Önden gidenlerin, “keser döner sap döner gün gelir hesap döner” dediği gibi roller ve vaziyetler sürekli değişim içinde olmakta ancak insan bunu daimi sanmaktadır. Buna tûl-i emelin insanda oluşturduğu geçici körlük vakası ya da geçmişi, “sadece” dikiz aynasında görme durumu diyebiliriz.
Bakmak ve görmek, bunları düşünmek işimize gelmediğinde görmezden gelmemizi engellememekte. Dünyanın döndüğü gibi, tarih de tekrar tekrar bir teker gibi dönüp durmakta. Zaman dediğimiz mefhumun içinde ilerlediği zannedilirken aslında yerinden hiç oynamadığı kimse tarafından fark edilmemekte.
Bir zaman Hizbullahtı gözde, gözden çıkarılmadan önce. Başörtüsü irtica idi sözde, söz verenler başa gelmeden önce. Asker bir başka idi hapse düşmeden önce. Cemaat ise her şey elinde zannetti, hüsnü zanlar sui’ye dönüştürülmeden elden gitti. Pkk Amerika’nın gözdesi idi, gözden çıkarılacağını hiç hesap etmedi. Her şey gibi bunlarda tekrardan ibaretti aynı kendinden öncekiler gibi. Bu da bundan sonrakilere ders olmadı, hala bu tekerrüre bir çomak sokan çıkmadı.
Sıraya girenler “biz farklıyız” sloganı ile girmekte ama sonuç hiç değişmemekte. Bakmışsın ki bindiğin yer, düştüğün yerdir, sonraki bundan habersiz, talihsiz değil belki bizatihi tarihsizdir. Bugün iyi durumda olanlar da öncekilere sadece dikiz aynasından bakanlardı. Halbuki kendileri de bu aynada yer alacaklardı.
Rızayı ilahiye yerine, güçlünün yanında yer almak ya da güç olmaya çalışmak: taptıkları gücün kendilerine bir faydası olmadığını ve bizatihi kendilerinin bu güç için köle olduklarını fark edememelerinden kaynaklanmaktadır.
O halde bu tekerrüre çomak sokacak olmak her yerde her yorumu yapmak değil; her yerde her şekilde işini en iyi yapmak, devajudan kurtulup farklı görmeyi bilmek, mandaliteyi değiştimek, fikrini başkalarının elinden kurtarmak, zihniyetini temizlemekle olur. Elbette bu da sorumluluklarını bilmek, talebine sahip çıkmak ve çalışmakta mevcuttur.