Med Reşiyan Önyargı Önbilgi
Önyargı, bir kişi ya da konu hakkında yeterli bilgi ve fikir sahibi olmadan peşin hüküm vermektir.
Önyargı, her zaman yanlış bir yaklaşım biçimi olup, kişilerin hatalı davranmasına neden olur. Düşüncesizliğin omurgasını oluşturur. Ayrıca egolarımız da önyargıyı tetikleyen temel taşlardandır. Önyargı yargısız infaz demektir.
Önyargı bir kişiye, topluma, nesnelere ilişkin olabilir. Düşüncemizden ötürü, duruşumuz, hayata bakış açımızdan dolayı önyargılarla karşılaşmak mümkündür. Kıyafet tarzı, saç modeli ve takılar görüntü itibarıyla toplumun geleneksel yapısına ters düşüyorsa bir önyargı oluşması için önemli bir veridir. Önyargı bazen de acele karar verme kaynaklı ortaya çıkabilir. Okuduğum bir yazıda: Hayatı ve insanları bir mevsime göre değerlendirmeyin diyordu. Bir ağacın sonbahar, kış, ilkbahar ve yaz mevsimlerinde çok farklı görünümde olabileceğini onun için ağacı sadece bir döneme göre ele almamak gerektiğini ifade ediyordu ve önyargıyı kurak bir toprakta gül yetiştirmeye benzetiyordu.
Önyargının hakim olduğu toplumlarda kendini ifade edebilmek samanlıkta iğne aramaya benzer. Hiçbir şekilde irtibat içerisinde olmadığımız, görmediğimiz insanlar hakkında söz ve fikir sahibi olabiliyoruz. Kendi egolarımızı tatmin etmek adına tanımadığımız kişiyi yerden yere vurmaktan çekinmeyiz. Bunu yaparken karşı tarafı ne kadar tahribata uğrattığımızı hesaba katmayız.
Olayları, kişileri analiz ederken bir pencereden bakmak doğru noktadan uzaklaşmak anlamına gelir. Olumlu bir tavır sergilemek yerine, dışlayıcı olmak daha geniş düşünme potansiyelini zayıflatır.
Yaşam biçimlerini, kişileri değerlendirirken empati kurmak gerekir. Herkesin her konuda aynı düşünmesi beklenemez fakat bizim gibi düşünmeyen insanları kötüymüş gibi göstermek ve rencide etmek için elinden geleni ardına koymamak kabul edilmeyecek bir davranıştır. Bencilliğimizin ön planda olduğu durumlarda mantıklı düşünemediğimizden dolayı nefret ve kin devreye girer. Böyle olunca sorun kişisel çatışmaya dönüşür ve birbirimize karşı olması gereken saygıyı tamamen ortadan kaldırmakla birlikte kavga ortamına zemin hazırlamış oluruz. Çevremizde olup biten her şeye at gözlüğüyle bakıp acımasızca yargılarız. Bunu olayın derinliğine, gerçekliğine, nedenlerine bakmaksızın saldırgan bir tavırla gerçekleştiririz. Bir resime bakarken bir kurbağa başının at başı olabilme ihtimalini göz önünde bulundurmadan, düşünmeden inceleriz. Toplumun bütün güzel ve sarışın kadınları aptal görmesi gibi.
İnsanları diplomalarına, bulundukları konum, seviye ve ortama göre yargılamak pusulamızın yönünü kaybetmesine benzer. Ne olursa olsun hiçbir şeyi incelemeden, sağlam verilere ulaşmadan karar sahibi olmayalım. İdam sehpasındaki adama savunma hakkı tanımaktan kaçınmayalım. Farklılıkları içinde barındırmadığından dolayı devleti sorgularken, bunu aynı zamanda küçük topluluklarında yaptığını unutmamak lazım. Farklılıkları yakalayabilen insan, tespitlerinde aceleci davranmayandır. Son noktayı koymadan önce iyi bir gözlemci olmak düşüncelerimizin pozitif ya da negatif olmasında önemli bir rol oynayacaktır. Önyargılar sonucunda insanlar birbirlerine kalın duvarlar örer ve birbirlerini yalnızlığa mahkum ederler.
İnsanları etiketlemeden önce bütün olasılıkları göz önünde bulundurup onlara toleranslı davranmak olgunluğun bir göstergesidir. Önümüzde engel teşkil eden faktörlerden uzaklaşmak duyarlı ve yapıcı olmak ileriyi görmemizde kolaylık sağlayacaktır.