Eyüp Oyuncakçılar Çarşısı - Geleneksel Eyüp Oyuncakçısı
Evliya Çelebi'nin 1635'de kaleme aldığı Seyehatnamesi'nde bahsi geçen Eyüp Oyuncakçılar Çarşısı o günden bu güne kadar gelmiştir.
Eyüp Oyuncakçılar Çarşısı, Osmanlı zamanında başlamış bir gelenek olan Eyüp Oyuncakçılığının merkezi olan bugün hala Eyüp Sultan ilçesinde yer alan çarşının adıdır.
Bu gelenekten bahseden en eski kaynak şu an için Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi olduğundan başlangıç tarihi olarak onun bahsettiği yıllar alınır. Fakat Evliya Çelebi'nin Seyehatnamesi 1635 yılında Eyüp Oyuncakçılar Çarşısı'nda bulunan 100 oyuncak dükkânından 105 nefer olarak çalıştıklarını bahseder. Yani 1635 Eyüp Oyuncakçılığı'nın kayıt altına alındığı ve bugün için bilinen ilk tarihtir. Eyüp Oyuncakçılığı bu anlamda çok daha gerilere, 15. yüzyıla kadar uzandığı düşünülmekte ve bu anlamda Osmanlı Arşivlerinde bu konuda hakkında incelemeler şirketimiz tarafından sürdürülmektedir.
16. yüzyıldan itibaren oyuncak üretiminin merkezi haline gelen Eyüp’te İskele Caddesi üzerinde bulunan Oyuncakçı Çıkmazı olarak da bilinen Eyüp Oyuncakçılar Çarşısı'nda yüzyıllarca oyuncak üretilip satılmış ve 1950’li yıllara kadar bu üretim kuşaktan kuşağa aktarılarak devam etmiştir.
Eyüp Oyuncakçılığı'nın yakın zaman tanıklarından biri de İstanbul Ansiklopedisi’nin yazarı Reşat Ekrem Koçu’dur. Koçu, hazırladığı ansiklopedinin 10’uncu cildinde Eyüp Oyuncakçılığı geleneği ile ilgili şu bilgileri aktarır: “Geçen asır sonlarında Avrupa’nın fabrika yapısı pek çekici ve çeşitli oyuncakları gelinceye kadar yüz yıllar boyunca İstanbul’da çocuk oyuncakları, el ile işleyen sanatkârlar tarafından adeta bir iş ocağı halinde Eyüp’te yapılmıştır ve Türkiye’nin her tarafına Eyüp oyuncağı adı ile yayılmıştır. Eyüp oyuncakları yüzyıllar boyunca Eyüp’te oyuncakçı dükkânlarında, İstanbul’un her semtinde, aktar dükkânlarında ve büyük şehri sokak sokak dolaşan ayak satıcısı oyuncakçılar tarafından satılmıştır.
Bugün Eyüp Sultan Belediyesi ESTAM proje kapsamında Eyüp Sultan tarihi yarımadasının aslına dönderilmesi için büyük gayret sarf etmekte, bu anlamda Eyüp Oyuncakçılığı'nın yaşatılması için bir dizi projeleri hayata geçirmektedir. Bu anlamda Eyüp Oyuncakçılar Çarşısı'nında yeniden aslına uygun bir hale getirilmesi içinde çalışmalar yapılmaktadır.
ESTAM rehberlerinden Serdar Bey'in sunumu ile Eyüp Oyuncakçılar Çarşısını dinleyelim.