120 bin dolara satılarak dünya gündemine oturan muzun 'sanat hayatı'
İtalyan sanatçı Maurizio Cattelan'ın duvara bantla yapıştırıp 120 bin dolara sattığı muz dünya gündemine oturdu. Bir eser mi yoksa zenginlerin eğlencesi mi olduğu tartışılan muz, sanat dünyasını ikiye böldü. Muzun şöhretini fırsat bilenler, reklamlarında bile kullanmaya başladı. İşte o muzun 'sanat hayatı'...
11 Aralık 2019, Çarşamba 08:01 Son Güncelleme: 11.12.2019 07:06
ABD Miami’de her yıl dünyanın en gösterişli sanat fuarı ‘Art Basel’ düzenleniyor. Burada onlarca sanatçının eseri sergileniyor. Hicivli çalışmalarıyla ünlü İtalyan sanatçı Maurizio Cattelan’a da (59) fuarda bir duvar ayrıldı. Cattelan bir muz alıp gri bantla o duvara yapıştırdı.
“Bunu 1 yıl düşündüm” dediği esere ‘Komedyen’ adını verdi. O muz bir anda etkinliğin en çok ilgi gören eseri oldu. Üstüne üstlük 120 bin dolara satılınca bu ilgi ikiye katlandı. ‘Bir muza bu kadar para mı verilir?’ tepkisi, görülmemiş bir hızla muza dünya çapında şöhret kazandırdı.
Çağın aynası oldu
Son bir haftada tüm bunlar olup biterken kimse duvardaki muzun gerçek niyetini sorgulamadı. Oysa eser ‘Bir muza 120 bin dolar ödeyebilecek kadar dünyadaki gerçeklikten uzak’ yaşayan zenginler ile yoksullar arasındaki gelir eşitsizliğini simgeliyordu.
Tüm bu gelişmeler, dünya gündemine oturan bir tartışmayı açtı. “Bu muz gerçekten bir eser miydi?” Bazı uzmanlara göre; muz tek başına bir eser değildi. Ama duvara asıldıktan sonra yarattığı etkileşimle esere dönüşmüştü. Çünkü Instagram çağında ‘değer’ eşittir ‘etkileşim’ demekti.
Şirketler kuyruğa girdi
Galeriye akın başladı. Yüz binlerce dolarlık muzu görmek isteyenler galeride izdihama yol açtı. Muzla selfie çektirmek isteyenler kuyruklar oluşturdu. Başka sanatçılar da bu ilgiyi fırsata çevirmek istedi. ABD’li David Datuna (45), duvardaki muzu alıp yedi.
‘Aç sanatçı’ adını verdiği eylemiyle performans sanatçısı dünya çapında ünlendi. Muzun şöhreti daha da katlandı. İlgiden pay kapma yarışı da beraberinde arttı. Şirketler atağa geçti, kendi ürünlerinin tanıtımında bantlanmış muz esprisini kullanmaya başladılar.
Herkes eserin içinde
O eserle fotoğraf çektirmek isteyen, o fotoğrafı paylaşan, o fikirden para kazanan, o fotoğraf hakkında tweet atan herkes aslında sanat eserinin parçası olmuştu.
Duvardaki muz, 21. yüzyıl insanının aynası haline gelerek ‘ikonik bir esere’ dönüşmüştü. Galeri sahibi Emmanuel Perrotin, “Cattelan sıradan bir nesneyi haz ve eleştiri aracına dönüştürdü. Eser ‘Komedyen’ isminin hakkını verdi. İçinde bulunduğu trajikomik çağın aynası oldu.
İtalyan Maurizio Cattelan (59), kendisini ‘kavramsal sanatçı’ olarak tanımlıyor. ‘Hiciv heykelleriyle’ tanınan Cattelan’a mizahi dili nedeniyle ‘modern sanatın trolü’ ve ‘modern sanatın jokeri’ gibi yakıştırmalar yapılıyor. Cattelan’ın en provokatif çalışması, 2016’da yaptığı ‘Amerika’ isimli altın klozet olmuştu.
6 milyon dolar değerindeki klozet, 3 ay önce İngiltere’de sergilendiği Blenheim Sarayı’ndan çalınmıştı. 1991’de bir sergide polis tutanağı sergilemişti. Tutanakta ‘görünmez eserinin çalındığı’ yazıyordu. Sanatçı, “Çalışmalarında sanat dünyasını ‘ti’ye alarak popüler kültüre meydan okuduğunu” söylüyor.
Art News yazarı Andrew Russeth: Komedyen, sanat dünyasındaki absürtlüğün ve dünyadaki adaletsizliğin sembolü. Tembel, alaycı, hiçbir şeyi ciddiye almayan modern insanı temsil ediyor. 11 yıl önce Adriana Lara yerde bir muz kabuğu sergilemişti.
Cattelan’ın orijinallikten uzak bu eseri de yine bugünün vasatlığını çok çarpıcı bir şekilde özetliyor. Merkezi İsviçre Basel olan etkinlik, 2015’ten bu yana yılın bu zamanında sıcak Miami’de açılıyor. Çünkü zenginler kalkıp dondurucu İsviçre soğuğunda sergi gezmez.
ABD’li oyuncu Brooke Shields da (54), muzlu paylaşım furyasına bu selfie’yle katıldı.
Reklamların esin kaynağı
Kayseri Büyükşehir Belediyesi’nin reklamı