Sıfır Atık! Sıfır Açlık! I Diyetisyen Dilara Koçak I İyi Yaşam I
Her yıl dünya genelinde yaklaşık 1,3 milyar ton gıdanın israf edildiğini biliyor musunuz? Aslında bu miktar, üretilen toplam gıdanın üçte biri, yani üretilen gıdaların %30-35’i israf ediliyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre yılda 1,7 milyar ekmek ve 18 milyon ton meyve ve sebze israf oluyor.
İsrafı ve atığı azaltmak konusunda daha önce de sizlere yazmıştım. Ama geçtiğimiz günlerde ülkemizde ‘Sıfır atık, sıfır açlık’ konulu bir toplantı yapıldı ve bu konu tekrar gündeme geldi. Ben de bu toplantıdan bazı verileri sizlerle paylaşmak istedim.
Dünya, herkesi besleyecek kadar üretiyor, fakat buna karşın, her dokuz kişiden biri kronik açlık çekiyor. 2017 yılı verilerine göre dünyada 821 milyon kişi açlık çekiyor. Araştırmalar dünya genelinde meydana gelen kayıp ve israfın yalnızca dörtte birini önleyebilirsek, bunun 870 milyon aç insanın beslenmesine yeteceğini gösteriyor. Tüm bu veriler, dünya genelindeki bu kayıp ve israfın, dünyayı beslemek için kaybettiğimiz önemli bir fırsat olduğunu ve gıda kayıp ve israfını azaltmadan çözmeden ‘Sıfır Açlık’ hedefine ulaşmanın mümkün olmadığını gösteriyor.
Çok İsraf Ediyoruz!
Ülkemize bakıldığında, gıda kaybındaki en büyük kısım üretimde oluyor. Hasat sonrası işleme, depolama, paketleme, dağıtım gibi aşamalarda da elbette kayıplar ve israflar yaşanıyor.
Tüketici tarafına bakıldığında ise karşımızda gördüğümüz tablo hiçbirimize yabancı değil. Emimin hepimiz, alışveriş merkezlerinde indirim ya da kampanya dolayısıyla ihtiyacımızdan fazla alışveriş yapmışızdır. Gereksiz ve fazla tüketimi destekleyen reklam kampanyaları da bu konuda dikkati çekiyor. Bunun yanı sıra bilinçsiz alışveriş de israfı artırıyor. Etiket okumamak, besinleri saklama yöntemlerine uygun saklamamak, son kullanma tarihine uygun şekilde alışveriş yapmamak da tüketici tarafından israfı artırıyor. Tabaklarda bırakılan yemekleri ve hazırlama, pişirme sırasında oluşan kayıpları göz ardı etmemek gerek.
Beslenmede Sürdürülebilir Dönem!
Sıfır atık prensibinin yanı sıra, sürdürülebilir beslenmeye odaklanmakda önemli. Sağlıklı beslenirken hem ürettiğimiz atığı azaltmak hem de doğayı korumak mümkün. sürdürülebilir beslenme konusunda hayvansal kaynaklı besinlerin tüketiminin azaltılması; sebze, meyveler ve tahıl ürünlerinin tüketiminin artması ön plana çıkıyor. Çünkü 9 milyar insanın, hayvansal kaynaklı protein ile beslenerek doyurulması mümkün değil. Bir kilogram tahıl üretilmesi için 1500 litre su gerekirken bir kilogram et üretilmesi için 15 bin litre su gerekiyor.
Hem kendimizin hem de gezegenimizin iyiliği için bitkisel protein kaynakları olan yağlı tohumlar ve kuru baklagillere daha fazla ağırlık vermek yerinde bir davranış olacaktır. Bunun yanı sıra sürdürülebilir balıkçılığı desteklemek, yerel market ve manavlardan alışveriş yapmak da önemli. Daha fazla sürdürülebilir beslenme için yapabileceğiniz bir diğer şey ise beslenmemizde farkındalığımızı artırmaktır. Ne yediğinize odaklanmak, yediklerinizin geldiği yeri ve bedeninizi nasıl beslediğini düşünmeniz için fırsat verecektir. Ayrıca ihtiyaçtan fazla tüketimin de önüne geçecektir.