ODTÜ Kimya Mühendisliği: "Doğal Plastik" Geliştirdi
ODTÜ'lü araştırmacılar, pamuk sapı, mısır koçanı ve ayçiçeği sapı gibi değersiz tarımsal biyo-atıklardan, doğada kendiliğinden yok olabilen hatta yenebilen plastikler geliştirdi.
Yeni ürünün, petrol kökenli, yüzlerce yıl bozulmadan doğada kalabilen plastik çöplerini, önemli ölçüde azaltması bekleniyor.
"ODTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü" Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ufuk Bakır, ODTÜ ve TÜBİTAK desteğiyle yürüttüğü projenin, endüstriye uygulanabilmesi konusunda, son dönemde önemli veriler elde ettiklerini belirtti.
"YEŞİL KİMYA" KAVRAMI GELİŞİYOR
Prof. Bakır, dünya genelinde yaşanan enerji krizi ve endüstrileşme sonucu oluşan büyük çevre sorunlarının, kimya endüstrisinde "yeşil kimya" kavramını giderek yaygınlaştırdığını; çevreye zararlı kimyasalların kullanımının, kısıtlandığını ya da yasaklandığını kaydetti.
Çeşitli bilim çevrelerinin, petrolün 40 yıl içinde biteceği ile ilgili görüşlerinin, giderek önem kazandığını ifade eden Prof. Bakır:
"Bu bitişi pek çok kişi sadece 'taşıt araçlarında kullanılan benzinin artık kalmaması' olarak algılıyor.
Oysa benzin, petrol ürünleri içinde yalnızca küçük bir bölümü oluşturuyor. Petrol bittiğinde önemli bir petrokimya ürünü olan ve PVC'den, polietilene kadar pek çok endüstriyel plastiğin de üretimi duracak" dedi.
TARIM-ORMAN ÜRÜNLERİ DEĞİL: BİYO-ATIKLAR KULLANILMALI
Teknolojik olarak gelişmiş ülkelerde yeni yeni kurulmaya başlanan ve bu amaçla çok yoğun araştırmaların yapıldığı biyo-rafinerilerde, genellikle tarım-orman ürünü ya da atığı gibi bitkisel hammaddelerin kullanıldığını anlatan Bakır, biyo-rafinerilerde; mısır, buğday gibi değerli tarımsal ürünlerin, "yakıt gibi ürünlere çevrilmesi"nin, halen açlık sorununu çözememiş dünya ülkeleri için uygun bir seçim olmadığını ifade etti.
Gıda maddesi üretiminde kullanılacak tarımsal alanların, çeşitli amaçlarla kullanımının etik olamayacağını belirten Prof. Bakır, bunların yerine; mısır koçanı, ayçiçeği, pamuk sapı ve odun talaşı gibi değersiz tarımsal atıkların kullanılmasının daha uygun olduğunu ve kendilerinin de, biyo-plastik üretimi için bu değersiz tarımsal atıkları kullandıklarını kaydetti.
Prof. Bakır, çalışmalarında, biyokütleyi, önce selüloz ve lignin gibi önemli bileşenlerine ayırdıklarını; sonra da bu maddeleri kullanarak, biyo-film ürettiklerini aktardı.
ANTİMİKROBİK ÖZELLİK VERİLEBİLİR
Aynı bölümden Prof. Dr. Gürkan Karakaş da, ayçiçek ve pamuk sapı, buğday samanı, odun talaşı, mısır koçanı gibi değersiz biyo-atıklarla geliştirdikleri biyo-filmler hakkında bilgi verirken; geliştirdikleri yeni biyo-plastiklerin kullanım sonrası doğadaki bozunumlarının da hızlandırılabildiğini ifade etti.
"Doğal plastikler"in, başta ambalaj sanayi olmak üzere pek çok alanda kullanılabileceğini aktaran Prof. Karakaş, çalışmalarında bu plastiklere, antimikrobik özellik verebildiklerini işaret ederek şunları kaydetti:
"Tamamen değersiz tarımsal atıkları kullanarak yaptığımız yeni nesil plastikler, antimikrobik özellikleri nedeniyle, özellikle gıda paketlemesi için son derece elverişlidir. Çalışmamızda, biyo-film üretimi üzerinde durduk. Bu biyo-filmler, günümüzde petrokimya ürünü plastiklerin kullanıldığı değişik yerlerde; örneğin, poşet yapımında, paketleme filmi ya da kabı yapımında kullanılabilir. Sebze ve meyvelerin uzun süre saklanması için de son derece elverişli. Çalışmamız sonucu yeni nesil plastik diyebileceğimiz bu ürün, doğada kendi kendine yok olabiliyor. Ayrıca yüzlerce yıl bozulmadan doğada kalabilen plastiklerin neden olduğu çöpleri önemli ölçüde azaltabilir, hatta bu plastikler yenebilir de."
PİLOT ÜRETİM İÇİN: SANAYİ KURULUŞU GEREKLİ
"Şu an çalışmamız çok iyi bir noktada. Gelecekte bu tür üretimler her sanayi kolu için çok önemli olacak. Bunları üretirken de kullanım sonrasında da doğayı kirletmiyorsunuz. Doğada bulunan ancak kullanılmayan biyokütleyi alıp, çevreyi kirletmeden faydalı ürünler geliştirip katma değer yaratıyorsunuz. Plastikleri geliştirirken kullandığımız ürünlerin tamamı, biyolojik olarak çürüyebilen malzemeler. Antimikrobik olmasının da çok önemli avantajları bulunuyor. Pilot üretim için bir sanayi kuruluşuna ihtiyacımız var."