Ulanylan suwlaryň gaıtadan işlenilişi we bu suwlaryň obahojalyk pudagynda peıdalanylşy | Oka, Öwren, Döret
Türkmenistanyň güneşe baılygy,tebigy ıerleşişi,klimat we toprak aıratynlyklary dünyäde ıetişdirilmekde bolan strategiki ıada adaty ösümlikler üçin örän amatlydyr.Bu elbetde belli bir derejede Türkmenistan üçin üstünlikdir.İöne döwletiň suw gorlarynyň öran azlygy we bu sebäpli peıdalanylyşy öran seresaplylyk talap edıän möhüm meseledir.İurdumyzyň Amyderıa,Murgap,Tejen,Sumbar,Etrek ıaly tebigy derıalary mundan başga-da Garagum derıasy,Türkmen derıasy ıaly adamzat eli bilen döredilen birnäçe derıa ıurduň dürli künjeklerinde halky suw bilen üpjün edıär.Bu derıalar ıurduň suw üpjünçiliginiň esasy bölegini amala aşyrıar.İöne suwuň tebigy ıagdaıda Türkmenistan döwletine endigan paılanmandygy sebäpli ıurduň köp künjeginde suw ıetmezçiligi duıulyar.Halkyň aglaba böleginiň suwarymly ıerlerde,esasan hem derıa kenarlarynda,oazislerde ıerleşıändigini nazara alsak halkyň ıerleşişi,onyň ıaşaışy,hojalyk dolanşygy dolylygyna suwa baglylykda özgerıändigine magat göz ıetirmek bolıar.Täze ıerleri özleşdirmek-de göniden-göni suwa baglydyr.Munyň üçin bolsa ilkinji nobatda tarp ıerleri özleşdirmek,täze ıaşaıyş ıerlerini abadanlaşdyrmak,ol ıerlerde bolsa adam güıjini ıerlikli we netijeli peıdalanmak,täze reformalary durmuşa geçirmek möhüm orun eıeleıär.
Täze reformalary amala aşyrmakda bolsa esasan hem daşary ıurduň,dünıäniň tejribesini öwrenmek,döwletimize peıdaly ıerlerini saılap almak şol tejribäni iş ıüzünde peıdalanmak zerurdyr.Muňa mysal edip Türkiıe döwletiniň obahojalyk pudagynda gazanan ylmy üstünliklerini,tejribelerini ıurdumuzyň durmuşyna ornaşdyrmak örän peıdaly bolup biler.Türkiyäniň döreden bir näçe suw tygşytlanyş ıollary,suwyň rejeli peıdalanylyşy üçin döredilen meıilnamalar örän netijeli peıdalar emele getiripdir.Ankara Universitetiniň Obahojalyk Fakültetinde alnyp barylıan işler muňa mysal bolup biler.Esasan hem zeıli ıerlerde emele gelen şor suwlaryň,köl suwlarynyň,duzly suwlaryň gaıtadan işlenilip adaty suıji suw derejesine getirilip topraga berilmegi süıji suwlaryň bolsa ynsan suw üpjünçiliği üçin peıdalanylmagyndan soňra adamyn peıdalanan suwlarynyň hem belli bir derejesini gaıtadan işläp topraga ösümlikleriň kemala gelmegi üçin ulanylyş usullary we meıilnamalary ıurdumuzda suw ıetmezçiliginde peıdalanyljak esasy tejribeleriň biri bolup biler.
Ankara Üniwersitetiniň profesor-mugalymlary suw upjünçilik meıilnamasy esasynda iş alyp barıandyklaryny belleıärler.Olar özleriniň suw ıetmezçiliğinden dünyäde öndaki orunlarda yer alıandyklaryny we bu sebäpli suw üpjünçiliği Türkiıe döwletinde esasy mowzuk bolmagynda galıandygyny nygtaıarlar.Bu işde duzly suwy arassalaıyş, gaınadyş,bugardyş,nemlendiriş,sowadyş,damja görnüşinde täzeden toplaıyş ıaly iş zynjyrynyň dowam edıändigini aıdıarlar.
Ankara Üniverstitetiniň mugallymy Prof.Dr. Metin Olgun bu meyilnamanyň örän peıda getirendigini häzirki döwürde ıurduň bir näçe suw guramalary we aıratyn hem hususy obahojalyk we suw kärhanalarynyň bu iş bilen gyzyklanıandygyny aıdıar. Adamlaryň öz suw üpjünçiliginde ulanıan suwlaryny gaytadan işläp,arassalap ösümlikler üçin peıdalanyp bolıandygyny munyň ösümliklere hiç hili zyıanynyň ıoklygy ylmy tarapdan tassyklanandygyny belläp geçıär.Ynsanyň peıdalanan suwlary ıagny gap-gaç,gök-önüm,el ıüz ıuwulanda ulanylan suwyň esasy peıdalanan suwa goşulman süzgeçden geçirilip gaıtadan işlenilmegi netijesinde suw üpjünçiligi amala aşyrylıar.Adamlar tarapyndan esasy peıdalanylan suwlara suwa düşülende ulanylan suw,egin eşik yuwulanda ulanylan suw mysal bolup biler.Bu suwlarda belli bir derejede zyıanly himiki elementler barlygy sebäpli häzirlikçe bu ugurdan meıilnama özleşdirmändiklerini,ıöne gelejekde munyň hem üstünde işlejekdiklerini belleıär.Adamlar öz ulanan iımitlerini we beıleki galyndylaryny zibile oklaıarlar edil şoňa meňzeşlikde ulanylan suwlar üışürilıär we arassalanıar soňra bolsa meıilnamada bellenilip geçilişi ıaly iş zynjyrynyň dowam edıändigini Prof.Dr.Metin Olgun düşündirıär.
İurdumuzda bu meıilnamanyň ıerlikli peıdalanmagy bilen ulanylan suwlaryň gaıtadan işlenilmegi netijesinde bu görnüşli suwlar täzeden peıdalanylyp bilner. Bu bolsa yurdumyzyň suw üpjünçiligini amala aşyrmak bilen çäklenmän, eısem ıurdumyzda täze ıaşaıyş ıerlerini döretmekde, halkymyzy döwletimiziň ähli ıerlerine endigan ıaıratmakda wajyp rol oınap biljekdigi ikiuçsyzdyr.
Hormatly Prezidentimiziň daşary ıurduň iş tejribesini öwrenmek baradaky wesıetleri, tagallalary durmuşa geçirilip başlandy.Bu ugurda bir näçe möhüm işler amala aşyrylıar.Ähli pudakda bolşy ıaly obahojalyk pudagynda hem dünyäniň tejribesini öwrenmek we ony halkymyzyň durmuşyna ornaşdyrmak örän möhüm wezipeleriň biridir.
Bir yerde chap edilenmi bu
Duşenbe, 2012-05-07 12:54-de, akgül yazdy!
Bir yerde chap edilenmi bu makalanyz?
Çap edilmegine garaşyan!
Duşenbe, 2012-05-07 22:50-de, Lider yazdy!
Çap edilmegine garaşyan! Türkmenistany suw hojalygy atly taze çap ediljek jurnalda nesip bolsa çykar diyip garaşyan.entek jurnal çapdan çykmady.Yagny birinji sany hem basylmady.tayyarlyk işleri alnyp barylyar.
Jurnaly kim chykarya? yagny
Sişenbe, 2012-05-08 11:12-de, akgül yazdy!
Jurnaly kim chykarya? yagny chastnyy daldir diiyp pikir edemson, belli bir pudak chykarmaly dalmi?
indi jurnallar pudaga göra
Çarşenbe, 2012-05-09 03:38-de, Lider yazdy!
indi jurnallar pudaga göra çykmak bilen her bir edara her bir ministrlik hem jurnal çykaryp bilyar.Bu jurnaly bolsa türkmenistanyn suw hojalygy ministrliği çap eder!
Turkmenistanyn suw Hojalygy
Penşenbe, 2012-07-12 03:55-de, Gadyr yazdy!
Turkmenistanyn suw Hojalygy diyip jurnal cikyarmi indi Turkmenistanda? Tuweleme! We ol jurnalda shular yali hakikatdanam peydaly makalalar cap edilyarmi?
Bu jurnaldan hokmany suratda almaly.. Chykan wagty GUK diyseniz we tapyp bolyan yerini hem aytsaniz oran hoshal bolardym..
Lider, siz kim? Oba Hojalyk barada uniwer okadynyzmy? Ozunizi tanyshdiraysaniz?