TÜRKİYE’DE SİESTA OLURSA - Ayşe Özdemir
Siesta kavramı, Meksika ile bütünleşmiş bir kavram olmakla birlikte geçmişine bakıldığında bir İspanyol adeti olduğu görülmektedir. Meksika ile birlikte Latin ülkelerinde de uygulanmaktadır. Bunun nedeni ise, tarihsel süreç içerisinde İspanyolların Güney Amerika’yı sömürgeleştirmesi olarak gösterilmektedir.
Siesta’nın kelime anlamı “öğle uykusu” demek oluyor. Bir nevi şekerleme de denilebilir. Siesta kavramının iklimsel boyutunun yanı sıra sosyo kültürel ve ekonomik boyutunun da olduğu görülmektedir. Siesta uygulaması Latin Amerika ülkelerinde maddi durumu çok da iyi olmayan kişiler tarafından uygulanıyor. Böylece, öğle vakitlerini dışarıda geçirmek yerine evde geçirmiş oluyorlar.
Siesta uygulamasının en önemli nedeni ise Latin Amerika ülkelerinin aşırı sıcak olmasıdır. Yaz aylarında 50 derece üzeri sıcaklık görüldüğü için, güneşin en dik açı ile geldiği saatler arasında tüm çalışanlar siesta ya çıkmaktadırlar. O sıcakta çalışmak bir yana ayakta durmak bile oldukça zor olduğundan bu uygulamaya çok önem verirler. Özellikle İspanya’dagenelde 12.00-16.00 arası esnaf dahil tüm çalışanlar için siesta geçerlidir.
Adı Siesta olsa da sıcak olan birçok ülkede aslında bu uygulama yapılmaktadır. Yine Arap ülkelerinde öğle namazından sonra uyuklandığı görülmektedir. Tabi bunun adı Siesta değil Kaylule“kestirme” dir.
Uyku gerekliliği ile ilgili birçok araştırma ve uygulama bulunmaktadır.
·Hormonel olarak da görülebilmektedir. Uluslararası Uyku Bilimleri ve Teknolojileri Birliği (ISSTA) kadınların genetik olarak 20-30 dakika daha fazla uykuya ihtiyacı olduğunu bildirmiş.
·Doç. Dr. Yelda Tayyareci ise günde 1 saat Siesta’nın kalbe iyi geldiğini vurgulamış.
·DEÜ Tıp Fakültesi bünyesindeki uyku merkezinde "aşırı uyku eğilimi" tanısı konulanlara kısa süreli "şekerleme" izni verilmesi için rapor düzenleniyor.
·Amerikalı bilim adamları, gündüz uykusunun sadece yorgunluğu almakla kalmayıp, beynin yeni bilgileri öğrenme yetisini artırdığını tespit etmiş.
·KUZEY Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) 45 derecenin üstünde seyreden aşırı sıcaklarda saat 12.00-16.00 arasında dışarıya çalışma yasağı uygulanıyor.
·NASA'nın 1995 yılında yaptığı bir çalışmaya göre gündüz 26 dakikalık kestirmenin, çalışanların performansını %34 ve zihin açıklığını da %54 artırdığı bildirilmektedir.
Türkiye’de Siesta olur mu tartışması da yıllardır sürüyor. Tüm ülkede olmasada sıcaklığın yüksek olduğu şehirlerde uygulanabilir. 2012 yılında kronik hastalığı olan, hamile ve engelli memurlara İzmir’de 1 gün, Aydın’da ise 4 gün izin verilmiş. Radikal Gazetesi’nin 169 kişi ile yaptığı bir araştırmaya göre %46’sı “Evet, bizim de hakkımız” derken, %30’u “Hayır, işten erken çıkalım” demiş. Sanırım burada bizimkiler uyku ihtiyacından çok az çalışma ihtiyacına değiniyorlar.
Peki ya Türkiye Siesta uygulamasına geçerse neler olabilir?
Kamuda öğleden sonra kaçamakları fazlaca yaşanıyor. Bu durum resmileşirse Siesta bittiğinde kimse görevine dönmez ve kamu hizmeti aksayabilir.
Siesta saatlerinde uyumak ve dinlenmek yerine ek iş yapılabilir. Sonuçta ülkenin ekonomik düzeyi düşük olduğundan bu olası gözüküyor.
Bu uygulama kamuda uygulanıp özel sektörde uygulanmazsa kaos yaşanır. Resmi tatillerde adaletsiz uygulama yapılmasından dolayı sıkıntı yaşayan özel sektör, aynı durumu siesta uygulamasında da yaşarsa ciddi grevler bizi bekliyor demektir.
Ülkemizde elektrik tasarrufu açısından faydalı bir sistem olabilir. Özellikle alışveriş merkezleri ve büyük ölçekli şirketlerde kullanılan klima, makine vb. araçların kapatılması büyük bir tasarruf sağlayacaktır. Tabi bu sefer de evde ve kafelerde klima kullanımının artması kaçınılmaz gözüküyor.
Müslümanların Kaylule olarak adlandırdığı siestayı güçlü kestirme olarak uygularsak, Türkiye açısından da verimli çalışma ve işe odaklanmanın artışı sağlanabilir. 10-20 sn arası nano-kestirme, 2-5 dk mikro kesitme, 5-20 dk mini kestirme, 20 dk güçlü kestirme ve 50-90 dk tembel kestirme olarak gözüküyor.
İKY Dergisi’nde Ekim29 Eylül 2016 Perşembe 15:52