Tarihi İpek Yolunun önemli durağı, Karadeniz Turizminin odak noktası, zengin kültürü, yöresel özellikleri, eşsiz doğa güzelliği ile mutlaka görülmeyi hak eden kent...
Kazılardan elde edilen bulgular ışığında yörede ilk yerleşim MÖ. Yedi bin yılına (Paleolitik Çağ) kadar uzanıyor. Beyaz ırkın Alp kolundaki göçerler, MÖ. 2000 yıllarında yöreye yerleşmişler. Kurulan kent çeşitli medeniyetlerin etkisinde kalmış, bir süre Pontus Krallığının egemenliğine girmiş, Romalılar tarafından ele geçirilmiş. MS:II yy da Hadrianus tarafından onarılmış, Bizans yönetimi hüküm sürmüş.
1204 yılında kurulan Trabzon Kommen İmparatorluğu, 26 Ekim.1461 yılında Fatih Sultan Mehmet'in kenti almasıyla da yıkılmış. I. Dünya Savaşı sırasında Rus İşgalini de gören kent, 1924 yılında Türkiye Cumhuriyeti ili olmuş.
Ünlü gezgin Marko Polo'nun uğradığı, Yavuz Sultan Selim'in valilik yaptığı, Kanuni Sultan Süleyman'ın doğduğu Trabzon'da Roma, Bizans, Osmanlı dönemine ait sayısız eser bulunuyor.
Trabzon'daki sihirli gezimize Atatürk Müze Evinden başlıyoruz.
1903 yılında Konstantin Kabayanidis adlı bir Rus tarafından yaptırılan köşk 19. yy Avrupa mimari özelliklerini taşıyor.
Kenti Soğuksu tepesinden seyreden müze ev günümüzde Atatürk Köşkü Müzesi olarak ziyaretçileri ağırlarken bahçesindeki kafesiyle dinlenme imkanı da veriyor.
Göz okşayan estetik mimarisi ve itinalı bakımı ile hayranlık uyandıran müze eve, ilk kez 12.Eylül.1924 de Mustafa Kemal ve eşi Latife Hanım Trabzon'a geldiklerinde konaklamışlar.
Gerekli tüm yerlere ziyaretlerini yapan Atatürk 17 Eylül de Rize'ye doğru yola çıktıktan sonra Trabzon Belediyesi özel idareye ait olan köşkü Ataya hediye edebilmek için satın almış Soğuksu adı böylece Atatürk Köşkü olmuş. 10.Haziran.1937 de Ata 3. kez geldiği köşkte "Mal ve mülk bana ağırlık veriyor, bunları milletime bağışlamakla ferahlık duyacağım.
İnsanın serveti manevi kişiliğinde olmalıdır". Demiş, Atatürk'ün ölümünden sonra müze olmasına karar verilen köşkte Atanın kullandığı eşyalar, yatak odası, yaver odası, çalışma salonu, dinlendiği koltuk, bilardo masası görülebiliyor.
Çatı saçaklarından, balkon korkulukları, yer döşemelerine kadar eşsiz güzellikteki köşk de Atatürk 11 Haziran 1937 tarihinde şahıslarına ait taşınmaz mallarını, millete bıraktıklarına dair muameleyi imzalayıp, noter huzurunda tescil ettirmiş. Ulu önderin oturduğu koltuğa sonradan konulmuş olan plakada bu ifade belirtiliyor. Kent merkezine 7 km uzaklıktaki müze köşk 1964 yılından bu yana ziyaretçilerle dolup taşıyor.
Kent merkezinin batı yönünde iki km uzaklıkta manastır kompleksi içinde Trabzon'daki Komenos Devleti krallarından I. Manuel zamanında yapılmış bir kilise olup yapının 25 m yanında 1427 yapım tarihli bir çan kulesi bulunuyor. Bizans devrinin en önemli yapılarından biri olarak yüz yıllardır bu özelliğini koruyan kilise 1670 yılında Beylerbeyi Ali Beyin gayreti ile camii ye çevrilmiş, 1864 yılında harap durumundaki hali Bursalı Rıza Efendinin teşvikiyle onarılmış.
I. Dünya Savaşı sırasında depo ve hastane olmuş.
1958-1962 yıllarında Edinburg Üniversitesi ile Vakıflar Genel Müdürlüğünce restore edilerek 1964 de müze olarak ziyarete açılmış. 12 köşeli yüksek kubbe kasnağı içinde yer alan resimleri ile ilgi çeken kilise taş süsleme ve freskleri hayranlık toplarken apsisin yarım kubbesinde Meryem, Hz. İsa'nın göğe çıkışı, son akşam yemeği sahnesi gibi freskler görülebiliyor.
Haghios Eugenıus Kilisesi (Yeni Cuma Cami) Yeni Cuma Mahallesinde, St.Anna Kilisesi (Küçük Ayvasıl Kilisesi) Kahramanmaraş caddesi üzerinde, St. Andrea Kilisesi (Molla Nakip Camii) Pazarkapı Mahallesinde, St Phillip Kilisesi (Kudrettin Cami) Esentepe Mahallesi, St. Elefterıos Kilisesi (Hüsnü Göktuğ Camii) Çömlekçi Mahallesi, Santa Maria Kilisesi, Vazelon Manastırı, Panagıa Thaoskepatos (Kızlar Manastırı) Boztepe yamacında görülebilir. Ayrıca kent içi turu sırasında B.İmaret Camii, İskender Paşa Camii, Bedesten, Sekiz Direkli Hamam, Müze, Zağnos Paşa Köprüsü, Kalepark, Cephanelik, Hayrettin Paşa, İskender Paşa Çeşmeleri, Emir Muhammet Türbesi, eski evler, konaklar, hanlar gezi yerleriniz arasına girebilir.
Trabzon'un en önemli turizm merkezini oluşturan manastır, Maçka ilçesinin 17 km güneyinde Meryemana Deresi Vadisinde ve vadi tabanından 200 m yükseklikte duvar gibi dik bir yamaçta bulunan bir mağaraya inşa edilmiş. Zorlu bir tırmanışla ulaşılan seviyeden görülen muhteşem panorama çıkmaya değer ve tüm zahmetleri unutturacak güzellikler sergiliyor. Ortodoks ve Katolik mezheplerinden olan Hıristiyanlarca kutsal bir tapınak olarak kabul edilen manastır, MÖ.385 de kurulmuş, zaman içinde genişletilmiş, talan edilmiş, yangın geçirmiş, onarılmış, yeniden 72 oda ve kitaplıklı olarak yapılmış, fresklerle süslenmiş. Fatih Sultan Mehmet 26. Ekim. 1461 de Trabzon'u fethettiği zaman İstanbul'da olduğu gibi Trabzon'da da bir çok kilise ve manastırı korumuş. Yavuz Selim, Sultan Ahmet III, Sultan Mahmut I, Sultan Abdülhamit manastıra yardımda bulunmuşlar.
Manastırın papazlar tarafından terk edilişlerinde patlatılan dinamitler yüzünden çatısı havaya uçmuş, duvarlar tahrip olarak molozlar yığılmış.!
İki bölümden oluşan manastırın mağara bölümünde yer alan insan motifli fresklerin gözlerine hangi açıdan ve mağaranın gidip oradan bakarsanız hep göz göze geliyorsunuz.Yapım tekniği olarak fresklerdeki bakışlar adeta sizi takip ediyor! Manastırın sağ taraftaki basamaklardan inişte ise yatak odaları, salonlar, kitaplık, kiler, depolardan oluşan 60 ila100 cm kalınlığındaki duvarlara sahip dört katlı yapı bulunuyor. 1972 de Trabzon Müze Müdürlüğünce yeniden ele alınıp onarılan manastırda dikkat çeken bir başka konu da fresklerin üzerine ziyaretçilerin önceki yıllarda bıraktıkları yazı yazma alışkanlığı sonuçları. Bunlar arasında birde ABDli askerin imzası görülüyor!
Trabzon'un önemli turizm potansiyeline sahip gezi ve tatil merkezlerinden biri olan Uzungöl'e Trabzon'dan Çaykara'ya bağlayan 80 km lik yol sonrası, 19 km lik yer yer rampa ile ulaşılıyor.
Haldizen Deresi Vadisi'nde heyelan sonucu oluşan göl İsviçre Alplerini anımsatan birazda kıskandıracak güzellikte bir zirvede yer alıyor. Girişte sizi karşılayan caminin solundan devam ederek tesislerin bulunduğu mevkii ye geliyorsunuz. Sağdaki yol ise tırmananları, gölün tüm güzelliğinin seyredilebildiği yüksekliklere çıkartıyor, bakış açınız içinde zaman sanki donuyor. Göl çevresini kaplayan ladin ağaçlarının oluşturduğu orman, dinlendirici olduğu kadar, tertemiz, süzülmüş, taze ve mis kokulu bir hava sağlıyor.
Nefes aldığınızı unutuyor, oksijen sarhoşluğunda, ortamın sessizliğiyle ruhunuzun, dimağınızın yıkandığını hissediyorsunuz. Sivil mimari örneği ahşap evleri nostaljik duygular yaşatırken, iştahınızın açıldığını fark ediyorsunuz. 1000 m boyunda,500 m eninde, 15 derinliğe sahip göl alabalığı ile de ünlü.
Soğuk kar sularıyla yapılan üretimle çiftliklerden sağlanan alabalıklar, çeşitli pişirim şekilleri ile göl kıyısında yer alan tesislerde 1974 yılından bu yana turistlere sunuluyor. Gün boyunca çevrede bulunan diğer küçük gölleri, Uzungöl'ü çeşitli açı ve yüksekliklerden seyredip, yürüyüşlerle kondisyon depolayan turistler akşam olunca ahşap bungalovlarda dağ köyü özelliklerinin verdiği keyifle konaklama yapıyorlar. Arzu edenler kendilerine resepsiyondan verilen bir kucak odunla odalarında yaktıkları sobalarında ısınıyor, yepyeni günün ilginç sabahıyla uyanıyorlar.
Uzungöl’de helikopterden seyir zevki
Uzungöl kenarında bulunan pisten havalanarak helikopter uçuşu yapma imkanı da bulunuyor. Beş kişilik helikopterle sekiz dakikalık turlara kişi başı yüz TL fiyat ödeniyor. Tur sırasında Uzungölü, çamlarla örtülü yamaçları, ormanları, yayla ve vadileri, kar kaplı zirveler görülüyor. Ayrıca onbeş dakikalık ve daha uzun turlara katılma imkanı da bulunuyor. Uzun turlarda yüksek vadilerde motor susturulup konaklama sağlanıyor. 2011 yılı Yaz mevsimi boyunca devam eden helikopter turları, hava şartları ve bulutlanmaya göre rota değişimleri olabiliyor.
3 telli kemençe eşliğinde oynanan ve folklorik oyunların en kıvrak, en canlı figürleri içeren horon oyununda çeviklik, sert yaradılışlık, hırçın deniz dalgası, sandal hareketleri, yağmur yağışı sembolize edilirken yöreyi ziyaret eden turistlerin büyük ilgisini çekip, ritmin verdiği enerji ile oyunlara iştirak etmeleri sağlanıyor. İlginç desen ve renkler barındıran yöresel kıyafetler en az oyunlar kadar ilgi çeken bir başka yöreye özgü konu.
Tahta el tezgahlarında dokunan "keşanları" yöre kadınları başlarına, peştamalları önlük gibi önlerine bağlarken her yöreye özgü farklı desenlerle dokunan peştamallarda kök boya kullanılıyor.
Günümüzde gündelik hayat ve dekoratif amaçlı kullanılan peştamallara en çok Çaykara da çay toplayan kadınlarda rastlanıyor.
Kadın kıyafetleri baş örtüsü, fistan, şalvar, kuşak, çarık, renkli çoraplarla tamamlanıyor.
Eski erkek kıyafetlerinde, başlık, yelek, aba, zıpka, gömlek, sabuk, hamayıl, yağdancılık, kavlık, sarma silahlık, bıçak gibi aksesuarlar görülüyor.
Trabzon'un el sanatlarının başında ise telkariler geliyor. Trabzon'un çeşitli köylerinde hanımlar tarafından el yapımı olarak üretilen gümüş telkariler, gümüş hasır bilezikler, çeşitli takılar ve sedef kakmalı telkari takunya çeşitleri kuyumcu vitrinlerini süslerken kentten ayrılmadan önce alınabilecek bir armağan olarak hayranlık uyandırıyor.
Trabzon'dan bahsederken Trabzon Sporun başarılarından söz etmemek mümkün değil. Ali Kemal, Necdet, Mehmet Ekşi, Hami, İskender, Dobi Hasan, Ünal ve Şenol Güneş gibi Türk futboluna daha bir çok spor adamı kazandırmış olan Trabzon Spor, Liverpool gibi bir çok takımı yenme başarısını göstermiş Anadolu'nun güçlü temsilcilerinden olmaya devam ediyor. Takımın yan tarafta görülen fotoğrafıyla nostaljiye bir dönüş yapıyoruz.
Trabzon tüm bu özelliklerinin yanında son derece esprili mizah anlayışı ile de sempati kazanmasını biliyor.
Trabzon Spor Türkiye Ligi şampiyonu olduğu yıl spor yazarları kentte şampiyonluğu takip için bulunuyorlar. Bir lokantada yemek yerken elektrikler kesiliyor. Yahu ne oldu demeye kalmadan komi hızla koşup kapıyı açıyor, sonrada karşısındaki pencereyi. İçerdekiler ne yaptın şimdi diyorlar? Komi "hiç merak etmeyin abiler, şimdi cereyan yapar elektrik gelir" diye cevap veriyor!!!
Karadeniz fıkraları ünlü olduğu kadar çeşitlidir de, hep Temel ve arkadaşı İdris le başlar binlercesi böyle devam eder. Karadenizlilerin hoş görüsüne sığınarak anlatılanlardan bir iki örnek vereyim.
"Temelin karşısına günün birinde bir Cin çıkar, DİLE BENDEN NE DİLERSEN hepsini yapacağım der. Temel de teeee purdan Amerika'ya kadar pi yol yap der. Cin ohooooo öyle bir şey istedin ki, bak şimdi, bir sürü viyadük yapacaksın, tünel açacaksın, okyanus geçeceksin asfalt dökeceksin bu çok zahmetli bir iş, benden başka şey iste söz onu yerine getireceğim der. Temel bu defa Cin den, kadınları anlamanın formülünü öğretmesini ister! Cin şöyle bir bakar, durur, düşünür, kaşınır, tamam anlaşıldı, yolu kaç şerit istiyorsun onu söyle der"!
"Temel ve İdris bir gün tarlada çalışırken yanlarına haylidekolte kıyafetli bir turist gelir, tanışırlar sonra da kendisini çok beğendiklerini, beraber olmak istediklerini utana sıkıla söylerler. Kadın peki der, yalnız bir şartım var, şu koruyucuları takın da çocuğum falan olmasın diye ekler............... Aradan üç ay gibi bir süre geçer yine bir gün tarlada çalışırken Temel arkadaşına seslenir ve, İdris daa O kadınun çocuğu olacaksa olsun, piz bunları çıkartalum artuk der.!!!