Frida Kahlo Kimdir? Hayatı, Eserleri, Sözleri | Sanat Karavanı
Home / SANAT / Frida Kahlo
Yazar ibrahim üzerinde 25 Temmuz 2019
Frida Kahlo, ‘Ben Frida Kahlo, aşkın, acının ve devrimin kadınıyım.’ diyen Meksikalı ünlü ressamdır.
Her şey rengarenk, gökyüzü masmavi, deniz köpüklü dalgalı.. İçi huzur, kalbi hayata bir daha gelse bir daha kazazede mağduru olacak kadar sevgili, yüzü her şeye rağmen güleç. Saçlarına taktığı rengarenk güllerle yarının güzel olacağının müjdecisi ve hasta yatağında yüzünü güneşe dönmüş odasına girmeyen ışığı resimleriyle yapmış, kendinden yüzyıllar sonrasına ilham olmuş, maşukuyla kavrulmuş, hüznü ile harmanlanmış, doğru bildiğinden şaşmamış enternasyonel kadın Frida Kahlo..
Bedeninden tonlarca ağır hayatının yükünü taşısa da asla bıkmadan, yıkılmadan mücadele eden kadın. Karanlığı aydınlığa, hüznünü mutluluğa, acısını zevke dönüştüren kadın. ‘Ben onun yerinde olsam ne yapardım’ diye kendinizi sormaktan alıkoyamayacağınız, tek bir yılın değil yüzyılların kadını Frida Kahlo’nun hayat hikayesinden biraz ilham alalım.
Meksika’nın Coyoacan Beldesi’nde Macar fotoğrafçı Wilhelm Kahlo ve Kızıldere asıllı Matilda Calderon Gonzales’in dört çocuğundan üçüncüsü olarak dünyaya gelmektedir. Asıl adı Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderon olan Meksikalı ressam 6 Temmuz 1907 yılında dünyaya gelse de, kendisi doğum tarihini Meksika Devrimi’nin gerçekleştiği 7 Temmuz 1910 olarak kabul etmektedir. Bu hareketi ile yaşamının modern Meksika’nın doğuşuyla başlamış olmasını istemektedir.
Kahlo’nun doğumundan kısa bir süre sonra annesi hastanmış ve Kahlo’ya süt veremeyecek duruma gelmiştir. Kısa sürede Kahlo’ya süt annelik yapacak bir Kızıldereli bulundu. Bunun Kahlo’yu etkilemeyeceği düşünülse de yıllar sonra Kahlo süt annesinin Meksikalı yönünün mistik bir şekilde alegorik olarak çizimlerinde resmedecekti. Kahlo, annesini, nazik, akıllı ancak aynı zamanda zalim, hesaplı ve aşırı dindar olarak tanımlarken, babası ile ilgili düşüncelerinde ise günlüğüne şefkat ve çalışkanlığın fevkalade simgesi, sorunlarına anlayışla yaklaştığı yönünde yazmaktadır.
Altı yaşındayken geçirmiş olduğu çocuk felci ile fırtınalı hayatı başlamaktadır. Bir ayağının daha ince ve topal olmasına yol açan bu sağlık sorunu sebebiyle sürekli olarak uzun etekler giyen Frida Kahlo, ‘Tahta Bacaklı Frida’ olarak anılmayı oldukça içerlemektedir.
Frida,üç kız kardeşi olmasına rağmen bir erkek çocuk gibi büyümüş, okul hayatında genellikle erkek çocuklar ile arkadaşlık kurmuştur. Okul hayatında oldukça başarılı olan ressam, yaşadığı yıllar boyunca geçirdiği çocuk felcinin etkisinde kaldı ve bu yüzden tıp eğitimi almaya karar verdi. Daha önceden sadece erkek çocuklarının kabul edildiği, Meksiko City’nin en prestijli okulu olan Ulusal Hazırlık Okulu’na kabul edildiğinde tarihte bir ilki gerçekleştirdi.
Ulusal hazırlık Okulu’nda aldığı eğitim ile sanat, edebiyat, felsefe gibi alanlara yönelerek kendi vizyonunu genişletir. İleride Meksika’nın önemli isimleri olarak anılacak olan Alejandro Gomez Arias, Jose Gomez Robleda, Alfonso ile okul arkadaşı olurlar. Okul hayatında anarşist edebiyat grubuna dahil olarak, güçlü kişiliğinin ilk hareketleri ortaya çıkmaya başlamıştır ancak onu bekleyen hazin gelecek gelip çatmıştır.
17 Eylül 1925 tarihi Frida Kahlo için sıradan bir gün olarak başlarken, kaderinin değişeceği anı erkek arkadaşı Alejandro Gomez Arias ile okuldan dönerken bindikleri otobüsün bir tramvaya çarpması sonucu yaşadı. Birçok yolcunun ölümüne sebep olan kaza, Frida’nın ağırlanmasına sebep oldu. Yolcuların tutunduğu kalın metal çubuk karnına girmiş, omuzlarında çıkık, bazı kaburgalarında ve sağ bacağında kırılmalar meydana gelmişti. 18 yaşında olan Frida Kahlo’ya yaşama şansının olmadığı düşünülerek kazada dikkat dahi edilmemişti.
Artık tüm gününü yatakta geçiren Kahlo kendisine şık bir yaparak veya annesi Mathilda’nın kendini izleyebilmesi için tavana astığı aynaya bakarak, dehşet verici ve parçalanmış olarak adlandırdığı bedenini resmetmeye başladı. Resim onun için bir çıkış, bir umut, sürekli açık duran odanın ışığı, sancıları ile başa çıkmanın yolu olmuştu. Onun için bir motivasyon kaynağı olan resim, onu iyileştirmeye başlamıştı. 1927 yılında yeniden yürümeye başlayan Kahlo, politika ve sanat çevresiyle yakın ilişkiler kurarak Antonia Mella ve Tina Modotti ile birlikte davetlere katılıyor, bir yandan da sosyalist tartışmalarda bulunuyordu. Daha sonra Frida Kahlo, 1929 yılında Meksika Komünist Partisi’ne üye oldu.
Resim çalışmalarına devam eden Frida Kahlo, kendi resimleri ile eleştirilerini merak eden Meksikalı Michalangelo olarak anılan ressam Diego Rivera ile tanışmak istiyordu. Ünlü ressama ziyaretinde aşık olan Kahlo, 21 Ağustos 1929 günü Diego Rivera ile dünya evine girmiştir. Trafik kazası ile Diego’ya olan aşkı ile ilgili Kahlo şu sözleri söylemiştir:
‘Hayatımda iki büyük kaza geçirdim; bir Diego’ydu ve diğerinde ise bir tren az daha beni öldürüyordu. Diego kesinlikle çok daha yıkıcıydı.
Frida Kahlo, evliliğinin ilk yıllarında hamile kalmasına rağmen Diego ile yaşadığı sorunlar nedeniyle bebeğini aldırdı. 1939 yılında Diego’dan ayrıldı ve 1940 yılında yeniden birleşerek Frida’nın çocukluğunun geçtiği mavi eve yerleştiler.
Bu dönemde sürrealist resim öncüsü Andre Breton desteğiyle New York’ta sergi açtı ve Picasso ve Kandinsky gibi ressamların ilgi gösterdiği sergide birçok tablosu satıldı.
Sağlığı sık sık bozulan Frida Kahlo, bütün gücüyle resim çizmeye devam ediyordu, adeta yaptığı resimlerle yeniden doğuyordu. Ancak ‘La Esmeralda’ adlı sanat okulunda öğretim üyesi olduğu dönemlerde dana önceden olduğu ameliyatlar nedeniyle dokuz ay boyunca hastanede yatmak zorunda kaldı. 1953 yılının Temmuz ayında sağ bacağı kesilen Frida Kahlo, akciğer ambosili nedeniyle 13 Temmuz 1954 yılında başarılarla ve acılarla dolu yaşamı sona erdi.
Frida Kahlo’nun Eserleri
‘Benim sürrealist olduğumu sanıyorlar. Halbuki sürrealist değilim ben. Hayallerimi ve kabuslarımı değil, kendi gerçekliğimi çiziyorum.’ diyen Kahlo, resimlerinde kendini, bedenini, bedenini ona verdiği hisleri, bütün acı dolu gerçekliğini gül bahçesindeki dikenlerin güzelliği gibi aktarmıştır.
1-Hospital Henry Ford
Geçirdiği trafik kazası sonucu Frida Kahlo’nun rahmi ve yumurtalıkları çok hasar görmüştür. Bunun sebeple hamile kalması risk taşıdığı gibi doğum yapabilme ihtimali de çok düşüktür. Hospital Henry Ford resminde bir çocuk sahibi olamamanın verdiği acıyı tanımlamıştır.
Frida Kahlo, trafik kazası sonucu yata bağımlı hale gelmesinin ardından, o sıralarda çare olması ümidiyle sık sık sakatat yediriliyordu. Yatağın üzerine kurulu şövale benzeri bir düzeneğe sakatat tutturulmuş ve bir huni yardımıyla yediği sakatatları resmetmiştir.
3-Frida and Caerasean Operation
İkinci ve üçüncü çocuğunda düşük yapan Kahlo, bütm hislerini sanatıyla yansıttığı gibi, doğrumadığı bebeklerini kaybedişini resmetmiştir.
4-The Two Fridas
1939 yılında Diego Rivera’dan ayrıldıktan sonra çizdiği resimlerdendir. Meksika yerlisi Frida (sol) ile Avrupalı Frida’yı (sağ) kalpten çıkan damalar ile birleştirmiştir. Aksesuarın üzerinde Diego’nun resmi bulunmaktadır. Frida Kahlo, Diego’nun hem kocası hem de çocuğu gibi göründüğünü resmetmek istemiştir.
5-Frida and Diego Rivera
Diego ne yaparsa yapsın Frida sevgisinden asla vazgeçmedi. Diego Rivera ile düğün gününü resmetmiştir.
Frida Kahlo’nun Diğer Eserleri
6-Diego and I
Frida Kahlo, Diego’ya olan aşkını anlattığı bir diğer portre.
7-Portrait of Cristina My Sister
Kahlo sadece kendini değil, aynı zamanda aile üyelerini de resmetmiştir. Kardeşi Cristina daha sonradan Diego ile birlikte olacaktır.
8-Self Portrait Along The Borderline Between Mexico and United States
Frida Kahlo, vatanı olan Meksika’ya sevgisini resmederek Amerika ile Meksika’yı karşılaştırmaktadır.
9-Self-portrait with Cropped Hair
Diego ile ilk ayrılığın ardından saçlarını kesen Kahlo, bunalım sonucu tüm saçlarını kesmiştir. Ressam Diego çok çapkındır ve sadık bir erkek değildir ve evlilikleri sırasında biseksüel olan Kahlo ile birbirlerini defalarca aldatmıştır. Bardağı taşıran son damla ise Diego’nun Kahlo’nun kardeşi Cristina ile birlikte olmasıdır.
10-Portrait of Alejandro Gomez Arias
Kahlo, kazadan sonra motivasyon kaynağı olarak gördüğü resme sarıldığı ilk yıllarda okul döneminde erkek arkadaşı olan ve o dönemlerde ayrı oldukları Alejandro Gomez Arias portresini resmetmiştir.
11-The Suicide of Dorothy Hole
Frida Kahlo’nun oyuncu arkadaşı Dorothy Hale, Gardiner Hale ile evlendikten sonra Hale’ın ölümü ile birlikte bir takım zorluklar yaşar. Siyah kadife elbisesini giyerek bütün arkadaşlarına mektup yazar ve 21 Ekim 1938 yılında sabah saat 6.00’da New York şehrindeki Hampshire Evi binasının üst kat penceresinden atlayarak intihar eder. Frida Kahlo, arkadaşı Doroth Hale anısına intiharın üç aşamasını anlatmıştır.
Sadece kendi döneminin değil, yüzyılların ressamı olan Frida Kahlo’nun edebi yüklü, kendi realitesinden, yaşayan bütün varlıkların realitesine değinen güzide sözleri:
Hepimiz zannettiğimizden daha dayanıklıyız.
Uçmak için kanatların varsa ayakları ne yapayım?
Hiçbir şey sabit değildir. Her şey değişir, her şey hareket eder, her şey uçar gider ve yok olur.
Sana bourbon bisküviymişsin gibi bakan bir sevgili bul.
Acı, zevk, ölüm varoluşun birer evresidir. Esas önemli olan zekaya açılan kapıdır.
Ben hasta değilim, sadece kırgınım. Ama yaşadığım müddetçe resim yapabilirsem kendimi mutlu sayacağım.
Seni kendi cildimden daha çok seviyorum. Sen beni bu kadar olmasa bile yine de seviyorsun değil mi? Eğer sevmiyorsan bile yine de bir gün seveceğini umuyor olacağım ve bu bana yetecek. Beni biraz olsun sev, sana hayranım.
Dünyanın en güçlü insanı olduğumu zannederdim ama sonradan dünyada benim gibi kusurlu ve garip birçok insan olduğunu fark ettim. O kişilerden biri de beni tıpkı benim onu hayal ettiğim gibi hayal ediyordur mutlaka. Eğer bunu okuyor olursan, ben buradayım. Gerçeğim, en az senin kadar tuhafım.
Seksizm ve ırkçılık paralel sorunlardır. Onları kıyaslayabilirsiniz ancak yine de aynı şey değillerdir. Beyaz ve erkek güç ilişkilerinin belirtileridir ikisi de.
İnsanlık kendi kaderini yaratır. Kaderi de bu dünyadır. Ortada kader kalmayıncaya kadar onu yok etmeye devam ediyoruz.
Bir fırtınanın çıkmasını ve selin bizi kimsenin yazmadığı bir şarkıya götürmesini istiyorum.
Amerika’da insanlar için en önemli şey biri olma arzusu. Doğrusu “biri olmak” gibi en ufak bir arzum yok.
Boğazımda bir şey var. Sanki tüm dünyayı yutmuş gibi hissediyorum.
“Tam acılarımı boğabildiğime inanmışken, yüzmeyi öğrendiler.”
Ölmesinler diye çeçeklerin resmini yapıyorum.
“Karanlığının içindeki her şey olabilirim. Buna razıyım!”
“Her zaman sev. Hiçbir zamam terk etme!”
Frida Kahlo Filmleri
Evet, Kahlo’nun dönemine gidip onu göremeyeceğiz, teknolojimiz henüz buna olanak sağlamıyor ancak tiyatro veya sinema sayesinde bir mücadele içerisinde geçen hayatın nasıl canlandırıldığını izleyebiliriz.