Kitabın orjinal adı Usulu’ddin inde eimmeti’l erbaa vahidetun
DÖRT İMAMIN İTİKATLARI AYNIDIR ............................................................................................................ 1 HUTBE-İ HÂCE ..................................................................................................................................................... 3 ÖNSÖZ ................................................................................................................................................................... 4 GİRİŞ ...................................................................................................................................................................... 5 USULU’D DİN KAVRAMI ................................................................................................................................... 6 Usulu’d Din’in Şeri Hakikatı ......................................................................................................................... 6 Usulu’d Din’in Batıl Yorumu ........................................................................................................................ 6 Usulu’d Dinin Şeri Hakikati Konusunda Cehaletin Etkisi............................................................................. 6 Usulu’d Din’in Diğer İsimleri ....................................................................................................................... 7 DÖRT İMAMIN TANITIMI .................................................................................................................................. 7 “Dört İmam” Teriminin Anlamı .................................................................................................................... 7 Dört İmamı Tanıyalım ................................................................................................................................... 8 Ebu Hanife (H. 80-150) ................................................................................................................................. 8 Malik B. Enes: (H.93-179) ............................................................................................................................ 8 İmam Şafii ..................................................................................................................................................... 8 İmam Ahmed (H.164-241) ............................................................................................................................ 9 İmamların İtikat Birliği .................................................................................................................................. 9 Diğer İmamlar Ve Ümmet’in Selefinin İtikad Birliği: ................................................................................ 10 Ehli Sünnet Mezhebinin Özellikle Bazı İmamlara Nisbet Edilmesinin Nedeni: ......................................... 11 Bu Alanda Dört İmamın Öne Çıkmasının Nedeni: ...................................................................................... 12 Peygamberlerin De İtikatları Birdir: ............................................................................................................ 13 Peygamberlerin Davetteki Öncelikleri De Aynıdır: .................................................................................... 16 İmamların Kaynak Birliği:........................................................................................................................... 17 İtikad Birliği Ehli Sünnet’in Özelliklerinden Biridir: .................................................................................. 18 İmamların İtikatleri Kıyamete Kadar Var Olacaktır: ................................................................................... 18 Düzeltilmesi Gereken Bazı Hatalı Düşünceler: ........................................................................................... 18 Hile Ve Oyun:.............................................................................................................................................. 19 İmamların İtikatlarından Bazı Cümleler –ki Eberleri İttifaklarına Tanıklık Etmektedir- ............................ 23 İmam Edu Hanife’nin İtikadı: ...................................................................................................................... 25 Beyanu’s Sünne (Sünnet’in Beyanı) ............................................................................................................ 25 İmam Ebu Cafer Ahmed İbn Muhammed b. Selame et-Tahavi’nin İtikadı: ................................................ 25 İmam’ı Malik’in İtikadından Bazı Cümleler: .............................................................................................. 30 İmamı Şafii’nin İtikadı: ............................................................................................................................... 30 İmam Ahmed’in İtikadı: .............................................................................................................................. 33 Son Söz: ....................................................................................................................................................... 37
HUTBE-İ HÂCE Hamd, ancak Allah içindir. O’na hamdeder, O’ndan yardım ve mağfiret dileriz. Nefislerimizin şerrinden, kötü amellerimizden O’na sığınırız. Allah kimi hidayete erdirirse onu saptıracak yoktur, kimi de saptırırsa onu hidayete erdirecek yoktur. Allah’tan başka ilâh olmadığına şehâdet ederim. O, tektir ve ortağı yoktur. Ve şehâdet ederim ki, Muhammed O’nun kulu ve Resûlüdür. “Ey iman edenler! Allah’tan, O’na yaraşır şekilde korkun ve ancak Müslümanlar olarak can verin” (Âl-i İmrân, 3/102) “Ey insanlar! Sizi bir tek nefisten yaratan ve ondan da eşini yaratan ve ikisinden birçok erkekler ve kadınlar üretip yayan Rabbinizden sakının. Adını kullanarak birbirinizden dilekte bulunduğunuz Allah’tan ve akrabalık haklarına riâyetsizlikten de sakının. Şüphesiz Allah sizin üzerinize gözetleyicidir” (Nisâ, 4/1) “Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve doğru söz söyleyin. Ki, Allah işlerinizi düzeltsin ve günahlarınızı bağışlasın.Kim Allah ve Rasûlüne itaat ederse büyük bir kurtuluşa ermiş olur”(Ahzâb, 33/70-71) Şüphesiz, sözlerin en doğrusu Allah’ın kelâm’ı, yolların en güzeli Muhammed’in sallallahu aleyhi ve sellem yolu ve işlerin en kötüsü sonradan çıkarılanlarıdır. Sonradan uydurulup dine sokulan her yenilik bid’at ve her bid’at sapıklıktır.ve her sapıklık da ateştedir.1
Hutbe-i Hace ismiyle meşhur olan bu duayı, cuma hutbelerinde vesair konuşmalarında okuyan Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem bizzat sahabelerine de öğretmiştir. Hadisi, Tirmizi, Ebu Davud, Nesai, Ebu Yala, Beyhaki, İmam Ahmed sahih bir senedle rivayet etmiş ve bir kısmı da Sahih-i Müslim’de yer almıştır.
ÖNSÖZ Allah’a hamd olsun, Ona şükreder, Ondan yardım ister, Onun bağışlamasını dileriz. Nefislerimizin şerrinden ve kötü amellerimizden Ona sığınırız. Allah (c.c.) kimi hidayete erdirirse onu saptıracak, kimi de saptırırsa Ona hidayet edecek yoktur. Şahadet ederim ki Allah’tan (c.c.) başka ibadete layık ilah yoktur. Yine Şahadet ederim ki Muhammed (sav) Allah’ın kulu ve resulüdür. Bundan sonra: Dört imamın itikatlarının aynı olduğunu açıklayan bu risaleyi aslında 5 Cemadilula 1414 yılında Kualalumpur’ da düzenlenmesi planlanan “İkinci İslam Düşüncesi Sempozyumu” için hazırlamıştım. Fakat daha sonra bilmediğim nedenlerden dolayı bu sempozyum iptal edilince, genel faidesinden dolayı bazı eklemeler de yaparak yayınlamaya karar verdim. Cenab-ı Hak’dan, bu risaleyi benim için, kendi rızası için yazılmış, ahiret azığı kılmasını ve ümmetin faydasına sunmasını diliyorum. Önce ve sonra hamd Allah’a dır. Nasır el- Kıffari 10/ 7 / 1414. M.
sh. Coğrafi ve siyasi sınırlar ayrı olsa da. Dolayısıyla ilim ehli şöyle demiştir: Bizden önceki ümmetler döneminde. “Kendisi için doğru yol belli olduktan sonra. parçalanmayın’ Ümmet sadece hak ve hidayet üzere birleşebilir. Din usulü konusunda selef ve ümmetin imamları arasında herhangi bir ihtilaf yoktur. onlarında hemen oracıkta yalanları anlaşılmış olur.” (Nisa 4/115) 2 3 4 Edd¸rer¸’s-Seniyye 2/206 Heli’l M¸slim. sünnet ve dört mezhebe aykırı olarak kendiliklerinden uydurdukları birçok batıl görüşleri açıklığa kavuşturarak reddetmiştir. sürekli ihtilaf ve düşmanlık içine düşerler.. Fakat dilleri. aynen Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’e.” Ümmetin selefi ve imamları arasında. Bu ümmetin ise peygamberinden sonra başka bir peygambe olmayacak.3 Şeyhulislam İbn Teymiyye kendilerini ehli sünnet ve dört mezhebe nisbet eden birçok bidatçının. guruplara ayıranlar var ya. Bu söylediğimizin en doğru kanıtı ve tanığı geçmişte ve günümüzde yaşanan olaylardır. Allah (cc). Malik. kim Peygamber’e karşı çıkar ve müminlerin yolundan başka bir yola giderse. tarihleri ve sınırları aynı olup akideleri farklı olursa. Ehli sünnetten bazılarının. Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) in çizgisinden sapanların yoludur. sünnetinde olmayan bidat ve batıl sözler izafe edenler gibi. Allah’ın kitabı ve peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) in sünneti ile gidermek mümkündür. Bu hususta alimlerden biri şöyle dedi: “Bil ki.. Rabbimiz bir. İslam'ın temel usulünden biri de cemaate yapışmak. senin onlarla hiç bir ilişkin yoktur.4 Bu çalışmamda sayın okuyucuların dikkatlerini bu alanda gizlice yürütülen zararlı faaliyetler ve hilelere çekmeye çalıştım.. Allah (cc)’ın nimetlerindendir ki. Allah’ın inayetiyle ümmetin tamamı üzerinde etkili olmamıştır. Peygamberimiz bir.’ Ayrılık ve parçalanmışlık.9 El-Fetava 30/384 . Cahil veya kötü niyetli birtakım kimseler bazı imamlara birtakım batıl sözler isnat etmişlerdir. bu sözlerin hangi sahih kanallar vasıtasıyla rivayet edildiği sorulunca.GİRİŞ Ümmetin üzerinde icma ettiği asıl ve kaynaşmasını sağlayan esas. Rabbinin kitabı ve peygamberinin sünneti ile top yekün bir sapıklıktan korunmuştur. dilleri ve yurtları farklı olsa da. Bu ihtilaflar daha sonra gelen müteahhirin arasında baş gostermiştir. Fakat Allah’a hamd olsun ki Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) in de haber verdiği gibi hata üzerine toplanmış değillerdir. Bu nedenle Cenabı Hakk müminlerin yolunu. Çünkü Cenab-ı Hak şöyle buyuruyor: ‘Eğer bir hususta anlaşmazlığa düşerseniz –Allah’a ve ahirete gerçekten inanıyorsanız —. ümmet yaşamında akide birliğini sağlayan unsurlar gayet sağlam ve canlı olarak devam etmektedir. onlar paylaştıkları ortak akide ile tek bir ümmettirler. yurtları. kitabımız bir ve dinimiz birdir. ayrılık ve ihtilaflardan sakınmaktır. onu o yönde bırakırız ve cehenneme sokarız. Bu ümmet içinde kıyamet gününe kadar hak üzere sabit bulunan bir taife var olmaya devam edecektir ki. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’e itaatle beraber zikretmiştir. Özellikle İmam Şafii. Ortaya çıkan tüm ihtilafları. Allah’ın zafer ve kurtuluş verdiği hak taifedir. bu da. fakat Allah (cc) Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in dini koruma ve beyan etme işini yürütecek salih alimler varedecektir. Ümmet. bazı itikadi veya ameli konularda hataları olabilir. Ahmed ve Ebu Hanife’ ye birtakım bazı yanlış itikatları tasvip anlamına gelebilecek bazı kimi ifadeler nisbet edilmiştir. Cenab-ı Hak kullarını hak üzere toplanmaya çağırmaktadır: ‘Hep birlikte Allah’ın ipine sımsıkı yapışın. Çünkü Cenab-ı Hak şöyle buyuruyor: “Dinlerini parça parça edip. Cenabı Hakk hakkı beyan etmek üzere yeni peygamberler göndermiştir. itikat konusunda müessir herhangi bir ihtilaf yaşanmamıştır. din bozulunca.2 Masumî şöyle dedi: “Sonradan gelen bazıları kendiliklerinden uydurdukları birtakım meseleleri imamlara nisbet etmişlerdir. akide birliğidir. her dönemde dine yöneltilen batıl ve zararlı faaliyetlerle mücadele eden sadık müminler var etmiştir.. o ne kötü bir yerdir. Allah’a hamdolsun ki aleyhteki bu oyunlar. eser sahiplerinden birçokları imamlara onların söylemedikleri nice sözler nispet ettiler.Onu Allah’a ve resulüne götürün. İmamlara birtakım bazı batıl sözler nisbet eden bu kimselere.
kitaplara. Fetava 6/56-57 8 Der¸’t Tearudi’l Akl ve’n Nakl 2/308 . o kimsenin iyiliğidir ki. ahiret gününe. Şeyhu’l İslam İbn Teymiyye şöyle dedi: “İmam Ebu Hanife. Allah ve Resulünün teşri kıldığıdır. ey iÁin kullan l r: Bu nedenle k yas “fer’i asla ilhak etmek” d. onların bu tutumlarına karşı çıkınca da bunlar usulu’d dine karşı çıkıyorlar. peygamberlere inanır. Bunlar onların babalarının uydurdukları isimlerden ibarettir. kaderin hayrına ve şerrine iman etmektir.” (Bakara: 2/285) “Gerçek iyilik.” (Bakara: 2/177) “Biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık. bu görüşlerini de imamlara mal etmekten kaçınmamışlardır.” (Kamer: 54/49) Usulu’d Din’in Batıl Yorumu Bazen bu terimden batıl anlamlar murad edilmektedir. bunların uydurduklarına karşı çıkmaktadırlar ki. özellikle esma ve sıfat (isimler ve sıfatlar) konusunda yaşanmıştır. Oysa onlar gerçekte usulu’d din’e değil.Delil anlamında: “Bu meselenin aslı kitap ve sünnettir” cümlesinde olduğu gibi. müminler de iman ettiler. Malik. bunlar birtakım görüşler öne sürmekte ve bu görüşlere muhalefet edenleri tekfir etmektedirler. peygamberlerine iman ettiler. bunların imamların görüşleri olduğu izlenimine kapılmaktadırlar. Şafi ve Ahmed’in öyle bağlıları var ki. Bu tartışma ve inkar. asıl itikattır. a. Dinde amellerin kabul ve sıhhatinin üzerine bina edildiği temel. b.”7 Usulu’d Dinin Şeri Hakikati Konusunda Cehaletin Etkisi Usulu’d dinin şeri hakikati konusundaki cehalet. hakikattır” cümlesinde olduğu gibi.Tercihe şayan anlamında: “Kelimede asıl olan mecaz değil. usulu’d din adı altında ortaya bazı meseleler atmakta. Onların nakletikleri bu ihtilaf ve tartışmaları okuyanlar. bu sözler.Kendisiyle k yas yap lan olarak tarif edilmi tir. diye yaygara koparıyorlar. 7 eyhu’l slam İ bn Teymiyye. yüzlerinizi doğu ve batı tarafına çevirmeniz değildir. Resulüllah (sallallahu aleyhi ve sellem) dinin teferruatını beyan edip te aslını beyan etmemesi düşünülemez. Asıl ise üzerine bina kılınan temel demektir.”6 İşte dinin aslı ve imanın ruknu. Kur’an’ın da ifade ettiği bu altı esastır: “Gönderilen peygamberler. İmamların kelam ilmine dalan bazı bağlıları. budak anlamlarında da kullanılır. Çünkü Cehmiyyenin bu konudaki batıl görüşleri bir çok insanı derinden etkilemiş ve bunlar bu görüşler uğruna Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in sözlerini inkardan çekinmemişlerdir. Allah’a.”8 Çünkü onlar usulu’ddini asli kaynağı dışında arayarak usulu’ddinden usulu’ddin olmayana kaydılar.İstimrar eden kaide anlamında: “Aslın hilafına ölü eti yenilmesi” cümlesinde olduğu gibi. Özellikle bazı Kelamcılar kendi uydurdukları asılsız itikadlara “Usulu’d din” adını vermişlerdir. rabbi taarafından kendisine indirilene iman etti. Usulu’ddinden olan bir hususu inkar bir ve hak olan itikattan uzaklaştılar. Fakat bazıları bu büyük ismi. ahiret gününe. Bu kimseler bazen de öyle sözler reddetmekte ve bu sözleri söyleyenleri tekfir etmektedirler ki.USULU’D DİN KAVRAMI5 Usulu’d din terimi. Hatta imamların bazı bağlıları kimi imamlara açıkca muhalefet ettikleri halde. Bazı tahkık ehli bu konuda şöyle demişlerdir: Usulu’d din büyük bir isimdir. Onlardan her biri Allah’a. içinde dini fesat eden bir unsurun bulunduğu kendi görüşleri için kullanmaktadırlar. O’nun meleklerine. erhu’l Kevkebi’l M¸nir) 6 Buhari ve M¸slim Ebu Hureyre’den rivayet etmi lerdir.. altı esastır ki bunlar: “Allah’a. kol. Şube . kitaplarına. hatta bazen bu görüşlerin vehim ve cehaletlerinden dolayı bağlı oldukları imamlara nisbet etmişlerdir. Bu kelime fıkıh ilminde çeşitli anlamlarda kullanılır. elçilerine. Oysa gerçekte öncelikle bağlı bulundukları imamlar bu görüşlere muhaliftirler. Usulu’d Din’in Şeri Hakikatı Usulu’d din teriminin hakikatı Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in Cibril hadisinde ifade ettiği imanın aslı. imamlar arasında aslen olmayan ihtilaf ve tartışmalar bulunduğu vehmine yol açmıştı. Din. meleklerine. Hak ehli. 5 Usul: Aslın çoğuludur. kitaplarına. c. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’e aittir. meleklere. Asıl iyilik. dal. tefrika ve bidatlerin yaygınlaşmasından sonra mücmel bir kelime olarak hak ve batıl anlamlarda kullanılmıştır. Eğer Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)‘in getirdiği esaslara sarılsalar mankul ve makula uymuş ve asıl üzerine sabit kalmış olurlardı. Fakat usulü kaybettiler ve usulden mahrum oldular. (Bkz. Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) dinin usul ve teferruatını beyan etmiştir.
“usül”. meselenin büyük öneminden dolayıdır.Bidaye ve’n-Nihaye: 10/134. İmam Ahmed İmam Süyan es-Sevri’dir.13 Usulu’d din ilminin hakikatini bilmenin en tabi ve ilmi yolu onu bu asli kaynaklarından okumaktır. Nasr el-Akl) 14 Hayat terc¸mesi ileride gelecek. İbn Nedim el. Amr b. İbn Rahaveyh olarak tanılır. 1. Bu şekilde isimlendirmelerinin nedeni. 15 Abdurrahman b. Tehzibu’t-Tehzib: 1/216. bu deyimle.11 Ayrıca “ akide”.Leys b. Enes14 (Hicaz bölgesinden) 2. Bkz. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)‘in getirdiklerine uymaktır. Bkz: el-Bidaye ven-Nihaye: 10/115. Mısır valisi O'nun sözlerini dinlerdi 175 yılında vefat etti”. H. Muhammed Ebu Ömer el.161 yılında Basrada vefat etti. Mesela imamların bu konuda yazdıkları bir çok eser “Sünnet” adını taşımaktadır. İbn Ebi Asım’ın sünneti.Sevri17 (Irak) Ebu Ubeyd el. Mebahi’s fi’l tikad (Dr. O. İmam Abdullah'ın ve başkalarının sünnetleri bu kabildendir. İslam imamlarının büyüklerinde biridir. (İshak b. İmamlar ondan övgü ile bahsetmişlerdir. Tarihu’l-Bağdat: 13/3. İbn Teymiyye'nin. 12 Bkz. Kelamc lara ve yˆntemlerine iddetle kar Á kan mam’ n onlar n gitikleri yoldan gitmesi m¸mk¸n de ildir. 20 İmam ve büyük hafız. İmam Şafii ve İmam Ahmed anlaşılmaktadır. el-Kamil (İ bn Esir) 7/23. Hallal’ın sünneti. 10 9 . el. Bkz: el. 17 Süfyan b. 224 yılında Mekke’de vefat etti. 16 Zehebi şöyle dedi: “Leys b. Mebahi’s fi’l tikad (Dr. 19 Tercüme-i hayatları ileride gelecek. Usulu’d din ‘in bir diğer ismi de Furu fıkhına nisbetle “ Fıkhı ekber dir. H.İshak20 4. Bu konuda mam afii’ye nisbet edilen kitap ise kesinlikle ona ait de ildir.Kasım b. Tezkiretu’l Huffaz: 1/227. dedi. Mesruk es-Sevri (Ebu Abdullah) Kendisine uyulan İslam imamlarından birisidir. Said b. Tezkiretu’l-Huffaz: 2/433. Meşrık ehlinin şeyhi.Fihrist: 1/227.Şafii18 2. imam Malik. El-Hı lye: 9/234. İbrahim el. Selam el.“Usul. Vefiyatu’l-Ayan: 1/348. 18 Tercüme-i hayatları ileride gelecek. 77 yaşında Şaban ayının ortasında 238 yılında vefat etti. Tabi-i Tabiin döneminde ise.Ebu Ubeyd21 Mecmuu Fetava Şeyhu’l İ slam 13/157 Keşfu’l Kurbe sh.12 11 Baz ara t rmacilar “F khu’l Ekber” ad yla bilinen ve Ebu Hanife’ye nisbet edilen kitab n gerÁekten Ona ait olup olmad hususundan ¸phe etmektedirler. 21 İmam Müctehid Kasım b. Enes Mansur: mam elEvzai. imam Ahmed’in sünneti. Malik onun insanların kendisine uyduğu büyük bir imam olduğunu söylemiştir. dil ve kraat imamı idi. İmamların itikat konusunda yazdıkları bazı eserler bu ismi taşımaktadır.Malik b.Evzai. Muhalled b. dedi.” 9 Usulu’d Din’in Diğer İsimleri Usulu’d din’in bir diğer ismi de “sünnet” dir.Merzevi Ebu Yakub) Ahmed şöyle dedi : Irak’da İshak’a denk bir alim bilmiyorum. İbn Receb10 (radiyallahü anh)’ın dediği gibi. hadis hafızı. bu hususta muhalif kalanlar helakın sınırındadırlar. H lyetu’l-Evliya: 7/318. Tehzibu’t-Tehzib: 8/459. Çünkü bu ilmin bir çok kaynağı bugün yaygın olmayan diğer isimlerle mevcuttur. DÖRT İMAMIN TANITIMI “Dört İmam” Teriminin Anlamı Bugün dört İmam denilince İmam Ebu Hanife. fıkıh alimi. Mısır diyarının şeyhi imam ve hafız.Ahmed19 3. kendi dönemlerinin "dünya imamları" dediği şu dört imam anlaşılmakta idi. iman” ve daha başka isimlerde kullanılmaktadır. Tehzibu’t Tehzib: 111. Müslümanlar onun adalet ve imameti konusunda müttefiktirler. 1. “ tevhid”. Selam döneminde de dört imam'dan şunlar kastedilirdi.Evzai15 (Şam'da) 3. Buhari de şöyle dedi.Bağdadi çeşitli eserlerin yazarı.Hı lye: 6/1. 157 yılında Beyrutta sınır beklerken ölmüştür. Bu konuda imam Ebu Hanife ve imam Şafiye nisbet edilen kitaplar vardır. İbrahim b.12 Usulu’d din ilminin isimlerini bilmenin bir diğer faidesi de boylece bu sayede bu ilmin asli kaynaklarını tanımak mümkün olacaktır. Sa’d16 (Mısır) 4. Sa’d. Tehzibu’l-Esma ve’l-Lugat: 1/298. İbn Mubarek de: kendilerinden hadis yazdığım 1100 şeyhin en efdali odur. Zehebi şöyle dedi: “Ebu Udeyd’in kitaplarını okuyanlar onun hıfız ve ilimdeki yerini anlamış olurlar. Nasr el-Akl) 13 Bkz. Bkz. Bazı imamlar onun için: O hadis ilminde müminlerin emiridir dediler.
Siyeru E’lamu’n N¸bela: 10/46. Elbidaye ve’n Nihaye: 1/107. Hadis talebine önem verdi ve bunun için yolculuğa çıktı. Ebu Hanife Numan b.24 Hayatı hakkında yazilan bazı eserler şunlardır: Fadailu Malik (Ebu’l Hasan Fihr el-Mısrî) Malik b. Zoti el-Küfî. Ayrıca Fas’ta İmam Malik konulu bir seminer düzenlenmiş ve burada yapılan çalışmalar üç ciltlik bir eserde derlenmiştir.Sonra dört imam terimi şu isimler üzerinde istikrar bulmuştur: Ebu Hanife. Malik elMedenî. el-Hı lye: 6/316. Fikıh ve meseleleri konusunda büyük bir otorite ve söz sahibi idi. adaleti ve sünnete ittibası konusunda ki icmaa 5) Fıkıh.. 23 Şu kaynaklara bakılabilir: Tabakatu’l Halife: 167. 3) İmamların onun hüccet ve rivayetinin sahih olduğu hususundaki ittifakları 4) Dindarlığı. Zehebî şöyle dedi: Malik kadar menkıbeleri çok olan başka birisini bilmiyorum. Enes: (H. Tarihu'l H¸lefe: 1/432. Ebu Hanife (H. şöhretlerinden dolayı ayrıntılı olarak tanıtılmaya ihtiyaçları yoktur. Tehzibu’t Tehzib 7/315.. Vefiyatu’l Ayan: 5/415. Birçok insan O’ndan rivayet almıştır. Hayatı hakkında yazılan bazı kitaplar şunlardır: Menakibi İmamu’l Azam Ebi Hanife (Muvaffık el-Mekkî) Menakibu İmamu’l Azam (İbn Bezzar) Fadailu Ebi Hanife (Abdullah es-Sadi) Fi Menakibu Ebi Hanife en-Numan (Abdulalim el-Kurbetî) Ebu Hanife (Ebu Zehra) Elmatalibu’l Münife. 26 Zehebi: Siyeru E’lamu’n N¸bela: 10/5-6 27 ZehebÓ: Tezkiretu’l Huffaz: 1/361 28 Bkz. Tezkiretu’l Huffaz: 2/417. 42. Şuzuratu’z Zeheb: 1/228.93-179) İmam. fakih.(Muhammed b. Bu hususta diğer insanlar O’nun talebeleri gibidirler. 22 Dˆrt mam teriminin Áe itli dˆnelerde muhtelif imamlar iÁin kullan ld na dair bilgi iÁin İ bn Teymiyye’nin Fetava’sı na (5/39) ve Siyretu’l E’lamu’n N¸bela’ya (8/76) bakabilirsiniz. (Mustafa Nureddin) Ebu Hanife Batalu'l Hurriyeti ve’t Tesamuh (Abdulhalim el-Cundî) Hayatul İmam Ebi Hanife (Seyyid Afifî) Bu konuda yazılmış daha başka birçok eser vardır. fetva ve sahih kaideler hususundaki öncülüğü.22 Dört İmamı Tanıyalım Bu dört imam. Malik. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in nesebinden ve sünnetinin savunucularından27 İkinci yüzyılı müceddidlerinden28 İlmin imamı ve ümmetin ilim okyanusu. Malik’i gördü. Şeyhu’l İslam. Tehzibu’l Esma ve’s Sı fat: 2/75-79. Biz bu konuya kısaca değinecek ve bu konuda daha geniş bilgi almak isteyenler için her bir imamın hayatı hakkında yazılmış önemli kaynakların isimlerini vereceğiz. Şafii ve Ahmed. Elkamil fi’t Tarih: 5/585. .25 İmam Şafii Asrı'nın alimi ve ümmetin fakihi26... 24 Tezkiretu’l Huffaz: 1/212 25 Bu konuda başvurulabilecek kaynaklardan bazı ları : Cimau’l İ lm (Şafii) 242. 80 yılında küçük sahabeler döneminde doğdu ve Küfe’ye gelen Enes b. el-E’lam: 2/128. Ebu Abdillah Bkz. Tabakatu’l Fukaha sh. Tertibu’l Medarik: 1/1102. Bu menkıbelerden bazıları şunlardır: 1) Uzun bir ömür 2) Müthiş bir zeka ve geniş bir ilim. Tabakatu’l Fukaha: 67. Kadı Iyaz da Tertib'ul Medarik isimli eserinde İmam Malik’e geniş yer ayırmıştır. Irak alimi. Vefiyatu’l Ayan 1/417.23 Malik B. H. 80-150) İmam. hicret yurdunun imamı. Enes: Hayatihi ve Asrihi. Tezkiretu’l Huffaz: 1/168. Ebi Zehra) Ve Emin el-Hulî ve Mustafa eş-Şeka’nın kitapları. hafız ve ümmetin fakihi. Tarihi Bağdat: 13/323. Ebu Abdillah Malik b. Enes b. Sabit b. İslam'ın imamlarından ve büyük alimlerinden biri.
Hanbel ile teyid etmiştir. İmamu’z Zahid İsmail b. Buharî (radiyallahü anh) şöyle dedi: “Hamidî’nin şöyle dediğini duydum: Şafii (radiyallahü anh)’nin yanındaydık. Ebi Şakir el-Kattan. enNucumu’z Zahire: 2/176-177. diğeri de İmam’ın bazı yönlerini eleştiren Hanefi alimi Cürcanî’ye cevap niteliğinde iki kitap yazan Ebu Mansur Abdulkahir b. el-Bidaye: 10/251-254. Şafii kızarak “Subhanallah! Beni kilisede mi görüyorsun?! Beni havrada mı görüyorsun?! Beni zünnar takanların arasında mı görüyorsun?! Ben sana Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) hüküm verdi diyorum. Çeşitli ilmi eserler yazdı. Ali b. Ebu Ali Hasan b. Miratu’l-Cenan: 2/132. Tabakatu’l Hanabile: 3/11. Çağımızda bu konuda yazılan başlıca eserler ise şunlardır: Ebu Zehra “İbn Hanbel Hayatuhi ve Asruhi” Ahmed Abdulcavvad ed-Dumî “Ahmed b. Şafii b. el-İ ntika: 65-121. İdris b. Muhammed es-Serahsî. Tahir elBağdadî.164-241) Şeyhu’l İslam. İbrahim el-Abarî. Vefiyatu’l-Ayan: 1/565-568. ilmi tedvin etti. Ebi Zehra’nın “Şafii: Hayatuhi ve asruhi” ile Münir Edhem’in “Rıhletu’l İmam eş. Hayatı ve menkıbeleri hakkında birçok eser yazılmıştır. sen ise “sen ne diyorsun?” diye soruyorsun?!” dedi. Muhammed b.Beyhaki. Hanbel Beyne Mihneti’d-Din ve’d-Dünya” Muhammed Recebel-Betumî “İbn Hanbel” Muhammed el-Baha el-Hulî “el-İmamu’l Mümtehın” Ayrıca bu konuda yazılmış başka kaynaklar31. 34 İslam Dininde Allah ve Rasulü’nün sözünden sonra bir başkasının sözüne yer yoktur: “Peygamber size ne verdiyse onu alın. Ubeyd b. Vefiyatu’l Ayan: 1/63. Ebi Zeyd el-Esbahanî ve Hafız Ebu’l Hasan b. Hayatı ve eserleri hakkında müstakil eserler yazılmıştır. Şafii’ye “Sen ne diyorsun? deyince. usulü fıkıh ve füru’ konularında eserler yazdı. sonra büyük hafız Ebu Bekr el. Bunlara örnek olarak Muhammed b. İbn Cevzî ve Şeyhu’l İslam el-Ensarî’nin kitaplarını gösterebiliriz. 33 ArapÁa okunu uyla “Volt r Batun” (Ahmed b. sünneti neşretti. Birçok faziletleri vardır. zühd ve ilim bakımından Ahmed’den daha üsün başka birisini görmedim”. İmam. sabır ve sebat timsali. Bu kitab arapÁaya Abdulaziz Abdulhak terc¸me etmi tir. Bu nedenle ehl-i sünnetin yolu. Tehzibu’t-Tehzib: 1/72. Ebi Hatim sonra Ebu’l Hasan Muhammed b. Hilal b. Hanbel b. İmamların İtikat Birliği Dinî zaruretlerden biri de itikadın sadece Allah ve Resulünden alınacağını bilmektir.Şafii” isimli eserlerini verebiliriz. El-Bidaye: 10/320. 32 Muhammed en-NevevÓ “Mecellet¸’l Ezher sayı : 25” Ahmed Emin “es-Sakafe sayı 639” Abdulhamid Ubade “Lüğatu’l Arab sayı7” vs. Şuzurat’z-Zeheb: 2/96. İlim. Tezkiratu’l Huffaz: 2/17. el-Fihrist: 1/209-210. amel. vera. Bunlara örnek olarak Beyhakî. Haşim b. Adam. Iyd Yezid b. Kendi dönemindeki ilim ehline önderlik yaptı. Mucenu’l Edibb: 17/281-327. el-Hılye: 9/161.34 29 30 Tabakatu’ş Şafiyye: 1/185 Bkz. Allah ve Resul’ünün huzurunda öne geçmeyin” Yahudiler ve Hristiyanlar ise. sahih nastan dönmemek. el-L¸bab: 2/5. Ebu Abdillah b. Osman b. Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) bu meselede şöyle şöyle hüküm verdi dedi. Saib b. Abbas b. size ne yasakladıysa ondanda sakının” “Ey iman edenler. Esed eş-Şeybanî. Yahya es-Sacî ve Abdurrahman b.29 Çağdaş yazarlardan da bu konuda eser yazanlar vardır. el-Hı lye: 9/63-161. Hafızu’l Hüccet ve kendi döneminde Müslümanların önderi. el-Medinî O’nun için şöyle dedi: “Allah bu dini riddet döneminde Ebu Bekr es-Sıddık ile mihnet döneminde ise Ahmed b. Ebi’l Kasım el. Tehzibu’t Tehzib: 9/25-35. Hakim Ebu Abdillah. Hanbel ve Mihnet). adamın biri gelip bir mesele hakkında soru sordu. Hafız Ebu Ubeyd Muhammed b.Beyhakî ve yine büyük hafız Ebu Bekr el-Hatıb sonra İmam Fahruddin er-Razî. Sünnet’in destekçisi ve bu uğurda karşılaştığı zorluklara göğüs geren. makaleler32 ve müşteşriklerin33 eserleri mevcuttur. haramlarını da helal kılan din adamlarının bu tutuımlarını kabullenerek onları Allah’tan başka Rabler edindiler: . Sübki şöyle dedi: Bana ulaştığına göre İmam Şafii’nin menkıbeleri hakkında ilk kez eser yazan Zahiriye’nin imanı İmam Davud b. Muttalib el-Kurşî. Tezkiret’l Huffaz: 1/329-330 31 -Şu kaynaklara bakılabilr: Tarihu’l Bağdad: 4/412. İmam Ebu Abdillah Ahmed b. Huseyn b. makul ve fülanın sözü için nassa muhalefet etmemektir. Bu konuda başka bilgi kaynakları da mevcuttur. Muhammed b.” İmam Şafii’de şöyle dedi: “Fıkıh. Tehzibu’l-Esma ve’l-Luğat: 1/44-67. el-Kamil fi’t Tarih: 6/122. Ali el-İsfahanî’dir. sonra biri İmam’ın menkıbeleri. Bu konuda daha sonra onu şu alimler takip etmişlerdir: Zekeriyya b. Tehzibu’l Esma ve’l Lüğat: 1/110. Hamkaf el-Esbahanî. Hüseyn b.Muhammed b.30 İmam Ahmed (H. Allah’ın helallarını haram. Tarihu’l-Bağdad: 2/56-73.
Ki bu da Kitap ve Sünnet’in dile getirdiği itikattır”40 Ümmet tarafından kabul gören hiçbir alimin bilerek Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in en küçük bir sünnetine dahi muhalefet etmesi mümkün değildir. Şerhu’t Tahaviye 336. “Sahabe (Allah hepsinden razı olsun) Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) zamanında tek bir itikat üzerine idiler. Bunların itikat birliği ilim ehli tarafından bilinen ve kabul edilen bir husustur ki bu konuda Subkî şöyle dedi: “Aralarından itizal ve tecsim düşüncesine sapanlar hariç. da bazı kimseler imam'a gelerek O'na itkatları muhtelif olan iki kişinin durumunu ve kendisinin itikadını sordular. çünkü telakki kaynakları da aynıdır. Sevrî. 36 Muidu’n Niam:22-23. Öyle ki bazıları fıkhî mezheplerin çeşitliliğinin itikatta da çeşitlilik gerektirdiğini sanmışlardır. apaçık bir sapıklığa düşmüş olur” (Ahzab: 33/36) İmam Şafii şöyle dedi: “Kendisine Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in sünneti beyan olan kişinin bir başkasının sözüne uymasının caiz olmadığı konusunda alimler icmaa etmişlerdir”35 Buradan hareketle imamların itikatları aynıdır. 598. 541. Abdillah et-Tusterî'nin ve diğerlerinin itikatları.”42 İmam Şafii’nin de şöyle dediği tevatüren sabittir: “Hadis sahih olduğu zaman benim sözümü alın duvara çarpın”43 Diğer imamlardan da buna benzer sözler rivayet edilmiştir.. tüm imamlar ve ümmetin selefi aynı hak itikat üzeredirle. Ebu Hanife (radiyallahü anh)’ninde itikadı aynıdır. bazı imamlardan sahih hadise aykırı bir söz geldiği zaman bunun mutlaka bir özrünün bulunduğunu belirtmişlerdir. 37 Miftahu’s Saadet: 22-23. Rahaveyh gibi selefin itkatları Fudeyl b. vahiy kaynağından aldılar. Allah’a hamd olsun ki bu dört mezhebe tabii olanların itikatları aynı hak üzeredir. er-Risale: 539. Sıfatlar ve Fiiller meselelerinden her hangi bir mesele üzerinde kesinlikle ihtilaf etmemişlerdir. Çünkü bu tavır. Bu nedenle ilim ehli. “Allah’ b rak p hahamlar n ve rahiplerini rabler edindiler. Tüm bu imamların itikatları sahabe ve ihsan ile onlara tabi olanların itikatlarının aynısıdır. kendilerine tabi olunan imamların itikatlarıyla aynıdır. İshak b. Bu imamlar arasında usulu’d din hususunda herhangi bir tartışma veya ihtilaf yoktur. Çünkü onlar Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’e ittibanın vacip olduğu ve Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) dışında herkesin sözünün kabul ve red edilebileceği hususlarında tam bir yakin üzeredirler. ibadeti Allah'a has kılmanın bir gereğidir. el-İ kaz/83. 42 Mana Kavlu’l İ mam: 105. . Madem ki durum böyle. İmam Malik(radiyallahu anh) şöyle dedi: “Ben her beşer gibi hata ve isabet edebilirim. Süheyl b. Tevhid. o halde bilinen ve üzerinde ittifak bulunan bu konuyu niçin gündeme getiriyoruz? Ben derim ki: Bu hakikatin bazı insanlar tarafından görülmesini engelleyen birtakım belirsizlikler zuhur etmiştir.. Bu nedenle: “Allaha hamd olsun ki İsimler.” Bkz.”38 Ümmet’in geri kalan selefi ve imamları da ihsan üzere onlara tâbi olmuşlardır. Sözlerime bakın. Menakibu’l Beyhakî: 1/474 vs. Çünkü onların hepsi bu konuda ilmlerini direkt Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’den alan sahabenin mezhebi üzeredirler. inanmış bir erkek ve kadına o işi kendi isteklerine göre seçme hakkı yoktur. Kitab ve Sünnet’e uyanlarını alın ve o ikisine uymayan sözlerimi terkedin.39 Hatta 7. Başka maddeler ile bu temiz kaynağı kirletmediler. kader vesair meselelerde O da yukarıda ismi geçen imamlarla aynı itikadı paylaşmaktadır. Bilakis Kitab ve Sünnet’in ifade ettiği her hususu ispat etmişlerdir. 38 İ ’lamu’l Muvakkin: 1/49 39 lerideki sahifelerde bu konuyu ayr nt lar yla ele alaca z.41 İmamların. 43 İ ’lamu’l Muvakkin: 2/282. Fethu’l Mecid: 555. İmam (radiyallahü anh) bu soruya şöyle cevap verdi: “Şafii (radiyallahü anh) ve Malik.O sözü gerçekten Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in söylemiş olduğuna inanmamak. İbn Mubarek. Ebu Süleyman ed-Daranî. Iyad..”36 Diğer İmamlar Ve Ümmet’in Selefinin İtikad Birliği: Sadece dört imam değil. Hanbel. Bu özürler üç sınıftır: 1. Ahmed b. 35 İ ’lamu’l MuvakkÓn : 2/282.Selef’ten buna benzer birçok söz gelmiştir. Cenabı Hakk şöyle buyurdu: “Allah ve Resûlü bir işe hüküm verdiği zaman. yy. Her kim Allah ve Resûlüne karşı gelirse. Hılyetu’l Evliya: 9/106. kendi sözlerinden ancak Kitab ve Sünnet’e uyan sözlerin alınabileceği ve asıl olanın Allah ve Resulü’nün sözü olduğu yönünde sayısız ifadeleri mevcuttur. Evzaî. Çünkü onlar vahiyi ve sahabe olma şerefini idrak etmişlerdir”37 İtikatlarını tek bir kaynaktan. 40 el-Fetava: 5/256 41 Refu’l Melam: 10. selef ve halef ulamasının hüsnü kabul ile karşıladıkları Ebu Cafer et-Tahavî’nin akidesini benimserler.
Vacib olan. Allah ve Resulünün emir ve haberlerini uygulamak ve tasdik etmek için şeyhinden.2. İşte Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ‘e ittiba ve teslim olmanın en mükemmel şekli budur. yasaklarından sakınarak ve Allah’a onun gibi ibadet ederek tam anlamıyla Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) teslim olmaktır.45 Nasıl ki “La ilahe illallah” şehadetinin gereği Allah’ı rububiyeti. onların da Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’den aldıkları mezhebin aynısı ise o halde niçin kendisinden önceki imamlar değil de özellikle İmam Ahmed bu mezhep ile meşhur olmuştur? diye sorduktan sonra bu soruya. “Muhammedu’r Resulullah” şehadetinin gereği de budur. “Allah’ın onlara ikram ettiği en büyük nimetlerden birisi de Kitab ve Sünnet’e sarılmalarıdır. tabiin ve sahabden. kim olursa olsun hiç kimsenin tasdiğine tabi tutulamaz. İşte İmam Ahmed (radiyallahu anh)’in bu konudaki şöhretinin nedeni budur. kıyas ve saire hangi nedenle olursa olsun Kur’an’a aykırı hiçbir görüşü kabul etmemektir. Makul denilen bir hayal için Allah Resulü’nün sözleri terkedilemez. hak üzere müttefik ve toplanmış imamlardır. Levamiu’l Envar 1/65-57 . Fakat mademki itikat konusunda ümmetin selefi ve imamları Allah ve Resul’ünden aldıkları şekliyle aynı itikat üzere iseler. haber verdiği şeyleri tasdik ederek. Bkz. Es-Sefarinî şöyle dedi: “Selef’in mezhebi tüm imamların. rey. böyle bir şeyle gitmesinden daha hayırlıdır. Müslümana düşen sahih bir hadis duyar duymaz onu sanki Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in dilinden dinliyormuş gibi hemen gereğini yerine getirmektir. Ayr nt l bilgi iÁin Bkz: Refu’l Melam sh. o halde bazı imamlar niçin bu konuda daha öne çıkmakta ve ehli sünnet mezhebi -bazen. Bu imamlar. Onlar kesin deliller ve kati ayetlerle yakinen biliyorlardı ki Resul (sallallahu aleyhi ve sellem) Hak Din ve Hidayet ile gelmiştir ve Kur’an en doğru yola iletmektedir”46 İmamların usulü ve temek ölçüleri budur. zevk.O söz ile bizzat sözkonusu meselenin kasıt edilmiş olduğuna inanmamak. makul. Müslüman Allah ve Resulünün hükmünden başka hüküm kabul etmez. Bir kul Allah’ın azabından ancak şu iki şey ile kurtulabilir: Allah’ı birlemek ve gönderdiği elçiye uymak. Şeyhinin veya imamının sözlerine uymayan nasları tevil ve tahrif etmeye kalkışmaz. Kulun Rabbinin huzuruna -şirk hariç.tüm günahlarla gitmesi.44 İmamlar bidat yoluna değil. davet ve istikamet çizgisinde yürüyen imamlar”. 10 ve sonrası . Şerhu’t Tahaviye: 1/228-229. ittiba yoluna tabi oldular. Bu onların isimlerinin daha ön plana çıkmasına neden olmuştur. Onlar dindeki imamet derecesine Seyyidu’l Mürselin (Gönderilmişlerin efendisi)’nin çizgisini takip ederek nail oldular. Diğer özürler bu üç ana özürden kaynaklanmıştır. uluhiyeti. Sahabe ve ihsan üzere onlara tabi olanların üzerinde ittifak ettikleri temel usulden biri de.Bu hükmün nesh edilmiş olduğuna inanmak. Zaten dindeki imamet derecesine de bu özellikleri sayesinde nail olmuşlardır. Muhammed b. Öyle ki Ebu’l Hasan el-Eşarî (radiyallahu anh) dahi onun bu konudaki İmametini kabul etmekte ve kendisini ona nisbet etmektedir”47 İmam el-Eşarî (radiyallahu anh) şöyle dedi: “Bizim sözümüz ve dinimiz Aziz ve Celil Rabbimizin kitabına ve Peygamberimiz (sallallahu aleyhi ve sellem)’in sünnetine sarılmaktır. emrettiklerine uyarak. el-Fetava: 13/28. Yoksa başkalarının görüşlerine uygun düşmüyor diye bu nasları tevil etmek değil.onlara nisbet edilmektedir? Bu soruyu şu şekilde cevaplayabiliriz: Ehli Sünnet Mezhebinin Özellikle Bazı İmamlara Nisbet Edilmesinin Nedeni: Bu konuda bazı imamların ön plana çıkmasının nedeni. Ki kendilerine uyulan İslam imamlarının O’na (sallallahu aleyhi ve sellem) uymadaki halleri böyle idi. isim ve sıfatları ile birlemek ise. Tabiin ve Hadis İmamlarından gelen rivayetlere bağlıyız. Biz Sahabe. Bu nedenledir ki: İmam el-Lalkaî “Şerhu Usuli İtikadî Ehli’s Sünnet” isimli değerli eserine koyduğu ilk başlık şudur: “Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’dan sonra sünnet. selefin mezhebinin galip gelmesi hadiselerini anlatarak cevap verdi. 3. Onlar kendilerine örnek ve lider olarak Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’i seçtiler. imamından veya büyük kabul ettiği kimselerden izin almaya gerek görmez. Ebu Abdillah Ahmed b. Hanbel’in -Allah O’nun yüzünü aydınlatsın. Bilakis başkalarının sözleri naslara uymadığı zaman reddedilmelidir. karşılaştıkları bidatlerle hak yoldan mücadeleye tutuşarak onların batıl görüşlerine karşı sünneti savunmuşlar ve İmam Ahmed örneğinde olduğu gibi bu yolda birçok eziyet ve sıkıntılara maruz kalmışlardır. O’nun (sallallahu aleyhi ve sellem) sözleri. Müellif bu başlık altında sahabe ve onlardan sonra değişik İslam ülkelerinde değişik zamanlarda yaşamış bir grup imamın isimlerini zikretmiştir ki bunların tamamı hakka tabi. derecelerini yükseltsin ve 44 45 46 47 Bkz. ikinci hicri yüzyılda devlet yöneticilerinin de desteğiyle ortalığı kasıp kavuran Mutezile fitnesi ve bu fitneye karşı İmam Ahmed’in gösterdiği büyük direniş sonucu fitnenin yıkılıp. kendi döneminde yaygınlık kazanan bidatlere ve bidat ehlinin bu yolda sürdürdükleri yoğun faaliyetlere karşı verdikleri mücadele nedeniyledir.
Şeyh bu kitabında Şafii. fakat bunların mezhebleri daha sonra diğer büyük imamların mezheblerine ilhak edilmiştir. Sevri ve Ahmed? Çünkü Evzaî. Abdilmelik el-Kercî50 bu konuda “el-Fusul fi’’l Usulî ani’l Eimmet’l Fuhul İlzamen li-Zevi’l Bida ve’l Fudul” isminde bir kitap yazmıştır. bidat. İmam Ahmed sadece Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in getirdiği ilmin tebliğcisidir. Kim ki ben. Ben furuu da Hanbelî usulde Mutezilîyim demek de İmam Ahmed’e hakarettir. zuhur ise Ahmed b. itikaden Eşarii’ye tabi oluyorum derse açık bir çelişkiye düşmüş olur. O’nun sözlerine muhalif olanlara biz de muhalifiz. sünnet. ilimlerinin genişliği. Ahmed b. muteber kaynaklarını esas alarak açıklıyoruz. Vakifiyye ve Lafziyye mezheplerini inkara dayanır. İslam Alemi’ndeki etkileri ve mezheblerinin yaygınlığı nedeniyledir. Böylece bu imamlardan herhangi birisine nisbet edilen bazı batıl sözlerin asılsız ve uydurma olduğunu kanıtlamış oluyoruz. Süfyan b. ahval. önderlik ve imametlik şartlarına diğer imamlara göre daha çok sahip olmaları nedeniyledir. Mubarek. Bu Alanda Dört İmamın Öne Çıkmasının Nedeni: Selef.sevaplarını çoğaltsın. Hanbel’in dir. Sevrî ve diğerlerinin hiçbir tabisi kalmamıştır. Şöyle ki İbn Uyeyne önder bir imam olmasına rağmen tercih ettiği hükümler konusunda herhangi bir 48 49 el-İ bane/15. Onlar ve onlara tabi olanların hepsi sünnet imamlarıdır ve kıyamete kadar onlara katılanların hepsi de sünnet ehlidirler.” “Eğer denilse ki: O halde niçin mezhepleri yaygınlık kazanan hadis ashabından sadece şu imamlardan nakilde bulunmadınız: Şafii. Kitap.” Ve yine şöyle dedi: “Ve yine Malikilerden bazıları da Eşarî mezhebinin fitnesine kapılmışlardır ki bu onlar için büyük bir ar ve vebaldir.48 Diğer imamlar da aynı yolda yürüdükleri halde İmam el-Eşarî. icma. Leys b. Bu imamların bir diğer özellikleri de sahabe ve tabiin dönemine yakınlıkları ve ilimlerini onlardan almış olmalarıdır. hiçbir zaman Eşarii değildi. Allah O’na rahmet etsin. Bu nedenledir ki “Sen İmam Ahmed’in itikadını tasnif ediyorsun” diyenlere Şeyhu’l İslam İbn Teymiyye şöyle cevap vermiştir: “Ben özel olarak sadece İmam Ahmed’in değil tüm Selef-i salih’in itikadını tasnif ediyorum. dilin tarihi gelişimi. doğusu ve batısı ile tüm İslam Aleminde bu imamların mezheplerinin yayılması ve bu imamların da. Abdullah b. eğrilik ve şüphe ile mücadele eden faziletli bir imam ve kamil bir liderdir. sened. el-Fetava 3/169 50 KercÓ’nin bu kitab n bize eyhu’l slam bn Teymiyye nakletmi tir. arab dili. Rahaveyh’in sünnet usulü konusundaki sözlerini beyan ederek itikadlarını tesbit etmiş ve her birinin hayat tercemesini vererek bu imamların İslam’daki büyük mertebelerini gözler önüne sermiştir. Şeyhu’l Harameyn kitabının bir yerinde şöyle diyor: “Diğerlerinden değil de sadece bu imamlardan nakil yapılması. Kitab’ı n aslı ise Şeyh Hammad el-EnsarÓ’nin dedi ine gˆre kaybolmu tur. Eğer İmam Ahmed. Bazı mağrib alimleri şöyle demişlerdir: “Mezheb Malik ve Şafii’nin. Evzaî. Bir imamın itikadını inkar edip mezhebine uymak Şeran ve teban hayret verici bir şeydir. basiret. . nasıh. hiçbir tabisi kalmadığından onlardan nakil gereği duymadık. Şeran Şafii’ye. makamlarının yüceliği. Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in sünnetine aykırı olarak kendiliğinden bir şey demiş olsaydı biz bunu reddederdik”49 İmam Ahmed’in hadis ilmindeki büyük mevkisi ve sünneti savunma yolunda çektiği sıkıntılar onun bu alanda daha meşhur olmasına neden olmuştur. el-Fetava 4/175180). rical. Cehmiyye. Uyeyne.söylediklerinin aynısını biz de söylüyoruz.” Yani bazıları bu alanda daha çok meşhur olsalar da Ahmed ve diğer imamların mezhebleri aynıdır. Kadriyye.” “Açıklamak istediğimiz üçüncü bir husus da şudur: Bu imamların mezheplerini ispatlayarak onlara uyuyormuş gibi görüldükleri halde itikadi konularda onlara muhalefet edenler aleyhine hüccet sunmaktır. diğer imamlar ve onlara tabi olanlar da aynı itikat üzere oldukları halde niçin özellikle dört imam ön plana çıkmaktadır? Dört imamın ön plana çıkmasının nedeni.” “Denilir ki: Çünkü bu zikrettiklerimiz dışındaki diğer imamlar genel mezheb imamlarıdırlar. Hanbel. zeka. Sad ve İshak b. Ayrıca bu şekilde imamların itikad birliğini ve bunun sünnet ve sahabenin görüşlerine uygunluğunu beyan ederek. Sevrî. (Bkz. Bu imamlar hıfz. dalâlet. Buharî. Mutezile. bu yolda verdikleri mücadele. makul vs konularında tam bir yeterlilik sahibi idiler ve ayrıca emanete riayet ve dindarlılıkları ile temayüz etmişlerdir. şöhretinden dolayı selef mezhebini İmam Ahmed’e nisbet etmiştir. Çünkü Şafii. Çünkü bu büyük imamların mezhepleri. Çünkü O hakkı aydınlatan. sahabe ve tabiin dönemine yakınlıkları. Malik. Malik. mensuh.” Yazar daha sonra lafız meselesi üzerinde durduktan sonra şöyle diyor: “Diğer selef imamlarının mezhepleri daha sonra unutulup. Şafii İmamlarından Şeyhu’l Harameyn Ebu’l Hasan Muhammed b. Çünkü Ahmed ömrü boyunca Mutezile ile mücadele etmiştir. Üçüncü bir diğer husus ta şudur: Bu büyük imamların itikatlarını. bu imamlara tabi olduklarını iddia ettikleri halde gerçekte onların yollarına uymayan kimseler üzerine hüccet ikame edilmektedir. Ki bunlar kendi dönemlerinde önder idiler. menkul.
” Şeyh. Hiçbir müslüman bunun hilafına hareket edemez ve bu konuda hiçbir özür beyan edemez. Nevevî şöyle dedi: “Cumhuru ulema şöyle dedi: Peygamberlerin iman ve şeriat usülleri birdir. Onlar önder alimler.51 Peygamberlerin De İtikatları Birdir: Tüm bunlardan. Sevrî veya Şafii’den birisinin sözlerine uymaktadır ki dolayısıyla O’nu mezhebi de bu üç mezhebe karışmıştır. Onun yerine Şafii.” Sonra şöyle devam etti: “Sonra bazı kardeşlerin soruları tevcihleri doğrultusunda bu kitabın başlıklarından birini imamların bazı sözlerine ayırdım. şeri teferruatlar konusunda ihtilaf etseler de. Sad’ın öğrencileri ise onun mezhebini sürdürememişlerdir. 2) Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’ile ilgili hususlar. Ancak mezhebi Malik ve Sevri’nin mezheblerine yakındır. derin bilgileri ve Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in dönemine yakınlıkları nedeniye Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ve Sahabesinin itikatlarını kesinlikle herkesten daha iyi biliyorlardı. Şeyh şöyle devam etti: “İşte onlardan bize ulaşan sözleri Allah'ın yardımıyla mümkün olan en veciz şekilde. zatı ve sıfatları.” “Denilse ki bu imamların mezheblerinin diğer büyük imamların mezheblerine dahil olduğunu tafsilatlı bir şekilde kim açıklamıştır”? Derim ki: Bunu Şeyh Ebu Hamid el-Esferainî Beyanü’l Ahkam isimli büyük ve değerli eserinde açıklamıştır” “Ebu Zera ve Ebu Hatim'in namaz ve diğer hükümlerdeki tercihleri okuduğum ve gördüğüm kadarıyla Ahmed’in görüşlerine uygundur. Çünkü onlar aynı kaynaktan almışlardır ki o kaynak da Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’dir. büyük ilim ve ictihad erbabıdırlar. Şeriatleri değişse de tüm peygamberlerin (Tamamına salat ve selam olsun) dinleri birdir. muhalefetten sakındıracak övgülerle başladım. mezkur sadakalar ve ayrıca hoş davranışlar ve edeb kuralları vs gibi ki bu son ikisi istihbab ve sevab kazanma babındandır. İbn Hacer de şöyle dedi: “Söz. din ve diyanet. Şafii şöyle dedi: ‘O’nun arkadaşları olmadı’.” Yazar daha sonra ayrı bir bölüm halinde şöyle diyerek imamların değerlerini özetledi: “İmamların usul ve itikatlerini araştırıp ilmi deliller ile ispat edip. dinlerinin aslı aynıdır anlamındadır”53 51 Bkz. Ebu Hureyre’den gelen sahih hadiste Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Biz peygamberler topluluğunun dini birdir”. ameller ve akaid. Evzaî’nin sözleri ise mutlaka Malik. Buhari 4/203. Dolayısıyla İbn Uyeyne’nin mezhebi bu şahısların mezheblerine karışmıştır. Ahmed: 2/ 406. 3) İslam ehli ile ilgili hususlar. Dolayısıyla O’nun mezhebi de bu ikisinin mezhebine karışmıştır. İşte. M¸slim: 2365. bu konuda Hafız Muhammed b.eser yazmamıştır. Ameller: Namazın ve orucun sünnetleri. 1) Allah’ın isimleri. Buharî’ye gelince. Tahir’in şöyle dediğini işittim: Buharî’nin hükümler ve meseleler konusundaki seçimleri Ahmed ve İshak’ın tercihlerine uygundur. Sözler: Zikirler ve tesbihat bu kısımdandır. İmamların naslarını iki bölümde topladım: 1) Sünnet ve faziletinin beyanı hakkında 2) Bidat ve ehlini terki hakkında Birinci Fasıl: Bil ki ‘sünnet’ Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in yoluna uymak ve gittiği yoldan gitmektir ki bu da üç kısmdır: Sözler. . dört imamın ve hatta tüm imamlar ve ümmetin fakih selefinin itikatlarının aynı olduğu anlaşılmaktadır. sonra da bu üç kısmın açıklamasına geçti. özellikle bu imamları zikretmemizin nedeni onların imamet şartlarına daha çok sahip olmaları nedeniyle uyulmaya daha layık olmaları ve diğerlerinin onların imamet derecelerine ulaşamamış olmamalarından dolayıdır. usul ve furuu da onlara uymuştur. Onlar hak üzeredirler ve bu ümmetin mezheblerinin büyükleridirler. İşte bu nedenlerden dolayı ümmet onları baştacı etmiş. Onlar tevhid usulü konusunda müttefik fakat şeriatin teferruatları konusunda muhteliftirler”52. ezberlemek isteyenlerin dikkatlerine sunuyorum: Sünnete uymak isteyenler bilmelidirler ki ‘akaid’ sünneti üç kısımdır. Üçüncü kısım akaid sünnetidir ki buda inanılması gereken kaidelere imanetmekir”. bunu bölümler halinde açıkladım ve her bölüme imametlerine delil olacak. Aynı şekilde İshak’ın görüşleri de Ahmed’in görüşleriyle aynı paraleldedir. sıdk ve emanet.” Yine şöyle dedi: “Kitabın başında da açıkladığımız gibi biz kesin olarak biliyoruz ki bu imamlar. Günümüzde usul konusunda isimlerini andığınız imamlara uymak sahabe ve tabiinden gelen icmaaya uymak gibidir. Leys b. Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in itikadı ise diğer peygamber kardeşlerinin itikatları ile aynıdır. imamlık şartlarına haiz olmaları. onlara uymayı gerektirecek. Ahmed ve İshak yazmışlardır.
Allah’a verdiğiniz sözü tutun. Her secde ettiğinizde yüzlerinizi O’na çevirin ve dini yalnız Allah’a has kılarak O’na yalvarın. kitaplarına ve ahiret gününe ve inanılması gereken diğer hususlara inanmaktır.55 İşte tüm peygamberlerin üzerinde müttefik oldukları bu din. 42/13) Allah’ın.” (Enbiya.” (Maide. 3/19) Allah (cc) daha önce Nuh.Cenabı Hakk birçok ayeti kerime ile bu hususu açıkça beyan etmiştir: “Senden önce hiçbir resûl göndermedik ki ona: “Benden başka İlâh yoktur. İslâm’dan başka bir din ararsa. İtikadi olarak: Allah’a. Ameli olarak ise.” (Al-i İmran. yakınlarınız dahi olsa adaletli olun. sana vahyettiğimizi. Zira o yollar sizi Allah’ın yolundan ayırır. (Başka) yollara uymayın. öncekilerden ve sonrakilerden hiç kimseden.” (Al-i İmran. Ayrıca Mekkî surelerde genel hatlarıyla tüm peygamberlerin üzerinde müttefik oldukları usulleri ihtiva etmektedir. 7/29). Enam suresinin üç ayeti kerimesinde şöyle buyruldu: “De ki: Gelin Rabbinizin size neleri haram kıldığını okuyayım: O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın. Bu nedenle yine şöyle buyurdu: “Dini ayakta tutun ve onda ayrılığa düşmeyin” diye Nuh’a tavsiye ettiğini. Cenabı Hakk Nuh ile ilgili olarak şöyle buyurdu: “Onlara Nuh’un haberini oku: Hani o kavmine demişti ki: “Ey kavmim! Eğer benim (aranızda) durmam ve Allah’ın âyetlerini hatırlatmam size ağır geldi ise.54 “Allah nezdinde hak din İslâm’dır. 54 ñzellikle Nuh. “Şüphesiz bu. Siz de ortaklarınızla 52 53 Şerhu Sahihi M¸slim: 15/120. İbrahim’e. Bkz. kendilerine “of!” bile deme. bilsin ki kendisinden (böyle bir din) asla kabul edilmeyecek ve o. Umulur ki düşünüp anlarsınız. A'raf ve İsrailoğulları surelerinde zikredilen amelleri örnek olarak verebiliriz. bu dinden başka bir din kabul etmez. iyice düşünesiniz diye bunları emretti. peygamberlerine. “Allah’a kulluk edin ve Tâğut’tan sakının” diye (emretmeleri için) her ümmete bir peygamber gönderdik. peygamberlerine ve ahiret gününe iman gibi.” (Al-i İmran. İlkin sizi yarattığı gibi (yine O’na) döneceksiniz. kötülüklerin açığına da gizlisine de yaklaşmayın ve Allah’ın yasakladığı cana haksız yere kıymayın! İşte bunlar Allah’ın size emrettikleridir. “Kim. Fakat kendilerini çağırdığın bu (din). günahı ve haksız yere sınırı aşmayı. Söz söylediğiniz zaman. Musa ve sahibi ulu’l azm peygamberler olmas 55 Fetava: 15/159-160. İbrahim. “De ki: Rabbim ancak açık ve gizli kötülükleri. Ruhu’l MeanÓ: 25/19. itaati üzerine olmak. şu halde bana kulluk edin” diye vahyetmiş olmayalım. “Rüşd çağına erişinceye kadar. Fethu’l BarÓ: 6/489. sadece en iyi tutumla yaklaşın. eriat . Ve tavsiye devam eden sonraki ayetler. İşte sakınmanız için Allah size bunları emretti. ana-babaya iyilik edin. hakkında hiçbir delil indirmediği bir şeyi. tüm peygamberlerin dinidir.” (Nahl. Allah dilediğini kendisine (peygamber) seçer ve kendisine yöneleni de doğru yola iletir.” Diğer örnekler: “Rabbin. Zikredilen bu hususlar üzerinde tüm peygamberler müttefiklerdir. İsa ve diğer peygamberlere verdiği dinin aynısını Muhammed’e (sallallahu aleyhi ve sellem) de vermiştir. 16/36). İslam Dinidir. sadece kendisine kulluk etmenizi. Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ümmeti için kıldığı İslam Dini. ikisine de güzel söz söyle. İşte Allah size.) Ve ayrıca şu örnekleri de verebiliriz: “De ki: Rabbim adaleti emretti. Buna uyun. 7/33). ana-babanıza da iyi davranmanızı kesin bir şekilde emretti. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa. Tıpkı Hakk Teala’nın buyurduğu gibi: “(Ey ümmetler!) Her birinize bir şerîat ve bir yol verdik. brahim. ölçü ve tartıyı adaletle yapın. sa peygamberlerin zikredilmesinin nedeni bunlar n nedeniyledir. Allah’a ortak koşanlara ağır geldi. Nuh (aleyhisselam)’dan peygamberimiz Muhammed (aleyhisselam)’a kadar tüm peygamberler aynı İslam üzeredirler. ahirette ziyan edenlerden olacaktır.” (Şura. Allah’a ortak koşmanızı ve Allah hakkında bilmediğiniz şeyleri söylemenizi haram kılmıştır. “Dini ayakta tutun” buyruğundan maksat Allah’ın tevhidi. benim dosdoğru yolumdur. 5/48). Musa.” (Araf. itikadi ve genel amel usuller itibariyle aynı din üzeredirler. Musa’ya ve İsa’ya tavsiye ettiğimizi Allah size de din kıldı. 3/19) Allah. Hakk Teala şöyle buyurdu: “Allah nezdinde hak din İslâm’dır. 21/25) “Andolsun ki biz. ben yalnız Allah’a dayanıp güvenirim. Biz herkese ancak gücünün yettiği kadarını yükleriz. Şeriatler ise ümmetlerin çıkarları gereği zamanlara göre değişiklik gösterebilir. (İsra: 17/23.” (Araf. onları azarlama. yetimin malına. fakirlik korkusuyla çocuklarınızı öldürmeyin -sizin de onların da rızkını biz veririz-. Pegamberler. 5/85). Enam.
ona iman ve yardım etmek üzere misak aldı. Allah’a ve bize indirilene. Sadece O’na teslim olmak.” (Maide.” (Neml. İşte bu her iki fiili de emredildiği zamanda yapmak İslam’ın gereğindendir. 5/44).” (Bakara: 130-132) Musa ile ilgili olarak da şöyle buyurdu: “Musa dedi ki: Ey kavmim! Eğer Allah’a inandıysanız ve O’na teslim olduysanız sadece O’na güvenip dayanın. Hakk Teala şöyle buyurdu: “Hani Allah. peygamberlerden: “Ben size Kitap ve hikmet verdikten sonra nezdinizdekileri tasdik eden bir peygamber geldiğinde ona mutlaka inanıp yardım edeceksiniz” diye söz almış. İstediği kadar aksini iddia etse de. Sonra işiniz başınıza dert olmasın. 10/71-72) İbrahim ile ilgili olarak da şöyle buyurdu: “İbrahim’in dininden kendini bilmezlerden başka kim yüz çevirir? Andolsun ki. sonra gelen peygamberlerin de kendilerinden önceki peygamberleri tasdik edip onlara iman etmelerini dinin bir gereği kılmıştır. her zaman diliminde Allah’a. Hem Allah’a hem de bir başkasına teslim olan müşriktir. İshak. Önce Sahra (Aksa)’ya dönerek ibadet etmek emredilmiş iken daha sonra Kabe’ye yönelerek ibadet etmek emredilmiştir. Ve biz kâfirlere alçaltıcı bir azap hazırlamışızdır. Kendilerini (Allah’a) vermiş peygamberler onunla yahudilere hükmederlerdi. İşte gerçekten kâfirler bunlardır. zaten ben sizden bir ücret istemedim. bunun üzerine Allah: O halde şahit olun. Ya’kub ve esbâta indirilene. “Tevrat’ı indirdik. Allah sizin yapmakta olduklarınızdan asla gafil değildir. O’na şirk koşan ve O’nun ibadetine karşı büyüklenen kimse kafirdir. . ben de sizinle birlikte şahitlik edenlerdenim. O işitendir. Onlara karşı Allah sana yeter. 27/44). Süleyman’la beraber âlemlerin Rabbi olan Allah’a teslim oldum. “Bana ve peygamberime iman edin” diye ilham etmiştim.” (Bakara. sana gelen gerçeği bırakıp da onların arzularına uyma. o zaman dilimi içinde emrettiği gibi ibadet etmekle olur. o da: Alemlerin Rabbine boyun eğdim. 5/111). bizim Allah’a teslim olmuş kimseler (müslümanlar) olduğumuza sen de şahit ol” demişlerdi. Musa ve İsa’ya verilenlerle Rableri tarafından diğer peygamberlere verilenlere. “Kabul ettiniz ve bu ahdimi yüklendiniz mi?” dediğinde. daha önceki kitabı doğrulamak ve onu korumak üzere hak olarak Kitab’ı (Kur’an’ı) gönderdik. “Bunu İbrahim de kendi oğullarına vasiyet etti. o kimse asla mümin ve müslüman değildir. kıyamet gününde ise en şiddetli azaba itilmektir. “İman ettik. önce gelen peygamberlerin kendinden sonra gelecek peygamberleri müjdelemelerini ve onlara iman etmelerini.” (Yunus. Belkıs’ın da şöyle dediği bildirildi: “Rabbim! Ben gerçekten kendime yazık etmişim.” (Bakara. Ve şöyle buyurdu: “Yoksa siz Kitab’ın bir kısmına inanıp bir kısmını inkâr mı ediyorsunuz? Sizden öyle davrananların cezası dünya hayatında ancak rüsvaylık. Benim ecrim Allah’tan başkasına ait değildir ve bana müslümanlardan olmam emrolundu.” (Yunus. Allah’a teslim olmayan O’na ibadet etmekten büyüklenmektedir ki.” (Al-i İmran. onlardan hiçbiri arasında fark gözetmeksizin inandık ve biz sadece Allah’a teslim olduk” deyin.” “Eğer yüz çeviriyorsanız. şüphesiz o ahirette de iyilerdendir. “Kabul ettik” cevabını vermişler. sadece Allah’a teslim olmak demektir. biz onu dünyada (elçi) seçtik. “Çünkü Rabbi ona: Müslüman ol. bana uygulayın ve bana mühlet de vermeyin. İslam. sadece O’na ibadet etmek ve sadece O’na itaat etmeyi de içine alır. Allah (cc) bize tüm peygamberlere iman etmemizi emretti. 10/84). Aynı misakı O da ümmetinden aldı.” (Maide. 3/81). demişti. Onlar (da).” (Nisa.” (Maide. (Ey ümmetler!) Her birinize bir şerîat ve bir yol verdik. bilendir. Bu da. Ve Mesih’in haberi: “Hani havârîlere. Bundan sonra (vereceğiniz) hükmü. O halde sadece müslümanlar olarak ölünüz (dedi). İbrahim.beraber toplanıp yapacağınızı kararlaştırın. buyurmuştu. Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem)’in risaleti kendisine ulaştığı halde kim iman etmez ise. demiş. 5/48). 2/85) Hakk Teala bize şöyle hitab etti: “ “Biz. Allah (cc). Allah (cc) imanı bir bütün kıldı ve dini parçalamanın küfür olduğunu bildirdi: “Allah’ı ve peygamberlerini inkâr edenler ve (inanma hususunda) Allah ile peygamberlerini birbirinden ayırmak isteyip “Bir kısmına iman ederiz ama bir kısmına inanmayız” diyenler ve bunlar (iman ile küfür) arasında bir yol tutmak isteyenler yok mu. İsmail. Eğer onlar da sizin inandığınız gibi inanırlarsa doğru yolu bulmuş olurlar. İşte bu İslam Dinidir ki Allah O’ndan başka din kabul etmez. 2/136-137). Yakub da: Oğullarım! Allah sizin için bu dini (İslâm’ı) seçti. Artık aralarında Allah’ın indirdiği ile hükmet. İbn Abbas şöyle dedi: Allah gönderdiği tüm peygamberlerden şayet onlar hayatta iken Muhammed (aleyhisselam) gönderilirse. dönerlerse mutlaka anlaşmazlık içine düşmüş olurlar. 4/150-151). Hakk Teala şöyle buyurdu: “Sana da.
43/26-27). Allah’ın Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem)’i gönderdiği ve Kur’an şeriatını kapsayan özel İslam’dır ve bugün İslam denilirken kastedilen de budur. Doğrusu ben.” (Mümtehine. tüm peygamberlerin getirdiklerinin genel ismidir. Onu bırakın. (Zuhruf. Allah’ın arzında yesin. beni doğru yola iletecektir”. şu halde bana kulluk edin” diye vahyetmiş olmayalım. sizin O’ndan başka tanrınız yoktur. bundan başkasını.” (Al-i İmran. Size Rabbinizden açık bir delil gelmiştir. 26/75-76) “İbrahim’de ve onunla beraber olanlarda. neye taptığınızı (biraz olsun) düşündünüz mü? ‘’İster siz. sizin ondan başka tanrınız yoktur. sizin için gerçekten güzel bir örnek vardır. ona kötülük etmeyin. Ashabı Kehf ile ilgili de şöyle buyruldu: “Biz sana onların başından geçenleri gerçek olarak anlatıyoruz. (içsin). Bunun üzerine Cenabı Hakk şu buyruğunu indirdi: “Yoluna gücü yetenlerin o evi haccetmesi. Şu bizim kavmimiz Allah’tan başka tanrılar edindiler.” (Araf Suresi). O da. Bu yüzeysel bir tartışmadır. Allah’ın insanlar üzerinde bir hakkıdır. Hâla sakınmayacak mısınız?” “Semûd kavmine de kardeşleri Salih’i (gönderdik).” “Ben yalnız beni yaratana taparım. . sizin O’ndan başka tanrınız yoktur. Bari bu tanrılar konusunda açık bir delil getirseler. Ve şöyle buyurdu: “Allah. Genel İslam ise. O yiğitler (o yerin hükümdarı karşısında) ayağa kalkarak dediler ki: “Bizim Rabbimiz. Yoksa saçma sapan konuşmuş oluruz. (günahları) dilediği kimse için bağışlar. “Bugün size dininizi ikmal ettim. Peygamberlerin Davetteki Öncelikleri De Aynıdır: 56 57 Bkz. üzerinize nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslâm’ı beğendim. 3/97). Allah bütün âlemlerden müstağnidir. sonra sizi elem verici bir azap yakalar. göklerin ve yerin Rabbidir. 4/48).“Kim. 5/3) İnsanlar geçmişteki Musa ve İsa peygamberlerin ümmetlerinin müslüman olup olmadıklarını tartıştılar. Hakk Teala şöyle buyurdu: “Andolsun ki biz. sizinle bizim aramızda sürekli bir düşmanlık ve öfke belirmiştir. Hud. sizin ondan başka tanrınız yoktur. “Allah’a kulluk edin ve Tâğut’tan sakının” diye (emretmeleri için) her ümmete bir peygamber gönderdik” (Nahl. Hakikaten onlar. Mutlak olarak İslam’ın temeli Allah’tan başka ilah olmadığına şahadet etmektir ki tüm peygamberler bu kelime ile gönderilmişlerdir.” (Enbiya. İslâm’dan başka bir din ararsa. O dedi ki: “Ey kavmim! Allah’a kulluk edin. Dedi ki: Ey kavmim! Allah’a kulluk edin. “Ad kavmine de kardeşleri Hûd’u (gönderdik).” (Maide. 60/4) Cenabı Hakk yine Nuh. “İbrahim dedi ki: İyi ama. Allah’ın emri gereği evini haccetmeksizin tam anlamıyla O’na teslimiyet gerçekleşmiş olmaz. “Medyen’e de kardeşleri Şuayb’ı (gönderdik). size bir mucize olarak Allah’ın şu devesidir.” (Nisa. Biz de onların hidayetini arttırdık. TaberÓ Tefsiri: 6/570 M¸ttefekun aleyh hadis. babasına ve kavmine demişti ki: Ben sizin taptıklarınızdan uzağım. Çünkü O. kendisine ortak koşulmasını asla bağışlamaz. Biz. Ki Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) İslam’ın üzerine bina edildiği beş temelden birinin de hacc olduğunu bildirdi. ancak âlemlerin Rabbi (benim dostumdur)” (Şuara. bilsin ki kendisinden (böyle bir din) asla kabul edilmeyecek ve o. Allah’a ortak koşan kimse büyük bir günah (ile) iftira etmiş olur. Onların kalplerini metîn kıldık. Onlar kavimlerine demişlerdi ki: “Biz sizden ve Allah’ı bırakıp taptıklarınızdan uzağız. Hakk Teala da şöyle buyurdu: “Kim inkâr ederse bilmelidir ki.57 Allah şu buyruğunu Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) Arafat’da vakfeye durduğu zaman indirdi. O’ndan başkasına tanrı demeyiz. Salih ve diğer peygamberlerin şöyle dediklerini zikretti: “Andolsun ki Nuh’u elçi olarak kavmine gönderdik. ahirette ziyan edenlerden olacaktır.” Bunun üzerine ‘Biz haccetmeyiz’ dediler. Siz bir tek Allah’a inanıncaya kadar.” (Al-i İmran. Dedi ki: Ey kavmim! Allah’a kulluk edin. ister eski atalarınız’’ İyi bilin ki onlar benim düşmanımdır. Dedi ki: Ey kavmim! Allah’a kulluk edin. Sizi tanımıyoruz. 3/85) Yahudi ve Hristiyanların ‘Bizler müslümanız’56 dedikleri zikredildi. Rablerine inanmış gençlerdi. üstünüze gelecek büyük bir günün azabından korkuyorum. 21/25) “Bir zaman İbrahim. (Ne mümkün!) Öyle ise Allah hakkında yalan uydurandan daha zalimi var mı?” (Kehf Suresi). 16/36) “Senden önce hiçbir resûl göndermedik ki ona: “Benden başka İlâh yoktur.
20. Fakat Allah’a hamdolsun ki ümmetin tamamı dalalet üzere birleşmez. sh. Mearicu’l Vusul sh.Tüm peygamberlerin itikatları aynı olduğu gibi davetlerinin esası ve davet ettikleri temel ilke de aynıdır ki bu da. Zaten dinin temeli de budur. zahir-batın. eyhu’l slam bn Teymiyye ˆyle dedi: “Sarih. 13/363). Nesaî.58 Kur’an’ın açıklayıcısı olan sünnet.” (Zariyat. Hilafetin 1924’de yıkılması İslam Cemaatlerinin buna tepki olarak tüm çalışmalarını hilafet ve imamet meseleleri üzerinde yoğunlaştırmalarına ve Peygamberlerinin davetlerini aslı ve temelinden uzaklaşmalarına neden olmuştur ki bunun aşağıda ifade ettiğimiz birçok vahim neticeleri olmuştur: 1) İslam Aleminde her türlü şirkin yayılmasının hız kazanması. Hakim. istemeyerek de olsa.64 bn Teymiyye/Mukaddimet¸’t-Tefsir (Fetava. Onlar öncelikle Kur’an’ı Kur’an ile sonra sünnet. 51/56). Fakat kıyas. Onların itikadlarının esası Kur’an’dır.”61 İmam Şafii de şöyle dedi: “Her konuda Allah’ın kitabından bir delil mevcuttur. İmamu’l Müceddid Şeyhu’l İslam Muhammed b. 62 er-Risale. Fakat ümmet’in bir kısmı sapıklığa düşebilir. yani ¸phe ve ehvetlerden salim ak l. Bu kaynaklar da Kur’an. onların kabul ettikleri ikinci esastır. çoğu bu önemli esastan gafildirler. Onların itikadlarını aldıkları üçüncü kaynak İcma’dır. Çünkü her bakımdan önder ve lider olan Allah’ın elçileri öyle yapmışlardır ve bizim yaratılış gayemiz sadece Allah’a ibadet etmektir. Ümmet asla sapıklık üzere icma etmez. Hud. Yani ak l tek ba na itikadÓ konular bilmenin kayna de ildir. 3) Müslüman gençlerin idam sehpalarını ve hapishaneleri doldurmalarına neden olarak. Ahmed. Allah’tan aldığı gibi eksiksiz olarak olduğu gibi beyan ve tebliğ etti. Şuayb ve diğer tüm peygamberler davetlerine bu kelime ile yani tevhid ile başlamışlardır. Aydınlık bir yol üzere bırakıldık. üzerinize nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslâm’ı beğendim. keşf. ilim kaynağının ve istidlal metodunun bir olması ile sağlanır.” Allah (cc)’ın haber verdiği gibi Nuh. Buhari ve Müslim’in sahihleri. hiÁbir ekilde sahih nakille Áeli mez. sonra sahabe ve tabiinin sahih sözleriyle tefsir ederlerdi. İbn Mace’nin sünnetleri. Eğer bunu yapmazsan O’nun elçiliğini yapmamış olursun. Günümüzde de davetin bu esas üzerine yapılması ve insanların öncelikle sadece Allah’a kulluk etmeye çağrılmaları gerekir. istihsan. (1/96). Şöyle ki Rafiziler dinlerinin esasını İmamet meselesi üzerine bina ederlerken. (4/126). Fakat günümüzde davet işini yürütenlerin az bir kısmı müstesna. sadece ortağı olmayan bir tek Allah’a kulluk etmektir. slam’da vahiy akla hitab eder. sizin ondan başka tanrınız yoktur. Bundan ancak helak olan yüzçevirir. zalim yöneticilerin daha da güçlenmelerine sebep olunmuştur. 64 Bkz.Allah dinini tamamlamış ve bize din olarak İslam’ı seçmiştir. Kitabu’s s¸nne (1/26)’ da rivayet etti. Her peygamber davetine şu cümle ile başlıyordu: “Allah’a kulluk edin. Sünnet ve İcma’dır. Mutezile de emri bilmaruf ve nehyi anil münker üzerine bina etmiştir.” Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu: “Gecesi gündüz gibi olan çok aydınlık bir şeriat üzere terkedildiniz. Peygamberlerin tevhid esası üzerine yürüttükleri davet metoduna uyarak başarıya ulaşan davete. ancak bana kulluk etsinler diye yarattım. 63 el-Muhalla. ilim-amel gibi dinin tamamını beyan ettiğine inanmak İslam’dan bilinmesi gereken zaruri şeylerden biridir. 2) Bidatçilerin metodlarının benimsenmiş olması. İmamların Kaynak Birliği: İtikad birliği. Çünkü hatadan korunma peygambelere mahsustur.”62 İbn Hazm da şöyle dedi: “Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) Dini. İşte selef ve imamlar ve ehli sünnetin ilim kaynakları aynıdır. Ki O davetini şu iki esas üzerine yürütmüştür: 1) Sadece Allah’a kulluğa çağırarak ve şirkten kaçındırarak itikadı düzeltmek. Bu onun temel amacı idi. 61 İ bn Ebi Ası m.” 60 İbn Mace (1/16). 1/26. Abdilvahhab’ın davetini verebiliriz. “Ben cinleri ve insanları. 2) Müslüman yöneticiler ile maruf üzere yardımlaşmak ki bu konunun detaylarına burada girmeyeceğiz. 2 ve Muvafakatu Sahihu’l Mankul li Sarihi’l Makul: 1/13. 59 58 .”60 Ebu Derda şöyle dedi: “Allah ve Resulü doğru söyledi. “Bugün size dininizi ikmal ettim. Darimi’nin süneni. nazar ve akıl59 gibi unsurlar itikada esas teşkil etmez .” (Maide. Salih.”63 Hakk Teala şöyle buyurdu: “Ey Resûl! Rabbinden sana indirileni tebliğ et. Vahiy sahibi hariç herkesin sözü alınabilir de reddedilebilir de. Ebu Davud. Malik’in Muvatta’sı ve Ahmed’in Müsned’i gibi hadis kitapları bu alandaki temel kaynaklardır. zevk. 5/67) Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in usul-furu.
Ehli sünnet’in “cemaat” olarak isimlendirilmesinin nedeni de budur.. Müteşabih meseleler üzerinde konuşarak insanlardan cahil olanları aldatırlar. İttifak ve birlik. kitap ve makaleler neşredilmiştir. ehli sünetin dört fıkhi mezhebi ile diğer iki bidatçi mezhebi birbiriyle eşit tutmaktadır. Çünkü onlar kendisinde ihtilafın olmadığı İlahî vahye tabi olurlar. Maliki. Kitab’a aykırılık hususunda ise müttefiktirler. Mesela.İtikad Birliği Ehli Sünnet’in Özelliklerinden Biridir: İtikad birliği ehli sünnet’in özelliklerinden birisidir. Allah’ın vahyinde hiçbir çelişki yoktur. Hatta bir mecliste bir araya gelen bidatçi yedi firka meclisten birbirlerini tekfir ederek ayrılmışlardır.”66 İmamların İtikatleri Kıyamete Kadar Var Olacaktır: İmamların Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’den alarak üzerinde birleştikleri itikatları korunmuştur. Adamın birisi sorduğu bir soruda Şeyhu’l İslam’dan itikadı kendisine Şafii mezhebine göre anlatmasını taleb etmiştir..” (Nisa. . (Allah’ın rahmeti onların üzerine olsun). Bu nedenle ehli sünnet imamları hak üzere yürüyor ve hak üzere birleşiyorlardı.65 Çünkü onlar çoğunlukla dinlerini asli kaynaklarından değil de. fıkhi mezhebler arasında olmayan ihtilaf fitilini tutuşturmak ve bidatçi fırkalarla arasındaki usuli-itikadi ayrılıkları sanki basit birer fikhi ihtilaflarmış gibi göstermek cihetiyle büyük bir hatadır. hakkı ve ehlini korur. İmamların mezhebleri ise sahabe ve ihsan üzere onlara tabii olan tabiinin mezhebidir ki onlar da mezheblerini Kitab ve Sünnet’ten almışlardır. anlamını vasıtasız olarak Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’den öğrenen. Hak üzere müttefiktirler. Zeydi ve İsna Aşera mezheblerini birbirlerine yakınlaştırmak olan “Daru’t Takrib” cemiyeti kurulmuştur. İbn Teymiyye’ye yöneltilen bir sorudan bu vehmin eskilere dayandığını anlıyoruz.” Kıyamet saatine kadar bu itikad üzere kalan müminler bulunacak ve onlar atom savaşı. ehli sünnetin özelliğinden olduğu gibi ihtilaf. er-Red alel Cehmiyye: sh. onlara tabi olan seçkin tabiin. Çünkü onlar birbirlerini tekfir etmezler.68 Düzeltilmesi Gereken Bazı Hatalı Düşünceler: İmamların itikad birliği hakkında mutlaka düzeltilmesi gereken bazı hatalı düşünceler oluşmuştur ki bunları şöyle sıralayabiliriz: 1) Bazı insanlar fıkhî mezheblerdeki çeşitliliğin. itikadda çeşitlilik gerektirdiğini tevehhüm ettiler. Saptırıcıların fitnesinden Allah’a sığınırız. büyük felaketler gibi toplu ölümlerle yok olmayacaklardır. Onların dalalet üzere bir araya gelmeleri mümkün değildir. (Feth ile): 13/293. “Eğer o. Şafii. 3/170. Mısır’da amacı altı mezhebi yani Hanefi. Bir munazara esnasında Şeyhu’l İslam’a “Sen İmam Ahmed’in itikadını tasnif ediyorsun . Ebu Davud: 11/385-386. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetini bu hususta müjdelemiştir: “Dönekler ve muhalifleri onlara zarar vermeksizin bu ümmetten bir taife kıyamet gününe kadar var olmaya devam edecektir. Onlara göre Hanbeli ve Şafii mezhebleri arasındaki ihtilaf. Bu cemiyet. Çünkü Allah bu itikadın kaynağını koruma altına aldı: “Kur an’ı kesinlikle biz indirdik. Harici. İmam Ahmed bidatçileri şöyle tanımlamıştır: “Kitab’da ayrılık üzeredirler ve Kitab’a aykırıdırlar. Kaderi gibi bidatçiler ise sürekli bir ihtilaf ve buğz içindedirler. Yani ictihadi meselelerdeki ihtilafları itikad usulündeki 65 66 67 68 69 el-Fark Beyne’l Fı rak: 2/361. Hanbeli. Fetava. Rafize ile olan ihtilaf gibidir. aralarında birbirlerinden tebrie ve birbirlerinin tekfirini gerektirecek kadar ihtilaf yoktur. ehli hadis ve nesiller boyunca onlara tabi olan fakihler ve onlara uyan halktır. Çünkü onlar Kur’an’ın indirilmesine şahitlik eden. Sahihu’l BuharÓ. Allah ve Kitab konusunda bilgileri olmadan konuşurlar. dosdoğru yolda yürüyen sahabe.” diyenlere şöyle cevap vermiştir: “Bu. imamlar ve ümmetin selefinin Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’den aldıkları ‘Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem)’in akidesidir’69 Mesele sadece bir kısım avamın zannından öte bir hal almış ve günümüzde bunun için cemiyetler kurulmuş. Cenabı Hakk. Bu. Bu da tabi olarak ayrılık ve ihtilaf doğurmaktadır. kendi akıl ve görüşlerinden almaktadırlar. elbette onu yine biz koruyacağız. ayrılık ve tekfir de bidat ehlinin özelliklerindendir. Şeyh ona şöyle cevap verdi: Bu konuda Şafii’nin mezhebi diğer imamların mezhebleri ile aynıdır. 52. Rafizi. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ayrıca her yüzyılın başında bu ümmetin dinini yenileyecek müceddidler geleceğini müjdelemiştir.”67. Allah’tan başkası tarafından gelmiş olsaydı onda birçok tutarsızlık bulurlardı. 4/82).
Meselan bazı Keramiye’nin Hanefi mezhebinden olması.ihtilaflara aynı tutmaktadırlar. İcma ve Kıyas ile amel ederek dine hizmet eden aynı ailenin fertleri olduklarını göz önüne aldığımız zaman. Yani ehli sünnetin kendi bozuk itikatlarını tasdik ettiğini gören bir Rafizi’nin artık hakkı ehli sünnet içinde araştırmasına gerek kalmamış olur. Ehli sünnet’in Şia’nın din ve akideye muhalif tüm aşırılıklarını kabullenmesi anlamına gelir. Ehli sünnet ile Şia arasındaki ihtilafların akaidî olmadığı görüşü de vakıaya uygun değildir. b) Zıdlar veya tenakuz ihtilafı: Biri hak diğeri batıl birbirine zıd iki ayrı sözdür. -İtibarat hususundaki ihtilaflar. daki bazı Kürtlerin Şafii mezhebinden oldukları halde Mücessime itikadını benimsedikleri birer vakıadır. İmam Ahmed’in mezhebinden bazılarının Haşeviye ve Mücessime görüşlerine tabi olmaları ve 7. Müslümanların saflarında fitne çıkarmak isteyen bidatçiler bu yola sıkça başvurmuşlardır. Fakat kendisini Hanefi veya Şafii diye tanıtan herkesin her söylediği dinde delil olamaz. 3/197. Takrib Cemiyeti’nin kuruluş tüzüğünün ikinci maddesi şöyledir: “Cemiyet’in amacı. 73 Fetava. Şia’nın kendisi dışında başka bir mezheble yakınlaşması gereği gibi. Bu cemiyet yayınladığı tüm broşür ve kitaplarda sünni dört fikhî mezheb ile bu taifelerin aynı olduğuna dair yanlış düşüncesini yaymaya çalışmaktır.72 3) Bazı insanlar. -Çeşitler ve sıfatların zikredilmesindeki ihtilaflar. zaten birbirine yakın olan bu mezhebleri birbirine yakınlaştırmaya çalışmak. Kim. mezheb mensuplarının imamlarına nisbet ettikleri birtakım sözlerden delil getirme yoluna gitmektedirler. Hatta Rafiziliğe aldanmış insanların. Sünnet ve İcma’ya tabi oluyorsa o. Ehli sünnete müntesib görünen bazı cahil ve gafil kimseler de kimi zamanlar bilerek veya bilmeyerek bu oyuna alet olmuşlardır. görüş ayrılıklarını birbirine yakınlaştırmaktır. Oysaki taife kavramı Mutezile. Sünnet İmamlardan birisinin mezhebine uymakla değil. 610. imamlardan birisine uymasa da. Çünkü Rafiziler oniki imamlarının imametlerine inanmayanları tekfir etmektedirler. 71 Mecellet¸’l Menar: 9/433. yy. Mecmuu’l Fetava 6/58. hakkı araştırma ve bulma fırsatı önündeki kapıları kapatmaktır. Hatta bu kimselerden bir zat ‘Mezhebsiz İslam’74 adında bir Risaletu’l İ slam: 14/151. Kur’an. Oysa ihtilaf iki türlüdür: a) Çeşitlilik İhtilafı: Gerçekte ihtilaf bile değil. ki bunların batıl hedeflerinin deşifre edilmesi gerekir. İman bir dilek ve temenni değil. İslam’ı tamamen red arasında bir seçim yapmak zorunda kalır. ehli sünnet ve’l cemaattendir. Bu dergi Takrib Cemiyeti’nin gˆr¸şleri doğrultusunda yayı n yapmaktayd . bir olan hakkın değişik yönleriyle ifade edilmesidir. ehli sünnetin hidayet rehberi imamlarından miras kalan fıkhî mezheblerin birbirine yakınlaştırılması ihtiyacı var mıdır? Dört fikhî mezhebin imamlarının Kitab. Furu’da imamlara uyup da usulde başka görüşlere tabi olan birçok insan vardır. 72 Ayrı ntı iÁin Bkz. Tüm bunlar ve ictihadi meselelerindeki ihtilaflar tenevvu (çeşitlilik) kabilinden ihtilaflardır. 74 Bu kitab n yazar me hur arab edebiyat hocas Mustafa eka’d r. Sünnet. Kur’an ve Sünnet’e uymakla gerçekleşir. Sonra Şia'nın Allah’ın kitabı ve Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in sünnetine karşı tavırları itikadî bir konu değil midir? Ehli Sünnet ve Şia arasındaki ihtilafın akaidi olmadığı iddiası. Şia ve Hariciler gibi akımlar için kullanılır.71 Çünkü bu. 2) Bazı insanlar İmamların sözlerindeki bazı ihtilafların ayrılık ve kavgayı gerektirdiği vehmine kapıldılar. İlim ehlinin temyiz edebildiği bu kabil ihtilaflara şu örnekleri verebiliriz: -Metinlerin açıklanmasında lafız ve ibaredeki ihtilaflar. Şerhu’t Tahaviye. Böyle bir insan akıl ve fıtrata ters olan Rafizi inançlarını tamamen kabullenmek ile. Kitab nda 70 . tahsili hasıl nevinden beyhude bir davranıştır. Sonra. Bu. kalpte yer eden ve amel ile doğrulanan şeydir.73 Hatta Malikiler içinde de bazı Muattıla’nın bulunduğu bilinmektedir. İslam taifeleri olarak tefsir edilmiştir. Şeyh Reşid Rıza’nın da dediği gibi sadece Ehli Sünnete zarar vermektedir. Ümmeti bölmek ve sünnetten uzaklaştırmak için ehli sünnet itikadına yönelik eskiden beri süren batini bir oyun mevcuttur. Bu işin hakikatı şudur: itikaları aynı olan tek bir ehli sünnet mezhebi ile birbirleriyle çelişen çeşitli şii mezhebleri vardır.”70 Görüldüğü gibi İslam mezhebleri. Hile Ve Oyun: Bu hususta perde arkasından birçok hile ve oyunlar sergilenmektedir. İslamî mezhebler ve ‘İslami taifeler’ arasındaki kesinlikle iman edilmesi gereken akaidî konularda olmayan. Takrib Cemiyeti’nin iddia ettiği gibi. Dört fıkhî mezheb ile bu taifeler arasında büyük fark vardır. Bu demektir ki Rafizilere göre Ehli Sünnet itikadı aslında onlara muhaliftir. Rafizilerin itikatlarını kabul anlamına gelir ki her bakımdan çok sakıncalıdır. Mezheblerden ar nd r lm bir slam fikrini benimsedi ve ihtisas d na Á karak sˆz konusu kitab yazd .
künye ve lakab benzerliklerini insanları dinde aldatmak için kullandıklarını ilk farkedenlerden birisi İmam ed-Dehlevî ve arkadaşlarıdır. sh. Abdillah b. Oysaki gerçekte bu sözler Rafizi şeyhlerine aittir. D¸rz¸lerin gerÁek inanÁlar na vak f olduktan sonra bu bask da onlara yer vermedi. 82 Ebu Zehra’nı n İ bn Hanbel isimli eseri. 110. HicazÓ.80 Müellifin Hanefî sıfatına aldanmamak gerekir. Kitabu’l mara. imam nassı ibtal veya nesh edebilir.Hulasa: 358. 76 Minhacu’s S¸nne: 2/179. Hadis uydurmakla me hurdur.77 Bunlardan Süleyman el-Hanefî en-Nakşibendî Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in “Bu din. 84 Muhammed b. K¸fe’de oturdu. küçüğü ise hadis uydurmakla meşhur aşırı Rafizilerdendir. elCerh ve’t Tadil: 8/86. Büyüğü Ehli Sünnet’in sika imamlarından83. Bu kitabta İmam Malik’in adını karalamak için köle ile livatanın caiz olduğunu yazmıştır. Nusayriyye gibi ulaman n k¸f¸rlerinde ittifak ettikleri sap k ak mlar da slam mezheblerinden kabul etmek gibi b¸y¸k bir hata i ledi. sapık fikirlerini yaymak için kendilerine daha daha elverişli ortamlar oluşturmuşlar ve imamlara kendi sapık eğilimlerini teyid anlamına gelecek birtakım sözler nisbet etmekten dahi geri durmamışlardır. Mervan b. Şeyh Muhammed Ebu Zehra’nın tesbitine göre Necmüddin et-Tufî (v. hadisleri reddedip bunun yerine kıyasıya amel. Diğer meşhur bir şahıs da aynen dört mezhebe uymak gibi şia mezheblerine uymanın da caiz olduğuna dair fetva vermiştir.81 Dört mezhebden birine bağlı görünerek ortaya gerçek inancını teyid edecek fikirler atıp bu yolla batıl taifelerine hizmet edenlerin sayısı az değildir. Ebu Zehra’nın da dediği gibi Tufî. 78 M¸slim. lakab ve künye benzerliğini kullanarak. Bkz. 35. . iki tane Süddî vardır. M¸slim ve S¸nen Ashab ondan hadis rivayet etmişlerdir.76 Bu bidatçilerden bazıları bu mezheblerin fıkhı ile ilgili kitablar yazarak. bir diğer Şii Mustafa Kamil eş-Şeybî’nin de ifade ettiği gibi Şia eğilimli tasavvufçuların görüşüdür ki. Fakat gerçek şu ki Ehli Sünnet’in bu açıklamalarla hiçbir ilgisi yoktur. Fakat ben ‘takrib Meselesi’ isimli kitab mda da aÁ klad m gibi eyh eltut di er kitaplar nda bu fetvaya ayk r gˆr¸ ler beyan etmi tir. “Rafizlerin hilelerinden birisi de: İsmen sünnî imamlara benzeyen kendi adamlarının uydurdukları hadisleri. ñyle inan yoruz ve temenni ediyoruz ki gerÁek y¸zlerini ˆ rendikten sonra di er sap k ak mlar da kitab ndan Á karacakt r. imamlara nisbet etmektir. Abdirrahman es-S¸ddÓ. Her halde iilerin takiye ve tatl dillerine aldanm t r. El.75 Hatta bazı bidatçi ve batini guruplar Ehli sünnetin dört fıkhî mezhebine intisab ederek. 716 h. 75 Bu fetvan n sahibi me hur alim eyh eltut’dir. diğeri de küçük Süddî’dir. İslam Cemmati’nin Şari’nin naslarına verdikleri kudsiyeti hafife alarak izale etmeye çalışmıştır.84 amac n n slam birli ini sa lamak olarak ifade etti. Rafizilerin isim.118 80 es-S la beyne’t Tasavvuf ve’t-Teşeyyu. 127 yı lı nda vefat etti. Fakat daha sonra kitab n n be inci bask s nda. iiler bug¸n dahi bu fetvay milyonlarca adet bast rarak her yere da t yorlar. 4/206. kendi önderlerinin sözlerini sünnî imamlara nisbet ederler. smail el-K¸fÓ.“ hadisini78 Şia akidesine uygun bir şekilde açıklamıştır. sh. eyh Abdurrazzak el-Afifi’nin dedi ine gˆre eyh eltut kolay aldanan bir ah sm . Bir tanesi Büyük Süddî.”82 Bazen de meşhur sünnî imamları ile kendi önderleri arsındaki isim. Tuhfe-isna Aşeriyye kitabının yazarı ‘Muhtasar’ isimli bir kitab yazarak bunu İmam Malik’e isnad ettiklerini itiraf etmiştir. Bkz. Şia’nın on iki imam inancıyla hiçbir ilgisi yoktur.kitab yazarak ehli sünnet’in fıkhî mezhebleriyle kafir İsmailiye mezheblerini bir arada değerlendirmiştir. 83 smail b. Bunlar şöyle dediler. 326. hepsi Kureyş’ten gelecek olan on iki halifeye kadar aziz ve güçlü olacaktır. İşin hakikatını bilmeyenler Kur’an ve Sünnet’e aykırı bu sözlerin gerçekten İslam İmamlarına ait olduğunu sanırlar. 79 e -Şia fi’t Tarih: sh. Ayrıca bu hadisin. Nakşibendiyye tarikatı da onlardandır. Ehli Sünnet’ten durumun farkında olmayanlar ismi geçen şahsın kendi imamlarından birisi olduğunu zannetmekte ve böylece bu rivayeti kabul etmektedirler. 77 Tuhfe: sh. sh. Fakat slam ile hiÁbir ilgisi olmayan smailiye. tabiinden. Kad yaniye. Çünkü Şia’ya göre Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in vefatından sonra. Bu nedenle çağımız şiilerinden Muhammed Hasan ez-Zeyn ‘eş-Şia fit-Tarih’79 isimli kitabında Şii itikadını zahiren Hanefî ve Sünnî olan bu şahsın görüşleri ile teyid etmiştir.) de maslahatın nassa mukaddem olduğu konusundaki iddialarıyla aslında aynı görüşteki Şia'nın propagandasını yapmayı hedeflemiştir. H. eı -Hulasa. Mesela. imam kelimesini anmadan Şiilerin bu konudeki fikirlerini aynen sahiplenmiş ve nassın nesh veya maslahatı mürsele ile tahsisi fikrini öne sürerek. 45. 81 Minhacu’s S¸nne. fuhşun bazı çeşitlerine cevaz gibi rezil fikirleri sanki o mezhebin görüşüymüş imiş gibi yaymaya çalışırlar. Bu.
fakat net bir bilgiye ulaşamamışlardır. Bilakis O. Ebi’l Kasım b.97 İşte Şia’nın bu hilesini ilk keşfedenlerden biri de. 89 İbn Cerir’e isnat edilen Şia kaynaklı bir diğer kitap da ‘el-Müsterşid fi’l İmame’ isimli kitaptır. M¸slim b. Hoca yazarını bilmediği bu kitabı okur ve çok beğenir. M¸ kilu’l Kur’an. Rüstem b. 93 sim benzerli inden dolay Medine gazetesi 4621. 95 Prof. K¸lt¸r Tarihi isimli eserinde: 2/260. İmam’ın hakikatını bilen bir öğrencisi. 32. hiçbir delile dayanmaksızın sadece hasımlarının dedikodularından hareketle. 276 yı lı nda Bağdad’da vefat etti.Müsterşid fi’l İmame’ ve ‘Nuru’l Mucizat fi Menakibil Eimme İsna Aşere’ gibi kitapları vardır.93 6 yüzyılda Şia’nın önderliğini yapan. Şiilerin bir benzer hileleri de Sünni imam İbn Kuteybe’ye yöneliktir. 86 Bkz: Muhtasaru’t Tuhfe sh. müslüman görünse ve üzerinde İslam ahkamı cari olsa dahi. Ali Et-Taberî denilen bir diğer şahıs ise İslam ümmetini tekfir etmiştir. Fuad Sezgin. Bu isimle sadece İmam İbn Cerir’i tanıyan halk ve hatta bazı alimler bu kitapları onun yazdığını sanarak ona karşı cephe aldılar. Cerir et-Taberî Ebu Cafer’in H 310 yıluında Bağdad’da vefat eden imamiye alimlerinden olduğunu yazmaktadır. Şöyle ki O’nunla aynı zaman ve aynı beldede yaşayan Muhammed b.(İmam İbn Cerir de aynı tarih de vefat etmiştir. Mukaddimet’l Bihar: 1/177. Öyle ki sünni bir alimin kitabında şiileri destekleyici görüşler beyan etmesi. bazı araştırmacılar bu hileleri dikkate almayarak kitabın yazarının Malikî olduğunu söylemişlerdir. O’nun yazdığı kitapları inceleyenler.. İmamların İmamı Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’e iftira atılır da tabiilerine atılmaz mı? Son çağlarda en çok iftiraya maruz kalan imamlardan biri de İmam Muhammed b.” 88 Şiiler İmam İbn Cerir’e ayaklara meshin cevazı ve ayrıca iki ciltlik bir hadis kitabı isnat etmişlerdir. iftiraların ne denli büyük olduğunu görürler. 96 Abdullah Useylan. el-Fihrist (İ bn Nedim) sh. sh. Allah’ın kitabı ve Resulü’nün sünnetini ilim ve amel olarak bilip yaşayan en büyük İslam alimlerinden birisidir. bir gün İmam’ın ‘Tevhid’ isimli kitabından imamın ismini sildikten sonra onu hocasına gösterir. 92 Bkz: Tenfihu’l Makal:2/91. 88 el-Bidaye ve’n Nihaye: 11/146.90 İbn Kesir bu gizli oyuna dikkat çekerek şöyle dedi: “Bazı alimler biri İmam İbn Cerir.96 Kitapta sahabeye yöneltilen suçlamalar ve Ali’nin. Şii İbn Kuteybe’nin yazdığı ‘el-İmame ve’s Siyase’ adlı kitabı meşhur sünni alim İbn Kuteybe’ye nisbet etmişlerdir ki bu durum birçok kişiye gizli kalmıştır. Bu nedenle İbn Kesir şöyle dedi: “O’nu Rafizilik ve hatta bazı cahiller de ilhad ile suçladılar. Muhammed b. Abdulvahhab (radiyallahu anh)’dır. bu isimle Şiiliği teyid eden bazı kitaplar yayınladı. o kimsenin hakkında küfür ile hüküm verilir. 89 el-Bidaye ve’n Nihaye: 11/147. Rüstem et-Taberî isimli bir Şiî. imamların bazı konularda sünnet ve cemaatten ayrıldıkları iddiasıdır. 51. bugün artık ayan beyan açığa çıkmıştır. 90 Bkz. Sayı sı nda ona ait bir makale yay nlam t r. Cerir et-Taberî’yi de derinden yaralamıştır. Davetinin hakikatini bilmeden dedikodulardan yola çıkarak İmam’ı şiddetle eleştiren bir hocaya. El-Maarif. 91 el-Bidaye ve’n Nihaye.92 Ebu Cafer et-Taberî denilen bir başka Şii daha vardır ki o da aynı hileli yola başvurmuştur. Bir tanesi aşırı Rafizi Abdullah b. 20 97 Abdullah Useylan. Kuteybe’dir. 20 85 . H. Bu şekilde birçok imama nice iftiralar atılmıştır. 94 Bişaret’l Mustafa. Cerir b. Bunun üzerine zeki Ebu Muhammed Abdullah b. Ebu Bekr’in hilafetini raddettiği yolundaki açık şia taraftarlığına rağmen. İmamlara yönelik bir diğer iftira da.) Bu Şii’nin ‘el. İmam’ın yöneltilen iftiraları bildikten sonra.Aynı şekilde iki tane İbn Kuteybe vardır. diğeri de Şii İbn Cerir olmak üzere iki ayrı şahsın bulunduğunu ve söz konusu kitapların Şii olana ait olduğunu söylediler. el-İ mame ve’s Siyase: sh. Şöyle diyor: Kim Ali’nin Ebu Bekre karşı üstünlüğünden şüphe ederse. bundan dolayı da müellifin gerçek kişiliğini araştırmışlar.”94 Bazıları95 bunun ile bir önceki Rafizi’yi birbirlerine karıştırmışlardır fakat aralarında iki yüzyıl zaman farkı vardır. el-İ mame ve’s Siyase: sh.. Kuteybe.Dehlevî olmuştur. diğeri ise ehli sünnet imamlarından Abdullah b.86 Şiilerin bu şekilde isim benzerliklerin suistimal etmeleri birçok ehli sünnet alimi gibi büyük imam Muhammed b. onları yakından tanıyan ve onların yahudilerden daha hilekar olduklarını söyleyen Tuhfetu İsna Aşeriyye kitabının yazarı Allame ed. 11/147.”87 İşte imam İbn Cerir bu olaydan böylesine çok eziyet görmüştür. Müslim b.”91 İbn Kesir’in işaret ettiği bu hususun kesin bir hakikat olduğu. Kuteybe. BirÁok eserlerinden baz lar unlard r: Tevilu Muhtelifi’l Hadis. Şia kaynakları Muhammed b. Cerir b.85 Sünni İbn Kuteybe ‘el-Maarif’ isimli bir kitab yazmasından sonra bu Rafizi de insanları saptırmak amacıyla aynı isimde bir kitap yazmıştır. Öyle ki İmam İbn Cerir vefat ettiği zaman halkın tepkisinden korkularak gece evine gömülmüştür. 87 el-Bidaye ve’n Nihaye: 11/146. birçok araştırmacıyı hayretlere sevketmiş. 3335. ki o bu iftiralardan beridir.
133. gerçeği görür. Allah ve Resulü’nün sözlerine uyardık. ümmeti bölmek amacıyla bidatlerini teyid anlamında birtakım sözler uydurarak onları imamlara nisbet etmeleridir. kendi uydurdukları cümleleri naklederler. en büyük alimi dediği Hoca Nasrullah elHindî olarak meşhur Şeyh Muhammed. Abdulvahhab hakkında pek iyi düşünmüyordum. Sahifesinde yazar el-Mearrî’nin sohbetlerine katıldığından bahsetmektedir. Alusi’nin. Bidatçilerin gizli hilelerinden biri de hayali hadis ve metinler uydurarak bunları muteber kitaplardan aldıklarını iddia etmeleridir. Sonra dördüncü halife Ali (radiyallahu anh)’den bahsederlerken diğer halifelerden öyle olumsuz bir şekilde bahsederler ki okuyucu şaşırıp kalır ve ehli sünnetin de ilk üç halife hakkında bazı iddiaları kabul ettiğini sanır. Bidatçiler imamlar ve mezhebleri hakkında her dönemde yalan ve iftiralar düzmekten geri durmamışlardır. Ancak ne zaman ki yazdığı kitapları okudum. Mesela. Abdurrahman BedevÓ. 33.225. Bazen de ehli sünnetçe muteber kitapların isimlerini vererek. hiç durmaz o sözleri alıp duvara çarpar. Aynı noktaya dikkat çekenlerden biri de. İmam ed.. batıl görüşleri içeren daha başka birçok kitabın bu yolla ehli sünnet alimlerine nisbet edildiğini söyler. işte o zaman işin gerçeğini öğrenmiş oldum’. zamanının bir tanesi. yanında cihada götürmüştür. Abdulaziz b. Abdurrahman BedevÓ. Abdurrahman Bedevî bazı müsteşriklerle beraber kendisinin de bu kitabın Gazalî’ye ait görüşünde olduğunu bildirmektedir.100 Dr.102 Süveydî. Aksi taktirde Allah’ın gazap ve cezasına uğrarız. 4/94. Tuhfe’nin yazarıdır..talebesi bu kitabın. imamların kendi asli kaynaklarına başvurulduğu zaman hemen anlaşılır. Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in Tebük harbinde Ali’yi Medine’ye halife bırakması olayına şu eklemeyi yapmışlardır: (Sen Medine’de halife olmadıkça benim gitmem mümkün değldir). Şiilerin içinde batıl inançların bulunduğu ‘Sırru’l Alemin’ ismindeki bir kitabı İmam Ebu Hamid el-Gazalî’ye nisbet ettiklerini. Abdurrahman BedevÓ.98 Kendi inançlarını yansıtan eserler yazıp sonra bunu Sünnî alimlere nisbet etmek Batinîlerin ve Rafizîlerin öteden beri başvurdukları hilelerdendir.25.104 Ve şöyle diyor: “Keşfu’l Ğumme” isimli eserinde Erdebilî sıksık bu hileli yollara başvurmaktadır. İmam Ahmed’in İmam Ebu Hanife’den veya diğer imamlardan hiçbir farkı yoktur.99 Bu kitab H. Sh. Muhtasaru’s Savakı i: sh. Abdulvahhab’a ait oluğunu söyler. 3/16.106 Oysa sahih hadisler ve tarihen sabittir ki Resulullah Tebuk’den önce ve sonra birçok gazvede Ali’yi Medine’de halife bırakmamış bilakis. Dolayısıyla onun sohbetlerine katılması mümkün değildir. ‘M¸ellifatu’l GazalÓ’ sh 271. Fakat bu doğru değildir. Ali b. H. o kitaplarda asla bulunmayan. onun sürekli eleştirdiği Şeyh Muhammed b. Rafizi bn Mutahher el-Hı llÓ.Dehlevî şöyle diyor: “Rafizilerin başvurdukları bir diğer hile de şudur: İçinde sahih hadislere de yer verdikleri kitaplar yazarlar ve bu kitaplarda ‘Dört Halife’den de övgüyle bahsederler.” Bir diğer hileleri de şudur: Ehli sünnet görünümünde kitaplar yazarak içine hendi inançlarını teyid eden cümleler serpiştirirler. Bir gün ‘el-Ezher Dergisi’ genel yayın yönetmeni Abdulcelil Çelebi’yi ziyaret etmiştim. İmamların kendi eserlerine başvurulduğunda onlara karşı yürütülen hile ve desiselerin farkına varılacaktır. Abdulvahhab’ın da onlardan hiçbir farkı yoktur. Fakat bunların yalan olduğu. 98 99 100 101 102 103 104 105 106 Dr.103 Bidat eklinin bir diğer hilesi de. Çünkü kaynak ve meşrebler aynıdır.101 Çünkü kitabın 82. Abdillatif’in Davetu’l M¸naviin. Ebi’l İzz’in bu kitaba yazdığı şerhdir. Eğer bu imamlardan bize Allah ve Resulü’nün sözlerine aykırı sözler gelmiş olsaydı.’ Görüldüğü gibi bu kitabın yazarı ve açıklayıcısının ikisi de fıkıhta Hanefi mezhebine mensupturlar. fakat itikaden hepsi aynı ailenin değişik fertleridirler. İmam Şevkanî ‘el-Fevaidu’l Mecmua’ isimli eserinde bu hususa dikkat çekmiştir.1314 yılında Bombay. ‘M¸ellifatu’l GazalÓ’ sh 271. sonrada bu kitaptan ehli sünnete karşı delil getirdiklerini tesbit etmiştir. Bkz. İtikadda esas aldığımız temel eser ise Hanefi alimi Ebu Cafer et-Tahavî’nin ‘Akidetü’t Tahaviye’si ve yine Hanefî bir alim olan İmam Ali b. Ben daha önce Muhammed b. Bana şöyle dedi: Sana tavsiyem. ‘Nakdu Akaidu’ş Şia. Gazalî 450 yılında doğmuştur. Bir ziyaretim sırasında Malezya’lı bir hakim bana şöyle dedi: ‘Siz ülkenizde Vahhabî itikadını okutuyorsunuz. Hoca mahcup olur hatalı olduğunu anlayıp. Çünkü Mearrî 448’de vefat ederken.51 Bak n z: Minhacu’l Kerame. Minhac’s S¸nne: 3/907.105 Bir diğer hileleri de şudur: Sahih birtakım hadislere veya imamların muteber sözlerine kendi inançları doğrultusuna eklemeler yaparlar. sh. Aynı şekilde İmam Muhammed b. . Ben de ona şöyle karşılık verdim: ‘Suudi Arabistan’da yaygın olan fıkhî mezheb Hanbelî mezhebidir. Ki bunu ancak ilimde ince zevk sahibi olanlar farkedebilirler. Rafizilerin bu hilelerine şöyle dikkat çekiyor: “Hiç var olmayan birtakım kitap isimleri vererek oradan sahabeyi yerici ve Şia’yı övücü ibareler naklederler. Muhtasaru’t-Tuhfe. ‘M¸ellifatu’l GazalÓ’ sh.1324 ve 1327 yıllarında Kahire ve tarihsiz olarak Tahran’da basılmıştır. sh. hiçbir görüş ve mezheb hakkında asli kaynaklarını incelemeden fikir beyan etme. isimli eserine bkz.
Darakutni ve daha birçok ilim. Ebu Züra. Humeydî. Ebu Sevr.. Ve eğer Peygamber’e karşı birbirinize arka verirseniz bilesiniz ki onun dostu ve yardımcısı Allah. Evzaî. 38) “Nesai’nin Ali’nin faziletleri konusundaki baz hadisleri mevzuudur. yaptıkları alıntılar tamamen aynıdır ve az dahi olsa kesinlikle aralarında hiçbir fark yoktur. 150. 110 Örneğin. Tirmizi’nin de Ali’nin faziletleri konusundaki baz hadisleri zay ft r.”112 İmam el-Lalkaî imamların itikad konusundaki sözlerini şu uzun başlık altında derledi: “Siyak ma ruviye ani’l masur an’s selef.Buna örnek olarak İbn Mutahher el-Hıllî’nin “Minhacu’l Kerame” adlı eserini verebiliriz. Ebu Bekr b. Ebu Züra.. Şafii. Nesaî. nakil. İbn Muin. İbn Cerir et-Taberî ki hepsinin itikatları da aynıdır. İshak. 160-165. 114 Şerhu’t Tahaviye. İki Hammad. Ebu Nuaym. zayıflığı ve uydurulduğu konusunda icmaa ettikleri ise batıldır. cerh ve tadil alimi. Hanbel. konuları. Çünkü kalpleriniz sapmıştı. Şeyhu’l İslam İbn Teymiyye Minhac’ının özellikle de son cildinde bu hususa dikkat çekerek bu kitaplardaki yanlışlıkları110 düzeltmiş ve şöyle demiştir: “Nasıl ki nahiv. Minhacu’s Sünne’sinde (4/79) İbn Teymiyye bu konuda icmaa bulunduğu yalanını reddederek bu rivayetin mevzuu olduğunu bildirdi. Ahmed b. 108 107 . Vekî. Onların sıhhatinde ittifak ettikleri hak.119. sh. İbn Huzeyme. Minhacu’l Kerame. 161. 116 Bkz. Yahya el-Kattan.114 Ebu Hanife ve öğrencilerinin itkatları da selefin itikatlarının aynısıdır. Hasan eşŞeybanî’nin itikatlerini beyan etti. İbn Hibban.. Bu ilmin erbabından bazıları şunlardır: Malik. Seleme h. sh. İbn Medinî. (Minhacu’s S¸nne: 4/48). İki Süfyan. Minhacu’l Kerame.107 Salebî’nin tefsirinden108 ve Ebu Nuaym’in Hilye’sinden109 ayrıca Havarizimî.19-20. Evzaî. İmamların İtikatlarından Bazı Cümleler –ki Eberleri İttifaklarına Tanıklık Etmektedirİmam Esfehanî (radiyallahu anh) şöyle dedi: “Muhtelif zaman ve mekanlarda yaşamış ehli sünnet alimlerinin itikad üzerine yazdıkları eserler incelenecek olursa göülecekir ki bu kitapların üslupları. 162. Ahmed.”111 Şeyhu’l İslam Ebu İsmail es-Sabunî’de “Akidetu’s-Selef” isimli eserinde imamların itikatlarıyla ilgili bazı cümleler zikrettikten sonra şöyle dedi: “Naklettiğim bu cümleler tüm imamların itikatlarıdır ve bu konuda aralarında en küçük bir ayrılık yoktur. Cebrail ve müminlerin iyileridir. Firdevsî ve Mağazilî’den mevzu hadisleri seçerek almış ve bunların sahih olduklarını iddia etmiştir.” (Tahrim: 66/4) ayeti kerimesindeki ‘Müminlerin iyileri’ ifadesinden muradın Ali olduğunu söyledi ve şöyle dedi: “Müfessirler müminlerin iyisinin Ali olduğu konusunda icma ettiler. Akidetu Ehli’s S¸nne: sh. 109 Minhacu’l Kerame. kitabında sahihten çok mevzu hadis ve itimada şayan olmayan kaynaklara yer vermiştir. 155. Ebu Hatim. 149. Şube. Abdurrahman b. Musa b. Ebi Şeybe. sh.” Bu başlık altında şu imamlaeın itikatlarını zikretti: Sevrî. 1/13.116 Bu işi ilk yapanlardan olan İmam Hammad b. Adiy. ibn Ilye.” (Minhacu’s Sünne: 4/25) “Ebu Nuaym’in Hilye veya Fadailu’l Hülafa’da rivayet ettiklerinin çoğunun batıl ve mevzu rivayetler olduğu hadis ilminden nasibi olan herkesin bildiği bir husustur. Tisterî. İbn Medinî. Firdevs ve Mağazili’nin durumlarına da değinerek onların yalan ve hadis uydurma ehlinden olduklarını beyan etti. Şerh Usul İ tikad Ehli’s S¸nne. Buharî. hadis ilminin de onlardan daha üstün erbabı vardır ve bu konuda onlara müracaat edilmelidir.”115 Çünkü daha öncede işaret ettiğimiz gibi itikadı aynı kaynaktan almışlardır. Ebu Hatim. Kanebî. sözleri. “Eğer ikiniz de Allah’a tevbe ederseniz.. 112 Akidetu’s Selef. Harun. Feryabî. Ebu Ubeyd.. İbn Mutahher kitabında ehli sünnetin muteber kaynaklarından alıntılar yapacağını iddia etmesine rağmen. Ancak hadisin sübutunun başka yolla bilinmesi hariç. (Minhacu’s Sünne: 4/4-5.111. (yerinde olur). ehli tarafından tevsik edilmedikçe Rafizî.. Bunların ardından melekler de (ona) yardımcıdır. Mehdî.” Buradan hareketle. Zühlî. sh. 113 Bkz. İbn Teymiyye’nin de haber verdiği gibi seleften bazıları itikad konusunda varid olan hadis ve eserleri (sahabe sözlerini) derlemişlerdir. İbrahim el-Humeyrî el-Ensarî ile İmam Muhammed b.. rical. İmam Ebu Hanife ve öğrencileri Ebu Yusuf Yakub b. (Minhacu’s Sünne: 4/10) İbn Teymiyye Minhac’ının birçok yerinde Havarizm. Ebu Ahmed b. 1/151. bn shak ve benzeri siyer alimlerinin faziletlerle ilgili rivayet ettikleri hadislerin Áoğu zayı ftı r. İbn Uyeyne. 111 el-Hucce fi beyani’l Mahacce. Bunların tamamı sanki tek bir kalemden çıkmış gibidir. “Usulu’d din konusunda imamlar ittifak halindedirler. Üzerinde ihtilaf ettikleri hususlar ise adalet üzere araştırma ve inceleme sahasıdır. Müslim. dil ilminin ve tıp ilminin erbabı varsa. 158. 2/224-225. Abdurrazzak. kıraat ilminin. Buna şu örnekleri verebiliriz: İbn Teymiyye Salebî hakkında şöyle dedi: “Cumhur ulema Salebî ve benzerlerinin rivayetlerinin hüccet teşkil etmediği hususunda ittifak ettiler. Ebu Davud. Buharî.113 Bundan önce de İmam Ebu Cafer et-Tahavî tüm ümmetin takdirini kazanan nefis bir risale yazarak selefin. 167 yılında vefat etmiştir. Batinî ve diğer bidatçilerin ehli sünnet kitaplarından yaptıkları nakillere güvenilemeyeceği açıkça ortadadır.” Sonra bazı açıklamalar yaparak bunu Ebu Nuaym’e isnad etti. Leys. İbn Mubarek. 115 Der’u Tearudi’l Akl ve’n Nakl: 2/308.
128 Ebu Abdillah Ubeydullah b. Tabakatu’l Huffaz: 3/945. hafız. Kitaplarından bazıları şunlardır: ‘Kitabu’t Tevhid ve Marifeti Esmaullahi ve Sıfatihî. Miratu’l Cinan: 2/193. Muhammed b. Musa el-Beyhakî: İmam. Tarihu’l Bağdad: 14/70-71. Hanbel: İmam ve hafız. H. Horasan Şeyhi Zehebî onun için şöyle dedi: “Daha önce benzeri hiç yazılmamış kitaplar yazdı. Tarihu Bağdad: 2/243. Hasan b. Eyyub b. Tarihu Bağdad: 12/34. Tarihu’t Turas: 1/353. Sünen sahibi meşhur hafız. Müslim. Sünnet.123 Ebu Muhammed Abdullah b.129 Ebu Ömer Ahmed b. Ahmed b. Tehzibu’t Tehzib: 5/294-296. Semerkant’da Şeyhu’l İslam. Lisanu’l Mizan: 5/70-71. Hayat tercimesi iÁin bkz. H.418 yılında vefat etti.198. El-Medinî de şöyle dedi: “İnsanlardan hadisi en iyi bilen Abdurrahman b. allame ve hafız. Ömer ed-Darakutnî: İmam. Sünnet kitabının sahibi. Ebu Davud ve Tirmizî ondan hadis rivayet ettiler. er-Red ale’l Cehmiyye ve Tefsir kitaplarının sahibi.119 Ebu Bekr Ahmed b. H. Hafız.Tezkiretu’l Huffaz: 2/354. Ahmed b. Tarihu Bağdad: 5/110-112. er-Red ala Bişr el-Mürisi ve Müsned’in yazarı. fakih ve Bağdad’ın muhaddisi.458 yılında vefat etti.”117 Ehli Sünnet itikadı konusunda hadis ve eser derleyen diğer bazı imamlar şunlardır: Abdurrahman b. hafız.132 Ebu Bekr Ahmed b.120 Ebu Abdirrahman Abdullah b. Muhammed el-Meafirî: Kurtuba’lı alim. H. Değişik İslam ülkelerinde 1700 hocadan dersler aldı. Harun: Hallal olarak meşhurdur. Delilu’n Nübüvve.127 Ebu’l Kasım Hibetullah b. 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 Tezkiretu’l Huffaz: 1/202. Ehadisu’n Nuzul. Ali b. Fadailu’s Sahabe. Tarihu’t Turas: 1/314. H. allame. . 290 yılında vefat etti. Abdillah b.369 yılında vefat etti. en-Nucumu’z Zahire: 4/136. Zehebi Onun için şöyle dedi: “Yazdığı kitaplar özelliklede Süneni. Tarihu’t Turas: 1/509. H. Tarihu’t Turas: 2/326. imametine ve ilminin genişliğine delalet eder. Bir diğer İmam Abdullah b.118 Ve Osman b. Bkz. Şeyh: Ebu Yakub İshak b. Tezkiret’l Huffaz: 3/1092. Tabakatu’ş Şafiiyye: 2/302. 280 yılında vefat etti. H. Şeyhu’l İslam.131 Ebu Zerr Abdullah b. el-Ba’s ve’l Mü’tekad. Sünnet ve Camii kitaplarının yazarıdır. 434 yılında vefat etti. Huseyn b. Sünen kitabının sahibi. Vefatı H. Tehzibu’t Tehzib: 6/279. Bkz. Şuzuratu’z Zeheb: 3/243-244.. 311 yılında vefat etti. Fadailu’s Sahabe ve Menakıbihim. Tezkiretu’l Huffaz: 3/912. 429 yılında vefat etti. İbanetu’l Kübra ve İbanetu’s Suğra’nın sahibidir. Muhammed b. en-Nususu’l Müteallika bi Rüyetil Barii Subhanehu’ gibi eserleri vardır. Hilyetu’l Evliya. H. Tabakatu’l Hanabile: 2/134-153. es-Sünenü’s Sağire. Şuabu’l İmam. ‘er-Red ale’l Cehmiyye. Muhammed el-Ensarî: İmam. Abdirrahman ed-Darimî’dir. Mehdî’dir”.360 yılında vefat etti. Hafız. H. Ahmed el-Esbehanî: Büyük hafız ve zamanının muhaddisi. Ahmed b. Tezkiretu’l-Huffaz: 3/786.” Bu kitaplardan bazıları şunlardır: Esma ve’s Sıfat. 360 yılında vefat etti. Ali b. muhaddis ve meşhur müfessir. sika alimlerden. Hanî: Esrem olarak tanınır. Mehdî. Mutayyır et-Tabaranî: Mucemu’l Kebir.121 Ebu Bekr Ahmed b. H. Mucemu’l Evsat. 395 yılında vefat etti. es-Sünenü’l Kübra. sika. Huseyn el-Acirî: ‘eş-Şeria. Tezkiretu’l Huffaz: 3/1098.Zehebî şöyle dedi: “İbn Ebi Urube ile beraber ilk eser tasnif eden odur. İmam Şafii O'nun için şöyle dedi: “Dünyada O'nun bir benzerini bilmiyorum”. H.430 yılında vefat etti.122 Ebu’l Kasım Süleyman b.125 Ebu’l Hasan Ali b. Muhammed el-Akberî: İbn Batta olarak tanınır. Tezkiretu’l Huffaz: 3/396. Tabakatu’l Hanabile: 1/180. H. ve er-Red ale’l Cehmiyye. ‘es-Sünne ve’s Sıfat. el-Mutekad. Bidat ve heva ehline karşı şiddetli mücadelesiyle tanınır. 387 yılında vefat etti. Zehebî’nin dediği gibi sünen hafızı ve usulu’d diyane imamı idi.130 Ebu Nuaym Ahmed b. el-Minhecu’l Ahmed: sh. Tezkiretu’l Huffaz: 3/1031. ‘el-Izze’ kitabının ve başka eserlerin sahibi. et-Tasdik bi’n Nazar ile Allahi fi’l Ahire’ isimli kitapların yazarı.. Ehadisu’s Sıfat.124 Ebu Bekr Muhammed b. H. Tezkiretu’l Huffaz: 3/991. el-Camii ve Delailu’u Nübüvve’ kitaplarının yazarı. Delailu’n Nübüvve gibi eserlerin sahibi.385 yılında vefat etti. Tehzibu’t-Tehzib: 5/141-143. imam. Tezkiretu’l Huffaz: 3/1083. H. 69-73. ‘Es-Sıfat.126 Ebu Abdillah Muhammed b. Lisanu’l Mizan: 1/201. H. Said ed-Darimî: Hafız ve Herat’ın muhaddisi. es-Sünen ve’l Asar. 255 yılında vefat etti. Mucenu’s Sağir. İmam Ahmed’in talebelerinden büyük hafız. el-Bidaye ve’n Nihaye: 11/148. Muhammed: Ebu Şeyh el-Esbahanî olarak bilinir. Delailu’n Nübüvve. Müsnedu’l Ali ve Tefsir’in sahibi. Vefiyatu’l Ayan: 2/407. Mansur el-Lalkaî: İmam. Tezkiretu’l Huffaz: 2/570-571. Tarihu’t Turas: 2/194.
Hamid tarafından diğer nüshaları ile karşılaştırılarak talik yazılan nüshasını aynen nakledeceğiz. Tezkiret’l Huffaz: 3/1132. Ondan başka hiç bir ilah mevcut değildir. Bkz. Ancak Onun dilediği olur. iman meselesi hariç. Levamiu’l Envar: 1/66.133 İmamların itikatleri mücmelen şöyledir: Allah’a. 134 133 . Her bir İmamın şöyle dediği de unutulmamalıdır: “Benim mezhebim sahih hadistir. Kur’an’da bulunan. O’na benzeyen hiç bir şey yoktur. usulu’d din noktasında insanları kesinlikle Hanbelî veya bir başka mezhebe çağırmadım. İbrahim el-Ensari ve Ebu Abdillah Muhammed b. Ebu Hanife Nu’man b. hiç ölmeyecek olan Hayy (Diri). hiç uyumayan Kayyum dur. Müslim gibi sahih hadislerde gelen hususlara iman etmek gerekir. her çeşit kötülüklerden sakınan mü’minlerindir. Tezkiret’l Huffaz: 3/1103. kesinlikle farklı değildir. Bir imam şöyle demiştir: Hayatımda şu ana kadar. Hasan eş-Şeybani’nin (radiyallahu anh) mezhebine. imamlar kimseyi Hanbelî veya Maliki mazhebi gibi herhangi bir mezhebe çağırmazlardı. Şunu da gözardı etmemeliyiz ki itikat onlardan da değil. Muhammed el-Humeys’in ‘Akidetu İmam Ebu Hanife fi Usuli’d din’ isimli değerli eserine bakılabilir. Efendimiz Peygamberimiz Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ve onun bütün aile efradına olsun. Yardım Allah’tandır! Beyanu’s Sünne (Sünnet’in Beyanı) İmam Ebu Cafer Ahmed İbn Muhammed b. 135 İ bn Teymiyye. En güzel sonuç. Yarattığı şeylere ihtiyaç duymayan yaratan ve yarattıklarının rızkını güçlüğe düşmeden verendir. Allah. Beyhakî ‘Camiu’n Nusus min Kelami’ş Şafii’ adlı eserinde İmam Şafii’nin sözlerin topladı. Bilakis Allah ve Rasulünden alınır. Mecmuu’l Feteva: 3/161. ümmetin selefinin üzerinde ittifak ettikleri ve Buharî. Allah. İmamlardan birisi söyle dedi: “İtikat. İmam Edu Hanife’nin İtikadı:137 İmam Ebu Hanife’nin itikadını nakleden en sağlam kaynak H. Tabakatu’ş Şafiiyye: 4/8-16. á¸nk¸ Cenab Hakk kendisini ‘Evvel ve Ahir’ olarak tan tm t r. Allah’a vehimler ve zanlar ulaşamaz. düşünceler O’nu idrak edemez. Bunun tafsilatlarını ise yukarıda zikrettiğimiz kaynaklarda bulmak mümkündür. kitaplarına. peygamberlerine. yine Allah’ın bizi başarıya ulaştıracağına kesinlikle inanarak deriz ki: Allah Bir’dir ve hiç bir ortağı yoktur. başlangıcı olmayan Kadim138 ve sonu gelmeyecek şekilde devamlıdır. İmam ve Hüccetü’l-İslam Ebu Ca’fer at-Tahavi (radiyallahu anh) akaid risalesi hakkında şunları söyler: Bu risale. Allah’ın “Birliği hususunda. 138 Musannif (Rahimullah) Kadim yerine Evvel deseydi daha Áok isabet etmi olurdu. Sabit el-Kûfi. korkuya kapılmadan öldüren (Mümit) ve hiç bir güçlüğe düşmeden yeniden diriltendir. Burada önemine binaen ümmetin hüsnü kabulüne mazhar olan bu risalenin Şeyh Abdullah b. Alemlerin Rabbi Allah’a olan imanları ve yaşadıkları inanç esaslarına uygun olarak Ehli Sünnet ve’l-Cemaatın inançlarının açıklamasından ibarettir. İmam’ın itikadını daha ayrıntısıyla incelemek için Dr. Allah. O’nu aciz bırakacak hiç bir şeyde yoktur. Tarihu’t Turas: 1/388. Mesela Hallal Ahmed’in itikad konusundaki sözlerini derlerken. 137 Usulu’d din noktasında Ebu Hanife’nin itikadı diğer imamlardan. Bilakis Ümmetin selefinin üzerinde ittifak ettikleri hususlara çağırdım.”134 İtikat söz konusu oduğu zaman. 136 Bkz.” Fakat teşrif cihetinden burada imamların itikat konusundaki sözlerinden bazı satırlar aktarmayı uygun gördük. hayrı ve şerriyle kadere iman etmek. meleklerine. Selame et-Tahavi’nin İtikadı: 321 yılında vefat etmiştir. Allah rahmet etsin! Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla: Hamd alemlerin rabbi olan Allah’a mahsustur. öldükten sonra dirilmeye. Ebu Yusuf Yakub b.”135 Bazı alimler imamların itikat hususunda söyledikleri sözleri derlemişlerdir.Tahavî Şarihine göre ise iman meselesindeki ihtilaf da lafzidir.Ve bu alanda eser yazan daha başka birçok imam vardır ki tüm bu kitaplar imamların itikat birliğini ve bu konuda Resuluullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in sünnetine itimat ettiklerini gösterir. Allah’ın varlığı hiç bir şekilde son bulmaz ve yok olmaz. bilakis Allah ve Resulünden alınır. Hayır dualar. 321 yılında vefat eden İmam Tahavî’nin ‘Akidetu’t Tahaviye’ veya ‘Beyanu’s Sünne’ adındaki eseridir.136 Tahavî ise ‘Akidetu’t Tahaviye’ isimli eserinde İmam Ebu Hanife’nin sözlerine yer vermiştir. ne benden ne de benden daha büyüklerinden alınmaz.
mahlukatı yarattıktan bu yana “Halik” ismini beriyyeyi de yaratmasından bu yana “Bari” ismini almış değil. dilemediği ise olmaz. Bu gerçeği gören biri ibret alır da artık kafirlerin ileri sürdüğü bu tür sözlerden kaçınır ve neticede anlar ki. Allah’ın hiç bir benzeri yoktur. Allah Talanın sıfatları var diye insana benzeyecek değildir. Bunların tümü. dağınık şüpheci bir şekilde ne tasdik eden ne de inkar eden bir yalancı durumuna gelmeden bocalar durur . fazileti ve adaleti arasında Allah’ın maişeti dairesinde dönüp dolanır. Mahlukatın ecellerini de tayin etmiştir. Olup bitenler hakkında ancak Allah’ın meşieti geçerlidir. Her şey Onun kudreti dilemesi (meşiet) ile meydana gelir. Kim Kur’an dinler ve dinlediği Kur’an’ın insan sözü olduğunu iddia ederse küfre girmiş olur. Allah kendisinden bir fazilet olarak. onlar için belli ölçüler koymuştur. Buna karşılık yaratılmışlık ve büyütülüp terbiye edilmiş anlamı yoktur. Allah’ın hakiki kelamı olup mecaz olmadığına kesinlikle iman edip kanaat getirmişlerdir. Kur’an için “Bu. mahlukatı yaratmadan önce onların yapacakları şeyleri kesinlikle bilmektedir. Bunun üzerine kişi. kendisine zıt ve benzer olabilecek şeylerden çok çok yüce ve beridir. Allah hiç bir şeye muhtaç değildir. Kim Alah’ı insanda bulunan sıfat ve anlamda vasfederse mutlaka küfre girmiş olur. Biz bunların tümüne iman ettik ve hepsinin Allah tarafından olduğuna kesinlikle kanaat getirdik Tevhid konusunda olduğu gibi deriz ki: Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) Allah’ın seçkin kulu. Kur’an. O. Allah bunu peygamberine vahiy olarak indirmiş ve müminler de bu minval üzere tasdik etmişler ve Kur’an’ın. korur ve afiyet bahşeder. ayıplamış ve onu cehennemle tehdit etmiştir. sıfatları ile birlikte Kadim idi. Allah mahlukatı ezeli ilmine uygun olarak yaratmıştır. Yaratıklar daha yaratılmadan önce. önce yok iken mahlukatın var olması ile sonradan var olup ilave olunan hiç bir sıfatı yoktur. tasdik ile tekzib. bunlardan önce de Halik ve Bari idi. Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem). ikrar ile inkar arasında vesveseci. işleyecekleri fiillerden hiç bir şey Allah’a gizli kalmış değildir.c) ve Resulüne (sallallahu aleyhi ve sellem) teslim olan ve kendisine karışık gelen hususu o konuyu iyi bilene havale eden kimsedir. Cennetlik Müminlerin Allah’ı görmesi. Bunların manası Peygamber bu hadislerden ne kasdetti ise ondan ibarettir. beşerin yaratıcısının sözüdür ve insan sözü Kur’an’a asla benzemez. Bütün bunlar. Allah. O sıfatlarıyla ezeli olduğu gibi aynı şekilde bu sıfatları üzere ebedidir. Allah’ın kazasını reddedecek olan hükmünü tehir edecek olan ve emrine üstünlük sağlayacak olan hiç bir kimse yoktur. beşer sözünden başka bir şey değil” (Müddesir. nur ve ziya ile gelen iki cihan peygamberidir. İslamın varlığı ancak teslimiyet ve itaat ile mümkün olur. peygamberlerin sonuncusu. Bunun üzerine Allah. Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem). Allah Taala’nın kelamıdır ve O’ndan nasıl olduğu bilinmeksizin söz olarak çıkmış. Allah Teaala’nın murad ettiği ve bildiği şeyden ibarettir. Nitekim Allah. 74/25) diyeni cehennem ile tehdit edip o kişinin cehennemlik olduğunu bildirince biz anlamış oluyoruz ki. Çünkü dini konuda selamete eren kimse. Bu ayetin tefsiri. Kur’an. Allah. müttekılerin imamı.Allah. Allah’ın dilediğinden başka kulların hiç bir iradesi yoktur. Allah’ın sıfatlarından. Allah. 75/23) buyurduğu gibi ihata ve keyfiyet söz konusu olmaksızın haktır. Aynı şekilde bunları ilk defa icad etmesiyle Halik ismini almamış olup O bunlardan önce de ölüleri dirilten ve mahlukatı yaratan idi. cinlerin ve insanların tümüne gönderilmiş olup hak ve hüda. O Semi’ ve Basir’ dir. imtihana tabi tutar ve saptırır. dilediğini doğruya iletir. ve yine adaletinin gereği olarak dilediğini yardımından mahrum eder. yarattıklarından önce. Allah mahlukatın kaderini tayin etmiş. Allah. mahlukatı dirilttikten sonra “Muhyi’l-Mevta (ölüleri dirilten) ismini almış değildir. Rabbimizin Kur’anda “O gün Rablerine bakan pırıl pırıl yüzler vardır” (Kıyamet. üstün nebisi ve kendisinden razı olduğu Rasulüdür. Allah (c. peygamberlerin önderi ve alemlerin Rabbi olan Allah’ın O’nun peygamberliğinden sonra ortaya atılacak olan her çeşit peygamberlik davası sapıklık ve nefsin arzusuna uymaktan ibarettir. Allah bu tür iddia sahibini “Onu cehenneme atacağım” diyerek kınamış. her şeyi hakkıyla duyar ve görür. Allah’ın her şeye gücünün yetmesinden. tüm eşyanın Ona muhtaç olmasından ve bu işlerin Allah’a kolay gelmesindendir. Bu konuya. görüşlerimizle tevil ederek ve tahminlerimizle zanlarda bulunarak girmeyiz. Allah’ın insanlar için dilediği olur. küfür ile iman. Peygamberden (sallallahu aleyhi ve sellem) bu konuda varid olan sahih hadisler gibidir. onların kendisine itaat etmelerini emretti ve O’na karşı günah işlemekten de nehyetti. Öyleyse her kim öğrenilmesi yasak edilen şeyi öğrenmeye meyleder ve anlayışı teslimiyet ile kanaat getirmezse onun bu arzusu kendisini Allah’ın birliğine olan katıksız Tevhid inancından saf bilgi ve sahih imandan alıkoyar. Allah’ın yaratıcı ve terbiye edici sıfatı vardır.
139 Bu sˆz hak ve bat l anlama gelebilir. 21/23) Öyleyse Allah bir şeyi neden böyle yaptı diye soran kimse kitabın hükmünü reddetmiş olur. Peygamberlerin getirdiği dinler de bundan ibarettir.” (Enbiya. Ameller ise son işlenen amele göre değerlendirilir.Bir kimsenin cennetliklerin Allah’ı görmesine dair imanı. Allah her şeyi ve bunun üzerindeki Arşı ihata etmiştir. Nitekim Yüce Allah’a kitabında “O her şeyi yaratıp belli nizama koymuş geçmişini geleceğini taktir etmiştir “ (Furkan. . noksanlaştıracak ve fazlalaştıracak olan hiç bir kimse yoktur. Allah Teala’nın mahlukatı hakkındaki sırrından ibarettir. Kalem’e ve Levh’te yazılmış olanların tümüne iman ederiz. Çünki ruyetin ve Allah’a ait mananın tevili. Kendisini ihata etmekten ise mahlukatını aciz bırakmıştır. Hz Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ümmetine bir rahmet olarak ikram etmiş olduğu Havuz haktır. Allah dostlarından kalbi nurla dolmuş olan kimselerin ihtiyaç duyduğu şeylerin tümü bundan ibarettir. Allah’ın Kur’an’da beyan etmiş olduğu üzere. peygamberlere ve peygambere indirilen kitaplara iman eder peygamberlerin apaçık doğru üzere olduklarına şahadet ederiz. Kul bilmelidir ki. Allah’ın sıfatlarını inkar etmekten ve Allah’ı mahlukatına benzetmekten sakınmayan kimse sapıtır ve tenzih akidesine varamaz. sapıklığa götüren merdiven ve azgınlığa giden bir yoldur. Kitabın hükmünü reddeden ise artık kafirlerden sayılır. İbrahim’i dost edindiğini ve Hz. mahlukatı kuşattığı gibi Allah’ı kuşatamaz. Şanı yüce Allah’ın Arşa ve daha aşağısındaki şeylere ihtiyacı yoktur. Arş ve kürsi haktır. Kıyamete kadar olacak şeyleri kalem yazmıştır. 33/38) buyurmuştur. ancak mevcut ilmin kabulü ve kader ilmi olan mefkud ilminin istenmesinin de terkedilmesi ile olur. Allah ve Rasul¸’n¸n isbat etti ini isbat etmek. tasdik ve teslimiyet olarak ifade ediyoruz. Allah sınır ve gayelerden139. Bu ilimde ihtisas sahibi kişilerin elde ettiği derecedir. Mevcut olan ilimin inkarı ve gayb ilminin de mevcudiyetinin iddia edilmesi küfürdür. Çünkü Allah Teaala. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) gece yolculuğuna götürüldü ve uyanık halde şahsı ile semaya çıkartıldı. Bu kimse kuruntusu ile gayp ilminin araştırılması konusunda gizli olan sırra yönelmiş ve bu hususta söylediği fikirlerden dolayı iftira eden bir yalancı durumuna düşmüştür. erkan. Meleklere. Selefin yolu. Said ve Şaki. Mahlukatın hepsi bir araya gelse Allah Teala’nın Levh’te varolacağını yazdığı şeyin yok olması için uğraşsa buna güçleri yetmez. Kulun başına gelmeyen şey. giderecek. Mahlukattan Onun sahip olduğu sıfatlara sahip olan hiç bir kimse yoktur. cennete gireceklerle cehenneme girecek olanların sayısını bilmiş ilmi ile ihata etmiştir. Kaderin esası. demek ki ona isabet edecek değildir. nefyetti ini nefyetmek ve suk¸t etti i konularda da suk¸t etmektir. Allah Teala’nın. Allah Teaala’nın Bir’liğini ve Rububiyetinin itiraf edilmesinden dolayıdır. haber verdiği şeyleri itiraf ve tasdik ettikleri müddetçe müslüman olduklarını kabul ederiz. Levh’e. Bu konuda derinleşmek ve düşünceye dalmak başarısızlığın sebebi. ancak ve ancak tevili terkedip teslimiyete sarılmak suretiyle olur. O’nun bu ezeli ilmine dayalı takdirini mahlukatından tehir edecek. bozacak. Öyleyse kulun üzerine düşen yaratıklarından var olacak her şey hakkında Allah’ın ilminin öne geçtiğini bilmesidir. Altı yön. mahlukat arasında mevcut olan ilim. Zira Yüce Rabbimiz Vahdaniyet ve Ferdaniyet sıfatları ile mevsuftur. Öyleyse bu hususta görüş. Kader konusunda Allah’a hasım olana ve bu hususta görüşüne temel olarak hasta bir kalp hazırlayan kimseye yazıklar olsun. Birisi. Kıblemize doğru namaz kılanların Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ‘in getirdiği ve kendisine ait olarak söylediği. Ümmet-i Muhammed için hazırladığı şefaat de hadislerde anlatıldığı şekliyle haktır. Herkese kendi için yaratılan işleri yapmaya imkan verilir. İşte kulun bu tutumu iman akdinden dinin temellerinin bilinmesinden. Allah Teala’nın Adem (aleyhisselam)’dan ve zürriyetinden almış olduğu misak haktır. Aynı şekilde insanların yapacakları fiilleri de Allah ezelde toptan bilmektedir. Zira ilim iki kısımdır. Allah kendisine dilediği şeyle ikramlarda bulundu ve kuluna vahyetmiş olduğu şeyleri vahyetti. Hz. 25/2) ve “Allah’ın emri takdir edilmiş bir kaderdir ” (Azhab. Miraç haktır. Allah Teala ezelde. Daha sonra Allah’ın dilediği yüce makamlara götürüldü. diğeri de mahlukatta mevcut olmayan ilimdir. Allah’ın hükmü ve takdiri ile cennetlik ve cehennemlik olmuştur. Musa’yla da konuştuğunu bir iman. insanlar ise yaptıklarından dolayı sorguya çekileceklerdir. Bu sırra ne bir meleki mukarreb ve ne de bir nebiyy-i mürsel muttali olmuş değildir. ruyetin tahakkukunu vehmetmesi yahut tevil etmesi suretiyle sahih olmaz. aza ve edavattan beridir. Nitekim Allah Teaala şerefli kitabında şöyle buyuruyor: “Allah yaptığından sorumlu tutulmaz. fikir ve düşünce beyan etmekten kaçının. İşte. kader ilmini insanlardan gizlemiş ve kader hakkında bilgi edinme isteğinden de onları menetmiştir. Allah bu ilmini dilemesi ile kesin ve kaçınılmaz bir şekilde takdir etmiştir. Bu sayı ne artırılabilir ne de noksanlaştırılır. İman. Allah Teala’nın. Yine Allah’ın olmasını yazmadığı bir şeyin olması için toplanıp uğraşsalar buna muvaffak olamazlar.
zulüm işleyen ve emanete hainlik edenlere kalben kin besleriz. Allah’ın kelamına mahlukatın kelamından hiç bir şey denk olamaz. Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ‘in ümmetinden. Bunlar Allah’ın dilemesi ve hükmüne tabidirler. katli vacip olanlar hariç hiç birine kılıç çekmeyi caiz görmeyiz Devlet idarecimiz olan imamlarımıza ve işlerimizi üslenen yöneticilerimize zulmetseler bile karşı çıkıp isyan etmeyiz. Allah Teala’nın Kur’an’ın şeriat ve din olarak indirdiği ve Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) 'in de bu hususda sahih olarak beyan ettiği şeylerin tamamı haktır. Hepsinin de Allah’tan getirdiği şeyleri tasdik ederiz. ister facir olsun ulülemir ile birlikte kıyamete kadar devamlı yapılacak olan iki farzdır. Onu. Hz. İman etmekle birlikte. kader yani hayır ve şer acı ve tatlı her şeyin Allah’tan geldiğine inanmaktan ibarettir. iman edip Allah’ı tanıdıktan sonra tevhid inancına sahip olarak öldüklerinde cehennemde ebedi bırakılmazlar. isterse onlara adaleti ile cehennemde azap eder daha sonra da bunları cehennemden kendi rahmeti itaatkar kimselerden olan şefaatçilerin de şefaati ile çıkartır ve cennetine gönderir. Yine bilmekteyiz ki.Yüce Allah hakkında münakaşaya dalmayız. Allah’a meleklerine kitaplarına peygamberlerine ahiret gününe iman etmek öldükten sonra dirilmeye. 140 Müellif bu konuda İmam Ebu Hanife’nin görüşüne tabi olmuştur. İşte Allah’ın bu muamelesi kendini tanıyanların dostu olmasından ve bu kullarını Allah’ın hidayetini yitiren O'nun dostluğuna erişemeyen inkarcı kimseler gibi bir tutmamasından ileri gelir. .140 Gerçekte müminlerin arasındaki üstünlük ise takva Allah’a karşı gelmekten korkmak. Ehli kıbleden hiç birini ne cennete sokar ne de cehenneme atarız. Ehli kıbleyi günahı helal saymadığı müddetçe hiç bir çeşit günahtan dolayı tekfir etmeyiz. Biz bunların tümüne iman ederiz ve Allah’ın peygamberlerinden hiç birini diğerinden ayırd etmeyiz. Hz. Hak edenlerin kabir azabı ve nimetini göreceğine. Onların islah olmaları ve düzelmeleri için dua ederiz. Ehli kıbleden olan her iyi ve facir kişinin arkasında namaz kılmayı ve bunlardan ölenlerin cenaze namazını da kılmayı da caiz görürüz. nefsi arzulara uymamak ve daha layık olana sımsıkı bağlanmak suretiyle elde edilir. Kabir ise ya cennet bahçelerinden bir bahçe ya da cehennem çukurlarından bir çukurdur. Kur’an’ın yaratılmış olduğuna inanmayız ve bu hususta Ehli Sünnet ve’l-cemaata muhalefet etmeyiz. Aleyhlerinde bulunmayız ve onlara itaat etmekten geri durmayız. Adil davranan ve emanete riayet edenleri sever. Müminlerin tümü Allah’ın dostudur. 4/48) şeklinde buyurduğu gibi fazileti ile affeder ve bağışlar. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ‘in hadisleri ile ashabından (radiyallahu anh) gelen haberlere göre ölüye kabrinde Münker ve Nekir meleklerinin kişinin Rabbinden. Gerçekte ise insanlar imanda birbirlerinden üstündürler. Hadisi şerifte anlatıldığı gibi yolculukta ve mukım iken mestler üzerine meshetmeyi caiz görürüz. Kötülük yapmış olanların affedilmesini diler. Onlar hakkında emin olamayız ve cennete gireceklerine şehadet edemeyiz. küfür ve nifak gibi her hangi bir şey belirmediği müddetçe kafir olduklarına. Hac ve cihad müslümanların imamlarından ister iyi. Günah işlemeyi emretmedikleri müddetçe onlara itaat etmeyi yüce Allah’a itaat etmek gibi farz biliriz. şirk koştuklarına ve münafık olduklarına şehadet etmeyiz. Ruhu’l-Emin olan Cebrail indirmiş ve peygamberlerin efendisi Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem)’e öğretmiştir. Allah katında en değerlileri ise daha itaatkar olanları ve Kur’an’a en çok uyanlarıdır. endişe duyarız ama onlardan ümit kesmeyiz. Bütün canlıların ruhlarını almakla görevlendirilmiş olan ölüm meleğine iman ederiz. İman konuları. ihtilaftan ve parçalanmaktan kaçınırız. ayrılıktan. Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem) ‘in ümmetinden olan büyük günah sahipleri tevbe etmemiş bile olsalar. Onların gizli kalan şeylerini Allah Teala’ya bırakırız. günah işleyene bu günahın zarar vermeyeceğine de inanmayız. Onlardan şirk. dininden ve peygamberinden süal soracağına da iman ederiz. Kiramen katibin meleklerine ve Allah’ın onları üzerimize koruyucu ve yaptıklarımızı yazan şerefli varlıklar olarak tayin ettiğine iman ederiz. Ey İslam’ın ve müslümanların sahibi olan Allah’ım bizi İslam’dan ayırma. Bunun dışında dilediği kimseyi affeder” (Nisa. Buna karşılık ehli kıble için hak ümit ve yeis arasındadır. yani kafir olduğunu söylemeyiz. Müminlerden güzel amel işleyen kimseleri Allah’ın affetmesini ve onları rahmeti ile cennete sokmasını umarız. Kul ancak kendisini iman dairesine sokan şeyleri inkar etmekle imandan çıkar. İsterse onları kitabında: “Şüphesiz ki Allah kendisine ortak koşulmasını affetmez. Allah’ın dini konusunda da birbirimizle çekişmeyiz. Her halü karda amellerinin kabul edilip cennete gireceğinden emin olmak ve Allah’ın rahmetinden ümidini kesmek kişiyi dinden çıkarır. Biliriz ki Kur’an Alemlerin Rabbinin kelamıdır. İman tektir iman eden kimseler de imanın aslında eşittirler. Sünnete ve ehli sünnet cemaatine uyar. Kur’an hakkında mücadele etmeyiz. Bilinmesi bize karışık ve güç gelen şeyler hususunda Allah daha iyisini bilir der ve öylece inanırız. Bu iki farz ibadetini hiç bir şey iptal edemez ve kaldıramaz.
ifrat ile tefrit. (Bakara: 2/286) Kulların fiilleri Allah’ın yarattığı şeyler olup kullar açısından da kendilerine mal ettikleri işleridir. Biz. Allah’ın dilemesi her türlü dilek ve iradeye üstün çıkar. Zübeyr. ilmi kazası ve kaderi ile meydana gelir. Kim onları kötülükle anarsa doğru yoldan çıkmış demektir. Nitekim Yüce Allah: “Allah bir kimseyi ancak gücünün yettiği ile mesul tutar. Sırata ve Mizana iman ederiz. Onlar da Allah’ın kendilerini muktedir kıldığı şeylere güç yetirebilirler. Sahabe Tabiun ve onlardan sonra gelen hayır ve eser sahibi fıkıh ve düşünce ehli olan selef alimleri de ancak güzellikle yadedilirler. Cennet ve cehennem yaratılmış olup ebediyyen sona ermez. İslam Dini. Allah her şeyi mülk edinir. Avf ve Ebu Ubeyde b. onlara buğzetmek ise küfür. Bu da (la havle ve la kuvvete illa billah) “Güç ve kuvvet ancak Allah’tan dır” sözünün tefsiridir. Bu ikisine girecek olanları da yaratmıştır. Biz Sahabeyi ancak hayırla yadederiz. Hayır ve şerde önceden kullar hakkında takdir ve tayin olunmuştur. Bu istitaat fiiilin meydana gelmesi için kesin başarı açısından söz konusu olup bununla mahlukatın vasfolunması caiz değildir. ondan sonra Ömer b. İsa (aleyhisselam)’ın gökten inmesine iman eder ve yine kıyamet alameti olarak güneşin batıdan doğacağına ve Dabbetü’l-Arz’ın yerinden çıkacağına inanırız. Her şey Allah Teala’nın dilemesiyle. Cerrah’tır ki O bu ümmetin eminidir. Birliği ve beraberliği hak görür parçalanmayı sapıklık ve azap olarak görürüz. Öyleyse bu kimselerden dilediğini fazileti ile cennete atar dilediğini de adaleti ile cehenneme atar. Onları sevmek din. Yine onun kazası her çeşit hile ve çareye galip gelir. sevaba. Talha. azaba. dünyada yapılan amellerin sunulacağına. Allah’ı mahlukata benzetme inancı ile Allah’ın sıfatlarını inkar etmenin. Bunlar Hulefa-i Raşidin ve insanları doğruya ve hidayete erdiren imamlardır. el-Hattab’a (radiyallahu anh) ondan sonra Osman b. Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ashabını sever onlardan hiç birinden uzaklaşmaz ve sevgisinde de aşırı gitmeyiz. Kişiyi sorumlu tutan hitap ta bunlara bağlıdır. Allah cennet ve cehennemi mahlukattan önce yaratmıştır. 5/3) buyurmuştur. Yine bir kimsenin Allah’a itaat etmesi ve itaatinde devam etmesi için Allah’ın muvaffak kılmasından başka bir kudreti yoktur. Osman.” (Maide. güç. Allah’a isyan etmekten korunmak için hiç bir kimsenin Allah’ın yardımından başka ne bir kudreti ne bir hareketi ve ne de bir çaresi mevcut değildir. Allah hepsinden razı olsun. hesabın görüleceğine. Allah Teaala kulları ancak güç yetirebilecek şeylerden sorumlu tutar. Nitekim Allah Teala: “Şüphesiz Allah katında din İslam’dır” (Al-i İmran. Affan’a (radiyallahu anh) sonra da Ali b. Kahin ve müneccim ile kitap sünnet ve icmai ümmete muhalif herhangi bir şey iddia edenleri asla tasdik etmeyiz. Allah Rasulünden sonra hilafetin ümmet-i Muhammedin en faziletlisi ve en önde geleni olarak Ebu Bekir’e (radiyallahu anh) ait olduğunu. Fiilin meydana gelmesi için gerekli olan istitaat (yani kudret ve kuvvet) fiil ile beraber bulunur. Gök ve yerde Allah’ın dini tektir o da İslam dinidir. amel defterinin okunacağına. Allah Teala hem gazaba gelir kızar ve hem de razılık gösterip hoşnut olur. 3/19) ve yine “Din olarak size İslam’ı seçtim. Bu konuda Peygamberin sözü haktır. fiile elverişli durum ve azaların sağlam oluşu cihetinden söz konusu olan istitaat fiilden önce bulunur. O her türlü kötülük ve zulümden uzaktır. Bu on kişi de şunlardır: Ebu Bekir. Abdurrahman b. Evliyanın kerametlerinden ve güvenilir ravilerden ulaşan rivayetlerine ait şeylere iman ederiz. Fakat Onun kızması ve razı olması insanlardan hiç birininkine benzemez. buraya kadar söylediğimiz ve açıkladığımız inanç esaslarına aykırı düşünenlerden uzağız. Ömer. Kim Allah’tan bir an bile müstağni kalacak olursa küfre girer ve hüsrana uğrayanlardan oluverir. Allah Teaala duaları kabul eder ve ihtiyaçları giderir. münafıklık ve azgınlıktır.Öldükten sonra dirilmeye. Her çeşit ayıp ve kusurdan beridir. Zaten insanlardan her biri kendileri için takdir edilmiş bulunan cennet yahut cehennemi hak edecek olan işleri yaparlar. Sa’d.” buyurmuştur. Ebi Talib’e (radiyallahu anh) ait olduğunu kabul ve beyan ederiz. kullar ise yaptıklarından sorulacaklardır. Allah yaptıklarından sorumlu değildir. Deccal’in çıkmasına. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ‘in cennetlik dediği ve cennete gireceklerini müjdelediği on kişinin Rasulullah’ın şehadeti üzerine cennete gireceklerini müjdelediği on kişinin Rasulullah’ın şehadeti üzerine cennete gireceklerine şahidlik ederiz. Evliyadan hiç birini peygamberlerden (aleyhisselam) hiç birine üstün tutmayız. Allah hepsinden razı olsun. Cebriyye ile Kaderiyye ve aldırmayacak kadar emin davranma ile ümititsizlik arasında orta bir yoldur. Buna karşılık hiç bir şey Onu mülk edinemez. kıyamet günü amellerin karşılığının verileceğine. Rasulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ashabı ezvac-ı tahiratı (temiz zevceleri) ve zürriyetleri hakkında güzel söz söyleyen nifaktan uzak durmuş demektir. İşte gizli ve açık olarak dinimiz ve itikadımız bundan ibarettir. Ali. Bize göre bir tek peygamber bütün velilerden daha üstündür. Onlara buğz edenlere ve onları hayır dışında bir şeyle ananlara biz de buğzederiz. Said. . Fakat sıhhat. iman ve dinde samimiyet. Allah’a göz açıp yumacak kadar bir zaman için bile ihtiyaç duymamak olacak şey değildir. Sağ olanların yaptıkları dua ve verdikleri sadakalarında ölüler için fayda vardır. Allah dilediği şeyi yapar ve ebediyyen de zalim değildir.
Onları rükûya varırken. es-Sünne: 1/107. Baskı sı nı BuharÓ: 3/263. İncil’deki vasıfları da şöyledir: Onlar filizini yarıp çıkarmış. Tertibu’l Medarik: 10/173-174. Allah onlardan inanıp iyi işler yapanlara mağfiret ve büyük mükâfat vâdetmiştir. Mesailu İmam Ahmed sh. Hı lyet’l Evliya: 6/327. Akidetu’s Selef: 54. Müşebbihe. secde ederken görürsün. sonra Ömer. es-S¸nne: 1/107. Batıldan korunmak ve Hak yolda muvaffak olmak Allah’tandır.Ki o kendisini tanımladığı gibidir ve halkın tanımlamalarının üzerindedir.. İmam Abdullah. Sahabeye düşmanlık ve kin besleyenlerin fey’den hiçbir hakları yoktur. M¸slim: 1/51.141 İmam’ı Malik’in İtikadından Bazı Cümleler: İmam (radiyallahu anh)’ın bu konudaki bazı sözleri şöyledir: “. Onların nişanları yüzlerindeki secde izidir. 35. bn Abdilberr. 34. Allah’tan lütuf ve rıza isterler.. tevbe etmedikleri taktirde öldürülürler. sonra da zulmen öldürülen Halife’dir. el-İ ntika: sh. bizleri çeşitli batıl arzulardan. Allah böylece onları çoğaltıp kuvvetlendirmekle kâfirleri öfkelendirir. Mutezile. 63.” (Feth. HaravÓ. 48/29)152 “Din hakkında kelam ve söz mekruhtur.Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in şu sözü tevhiddir. ekicilerin de hoşuna gider. Beraberinde bulunanlar da kâfirlere karşı çetin.”149 “Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’den sonra insanların en hayırlısı Ebu Bekr. 59/10). kelamı. Camiiu Beyanu’l İ lm ve Fadlihi: sh. onların Tevrat’taki vasıflarıdır.”150 “Kim Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ashabına saygısızlık eder veya müslümanlara kin beslerse ona müslümanların fey’inden hiçbir hak yoktur. Memleketimiz alimleri tıpkı Cehmiyye ve Kaderiyye ve bunlara benzer diğer fırkalar gibi kelam etmeyi hoş görmezler.”147 “Bidatine çağıran Kaderî. Şerhu İ tikad Ehli’s s¸nne: 2/701. Kaderiyye’ye sapıp Ehli Sünnet ve’l Cemaat’in dışına sapmaktan korumasını niyaz ederiz. ‘La ilahe illallah deyinceye kadar insanlarla savaşmakla emrolundum’142 Mal ve kanı koruyan tevhid hakikatıdır.”155 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 Burada ası l olarak Matbatu’ş Şarkı yye (Cidde)’nin 23/11/1344 H. Tertibu’l Medarik: 1/174. Allah ve din hakkında amele iletmeyen kelam konuşmaktansa susmayı tercih ederim.Allahu Teala’dan İslam üzerine devamlı kalmamızı ve son nefesimizi İslam ile yaşamamızı diler.. 415. Onlar. Haricî ve Rafizilerin tanıklıkları caiz değildir”148 “İman söz ve ameldir.151 “Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ashabına kin güdenler şu ayeti kerime ile muhatap olurlar: “Muhammed Allah’ın elçisidir. iman edenlere karşı hiçbir kin bırakma! Rabbimiz! Şüphesiz ki sen çok şefkatli. .154 İmamı Şafii’nin İtikadı: İmam Şafii (radiyallahu anh) şöyle dedi: “Allah’a hamd olsun . artar ve eksilir.”153 “Bidatten ve bidat ehlinden şiddetle kaçınınız ki onlar Allah’ın sıfatları. mam Abdullah. Ve kabule şayan değillerdir.. kendi aralarında merhametlidirler. bizce sapıktırlar. “Allah göktedir ve ilmi her yerdedir”143 “Kur’an Allah’ın kelamıdır ve Allah’ın kelamı Ondandır ve mahluk değildir”144 “Kim Kur’an mahluktur derse dövülür ve tevbe edinceye kadar hapse atılır. yanlış fikirlerden. Bkz. Bu. kalplerimizde. “Bunların arkasından gelenler şöyle derler: “Rabbimiz! Bizi ve bizden önce gelip geçmiş imanlı kardeşlerimizi bağışla. Zemmu’l Kelam: sh. esas akdı k. Cehmiyye. es-S¸nne: 1/87-88. El-Hı lye: 6/326. Tertibu’l Medarik: 2/47. Biz onlardan uzağız. Tertibu’l Medarik: 2/48. çok merhametlisin!” ” (Haşr.”145 “Dilersek itaat ve dilersek de isyan ederiz diyenler Kaderiyye mazhebindendirler”146 “Onlar hakkındaki görüşüm şudur: Tevbeye çağrılırlar. gövdesi üzerine dikilmiş bir ekine benzerler ki bu. gittikçe onu kuvvetlendirerek kalınlaşmış. 363. Tertibu’l Medarik: 2/44-45. ilmi ve kudreti hakkında konuşurlar da sahabe ve tabiinin sükut ettiği bu konularda sükut etmezler. bn As m. Hı lyetu’l Evliya: 6/327.. El-İ ntika: sh. es-SabunÓ.
Süfyan ve Malik gibi gördüğüm ve ilim aldığım ehli hadisin. 55/27).” (Kasas. Kalp beden ülkesinin emirlerine itaat edilen padişahıdır. 28/88). 39/67). Allah’ın bir benzeri yoktur.”159 “İman söz. İşte kalbin imanı ve ameli budur. inandık ve biz sadece Allah’a teslim olduk” deyin.”156 “Kur’an’ın ve sünnet’in isbat ettiği bu sıfatları biz de ispat ediyor ve Allah kendi zatından uzak tuttuğu gibi. Siyer E’lamu’n N¸bela: 20/341. fikir yürütmekle bilinmesi mümkün değildir. onlar başka bir söze geçinceye kadar onlardan uzak dur. Cenabı Hakkın işitici olduğu.Allah’ın kulları için kıldığı farzların en büyüğü imandır.” (Zümer. onlar için büyük bir azap vardır. İşitme organlarının farzı: Allah’ın haram kıldığı şeyleri dinlemekten kaçınmasıdır. Diğer organlarından bazıları ise kendisiyle gördüğü iki gözü. Cenabı Hakkın şu sözünü görmüyor musunuz?! “Allah sizin imanınızı asla zayi edecek değildir.. 2/284).”(Bakara. Allah’ın kalbe yüklediği iman farzına gelince: Allah’tan başka ilah olmadığına. sünnet konusundaki görüşleri şudur: Allah’tan başka ilah olmadığına. dereceleri ve tabakaları vardır ki bunlardan bazıları şudur: Tamamı tam olan. tuttuğu elleri.fakat kim kalbini kâfirliğe açarsa... Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem)’in Allah’ın elçisi olduğuna şehadet etmek ve Cenabı Hakk’ın gökte arşında olduğuna ve kullarına dilediği gibi yaklaştığına ve yine dilediği gibi dünya semasına indiğine inanırız. şerikinin bulunmadığına. Çünkü bu gibi şeylerin akıl.Benim de benimsediğim. veya iki eli olduğu haberleri de böyledir. söz. Hakk Teala şöyle buyurdu: “O (Allah). . buna inanmak.” (Nahl. Ve vechi vardır: “O’nun vechinden başka her şey yok olacaktır.. “Ayetlerimiz hakkında ileri geri konuşmaya dalanları gördüğünde...Kendisinden başka ilah olmayan Allah’a iman.”157 “Allah’ın kitap ve sünnet’te bildirilen isim ve sıfatları vardır.”158 “Ve kulların dilemeleri Allah’ın dilemesiyledir. 6/68) 156 157 158 159 160 er-Risale: sh.. Kullar ancak Alemlerin Rabbinin dilediklerini dileyebilirler ve kendi amellerini yaratamazlar. hatırladıktan sonra artık o zalimler topluluğu ile oturma. kalpler ancak Allah’ı anmakla huzur bulur. Ve de Allah tarafından gönderilen tüm peygamberler ve kitapları ve bunların getirdiklerini kabul etmektir. eksiği açık olan ve tercih edilip tercihi fazla olandır. amel ve inançtır.” (Nisa. İ ctimau’l Cuyuşu’l İ slamiye. BeyhakÓ. Kabir azabı. 2/136).7-8.. BeyhakÓ. amel derecelerinin en yükseğidir ve en şereflisidir. biz de teşbihi ondan uzak tutuyoruz. hesap.” (Maide. Allah’ın elleri açıktır. onlar bundan başka bir söze dalıncaya (konuya geçinceye) kadar kâfirlerle beraber oturmayın. (Rahman. Tüm bu organların farzları ayrı ayrıdır. diriliş. kabirdekilerin sorguya çekilmeleri. Bu organlardan bir tanesi kalptir ki insan onunla akıl ve idrak edip. rıza ve teslimiyet göstermektir. 2/83). Ancak haber cihetiyle hüccet sabit olmamış ise.” (Enam. kitab ve sünnet hüccetleriyle sabit olduğu halde kim bunlardan birisini inkar ederse kafir olur. Hakk Teala şöyle buyurdu: “ Bilâkis. Bu isim ve sıfatlar kendisine. Her şey gibi kulların fiileri de Allah tarafından yaratılmıştır. Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem)’in onun kulu ve elçisi olduğuna ikrar getirmek. işte Allah’ın gazabı bunlaradır. işittiği kulakları. cennet. 13/28) “İçinizdekileri açığa vursanız da gizleseniz de Allah ondan dolayı sizi hesaba çekecektir. Ve şu kavli ile Allah’ın sağı vardır: “Gökler O’nun sağ eliyle dürülmüş olacaktır. 16/106) “Bilesiniz ki. “İnsanlara güzel söz söyleyin” (Bakara. Eğer şeytan sana unutturursa. cehennem ve hakkında sünnetlerin bulunduğu bu gibi şeylerin tamamı haktır. Allah imanı insanın değişik organlarına muhtelif işlevler görecek tarzda farz kılmıştır. kalp ve dilin isteklerini yerine getiren ferci ve yüzünün olduğu başı.. onunla anlar. Hayrı ve şerri ile kader Allah’tandır. Allah’ın dile yüklediği iman farzı budur. Kitap’ta size şöyle indirmiştir ki: Allah’ın âyetlerinin inkâr edildiğini yahut onlarla alay edildiğini işittiğiniz zaman. 5/64). Namaza imam denilmiştir ki o da.” Bu ayeti kerimede Beytu’l Makdise yönelinerek kılınan namazlar iman olarak ifade edilmiştir. amel ve kalp ile itikattır. Artar ve eksilir.” (Bakara. eş ve çocuk edinmediğine. sh: 165. İşte Allah’ın kalbe farz kıldığı iman ve kalbin ameli budur: “Kim iman ettikten sonra Allah’ı inkâr ederse -kalbi iman ile dolu olduğu halde (inkâra) zorlanan başka. “Ancak azamet ve ikram sahibi Rabbinin vechi bâki kalacak”.160 “İman söz ve ameldir.” “. Menakibu’ş Şafii: 1/415.. dilediği gibi verir. 4/140) Fakat unutularak yapılanlar mazur görülmüştür. bu durumda cehaleti nedeniyle mazurdur.” (Ra’d. İmanın çeşitli halleri. Hakk Teala şöyle buyurdu: “. Menakibu’ş Şafii: 1/412-413. Allah’ın dile yüklediği farz: Kalbin inancını söz ve ifadeye dökmektir. yoksa siz de onlar gibi olursunuz.
Ayakların farzları: Allah (cc)’ın haram kıldığı şeylere yürümemektir: “Yeryüzünde böbürlenerek dolaşma. İşte onlar. “Ve onlar ki. boy abdesti alın. “Siz ne kulaklarınızın. boş ve yararsız şeylerden yüz çevirirler. Allah ile birlikte kimseye yalvarmayın (ve kulluk etmeyin)” (Cinn.” (Fussilet. onların yapmakta olduklarından haberdardır. onu Allah’ın haram kıldıklarından temastan korumaktır.” (Maide 5/. 17/37) Yüzün farzı: Gece. erkek kardeşleri. Kıblenin değişmesinden sonra müslümanlar Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’e gelerek “Ya Resulallah! Daha önceki namazlarımızın durumu ne olacak?” diye sordular. yaptıklarınızdan çoğunu Allah’ın bilmeyeceğini sanıyordunuz. kız kardeşlerinin oğulları. Hakk Teala şöyle buyurdu: “(Resûlüm!) Mümin erkeklere. babaları. Kocaları.” Şu ayeti kerime kalp. 47/4) Çünkü ellerin ilacı vurmak. 22/77) “Mescidler şüphesiz Allah’ındır.” (İsra. Eğer cünüp oldunuz ise. 24/3031) İmam yine şöyle dedi: “Gözleri haramdan sakındırmak da imanın bir gereğidir. kendi kadınları (mümin kadınlar).“Tâğut’a kulluk etmekten kaçınıp. Çünkü kulak. Onlar ki. . Şüphesiz Allah. ellerinin altında bulunanlar (köleleri). onlar sözü dinlerler. Mescid. yahut henüz kadınların gizli kadınlık hususiyetlerinin farkında olmayan çocuklardan başkasına zinetlerini göstermesinler. dirseklerinize kadar ellerinizi. 23/1-4) “Onlar. sonra da en güzeline uyarlar. erkek kardeşlerinin oğulları. 28/55) İşte işitme organının görevleri de şunlardır. Çünkü bu.” (İsra. Bu hususta Cenabı Hakk şöyle buyurdu: “Ey iman edenler! Namaz kılmaya kalktığınız zaman yüzlerinizi. “Hakkında bilgin bulunmayan şeyin ardına düşme. Gözlerin farzları: Onlarla Allah’ın haram kıldığı şeylere bakmaktan sakınmaktır. insanların ferçleri. topuklara kadar ayaklarınızı yıkayın. gündüz ve namaz vakitlerinde Allah’a secde etmektir. göz ve gönül. kocalarının babaları. Hasta. ırzlarını da korumalarını söyle. bunların hepsi ondan sorumludur. Onlar ki. kendi oğulları. sılayı rahim ve cihad görevlerini ifa etmektir. 72/18). 2/143).6). erkeklerden. İşte Allah’ın bu organlara kıldığı farzlar bunlardır. iffetlerini korurlar” (Müminun. Baş örtülerini. yahut biriniz tuvaletten gelirse. Bunun üzerine Hakk Teala şu ayeti kerimeyi indirdi: “Allah sizin imanınızı asla zayi edecek değildir. Mümin kadınlara da söyle: Gözlerini (harama bakmaktan) korusunlar. Allah’ın doğru yola ilettiği kimselerdir. Allah size herhangi bir güçlük çıkarmak istemez. yani iffet yerleridir. namazlarında huşû içindedirler.” (Zümer. gözlerini (harama) dikmemelerini. ne de derilerinizin aleyhinize şahitlik etmesinden sakınmıyordunuz. harb. boş söz işittikleri zaman ondan yüz çevirirler” (Kasas. 23/5). ne gözlerinizin. tâbi kimseler. namus ve iffetlerini esirgesinler. Nihayet onlara iyice vurup sindirince bağı sıkıca bağlayın (esir alın). zekâtı verirler” (Müminun. 41/22). Kullarımı müjdele: kullarımı ki. “(Savaşta) inkâr edenlerle karşılaştığınız zaman boyunlarını vurun. 17/36) Fercin farzı. işitme ve görme duygularına birden hitap etmektedir.” (Nur. 39/17-18) “Gerçekten müminler kurtuluşa ermiştir.” Allah (cc) kitabında temizlik ve namazları iman olarak isimlendirdi. O halde. fakat sizi tertemiz kılmak ve size (ihsan ettiği) nimetini tamamlamak ister. Burada derilerden maksat. Gerçek akıl sahipleri de onlardır. Zira Allah insanlara karşı şefkatli ve merhametlidir. kendileri için daha temiz bir davranıştır.” (Muhammed. Allah’a yönelenlere müjde vardır. başlarınızı meshedip. Gizlemekte oldukları zinetleri anlaşılsın diye ayaklarını yere vurmasınlar (Dikkatleri üzerine çekecek tarzda yürümesinler). Görünen kısımları müstesna olmak üzere. yakalarının üzerine (kadar) örtsünler. kocalarının oğulları. Çünkü sen (ağırlık ve azametinle) ne yeri yarabilir ne de dağlarla ululuk yarışına girebilirsin. Ademoğullarının namazlarında secde ettikleri yerlere denilir. yahut da kadınlara dokunmuşsanız (cinsî birleşme yapmışsanız) ve bu hallerde su bulamamışsanız temiz toprakla teyemmüm edin de yüzünüzü ve (dirseklere kadar) ellerinizi onunla meshedin.” (Hacc. Savaş sona erince de artık ya karşılıksız veya fidye karşılığı salıverin.” (Bakara. ailenin kadınına şehvet duymayan hizmetçi vb. Kıblenin yönü Mescidi Haram’a çevrilmeden önce müslümanlar 16 ay boyunca Mescidi Aksa’ya yönelerek namaz kılmışlardı. zinetlerini teşhir etmesinler. Ellerin farzları: Allah’ın haram kıldıklarına dokunmamak ve onlarla Allah’ın emrettiği sadaka. “Yeryüzünde böbürlenerek dolaşma. yahut yolculuk halinde bulunursanız. Ey müminler! Hep birden Allah’a tevbe ediniz ki kurtuluşa eresiniz. Onlar ki. Çünkü sen (ağırlık ve azametinle) ne yeri yarabilir ne de dağlarla ululuk yarışına girebilirsin. umulur ki şükredersiniz. sadaka ve sılayı rahimdir.
İmanları noksan olanlar ise cehennemle cezalandırılırlar. kim Ebu Bekr ve Ömer imam değildir derse o Rafizî. istidrak ve istinbat bakımından onlar bizden üstündürler. İncil ve Tevrat’ta Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ashabını övdü.171 İmam Lalkaî senedi ile Abdus b. Menakibu’ş Şafii: 1/385. Biz de onların hidayetini arttırdık. Sünnet. onların da inkârlarını büsbütün artırır ve onlar artık kâfir olarak ölürler. Menakibu’ş Şafii: sh. Fetava: 5/53.170 Bu konuda ayrıntılı bilgi için “el-Mesailu ve’r Resailu’l Merviyye an İmam Ahmed fi’l Akide” isimli esere müracaat edilebilir.”165 “Şirk hariç hiçbir günah kelamdan daha büyük değildir. 9/124-125). vera ve akıl. el-İ banetu’l K¸bra: sh. Allah gökte böyle hükmetmiş ve yerde insanların kalplerini bu hükmü üzerine toplamıştır. (radiyallahu anhüm)163 “Ebu Bekr’in hilafeti haktır. Sıddıklar.Böylece namaz iman olarak isimlendirildi. Abdus şöyle dedi: İmam Ahmed b. Şerh Usul İ tikadi Ehli’s S¸nne: 1/146. Allah’a nakıs bir imanla gitmiş olurlar. Hambel’in şöyle dediğini işittim: “Bizde usulu’s sünnet şudur: Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ashabının görüşlerine sarılmak. Fakat imanın tamamı ile müminler cennete girer ve imanlarındaki üstünlüğe göre cennette derece kazanırlar.. Ümmetin tüm fertleri bu şekilde bir müsabaka ve buradaki başarılarına göre derece sahibidirler. Menakibu’ş Şafii: 1/387-393. Bunlardan bazılarını kasten terkederek Allah’a öylece kavuşmuş olanlar ise. ziyadeliği nasıldır?” İmam’ı Şafii şöyle dedi: Cenabı Hakk yüce kitabında şöyle buyurdu: “Herhangi bir sûre indirildiği zaman onlardan bir kısmı der ki: “Bu sizin hanginizin imanını artırdı?” İman edenlere gelince (bu sûre) onların imanlarını artırır ve onlar sevinirler. İmam şöyle dedi: “İman’ın eksik ve tamamı böyle ise. Fetava. onların yolundan gitmek ve bidatleri terketmektir. Malik’in İmam Ahmed hakındaki risalesidir ki bunu Tabakat’l Hanabile (1/241) de İmam İbn Ebi Yala.. Onların görüşleri bize bizim kendi görüşlerimizden daha evladır. Teval¸’t Tesis: sh.”161 “Allah (cc) Kur’an.” (Kehf. Malik’den şöyle rivayet etti. “Hakikaten onlar. şehidler ve salihlerin en üstün mertebesinde onlar bulunmaktadırlar. 18/13). İlim ve ictihad. Şafii şöyle dedi: Tıpkı atların yarışmaları gibi kullarda iman ve amelde yarışırlar ve yarışmadaki başarılarına göre derece ve mükafat alırlar.216) ‘de İbn Cevzî ve başkaları rivayet ettiler. Adabu’ş Şafii: sh. Kalplerinde hastalık (kâfirlik ve münafıklık) olanlara gelince. heva ehli ile beraber olmayı. cidali ve din hususunda husumeti terk etmektir.”164 “. Vahyi bizzat yaşayıp anlamlarını direkt Allah Rasulü (sallallahu aleyhi ve sellem)’den öğrendiler.”166 “Şirk hariç. Şerhu İtikad (1/156) da İmam Lalkaî ve Menakibu İmam Ahmed (sh. Harun el. Siyer E’lamu’n Nübela: 10/32.. Şeyhu’l İslam İbn Teymiyye şöyle dedi: “Ahmed’in usulu’d din konusundaki sözlerini Ebu Bekr Ahmed b. . Menakibu’ş Şafii (İ bn Kesir): sh. Herkes kendi derecesine göre üstünlük kazanır.12/325..Hallal toplamıştır. İctimau’l Cuyuşu’l İslamiyye: sh. 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 el-İ ntika: sh. sonra Ömer sonra Osman ve sonra Ali’dir. Tehzibu’l Esma ve’l lüğat: 1/66. Çünkü her bidat bir dalalettir. Menakibu’ş Şafii: 1/442. 81. Muhammed b. Kim namazlarını ve organlarına yüklenen farzları muhafaza ederek Allah’a kavuşursa imanını kemale erdirmiş olarak kavuşmuş ve cennete girmiş olur.Bunlardan biri Abdus b. Siyer E'lamu’n N¸bela: 10/31 İ bn Ebi Hatim. 187. Menakibu’ş Şafii: 1/433.185.169 Burada İmam Ahmed’in itikadı ile ilgili olarak iki metin nakletmekle yetineceğiz .186. 535-536.Kim iman sözdür derse o Mürceî. Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’de onların fazilet ve üstünlüklerini beyan etti ki onlardan sonra hiç kimsenin onların derecelerine ulaşması mümkün değildir. Bizim bildiklerimiz ve bilmediklerimizin tamamını onlar bildiler. Aynı zamanda husumeti. kulun Allah’a tüm günahlarla kavuşması hevasından bir şeyle kavuşmasından daha hayırlıdır. ve kim de meşieti kendisinde gösterirse o da Kaderî’dir.”167 “Bir ucundan kelama bulaşıp da sonra felah bulan hiç kimse görmedim”168 İmam Ahmed’in İtikadı: İmam Ahmed’in itikat konusundaki sözlerini ihtiva eden en önemli eser İmam Hallal’ın “es-Sünnet” isimli kitabıdır.”162 “Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’den sonra insanların en üstünü Ebu Bekr. 64. Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in sünnetlerini onlar bize ulaştırdılar.” (Tevbe. Şafii şöyle dedi: İmanda eksiklik ve ziyadelik olmasaydı insanlar bu konuda eşit olurlardı ve üstünlük olmazdı.165. Rablerine inanmış gençlerdi.
Onlardan sonra da Müslüman olma ve hicret etme önceliğine göre Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in diğer ashabı gelir. Bu konuda niçin ve nasıl soruları sorulmamalı. hadislere uymadıkça ehli sünnet değildir.sh: 483. Bunların tamamı Hialafete ehil ve imam zatlardır. Kişi inandığı halde bundan bir haslet terk ederse bunun ehlinden değildir. Bir topluluğun eserde de geldiği gibi. rıza gösterilen kimsedir. Sünneti lazime'den bir de hayrı ve şerri ile kadere iman ve bu konuda varid olan hadisleri tasdiktir. Emiru’l Mümininle beraber cihad etmek kıyamete kadar bakidir ve yürürlüktedir. Allah’in dilediği şekilde cehennemde yanıp kömürleştikten sonra. Ebi Vakkas. Bunlar arasındaki fazilet müslüman olma önceliği ve daha fazla sohbetinde bulunma önceliğine göredir. Kader. Kılıç zoruyla bu makama geçen kişi de Emiru’l Müminin olarak isimlendirilir. İman ettiği halde gözleriyle bir saat dahi Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’i görme şerefi kazanmış an alt derecedeki bir sahabi dahi. Kim namazı terkederse o kafirdir ve öldürülmesi helaldir. Bizice hadis Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’den geldiği gibi zahiri üzerinedir ve bu konuda kelam etmek bidattir. terkedilemez.Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in sözleri. Kur’an’ın tefsiri ve delilleridir. misal verilemez. İman söz ve ameldir. Sikattan geldiği halde akla aykırı gözüken hadislere de yine iman etmek ve bu konuda tartışma ve cedele girmemek gerekir. Ebi Talib. Avf. Zeyd Yusuf b. Ve Hakem b. genişlik ve uzunluğu aynı olan büyük bir havuzu olduğuna inanırız. Ve yine Allah’ın kıyamet günü. kullarıyla konuştuğuna inanır ve bunu tasdik ederiz. Deccal’in iki gözü arasında “kafir” olarak yazılmış olduğu halde geleceğine ve bu konuda varid olan hadislere İsa (as)’ın inip onu öldüreceğine iman ederiz. biz de o üçünü takdim ederiz. Kelamcı bazı sözlerinde isabet etse de. Takvalı veya günahkar olsun. Biz eserde de172 varid olan bu hususa inanır ve bunu tasdik ederiz. Ve Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in şefaatine iman ederiz. 172 el-AlusÓ ve el-Medhal ila Mezhebi . Mihran Oda İbn Abbas’dan rivayet etti. Üban İkrime’den O da İbn Abbas’dan rivayet etti. Affan’dır.227)’de Numam İ mam Ahmed (sh. Allah’ın dilediği ve irade ettiği şekilde Münker ve Nekir melekleri tarafından iman. Ve yine Havz’a ve hadislerde geldiği gibi Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ümmetini etrafında topladığı. inkar edenlerden yüz çevirir ve onlarla bu konuda bir tartışmaya girmeyiz. Katade İkrime’den O da İbn Abbas’dan rivayet etti. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’den gelen sahih hadislerde geldiği gibi kıyamet günü Allah’ın görüleceğine (ruyet) ve Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in Rabbini gördüğüne inanmak gerekir.19)’de İ bn Bedran zikretti. artar ve eksilir. Bedir ehli Muhacirler ve sonra da Bedir ehli Ensar gelir. Ve yine Ali b. cennete gireceklerine iman ederiz. hilafet makamına oturan ve insanlar tarafından kabul edilip. sadece iman ve tasdik edilmelidir. Geldiği gibi zahirine inanırız ve bu konuda kimseyle tartışmayız. Kıyamet günü mizanına yani insanların amellerinin tartılacağına inanırız. Kur’an Allah’ın kelamıdır ve mahluk değildir. Hadislerde şöyle varid olmuştur: “Müminlerin ahlak bakımından en kamili. Emiru’l Müminin: Müttaki veya facir. Namaz dışında terki küfür olan başka hiçbir amel yoktur. Kabir azabına ve ümmetin kabirde fitneye maruz kalacağına. tabiinin en üst derecesinde bulunan bir müslümandan daha faziletlidir. 173 Derleyen ve tahkik eden Abdu’l lah el-AhmedÓ’dir. Bu üçünden sonra üstünlük beş kişilik şura heyetindedir ki onlar da şunlardır: Ali b. O ve kulları arasında hiçbir tercüman bulunmaksızın. Bu konuda İbn Ömer’in hadisi delildir: “Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) hayatta iken dahi ümmetin efdali olarak Ebu Bekr sonra Ömer sonra Osman’ı görürdük ve sonraki konusunda sukut ederdik. Sünnette kıyas olmaz. ahlak bakımından en güzel olanlarıdır. Velev ki bir saat dahi Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in sohbetinde bulunan veya gören kimse Onun sahabesi sayılır. Hattab sonra da Osman b. Ruyet ve Kur’an ve diğer sünnet meselelerinde kelam yapmak mekruh ve yasaktır. Zübeyr. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ashabı gibi.”173 “Kim namazı terk edere muhakkak ki küfretmiş olur”. Bunu ayn ekilde Cilau’l Ayneyn (sh. Bu konudaki hadisler sahihtir. Rabbinin ve peygamberinin kim olduğu konularında sorgulanacağına iman ve tasdik ederiz. 174 Şerhu’t Tahaviye. Bu konuda bidate sapanlarla kesinlikle tartışmaya girme. Abdurrahman b. İslam. Kader ve ruyet konusundaki bazı hadisler bu kabildendir. Sad b. Talha. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’den sonra bu ümmetin en hayırlısı Ebu Bekr es-Sıddik. sonra Ömer b. Sünnet akıl ve heva ile idrak edilemez. İmamları dinleyip itaat etmek gerekir.”174 Şura ashabından sonra fazilet sırasında. Bilakis o ittiba ve hevayı terkten ibarettir. Bu konuda varid olan hadisin tefsiri bilinmese dahi akla uyuyor ise ona iman ve teslimiyet gösterilmelidir. kelam ve cidalı terk edip.
”178 “Kim kardeşine ‘Ey kafir’ derse ikisinden biri kafirdir. M¸slim (605). Bu konuda kimsenin onlara karşı çıkma hakkı yoktur. Büyük veya küçük günahlarından dolayı hiçbir kıble ehlinin cenaze namazı terk edilmez. Ahmed: (2/250). BuharÓ (48). dilerse ona azab eder ve dilerse de affeder.”175 Bu ve aşağıdaki şu sahih hadislerin tefsirlerini bilmesek de bunlara iman ederiz.”176 “İki müslüman kılıçlarıyla karşı karşıya gelirlerse katil de maktul da cehennemdedir. Fakat kaçan saldırganları takip etme ve yakalama işi. Cuma namazının faziletinden yoksun kalmıştır. Esir alınan bağiler. 175 176 177 178 179 180 181 Ebu Davud (rakam 4682). cumayı Müttaki veya facir imamın arkasında iki rekat olarak kılmak ve bunun tam olduğuna inanmaktır. Bu kişinin cennet ve cehenneme inandığını sanmıyorum. “Cehenneme baktım ve içindekilerin çoğunun kadınlardan olduklarını gördüm”. Allah’tan başkasına taptığı ve inanmadığı halde inanıyormuş gibi görünmektir ki bu da kesin küfürdür. Rakam 33655). rakam 121). Cuma namazını iki rekat olarak onların veya görevlendirdikleri şahsın arkasında kılmak caizdir. Sünnet. Canını ve malını savunurken öldürülen kişinin. Kim cennet ve cehennemin yaratılmadığını iddia ederse Kur’an’ı ve Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ‘in hadislerini yalanlamış olur. Günah işleyen cezasını görür. BuharÓ (6103). Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) dönemindeki münafıklar da böyle yapıyorlardı. Tirmizi ve sahihledi. Batta İbane isimli kitabında zikretti ve Kadı Ebu Yala gibi birçok alim buna itimad ettiler. Bunu yapan kimse sünnete muhalif bir bidatçidir. Malı ve canına karşı saldırıya uğrayan kişinin kendini savunması ve bu yolda savaşması caiz ve haktır. M¸slim (116). Babu’l Alametu’l M¸nafı k. Müserhed’e göndermiş olduğu risaledir ki İbn Teymiyye bu risale hakkında şöyle dedi: “Bu risale hadis ve sünnet ehli arasında oldukça meşhurdur. Sultana karşı çıkmak ve onunla savaşmak hiç kimseye helal değildir. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in haber verdiği gibi. “Ve kevseri gördüm”. İmam Ahmed’in Müsedded b.. .”177 “Müslümana sövmek fısk ve onu öldürmek küfürdür. Müttaki veya asi olsun. cennet ve cehennem mahlukturlar ve halen yaratılmış olarak mevcutturlar: “Cennete girdim ve bir saray gördüm”. Sahihu’l BuharÓ: 1/14. Bkz. Bu konudaki naslardan şu hükümler anlaşılmaktadır: Saldırıya uğrayanların saldırgan bağilerle savaşmaları caizdir.Fey’in dağıtımı ve hadlerin ikamesi İmam’ın yetkisindedir. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in de hadislerinde buyurduğu gibi. İki: İmamı Ahmed’in İtikadı ile ilgili olarak aktaracağımız ikinci metin. Asi bu hal üzere ölürse cahiliyye üzere ölmüş gibidir. Bu konuda şüpheye kesinlikle yer yoktur. Allah kullarının tavbelerini kabul eder ve günahlarını bağışlar. BuharÓ (21). müslümanların İmamı ve diğer yöneticilerine aittir. Kim Cumayı onların arkasında kıldıktan sonra tekrar iade ederse bidat işlemiş ve sünnete muhalefet etmiştir.181 Risale şöyle başlıyor: Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla başlarım. BuharÓ (Feth ile beraber. BuharÓ (Feth ile. Kıble ehlinden muayyen kimsenin kesin olarak cennete veya cehenneme gireceğine şehadet etmeyiz. Günahkarların da cehenneme girmesinden korkar fakat aynı zamanda onlar için rahmet ümid ederiz. Herhangi bir şekilde hilafeti elinde bulunduran ve insanların da kendisini halife olarak benimsedikleri müslümanların imamına isyan bayrağı kaldırmak caiz değildir ve sünnete aykırıdır. tevbe eden affolunur. Fakat kaçtıkları zaman onları takip etmek veya yenildikleri zaman öldürmek veya had uygulamak şahısların hakkı değildir. hadislerde de geçtiği gibi şehid olarak gitmiş olduğu umulur. Hesabı ise Allah’a kalmıştır. TirmizÓ: (3707). Bu nevi hadislerden bazıları şöyledir: “Benden sonra birbirinizin boynunu vurarak küfre dönmeyin. zekatlarını onlara veren sorumluluğunu yerine getirmiş olur. (2612). işlediği suçtan dolayı dünyada kendisine had uygulanan kimseye bu had günahından kefaret olur. Fakat salih amel sahibinin cennete gireceğini ümid eder ve cehenneme girme ihtimalinden de korkarız. muhakeme edilmek üzere yöneticilere teslim edilir. Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) de şöyle buyurmuştur: “Şu üç haslet kimde bulunursa o münafıktır. M¸slim (111). M¸slim (2888). Kıble ehlinden ölen kimsenin cenaze namazı kılınır ve onun için mağfiret dilenir.”180 Bu ve benzer diğer sahih hadislere bir açıklama getiremesek de iman ederiz. incelse de. İtiraf ettiği veya delillerle tesbit edildiği zaman zina eden evli kimselerin recmedilmeleri haktır. Alimler bu risaleyi hüsnü kabulle değerlendirmişlerdir. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) ve Raşid Halifeler recm cezasını tatbik etmişlerdir.”179 “Nesebden teberrü eden küfretmiştir. Ebu Davud (4627). Abdullah b.. Herhangi bir sebepten dolayı Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ashabına saygısızlık eden veya onlara kin besleyen kimse bu tavrından vazgeçmedikçe bidat ehlindendir. Nifak (münafıklık). Günahlara dalıp. tevbe etmeden ölen kimsenin işi Allah’a kalmıştır. Zekatların da onlara verilmesi caiz ve uygundur. fakat bu konuda kimseyle tartışma ve cedele girmeyiz.
Cihad veya hacca çıkan İmamla bereber çıkınız. Abdullah b. Meryem’in oğlu İsa Allah’ın kulu ve elçisidir.. Kur’an’dan sonra Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in sünneti ve ashabının ve onlardan sonra da tabiinin O’ndan rivayet ettikleri hadisler gelir. Mescide girdiğiniz zaman iki rekat tahiyyetu’l mescid namazı kılmadan oturmayın. Bayram namazından önce nafile namaz kılınmaz. cuma ve bayram namazlarını kılınız. Misafir için mesh üç gün ve gecedir. Gözler O’ndan sonra. Said. Salat ve selam Peygamberiz Muhammed’in ve âlinin üzerine olsun! Bundan sonra: Allah bizi ve sizi razı olduğu şeyler üzerine sabit kılsın ve gazab ettiği her şeyden sakındırsın. Allah cehennemi ve cehennem ehlini yarattı. Mesud şöyle dedi: İmam tekbir getirdikçe siz de tekbir getirin. Cenaze tekbiri dörttür. 182 Ahmed: 2/210. Cehennemin azabı da daimidir. Mukim için ise bir gün ve gecedir. Mizan haktır. İman söz ve ameldir. Ebu Ubeyde b. sapıtanları hidayete çağıran. Sünnet tabaka tabaka ilim ehli tarafından bize nakledilmiştir. Her saptırıcı fitneden Allah’a sığınırız. Vitir tek rekat ve ikamet teklidir. artar ve eksilir. faziletlerini konuşun. Eğer İmam Ali b. Sur. İbrahim’i kendisine halil (dost) edindi.” Size hiçbir şeyi Allah’ın kelamı olan Kur’an’ın önüne geçirmemeyi emrediyorum. Ömer ve O’ndan sonra da Osman’dan daha hayırlısını görmedi. İsa b Meryem inerek onu Babu’l Lüdd’de182 öldürecektir. Sırat haktır. Ve yine bizi ve sizleri. Ali. kötülük ettiğiniz zaman da azalır. Talha. Buna muhalefet edenlerin başlarına neler geldiğini biliyorsunuz. Peygamberler haktır. İblis’in katlettiği nice insanları onlar ditilttiler. Fakat İslam’dan yüce Allah’a şirke veya farzlarından birini inkara çıkmaz. kötüdür. Sura üfleneceğine iman ederiz. Din konularda bidat ehline danışmayın ve onlarla yolculuğa çıkmayın. Allah’ın kendinden nefyettiğini siz de O’ndan nefyedin. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’den sonra gözler Ebu Bekr’den daha hayırlısını görmedi. Zübeyr. Dilerse af. Kulların kalpleri Allah'ın parmaklarından iki parmağı arasındadır. Fakat ihmal ve tembellik yüzünden farzları terk edenlerin işleri Allah’a kalmıştır. Bunlara tekfir etmeyenler kafirdir. fülan cehennemdedir denilemez.. İmam Ahmed şöyle dedi: Şafii bu konuda bana muhalefet ederek şöyle dedi: İmam dörtten fazla tekbir getirirse namaz iade edilir. Müslümanların imamının salahı için dua edilir ve ona karşı silahlı eyleme geçilmez. Ehli kıbleden vefat eden herkesin namazını kılınız. Ömer. Cennetin daimi olmadığını söyleyen kafirdir. Cennet halkı Rablerini gözleri ile göreceklerdir. Kişi imandan islama çıkar ve tevbe ettiği zaman tekrar imana döner. Fitneyi onlar giderdiler. Osman. Peygamberlerin getirdiklerini tasdik etmekle sorumluyuz. Aşırıların ve bidatçilern dine yönelik tahriflerini onlar düzelttiler. Cerrah.) Ahmed şöyle dedi: Vallahi bunlar raşid ve mehdi halifelerdir. Mahluktur diyen Allah’a küfretmiştir. Şafii bu konuda Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in cenaze namazında dört tekbir getirdiği hadisini delil getirdi. (Ahmed şöyle dedi: İbn Ömer’in tafdil hadisinden dolayı Ebu Bekr. Allah’ın kitabı ile ölüleri. Peygamberinin sünneti ile de cahalet ve riddet ehlini dirilten alimler var eden Allah’a hamd olsun. Levhi mahfuzda bulunan şeyler mahluk değildir.. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in cennetle müjdelediği on kişi şunlardır: Ebu Bekr. İyilik işlediğiniz zaman artar. kötülükleri nehyeden. Heva ehli ile cidale girmekten ve Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ashabı hakkında sui zandan kaçının. Cehm’in görüşlerinden sakınınız. Arş ve kürsiye iman ederiz. DarimÓ: 2864. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)in cennetle müjdelediği on kişi dışında müslümanlardan hiç kimse için fülan cennettedir. Gece ve gündüz namazları ikişer ikişer kılınır.. . Fitne ehli Kitab’da ihtilaf ettiler ve Allah hakkında ileri geri konuştular ki Allah (cc) zalimlerin dediklerinden münezzeh ve yücedir. Ölüm meleğine ve onun önce insanların ruhlarını kabz ettiklerine sonra da iman. Abdurrahman b.. Sapıtmışları yola getirdiler. Fitne döneminde savaşa iştirak edilmez. Bize Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in şöyle dediği ulaştı: “Allah kulunu sarıldığı bir sünnet sebebiyle cennete girdirir. Allah’ın kelam buyurduğu şey mahluk değildir. Geçmiş zamanlarla ilgili verilen haberler mahluk değildir.Her zaman diliminde. Cannetin nimetleri daimidir. Tatlısı ve acısı Allah’tandır. sünnet ve cemaate sarılmayı tavsiye ederim. Namazda elleri kaldırmak ve imamın ‘veladdalin’ demesinden sonra cehri olarak ‘amin’ demek iyilik ve güzel davranıştandır. İsrail’in üflediği boynuza denilir. Deccal bu ümmetin döneminde çıkacaktır. Tüm bidatlerden kaçının. ve dilerse azab eder. Havz ve şefaate iman ederiz. Ebi Talib gibi beşinci kez tekbir getirirse siz de onunla beraber tekbir getirin. Velisinin iznini almadan ve iki adil şahit olmadan nikah yapmayın. Ömer ve Osman der. Onu bilenlerin ve Ondan korkanların amelleri gibi amel işlemeye muvaffak kılsın! Size ve kendi nefsime yüce Allah’ın takvasını. O rey ve husumet sahibidir. Onların hesapları ise Allah’a kalmıştır. Müttaki ve facir imamın arkasında vakit. Allah kendini nasıl vasfediyorsa siz de O’nu öylece vasfedin. Allah Musa ile konuştu. Allah cenneti diğer halkı yaratmadan önce yarattı ve cennet ehlini yarattı. Ehli sünnet alimlerinin redettikleri şeyler. Muta nikahı kıyamete kadar haramdır. tevhid ve elçilerden sorgulanmak üzere ruhları cesetlere geri iade ettiklerine iman ederiz. Medine’de bulunan ve yanında Ebu Bekr ile Ömer’in bulunduğu bilinen kabir Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in kabridir. Avf. sonra suküt ederdik. Onların aralarında geçen kötü olayları değil. Hayrı ve şerri ile beraber kaza ve kadere iman ederiz. Sad. Allah (cc) bir topluluğu Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in şefaati ile cehennemden çıkaracaktır. Sünnete tabi olmak kurtuluştur.
98/5) *Kur’an Allah’ın kelamıdır ve mahluk değildir. Ferc ve Naim b. Haccac. Bizi ve sizi ilim ile rızıklandırsın. İbrahim b.Ehli sünneti sev. Mutrif b. Mısır: Yahya b. Musa. Harb. 186. Basra. Selam. 7/54) *Hayır ve şer kader iledir. Aişe şöyle dedi: “Onlar için istiğfar etmek emrolundu. Moro184’dan: Sadka b. Şam ve Mısır diyarlarında değişik zamanlarda ve birçok kere binden fazla alimle görüştüm. Medine. Ebu Muammer. Cilau’l Ayneyn. Nafi ve daha birçokları. Ali b. sevdiği ve razı olduğu ameller işlemeye muvaffak kılsın. Yahya b. İhtisar amacıyla sadece bu isimlerle iktifa ediyorum. İshak b.216. Ahmed b. Hasen b. Alemlerin Rabbi Allah ne yücedir” (Araf. Ebi Bekr eba Musab ez-Züheri. 59/10) *Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in sünnetine aykırı bidatlerle mücadele halinde idiler. Ahmed b. Hamza ez-Zübeyrî ve İbrahim b. İsmail şöyle dedi: İbn Uyeyne şöyle dedi: Allah (cc) şu buyruğuyla ‘halk’ ve ‘emr’i birbirinden ayırdı: “Bilesiniz ki. Küfe ve Bağdad’a ise aralarında şu Horasan muhaddislerinin de bulunduğu şahıslarla beraber sayısız kereler gittim ve buranın alimleriyle görüştüm. Minhecu’l Ahmed: sh 87. Ebu’l Velid Hişam b. Ebu Haysüme. kalplerimizde. dedi.yaratmak da emretmek de O’na mahsustur. Haccac b. Muin.” Hakk Teala şöyle emretti: “Bunların arkasından gelenler şöyle derler: Rabbimiz! Bizi ve bizden önce gelip geçmiş imanlı kardeşlerimizi bağışla.. Asım.Münzir el. Asbağ b. 37/96) “Biz. 5/12. Cafer el-Medinî. Minhal ve Ali b. Sad’ın katibi-. Şakik. Mekke Kadısı Süleyman b. İbrahim el-Hanzelî. Allah bizi ve sizi İslam ve sünnet üzerine öldürsün. Şam. Vasıt’dan: Amr b. Cezire’den: Amr b. el. Mısır ve Cezire alimleriyle iki kere. Cenabı Hakk şöyle buyurdu: “Halbuki onlara ancak. Kırk altı yıl boyunca onları idrak ettim. Kuteybe b. Müsehher. gökleri ve yeri altı günde yaratan. Muhallid eş-Şeybanî. İbn Numeyr. Mekke.” (Kamer. Hicaz’da altı yıl boyunca. Hanbel. Avn. bn Bedran. 184 Moro. dini yalnız O’na has kılarak ve hanifler olarak Allah’a kulluk etmeleri. Mucemu’l B¸ldan. Hakk Teala şöyle buyurdu: “Hep birlikte Allah’ın ipine (İslâm’a) sımsıkı yapışın.” (Beyyine. Kesir. Fadl. Ebu Ubeyd el-Kasım b.Huzzamî. Daha öncede belirttiğimiz gibi imamlar ve ümmetin selefinin itikad usulü aynıdır. Ebu Muğire Abdilkuddüs b. Bağdad: Ahmed b. Abdillah. ayı ve yıldızları emrine boyun eğmiş durumda yaratan Allah’tır!” (Araf. Yusuf el-Feryabî. Abdillah b. Yunus. Muhammed el-Ezrakî. Halid el-Harranî. Vasıt. Yahya b. Hakk Teala şöyle buyurdu: “De ki:”Ben ağaran sabahın Rabbine sığınırım. Horasan’da meşhur bir kenttir. sh: 9. Ebi Meryem. İbrahim. Bunlar: Mekkî b. 4/48) *Onlardan hiç kimsenin Muhammed (sallallahu aleyhi ve sellem)’in ashabını yerdiğini görmedim. bundan başkasını.. Hakk Teala şöyle buyurdu: “Şüphesiz ki Rabbiniz. Ebu Salih-Leys b. (günahları) dilediği kimse için bağışlar” (Nisa.” (Saffat. Ebu’l Yeman Hakem b. Şam’da görüştüklerim: Muhammed b. Ukbe. söz ve ameldir. Küfe.) . Dekin. sonra Arş’a istivâ eden. Kubeysa b. 7/54) Ebu Abdillah Muhammed b. Mekke: Abdullah b. Ali b. El-Medhal ila Mezhebi Ahmed. durmadan kendisini kovalayan gündüze bürüyüp örten. Küfe: Ebu Naim Fadl b. Ubeydullah b. namaz kılmaları ve zekât vermeleri emrolunmuştu. (Bkz.183 Son Söz: İşte bunlar ‘Dört İmam’ın itikatlarından bazı cümlelerdir. her şeyi bir ölçüye göre yarattık.Zübeyrî. Hammad. Bağdad. 3/103) 183 İ bn CevzÓ. çok merhametlisin!” (Haşr. Abdilmelik. Yezid el-Mukrî. Medine: İsmail b. güneşi. Nafi ez. Asım b. Çünkü Cenabı Hakk şöyle buyurdu: “Allah. Sağlam din de budur. Basra alimleriyle iki senede dört kere.” (Âl-i İmran. geceyi. Muammer. Ebi Üveys. iman edenlere karşı hiçbir kin bırakma! Rabbimiz! Şüphesiz ki sen çok şefkatli. Said b. parçalanmayın. Ebu Müsehher Abdu’l E’la b. Abdullah b. Basra: Ebu Asım ed-Dahhak b. Said ve Şihab b. kendisine ortak koşulmasını asla bağışlamaz. İbn Ebi Şeybe’nin iki oğlu Abdullah ve Osman. Ahmed b. Yahya. Yarattığı şeylerin şerrinden” (Felak: 113/1-2) “Oysa ki sizi ve yapmakta olduklarınızı Allah yarattı. Tüm bu alimlerin şu hususlarda birleştiklerini gördüm: *Din. 54/49) *Günahtan dolayı hiçbir kıble ehlini tekfir etmeazler. Menakibu’l İ mam Ahmed: sh. Bu nedenle İmam Buharî onların mezheblerin anlatırken şöyle dedi: Hicaz.
*Her zaman ve dönemde cihad ve hac farzlarını İmam ile beraber eda ederiz. Ebi Hatim’den rivayet ettiği gibi Ebu Züra ve Ebu Hatim’de ilim ve sünnet ehlinin itikatlarını beyan etmişlerdir: “Babama ve Ebu Züra Ehli Sünnetin Usulu’d Din hususundaki mezheblerini. doğru yolu bulmuş olursunuz. (Başka) yollara uymayın. Irak. *Cihad. Allah’ın Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’i gönderdiği günden kıyamet gününe kadar geçerlidir. görendir. *Kim kendisine hakiki mümin derse o bidatçidir. (Hepsine selam olsun!) Bu dördü Raşid ve Mehdî halifelerdir. sonra Ömer b. *Hariciler dinden çıkmışlardır.” İbn Mübarek şöyle dedi: Ey hayır muallimi senden başka buna kim cesaret edebilir. *Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in havuzu haktır. İmam Buhari’nin Ehli Sünnet’in genelinin itikadını beyan etmesi gibi. sonra Osman b. Gizliliklerini ise Allah’a havale ederiz. *Kader hayrı ve şerri ile Allah’tandır. Zekat müslümanların İmamına veririz.” (Enam. aralarında geçenler için onları kınamaktan sükut etmekle sorumluyuz. 6/153) *Ehli olanlarla emr konusunda mücadeleye girilmez. S¸nen¸’t TirmizÓ: 2658. Hiçbir şey cihadı iptal edemez. Çünkü İmam salah bulursa ülke ve halk emniyet içinde olur. Fakat nasil diye sorulamaz.“Eğer ona itaat ederseniz. *Öldükten sonra dirilmek haktır.” (Nur. benim dosdoğru yolumdur. *Kaderiye. O işitendir. Peyganber (sallallahu aleyhi ve sellem) bilinen on sahabeyi cennetle müjdelemiştir. *Kıble ehlini günahları nedeniyle tekfir etmeyiz. Onların mezhebleri şöyledir: *İman söz ve ameldir. Ebi Talib’dir. *Ahkam ve miras hukukunda insanların zahiri dikkate alınır ve mümin muamelesine tabi tutulurlar. Cehmiyye kafirdir. *Allah (cc) kendisini kitabında ve Elçisinin diliyle tanıttığı gibi Arşının üzerindedir. 24/54) *Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in sünnetine uymaya teşvik ederlerdi. Sünnet ve cemaate uyar. Peygamber’e ve sizden olan ulülemre (idarecilere) de itaat edin. Fakat kim Allah’a hakikaten inandığını söylerse o isabet etmiştir. *Kim Kuran’ın mahluk olduğunu söylerse o dinden çıkıp kafir olmuştur. Affan ve sonra Ali b. Cennet ve cehennem haktır. Müslüman idarecilere itaat etmek ve cemmate yapışmak emredilmiştir. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in tüm ashabına sevgi ve saygı göstermek. Bunlardan kim Allah’ın bir şeyi olmadan önce bilmeyeceğini söylerse o kafirdir. *Şefaat haktır. Kim de kendisinin Allah katında mümin olduğunu söylerse o yalancıdır. cennet dostlarının sevap yeri.” (Nisa. imamların ve kendilerinin bu konudaki görüşlerini sordum. 42/11) *Allah Tebareke ve Teala ahirette görülecektir: Allah’ın dilediği şekilde Cennet ehli O’nu görecek ve kelamını işiteceklerdir. ihtilaf ve ayrılıklardan sakınırız. İki kefesi olan bu mizanda (terazide) kulların amelleri tartılır.”185 *Ümmeti Muahmmed (sallallahu aleyhi ve sellem)’e kılıç çekilmez. *Mürcie. *Allah’ın kelamı olan Kur’an hiçbir yönüyle mahluk değildir. *Hacc da böyledir. *İmamlara karşı silahlı başkaldırıyı ve fitne döneminde savaşmayı caiz görmeyiz. Şam ve Yemen gibi Tüm İslam diyarlarının alimlerini idrak ettik. Allah katındaki durumlarını ise yine Allah’a havale ederiz. Her ikisi de mahlukturlar ve ebedi olarak yok olmayacaklardır. el-M¸sned: 4/80. bidatçi ve sapık bir fırkadır. 185 Bu hadis bir grup sahabeden rivayet edilmiştir. Anladığı halde onların küfründen şüphe eden de kafirdir. Buna uyun. *Rafiziler İslam’ı reddettiler. cehennem de günaha dalanların azab yeridir. İşte sakınmanız için Allah size bunları emretti. Hattab. Zira o yollar sizi Allah’ın yolundan ayırır. Lalikaî’nin senedi ile Ebu Muhammed Abdirrahman b. Allah’ın bağışladıkları hariç. Bana şöyle cevap verdiler: Hicaz. *Büyük günah sahiplerinin işi Allah’ın dilemesine almıştır. Hakk Teala şöyle buyurdu: “Ey iman edenler! Allah’a itaat edin. Allah’ın başımıza geçirdiği yöneticiye itaat ederiz. Şöyle buyurdu: “Şüphesiz bu. Başımızda bulunan İmamla beraber cihad ederiz. Artar ve eksilir. . “O’nun benzeri hiçbir şey yoktur. Bu haktır. O her şeyi ilmi ile ihata etmiştir. *Sırat haktır. Fudeyl şöyle dedi: “Eğer kabul edilecek duam olsaydı bunu İmam için yapardım. *Mizan haktır. *Peygamber (sav)’den sonra ümmetin en hayırlısı Ebu Bekr es-Sıddık.” (Şura. 4/59) Bir hadisi şerifte de Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem): “Allah için ihlasla amel işlemek. bidatçi ve sapık bir fırkadır.
GerÁekte ise Ehli s¸nnet sadece naslara uymaktad r ve Ehli Beyt sevgisi Ehli S¸nnet ve’l Cemaat itikad ndan bir c¸zd¸r. Ebu Ali b. Kerabis’in190 kitaplarını okumaktan ve onun arkadaşlarıyla tartışmaktan sakınırız. emir ve yasakları hiçbir bakımdan mahluk değildir. Kitab ve Sünnete sarılır ve değişik ülkelerdeki şu imamlara tabi oluruz: Medine’de Makik b.189 Oysa Ehli Sünnet tüm bu isimlerden uzaktır ve tek bir isim üzere toplanmışlardır. Ehli s¸nnet her eyin Allah’ n kaderi ile oldu unu inand klar ndan. Münzir el-Hanzalî er-Razi’nin bazı kitaplarında şöyle yazdığını gördüm: Mezhebimiz ve ihtiyarımız Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem) ‘e. á¸nk¸ ehli s¸nnet Allah’ Onun kendisini vasfetti i eylerle vasfederler. Bununla sünnet ve eserleri iptal etmeyi amaçlıyorlar.186 Kaderiye’nin alameti: Ehli eseri Mücebbire olarak isimlendirmesidir. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’den ve ondan sonra Sahabe ve ihsan üzere onlara tabi olanTabiinden gelen eserlere (sözlere) tabi oluruz. Tercihimiz şudur: İman. sadece reye dayanarak kitap yazılmasını yasakladıklarını gördüm.*Kim Allah’ın kelamından şüphe eder ve ‘mahluk olup olmadığını bilmiyorum’ derse o kimse Cehmî’dir. Hanbel. İbrahim. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’e ikram edilecek havuz haktır. Dil ile ikrar. Ehli S¸nnet bu konuda da Rafiziler ile Hariciler aras nda orta bir yol ¸zeredirler. Irak’da Süfyan es-Sevrî ve Hammad b. İdris b. (Tarihu Bağdad: 8/64-67). tezvircilerin ve yalancıların görüşlerine itibar etmeyiz. Hadis olmayan konularda Sahabe ve Tabiinin görüşlerine başvururuz. kalp ile tasdik ve organlar ile ameldir. Ziyad. *Kim Kur’an lafzı ile mahluktur derse o da Cehmîdir.187 Mürcie’nin alameti: Ehli sünneti Muhalife ve Noksaniye olarak isimlendirmesidir. Namaz. tabiine ve onlardan sonra ihsan üzere onlara tabi olan alimlere uymak ve bidatlerden kaçınmaktır. Ebu Muhammed şöyle dedi: Babamın şöyle dediğini işittim: “Bidatçilerin alametleri şöyledir: Zındıkların alameti. 190 İmam Ahmed öğrencilerinin bu adamla konuşmalarını yasaklamıştır. Mısır’da Leys b. Allah’ın ilmi. Vakfiyye ve Lafziyye firkaları Cehmiyyedendir. Oysa Ehli s¸nnet inkarc Kaderiye ile a r Cebriyye aras nda orta bir yol ¸zeredir. Sahabesine. Ebu Muhammed şöyle dedi: Ben de bu sözlere aynen iştirak ediyorum. o kimse dinden çıkmış ve kafir olmuştur. sıfatları. Selam ve Şafii gibi eser alimlerinin mezheblerine uyarız. Kabir azabına iman ederiz. güç yetirenlere hac. Bunları yerine getirmek imandandır. 188 Ehli S¸nnet’in iman n art p eksilebildi ini sˆylemesi nedeniyle bu ismi yak t rm lard r. Kelamcıları ve meclislerini. İshak b. bidat ve dalalet ehlini terk etmeyi emrettiklerini. Tarisiti şöyle dedi: Ben de aynen iştirak ediyorum. Ebu Hatim Muhammed b. Kabir sorgusuna iman ederiz. bu konuda şiddetli davrandıklarını ve sahabe sözlerine başvurmadan. Enes. Cehmiyye’nin alameti: Ehli sünneti Müşebbihe olarak isimlendirmesidir. Bilip anladığı halde onun küfründen şüphe duyan da kafirdir. Şeyhimiz es-Selefi şöyle dedi: Ben de aynen iştirak ediyorum. Ehli s¸nnet bu konuda da M¸rcie ile Harici ve Mutezili Vaidiler aras nda orta bir yol tutmu tur. Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’e mahsus şefaate iman ederiz. Hanbel böyle dedi. kaderiyye bunun kullar cebr anlam na geldi ini iddia etmi tir. Şeyhimiz (İbn Muzaffer) şöyle dedi: Ben de aynen iştirak ediyorum. öğretilirler. Ebu Abdillah Ahmed b. Her ikisi de ‘Kelam sahibi kesinlikle kurtulamaz’ derlerdi. Bidatçilerin. Ayrıca kelam ehli ile oturmaktan ve kelamcıların kitaplarını okumaktan men ederlerdi. M¸rcie ise iman n parÁalanamayaca n iddia etmi tir. Kur’an Allah’ın kelamıdır. Ebu Muhammed şöyle dedi: Babam ve Ebu Züra’nın. eserlere itibar etmeyip kendi görüşleriyle kitap yazanları terkederiz. 189 Ebu Bekr ve ñmer’i ˆne geÁirmeleri nedeniyle iiler Ehli S¸nnet’in Ali ve Ehli Beyt d¸ man olduklar n iddia etmi lerdir ki ehli s¸nnet bundan beridir.188 Rafize’nin alameti: Ehli Sünneti Nasibe olarak isimlendirmesidir. Bu konuda bilgisiz olanlar ise tekfir edilmez. malı olanlara zekat. ramazan orucu ve Allah’ın kullarına yüklediği diğer tüm farzlar buna dahildir. 187 186 . Hubeyş el-Mukrî şöyle dedi: Ben de bu sözlere aynen iştirak ediyorum. ehli sünneti Haşaviye olarak isimlendirmesidir. Ebu Ubeyd el-Kasım b. isimleri. Ebu Abdillah Ahmed b. Şam’da Evzaî. Sad. söz ve ameldir. Kim böyle olduğunu iddia ederse. İman artar ve eksilir.
Allah’tan başkası tarafından gelmiş olsaydı onda birçok tutarsızlık bulurlardı. Namaz.”192 Resulullah (sallallahu aleyhi ve sellem)’in buyurduğu gibi dinleri aynıdır. kendisine batılın asla yaklaşamadığı aynı kaynaktan ve hevadan değil. Çünkü onlar ilimlerini.. kendisine gelen vahiyden konuşan aynı vahiy sahibinden almışlardır. Zındıkların alameti: Ehli sünneti Haşeviye olarak isimlendirmesidir. Böylece Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’den gelen eserleri iptal etmek istiyorlar. 59/10) Allah’ın arşında kullarının fefkınde olduğuna inanırız.191 Bundan sonra: İmamlar ve ümmetin selefinin aynı itikat üzerinde toplanmış olmaları şaşılacak bir şey değildir. Öyle ise bana kulluk edin. Bu metin aynen mam LalkaÓ’nin al nm t r. çok merhametlisin!” (Haşr.Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in tüm sahabelerine saygı duyarız ve şu İlahi buyruktan dolayı onların hiçbirine sövmeyiz: “Bunların arkasından gelenler şöyle derler: Rabbimiz! Bizi ve bizden önce gelip geçmiş imanlı kardeşlerimizi bağışla.” (Enbiya. sana vahyettiğimizi. ”O’nun benzeri hiçbir şey yoktur. Başımızda bulunan yöneticiye itaat ederiz. hiç değişmemiş olan. 192 BuharÓ: 4/142 ve başkakarı . “ “Dini ayakta tutun ve onda ayrılığa düşmeyin” diye Nuh’a tavsiye ettiğini. 42/13) Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in de buyurduğu gibi Peygamberler kardeştirler: “Peygamberler kardeştirler. Allah bizi ve tüm müminleri razı olduğu söz ve amelleri işlemeye muvaffak kılsın.” (Şura. kendisinden önce gelen diğer peygamber kardeşlerinin getirdiklerinin bir devamıdır. 4/82) Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem)’in itikad konusunda getirdikleri. aileine ve ashabına olsun. 42/11) İmamlara karşı silahlı başkaldırıyı tasvip etmeyiz. Ben de sizin Rabbinizim. Kaderiye’nin alameti: Ehli sünneti Mücebbire olarak isimlendirmesidir.. sonraki de öncekini destekler. ”Hâla Kur’an üzerinde gereği gibi düşünmeyecekler mi? Eğer o. Salat ve selam Peygamberimizin üzerine olsun. 193 Tahrici daha ˆnce geÁti.. “Biz Peygamberler topluluğu olarak dinimiz birdir”193 Bir önceki Peygamber bir sonrakini müjdeler. Musa’ya ve İsa’ya tavsiye ettiğimizi Allah size de din kıldı. 191 erhu Usuli tikadi Ehli’s S¸nne simli eserinden . Fitne döneminde savaşmayız.. “Hakikaten bu (bütün peygamberler ve onlara iman edenler) bir tek ümmet olarak sizin ümmetinizdir. cihad’ı imamla beraber eda ederiz ve hayvanların zekatlarını İmam’a veririz Hadislerde de geçtiği gibi muvahhid bir topluluğun şefaat ile cehennemden çıkıp cennete gireceklerine inanırız. 21/92) Salat ve selam kıyamet gününe kadar Peygamberimiz Muhammed’e. Cehmiyye’nin alameti: Ehli sünneti Müşebbihe ve Nabite olarak isimlendirmesidir. Bidat ehlini alameti: Ehli esere sataşmasıdır. hacc. iman edenlere karşı hiçbir kin bırakma! Rabbimiz! Şüphesiz ki sen çok şefkatli. görendir. Süfyan es-Sevrî ve Evzaî kişinin ‘ben hakiki müminin ve imanımı tamamlamışım’ demesini hoş görmediler.” (Şura. Allah katında olan şeyde ne ihtilaf ne de değiştirme söz konusu değildir. İslam ümmeti tek bir ümmettir. Biz Allah’a inanıyoruz deriz. kalplerimizde.” (Nisa. İbrahim’e. O işitendir.