10. Sınıf Tarih Kitabı MEB Yayınları Cevapları 6. Ünite | Tarih Öğretmeni Sitesi Ve Tarih Dersi Sitesi
admin 16 Nisan 2019 10. Sınıf Tarih Dersi Kitap Cevapları Yorum yapılmamış
10. Sınıf Tarih Kitabı MEB Yayınları Cevapları
10. Sınıf Tarih Kitabı MEB Yayınları Cevapları 6. Ünite olarak isimlendirdiğimiz bu makalemizde Ünitemizin adı ise Sultan ve Osmanlı Merkez Teşkilatı olarak karşımıza çıkıyor. Bu Ünitemizde Topkapı Sarayı ve Osmanlı Devlet Yönetim konusu kapsamaktadır. Milli Eğitim Müfredatına ve Kazanımlarına uygun olarak sorularımızı itinalı bir şekilde cevaplandıracağımızdan emin olabilirsiniz. Sultan ve Osmanlı Merkez Teşkilatı Ünitesi Ders Notlarına ve Sultan ve Osmanlı Merkez Teşkilatı Ünitesi kazanım Testlerine göz atmanızı tavsiye ederiz. Böylelikle 10. Sınıf Tarih Dersi yazılı sorularına daha rahat hazırlanmış olacaksınız.
10.Sınıf Tarih Ders kitabı MEB yayınları Cevapları sayfa 168
• Birun : Osmanlı sarayında Harem dairesinin ve Enderun’un dışında kalan bölüm.
• Enderun : Enderûn Mektebi, I.Murad zamanında Edirne alındıktan sonra 1363 yılında kurulup, zamanla çeşitli değişikliklere uğramakla beraber Osmanlı Devleti’nin son zamanlarına kadar varlığını sürdüren bir saray okuludur.
• Harem : Harem, kelime anlamıyla korunan, mukaddes ve muhterem yer anlamına gelir. Ev, konak ve saraylarda genellikle iç avluya bakacak bir şekilde planlanan, hane kadınlarının yabancı erkeklerle karşılaşmadan günlük hayatlarını sürdürdükleri kısımdır
• Kazasker : Kazasker ya da kadıasker, Osmanlı Devleti’nde şeri davalara bakan askeri hakim. Yetkileri arasında kadı, müderris ve din görevlisi atamaları, kadı kararlarını bozma, değiştirme ve yeni kararlar oluşturma gibi maddeler vardır. Yani kadı kararlarına itiraz kazaskerliğe yapılırdı.
• Müsadere Sistemi : Müsadere Osmanlı İmparatorluğunda devletin, haksız kazançla zengin olmuş görevlilerin mallarına istediği zaman el koyabilmesi usulüdür. 17. yüzyıldan itibaren ölen veya idam edilen yüksek dereceli memurların da mallarına el konulmaya başlanılmış fakat bu uygulama 2. Mahmut tarafından kaldırılmıştır.
• Hanedan : Hanedan; Bir dizi hükümdar veya devlet adamının dahil olduğu geniş ve nüfuzlu sülale. Türkçeye Farsçadan geçen sözcüğün kökü “hane” kelimesine dayanır. Tarih boyunca pek çok ülke ve bölge güçlü hanedanlar tarafından yönetilmiştir.
• Kanunname : İdari, mali, cezai ve çeşitli sahalarda görülen lüzum üzerine padişahların emir ve fermanlarıyle vaz edilen (konulan) kanun ve nizamları ihtiva eden mecmua
• Siyasetname : Siyâsetnâme, Arap, Fars, Hint ve Türk edebiyatlarında devlet adamlarına yöneticilik sanatına ilişkin bilgiler veren yapıtların genel adı. Genel olarak hükümdarlar için kaleme alınmış olan siyâsetnâmelerde onların sahip olması gereken nitelikler, saltanatın koşulları ve kuralları anlatılır.
SORU: 1. Topkapı Sarayı’nın Genel Ağ sayfasını ziyaret ediniz.
CEVAP: Değerli takipçilerimiz bunun için internet bağlantısı olan bir cihazdan Topkapı Sarayının sitesini ziyaret edebilirsiniz.
SORU:2. Osmanlı Devlet yönetimde yer alan Divân-ı Hümâyun’a benzer kurullara diğer devletlerden örnekler veriniz.
CEVAP:Orta Asya Türk devletlerinde KURULTAY adı altında devletin yönetiminde etkili olan kurul vardır.
SORU:3. Siyasetname tarzında yazılmış önemli eserler hangileridir?
CEVAP:Bu konuda çeşitli görüşler olsa da İlk siyasetname Orhun Kitabeleridir. Bir Diğer Eser Yusuf Has Hacibin Kutadgu Bilig’dir. Yine Selçuklularda Nizamülmülk’ün Siyasetnamesi vardır.
10.Sınıf Tarih Ders kitabı MEB yayınları Cevapları sayfa 169
SORU:Evliya Çelebi’nin, Topkapı Sarayı’nı bir şehir olarak ifade etmesinin sebepleri neler olabilir?
CEVAP:Çok kalabalık olması olabilir. Zira Topkapı Sarayı son derece kalabalık olan ve bir çok saray görevlisinin ve Padişahın ailesinin yaşadığı bir yerdir.
10.Sınıf Tarih Ders kitabı MEB yayınları Cevapları sayfa 170
SORU:Enderun’daki Hırka-i Saadet Dairesi’nde hangi kutsal emanetler bulunmaktadır? Araştırma sonuçlarını bir slayt hâlinde arkadaşlarınızla paylaşınız.
CEVAP:Değerli Arkadaşlar bu konuda daha önce yazılmış çok güzel bir makaleyi inceleyerek fikir edinebilirsiniz. http://www.islamveihsan.com/kutsal-emanetler.html
10.Sınıf Tarih Ders kitabı MEB yayınları Cevapları sayfa 174
SORU:Günümüzde haremle ilgili ortaya atılan asılsız iddiaların nedenleri neler olabilir?
CEVAP:Avrupalıların kendi dünyası ile Osmanlı harem Dünyasını karşılaştırmaları ve haremin dışa kapalı bir yapısının olması sonucu Avrupa-i kafa yorum yapmaları olabilir.
SORU:Türklerde belirli bir veraset sisteminin olmamasının Türk tarihine etkileri nelerdir?
CEVAP:Olumlu ve olumsuz etkileri olmuştur. Veraset sisteminde kimin başa geçeceği belli olmadığı için Mücadeleler yaşanmış ve Devletler zayıf düşmüş ve kısa sürede parçalanmıştır.
10.Sınıf Tarih Ders kitabı MEB yayınları Cevapları sayfa 175
SORU:Osmanlı Devleti’nin diğer Türk devletlerine göre daha uzun ömürlü olmasının sebepleri neler olabilir?
CEVAP:Bunun bir çok sebebi vardır. Belkide en önemlisi Merkezi otoriteyi Sağlamtutması ve Versat sistemini belli esaslara bağlanması ve zaman göre güncellemesidir. Bir diğer sebep olarak ise Devlet anlayışı olabilir. İnsanı yaşat ki devlet yaşasın anlayışı Osmanlıya olumlu etki etmiştir.
SORU:Padişahlar, merkezî otoriteyi güçlü tutmakla neleri amaçlamış olabilir?
CEVAP:Devletin daha uzun Ömürlü ve güçlü olmasını amaçlamışlardır.
10.Sınıf Tarih Ders kitabı MEB yayınları Cevapları sayfa 177
SORU:Osmanlı Devleti’nin merkezî otoritesini güçlendirmesinde müsadere sisteminin etkileri nelerdir?
CEVAP:Bu soruyu Cevaplandırmak için Öncelikle Müsadere Sisteminin ne olduğunu bilmemiz gerekmektedir. Görevden alınan memurların haksız kazançlarına el koyularak haksız zenginler yaratılmasını engellemiştir. Görevden alındığında mallarına el koyulacağını düşünen devlet adamları görevlerini mal mülk biriktirmek için kullanmamışlar aksine devletlerine itina ile hizmet etmişlerdir.
10.Sınıf Tarih Ders kitabı MEB yayınları Cevapları sayfa 178
SORU:“Sultan elinde terazi tutan kimseye benzer.” ifadesi hangi anlama gelmektedir?
CEVAP:Sultanın ve ya yöneticinin adil olması manasına gelmektedir.
10.Sınıf Tarih Ders kitabı MEB yayınları Cevapları sayfa 181
Vezîriâzam : Sadrazam ya da vezîr-i âzam, Osmanlı İmparatorluğu’nda padişah adına devlet işlerini yöneten en yüksek derecedeki devlet adamı.
Kaptanıderya : Kaptan-ı derya, Osmanlı İmparatorluğu’nda donanma komutanlarına verilen addır.
Kanunname-i Ali Osman: Kanunname-i Osmani veya Kanun-ı Kadim olarak da bilinmektedir. Osmanlı Devleti’nde cezalandırma, yönetim ve maliye alanlarında şer’i hukuka uygun olmak koşuluyla padişahın koyduğu yasadır.
SORU:1. Topkapı Sarayı’nın bölümleri arasında geçişleri sağlayan kapılar hangileridir?
CEVAP:Babü’s-saade kapısı, Babüsselam Kapısı , Bab-ı Hümayun olmak üzere üç adet kapı bulunmaktadır.
SORU:2. Haremdeki kadınlar hangi derslerin eğitimini almıştır?
CEVAP:okuma-yazma, yeterince dini bilgi, dikiş-nakış, sofra hizmeti, musiki ve raks
SORU:3. Müsadere sisteminin devlet yönetimi için faydaları neler olmuştur?
CEVAP:Osmanlı tarihinde sık sık başvurulan müsadere uygulamaları ile yöneticilerin dört temel hedefi olmuştur. Bunlardan birincisi merkezî otoriteyi tesis etmek ve bu otoriteye rakip olabilecek güçlerin ortaya çıkmasını engellemektir. İkincisi, özellikle ekonomik bunalım ve savaş zamanlarında hazineye gelir sağlama arzusudur.
Üçüncü neden önemli mevkilere yükselenlerin öldükten sonra varislerine bir şey bırakamayacaklarını düşünerek dürüst davranmalarını sağlamaktır.
Son olarak da devlet memurları ile tanınmış kimselerin çeşitli yolsuzluklar sonucunda devlete ait malları ele geçirmeleri ya da bu hususta şüphe duyulması hâlinde bu malları yeniden hazineye alma düşüncesidir
SORU:4. Şehzadelerin sancağa çıkmasının devlet yönetimindeki faydaları nelerdir?
CEVAP:Devlet Yönetiminde Tecrübe kazanmalarıdır. Halkı yakından tanımalarıdır.
SORU:5. Fatih Dönemi’nde merkezî otoriteyi güçlendirmek için yapılan çalışmalar nelerdir?
CEVAP:Kanunnamei Ali Osman Yayınlanmıştır. Padişahın divana başkanlık etme uygulaması sona erdirilmiştir.
1. Aşağıdaki yargılardan hangisi Osmanlı sarayları için söylenemez?
A) Padişahın devleti yönettiği yerdir.
B) İlk saray Bursa’da yaptırılmıştır.
C) I. Murad, Edirne Sarayı’nı inşa ettirmiştir.
D) Avrupa saray mimarisi gibi ölçüler açısından anıtsaldır.
E) Topkapı Sarayı, sosyal devlet anlayışını yansıtır.
2. Haksız yollarla servet edinenlerin mallarına devlet tarafından el konulmasına müsadere usulü denir.
Osmanlı Devleti bu uygulamayla;
I. merkezi otoriteyi güçlendirme,
II. hazineye gelir getirme,
III. devlet memurlarına dürüst davranmalarını sağlama
durumlarından hangilerini amaçlamış olabilir?
3. Fatih’in, İstanbul’da büyük bir imar ve kalkınma projesi başlatmasında;
I. sosyal devlet anlayışını yansıtma,
II. İstanbul’u dünyanın merkezi durumuna getirme,
III. şehir kültürünün oluşumuna örnek olma
4. Osmanlı Devleti’nde merkezî otoritenin güçlendirilmesi ve istikrarın sağlanması için bazı uygulamalara gidilmiştir.
A) “Devletin toprakları padişahındır.” anlayışının getirilmesi
B) Müsadere usulünün uygulanması
C) Divân-ı Hümâyun toplantılarına vezîriâzamların başkanlık etmesi
D) Haremden evlenme usulünün uygulanması
E) Şehzadelerin sancaklara vali olarak gönderilmesi
10.Sınıf Tarih Ders kitabı MEB yayınları Cevapları sayfa 182
İhmal Edilmeyecek Önemli Bir Ziyaret
Osmanlı padişahlarına yüzyıllar boyunca muhteşem bir ikametgâh olan bu saray, Cumhuriyet’in ilanı üzerine, içinde paha biçilmez hazinelerin teşhir edildiği, millî tarihimizin bediaları bulunan bir müze olmuştur. İstanbul’da oturup da Topkapı Sarayı Müzesi’ni gezip görmeyenler, gözlerini eşsiz bir güzellikten ve ihtişamdan mahrum ettiklerini bilmelidirler. İstanbul’a taşradan misafir gelenler de bilsinler ki büyük şehrimizde ilk ve dikkatle gezilecek yer Topkapı Sarayı Müzesi’dir. Topkapı Sarayı’nda geçecek üç, dört saat, bizi beş asırlık bir tarihin havası içinde yaşatacaktır. Hiçbir müze üç, dört saat içinde göze bu kadar çeşitli güzelliği ve vak’alar panoramasını arz edemez. Evvela, dünyanın en güzel bir köşesinde kurulmuş bir saraydır. Sonra asırlar boyunca Türk yapı sanatının bir saray bünyesi içinde toplanmış nefis binalar koleksiyonudur. Koca bir devletin mukadderatına hâkim olmuş bir hanedanın aile efradının şahsi yadigârları, padişahların esvapları, kavukları, kılıçları, hançerleri, şehzadelerin esvapları, beşikleri, sultanların süs eşyaları… Üzerinde padişahları taşımış atların eğer takımları, içinde sultanları gezdirmiş saray arabaları… Sonra bir imparatorluk hazinesinin göz kamaştıran serveti, elmas, zümrüt, yakut, altın ve gümüşün parlaklığıyla dolmuş salonlar… Sonra altın ve değerli taşlarla süslenmiş tahtlar… En güzel ve en kıymetli Türk, Avrupa, Japonya ve Çin porselenleri… Eşi yeryüzünde bulunmayan minyatürlerden, yazı ve cilt şaheserlerinden, tek nüsha, çok değerli, kitaplardan oluşan harikulade kıymetli bir kütüphane bulunmaktadır. Topkapı Sarayı, 2016 yılı müze istatistik verilerine göre Konya Mevlana Müzesi’nden sonra en çok ziyaret edilen müzemizdir (Koçu, 1960, s.5-6’dan düzenlenmiştir).
Ç)Aşağıdaki soruları metinden hareketle cevaplayınız.
SORU:1. İstanbul’a misafir gelenlerin ilk ve dikkatle gezmesi gereken yer niçin Topkapı Sarayı Müzesi’dir?
CEVAP: Çünkü Osmanlı Tarihinin En önemli merkezi ve cumhuriyet dönemi itibari ile ise en önemli eserlerinin sergilendiği alandır.
SORU:2. Topkapı Sarayı Müzesi’nin diğer müzelerden farklılıkları nelerdir?
CEVAP: Çünkü Hem kurulduğu yer hemde kapsadığı muhteviyat yönünden diğer müzelerin bir adım önündedir.
SORU:3. Topkapı Sarayı Müzesi ziyaretinin ihmal edilmeyecek kadar önemli olmasının nedenleri neler olabilir?
CEVAP: Çünkü 5 Asırlık bir medeniyetin merkezi olmasıdır.
SORU:4. Bedia ne demektir?
CEVAP: Nâdide ve güzel, yeni icad edilmiş şey. Beğenilen ve takdir edilen çok yeni şey
SORU:5. Topkapı Sarayı Müzesi’nde neler bulunmaktadır?
CEVAP:Osmanlı Devleti’nin tarihine dair bir çok önemli eserin yanı sıra padişahlara ait törensel ve özel eşyalar bulunmaktadır. Kutsal emanetlerin yanı sıra büyük bir kütüphane de vardır.
SORU:6. Topkapı Sarayı Müzesi’nde kıymetli bir kütüphanenin bulunmasının önemi nedir?
CEVAP:Osmanlı devleti ile ilgili bilgilerin bulunması ve yüzyıllar içerisinde yazılmış birçok esere ve dolaylı olarak o dönemler hakkındaki bilgilere ulaşabilmek açısından önemlidir.
SORU:7. Sizce, 2016 yılı verilerine göre Topkapı Sarayı Müzesi’nden sonra en çok ziyaret edilen müzemiz hangisidir?
CEVAP: Bunun için küçük bir araştırma yapıp En çok ziyaret edilen müzeler diye google’da aratma yaptığımızda şu şekilde bir tablo karşımıza çıkmaktadır.
2016 YILI EN ÇOK ZİYARET EDİLEN İLK 10 MÜZE VE ÖRENYENYERİ ZİYARETÇİ İSTATİSTİĞİ
1 -Konya Mevlana Müzesi 2.429.573
2- İstanbul Topkapı Sarayı Müzesi 1.463.562
3- İstanbul Ayasofya Müzesi 1.436.577
4- Denizli Hierapolis (Pamukkale) Örenyeri 974.508
5- İzmir Efes Örenyeri 899.021
6 -Nevşehir Göreme Örenyeri 509.131
7 -Aksaray Ihlara Vadisi Örenyeri 385.904
8- Nevşehir Hacıbektaş Müzesi 306.292
9 -İstanbul Topkapı Sarayı Müzesi Harem Bölümü 291.870
10- Nevşehir Derinkuyu Yeraltı Şehri 285.645
8. Aşağıdakilerden hangisi Topkapı Sarayı için doğru bir ifade değildir?
A) Dünyanın en güzel köşesinde kurulmuş bir saraydır.
B) Osmanlı tarihi boyunca devletin yönetildiği yerdir.
C) Türk yapı sanatının güzel bir koleksiyonudur.
D) Koca bir hanedanın aile efradının şahsi yadigârıdır.
E) Bir imparatorluk hazinesinin göz kamaştıran servetinin bulunduğu yerdir.
10.Sınıf Tarih Ders kitabı MEB yayınları Cevapları sayfa 183
500. Yılında Kutsal Emanetler
Yavuz Sultan Selim’in 1517 yılında Mısır’ı fethetmesiyle Osmanlılara intikal eden ve günümüzde Topkapı Sarayı Müzesi’nde muhafaza edilen Kutsal Emanetler; 500 yıl boyunca büyük bir hürmet ve itina ile korunmuştur. Müstesna bir dinî merasimle Yavuz Sultan Selim’e takdim edilen Kutsal Emanetler, Cihan Ordusu’nun bekçiliğinde Kur’an-ı Kerim okunarak İstanbul’a getirilmiş öncelikle Topkapı Sarayı’nın Harem, Hazine gibi bölümlerinde korunmuş daha sonra ise, bugün olduğu gibi Hırka-i Saadet Dairesi’ne yerleştirilmiştir. Halen Hırka-i Saadet bölümünde teşhir edilen Hz. Muhammed’in hırkası, sakalı, Uhud Savaşı’nda kırılan dişinin saklandığı mahfaza, ayak izi, mektupları, oku ve kılıcı, su içtiği kabı, Hz. İbrahim’in tenceresi, Hz. Musa’nın asası, Hz. Davud, Hz. Ali, Hz. Ebubekir ve Hz. Ömer’in kılıcı, Hz. Yusuf’un cübbesi, Hz. Fatma’ya ait gömlek, hırka, seccade ve sandık gibi yüzlerce emanet ile Mescid-i Aksa’nın Kabartması gibi eserler de Osmanlı sultanlarının Kutsal Emanetlere verdikleri değerin göstergesidir. 500 yıl boyunca kutsal emanetlere ev sahipliği yapan İstanbul, geçmişte olduğu gibi günümüzde de tüm dünyanın önemli bir merkezi konumundadır
SORU:1. Kutsal Emanetler Topkapı Sarayı’nın hangi bölümünde yer almaktadır?
CEVAP:Hırka-i Saadet Dairesi’nde
SORU:2. “İntikal” ne demektir?
CEVAP:bir yerden başka bir yere geçme, geçiş anlamına gelmektedir.
SORU:3. Osmanlı sultanlarının Kutsal Emanetlere değer vermesinin nedenleri neler olabilir?
CEVAP:Osmanlı sultanları Müslüman bir inanışa sahip oldukları ve halkın çoğunluğu Müslüman olduğu için kutsal emanetlere önem vermişlerdir.
SORU:4. “Cihan Ordusu” ifadesi hangi anlamlara gelmektedir?
CEVAP: Kutsal emanetlerle birlikte Halifeliğin de geçmesi Müslümanların başı olma konumuna gelmiştir. Ordunun hem bu açıdan hem de kendi teknik ve sayısal gücü bakımından da güçlü olması onu bütün dünyaya kafa tutacak bir güç olarak görülmüştür.
Padişahların Halkla İletişimi
Padişahların halkla temas ettikleri başlıca tören, onların taç giymeleri sayılan kılıç olayıdır. Eyüp Sultan’da ya hanedanın mensup olduğu Mevlevî şeyhleri tarafından ya da nakibül’eşraf tarafından kuşatılan kılıçlarla resmen saltanat başlamış sayılırdı. Padişah kendinden önceki hükümdar öldüğü zaman onun naaşını görür, sonra babüssade önüne çıkartılan altın tahta oturtulur ve kendisine devlet ricali biat ederdi. Tellallar “Memleket ve millet Sultan İbrahim Han’ındır” veya “Sultan Süleyman Han’ındır” gibi nida ile bunu her yerde halka duyururdu. Osmanlı Devleti’nde bu tören ve âdet hiç değişmemiştir. Padişahın halkla görüşmesinin bir diğer imkanı olan selamlık, her hafta padişahın İstanbul camilerinden birinde cuma namazını kılması, buradaki tören ve nidalar arasında geçiş yapmasıdır. Klasik Dönem’de halkın bazı şikâyetleri rikab-ı hümayuna yani padişahın eğerine selamlıkta sunulurdu. Bu dilekçeleri de rikabdar ağa toplardı ve kaale de alınırdı. Bu dilekçeler Osmanlı arşivinin en zengin vesikaları arasındadır. Rikab-ı hümayuna teslim edilen keselerin içinden çok ilginç arzuhaller çıkmaktadır. Bu dilekçeler sadece Türkçe değil başka dillerde de yazılırdı (Ortaylı, 2006, s.114’ten düzenlenmiştir).
SORU:1. Padişahların tahta çıkma törenlerinde kuşandıkları kılıç hangi kavramları temsil etmektedir?
CEVAP:Kılıç eski Türklerde kutsallığı, savaşçılığı, gücü ve saygıyı temsil ederdi bu gelenek Osmanlılarda da devam etmiştir.
SORU:2. Yeni padişahın kendinden önceki padişahın naaşını görmesinin nedenleri neler olabilir?
CEVAP: Padişah bile olsa insan olduğunu unutmaması ve sonunun bir gün ölüm olacağını hatırlatmak.
SORU:3. Nakibül’eşraf ne demektir?
İslam devletlerinde seyyidlerin ve şerîflerin doğum ve ölüm kayıtlarını tutan ve bu işlerle ilgilenen kişidir.
SORU:4. Arzuhallerin Türkçeden başka dillerde de yazılmasının nedenleri nelerdir?
CEVAP:Osmanlı reayasında dil birliğinin olmaması çok geniş alana yayılmış Osmanlı Devleti’nde onlarca dil konuşuluyor olması ve herkese ulaşılmak istenmesi.