Antik Çağ Yunan Dünyasında Tarih Anlayışı | /dev/null Web Günlüğü
Pindaros, ailelere, olimpiyatlara, devlete fazlaca yer ayırdığı tarih anlatılarında ele aldığı konular çerçevesinde ortaya çıkan sorunları, konuyla ilgili efsaneleri tekrarlayarak aşmaya çalışmıştır.
Pindaros'un şiirlerinde ortaya çıkan unsurlardan biri de tüm boyutlarıyla zamandır.
Pindaros eski dithrambos yazarlarını uzun ve zor anlaşılı dilleri nedeniyle eleştirmiş ve yenilikçilerin oraya çıkacağını savunmuştur.
Tanrı Dionisos'un onurunu söyleyen, onun yaşamından, acı tatlı serüvenlerinden söz eden, kimi kez ciddi kimi kez de açık saçık ezgiler, iki kez doğan anlamına gelen Yunanca sözcük Dithrambos'dur.
Pindaros'a göre gelecek hakkında kehanette bulunmak anlamsız ve yersizdir.
Pindaros'a göre efsaneler bizleri aldatan ustaca düzenlenmiş hikayelerdir. Şairin görevi ise hakikati araştırmaktır.
Geleneklerin değişken olduğunun farkına varmış ve geleneğin dünyanın yöneticisi olduğu görüşünü ileri sürmüştür.
Sofistlerden sonra Yunan Tarihçiliği ve Yazıcılığı
Cole'ye göre Antik Çağ Yunan toplumunun tarih düşüncesi, efsaneye dayalı açıklama biçimi ve İyonya bilim anlayışı çerçevesindeki araştırma esası üzerine kurulan empirik bakış açısı olmak üzere iki temel zihniyetten oluşmaktadır.
Kozmogoni, Antik Yunan dilinde evren, düzen anlamına gelen, evrenin kökeni hakkında ortaya atımış bilimsel kuram ya da efsane temelli açıklama anlamında kullanılan terimdir.
Guthrie'ye göre, Sofistler insan evrimini görmüş, kültüre ve toplumun gelişmesine yönelik ilgileri ve görüşleri olan, bunları ele almada felsefeciler arasında ilk olan düşünürlerdir.
"İnsan her şeyin ölçüsüdür.; olanların, olduklarının, olmayanların, olmadıklarının" sözünün sahibi Protagoras'dır.
Protagoras'a göre, insan ve onun yetileri, var olanların oldukları, var olmayan şeylerin ise olmadıkları konusunda biricik ölçüttür.
Toulmin'e göre felsefenin metafizik yoluna girmesi doğal bilimlerin tarihsel görünüşten ziyade kuramsal fizik - matematik yönünde gelişmesine zemin hazırlamıştır.
Herodotos edindiği bilgiyi değiştirmeden aktarma ve gerekmedikçe kişisel görüşlerini aktardığı olaylara katmama gibi özellikleriyle, tarih yazıcılığında rastlanan ilk farklı modeli oluşturmuştur.
Herodotos'un Halikarnassos olarak andığı yer günümüzde Muğla - Bodrum'dur.
Barbar, Eski Yunancada yabancı bir devletten/toplumdan olan Yunanca konuşmayan anlamlarında kullanılmış bir terimdir.
Herodotos yazılı belgelere dayanarak tarih olaylarını değerlendirme konusunda bir ilktir.
Herodotos tarih aktarımındaki bakış açısını, "Ödevim, bana anlatılan neyse onu vermektir. İnanmaya gelince hiç bir şey beni buna zorlayamaz ve bunu bütün anlattıklarım için söyüyorum" sözleriyle dile getirmiştir.
Herodotos'un Historein Kavramı: İnsanların ve insan topluluklarının başından geçenleri kaydetme yoluyla edinilen bilgi.
Herodotos birincil kaynakları her durumda ikincil olanlara üstün tutması ve farklı söylentileri karşılaştırırken eleştirel olmasına karşın, Atina geleneğine karşı tutumunun etkisinden tamamiyle kurtulamamıştır.
Herodotos tarihin babası olarak kabul edilmektedir.
Herodotos'u özgün ve öncü bir tarihçi kılan yönleri:
Karşıt düşünceleri görmezden gelmemesi
Yazılı belge elde ettiğinde belgeye bağlı kalarak değerlendirme yapması
Bilginin yetersiz kaldığı durumları açıkca belirtmesi
Yorumlarını işin içine kattığında yalnızca beğenilerine ve hayranlıklarına değil de çirkin ve tuhaf bulduğu olaylarada yer vermesi
Bilinen tek eseri Peloponnesos Savaşı'dır. Ekonomik etkenleri iç savaşların nedeni olarak gören ilk tarihçidir. Ekonominin değişimler ve savaşlar üzerindeki etkililiği yönlü savını gerekçelendirmek üzere, Truva Savaşı sonrasında müstemleke olayının artmasını araştırmış, bu olayı ekonomik nedenlere bağlamıştır.
Tiran: Halkını silah gücüyle yöneten, kendini toplumunun üzerinde görerek vatandaşlara karşı sorumluluk taşımayan, zorba yönetici olarak tanımlanmaktadır. Tiranlık, Platon ve Aristoteles'e göre, monarşinin bozulmuş yozlaşmış biçimidir.
Polis: Yunancada asıl anlamı şehir olan fakat Antik Çağ Yunan dünyasında şehir devleti anlamı da yüklenmiş, siyasal bir terimdir. Platon, Polis'i sonuna kadar savunmuştur.
Platon felsefesinin olduğu kadar, tarih anlayışınında kavramlarının başında ruh gelmektedir.
Platon'a göre ruh, hem ilk yaratılan varlık hem de tüm değişim ve dönüşümlerin başlıca nedenidir.
Platon'un ruha yüklediği temel özellikler: Ölümsüzlük, Maddesizlik, Görünmezlik
Platon'a göre Ruh'un ana bileşenleri: Ruh, Tutku, Cesaret ve Akıl
Platon'a göre insanın mutlu yaşaması için ruhun bölümleri arasında, devlette ve kurumların düzen ve uyumun olmasına bağlıdır.
Platon'un tarih metafiziğinde belirleyici ilke olarak insanın kökeni, insanın amacıve tarihte ilerleme olup olmadığı sorularına felsefece temellendirilmiş yanıtlar bulma kaygısı vardır.
Tarih metafiziği temelde insanı bütünlüklü bir yapı olarak ele alıp tarih bağlamında ortaya koyan düşünce tarzıdır.
Platon, Timaios, Kritas ve Devlet Adamı diyaloglarında; kendi yaşadığı dönemin insanlarını, bir felaket sonrasında yaşama tutunmayı başarabilen kişilerin torunları olarak nitelemiştir.
Devlet Adamı eserinde insanlığın tarihin çeşitli aşamalarında bozulmalarına karşın insanın gerçekte mükemmel olduğuna işaret eden düşünceler ortaya koymuştur.
Dialektike; Platon'da felsefece düşünmenin bilgisine, bilginin gerçek nesneleri olan ideaları kavram yoluna yönelten bir yöntemdir.
Sokrates diyalektiği, karşıtlıklar içinde yol alan karşılıklı konuşma ve bizi ahlak kavramlarının tanımlarına vardıracak bir yol olarak görmüş ve bu biçimde kullanmıştır.
Platon'a göre ideala değişmeyen şeylerdir.
Doğru bilgi yalnızca ideaları bilme yoluyla edinilebilir.
Theoria - Historia Karşıtlığı
Doğan Özlem'e göre historein terimi Yunancanın İyon lehçesinde bildirme, haber alma yoluyla bilgi edinme anlamında kullanılmıştır.
Thukydides'e göre historein, geçmişteki olayların aktarımı ve kaydından ibaret değildir. Geçmişte kalan insan ve toplum olaylarını değerlendirme ve yorumlama etkinliğidir.
Aristoteles historeini şiir ve sanatının altında bir edebi tür olarak kabul etmiştir. Ve Theoria etkinliği olan felsefenin karşısına koymuştur.
Theoria'nın Yunancadaki anlamı görme olsa da felsefede bu terimi aklın gözüyle görme, deneyimden bağımsız olarak düşünülenler alanındaki değişmeyenleri görme anlamları yüklenmiştir.
Aristoteles; bilimsel düşünüşe bilimsel sınıflamasına yol açan, bütün bunlardan öte mantık adlı yepyeni bir bilgi alanının varlığını keşfeden ve temellendiren bir filozoftur.
Aristoteles'e göre bilgi alanları:
Teorik Bilgi: Teorik bilgiyi, bilgiyi başka bir şeyin aracı değil de başlı başına kendisi için bir amaç olarak gören fizik, matematik ve metafizik gibi disiplinler oluşturur.
Pratik Bilgi: Pratik bilgi kapsamında etik, politika, ekonomi gibi insan yaşamındaki eylemlerle ilişkili iyinin nasıl elde edileceğini araştıran disiplinler girer.
Poietik Bilgi: Anlamca bilimlerin karşısına konmuş olan güzel sanatları yani insan ürünü şeyleri kapsar. Tragedya, Müzik, resim, heykel gibi alanlar poietik bilgi alanına girmektedir.
Peri Poietikes (Şiir Sanatı Üzerine) eseri Aristoteles'e aittir.
Gönderen /dev/null Web Günlüğü zaman: 16:49