MAKALELER | Sayfa 129 / 144 | VERGİ MÜKELLEFİ SAVUNUCULARI DERNEĞİ
Bir vergi borcu normal vade tarihinde, mevzuata uygun olarak ödenmediği takdirde kesinleşir.
Kesinleşme hukuki anlamda, alacağın varlığının hukuk düzeninde çekişmeli olmaması veya çekişmeli hale gelme ihtimalinin bulunmaması gerekir.
Vergi hukuku uygulamasında kesinleşme kavramı, beyanname ile beyan edilen vergiler beyan edildiği tarihte tahakkuk fişi üzerinde yer alan vadenin bitiminden sonra kesinleşir. Eğer, tahakkuk fişine karşı dava açılmış ise ve “yürütmenin durdurulması” talep edilmesi halinde kesinleşme mümkün değildir.
Örnek, mükellef (a) ‘ya 31.03.2016 tarihinde tebliğ edilen vergi ve ceza ihbarnamesine karşı 15.04.2016 tarihinde uzlaşma talep etmiştir. Uzlaşma komisyonu, mükellefe 30.04.2016 günü uzlaşma için davet etmiştir. 30 Nisan tarihinde uzlaşma vaki olmuştur. Bu durumda, üzerinde uzlaşılan vergi ve cezalar için tutanak üzerine vergi dairesi tarafından tahakkuk fişi ile ödeme vadesi 31.05.2016 olarak belirlenmiştir. Ödeme, 31.05.2016 tarihinde yapılmadığı takdirde gecikme zammı olarak üzerinde uzlaşılan vergi ve cezalar tahsil edilecektir. Bu örnekte, kesinleşme tarihi; 30.04.2016 günüdür.
Diğer taraftan, İkmalen, re’sen veya idarece tarh edilen vergiler ile kesilen vergi cezalarına ilişkin düzenlenen vergi/ceza ihbarnamesinin tebliği üzerine,
7020 Sayılı Kanun Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması
7020 Sayılı Kanun Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması TBMM kabul edildi. Aşağıda 7020 sayılı (2017 vergi affı) yeniden yapılandırma kanununun TBMM’ de kabul edilen hali ile bulunmaktadır.
18 Mayıs 2017 tarihinde TBMM Genel kurulunda kabul edilen “Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” da yapılan düzenlemeyle 6183 sayılı kanunda yapılan değişikle tecil uygulamasında “Vergiye Uyumlu Mükelleflerin Borçlarının Tecili” adı altında yeni bir sistem uygulamaya konulmaktadır.
Bu düzenleme ile kanun koyucu kamu oyunda af olarak bilinen idare tarafından yeniden yapılandırma diye adlandırılan uygulamada yetkiyi maliye bakanlığına vererek bundan böyle yasal düzenleme olmaksızın idarenin belirli mükellefler için af/yeniden yapılandırma uygulaması yapmasına imkan vermektedir. Bu düzenleme 6183 sayılı kanun kapsamında tahsil edilen vergi ve 5510 sayılı kanun kapsamındaki kamu alacağını kapsamaktadır.
Bilindiği üzere 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkındaki kanunun 48 maddesinde “Amme borcunun vadesinde ödenmesi veya haczin tatbiki veyahut haczolunmuş malların paraya çevrilmesi amme borçlusunu çok zor duruma düşürecekse, borçlu tarafından yazı ile istenmiş ve teminat gösterilmiş olmak şartıyla, alacaklı amme idaresince veya yetkili kılacağı makamlarca; amme alacağı 36 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil olunabilir.” şeklinde tecil hükümleri düzenlenmişti. Yapılan kanun değişikliğinde 48 inci maddesinden sonra gelmek üzere maddeye eklenen Madde 48/A- Vergiye uyumlu mükelleflerin borçlarının tecili başlığı altında yapılan düzenlemeyle Bakanlar kuruluna ve Maliye Bakanlığına tecil kapsamı içinde yeniden yapılandırma yapma imkanı tanımaktadır.
Buna göre devlete ait olup Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerince takip edilen ve 213 sayılı kanun kapsamına giren vergi, resim, harç ve cezalar ile bu alacaklara bağlı gecikme faizi ve gecikme zammının tahsili için;
b) Farklı faiz oranları belirlemeye, (48 inci maddeye göre belirlenen oranda faiz tatbik edilir)
c) Tecil edilecek gecikme zammını, Türkiye İstatistik Kurumunun her ay için belirlediği Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksinin (Yİ-ÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak hesaplatma yapma yetkisi verilmektedir. Ayrıca
Tecil edilecek amme alacağını tür ve tutar olarak belirleyebilecek,
Tecilde taksit zamanlarını, ödemelerin başlayacağı ayı, tecil talep tarihini takip eden aydan başlamak üzere 12 ayı geçmeyecek şekilde belirlemeye, ödeme dönemlerini, azami altı ayda bir yapılacak şekilde düzenleyebilecek,
Tecilde diğer şartları belirlemeye, yetkili olup Maliye Bakanı, tecil yetkisini, sınırlarını açıkça belirtmek ve yazılı olmak şartıyla oluşturulacak tecil komisyonlarına devir edebilecek.
Yasının 48/A- Vergiye uyumlu mükelleflerin borçlarının tecili başlıklı maddesinden yararlanmak isteyen mükelleflerin.
Başvuru tarihinden geriye doğru 3 yıla ait vergi beyannamelerini kanuni sürelerinde vermiş olması,
Başvuru tarihi itibarıyla vadesi 1 yılı geçmemiş borcunun borç ödemede hüsnüniyet sahibi olmasına rağmen ödenememiş olması, şarttır.
6183 sayılı kanunda yapılan bu düzenleme yasada yer alan bir başka madde ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 88 inci maddesi kapsamında yer alan prim borçları içinde aynı uygulama getirilmiştir. Buna göre “Bakanlar Kurulu, Kurumun 6183 sayılı Kanuna göre takip edilen alacakları için anılan Kanunun 48/A maddesini; en az üç yıl süreyle prim yükümlüsü olup son üç yıl içerisinde verilmesi gereken bildirgeleri kanuni sürelerinde vermiş olanlardan başvuru tarihi itibarıyla vadesi bir yılı geçmemiş borcunu, borç ödemede hüsnüniyet sahibi olmasına rağmen ödeyememiş olanlar hakkında uygulatmaya ve uyumlu prim borçlularını belirlemeye yetkilidir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Yapılan bu düzenleme ile Bakanlar kurulu ve Maliye bakanlığı bundan sonra yeni bir af çıkmasına gerek kalmadan kamu alacağını tek tek mükellef bazında veya toplu yeniden yapılandıra bilecektir.
Vergi ve prim borçları için getirilen uyumlu mükelleflerin borçlarının tecili uygulaması 1 Ocak 2018 tarihinde yürürlüğe girecektir.
Yasa resmi gazetede yayınlandıktan sonra yürürlüğe girecektir.
Kaynak:Mustafa Bahadır Altaş-muhasebeweb.com
İmkânı Var ve Ödeme Yapmıyorsa Üzerlerine Gideriz!
Maliye Bakanı Ağbal, her türlü kolaylığa rağmen imkanı olup da borcunu ödemeyenlere müdahale edileceğini açıkladı.
Maliye Bakanı Naci Ağbal, bakanlık olarak temel yaklaşımlarının “gönüllü uyum” olduğunu, mükellef lehine tavır aldıklarını söyledi. Naci Ağbal, Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Zirvesi ve çalıştayının açılışında yaptığı konuşmada, yapılandırma imkanından yararlananları 31 Mayıs günü sonuna kadar borçlarını ve taksitlerini ödemeye çağırdı.
Naci Ağbal, Ağustos ayında kabul edilen yapılandırma yasasında, peşin ödemeler ile ilk iki taksitin son ödeme tarihinin 31 Mayıs olarak belirlendiğini hatırlattı. Bu yapılmadığı takdirde, yapılandırmanın bozulacağını belirten Ağbal, mükellefleri uyararak, TBMM’de bu ay içinde kabul edilen yapılandırma yasasının daha önceki borçları kapsamadığını, Ağustos ayında kabul edilen yasa kapsamında yapılandırmaya dâhil olanların da bu yasadan yararlanamayacağını vurguladı.
İmkânı var ve ödeme yapmıyorsa üzerlerine gideriz
31 Mayıs sonuna kadar ödemesini yapmayanların yapılandırmasının bozulacağını hatırlatan Ağbal, bu durumda kötü niyetli olanlara yönelik e-haciz dâhil her türlü imkânı kullanacaklarını belirtti. Ağbal şunları kaydetti:
“Bu son bir şanstır. 1 Haziran sabahı itibariyle, yapılandırmasını yapmış kişiler bir borç ödenmezse her ay yüzde 5 faiz hesaplanacak. Borç ödenmezse her türlü faiz, ceza geri gelecek. Açıkçası Maliye olarak da o paranın peşine düşeceğiz.
1 Haziran günü borcunu ödemeyeninin durumuna bakacağız. Zor durumdaysa devlet olarak elimizi uzatırız, yeni kanun çıkardık. İmkanı var, borcunu ödememiş o zaman elektronik haciz dâhil her türlü imkanı kullanacağız. Borcunu ödemeyenin üstüne gitmemiz kimin için anlamlı, borcunu düzenli ödeyen için bunu yapmamız gerekiyor.”
6183 sayılı AATUHK’nun 5. maddesi hükmüne göre cebri tahsilin yapılmasına ilişkin takip işlemleri tabiatıyla alacaklı amme idaresi tarafından yapılması gerekmektedir. Belli bazı hallerde alacaklı kamu idaresinin hangi birimi tarafından yapılacağı konusu da 6183 sayılı kanunun 5. maddesinde yerel tahsil dairesi olarak saptanmıştır. Bu tespitten yola çıkılarak alacaklı tahsil dairesi adına borçlunun mallarının bulunduğu bir başka mahaldeki idare alacaklı idare adına niyabeten ödeme emri tanzim ederek, tahsilat yapabilmektedir.
Günümüz koşullarında tahsilat yöntemlerinin gelişmesi sonucunda mahalli tahsil daireleri olarak adlandıracağımız tahsil dairelerinin niyabeten tahsilat görevleri nispeten azalmıştır. Kanımızca, amme alacağının takip ve tahsilat işlemlerinin hangi tahsil dairesinin yapacağı konusu amme borçlusunun menfaatlerinde korumak şartı ile alacaklı amme idaresinin tahsil yetkisine bırakılması daha uygun olmaktadır. Örneğin, Büyükşehir belediyesi bulunan illerde asıl alacaklı amme idaresi olan (A) vergi dairesinin alacağını, borçlu bulunduğu (B) vergi dairesi üzerinden takip etmesi pek pratik bulunmayabilir. Özellikle yakın bölge içi kamu alacağının takibinde 6183 sayılı kanunun 5. maddesinin işletilmesi doğru değildir.
Kamu alacağının takip ve tahsil işlemlerinde en hızlı ve pratik şekilde hangi tahsil dairesince yapılabilinmesi alacaklı kamu idaresi o yerel daireyi görevlendirmelidir. Burada amme alacağının çok süratli ve çok az masrafla tahsil edilmesi de hedeflenmelidir. Günümüz koşullarında uygulanan e-haciz, Türkiye çapında borçlu mükelleflerinin malvarlıklarının araştırılması uygulamaları sonucunda 6183 ayılı kanunun 5. maddesinin uygulama olanakları azalmıştır. Bu uygulamaların vergi daireleri tarafından borçlu mükellefler yönünde ticaret sicil kayıtları, tapu kayıtları, liman başkanlıkları kayıtları, trafik tescil büro kayıtları ile yapılan yazışmalar sonucunda amme borçlusu mükelleflerin izleri bir şekilde yakalanabilmektedir.
Vergi Hukuku Uygulamasında Yeni Kavramlar: İkincil Amme Borçluluları, Potansiyel Amme Borçluları ve Gizil Kamu Vergi Borçluları Kimlerdir?
Gerek akademik çevrelerde ve gerekse vergi hukuku ile meşgul olan çevrelerde bizzat borçlu mükelleflerden başka, 6183 sayılı kanun hükümlerine göre borçlu gibi muamele gören ikincil borçlular veya potansiyel amme borçluları gibi kavramlar kullanılagelmiştir. Özellikle, değerli vergi hukukçusu sayın Akın Gencer ŞENTÜRK dostumuz ile zaman zaman “potansiyel kamu borçluları”, “gizil amme borçluları”, “ikincil amme borçluları”, “asli amme borçluları”, “fer’i amme borçluları” gibi kavramlar üzerinde tartışmalar yapmaktayız. Esasen, sevgili Akın tarafından gizil amme borçluları kavramı tartışmaya açılmıştır.
6183 sayılı kanun uygulamasında özellikle amme borçluları tarafından ödenmeyen kamu borcu ile ilgili olarak mükellef dışında bazı kimseler gerek şahsi mükellefiyetleri nedeniyle borçlu bulunan, gerekse de kanuni temsilcilik yada şirket ortaklığı sıfatları gibi “ikincil sorumlulukları” nedeniyle borcu bulunan kişiler amme borcunun ödenmesinden sorumlu tutulmaktadırlar. İşte asıl amme borçlusu yerine geçerek amme alacağının, alacaklı vergi idaresine karşı ödenmesinden sorumlu olan kişilere potansiyel borçlular diyebiliriz.
Tek Düzen Hesap Planına Uyulmadığı Gerekçesiyle Kesilen Özel Usulsuzluk Cezaları Vergi Mahkemesi Tarafından Onaylanmakta
Tek Düzen Hesap Planına uymamanın cezası, Vergi Usul Kanununun 353. Maddesinde özel usulsüzlük cezası olarak belirlenmiştir.
Vergi Usul Kanununun “Özel Usulsüzlükler ve Cezaları” başlıklı 353/6. Maddesinde, bu kanuna göre belirlenen muhasebe standartlarına, tek düzen hesap planına ve mali tablolara ilişkin usul ve esaslar ile muhasebeye yönelik bilgisayar programlarının üretilmesine ve kullanılmasına ilişkin kural ve standartlara uymayanlara 5.000,00 TL (460 Sıra No.lu V.U.K. Genel Tebliği 1.1.2016’dan itibaren Özel Usulsüzlük Cezası kesileceği hükme bağlanmıştır.
Yapılan vergi incelemeleri sonucunda da, tek düzen hesap planına ve mali tablolara ilişkin usul ve esaslar ile muhasebeye yönelik bilgisayar programlarının üretilmesine ve kullanılmasına ilişkin kural ve standartlara uymayanlara özel usulsüzlük cezası kesilmektedir.
Uzlaşmanın Gerçekleşmeyişi ve Dava Açma Olanağı
Vergi yükümlülerinin 213 sayılı VUK’nun 378. maddesine göre vergi mahkemelerinde dava açılabilmesi için öncelikle verginin tarh edilmesi veya cezanın kesilmesi zorunludur. Henüz yasanın öngördüğü bir şekilde bir tarhiyat yapılmadığı yollarda vergi davasının açılması mümkün görülmemektedir.
Mükellefler çoğu zaman tarhiyat öncesi uzlaşmaya varmadan uzlaşmaya varılmadığına ilişkin tutanağın tanzim ve tebliğ edilmesi üzerine buna göre ihbarname tebliği beklenilmeden hak arama gayesi ile vergi mahkemesine dava açma yoluna gidebilmektedirler. Oysaki, vergi mahkemelerinde dava açılabilmesi için mutlak surette ortada tarh edilmiş vergi ve bu vergi ve cezaya ilişkin vergi-ceza ihbarnamelerinin usulüne uygun tebliği zorunludur. Zira, 213 sayılı VUK’nun 378. maddesinde vergi mahkemesinde dava açılmasının temel koşulu verginin tarh edilmesidir. Ve akabininde de tarh edilen işbu verginin tebliğinin zorunluluğu olduğu hususudur. Diğer taraftan, 213 sayılı VUK’nun 377. maddesinde mükelleflerin veya kendilerine ceza kesilenlerin vergi mahkemesinde dava açabilmeleri için verginin tarh edilmesi veya cezanın kesilmesi, tadilat ve takdir komisyonu kararlarının tebliğ edilmiş olması gerekmektedir. Aynı şekilde tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin yapılmış ve ödemeyi yapan tarafından verginin kesilmiş olması zorunludur.
Mükelleflerin İkinci Bir Dava Hakkı Var!
Vergi Usul Kanunu’na göre dava açma süresini geçirmiş olan mükelleflere ikinci bir dava açma hakkı tanınabiliyor.
Söz konusu durum, vergi hatalarının düzeltilmesi ile ilgili.
Vergi mahkemesinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanlar şikayet yolu ile Maliye Bakanlığı’na müracaat edebiliyorlar. Madde gereğince il özel idare vergileri hakkında valiliğe ve belediye vergileri hakkında belediye başkanlığına müracaat ediliyor.
Karşılıksız Yapılan Hizmetin veya Verilen Malın Vergisi
Pek çok kişinin bilmediği bu vergi, aile bireylerine, arkadaşa, akrabaya, komşuya yani tanıdıklara “karşılıksız yapılan hizmetin veya verilen malın vergisi.”
Komşusunun, akrabasının davasına bakan avukat, annesini, arkadaşını muayene eden doktor para almıyor. Ama her ne kadar para almasa da verdiği hizmetin vergisini ödüyor. Aynı olay dükkânından eşine, çocuğuna veya yakınına para almadan mal veren bakkal, kasap, ayakkabıcı, kırtasiyeci vs. “tüm KDV mükellefleri için geçerli”.
HİZMET SAYILAN HALLER
Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca; vergiye tabi bir hizmetten, işletme sahibinin, işletme personelinin veya diğer şahısların karşılıksız yararlandırılması hizmet sayılıyor. Karşılıksız mal teslimlerinde de durum aynı. Yani malın teslimi ve hizmetin ifasında vergiyi doğuran olay meydana gelmiş oluyor.