Tüp Bebek Merak Ettikleriniz - Op.Dr. Aret KAMAR
Tüp Bebek Merak Ettikleriniz 18 Ara
No comments Tüp Bebek Merak Ettikleriniz
Çağın hastalığı infertilite. Yani çiftlerin istedikleri zaman çocuk sahibi olamamaları.
Bugün evlenen çiftlerin % 15 i istedikleri zaman çocuk sahibi olamıyor. Bu çiftlerin hepsine tüp bebek yapılmıyor tabii. Bir kısmı basit tedaviler ile çocuk sahibi olabiliyor. Bir kısmı ise tüp bebek merkezlerine başvurup tedavi olmak zorunda kalabiliyor.
Kimin çocuğu olacak, kimin olmayacak önceden bilinebilir mi ?
Doğurganlık çağına gelmiş kadınlar, yeni evlenen çiftler çocuk yapmayı günümüzde çeşitli nedenlerle erteliyorlar. Kimi kariyer yapmak istiyor, kimi yeni evlenmiş borçlarının derdinde, kiminin geliri çocuk büyütmeye elverişli değil. Alıyorlar bir doğum kontrol hapı. Korunuyorlar. Çok azının aklına geliyor, istediğinde çocuk sahibi olabilecek mi sorusu.
Aslında akla gelirse zor değil doğurganlığın tahmin edilmesi.
En önemli faktörlerden biri kadının yaşı. 30 – 35 li yaşları geçince kadının yumurta sayısı, yumurta kalitesi azalmaya başlıyor. Yumurtaların gebelik getirme ihtimalleri düşüyor. Kadın ne kadar sağlıklı olursa olsun, ne kadar düzenli adetlere sahip olursa olsun doğurganlığı azalıyor.
40 li yaşlardan sonra iyice azalıyor ve 45 ten sonra gebelik yok denecek kadar az. Ayrıca kadının yaşı arttıkça sağlıksız bebeklerin oluşma ihtimali ve buna bağlı olarak gebeliklerin düşükle sonuçlanma ihtimali artıyor. Bu nedenle yeni evli çiftlere korunma olmadan 1 yıl
ilişkiye girdikleri halde çocukları olmadıysa doktora başvurmalarını önerirken, kadın 35 yaşını geçtiyse 6 aydan sonra hekime başvurmalarını öneriyoruz. Kadın evlendiğinde 40 yaşını bulduysa hemen başvurmalı tabii.
Yaş kadının kendisinin öngörebileceği bir faktör. Bir de muayene olmadan anlaşılamayacak belirtiler var. Bunları değerlendirdiğimizde çiftin çocuk sahibi olabilme potansiyellerini ortaya çıkarabiliyoruz.
En önemli yapılması gereken ilk tahlil erkeğin sperm vererek, sperm sayısı, hareketliliği ve şekil bozukluğu olup olmadığı değerlendirilmeli. Neticede erkek normal olmadan kadının hamile kalması mümkün değil. Erkeğin durumu belli olduktan sonra kadının doğurganlığını anlamak için yapılan iki önemli test var. Bir tanesi ultrason, diğerleri yumurta rezervini gösteren kan testleri. Ultrasonda kadının yumurtalıklarına bakılıp antral folikül sayısı dediğimiz büyümeye aday yumurtaların sayısı, yani kadının ayda en fazla ne kadar yumurta üretebileceği çok basit bir şekilde hesaplanır. Klinik pratikte kan testlerinden bile değerli sonuç verir. Yapılan kan testleri ise ultrasonda gördüklerimizi doğrulamak için kullanılır. Bunlardan en önemlileri adette yapılan FSH ve herhangi bir zamanda yapılabilen AMH testleridir. Bunların hepsi bir arada yorumlanır, rahimde ultrasonla herhangi bir problem olup olmadığına bakılır. Bunlara göre çiftin doğurganlığı ile ilgili fikir sahibi olunur.
Çocuğu olmayan çiftlere tedavi öncesinde hangi tahliller yapılır ?
İlk yapılan test kadının ultrasonudur. Ultrasonla rahimde doğuştan veya sonradan olan herhangi bir problem varlığı, doğurganlığı etkileyebilecek myomlar, rahim içinde yapışıklıklar, polipler, rahim şekil bozuklukları, yumurtalıklarda olabilen kistler, yumurtalıklardaki yumurta rezervi bakılır. Erkek de sperm tahlili yaptırır. Sperm tahlilinde spermlerin sayısı, hareketi ve şekil bozukluklarının olup olmadığı araştırılır. Bugün için kabul edilen 15 milyon ileri hareketli sperm ve üstünün eşini ilişki ile hamile bırakabilme potansiyelinde olduğudur.
Diğer bir olmazsa olmaz histerosalpingografi ( HSG ) olarak bilinen rahim filmidir.
Rahim filminde rahim içindeki ve tüplerdeki sorunlar değerlendirilir. Tüplerin açık olup olmadığına bakılır.
Daha önce gebelikler olmuş ancak düşükle sonuçlanmışsa, kadın ve erkeğe genetik testler yapılıp, düşüklerin tesadüfen mi yoksa anne veya babanın genlerindeki bir problemden mi kaynaklandığı araştırılır. Bu değerlendirme sonucunda çiftin kendi kendine hamile kalma şansının ne olduğu, ya da hamilelik için nasıl bir tedavi gerektiği anlaşılır.
Çocuk tedavisinde temel olarak hangi yöntemler kullanılıyor ?
Temel olarak iki yöntem var. Bir tanesi aşılama, diğeri ise tüp bebek. Aşılamada kadına önce bir iğne tedavisi yapılıyor. Normalde kadınların yumurtalıkları ayda bir yumurta üretmek için programlanmıştır. İğne tedavisi ile seçtiğimiz doza bağlı olarak birden fazla yumurta üretiyoruz. Yumurtaların büyümesini ultrason kontrolleri ile takip ediyoruz. Yumurtalar istenilen boya geldiğinde yumurtlamayı uyaran başka bir iğne yapılıyor ve ertesi gün erkeğin spermleri alınıp, laboratuarda yıkanıp özel işlemlerden geçirildikten sonra kadının rahminin içine yerleştiriliyor. Tamamen acısız olan bu yöntemle daha çok yumurta ve daha çok spermin uygun zamanda karşı karşıya gelmeleri sağlanıyor. Bu da gebelik şansını arttırıyor.
Kimlere ilk tedavi seçeneği olarak aşılama denenmelidir ?
sperm sayısı 5 milyon hareketli spermin üzerinde olup
1. yeni evli ve başka bir sorun bulunamamış olanlar ( açıklanamayan kısırlık )
2. tek tüpü tıkalı olanlar
3. tek veya çift taraflı çikolata kisti veya daha önce herhangi bir şekilde endometriosis varlığı gösterilmiş olanlar
4. yumurtlama bozuklukları
5. polikistik over
6. herhangi bir sebeple seyrek ilişkiye girebilen çiftler
Bu şartlara uyan çiftlerde ilk tedavi seçeneği aşılama olmalıdır. Tüp bebeğe göre daha basit, daha ucuz, uygulanması kolaydır. Çiftin evlilik süresine ve kadının yaşına göre iki üç kere denenebilir. Deneme başına gebelik şansı % 20 – 25 kadardır. 2 – 3 denemede gebelik elde edilemiyorsa daha fazla sayıda aşılama denemek zaman kaybettirici ve yararsız olabilir. Tüp bebek tedavisine geçmek daha anlamlı olur. Evlilik süresi uzamış, kadının yaşı ilerlemişse, veya daha önce başka kliniklerde aşılama denendiyse direk tüp bebek tedavisi ile de tedaviye başlanılabilir.
Kimlere direk tüp bebek tedavisi yapılmalıdır ?
Her iki tüpü herhangi bir şekilde kapalı olanlar, ve dışarıya spermi hiç gelmeyen, yumurtalıklarından sperm aranarak tüp bebek yapılması gereken çiftlere sadece tüp bebek tedavisi yapılarak çocuk sahibi olmaları sağlanabilir. Onun dışındaki durumlarda diğer bütün tedavi seçenekleri denendikten sonra çocuk olmuyorsa tüp bebek tedavisi yapılır. Kadın yaşı ilerlediyse, yurt dışından gelen hastalarda kalacak çok zamanları yoksa, evlilik süresi uzadı ve çiftin üzerinde sosyal baskı fazlaysa da önce tüp bebek tedavisi denenebilir.
Çiftlerin gerekli tahlilleri ve hazırlıkları yapıldıktan sonra, kadının adet olması beklenir. Kadının adetinin 3 veya 4. günü ultrason kontroluna çağrılır. Ultrasonda yumurtalıkların durumu tedaviye uygun görülürse, yumurtalıklar ilaçlarla yumurta büyütmesi için uyarılır. Yumurta büyümesi ilaçları kullanırken ultrason ve hormon ölçümleri ile takip edilir. Yumurta boyları uygun hale gelince, hormon ölçümleri de yumurta toplama zamanının geldiğini destekliyorsa, yumurta toplanması için randevu verilir. Yumurta toplanması genel anestezi altında yapılır. Her bir yumurta ihtiva eden keseciğin içine girilerek ultrason eşliğinde yumurtalar toplanır. Laboratuara gönderilir. Kadının yumurta sayısına göre 10 – 40 dakika sürebilir. Laboratuarda yumurtalar hazırlanır. İyi olanlarının içine erkekten alınan spermler tek tek enjekte edilir. Enkübatör denilen özel dolaplara kaldırılır. Bu dolaplar anne vücudunun ısısını ve şartlarını taklit ederler. Bu dolaplar içinde embriyoların ( bebek adayları ) gelişimleri takip edilir.
Laboratuarda takip edilen embriyoların iyi olanları, annenin rahmine nakledilir. Buna transfer denir. Transferde ağrı olmadığı için genel anesteziye gerek yoktur. yaklaşık 5 dakika kadar sürer. Transferden sonra anne adayı yatağına alınır. Yarım saat kadar dinlendirilir. Sonra evine gitmek üzere taburcu edilir. Transfer sonrasında kadının yürümesinde, duş almasında, hafif ev işleri yapmasında hiçbir sakınca yoktur. Sürekli yatmasına gerek yoktur. Tüp bebek tedavisi standart değildir, her hastanın tedavisi farklıdır. Tüp bebek tedavisinde yumurtaları büyütürken kullanılan ilaçlar kadının yumurtalığının yapısına göre seçilir. Her kadının yapısı, kilosu, yaşı, yumurtalığının ultrasonla veya hormon testleriyle belirlenen rezervi farklıdır. Bir kısmına düşük dozda iğne kullandığımız halde bir sürü yumurta büyür, bir kısmında ise dozu yükseltseniz bile büyüyen yumurta sayısı sınırlıdır. Bazısında o kadar az yumurta vardır ki iğnelerin kullanılması hiçbir avantaj sağlamaz. Haplarla ya da doğal olarak hiç ilaç kullanılmadan tedavi yapılır. Bazısının yumurtası çabuk büyür, bazısının yumurtalarının büyümesi uzun sürer. Bazı erkeğin spermi iyidir. Bazısının kötüdür. Bazısının hiç yoktur, yumurtalıktan alınır. Bu yüzden tüp bebek tedavisi adı aynı olmakla beraber aslında her hastada farklı şeyler yapılmaktadır. Temel olarak vücutta birleşmesi gereken yumurta ve spermin çeşitli yöntemlerle elde edilerek vücut
dışında birleştirilmesi olayıdır. Oluşan bebeklerin de rahim içine konmasıdır. Yani tüplerin içinde gerçekleşmesi gereken fizyolojik bir olayın herhangi bir sebeple olmaması sebebiyle vücut dışında birleşmelerinin sağlanmasıdır aslında.
Kaç gün sonra embriyoları transfer etmeli ?
Yumurta ve sperm birleştirildikten sonra zigot denilen insan vücudunun ilk öncü hücresi oluşur. Sonra bölünmeye başlar. Bölünmeler laboratuarda takip edilmeye başlanır. Temel prensip iyi olan embriyoya karar verilmesi, bunun transfer edilmesidir. Mantıken en iyi ve hızlı gelişen embriyo, rahime konulduktan sonra da iyi gelişecek ve gebelik getirecektir. O halde iyi olan embriyoya karar verildiği an transfer zamanı gelmiş demektir. Yanlış bilgi olarak tedavi olanların bir kısmı blastosist dediğimiz 5. güne kadar beklemenin daha iyi olduğuna inanırlar. Embriyolarının 5. güne kadar bekletilip öyle transfer edilmelerini isterler. Unutulmamalıdır ki embriyolar için laboratuar ortamı anne vücudundan daha kötü bir ortamdır. Anne vücudunda daha adını bile bilmediğimiz, embriyoların daha iyi gelişimini sağlayan birçok büyüme faktörü vardır. Eğer tedavi olan çiftin çok sayıda embriyosu varsa embriyolar dışarıda daha çok bekletilip zor şartlara daha uzun süre dayanan ve hatta 5. güne kadar gelebilen embriyo tercih edilir ve transfer edildiğinde daha çok gebelik oranı elde edilmesi planlanır. Bu sırada 3. günden 5. güne giderken embriyoların gelişimi dış ortam şartlarına dayanamadıkları için durur. Bu durum bu embriyoların transfer edilselerdi gebelik oluşturmayacaklardı zaten anlamını taşımaz. Sadece 5. güne gitmek embriyo havuzu içinden en kuvvetlisi bulunsun diye yapılır. Bu yüzden 5. gün transferinin gebelik oranı daha fazladır.
Ancak her çiftin embriyosu fazla değildir. Bazı çiftlerin çok az sayıda embriyosu vardır, zaten yumurta veya sperm sayısı da çok azdır. Bunlara daha çok 2. veya 3. gün transfer yapılır. İyi olan embriyoya karar verildiğinde transfer günü gelmiş demektir. Çift çağrılır ve transfer yapılır.
Transferden 12 gün sonra test yapılarak gebelik oluşup oluşmadığı kontrol edilir. Ne zaman transfer yapılmaz, ertelenir ? Tüp bebek tedavisinin temel olarak iki aşaması var. 1. aşamada yumurtalar büyütülür, toplanır, laboratuarda spermlerle birleştirilir, embriyolar hazırlanır. 2. aşamada embriyoların iyi olanları belirlenip rahmin içine konur. Tabiidir ki embriyolar ne kadar iyi ve transfer zamanı rahim ve kadının hormonları ne kadar uygun olursa gebelik şansı o kadar fazla olacaktır. Transfer günü geldiğinde, kadının çok yumurtası çıkmış ve kadın rahatsızlık
hissediyorsa, rahim içinin kalınlığı ince ve gebelik oluşmasına uygun değilse, rahim içinde kan veya sıvı görünüyorsa, herhangi bir genetik problem nedeniyle embriyolara genetik test yapılacak ve bu amaçla embriyo biriktiriliyorsa, kadının genel sağlığı transfere uygun değilse, yumurta toplama ve yumurtaların hazırlanması döneminde ölçülen progesteron değerleri gebelik şansının azaltacak seviyelerdeyse transfer ertelenir, embriyolar dondurularak saklanır.
Dondurulmuş embriyo transferinde şans daha az mıdır ?
Genel inanış embriyolar dondurulduğunda şansın azalacağı yönünde idi. Hatta ilk başlarda çiftlere transferi erteleyip embriyoları dondurduğumuzda ciddi tepkiler alıyorduk. Üzülüyorlardı. Gelişen dondurma teknolojisi ile dondurulmuş embriyolarla gebelik elde edilmesi ihtimali, taze konulmasına kıyaslanırsa çok daha fazla. Çünkü taze denemede yumurtalıkları uyarıyoruz, bazen çok sayıda yumurta alıyoruz. Östrojen seviyeleri tedavi sırasında birçok yumurta büyürken çok yükseliyor. Sonra yumurtaları toplayınca bir anda düşüyor. Bu da rahim içinde bazı değişikliklere yol açıyor. Bu da gebelik şansını düşürüyor. İyi gebelik oranı için uygun şartlarda iyi embriyonun iyi hazırlanmış bir rahime verilmesi lazım. Bunun için dondurulmuş embriyo transferi çok daha fizyolojik bir süreç. Bu tedavide çok ilaç yok. rahim içi haplarla hazırlanıyor, rahim kalınlığı istenilen seviyeye ulaştığında iyi bir embriyo çözülüp rahim içine konuyor. Hem rahat hem de daha çok gebelik geliyor. Onun için bütün dünya ve biz genelde 15 yumurtanın üstünde çıkan kadınlarda gebelik oranını arttırmak için taze değil embriyoyu dondurarak bir sonraki ayda transfer etmeyi tercih ediyoruz.
Tüp bebek sadece bir çocuk yapma tedavisi midir ?
Tüp bebek tedavisi ile çocuğu olmayanların büyük oranda çocuklarına kavuşmalarını sağlıyoruz. Ayrıca genetik yapılarında sorun olup bu yüzden tekrar tekrar düşük yapanlarda, ailede bir hastalığı olup bu hastalığın çocuğa geçmesi istenmediği durumlarda, hasta bir çocukları olduğu için aynı çocuğa ilik ya da organ vermek için aynı doku grubundan çocuk yapılması istendiği durumlarda bir tedavi yöntemidir. Klasik tüp bebek tedavisi yapıldıktan sonra oluşan bebeklerden 3. veya 5. gün hücre alınıp o hücrenin hastalığı veya bozuk geni taşıyıp taşımadığı, veya hangi doku grubundan olduğu tespit edilebilir. Böylece istenilen embriyo transfer edilip, binlerce hastalığın bebeğe naklinin önlenmesi veya istenilen doku grubundan bir çocuğun doğması sağlanabilir.
Yumurta ve sperm azlığında durum nasıl, çocuklarının olma şansı var mı ?
Bugün toplumun % 1’i, çocuğu olmayan erkeklerin % 10’u azoospermi. Yani sperm verdikleri zaman sayı sıfır. Dışarıda hiç sperm yok. Bu durumda olanlarda gerekli hazırlıklar yapıldıktan sonra TESE işlemi yapılıyor. Yani mikroskop eşliğinde testislerin içi açılıyor. Sperm olması muhtemel kanalcıklar alınıp içlerinde sperm varlığı laboratuarda araştırılıyor. Bu durumda olan erkeklerin % 70’inde sperm bulunuyor. Kadında az yumurtası olanlar, genç oldukları halde zar zor bir tane yumurta yumurtlayanlar da var. Onlar da morallerini bozmasınlar. Genelde erken menopoza girecekler diye panik içinde oluyorlar. Onlarda yumurtaların gelişimini çoğu zaman doğal veya haplarla uyararak takip ediyoruz. Özellikle kadının yaşı gençse yumurta az geliyor ama yaş genç olduğu için iyi bir yumurtaya tesadüf edip gebelik elde etme şansı var. Tabii ki
yumurtası bol olanlarda seçme şansı var, fazla embriyoyu dondurup saklama şansı var, genel olarak şans daha fazla ama az yumurtası olanlar da sabırlı olup tedavide sebat ederlerse iyi bir yumurtaya denk gelindiğinde gebelik oluyor. Unutulmamalı ki herkes evinde zaten 1 yumurta ile gebe kalabiliyor. O halde hamilelik için iyi bir yumurta ve iyi bir sperm yeterli. Çok olması sadece daha hızlı çocuk sahibi olunmasını sağlıyor.
Olayın psikolojik boyutu da var.
Tabii ki çocuk sahibi olamamak, çocuk sahibi olmak için bir klinikte tedavi olmak veya destek almak bir stres yaratıyor. Stres aslında tek başına şansı azaltan bir faktör değil. Ancak stres altına giren ve umudunu yitiren çiftler tedaviye devam etmiyorlar. Kendilerine güvenlerini yitiriyorlar. Bu yüzden çocuk sahibi olamıyorlar. Bu yüzden çocuk tedavisine başlayan çiftler tedavinin başlangıcından çocuk sahibi olana kadar birbirlerine destek olarak tedaviye devam etmelidirler. Yarım bırakmamalıdırlar. Tedaviye başlarken iyi, güvendikleri bir klinik seçip, sonuna kadar sabırla mücadele etmelidirler. Zaten kliniklerde onlara yardımcı bir psikolog da hemen her zaman vardır.
Şans ne kadar ?
Türkiye’de bugün kanunlar gereği 35 yaşının altında ilk iki denemede bir embriyo, iki denemeden sonra veya 35 yaşını geçenlerde iki embriyo transfer ediliyor. Genç hastalarda 1 embriyo transfer edildiğinde gebelik oranı %40, iki embriyo transfer edildiğinde % 65 civarında. Dondurulmuş embriyolarla bu oranlar biraz daha yüksek. Ancak kadının yaşı ileriledikçe şanslar biraz daha azalıyor. 40 yaşında bir kadında 2 embriyo transfer edildiğinde şanslar % 30 civarında. Kadın 43 yaşındaysa bu oran % 10 – 15 oluyor. Bu yüzden kadınlar bu tedavi için çok geç
kalmamalı. Doğurganlığı ertelememeli.
Benzer konular	28Ara
In Tüp BebekBy akaymaz
0 Comment	Erkek Infertilitesi Nedir ?	Üreme (ya da bebek yapma) çoğu çiftler için basit ve doğal bir deneyimdir. Ancak, bazı çiftler için gebe kalmak çok zordur. Bir erkeğin doğurganlığı...Devamını oku 25Ara
In Gebelik, Tüp BebekBy akaymaz
0 Comment	Kadının Yaşı ve Doğurganlık	Yaş bir çok şeyi elde etmek için engel değildir, ancak hamile kalma ve sağlıklı bir bebek sahibi olma şansını azaltabilir. Bir kadın doğum itibariyle...Devamını oku 25Ara
0 Comment	Yumurta Dondurma	Yumurta dondurma işlemi nedir? Kimler yumurta dondurabilir? Yumurta rezervi, kadının yumurtalıklarında bulunan foliküllerin (yumurtaların) sayısal olarak miktarını ve kalitesini ifade eder. Over Rezervi azalan...Devamını oku Tüp Bebek, Infertilite, Kadın Doğum, Jinekoloji, Laparoskopi, Histeroskopi ameliyatlar. Bana güvenen 100,000 + Hasta