ABD’den İran Talepleri, Arz Darlığı Başlığında Suudi-ABD İlişkisi ve Sona Gelen Muafiyet Süresi | Paratic
2019-04-22 13:00:40 Nis 22, 2019
ABD'nin İran petrol ithalatında muafiyet verdiği sürenin sonu gelirken, belirsizliklere dair açıklama bekleniyor. Düşen emtia arzı akıllara ABD-Suudi ilişkisini getiriyor.
Dışişleri Bakanlığının, Trump yönetiminin İran’ın ihracatını sıfıra çekme çabasının bir parçası olarak İran’ın petrolünü ithal etmeleri için feragatlerin sona ereceğini duyurması yüksek ihtimal taşıyan beklentiler arasında.
ABD daha önce sekiz ülkeye, ABD yaptırımlarına rağmen İran’dan ham petrol alımına devam etmeleri için 180 günlük bir feragat vermişti. Her bir muaf ülke de alımları azaltmak ve ithalata son verme yolunda ilerlemek için adımlar atıyordu. Feragatlerin yenilenmesi için son tarih 2 Mayıs’ta düşecek.
Çin, Hindistan ve Türkiye, İran’ın en iyi müşterileri arasında yer almakta ve İran’ın petrolünü almaya devam etmek için yenilenmiş bir feragat almayı bekleyen ülkeler arasında da ön sırada.
Muafiyetin Kaldırılması ve İthalatın Durdurulması Belirsiz
Petrol feragatlerini sonlandırma kararının izin verilen ihracata tamamen son verip vermeyeceği henüz belli değil. Düşüş zarafeti belirli müşterilerin, bu konuya aşina iki kişiyi daha önce aldıkları ya da almayı kabul ettikleri emtiayı almaya devam etmelerini sağlayabilir. Böyle bir mekanizmanın nasıl işleyeceği de belli değil.
Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Geng Shuang, Pazartesi günkü bir brifingde, “Çin sürekli olarak ABD’nin tek taraflı yaptırımlara ve uzun vadeli yargı yetkisine karşı çıkıyor. Çin-İran işbirliği açık, şeffaf ve hukuka uygun şekildedir ve saygı görmeyi haketmekedir.” dedi.
Dışişleri Bakanlığı, yorum talebine yanıt vermedi. Karar Washington Post tarafından daha önce de bildirilmişti. Bu ayın başlarında, Dışişleri Bakanlığı’nın İran’ın en büyük elçisi Brian Hook, geçen yıl petrol feragatı alan sekiz ülkeden üçünün ithalatının hali hazırda aşağıya çekildiğini söylemişti.
Bay Hook isim vermedi, ancak petrol piyasasını inceleyen analistler İtalya, Yunanistan ve Tayvan’ın bu yıl ithalatı durdurduğunu ifade etti.
İran ve Venezüela’dan petrol ihracatını hedefleyen ABD yaptırımları, küresel arzı daralttı ve fiyatların bu yıl yükselmesine kaynak görüldü. Piyasalar, günde 1,2 milyon varil petrol pompalayan Libya’daki en son kaos salgınını da yakında takip ediyor.
Libyalı yetkililer, düşmanlıklar arttığında çıktı risklerinin sıfıra düştüğü konusunda uyarda bulunuyor. Belirsizlik, küresel ölçüt petrol fiyatının yaklaşık altı aydaki performansının üzerine tırmanmasına neden oldu ve Pazar akşamı 74$/varilin üzerinde yükseldi.
Başkan Donald Trump ve Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton liderliğindeki ekip, 2 Mayıs tarihine kadar sürecek daha zorlu bir stratejiye doğru ilerliyor ve İran ihracatının daha fazla düşürülmesine itiş yapmaya çağrıda bulunuyor.
Alıcılar birbiriyle çelişen mesajlar aldı. Bazı Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, son haftalarda bile muaf tutulan alıcıların daha fazla gündeme gelmesini sağladı. Bu, Beyaz Saray yetkililerinin feragatleri sona erdirmek için diplomatik çabaların daha doğrudan kontrol altına alınmasına yol açtı.
Düşen Üretim Dengesi ve Suudi-ABD İlişkisi
Beyaz Saray yetkilileri, Başkan’ın İran petrolünün piyasadan çıkarılmasının yönetilmesindeki rolünü yansıtan feragatlerin sona ermesiyle ilgili bir açıklama yapmayı umuyor. Bay Trump’ın yönetimi ise, İran varillerinin kaybını dengelemek için krallığı daha fazla petrol pompalamaya ikna etmek için Suudi Arabistan ile beslenen kişisel ilişkilere büyük ölçüde güvenmekte.
ABD yetkilileri bu ayın başlarında, Trump yönetiminin İran’ın İslam Devrim Muhafızları’nı yabancı bir terör örgütü olarak belirlediğini ve ABD’nin Tahran’a baskı yapmayı hedeflediğini belirtmişti.
Duyurunun ardından Bay Hook, Trump yönetiminin son iki yılda yaklaşık 1000 kişi ve kuruluş dahil olmak üzere 25 yaptırımla İran’ı hedeflediğini ifade etmişti.
İran’a uygulanan ABD yaptırımları ekonomisine zarar verip ve rejimin bütçesini zorlarken, Tahran’ı Beşar Esad’ın desteğiyle Suriye’deki askeri rolünden geri çekmeye ya da bölgedeki paramiliter rolünü geri çekmeye yönlendiremedi.
ABD Başkanlık Seçimleri ve Petrol Gündemi
İran, gelecek yıl ABD başkanlık seçimlerinde başlayacak ve bazı Demokrat adayların Tahran’la 2015 nükleer anlaşmasına geri dönme vaadiyle ABD Başkanlık seçimlerinde büyük bir dış politika sorunu olma yolunda ilerliyor.
Petrol feragatlerini sona erdirme kararı, İran’ın maliyesini sınırlamak için Ted Ted Cruz , Tom Cotton ve Marco Rubio gibi Cumhuriyetçi şahinlerin aylarca süren baskının ardından belirleyici rol oynamakta.
Bay Trump, geçen yıl İran’la ve altı büyük güçle anlaşmadan çekildi ve selefinin idaresini belirleyen amiral gemisi dış politika çabalarını geri almıştı.
Trump yönetimi, İran’ın 2015 anlaşması kapsamında tuttuğu uranyumu zenginleştirme hakkından vazgeçmesini gerektiren 12 talebi, Hamas gibi militan gruplara desteğin bırakılmasını ve İsrail’e karşı tehdit oluşturmakta vazgeçilmesini gündeme getirmişti. İran’ın liderleri, bu talepler üzerine Trump yönetimi ile müzakere etme ilgisi olmadığını bildirmişti.