Disk Frenler Yüzyılın İcadı mı? Yoksa Zaman Kaybı mı?
29/10/2011 // Cyclingtr // Genel Duyuru ve Haberler ( Bisiklet, Triatlon, Atletizm, Yüzme )
Disk fren nedir? Avantajları ve dezavantajları nelerdir? Yoksa bazılarımızın dediği gibi gereksiz bir maliyet midir?
Öncelikle söylemek gerekirse kesinlikle gereksiz bir maliyet değildir. Sadece kullanım alanlarına göre farklı seçimlerde bulunmak gerekebilir. Disk frenin gereksizliğini savunanların ilk lafı; yolda bir şey olursa tamir edemezsin…
Kesinlikle katılmadığım gibi tam da aksini savunurum, zira kaç kişi v-fren tamiri için pipo veya tel taşıyorki yanında? Buradaki asıl sorun aslında çok basit olan bir kaç püf noktasını bildikten sonra içimizde korku olmadan her türlü komponenti kullanabileceğimizdir.
Burda size anlatacaklarım, yolda kalırsanız neler yapabilirsiniz? veya zihni sinir icatları gibi yöntemler değil. Örnek vermek gerekirse, bisikletimin lastiği patlarsa içine ot doldurup yola devam etmem!!! bu hem jantınızda hem de lastiğinizde geri dönülmez hasarlara yol açabilir.
Bu yazıdan öğrenebilecekleriniz sadece kullandığınız komponenti tanıyıp gerekli bakımlarını zamanında yaptığınız zaman sorun çıkarmadan nasıl çalışabileceğidir.
Hiç bir zaman fren markanızın üreticisinin önerdiği yağlar dışında yağ ile dolum yapmayın. Neden diye soracak olursanız; Disk frenlerde kullanılan yağların başlıcaları Mineral ve sentetik yağlar olarak adlandırılabilir. Eğerki siz mineral yağ öneren bir frene sentetik yağ ile dolum yaparsanız ilk başlarda çalışıyormuş gibi görünmesine rağmen zaman içinde sentetik yağın içinde bulunan asitler contalara zarar verecektir ve freninizi kullanamaz hale gelebilirsiniz.
Yağ ile temasını engelleyin; Bu konuyu özetlemek gerekirse eğerki balatanıza yağ bulaşmış ise tek yol değiştirmek! Rotorunuza bulaşmış ise temizleyip kullanmaya devam edebilirsiniz ancak temizlerkende kullanabileceğiniz maddeler sınırlı. Bunlar, izopropil alkol, sabunlu su gibi kullanmamanız gereken başlıca maddeler ise piyasada bulunan balata temizleme spreyleri ve bunun gibi sıvılardır zira bu ürünler araç teknolojileri için geliştirildiğinden, çok çok daha hassas olan disk frenlerinizin piston contalarına zarar verme riski yüksektir.
Ayrıca temizlerken hava kompresörü kullanıyorsanız, kabloları veya kaliperleri hava ile temizledikten sonra kompresörden gelen havanın içinde bulunan nemin kurumasını mutlaka beklemelisiniz. Beklemediğiniz takdirde içerde kalan nem tanecikleri frenlerinizin tutmamasına sebep olacaktır.
Bisikletinizi ters çevirmeyin; Bisikletinizi ters çevirdiğiniz zaman fren kollarında bulunan yağ haznesindeki kabarcıkları veya havayı da hortuma doğru hareket edebilir ve bir anlık da olsa freninizin tutmamasına sebep olabilir. Tabi şimdilerde yapılan bazı modellerde bu sorun ortadan kalkmış olsada yine de dikkat etmenizde fayda var derim.
Bakım yaparken kendinizi koruyun; Hiç bir zaman bisikletinizin bakımları esnasında parmaklarınızı fren disklerine yaklaştırmayın. Tekerin ufak bir hareketi ile zarar görmeniz mümkün olduğu için temizlik ve bunun gibi işlemleri yaparken çok dikkatli olmalısınız.
Uzun süreli inişlerde veya kullanımlardan sonra dikkat etmeliyiz’ki fren diskleri gereğinden fazla ısınır. Dokunmamaya özen göstermelisiniz.
Eğerki tekerleklerinizi çıkartıyorsanız mutlaka balatalarınızın arasına aralık parçalarını takın. Takılmaması durumunda fren kolunuza basıldığı takdir de pistonlar yerinden çıkabilir. Bu durumda yapılması gereken şey ucu yassı düz bir tornavida veya ona benzer bir nesne ile zarar vermeden nazikçe balataların arasını açmakdır.
Her kullanımdan önce mutlaka frenlerinizin çalışıp çalışmadığına bakmalısınız zaten bir süre sonra bu alışkanlık haline gelecek ve hissetmeyeceksiniz bile. Kontrol etmeniz gereken bir diğer husus balataların durumu, balatalarınızın yüksekliğinin 0.5 mm den daha az olması durumunda değişme vakti gelmiştir. Fren diskleri içinde belli milimetrik ölçüler vardır ancak neredeyse her firma için farklıdır bu yüzden firmanın önerdiği ölçüleri baz alırsanız sizin yararınıza olacaktır.
Ayrıca jant teli dizilimi de dayanıklılık ve esnememesi açısından önemli bir konudur. Bir kısmımız frene bastığımızda jantta bir yamulma bir esneme fark eder bunu minumuma indirmek için şekilde görüldüğü gibi dizilmesinde fayda vardır.
Unutmayın ki fren diskinin çapı ne kadar büyürse durdurma kuvveti o kadar artar. Ancak bu kuvvete karşı esneme payı da o kadar artar ve disklerin balatalara sürtme ihtimali fazlalaşır. Klasik bir kullanıcı için ideal olan 160 lık ve 180 lik rotorlardır eğer downhill veya bu tarz extreme sürüşler yapmıyorsanız 203 lük rotorları denemenize hiç gerek yok.
Çoğu üretici frenlerinin Tandem bisikletlerde kullanılmasını önermez bunun en büyük sebebi Tandem bisiklerlerdeki aşırı ağırlıktır. Bu ağırlık karşısında hidrolik yağ fazlasıyla ısınarak kablolarda buhar kabarcıklarına ve kırılmalara sebep olabilir. Bu yüzden bu tarz bisikletler için kullanacağınız frenleri almadan önce firmanın açıklamalarını dikkatle okumanızı tavsiye ederim.
Geçmişte kalan bir kaç eksisinden de bahsedelim; Disk frenlerin çok da yaygın olmadığı günlerde frenleri sorunsuz kullanabilmek için kaliperleri taktığımız yuvaların çok düzgün bir yapıya sahip olmaları gerekiyordu ve bunun için fiyatları oldukça uçuk olan aletler vardı. Ancak şu anda üreticiler, artan talep karşısında daha kaliteli hizmet verebilmek için tasarımlarını ve parçalarını bu sorunları minumuma indirmek için tasarlıyorlar. Günümüzde satışta olan bisikletler hazır bir şekilde sorunsuz kullanabileceğiniz sistemlere sahip.
Ayrıca eğer dolum kitlerine sahip olmak isterseniz bir servet ödemek zorunda kalmıyorsunuz.
Şu ana kadar hep uyarılara değindik, disk fren dolumu veya tamiri her markaya göre değişiklik gösterdiğinden ona burada yer vermek istemiyorum.
Klasik olarak yağmur çamur ve bunun gibi dış etkenlerden hiç bir zaman etkilenmezsiniz.
Fren mesafeniz yüzde 20 ye varan oranla kısalacaktır.
Özellikle uzun inişlerde fren koluna daha az basınç uygulayarak yavaşlayabilirsiniz.
Tekerlekleri kilitlemeden-kaydırmadan çok daha etkili fren yapabileceksiniz.
Belki bu dört özellik size az gelmiş olabilir, ancak unutmayınki gitmek kadar durmak da önemlidir. Özellikle Bisikletinizi her mevsim kullanıyorsanız bence denemeye oldukça değer. Yağmurda bisiklet kullanmak, ve Yağmurda freninizle tanışın yazılarındaki detaylara da göz gezdirerek disk frenin verdiği güveni daha rahat kavrayabiliriz.
Bu yazımda yazanları okuduğunuzda gözünüz korkabilir ancak bunların günlük hayatta yaptığımız yüzlerce şeyin arasına karışacak olan ufak tefek alışkanlıklar olacağını unutmayın. Yıllardır disk fren kullanıyorum ve bunlar başta biraz karışık gelsede şu anda her şey çocuk oyuncağı gibi geliyor. Unutmayın bisikletimizin bütün parçaları aynı şekilde özen ve bakım gerektirir.
( Burada yazılanlar bire bir tecrübe ile yazılan neredeyse hepsi yaşanmış aksiliklerdir )