Verin 2 katrilyonumuzu - Ekonomi Haberleri - Radikal
Verin 2 katrilyonumuzu
1987 yılında çıkan bir yasayla işçi ve memurların maaşlarından 'Konut Edindirme Yardımı adı altında bir kesinti yapıldı. Uygulama 1996'da sona erdi. 1999'da çıkan kararnameyle toplanan paranın Emlak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş'de 'gayrimenkul' olarak korunması kararlaştırıldı.
Taslak hazır ama...
AKP iktidara gelince ekspertiz raporlarına göre 2 katrilyon lirayı bulan bu parayı çalışanlara geri vereceğini açıkladı. Toplu Konut İdaresi de paranın ödenmesi için 2000 yılında bir taslak hazırladı. Ancak hak sahiplerinin sadece yüzde 70'inin belirlenebildiği gerekçesiyle taslak işlevsiz kaldı.
'Bir defada ödeyin'
Bağımsız Sağlık-Sen, başta Cumhurbaşkanı Sezer ve Başbakan Erdoğan olmak üzere ilgili bütün kurumlara birer mektup göndererek paranın akıbetini sürdü. Mektupta söz konusu kesintilerin 1.5 milyonu memur 3.5 milyonu işçi olmak üzere toplam 5 milyon kişiye bir defada ödenmesi istendi.
ANKARA - Milyonlarca çalışan maaşlarından zorunlu kesilen 'Konut Edindirme Yardımı' (KEY) kesintilere son verilmesinden bu yana sekiz yıl geçmesine rağmen hâlâ paralarına kavuşamadı. Her hükümet gibi AKP hükümeti de iktidara geldikten sonra paraların ödenmesi için 'çalışma' başlattı, yasa taslağı hazırlandı ama somut adım atılamadı. Sivil toplum örgütleri de 5 milyon hak sahibinin 2 katrilyon lirasının ödenmesi için isyanda.
KEY, 1987'de yürürlüğe giren yasayla başlatılmıştı. Kamu kuruluşları, belediyeler, özel idarelerde çalışan işçi ve memurları kapsayan kanunla çalışanlardan KEY kesilmişti. Uygulama 1996'da durduruldu. KEY kesintisi aylık 3 bin 500 liradan (3.5 YKr) başlamış, 1991 başından itibaren kaldırıldığı 1996 yılına kadar aylık 80 YKr olarak devam etmişti. 1999'da kararname ile Emlakbank'ta toplanan paraların nemalandırılmış tutarına karşılık gelen gayrimenkul Emlak Konut'a devredilerek, hesapların tasfiyesi hükme bağlanmıştı.
AKP de gündeme aldı
AKP hükümeti de göreve geldikten sonra KEY hesaplarının ödeneceğine dair söz vermişti. Bayındırlık Bakanı Zeki Ergezen, nominal değeri 400 milyon YTL'ye ulaştığı belirtilen kesintilerin kayıtlarda görünmediğini ileri sürerek, "Nerede bu para" demiş, sorumlular hakkında yasal süreç başlatacaklarını duyurmuştu. Ancak paranın Emlak Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.'de 'gayrimenkul' olarak korunduğu ve piyasa değerinin 1.3 milyar YTL olduğu saptanınca Ergezen de bu paraların hak sahiplerine ödenmesi için çalışma başlatacağını açıklamıştı. Hesaplarla ilgilenen kurum TOKİ, Bayındırlık Bakanlığı'ndan ayrılıp, Başbakanlığa bağlanınca konuyu gündemine almış, bir taslak hazırlamıştı.
TOKİ'nin taslağında, hak sahiplerinin alacağına 5 şubat 2000'den itibaren Ziraat Bankası'nın altı aylık vadeli mevduata uyguladığı faizin tahakkuk ettirilmesi öngörülüyor. Yani çalışana faiziyle paranın ödeneceği belirtiliyor. Ancak taslağın hazır olması, hak sahiplerinin tam listesinin çıkarılamaması nedeniyle işe yaramıyor. Hak sahiplerinin ancak yüzde 70'inin tespitinin yapılabildiği, tamamı çıkarılmadan ödenecek miktarın belirlenemeyeceği ifade ediliyor.
1987-1996 döneminde çalışanlardan kesilen KEY, 386.9 milyon YTL'lik bir anapara birimi yaratmıştı. Bu paralar, TOKİ'nin iştiraki Emlak Gayrimenkul'de 'gayrimenkul' olarak tutuluyor. Emlak Gayrimenkul'ün portföyünde 2 bin konut ile değeri yüksek arsalar var.
Çalışanlar, 2002 sonu itibarıyla piyasa ekspertizlerince yapılan değerlendirmelere göre, değeri 2 milyar YTL'yi aşan bu şirketin yüzde 61'ine sahip. BASK'a bağlı Bağımsız Sağlık-Sen, Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Başbakan Tayyip Erdoğan, CHP lideri Deniz Baykal ve Meclis Dilekçe Komisyonu'na mektup göndererek, hesapları sordu. Sendika, 1.5 milyon memur, 3.5 milyon SSK'lının bu haktan yararlanması gerektiğini belirtirken, toplam alacağın 2 milyar YTL olduğunu, tutarın nakden ve bir defada ödenmesini istedi.
Kamuya yama oldu
Konut edindirme yardımları, bir dönem Emlakbank ve diğer kamu kuruluşları için kurtarıcı oldu. Emlakbank'taki hesaplara, banka uzun süre altı ay vadeli hesaplarda piyasa faizinin çok altında faiz uyguladı. TOKİ de bankayı mahkemeye verdi, ancak mahkemenin uzun sürmesi, çalışanın kaybını önleyemedi. Ayrıca, TOKİ, Kamu Ortaklığı Fonu, TEAŞ gibi kurumlara bu hesaplardan borç verildi. Döviz üzerinden alınan borçlar daha sonra düşük kurdan TL'ye çevrilerek ödendi.
Hesaplar, Ecevit hükümeti döneminde MHP'li Bakan Faruk Bal'a bağlı Emlakbank'ın bilançosunun düzeltilmesi için tasfiye sürecine sokuldu. TOKİ'nin iştiraki olan Emlak Konut, KEY hesaplarının da aktarılmasıyla Emlak Gayrimenkul'e dönüştü.
Şirketin KEY hesabındaki tutara karşılık gelen hisseleri, hak sahiplerine, payları oranında hisse senedi olarak verilecekti. Hak sahipleri tam saptanamayınca, tasfiye süreci de işlemedi.