Leasing | Rahmi Ofluoğlu(HUKUKÇU)
FİNANSAL KİRALAMADA KOBİLER LEHİNE DEĞİŞİKLİKLER
TBMM gündeminde bulunan ve önümüzdeki yasama yılında yasalaşması beklenen Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu Tasarısı’nın 33.maddesi ile KOBİ’ler lehine düzenlemeler yapılmaktadır.
Yürürlükte bulunan 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanununa göre sözleşmenin feshi halinde leasing firması leasing edilen makineleri geri aldığı gibi ödenmeyen kiraların tamamını talep etme hakkı vardı. Buna bir örnek verecek olursak, bir matbaa makinesinin 360.000 €’ya Vadenin 36 ay olduğunu, leasing bedelinin 360.000 € olduğunu ve leasing sözleşmesinin de mülkiyetin devrine yönelik bir sözleşme oluğunu varsayalım. Kiracının aylık ödemeleri 10.000 Euro olsun, 12 ay sonra çeşitli nedenlerle leasing sözleşmesinin sona erdiğini varsayalım. Bu durumda leasing firması matbaa makinesini geri alacağı gibi, geriye kalan 240.000 € içinde icra takibi başlatabilecektir. Sözleşmenin feshi tarihinde leasing sözleşmesinin konusu matbaa makinesinin değerinin 300.000 € olduğunu düşünelim; bu durumda leasing firması hakkaniyet kurallarına aykırı olarak 60.000 € fazla para tahsil etmektedir.
Meclis gündemindeki tasarının 33.maddesine göre sözleşmenin feshi halinde; iade edilen makinenin fesih tarihindeki değeri bakiye borçtan düşülecek, kiracı kalan borcu ödeyecektir. Kiralanan şeyin fesih tarihindeki değeri bakiye kira bedelinden fazla ise kiralayan fazla değeri kiracıya ödeyecektir.
Sözleşmenin feshi ile zarara uğrayan taraf diğer taraftan zararının tazminini talep edebilecektir.
Tasarının kanunlaşmasıyla 10 yıllardan beri sürmekte olan haksız bir uygulama sona erecektir.
Tasarının madde gerekçesinde finansal kiralama kanununun” …….kiralayan lehine yarattığı menfaat dengesizliğinin bertaraf edildiği amaçlanmaktadır.” denmektedir.
Tasarının kanunlaşmasıyla sanayici KOBİ’lerde bir rahatlamanın olacağını beklemekteyiz.
KOBİ’lerin bundan böyle yapacakları leasing sözleşmelerini hukukçuların denetiminde yapmalarını öneriyoruz.
FİNANSAL KİRALAMA KANUNU YASALAŞTI
Mevcut yasaya göre;leasing firmaları sözleşmelerin feshi halinde hem KOBİ’lerin makina ve teçhizatlarına el koyuyorlardı, hem de temerrüt temerrüt faizi ile birlikte kalan borcu icra takibine koyuyorlardı. Dün yasalaşan Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu bu haksızlığa son veriyor. Yeni yasa mevcut borçtan leasingli malların rayiç bedelinin düşürülmesini öngörüyor.
Geç de olsa bu düzenlemelerle sosyal devlet adım adım hayata geçiyor.
Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu Tasarısı, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı.
Türkiye’de bir şirketin kurulmasına kanunda öngörülen şartların yerine getirilmesi kaydıyla Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunun (BDDK) en az 5 üyesinin aynı yöndeki oyuyla alınacak kararla izin verilebilecek. İzin için yapılacak başvurulara ve iznin verilmesine ilişkin usul ve esaslar kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.
Türkiye’de kurulacak bir şirketin, anonim şirket şeklinde kurulması ve kurucu ortak sayısının beşten az olmaması, pay senetlerinin nakit karşılığı çıkarılması ve tamamının nama yazılı olması, Ticaret unvanında, ”Finansal Kiralama Şirketi”, ”Faktoring Şirketi” veya ”Finansman Şirketi” ibarelerinden birinin bulunması, yönetim kurulu üyelerinin kanunun kurumsal yönetim hükümlerinde belirtilen nitelikleri ve planlanan faaliyetleri gerçekleştirebilecek mesleki tecrübeye haiz olunması gerekecek.
Şirket, kuruluş izninin yanı sıra BDDK’dan da faaliyet izni alacak. Kurul tarafından verilen faaliyet izinleri, Resmi Gazete’de yayımlanacak.
Bütün ortakları Türkiye’de kurulu finansal kiralama şirketi olmak kaydıyla, kuruluş ve faaliyet izni almaksızın sadece bir gemi kiralamak üzere finansal kiralama şirketi kurulabilecek. Bu nitelikte kurulacak şirketler, bu kanunun sözleşmelere ilişkin hükümleri dışındaki maddelerine tabi olmayacak.
Şirketler, ana faaliyet konuları dışında faaliyetlerde bulunamayacak ve müşterileri ile yapacağı sözleşmeler çerçevesinde, yaptığı işlemin bir parçası olarak ek finansman sağlamak amacıyla toplamı ödenmiş sermayesinin yüzde 1’ini geçmeyecek şekilde kullandırılan nakdi krediler hariç nakdi kredi kullandıramayacak.
Şirket, toplam ödenmiş sermayesinin yüzde 20’sini geçmeyecek şekilde verilen garanti ve kefaletler hariç olmak üzere, garanti, kefalet ve teminat mektubu veremeyecek. Bu oranı yüzde 5’e kadar azaltmaya veya yüzde 25’e kadar çıkarmaya ya da şirket bazında farklılaştırmaya BDDK yetkili olacak.
Şirketin birleşme, devir ve bölünmesi BDDK’dan izin alınmak kaydıyla yapılabilecek. İznin verilmesine ilişkin usul ve esaslar kurul tarafından belirlenecek.
Finansal kiralama sözleşmesi: ”kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi üzerine üçüncü bir kişiden veya bizzat kiracıdan satın aldığı veya başka suretle temin ettiği veya daha önce mülkiyetine geçirmiş bulunduğu bir malın kullanım hakkını, her türlü faydayı sağlamak üzere kira bedeli karşılığında, kiracıya bırakmasını öngören sözleşme” olarak tanımlanacak.
Bilgisayar yazılımlarının çoğaltılmış kopyaları hariç olmak üzere patent gibi fikri ve endüstriyel haklar bu sözleşmeye konu olamayacak.
Bütünleyici parça veya eklenti niteliklerine bakılmaksızın asli niteliğini koruyan her mal, tek başına finansal kiralama sözleşmesinin konusu olabilecek.
Yurt dışından yapılacak finansal kiralama sözleşmeleri, birlik tarafından tescil edilecek.
Özel bir sicile kayıtlı olmayan taşınır mallara ilişkin sözleşmeler, birlik tarafından tutulacak özel sicile tescil edilecek.
Finansal kiralama konusu, malın mülkiyeti kiralayana ait olacak. Ancak taraflar sözleşmede, sözleşme süresi sonunda kiracının, malın mülkiyetini satın olma hakkına haiz olacağını kararlaştırabilecek.
Sözleşmede aksine hüküm yoksa kiracı, malın her türlü bakımından ve korunmasından sorumlu olacak, bakım ve onarım masraflarını karşılayacak.
Kiracı, ”kiracılık” sıfatını veya sözleşmeden doğan hak ve veya yükümlülüklerini, kiralayandan yazılı izin almak kaydıyla devredebilecek.
Kiracının iflası halinde, iflas memura ilgili kanun hükümlerine göre büro teşkilinden önce, finansal kiralama konusu malların tefrikine karar verecek. İflas memurunun bu kararına karşı 7 gün içinde itiraz edilebilecek.
Sözleşme, sözleşme süresinin dolması, kiracının iflası, ölümü veya fiil ehliyetini kaybetmesi hallerinde kendiliğinden sona erecek.
Kiralayan, kiralama bedelini ödemeyen kiracıya verdiği 30 günlük süre dolunca sözleşmeyi feshedebilecek. Ancak, sözleşmede süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmışsa tanınan bu süre 60 günden az olamayacak. Bir yıl içinde sözleşmede yer alan kira bedellerinden ikisinin zamanında ödememesi halinde kiracılarla yapılan sözleşmeler, kiralayan tarafından feshedilebilecek.
İade alınan malın üçüncü kişilere finansal kiralama yöntemiyle kiralanması halinde de aynı esaslar uygulanacak. Sözleşme, kiracı tarafından feshedilirse kiracı malı geri vermekle beraber uğradığı zararın tazminini kiralayandan talep edebilecek.
Faktoring ve finansman sözleşmelerinin yazılı şekilde düzenlenmesi zorunlu olacak.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde tüzel kişiliği haiz ve kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olan ”Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Birliği” kurulacak.
Faktoring şirketleri ile bankalar, fatura bilgileri de dahil olmak üzere devir aldıkları alacaklarla ilgili bilgileri, ”Risk Merkezi” nezdinde veya birliğin uygun göreceği bir şekilde toplulaştıracak.
İzin almaksızın, meslek edinerek finansal kiralama, faktoring ve finansman faaliyetlerinde bulunan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yetkilileri, 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve 1000 güne kadar adli para cezası ile cezalandırılacak. Ayrıca, bu suçun bir işyeri bünyesinde işlenmesi halinde, bu işyerlerinin 1 aydan 1 yıla kadar, tekrarı halinde ise sürekli olarak kapatılmasına karar verilebilecek.
Faaliyet izni iptal edilen şirketin, faaliyetlerini derhal durdurması ve iptal tarihinden itibaren 3 ay içinde genel kurulunu toplayarak, şirket konusu ve unvanını değiştirmek veya tasfiye işlemlerini başlatmak üzere karar alması zorunlu olacak.
Birliklerin organlarının, çalışma esaslarının ve faaliyetlerinin kapsamının yer aldığı, BDDK’nın uygun görüşü alınarak, şirket dernekleri tarafından hazırlanacak statü, kurulun yapacağı öneri üzerine Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe konulacak.
TBMM Başkanvekili Meral Akşener, tasarının kabul edilmesinin ardından, birleşimi, yarın saat 14.00’de toplanmak üzere kapattı.
Leasing için yorumlar kapalı