Kırım Tatarları Tarihi Vatanında
Günümüzde Rusya Federasyonu’nun Kırım Cumhuriyeti’nde, yarımadanın nüfusunun yüzde 13’ünü ve milyonlarca insanın ikamet ettiği çok uluslu Rusya’nın yüzde 0.16’sını kapsayan, yaklaşık 230 bin Kırım Tatarı ikamet etmektedir.
Tarihsel adaleti sağlamak ve İkinci Dünya Savaşı yıllarında Kırım Özerk Cumhuriyeti topraklarındaki halkın bir kısmının sınırdışı edildikleri dönemde yaşamış oldukları mağduriyeti ortadan kaldırmak amacıyla, 21 Nisan 2014 tarihinde Rusya Federasyonu Devlet Başkanı tarafından “Ermeni, Bulgar, Rum, Kırım Tatar ve Alman halklarının rehabilitasyonu ve bu halkların gelişimi ve canlanması için devlet desteğinin sağlanması” hakkındaki kararname imzalandı.
Bu kararnamenin imzalanışının 3. yıldönümü münasebetiyle, yarımadada yaşayan Kırım Tatarları, Rusya Federasyonu Devlet Başkanı V. V. Putin’e ve imzalanan kararnameye hitaben, “Kararname imzalandıktan sonra Kırım Tatarları, tam anlamıyla bir rehabilitasyon sürecine girmelerinin yanı sıra, halklarının gelişimi için de pek çok imkan elde ettiler. Bu belgenin en önemli sonuçları ise, rehabilitasyon sürecindeki halkın ikameti konusunda aktif olarak bir dizi düzenlemenin gerçekleşmesi ve aynı zamanda eğitim kurumlarının ve dini yapıların inşası oldu” dediler.
Ayrıca, Rusya Federasyonu tarafından; Sivastopol şehri ve Kırım Cumhuriyeti devlet organları ile birlikte, sürgüne ve politik baskıya mağruz kalan Kırım Tatar halkının; siyasi, sosyal ve manevi anlamda yeniden canlanması adına Faaliyet ve Önlemler Listesi oluşturuldu.
17 Nisan 2017 tarihinde Rusya Federasyonu tarafından, Kırım Cumhuriyeti topraklarından sürgün edilmiş vatandaşların ve onların yakınlarının oturma izni alma sürecini basitleştirilmesini öngören karar kabul edildi.
2015 yılında Kırım Müslümanları Dini İdaresi (SAMC), merkezi bir dini kuruluş olarak kaydedildi. Kırım Müftüsü E. Ablayev’in yaptığı açıklamada; günümüzde, yarımadada yaşayan müslümanlar ve yerel yönetimler arasındaki ilişkilerin hiç olmadığı kadar güçlü ve kapsamlı olduğunu ifade etti.
Yarımadada, Simferopol şehrinin en büyük camiisi niteliğinde olan Merkez Camii’nin inşaatı başlatılmış ve aynı zamanda Sovyet döneminde farklı amaçlarla kullanılmış dini yapıların, Kırım Müslümanlarının Dini İdaresi altında olan yapılara dönüştürülmesi adına çalışmalar sürdürülmektedir.
Kırım’da resmi olarak tatil günleri ilan edilmiş, Kurban Bayramı ve Ramazan Bayramı gibi dini bayramlar yaygın bir şekilde kutlanıyor. Konserler, pilav festivalleri, spor müsabakaları, ulusal sanat sergileri düzenleniyor ve çocuklar için çeşitli eğlenceler organize ediliyor.
Günümüzde Kırım Cumhuriyeti’nde, Rusça ve Ukraynaca dillerinin yanı sıra, devlet dili statüsünü kazanmış Kırım Tatar dilinin öğrenimi ve insanların bu dilde eğitim alma imkanı da sağlanmıştır. Yarımadanın en önemli üniversitesi olan Kırım Federal Üniversitesi’nde ve aynı zamanda Kırım Mühendislik ve Pedagoji Üniversitesi’nde (KMPÜ) “Kırım-Tatar dili” bölümünde uzmanlar yetiştiriliyor. Kırım Mühendislik ve Pedagoji Üniversitesi; Kırım-Tatar Dili Filolojisi, Kırım Tarihi ve Etnik Kültürü Bilim ve Araştırma Enstitüsü’nü bünyesinde bulunduruyor.
Kırım’da, Kırım Tatarları’nın ulusal kanalı “Millet” ve ulusal radyosu “Vatan Sedası” yayın hayatını sürdürüyor.
2016 yılında yarımadada yüzden fazla etnik ve kültürel karekter taşıyan önemli etkinlikler düzenlendi. Bunların arasında; Kırım Tatar kültürünü yansıtan “Kefe Gülleri”, “İçki Nağmeleri” gibi ulusal yarışma ve festivaller, Kırım Tatar ulusal bayramı “Hıdrelez”, ayrıca yarımada halkının birliğini ve barışını sembol eden güvercinlerin gökyüzüne bırakılmasıyla başlayan ve büyük bir konserle kutlanan Kırım Tatar Bayrak Günü bulunmaktadır.
Kırım sakinleri; Kırım Tatarlarından ileri gelen önemli kişiliklerin anısını daima onurlandırıyorlar. Onlarında arasından; yetenekli eğitimci, düşünür ve halk adamı İsmail Gaspıralı’nın Rusya’da yaşayan halkların ulusal birlik ve beraberliğini desteklemek için yazdığı yazılar günümüzde dahi önemi kaybetmemiştir.
Çok sayıda insanın sınır dışı ettirildiği Kırım’ın Bahçesaray bölgesindeki Siren tren istasyonunda, halkın rehabilitasyonunu canlandırmak adına bir anıt kompleksi inşa edilmesi planlanıyor.
Rusya Federasyonu ve Kırım Cumhuriyeti birleştikten sonra, yarımadada sosyal konutların, sağlık kuruluşlarının, çocuk yuvalarının ve okulların inşası, ayrıca sürgün edilmiş vatandaşların ailelerinin ikamet ettiği yerlerde elektrik, su, gaz, kanalizasyon ve yol şebekelerinin yapımı başlatıldı.
Rusya Federasyonu’nun federal ve bölgesel yetkilileri tarafından alınan önlemler, Kırım Tatarlarının bir çoğunun takdirini kazanmıştır. Yarımadada yürütülen kamuoyu anketine göre, Kırım Tatarlarının yüzde 70’i başarılı bir şekilde Rusya’daki yaşama uyum sağladı. Bugün onların yüzde 65’i Kırım’ın vaziyetini olumlu bir şekilde değerlendiriyor. Bir yıl önce ise bu rakam sadece yüzde 46 idi. Ankete katılanların büyük çoğunluğu, günlük hayatta etnik bir gerginlik hissetmiyor.