KARAR 2008/UH.Z-1086(2008) Kamu İhale Kurumu, 2008/UH.Z-1086 K. Kararı
Karar No: 2008/UH.Z-1086
Karar No : 2008/UH.Z-1086
Atmaca Temizlik Sosyal Hizmetler Bilgisayar İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., Aşağı Nohutlu Mah. Lise Cad. Tıp Apt. K:1 D:3 YOZGAT
İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Baştabipliği, 253 Sokak Nu 143 35370 Basınsitesi Konak/İZMİR
11.02.2008 / 4650
17.02.2008 tarih ve 08.05.07.0202/2008-8E sayılı Esas İnceleme Raporunda;
İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Baştabipliği tarafından 19.11.2007 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Yıllara Yaygın (2 Yıllık-2008/2009) Malzemeli Genel Temizlik Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Atmaca Temizlik Sosyal Hizmetler Bilgisayar İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 16.01.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 25.01.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 11.02.2008 tarih ve 4650 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.02.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,
1) İhalede ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinden daha düşük teklifler bulunduğu, buna karşın ihalenin M.N.A Tabldot Temizlik Ltd. Şti. üzerinde bırakılmasının 4734 sayılı Kanuna ve idari şartnamenin 36.1. maddesine aykırı olduğu, hazine zararına sebep olunmaması için idarenin yaptığı aşırı düşük teklif sorgulamasının incelenmesi gerektiği,
2) İdarenin 11.12.2007 tarih ve 27412 sayılı yazısının standart formdaki usule uygun olmadığı,
3) Şikayet başvuruları üzerine 28.12.2007 tarihinde ihale yetkilisince onaylanan ihale komisyon kararının iptal edilerek düzeltici işlem tesis edildiği, ancak 10.01.2008 tarihinde alınan ikinci ihale komisyonu kararı üzerine ihale üzerinde bırakılan istekliye ilişkin yeni bir yasaklılık teyidinin alınmadığı, oysa ki yeni bir ihale komisyonu kararı üzerine ilgili hakkında yeni bir teyit işleminin yapılması gerektiği, işlemin mevzuata aykırı olduğu,
Başvuru sahibinin 11.02.2008 tarihli dilekçesinin ve ihale işlem dosyasının incelenmesinden sürece ilişkin olarak aşağıdaki tespitler yapılmıştır:
Başvuru sahibinin teklifinin idarece aşırı düşük olarak değerlendirildiği, buna ilişkin açıklama talep edilen 20.11.2007 tarihli idare yazısının başvuru sahibi tarafından 26.11.2007’de tebellüğ edildiği, yazıda teklife ilişkin açıklamanın yazının tebellüğ tarihinden itibaren beş gün içerisinde idareye gönderilmesi gerektiğinin belirtildiği, buna uygun olarak aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklamaların 30.11.2007 tarihinde idare kayıtlarına alındığı, idarenin 11.12.2007 tarihli yazısı ile açıklamaların uygun olduğu ancak süresinde idareye ulaştırılmadığı gerekçesiyle teklifin reddine karar verdiği, aynı tarihli bir başka yazıyla kesinleşen ihale kararının bildirildiği, bunun üzerine isteklinin sorgulamaya ilişkin açıklamasının süresinde idareye teslim edildiği ve teklifin bu sebeple değerlendirme dışı bırakılmasının uygun olmadığı, ihale üzerinde bırakılan istekliden daha düşük teklifler varken ihalenin başka bir istekli üzerinde bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu, ayrıca idare tarafından gönderilen 11.12.2007 tarihli yazının standart forma uygun olmadığı iddialarıyla idareye şikayet başvurusunda bulunduğu, idarece şikayete verilen 31.12.2007 tarihli cevap ile başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklamasının süresinde idareye ulaştırıldığının kabul edildiği ve teklifin değerlendirmeye alınması yönünde düzeltici işlem tesis edilerek alınan ihale komisyon kararının iptal edildiği ve yeniden karar alındığı, yapılan işlem ile başvuru sahibinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği, diğer iddiaların ise reddedildiği anlaşılmaktadır. İdarenin başvuru üzerine aldığı düzeltici işlem üzerine başvuru sahibinin doğrudan Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu, 16.01.2008 tarihli Kurum yazısı ile İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 15 inci maddesinin işletildiği, bunun üzerine başvuru sahibinin idarenin ikinci ihale komisyonu kararına karşı yapılan şikayet başvurusuna ilişkin cevabı da ekleyerek Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu görülmüştür.
İdari şartnamenin 26 ncı maddesinde; ihale konusu işte 265 personelin asgari ücretle çalışacağı, teknik şartnamede ise iş süresince 27 gün olarak tespit edilen ulusal bayram ve tatil günlerinde 132 personelin fazla mesai yapacağı belirtilmekte, yine idari şartnamenin anılan maddesinde kişi başı günlük yol tutarının brüt 3,93 YTL olarak belirlendiği, personelin yemek ihtiyacının ise hastane tarafından karşılanacağının öngörüldüğü anlaşılmıştır. İdari şartnamenin atıf yaptığı teknik şartname düzenlemesi ile personele verilecek giyimin nitelik ve niceliğine ilişkin düzenleme yapıldığı görülmüştür.
19.11.2007 tarihli ihale komisyonu oturumunda; Kardeşler Ltd. Şti.’nin teklifinin sunulan bilanço ve gelir tablosunun incelenmesinden kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranının 0.75’ten küçük olması gerektiği halde bu oranın 2,91 olduğunun anlaşılması ve ayrıca iş deneyimini tevsik için sunulan belgede sözleşme bedeli bulunmaması gerekçeleriyle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer tekliflerden sekiz tanesinin aşırı düşük bulunarak bunlara ilişkin açıklama istenilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
06.12.2007’de ikinci kez toplanan komisyon kararı ile; Akdeniz Temizlik Ltd. Şti., Çağ Ltd. Şti. ve Andaç Ltd. Şti./Oğulcan Ltd. Şti. iş ortaklığının tekliflerinin, aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri açıklamaların temizlik malzemesi gideri olarak öngörülen tutarların yaklaşık maliyetin ilgili kalemi ve diğer isteklilerin sundukları açıklamalar karşısında aşırı düşük olması ve hayatın olağan akışı içerisinde bu bedellerle işi tamamlamanın mümkün görülmemesi gerekçesiyle reddedildiği,
Biltem Ltd. Şti. ve başvuru sahibinin açıklamalarının ise sorgulamada belirtilen süre içerisinde idareye gönderilmediği gerekçesiyle dikkate alınmayarak tekliflerin reddedildiği,
Diğer üç teklife ilişkin açıklamaların yeterli görüldüğü ve ihalenin geçerli teklifler arasında en düşük teklif sahibi M.N.A. Tabldot Temizlik Hizmetleri İnş. Bilgisayar Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan ikinci en avantajlı teklifin ise Aldemirler San. Ltd. Şti. olarak belirlendiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı olmadığına ilişkin teyidin 10.12.2007’de yapıldığı, kararın aynı tarihte onaylandığı görülmüştür.
İhale komisyonu, idareye yapılan şikayet başvurusu üzerine 28.12.2007 tarihinde tekrar toplanmış ve isteklilerden Biltem Ltd. Şti. ve başvuru sahibinin açıklamalarının sorgulamada belirtilen süre içerisinde idareye gönderilmediği gerekçesiyle reddi yönündeki komisyon kararını hukuka aykırı olması gerekçesiyle geri alarak isteklilerin tekliflerini geçerli teklif olarak kabul etmiş, ihalede ekonomik açıdan ikinci en avantajlı teklif sahibinin başvuru sahibi firma olduğuna, ekonomik açıdan en avantajlı teklifin ise değişmediğine karar vermiştir.
4374 sayılı Kanunun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde:
İsteklilerden; Akdeniz Temizlik Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına verdiği açıklama yazısında asgari işçilik maliyetine ek olarak 19.102,43 YTL temizlik malzemesi ve 1.637,70 YTL giyim bedeli, Çağ Ltd. Şti.’nin ise, asgari işçilik maliyetine ek olarak 20.000,00 YTL temizlik malzemesi ve 5.300,00 YTL giyim bedeli öngördükleri, açıklamaların idarece incelenmesi sonucu tekliflerin yukarıda yazılı Kanun hükmü doğrultusunda aşırı düşük bulunarak değerlendirme dışı bırakıldığı, işlemde Kanuna aykırı bir husus bulunmadığı tespit edilmiştir.
Andaç Ltd. Şti./Oğulcan Ltd. Şti. iş ortaklığının ise, aşırı düşük teklif sorgulamasına cevaben sunulan açıklama yazısında asgari işçilik maliyetine ek olarak 59.472,50 YTL temizlik malzemesi ve 5.281,58 YTL giyim bedeli öngördüğü, temizlik malzemelerine ilişkin olarak sunulan proforma faturada faturayı düzenleyen firmanın öngörülen tutarın 31.12.2007 tarihine kadar geçerli olacağını belirttiği, idarenin de bu ifadeye dayanarak, “süresi iki yıl olan ihalede, ihale başlamadan fiyat taahhüdünün ve isteklinin avantajlı durumunun sona ereceği, verdiği bedelle işi gerçekleştirmesinin mümkün olmadığından” bahisle isteklinin teklifini reddettiği anlaşılmış, ancak açıklamanın halihazırdaki şekliyle, yani sunulduğu zamandaki fiyatlar üzerinden değerlendirildiğinde uygun görülüp görülmediğine ilişkin olarak idarenin iradesinin ne yönde olduğu tespit edilememiştir. İhalenin 19.11.2007 tarihinde gerçekleştirilmesi, anılan isteklinin 23.11.2007 tarihi itibariyle sunduğu aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklamalarının sunulduğu tarihte geçerli olması, temizlik malzemelerinin işin yürütülmesi sırasında temin edileceği yönünde idarenin bir karine öngörmesinin mümkün olmaması, dolayısıyla isteklinin teklifinin anılan gerekçeye dayanarak reddedilmesinin geçerli bir dayanağı bulunmadığı tespit edilmiş olup, söz konusu açıklamaya konu teklifin geçerli kabul edilerek Kanunun 38 inci maddesi kapsamında yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.
İhalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen M.N.A. Tabldot Temizlik Hizmetleri İnş. Bilgisayar Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklamasında asgari işçilik maliyetine ek olarak 92.924,00 YTL temizlik malzemesi ve 2.729,50 YTL giyim bedeli öngördüğü, açıklamanın idarece yeterli görülerek teklifin kabul edildiği, işlemde mevzuata herhangi bir aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
Başvuru sahibinin sorgulamaya cevaben sunduğu açıklamada 250.712,00 YTL temizlik malzemesi ve 28.000,00 YTL giyim bedeli öngörerek bunlara ilişkin proforma faturaları sunduğu anlaşılmıştır. Ancak, başvuru sahibinin işçilik maliyetini hesaplarken işçilere nakdi olarak verilecek yol tutarına, toplam %22 oranındaki işverence ödenmesi gereken primler toplamını eklemediği, bu hatanın idari şartnamenin 26 ncı maddesindeki;
“Tam şehir içi ulaşım ücreti brüt (günlük) gidiş-dönüş 3,93 YTL olarak belirlenmiş olup, her ay bir işçi için 26 gün gidiş-dönüş yol yardımı yapılacaktır. (Yol ücretine damga vergisi, SSK payı, gelir vergisi eklenmiştir.)” şeklindeki düzenlemeden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Kamu İhale Genel Tebliğinin Birinci Bölüm XIII/G bendinde yer alan;
5- Nakdi olarak ödenecek brüt yemek ve yol bedeli üzerinden işveren sigorta primi ayrıca hesaplanacaktır.”
Şeklindeki açıklamalar da göz önüne alındığında, yukarıdaki idari şartname hükmünün, işçi ücretinin içerisinde yer alan ve işçinin brüt ücretinden kesilen SSK primi, damga vergisi ve gelir vergisine ilişkin olduğu, brüt yol bedeli üzerinden işveren tarafından ödenmesi öngörülen sigorta priminin ve diğer primlerin ayrıca hesaplanması gerektiği, idare tarafından idari şartnamede yol tutarına ilişkin anılan açıklamaya gereksiz bir şekilde yer verildiği, ancak bunun diğer isteklilerde herhangi bir yanılgıya yol açmadığı, dolayısıyla düzenlemenin isteklilerde tereddüt oluşturabilecek bir nitelik taşımadığı, sonuç olarak başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklamalarının nakdi olarak ödenmesi gereken ve teklif edilmesi gereken 5.579.259,87 YTL tutarındaki asgari işçilik maliyetini karşılamadığı, teklifin bu haliyle reddedilmesi gerekirken geçerli teklif olarak değerlendirilmesinin mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Biltem Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklamasında idarece nakdi olarak ödenmesi öngörülen işçilik maliyetine ek olarak 171.166,40 YTL temizlik malzemesi ve 25.970,00 YTL giyim bedeli öngördüğü, tutarların proforma faturalar ile tevsik edildiği,
Aldemirler Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklamasında idarece nakdi olarak ödenmesi öngörülen işçilik maliyetine ek olarak 222.685,00 YTL temizlik malzemesi ve 27.295,00 YTL giyim bedeli öngördüğü, tutarların proforma faturalar ile tevsik edildiği,
Fetih Temizlik Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklamasında idarece nakdi olarak ödenmesi öngörülen işçilik maliyetine ek olarak 240.742,84 YTL temizlik malzemesi ve 53.000,00 YTL giyim bedeli öngördüğü, tutarların proforma faturalar ile tevsik edildiği anlaşılmıştır.
İdarenin 11.12.2007 tarih ve 27412 sayı ile başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin açıklamasını süre yönünden reddeden yazısının (Ön yeterlik/yeterlik değerlendirmesinde yeterli bulunmayan adaylara/isteklilere sonucun bildirilmesine ilişkin form-KİK013.0/H) yetersizlik kararının 06.12.2007’de alınmasına rağmen formda belirtilen üç günlük süreyi bir gün aşarak 11.12.2007 tarihinde postaya verildiği anlaşılmış olup, sürenin üç gün olarak belirlenmesinin bir amir hüküm niteliğinde değil, disipliner bir süre olduğu, yazıyı postaya verme tarihindeki bir günlük gecikmenin başvuru sahibinin herhangi bir hak kaybına yol açmadığı anlaşılmıştır.
İdare tarafından 06.12.2007 tarihli komisyon kararı ile ihalenin M.N.A. Tabldot Temizlik Hizmetleri İnş. Bilgisayar Otomasyon Turizm Nakliye Sanayi Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı ve 4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesine uygun olarak ihale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklı olmadığının 10.12.2007 tarihinde Kurumdan alınan yazı ile teyit edilmesinden sonra kararın ihale yetkilisince 10.12.2007 tarihinde onaylandığı görülmüştür. Başvuru sahibinin 27.12.2007 tarihinde idareye yaptığı şikayet başvurusu üzerine idarenin 31.12.2007 tarihli cevap yazısı ile şikayeti kısmen haklı bulduğu ve ihale komisyon kararını iptal ederek düzeltici işlem tesis ettiği ve 28.12.2007’de de yeni bir ihale komisyon kararı alarak ihalenin yine aynı istekli üzerinde bırakılmasına karar verdiği, istekliye ilişkin bir yeni bir yasaklılık teyidi alınmadan kararın aynı tarihte ihale yetkilisince onaylandığı anlaşılmıştır.
4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinin son fıkrasının;
“İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan isteklinin 58 inci maddeye göre yasaklı olup olmadığını anılan maddeye göre teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır.”
Şeklindeki hükmü ile, Kamu İhale Genel Tebliğinin Üçüncü Bölümünün “İhale Üzerinde Kalan İsteklinin İhalelere Katılmaktan Yasaklı Olup Olmadığının Teyit Ettirilmesi” başlıklı III. bendinde yer alan; “4734 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesinin son fıkrasında, ihale kararlarının ihale yetkilisince onaylanmadan önce idarelerin, ihale üzerinde kalan isteklinin bu Kanunun 58 inci maddesine göre yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorunda oldukları belirtilmiştir. Buna göre teyit belgesi alınmaması halinde ihale sürecinin tamamlanması mümkün olmayacaktır.” açıklama karşısında, idarece yeni bir ihale kararı alınması akabinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin yasaklılık durumuna ilişkin olarak mevzuatta yazılı usulün takip edilerek ihale yetkilisinin onayından önce yapılması gereken teyit işleminin tesis edilmediği, bu açıdan başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmakla birlikte, yapılan incelemede ihale üzerinde bırakılan M.N.A. Tabldot Temizlik Hizmetleri İnş. Bilgisayar Otomasyon Turizm Nakliye Sanayi Tic. Ltd. Şti.’nin alınan ikinci ihale kararı veya inceleme tarihi itibariyle de yasaklı olmadığı görülmüş olup, mevzuatta belirtilen usul izlenmeden onaylanan ihale kararının hükümsüzlüğünün Kurumca tespit edilip işlemin idarece geri alınması yönünde düzeltici işlem kararı tesis edilmesinin ihale sürecini uzatmaktan öte herhangi bir fayda sağlamayacağı anlaşılmış olup, bu durum esasa etkili görülmemiştir.
Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikteki olduğu tespit edildiğinden, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda ihalenin sonuçlandırılması, bunu müteakiben alınacak ihale komisyonu kararının ihale yetkilisince onaylanmasından önce gerçekleştirilecek teyit işleminin de yine yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uygun şekilde yapılması gerekmektedir.