Niemann Pick Tip C - Semptomlar & Videolar :
Vertikal Supranükleer Bakış Parezisi:
Vertikal supranükleer bakış parezisi, gözleri vertikal olarak durmaksızın ya da istemdışı kırpıştırma olmaksızın hareket ettirmede zorluk olarak tanımlanan NP-C hastalığına spesifik nörolojik bir semptomdur. Bu semptom NP-C için oldukça yaygındır, tüm hastalık boyunca oluşabilir ve sakkadik hızın kademeli olarak yavaşlaması ve sonucunda ise tamamen kaybıyla sonuçlanabilir. Anormal sakkadik göz hareketleri NP-C nin genel anlamda en erken saptanan nörolojik bulgusudur.
Muayeneler esnasında, aşağı ve yukarı hareket ettirilen bir objenin takip edilebilme kabiliyetinin incelenmesinin yanı sıra hastanın başının üst kısmı ve göğsü hizasına sabitlenmiş iki obje arasında bakışın spontan biçimde hareket ettirilebilme kabiliyetinin de incelenmesi önemlidir. 1
Katapleksi, NP-C'nin bir başka önemli semptomudur. Bu semptom kasların ani güç kaybı olarak tarif edilebilir, kimi zaman narkolepsi ile ilişkili olabilir ve özellikle gülme (Jelastik Katapleksi) olmak üzere sıklıkla duygular tarafından tetiklenir. Güç kaybı geçicidir ve ani kafa sallamalarından tüm vücudu tutan işlev kaybına kadar değişkenlik gösterebilir. Katapleksiyi tetiklemek için yapılan girişimlerin hastayı sakatlama riski olması sebebiyle çok dikkatli bir şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Katapleksi diğer hastalıklarda nadiren görülür ancak kimi zaman narkolepsi hastalarında saptanabilir. Narkolepsi şüphesi ile araştırılmakta olup doğrulanmış bir tanısı olmayan hastaların bir NP-C uzmanı ile birlikte incelenmesinde fayda bulunmaktadır. 1
Neonatal sarılık ya da kolestaz: NP-C, çocukluk çağında splenomegali ya da hepatosplenomegalinin eşlik ettiği neonatal kolestatik karaciğer hastalığının önemli bir sebebidir. Uzamış neonatal sarılık da ayrıca tek başına bir semptom olarak görülebilmektedir. 1
Hepato- ve/veya splenomegali:
Hepato- ve/veya splenomegali NP-C sebebiyle meydana gelmiş olabileceğinden bu semptom varlığında hastanın ileri nörolojik incelenmesi gerekebilir. Hepatosplenomegali yaşça daha büyük NP-C hastalarında da yaygındır ancak tamamında bulunmayabilir. Saptanmasında palpasyonun yanı sıra ultrasonografi de yardımcı olabilir.1
Presenil kognitif bozukluk:
Presenil kognitif bozukluk ya da demans tüm NP-C hastalarını etkilemektedir ve öncelikle okulda ya da işte öğrenme güçlüğü ve davranışsal bozukluklar olarak görülmektedir. Bebeklerde gelişim aşamalarında gecikme şeklinde görülebilir. Daha geç yaşlardaki hastalarda nöropsikiyatrik semptomlar sıklıkla görülebilmektedir.1
Ataksi NP-C'nin yaygın semptomlarından birisidir. Tekrarlayan düşmeler ve spor etkinliklerini gerçekleştirememe tipik özellikleridir. Sabit olmayan kararsız adımlar, düz bir çizgide yürüyememe, hızlı dönüşlerde denge kaybı ve tek bacak üzerinde duramama şeklinde kendini gösterir. İlgili diğer semptomlar arasında hızlı değişen hareketlerin yapılamaması da yer almaktadır.1
Dispraksi motor koordinasyon bozukluklarına verilen genel bir addır. Dispraksi yaşayan çocuklar genellikle aşırı sakar olmakla suçlanırlar, el yazısı ya da makas kullanma gibi temel aktiviteleri gerçekleştirmekte zorlanırlar. Merdiven çıkmada zorluk ve sıklıkla düşme de medikal öykülerinde sıklıkla görülmektedir.1
Dizartri bir koordinasyon ve motor konuşma bozukluğudur. Dizartri konuşmanın içeriğini etkilemez, ancak ileri düzey NP-C de görülen kognitif bozukluk dizartri değerlendirmesini zorlaştırabilir. Dizartri hastalarının kendi konuşmalarını formüle edebilmeleri için teşvik edilmesi ve buna izin verilmesi çok önemlidir.1
Disfaji başlangıçta gizlidir ve genellikle ince sıvıların yutulmasında belirgin hale gelir. Hastalık ilerledikçe, biriken tükürüğün yutulmasında zorluk ve nazal regürjitasyon ve bunu takiben sıklıkla öksürük ve tıkanmanın eşlik ettiği trakeal aspirasyon belirgin hale gelmektedir. Aspirasyon ile pnömoni riski artmakta , oral beslenme giderek güvensiz hale gelmektedir ve sonuçta gastronomik beslenme tüpü kullanım gerekliliği doğabilmektedir.1
Distoni-kimi zaman tremor ile birlikte meydana gelen istemdışı kas kasılmaları- genellikle hastalığın geç ortaya çıktığı hastalarda görülmektedir. 2
Psikotik semptomlar daha çok hastalığın yetişkin dömende ortaya çıktığı hasta grubunda görülmektedir. Ataksi, distoni, katapleksi, epilepsi ya da presenil demans gibi net olmayan nöropsikiyatrik bulgular şizofreni ya da diğer psikotik hastalıklara yönelik yanlış tanıya neden olabilir. Nörolojik semptomlarla birlikte belirsiz psikiyatrik tanıları olan ve/veya ilaca dirençli psikiyatrik semptomlar gösteren hastaların NP-C’yi de içeren konjenital metabolik hastalıklar açısından araştırılması gerekmektedir.1
NP-C hastalarında görülebilecek diğer psikiyatrik bozukluklar halüsinasyonlar, agresyon ve paranoya (özellikle adolesanlarda) ile birlikte depresyon ve sosyal izolasyon olarak belirtilebilir. 17 Ajitasyon, hiperaktivite ve uyku bozukluklarının yanı sıra bipolar bozukluk ve obsesif kompülsif bozukluklar da oluşabilir.1
Fetal hidrops ve/veya fetal asit:
Fetal hidrops ve/veya fetal asit NP-C hastası çocuklarda görülebilmektedir. Fetal hidrops dokudaki anormal sıvı akümülasyonu sebebiyle en az iki kompartmanda ödem ile karakterizedir.3
Santral hipotoni küçük çocuklarda ilk görülen nörolojik semptomlardan biridir (< 2 yaş).2
Gelişim aşamalarında gecikme:
Yürüme ve konuşma zamanında gecikme gibi gelişim için önemli basamaklarda gecikme erken çocukluk döneminde hastalık başlangıcı için tipik bir özelliktir.2
Kısmi ve genel olmak üzere tüm nöbetler NP-C hastalarının önemli bir çoğunluğunu etkilemektedir. Nöbet genellikle standart tedaviye yanıt verse de bazen epilepsi ya da ciddi komplikasyonlara dönüşebilmektedir. Epilepsi gelişiminin prognozu kötüdür ve hastanın yaşam süresini dramatik bir şekilde azaltmaktadır.2
Miyoklonus, bir kas ya da kas grubunun istemdışı olarak hareket etmesidir. Miyoklonus bir kısım nörolojik hastalığın göstergesi olabilmektedir, bunlar multiple skleroz, parkinson hastalığı ve Alzheimer Hastalığıdır.1
* Tipik NP-C semptomları gösteren tüm hastaların filmleri İngiltere’deki Addenbroke Hastanesi Lizozomal Hastalıklar Birimi, Cambridge Üniversitesi Hastanesi NHS Vakfı ve Biyokimyasal Genetik Birimi, St. Mary’s Hastanesi, Central Manchester Üniversitesi Hastanesi NHS Vakfı tarafından çekilmiştir. Filmler hastaların, ailelerinin ve katılan sağlık mensuplarının izni ile yayınlanmaktadır.
1 Wraith JE, Baumgartner MR, Bembi B et al. Recommendations on the diagnosis and management of Niemann-Pick disease type C. Mol Genet Metab 2009; 98: 152–65.
2 Vanier MT. Niemann-Pick disease type C. Orphanet J Rare Dis. 2010 Jun 3; 5: 16.
3 Wraith JE, Imrie J. Understanding Niemann-Pick disease type C and its potential treatment. UK Blackwell Publishing, 2007.ISBN: 978-1-4051-8269-0