Taş-Kağıt-Makasta İstatistikle Yenmek... - Evrim Ağacı
Taş-kağıt-makas oynayan insanlar üzerinde yapılan ilk geniş çaplı araştırma, bu basit oyunu zekice oynayanların nasıl kolaylıkla oyunda sıklıkla yenebileceklerini ortaya koyuyor. Bilmeyenler veya tam olarak hatırlamayanlar için taş-kağıt-makas, genelde çocuklar arasında oynanan basit bir oyundur. Herkes başta elini yumruk yapar ve "1, 2, 3" (veya "taş, kağıt, makas") diye sayarken herkes yumruğunu havada sallar, sonrasında herkes şu üç şekilden birini seçer ve "3" dendiği anda elini o şekle sokar: yumruk (taş), 5 parmağı açmak (kağıt), işaret ve orta parmağı açarak makas işareti yapmak (makas). Bu 3 şekil arasında döngüsel bir ilişki vardır: Taş makası kırar (yener), makas kağıdı keser (yener), kağıt taşı sarar (yener). Böylece bu 3 şekilden diğerlerini aynı anda veya sırayla yenebilecek kombinasyonları seçenler oyunu kazanmış olur. Bu, genellikle sokak futbolunda kaleye kimin geçeceğini belirlemek için kullanılır.
Yapılan araştırma, her ne kadar birçoklarımız bu oyunda seçtiklerimizi rastgele yaparsak daha faydalı olacağını düşünsek de, birçok oyuncunun aslında tercihlerini rastgele yapmadığını ve belli bir şablonu takip ettiklerini ortaya koydu. Araştırmacılar, insanların taş-kağıt-makas (TKM) oynadıkları sürenin sadece 3'te 1'inde rastgele kararlar aldıklarını, geri kalan zamandaysa, bir önceki oyunda kazanma ve kaybetme durumlarına göre tercihlerini değiştirdiklerini ortaya koydular. TKM oyununda, oyunu kazanan kişi bir önceki kazandığı davranışını daha sıklıkla tekrar ederken, kaybeden kişiler bir önceki tercih ettiği şekli yenecek olan şekli daha sıklıkla tercih ediyorlar. Örneğin, oyunu oynarken siz "taş" yaptıysanız ve diğer oyuncu "makas" yaptıysa, siz onu yendiğiniz için bir sonraki elde %66 ihtimalle yeniden taş yapmanız istatistiki olarak bekleniyor. Öte yandan "makas" yapan ve dolayısıyla yenilen oyuncu, bir sonraki seferde büyük ihtimalle "taş" yapmayı tercih edecek, çünkü bir önce yaptığı "makas" tercihini yenen seçenek taş. Buna psikolojide "kazanırsan devam, kaybedersen değiştir" davranışı deniyor.
Dolayısıyla bir sonraki sefere TKM oynarken, bilimin gücünden bir miktar destek alarak kaleye geçme şansınızı düşürebilirsiniz.