KASİDE-İ HAMRİYYE | İsmail Hakkı ALTUNTAŞ
"Allah'ım gönlümdekini hakkıma hayırlı eyle, hakkımdakini gönlüme razı eyle"
30 Ekim 2016 · ihramcizade	İbnu’l Fârıd [z] , yaşadığı dönemde Mısır’da, tasavvufî düşünceyi şiirlerinde en güzel işleyen şâir olarak anılmaktadır. O şiirleriyle hem doğuda hem de batıda meşhur olmuş bir kimsedir. Şiirleri arasında en fazla ilgi görenlerden birisi Kasîde-i Hamriyye’ dir. Bu kasidenin pek çok şerhinin yapılmış olması bu gerçeğin bir ifadesi olsa gerektir.
Siyaset ve düşünce tarihimizin Önemli şahsiyetlerinden biri olan Kemâl Paşazâde de, Kasîde’yi şerhedenler arasında yer almaktadır. KASÎDE-İ HAMRİYYE’NÎN TERCEMESİ
Rahman ve Rahîm olan Allah’ın adıyla başlar ve Ondan yardım dileriz.
شَربنا عَلى ذكر الحبيبِ مُدامةً
سَكِرنابها، مِن قبل أن يُخلَقَ الكَرْمُ
“Sevgiliyi anarak şarap içtik. Onunla daha asma yaratılmazdan önce sarhoş olduk”
لَها البَدرُ كأسٌ، وهي شمسٌ، يُديرها
هلالٌ، وكم يبدوإذا مُزِجتْ نَجْمُ
“Dolunay onun bardağı, kendisi ise hilâlin çevrelediği güneş. Karıştırıldığında nice yıldızlar görünür”.
ولولا شَذاها ما اهتديتُ لِحانِها،
ولولا سناها ما تصوّرها الوَهْمُ
“Kokusu olmasaydı meyhanesine yol bulamazdım. Parlaklığı olmasa zihin de onu tasavvur edemezdi”.
ولَمْ يُبقِ منها الدهرُ غيرَ حُشاشةٍ،
كأنّ خفاها، في صدور النُّهى، كَتْمُ
“Zaman ondan son bir damladan başka bir şey bırakmadı. Onun gizlenişi sanki aklın mahalline gizlenişi gibi”.
فإن ذكرتْ في الحيّ أصبحَ أهلُهُ
نشاوَى، ولاعارٌ عليهم، ولا إثمُ
“Mahallede adı anılsa, mahalle halkı sarhoş olur. Ancak onlar ne ayıp ne de günah işlemiş olurlar”.
ومِن بينِ أحشاء الدّنانِ تصاعدتْ،
وَ لَمْ يبقَ منها، في الحقيقة، إلّا اسمُ
“Testilerin dibinden süzülüp çıktı. Hakikatte ise ondan isimden başka bir şey kalmadı”.
وإن خَطرتْ يوما على خاطر امريءٍ
أقامتْ به الأفراحُ، وارتحلَ الهمُّ
“Bir an için birisinin aklına gelse, onu sevinç kaplar ve keder terk eder”.
‎ولونَظر النّدمانُ ختمَ إنائِها،
لَأَسكَرَهم مِن دونها ذلك الختمُ
“Eğer dostlar onun kabının mührünü görse, bu mühür onları şarap olmaksızın sarhoş eder”.
ولونَضحوا منها ثرى قبر ميّتٍ،
لعادتْ إليه الروحُ، وانتعشَ الجسمُ
“Eğer ondan bir ölünün kabrinin toprağına dökseler, ruh ona döner ve ceset canlanırdı”.
ولوطَرحوا، في فيءِ حائطِ كرْمِها
عليلاً، وقد أشقى، لَفارَقه السّقمُ
“Asmasının duvarının gölgesine bir hasta bıraksalar şifâ bulur ve hastalık onu terkeder”.
‎ولوقرّبوا، مِن حانِها، مُقعدا مَشَى،
وتنطقُ مِن ذِكرى مذاقِتها البُكمُ
“Kötürümü meyhanesine götürseler yürürdü. Dilsize de onun tadından bahsedilse konuşurdu”.
ولوعبقتْ في الشّرق أنفاسُ طيبها
وفي الغرب مزكومٌ، لعادَله الشمُّ
“Şarkta güzel kokusu sürünülse, garpta nezle olan yeniden koku almaya başlardı”.
ولوخُضِبتْ مِن كأسها، كفُّ لامسٍ
لَما ضلَّ في ليل، وفي يده النجمُ
“Kadehinden tutan bir kimsenin eli renklense, geceleyin elinde bu yıldızla yolunu şaşırmazdı”.
ولوجُليت، سِرّا، على أكمهٍ غدا
بصيرا، ومن راووقها تسمع الصمُّ
“Gizlice â’mâ birine gösterilse görür hâle gelir, şırıltısından sağır işitmeye başlardı”.
ولوأنّ ركْبا يمّموا تُربَ أرضِها
وفي الرّكب ملسوعٌ، لَما ضَرّهُ السَّمُّ
“Onun arzının toprağına bir kervan yönelse, o kervan içindeki yılan ısırmış birine zehir zarar vermezdi’.
ولورسمَ الرّاقي حروفَ اسمِها، على
جَبينِ مُصابٍ جُنَّ، أبرَأهُ الرَّسْمُ
“Büyücü, adının harflerini mecnunlaşan birinin alnına yazsa, bu resim onu iyileştirirdi”.
وفوقَ لِواءِ الجيشِ لورُقِمَ اسمُها
لَأسكَرَ مَن تحت اللّوا ذلك الرّقمُ
“Onun ismi ordunun sancağına işlense, bu nişan sancak altındakileri sarhoş ederdi”.
تهذّبُ أخلاق النّدامى، فيهتدي
بها لطريق العزمِ، مَن لالَهُ عَزْمُ
“O, dostların ahlâkını güzelleştirir ve onunla kararsız olanlar kararlılık yolunu bulur”.
ويكرُمُ مَن لَمْ يَعرفِ الجودَ كفّهُ
ويَحْلُمُ، عند الغيظ، مَن لالَهُ حِلْمُ
“Eli hiç cebine gitmeyen kimse onunla cömertleşir. Hiç yumuşak davranmayı bilmeyen kimse de öfke ânında onunla yumuşak davranır”.
‎ولونالَ فدمُ القومِ لَثْمَ فِدامِها،
لِأكسَبَهُ مَعنى شمائِلها اللَّثْمُ
“Kavmin aptalı onun kapağını öpebilseydi, bu öpüş ona güzelliğinden bir şeyler kazandırırdı”.
يقولون لي: «صِفها، فأنت بوصفها
خبيرٌ» أَجَلْ!! عندي بأوصافها علمُ
“Bana, bize onu anlat çünkü sen biliyorsun, diyorlar. Evet ben onun vasıflan hakkında bilgi sahibiyim”.
صفاء ولاماء، ولطفٌ ولا هوا،
ونور ولا نارٌ، وروح ولاجسمُ
“Saftır ama su değil, lâtiftir ama hava değil, nurdur ama ateş değil, ruhtur ama cisim değildir”.
‎محاسنُ، تهدي المادحينَ لوصفِها
فيحسُنُ فيها منهُمُ النثرُ والنّظمُ
“Ondaki güzellikler vasfedenleri onu anlatmaya sevk eder. Onun hakkında yazılan nesir de nazım da güzel olur”.
ويطربُ من لم يَدْرِها، عند ذكرها
كمشتاق نعم، كلّما ذكرتْ نُعمُ
“Nu’m’a tutkun olan Nu’m anıldığında nasıl coşarsa onu bilmeyen kimse de o anıldığında öyle coşar”.
وقالوا: شربتَ الإثمَ! كلّا، وإنّما
شربتُ الّتي، في تركها عنديَ الإثمُ
“Bana günah olanı içtin dediler. Asla! Benim içtiğim bence içilmemesi günah olandır”.
‎هنيئا لِأهلِ الدير! كم سكروا بها،
وما شربوا منها، ولكنّهم همّوا
“Manastır ehline afiyetler olsun. Ne kadar da sarhoş olmuşlar. Fakat onlar içmeyip sadece heves etmişlerdir”.
وعندي منها نشوةٌ، قبلَ نشأتي،
معي أبدا تبقى، وإن بَليَ العظمُ
“Bende onun coşkusu doğumumdan önce vardı. Kemiklerim çürüse bile ebedtyyen benimle kalacak”.
عليكَ بها صرفا، وإن شئتَ مزجَها
فعدلكَ عن ظَلم الحبيب هوالظُلمُ
“Onu saf tut. Eğer karıştırmak istersen, sevgilinin ağız suyundan yüz çevirmen zulmün ta kendisidir”.
فدونَكَها في الحانِ، واستجلها به،
على نغم الألحان، فهي بها غُنمُ
“Onu meyhanede ara, orada güzel nağmeler içinde kendini göstermesini iste. Çünkü bu nağmeler ancak onunla ganimet olur”.
فما سكنت والهَمَّ، يوما بموضع،
كذلك لم يسكُن، مع النغم، الغمُّ
“Onun bir an bile kederli bir yerde bulunmayışı, gammın nağmeyle birarada bulunmayışı gibidir”.
‎وفي سكرة منها، ولوعمرُ ساعةٍ،
ترى الدّهرَ عبدا طائعا، ولك الحكمُ
“Bir an bile olsa sana verdiği sorhoşluk sayesinde dehrin sana kul, köle olduğunu, hâkimiyetin yalnız sende olduğunu sanırsın”.
‎فلاعيشَ في الدنيا لِمن عاشَ صاحيا،
ومن لم يمُت سكرا بها، فاته الحزمُ
“Ayık olan dünyada yaşamamış gibidir. Onunla sarhoş olmadan ölen de fırsatı kaçırmış demektir”.
‎على نفسه، فليبكِ مَن ضاعَ عمرُهُ
وليسَ له فيها نصيبٌ، ولاسهمُ
“Ömrünü zâyî eden kendine ağlasın. O şaraptan kendine ne bir nasîb ne de pay vardır”.
Kaynak: Himmet KONUR, Kemal Paşazâde’nin Kaside-i Hamriyye Şerhi (Edisyon Kritik Ve Tahlil), T.C. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans,1992, İzmir
Bu yazı aşk, edebiyat, hikmet, tasavvuf, şahsiyet, şiir içinde yayınlandı ve Himmet KONUR, KASİDE-İ HAMRİYYE, Kemal Paşazâde'nin Kaside-i Hamriyye Şerhi olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.
« ÇİRKİN SESLİ EŞEK, BİR BİNEKTİR	PANTEİZM VAHDET-I VÜCUD MUDUR? »
Son Yazılar	ÖLÜM KADAR YAKIN… NEFESLE
CAN SIKINTISININ PSİKOLOJİK AÇIKLAMASI
BİR NEVİ DİPNOT -https://www.youtube.com/user/birnevidipnot
THE BEST OF VİCTOR BORGE: ACT ONE AND TWO (1990)
JUNG ON FİLM (1957)
BERTRAND RUSSELL – FACE TO FACE (BBC – 1959)
EMİL CİORAN – A CENTURY OF WRİTERS (1999)
BU TANRI İLE OLAN BEYNİNİZ Mİ ?
JONATHAN HAİDT: DİN, EVRİM VE KENDİNDEN GEÇMENİN COŞKUSU
HİTAB-I ELESTTE BEZM-İ EZELDE
“BİLEN ile BİLMEYEN !”
ONLAR KENDİLERİNİ AFFEDEBİLECEKLER Mİ?
HZ. PEYGAMBER SALLA’LLÂHU ALEYHİ VE SELLEMİN HZ. ALİ’YE TEVHİDİ TELKİNİ
MAZİ ÖZLEMİ VEYA DÜN-BUGÜN
ANIYORUM DA İSTEDİĞİN KİM
NASIL OLSA DAYANACAK BİR YERİM VAR DİYE
HAYATLARINI İYİLEŞTİREN CESURLAR İÇİN
BATI İKTİSAT DÜŞÜNCESİYLE HESAPLAŞMAK: SABRİ ORMAN’IN YENİ KİTABI İSLÂMÎ İKTİSAT, DEĞERLER VE MODERNLEŞME ÜZERİNE
KARINCALARIN KONGRESİ Mİ?
ŞEYH NAZIM EL KIBRİSİ HAZRETLERİNİN İSTİHRAÇLARI ve ARKAPLANI
DOSTUN BAHÇESİNE BİR HOYRAT GİRMİŞ
THE EVİL DEAD/ Şeytanın Ölüsü (1981)
NESLİ TÜKENMİŞ BİR KUŞUN SON AŞK HİKAYESİ
ÂŞIK PESENDİ – [Mardiros Kımpetyan]
ŞARAP SÜRAHİSİNİ GİZLİCE TAŞIYORUM, HALK KİTAP SANIYOR. BU RİYA ATEŞİ DEFTERİ, KİTABI YAKMAZSA ŞAŞARIM DOĞRUSU!
OĞUZ DÜZGÜN SİTESİ
HACER-İ ESVED- İLÂHİ ÖPÜŞME HATIRASI
KIYILAR DA İNSANLAR GİBİ…
OĞUZ ATAY, TUTUNAMAYALAR’YLA SEVİN SEYDİ
KİRKOR CEYHAN, SEFERBERLİK TÜRKÜLERİYLE BÜYÜDÜM-ÖYKÜ KİTABINDAN
KUTSALIN GEÇİRDİĞİ BAŞKALAŞIMLAR