Suç ve Ceza Roman İncelemesi - Yedi Pencere
You are here: Home › Dünya Edebiyatı › Suç ve Ceza Roman İncelemesi
7 Ocak 2016 | Filed under: Dünya Edebiyatı, Edebiyat, Roman	and tagged with: crime and punishment, dostoyevski incelemesi, fyodor dostoyevsky, roman incelemesi, suç ve ceza roman incelemesi
Suç ve Ceza romanında öne çıkan, Raskolnikov’un ruh halidir. Bu nedenle bu roman psikolojik bir yapıt olarak bilinir. Romanın kahramanı Raskolnikov yoksul bir gençtir. Cinayetin nedeni kendi yoksulluğu mudur, yoksa diğer insanlara iyilik etmek midir? Romandan anlaşıldığına göre, Raskolnikov’u cinayet işlemeye götüren ilk neden, onun yoksulluğudur ama bizce bu yeterli neden değildir. Biz burada birkaç soru sorup yanıtlarını vermeye çalışacağız. Acaba her yoksul insanın içinde bir başkasını öldürüp malını almak eğilimi uyanır mı? Suç işleme eğilimi tüm insanlarda mı vardır ve fırsat bulunca mı ortaya çıkar? Yoksa suç işlemek bireysel bir durum mudur? Ya da yoksullar ceza korkusu yüzünden mi insan öldürüp mallarını almaktan kaçınırlar?
Gerçi Raskolnikov’un öldürdüğü tefeci kadın, ona göre bir insan değil, iğrenç bir varlıktır. Bu nedenle öldürülmeyi hak etmiştir.
RaskolnikovEğer ben insanlar arasında bir hiçsem
Önce Raskolnikov’un duygularına bir bakalım: “Çok sıcak bir haziran ayı sabahında, genç bir adam, oturduğu çatı arasından çıkar, yavaş ve kararsız adımlarla K. köprüsüne doğru ilerler.
Raskolnikov, gözünü yoksulluk içinde açmamıştır; babası öldükten ve Petersburg’a okumaya geldikten sonra tam bir yoksulluk içine düşmüş, bu yoksulluk onu ezmiştir. Yoksulluk, her şeyden önce aç kalmaktır, aç kalmak ise korkunç bir işkencedir. Yoksulluk durumu ve toplumdan kopması nedeniyle Raskolnikov bir nihilist mi olur? Burası tartışma götürür, ama aç kalmak, önce insanın kendi içinde yıkımın başlaması, dünyayla olan canlı bağlarının zayıflamasıdır. Böyle bir ortamda insanın içinde çevreye karşı düşmanca duyguların uyanması olağandır.
Eğer ben insanlar arasında bir hiçsem, diğer insanların benim için ne değeri olabilir?
RaskolnikovBizim yoksul gencimiz rehine karşılığında borç para veren yaşlı bir kadının adresini öğrenir. Petersburg’a gelirken, babasından kalan gümüş bir saatle, kız kardeşi Dunya’nın kendisine verdiği üç kırmızı taşlı altın bir yüzüğü de birlikte getirmiştir. Yüzüğü yanına alıp tefeci yaşlı kadın Alyona İvanova’nın evine gider. “Bu kadınla ilgili henüz bir şey bilmemekle birlikte, onu ilk görüşte içinde karşı konulmaz bir iğrenme duygusu uyanır.” Bu altın yüzük karşılığında iki ruble alır, çıkar bir tavernaya –basit bir meyhaneye– gider.
Crime and Punishment | DostoyevskiBurada insan ister istemez soruyor: Acaba “iyi”nin ve “iyilik”in ölçüsü nedir? İyilik yapmak kötülükten geçiyorsa, buna iyilik denilebilir mi? İyi bir toplumun kurulması kötüleri ortadan kaldırıp iyileri yaşatmaktan mı geçer, yoksa kötülerin üremesini önlemekten mi?
RaskolnikovRaskolnikov, tasarısını gerçekleştirmiş, tefeci yaşlı kadını öldürmüş, paraları alıp uzaklaşmıştır, ama içi rahat değildir. İçinde bulunduğu korkulu ve kaygılı durum kendi gücünü aşar. Ev sahibine olan borcunu ödeyemediği için tam cinayetten sonra polis karakoluna çağırılır; kaçması, uzak durması gereken yere kendi ayağıyla gider, orada nerdeyse fenalaşır, ister istemez kuşku uyandırır.
DostoyevskiBir insan ne kadar özveride bulunabilir
“’Ne? Onu bekliyor musun? Niçin, onun da rehinde malı olduğunu öğrendin mi?’ diye bağırdı Razumihin?
Crime and Punishment | DostoyevskiOrtaçağ boyunca insanlar kendi yazgılarına bırakılmışlardır. Yönetimler halkın yaşam düzeyini geliştirmek için hiçbir şey yapmamıştır. İlkçağ’da Helen dünyasında başlayan hukuk sürecini, ortaçağın tek tanrılı dinleri ve feodal yapıları ortadan kaldırmış; insanlara sadece ölüm sonrası bir yaşam düşü bırakmıştır. Doğru ya da yanlış, burjuvazi ile sosyalizmin görüşleri, artık insan yaşamından söz etmeye başlamıştır. Rönesans’ta bilimsel devrimle birlikte, toplumların emeğe ve hukuka göre yeniden örgütlenmesi sürecine girilmiştir. Dostoyevski, Rus ulusçuluğuna ve Hristiyanlığa güçlü bir şekilde bağlı kalmakla birlikte, yeni görüşleri de tartışma konusu yapmış, yer yer dinsel inanca olan kuşkuculuğunu da dile getirmekten kaçınmamıştır.
Tarihte sadece aptalca şeyler mi yapılmıştı? Yoksa uygarlıkla barbarlık yan yana mı yürümüştür? İnsanların yerleşik yaşama geçmesi, çiftçilik yapması, yemeklerini pişirerek yemesi, taşı yontması, kumaş dokuması, özellikle de yazıyı kullanması gibi etkinlikler güzel işler değil midir? Bunun yanında savaşlar, özellikle yağma için yapılan savaşlar, köleci toplumların yapısı, insan üstü dinlerin ortaya çıkması ve insanların dinsel inanç uğruna ölmesi –sadece Haçlı Seferleri’ni anımsayalım!– elbette çok aptalca şeyler. Dostoyevski gibi yazarların –daha geniş anlamıyla edebiyatın– işlevi de daha adil, daha güzel bir dünya yaratmak değil midir? Belki, ama bize kalırsa edebiyata hiçbir ideolojik görev yüklenemez. Edebiyat insanı anlatır, yaşamı anlatır; insan ya da toplum yöneticisi buna göre bir yol çizer; daha güzel bir dünya kurmaya çalışır. Hem tüm edebiyat yazarları da bir tutulamaz. Örneğin genelde Bolşevikler Dostoyevski’yi sevmemekle birlikte, Lenin, Tolstoy için “Devrim’in aynası” dememiş miydi? Dostoyevski’ye en yakın Rus yazarının Gorki olduğu söylenebilir; ne tuhaftır, Lenin bu yazara çok yakınlık duymuş, onunla kişisel dostluk kurmuştur. Ayrıca Gorki, Tolstoy’un Anna Karenina’sını hiç beğenmemiştir! Neyse biz kaldığımız yere dönelim.
RaskolnikovCezası çekilmeyen suç insanı rahat bırakmaz
Burada dinlerin getirdiği yasaklarla, buyruklarla, sivil yasaları birbirinden ayırmak gerekir. Dinsel buyruklar değiştirilemez, dinde reform olmaz. (Ancak Süryaniler günde yedi kez namaz kılmak yerine üç kez namaz kılmayı kabul etmişleridir.) Oysa yasalar her zaman değiştirilebilir. Solon, yasalarının dokunulmaz olduğunu söylememiştir; yasalarını bir dinsel inanç sistemi içinde yürütmemiştir. Devlet kurucuları ya da bir devletin içinden çıkan devrimciler, yenilik getirirken, bir dirençle karşılaştıklarında, ister istemez şiddete baş vururlar. Yoksa hiçbir zaman toplumsal değişim olmaz.
Dostoyevskyİnsan çelişkili bir varlıktır