11 Haziran 2015 Perşembe 12:02
Nazmi KARYAĞDI / Gelir İdaresi Strateji Geliştirme E. D.Bşk. / iletisim@vergialgi.net
Geçtiğimiz günlerde DÜNYA Gazetesi'ndeki Küresel Bakış Köşesi'nde Murat Yülek, yüksek enflasyonlu dönemin mirası olan geçici vergi uygulamasının kaldırılması gerektiği önerisinde bulundu. Yülek, yazısında üstü kapalı olarak işletmelerin dönem sonlarında amortisman yoluyla vergi planlaması yapmak amacıyla, ihtiyaçları olmadığı halde yabancı menşeli araç almak durumunda kaldıklarını, tahakkuk etmesine rağmen tahsil edemedikleri gelirleri nedeniyle de bankadan kredi almak suretiyle vergilerini ödediklerini belirtiyordu.
İlk olarak ihtilal döneminde, 1980’de, yıllık enflasyon %107.2 iken Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen bir düzenleme ile ticari kazanç sahiplerine ve serbest meslek erbabına cari yılın kazancına mahsup edilmek üzere, bir önceki yılın gelir vergisi ile birlikte normal taksit süreleri içinde üç eşit taksitte ödenmek üzere peşin ödenen gelir vergisi getirildi. Düzenleme uyarınca mükellefler 1’den 6’ya kadar derecelendirilerek 50 binden 600 bin liraya kadar peşin vergi ödüyorlardı.
Sonraki yıllarda peşin vergi matrahının belirlenmesi yöntemi değişiyor ve 2 yıl sonra “geçen süre içinde beklenen vergi emniyetini ve fiskal amacı yeterince sağlamadığı” gerekçesiyle peşin vergi kaldırılarak yerine Hayat Standardı Esası getiriliyordu.
1986’da başlayıp 1989’a kadar geçen sürede ise peşin verginin matrahı katma değer vergisi (KDV) haline geliyor ve dahili tevkifat olarak adlandırılıyordu. Yeni peşin verginin mükellefleri genişliyor, önceki mükelleflere zirai kazanç sahipleri, adi ortaklıklar, kollektif şirketler, adi komandit şirketler ve kurumlar vergisi mükellefleri de ekleniyordu.
Yapılan araştırmalara göre işletmelerin kayıt dışı kalmalarının en temel nedenlerinden biri olan “finansal kaynak bulma sıkıntısına” da destek olabilecek bu değişiklik sayesinde işletmeler hukuken değil fiilen elde ettikleri kazancın vergisini vermiş olacaklar. Ayrıca üç ayda bir beyanname verme yükümlülüğünün kalkmasıyla uyum maliyeti de azalmış olacaktır.
Tablodan da görüleceği üzere gelir vergisi mükelleflerinden tahsil edilen geçici vergi 2013 ve 2014 yıllarında bütçenin %0,4’lük kısmına karşılık gelmekte olup yaklaşık 1 milyar 700 milyon TL civarındadır. Büyük çoğunluğu KOBİ statüsünde olan gelir vergisi mükelleflerinde geçici verginin kaldırılmasının devlete maliyeti, 2015 bütçesindeki tahmine göre, 1 milyar 949 milyon liranın bir yıl ötelenmesi olacaktır.
Geçmişte Gelir İdaresi'nde Strateji Geliştirme Daire Başkanı iken yaptığımız araştırmada, 2007-2008 yıllarında kurum geçici vergisinin %70-75’inin ilk 1.800 mükellef tarafından ödendiğini tespit etmiştik.
Son Güncelleme: 11.06.2015 12:03