Maraş… Ve Mağusa “Venedik” Olur Mu?
“Sadece rüzgârın ve dalgaların sesi duyulan kumsal ahşap şemsiyeleri, paslanmış şezlonglarıyla tatilcileri bekliyor. Sanki bir zil çalacak, kıyı denize koşan kalabalıklarla dolacak, çevrede neşeli çocuk çığlıkları yankılanacak. Kıbrıs’ın ölü ş
“Sadece rüzgârın ve dalgaların sesi duyulan kumsal ahşap şemsiyeleri, paslanmış şezlonglarıyla tatilcileri bekliyor. Sanki bir zil çalacak, kıyı denize koşan kalabalıklarla dolacak, çevrede neşeli çocuk çığlıkları yankılanacak. Kıbrıs’ın ölü şehri Maraş, dikenli tellerin ardında.Tam 38 yıldır.”
Yıllardır “kapalı” duran, “koz” olduğu söylenen ancak “hayalet” hatta “ölü” şehir olarak anılan Maraş!..
Bir diğer ismiyle, Varosha… (Βαρώσια, Varosia)
Kıbrıs için bir zamanların turizm cenneti, cazibe merkezi Maraş, önce “yağma”nın bölgesi oldu, şimdi de yılanların, farelerin çiftliği!..
Maraş bu haliyle kime fayda sağlıyor ve “nasıl bir koz”, artık daha yüksek sesle tartışılmaya, sorgulanmaya başlandı.
Maraş açılamaz mı?
Söylenen o ki, Maraş’ın açılması ile Mağusa, İtalya’nın meşhur Venedik şehrine dönüşebilir.
Elbette, “sular altında kalarak” ya da “gondollarla gezerek” değil; her yıl milyonlarca turisti misafir ederek, uluslar arası cruise gemilerinin en önemli duraklarından biri olarak.
Üstelik, ekonomistlere göre Maraş’ın sadece inşa süreci dahi, Mağusa’ya çok önemli bir ekonomik canlılık getirebilir.
Annan Planı sonrası inşaat patlamasını ve ekonomiye yansımalarını düşününüz, Maraş’ın yeniden inşa süreci, o dönemden dahi daha büyük bir ekonomik hareket demek!..
Ve Maraş’ın bir “turizm merkezi” olarak yeniden işletilmesi…
Bu süreç, Mağusa için tam bir şans…
En kritik soru, nasıl açılacak?
Birleşmiş Milletler yoksa Avrupa gözetiminde mi?
Eski sahiplerine mi devredilecek?
Yoksa “asker”in koruması, Türkiye’nin söz sahipliğinde “koz” olmaya mı devam edecek.
BİR PANEL: BAŞKA BİR MARAŞ MÜMKÜN
“Sadece rüzgârın ve dalgaların sesi duyulan kumsal ahşap şemsiyeleri, paslanmış şezlonglarıyla tatilcileri bekliyor. Sanki bir zil çalacak, kıyı denize koşan kalabalıklarla dolacak, çevrede neşeli çocuk çığlıkları yankılanacak. Kıbrıs’ın ölüşehri Maraş, dikenli tellerin ardında. Tam 38 yıldır.”
Oturumu yöneten Dr. Okan Dağlı, bu sözlerle geceye başladı.
Hürriyet’te, Nedim Gürsel’in “Ölü Şehir” başlıklı sayfasından alıntı yaparak.
“Bir Başka Maraş Mümkün” başlıklı oturumda, ekonomist Vargın Varer ve Kıbrıslı Rum yatırımcı Alexandros Lordos, Maraş’ı konuştular.
Lordos, Maraş’ta çok sayıda mal bırakmış bir ailenin ferdi, İnsan Hakları Mahkemesi’nde Türkiye aleyhindeki davalardan birinin de sahibi…
Elbette ki ortak görüşleri “Maraş açılmalı!..”
Ancak konferansın sonundaki şu saptama da önemli:
“Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde şu anda Kıbrıs’a dair devam eden en önemli davaları Kapalı Maraş’a ait. Bu nedenle, Maraş’ın yeniden açılması mutlaka gündeme gelecek. Ancak unutulmamalı ki, Maraş’ın muhatabı Türkiye !.. Kıbrıs’ın kuzeyinde Maraş’a dair söz sahibi, yetkili biri yok. Maraş açılacak ancak bunun nasıl bir paket içinde olacağı tartışma konusu. Uluslar arası durum, Birleşmiş Milletler kontrolünde açılmasını zorunlu kılıyor…”
“Ticaret, cazibe, turizm merkezine dönüşebilir”
Ekonomist Vargın Varer, Maraş’a ekonomik potansiyel açısından yaklaşıyor, saptamalar yapıyor.
· “Maraş'ın kapalı olmasından sadece oradaki mülk sahipler değil tüm Kıbrıs, en fazla da Mağusa kaybetti.”
· “Maraş 38 yıldır kimseye faydası olmadan kapalı duruyor. Elimizde koz olarak dururken, açmaya değer mi?! Çok önemli bir potansiyeli var ve ülkeye büyük katkı sağlar.”
· “Birleşmiş Milletler gözetiminde, en kötü ihtimalle şu anki statüko ile açılmalı ve gerçek sahiplerine, GELİNİZ, YAPILANDIRINIZ, İŞLETİNİZ denmeli.”
· “Annan Planı dönemindeki inşaat patlamasının ekonomiye etkisi ne kadar önemli olmuşsa, Maraş'ın yeniden yapılanması süreci de aynı düzeyde olur. Üstelik bu kez uluslararası kaynaklar da devreye girecek. İnşa sürecindeki ekonomik katkısı sonrasi işletme sürecinde de cazibe merkezi haline gelecek.”
· “Bir önemli potansiyeli de ikinci bir Limasol olması, uluslarası şirketlerin ticaret merkezi potansiyelini içermesi…”
· “Maraş, işsizler için ilaç olabileceği gibi cruise turlarıyla da Mağusa, Venedik gibi dünyanın gözdesi olabilir.”
· " BİRLİKTE YAŞA, ÜRET, PAYLAŞ, EĞLEN diye bir ütopyayı Maraş’ın açılması ile gerçek yapabilir ve Kıbrıs'ta yakınlaşmaya da önemli katkı sağlayabiliriz.”
“Burada insanların da yaşadığı unutuldu”
Kıbrıslı Rum yatırımcı Alexandros Lordos, aynı zamanda “Kıbrıs 2015” projesi üyesi...
"İlk kez doğduğum şehirde konuşma yapıyorum ve bu benim için son derece duygusal bir deneyim" diyor.
Lordos’a göre neler olabilir!..
· “Kıbrıs'ta iki toplumlu, iki kesimli çözüm arayışı 1979'a uzanır; Maraş'ın da gerçek sahiplerine devri bu dönemin gündemidir”
· “Barış sürecinde ve görüşmelerde hep liderler konuştu, halklar süreçlerden uzak tutuldu,
Maraş'la ilgili de böyle oldu. Üstelik Maraş hiç önde olmadı, liderlerin elinde sıkıştıkları zaman kullandıkları bir poker kartı oldu. Oysa burada insanların da yaşadığı unutuldu.”
· “Lefkoşa'yla ilgili geçmişte ortak akılla, ortak master planlar üretilebildi. Mağusa’da da yerel yönetimler inisiyatif alabilir, çünkü merkezi yönetimler sorumluluk almıyor.”
· “Politikacıların iznine gerek kalmadan geleceğin Mağusası (ve Maraş) için master plan hazırlanabilir. Pekçok bina yıkılacak. Önümüzde belki de 21'inci yüzyıla uygun yeni bir şehri sıfırdan inşa etme şansı var.”
· “Maraş hangi otorite altında açılmalı. Kıbrıs Türk ya da Rum yönetimi, Birleşmiş Milletler ya da Avrupa Birliği… Bunlardan herhangi biri değil, tümü sürecin içinde olmalıdır. Elektrik ve su kaçınılmaz olarak kuzeye bağlı, değişmesi mümkün değil... Maraş'ta yaşayacak insanların eğitim, sağlık ve diğer hizmetleri Kıbrıs Cumhuriyeti’nde, çünkü Kıbrıslı Rumlar zaten o sistemin bir parçası. Güvenliğin ise Birleşmiş Milletler'den bir başkasına devredilmesi düşünülemez. Avrupa Birliği ise kendi normlarına ve değerleri uyumda devrede olacaktır. AB denetleyici ve gözetleyici de olacaktır...”
· "Asıl soru şu, bu şehrin insanlarında bu istek var mı ve gücümüzü kullanmaya kararlı mıyız? Eğer istek varsa, gücümüzü kullanırsak, Maraş açılabilir.”
MARAŞ’LA İLGİLİ İSTATİSTİKİ BİLGİLER
Otel – apartman 60
Ticari işyeri 2953
Eğlence yeri 99
Resmi daire 143
Müstakil ev ve daire 4649
Harabe ve yarım inşaat 380
Tiyatro, sinema vb 24
Spor tesisi (Stadyum) 1
Kasa, Strong- room vb 480