Türkmenistan ykdysady we ynsanperwer gatnaşyklaryň esasy ugurlaryny kesgitleıär
опубликованно 02.01.2018 // 2914 - просмотров
“Biz 2018-nji ıyla «Türkmenistan – Beıik İüpek ıolunyň ıüregi» diıip at berdik. Ata Watanymyz üçünji müňıyllykda täze awtomobil we demir ıollaryny, deňiz portlaryny hem-de köprüleri gurup, Beıik İüpek ıoluny täzeden dikeldıär” diıip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow türkmen halkyna Täze ıyl gutlagynda aıtdy.
Döwlet Baştutanymyzyň logistik strategiıasynda bu ileri tutulıan ugurlar häzirki wagtda has aıdyň görünıär. Soňky ıyllarda Türkmenistanda paıtagtymyzda Halkara howa menzilini, Türkmenistan – Owganystan-Täjigistan demir ıolunyň birinji nobatdakysyny – Kerki-Ymamnazar-Akina demir ıolunyň gurluşygy ıaly ägirt uly taslamalar amala aşyryldy. Türkmenbaşydaky deňiz menzili, Aşgabat-Türkmenbaşy awtomobil ıoly we beıleki desgalar gurulıar. İurdumyzda demir ıol, awtomobil, howa we suw ulaglaryndan netijeli peıdlanmak arkaly amatly hem-de howpsuz halkara ulag geçelgeleri döredilıär. Munuň özi sebitde durnukly ösüşi, halklaryň arasyndaky hoşniıetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň ösdürilmegini, hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagyny, söwda-haryt dolanyşygynyň möçberleriniň artdyrylmagyny üpjün edıär.
Türkmenistan polat ıollaryň möhüm çatrygyna, İewraziıa sebitinde iri ulag-üstaşyr merkezine öwrülıär. Türkmen demir ıol gurluşykçylary Mary welaıatynda serhetıaka Serhetabat menzilinden Owganystanyň Turgundy şäherine çenli polat ıoly çekmek boıunça işleri işjeň alyp barıarlar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow goňşy ıurt üçin örän möhüm bolan bu taslama 2017-nji ıylyň 29-njy noıabrynda badalga berip, Owganystany Türkmenstanyň we onuň üsti bilen tutuş sebitiň ulag-logistika ulgamyna goşmaga uly mümkinçilikleri açıan demir ıoluň gurluşygyna ak pata berdi.
Çünki bu demir ıol şahasy arkaly biziň goňşymyz öz önümlerini daşary bazarlara çykarmak hem-de uly islegden peıdalanıan daşary ıurt harytlaryny import etmek üçin has amatly usula eıe bolıar. Bu taslama sebitde döwletara gatnawlarynyň möçberleriniň artdyrylmagyna, Türkmenistanyň sebitiň hem-de yklymyň esasy ulag – logistika merkezi hökmünde ykrar edilmegine ıardam eder.
Ulag gatnawlarynyň ösdürilmegi häzirki wagtda netijeli halkara hyzmatdaşlygynyň möhüm şertleriniň biri bolup durıar. Bu babatda gadymdan bäri ıol gurmagy parz hasaplaıan türkmen halky bu däbi mynasyp dowam etdirıär diıip, hormatly Prezidentimiz belleıär.
Bu mesele hormatly Prezidentimiziň “Türkmenistan – Beıik İüpek ıolunyň ıüregi” atly kitabynda milli taryhyň, gadymy rowaıatlaryň, ıurdumyzyň häzirkizaman durmuşynyň wakalarynyň mysalynda çuňňur açylyp görkezilıär.
Milli Liderimiz öz kitabynda Beıik İüpek ıolunyň dikeldilmeginde we işjeň hereket etmeginde esasy orunlaryň biriniň türkmenlere hem degişlidigini aıratyn belleıär. Bu ıoluň her bir şahasy İUNESKO-nyň Bütindünıä mirasynyň sanawyna girizilmäge mynasypdyr.
Şeılelikde, biziň döwletimiz tarapyndan asyryň iri ulag taslamalarynyň üstünlikli amala aşyrylmagy bilen täze taryh ıazylıar we Beıik İüpek ıoluny dikeltmek baradaky pikir täze mazmuna eıe bolıar. Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleışi ıaly, Garaşsyz we Bitarap Türkmenistan Beıik İüpek ıolunyň ıüregi bolup durıar.
Biziň ıurdumyzyň gurıan dostluk we oňyn hyzmatdaşlyk ıollary Birleşen Milletler Guramasy, Şanhaı Hyzmatdaşlyk Guramasy, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy, Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasy ıaly iri halkara hem-de sebit düzümleriniň çäklerinde hem gatnaşyklaryň ösdürilmegine ıardam edıär. Türkmenistanyň işjeň gatnaşmagynda döredilıän täze ıollar İewraziıa giňişliginde durnukly ösüşi üpjün etmekde biziň sebitimiziň ornuny artdyrıar.
Häzirkizaman şertlerinde Beıik İüpek ıolunyň wezipesini halkara ulag - logistika ulgamy ıerine ıetirıär. Ol halkara syıasy we ykdysady gatnaşyklary ıola goımak üçin oňat binıat hökmünde çykyş edıär. Munuň özi hoşniıetli goňşuçylyk, özara we köptaraply bähbitlilik ıörelgelerinde goşulyşmak ıagdaılarynyň möhüm şertine öwrüldi.
Turbageçiriji ulag hem bu ulgama degişlidir. Iki ıyl mundan ozal biz Türkmenistan-Owganystan-Pakistan-Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygyna badalga berdik. Ol birmahallar Beıik İüpek ıolunyň geçen ıerlerinden çekiler. Gatnaşyjy ıurtlar üçin bu taslama diňe bir ykdysady däl, eısem, derwaıys durmuş wezipelerini hem çözmäge ıardam eder.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleışi ıaly, gatnawlaryň ähli ulgamlaryny öz içine alıan bitewi ulag ulgamy anyk tehniki we hukuk syıasaty, özara ylalaşykly gatnaşyklaryň gurallary arkaly geosyıasy ıagdaıa täsir etmäge ukyply bolup, onuň ykdysady ugurlarynyň ıurdumyzyň ösüşiniň milli strategiıalary bilen ysnyşykly gatnaşyklaryny kesgitleıär.
Türkmenistan oňyn ählumumy işlere işjeň gatnaşmak bilen sazlaşykly, durnukly ösüşiň esasynda halkara gatnaşyklarynyň täze ulgamyny kemala getirmäge saldamly goşant goşmaga çalyşıar. 2-nji ıanwarda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň maslahatlar zalynda geçirilen “Türkmenistan täze taryhy eııamda: giň gerimli maksatnamalar we mümkinçilikler” atly maslahat şu meselä bagyşlandy. Maslahat ıurdumyzyň Bilim ministrligi we Türkmenistanyň Demokratik partiıasy tarapyndan bilelikde guraldy. Maslahatyň işine jemgyıetçilik guramalarynyň ıolbaşçylary hem-de wekilleri, talyplar hem-de paıtagtymyzyň birnäçe ıokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlar düzümi, ylmy-barlag institutlarynyň alymlary we bilermenleri, köpçülikleıin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar.
Çykyş edenleriň nygtaışy ıaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň gönüden-göni ıolbaşçylygynda amala aşyrylıan özgertmeler tutuş jemgyıetçilik-syıasy ulgamyň ösüşlere beslenen ıagdaıda görlüp-eşidilmedik derejede täzelenilmegine, döwletimiziň dünıä bileleşiginde abraıynyň ykrar edilmegine ıardam berıär.
Döwlet maksatnamalarynyň yzygiderli durmuşa geçirilmegi, halk hojalyk toplumynyň ähli pudaklarynyň düıpli özgerdilmegi hem-de bazar gatnaşyklaryna geçilmegi-- şu we ençeme beıleki ıagdaılar dünıädäki ykdysady taıdan durnuksyzlygyň emele gelen ıagdaılarynda biziň ıurdumyzyň deňsiz-taısyz derejede ykdysady ösüş gazanmagyna ıardam etdi.
Maslahatda Türkmenistanyň BMG bilen özara gatnaşyklaryna aıratyn üns berildi. Onuň işi bütin dünıäde parahatçylyga hem-de İer ıüzüniň ähli döwletleriniň durnukly ösmegine gönükdirilendir. Bu iň abraıly guramanyň ıöriteleşdirilen düzümleri bilen hyzmatdaşlyk etmek üstünlikli durmuşa geçirilıän daşary syıasat ıörelgesiniň ileri tutulıan ugruna öwrüldi. Şol daşary syıasat ıörelgesi ählumumy howpsuzlygyň düıbünden täze gurluşyny kemala getirmäge, ählumumy durnuklylygy, hemme ıurtlaryň hem-de dünıäniň halklarynyň ählisiniň abadançylygynyň bähbidine durmuş we ykdysady taıdan ösüşiň ıokary derejesini üpjün etmek üçin has oňaıly şertleri döretmäge gönükdirilendir.
Çykyş edenler hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan başy başlanan hem-de ıolbaşçylygynda amala aşyrylıan iri möçberli ösüşlere beslenen özgertmeleriň oňyn ornuny nygtadylar. Şol özgertmeler türkmen halkynyň hakyky taryhyny öwrenmäge, onuň maddy we ruhy mirasyny gorap saklamaga we wagyz etmäge, ylmy-barlaglary işjeňleşdirmäge, şeıle barlaglara beıleki ıurtlardan hünärmenleri çekmäge ıardam edıär. Şunuň ıaly özara hereketiň maksady geljekki nesiller üçin türkmenleriň gadymy medeniıetiniň jedelsiz subutnamalaryny gorap saklamakdan ybaratdyr.
Çykyş edenler barlaglarynyň netijelerini teswirläp, ıurdumyzyň çäklerinde edilen açyşlaryň ähmiıetini tassykladylar. Türkmenistandaky arheologiıa ekspedisiıalarynyň işleriniň täsir galdyryjy netijeleri halkara jemgyıetçiligine türkmenleriň taryhy ıoluna anyk baha bermäge, milli-medeni özboluşlylygy, däp-dessurlary hem-de ıaşaıyş-durmuşy bilen tanyşmaga, türkmen halkynyň dünıäniň ylmy we medeni ösüşine goşan bahasyna ıetip bolmajak goşandyna çuňňur akyl ıetirmäge mümkinçilik berıär.
Maslahatyň barşynda ulag-aragatnaşyk ulgamynda Türkmenistanyň başlangyçlarynyň, hususan-da, “Demirgazyk-Günorta”, “Gündogar-Günbatar” ugurlary boıunça ulag ulgamynyň işjeňleşdirilmeginiň mümkinçilikleriniň ähmiıeti nygtaldy. Olar İuwaş ummandan başlap Baltika çenli, İewropa yklymygyň Demirgazygyndan Hindi ummanyna çenli örän uly giňişligi birleşdirmäge gönükdirilendir.
Halklary we medeniıetleri, dünıäniň halklarynyň gymmatlyklaryna hormat goımagyň ıörelgelerini ıakynlaşdyrmagyň alamaty hökmünde häzirki zaman tapgyrynda Beıik İüpek ıolunyň özboluşly aıratynlygyny wagyz etmegiň meselelerine aıratyn ähmiıet berildi.
Häzirki wagtda Türkmenistan özüni täze halkara syıahatçylyk merkezi hökmünde ynamly yglan edıär. Bu ıerde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ıolbaşçylygynda hem-de goldaw bermeginde pudagyň innowasion düzümi, onuň häzirkizaman netijeli nusgasy döredilıär.
Türkmen halky gadymdan bäri myhmansöıerligiň baı däpleri bilen şan-şöhrata eıe bolupdyr. Häzirki wagtda bu däpler täze öwüşgüne eıe bolup, özüne syıahatçylykda iň täze häzirkizaman ıörelgelerini birleşdirıär. Taryhy-medeni özboluşlylyk hem-de baı milli miras, şol sanda bütindünıä meşhur türkmen halylary we ahalteke bedewleri, gadymy ıadygärlikler hem-de täsin tebigy ekoulgamlar ıurdumyza bu ulgamda özüniň halkara abraıyny ıokarlandyrmaga mümkinçilik berip, dünıäniň syıahatçylyk bazarynda eıeleıän ornuny has-da berkitmäge ıardam edıär.
Iň meşhur ugurlaryň biri Beıik İüpek ıolunyň ugry boıunça syıahat etmekden ybaratdyr. Onuň desgalary İUNESKO-nyň Bütindünıä mirasynyň sanawyna girizilen ıadygärlikleri öz içine alıar.
Adamzat siwilizasiıasynyň aıdyň gymmatlygyna öwrülen bu taryhy ıoluň täze hili diňe bir döwletleriň söwda-ykdysady gatnaşyklarynda däl, eısem olaryň medeni, ynsanperwer gatnaşyklarynda, şeıle hem sport ulgamynda öz aıdyň beıanyny tapıar. Şu ıyl üstünlikli geçirilen “Aşgabat 2017” oıunlary hem munuň aıdyň mysaly bolup biler. Bu Oıunlara diňe bir Aziıanyň we Okeaniıanyň 64 ıurdunyň toparlary, bosgun türgenler däl, eısem dünıäniň ähli künjeklerinden köpsanly žurnalistler, tomaşaçylar hem-de syıahatçlar gatnaşdylar.
Mälim bolşy ıaly, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Beıik İüpek ıolunyň ugry boıunça – Amuldan Hazara çenli halkara awtorallisini guramak pikirini öňe sürdi.
Daşary ıurtlardan rallä gatnaşjaklar diňe bir türkmen halkynyň mirasy bilen tanyşmak bilen çäklenmän eısem düıpli durmuş-ykdysady özgertmeler, ylmy-tehinki ösüş hem-de ıurdumyzyň sebitleriniň senagat taıdan ösüşi bilen bu meşhur ıerlere gelıän täze durmuşy hem görüp bilerler. İurduyz häzirki döwürde Beıik İüpek ıolunyň möhüm ulag ulgamy hökmündäki ornuny berkidıär.
Döwlet Baştutanymyz şeıle hem diňe bir bütin dünıäde meşhur gymmatlyklary däl, eısem ıurdumyzyň entek meşhur bolmadyk taryhy we arheologiki ıadygärliklerini, şeıle hem onuň tebigy baılyklaryny öz içine alıan ıoluň ugrunda täze syıahatçylyk ugurlaryny girizmegiň wajypdygyny belledi.
Eger birmahallar bu ıerden gülläp ösıän şäherleriň arasynda ıerleşen çägelikleriň üstünden kerwen ıollary geçen bolsa, häzirki wagtda bu ıerde ajaıyp awtoulag ıllary hem-de döwrebap dermir ıollar çekildi. Bularyň ählisi ajaıyp tebigy landşaftlar bilen birlikde syıahatçylara Beıik İüpek ıolunyň geçmişi we häzirki guni bilen ıakyndan tanyşmaga ajaıyp mümkinçilik berer.
Türkmenistanyň yklymyň ıollarynyň çatryşynda geografiki taıdan amatly ıerleşmeginiň artykmaçlyklary ıurdumyzda ykdysady gatnaşyklaryň ösmeginde milli ulag serişdelerinden amatly pıdalanmaga mümkinçilik berıär, milli medeni mirasyň baılygy bolsa halklaryň ynsanperwer, ruhy gatnaşyklarda onuň ornuny artdyrıar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow bu tagymaty öňe sürmek bilen, häzirkizaman köpşahaly ulag-aragatnaşyk ulgamynyň döredilmeginiň Türkmenistanyň döwlet syıasatynyň ileri tutulıan ugurlarynyň biri bolup durıandygyny nygtaıar. Şol syıasat bolsa ıurdumyzyň durmuş-ykdyswady taıdan okgunly ösmegine hem-de ählumumy abadançylygyň bähbidine giň sebit we halkara hyzmatdaşlygyny ıola goımaga gönükdirilendir.