Mehmet Yaşin: Çeşit çeşit yılbaşı akşamı – Sözcü Gazetesi
Gelecek hafta 2019 bitiyor. Bütün dünya eski yılı yolcu ederken çeşitli inanışları deniyorlar. Kimi özel yiyecekleri yiyor, kimi evinde temizlik yapıp, eski yılın kötülüklerinden arınıyor, kimi ıslık çalıyor, kimi kurşun döküyor. Bunların hepsinin amacı mutlu, bereketli ve sağlıklı bir yeni yıl geçirmek.
Bizim kutlamamız genellikle böyle. Bakalım dünyanın dört bir yanınıda bu özel gece nasıl kutlanıyor?
AVUSTRALYA- Bu uzak ülke insanları yeni yıla çok gürültülü giriyorlar. Gece yarısı herkes ıslık, araba kornası, kilise çanı, kaynana zırıltısı, borazan gibi ses çıkartan aletleri çalıp, kulakları sağır edecek kadar ses çıkartıyorlar. Bu gürültülerin kötü ruhları kaçıracağına inanıyorlar.
BREZİLYA- Yeni yılın ilk günü bütün evlerde ya mercimek çorbası içiliyor ya da pilavla birlikte mercimek yemeği yeniyor. Ayrıca yeni yıl gecesi, içi çiçekler, mumlarla dolu küçük kayıklar İpenama Plajından okyanusa bırakılıyor. O gece denizin üstü ışık seline dönüşüyor.
UZAKDOĞU- Çeşitli ülkelerde yeni yıl akşamı bütün Buda heykelleri yıkanıp, temizleniyor. O gece herkes birbirini su atarak ıslatıyor. Bunu, gelecek yılın çok yağmurlu geçmesi, ürünün bol alması için yaptıkları söyleniyor. Ayrıca evlerde beslenen hayvanlar o gece serbest bırakılıyor. Onların şans yüklü olarak geri döneceklerine inanılıyor.
YUNANİSTAN- Komşuda yeni yıl akşamı kapılara bir baş soğan asılıyor. Bu, yeniden doğuşun sembolü olarak kabul ediliyor. Anne-babalar ertesi sabah kapıdaki soğanı çocuklarının başlarına vurarak onları uyandırıyorlar. Ayrıca yeni yılın ilk günü kapının eşiğinde nar kırarak, bereketli bir yıl diliyorlar.
JAPONYA- Budist tapınakları yılbaşı gecesi çanlarını 108 kere çalarak, yeni yıl tanrısı Toshigami’ye “hoşgeldin” diyorlar. Japon kadınları o gece evlerini köşe bucak bir güzel temizliyorlar.
FİNLANDİYA- Yeni yıl akşamı, küçük bir tavanın içinde kalay eritiliyor. Daha sonra tava buzlu suya sokuluyor. Donup çeşitli şekillere bürünen kalay parçalarına bakılarak ğelecek okunmaya çalışılıyor. Bu adet bizdeki “kurşun dökme”nin bire bir aynısı.
ARJANTİN- Gece yarısı 12 olmadan kurufasulye yemenin yeni yılda uğur getireceğine inanılıyor. Onun için o gün bütün evlerde bu yemek pişiyor. Bazıları ise geceyarısı evlerinin önünde bavulla dolaşıyorlar. Bunun, yeni yılda çok seyahata çıkmalarını sağlayacağını söylüyorlar.
EKVATOR- Yeni yıl gecesi herkes evinin önünde, kağıt ve tahtadan yapılmış, kötü ruhları temsil eden kuklaları yakıyorlar. Böylelikle yeni yıla kötü şanlardan arınarak gireceklerine inanıyorlar.
TAYLAND- Yeni yıl gecesi ülkenin bir çok mahallesi adeta savaş yerine dönüyor. Çünkü gece yarısı bir çok kişi evlerinin penceresinden silahlarıyla karanlığa doğru ateş ediyorlar. Böylelikle kötü niyetli şeytanların eve yaklaşmasını önlediklerini belirtiyorlar.
KORE- Yeni yıl gecesi kapının önüne süpürge, tırmık, elek koyup, şeytanın ve kötü ruhların eve girmesini önlemeye çalışıyorlar. Ertesi gün en yeni elbiseler giyinerek ailenin yaşlıları ziyaret ediliyor. Yeni yılın ilk günü mutlaka bir kase pirinç çorbası içiyorlar. Bunun, sağlıklı ve uzun bir yaşam sağlayacağına inanıyorlar.
VİETNAM- Yeni yıl akşamı bütün ev temizleniyor, bakır ve gümüş eşyalar parlatılıyor. Yeni yılın ilk günü arka bahçelere bambu ağacı dikiliyor.
VE DİĞERLERİ- Hindistan’ın ve Pakistan’ın bir çok bölgesinde yeni yıl akşamı mutlaka pirinç yeniyor. Amerika’nın güney eyaletlerinde ise iç bezelye ve süt domuzu ile yapılmış yemek sofraya konuyor. Bu özel yemeğin adı “Good Luck Hoppin’ John”. İskoçya’nın kuzeyindeki köylerde yılbaşı gecesi, içi zift dolu variller yakılıp caddelerde yuvarlanıyor. Bu eski yılın kötülüklerinden kurtulup, tertemiz bir yeni yıla girmeyi simgeliyor. Avusturya’da yeni yıl akşamı süt domuzu yeniyor. Konu komşuya da badem ve çikolatadan yapılmış domuz heykelleri hediye ediyorlar.