Netflix'den, Rus, İskoç, Güney Kore, İngiliz, Avustralya ve Türk dizi örnekleri - Füsun Sarp Nebil - T24
Bu yazı dünkü yazının netflix bölümü ayrılmış halidir
Ama asıl ilginçliği, bir süre sonra seyredilecek bir şeyler bulamayıp, "artık bıraksak mı?" diyerek Netflix’i kazmaya başladığınızda görüyorsunuz.
Bundan sonra haftada bir kere Netflix film ve dizilerinden örnekler anlatacak ve Netflix ile değişen TV / Video yayıncılığı konusundaki gelişmeleri de vereceğiz... İlk bölümü aşağıda okuyabilirsiniz.
Birşey bulamayıp, can sıkıntısı ile “acaba seyredilebilir mi bir şey midir?” diye tıkladığımız Rus dizisinin adının Türkçesi “Azap Yolları” diye geçiyor. İngilizce adı "Road to Calvary" ve bu aynı zamanda Hz.İsa’nın sırtında haç ile yürüdüğü yola verilen isimmiş.
Bu dizi, Alexy Tolstoy’a yani meşhur Tolstoy’un uzak bir akrabasına ait 1920'lerde yazılan bir romandan çekilmiş. 1917 devriminin hemen öncesinde Moskova’da yaşayan 2 kızkardeşin hikayesi olarak başlıyor, ilişkilerini ve aşklarını anlatıyor ve devrimden az sonra da bitiyor.
Hikaye 1945’lerde tarihçi kocası ile balayına çıkıp İskoçya'ya gelen bir İngiliz kadınının, istemeden zaman yolculuğu ile 1787’lere gitmesi anlatılıyor. Yazar günümüzde yaşayan ve dizi ile ilgili sürekli röportaj veren bir İngiliz. Temelde bir aşk hikayesi. Ama arka planda İskoç tarihini, İskoç halkının çektiklerini ve İngilizlerin yaptıkları zulmü görüyorsunuz. Tabi kadınların nasıl 2ci sınıf olduklarını da.
Benzer şekilde, "seyredilebilir mi?" diyerek baktığımız bir diğer dizi; Mr Sunshine. Bu da 20ci yüzyılın hemen başında geçen bir Güney Kore dizisi. Bir başka aşk hikayesi ama çok daha muhafazakar (en önemli aşk sahnesi, çiftin el sıkışması). Mr.Sunshine ismi taşıyan dizi Kore’nin Joseon Krallığı  adını taşıdığı döneme ait. İnternetteki kayıtlar, tarihten hafif bir sapma olduğuna işaret ediyor (Amerikan donanmasının saldırdığı yıl gibi). İçinde kurgu da bol miktarda var (henımefendinin silahşör olması gibi). Ama 5 Eulsa İhanetçisi olarak adlandırılan 5 bakanın Japonya lehine ihaneti  gibi konular ve bunlardan birisi olan Savunma Bakanının askeri okulu ve orduyu kapatması aynen verilmiş.
Netflix’de çok sayıda Güney Kore dizisi var. Bunlardan birisi de “Iris”. Senaryosunda boşluklar olduğu için, seyrederken sıkılabileceğiniz bu dizinin bize anlattığı ise, Kuzey Kore ile Güney Kore’nin birleşelerinin --kendileri istese bile-- pek mümkün olamayacağı. Çünkü bunu hem Kore içinden, hem dışından istemeyenler var ve engelleme yapıyorlar.
İngiltere İskoçya’ya zulmü yapmış dedik ama İngiltere’nin kuruluşu da sıkıntılı ve halkı epeyce sorun yaşamış. 870’li yılların yani İngiltere'nin kuruluş yıllarının anlatıldığı bu dizinin bugünlerde 4. sezonu çekiliyor.
Filmin odağındaki Bebbanburg’lü Uhtred isimli bir cesur adam var ve bu adamın tarihte kaydı var ama aslında Alfred’den 2 yüzyıl kadar sonra yaşamış . Film bu 2 karakteri birleştirmiş. Uhtred İngiliz doğmuş ama Dan’ler tarafından büyütüldüğü için savaşmayı çok iyi bilen cesur bir adam. Alfred’in özelliği eğitimli ve yazı çiziye önem veren, kurallar oluşturan bir kişi olması. Kral olması beklenmeyen 4cü kardeş olduğu için Vatikan’da eğitime yollanmış. Ama kardeşlerinin ölümü üzerine kral olduğunda, bu eğitimini düzen kurmakta kullanmış. Bugün de tarih onu bilge kral ve İngiltere'nin ilk kralı olarak hatırlıyor .
Geçen sene Rusya'da aynı anda 2 TV kanalında oynatılan Lenin ve Troçki dizilerinden, Troçki olan Netflix'e yeni geldi. 8 bölümlük dizi hayli şok edici. Bir ara İstanbul'da sürgün hayatı yaşayan Troçki'nin hayatını, aynı zamanda kendisini öldüren kişiyle yaptığı röportajlar içinde izlediğimiz dizide, Rus devrimi, bir devrimden ziyade, bir "darbe" olarak sunuluyor. Çünkü dizide Lenin bir sahnede bunu Troçki'ye "ne yaptın sen, bu devrim değil, bu bir darbe" dediğini de duyuyoruz. Ama Lenin --Troçki'nin senin lider olduğun işçilerinin yaptığına darbe mi diyeceksin?" sözleri üzerine bunu "devrim" olarak üstleniyor. Film olayları bu şekilde veriyor. Şaşırtıcı..
Dizide, Lenin'in bazı para babalarının verdiği paralarla Rusya'ya geldiği ve devrime kalktığı ama çok atak olmadığı yorumu var. Filmin bir yerinde bu paranın 1 milyar Mark gibi bugün bile korkunç büyüklükte olan bir para olduğunu duyuyoruz. Para babaları, ataklığı --ilerki yıllarda bazı insanların opportunits olarak tanımladıklarını bildiğimiz-- Troçki'nin yapacağını öngörüyorlar. Dizide öyle de oluyor. Devrimi yapan, Kızıl Orduyu şekillendiren hep Troçki. Bu arada “sinsi ve kaba bir insan" olarak verilen Stalin ise oralarda bir yerlerde kendi yerini sağlamlaştırmakla uğraşıyor. Rus basınındaki yorumlara göz attım; filmin Stalin taraftarları tarafından çekildiği eleştirileri var.
Bir yandan Almanlarla savaşan beyaz ordunun, devrim patlayınca birden bire iç savaşta da savaşmaya başladığını, zaman içinde bazılarının kızıl orduda görev aldığını ve bu iç savaş sırasında milyonlarca Rus’un öldüğünü görüyoruz.
İlginçtir, bu konuya dair eleştiri ve yorumlara bakarken rastladığım, benzer konuyu işleyen ve daha önce çekilen başka bir Rus filmi, o dönemde Beyaz Ordu adına Almanlarla savaşanlar ve "cesur" olması ile meşhur Amiral Alexy Kolçak üzerine. Kızıl Orduya karşı 2 yıl kadar direnen ve Beyaz Orduyu yöneten bu amiral, soyadından da anlaşılacağı üzere Türk (Boşnak) asıllı. 2008’de çekilen bu filmde, bir an önce Almanlara karşı savaşan orduda, subayların silahlarının erler tarafından alındığı ve sonra öldürüldükleri görülüyor.
Troçki filminde, devrim çatışmaları sırasında milyonlarca insanın öldüğü söyleniyor. Ölmeyen Rus halkı da devrim sonrasında açlık ve sefaletle karşı karşıya kalıyor. Lenin filmde Stalin'in kaba ve yönetimden anlamayan birisi olduğunu ifade ederek, Troçki'nin başa geçmesini istiyor. Sonraki yıllar sanırım onu doğruladı. Glasnost ve Prostreyka (Açılım ve yeniden yapılanma) kararı alındığı dönemden 5-6 sene sonra gittiğim Moskova'da halkın sabun, tuvalet kağıdı ve bitkisel yağ gibi günlük ihtiyaçları bulamadığı çünkü tüketime yönelik üretim olmadığı, sadece silah sanayiinin çalıştığı anlatılmıştı. Yani devrimden 80 yıl sonra bile sıkıntı büyüktü.
Rus halkı gibi, dizi boyunca Troçki'nin de acı çektiğini görüyoruz. Babası dahil tüm ailesini kaybettiği gibi, Lenin'in ölümünün arkasından Stalin tarafından ülkeden göçetmeye zorlanmış ve nerdeyse 20 yılını --kendisi öyle söylemese de-- ölümden korkarak geçirmiş.
İlk Türk dizisi Hakan'ı heyecanla bekledik. Ama maalesef "harika İstanbul manzaraları" dışında güzel bir şeyler söyleyemiyoruz. Oyunculardan Ayça Ayşin Turan ile Mehmet Kurtuluş ve kısmen de Hazar Ergüçlü iyi oyunculuk sergiliyor. Okan Yalabık ve Çağatay Ulusoy için aynı sözleri kullanamayacağım. Oynadıkları rolleri inandırıcı bulamadık.
Protector ise ucunu Fatih'e bağlamışsa da yerel olmayan, kültürümüze yabancı (kötü niyetli ölümsüzler vs) bir hikâye anlatan, senaryoda boşluklar olan, çekimi de basit olan bir dizi. Mesela hapiste kaşınan adamları nasıl dövdüğü yerine, iş bittikten sonra yani dövülmüş ve yalvaran adamları gösteriyor ya da mahallede küçük çocukları çalıştıran kötü adam, Hakan'a bir yumruk vuruyor eli kırılıyor ama Hakan'a başkaları vurduğunda aynısı olmuyor. Bu tür saçmalıklara rağmen, yazarken haksızlık olmasın, belki iyi bir yeri vardır diye sonuna kadar seyrettik.
Yukarıda anlattığımız dizilerin hepsi yerel ve kendi kültürlerine dair bir şeyler anlatırken, Hakan'ın anlattığı hikâye Kapalıçarşı, Bizans mekanları, Ayasofya ve Mithatpaşa Stadyumu yerine yapılan gökdelen dışında yerel bir anlam taşımıyor. Hikâyesi ise hiç de yerel değil. Kurtaracağı İstanbul'u neden kurtaracağını, ölümsüzlerin Fatih'ten bu kadar sene sonra yapamadıkları, neyi yapacaklarını anlayabilmiş değiliz (ama belki de haklı, kurtarılması gereken bir İstanbul vardır).
İkinci sezonunun çekileceği anlaşılıyor. Çünkü sonunda ölümsüzler uyandı, ikinci sezonda muhtemelen Hakan'ın işi çok zor olacak ama ilk bölümdeki gibi naif olursa üzücü.
Bu örnekte hep Netflix dedik çünkü ülkemize gelen ilk global kanal bu. BlueTV ya da Puhu TV de aynı işi yapıyor desek de, onlar daha yerel kalıyorlar. İş hayatına video kiralama servisi olarak başlayan Netflix bugün sadece sunmuyor, ayrıca üretiyor da. Gösterdiği ise bir dünya...
- Bundan sonra cuma günleri, Netflix dizileri ile ilgili detayları burada okuyacaksınız.
 Sev ya da terk et
Bird Box filminde, Quebec'te meydana gelen tren kazasının gerçek görüntülerinin kullanıldığı iddia edilmişti
"Netflix, zam yapmaya hazırlanıyor" iddiasına açıklama
Netflix'in yüzde 13 ila 18 arasında zam yapacağı iddia edilmişti
Bilim / Teknoloji Netflix'ten 'Bird Box' itirafı
Dünya Netflix'e 25 milyonluk dava: "Black Mirror Bandersnatch lisans ihlali yaptı"