Sosyal Bilgiler - Sosyal Bilgi Kaynağı, Haritalar, Ders Notları, Sunumlar - Ay ve Özellikleri
Isısını kaybedip soğuyan dünyanın tek uydusudur.
1.Ay dünyamızın 1/50’si kadardır. Bu sebeple Ay’da yerçekimi azdır(dünyadakinin 1/6’sı kadardır). Kütlesinin az olmasından dolayı
2.Ayda atmosfer yoktur. Bunun sonucunda;
3.Hava ve su yoktur.
4.Meteorolojik olay (iklim) görülmez.
5.Gölge yerler zifiri karanlık ve aşırı soğuktur.
6.Meteorlar doğrudan ay yüzeyine düşer. Sonuçta büyük krater çukurlukları oluşmuştur.
7.Günlük sıcaklık farkı fazladır. Bu sebeple mekanik çözülme fazladır.
8.Canlı hayatı yoktur.
9.İç ısısını kaybetmiştir. Bundan dolayı volkanik olay görülmez.
Gece ve gündüz süreleri 15’er saatlik olmasından dolayı sıcaklık farkları fazladır.
10.Kendi ekseni etrafındaki dönüş süresi dünya etrafındaki dönüş süresi ile aynı olduğu için dünyadan ayın her zaman aynı yüzü görülür.
11.Ay günü: Dünyadaki herhangi bir meridyenin ard arda iki kez Ay’ın karşısından geçinceye kadar geçen süredir. Bu süre 24 saat 50 dakikadır. Bu 50 dakikalık farktan dolayı ay yılı 354 gündür.
12.Ay kendi ekseni etrafında 28 gün 13 saatte tamamlar bu güneş gününe göre 29.5 gündür.
Ay, Dünya etrafında 12 kez dolanır. Dolayısıyla, eğer Ay’ın yörünge düzlemi Dünya’nınkiyle çakışık olsaydı, bir yılda 12 kez Güneş tutulması meydana gelebilirdi. Fakat durum böyle değildir. Ay’ın yörünge düzlemi ile Dünya’nınki arasında yaklaşık 5° 9’ lık bir açı vardır. Bu açı nedeniyle Dünya, Ay ve Güneş, Ay'ın Dünya etrafındaki her dolanımında tam olarak aynı doğrultuda bulunmazlar. Böylece her ay bir Güneş tutulması oluşması engellenmiş olur. Nitekim bir yılda en az iki, en çok beş Güneş tutulması meydana gelebilir.
Ayın yörüngesinin elips olmasından dolayı Okyanusa kıyısı olan kenar sığ denizlerde gelgit olayının meydana gelmesinde etkilidir.
Ayın güneşin çekim güçleri tesiriyle okyanuslarda görülen alçalma-yükselme hareketidir. Ay dünyaya Güneşten daha yakın olduğu için çekim gücü fazladır.
Yeniay ve Dolunayda ay ve güneş aynı hizada oldukları için çekim gücü fazlalaşır ve büyük gel-gitler görülür. İlkdördün ve son dördünde ise tam tersi olur.
Gel-git bir önceki güne göre 50 dakika sonra gerçekleşir. Bunda ay günü ile güneş günün arasındaki 50 dakikalık fark etkili olmuştur. Gel-gitler kıyılarda 8-20 m ile okyanuslarda 30-80 cm yüksekliğindedir. Sonuçta:
a)Akarsu ağızlarında delta oluşmaz
b)Akarsu ağızlarında tıkanda olmaz
c)Kıyıda kirlenme olmaz
d)Denizin ilerlemesi esnasında ağızlardan iç kısımlara doğru ilerlemesiyle Haliç (Estuar) kıyıları oluşur.
e)Yükselip alçalmalarla oluşan ve sonra kaybolan Watt kıyıları oluşur.