Eleştirel Düşüncenin Klinik Karar Verme Sürecine Entegrasyonu
[email protected], İzmir Ekonomi Üniversitesi, Tıp Fakültesi,Temel Tıp Blimleri Bölümü
Yasemin Seval Çelik
Gönül Dinç Horasan
Giriş: Eleştirel düşünme yetisi, klinik karar vermenin titizlikle yapılabilmesi için büyük önem taşımaktadır. Problemlerin ve paternlerin tanınması, geçerli bilginin toplanması, bulunan kanıta değer biçilmesi, argümanların değerlendirilmesi ve tanı koymak, klinik karar verme sürecinin önemli bileşenleridir. Dolayısı ile eleştirel düşüncenin, tıp eğitiminin temel bir bileşeni olması önem arz etmektedir. İzmir Ekonomi Üniversitesi Tıp Fakültesi eğitim müfredatında, “eleştirel düşünce”den “klinik karar verme”ye aşama aşama evrilen ve fakültemize özgü yapılandırılmış Araştırma ve Bilgi Yönetimi (ABY) programı uygulanmaya başlamıştır.
Amaç: Bu program ile, öğrencilerimizin sistematik bir şekilde klinik karar verebilmeleri; kanıta dayalı karar verme, nitelikli ve güvenilir bilgiye etkin ve zamanında ulaşabilme, ulaşılan bilgilerin kanıt düzeylerini biyoistatistik kavramlar çerçevesinde değerlendirebilme, öz eleştiri yapabilme, geri bildirim verebilme gibi bazı bilgi, beceri ve tavırları geliştirebilmeleri ve hayat boyu öğrenme özelliğini barındıran bağımsız düşünen bireyler olabilmeleri amaçlanmıştır.
Yöntem: Eleştirel düşünce bileşeninin klinik karar verme sürecine entegrasyonu için, farklı ülkelerdeki tıp eğitimi programları, bu alandaki literatür ve eleştirel düşünce kaynakları taranmış ve elde edilen bilgiler doğrultusunda, eleştirel düşünmeyi teşvik eden yeni bir eğitim planı uygulanmaya başlanmıştır. Bilginin güvenilirliğini değerlendirme, eleştirel düşünme, bireysel ve grup olarak karar verme sürecini test eden farklı ödevler ile programın ilk evresi için öğrencilerin öğretilen bilgileri kullanabilme becerileri değerlendirilmiştir.
Bulgular: 3 kısımdan oluşan ABY programının ilk kısmında, öğrencilerin, bilimsel düşünce, eleştirel düşünce ve istatistik ile ilgili temel kavramları öğrenmeleri hedeflenmiştir. Program içerisindeki tüm eğitsel etkinliklerimiz, öğrencinin düşünme yetisini harekete geçiren, soru sormasını teşvik eden, güvenilir bilgi kaynaklarına ulaşabildiği, bol uygulama içeren interaktif etkinlikler olarak gerçekleştirilmiştir. Tıp Fakültesi Evre-1 sonunda programın uygulanan kısmı ile ilgili 26 öğrencinin katıldığı geri bildirimlerde, öğrencilerin %85’i programın genel olarak iyi olduğunu, %96’sı programın çoğunlukla hedefine ulaştığını ve % 80’i programın eleştirel düşünce bileşeninin profesyonel yaşantıları için yararlı olduğunu belirtmişlerdir. Her bir ödeve özgü hazırlanan değerlendirme cetvellerinden elde edilen sonuçlar ve bireysel ve grup ile birlikte akıl yürütme ve karar verme süreçlerini barındıran uygulamalarımız sırasındaki gözlemlerimiz, bu geribildirimleri desteklemektedir. Programın ilk kısmının 1. yarısında eleştirel düşünme ve güvenilir bilgiye ulaşma ile ilgili verilen ödevler kapsamında 104 öğrencinin katıldığı değerlendirmede, hedeflenen çıktılara %80 oranında ulaşıldığı belirlenmiştir. Bu kısmın 2. yarısında 37 öğrencinin katıldığı değerlendirmede hedeflenen çıktılara %93 civarında ulaşıldığı yönündedir. Öğrencilerin özellikle güvenilir bilgi kaynaklarına ulaşma, bir konu hakkında fikrini destekleyici kaynaklarla belirtebilme, kanıta dayalı ikna gibi becerilerinin geliştiği ve kendilerini rahat hissettikleri; soru/konuların net bir şekilde tanımlanması, yanlılıkların belirlenmesi, kendi fikrini sorgulaması alanlarında ise iyileştirmeler gerektiğini göstermektedir.
Sonuç: Klinik karar verme sürecinde önemli rol oynayan tanısal ve eleştirel düşünce becerilerinin geliştirilmesi için oluşturulan ABY programının ilk kısmı için yapılan değerlendirmeler, bu evre için hedeflenen çıktıların öğrenciler tarafından çoğunlukla ulaşılabildiğini göstermiş ve programın iyileştirilmesi için geliştirilmesi gereken kısımları ortaya koymuştur.
Eleştirel Düşünce, Klinik karar verme, Tıp eğitimi