İnşaat - konut sektöründeki durgunluk kaderimizin bir oyunu mu? Entropi mi? - Gayrimenkul Turkiye
Kaynakları en etkin biçimde değerlendirebilmek için, inşaata - gayrimenkule yüksek ölçüde kaynak aktarılmamasının koşulları araştırılmalıdır. Buna uygun bir müşevvik sisteminin geliştirilmesi düşünülmelidir. Ülkemizin, kısa dönemci bakışın süper rantı ile değil, uzun dönemin azim ve sebatlı çalışması ile ihya olabileceği unutulmamalıdır.
Doç. Dr. Yener Coşkun
Hasret çeken gönül, benim mi olsun?
Hep entropi: Venezualla, Enron, Roma İmparatorluğu
Termodinamiğin ikinci yasası olan entropiye göre, her sistem bozulma yönünde eğilim gösterir. Buna göre buzulların erimesi, Dünya Kupası’nı kazanan takımın izleyen kupada dağılması veya Rocky’nin Mr. T’ye yenilmesinin temel nedeni entropi olabilir. Estetik ameliyatların fiziksel yaşlanmayla başa çıkamamasının nedeni de eşyanın tabiatındaki bozulma eğilimidir. Her şey görelidir. Her şeyin doğal olarak bir sonu vardır. Örneğin her iktisadi varlığın tadabileceği bir daralma, genişleme, hatta yok olma dönemi olabilir. Bu yıkıcı varoluş biçimi ünlü iktisatçı Schumpeter’e “kapitalizm yaşayabilir mi?” kitabını yazdırmıştır. Veya zamanın büyük ekonomisi olan Venezüella’nın veya İmparatorluk geçmişi olan Avusturya-Macaristan’ın o eski hallerinden eser yok şimdi. Enron’a da “Dow Jones 30 şirketi olamazsın,” denmemiştir herhalde. Ya Büyük Sekizli’den, geriye doğru sayım ile, Büyük Dörtlü’ye dönüşen bağımsız denetim şirketleri. Hepsini bir yana bırakalım büyük güçlerin (dün Fatih Sultan Mehmet, bugün ABD, yarın belki Çin de dâhil olmak üzere) yeniden ihya etme hayalinde olduğu, Roma İmparatorluğu’nun sonu da askeri-siyasal entropinin eseri olarak görülebilir.
İnşaat sektörü verileri der ki
Ekonomiler döngülerle çalışır. En güncel örnek olarak küresel kriz ABD’sini hatırlayalım. Faizler azalırken konut talebi/arzı/kredisi/fiyatı/menkulleştirmesi artmış, faizlerin artmasının ardından da tüm değişkenlerde kriz ölçeğinde bir bozulma yaşanmıştı. Benzer tablo ülkemizde de yaşanmaktadır. İleri giden sarkaç beklendiği gibi geri gelmektedir. Bir süredir inşaat-konut sektörü ile ilgili arz, talep, satış, kredi arzı verilerinin genel bir daralma eğilimi içinde olduğu biliniyor. Durum tespitini farklı bir açıdan biraz daha geliştirmek için, güncel bazı veriler üzerinden inşaat sektörünün ve dolayısıyla onun önemli bir bölümünü temsil eden konut sektörünün içinde bulunduğu piyasa koşullarını bir kez daha değerlendirmeye çalışalım. Konuyu basitleştirmek açısından, aşağıdaki tablolarda yer alan başlıca eğilimleri maddeler halinde özetlemeye çalıştık.
İnşaat-konut sektöründe istisnai tedbirlerle genel ekonomik eğilimin dışında kalabilecek bir piyasa ortamı yaratılmaya çalışılsa da, genel akışı palyatif tedbirlerle değiştirmek mümkün olacak gibi görünmüyor. Sektördeki risklere yönelik olarak yapılması gereken ilk iş; konut-inşaat sektöründeki durgunluğun-daralmanın karakterini tespit etmektir. Ardından riskleri ve bütün paydaşlar açısından risk yönetimini konuşmakta yarar var. Ancak, günü kurtarmanın ötesinde asıl sorunun işin felsefesinde olabileceğini de gündeme getirmek gerekiyor. Bu yazımız ile bir kez daha söylemek gerekirse; konut-inşaat sektörü ülkemizde devlet-akademi-sektör üçgeninde organize-nitelikli bir veri/analiz/politika altyapısından mahrumdur. Zaten anlaşılması zor olan gayrimenkul sektörünün bilgisi, dolayısıyla gideceği yön, bu nedenle fazlasıyla belirsizdir. Devasa boyutlarda (ve büyük kredilerle) kaynak aktarılan bir sektörün bilgiye erişememesi bir plansızlık örneğidir. Daha fazla kriz-iflas maliyeti ile karşılaşmamak için iş yapma biçim ve kültürümüzün bu işi hakkıyla çözmesi bir zorunluluktur. İşin felsefe tarafında politika yapıcının ve belki sektör mensubunun, arz fazlasının ve talep eksikliğinin gerekçelerini iyi analiz etmesi gereklidir. Spekülatif yatırım ve rant kollama odaklı bir sistemin uzun dönemde düzeltme yaşamasının kaçınılmaz olduğu anlaşılmalıdır. Kaynakları en etkin biçimde değerlendirebilmek için, inşaata-gayrimenkule yüksek ölçüde kaynak aktarılmamasının koşulları araştırılmalıdır. Buna uygun bir müşevvik sisteminin geliştirilmesi düşünülmelidir. Ülkemizin kısa dönemci bakışın süper rantı ile değil, uzun dönemin azim ve sebatlı çalışması ile ihya olabileceği unutulmamalıdır.
Önceki haber2018 yılında şimdiye kadar neler oldu?
Sonraki haberGYODER Gösterge: 2018 2. Çeyrek
Gayrimenkul yatırımında risk