Bir Devam Kitabı: Hayvan Çiftliğine Dönüş - Düşünce
15.05.2015 - Bilal Can
Burton A. Abrams tarafından kaleme alınan ve bir devam niteliğinde olan Hayvan Çiftliğine Dönüş isimli George Orwell'in "Hayvan Çiftliği" isimli eserinde bitmeyen olayları aktarır. Okuyanlar bilir ki Orwell Hayvan Çiftliğinde sert bir dönem eleştirisi yapmış ve bu bakımdan eser bir edebi türden çok sosyolojik imge ve anlamlarla yüklenmiştir.
Stalin Rusya'sının eleştirildiği Hayvan Çiftliği, domuzların başa geçip yönetimi kendi keyiflerine göre yönetmesiyle sonuca bağlanır. Eser aslında bitmeyen bir hikayeyi yansıtır. Abrams da bu bitmeyen esere bir devam sayılacak nitelikteki eserini kaleme alarak yine aynı karakterler üzerinden işleyerek hikayeyi biraz daha uzatır. Bu sefer konu Çin Devrimi'dir.
Distopya türü niteliğinde olan Hayvan Çiftliği ve Dönüş isimli eser mutlu sonla bitmeyen eserler arasında dahil edilebilecek eserlerdir. Mutlu son bulma hevesi olanlar bu bakımdan hayal kırıklığına uğrayabilir. Dönüş kitabını anlatmamdaki amaç bu kitabın tanıtımını yapmaktan ziyade eserin düşündürdüğü, anlamları, sembolleri ve biriktirdiğim notları aktarmaktır. Dünya tarihinde komünizm düşüncesiyle bir çok masum halk ve kitleler oligarşik ve daha sonra diktatörlüğe dönen yönetimin baskısı altında ezilmiş ve canlarından olmuşlardır.
Durumun daha iyileşmesi amacıyla isyana kalkan hayvanlar devrim yaparak çiftliğin yönetimini ele geçirirler. Bu aslında bir darbedir ve darbe çiftliğin sahibinin çiftlikten kovulmasıyla içinden çıkılamaz hallere neden olur. Başa geçen domuzlar, görev paylaşımları yaparak her hayvana belirli görevler verirler. Yönetimde imtiyazlı bir kademeye sahip olan domuzlar her ne kadar oligarşik bir yapıya sahip olduklarını göstermeye çalışsalar da yönetimin diktatörlüğe geçmesi engellenememiştir. Dönüş kitabında devrim yapan hayvanların torunlarının başlarından geçen olayları ve durumları yansıtır.
Devrimden sonra değişen sistem domuzların diktatörlüğü altında yaşanamaz bir keyfi uygulamalar haline gelmiştir. Sesler yükselmeye başlamış ve diğer hayvanlar gitgide yönetimden daha fazla rahatsız olmaya başlamıştır. Oysa devrim bir kere yapılmıştır ve yönetimdekiler bu durum dolayısıyla bir tür bağışıklık kazandığı için nasıl ortaya çıktığını, gelişim ve dönüşüm aşamalarını iyi bildikleri için- tekrardan bir devrim yapmak çok zorlaşmış hatta mümkünlüğünü de yitirmiştir. Hayvan Çiftliğinde de Dönüş eserinde de ortak bir sonuç çıkar: "Devrim kendi çocuklarını yer". Çünkü devrimle başa gelenler, sözde devrimin salahiyeti için başka bir sistemde görülmeyecek derece acı ve sıkıntı çekmiş ve aralarından bazılarını devrim için feda etmişlerdir. Bu bakımdan "devrim kendi çocuklarını yer" ifadesi çok trajik bir durumdur. Binbir güçlükle hazırlanan devrim, çocuklarını öldürerek kendini yaşatmaya çalışır. Dünyadaki tüm devrimler incelendiğinde bu durum net bir biçimde ortaya çıkacaktır.
Dönüş eseri Hayvan Çiftliği'ne göre bazı farklılıklarla sunulur. İlk göze çarpan sistem konusunda değişikliklerin ortaya çıkmasıdır. Artık liberal bir ekonominin kabul edildiği ve dış dünya ile ilişkilerin daha sıcak bir hale girdiği gözlemlenir. Bu da devrimin aslında başarısızlığına ve gitgide o devrimci ruhun ortadan kaybolduğunun göstergesidir. Bunu yaşadığımız dünyadaki devrimler sonucu yönetimi değişen ülkelerde de gözlemleyebiliriz.
Hayvanlar arasında kast sistemine benzer bir sınıflama mevcuttur.
En üst tabakada olanlar domuzlardır. Yönetim kesimini ifade etmektedir.
Bir alt tabakada köpekler gelir. Bu da sistemin bekçiliğini yapan kesimdir.
Daha sonra koyunlar ve atlar gelmektedir. Güce dayalı bir sınıftır.
Tavuklar en alt sınıfı oluşturur.
Orwel, Hayvan Çiftliği isimli eserinde sistem eleştiri yapar ve kişilere yönelerek sert biçimde kişileri eleştirir. Dönüş kitabı da aynı bağlamda değerlendirilir. Fakat artık dünyanın durumu değişmiştir. Dönüş kitabı Çin Devrimi üzerinden hareketle bir eleştiri getirir. Bunu Tianenmen Meydanında yapılan katliama benzer bir katliamın yapılmasından anlayabiliriz. Dönüş kitabında devrimle başa gelenleri tekrar devirmek için çiftlikteki tüm hayvanlar birleşerek bir meydanda toplanır. Yönetim de bu hayvanları dağıtmak için üzerlerine traktörleri sürerek bir çok isyancı hayvanın ölümüne sebebiyet verilir. Tianenmen Meydanında yapılan böyle bir gösteride resmi kayıtlara göre 200 kişi ölmüşken Kızıl Haç'a göre ise 2000 kişi hayatını kaybetmiştir. Eser imgeler üzerinden bir sistem eleştiri getirirken bu imgeler dünya tarihinde yaşanan olaylara işaret ederek işlenir. Bu imgeleri görebilmek için bazı olay ve durumları kıyaslama ile bağlantı kurabilirsiniz. Dönüş kitabı genel olarak bu bağlamlar üzerinden değerlendirilebilecek bir eser olarak okunabilir.
Yazı daha önce on5yirmi5.com sitesinde yayınlandı.
Bilal Can - 15.05.2015
Etiketler : Düşünce hayvan çiftliğine dönüş burton a. abrams bilal can