Gaiplik Kararı ve Gaip Olmanın Sonuçları - Avukat Oğuzhan Yazıcı
Posted 10/01/2019 25/04/2019 Av. Oğuzhan Yazıcı
1. Gaiplik ve Ölüm Karinesi Farkı
Gaiplik kararı, ölümü hakkında kuvvetli olasılık bulunan kişi hakkında verilmektedir. Eğer ölüme kesin gözle bakılmayı gerektiren bir durum varsa gaiplik davası açılmasına gerek yoktur. Zira bu ihtimalde TMK m. 31’de düzenlenen ölüm karinesi hükmü uygulanacak ve TMK m. 44 hükmü gereğince ceset bulunamamış olsa bile o yerin en büyük mülki amirinin emriyle kütüğe ölü kaydı düşülecektir.
2. Gaiplik Davasında Usule İlişkin Hususlar
Gaiplik davası çekişmesiz yargı işlerinden olup görevli mahkeme HMK m. 383 gereği sulh hukuk mahkemesi görevli olacaktır. Yargılama usulü de basit yargılama usulü olacaktır. Yetkili mahkeme, kişinin Türkiye’deki son yerleşim yeri; eğer Türkiye’de hiç yerleşmemişse nüfus sicilinde kayıtlı olduğu yer; böyle bir kayıt da yoksa anasının veya babasının kayıtlı bulunduğu yer mahkemesidir (TMK m. 32/2).
3. Gaiplik Kararı Verilebilen Durumlar ve Beklenmesi Gereken Süre
Gaiplik davası açmak için, dayanılan sebebe göre belli süreler beklenmelidir:
3.1. Ölüm tehlikesi içinde kaybolma durumu
Bu durumda gaiplik kararı alınabilmesi amacıyla mahkemeye başvuru yapılabilmesi için ölüm tehlikesinin üzerinden en az bir yıl geçmiş olmalıdır.
3.2. Kendisinden uzun süredir haber alınamama durumu
Uzun süredir haber alınamas mahkemeye başvuru yapılabilmesi için son haber tarihinin üzerinden en az beş yıl geçmiş olmalıdır.
Mahkeme, gaipliğine karar verilecek kişi hakkında bilgisi bulunan kimseleri, belirli bir sürede bilgi vermeleri için usulüne göre yapılan ilânla çağırır. Bu süre, ilk ilânın yapıldığı günden başlayarak en az altı aydır. Bu altı ay geçtikten sonra ikinci bir ilan yapılır. İkinci ilandan sonra gaiplik kararı verilebilmesi için belli bir süre beklemeye gerek yoktur, hatta ikinci ilanın hemen ardından gaiplik kararı verilebilir. İlanlar tirajı yüksek olan gazeteler aracılığıyla yapılmaktadır.
Gaipliğine karar verilecek kişi, ilan süresi dolmadan ortaya çıkar veya kendisinden haber alınırsa ya da öldüğü tarih tespit edilirse gaiplik istemi düşer (TMK m. 34).
4. Gaiplik Kararının Sonuçları
Gaiplik kararı ölüm tehlikesinin gerçekleştiği veya son haberin alındığı günden başlayarak hüküm doğurur (TMK m. 35/2).
Gaiplik, evliliği kendiliğinden sona erdirmemektedir. Ancak kaybolanın eşi, evliliğin feshini, gaiplik davası ile birlikte veya ayrı bir dava ile isteyebilmektedir.
4.2. Gaibin Mirası
Gaiplik kararı ile birlikte gaip kişinin mirasçıları, mirası belli bir süreliğine teminat gösterilmesi karşılığında teslim alabilecektir. Bu süre ölüm tehlikesi ile kaybolma durumunda tereke mallarının tesliminden itibaren 5 yıl; uzun süredir haber alınamama durumunda son haber alma tarihinden itibaren 15 yıldır. Ancak bu süreler her halde gaibin en çok 100 yaşına varmasına kadar olacaktır.
Teminat süresi geçmiş olsa bile, gaibin ortaya çıkması durumunda mallar zilyetlik hükümleri uyarınca geri verilecektir.
Kimlerin mirasçı olduğu gaiplik kararının alınma tarihine göre değil, gaibin kaybolma tarihine göre belirlenecektir.
4.3. Gaibe Düşen Miras
Mirasın açıldığı anda ortada bulunmayanın sağ olmaması hâlinde onun miras payı kendilerine kalacak olanlar, gaipliğe ilişkin sürelere ve usule uyarak o kimsenin gaipliğine karar verilmesini ve miras payının kendilerine teslimini isteyebilirler (TMK m. 586/2).
4.4. Gaibin hem mirasbırakan, hem mirasçı olması
Gaibin mirasçıları tereke mallarını teslim aldıktan sonra gaibe bir miras düşerse, ona düşen miras payı gaiplik sebebiyle kendilerine kalacak olanlar, ayrıca bir gaiplik kararı almak zorunda kalmaksızın bu miras payının teslimini isteyebilirler (TMK m. 587/2).
Gaiplik veya başka bir hususla ilgili hukuki danışma için “Online Hukuki Danışma” kısmında yer alan formu doldurabilirsiniz.
⟵Nişanın Atılması ve Hukuki Sonuçları
İsim Değiştirme Davası⟶