CHP’li Erdoğan Toprak; Öngörüsüz AKP dış politikası 2019’a ağır miras devretti
9 Ocak 2019 Çarşamba - 22:46
CHP İstanbul Milletvekili ve Genel Başkan Koordinatör Başdanışmanı Erdoğan Toprak, MYK’ya da sunduğu Haftalık Değerlendirme Raporu’nda AKP’nin 17 yılda Türkiye’ye verdiği dış politika hasarını analiz ederek, 2019’un 2018’den ağır bir miras devraldığını kaydetti.
Toprak, AKP’nin öngörüsü, felsefesi, hedefi olmayan, devlet aklını ve hafızasını yok sayan dış politikasının gelinen noktada ülkenin önüne devasa bir “çözümsüz sorunlar yumağı” bıraktığını, Türkiye’yi bölgesinde ve dünyada ağır itibar erozyonuna uğrattığını vurguladı.
Erdoğan Toprak özellikle tek adam yönetimine geçişle birlikte Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın devlet diplomasisini, dışişleri bakanlığının teamüllerini bir kenara bırakarak birebir telefon görüşmelerinde yaptığı gizli pazarlıklar verdiği bir takım taahhütlerle Suriye’de, Irak’ta, Mısır’da, Libya’da, İsrail’de, Kıbrıs’ta, Doğu Akdeniz’de, Ege’de, AB ile ilişkilerde ve daha bir çok kritik önemdeki hayati alanlarda keyfi ve şahsi politikalar izlediğini dile getirdi.
Trump ile yapılan son Suriye pazarlığı ve ABD’nin çekilme kararının iç kamuoyuna “Erdoğan’ın zaferi” gibi sunulmaya çalışılırken, şimdi sürecin bambaşka bir noktaya ilerlediğini belirten Toprak “Yakında ‘Trump telefonda beni kandırdı, aldatıldım ey milletim’ noktasına gelinmesi, geçmiş örnekler hatırlandığında hiç de sürpriz sayılmamalı” görüşünü ifade etti.
İktidarda 17’inci yılına giren Erdoğan yönetiminin hata ve yanlışları, öngörüsüz şekilde attığı adımlarla, Türkiye’yi hak etmediği konumlarla karşı karşıya getirdiğini belirten Toprak, analiz ve değerlendirmelerinde oldukça zorlu bir döneme girildiğini, ‘Tek adam diplomasisi’ aynen devam ettirildiği takdirde, Türkiye’nin başına çok ciddi badirelerin açılmasının kaçınılmaz olacağını öne sürerek, Türk Dış Politikası’nda 2019 yılında gündeme gelmesi söz konusu olabilecek süreçleri şöyle sıraladı:
*Bu sıkışmışlık halinin en somut olayı Rahip Andrew Brunson olayı oldu. Casus-ajan-terör örgütü üyesi-PKK/FETÖ destekçisi diye itham edilen Brunson konusunda, ABD’ye “Ver papazı-al papazı” diye meydan okuyan Erdoğan hükümeti, ekonomik yaptırımlar ve kur krizi devreye girince, bir günde Brunson’u tahliye edip, iki saat içinde havaalanında bekleyen özel uçakla ABD’ye gönderdi. Benzer ileri-geri dış politika örnekleri Almanya, Fransa, Hollanda ile de yaşandı.
*Rusya ile ilişkiler; 2015’teki uçak krizinden bu yana hep Türkiye’nin verdiği tavizler ve Rusya’ya sağlanan destekler üzerinde yürüyor. 2012’den bu yana değişmeyen 100 milyar dolarlık ticaret hedefi sürekli Rusya lehine işliyor. Ambargo ve yaptırımlardan bu yana, Türkiye neredeyse Rusya’nın her talebini karşılarken, Rusya vizeden sebze-meyve ihracatına, müteahhitlik hizmetlerine kadar kısıtlamalarda küçük küçük adımlar atmayı tercih ediyor. Suriye’de de Halep’den cihatçıların boşaltılması, Doğu Guta’da kimyasal saldırı iddiasından vazgeçilmesi, İdlib’te cihatçıların tasfiyesi görevinin üstlenilmesi Türkiye’nin üzerindeki Rusya tavizleri.
* Şam yönetimiyle diyaloga girerek PYD-YPG-PKK sorununu daha kolay yoldan ve TSK’yı cepheye sürmeden çözmek mümkün iken bunu reddedip, Esad’ı tanımamak tavrını sürdürmenin siyasi, askeri ve ekonomik faturası, giderek kabaran şekilde 2019’a devretmiş görünmektedir.
*Doğu Akdeniz’de Güney Kıbrıs – Yunanistan – İsrail – Mısır ittifakıyla alanı daraltılmaya çalışılan Türkiye açısından Karadeniz’de de Rusya’nın Kırım’ı ilhakı ve Azak Denizi’ni tümüyle kontrol altına alması, bölgedeki askeri varlığını kat kat artırması hükümetin sessiz kalmayı tercih ettiği bir sorun olarak önümüzde durmaktadır.
*Buna ilave olarak Doğu Akdeniz’deki askeri varlığını artırarak Türkiye-Suriye üzerinden Ortadoğu’da belirleyici güç haline gelen Rusya, önümüzdeki dönemde en ufak bir sorun ya da kriz anında Türkiye’yi kuzeyden ve güneyden köşeye sıkıştıracak konuma geldi.
*Hükümetin doğal gaz ve Nükleer enerji başta olmak üzere, Rusya’ya bağımlılığı artırıcı yöndeki adımları, S-400 alımıyla askeri açıdan da bağımlılığı pekiştirmektedir. Hükümet, Rusya karşısında kendi kendisini ve Türkiye’yi seçeneksiz bırakacak adımları geleceği hesap etmeksizin atmakta, Rusya’nın Karadeniz, Ortadoğu, Doğu Akdeniz’deki hegemonyasını pekiştirici hamlelerini sessiz ve çaresiz şekilde izlemekle yetinmektedir.
*Cemal Kaşıkçı cinayeti ve IŞİD’in kafa kesme eylemlerinden farksız böyle bir devlet vahşetini Türkiye’nin en büyük kentinin ortasında işlemekte sakınca görmeyen Suudi Arabistan karşısında hükümetin sergilediği tutum, tam anlamıyla bir acizlik örneğidir. Suudilere karşı elindeki güçlü kozlara rağmen, ne siyasi ne de diplomatik hiçbir yaptırım adımı atamayan Erdoğan yönetimi, doğrudan Suudi yönetimini ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ı işaret eden bulguları, ABD ve diğer batılı ülkelerle paylaşarak, Suudileri sıkıştırmaya çalışmaktan öte bir şey yapamadı.
*Erdoğan yönetiminin daha ileri gidemeyeceğini gören Suudiler ise “hem suçlu hem güçlü” yaklaşımıyla, Suriye’de ve Aden Körfezi’nde, Kızıldeniz’de Türkiye’yi bertaraf etmeye dönük bölgesel oluşumların öncülüğünü ele alarak, siyasi, ekonomik, askeri karşı hamleleri peş peşe devreye koymaya başladı. Kaşıkçı olayıyla gündeme gelen Türkiye-Suudi Arabistan gerginliği, 2019 yılına devreden ve Türkiye’nin önüne ilave sorunları taşımaya aday bir konu olarak önümüzde duruyor.
*Hükümetin de AB ile ilişkileri demokratikleşmeden ziyade, ekonomik krizden çıkışa destek amacıyla kurgulaması ve AB’nin mültecilere karşı sınır bekçiliğini sürdürmesi, AB açısından da işlerine gelen bir yaklaşım.
*Bu yüzden tam üyelik projesini rafa kaldırdığını söylemekten çekinmeyen AB, Türkiye pazarını kaybetmeyeceği, daha da hakim olacağı bir ekonomik model üzerinden ilişkileri sürdürme niyetini açıkça ortaya koyuyor. 2019’da da bu açıdan AB ilişkilerinde umutlu olmayı gerektirecek bir ışık görünmüyor.
*Ana hatlarıyla özetlemeye çalıştığım bu başlıklar ışığında, 2019’un dış politika açısından 2018’den daha iyi olacağını düşündürecek bir unsur ortada olmadığı gibi, daha kötüye gitmesi konusunda ise ucu açık bir sürecin söz konusu olabileceği gözleniyor.