Denizlerde asitlenme canlılığı tehdit ediyor
lmanya öncülüğünde yürütülen BIOACID projesi, modern yaşamın bir sonucu olarak okyanusların git gide daha asidik olmasının canlılar üzerindeki etkisine odaklanıyor. 250 araştırmacı tarafından 8 senedir yürütülen çalışmada en çok küçük deniz canlılarının etkilendiği, bazı canlıların bu kimyasal değişimden faydalansa da besin ağının bütünündeki değişimden dolayı canlılığın olumsuz etkilendiği ifade ediliyor.
Fosil yakıtların oluşturduğu karbondioksit, deniz suyunda çözünerek karbonik asit oluşturuyor, bu da suyun pH değerinin düşmesine neden oluyor, böylece denizler daha asidik hale geliyor. Okyanuslardaki asitleşmenin etkileri iklim değişikliği, kirlilik, aşırı avlanma ve tarımsal gübrelerle daha da derinleşiyor. Sanayi devriminin başlangıcından itibaren okyanus yüzey sularının ortalama pH’ı 8.2’den 8.1’e düştü, bu %26’lık bir asit oranı artışına karşılık geliyor. Suyun pH’ındaki 0.1’lik bir azalma birçok deniz canlısının hayatını tehdit edecek bir etkiye sahip. Canlıların çevresel değişime karşı hassasiyeti farklılık göstermekle birlikte, değişimden dolaylı da olsa etkilenmeleri, sistemin bütününde geri döndürülemeyen hasara yol açabiliyor.
8 yıldır devam eden çalışma sonucunda elde edilen önemli bulgular şu şekilde;
· Sıcak su mercanları soğuk su mercanlarına kıyasla, istiridye ve deniz salyangozları ise kabuklu deniz canlılarına kıyasla sudaki değişimlerden daha çok etkilenen daha hassas canlılar.
· Deniz canlıları erken yaşam evrelerinde, yetişkinlik evresine kıyasla değişikliklerden daha çok etkileniyorlar.
· Bazı canlılar okyanuslardaki asitleşmeden doğrudan etkilenmese dahi, asitleşmenin canlıların yaşam alanında veya besin ağında meydana getirdiği değişiklikler canlıları dolaylı olarak etkiliyor.
· Tüm bu değişiklikler, okyanusların bizlere sunduğu ekosistem hizmetlerini gelecekte kötü bir şekilde etkileyecek.
Bir diğer araştırmada ise, deniz biyologları, sudaki sıcaklığın, tuzluluk ve asit oranlarının artmasının istiridye fizyolojisini nasıl etkilediğini anlamak istiyor. Uluslararası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) en karamsar tahminlerine göre, yüzyılın sonlarına doğru deniz suyu sıcaklığı 2 ile 4 derece arasında artabilir. Peki bu değişimin yüksek ticari değere sahip balık ve kabuklu deniz ürünleri üzerindeki sonucu ne olabilir? Deniz biyoloğu Domitilia Matias’a göre haberler istiridye çiftçileri için o kadar iyi değil: “Daha sıcak sulardaki istiridyeler filtreleme faaliyetlerini önemli ölçüde arttırıyor. Suyu serin tutmak için sürekli filtreleme yapıyorlar, böylelikle metabolizmaları hızlanıyor. Deniz suyu sıcaklığının artması ise ortama uyum sağlama çabaları sonucu kabuklarının küçülmesine neden olarak büyümelerini etkileyebilir.”
Deniz ekosisteminin insanın iyi halinin devamlılığında oldukça büyük payı bulunuyor. Denizlerdeki kaynaklar dünya nüfusunun çoğunluğu için besin kaynağı olmakla birlikte balıkçılığa dayalı geçinen nüfusun geçim kaynağını oluşturuyor. Geçim kaynaklarını kaybeden insanların göç etmek durumunda kalması ise sosyal problemleri beraberinde getiriyor.
Tüm bunların ötesinde, denizlerdeki dengenin bozulması, yeryüzündeki en büyük ve en zengin yaşam alanı olan okyanusların geleceğini ve insanın yeryüzündeki iyi halinin sürekliliğini tehdit ediyor. Denizlerin sürdürülebilir olmasıysa öncelikle doğru politikalarla aşırı avlanmanın önüne geçilmesi, yine iklim değişikliği politikalarıyla sera gazı emisyonlarının kontrol altında tutulması, insanlardaki bilincin artarak kirliliğin önüne geçilmesi ve bilinçli tarım uygulamalarına geçilerek tarımsal zararlı atıkların önemli ölçüde azaltılması gibi çok ciddi öneme sahip bir dizi uygulamadan geçiyor.