Bipolar Bozukluk ve Yaratıcılık — Multi YaşamMulti Yaşam
375 Kişi Beğendi
Anasayfa / Mental Sağlık / Bipolar Bozukluk ve Yaratıcılık
Bipolar Bozukluk ve Yaratıcılık
Bipolar bozukluk yaşayan pek çok kişi kendilerinden son derece yaratıcı olarak bahsederler. Ünlü oyuncular, sanatçılar ve müzisyenlerde de bipolar bozukluk vardır. Oyuncu ve şarkıcı Demi Lovato, oyuncu ve kick-boks dövüşçüsü Jean-Claude Van Damme ve oyuncu CatherineZeta-Jones bu durumu yaşayan ünlülere birkaç örnek sadece. Bu rahatsızlığı yaşadığı düşünülen ünlüler arasındaysa ressam Vincent Van Gogh, yazar Virginia Woolf ve müzisyen Kurt Cobain bulunmaktadır. Peki, yaratıcılık ve bipolar bozukluk arasında bir ilişki bulunuyor mu?
Bipolar bozukluk, kişinin moralinde uç noktalarda değişimlere neden olan kronik bir akıl hastalığıdır. Duygu durumu, mutlu ve enerjik olunan taşkınlık (mani) haliyle çok üzgün ve dibe vurmuş hissetme (depresyon) arasında gider, gelir. Duygu durumundaki bu değişimler, haftada birkaç kez olabileceği gibi yılda sadece birkaç kez de yaşanabilir.
Üç tür bipolar bozukluk bulunur. Bu türler:
1 Bipolar Bozukluk Tip 1
Bipolar bozukluk tip 1 olan kişiler en az bir kez mani geçirirler. Mani nöbetlerini takiben ağır depresyon nöbetleri gelebilir ancak depresyon aşaması bipolar bozukluk tip 1 tanısı konulabilmesi için gerekli değildir.
2 Bipolar Bozukluk Tip 2
Bipolar bozukluk tip 2 yaşayan kişilerde en az iki hafta süren bir ya da iki ağır depresyon nöbeti olmalıdır. Bunun yanı sıra, bir ya da daha fazla gerçekleşmiş, en az dört gün süren orta şiddetli hipomani nöbetleri geçirilmiş olmalıdır. Hipomani nöbetlerinde kişiler yine çok heyecanlı, enerjik ve düşüncesiz davranırlar. Ancak, bu belirtiler mani nöbetine kıyasla çok daha hafiftir.
3 Salınımlı Rahatsızlık
Salınımlı rahatsızlık yaşayan kişiler, hipomani ve depresyon nöbetlerini iki veya daha uzun yıldır deneyimliyorlardır. Bipolar bozukluğun bu türünde duygu durumundaki değişimler, daha az şiddetli olma eğilimindedir.
Bipolar bozukluğun farklı türleri olsa da hipomani, mani ve depresyonun belirtileri pek çok kişide aynıdır.
Yaygın olarak görülen bazı belirtiler:
Keder ve ümitsizlik duygularının aşırı ve ısrarlı bir şekilde hissedilmesi
Önceden keyif alınan aktivitelerden keyif alınamaması
Konsantre olamama, karar verememe ve bir şeyleri hatırlamakta güçlük çekme
Endişe ve asabiyet
Ölüm ve intihar hakkında konuşmak
Uzun süre boyunca aşırı mutluluk yaşamak
Konuşma sırasında çabucak başka fikirlere yönelme veya birbiriyle yarış halinde olan düşüncelerin bulunması
Birden çok yeni aktiviteye veya projeye başlamak
Kıpır kıpır hissetmek
Çok az ya da hiç uyumamak
Düşüncesizce hareket etmek ve tehlikeli davranışlar sergilemek
Hipomani belirtileri, mani belirtileriyle aynı olsa da aralarında iki farklılık bulunur:
Hipomanide, duygu durumundaki değişimler genellikle kişinin günlük aktivitelerine engel olacak kadar ciddi değildir.
Hipomani nöbetleri sırasında psikoz belirtileri yoktur. Mani nöbetinde ise sanrı, halüsinasyon ve paranoya gibi psikoz belirtileri vardır.
Mani ve hipomani nöbetleri sırasında, kişiler genellikle kendilerini hırslı veya bir şeylerden ilham alıyorlarmış gibi hissedebilirler. Bu yüzden, yeni ve yaratıcı çabalara girişirler.
Bipolar Bozukluk ile Yaratıcılık Arasında Bir İlişki Var mıdır?
Yaratıcı olan kişilerin çoğunda bipolar bozukluk olmasının bilimsel bir açıklaması olabilir. Pek çok çalışma, genetik olarak bipolar bozukluğa yatkınlığı olan kişilerin, sözel yeteneklere göre sanatsal alanlarda yüksek yaratıcılık seviyesine sahip olduğunu göstermektedir.
2015 yılında yapılan bir çalışmada araştırmacılar, 8 yaşındaki 2000 kişinin IQ’larına bakmış ve daha sonra bu kişiler 22 – 23 yaşlarına geldiğinde mani belirtisi gösterip göstermediğini ölçmüşlerdir. Yüksek IQ’su olan çocukların, hayatlarının ilerleyen aşamalarında bipolar belirtiler gösterdikleri ortaya çıkmıştır. Bu yüzden araştırmacılar bipolar bozuklukla ilgili olan genetik özelliklerin, faydalı özelliklerin ortaya çıkmasına yardımcı olacağına inanıyorlar.
Başka bir araştırma grubu ise genetik, bipolar bozukluk ve yaratıcılık arasında bir bağlantı bulmuştur. 2015 yılında yapılan başka bir çalışmada araştırmacılar 86,000’den fazla kişide bipolar bozukluk ve şizofreni riskini artıran genleri anlayabilmek için DNA analizi yapmışlardır. Bu araştırmada, araştırmaya katılan kişilerin dans, oyunculuk, müzik ve yazarlık gibi yaratıcı alanlarla ilgilenip ilgilenmedikleri de not edilmiştir. Araştırmanın sonunda, yaratıcı kişilerin %25’inde yaratıcı olmayan kişilere göre bipolar ve şizofreniyle ilişkili genlerin taşındığı görülmüştür.
Bipolar bozukluğu olan herkes yaratıcı değildir ve yaratıcı olan herkes de bipolar bozukluk bulunmaz. Ancak, bipolar bozukluğa neden olan genlerle kişinin yaratıcı olmasını sağlayan genler arasında bir ilişki var gibi görünmektedir.