89) SÖMÜRGE YARATMA STRATEJİSİ-1
Sömürge Yaratma Stratejisi -1
Günümüzün en yaygın ve sinsi mitlerinden biri de, ulus-devletlerin artık varolmadığı bir dünyada yaşadığımız fikridir. Gerçeklerden bu kadar kopuk başka bir iddia olamaz. Dünyanın bütün bölgelerinde (emperyal, kapitalist ya da yeni sömürge hangisi olursa olsun) devlet güçlendi, faaliyet alanını genişletti, ekonomi ve sivil topluma müdahalesini yaygınlaştırdı. Bizim emperyal devlet dediğimiz, emperyalist ülkelerdeki devlet özellikle ülke içinde iktidarın yoğunlaştırılmasında ve (bu iktidarın) deniz aşırı bir dizi kurum ve ekonomik ve politik durumda izdüşümünün yaratılması ve geniş nüfuz ve hakimiyet alanlarının kurulmasında hala faaldir. ABD emperyal devleti yolu açar, Almanya ve Fransa önderliğinde Avrupa Birliği ve Japonya onu izler. Emperyal devletin iktidarı; Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası (DB), Asya Bankası, Dünya Ticaret Örgütü gibi uluslararası finans kuruluşlarına dek uzanır. Emperyal devletler, bu uluslararası finans kuruluşlarının fonlarının çoğunu sağlar, başkanlarını atar ve onları kendi ülkelerinin çok uluslu şirketlerinin lehine politikalar uygulamakla yükümlü tutar. Ulus-Devletlerin artık varolmadığı bir dünya fikrinin savunucuları ya da küreselleşme teorisyenleri uluslararası finans kuruluşlarının, ulus-devletin ötesinde daha gelişkin yada yeni bir hükümet biçimi olmayıp, güçlerini emperyal devletlerden alan kuruluşlar olduklarını bir türlü kavrayamıyorlar.(4) Kavrayamadıkları gibi birde büyük bir arsızlıkla Ulus-devleti, ulusal çıkarları savunanları gericilik, dinozorluk, geri zekalılık ve statükoculukla suçluyorlar. Oysa tarihsel gerçeklik Kissinger’in istemeden de olsa itiraf ettiği gibi; Ulus-Devletin Avrupa dışında Rusya, ABD ve Asya’da klasik formunu koruduğu ve ötesinde Ulus-Devlet olgusunun daha da güçlendiği yönünde. Yine bir başka tarihsel gerçeklik; küresel sistemin beynini oluşturan emperyalist devletler, devletlerinin ulusal niteliklerinin ortadan kalkmasını ve kendileri dışında var olan ulus-devletleri, ulusal bağımsızlık savaşlarını güvenliklerine, istikrarlarına, geleceklerine tehdit olarak görmeleridir. Çünkü emperyalist genişlemeye hizmet eden neoliberal politika ve uygulamalara, emperyalist devlete ancak ulus devlet karşı koyabilir. Bu durumu Reagan’ın Dışişleri Bakanı Alexander Haig’in;
On dokuzuncu yüzyılda Britanya, yirminci yüzyılın ikinci yarısından sonra da Amerika, Biritanya ve ABD kapitalizminin liberal ve demokratik yapılarına uygun uluslararası liberal ekonomi kuralları ve kurumları (Britanya ölçeğinde, serbest ticaret ve altın standardını, ABD ölçeğinde ise Uluslararası Para Fonu, Dünya Ticaret Örgütü ve diğer kurumlar) geliştirerek güçlerini arttırdılar. Eğer bir ülke gücünü başka ülkelerin gözünde meşrulaştırabilirse, arzularına ulaşma konusunda daha az dirençle karşılaşır. Eğer kültürüyle ideolojisi çekiciyse, diğer ülkeler onun peşinden seve seve giderler. Eğer kendi toplumuyla uyumlu uluslararası kurallar geliştirebilirse, değişmek zorunda kalma ihtimali azalır. Diğer ülkelerin faaliyetlerinin kendi arzusu doğrultusunda yönlendirilmesini veya sınırlandırılmasını sağlayacak kurumların desteklenmesine yardımcı olabilirse masraflı havuç ve sopalara ihtiyaç duymaz. (6)IMF 1929 yılında başlayan ve 1930’lu yıllar boyunca Batı emperyalizmin yaşadığı ekonomik bunalımdan ve ikinci dünya savaşının ortaya çıkardığı yıkımın ardından 1944 yılında Bretton Woods Konferansında kabul edilen White Planı çerçevesinde 1946 yılında bir dizi görevle kuruldu. IMF uluslararası ticaretin yayılmasına ve dengeli büyümesine yardımcı olacak, yüksek düzeyde istihdam ile reel gelirin desteklenmesine ve sürdürülmesine katkıda bulunacak, sabit kur sistemini denetleyerek ülkelerin devalüasyon yoluyla rekabet üstünlüğü elde etmelerini engelleyecek, konvertibiliteyi geliştirerek uluslararası ticareti teşvik edecek ve son olarak bir kredi kuruluşu gibi davranarak nakit sıkıntısına düşen ülkelere kredi sağlayacaktı. Bretton Woods Konferansıyla İkinci Dünya Savaşının yıkımına uğrayan ekonomileri yeniden inşa etmek üzere kurulan Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankasına (Dünya Bankası) kuruluşunda verilen görev alt yapı yatırımlarına kredi sağlamaktı. Başlangıçta bu kurumun yeteri kadar hızlı davranamadığını gören ABD, Marshall yardımını devreye sokmuştu.
Amerikan politikası GATT (daha sonra Dünya Ticaret Örgütü), Dünya Bankası ve IMF gibi 1945’ten sonra açık bir uluslararası ekonomik sistem yaratmış olan normlara ve kurumlara bilinçli bir biçimde destek olmuştur. Kırk beş yıl boyunca ekonomik küreselleşmenin sahası komünist hükümetlerin otarşik politikaları nedeniyle sınırlı kalmıştı. Soğuk Savaşın sona ermesi bu engelleri azaltmış, Amerikanın ekonomik ve yumuşak gücü hem bu gelişmeye bağlı olarak piyasa ideolojisinin yükselişinden, hem de korumacılığın azalmasından yararlanmıştı. (Bugün) ABD dört küreselleşme biçiminin dördünde de merkezi bir konuma sahiptir. Ekonomik (dünyanın en büyük sermaye piyasası ABD’dedir), askeri ( ABD askeri anlamda dünyanın her tarafına uzanabilen tek ülkedir), toplumsal ( ABD popüler kültürün kalbidir) ve çevresel (ABD dünyanın çevresel kirlenmesine en çok katkıda bulunan ülkesidir… Bu açıdan bakıldığında, merkezde yer almak beraberinde hegemonyayı getirir.(7)
ULUSLARARASI FİNANSKURULUŞLARININ ÜSTLENDİĞİ YENİ ROL
Cecil Rhodes 1890’larda sömürgeciliğin savunmasını kısa ve özlü olarak şöyle yapıyordu:
Dün Cecil Rhodes gibi maceracı ve sömürgecilerin, imtiyazlı şirketlerin üstlendiği fonksiyonu bugün; IMF ve Dünya Bankası gibi uluslararası finas kuruluşları daha etkin bir şekilde yerine getirir hale gelmişlerdir.Bretton Woods konferansı sonucunda yaratılan bu iki uluslararası resmi kredi kurumundan ilki olan IMF; Bretton Woods Sisteminin çökmesi ve altının dolara konvertibilitesinin kaldırılmasından sonra (1971) Dünya Bankası ise; Avrupa’nın savaş sonrası yeniden imarının tamamlanmasının ardından işlev değiştirmiştir. Gelişmekte olan ülkeler 1970’lerin sonunda borçlarını ödeyemez duruma girince, iki uluslararası kurum dikkatlerini bu ülkelere yoğunlaştırmış ve merkez ülkeler bu kurumların verdikleri krediler aracılığıyla kendi politikalarını çevre ülkelere dayatma olanağı bulmuşlardır. Giderek artan dış borçların ödenmesini garantilemek için bu kurumlar aracılığıyla getirilen düzenlemeler öyle bir hal almaktadır ki hükümetlerin iktisat politikası uygulama iradesini neredeyse ortadan kaldırmaktadır. Küreselleşmeyi liberalleşmeyle birlikte ele alan IMF ve Dünya Bankası gibi uluslararası finans kuruluşları gelişmekte olan ülkelere sağladıkları mali imkanları sürece uyum şartına bağlamakta, bu yönde telkin ve tavsiyelerde bulunmaktadırlar. Küreselleşme süreci bu tür uluslararası kuruluşların, özelikle 1980-1990 döneminde çok borçlu ülkelerin borçlarını indirmeleri yada ertelemeleri konusunda dışa açılma ve ticari-mali serbestleşme şartına bağlamalarıyla hızla yayılmıştır. Dolayısıyla dünya finans sistemini kurmak, üçüncü dünya ülkelerinden kaynak transferini derinleştirmek ve bu ülkelerdeki kalkınmacı devleti tasfiye etmek bu tür uluslararası kuruluşların üstlendiği yeni roldür.(10)
5 Michael T. Klare & Peter Kornbluh, Low Intensity Warfare; Pantheon Books, Newyork, 1990, p: 3’ten aktaran: Adnan Akfırat, Özel Savaş, s. 199
“89) SÖMÜRGE YARATMA STRATEJİSİ-1” yazisina 1 Yorum yapilmis
Ertuğrul Kapusuzoğlu yorum tarihi 6 Mart, 2009 02:40
Dünya, yeni bir Atatürk mü bekliyor.
Emperyalizmin belini çat diye kıracak bir yiğit.
Gerek var mı, yaptıkları ve düşünceleri ortadayken.
Bugün, adını bile hatırlamadığım bir konuşmacı; krizden kurtulmanın yolu, dış borçlanma yollarımızın açılması diyordu.
Yanisi şu ki; çırpındıkça batmak.
Fotoğraf, karikatür gibi.
Daha güzel ifade edilemez.
Düşüneni ve çekeni ebrik ederim.