Hepatit C Nedir | Hepatit C Nasıl Bulaşır | Hepatit C Belirtileri ve Tedavisi
Ana Sayfa/Tüm Kategoriler/İç Hastalıklar/Dahiliye/Hepatit C Nedir ?
1 Hepatit C Nedir ?
2 Hepatit C Nasıl Bulaşır ?
3 Hepatit C Belirtileri
4 Hepatit C Teşhis
5 Hepatit C Tedavisi
6 Hepatit C Korunma Yolları
7 Hepatit C İçin Hangi Doktora Gidilir ?
HCV; yani Hepatit C Virüsü tarafından karaciğerde gelişen enfeksiyona Hepatit C denmektedir. HCV çoğunlukla kan yolu ile bulaşabilen bir virüstür ve oldukça sinsidir. Geç evrelere girmeden kişi vücudunda Hepatit C virüsünü taşıdığının farkına varmaz ve bu sebeple pek çok kişiye bu virüsü bulaştırabilir. Başlangıcı yakalamak oldukça zordur. Asemptomatik (belirtisiz) olması bunda sebeptir. Gelişen belirtiler ise insanların hayatları boyunca pek çok kez yaşadıkları ve dikkate almayı gerek görmedikleri halsizlik, yorgunluk gibi basit belirtilerdir.
Hepatit C enfeksiyonunun vücuttaki etkinliği kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Kısa sürede iyileşebileceği gibi, bir ömür boyu bu hastalığı taşıyabilmek de mümkündür. Bu mevzuda hepatit c vücutta 3 formda bulunabilir:
Akut Hepatit C : HCV virüsünü vücuda aldıktan sonra yaklaşık 6 ay içerisinde etkinliğini sonlandıran kısa süreli enfeksiyondur.
Kronik Hepatit C : Ömrün sonuna kadar karşılaşılan bir hepatit c formudur. İleri dönemlerde karaciğerde tahribatlar oluşturarak karaciğer kanseri ya da siroz gibi ciddi karaciğer hastalıkları oluşturabilir.
Akut Formdan Kronik Forma Evrimleşen Hepatit C : Hepatit C hastalarının yaklaşık %70’i bu durumla karşı karşıya gelir.
Hepatit C nasıl bulaşır sorusunun cevabını bulabilmek için öncelikle hepatit c bulaşma yolları nelerdir ya da hepatit c neden olur soruları üzerinde durmak gerekir. Bilindiği üzere hepatit c hastalığından HCV isimli virüs sorumludur ve bu virüsün bulunduğu kişiler ya da cisimler birer risk faktörü olarak karşımıza çıkar. Bu konudaki en önemli risk faktörü kan nakli uygulamasıdır. Herhangi bir sebeple devamlı ve çok miktarda kan almak zorunda kalan kişilerin hepatit c virüsünü kapma ihtimali oldukça yüksektir.
Bununla birlikte bu virüsü bulunduran cisimler ile yaralanma, hepatit c hastalarının açık yaraları ile yaralı ya da tahriş olmuş bölgelerin temas etmesi, hepatit c hastaları ile cinsel ilişkiye girme hepatit c bulaşma yolları arasında sayılabilir. Eğer bir anne adayı hepatit c hastası ise bu virüsü karnındaki bebeğe bulaştırabilir.
Bu bilgiler ışığında hepatit c konusunda risk altında olan kişiler şu şekilde listelenebilir:
Kan hastaları : Kan hastaları devamlı kan nakli almak durumunda kalabilmektedir.
İlaç bağımlıları : Damar içine çok sık şekilde ilaç uygulamaları yaptıran kişilerin günün birinde hijyenik olmayan ya da hepatit c virüsünü barındıran bir enjektör ile ilaç uygulamasına maruz kalması ihtimali vardır. Uyuşturucu madde bağımlıları genelde arkadaşları ile birlikte sırayla aynı enjektörü kullanarak damar içine madde enjekte etmektedir. Haliyle bu da pek çok kan yolu ile bulaşan virüsler için risk oluşturur.
Diyaliz hastaları : Böbreğin çalışmadığı durumlarda diyaliz uygulaması devreye girer. Vücuttaki atık maddeleri atmak için çeşitli cihazlardan yararlanılır. Bu cihazlar yoluyla ortalama %35 oranında virüs bulaşabilir.
Hepatit c virüsünü almış birisiyle evli olan ya da bu hastaları cinsel partner edinen kişiler.
Birden fazla cinsel partner edinen kişiler : Cinsellik yaşanan kişi sayısı arttıkça, günün birinde virüslü bir kişiyle cinsel ilişkiye girme ihtimali her seferinde bir kademe artar.
Hepatit c virüsünü taşıyan anne adaylarının karnındaki bebekler; hepatit c açısından risk altında olanlardır. (Bu bebeklere anneden hepatit c bulaşma riski ortalama %5-6’dır.)
Hepatit c bulaşma ihtimali Hepatit B den çok daha azdır; ancak bulaştığı zaman hepatit b’den çok daha tehlikeli olur. Ciddi karaciğer hastalıklarının (siroz, karaciğer kanseri vb.) neredeyse yarısından hepatit c sorumludur denilebilir.
Hepatit c belirtileri ne zaman ortaya çıkar? Hepatit c virüsünü edinen kişilerin sadece %30-33’ünde sarılık bulguları gözlemlenir. %70’lik kısmında genellikle bulgular gözlenmez. Gelişen bulgular da o kadar basittir ki hiç dikkate alınmaz. Ancak hastalık geri dönüşü zor olan bir noktaya geldiğinde belirti vermeye başlar. Hepatit c’nin en büyük tehlikesi de bu sinsi ilerleyişidir.
Başlangıcı yakalayabilmek çoğunlukla mümkün olmadığından, hepatit c enfeksiyonu ilerleyerek yaklaşık %85 gibi büyük bir oranda müzmin hale gelir ve ciddi sağlık sorunları doğurur. Bu %85’lik kısmın yaklaşık %70’inde ömür boyu sürecek ciddi karaciğer hastalıkları gelişir. Bu %70’lik kısmın ise ortalama %15’i uzun vadede siroz hastalığına yakalanır; ortalama %3’ü ise karaciğer kanseri gerçeği ile karşı karşıya kalır. Bu kadar ciddi sonuçlar doğurabilen hepatit c hastalığı, ne kadar erken fark edilirse o kadar iyi olacaktır.
Hepatit c hastalığı sarılık dışında şu belirtilere ya da bulgulara da yol açabilir:
Eklem iltihapları sonucu gelişen ciddi eklem ağrıları (Artrit)
Ciltte oluşan kabartılı ya da kabartısız lezyonlar
Otoimmün tiroidit : Vücudun kendi bağışıklık sisteminin kendi tiroid bezlerini yabancı olarak görmesi ve tiroide savaş açarak, o dokuda tahribat oluşturması durumudur. Bu durumun yarattığı tahribatın boyutuna ve konumuna göre tiroid ya çok çalışır ya da çok az çalışır. Tiroidin az ya da çok çalışmasıyla ilgili belirtiler bu süreçte gözlemlenebilir. Tiroid problemi olarak düşünülen bu durumun hepatit c kaynaklı olduğu ancak detaylı tahliller sonucunda ortaya çıkar.
Kaslarda gelişen güçsüzlük ve genel halsizlik durumu
Hazımsızlık ve bulantı (Özellikle yağlı yiyeceklere karşı bu durum gelişir.)
Hepatit C Teşhis
hepatit c nasıl teşhis edilir
Hepatit C teşhisi için geliştirilmiş olan bir takım kan testleri mevcuttur. Ancak bu kan testlerinin uygun zamanda yapılması büyük önem taşır. HCV virüsü de tıpkı HIV virüsünde olduğu gibi, kendisini vücutta 2 hafta ile 6 ay arasında aktifleştirmeye başlar. Bu yüzden şüpheli olaydan hemen sonra hepatit c testi yaptırmanın bir yararı olmayacaktır. Eğer daha önce vücuda hepatit c virüsü girmemişse muhtemelen sonuç negatif çıkacaktır. Bu yüzden şüpheli durumun üzerinden mümkünse en az 2 hafta geçmesi beklenmelidir. En gerçek sonuç 6 ay tamamlandıktan sonra alınabilir. Ancak bu 6 aylık uzun süreç, özellikle çok sık kan bağışı yapanların ve aktif cinsel yaşamı olanların başka insanlara bu virüsü bulaştırma ihtimalini arttırır. Maalesef birkaç gün gibi kısa bir süreçte bu virüsü kesin olarak tespit edebilmek bu günün şartlarında mümkün olmamaktadır.
Virüsü kaptığından şüphelenen kişilerin testlerden tutarlı bir netice almadan önce kan vermemeleri, cinsel ilişkiye korunmalı olarak girmeleri (prezervatif) ve gebe kalmamaları tavsiye edilir. Bu önlemler, kişinin başkalarının sağlığı üzerindeki sorumluluğudur.
HCV teşhisinde bilinen 3 test yöntemi vardır:
Anti-HCV: HCV virüsü vücuda girdiğinde vücudun savunma mekanizmasında o virüse özel bir antikor oluşur. Bu antikorlara “Anti-HCV” denir. Vücutta Anti-HCV varlığı “pozitif” yokluğu ise “negatif” olarak sonuçlandırılır. Testin “hafif pozitif” olarak sonuçlandığı da olur. Bu sonuç kafa karıştırıcıdır. Vücutta Anti-HCV olmadığı halde bu sonuç çıkabilir. Bu yüzden yanlış teşhisin önüne geçmek adına HCV için geliştirilen diğer test yöntemleri ile HCV-pozitif sonucun doğrulanması gerekmektedir.
HCV RIBA Testi: Anti-HCV testinin doğrulanması için bu test yöntemi uygulanır. Kanda HCV virüsüne karşı geliştirilmiş olan antikorun varlığı saptanır. Vücuta HCV kaynaklı bir enfeksiyonun oluşup oluşmadığını bu testle öğrenebilmek mümkün değildir.
HCV-RNA PCR Testi: HCV enfeksiyonunun varlığını bu yöntemle tespit etmek mümkündür. Burada HCV antikorları değil; direk HCV’nin kendisi tespit edilir. Sonuçları çok tutarlıdır ve diğer testlerden çok daha hızlı bir şekilde sonuç alabilmeyi sağlar. Ayrıca kanın her mililitresinde kaç tane HCV olduğunu da sayısal olarak açıklar. (viral yük pozisyonu) Yani durumu oldukça şeffaf bir şekilde yansıtır. Bu da tedavi yönteminin en uygun şekilde seçilebilmesine; ilaçların dozunun ve süresinin iyi belirlenebilmesine yardımcı olur.
Eski zamanlarda hepatit c hastalığı çaresi olmayan ve yavaş yavaş ölüme doğru götüren bir hastalık olarak bilinirdi.
Hepatit c öldürür mü,
Hepatit c tedavisi var mı,
Hepatit c tedavisi ne kadar sürer,
Hepatit c tamamen iyileşir mi gibi soruların sık sık sorulması, geçmişteki bu çaresizlik durumundan ileri gelmektedir.
Dünyada 150 milyondan fazla kişinin baş etmeye çalıştığı bu müzmin ve sinsi hastalığın tedavisiz ve öldürücü olduğunu düşünmek elbette oldukça moral bozucu ve korkutucudur. Hastalığın belirti ya da bulgu vermemesi, sinsice ilerlemesi, pek çok şekilde bulaşabilmesi ve çok geç evrede fark edilmesi bu hastalığı korkutucu kılan diğer etkenlerdir.
Durumun bu kadar vahim olması tıp ve bilim dünyasını harekete geçirmiş ve hepatit c tedavisi konusunda çok daha ileri adımlar atma konusunda itekleyici faktör olmuştur. Bu günlerde ise hepatit c tedavisi oldukça etkin bir şekilde uygulanmakta ve büyük oranda olumlu sonuç gözlenmektedir.
Tedavisiz olarak nitelendirilen bu hastalık, dünyaya kazandırılan yeni ilaçlarla artık etkin bir şekilde iyileştirilebilen bir hastalık haline gelmiştir. Ekonomik açıdan zorlayıcılığı ise bu ilaçlar SGK kapsamına alındıktan sonra son bulmuş ve bu durum pek çok kişiye umut olmuştur. Kişinin durumuna göre belirlenen doğru tedavi yöntemi ile yaklaşık %96 oranında iyileşme görülebilmektedir.
Tedavi süreci 3 ile 6 ay arasında değişmektedir. Hepatit c hastalığının ne kadar öldürücü olacağı ise:
Hepatit c enfeksiyonunun fark edildiği evreye,
Tedavide izlenilen yönteme ve kullanılan ilaçlara,
Doktorun uygun gördüğü tedavi talimatlarına hastanın ne ölçüde uyduğuna,
Doktor ve hasta arasındaki iletişimin ne kadar sıkı olduğuna ve hasta takibinin ne kadar sıkı yapıldığına bağlı olarak değişebilir.
Akut hepatit c diye tanımlanan yeni geçirilmiş hepatit c hastalığının yaklaşık %30’u herhangi bir tedavi uygulanmadan kendiliğinden iyileşmektedir ve virüs vücuttan tamamen atılmaktadır. %70’lik kısmında ise hepatit c kronikleşir ve hayat boyu karaciğerlerde HCV taşınır. Ve bu virüsler zamanla karaciğer yetmezliğine, kansere ya da siroza sebep olabilir.
Hepatit c ilaçları bütün bu müzmin karaciğer hastalıklarının yaşanmaması ve etrafa bulaştırılmaması için geliştirilmiş oldukça etkin ilaçlardır. 25 yıllık birikimin ürünüdür denilebilir. Eğer tedaviler ve takipler iyi yapılırsa hepatit c tamamen iyileştirilebilir ve karaciğer yavaş yavaş onarılabilir.
Hepatit C tedavisinde kullanılan ilaçlar iğne ya da hap şeklinde olabilir; ancak artık sadece hap şeklinde alınmaktadır ve eğer tedavi iyi yürütülürse 12 hafta gibi kısa bir süre içerisinde %80’in üzerinde iyileşme sağlanabilmektedir.
Hepatit c korunma yolları deyince akıllara ilk önce hepatit c aşısı gelmektedir. Ancak maalesef tıp dünyasında geliştirilmiş hepatit c aşısı bulunmamaktadır. Bu durum hepatit c bulaşma yolları konusunda daha temkinli olmaya zorlar. Ülkemiz genel olarak paylaşıma fazlasıyla açık olan bir ülkedir. Yiyecek ve içecekler başta olmak üzere, kişisel eşyalara varacak kadar oldukça geniş çaplı bir paylaşım söz konusu olabilmektedir. Hal böyle olunca çeşitli materyallerle birlikte virüslerin de paylaşımı kaçınılmaz olur.
Öncelikle bu virüs yiyecek-içeceklerle, sarılıp öpüşmekle, emzirmekle, aynı çatal bıçağı kullanmakla ya da emzirmekle bulaşabilen bir şey değildir. Ancak bütün bu fiillerde işin içine kan karıştığında durumlar değişebilmektedir. Yara ve kanın olduğu her durum birer risk faktörüdür. Hepatit c taşıyıcısı olan birisinin diğer kişilerin sağlığı üzerinde sorumluluğu vardır. Bu yüzden bu kişiler yaralandığında o yaranın üzerini kapatmanın bir yolunu bulmalı ve çevrelerindeki kişileri bu konuda uyarmalıdır. Aynı keza cinsel ilişkide kondom mutlaka kullanılmalı ve partnere bu durum haber verilmelidir.
Hepatit c hastası olmayanlar ise şu konulara dikkat etmelidir:
Başkalarının kişisel eşyaları kullanılmamalıdır : Özellikle kuaförler bu konuda ciddi risk oluşturur. Jiletler, tırnak makasları, manikür-pedikür aletleri, diş fırçaları kişisel eşyalardır ve paylaşılmamalıdır. Kişiler bu materyalleri yanında götürmeli ve uygulamaları bunlarla yapmalı ya da yaptırmalıdır.
Enjektör ile bir uygulama yapılacaksa bu enjektörün daha önce kullanılmadığından emin olunmalıdır.
Dövme uygulaması için kullanılan materyallerde hepatit c virüsünü taşıyan birisinin kanı bulaşmış olabilir. Bu konuda temiz çalışan, sterilizasyona önem veren yerlerde dövme uygulaması yaptırılmalıdır. Küpe için kulak deldirme işlemlerinde de, kullanılan küpenin daha önce başkası tarafından kullanılmamış olmasına dikkat edilmelidir.
Cinsel ilişkide kondom kullanımı ihmal edilmemelidir.
Hepatit C İçin Hangi Doktora Gidilir ?
Hepatit c kontrolü yaptırmak için kişiler herhangi bir şikâyet yaşamayı beklememelidir. Risk faktörleri içerisinde olan herkesin hayatında en azından bir kez HCV testi yaptırması önerilir. Kişiler Karaciğer Hastalıkları Uzmanının ve Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanının bulunduğu bir sağlık merkezine müracaat ederek muayene olabilmekte ve HCV testi için sevk alabilmektedir.