Geçmişten Günümüze Meram’la İlişkili Tarihi Şahsiyetler (I) | Yeşil Olur Şu Konya'nın Meram'ı...
Burada adı geçen şahsiyetlerle ilgili bilgiler, Merhum Selçuk Es’in büyük emeklerle yazdığı ansiklopedisi başta olmak üzere muhtelif kaynaklara başvurularak ortaya konmuştur. Kaynak belirtilmeden verdiğimiz bütün maddeler ona aittir. Bu bölüm zamanla tamamlanmaya çalışılacaktır.
ABDURRAHMAN İbn-i Yusuf : 1517 senesinde Konya Kadısı olduğu, Meram Kasım Kalfa (Kasım Halife) Camii için verilen ilâmın altında ismi Konya Kadısı olarak geçmekle anlaşılmıştır.
ABDÜLHAY EFENDİ : 1039-1623 senesi Cemaziyelevvel Ayı’nda Meram Hatıplı Zade Camii Evkafı mütevelliliği yapmış olan zat.
ABDÜLKERİM ÇELEBİ : Sultan Veled’in torunu Çelebi Mehmed’in torunlarından bir zat olduğu Sefinei Mevleviye eserinde bildirildiği gibi, kabrininde Meram’da Turut mevkiinde Mevlânâ’nın Lalası “Deve” lakabı ile tanınan Cemel Ali Dede Türbesi’nde olduğu rivayet olunur.
ABDÜLKERİM ÇELEBİ : Sultan Velet oğlu, Emir Adil’in oğlu Mehmet Sadık Toruanları’ndan bir zat olup Meram’da Cemel Ali Dede Türbesi yanındaki dördüncü Mevlevi Tekkesi’nde şeyhlik yapmış olan bir zat.
AĞUSTOS EFENDİ : 1918-1924 senelerinden Anıt’tan İstasyon’a giden caddenin bugünkü Kolej binası’nın arka kısmındaki Eski Meram Yolu’na dönen yol kavşağının sol köşesinde bulunan ve 1958 yılında yıkılan binada Otelcilik’le uğraşmış olan, şişmanca, karayağız, ak saçlı bir zat idi. Hayatı hakkında başka bilgiye ulaşılamadı.
ALİ AĞA (Uyvarlı) : 1141-1725 senesinde Konya Meram Mahallesi’nde bir mescit ile bir muallimhane yaptırmış olan hayır sahibi bir zat olup, hakkında başka bilgi alınamadı.
ALİ MUHLİS BEY : 1227-1811 senesinde İstanbul’da doğmuştur. Ömer Tahir Bey’in oğludur. Tahsili’ni bitirdikten sonra Niş Defterdarı olmuş, 1265-1849 senesinde Konya Defterdarı olarak Konya’ya geldi. 1268-1852 senesi başlarında öldü. Nerede öldüğü bilinmemektedir. Konya’da bulunduğu zaman Meram Bağları için yazdığı madhiyeden bazı parçaları aşağıda sunuyorum:
“Getirmiyor dile hiç, arzuyu bağı vatan,
Safavü neş’ei haletfezayı bağı Meram.
Bütün Meram’ım icra ederken anda müdam,
Eder mi Konya’lı terkü fedayı bağı Meram…”
ALİYÜL’BESTAMİ (Musannıf) : Fatih Sultan Mehmet devri bilginlerinden olan bu zat, 834-1430/1431 senelerinde Konya’ya gelmiş, Meram’daki ismini verdiği bağ köşkünde birkaç sene kalmıştır. Konya’yı çok sevmiş, ikinci defa 1441 milâdi, 850 hicri yılında Konya’ya gelmiştir. Kabri Bestam Şehrindedir.
AYDIN AYDINÖZ (Aydın Çavuş) : 1312-1896 senesinde Rumeli’nin Kosova Vilayeti Taşlıca Sancağı’nda doğdu. Hacı Efendi’nin oğludur. Annesinin adı Hanife’dir. İlk tahsilinden sonra çiftçilik ve bahçecilik işleri ile iştigal etti. Birinci Dünya Savaşı sonunda Rumeli ve Taşlıca tamamen Osmanlılar’ın elinden çıkınca Anne ve Babası ile mecburen göçmen olarak İstanbul’a geldi. Bir süre İstanbul’da oturdular, daha sonra Konya’ya gelerek Çifte Merdiven Mahallesi’nde Konya Nüfusu’na tescillerini yaptırarak buraya yerleştiler. Belediye Başkanı Muhlis Koner’in ikinci başkanlığının son yıllarında Konya Belediyesi’ne 1923 senesinde bahçıvan yardımcılığı ile girdi. Tam kırkaltı sene Belediye’de çalışdı. Otuz yıl çalıştıktan sonra emekiye ayrıldı. Belediyeye yevmiye ile başbahçıvan olarak tekrar alınarak onaltı yılda yevmiyeli hizmet etti. Konya’nın Alâattin Tepesi ile, Meram Tavusbaba tepesinin ormanlık haline gelmesi Aydın Çavuş’un sayesindedir. 13.12.1960 günü o yılın şeker bayramının ilk günü olup, sabah bayram namazından çıkınca geçirdiği kalp krizinden kurtulamayarak hayata gözlerini kapadı. Cenazesi aynı gün öğle namazından sonra kaldırılarak Musalla Kabristanı’ndaki ebedi makberesine tevdi edildi. Konya Belediyesi’de Aydın Çavuş’un geçen emeklerinin kıymetini bilerek Meram’daki Tavusbaba Kafeteryası’nın bulunduğu tepenin ismine, “Aydın Çavuş Tepesi” adını verdi. Mezar Taşı kitabesini hatıra olarak aşağıda sunuyoruz:
BALİ BEŞE : 1038-1622 senesi Cemaziyelevvel’inde Meram Mütevellisi zat.
CEMAL ALİ SULTAN : Konya yatan peygamberler ve evliyalar risalesinde ismi geçen bu zatın, hayatından evvelce söz konusu edilen ve türbesi Meram’da bulunban Hazreti Mevlânâ’nın Lalası Cemal Ali Dede olması muhtemeldir.
CEMALEDDİN FERRUH : Hazreti Mevlânâ Celaleddin-i Rumi’nin Lalası olup, onu daima omuzunda gezdirirdi. Boyu uzun olduğundan “Deve” anlamına gelen “Cemel Ali Dede” diye tanınırdı. Türbesi Meram semtinde Turut mahallesi’nde caminin yanında bulunmaktadır.
CEMEL ALİ DEDE : Mevlânâ’nın muasırlarındandır. Onun devrinde yaşamış, hatta bir rivayete göre Hazreti Mevlânâ çocuk iken Ali Dede sırtına onu alıp, deve taklidi yaparak onu gezdirirmiş, bu hareketinden dolayı “Deve” anlamına gelen “Cemel” ismi takılmıştır. Türbesi Meram’da Turut Mevkii’ndedir. Ölümü Konya Tarihi’ne göre tahminen 673-1361 yılından sonradır. Hakkında başka bilgi bulunamadı. Bir zamanlar Dedebağı denilen bağın yerinin Cemel Ali Dede’ye ait olduğu anlaşılmaktadır. Türbesi halen mevcut olup, zaviyesi okul olarak kullanılmıştı.
CİHAN HATUN: Meram´da bugünki Verem Dispanseri binasının gün batısında bulunan Şeyh Vefa (Şıh Mahfi) Camii´ne bazı bağışlarda bulunan zamanın zengin hanımlarından biri olup hakkında başka bilgi bulunamadı.
DERVİŞ ABDULLAH: Meram´da Hatıpoğlu Camii yanında dervişlere ait Bahçe-i Meram Bağını dervişler ekip-biçtikleri ve Fatih devrinde bu camii yanındaki zaviyenin o zamanki şehliğini yapmış olan zat.
DERVİŞ ULAŞ EFENDİ: 1135-1719 senesinde hayatta olan bu zat Meram Mahallesinde Ulaş Değirmeni sahibi ve bu değirmenin vakıf bırakan zat
ESAT GÜLLÜGİL (Doktor) : 1959 senesinde Meram Mümtaz Koru Prevantoryomu doktorluğuna tayin olunan iç hastalıkları mütehassısı olan zat.
FUAT BEY (Noter Fuat Özkut) : 1292-1876 senesinde Konya’nın Hocahabip Mahallesi’nde doğdu. Sadettin Efendi’nin oğludur. Konya İdadisi’nden mezun olduktan sonra Konya Hukuk Mektebi’ne girdi ve buradan diploma alarak yurdun çeşitli yerlerinde vazife gördü. I.Dünya Savaşı yıllarında Meram, 1920 yılında Zıvarık Nahiyeleri müdürlüğü yaptı. 1923 senesinden 1928 senesine kadar Konya Savcı Yardımcılığı’nda bulundu. 1928 yılından 1949 yılına kadar Konya Birinci Noterliği vazifesini yaptı. Hoş sohbet efendi bir zat idi. Gençlik çağlarında biraz sert hareketlerinden dolayı arkadaşları çekinirdi. 1949 senesi Nisan Ayı’nda kalp hastalığından vefat etti. Üçler Kabristanı’na defnedildi. Konya’nın genç avukatlarından olup, 1956 yılında ameliyat sonu ölen Saim Özkut’un babası, İstanbul Avukatları’ndan Fuat Efeoğlu’nun kayınpederi’dir. Konya Eski Senatörleri’nden Muammer Obuz ile Konya Milletvekili Seyit Faruk Önder’in eniştesi olurdu.
HACI HATİCE HANIM: Meram´da Tavusbaba Türbesi gündoğusundaki Meram Camii´nin gündoğusunda halen mevcut olan Sarnıcın banisi olan bu hatun, zamanın Mevlânâ Dergahı Postnişinlerinden Mustafa Saffet Çelebi´nin ailesi olup, Sarnıç 1308-1892 senesinde Hatice Hanım´ın ölümünden sonra yapıldı. İnşa tarihi 1892´dir.
HACI MUSLİHİDDİN : İbn-i Vefa diye meşhur olarak tanınan ve Meram’daki Şıh Mahfe Camii banisi olan zatın asıl adı, Hacı Muslihiddin’dir. 879-1474 tarihli vakfiyede isimler böyle geçmektedir.
HACI YAHYA: Meram´da Şeyh Mahfi Vakfının banisi Hacı Muslihiddi´nin dedesi olan zat olup 1474 yılından evvel yaşamıştır.
HAMDİ ÇİMİ: Konya Maarif sahasında büyük hizmetleri geçmiş olan Hamdi Bey 1318-1902 senesinde doğdu. Öğretmen okulunda tahsil gördü ve ilk okul öğretmenliği ile çeşitli ilçe ve köylerde vazife aldı. En son vazifesi Meram Şükrü Doruk İlk Okulu Baş Öğretmenliği olup buradan emekliye ayrıldı. Emekli olduktan birkaç sene sonra ömrü vefa etmedi 1965 yılı Temmuz Ayı´nın yedinci günü öldü. Musalla Kabristanında toprağa verildi. Çok değerli bir zatı muhteremdi.
HASAN “Fadım Karındaş” : 1069-1653 senesinde Konya’nın Meram Bağları’nda oturan mal, mülk sahibi ve zamanın eşkiyalarından olan bu şahıs o sene katledildi, malları ise hazineye verildi.
HASAN EFENDİ : 1092-1676 senesi Muharrem Ayı’nda Meram Camii Hatibi Hızır Efendi ölünce yerine Hatip olarak tayin olunan zat.
HASAN HALİFE (Kasım Halife): 915-1499 senesinde Şıh Konyalı Ebülvefanın İstanbul´da bulunmasından sonra Konya´daki vekilliğini yapmış olan bu zat, Mesnevihan Sinan Dede´nin Edirne´de Ali Çelebi´den aldığı icazetnameyi tasdik eden zat, olup türbesi Meram´da kendi adı ile tanınan ve 196** yılında yanan camii´nin hatiresindedir.
HASBEYOĞLU : Konya’nın Gazialemşah Mahallesi’ndeki Hasbey Darü’lhuffazı bu zat tarafından inşa ettirilmiştir. Meram’da Meram Camisi’nin banisi olan bu zat Karamanoğlu Mehmet Bey’in zamanında Karaman Eşrafı’ndan Hatibi Hasbey oğlu Mehmet Bey diye tanınırdı. Bu Hasbeyoğlu Hacı Mehmet Bey, Meram Hamamları ile Meram Değirmeni’ni de Cami ile Darü’lhuffaza’a gelir sağlamak üzere vakfetmiştir. Darü’lhuffaz hakkında ayrıca bilgi verilecektir. Hasbeyoğlu 824-1421 senesinde bu binaları inşa ettirdiğinde hayatta olduğu anlaşılmaktadır. Hayatı hakkında daha geniş bilgi bulunamamıştır.
HATİPLİZADE: 1039-1623 senesinde Konya´nın tanınmış zenginlerinden bir zat olup, o sene Meram´da bir cami yaptırmıştır.
HIZIR EFENDİ : 1088-1672 senesinde Meram’da Merhum Hatıplızade Mehmet Efendi Camisi’nin hatipliğini yapmış olan zat.
« Annah! Dimissim
Geçmişten Günümüze Meram’la İlişkili Tarihi Şahsiyetler (II) »