Doç Dr. Zekeriya Ülger
Yaz bitti, sonbahar geldi. Gece gündüz arası sıcaklık farkları artmaya başladı. Bu mevsim geçişleri grip, nezle, soğuk algınlığı gibi hastalıklar için önemli bir risk oluşturmakta. Sonbaharda artan bu tip hastalıklardan korunmak için vücut direncini arttırmak gereklidir. Mevsimsel hastalıklardan korunmak için, iyi beslenme, gerektiğinde vitamin destekleri, düzenli uyku, spor ve mevsim şartlarına uygun giyinmek bilinen ama etkili yollardır. Enfeksiyonu olan kişilerin solunum yolu temasının engellenmesi, maske kullanmak, evde istirahat ederek kalabalık ortamlardan uzaklaşılması, hapşırma sırasında ağız ve burunun kağıt mendille kapatılması ve ellerini sık sık yıkayarak mikropları çevresindekilere kirli ellerle bulaştırmaması en önemli korunma yoludur. Bu sayede özellikle kalabalık bölgelerde hastalığın yaygın hale gelmesi engellenebilir.
Bunların yanında grip açısından yüksek riskli olan kişilerin sonbaharda grip aşısı olması gerekmektedir. Aşı ile önlenebilir hastalıklar nedeniyle her yıl dünyada milyonlarca insan ölmektedir. Aşılama bulaşıcı hastalıklara karşı toplumu korumanın en etkili, en ekonomik en güvenilir yöntemlerinden biridir. Aşılama, tüm tıbbi tedavilerden daha çok yaşam kurtarır.
Bulaşıcı hastalıklara neden olan mikropların, canlı olmayan veya zayıflatılmış versiyonları olarak insan vücuduna enjekte edilmesi ile aşılama gerçekleşir. Bağışıklık sistemi, zayıflatılmış mikroplarla savaşmaya başlar. Ancak bu durum hastalığa neden olmaz. Gelecekte gerçek enfeksiyonla karşılaşıldığında vücut daha önceki savaşını hatırlayarak aşı ile hastalıklara karşı koyar.
Grip, virüslerinin neden olduğu bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. yüksek ateş, şiddetli kas ağrıları ve halsizlik nedeniyle hastaları 3-7 gün yatağa mahkum edebilir. Belirtileri ateş, titreme, öksürük, boğaz ağrısı, burun akıntısı, kas ve vücut ağrısı, baş ağrısı ve halsizliktir.
Genellikle kendi kendine iyileşebilse de bazen ölümcül hastalığa kadar ilerleyebilir. Ateş, boğaz ağrısı ve öksürüğü genellikle baş ağrısı, kas ağrısı ve halsizlik takip eder. Gribin etkileri yaşlılarda ve küçük çocuklarda daha ağır olabilir. Yaşlılarda ve önceden kronik hastalığı olan kişilerde gribin neden olduğu ölümlere daha sık rastlanır.
Hastalık virüsünün hava yoluyla bulaşması özellikle kapalı ve kalabalık mekanlarda meydana gelir. Bulaşma ayrıca öksürürken ve hapşırırken etrafa yayılan ve ellere de bulaşan damlacıklarla gerçekleşebilir. Eylül-ekim gibi sonbahar aylarında aşağıdaki kişilerin yılda bir kez mutlaka grip aşısı olması gerekmektedir;
Herhangi ek bir hastalığı olmasa bile 65yaş ve üzerindeki tüm bireyler,
Kronik akciğer, kalp-damar, böbrek, karaciğer, kan veya metabolik hastalığı bulunan çocuk ve erişkinler,
Grip mevsimi sırasında hamile kalmayı planlayan kadınlar,
Kortizol gibi bağışıklık sistemini baskıloayacak bir ilaç kullanan çocuk ve erişkinler,
Solunum fonksiyonu için tehlike yaratabilecek herhangi bir hastalığı bulunan çocuk ve erişkinler,
Huzurevi veya bakımevlerinde kalan kişiler.
Bunlar dışında herhangi bir risk grubunda olmayan, 6 ay-18 yaş arası çocuk ve gençler ile çok sayıda insan ile yakın temasta olan toplumun aktif çalışan bireylerinin de grip aşısı ile bağışıklanmalarında yarar görülmektedir.