30 Mart 2016, 02:03
Yazarın Diğer Yazıları 30.03.2016 - Aile Şirketlerinde Kurumsallaşmanın Önündeki Engeller
Aile şirketi kavramının tam olarak ne ifade ettiğini açıklamakla başlayalım.
Aile şirketi, sahipliği ve yönetimi bir kişi veya aileye ait olan işletmedir. Aile, işletmenin hem patronu hem de yöneticisidir. Halka açık şirketleri dikkate aldığımızda ise, şirketi kuran kişi yada ailenin oy haklarının en az 25%’ine sahip olduğu ve en azından bir aile mensubunun Yönetim Kurulu’nda görev aldığı şirketlerdir.
Türkiye ekonomisini genel olarak değerlendirildiğinde aile şirketlerinin toplam ekonominin 95%ini oluşturduğu görülmektedir.
Bu bağlamda, hem patron hem de yönetici olunca akla ilk olarak “Patronun gerçekte kurumsallaşmaya bakış açısının ne yönde olduğu, kurumsallaşmanın getireceği faydaların ne kadar farkında olduğu” soruları geliyor.
Kurumsallaşmaktan anlaşılan nedir, hedefe ulaşmak için gerekli midir?
Şirketlerde en üst yönetim, yürütme organları olan Yönetim Kurulu Başkanlığı ve Genel Müdürlük makamları kurumsallaşma yolunda en önemli merciler olarak göze çarpmaktadır. Gerekli kontrol mekanizmalarının kurulması, güçler ayrılığı, yetki ve sorumlulukların paylaşımı şirketlerde yönetim anlayışı ile ortaya çıkar. Hemen her şirket büyümek ve sonuçta daha fazla kar etmek hedefine doğru yol alır. İşte bu noktada kurumsallaşma devreye girer, büyümenin sağlanması ve sürdürülebilir olması için kurumsallaşma olmazsa olmaz olarak ortaya çıkmaktadır.
Farklı sektörlerden birçok patronun ortak yaklaşımı tüm fonksiyonlara ait iş yükünü üstlenmek ve en iyi şekilde kendisinin yapacağını düşünmektir. Halbuki, ömrü uzun olan şirketlerde patronun yarattığı başarıların kalıcı kılınabilmesi için başarı anahtarlarının sistemler ve prensipler çerçevesinde sonraki nesillere aktarılabilmesi esastır. Bu da kurumsallaşma yaklaşımının temel taşlarından biridir.
Aslında kurumsallaşma, şirketlerin hedeflerine ulaşırken gösterilmesi gereken davranış kalıplarının ve uyulması gereken şirket kurallarının belirlenmesidir.
Kurumsallaşma bilincinin ve altyapısının getireceği faydaların göz ardı edilmesine veya bir başka deyişle adım atmakta cesaret edilememesine neler engel teşkil etmektedir.
Patron, günlük şirket işlerinden uzak, şirketin geleceğine yön verici, şirketi profesyonel yönetim ekibi ile hedeflere göre yöneten, iş sonuçlarını belirli periyotlarda değerlendiren bir konumda bulunmalıdır.
Profesyonel yönetim kavramıkurumsallaşma sürecinde ilk olarak karşımıza çıkan unsurdur. Şirketlerde deneyimli, uzmanlaşmış, yetenekli yöneticilerin varlığı olması halinde profesyonel yönetimden bahsedilebilir.
Profesyonel yöneticilersahip oldukları becerilerle şirketleri kurumsallaşmaya yönlendirebilirler. Bunu yaparken şirket hedef, misyon ve vizyonu çerçevesinde iş süreçlerini belirler ve bunlar için performans ölçümlemesi yaparlar.
Kurumsallaşma sürecinde isteksiz olan patronlar, bu sürecin yüksek maliyeti ve aile dışından yöneticilerle şirket yönetiminin paylaşılmasına duyulan güvensizlik nedeniyle ilgi göstermemektedirler. Aslında, bu sonuca bilgi yetersizliğiyle ulaşılmaktadır.
Aile şirketlerindekendine özgü geleneksel iş yapıları; önceliğin düşük maliyetli ve yetkinliğe değer atfetmeyen personel seçimi, hiyerarşi karmaşıklığı, görev tanımı eksikliği, hedef belirleme ve performans ölçme sistemi olmaması gibi unsurlar hemen göze çarpmaktadır. Bu temel ögeler, kurumsallaşma süreci önündeki ilk engellerdir.
Burada, aile bireyleri ve yakınlarının patron üzerindeki önemli etki gücü alınan kararlarda rasyonaliteyi, az sayıda da olsa seçilmiş doğru profesyonellerin şirkete sağlayacağı kurumsallaşma imkanını olumsuz olarak etkileyebilmektedir.
Öte yandan, mevcut personelinbilgi ve beceri eksikliği, konfor alanlarına müdahalede isteksiz davranmaları, yeniliklere kapalı olmaları, mevcudu koruma kaygısı, şirketlerde kurumsallaşma sürecinde ortaya çıkan en önemli engeldir.
Plansız ve ölçümlenmemiş yatırımlara kaynak ayrılmasına sebep olan yetersiz personel uygulamada ortaya çıkan olumsuz iş sonuçları ile patronun kurumsallaşma sürecindeki kısıtlı iradesini hızlı bir şekilde törpülemektedir.
Kurumsallaşma aile şirketlerine ne sağlar?
Aile şirketlerinde karmaşa ortadan kalkacağı gibi, iş akışının belirli bir kurallar manzumesi içinde yürütülmesini sağlayacaktır. Yetki ve sorumluluklar tüm şirket içerisinde tanımlanmış süreçler çerçevesinde açık ve net olarak üstlenilecektir. Bu durum, şirket personelinin belirli kriterlere sahip profesyoneller içerisinden seçilmesini gerektirecektir. İnsan kaynakları kalitesinde yükselme olacağı açıktır.
Kaynakların planlı ve etkin kullanılması ile şirketlerde sürekli büyüme sağlaması beklenir.Kurumsallaşma ile sağlanan sürekli büyüme dış faktörlerin şirket sonuçları üzerindeki etkileri minimuma indirecektir.
Şirket hedef ve sonuçlarının etkin şekilde ölçümlenmesi, iş süreçlerinde sürekli olarak iyileşmeye açık alanların rahatlıkla görülebilmesine ve gerekli aksiyonların zamanında alınabilmesine imkan verecektir. İş süreçlerindeki verimlilik artışı, artan rekabet ortamında kurumsallaşmanın en önemli getirilerinden biri olacaktır.
Ortak hedef belirleme, hedeflere olan uzaklığı öz değerlendirme süreci ile test etme kurumsallaşmanın getirdiği diğer faydalardandır. Bu şirketler, iş planlarını ortak hedef doğrultusunda daha gerçekçi yapar, kendi kendini daha dürüst bir şekilde denetler. Şeffaflık bu tür kurumlarda ulaşılabilecek bir diğer önemli neticedir.
Kurumsallaşma sürecinde mesafe kat eden şirketlerde üst yöneticiler, şirketin detay konularında vakit kaybetmeden daha vizyoner yaklaşımlar sergileyebilirler.İhtiyaç halinde işyeri dışında bulunabilirler, çünkü tanımlanmış süreçler yetkili personel tarafından yerine getirilmektedir.
Kurumsallaşma, şirketin her kademesinde kişiye bağımlı kalmaksızın işlerin yürütülmesine imkan vermektedir. Kurumsal yapıda kişilerden çok, güvenliği sağlanmış sistem önem kazanmaktadır.
Şirket hafızasının oluşturulup güvenliliğinin sağlanmasından sonra nesiller boyunca aktarımının yapılması, geçmişten ders çıkararak gelecekte başarılarına devam eden şirketler için vazgeçilmezdir.
Sonuçta; kısıtlı katma değer sağlayan makine, personel, yazılım gibi yatırımları yapmak ve bunlarda ısrarcı olmak yerine kurumsallaşma sürecine destek verecek her türlü girişim şirket için masraf unsuru olmayıp aslında kurulan şirketlerin sürekliliğini sağlayacak, verimini artıracak, ailenin gelecek nesillerine kendilerinden aktarılan değerli bir miras olacaktır.