Sigara kullanan kişilerin 13 ila15 yıl arasında ömürlerinin kısaldığı bilinmektedir. Hayat boyu sigara kullananların yarısı sigaraya bağlı hastalıklardan dolayı hayatını kaybeder.
Sigaraya bağlı ölümler, önlenebilir. Dahası sigarayı bırakan kişi, hemen sağlığı üzerinde olumlu etkileri görmeye ve kendini iyi hissetmeye başlar: Sigara bırakıldıktan sonra kalp hastalıkları ve felç riski her yıl giderek azalır, bu risk 1 yıl sonra yarıya inerken, 5 ila 15 yıl sonrasında hiç sigara kullanmamış kişilerle aynı seviyeye düşer.
Sigaranın, bilinen cinsel yan etkileri ve özellikle cilt yaşlanmasını hızlandıran etkileri sigara bırakıldıktan sonra geri döner ve ilerlemez.
Görüldüğü gibi sigarayı ve tütün kullanımını bırakma, görülen zararların ortadan kalkmasını ve kişinin eski sağlığına kavuşmasını sağlar. Sigarayı bırakmak; ekonomik kazanımın yanı sıra, çevredeki insanların da sigara dumanına maruz kalmalarını azaltır.
Tütün dumanı sadece içen kişiye değil çevresindekilere de ciddi zararlar verir. Sigara dumanının % 70’ten fazlası çevredekiler tarafından solunur. Bu sebeple çevredekiler de tütünün sebep olduğu tüm rahatsızlıklara karşı açık hale gelirler.
Sigara bağımlılığı tedavisi istemekle başlar
Sigara kullanımı şiddetli bir bağımlılığa sebep olur. Sigarayı bırakmak isteyen kişinin tedavi alması oldukça önemlidir.
Sigarayı bırakmada ilaç tedavileri son derece etkilidir. Tütün ve sigara kullanımına tekrar başlamaya karşı, uzmanlar tarafından kişiye özel planlanan programlara uyulması önemlidir. Bu programlar kişinin tütün ve sigarasız kaldığı süreyi uzatırken yeniden başlamasına engel olur.
Sigara bağımlılığı tedavisi bırakmayı istemekle başlar, istek ise sigara üzerine konuşabilmekle oluşur. Danışın, öğrenin, sorgulayın…
Sigarayı bırakmak için yöntemler nelerdir?
Sigarayı bırakmada en etkili yöntem psikoterapi ile birlikte sürdürülen ilaç tedavileridir.
Nikotin Tedavileri: Nikotin Sakızı ve Nikotin Bandı
Sigarayı bırakma sonrası vücut alışkın olduğu nikotinden uzak kalır ve yoksunluk belirtileri gösterir. Aşırı sinirlilik ve tahammülsüzlük hali hem sigarayı bırakan kişi, hem de çevresindekiler için zorlayıcı hale gelebilir. Bu dönemde vücuda nikotin sağlamak için farmakolojik yöntemler kullanılabilir. Ülkemizde, nikotin sakızı ve nikotin bantları bu amaçla kullanılmaktadır.
Nikotin sakızı kullanımı ile kandaki nikotin düzeyi hızla artar. Bu durum kimi hastalarda bağımlılık gelişimine sebep olabilecekken, uygun hastalarda riskli kullanımın zararlarını ortadan kaldırmayı sağlar.
Nikotin bandı, kandaki nikotin düzeyini sabitler ve yoksunluk tedavisinde daha kontrollü ilerlenmesini sağlar. Ancak yanlış kullanım zehirlenmelere yol açabildiğinden, doktor kontrolü altında belirli bir süre kullanılmalıdır.
Ülkemizde ruhsatlı olmayan ve kontrolsüz dağıtılan elektronik sigaranın, sigara bırakma tedavisindeki yeri tartışmalıdır. Kullanım biçiminin sigaraya benzemesi ve daha az zararlı olduğu yanlış inancı, kişilerin maruz kaldığı nikotin miktarını arttırıp, uzun dönemde sigaraya dönüşlerine sebep olmaktadır.
E-sigaralar, nikotin ve çözücü olarak çeşitli maddeler içerir. Bu çözücülerin ve oluşan dumanın kanserojen maddeler içerdiği bilinmektedir.
Bu aletler, vücutta ani nikotin artışına sebep olacak şekilde ağızdan, dumanı solunarak kullanılır. Elektronik sigara kullanan kişiler davranışsal olarak bir değişiklik sağlayamadığı gibi herhangi bir yol kat edemez. Elektronik sigaralar, alışkanlığı devam ettirdiği için yeniden kullanımı teşvik eden önemli bir hatırlatıcı olarak işlev görür.
Kokusunun farklı olması, kimi zaman fark edilememesi ve bazı kapalı alanlarda kısıtlanması konusunda belirsizlikler bulunması sebebiyle, sigara yerine tercih edilebilmektedir. Özellikle gençler (ergenler) arasında kullanımının yaygınlaştığı bilinmektedir. Elektronik sigaralar ülkemizde ruhsatsız, kontrolsüz ve güvenilmez olması sebebiyle kesinlikle önerilmemektedir.
İlaçlar, sigaranın etken maddesi olan nikotinin beyinde bağlandığı bölgelere bağlanarak, nikotin yoksunluğu çekmeye ve sigara aşermeye (craving) engel olur. Günümüzde, sigarayı bırakma konusunda etkinliği gösterilmiş ilaçlar mevcuttur. İlaçların çok etkili olması yanında, kimi zaman yarattığı yan etkileri sebebiyle hekim kontrolünde kullanılması gereklidir.
Sigara Bırakmada Psikoterapi:
Sigara bırakmak için en iyi sonuç, farmakolojik tedavi yanında psikoterapi uygulamaları ile alınmaktadır. Sigara bırakmak, bir davranış değişikliğidir. Ve bir şeyleri değiştirmek, hayatımızın akışında uyum içinde hareket eden birçok alışkanlığa dokunur. Şayet yeterli motivasyon ve kararlılık yoksa bu pek kolay olmayabilir.
Kişi, hem sigarayı bırakmaya ister hem de bırakmamayı. Terazinin iki kefesi gibi bir o taraf, bir bu taraf ağır basar. İşte bu durumda kararsızlığa sebep olan durumlar konuşulmalı, kendine güveni arttıracak uygun yöntemler keşfedilmeli ve davranış kalıbı değiştirilmeye hazırlanmalıdır.
Özellikle sigara aşermelerinde neler yapılacağı, hatırlatıcılar ve stresle baş etme becerileri psikoterapinin çalışma alanlarıdır.