Mars: Kızıl Gezegen'in yüzeyindeki çamur 'lav üzere hareket ediyor' | Bağcılar Haber Portalı
Mars: Kızıl Gezegen’in yüzeyindeki çamur ‘lav üzere hareket ediyor’
Bu buluş, Mars yüzeyindeki hallerin daha evvelden iddia edildiği üzere magmatik yanardağlar tarafından değil, çamurla oluştuğunu gösteriyor olabilir.
Milletlerarası bilim kişilerinden oluşan ekip, Kızıl Gezegen’de Dünya’daki üzere erimiş kaya değil de çamur püskürten yanardağların nasıl göründüğüyle ilgili araştırmalar yapıyordu.
Mars koşullarının yaratıldığı saklı bir ortamda yapılan deneyde, gezegende akışkan çamurun simülasyonunun kaynayan bir diş macunu üzere hareket ettiği, velev ayan kurallar altında bu akışkan çamurun zıplamaya başladığı görüldü.
Çalışmalara nazaran Mars yüzeyinde bulunan bu yapışkan husus, Hawaii’nin Kilauea Yanardağ’ında bulunan “pahoehoe” ismi verilen lav tipine benziyor.
‘Çamur mu, lav mı olduğundan emin olamıyorduk‘
Çek Bilim Akademisi’nden Dr Petr Broz, araştırma sonuçlarının Kızıl Gezegen üzerine yapılan birtakım araştırmaları daha karmaşık hale getirebileceğini belirtti.
Petr Broz, “Uzaydan bakıyorsunuz ve gördüğünüz şeyin çamur mu yoksa lav akıntısı mı olduğundan emin olamıyorsunuz. Gezegende o maddeyi inceleyecek bir bir jeolog olmadan bunu anlamak zor” dedi.
Broz uzun devirdir Mars’taki çamur volkanlarına kuşkuyla yaklaşıyordu.
Azerbaycan’da çamur püskürten Daşgil volkanı
Yerkürede lav akıntılarının donarak konik formlar oluşturduğu biliniyor. Ama Dr Broz, Mars’taki misal hallerin farklı formlar olabileceğini kanıtlamak üzere yıllardır çalışıyordu.
Petr Broz, bunun için, Mars’taki çamur gibisi hususun gezegendeki şiddetli soğuk ve alçak basınçlı hava koşullarında nasıl davrandığını araştırmak üzere kolları sıvadı.
Broz’u, İngiltere’deki Açık Üniversite’den Dr Manish Patel ve ekibiyle bir araya getirdi. Dr Patel ve ekibinin, Mars koşullarını oluşturabildikleri hususî bir hazneleri var. Bu haznede uzaya gönderilecek ekipmanlar test ediliyor.
Araştırmacılar bu ortamda kumdan bir rampa oluşturarak, Mars’taki akışkan çamurun bir benzerini buraya döktüler.
“Dünya koşulları” altında, bu çamurun doğrusal bir akışkanlıkla hareket etmesi bekleniyordu. Lakin Mars koşullarında çamurun lif lif ve çentikli loplar halinde hareket ettiği görüldü.
Mars’ta çamur akıntısı olduğu düşünülen bir iz
Bu, Dünya’dakinden yaklaşık 150 kat düşük olan alçak basıncın suyu çok çabuk buharlaştırması, kaynatması ve ahir dondurması nedeniyle meydana geliyor.
Petr Broz bu durumu “Akışkan sıvının yüzeyi kuruyor, lakin içi likit kalıyor. Yani dış yüzey bir müddet akışkanlığını kaybediyor, lakin sonra içeriden gelen momentum (hareket gücü) derideki zayıf noktaları delerek yüzeye çıkıyor ve unsur bir mühlet daha akışkan oluyor” diye açıklıyor.
Ekip araştırmanın birinci sonuçlarını Nature Geoscience mecmuasında yayımladı.
Lakin birinci raporda, Mars’taki sıcak devirlerin taklit edildiği araştırmanın sonuçlarına mekan verilmedi. Kızıl Gezegen’in birtakım nahiyelerinde sıcaklığın 20 aşamaya çıktığı kısa periyotlar oluyor.
Bu senaryoda ise çamurun kuvvetli formda kaynadığı ve taban üzerinde adeta zıpladığı görüldü.
Petr Broz çalışmanın, bilim kişilerine gezegenler hakkında çalışırken, fizikî süreçlerin bazen beklenmedik sonuçlar doğurabileceğini de hatırlattığını söyledi.
Bir önceki yazımız olan NASA'da uzay istasyonuna astronot gönderilmesi öncesinde istifa başlıklı makalemizde Nasa ve Uzay hakkında bilgiler verilmektedir.
İlgili Terimler : Araştırma, Çamur, Gezegen, Mars, Yüzey