Lozan Anlaşması hakkında Herşey – Tarih Öğretmeni Yahya GÜNGÖR Tarafından Hazırlanan Kişisel web sitesidir.
Yahya GÜNGÖR 18 Aralık 2018 1000 Soruda Tarih Yorum yapılmamış
Lozan Antlaşması, 24 Temmuz 1923 tarihinde İsviçre’nin Lausanne (Lozan) şehrinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi temsilcileriyle İngiltere, Fransa, İtalya, Japonya, Yunanistan, Romanya, Bulgaristan, Portekiz, Belçika, S.S.C.B ve Yugoslavya temsilcileri tarafından, Lozan Üniversitesi salonunda imzalanmış barış antlaşmasıdır. Lozan Antlaşması nin yazılması için düzenlenen Lozan Barış Konferansı 8 ay sürmüş ve Türk tarafının kayıtsız şartsız bağımsızlık talebi nedeniyle çetin geçmiştir. Görüşmelerde Türkiye’yi temsil eden İsmet Paşa başkanlığındaki Lozan Barış Konferansı üyelerinin rolü büyüktür. I. Dünya Savaşı sonrasında İtilaf devletlerince Osmanlı Devleti’ne imzalatılan Sevr Antlaşmaıması neredeyse devleti haritadan silmiş ve egemenliğini ciddi biçimde sınırlayan hükümlere yer vermiştir. Atatürk önderliğinde Milli Mücadele’ye başlayan Türk ulusu savaş meydanlarında büyük zaferler kazanmış ve Lozan Antlaşması ile siyasi ve hukuki alanda tescil etmiştir.
I. Dünya Savaşı sonunda galip güçlerce dikte ettirilen ve ağır şartlara sahip barış antlaşmaları II. Dünya Savaşı’na zemin hazırlarken, Lozan’da karşılıklı pazarlıkla barışın güvencesini oluşturan bir düzenleme yapılmıştır. Bu nedenle, savaşı bitiren antlaşmalar içinde halen uygulanan sadece Lozan‘dır. Tabiatıyla, bunda Türkiye’nin Atatürk’ün belirlediği ”Yurtta Sulh, Cihanda Sulh” ilkesine sadık kalması ve Lozan Antlaşmasının hükümlerinin uygulanmasında da bu ilkeyi gözetmesinin rolü büyüktür.
LOZAN ANLAŞMASININ SONUÇLARI Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923)
– Kapitülasyonlar: Her türlü kapitülasyonlar kaldırılmış böylece ekonomik bağımsızlığın kazanılması yönünde önemli bir adım atılmıştır.
– Savaş Tazminatı: Türkiye hiçbir devlete savaş tazminatı ödememiştir. Buna rağmen Yunanistan verdiği zararın karşılığı olarak Karaağaç’ı Türkiye’ye vermiştir.
– Azınlıklar: Azınlıklar konusunda ödün verilmemiştir
– İstanbul’un İtilaf devletlerince boşaltılması
– Batı Trakya
– Oniki Ada bir daha alınamamıştır
– Patrikhanenin İstanbul’dan taşınması kabul edilmemiştir
– Osmanlı borçları
– Lozan Barış Antlaşması’nda çözüme kavuşturulamayan tek konu Musul meselesi’dir. Çözüme kavuşturulamayan bu mesele sebebiyle Irak sınırı çizilememiştir.
– Yunanistan savaş suçlusu ilan edilmiştir.
– TBMM boğazlar konusunda taviz vermiştir.
– Lozan Antlaşması II.TBMM döneminde onaylanmıştır.
Lozan antlaşmasının önemi, 1.Dünya savaşının bitmesinden sonra galip çıkan Avrupalı devletler ile yüzyıllardır var olan hukuk, uyuşmazlıklar ve bazı önemli siyasi sorunların sona erdirilmesinden kaynaklanmaktadır. İsviçre’nin Lozan kentinde 20 Kasım 1922 tarihinde bir araya gelen taraflar arasında görüşmeler başlamıştır. Lozan antlaşmasının önemi konusunda ön plana çıkan konuların başında konferansta istiklal ve medeni milletlerde olduğu gibi hürriyet isteğinin vurgulanması olmuştur. Lozan antlaşmasının önemini gösteren antlaşma sonuç belgeleri 16 adetten oluşmakta ve bir de protokol beyannamesi ile nihai bir senetten oluşmaktadır. Lozan antlaşmasının önemini gösteren durumlardan biri, antlaşma metninde yer alan 143 maddeden birinde Türkiye ile 1.Dünya savaşı galiplerinin eşit şartlar altında bir araya gelerek konferansı gerçekleştirdiklerinin belirtilmiş olmasıdır.
-Kapütülasyonlar tamami ile kaldırılmış olması ve ülkenin ekonomik olarak gelişmesinin önündeki engelleri kaldırmıştır
-Antlaşmaya göre Türkiye devleti hiçbir galip devlete savaş tazminatı ödemeyecek olması önemli ekonomik başarılardan biridir. Sadece Yunanistan’ verilen maddi zararlar için Karaağaç bölgesi Yunanistan’ın kontrolüne geçecektir
-Türkiye devlet sınırları içinde yaşayan tüm müslüman olmayan azınlıklar ülkenin vatandaşı kabul edileceği kabul edilmiştir
-Lozan antlaşmasının önemini gösteren maddelerden birine göre İstanbul’u işgal eden itilaf devletleri işgalden vazgeçip İstanbul’u tamamen boşaltacaklardır
-Boğazların durumu ve Hatay sorunu problemleri Türkiye devletinin lehine çözümlenmiştir
-Lozan antlaşmasının aleyhte olan maddeleri
-Lozan antlaşmasının önemini gösteren maddelerden biri devletin sınırlarının belirlenmesidir ancak Türkiye ile -Yunanistan arasındaki sınır Mudanya antlaşması ile belirlenebilmiştir
-Bozcaada ve Gökçeada gibi adalar Türkiye’ye verilen ve Lozan antlaşmasının önemini gösteren sonuçlardandır. Ancak bu adaların dışında kalan diğer adalar İtalya’ya bırakılmıştır
-Lozan antlaşmasının önemini gölgeleyen maddelerden birine göre Ortodoksların dini olarak lideri konumunda bulunan patrikhane İstanbul’dan başka bir yere taşınamayacak olmasıdır
-Osmanlı imparatorluğu döneminden kalan borçların taksitlendirilerek ödenecek olması
-Lozan antlaşması ile sadece Musul sorunu bir çözüme kavuşturulamamıştır. Bu nedenle Irak ile olan sınır tam bir netlik kazanamamıştır
-Lozan antlaşmasının önemi Yunanistan savaş sonrası suçlu ülke konumuna düşmüştür
-Lozan antlaşmasının önemine bağlı olarak antlaşma 2.TBMM döneminde onaylanmıştır
-Ege denizindeki on iki ada bir daha geri alınmamıştır
-Askeri alanda kazanılan zaferler siyasi alanda da tescillenmiştir
-Lozan antlaşmasının önemi gösteren bir sonuç ortaya çıkmış ve Türkiye için 1. Dünya savaşı sona ermiştir
-Lozan antlaşmasının önemi artık hiç bir dış devletin Türkiye’nin içişlerine karışamaması olmuştur
ilk insanların hayat tarzı ve geçim kaynakları
Yahya GÜNGÖR 19 Kasım 2018
Moskova Anlaşmasının Hakkında Bilgi