Bel fıtığına dikkat! | Genel Sağlık | Mahmure Sağlık
Neredeyse her üç kişiden biri sırt ağrılarından şikayetçi. Halk arasında bel fıtığı olarak bilinen bu hastalığın sebebi ise genellikle omurlarla ilgilidir.
Ama sanıldığının aksine sırt ağrılarının çözümü her zaman bir ameliyata bağlı değildir. Çoğu zaman ilaçlar da bu sorunları ortadan kaldırabilir.
Uzmanlar, disk kayması (bel fıtığı) ile ilgili tüm soruları ayrıntılarıyla cevaplıyor.
Neden günümüzde sırt ağrısı konusunda şikayetler gittikçe artıyor?
Bu ağrıların nedenlerini günümüz insanının yaşam tarzında aramak gerekiyor. Çok az hareket ediyor, bütün gün büroda bilgisayar karşısında oturuyor veya alışveriş mağazalarında marketlerde, otobüslerde saatlerce ayakta duruyoruz. Boş zamanlarımızı ise televizyon veya evde bilgisayar karşısında geçirmeyi tercih ediyoruz. Tabii yine hareketsiz oturarak. Bütün bunlara bir de hatalı duruş ekleniyor. Tüm omurga kemiğinin darbelerden zedelenmesini önlemek amacıyla süngersi, fakat sağlam esnek bir doku bulunur ve omurlara yastık yapar. Bu esnek dokuya aşırı derecede yük binmesi disk kayması sonucunu doğurur.
Disk kaydığında omurgaya ne olur?
Tek taraflı sürekli uygulanan basınç sonucunda omurlar ve omurgaya bağlı sinirler sıkışır. Bundan ötürü şiddetli ağrıya neden olabilir. Genellikle problemler, özellikle ağırlık buraya bindiği için, bel kısmında ortaya çıkar. Yukarı doğru çıktıkça risk faktörü azalır. Göğüs kısmında disk kayması gibi bir durumla neredeyse hiç karşılaşılmaz.
Diskler hangi durumlarda kayar?
Disk kayması omurganın zorlanması durumunda ortaya çıkabilir. Örneğin ağır bir cismin kaldırılması veya taşınması durumunda. Fakat otururken, eğilirken veya yürürken de disk kayması meydana gelebilir. Nadir olarak disk kaymasına bir kaza sebep olur.
Disk kaymasını nasıl önleyebilirim?
Sırt kaslarını güçlendiren jimnastik hareketleri yaparak; yerden bir şey kaldırırken doğru şekilde kaldırarak (sırt düz, dizler kırılarak), kasları gevşeten teknik ve masajlar oldukça faydalı. Bunun dışında fazla kilodan kaçınmak da çok önemli.
Ağrılar nerelerde hissedilir?
Bel kısmında gerçekleşen disk kayması durumunda ağrılar bacaklara kadar inebilir hatta bacaklarda felce bile yol açabilir. Öksürürken veya hapşırırken ağrılar bu bölgelerde daha da şiddetlenir. Omurganın etrafındaki kaslar gerilir ve hareket alanı daralır.
Bu durumda bir ortopedi uzmanına veya sinirler konusunda uzman bir cerraha başvurmak gerekir.
Nasıl bir muayeneden geçiriliniyor?
Öncellikle omurganın ne durumda olduğunu ve sorunlu bölgeyi saptamak için bir röntgen çekiliyor. Disk kayması olup olmadığını anlamak için ise bir tomografi çektirmek gerekiyor. Son teknoloji yöntemi ise üç boyutlu olarak ekranda bir görüntü elde etmek. Bu teknikte omurga zararlı ışınlardan etkilenmiyor.
Çözüm her zaman bir ameliyat mı?
Hayır. Çoğu durumda sadece birkaç günlük yatak istirahatı ve sıcak soğuk uygulaması yeterli: Sıcak kaslardaki gerilmeyi engeller, soğuk ise iltihaplanma durumlarında acıya karşı etkili olur. Çok şiddetli ağrıları bir an önce dindirmek içinse afyonlu ilaç kullanılıyor. Başarılı bir tedavi sonucunda kayan disk tekrar yerine giriyor veya oluşan doku ayrılarak vücuttan atılıyor.
Hangi durumda mutlaka ameliyat gerekli?
Ameliyat ancak yan etkilerin baş göstermesi durumunda gereklidir. Mesela basınçtan dolayı idrar veya bağırsaklarda sorun varsa, kısa süreli felç yaşanıyor veya bacaklar hissetmiyorsa, sinirlerin cerrahi bir müdahale ile basınçtan kurtarılmaları gerekiyor. Aksi taktirde bu sinirler ölebilir. Ayrıca yapılan müdahalelerin bir sonuç vermemesi durumunda da cerrahi girişim gerekebilir.
Hangi ameliyat teknikleri kullanılıyor?
Bugün, genellikle küçük bir kesikle ameliyat gerçekleştiriliyor.Lazer tekniğiyle gerçekleştirilen bu ameliyatlar çoğunlukla lokal anestezi (bölgesel narkoz) ile yapılıyor. Oluşan doku lazer yardımıyla alınıyor. Bu girişimden yaklaşık dört saat sonra hasta evine gidebiliyor. Hasta, girişimden sonraki dört haftalık süre içerisinde uzun süreli oturmak veya sırta yük bindiren hareketlerden kesinlikle kaçınmalı. Tabii sırt kaslarını güçlendiren egzersizler yapmayı da ihmal etmemek gerekir.
Lazer tekniği hangi durumlarda uygulanmamalı?
Disk kayması ileri safhalarda ise veya kayan disk parçalanmış ise. Bu durumda klasik yöntem uygulanmalı. Klasik yöntemde omurgaya 3 santimetre uzunluğunda bir kesik atılarak doku cerrahi müdahaleyle alınıyor. Bu yöntemde hastanın ameliyattan sonra 24 saat sırt üstü yatması ve neredeyse altı hafta boyunca hiçbir şekilde oturmaması gerekir.
Ameliyattan kısa bir süre tekrar bir disk kayması meydana gelmiyor. Ancak birkaç ay sonra yeni bir disk kayması durumu yaşanabilir. Tekrarlama oranı yüzde beş ile sınırlı.
Yapay disk diye bir yöntem uygulanılıyor mu?
Evet. Yapay diskler, çok özel bir malzemeyle üretilip, gerçeğine oldukça yakın olduklarından aynı görevi görüyorlar. Yapay diskler ancak cerrah tarafından gerekli görüldüğü taktirde hastanın omurgasına ameliyatla yerleştiriliyor. Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte bilim adamları insan dokularından elde edecekleri dokular için çalışmalar yapıyor