Arşiv (Şubat 2008) 84 83 82 81 80 79 78 77 76 75 74 73 72 71 70 69 68 67 66 65 64 63 62 61 60 59 58 57 56 55 54 53 52 51 50 49 48 47 46 45 44 43 42 41 40 39 38 37 36 35 34 33 32 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 > Çeviriyorum
ABD’nin saçmalıkları, İran rejimini güçlendiriyor
İran Ba­sı­nı Cumhurî-i İslami
Çe­vi­ri: Hakkı Uygur
15 Ocak 2008 Başyazı
Dün­ya­nın en güç­lü ül­ke­si­nin baş­ka­nı ola­rak iç ve dış po­li­ti­ka­la­rın­da yal­nız­ca ba­şa­rı­sız­lık­lar­la kar­şı­la­şan, bir­çok si­ya­set­çi ve top­lum ta­ra­fın­dan sa­vaş suç­lu­su ola­rak yar­gı­lan­ma­sı is­te­nen ve Or­ta­do­ğu’da­ki bü­tün gi­ri­şim­le­ri bir­bi­ri ar­dı­na ye­nil­gi­ye uğ­ra­yan bir kim­se­den her­hal­de an­cak böy­le teh­dit, ha­ka­ret ve öf­ke do­lu söz­ler bek­le­ne­bi­lir­di. Bun­lar, oğul Bush’un za­af­la­rı­nı ve ba­şa­rı­sız­lık­la­rı­nı ört­mek için Or­ta­do­ğu ge­zi­si sı­ra­sın­da baş­vu­ra­ca­ğı tah­min edi­len yön­tem­ler­di.
ABD Baş­ka­nı Ge­or­ge W. Bush, 13 Ocak’ta Bir­le­şik Arap Emir­lik­le­ri (BA­E)’nin baş­ken­ti Abu Da­bi’de yap­tı­ğı ko­nuş­ma­sın­da, İran İs­lam Cum­hu­ri­ye­ti’nin böl­ge­nin ve dün­ya­nın gü­ven­lik ve is­tik­ra­rı­nı teh­li­ke­ye at­tı­ğı­nı, bu ne­den­le bu ül­ke­ye kar­şı ko­nul­ma­sı ge­rek­ti­ği­ni ile­ri sü­re­rek İran hal­kı­na yö­ne­lik ba­zı cüm­le­ler sarf et­ti: “Bir gün İran’da hak ve öz­gür­lük­le­re say­gı gös­te­ren bir re­jim iş­ba­şı­na ge­le­cek ve o gün Tah­ran ulus­la­ra­ra­sı top­lu­ma ka­tı­la­cak­tır; bi­lin ki o gün Ame­ri­ka’dan da­ha iyi bir dos­tu­nuz ol­ma­ya­cak.”
Oğul Bush bu ko­nuş­ma­sın­da öz­gür­lük ve de­mok­ra­si­nin kri­ter­le­ri­ni Ür­dün, Bah­reyn ve Ye­men gi­bi ABD müt­te­fi­ki ül­ke­ler­de ara­dı. Oy­sa Ame­ri­kan yan­lı­sı li­der­le­re sa­hip bu ül­ke­ler­de­ki se­çim­le­rin ta­ma­men gös­ter­me­lik ol­du­ğu ve mu­ha­le­fet grup­la­rı­nın se­çim­le­ri boy­kot et­ti­ği bi­li­ni­yor. Bush geç­ti­ği­miz gün­ler­de de böl­gey­le il­gi­li ba­zı be­yanat­lar­da bu­lun­du. Bu be­ya­nat­lar ken­di­si­nin Lüb­nan, Fi­lis­tin, Su­ri­ye, Irak ve Af­ga­nis­tan’da­ki ba­şa­rı­sız­lık­la­rın­dan kay­nak­la­nan mo­ral bo­zuk­luk­la­rı­nı or­ta­ya ko­yu­yor. Bush’un Irak’ta on yıl da­ha ka­la­caklarını be­lir­ten açık­la­ma­sı ve bu ge­zi es­na­sın­da İs­ra­il’de­ki iş­gal­ci re­ji­me ver­di­ği tar­tış­ma­sız des­tek ise Arap top­lum­la­rı­nın tep­ki­si­ni çek­ti.
Oğul Bush’un İran’a diş ve pen­çe­le­ri­ni gös­ter­me­siy­le il­gi­li de bir­kaç hu­su­sa de­ğin­mek fay­da­lı ola­cak: İlk ola­rak Bush, baş­kan­lı­ğı sı­ra­sın­da İran İs­lam Cum­hu­ri­ye­ti re­ji­mi­ni di­ze ge­tir­me yö­nün­de ke­sin ka­rar­lı ol­ma­sı­na rağ­men, gö­re­vi­nin son yı­lı için­de bu ka­ra­rı­nı ha­ya­ta ge­çi­re­me­me­nin üzün­tü­sünü yaşıyor. Baş­ta Bush’un ken­di­si ol­mak üze­re bü­tün Cum­hu­ri­yet­çi­ler, İran’ın İs­la­mi re­ji­mi­ne dar­be vur­mak bir ya­na onun es­ki­sin­den çok da­ha güç­lü ol­du­ğu­nu bi­li­yor­lar.
İkin­ci ola­rak nük­le­er tek­no­lo­ji hu­su­sun­da baş­lan­gıç­ta Bush ve eki­bi, İran’ı tes­lim al­mak için bu ko­nu­yu iyi bir araç ola­rak gör­me­le­ri­ne rağ­men, şu an­da­ki sü­reç on­la­rın ta­sav­vu­ru­nun tam ter­si bir yön­de iler­li­yor. Zi­ra dün­ya ka­muo­yu nük­le­er tek­no­lo­ji­ye ula­şan İran’ın bu alan­da­ki hak­kı­nı res­men ka­bul et­ti; Ulus­la­ra­ra­sı Atom Ener­ji­si Ajan­sı, İran ile olan ya­sal iş­bir­li­ği­nin kap­sa­mı­nı ge­niş­let­ti; Bush hü­kü­me­ti bu ko­nu­da da yal­nız kal­dı ve her za­man­kin­den da­ha güç­süz du­ru­ma düş­tü. İran’ın bu alan­da­ki za­fe­ri, Bush ve adam­la­rı için tam bir ka­bus.
Üçün­cü ola­rak İran’ın böl­ge­de­ki nü­fu­zu Ame­ri­kan komp­lo­la­rı­nı et­ki­siz ha­le ge­ti­ri­yor; Bush ve çev­re­si­nin plan­la­rı­nı ye­nil­gi­ye uğ­ra­tı­yor. Her ne ka­dar Ame­ri­ka­lı ve İs­ra­il­li yet­ki­li­ler, İran’ı Fi­lis­tin­li ve Lüb­nan­lı grup­lar ile böl­ge­de ABD ve İs­ra­il kar­şı­tı di­ğer olu­şum­la­ra ma­li ve as­ke­rî yar­dım yap­mak­la suç­la­sa­lar da, İs­lam Dev­ri­mi’nin za­fe­re ulaş­ma­sıy­la bir­lik­te böl­ge halk­la­rın­da kap­sam­lı bir uya­nış ve sil­kin­me mey­da­na gel­di­ği ger­çe­ği­ni in­kar ede­mez­ler. Bu bi­linç­len­me, böl­ge­de­ki ABD ve İs­ra­il plan­la­rı­nı et­ki­siz­leş­ti­ri­yor. Bu uya­nış­ta­ki en bü­yük et­ken ise İran­lı yet­ki­li­le­rin em­per­ya­lizm ve sö­mür­ge­ci­lik kar­şı­tı tu­tum­la­rı­nı ko­ru­ma­la­rı. ABD’nin İran kar­şı­sın­da ken­di­si­ni za­yıf his­set­me­sin­de­ki te­mel ne­den­ler­den bi­ri­si de bu.
Dör­dün­cü ola­rak ABD’nin yaygın pro­pa­gan­da­sı­na rağ­men İran hal­kı bü­tün plat­form­lar­da İs­lam Cum­hu­ri­ye­ti re­ji­mi­nin yet­ki­li­le­ri­ni des­tek­li­yor. Bu des­tek Ame­ri­ka­lı yet­ki­li­le­rin İran kar­şı­tı açık­la­ma­la­rı sa­ye­sin­de her ge­çen gün ar­tı­yor ve İs­la­mi re­jim gi­de­rek güç­le­ni­yor. Oğul Bush’un Abu Da­bi’de­ki açık­la­ma­la­rı, bu yıl da İran hal­kı­nın 11 Şu­bat’ta­ki mi­ting­le­re ve 15 Mart’ta­ki Mec­lis se­çim­le­ri­ne ka­tıl­ma­sın­da önem­li bir et­ken ola­cak­tır. Bu, Ame­ri­ka­lı yet­ki­li­le­rin ne ya­zık ki as­la an­la­ma­dık­la­rı ve Bush ile adam­la­rı­nın far­kın­da ol­ma­dık­la­rı bir ger­çek.
Arap emir­lik­le­ri­nin yö­ne­ti­ci­le­ri de şu cid­di uya­rı­ya ku­lak as­ma­lı­lar ki; Bü­yük Şey­tan’ın İran İs­lam Cum­hu­ri­ye­ti’ne kar­şı ha­ka­ret­ler­de bu­lun­ma­sı­na izin ver­me­nin bir ma­li­ye­ti var­dır ve ken­di­le­ri bu be­de­li öde­ye­cek­ler­dir. BA­E Şey­hi’nin, Bush’un böl­ge mil­let­le­ri aley­hi­ne baş­lat­tı­ğı sa­vaş­la­rı ve Af­ga­nis­tan ile Irak’ta iş­le­di­ği ci­na­yet­le­ri dik­ka­te al­mak­sı­zın ken­di­si­ne kı­lıç ver­me­si ve bir mil­yon do­lar­lık he­di­ye sun­ma­sı, Şeyh’in böl­ge­nin ger­çek­le­rin­den ne ka­dar uzak ve Arap halk­la­rı­nın Bush’a kar­şı duy­duk­la­rı nef­ret­ten ne ka­dar ha­ber­siz ol­du­ğu­nu gös­te­ri­yor. Bu gaf­let ya da bil­mez­lik­ten gel­me, BA­E Şey­hi’ne pa­ha­lı­ya mal ola­cak­tır.
Politikacılar, İngiliz halkına yalan söylediler
İngiliz Ba­sı­nı The Times
21 Ocak 2008 William Rees-Mogg
İn­gil­te­re Baş­ba­ka­nı Gor­don Brown ta­ra­fın­dan 10 Ocak’ta im­za­la­nan (AB’nin re­for­mu­na yö­ne­lik) Liz­bon Ant­laş­ma­sı’nın onay­lan­ma sü­re­ci, Avam Ka­ma­ra­sı’nda baş­la­dı. Av­ru­pa ulus-dev­let­le­rin­den Av­ru­pa ku­rum­la­rı­na, ulu­sal de­mok­ra­si­den ulus-üs­tü bü­rok­ra­si­ye doğ­ru önem­li bir ana­ya­sal yet­ki trans­fe­ri içer­di­ği için bu ant­laş­ma­ya kar­şı­yım. Sa­de­ce son ge­nel se­çim­ler­de İş­çi Par­ti­li, Mu­ha­fa­za­kâr ve Li­be­ral De­mok­rat si­ya­set­çi­le­rin bu yön­de söz ver­miş ol­ma­la­rın­dan do­la­yı de­ğil, bü­yük bir ana­ya­sal de­ği­şik­li­ği onay­la­ma­nın ya da red­det­me­nin en iyi yo­lu bu ol­du­ğu için de re­fe­ran­dum ya­pıl­ma­sın­dan ya­na­yım. Zi­ra ken­di ken­di­le­ri­ni yö­net­me yet­ki­si dev­re­di­le­ce­ği za­man hal­ka da­nı­şıl­ma­sı ge­re­kir.
Dı­şiş­le­ri Ba­ka­nı Da­vid Mi­li­band, re­form ant­laş­ma­sı­nın, İn­gil­te­re’nin se­si­ni Av­ru­pa’da da­ha güç­lü du­yur­ma­sı­nı sağ­la­dı­ğı­nı ifa­de et­ti. Oy­sa ger­çek bu­nun tam ter­siy­miş gi­bi gö­rü­nü­yor. Zi­ra bu ant­laş­ma, de­mok­ra­tik açı­dan he­sap so­ru­la­ma­yan Av­ru­pa ku­rum­la­rı­na önem­li ila­ve yet­ki­ler ve­rir­ken, Av­ru­pa ulus-dev­let­le­ri­ne her­han­gi bir yet­ki dev­ret­me­me­si ne­de­niy­le ra­fa kal­dı­rı­lan ori­ji­nal ana­ya­sa ant­laş­ma­sı­nın (AB Ana­ya­sa­sı) yo­lu­nu iz­li­yor. Ori­ji­nal ana­ya­sa ant­laş­ma­sı, Av­ru­pa’nın de­mok­ra­si açı­ğı­nı azalt­mak için ta­sar­lan­mış­tı. Liz­bon Ant­laş­ma­sı ise yet­ki­le­ri ulus-dev­let­ler­den ve on­la­rın seç­men­le­ri­nin elin­den ala­rak tam ter­si­ni ger­çek­leş­tir­di. Bu ant­laş­ma li­be­ral de­mok­ra­tik Av­ru­pa dü­şün­ce­si için bir ye­nil­gi­dir; İn­gi­liz Li­be­ral De­mok­rat­lar’ın bu­nun en he­ves­li des­tek­çi­le­ri ara­sın­da ol­ma­la­rı da şa­şır­tı­cı­dır.
Liz­bon Ant­laş­ma­sı’na ön­cü­lük eden ori­ji­nal ana­ya­sa üze­ri­ne ya­pı­lan Av­ru­pa mü­za­ke­re­le­ri, -İn­gil­te­re, Fran­sa ve Hol­lan­da halk­la­rı­nın is­tek­le­ri hi­la­fı­na- Brük­sel fe­de­ra­list­le­ri ta­ra­fın­dan sa­bo­te edil­miş­ti. An­cak mü­za­ke­re­le­ri sa­bo­te eden fe­de­ra­list­ler da­ha son­ra Av­ru­pa-üs­tü bir ana­ya­sa dü­şün­ce­si­nin hiç mi hiç be­nim­sen­me­di­ği­ni gör­dü­ler. Av­ru­pa’da ar­tık ye­ni re­fe­ran­dum­lar­la yüz­le­şe­mez­ler­di; çün­kü bun­la­rı da kay­be­de­cek­ler­di. Özel­lik­le de İn­gil­te­re’de bir re­fe­ran­du­mu gö­ze ala­ma­dı­lar. Zi­ra İn­gi­liz seç­men­ler, Av­ru­pa­lı fe­de­ra­list bü­rok­ra­si­ye da­ha faz­la yet­ki dev­ret­mek bir ya­na, ver­dik­le­ri­nin bir kıs­mı­nı da ge­ri al­mak is­ti­yor­lar­dı.
Bu yüz­den de Liz­bon Ant­laş­ma­sı mü­za­ke­re­le­ri, ba­şın­dan be­ri re­fe­ran­dum­la­ra du­yu­lan ih­ti­ya­cı or­ta­dan kal­dır­mak üze­re ta­sar­lan­dı. Do­ğal ola­rak da bu el al­tın­dan yü­rü­tü­len sü­reç, İn­gil­te­re’nin bir re­fe­ran­du­ma git­me­si­ni en­gel­le­mek için şe­kil­len­di. İş­çi Par­ti­si hü­kü­me­ti de, ya­kı­şık­sız bir se­çim ta­ah­hü­dü­nü ye­ri­ne ge­tir­me ih­ti­ya­cı­nın doğ­ma­sı­nın önü­ne geç­mek su­re­tiy­le ope­ras­yo­nun or­tak sui­kast­çı­sı ol­du. Son res­mî ka­ra­rı, ye­ni bir ant­laş­ma yap­ma­yı ka­bul et­mek olan es­ki Baş­ba­kan Tony Bla­ir de şüp­he­siz pla­na dâ­hil­di. Baş­lan­gıç­ta­ki kıs­mi gö­nül­süz­lük şo­vun­dan son­ra Bla­ir’in ha­le­fi Brown da bu al­da­tı­cı kur­naz­lı­ğı ka­bul et­ti.
Bir re­fe­ran­dum, bir ge­nel se­çim­den da­ha ko­lay ve açık ola­cak­tır. Ne de ol­sa bu, her üç par­ti­nin de son ge­nel se­çim­ler­de söz ver­di­ği bir şey­di. Hü­kü­me­tin bu­nu red­det­me­si hiç de onur­lu ol­maz. Avam Ka­ma­ra­sı’nın ço­ğun­lu­ğu İş­çi Par­ti­si mil­let­ve­kil­le­rin­den olu­şan özel ku­rul­la­rı, re­fe­ran­du­ma gö­tü­rül­me­si red­de­di­len Liz­bon Ant­laş­ma­sı’nın, re­fe­ran­du­ma gö­tü­rül­me­si sö­zü ve­ri­len ori­ji­nal ana­ya­sa ant­laş­ma­sı ile ta­ma­men ay­nı ol­du­ğu­nu gör­dü­ler. An­cak şu an için Mu­ha­fa­za­kar Par­ti, ver­di­ği ta­ah­hü­de say­gı gös­ter­me­ye ça­lı­şan tek par­ti ko­nu­mun­da.
Söz ve­ri­len re­fe­ran­dum ger­çek­leş­ti­ril­mek­si­zin bu ant­laş­ma­nın onay­lan­ma­sı­nın uzun dö­nem­de na­sıl bir et­ki­si­nin ola­ca­ğı­nı bil­mi­yo­rum. Fa­kat si­ya­se­ti çir­kin­leş­ti­re­ce­ğin­den emi­nim. Bü­yük bir öf­ke du­yan, ken­di­ni iha­ne­te uğ­ra­mış his­se­den çok sa­yı­da Eu­ro­sep­tik (AB’ye kuş­kuy­la yak­la­şan­) var. Re­fe­ran­dum ya­pıl­ma­ma­sı ha­lin­de seç­men­ler, si­ya­set­çi­ler hak­kın­da da­ha olum­suz bir yak­la­şım ge­liş­ti­re­cek­ler ve bel­ki de on­la­rın tü­mü­nü gü­ve­nil­mez bu­la­cak­lar.
Re­fe­ran­dum sö­zü ver­mek ve son­ra da bu­nu red­det­mek, hem Baş­ba­kan Brown hem de Li­be­ral De­mok­rat Par­ti’nin li­de­ri Nick Clegg açı­sın­dan en teh­li­ke­li si­ya­set­tir. Zi­ra sö­zü­nü tut­ma­mak kö­tü­dür; bu­nun­la bi­li­nir ha­le gel­mek ise da­ha da kö­tü­dür.
Yerleşim birimleri gölgesinde barış görüşmeleri Sayı:56 / Ocak 2008
Afganistan’da haşhaş iktidara direniyor Sayı:56 / Ocak 2008