Tek ortakla kurulan şirketler - KÖŞEYAZILARI - SMMM OKULU, SMM OKULU, SMMM HABERLERİ, GÜNCEL MEVZUAT, MUHASEBE BÜROSU, STAJ, STAJA BAŞLAMA, SMMM STAJA BAŞLAMA
BU HABERİN EKLENME TARİHİ 12-06-2015 / 17-12 | BU HABER TOPLAM 202385 KEZ OKUNDU.
Tek kişilik şirketler dikkat!
Tek ortaklı anonim ve limited şirketler Yeni TTK ile hukuk sistemimize girdi. Tek ortaklı şirketler ilişkin düzenlemeler yalnızca şirketlerin tek ortaklı olarak kurulabilmesi ile sınırlı değildir. Doğal olarak tek ortaklı şirketlerde şirket kuruluşu dışında da bazı düzenlemelere Yeni TTK’da yer verilmiştir. Bunlardan bir tanesi de, tek ortağın şirket ile yapacağı sözleşmelerin yazılı olarak yapılması şartıdır.
Yeni TTK’nın 371/6 maddesine göre tek ortaklı anonim şirketlerde, sözleşmenin yapılması sırasında, şirket tek pay sahibi tarafından ister temsil edilsin ister edilmesin, tek pay sahipli anonim şirketlerde, bu pay sahibi ile şirket arasındaki sözleşmenin geçerli olması sözleşmenin yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır. Bu şart piyasa şartlarına göre günlük, önemsiz ve sıradan işlemlere ilişkin sözleşmelerde uygulanmaz.
629/2 maddesine göre de tek ortaklı limited şirketlerde, sözleşmenin yapılması sırasında şirket tek ortak tarafından ister temsil edilsin ister edilmesin, tek ortaklı limited şirketlerde, bu ortak ile şirket arasında yapılan sözleşmenin geçerli olması, sözleşmenin yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır. Bu zorunluluk, piyasa şartlarına göre günlük, önemsiz ve sıradan işlemlere ilişkin sözleşmelere uygulanmaz.
Bu düzenleme tek kişilik şirketlerin kanuni temsilci olup olmadığına bakılmaksızın geçerli bir düzenlemedir. Yani, sadece ortağın kanuni temsilci olması durumunda sözleşme yapılmayacak, ortak kanuni temsilci değilse de sözleşme yapılacaktır. Yapılacak sözleşmenin yazılı olması şarttır. Tek kişilik şirketin kanuni temsilcisi başkası olsa ve bu kişi şirketi tek başına temsil etse bile, ortağın şirketle yapacağı işlemlerde yazılı sözleşme yapılması şart olacaktır.
Ancak, piyasa şartlarına göre günlük, önemsiz ve sıradan işlemlere ilişkin sözleşmelerde uygulanmaz. Burada akıllara hangi sözleşmelerin piyasa şartlarına göre günlük, önemsiz ve sıradan olduğu sorusu gelebilir. Sözleşme yapılıp yapılmayacağına karar vermek için somut olayın şartlarına bakmak gerekecektir. Örneğin, şirketin tek ortağı şirketten herkese uygulanan şartlarla mal satın alıyor ya da satın alınacak malın belirli bir borsa/piyasa değeri bulunuyor ise bu durum piyasa şartlarına göre günlük ve sıradan işlemler olarak kabul edilebilecektir.
Tek ortak şirketin sahibi ise neden şirketle sözleşme yapmak zorundadır?
Yukarıdaki sorunun akıllara gelmesi normal gibi gözükebilir. Ancak, 629’uncu maddenin gerekçesinde bu durum açıklanmaya çalışılmıştır. Gerekçeye göre, şeffaflık ilkesi aracılığı ile, temsilcinin (ortağın) kendisiyle sözleşme yapmasından doğabilecek sakıncaları, olabildiğince alt düzeye indirmek amacına yöneliktir.
Tek ortağın özellikle kanuni temsilci olduğu hallerde, şirket ile tek ortak arasında bir menfaat çatışması ortaya çıkabilecektir. Ortak şahsi menfaatini ön planda tutabilecektir. Her zaman ortağın çıkarı ile şirketin çıkarı tam anlamıyla aynı olmayabilecektir. Şirket işlerinin iyi gitmediği durumlarda ortak şirketin üzerindeki mal varlığını üzerine geçirerek şirketten alacaklı olanların alacaklarını tahsil edememesi sonucunu doğurabilir. Nitekim sermaye şirketlerinde şirket ortakları yalnızca şirkete koydukları sermaye kadar alacaklılara karşı sorumludur. Yani, şirket alacaklıları alacaklarını asıl olarak şirketten alabileceklerdir. Ortak sermaye borcunu yerine getirmiş ise şirket borçları için şirket ortağına gidilemeyecektir. Dolayısıyla, şirket ile ortağın çıkarları farklı olabilir. Ortak hukuksuz bir şekilde şirketin içini boşaltmış olur ise şirket alacaklıları şirketten alacaklarını tahsil edemeyeceklerdir.
Bu nedenle de, tek ortakla şirket arasındaki işlemlerde sözleşme yapılması zorunluluğu getirilmiştir. Yazılı olarak yapılacak sözleşme ile ortağın sözleşmeyi kendi lehine ve şirket alehine olacak şekilde yapıp yapmadığı durumu tespit edilebilecektir. Bunu tespit edecek olan şirket denetçileri olabileceği gibi (anonim şirketlerde denetçi zorunluluğu bulunmaktadır) şirket alacaklıları da bu tespitin yapılmasını isteyebileceklerdir.
Sonuç olarak tek ortaklı şirketlerde şirketlerin ortağa karşı korunması için bu düzenleme getirilmiştir.
Tek pay sahibinin yönetim kurulu ya da müdür sıfatıyla şirketten ücret, huzur hakkı gibi paralar alması durumunda da sözleşme yapılması zorunlu mudur?
Kanaatimce böyle durumlarda yazılı bir sözleşme yapılmasına gerek bulunmamaktadır. Çünkü bu tür belirlemeler genel kurul kararı ile ve şirket esas sözleşmesi ile belirlenmektedir. Bunun aksi yönde görüşler olduğunu da belirtmekte fayda vardır.
Yazılı sözleşme yapılmamasının sonucu nedir?
Yazılı sözleşme yapılmaması halinde yapılan işlemin geçerli olmadığı ileri sürülebilecektir.
Tek ortaklı olmayan şirketlerin ortaklarıyla yaptıkları işlemlerde yazılı sözleşmeye dayanmak zorunda mıdır?
Kanun ortakla yapılan işlemlerde yazılı sözleşme şartını tek ortaklı şirketler için getirmiştir. Birden fazla ortağı bulunan şirketler için böyle bir zorunluluk getirilmemiştir. Ancak istenmesi halinde tabiî ki sözleşme de yapılabilecektir.
Sonuç olarak tek ortaklı şirketlerin ortaklarıyla yaptıkları işlemlerde yazılı sözleşme yapılması gerekmektedir (günlük ve önemsiz işlemler bakımından yazılı sözleşme yapılma şartı yoktur). Bu düzenleme ortağın istemesi halinde yapacağı sözleşmede spekülasyon yapılabileceği şeklinde eleştirilebilir ancak şirketten alacaklıların korunması için olumlu bir düzenlemedir.