Büyük Hun İmparatorluğu Hakkında Bilgiler | Bilgisepeti.org
Büyük Hun İmparatorluğu hakkında bilgiler – Asya Hun İmparatorluğu da denen Büyük Hun İmparatorluğu (Çince: 東匈奴, Hiung-nu); İç Moğolistan merkezli coğrafyada yaşamış eski Türkçede Kun, Çince’de Hiung-nu, batı dillerine ise Hun adıyla geçen Türk devletidir. MÖ 1760’dan itibaren varlıklarına ilişkin Çin kaynaklarında teoriler bulunur. Ilk siyasi yapılanmasını MÖ 1200 civarında kuran Hun İmparatorluğunu farklı alanlara yönlendirilmiş Türk boyları kurarak yönetmiş; Türk kültürü devlete şeklini vermiştir. Hunlar şimdilerde Moğolistan toprakları olan bölgede; Çin’in kuzeybatısında yaşamlarına devam etmekteydiler. Kayıtlara geçen ilk imparatorları Teoman’dır.
En büyük imparatorları ise, Şanyu (Büyük İmparator) lakaplı Mete (Motun)’dir. Çinliler Hun yönetimini Tanhu (Şanyu) olarak anar. Kumandan, kağan, han veya imparator anlamları olduğu varsayım edilir.
MÖ 220’de Teoman kadar kurulduğu kabul edilir. Sonrasında büyük bir imparatorluk haline getiren Mete’dir.Mete, Ipekli Yolu egemenliği için Çin ile savaşmış, MÖ 200’lerde rakiplerini yenilgiye uğratarak vergiye bağlamıştır.Mete devrinde; Sibirya, Çin Denizi, Japon Denizi ve Hazar arasında kalan bütün topraklara baskın olunmuştur.Mete; Çin oturmuş hayatı ve siyasi etkisinden uzaktan durmak için ülkeyi vergiye bağlayarak yönetmiştir.Çin’in kalabalık nüfusu altında Hunluk özelliklerinin kaybedilmek istenmemesi de etkendir.Hunlar’ın dini, Şamanizm ve Tengricilik olup, yılda üç kez büyük ayini bayram düzenleniyordu.Kazıların sonucu Hun başkentinin Ulan Batur’un kuzeyinde bulunan Noin-Ula Kurganı’nında olduğu saptanmıştır.Hükümdarlık da kut anlayışı egemendi. Hükümdarlığın tanrıdan geldiği görüşü vardı.
Mete’nin ölümü sonrasında bir vakit daha gücünü devam ettiren devlet, Çinli prenseslerle evlilikler ve bu prenseslerin casusluk faaliyetleri, boylar arasındaki iktidar kavgaları, Çin’in Ipekli Yolu üzerindeki nüfuzunu arttırması gibi nedenlerle MÖ 46’da Doğu Hun ve Batı Hun edinmek üzere ikiye ayrıldı. Bu ayrılışın nedenlerinden biri de Büyük Hun İmparatorluğunun başında yer alan Ho-han-ye’nin parasal sıkıntıları da niçin göstererek Çin egemenliğine girmek istemesidir oysa, bu fikri kardeşi Çiçi, “atalara saygısızlık” kabul edip esaret altına girmeyi reddetmiştir.
Ülke, töre hükümlerine göre idare edilirdi. Tanhunun vazifesi; dirliği sağlayarak adaleti gerçekleştirmek, orduyu kumandanlık etmek, meclisi yönetimi olarak sıralanabilir. Hükümdarın eşine “ka-tun” (hatun) denirdi ve hatun yönetimde laf sahibiydi. Hükümdarlık babadan oğla geçmektedir. Ülke oğullar aralarında doğu, batı ve merkez olarak servet kalmaktaydı.
Çinliler; engelleyemedikleri Hun saldırılarının sonrasında MÖ 214’te Çin Sedd’ini yapı etmek zorunda kaldılar. Bu heybetli inşa günümüzde halen bir dünya harikası olarak kabul edilmektedir. Ming Hanedanı yıllarında de yenilenen büyük duvarın birçok kısmı günümüzde de hala ayaktadır. Doğu Hiung-nular en aydınlık senelerini kumandan Mete idaresinde yaşar.
ak hun imparatorluğu batı hun imparatorluğu göktürk imparatorluğu hun devleti hakkında bilgi hun imparatorluğu atilla