Çeşmeler Adam ıa azat, ıa-da däl... Aprel 14, 2016
Amerikan şahyrlar akademiıasy Şygryıet aıyny bellemäge 1996-njy ıylda başlapdy we şu aprelde Milli poeziıa aıynyň bellenilip başlanmagyna 20 ıyl dolıar.
Milli poeziıa aıy dünıäde iň bir uly edebi baıramçylyklaryň biri bolup, ol onlarça million okyjy, studentler, mugallymlar, kitaphanaçylar, kitap satıanlar, edebi çäreleriň kuratorlary, neşirçiler, bloggerler we, elbetde, şahyrlar tarapyndan, poeziıanyň biziň medeniıetimizde we durmuşymyzda tutıan wajyp ornuny nygtamak bilen, giňden bellenilıär.
Iň bir hormatlanıan we giňden çap edilen afrikan-amerikan ıazyjylarynyň biri, şahyr, dramaturg we öz galamyny jynsparazlyga garşy ıarag edip ulanan ıazyjy Amiri Baraka (1934-2014) elli ıyla golaı öndümli işläp, esasan garaıagyzlaryň azatlygy we jynsparazlyk meselelerine üns berdi.
Ol "Adam ıa azat, ıa-da azat däl, sebäbi azatlygyň hiç bir şägirtligi ıok" diıerdi. Şeıle-de ol "Sen beıleki amerikanlara garyndaş bolman amerikan bolup bilmersiň" diııärdi. Onuň üçin "Poeziıa sazdy, başga hiç zat däldi, sazlaşykly sözlerdi".
Milli poeziıa aıynda Azatlygyň okyjylaryna meşhur amerikan şahyry Amiri Barakanyň iki goşgusynyň terjimesini hödürlemegi makul bildik.
Hudaı we 911
Men uzak gün çokunyp,
doga okap bilerin,
emma hudaı ıetişmez,
tapmaz ıykylan ıerim.
İöne eger jaň etsem
9 bilen 11-e,
ol Arwah bir minutdan
tapar girsem-de nirä.
Eger sen azaşyp,
hem daşyňy alsa duşman,
öz diliňde gepletmän,
heıkellerňi, gurallarňy döwseler,
gadagan etseler seniň
omm bomm ba bumyň,
bulaşansyň onda sen,
çolaşansyň çoçgara çuň,
olar seniň bum ba bumyň
gadagan etseler dogan,
Belki bir gün çykmak, gutulmak ondan,
birnäçe ıüz ıyly aparar senden!