Çocuk Ruh Sağlığı | CeReZFoRuM
Konusu 'Anne - Çocuk Sağlığı' forumundadır ve Suskun tarafından 16 Mart 2011 başlatılmıştır.
Çocuk & Anaokulu
Oyun çağındaki çocukların arkadaş edinmesi, ördek yavrularının suya dalar dalmaz yüzmeleri gibi doğal bir iştir. Yeter ki çocuk, yaşıtlarıyla kaynaşabileceği ortamı bulsun. Çocuklar daha birbirinin adını öğrenmeden sıkı-fıkı bir ilişkiye girerler. Onları bir araya getiren çekici güç oyundur. Dışarıdan engellenmedikçe çocuklar arkadaşlığı başlattıkları gibi sürdürmesini de bilirler. Başlangıçta çekişme, itişme ve bozuşma olağandır. Ama bozuşmaları ile barışmaları bir olur. Anlaşmazlık ve küskünlükleri pek kısa sürer. Çocuk kavgaları yüzünden bozuşan komşular bunu çok iyi bilirler. Aileler küs dururken çocuklar ana ve babalarından gizli buluşup oyunlarını sürdürürler.
Arkadaş edinmek ve ilişkiyi sürdürmek belli bir olgunluk ister. Bu bakımdan bir kimsenin ruhsal olgunluğunu kurduğu arkadaşlıklara bakarak saptayabiliriz.
Kimi ana-baba çocuğuna hem anne-baba hem de arkadaş olabileceğini sanır. Çocuğu ile yer, içer, oynar, gezdirir. Çeşit çeşit oyuncaklar alınır. Çocuk bir süre sonra örneğin okul çağında, istese de arkadaşlığı nasıl başlatacağını bilemez. Evde oturmayı yeğler.
Bu ana-babalar ya kendileri içe dönük bir yaşam sürdürdüklerinden ya da çocuğun üstüne titrediklerinden bu yola giderler. Çocuğun düşüp-yaralanacağından, pisleneceğinden, üşüteceğinden korkarlar.
Kimi ana-baba da çocuğun arkadaşlık ilişkilerini engellemez. Ancak her adım başı karışır, sık sık öğütler verir. Arkadaşlardan gelecek tehlikeleri abartır. Onlara karşı güvenmemeyi aşılar.
Aşırı kollanan ve kısıtlanan çocuk hem arkadaşlık kurmakta güçlük çeker, hem de ilişkilerinde edilgen olur. Hep uyan, başkasını izleyen durumunda kalır. Böyle çocuklar kendi yaşıtlarına katılabilmek için hediyelerle, oyuncaklarla arkadaş satın almaya çalışırlar. Arkadaş kümelerine giremeyen ya da yaşıtlarıyla baş edemeyen çocuk, kendisinden küçüklerle oynar. Kimi güvensiz çocuk da tek bir arkadaş dışında kimseyle oynamaz. Kendi nazını çeken tek bir arkadaşa sıkı sıkı sarılır, tekeline alır. Bu arkadaşı da yitirince ortalıkta kalmış gibi olur.
Çocukların arkadaşlığa verdikleri önem çok büyüktür. İtilen ya da küme dışında tutulan çocuk çok mutsuzdur. Arkadaşlarca aranıp benimsenmek çoğu kez büyüklerce beğenilmek veya derslerde başarılı olmaktan önde tutulur. Gerçekten çocuklar arasında yürütülen soruşturmalar en beğenilen, en çok oy toplayan arkadaşların en uyumlu çocuklar olduğunu vurguluyor. En beğenilenler canlı, dışa dönük, atılgan, bağımsız, neşeli ve iyi huylu çocuklardır. Bu çocuklar zekâ ve başarı yönünden ortalamanın üstünde olmakla birlikte en zeki ve en yetenekliler arasında değillerdir. Övüngen, üstünlük taslayan, gürültücü, mızıkçı ve saldırgan olanların en az beğenilen arkadaşlar olduğunu söylemeye gerek yok. Bu nitelikleri gösteren çocukların da ruhsal uyum ve dengeleri yerinde sayılamaz.
Arkadaşlık çocuğa toplumsal yaşamında gerekli olan uyumlu ilişkileri ve işbirliğini öğrettiği gibi, ezmeden ve ezilmeden yarışma yeteneği de kazandırır. Önder olma, yöneltme, belli bir amaca yönelik takım çalışmasına katılabilme, sorumluluk alabilme gibi yetenekler genellikle arkadaş ilişkilerinde kazanılabilir.
Çocuğun terbiyesi için yaşı ilerledikçe hususiyetle kimlerle arkadaşlık yaptığı nerelere gidip geldiği inceden inceye takip edilmelidir. Çünkü bazı alışkanlıkları çevresinden ve kötü arkadaşlarından kazanır. Bu da ona iyi veya kötü yönde tesir eder.
Çünkü Peygamber (s.a.v) Efendimiz:
“Günahkâr ve isyankâr arkadaştan sakın. Zira senin de onlardan olduğun anlaşılır.” (C. Sağir)
“Kişi arkadaşının dini üzeredir. Öyleyse her biriniz kiminle arkadaşlık kuracağına dikkat etsin.” (Ebu Dâvud) buyurmaktadır.
Her insanın sevincini, kederini ve sırlarını paylaşacağı, içini dökeceği, samimiyetle bağlanacağı arkadaşa ihtiyacı vardır. Hiçbir maksat ve menfaat düşüncesi olmadan, sırf Allah için kurulan dostluklar uzun ömürlüdür. Ahirette de devam eder. Âyet-i kerime’de: “Dostlar, o gün birbirine düşmandır; takvâ sahipleri müstesna.” (Zuhruf: 67) buyuruluyor.
Salih arkadaş edinmek, arkadaşlık haklarına azami riayet ederek bu dostluğu devam ettirmek dünya ve ahiret saâdeti bakımından son derece değerlidir.
Arkadaş akarsu gibi, söğüt dalı gibi olmalıdır. Söğüt dalı gayet mütevazidir. Tevazu eteklerini yerlere kadar indirir. Akarsu da çok mütevazidir. Taştan taşa çarpar, yine yoluna devam eder. Arkadaşın hakikisi, yolda birçok gücenecek, incinecek haller görür, onlara hiç bakmaz ve yoluna devam eder. Böyle arkadaş çok az bulunur.
9. Çocuk anne-babasının yerine kimseyi koymak istemez, buna saygı duymak gerekir. Boşanma sonrası eşlerden biri yeni bir ilişki yaşıyorsa çocuğun bunu boşanmayı kabullenene kadar bilmemesi gerekir.
Çocuk & Büyükanne / BüyükbabaBebek ya da çocukların psikososyal gelişiminde büyükanne/babaların rolleri ile ilgili araştırma sonuçları çelişkilidir. Onların işe karışmaları ile gelişim üzerine olumlu etki olduğunu bildiren sonuçlar yanında hiçbir etkinin olmadığı, hatta olumsuz etkilerin olabileceğini bildiren araştırma sonuçları da vardır.
1. Çocuğa neden ödev yapması gerektiği anlatılmalı
Ödev yapma alışkanlığını çocuklarımıza aşılayabilmemiz için öncelikli olarak çocuğa neden ödev yapılması gerektiğinin ve tamamlamanın neden önemli olduğunun onun anlayabileceği bir dille açıklanması gerekir. Çünkü çocuklar bunu kavramadıklarında ders yapmamak için kendilerince mantıklı sebepler bulup, “Ben zaten bunları biliyorum, bunu yapsam bana ne faydası olacak ki !”gibi yorumlarda bulunup bu konuda sizinle gereksiz tartışmalara girebilirler.
2. Çocuğa faydalı ödevler verilmeli
3. Çocuğa uygun ders ortamı hazırlanmalı
4. Programlı çalışılmalı
En güzel ders programı uygulaması ve uyulması en kolay olan programdır.
* Ders programı çocuğun en rahat ders çalıştığı saatlere göre (örn. bazı çocukların zihni sabahları daha açıktır, bazıları akşam saatlerinde daha rahat çalışır) ayarlanmalı,
* Oturduğu yer aşırı rahat veya çok rahatsız olmamalıdır.
* Okuldan geldiğinde dinlenmek için yeterli süre ayrılmalıdır.
* Programın yazılı olması, görülebilecek yere asılmalıdır.
* Gerektiğinde değişiklik yapabilmeye açık olmalı ve programa uyulamadığında kararsız kalmadan yeni bir düzenleme yapılmalıdır. (20-25 dakikalık çalışma, aralarda 10’ar dakikalık molalar uygun olabilir. Ancak çocuğun dikkat süresine göre arttırıp azaltılabilir.
* Dersten sonra kısa bir tekrar bilgilerin kalıcı olması açısından faydalıdır.
* Ders programı yapılırken çocukla birlikte program oluşturulmalı ancak uygun olmayan önerilerinin neden olmayacağı konusunda makul bir açıklama yapılmalıdır. Örneğin çocuk programına günde 3 saat TV izleme veya bilgisayarla oynama gibi bölümler eklemek isteyebilir. Bu gibi durumlarda net bir tavır sergilenmelidir. Çocuğun uyku ve yemek saatlerinin düzenli olmasına özen gösterilmeli, haftanın belli bir günü tatile ayırılmalıdır.
5. Diğer dikkat edilmesi gerekenler
* Ödevin kısa bölümlere ayırılması,
* İki zor ders arasına daha kolay ve yorucu olmayan bir dersin koyulması, çocuğun hedefine ulaştığında kendini ödüllendirmesi, programına uyduğunda bunu fark ettiğinizin ona hissettirilmesi ve onore edilmesi, masa başında hayal kurmaya başladığında kalkıp bir dolaşması gibi önerilerde bulunulması faydalı olacaktır.
* Ödevlerin öğretmen tarafından düzenli olarak kontrol edilmesi çocukların “Ben yapıyorum ama öğretmen bakmıyor, imzalamıyor” şeklinde tepkisine yolacak düşünceleri en aza indirger ve çocuğun ders çalışma isteğini kamçılar.
Bir zamanlar Edirnede ruh hastalıklarının tedavisinde kullanılan müzik,çocuğunda duygusal boşalımını,rahatlamasını sağlayarak,gerginliğini azaltırken, tedavi edici işlevini yerine getirmektedir.
Başta öğretmen olmak üzere, tüm yetişkinlerin görevi ise, çocuktaki bu saflık ve çocuk çalıkı bozmamak, onu basmakalıpçılıktan korumak olmalıdır. Çocuk ne boyut ne de renk konusunda yönlendirilmeli, ürünlerini özgürce ortaya koyabilmelidir. Bunun yanı sıra, dersinin, en az Matematik ve Türkçe dersleri kadar önemli olduğu unutulmamalı, resim dersinde, resim yerine başka bir ders işlenmemelidir.
TV, bilgisayar oyunlarına çocukların denetimsiz maruz kalmaları çeşitli sorunlara yol açtığı için genellikle olumsuz yanları vurgulanır. Çocukların keşfetme, öğrenme yetilerinin gelişmesi için uyaran alması gerekir. Bu uyaranlar işitsel (müzik, konuşmalar vb), görsel (tv, çevre), dokunsal (temas, nesnelerin yapısı), sosyal (arkadaş vs) gibi çok çeşitli olabilir. TV görüntüleri, programlarda işlenenler çocukların öğrenmesine yardımcı uyaranlar sağlayabilir. Ancak çocuğun çevresindeki uyaranları denetleme olanağımız olduğu için öğrenmesini istemediğimiz uyaranları çevrede kontrol edebiliriz. TV de ise kontrölü imkansız çeşitlilikte çocuk için zararlı olabilecek bir sürü uyaran bulunur. Ek olarak yeterli düzeyde uyaran öğrenme için gerekli iken uyaran fazlalığı öğrenmeyi engellediği gibi başka sorunlara da yol açabilir.
2 yaşın altında etkileşimli ilişkilerle çocuğu oyalamak, daha sonra ise belli sürede belli programların izlenmesini sağlamak çocukların sınırlarını bilemediği yaşlarda önemli bir ebeveynlik görevidir. Sadece zararlı etkilerini göz önüne alarak hem eğitici hem de eğlendirici özellikteki programlardan çocuğu uzak tutmakta olumsuz bir tutumdur. Bu konuda dahil olmak üzere ilgili ve olumlu anne-baba tutumu diğer her durumda olduğu gibi katı kurallar koyup çocuğu kısıtlayan ya da aşırı izin verici olup kendi haline bırakan değil dengeli bir şekilde çocuğun mutluluğunu da hesaplayıp, belli sınırlara uyabilmeyi de öğretebilen bir tutumdur.
Çocuk & Bakıcıları
Uğruna canınızı verebileceğiniz, savunmasız, minik yavrunuzu tümüyle bir yabancıya teslim etmek pek de içe sindirilir bir durum değildir. Nitekim yaşam koşulları bizi buna mecbur ediyor. Siz yine de doğru zamanda, doğru seçimleri yaparak, tüm olumsuzluklardan kendinizi ve çocuğunuzu koruyabilirsiniz. Peki bunu nasıl mı yapacaksınız?
~meLek~, 15 Temmuz 2013, Paylaşıldığı Yer: Genel Sağlık Bilgileri