“Fesuphanallah” dedirten hukuk bilmecesi
16 Ocak 2019 Ozan Sezgin
Fesuphanallah şarkısının sahibi Erkin Koray ile Median Müzik Edisyon arasındaki telif hakları davası keşmekeşe dönüştü. Şimdi sahibi dedim de, bir sorun niye dedim? Orijinal 45’likte şarkının altında parantez içinde sadece kendi adı yazıyor diye dedim. Bir cümlede yazıyı özetledim galiba, biraz yavaş gideyim.
Tüm olayı baştan alırsak, 2016 yılında bir gıda firması Erkin Koray’ın Fesuphanallah şarkısını sözlerini değiştirerek kullanmak üzere kendisinden izin alarak ve şarkıyı Candan Erçetin’e söyleterek bir reklam filmi yaptı.
Bunun üzerine Median Müzik Edisyon, eserin yasal temsilcisi olduğunu ve orijinal bestenin hak sahiplerinden izin alabilmek için gerekli işlemlerin kendisi aracılığıyla yürütülmesi gerektiğini, zira Koray’ın Fesuphanallah şarkısının 1970 yılında söz ve müziği Romeo Lahoud’a ait olan Weily Weily şarkısından uyarlandığını, Weily Weily’nin Türkiye’deki telif haklarına kendilerinin sahip olduklarını açıkladı.
İşler burada karışmaya başladı, Erkin Koray, “eser üzerinde haksız hak talep etmek” ve “itibarını zedelemek” suçlaması ve 50 bin TL manevi tazminat talebiyle Median Müzik Edisyon’a dava açtı.
Dava sürerken eserin Türkiye bölgesi için orijinal eserde söz yazarı ve besteci olan Romeo Lahoud haklarının Türkiye Müzik Eseri Sahipleri Meslek Birliği’nde (MESAM) ve Fransız hak izleme kuruluşu SACEM’de Median üzerine kayıtlı olduğu da belgelerle ortaya konuldu ve bilirkişi, Median Müzik Edisyon’un eserin orijinal söz ve bestesinde hak sahibi olduğunu onayladı.
Tam burada acayip bir şey oldu, mahkeme Erkin Koray’a Median tarafından 20 bin TL tazminat ödenmesine karar verdi. Durun gariplikler zinciri devam ediyor; gerekçeli kararda “Median’ın eser üzerinde haksız hak iddia ederek Koray’ın itibarını zedelediği” iddiası değerlendirilmemiş, “Fesuphanallah’ın ticari bir reklamda sözleri değiştirilerek kullanılması ile bütünlüğünün bozulduğu ve dolayısıyla Koray’ın itibarının zedelendiği” belirtilmişti. Yani mahkeme, bizzat Erkin Koray’ın izni ile hazırlanıp yayınlanan bir reklamın sanatçının itibarını şarkı sözlerinin değiştirilmesi sebebiyle zedelediğine hükmetmiş ve bunun için de süreçle bu safhada ilgisi olmayan Median’ı sorumlu tutmuştu.
Bu noktadan sonra “Dava sürecinde eserin orijinal söz ve bestesinde hak sahibi olduğumuz, dosyaya sunulan ikinci bilirkişi raporu ile onaylandı” diyen Median Müzik Edisyon, kararı bir üst mahkemeye taşıyarak itiraz ettiklerini belirttiği açıklamasında şu sözlere yer verdi: “Eserin Fransız hak izleme kuruluşu SACEM ve Türkiye Müzik Eseri Sahipleri Meslek Birliği’nde (MESAM) Türkiye bölgesinde alt editör olarak Median Müzik, ana editör JMR Music Productions ve eser sahipleri Romeo Lahoud ile Issam Rajji adına kayıtlı olduğu avukatımız tarafından mahkemeye bildirildi. Hakkımızı ispat eden diğer tüm belgeler de dava dosyasında yer aldı. Ancak tüm bunlara rağmen yerel mahkeme Koray’a ’20 bin TL manevi tazminat ödenmesine’ karar verdi. Kararın gerekçesinde ‘sanatçının ticari bir alan için sözleri değiştirilen eserinin bütünlüğünün bozulduğu’ ve ‘dolayısıyla manevi yönden zarar gördüğü’ belirtildi.
Oysaki Median Müzik Edisyon ne eseri reklam filminde kullanan ne kullanılması için izin veren ne de sözleri reklam filmine uyarlayandır. Aksine dava konusu eserin Türkiye’de orijinal söz ve bestesinde hak sahibi olarak yasal takipçisi olmak sıfatı ile “eseri izinsiz adapte eden sanatçıya” ve “eseri izinsiz kullanan markaya” karşı dava açma hakkı bulunan taraf bizzat Median Müzik Edisyon’dur.”
Şimdilik konu çok karışık, davanın sonuçlanmasını bekleyip bu bilmecenin nereye bağlanacağını çok merak ediyorum.
Tabii şimdi günümüz fikir eseri kanunlarıyla 1960’ları, 70’leri karşılaştırmak, bugünün etik değerleriyle o günü yargılamak tam randımanlı argümanlar vermeyebilir. Erkin Koray o gün “Ya bulun şu şarkının bestecisini, vallahi parasını vericem” dese bir ihtimal Romeo Lahoud kimse artık, hiç ulaşamayabilir ya da plağın üzerine “Söz-Müzik” yerine sadece “Erkin Koray” yazma “inceliğinden” haberi bile yoktur, plakçının çakalizasyonudur, şudur, budur. Adaptasyon, uyarlama, aranjman, ne dersek adına, o yıllarda pek popülerdi ve üçüncü dünya ülkelerinde her şey bir toz bulutuydu. Big Bang daha gelememişti bile, haritada Ortadoğu’yu bulamamış. Telif kanunu neymiş?
Konu mankenimiz Fesuphanallah gibi, melodilerini hepimizin Erkin Koray’dan öğrendiği birkaç şarkı daha var, aşağıda isimleri ve orijinal versiyonlarıyla sıralamaya çalıştım. Bu şarkıların büyük bir kısmı Devil’s Anvil isimli Lübnan asıllı ABD’li grubun kayıtlarından esinlenilmiş görünüyor, ha, bunlar anonim Ortadoğu ezgileridir vesairedir ayrı konu, zaten dedim yukarıda, 60’lar 70’ler, tozlar, bulutlar.
boşuna çöpçüler deli kadın edisyon erkin koray fesüphanallah illa ki sana bir şeyler olmuş şaşkın sayın arkadaşım osman telif hakları
Önceki yazıGecikmiş bir veda: Hayat Cepte…
Sonraki YazıOrtaçgil ve Şarkılar Bir Oyundur
2000’lerde Lisede Olanlar İçin 39 Pop Çılgınlığı