5 soruda İsrail’in Batı Şeria’daki bazı bölgeleri 'ilhak' planı | Yenisöz Gazetesi
5 SORUDA İSRAİL’İN BATI ŞERİA’DAKİ BAZI BÖLGELERİ 'İLHAK' PLANI
30 Haziran 2020 Salı - 17:15 Dünya Yorum Yaz
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 1 Temmuz'dan itibaren “ilhak” planını uygulamayı isterken, koalisyon ortağı ve Savunma Bakanı Benny Gantz ile plana ilişkin bazı görüş ayrılıkları yaşadığı dile getiriliyor.
AA muhabiri, 5 soruda İsrail'in “ilhak” planını ve olası sonuçlarını derledi.
İsrail'in “ilhak” planında neler yer alıyor?
İsrail yönetimi, işgal altındaki Batı Şeria'da yer alan Filistin toprakları üzerindeki yasa dışı Yahudi yerleşim birimleri ve Ürdün Vadisi'ni “ilhak” etmeyi planlıyor.
Söz konusu plana göre, “ilhak” edilecek bölgeler, Batı Şeria'nın yaklaşık yüzde 30'unu oluşturuyor.
“İlhak” edilecek bölgelerde yaşayan Filistinlilere İsrail vatandaşlığı mı verileceği yoksa işgal altındaki Doğu Kudüs'te olduğu gibi sadece oturum izni mi tahsis edileceği konusunda farklı görüşler dile getiriliyor.
İsrail, Ürdün Vadisi'nin “kendi güvenliği için önemli olduğu” iddiasıyla “ilhak” etmeyi istediğini öne sürüyor. Yasa dışı Yahudi yerleşim birimlerinin ise boşaltılmayacağını ve bu yerlerin “İsrail'e bağlanması gerektiğini” savunuyor.
İsrail'de Kasım 2018'de başlayan ve uzun süre devam eden koalisyon krizi Netanyahu ile Gantz'ın “sürpriz” şekilde koalisyon hükümeti konusunda anlaşması üzerine geçen ay çözülmüştü.
Netanyahu, Batı Şeria'nın yaklaşık yüzde 30'nu oluşturan bölgelerin tamamının “ilhak” edilmesini isterken, Gantz, Filistinlilerin yoğun olarak yaşadığı bölgelerin “ilhak” edilmesine karşı çıkıyor.
Trump'ın sözde barış planının mimarlarından olan ABD'nin İsrail Büyükelçisi David Friedman da bu görüşmelere katıldı.
İsrail basını Netanyahu'nun Gantz'dan “ilhak” planına destek vermesini istediği aksi halde koalisyon hükümetini lağvederek yeniden erken seçime gitmeyi önerdiğini yazdı.
ABD'nin tutumu neden önemli?
Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği, İslam İşbirliği Teşkilatı, Arap Birliği'nin yanı sıra birçok ülke İsrail'in “ilhak” planına karşı olduğunu açıkladı.
İsrail'in planına Washington yönetiminin dışında destek veren neredeyse başka bir ülke yok.
İsrail, uluslararası tepkilere rağmen ABD'nin desteğini arkasına alarak söz konusu planı uygulamakta kararlı gözüküyor.
ABD yönetimi ile İsrail'in planın hayata geçirilme takvimine ilişkin görüş ayrılıklarına sahip olduğu dile getiriliyor.
Netanyahu, 1 Temmuz'dan itibaren “ilhak” planını uygulamayı hedeflerken, ABD yönetiminin İsrail'den “aceleci davranılmamasını” istediği aktarılıyor.
Trump yönetiminin önemli isimleri, geçen hafta 1 Temmuz'dan itibaren İsrail'in “ilhak” planını uygulamaya başlamasına destek verilip verilmeyeceğini görüşmek üzere toplandı.
Görüşmeden “nihai karar” çıkmazken, Trump'ın asistanı ve Uluslararası Müzakereler Özel Temsilcisi Avi Berkowitz, Netanyahu ve Gantz ile "ilhak" planını görüşmek üzere 26 Haziran'da İsrail'e geldi.
Trump yönetiminin “ilhakın” 1 Temmuz'dan itibaren uygulanmasına destek vermek için Netanyahu ve Gantz'dan plana ilişkin görüş ayrılıklarını sonlandırmalarını şart koştuğu ileri sürülüyor.
Öte yandan bazı uzmanlar, yeni tip koronavirüs ve siyahi George Floyd'un polis şiddeti sonucu hayatını kaybetmesinin ardından başlayan protestolar nedeniyle zor günler geçiren Trump'ın “ilhak” planını Kasım 2020'de yapılacak başkanlık seçim kampanyasında kullanacağı yorumunu yapıyor.
Trump'ın böylece seçimde Yahudi lobilerin yanı sıra ABD'deki Hristiyanların en tutucu kesimini temsil eden Evanjeliklerin desteğini almayı hedeflediği dile getiriliyor.
Netanyahu yönetiminin ise Trump'ın başbakanlık seçimini kaybetmesi halinde Washington'un “ilhaka” destek vermesinin zor olduğuna inandığı, bu nedenle “bir an önce” planı uygulamak istediği kaydediliyor.
Zira Trump'ın rakibi Demokrat Parti adayı Joe Biden, İsrail'in “ilhak” planına karşı olduğunu açıklamıştı.
Netanyahu hükümeti, “ilhak” planını uygular ve ABD yönetimi de buna destek verirse, İsrail'in kurulduğu 1948'den bu yana devam eden Filistin-İsrail sorununda günden güne azalan iki devletli çözüm olasılığının ortadan kalkacağı dile getiriliyor.
Ayrıca, Batı Şeria'daki işgali pekiştirmeyi amaçlayan “ilhak” planının, bölgedeki tansiyonun yeniden yükselmesine neden olacağı kaydediliyor.
Planın uygulanması halinde, Batı Şeria'daki mevcut yasa dışı Yahudi yerleşim birimlerinin genişlemesinin ve yeni Yahudi yerleşim birimlerinin inşasının önü açılacak.
Bu da Batı Şeria'daki Yahudi yerleşimci sayısının artması ve bölgenin demografik yapısının bozulması anlamına geliyor.