Japon Çay Seremonisi: Sadou(Chadou) - 茶道
Kökenleri yaklaşık 400 yıl öncesine ve Zen Budizmine dayanan bu seremoni geleneksel bir sanat haline gelmiştir
Bizim kültürümüzde çay; günün her saati tüketebildiğimiz, ince belli bardakta olmazsa olmaz dediğimiz, karadenizin bizlere armağanı, vazgeçilmez içeceğimizdir. Biz de olduğu gibi Japonların da vazgeçilmezi olmuştur çay… Hatta Japonlar o kadar vaz geçememişler ki çayı bir seremoni haline getirmişlerdir.
Japonlarda çay seremonisi sadou -chadou- (茶道) ya da chanoyu (茶の湯 ) isimleriyle bilinmektedir. Kökenleri yaklaşık 400 yıl öncesine ve Zen Budizmine dayanan bu seremoni geleneksel bir sanat haline gelmiştir. Sadou (chadou); anlam olarak ise çay(茶) ve yol(道) sözcüklerinden oluşup ‘çaya giden yol’ anlamına gelmektedir.
Sadou, özel olarak tasarlanan chasitsu adı verilen çay odalarında yapılmaktadır. Eskiden çay odaları, ikamet edilen eve uzak, yeşilliğin içinde sakin yerlerde bulunan küçük evler şeklinde yapılmıştır.
Bu evleri halen milli parklarda ve sarayların bahçelerinde ziyaret edebilirmişiz. Kyoto’da bulunan Katsura Sarayı’nın bahçesindeki Shokintei çay evi bu örneklerdenmiş efenim 🙂
Sadou; çok ince detaylara sahip ve sadeliğe dayanan bir sanattır. Çayı sunan ve misafir olarak gelen kişilerin bilip uyması gereken pek çok kuralı vardır. Kaseyi tutuştan çayı karıştırmaya, çay koymadan peçetenin kullanımına kadar her hareketin belli adap ve zarafet kuralları dahilinde vücuda geldiği derin bir felsefe anlayışı vardır. Çay seremonisini tam anlamıyla başarıyla gerçekleştirebilmek için uzun yıllar eğitim almak ve tecrübe edinmek gereklidir. Bu nedenle bu sanat üzerine Japonya’da birçok farklı okul bulunmaktadır. Günümüzdeki bir çok çay okulu, bu konuda üstat sayılan Sen No Rikyu (1522-1591) kurallarını örnek almaktadır. Kurslarda Japon kültürü daha ön plana alınarak Çin kültüründen uzaklaşılması amaçlanmıştır.
Japonya’da çay töreninin öğrenilmesi bir genç kızın yapması gereken en önemli geleneklerden biri imiş.
Seremonide konuklar çay evine girip nijiriguchi adı verilen kapıdan eğilerek girerler. Bu kapı alçak gönüllülüğü hatırlatmak amacıyla eğilerek girebilecek şekilde küçük yapılmıştır. Çay odası insanların dünyevi sorunlarından uzaklaştığı, maddi ve manevi her şeyin kapının dışında bırakıldığı yerler olarak kabul edilmektedir. Erkeklerin silah, bayanların da ziynet eşyalarıyla bu odaya girmesi yasaklanmıştır. Böylece kişinin, dünya zenginliğinden arınıp tevazuya büründüğüne inanılmaktadır. Bu nedenle bu çay evleri de eşya ve detaya boğulmadan döşenmiş, sade çizgilere sahiptir. Seremoniyi gerçekleştirecek kişinin seremoni öncesi ruhen arınması ve konsantre olması gerekmektedir. Çay töreni bir çok aşamadan oluşmaktadır ve her aşamada kişinin doğaya yakınlaşarak değerlerinin farkına varması amaçlanır.
Çay seremonisinde ev sahibi ile misafir arasındaki ilişki sanki birbirlerini son görüşleri, birbirlerine son hizmetleriymiş gibi özen ve hürmet ile yapılmaktaymış. Japonlar çok ince insanlar vesselam.
Sadou’da her mevsim için farklı kaseler ve araçlar kullanılmaktadır. Seremonide kama adı verilen çaydanlık, chasen adı verilen çayı karıştırmayı sağlayan bambu fırça, chawan adı verilen çayın sunulduğu kase, chakin adı verilen peçete gibi kendine has malzeme ve araçlar kullanılmaktadır. Sunulan çay en taze çay yapraklarının öğütülmesiyle elde edilen yeşil çaydır(o-cha). Seremoni sırasında kaiseki adı verilen hamur işi, sake ve higashi adı verilen şekerleme servisleri de yapılmaktadır.
Son olarak çay seremonisinin ne kadar detaylı ve ince bir iş olduğunu ve hazırlama, servis ve içme aşamalarında her hareketin belli bir sıraya göre yapıldığını hatırlatarak sizleri video ile baş başa bırakıyorum;
O değil de bir kase çay için ne kadar uğraştı yahu, bizde olsa ne misafir bekler o kadar ne ev sahibi arkadaş.
Zen Budizminde mondo ve koan
japon çay içişi
Yarou domo ne demek?
20 Yorum "Japon Çay Seremonisi: Sadou(Chadou) - 茶道"
Sofyanova1 Nisan 2016 at 21:26Cevapla
o değil de çayları çok renksiz tatsız tuzsuz görünüyor da sanki numaradan minik minik yudumlarla içiyorlar hocam tadı nasıl bu çayın 😀
Queen-Sama8 Ağustos 2014 at 01:35Cevapla
Adamlar bir çay hazırlamak için o kadar uğraşıp edip çayseremonisi yapıyorlar bizde herkes televizyon başında miskin miskin otururken ‘gız kalk çay demleee’ 😀
evrim g o6 Ağustos 2013 at 12:08Cevapla
çok güzel bir yazıydı. teşekkürler
Tiyes Sementra19 Temmuz 2013 at 22:36Cevapla
Tiyes Sementra23 Ağustos 2013 at 19:02
“sadou-chadou” hmmm hmmm bleachde bi karakterin ismine benzettim. 😀
termustgo2 Mayıs 2013 at 20:59Cevapla
bu site harika bilmediğim bir çok şey örendim arigato karolla
busunako15 Nisan 2013 at 21:19Cevapla
İnsan varlığının en etkili ilacı olan çay, uzun ve sağlıklı bir ömrün de gizemidir. Beş organın başlıcası yürek, tatların başlıcası acı, acıların başlıcası çaydır. Bu yüzden yürek acı şeyleri, acının tadını sever. Öyleyse sağlığını, gücünü ve ruhunu korumak için, bol bol çay iç.
Reha15 Nisan 2013 at 20:47Cevapla
Yeşil çay kekte ve çikolatasında daha iyi yahu 😀 Normalde içemiyorum herhalde seremonideki adımlara uymayıp demleyince olmuyor 😀
Kübra15 Nisan 2013 at 20:30Cevapla
Japonların çay içmesine bak , birde bize “Kalk kız bi’ çay demle.” 😀
eren2 Şubat 2013 at 02:44Cevapla
aynen demle çayını yanınada bir 2 çerez yada benim tercihim peynir ekmek 2 dakka da 😀 ne uraşcam
karalamadefteri8 Aralık 2012 at 15:18Cevapla
teşekkürler natsu-kun! :))
Natsu7 Aralık 2012 at 18:47Cevapla
Cook profesyonel yazi gibi olmuss Eline saglik Elif 😀 😛
Esmagngr4 Aralık 2012 at 10:31Cevapla
Süper bu yazı Sensee eline sağlık, size yardımcı olana da teşekkürlerrr:) bi gün Japonya’ya gideyim bi çay seramonisine katılayım inşallah Yareppim:)
karolla4 Aralık 2012 at 12:39
ben yazmadım yazıyı karalamadefteri yazdı 🙂
karalamadefteri8 Aralık 2012 at 15:19
sensei bi gün üyelerle buluşup bi seremoni düzenleyelim 😛 😀
karalamadefteri8 Aralık 2012 at 16:58
valla mı? o daha iyiymiş :))
karalamadefteri3 Aralık 2012 at 17:28Cevapla
çok uzun oldu bu da ya:D:D karolla-san diyem bari 😛
karalamadefteri3 Aralık 2012 at 17:11Cevapla
eyvallah Abdurrahman-sensei! bu da çok uzun oldu yaa:D karolla-san diyem bari 😀
tarhuman3 Aralık 2012 at 16:14Cevapla
Neyseki yılda bir kere yapılıyor :D. Japonlar gerçekten bir çok konuda düzenli ve tutucu. Dillerinden de anlaşılıyor. Çok güzel anlatmışsın. Teşekkürler :).
karolla3 Aralık 2012 at 14:51Cevapla
Çok kapsamlı çok kaliteli bir yazı olmuş eline sağlık Elif Chan ^^