14.09.2010 14:15 Karakter boyutu :
Referandum sonuçları “evet” cephesi ve AKP için kesin bir kazanım; “hayır”cılar ve -özellikle- MHP için tam anlamıyla yenilgidir; CHP’nin durumu ise tartışmaya açıktır… Önce bu durumu net olarak ortaya koymak gerekiyor.
Referandumun sayısal/demografik analizini ayrı, içerik değerlendirmesini ayrıca ve partileri temel alarak yapmakta yarar var. Ancak bunu yalnızca seçimlere katılan seçmenler bazında değil,-katılmayanlar da dahil- tüm seçmenleri eksen alarak yapalım. Hem konunun değişik bir yönüne değinmiş oluruz hem de çıplak rakamlar üzerinden –belki de- daha gerçekçi bir analiz gerçekleştirebiliriz.
AKP’NİN ÇOK KISA TARİHÇESİ
İşe AKP ile başlayalım. Türk siyasal hayatına 28 Şubat 1997 süreci sonrasında ABD’nin mutlak desteğiyle giren bu parti, ilk katıldığı 2002 genel seçimlerinde aldığı % 24’lük oy oranıyla Parlamentonun % 67 çoğunluğunu elde etmiş ve tek başına iktidar olmayı başarmıştı. AKP bu seçimde iki temel varsayımı/gerçekliği doğrulayarak iktidara ulaşmıştı. Bunların ilki, genel seçimlerde her zaman ekonomik gerçeklerin belirleyici olduğuydu. Türkiye 2001 yılında yapay bir biçimde tarihinin en ağır ekonomik bunalımıyla karşılaşınca, koalisyon ortaklarından DSP ve ANAP bu genel seçimde birer tabela partisine dönmüş, ideoloji partisi konumundaki MHP de Parlamento dışında kalmıştı. Zaten 1980 yılından beri bir türlü can yakıcı özelleştirmeleri yapamayan sağ iktidarların ardından bu koalisyon hükümeti siyasal intiharı kabul ederek, böyle bir misyon üstlenmişti… İkinci çok önemli faktör, Okyanus ötesi Sahip’in Türkiye’deki paradigma değişikliğini –artık- gerçekleştirmeye karar vermesiydi. Ilımlı İslam’ın iktidara taşınma zamanı gelmişti. Bunun doğal sonucu, merkez sağın tasfiyesi, bu çok önemli boşluğun Amerikancı İslam tarafından doldurulmasıydı.
2002 genel seçimleri sürecinden niçin bahsettim?... Çünkü referandum sonuçları ile karşılaştırmasını yapacağım 2007 genel seçimleri ve özellikle 2009 yerel seçimlerine bu sürecin ışık tutacağını düşünüyorum… 2007 genel seçimlerinde yine bu iki faktör belirleyiciydi. Bu kez bir ekonomik bunalım yaşanmamıştı ve bu son derece önemliydi. Ayrıca Avrupa Birliği katılım sürecindeki performansı nedeniyle, bu kez Avrupa’nın da desteğini alan AKP; Atlantikçilerin olağanüstü katkılarıyla % 47’lik büyük bir seçim zaferi elde etmişti. Katılmayan % 16’lık oran çıktığında ortaya bizim baz aldığımız % 39.5’ lik bir oran çıkıyordu ki bu da hayli yüksek bir rakamdı. Bu kez merkez sağın dağınıklığı değil,doğrudan doğruya tükenmişliği söz konusuydu ve AKP –tam anlamıyla- merkez sağa gelip oturmuştu.Bundan sonra iktidardan uzaklaşıp,çekim merkezi olma niteliğini yitirmeden bu özelliğinden uzaklaşması mümkün görünmüyordu.
REFERANDUM ÖNCESİ “EVET” KANADI
2009 yerel seçimlerine ise 2008-2009 Dünya Ekonomik Bunalımı damgasını vurmuştu. 2010 referandum sonuçlarını asıl bu yerel seçim sonuçlarıyla karşılaştırarak değerlendirmek yerinde olacak. Bu seçimlere de katılmayanların oranı yaklaşık % 16 civarındaydı. Bütün seçmenler eksen alındığında AKP’nin oyları % 30,5’e kadar gerilemekteydi ve bu ciddi bir tükeniş sinyaliydi. Süreci tersine çeviremezse, 2011 genel seçimlerde, tek başına iktidara gelecek çoğunluğu elde edemeyeceğinin işaretiydi. Aynı seçimde,bu referandumda “evet” oyu kullanacağını açıklayan Saadet Partisi ve BBP ise aynı ölçüt doğrultusunda yaklaşık %5 kadar bir oy toplamışlardı.Yani referandum öncesi “evet” oyu kullanacak partilerin toplam oyları %36 kadardı. Referandumda alınan % 58’lik evet oyları çıplak olarak değerlendirildiğinde % 42,5’e denk geliyordu.. Katılmayanlar ise % 23 gibi çok ciddi bir rakama ulaşmışlardı. Buradan Saadet Partisi ile BBP’ye küçük oranlar aktarılsa bile, sonuç olarak % 36’dan % 44,5’e uzanan %8,5’lik ciddi bir artış görülüyordu. Bu, AKP’nin erime sürecini tersine çevirdiği gibi bir görüntü sergiliyordu. Peki, bu bütünüyle böyle miydi?... Bunu diğer partileri de kısaca değerlendirerek sorgulamak daha doğru olacak.
BİR DE “HAYIR”CILARA BAKALIM
“Hayır” cephesine gelince öncelikle CHP ve MHP’yi ele almak gerekiyor CHP 2009 yerel seçimlerinde, temel aldığımız üzere çıplak oyların % 19’5’ini kazanmıştı, MHP ise % 13,5 dolaylarındaydı. Bunlara DP ile DSP’nin toplam % 6’lık oranları da eklendiğinde yaklaşık % 39’luk bir oran çıkıyordu. Yani referanduma girilirken “evet” ve “hayır” kanatları birbirine yakın oranlarla seçime katılıyorlardı, hatta “hayır”cıların biraz daha fazla olduğu görülebiliyordu. Boykotçu BDP, ise DTP olarak katıldığı yerel seçimlerde –aynı hesaplamayla- yaklaşık % 5’lik bir oy oranına ulaşmıştı. % 3 kadar da-içinde sosyalistlerin de bulunduğu- küçük partilerin oyu mevcuttu.
Referandumun ardından CHP’nin sahil bölgelerindeki oylarını korurken, -belki de- hafif bir kıpırdanma içinde olduğu görülmekteydi. Kılıçdaroğlu’nun sempatik kişiliği ve çalışkanlığı belli ölçülerde katkı sağlamıştı ama Baykal’ın donanımından ve deneyiminden çok uzakta olması, beklenen atılımı yapmasını engellemişti. Gerçi –daha önceleri- ısrarla vurguladığım üzere CHP’nin temel sorunu genel başkan farklılığında değil, solcu olamamakta yatıyordu. Bunu daha sonra genel bir CHP analizinde yine değerlendirebiliriz..
Bu referandumun düğümü MHP’nin kendi tabanına egemen olamamasında ve kendilerini “hayır” a yönlendirememesindeydi. Çünkü CHP belediye başkanlığı kazandığı kentlerde “hayır” çıkarmayı başarırken, MHP bunu gerçekleştirememişti, bu apaçık ortadaydı. 2009 yerel seçimlerinde belediye başkanlığı kazandığı Bartın, Gümüşhane, Isparta, Karabük, Kastamonu, Mersin ve Bahçeli’nin memleketi ve seçim bölgesi Osmaniye’de “evet” oyları çoğunluktaydı… Aslında burada hem sosyolojik hem de politik önemli bir durum saptaması yapmak gerekiyor. MHP’nin muhafazakâr-milliyetçi tabanı sosyal hayatın içinde AKP’nin Mütedeyyin-muhafazakâr kitle tabanı ile çok daha yalın iletişim içinde. Bu insan topluluğu merkez sol seçmenden ve sosyalistlerden hoşlanmıyor, CHP ile aynı çizgiyi paylaşmaktan rahatsızlık duyuyor, Yani tavanda gerçekleşen, parti üst kademelerinde sağlanan CHP-MHP yakınlaşması aşağılarda yansımasını bulamıyor…
İşte bütün sorun burada. CHP ile aynı çizgide yer almak istemeyen MHP tabanının bu referandumda “evet” oyu vermiş olması, bu referanduma özgü bir durum mudur, yoksa –genel anlamda- AKP’ye bir yönelim midir? MHP’nin kendi kitle tabanını yitirmesi –elbette- düşünülemez. Ancak, 2011 genel seçimlerinde bu referandumda olduğu oranda değilse bile, önemli ölçüde AKP’ye kayabilecek MHP oyları Türkiye’de bütün dengeleri bozabilir. İşte asıl ondan sonra AKP’yi kimse tutamaz. Ancak ben bunu kuvvetli bir olasılık olarak görmüyorum.
AYRILIKÇILAR KAZANIM SAĞLAMIŞTIR
Bu referandumun bir çarpıcı ve çok düşündürücü sonucu da, PKK ayrılıkçılarının Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da duruma çok büyük ölçüde egemen oldukları gerçeğidir. Odatv’de arkadaşlar arasında da tartışılan bu konuda ben kesinlikle böyle düşünüyorum. Beylik söylemlerle, protokol konuşmalarıyla, et-tırnak edebiyatıyla, kardeşlik masallarıyla kendimizi kandırmanın gereği yok. Bölge insanı-bugün itibariyle- ayrılıkçılık virüsüne kendini kaptırmıştır, bu apaçık ortada... Bunda şaşacak ne var ki!. Kolluk kuvvetleri ABD’nin çizdiği sınırlar içinde, AB bekleme odası standartlarında mücadele ederse olacağı budur. Hükümet-ayrıca- oy kaybetmemek için güvenlik güçlerinin elini kolunu bağlarsa gelinecek nokta burasıdır. Birçok mensubu soruşturmalara tabi tutulan, bir bölümü tutuklu bulunan bir ordunun terörle gerçek anlamda mücadele vermesi düşünülebilir mi? Ülke genelinde sandığa gitmeyen seçmen oranının %23’e ulaşması BDP ve PKK boykotundan başka neyle açıklanabilir?
Öncelikle çıkan sonuçta AKP’nin propaganda çalışmalarının çok başarılı olduğunu kabul etmek gerekiyor… Referandum sürecinde devlet olanaklarının etik sınırları aşacak kadar fazla kullanımı, “hayır” oyu verecek kesimler üzerindeki baskıların yoğunluğu çok ciddi boyutlardaydı, bunu da göz önünde bulundurmak gerekiyor... Her seçim döneminde olağanlaşan erzak ve kömür dağıtımı yine yoksul ve eğitimsiz kitlelerin oylarını fazlasıyla etkilemişti…2008 Dünya Ekonomik Bunalımı’nın etkilerinin görece olarak azalması da önemli bir etmendi… Bu ve buna benzer nedenleri artırmak mümkün, ancak yurdumuz insanının bilgi ve bilinç düzeyi her zaman her şeyin belirleyicisidir, öncelikli nedenidir. Bunun üzerinde de daha sonra ayrıntılı olarak duracağım.
Genel yaklaşımım ışığında bu referandumun –bence- iki ayırt edici özelliği bulunuyor…Sayısal veriler MHP’den kopan “evet” lerin AKP’ye büyük bir zafer kazındırdığına işaret ediyor…Bir başka acıtıcı sonuç Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da ayrılıkçıların “köpeksiz köyde değneksiz” dolaştıkları gerçeğidir…
Referandum sonuçlarının içerik sorgulamasını da en kısa zamanda yaparız.