Gelgit Olayını Açıklayın ? Gelgit Nedir ?
Haziran 24, 2017 Haziran 2, 2017 Gül Pınar
Gelgit nedir ?
Güneşin çekim gücü ile okyanuslardaki su seviyesinde meydana gelen yükselme ve alçalma gibi değişimlere verilen addır. Bu olayın diğer bir adı da med-cezir olayıdır. Ay Dünya’ya Güneş’ten daha yakın olması nedeni ile Ay’ın çekim gücü Dünya üzerinde daha fazla etkili olmaktadır. Ay’ın bu çekim özelliğine bakılarak suyun yükselmesi olayına gel, alçalması olayına ise git adı verilmektedir.
Gelgit olayının zamanlaması nasıldır ?
Bu olay iki defa suyun yükselmesi, iki defa da alçalması şeklinde gerçekleşmektedir. Bu olay her gün bir önceki günden elli dakika gecikme ile meydana gelmektedir. Bu gecikmenin nedeni ise Ay günü ile Güneş gününün arasındaki saat farkından ileri gelmektedir.
Gelgit olayının özellikleri
Gelgit nedeni ile deniz seviyesinde oluşan alçalma ve yükselme gibi değişikliklere gelgit genliği adını vermekteyiz. Okyanus ve denizlere baktığımızda gelgit olayı farklılık göstermektedir. Okyanuslarda 60 ila 80 cm arasında olurken denizlere baktığımızda bu seviye 20 metrelere kadar çıkmaktadır. Bu gelgit olayı sayesinde akarsuların getirmiş olduğu artık maddeleri açıklara doğru taşınır. Böylece nehirlerin ağızları temizlenmiş olur. Bunun sonucunda da haliçler oluşmaktadır. Bazıları o kadar büyük oluşum göstermiştir ki büyük gemilerin bile giriş yapabilmesine olanak sağlamaktadır. Dünya’da bulunan birçok önemli limanlar bu tür olayların oluşturduğu haliçler ile kıyıdan 100 kilometre daha içeride kurulmasına olanak sağlamıştır. Fakat ülkemizde bulunan haliç bu gelgit olayı sonucunda oluşmuş bir haliç değildir. Oluşum bakımından bunlardan farklılık göstermektedir. Ayrıca gelgitler büyüklük olarak farklılıklar göstermektedir. Ay ve Güneş aynı boylam üzerinde bulunduğu zaman büyük gelgit meydana gelir. Çünkü ikisinin etkisi üst üste eklenmektedir. Eğer dik gelirse birbirine bu sefer küçük gelgit oluşur.