ise bankalar n keyfi olarak talep olmadan kredi kart limitlerini art rd klar n, tüketicilerin bu limitleri bilinçsizce kulland klar n, özellikle kriz ortamlar nda da pek çok sorun yafland n bildirdi. Kanunun çeflitli maddelerini yorumlayan Selçuk, hesap iflletim sistemi ve kart aidat konusundaki tüketici itirazlar n n dikkate al nmad n oysa yasaya göre tüketicilerin flikâyet ve itiraz haklar n n bulundu unu, sözleflmelerin yasaya ayk r olamayaca n sözlerine ekledi. STANBUL BAROSU BÜLTEN 13
16 PANEL Deniz Ticaret Hukukunun Güncel Sorunlar stanbul Barosu Denizcilik ve Deniz Hukuku Komisyonunca düzenlenen Deniz Ticaret Hukukunun Güncel Sorunlar konulu panel dizisinin ilki 20 Mart 2010 Cumartesi günü saat aras nda Beykent Üniversitesi Taksim Yerleflkesindeki Âdem Çelik Amfisinde yap ld. Panelde, Deniz Uyuflmazl klar n n Tahkim Yoluyla Çözümündeki Sorunlar ve Konteyner Tafl mac - l nda Güncel Sorunlar ele al nd. Panelin aç l fl nda konuflan stanbul Barosu Baflkan Av. Muammer Ayd n, üç yan denizlerle çevrili ülkemizde denizcili imiz ve deniz hukuku alan na yeterli ilginin gösterilmedi ini, bu nedenle birçok sorun yafland n belirterek Baro olarak denizcilik ve deniz hukuku konusuna büyük önem verdiklerini bildirdi. Avukatl k Kanununda avukatlar n bir dalda uzmanlaflmas gibi bir düzenlemenin yer almad n, ancak avukatl k mesle i aç s ndan bir alanda uzmanlaflman n gere i ve önemini kavrad klar n belirten Ayd n, Avrupa ve Anglo - Amerikan hukuk sistemine benzer biçimde bir alanda uzmanlaflma yoluna giden meslektafllar m z n, gerek mesleki etkinliklerinin gerekse de hukuk devletine sunacaklar katk n n daha üst düzeyde çal flmalar olaca na inan yoruz dedi. Türk Ticaret Yasas n n deniz hukukuna iliflkin düzenlemelerde ufak tefek de iflikliklerin d fl nda büyük, yenilikçi ve önemli de ifliklikler yap lmad n hat rlatan Ayd n, denizcili imizin uluslararas mevzuata uyumdan uzak oldu unu, Türk denizcileri ve deniz hukukçular n n ciddi sorunlarla karfl karfl ya kalabildiklerini bildirdi. Maliyetli olmas na karfl n k sa sürede tamamlanan bir uyuflmazl k çözüm yöntemi olan Tahkimin özellikle deniz ticareti alan ndaki hukuki sorunlar n çözümünde kullan lan yayg n bir kurum oldu unu kaydeden Muammer Ayd n, Uyuflmazl k nedeniyle bir geminin birkaç gün dahi olsa seferinin aksayabilecek olmas, bu süreyle ve ihtilaf n de eriyle k s tlanamayacak ölçüde zarara neden olabilir. Bu yüzden, k sa sürede sonuca ulaflabilen tahkim kurumu, deniz ticareti uyuflmazl klar nda öncelikle baflvurulan bir yöntem haline gelmifltir dedi. Konuflmas nda konteyner tafl mac l na da dikkat çeken Muammer Ayd n, 70 li y llar n sonunda konteyner tafl mac l n n ciddi bir Pazar haline geldi ini, bu tür tafl mac l n n güncel sorunlar n n çözüme kavuflturulmas n n gerek deniz hukukçular, gerek bu ticaretten geçimini sa layan gemi adamlar, gerekse deniz ticaretiyle meflgul olan giriflimciler aç s ndan büyük önem tafl d n sözlerine ekledi. Aç l flta konuflan Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekan Prof. Dr. Güzin Üç fl k, tahkim kurumunun iç hukukun bir parças haline getirilmesi ile Türkiye nin dünyada meydana gelen geliflmelere ayak uydurabilmifl olmas na ra men ne yaz k ki uygulamada ayn baflar n n sa lanamad n söyledi. Milletleraras ticari iliflkilerden do an anlaflmazl klar birden fazla hukuk düzeni ile irtibatl olmay gerektirdi inden, tahkim kurumunun, söz konusu uyuflmazl klar n çözümüne devlet yarg s d fl nda bir alternatif getirdi ini belirten Üç fl k, Türkiye'de tahkim yoluna baflvurulmas n n yayg nlaflmaya bafllad n, ancak buna paralel olarak da tahkim uygulamas na iliflkin sorunlar n ortaya ç kt n bildirdi. Deniz ticaretinde özel bir tafl ma flekli olan Konteyner Tafl mac l 'n n büyük önem tafl d n kaydeden Üç fl k, Konteyner Tafl mac l hem ucuz ve güvenli hem de h zl olmas na ba l olarak tafl mac l k bak m ndan büyük bir paya sahiptir ve bu durum konteyner tafl mac l na dünyada verilen de erin bir göstergesidir dedi. stanbul Barosu Denizcilik ve Deniz Hukuku Komisyonu Baflkan Av. Dr. Hac Kara da aç l flta yapt konuflmada, Türkiye deki yarg n n durumu, Tahkim ve buna dayal uluslararas sözleflmeler ile konteyner tafl mac l hakk nda dokümanter bilgi verdi. ki oturum halinde gerçeklefltirilecek panelin ilk oturumunu Prof. Dr. Sezer Ilg n yönetti. Bu oturumda Doç. Dr. Kerim Atamer, Konflimentodan Navlun Sözleflmesine At f ve Tahkim fiart, Av. Erol Ertan, Tahkim Uygulamas na liflkin Sorunlar, Doç. Dr. 14 STANBUL BAROSU BÜLTEN
17 PANEL P nar Akan ise Yarg tay Kararlar Ifl nda Tahkim Uygulamas konulu bildirdiler sundular. Panelin ikinci oturumunu yöneten stanbul Barosu Baflkan Yard mc s Prof. Dr. Dr. Selçuk Demirbulak, konteyner tafl mac - l n n deniz yoluyla yük tafl nmas n kökünden de ifltirdi ini, 60 y ld r dünya genelinde dökme yük olmayan kargonun %90'n n deniz yoluyla konteyner içinde tafl nd n ve bunun dünya ticaretinde ne kadar önemli bir yer tuttu unun görüldü ünü söyledi. Yayg nlaflman n bu kadar k sa bir zamanda meydana gelmesinde en önemli faktörler konteyner tafl mac l n n yük tafl mas n standartlaflt rmas, birimlefltirmesi, kolay takip edilebilir ve say labilir hale getirmesi ve daha önemlisi gemilerin limanda handling için bekledi i süreyi önemli ölçüde azaltmas d r diyen Demirbulak, bu ba lamda handling masraflar ve zamandan tasarruf, dökme yük tafl mac l na göre daha maliyetli olan bunker masraflar bile konteryner tafl mac l n n tercih edilmesine engel olamad n anlatt. Bütün avantajlar na ra men konteynerler ile yap lan deniz tafl mac l n n dezavantajlar n n da bulundu unu kaydeden Demirulak, bu alanda yasal düzenlemelere ihtiyaç bulundu unu ve bu düzenlemeleri uygulayacak görevlilerin de e itilmesi ve bilinçlendirilmesi gerekti ini bildirdi. Demirbulak, kargo konteynerleri ile yap lan tafl mac l kta gerek hukuki gerek cezai sorumluluklar n, di er deniz tafl mac l türlerinden farkl bir biçimde de erlendirilmesi, tafl yan n sorumlulu unu üstlendi i as l de er olan yükün gerçekte ne oldu u de il yükleyici taraf ndan ne olarak beyan edildi inin aç kl a kavuflturulmas, konteynerlerin mal olarak de il bir tafl ma arac olarak de erlendirilmesi gerekti ini hat rlatt ve buna benzer sorunlar n çözümünde Bakanl k, Müsteflarl k ve Merkezi Müdürlükler kadar, hukukçulara da görev düfltü ünü sözlerine ekledi. Panelin ikinci oturumunda söz alan Av. Nilgün Yamaner Uygulamada Konteyner Tafl mac l, Doç. Dr. Zehra fieker Ö üz Konteyner flgaliye Ücretinde Gönderilenin Sorumlu Olmas na liflkin Problemler ve Deniz Ticaret Odas Liman flletmeleri Meslek Komitesi Baflkan Altan Köseo lu Konteyner ve Konteyner Tafl mac l nda Sorunlar konulu bildiriler sundular. Soru ve cevap bölümlerinden sonra 1. Oturum konuflmac lar na Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekan Prof. Dr. Güzin Üç fl k, 2. Oturum konuflmac lar na ise stanbul Barosu Baflkan Yard mc s Prof. Dr. Dr. Selçuk Demirbulak taraf ndan birer Teflekkür Belgesi sunuldu. STANBUL BAROSU BÜLTEN 15
18 PANEL Bilirkiflilik Hukuk Sistemimizde Kanayan Bir Yarad r stanbul Barosu ve stanbul Bilirkifliler Derne i nce düzenlenen Türk Hukuk Sisteminde Bilirkiflilik konulu dizi seminerlerin ikincisi 13 Mart 2010 Cumartesi günü Saat aras nda Harbiye deki Askeri Müze ve Kültür Merkezi 30 A ustos Zafer Salonunda yap ld. Seminer bafllamadan önce saat aras nda Prof. Dr. Erdener Yurtcan Öykü Yuma adl kitab n imzalad. stanbul Bilirkifliler Derne i Baflkan SM. Mali Müflavir Yaflar Aslan semineri sunufl konuflmas nda, stanbul Barosu ile düzenlenen bu ikinci seminerde bilirkiflilerin Kanun, yönetmelik ve etik kurallar içinde çal flmalar n sa lamak, bilirkiflilik kurumunun adalet sistemimize en yararl flekilde hizmet sunabilmesini sa lamaya katk vermeyi amaçlad klar n söyledi. Adli yarg da bilirkifli listelerinin oluflturulmas n n, tarihli Resmi Gazete de yay mlanan Ceza Muhakemesi Kanununa Göre l Adlî Yarg Adalet Komisyonlar nca Bilirkifli Listelerinin Düzenlenmesi Hakk nda Yönetmelik hükümlerine göre yap ld n belirten Aslan, Adli Yarg Kurumlar nda bilirkifli görevlendirmelerinin bu listelerden yap ld n, ancak 2009 y l nda Adli Yarg Adalet Komisyonu listesinde yer alan bilirkiflilerin yaklafl k %63 üne bugüne kadar hiç görev verilmedi ini bildirdi. Hukuk Mahkemelerinde, Adli Yarg da oldu u gibi bir liste olmad için bu kurumlardaki görevlendirmelerin tamamen eski sistemde devam etti ini hat rlatan Aslan, Dile imiz, Hukuk Mahkemelerinin Say n Hâkimlerinin de Adalet Komisyonu listelerini esas almak suretiyle bilirkifli atamalar nda takdirlerini kullanmalar yönündedir. Seminerin aç l fl konuflmas n yapan stanbul Barosu Baflkan Av. Muammer Ayd n, fonksiyonel aç dan yarg c n önüne gelen hususlarda yol gösterici olan bilirkifli ve aç klad görüflünün usul hukuku bak m ndan ve niteli i yönünden de takdiri deliller aras nda say lan bir kan t oldu unu, ancak uygulamalarda baz ayr k durumlar d fl nda mahkeme ilamlar n n bilirkifli raporlar do rultusunda olufltu unu söyledi. Bu nedenle bilirkiflilik ve bilirkifli raporlar n n daha da bir önem kazand n belirten Ayd n, Bilirkiflinin tarafs zl ve olas dürüstlü ünün sa l kl yarg lama için yaflamsal önem tafl d n, yarg lamada özel veya teknik bilgisi ile yarg ca yard mc olan bilirkiflinin, hiçbir etki alt nda kalmadan, nesnel bak fl aç s yla bilgi ve görgüsünü mahkemeye sunmas n n beklendi ini bildirdi. Teknik alt yap ve kalifiye eleman eksikli inin, karfl lafl lan teknolojik adli olaylar ve sorunlar tan mlayamamas na, ileride karfl lafl lacak sorunlar belirleyip önceden önlem alamamas na neden oldu unu hat rlatan Ayd n, Mevcut sistem adalet teflkilat n n özverili personelinin çok büyük çabas yla yürütülmeye çal fl lmaktad r. Özellikle stanbul gibi büyük illerde yarg personelinin çal flmalar karfl l ks z özverinin di er ad d r dedi. Mahkemeye sunulan raporun biçiminin düzenli ve saydam bir görüntü vermesi, kuflkuya yer vermeyecek biçimde hüküm kurmaya elveriflli olmas gerekti ini ifade eden Ayd n, flöyle konufltu: Raporda yarg c mutlak surette yönlendirici sözcüklerden kaç n lmal d r. Raporun sonuç bölümünde anlat lmak istenen görüfl veya mütalaa anlafl lmas en kolay olacak biçimde aç k ve somut olarak yaz lmal d r. Mahkemenin ve taraflar n raporda ne denilmek istendi ini anlamakta zorlanmamas gerekir. Bilirkifli heyetlerinin olay mutlaka birlikte tart fl p raporlaflt rmalar, mahkemelerin devaml ayn kiflileri bilirkifli tayin etmemeleri gerekti ini vurgulayan Muammer Ayd n, bilirkiflilik konusunun Türk yarg sisteminde kanayan bir yara oldu unu, mutlaka iyilefltirilmesi ve bu durumu yarg n n içinde oldu u konumdan ve sorunlar ndan da çok ay rmamak gerekti ini, Bilirkiflilik sorununun yarg reformu kapsam nda çözülmesinin mümkün oldu unu sözlerine ekledi. ki oturum halinde gerçeklefltirilen seminerin Ceza Yarg lamas nda Bilirkiflilik konulu ilk oturumunu Prof. Dr. Erdener Yurtcan yönetti. 16 STANBUL BAROSU BÜLTEN
19 PANEL Bu oturumda ilk bildiriyi stanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ö retim Üyesi Prof. Dr. Fatih Selami Mahmuto lu sundu. Bilirkiflili in bir meslek olmad n, adliyelerde ad konulmam fl memur durumunda bulunduklar n, bilirkifli kararlar n n yarg kararlar n olumsuz etkiledi ini belirten Mahmuto lu, 2005 y l nda kabul edilen CMK ile eski kanunda yer alan bilirkifli konusundaki hükümleri karfl laflt rd. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ö retim Üyesi Doç. Dr. Ümit Kocasakal da bilirkifli raporuna itiraz ve uzman mütalaas üzerinde durdu. Hukukçular n bilirkifli olarak atanamayacaklar görüflüne kat lmad n, hukukçu olmayan bilirkiflilerin de hukuk yorumu yapmalar n n kanuna ayk r olaca n söyledi. Bilirkifli raporlar na itiraz n mümkün oldu unu, ancak itiraz n gerekçesinin iyi bilinmesi gerekti ini belirten Kocasakal, hâkimin bilirkifli raporuna ba l kalamayaca n, isterse bir baflka rapor isteyebilece ini, çünkü bilirkifli raporunun de erlendirme vas tas oldu unu ve bir delil de erinin bulunmad n bildirdi. stanbul Bilirkifliler Derne i Baflkan SM. Mali Müflavir Yaflar Aslan ise, Bilirkiflilik uygulamas nda yaflanan sorunda ve çözüm önerileri üzerinde durdu. Bilirkiflilerin Adalet Komisyonu listelerinde yer almalar na ra men kendilerine görev verilmedi ini, takdir edilen ücretin çok düflük oldu unu ve ancak 6 ay bir y l gibi gecikmeyle ödendi ini belirten Aslan, Hukuk mahkemelerinde ve idari yarg kurumlar nda bilirkifli görevlendirmelerinde herhangi bir listenin olmamas, ayr ca özellikle ticaret mahkemelerinde belli kiflilerin sürekli görevlendirilmesinin s k s k flikâyete konu oldu unu bildirdi. Konuflmas nda yarg cephesinde yaflanan sorunlar üzerinde de duran Yaflar Aslan, al nmas gereken önlemler ve çözüm önerilerini 9 madde halinde s ralad. Seminerin Özel Hukukta Bilirkiflilik konulu ikinci oturumunu stanbul Barosu Önceki Baflkan Av. Kaz m Kolcuo lu yönetti. Bu oturumda Gazeteci-Yazar Av. Tamer Heper, bilirkiflilerin keflif mahallerinde yapt klar ve haz rlad klar raporlar hakk nda bilgi verdi. Keflif mahallinde Bilirkifli davran fllar n n inceleme alt nda bulundu unu, bilirkiflilerin söz, tav r ve davran fllar n n yorumlara neden oldu unu belirten Heper, bilirkiflilerin kendilerine verilen görevin d fl na ç kmamalar gerekti ini bildirdi. Emekli 1. S n f Emniyet Müdürü ve Belge nceleme Uzmanlar Derne i Baflkan Av. Yalç n Çak c da, imza ve belge incelemesinde bilirkiflilik konusunu ele ald. Konuflmas nda belgenin tan m n yapan ve bu belgelerin sahtesinin imal edilebilece ini belirten Çak c, maddi gerçe in ortaya ç kar lmas nda yarg c n teknik yard mc s olarak Belge nceleme Uzman n n devreye girdi ini söyledi. Belge inceleme uzman n n grafolog olmad n belirten ve el yaz s ve imzan n oluflumu hakk nda bilgi veren Çak c, belge uzman n n mukayese ve karfl laflt rma tekni i ile çal flt n, Belge nceleme Uzmanlar n n görevinin sadece imza tespiti de il, belgenin sahte olup olmad n da tespit etmek oldu unu bildirdi. Ülkemizdeki bilirkifli kurumlar, uzmanl kla ilgili uygulamalar ve konuya iliflkin Yarg tay kararlar na de inen Yalç n Çak c, sonuç olarak flöyle dedi: Belge nceleme Uzmanl, adil yarg n n gerçekleflmesinde Mahkemenin teknik yard mc s olan Bilirkiflilik kurumunun en önemli bölümlerinden biridir. Birçok disiplinden yararlan larak hizmet verilen bu alanda görev alacak kifliler, zorlu bir deneyim safhas ndan sonra bu hizmeti yapabilecek seviyeye gelmektedir. Ancak Uzman n bütün bu bilgi ve tecrübesinin yan nda, onlar n ayr lmaz bir parças olarak ifl ahlak, profesyonel sab r, dikkat, itinal çal flma özelliklerini de haiz olmas gerekir. STANBUL BAROSU BÜLTEN 17
20 PANEL Bilirkiflilik Hizmetinde güvenilirlik, uzmanl ktan önce gelmektedir. Bu özellik belki de bütün di er bölümlerden daha fazla Belge nceleme Uzmanl dal nda söz konusudur. Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ö retim Üyesi Prof. Dr. Selçuk Öztek, bilirkifli raporlar n n hâkim taraf ndan de erlendirilmesi konusunu ele ald. Öztek, hâkimin bilirkifli raporlar n takdir yetkisinin bulundu unu, tatmin olmazsa bir baflka bilirkifliden rapor isteyebilece ini söyledi. Öztek, hâkimin bilirkifli raporlar karfl s ndaki durumu belirleyen de iflik Yarg tay kararlar ndan örnekler verdi. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ö retim Üyesi Prof. Dr. Hakan Pekcan tez ise bilirkiflilik sorunlar n n yasayla çözmenin mümkün olmad n söyledi. Bilirkiflilik Yasa Tasar s haz rlaman n çok zor bir ifl oldu unu anlatan Pekcan tez, Hâkimler her konuda karar verebilirler, ama her fleyi bilemezler. Bilirkiflilik kurumu bunun için getirilmifltir. Özel uzman görüflü belge de ildir, dilekçe ekidir. Hâkim bunu dikkate almal d r, aksi halde adil yarg lama hakk ihlal edilmifl olur dedi. Bilirkiflilik Yasa Tasar s yasalaflsa bile yine de sorunlar n olaca n hat rlatan Pekcan tez, bilirkiflilerin duruflmalara gelip taraflar n sorular na muhatap olmas gerekti ini, ancak uygulamada duruflmaya 10 dakika ayr labildi ini bildirdi. Yarg n n bir mozaik oldu unu, bütün tafllar yerine oturdu unda güzel bir tablo ortaya ç kaca n, bir-iki tafl yerinden oynarsa tablonun bozulaca na dikkat çeken Pekcan tez, uzman hâkim, hâkim yard mc s, uzman avukat yetifltirmedi imiz sürece sorunlara çözüm bulman n güç oldu unu ve bilirkiflilik kurumunun kanayan bir yara olarak devam edece ini sözlerine ekledi. 18 STANBUL BAROSU BÜLTEN