Alerji aşı tedavisi (alerjen immünoterapi) nedir? Nasıl etki eder?
Alerjenleri (akar, polen vs) yüksek dozda vücuda vererek yapılan aşı tedavisi aslında alerjik hastalığın doğal gidişatını değiştiren en önemli ve tek tedavi yöntemidir.
Doğal bir tedavidir. Aşıların içeriği zaten karşılaştığımız alerjenlerdir. Sadece yüksek dozdadırlar. Yüksek dozda alerjen verdiğimizde vücut, IgE yerine IgE'yi engelleyen IgG antikoru yapmakta, ayrıca yardımcı T hücrelerinden tip 2'leri azaltıp tip 1'leri arttırarak alerjik yanıtı baskılamaktadır. Bu aşıların içinde alerjen maddelerin (ev tozu akarı, polen, küf vs) belirli oranlardaki sudaki çözeltileri bulunmaktadır. Bu aşıların içerisinde hiçbir şekilde başka bir ilaç (kortizon, vb.) veya madde yoktur. Bu alerjen çözeltileri giderek artan dozlarda, belirli aralıklarla hastaya verilerek hastanın bu alerjene duyarsız hale gelmesi sağlanmaktadır.
Aşı tedavisi ne zamandan beri yapılmaktadır?
İlk kez 1911'de Londra St.Mary Hastanesi'nde Dr.Leonard Noon alerjik nezlesi olan bir hastayı polenlerden elde ettiği özlerle tedavi etmiştir. Yani bu tedavi, bugün kullandığımız ilaçlardan çok daha eskiye dayanmaktadır. Bu nedenle yıllar içinde yapılmış bir çok çalışma ile tedavi içeriği, dozları ve tedavinin süresi ile ilgili çok fazla bilgimiz mevcuttur.
Aşı tedavisi hangi hastalıklarda kullanılır?
Bu tedavi alerjik nezle, hafif-orta alerjik astım ve arı alerjilerinde başarı ile kullanılmaktadır. Besin alerjilerinden yer fıstığı dil altı aşı tedavisi 2020 yılında kullanıma girmiştir.
Dil altı aşı tedavisi 3 yıl; iğne aşı tedavisi 3-5 yıl sürdürülür.
Aşı tedavisinin amaçları nelerdir?
Aşı tedavisi ile üç amacımızı gerçekleştirebiliyoruz: 1) Kısa-orta vadede kortizonlu ilaçlardan kurtulmak 2) Orta-uzun vadede başka alerjilerin gelişimini engellemek (örneğin ev tozu akarı duyarlılığı olan bir çocuğun 2-5 yıl içinde polen duyarlılığının gelişmesini durdurabilmek) 3) Uzun vadede astımın erişkin döneme devam etmesini ya da alerjik nezlesi olan bir hastanın astım gelişimini engellemek.
Kaç çeşit aşı tedavisi vardır? Tedavi nerede uygulanır?
Dünya Sağlık Örgütü tarafından da onaylanan bu tedavi deri altı enjeksiyon (iğne) ya da ağız yolu (dil altı) şekilde yapılabiliyor. Hangi tedavinin çocuğunuz için uygun olacağına Çocuk Alerji Uzmanı hekiminiz ile birlikte karar verebilirsiniz.
Dil altı aşısının ilk dozu alerji uzmanının yanında verildikten sonra tedaviye evde devam edilir. Deri altı iğne aşılama işlemi ise sadece, gelişebilecek olası yan etkilere müdahale edebilecek donanıma sahip yerlerde, alerji ve klinik immünoloji uzmanları gözetiminde ve sorumluluğunda yapılabilir. Bu tedavi bu konuda uzman olmayan alerji ve immünoloji uzmanı hekimler dışında uygulanamaz.*
*Türkiye Alerji ve Klinik İmmünoloji Derneği önerisi
Aşı tedavisi hangi sıklıkla yapılır ve tedavi süresi ne kadardır?
Deri altı iğne tedavisinde enjeksiyonlar haftada bir, devamında iki haftada bir yapılır. Yaklaşık 2-3 ay içinde ayda bir tedaviye geçilir. Tedavi süresi toplam 3-5 yıldır. Dil altı aşıları her gün alınır ve tedavi yaklaşık 3 yıl sürdürülür.