Beğenilerimiz ne kadar bireysel? | filminds
Yazar: Mübeccel Ekerbiçer
Hayatını devam ettirmek için zorunlu olduğu ihtiyaçları bir kenara bırakıp, sırf istediği, beğendiği için aldığı şeyleri düşünürsek; bir çok seçenek vardır ve beğeni bireyseldir: Kişiden kişiye göre değişir, farklılaşır.
İnsan alım gücü doğrultusunda beğendiği bir şey oldu mu belli bir miktar ödeme yaparak alır. ‘Şey’ üzerinde egemenlik kurar. Özgürce bir seçim yaparak, alternatiflerin arasından kendi beğendiğini alır.
Beğeni anlamı yükleyerek ‘şeyi’ alır, bu aldığınız ‘şeyin’ somut ve görsel olarak nesneleşip karşımıza; beğenimize sunulmasının arkasında büyük bir endüstri olabilir, ya da bir şirket, tasarımcı.. Yani beğeni yüklediğiniz şeyin yaratıcıları.
O halde, zevklerimiz ve beğenilerimiz doğrultusunda mı satın alırız ‘şeyleri’ yoksa ‘şeyler’ doğrultusunda mı oluşur beğeni ve zevkler?
Örnekle devam edelim, Barbie bebekleri günümüzde pek çok insan biliyordur ve Barbie denilince bir takım kalıplaşmış özellikler akla gelir: Altın sarısı uzun parlak saçlar, mavi gözler, simetrik yüz, dik göğüsler, dar basen, uzun bacaklar, beyaz ten. Barbie yıllardır medyada kusursuz güzelliğin yansıması olarak gösterilmektedir.
Barbie, 1959 yılında Amerikan oyuncak şirketi Mattel tarafından piyasaya çıkarılmış ve bu yıldan günümüze kadar, yukardaki tanımlamalarla özdeşleşmiştir. İlk çıktığı yıllardan itibaren moda dünyasında da yer edinen, ünlü tasarımcılar ve modaevleriyle de çeşitli iş birlikleri yapan Barbie zamanla bir Popüler Kültür nesnesi haline gelmiştir. Hemen hemen 3 farklı jenerasyon, çoğunlukla da kız çocukları, Barbie’nin temsil ettiği özellikler çerçevesinde büyümüştür. Güzellik algısının şekillenmesinde Barbie baskın bir konuma sahip olmuştur.
57 yaşındaki Barbie neden hala genç bir bedene hapsolarak güzelliği temsil ediyor?
Geçtiğimiz hafta, Mattel oyuncak şirketinin resmi twitter hesabından yeni Barbie bebekler tanıtıldı. Kıvrımlı, minyon, uzun gibi vücut şekilleri ve yedi ten rengi olan Barbie’lerin tanıtımı yapıldı. Yeni kıvrımlı Barbie bu hafta TIME dergisinin ‘Vücudum hakkında konuşmayı şimdi bırakabiliriz.’ başlığıyla kapağında yer aldı. Şirketin yaptığı açıklamada çocuklara daha gerçekçi siluetler sunmak istedikleri belirtildi.
57 yıllık geçmişi olan şirket, neden ‘daha gerçekçi siluetler’ için 2016 yılını bekledi bilinmiyor. Ya da çıkış noktası daha gerçekçi siluetler ise, 57 yaşındaki Barbie neden hala genç bir bedene hapsolarak güzelliği temsil ediyor?
Amaç, çocukları dolayısıyla toplumları kötü etkileyen, yanlış yönlendiren ve üstüne popüler kültüre mal olmuş bir obje üzerindeki algıyı değiştirmekse yeni çıkan Barbie’ler arasında; hafif kırışıklıkları olan, belki gri saçları olan; bununla beraber yine son derce renkli, bakımlı, göz alıcı kıyafetleri ve yüzünde yine o büyük gülümsemesi olan Barbie türleri de yaratılabilirdi.
Özellikle Batı ve Asya toplumlarının en büyük gündem maddelerinden olan toplumsal yaşlanma; yaşlılık olgusunun değişen dinamiklerini ve temsil ettiği değerleri, kalıp ön yargılardan kurtararak somut bir örnekle ifade etmek adına kırışıklıkları, gri saçları, bakımlı, göz alıcı kıyafetleri olan Barbie bunun için güzel bir başlangıç olabilirdi.
Ana hedef kitlesi çocuklar olan bir üründe böyle bir değişim yapmak gelecek jenerasyonların yaş alma süreçlerine olan yaklaşımlarında da pozitif değişimler yaratabilir.
Çünkü kabul edelim ya da etmeyelim zevklerimiz, beğenilerimiz; somut bir ürün üzerinden yaptığımız soyut bir anlamlandırma, algılama hali bizlere sunulan seçenekler arasında şekilleniyor. Sonra bu büyük bir döngüye dönüşüyor kişi, beğendikçe istiyor; istedikçe alıyor; aldıkça beğeniyor.
Dişilik ve güzelliğin medyanın da büyük etkisiyle sağlıksız ince siluetlerle özdeşleşmesi bunun bir sonucu olarak artan yeme bozuklukları, dış görünüş üzerine artan vurgu, özsaygıyı fiziksel görünümle kazanma çabaları gibi konular düşünüldüğünde Barbie çok da masum sayılmaz.
Bu yüzden her ne kadar çok geç kalınmış da olsa, Barbie’de yapılan bu normalleştirme girişimi güzel bir haber. Fakat göz ardı edilen tek ve büyük bir şey var, Barbie artık 57 yaşında.
Sigarayı bırakın, vücudunuzdaki mucizelere...