Dersim olaylarini Atatürk biliyor muydu? Dersim tartismasi giderek büyüyor. Tartismada gelinen son nokta ise Atatürk'ün Dersim'de yasananlardan haberinin olup olmadigi...
Bir gruba göre, Cumhurbaskani olan Atatürk'ün Dersim olaylarindan haberinin olmadigini söylemek gülünç ve dogru degil. Diger gruba göre, katliamin yogun yasandigi Mayis-Eylül 1938'de Atatürk ciddi olarak hasta, kendinde degil ve Dersim harekâtindan haberi bile yok.
CHP Tunceli Milletvekili Hüseyin Aygün'ün "Dersim katliaminin sorumlusu devlet ve CHP'dir. Atatürk de bu olaylardan haberdardir" demeci Dersim olaylarini tekrar gündeme tasidi. Arkasindan Basbakan Yardimcisi Bülent Arinç Mecli'te bir arastirma komisyonu kurulmasini önererek, "Süphesiz Atatürk hayattadir ve Ismet Pasa Basbakan'dir ve sorumlu bir hükümet de vardir, Cumhuriyet Halk Partisi hükümetidir.Dolayisiyla âlemde hiçbir gerçek gizli kalmamalidir. Dersim gerçegi bugün ortaya çikarilmali ve tarihimizle yüzlesmeliyiz" dedi. Dün konusan Prof. Dr. Baskin Oran'da tartismaya, "Dersim'de isyan yoktu. Devlet tarafindan planli bir katliam uygulandi. Harekati Atatürk planladi" diyerek katildi. Dersim olaylariyla ilgili olarak çalisan arastirmacilar da tam bu noktada ikiye bölünüyor. Bir grup Atatürk'ün katliamdan haberi oldugunu savunurken karsi grup katliamin asil yasandigi tarih olan 1938'in ikinci yarisinda Atatürk'ün hastaliginin ilerledigini ve birçok seyden haberinin olmadigini iddia ediyor. Iste giderek büyüyen ve ana muhalefet partisi CHP'de kriz yaratan Dersim tartismasinda uzmanlarin görüsleri.
Esas sorumlu Celal Bayar'dir
Baslangiçtan Günümüze Dersim Tarihi kitabinin yazari Dersimli tarihçi Ali Kaya'ya göre harekatin sorumlusu dönemin Basbakani Celal Bayar: "Atatürk'ün Orayi katledin, 1.5 yasindaki bebekten 90 yasindaki dedeye kadar öldürün' demis olmasi mümkün degil. Harekati yapanlar katliam gerçeklestirdi. Alevi çibanini Sünnilestirerek çözmeye çalistilar. Olaylar daha çok 15 Mayis-15 Eylül 1938 arasinda oluyor. Atatürk o dönem ciddi olarak hasta ve kendinde degil. Doktor raporlari ortada. Atatürk'ün bu dönemde gidin orada katliam yapin demesi mümkün degil, haberi bile olmamistir. Dersim'de görev yapan bir istihbarat subayiyla konusan bir tanik 1937'de Celal Bayar'in Atatürk'e bir rapor götürdügünü ve Elazig Ovasi'nda Dersim'i hedef alan bir tatbikat yapmak istedigini anlatmisti. Atatürk tatbikat dosyasini geri çeviriyor. Bayar, ikinci kez gittiginde buna gerek yok' diyerek yolluyor. Ancak 1938'de üçüncü kez Atatürk hastayken götürüp imzalatiyor. Dersim olaylarinin esas sorumlusu Celal Bayar'dir. Uzlasmaci, egitim, saglik sorunlarini çözmekten, yol yapmaktan yana olan Ismet Inönü'ye de 25 Ekim 1937'de istifa etmesi için baski yapmistir."
CHP içindeki sagcilarin marifeti
Eski CHP Istanbul Senatörü Mehmet Feyyat, Dersim olaylarinin bas aktörlerinin CHP içindeki sagcilar oldugunu belirtiyor: "Tek parti ve tek iktidar dönemi oldugu için herkes ayni yerde. Dersim devlet gericiligi'nin bir tezahürü. 1937 sonu ve 38'de baslayan Dersim olaylarinda Atatürk ölümcül, hasta yataginda harekatin sonuçlarinin farkinda degil. Inönü, herhangi bir suikast tehlikesinden ötürü Ankara'daki evinden çikamiyor. Dersim katliami CHP içinde sonradan Demokrat Parti'ye geçecek sagci isimlerin marifetidir. Dersim olaylarinda Basbakan Celal Bayar, Genelkurmay Baskani Maresal Fevzi Çakmak, sonradan Menderes'e akil hocaligi yapacak Sükrü Kaya isimleri ön plandadir."
Basbakanlik Cumhuriyet Arsivi'nden Dersim'le ilgili bir çok belgeyi çikararak "Karavagon/38 Dersim Sürgünleri" adli bir belgesel çeken yönetmen Özgür Findik, Dersim Olaylari'nin Atatürk'ten habersiz yapilamayacagini düsünüyor: "Belgeseli çekerken Mustafa Kemal gerçegi ile karsilastik. Abdullah Alpdogan Pasa'yla birlikte Mustafa Kemal'in de Sabiha Gökçen'le birlikte Dersim'e kadar gittigini gördük. Basbakanlik arsivlerinde açik olan görüntüler bunlar. Arsivlerde Mustafa Kemal'in ölmeden 1.5 ay öncesine kadar imzaladigi raporlar var. Bizzat kendisi Dersim'le ilgileniyor. Bunu görmemezlik edemeyiz. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaskani'nin rakam ne derseniz deyin 10, 20 ya da 40 bin kisinin katledildigi bir harekattan haberinin olmadigini söylemek çok gülünç ve dogru degil. Celal Bayar'in anilarinda, Mustafa Kemal'in kendisine Vurun, Dersim'de sorumluluk bana aittir' dedigi de biliniyor."