Blog - Wikipediıa
Blog (Türkmen: ulgam gündeligi) ıa-da Weblog (Türkmen: san görkeziji ulgam) — internetiň soňky trendlerinden. Internet ulanyjylaryň gündelik edıän işleri we synlary barada beılekiler bilen paılaşylıan ulgam. Tehniki bilgi gerek bolman, öz islän zatlaryny, öz islän şekillerinde ıazan kişileriň emele getirıän, gündelige meňzeıän web sahypalarydyr.
Iňlis dilindäki "web" we "log" sözleriniň birleşmesinden dörän weblog düşünjesiniň wagtyň geçmegi bilen ıaıran adydyr.
Blog, adatça döwrebapdan könä tarap hatarlanan ıazgy we teswirleriň neşir edilıän, ulgam düıpli neşirini gönükdirıär. Esasan her ugradylan ıazgynyň soňunda ıazaryň adyny we ugradylan wagtyny belleıär. Neşir edijiniň saılaışyna görä okaıjylar ıazgylara teswir galdyryp bilıärler. Teswirleriň bloglarda örän uly täsiri bardyr; bu saıada ıazar we okaıjylaryň arasynda aragatnaşyk üpjün edilıär. Mundan başga-da, yzy görme (trackback) guraly bilen, kesgitli bir ıazgy hakynda ıazylan beıleki ıazgylaryň kesgitlenmesi hem mümkindir.
Ilkinji bloglar el bilen ıazylyp döwrebaplaşdyrylıarka, şu zamanda bu iş üçin aıratyn ıazylan programma üpjünçiligi ulanylıar. Bu programma üpjünçiliklerinden käbirleri blog gullugy üpjün ediji sahypanyň aşaky ıer atlary diılip döredilıän, käbirleri bolsa ulanyjynyň öz serwerine gurlup işledilmesi gerek bolan programma üpjünçilikleridir.
Bloglaryň mazmuny adaty internet mazmunyndan tapawutlulyk görkezıändigi üçin diňe bloglar üçin gurulan aıratyn san görkeziji gurallary we gözleg ulgamlaryny öz içine alıar. Technorati iň üstünlikli blog tehnologiıalaryndan biridir. Aıratyn-da Google Blog Search adynda gözleg ulgamy işledıär. 2005-nji ıylda Verisign tarapyndan satyn alynan Weblogs.com, dünıäniň iň uly blog ping gullugy bolup bütin internet san görkeziji gurallaryna mümkinçilik berıär.
Internet bilen baglanşykly düıpli ylmy taıdan barlag edarasy, "Jupiter Research"üň 2005-nji ıylda geçiren bir barlagyna görä, blog sahypa eıeleriniň ıarysynyň ıyllyk girdejisi 60.000 dollaryň üstünde; blog okaıanlaryň %60-y erkek we blog okama endigi bar bolanlaryň %73-i 5 ıyldan uzak wagtdan bäri internete eıedir. Blog okaıanlaryň %28-i blog okamak üçin RSS ulanıar. 2005-nji ıylyň soňunda geçirilen başga bir barlaga görä hem internet ulanyjylarynyň %38-i blog sözüniň manysyny bilıändiklerini, %27-si bolsa blog okaıandyklaryny bildirendir. Blogosferiň depginini gol üstünde saklama wekilhanasyndaky Technorati-niň hasabatyna görä, günde 50.000-den köp täze blog sahypasy döredilıär.
Bloglaryň ulanylyşy 1999-nji ıylda Blogger-iň bu hyzmaty bermäge başlamagy we gysga wagt soňra muny mugt görnüşe geçirmegi bilen ıaırandyr. 2003-nji ıylyň Fewral aıynda Google, Blogger-i satyn aldy we Google-uň panel guralyna, girilen sahypanyň salgysyny gönimel bloga girmäge mümkinçilik berıän 'Blog This!' täri ıerleşdirildi. Iňlisçe bilıän käbir kişi ilkinji gezek bu dügmäniň kömegi bilen bloglar bilen tanyşandyrlar.
Blogger bilen bir döwürde gurulan LiveJournal, diňe kesgitli kişileriň okamagyna rugsat berilıän blog sahypalary döredip meşhur bolan blog sahypasydyr. Şu döwürde hem iň köp blog döredilıän ulgamlardan biri LiveJournal, ıazıan zatlaryny hemme kişi bilen paılaşmak islemeıän we özara topar gatnaşyklaryna ähmiıet berıän kişiler tarapyndan oňat görülıär.
Microsoft-uň Windows Live Spaces atly blog ulgamy hem, MSN agzalaryna hödürlenen Windows Live Messenger hyzmaty bilen bileleşdirileninden soň düıpli ıaıraıyş görkezendir. Agzalaryň fotoalbom döretmesine ıol açan ulgam, bloglaryň döwrebaplaşdyrylan wagtynda paılaşylmasyna mümkinçilik berıän içki nusgasyna hem eıedir. Esasan, höwesjeň ulanyjylar üçin hyzmat bolan Windows Live Spaces, görnüşi we nusgasy üıgeşiklige beter açyk däldir. Aıratyn-da, Windows Live Messenger has köp söhbet maksady bilen ulanylıan hyzmat bolany sebäpli, Space-lerde bar bolan bloglar hem has köp surat ıükleme ıeri edilip ulanylıar. Microsoft, 2010-njy ıylyň Sentıabr aıynyň 27-sine, Windows Live Spaces hyzmatyny bes etjekdigini duıdurdy we ulanyjylaryna bloglaryny mugt görnüşde WordPress.com-a mümkinçiligi hödürledi.
Çalt depginler bilen ulalıan we düıpli hyjuw halyna gelen blog dünıäsinde, internetiň ulylaryndan Yahoo hem 2005-nji ıylyň Mart aıynda öz blog ulgamy Yahoo! 360-y açandygyny yglan etdi.
Last edited on 2 dekabr 2016, at 15:08