Sıkça Sorulan Sorular - Türkiye Prefabrik Birliği
Soru : Türkiye Prefabrik Birliği’ne herkes üye olabilir mi ve nasıl üye olunur?
Üyelikle ilgili bilgileri üyelik prosedürü sayfamızdan öğrenebilirsiniz. Soru : Prefabrikasyonu hangi projelerde veya ne tür durumlarda kullanmak avantajlıdır?
Cevap : Hızlı yapımın, kalitenin, ölçülerde hassasiyetin, büyük açıklıkların, tasarımda esnekliğin, malzeme ve iskeleden tasarrufun önemli olduğu veya eleman tekrarının bulunduğu durumlarda prefabrikasyon teknolojisi büyük yararlar sağlar.
Soru : Yerinde dökme inşaatlarda prefabrike eleman kullanılabilir mi? Kullanılırsa hangi elemanlar kullanılır?
Cevap : Yerinde dökme inşaatlarda prefabrike beton/betonarme eleman çok rahatlıkla kullanılabilir. Bu tür uygulamalara hem ülkemizde hem de yurt dışında çokça rastlamak mümkündür. Bu tür uygulamalarla yerinde dökme inşaatlarda hassasiyet/incelik isteyen elemanların prefabrikasyon teknolojisi ile üretilmesi yapıya kalite ve hız kazandıracaktır. Örneğin yerinde dökme inşaatlarda merdivenlerin prefabrik yapılması,kolon –kiriş yerinde dökme döşemeleri öngerilimli boşluklu döşeme ile(Alışveriş Merkezleri: örneğin İstanbul GALERİA, KAPİTOL, büyük işmerkezleri: İstanbul PERPA, YETPA, Otoparklar: CARREFUR OTOPARKLARI), Atatürk Havaalanı veya Esenboğa Havaalanı’nda olduğu gibi döşemelerde TT döşeme panelleri kullanılması, Hollanda’daki konutların %70’inde döşemelerin boşluklu(yerine filigran ve asmolen döşeme kirişleri daha doğru olur kanaatimce)döşeme panelleri ile oluşturulması, tünel kalıpla yapılan konutlarda prefabrike cephe paneli kullanılması gibi.. Bu konuda birçok uygulama bulunmaktadır ve hızın, kalitenin, hassaslığın önemli olduğu, iskele kurmanın zor olduğu veya bazı elemanların çok tekrarlandığı projelerde mutlaka düşünülmesi gereken bir yöntemdir.
Soru : Prefabrike betonarme yapıların depreme karşı dayanımlarının zayıf olduğu söyleniyor, doğru mudur?
Cevap : Hangi malzeme ve yöntemle yapılırsa yapılsın bir yapı mühendislik kurallarına ve yürürlükteki yönetmeliklere uygun olarak projelendirilmemiş ve yapılmamışsa o yapının deprem dayanımı zayıf olacaktır. Bu kural prefabrike betonarme yapılar için de doğrudur. 1999 Marmara depreminde hasar gören prefabrike yapıların hasar görmelerinin en büyük nedeni projelerinin hatalı olması, montajların hatalı ve eksik yapılması, ile yürürlükteki yönetmeliklere uymamış olmalarıdır. Genelde işveren bilincinin gelişmemesi, denetim eksikliğini de bu problemlere ekliye biliriz . Bu konuda daha geniş açıklama web sitesindeki Deprem Raporu’nda bulunabilir.
Soru : Üretim süresi ne kadardır?
Cevap : Ortalama bir eleman 1 gün kalıpta bekletilip, ertesi gün alınır. Projenin durumuna göre aynı kalıpta 1 günde 2 veya 3 dökümde olabilir.
Soru : Kullanılan beton cinsinin hazır betondan farkı nedir?
Cevap : Sınıflandırma aynıdır. Örneğin hazır beton olarak C30 betonu ile prefabrikasyonda kullanılan C30 aynı betondur. Ancak dökülen elemanın kalıp pozisyonuna göre betona çeşitli kimyasal katkılar konulabilir.
Prefabrikasyonun doğası gereği yüksek sınıfta beton kullanılması daha hesaplıdır(yerine kesitlerin küçülmesinden dolayı elemanların ağırlıkları azalır,hem yükten hem de malzemeden tasarruf edilir..
Soru : En yakın Beton Prefabrikasyonu Üreticilerini nereden bulabilirim?
Cevap : http://prefab.grafiker.com.tr/tr/uyeler/sayfa/13.aspx bölümünden haritaya tıklandığında Türkiye Prefabrik Mensuplarının Türkiye’deki üretim yerlerini görebilirsiniz.
Soru : Beton Kürü nedir, nasıl yapılır?
Cevap : Kalıba dökülen betonun daha hızlı prizini alması için verilen ısıya kür denilir. Betona erken mukavemet kazandırılması, gerekli nemin korunması, yüzey çatlamalarının önlenmesi için uygun bir metotla kür tatbik edilir. Kür şekli elemanlarının kütlesi ve biçimi, öngerme kuvvetleri, çimento tipi ve miktarı, hava sıcaklığı, ortam rutubeti gibi etkenlere bağlı olarak seçilmelidir.Yukarıda sayılan özellikler göz önünde tutularak 5-6 saatlik kür ile eleman kalıptan alınacak dayanıma gelir. Kür ile ilgili standartlar TS 3323 ve ASTM C 684-74.
Soru : Beton Prefabrikasyon projelendirirken ilgili yönetmelikler ve standartlar nelerdir?
Cevap : TS 500/Şubat 2000 Betonarme yapıların tasarım ve yapım kuralları
Deprem yönetmeliği/Mart 2007 Afet bölgelerinde yapılacakyapılar hakkında yönetmelik
Soru : Beton Prefabrikasyon ile ilgili bakmamız gereken sertifika var mı?
Cevap : Resmi olarak bakılması gereken yukarıdaki yönetmeliklere uyulup uyulmadığıdır. Türkiye Prefabrik Birliği mensupları her yıl düzenli olarak bağımsız denetçiler tarafından bu yönetmelikleri kapsayan soru föyleri üzerinden Kalite Denetim ve Güvence Sistemi (KDGS) kapsamında denetlenerek, denetimden başarılı geçmeleri durumunda KDGS belgesini almaktadırlar.
Soru : Yurtdışına göre Türkiye’de üretim miktarları nasıldır?
Cevap : Uluslararası yıllık prefabrik üretimin kişi başına oranı Almanya’da 740 kg/kişi, Belçika’da 920 kg/kişi, Danimarka’da 430 kg/kişi, Fransa’da 520 kg/kişi, İtalya’da 530 kg/kişi ve Türkiye’de sadece 65 kg/kişi’dir.Gelişmiş ülkelerde İnşaat Sektörü içinde Beton Prefabrikasyonun üretim oranı min %30-40 iken bizde %5-6 arasındadır.
Soru : Öngerme nedir ve sadece prefabrike betonarme elemanlarda mı uygulanır?
Hayır, özellikle konvansiyonel yöntemle yapılan betonarme binalarda sonradan germe metodları kullanılmaktadır.Öngerme tarifi eğitimde geniş olarak yapılmaktadır.
Soru : Temel soketi pabuç kenarına gelebilir mi?
Bağ kirişini meydana gelen eksantrik momenti taşıyacak kapasitede boyutlandırıp donatırsak zorunlu hallarde yapılabilir.
Soru : Kolonlarla temel soketi arasındaki boşluk ne kadar olmalı? Bu boşluk uygulamada 7.5 – 10 cm yapılmaktadır.
Soru : Dilatasyon uygulamalarında yan yana gelen kolonların soketleri nasıl çözülür?
Dilatasyonlarda sistem de kolonlar aynı anda monte ediliyorsa aynı soket boşluğuna, şartname ve projesine uygun derz aralığı teşkil edilerek monte edilirler. Ancak yapıda ileride bu işlem yapılacaksa dilatasyonun diğer tarafındaki kolona ayrı bir soket yapılır, yani iki kolon arası soket duvarı +montaj boşlukları kadar açılır.
Soru : Cephe panelleri nasıl bağlanır?
Cephe panelleri yapıdaki vazifelerine göre 2 ye ayrılır.
a-)Yük taşıyan paneller
b-)Yük taşımayan cephe paneller
Yük taşıyan panellerin bağlantıları projesine göre ıslak birleşimli veya kaynaklı olabilir.
Yük taşımayan cephe panelleri ise boyutlarına ,yapıdaki taşıyıcıların yerlerine,yapı taşıyıcı sistemine,deprem tesirlerine,Panelin geometrisine bağlı olarak bulonlu ,sabit ve kayıcı bağlantılarla bağlanırlar.
Soru : Öngerme etriyelere uygulanır mı? Evet ise nasıl?
Soru : Prefabrikasyonda minimum kolon donatısı nedir?
TS500 ve deprem şartnamesindeki yerinde dökme kolonlar ile ilgili kurallar geçerlidir.
Soru : Prefabrikasyonla yapılan max. kat adedi nedir?
Yapı sistemine ,deprem şartlarına,elemanların boyutlarına(kolon – kiriş –döşeme) ,ağırlıklarına,vinç kapasitelerine bağlı olarak değişir.Max kolon 30 mt uzunluğunda üretilmiş yerine monte edilmiştir.
Soru : Kolonlarda donatı yerine putrel kullanılabilir mi?
Kolonlarda Betonarme içinde profiller kompozit olarak kullanılabilir, ancak kolonun gene boyuna ve enine donatısı mevcuttur. Bu tür kolonlar boyut büyütmemek için kapasiteyi arttırmak amacıyla kompozit olarak üretilirler.