Daşoguz GDA-nyň medeni paıtagty hökmündäki işini jemledi | TDH
опубликованно 07.12.2016 // 1413 - просмотров
Daşoguz, 7-nji dekabr (TDH). Şu gün Daşoguz welaıatynyň merkezinde Daşoguz şäheriniň 2016-njy ıylda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň medeni paıtagty hökmündäki wezipesiniň tamamlanmagy mynasybetli dabara geçirildi. İylyň çärelere baı maksatnamasynyň jemleıji wakasyna gabatlanyp, GDA girıän döwletleriň ıerine ıetirijileriniň estrada konserti boldy.
Türkmenistanyň Daşoguz şäherine bu hormatly derejäni bermek hakynda çözgüt 2015-nji ıylyň oktıabrynda geçirilen GDA döwletleriniň baştutanlarynyň Geňeşinde kabul edildi. Mirasa sarpa goımak, Watany özgertmek ıylynda bu waka Türkmenistanda amala aşyrylıan, milletiň ruhy we intellektual kuwwatyny ıokarlandyrmaga, milli medeni gymmatlyklary we däp-dessurlary aıawly saklamaga, hemmetaraplaıyn öwrenmäge hem-de artdyrmaga gönükdirilen medeni strategiıa bilen baglylykda aıratyn ähmiıete eıe boldy.
Halkara ynsanperwer hyzmatdaşlyk ulgamda GDA gatnaşyjy ıurtlar bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmek hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň alyp barıan syıasatynyň möhüm ugurlarynyň hataryna girıär. Türkmenistan Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynyň assosirlenen agzasy bolmak bilen bu birleşigiň giňişliginde açyk hem-de deň hukukly esasda gatnaşyklaryň tarapdarydygyny iş ıüzünde görkezıär. Bu bolsa biziň ıurdumyzyň ählumumy parahatçylygyň, abadançylygyň, hem-de öňe gidişligiň bähbidine oňyn hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilen daşary syıasy strategiıasynyň esasy ugurlaryna doly laıyk gelıär.
Türkmen şäherleriniň eııäm ikinjisiniň bu derejä eıe bolmagy Türkmenistanyň halkara ynsanperwer başlangyçlary öňe sürıän döwlet hökmünde tagallalarynyň, şeıle hem ıurdumyzyň ägirt uly medeni mümkinçilikleriniň ykrar edilmegidir.
«Arkalaşygyň medeni paıtagtlary» Döwletara maksatnamasy barada Düzgünnama 2012-nji ıylda, şol wagt GDA-da başlyklyk edıän Türkmenisitanyň paıtagtynda geçirilen döwlet baştutanlarynyň Geňeşinde tassyklandy. Maksatnama gysga wagtda medeni gatnaşyklary giňeltmek, GDA giňişliginde bilelikdäki medeni çäreleri geçirmekde halkara jemgyıetçiliginiň habardarlygyny we gyzyklanmalaryny ıokarlandyrmak maksadynda jemgyıetçiliginiň tagallalaryny birleşdirmekde wajyp tapgyr hökmünde özüni görkezdi.
Bu hormatly dereje şähere gadymy taryha hem-de baı milli medeniıete ünsi çekmäge hem-de bu ulgamda häzirki döwürde Türkmenistanyň ıeten sepgitlerini görkezmäge mümkinçilik berdi. 400 ıaşy arka atan Daşoguz häzirki zaman infrastrukturasyny taryhy mirasa aıawly çemeleşmek bilen düıpli utgaşdyrıar. Siwilizasiıanyň bu gadymy ojagy sungatyň, binagärligiň, onlarça senetleriň ajaıyp nusgalaryny dünıä ıüzüne peşgeş berdi. Biziň ıurdumyzyň demirgazyk sebidinde XII- XIII asyrlaryň sepgidinde Köneürgenç türkmenleriniň uly hem kuwwatly döwleti gülläp ösüpdir. Ol ıerde beıik alymlar hem-de filosoflar, belli binagärler we şahyrlar,tanymal lukmanlar ıaşapdyrlar hem-de döredipdirler, meşhur sopylar hem ruhanylar sapak beripdirler.
Türkmen halkynyň abraıyna abraı goşup, dünıä ylmynyň we medeniıetiniň ösüşine örän uly goşant goşan Nejmeddin Kubra, Mahmyt Zamahşary, Abu Reıhan Biruny, Awisenna, Mahmyt Pälwan, Nurmuhammet Andalyp, Abdylla Şabende, Gurbanaly Magrupy ıaly meşhur şahsyıetleriň ady giňden meşhurdyr. Welaıatda Gündogar aıdymçy-sazandalarynyň hemaıatkäri Aşyk Aıdyň piriň aramgähi hem-de döredijilik adamlarynyň zyıarat edıän ıerine öwrülen ıerde onuň hormatyna dikeldilen metjit bar. Bu ıerde, meşhur piriň ıadygärliginiň golaıynda , türkmeniň iň esasy saz guraly bolan dutaryň ajaıyp ıadygärligi dikeldilipdir.
Daşoguzdan ıüz kilometr uzaklykda dünıä siwilizasiıasynyň taryhynda öçmejek yz goıan Köneürgenç ıerleşıär. Ol ıerde Nejmeddin Kubra piriň aramgähi, onuň ıanynda keramatlylaryň ruhunyň aram tapan ıeri bolan «Üç ıüz altmyş piriň» kümmetleri bar. UNESKO tarapyndan bütindünıä medeni mirasyň desgasy hökmünde ykrar edilen «Köneürgenç» döwlet taryhy-medeni goraghanasynyň çäginde ıerleşıän, biziň günlerimize çenli saklanan ıadygärlikler Köneürgenç binagärliginiň geçmişdäki ıeten beıik derejesinden habar berıär.
«Arkalaşygyň 2016-njy ıylda medeni paıtagty» çäreleriniň maksatnamasy Daşogza şäheriň medeni durmuşyny has baılaşdyrmak we joşgunly etmek üçin ajaıyp mümkinçilik berdi. 30-njy martda bu maksatnamany amala aşyrmaga dabaraly ıagdaıda badalga berlen pursadyndan başlap, bu ıerde dostlukly gatnaşyklary pugtalandyrmaga, GDA gatnaşyjy ıurtlaryň alymlarynyň, medeniıet we sungat işgärleriniň döredijilik we ylmy gatnaşyklaryny giňeltmäge gönükdirilen halkara derejesindäki çäreleriň tutuş toplumy geçirildi.
Taslamanyň çäklerinde meıilleşdirilen iri göwrümli çäreler, konsertler şäheriň ıaşaıjylarynda uly gyzyklanma döretdi hem-de olara köpsanly şatlykly duşuşyklary, täze açyşlary peşgeş berdi. Ruhyıet köşgünde Türkmenistanyň hem-de GDA gatnaşyjy ıurtlaryň birnäçesiniň belli artistleriniň we aıdym-saz toparlarynyň gatnaşmagynda geçirilen konsert şeıle çäreleriň ilkinjisi boldy.
Daşogzuň 2016-njy ıylda Arkalaşygyň medeni paıtagty diılip yglan edilmegine bagyşlanan çäreleriň çäklerinde, myhmanlar «Köneürgenç»döwlet taryhy-medeni goraghana bardylar hem-de UNESKO-nyň Bütindünıä mirasynyň sanawyna girizilen ajaıyp binagärlik ıadygärlikleri bilen tanyşdylar. Olar bu gyzykly gezelenjiň barşynda beıik seljuklar eııamynyň kuwwadyna hem-de döredijilikli başlangyçlaryna göniden-göni öz ıerinde baha bermäge mümkinçilik aldylar.
«Türkmenistan ruhy-medeni gymmatlyklara baı ülke» atly ylmy-amaly maslahat ähmiıetli çäreleriň biri boldy. oňa edebiıaty öwrenijiler, medeniıeti öwrenijiler, sungaty öwrenijiler, taryhçylar, dilçiler, binagärler, hem-de GDA ıurtlarynyň ynsanperwer ulgamyndan beıleki wekiller gatnaşdylar. İurdumyzyň ylmyna Türkmenistanyň Ylymlar akademiıasynyň pudak institutlarynyň, ıurdumyzyň milli merkezleriniň alymlary, muzeı we kitaphana işleriniň hünärmenleri, döredijilik ugurly ıokary okuw mekdepleriniň we ıörite orta mekdepleriniň mugallymlary wekilçilik etdiler.
«XXI asyrda medeni gatnaşyklaryň ösüşi», «Daşoguz welaıatynyň maddy we ruhy gymmatlyklary» atly bölüm mejlislerinde maslahata gatnaşyjylar Daşoguz welaıatynyň maddy we maddy däl miraslaryny, edebi ıadygärliklerini öwrenmekleriniň netijelerini, türkmen halkynyň adamzadyň ösüşine uly täsirini tassyklaıan täze ıazuw çeşmeleriniň we taryhy tapyndylaryň gözlegi barada pikir alyşdylar.
Aıry-aıry çykyşlar orta asyrlaryň alymlaryna, olaryň astronomiıa, fizika, himiıa, matematika, mineralogiıa, geografiıa, filosofiıa ıaly ylymlaryň ösüşine goşan goşantlaryna bagyşlandy. Toplanan tejribäniň we ylmy gazananlaryň mundan beıläk hem özara alyşmalary türkmen halkynyň, şeıle hem sebitdäki beıleki halklaryň taryhyny we ruhy-medeni mirasyny has doly hem-de hemmetaraplaıyn öwrenmäge ıardam eder.
Arkalaşyk – 2016-nyň medeni pıtagtynda şu ıylyň ikinji ıarymynda birnäçe çäreler geçirildi. «Kitap—hyzmatdaşlygyň we öňe gidişligiň ıoly» atly XI Halkara kitap sergi - ıarmarkasynyň çäklerinde GDA ıurtlarynyň neşir önümleri görkezildi. Döwlet medeniıet merkeziniň Döwlet kitaphanasynda “Halklaryň gadymy mirasyny aıawly saklamakda hem-de wagyz etmekde kitabyň ähmiıeti” atly ylmy-amaly maslahat geçirildi. Oňa ıurdumyzyň kitaphana işiniň alymlary we hünärmenleri, olaryň Arkalaşyga girıän döwletlerden gelen kärdeşleri gatnaşdylar.
Daşoguz şäheriniň 2016-njy ıylda Arkalaşygyň medeni paıtagty hökmünde geçirıän çäreleriniň maksatnamasyna welaıatyň medeni we ylmy merkezlerine, onuň taryhy ıerlerine aılanmak yzygiderli girıär. Şäheriň paıtagtlyk wezipesini tamamlamagyna bagyşlanan bu jemleıji dabara gatnaşyjylara hem welaıatyň Taryhy-ülkäni öwreniş muzeıinde saklanıan, ıurdumyzyň baı taryhynyň we medeniıetiniň, onuň ösümlik we haıwanat dünıäsiniň gymmatlyklary bilen tanyşmaga mümkinçilik döredildi. Bu ıerde dogduk diıaryň ajaıyp tebigatyny hem-de onuň taryhy ıadygärliklerini öz suratlarynda janlandyran daşoguzly suratkeşleriň eserleri görkezilipdir.
Türkmen halk sazlaryny we nusgawy şygryıeti giňden ıaııan meşhur halk sazandalarynyň döredijiligine bagyşlanan muzeı gymmatlyklary kösanly myhmanlarda aıratyn gyzyklanma döretdi. Aıawly saklanan gymmatlyklar ıüz ıyldan gowrak döwri arka atyp, halk döredijiliginiň ıerli wekilleri barada gürrüň berıärler. Bu ıerde surat resminamalary hem-de milli saz sungatynyň altyn hazynasyna giren türkmen dessanlaryny iň oňat ıerine ıetirijileriň çykyşlary saklanıar.
Dabara gatnaşyjylar şeıle hem bu bilimler köşgüniň gümmezeniň astyndaky obserwatoriıasyna baryp gördüler. Şol wagt bu ıerde astronomiıany söıüjileriň gurnagynyň işi gidıärdi. İeri gelende bellesek, welaıat kitaphanasy şäheriň iň bir gelim-gidimli ıeri bolup durıar. Şu gün bu ıerde döwlet Baştutanymyzyň “Türkmenistan” kitabynyň hem-de çagalar üçin täze neşirleriň tanyşdyrlyşy bolup geçdi.
İörite şanly waka niıetlenip, kitaphananyň eıwanynda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň dünıäniň dürli halklarynyň dillerine terjime edilen eserleriniň, şeıle hem türkmen ıazyjylarynyň we olaryň Arkalaşygyň ıurtlaryndan bolan kärdeşleriniň eserleriniň terjimeleri, ıurdumyzyň demirgazyk welaıatynyň taryhyna bagyşlanan eserleriň sergisi guraldy.
Ähli ıerde myhmanlary folklor-etnografiıa toparlarynyň, bagşy- sazandalaryň aıdym-tanslar bilen garşylandyklaryny bellemek gerek. Daşoguz ençeme asyrlaryň dowamynda özüniň bagşy-sazandalary bilen şöhrat gazanandyr.
Daşogzuň dabaraly çäre geçirilıän ıeri bolan Ruhyıet köşgüniň öňündäki meıdançada baıramçylyk ıagdaıy höküm sürdi. Bu ıerden şäheriň merkeziniň ajaıyp görnüşi açylıar. Belent sanjakda Türkmenistanyň Döwlet baıdagy pasyrdaıar. Onuň ıanynda türkmen halkynyň “Görogly” eposynyň baş gahrymanynyň ıadygärligi ıerleşıär. Bu ıerde gurnalan we Daşoguz welaıatynyň halkyna mahsus bolan görnüşler bilen bezelen gündogar äheňindäki örtükler dabara gatnaşyjylara taryhy görnüşlere aralaşmaga mümkinçilik berıär.
Milli lybasyna beslenen gyzlar myhmanlary däp bolşy ıaly duz-çörek, toı pişmesi, gündogar nazy-nygmatlary bilen garşylaıarlar. Ruhyıet köşgüniň ıanynda özboluşly bölümler we sekiler gurnalyp, olarda halkymyzyň özboluşly däp-dessurlary, baı medeni mirasy we sungaty barada gürrüň berıän gymmatlyklar goılupdyr. Sergide milli senetkärçilik ulgamynyň önümleri, milli lybaslar, keşdeler we tebigy reňklere boıalan matalar, ajaıyp halylar we haly önümleri, nepis şaı-sepler, küıze önümleri, halk saz gurallary, türkmen durmuşyna degişli serişdeler we şekillendiriş sungatynyň eserleri görkezilıär. Bu ıerde bedew atyň nepis bezegleri – agyzzyryk, boıunturyk, eıer we beılekiler görkezilıär. Bu gymmatlyklar bilen adamlar gadym zamanlardan bäri özleriniň dünıä ıüzünde şöhrat gazanan ahalteke bedewlerini bezäp-besläpdirler.
Bu sergi halkymyzyň nesilden-nesle geçirip gelen baı ruhy mirasynyň özboluşlylygyny äşgär edıär. Bu etnografik serginiň görnüşleriniň köpçülikleıin habar beriş serişdeleriniň wekilleri tarapyndan öz habarlarynda giňden ulanylandygy bellärliklidir. “Mir” Döwletara teleradiokompaniıasy göni ıaılymda gepleşik alyp barmakda bu ıerden peıdalandy.
Ruhuıet köşgünde dabara gatnaşyjylaryň köpsanlysy – Medeniıet ministrliginiň, jemgyıetçilik guramalarynyň, ıokary okuw mekdepleriniň ıolbaşçylary we wekilleri, medeniıet we sungat işgärleri, žurnalistler hem-de köpsanly ıaşlar ıygnandylar. İaşlaryň arasynda Daşoguz şäherindäki Türkmen oba hojalyk institutynyň talyplary bar. Olar 2-3-nji dekabrda ıurdumyzda geçirilen ıokary okuw mekdepleriniň arasynda ders olimpiadasyna gatnaşdylar hem-de baırakly orunlaryň 24-sini eıelediler!
Alyp baryjylar Daşoguz şäheriniň GDA-2016-nyň medeni paıtagty derejesiniň tamamlanmagy mynasybetli resmi dabaranyň başlanıandygyny yglan edıärler hem-de dabara gatnaşıanlaryň adyndan hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa ıokary derejeli halkara çäresini geçirmäge döredilenmümkinçilik üçin çuňňur hoşallyk bildirip, döwlet Baştutanymyza berk jan saglyk we Berkarar döwletimiziň bagtyıarlyk döwründe iri göwrümli işleri durmuşa geçirmekde uly üstünlikler arzuw edıärler.
Soňra ıygnananlara şu ıylyň dowamynda üstünlikli geçirilen medeni we ylmy çäreler barada wideofilm görkezildi.
Daşogzuň medeni paıtagt hökmünde ähmiıetini nygtap, GDA-nyň İerine ıetiriji komitetiniň başlygynyň – İerine ıetiriji sekretarynyň orunbasary ıurdumyzda Mirasa sarpa goımak, Watany özgertmek ıyly diılip yglan edilen ıylda geçirilen çäreleriň örän wajypdygyny belledi.
2011-nji ıyldan bäri 13 sany şäher medeni paıtagt diılip yglan edildi. Olaryň arasynda gadymy türkmen şäheri Mary hem bar. GDA-da medeni gatnaşyklar yzygiderli kämilleşip, täze görnüşe we mazmuna eıe bolıar. Arkalaşygyň medeni paıtagty diılip saılanan her bir şäher bu döwletara gatnaşyga öz öwüşginini goşıar. Eger-de Daşoguz barada aıtmaly bolsa ony ilki bilen abadançylyk, hoşniıetli goňşuçylyk, myhmansöıerlik we açyk göwünlilik tapawutlandyrıar. Ol bu hormatly wezipäni mynasyp ıerine ıetirdi. Muny Türkmenistanda guralan köpugurly, gyzykly we öwreniş häsiıete eıe bolan çäreler aıdyň tassyklady. Olary sanap, Konysbek Žusupbekow bu çäreleriň ählisiniň ıokary guramaçylyk derejesine eıe bolup, köpsanly gyzykly duşuşyklara baı bolandygyny hem-de GDA giňişliginde ynsanperwer hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine ıardam berjekdigini belledi.
GDA-nyň İerine ıetiriji komitetiniň başlygynyň – İerine ıetiriji sekretarynyň orunbasary öz çykyşynda döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ıolbaşçylygynda amala aşyrylıan durmuş ugurly syıasatyň önjeıli häsiıete eıedigini aıratyn nygtady hem-de häzirki döwürde Türkmenistanyň gazanan üstünlikleriniň muny aıdyň görkezıändigini belledi. Oňa we biziň ıurdumyza gelen köpsanly wekiliıetleriň agzalaryna şu ıyl şeıle üstünlikleriň gazanylıandygyny gözi bilen görmek miıesser etdi. “Biz Daşoguz welaıatynda döwrebap kottej şäherjiginiň açylyşynyň şaıady bolduk. Halkyň aıdyşy ıaly ”müň eşidenden, bir gezek gören ıagşy”. Biz hem ıurduň Prezidentiniň tagallalary netijesinde hem-de ıolbaşçylygynda Türkmenistanda şunuň ıaly durmuş ugurly maksatnamanyň amala aşyrylıandygyny öz gözümiz bilen gördük”.
Welaıat we şäher häkimlikleriniň ıolbaşçylaryna, ähli ıaşaıjylaryna çäreleri geçirmek üçin döredilen ajaıyp şertler üçin tüıs ıürekden hoşallyk bildirip, Konysbek Žusupbekow myhmansöıer Daşoguz özüniň döredijilik däplerini aıawly saklar hem-de artdyrar, mundan beıläk hem Arkalaşygyň giňişliginde medeni mümkinçilikleriň birleşdirilmegine we ynsanperwer hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga uly goşant goşar diıip ynam bildirdi hem-de türkmenistanlylara saglyk, bagt we gülläp ösüş arzuw etdi.
Bu pikir baıramçylyk maksatnamasyny açan “Türkmenistan – parahatlyk mekany!” atly edebi-sazly çykyşda öz beıanyny tapdy, ony teatr artistleri, folklor we tans toparlary ıerine ıetirdiler. Ruhuıet köşgünde geçirilen konsertde ıurdumyzyň gadymy taryhyny, türkmenleriň köp nesilleriniňisleg-arzuwlarynyň hasyl bolan zamanasyny - hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan döredilen Berkarar döwletimiziň bagtyıarlyk döwrüni wasp edıän sözler belentden ıaňlandy.
Gysga görnüşli sahna oınunda türkmen halkynyň parahatçylyk söıüjilik däpleri asyrlaryň jümmüşinden gaıdıan hem-de häzirki wagtda aıawly saklanıan halkymyzyň medeni mirasy barada çeperçilik usulynda gürrüň berilıär.
Russiıanyň, Azerbaıjanyň, Ermenistanyň, Täjigistanyň, Gyrgyzystanyň, Moldowanyň, Gazagystanyň, Belarusuň belli artistleriniň, şeıle hem ıurdumyzyň döredijilik toparlarynyň çykyşlarynda Arkalaşygyň halklarynyň özboluşly däp-dessurlary görkezildi. Tomaşaçylar aıdyň öwüşginli milli lybaslarda çykyş eden zehinli artistleri gyzgyn garşyladylar.
Tomaşaçylar “Görogly” dessanynyň şahalaryndan bölekleri tolgunma bilen diňlediler. Mälim bolşy ıaly, dessanlary aıdyp bermegiň täsirli usullary Daşoguz welaıatynyň aıratynlygyny görkezıän özboluşly sungatdyr, “Görogly” dessany 2015-nji ıylyň dekabr aıynda türkmen halkynyň desssançylyk sungatynyň kämil nusgasy hökmünde UNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizildi. Eziz Watanymyza, onuň ajaıyp tebigatyna, söıgä we dostluga bagyşlanan häzirkizaman estrada aıdymlary ıokary ruhubelentlik bilen ıerine ıetirildi. Çykyşlaryň ählisi ıokary ussatlyga, milli däp-dessurlara aıawly çemeleşmek ruhuna ıugruldy.
Dostluk baıramynyň ahyrynda gadymy “Küştdepdi” tansy ıerine ıetirildi, ol türkmen halkynyň medeni mirasynyň aırylmaz bölegine öwrüldi.
Konsert maksatnamasyny eziz Watanymyza – Berkarar döwletimiziň bagtyıarlyk döwrüni dörediji döwlet Baştutanymyz Gurbanguly Berdimuhamedowa bagyşlanan “Dostluk daragty” atly aıdym jemledi. Onuň ıaňlanan mahaly konserte gatnaşyjylaryň ählisi sahna çykdylar.
Daşoguz şäheriniň Arkalaşyk – 2016-nyň medeni paıtagty hökmünde hormatly wezipäni üstünlikli ıerine ıetirendigini alamatlandyrıan dabaralar Türkmenistanyň ıokary ruhy baılygyň we medeniıetiň gadymy merkezleriniň biri hökmünde häzirki wagtda hem sebitde parahatçylygyň we durnuklylygyň daıanjy bolup çykyş edıändigini, dünıä bileleşiginiň ähli ıurtlary bilen ynsanperwerlik gymmatlyklary esasynda gatnaşyklary ösdürmäge taııardygyny ıene bir gezek tassyklady.