Cambaz İle Gambaz Masalı
Soğuk ve sert geçen kış aylarından sonra, bahar gelince tabiat canlanıp, her taraf yeşile bürünmüştü Bin bir çeşit çiçeklerle bütün dağlar, gelinler gibi süslenmişti Kırlarda kuzular meleşiyor, kuşlar şen şakrak ötüşüyordu.
Anlaşılan sabah eğlencesi yapılıyordu Öyle bir eğlence ki, her türden tabii ses ustaları bir araya gelmiş konser veriyorlardı.
Ara sıra bu ahenge eşeklerin anırmaları ve at kişnemeleri de karışıyordu Köpeklerin havlamaları da, bu koroya bir başka güzellik katıyordu.
Çobanların içinde iki sığır çobanı vardı ki, birisinin adı Cambaz, diğerinin adı da Gambazdı Bunlar ne türkü söyler, nede eğlencelere katılırlardı Onların en büyük özellikleri acımasız, zalim ve düşüncesiz oluşlarıydı.
Cambaz ile Gambazın ellerinde birer çaltı sopası vardı ki, bu sopalar sığırların sırtına kırbaç gibi inip inip kalkıyordu Öyle görünüyordu ki, sığırların sabah eğlencesine katılmalarını cezalandırıyorlardı.
Çünkü Cambaz ile Gambaz, her gün kendilerine böyle davranıyorlar, etmedik eziyet ve işkence bırakmıyorlardı Hayvancıklar adeta Çin zulmü görüyorlardı.
Cambazın bir babası vardı ki adı Şaki idi Tam da adının adamıydı Şakinin on, onbeş dolayında sığırları vardı Bunları Cambaza güttürüyordu Cambaz altı yaşından itibaren sığır çobanlığına başlamıştı Ne okuması, ne de yazması vardı Cambazın babası da, zaten hiç okutmayı düşünmemişti.
Cambazın arkadaşları okula giderken, Cambaza babası, oğlum okuyup da ne yapacaksın, sanki öğretmen, doktor mu olacaksın? ben nasıl yaşıyorsam sen de öyle yaşa diyordu.
Bak oğlum; Şaki demek, yiğitlik, efelik demektir Şakiler korkmazlar, yol kesip adam soyarlar, adam döverler İşte karşında gördüğün baban gibi yani.
Cambazın aklına hemen komşuları Fadime ninesinin söyledikleri geldi.
Cambazın bahsettiği Fadime nine ise, gün görmüş, herkes tarafından sevilen sayılan, görüş ve düşüncelerine her zaman baş vurulan ilim sahibi, bilgili ve faziletli bir hanım efendiydi Her söylediği, insanların ufkunu açan, kişilere huzur telkin eden cinsten sözlerdi söyledikleri İşte Cambazın sözünü ettiği Fadime ninesi böyle bir hanım efendiydi.
Şaki, oğlu Cambaza sert bir şekilde şöyle dedi.
Tamam tamam, sen benim dediğime bak Bırak Fadime ninenin söylediklerini dedi.
Cambaz kendi adının anlamını soracak oldu, fakat babasından korkusuna, sorusu boğazına düğümlendi Bundan sonra bir daha ses çıkaramadı.
Cambazın babası Şaki, acımasız ve gaddar bir adamdı Ondan sadece oğlu Cambaz değil, hayvanlar bile çok korkuyordu.
Cambaza, inekler sağılırken kıpırdayanlara vurması için, çaltıdan hazırladığı budaklı budaklı sopaları veriyordu Cambaz da, sağım sırasında bacağını oynatan, sineklerden dolayı kuyruğunu ve başını sallayan inekleri, babasından aldığı ruhsatla durmadan dövüyor ve kahkahalar atıyordu.
Şaki de, oğlunun hayvanlara attığı bu dayakları ödüllendirmeyi hiç unutmuyordu Cambaz başını ve kuyruğunu sallayan ineklere vurdukça, aferin oğlum, işte öyle vuracaksın Hem de gavura vurur gibi diyordu.
Bak sopayı vurunca inekler nasıl uslandı gördün mü? diyerek Cambazın daha şiddetli dayak atmasını teşvik ediyordu.
Şaki, evin geçimini ise, ineklerden sağılan sütlerle ve hanımı Safiyenin Komşulara, kilim dokumaya, çapaya giderek kazandığı az miktardaki, yevmiyeden aldığı paralarla sağlardı.
Safiye gündeliğini alıp geldiğinde, Şaki hemen borcum var diyerek, karısının elinden paraları alır, ya hemen sigaraya verir, yada kahveye giderek iskambil oyununa tutuşurdu Safiyenin akşama kadar kirkit sallayarak yada çapa çekerek elleri yara bere içinde kazandığı parayı, o akşam pervasızca bitirir gelirdi.
Şaki, cebinde para olmadığında, Safiyeye bağırır, çağırır, ortalığı dağıtırdı Bazen Safiye rahatsızlandığında, dokuma işlerine gidemediğinde, sen elinden paraları alıyorum diye, yalancıktan hastayım diyorsun deyip, sık sık karısını kötü şekilde döverdi.
Şaki, özellikle çalışmaktan hiç hoşlanmaz, yaz gelince gölgeden, kış gelince kahveden dışarı çıkmazdı Kahvede içtiği çay paralarını ödeyemez yazdırır, kahveci istediğinde de ödememek için bin bir türlü yalan söyler, çeşitli bahaneler uydurur yada falan gün ödeyeceğini söyleyerek, kahveciyi atlatmaya çalışır, hatta zaman zaman ödememek için kavgalara tutuşurdu.
Dağlara çıktığında helâl haram demez, onun bunun tarlasından, bahçesinden izinsiz ve kimse görmeden meyve, sebze, bostan ve tütün sırığı aşırırdı.
Gambazın babasının adı ise Zalimdi Zalimin işi gücü komşularla takışmak ve kavga etmekti Bir gün birinin işine gitse, o gün mutlaka birisiyle kavga eder öyle gelirdi.
Hem karısı, hem de kendisi, biraz haylaz ve vurdum duymazdılar İkisi de tembel mi tembeldiler.
Evlenirken babalarının verdiği bir damızlık düveyle yıllar sonra beş tane sığır yaptılar Onlar da, geçimlerini sağlayacak cinste olamayan, iki yerli inek ile üç danadan oluşuyordu.
İneklerin sadece birisi sağılırdı Onun da sütü ancak kendilerine yetiyordu Satıp eve para getirecek kadar süt olmuyordu.
Gambazın önüne birkaç tane de komşularının ineklerini katarak, gütmeye gönderiyorlardı Onlardan alınan, az miktardaki bir çobanlık gelirleri vardı.
Zalim, gündelik işine gitmeyi hiç sevmezdi Amaaan elin kahrı mı çekilir der, akşama kadar miskin miskin dolaşır yada yatar dururdu.
Çocuklarının aç ve açık kalması onu hiç mi hiç ilgilendirmiyordu Adeta çocukları sokak çocukları gibiydi Bundan dolayı köy halkı Zalime, adının adamı derlerdi hep.
Zalimn karısı baygın Eminenin de Zalimden pek farkı yoktu Akşamlara kadar fırın önlerinde aylak aylak oturur, fırından ekmek çıkaranlar bir parça ekmek verir diye akşamlara kadar ağız açardı.
Zalim ile baygın Eminenin üç çocuğu vardı En büyüğü Gambazdı Gambaz on dört yaşına girmesine rağmen ilgisizlikten ne okula gitmişti, ne de doğru dürüst ana baba terbiyesi görmüştü.
Karısı baygın Emine, her ne kadar bey, bey, böyle dövme çocukları dese de, Zalim birde karısına indirirdi sopayı Baygın Emine onun için sesini çıkaramazdı kocasının karşısında.
Pıynar sopasını yiyen çocukların çığlıkları arşa yükselirdi Komşulardan çocukların bağırışlarını soranlara ise Zalim, yaramazlık yaptı da biraz yepeşledim diyordu.
Pıynar sopası korkusundan, Gambaz her acıktığında ağlar, fakat babasından dayak yeme korkusundan dolayı acıktım diyemezdi.
Bu şartlarda yetişen Gambaz, tam da babasının adına layık, zalim bir çocuk olma yolundaydı artı.
Gambazın kendine alabileceği tek model, kendisinden iki yaş büyük de olsa, komşularının oğlu olan arkadaşı Cambazdı Cambaz ne yaparsa, aynısını o da yapardı Sanki Cambaz, Gambazın tabii öğretmeniydi.
Cambaz ile Gambaz, tam salma birer aile çocuklarıydı İkisinin de aileden gelen köklü ne bir terbiyeleri, ne de eğitimleri vardı.
Sanki tencere yuvarlanmış kapağını bulmuş gibiydiler Nasıl ki üzüm üzüme baka baka kararır, Gambaz da aynen Cambazın benzeri olmuştu.
Tabi bu durumları belki de kendilerinin suçu değildi Onların bu hale gelmelerine sebep olanlar ana ve babalarıydı.
Çünkü onları ana ve babaları bir defa olsun, bağırlarına basmamışlar, öpmemişler, sevgi ve şefkat göstermemişlerdi. Onların en tabii ihtiyaçlarını bile bir gün olsun dikkate almamışlardı.
Cambaz ile Gambazda Allah korkusu, insan ve hayvan sevgisi gibi hasletler oluşmamıştı Onlara kendilerine yapılmasını istemedikleri şeyleri başkalarına yapmamaları prensibi öğretilmemişti.
Cambaz ile Gambazın aileleri, çocuklarıyla hiç mi hiç ilgilenmezler, sadece çocuklarının karınlarını yarı aç, yarı tok doyurmakla mükellef olduklarını sanıyorlardı Onlara Allah sevgisi, insan ve hayvan sevgisinin ne olduğunu öğretmek şöyle dursun, çocuklarıyla ilgilenmemekle, sanki onları cehalet içerisinde bırakmak görevleriymiş gibi davranıyorlardı Onları okula da göndermedikleri gibi, terbiyeleriyle de hiç mi hiç ilgilenmiyorlardı.
Cambaz ile Gambaz sanki salma çocuklardı İyi ve güzelden gayrı her şeyi biliyor ve yapıyorlardı Aile terbiyesinden mahrum olan Cambaz ile Gambaz da, bu durumu davranışlarıyla, adeta ispatlıyorlardı.
Eğer sözlerin en güzellerinden biri olan, hayvanlara taşıyamayacakları kadar yük yüklemeyiniz, onlara kötü davranmayınız sözünü Cambaz ile Gambaz aile yuvalarında öğrenmiş olsalardı, ağzı dili söylemeyen bu hayvanlara böyle işkence edemezlerdi.
Cambaz ile Gambaz, gütmeye gittikleri sığırları, köylülerin ekin tarlalarında, bahçe ve bostanlarında güdüyorlardı Hayvanlar girdikleri bağ ve bahçelerdeki mahsulleri, yiyerek ve ezerek zarar verirken, kendileri de önlerine gelen ekin, kavun, karpuz, tütün ne varsa sopalarıyla bir taraftan tahrip ediyorlardı Sonra da hiç kimse görmeden o yörelerden uzaklaşıyorlardı.
Bütün köylüler Cambaz ve Gambazdan bıkmış ve usanmışlardı Fakat başımıza bela almayalım diye herkes, şikayet etmekten veya bir şeyler söylemekten çekiniyordu.
Mahsulleri zarar gören köylüler, Cambaz ile Gambaza, Allahından bulsun diye beddua ediyorlardı Çünkü bir şey söyleseler, daha büyük zararlar vereceklerinden korkuyorlardı.
Ama Cambaz ve Gambazın bu durum hiç hoşlarına gitmiyordu Ne yapıp edip bu sığırlara suyu yasaklamak gerektiğini düşündüler.
Hemen Cambaz ile Gambazın akıllarına şöyle bir plan geldi.
Sığırlara tuzları yedirip yedirip suya götürmesek ne olur sanki diye konuşmaya başladılar Hemen bir plan yaptılar.
Planları şöyleydi Bundan sonra sığırlara, tuzları yedirip su içmeye göndermeyeceklerdi Sığırları bundan sonra susuz bölgelere gütmeye gideceklerdi.
Planlarına göre sığırları otlatmaya gittikleri yerde ve yakınlarında su bulunmayacaktı Aksi taktirde sığırlardan bazıları gözden kaybolup su içmeye gidebilirdi Onun için her türlü tedbiri aldılar.
Sığırların önlerine kayrak taşlar koyarak, tuzları bol bol serptiler Sığırlar çok sevdikleri tuzları neşe içerisinde yalaya yalaya yediler.
Biraz sonra sığırların susadıkları her hallerinden belli olmaya başladı Sığırlar sağa sola su bulmak için gitmeye çalıştılarsa da, Cambaz ile Gambaz, hemen önlerine geçip geri çeviriyorlardı İyice susayan sığırlar yayılmıyor, ha bire gölgelerde yatıyorlardı.
Derken akşam oldu Cambaz ile Gambaz, topladılar sığırlarını, tuttular köyün yolunu Sığırları susuz susuz ağıllara doldurdular.
Bu durum böyle birkaç gün devam etti Sığırlar ağıllarda susuzluktan barım barım bağrışıyor, ağızlarından köpükler akıyordu Hayvancıklar dağlarda susuzluktan yayılamıyor, akşamlara kadar aç susuz yatıyorlardı.
Cambaz ile Gambazın ne anaları, nede babaları, hayvanların bu durumlarıyla ilgilenmiyor, çocuklarına bu meleşmelerin sebeplerini bile sormuyorlardı Onlar sadece sığırlarının, çocukları tarafından güdülüp gelindiğini zannediyorlardı.
Anne ve babaları çocuklarıyla pek ilgilenmediklerinden onların ne yaptıklarını, sığırları nerelerde ve nasıl güttüklerini hiç mi hiç araştırmıyorlar ve ilgilenmiyorlardı İşte sahipsizlik buna derlerdi.
Sığırların artık susuzluğa dayanacak güçleri kalmamış, zaman zaman bayılanlar oluyor, hatta ölüm derecesine gelenlere bile rastlanıyordu Bütün bunlara rağmen Cambaz ile Gambazın insafa gelecekleri yoktu.
Sığırlar bu işkence karşısında, burunlarını yere dikmiş halde kara kara düşünüyordu Çobanları ve aileleri hakkında beddua etmeye başladıkları her hallerinden belli oluyordu Zaman zaman hep bir ağızdan cılız da olsa avazları çıktığınca mööö mööö diye bağrışıyorlardı.
Bu durumu gören Gambaz bir şeyler düşünmeye ve hatırlamaya çalışıyordu Yaptıklarının yanlış olduğu konusunda kendisine hiç kimse bir şey anlatmamıştı Bir ara komşuları olan Fadime ninelerinden duyduğu bir söz aklına geldi.
-Bak Cambaz, Fadime nine bir zaman bana dedi ki, hayvanlar da Allahın kullarıdır ve onlar da Allahı tanır, dua ederlermiş Yaptıklarımız yanlış olmasın? Yoksa bizim sığırlar bize beddua mı ediyorlar böyle bağrışarak dedi.
-Hayvanlar konuşamıyor ki beddua etsinler.
-Tamam tamam dedi.
Cambaz ile Gambaz sığırların neden böyle bitkin olduğunu sordu Hemen ikisi de yaptıklarını saklamaya çalıştılar ise de, dilleri dolaştı, şey şey diyerek, bir şeyler söylemeye çalıştılar ama, Fadime nine sığırların ağızlarının köpüklerinden ve melemelerinden susuz olduklarını anladı.
Şöyle yanıma gelin bakayım çocuklar, size bir hikaye anlatacağım dedi.
Bakın yavrularım eskiden sizin gibi iki çoban varmış.
-Ee Fadime nine sonra dediler.
-Nereden bilelim ki Fadime nine diye karşılık verdiler.
Bakın, beni iyi dinleyin yavrularım Sizin gibi iki arkadaş güttükleri sığırları günlerce, hatta aylarca susuz bırakmışlar.
Hayvancıklar açlık ve susuzluktan neredeyse ölme durumuna gelmişler Hayvanların da bir canı, bir hissi var tabi Yani iç güdüleri.
Gördüğünüz gibi susayınca veya acıkınca suyun nerede olduğunu, yiyecek otların nerelerde bulunduğunu bildiklerinden, hangisine ihtiyaç duyuyorlarsa hemen oralara gittiklerini görüyoru.z Nede olsa onlar da canlı yaratıklar.
-Eee sonra Fadime nine diye seslendiler.
Bakın yavrularım bu yapılanlar karşısında sığırlar da, yorgun, bitkin ve cılız çıkan sesleriyle, çobanlarına şöyle beddua etmişler Allahım bize bu susuzluk ve dayak işkencesi yapan çobanlarımızı ve onlara engel olmayan ailelerini birer. Duguk kuşu yap da, onlara çeşmeye vardıklarında suları irin, derelere vardıklarında ise suları kan akar göster ki, su içemesinler.
Ancak onlar yağmur yağdığında ağaç dallarında kalan sulardan ve sabah çiğinden içebilsinler diye beddua etmişler.
-Eee Fadime nine, sonra ne olmuş o çobanlara, çabuk söyle bakalım dediler koro halinde.
Allahda sığırların bu dualarını kabul edip, o çobanları aileleriyle birlikte Duguk kuşu yapıvermiş.
Fakat o duguk olan çobanlar öyle kinli ve öyle gaddarlarmış ki, kendilerinin o hale gelmesine sebep olan sığırlardan yine intikam almaya devam etmişler.
Sığırlardan bunun intikamını almak için ikide bir duguk duguk ke-ke tuu, duguk duguk ke-ke tuu diye ötüp yukarıdan aşağı tükürerek, mikroplu tükürükleri içerisinde oluştuğu söylenen Böğelek adı verilen bir sinekle intikamlarını aldıkları söylenir yavrularım Siz siz olun hayvanlara böyle eziyet etmeyin.
Ne demişler yavrularım ; Alma mazlumun ahını, çıkar aheste aheste.
Bakın çocuklar sizlerin de yaptıkları aynen o çobanların ki gibi Eğer bu yaptığınız yanlışlıklardan vazgeçmezseniz yarın sizde duguk kuşu olur, onlar gibi çeşme ve derelerden su içemez, ömrünüz boyunca susuz yaşarsınız dedi.
Ama Fadime nine bizim ana ve babalarımız bize hiç böyle şeyler anlatmıyor ki Biz nereden bilelim yaptıklarımızın yanlış olduğunu.
Bizi okula da göndermiyorlar Torbamıza ekmeğimizi koydular mı görevlerini yapmış sayılıyorlar.
Ben senin geçen günü bana anlattıklarını Cambaza söyledim ama inanmadı bana.
Ama Gambaz, ben hayatımda hiç böyle güzel şeyler ne duydum, nede dinledim Bir zaman Fadime ninem bana bazı şeyler anlattı ama, onları ben çoktan unuttum Bunun dışında kimse bana yanlış nedir doğru nedir anlatmadı ki Ben yanlış olduğunu nereden bileyim Bilseydim hiç bu sığırlara eziyet eder, tuz yedirip susuz bırakır mıydım hiç.
-Bak Fadime nine Şu andan itibaren, sığırlarımızı ne döveceğiz, ne onlara söveceğiz, nede onları tuz yedirdikten sonra susuz bırakacağız Sana söz veriyoruz dediler.
Evet yavrularım herkes hata yapabilir Ancak en güzel davranış, insan hatalarının farkına varınca, bunları hemen terk etmesidir İnşallah bu günden itibaren bu hatalarınızı bir daha tekrarlamazsınız Siz insanları ve hayvanları sevdikçe, sizi Allah da sever, onlarda sever dedi.
Cambaz ile Gambaz, Fadime ninelerine kendilerini uyardığı ve yaptıkları zalimce davranışlardan uzaklaştırdığı için durmadan hayır duada bulundular Yaptıklarından binbir kere pişman oldular.