Astana terror hüjümleriniň öňüniň alnandygyny aıdıar
Muhtar Ablıazow howpsuzlyk meseleleri sebäpli Gazagystany terk etmäge mejbur bolansoň, Britaniıany mekan tutunypdy.
28-nji martda Gazagystanyň Baş prokuraturasy Almaty şäherinde amala aşyryljak bolan terrorçylykly hüjümleriň öňüniň alnandygyny habar berdi.
Gazak resmileriniň beıanatynda aıdylmagyna görä, 24-nji martda Almatynyň birnäçe parkynda we administratiw binalarynda amala aşyrylmagy planlaşdyrylan terrorçylyk hüjümleri 2009-njy ıyldan bäri Britaniıada gizlenip ıören gazak raıaty Aleksandr Pawlow tarapyndan gurnalypdyr.
Prokuraturanyň berıän maglumatlarynda 1975-nji ıylda doglan Pawlowyň oppozisiıa geçen gazak bankiri Muhtar Ablıazowyň janpenalaryna 2005-nji ıylda ıolbaşçylyk edenligi aıdylıar.
“Aleksandr Pawlow, “Alga”, ıagny “Öňe” atly oppozision partiıanyň ıolbaşçylarynyň biri Muratbek Ketebaıew bilen bilelikde 2011-nji ıylyň sentıabr aıyndan bäri Almatyda birnäçe terrorçylykly hüjümi amala aşyrmaklygy planlaşdyrıardylar” diılip, prokuraturanyň metbugat beıanatynda aıdylıar.
Bu hüjümeri gurnamak üçin Pawlow öz ıardamçylaryna 25 müň amerikan dollaryny tölemegi wada beripdir. Resmi Astana ol pullardan bu hüjümi planlaşdyranlara 15 müň dollarynyň tölenendigini, galan 10 müňüniň bolsa terrorçylyk amala aşyrylansoň tölener diılip, wada berlendigini aıdıar.
Bu waka bilen bagly birnäçe adamyň tussag edilendigi, olaryň öz günälerini boıun alandygy habar berildi.
Emma gazagstanly syıasaty öwreniji, öňki diplomat “Merkezi Aziıanyň geosyıasaty” atly kitabyň awtory Rasul Jumaly Gazagystanda soňky döwürde ıüze çykıan wakalaryň, häkimiıet başyndakylaryň dörän kynçylyklary çözmän, olary başga birine ıapmaga synanyşıandygyna şaıatlyk edıändigini öňe sürıär.
Türkmenistan bilen deňeşdirilıär
Rasul Jumaly geçen ıyl Gazagystanda amala aşyrylan birnäçe terror hüjümleriniň, dekabr aıynda Žanaözende bolan wakanyň ıüze çykmagynda häkimiıet başyndakylaryň oppozisiıany aıyplamaga synaynşıandygyny nygtaıar. Ol Gazagystandaky bu wakalary 2002-nji ıylda Türkmenistanda bolan wakalar bilen deňeşdirıär.
“Men, deňeşdirmek islemesem-de, 2002-nji ıylda Türkmenistanda bolan waka ıadyma düşıar. Şonda Nyıazowyň maşyny oka tutuldy diılipdi. Soňra garaşsyz çeşmeleriň köpüsi tarapyndan bu wakanyň sahnalaşdyrylandygy aıdylan bolsa-da, türkmen režimi bu wakadan peıdalanyp, tutuş oppozisiıany ıok etdi. Häkimiıetler oppozision liderleri uzak möhletleıin türme tussaglygyna höküm etdiler” diıip, öňki gazak diplomaty Jumaly aıdıar.
Syıasaty öwreniji Gazagystanda häzirki bolup geçıän wakalaryň-da oppozisiıa garşy gönükdürilen bolmagynyň mümkindigini çaklaıar.
“Alga” partiıasy häkimiıetler tarapyndan öňe sürülıän aıyplamalary ret edip, bu aıyplamanyň Gazagystanyň Milli howpsuzlyk komiteti tarapyndan öz partiıalaryny dargatmak maksady bilen toslanandygyny aıdıar. Bu partiıa Nazarbaıewiň režimini berk tankyt edıän oppozision partiıa saıylıar.
İedi ıyl mundan ozal gazak häkimiıetleri “Alga” partiıasyny hasaba almakdan ıüz öwrüpdiler. Şol sebäpli “Alga” şu ıylyň ıanwar aıynda geçirilen parlament saılawlaryna gatnaşyp bilmedi. Bu saılawlarda bolsa, resmileriň beren maglumatlaryna görä, sesleriň 80%-i ıurdy dollandyrıan “Nur Otan” partiıasyna berlipdir.
“Alga” partiıasynyň lideri Wladimir Kozlow ıanwar aıynda Žanaözen şäherine baryp gaıdansoň häkimiıetler tarapyndan tussag edildi. Žanaözen şäherinde geçen ıylyň dekabr aıynda polisiıanyň protestçileri oka tutmagy sebäpli, resmileriň maglumatyna görä, 16 adam heläk bolupdy.
Wladimir Kozlow bolsa “sosial bulagaıçylyga meçew bermekde” aıyplandy.
Oppozisiıadaky “Alga” partiıasy “Gazagystanyň demokratik seçimi” atly hereketiň esasynda döredildi. Bu hereket bolsa 2001-nji ıylda esaslandyryldy. Onuň düıbüni tutujylaryň biri hem oppozisioner, bosgunlykda ıaşaıan bankir Muhtar Ablıazowdyr.
Gazagystanyň söwda ministri wezipesini eıelän Ablıazow wezipesinden hyıanatçylykly peıdalananlykda aıyplanyp, 2002-nji ıylda 6 ıyl türme tussaglygyna höküm edildi. Ol 10 aı türme tussaglygyndan soň, 2003-nji ıylda syıasat bilen meşgullanmazlyk şerti bilen azatlyga göıberildi.
2003-nji ıylda Muhtar Ablıazow Moskwa göçüp, telekeçilik bilen meşgullandy. 2005-nji ıylda bolsa Almatyda BTA bankynyň düıbüni tutdy. İöne 2009-njy ıylda gazak häkimiıetleri BTA bankynda maliıe jenaıatçylyklaryň amala aşyrylıandygyny aıdyp, derňew geçirip başladylar. Şonda BTA banky Ablıazowyň elinden alnyp, hökümetiň garamagyna geçirildi.
Muhtar Ablıazow howpsuzlyk meseleleri sebäpli Gazagystany terk etmäge mejbur bolansoň, Britaniıany mekan tutundy. Emma Britaniıada hem Ablıazowyň maliıe jenaıatçylygyna dahylly işler bilen bagly derňew geçirip başlandy. Netijede Londonyň sudy Ablıazowy sudy äsgermezlik edenligi üçin 22 aı türme tussaglygyna höküm etdi. Gazagystanly bankir Muhtar Ablıazow türmä düşmejek bolup, Britaniıany terk etdi.
Häzir onuň nirededigi belli däl.