Merkez Bankası altın swap işlemlerine başlaması net rezervleri artırmak için yeni bir hamle mi?
1 milyar dolar daha azaldı, Cumhurbaşkanı “Sirk cambazları gayri samimi açıklamalar yapıyor” dedi; net döviz rezervi gizemi devam ediyor
Financial Times’in konuya dair yazılı sorularına Merkez Bankası’ndan yapılan açıklamada, ilk kez kamuya açık bir şekilde kur swaplarının kullanılmasının ‘rezerve meblağını etkileyebileceği’ kabul edilmiş ancak kullanılan metodun ‘uluslararası normlarla tam uyum içinde olduğu’ kaydedilmişti. Merkez Bankası’ndan tatminkâr bir açıklama gelmemesi kurumun şeffaflığına dair eleştirileri artırmış ve net döviz rezervlerine dair belirsizliğin devam etmesi, Türk Lirası’nın son dönemde yaşadığı değer kaybında etkili olmuştu.
Bloomberg’te geçen hafta Çağan Koç ve Kerim Karakaya imzasıyla yayımlanan haberde,ismini vermeden konuşan bir Merkez Bankası çalışanı ise rezerv gizemine ilişkin sorular için adres olarak 30 Nisan’da gerçekleştirilen enflasyon raporu sunumunu işaret etmişti. Ancak, beklenen olmadı; Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya, salı günü yaptığı konuşmada konuya dair soruların cevapları için raporun yazılı metnindeki ‘kutuları’ işaret etti. Türkiye’de ekonomi yönetiminin bir süredir sahiplendiği ‘net değil brüt rezerve bakılmalı’ söylemi ve ‘kutular’ ise ekonomistler ile yatırımcıları tatmin etmedi.
"Merkez Bankası, 'mesajım, mesajım olmadığıdır' demiş oldu"
Merkez Bankası toplantısının sorularıyla en çok konuşulan isimlerinden biri olan ekonomist Uğur Gürses, DW Türkçe için kaleme aldığı analizde, Çetinkaya’nın işaret ettiği kutunun boş çıktığı yorumunda bulundu. Gürses, toplantıda Merkez Bankası Başkanı’na 3 soru yönelttiğini belirterek, şu ifadeleri kullandı:
“Çetinkaya'ya, kamu bankalarınca piyasaya döviz satılarak belli bir kur bandı içinde kalınması çabasının dalgalı kur rejimi içinde doğru olup olmadığı, bankalara Ankara'dan siyasetçilerce faiz seviyesinin dikte edilerek düşük tutulmasından haberdar olup olmadığı, mal ve hizmet fiyatlarının da Ankara’dan kontrol edilmeye çalışıldığı bir ortamda, enflasyon tahmini yapmanın doğru olup olmadığını da sordum. Yanıt vermedi. Merkez Bankası içi boş bir iletişimle, ‘mesajım, mesajım olmadığıdır’ demiş oldu”
Peki, Gürses’in “Boş çıktı” dediği kutuda neler vardı? 2019 yılının ikinci enflasyon raporunun Merkez Bankası’nın internet sitesinde yer alan metninde, rezervlerden ilk olarak ‘Para Politikası’na dair bölümde yer veriliyor. Merkez Bankası’nın ‘finansal piyasalarda gözlenen oynaklıklar ve sağlıksız fiyat oluşumlarına karşı piyasaların ve aktarım mekanizmasının etkin işleyişini desteklemek amacıyla politika faizi dışında sahip olduğu araç setini de kullandığı’ kaydedilirken; birkaç hafta önce tüm Türkiye’nin gündemine oturan swap işlemlerine dair düzenlemelere ek olarak 25 Mart 2019 tarihinde de Türk lirası depoları karşılığı döviz depoları ihalelerine ara verildiği belirtiliyor. Raporda, bu işlemlerin uluslararası rezervler üzerindeki etkilerine dair değerlendirmelerin 5.2 numaralı ünlü kutuda yer aldığı notu düşülüyor.
"Merkez Bankası, swap işlemleri üzerinden elde ettiği dövizlerin kendi 'kullanımına açık' olduğunu ifade etti"
Raporun 80. sayfasına gelindiğinde ise Kutu 5.2’ye ulaşılıyor. İktisatçı Yalçın Karatepe’nin euronews için kaleme aldığı analizde dikkat çektiği gibi, bu bölümde uluslararası rezervler “para otoritelerinin kullanımına açık ve kontrol edebildiği altın ve yabancı para karşılığı olan varlıklar” şeklinde tanımlanıyor. Karatepe, bu tanımlamanın ‘swap işlemleri yoluyla elde edilen döviz tutarlarının da banka tarafından rezerv hesaplarında dikkate alındığını gösterdiği’ yorumunda bulunarak şunları söylüyor:
“Diğer bir ifade ile banka net rezervlere ilişkin bir açıklama yapmaz iken, swap işlemleri üzerinden elde ettiği dövizlerin kendi 'kullanımına açık' olduğunu ifade etmiştir. Oysa biz biliyoruz ki bu işlemlerden dolayı bankanın temin etmiş olduğu döviz banka açısından bir varlık değil, zamanı geldiğinde ödemek zorunda olduğu bir yükümlülüktür. Bu nedenle, her ne kadar merkez bankası elinde bulundurduğu dönemde bu döviz üzerinde bir tasarrufta bulunma imkanına sahip olsa dahi, swap işlemlerinin vadesi dolduğunda bunları iade etmek zorunda kalacağı için banka tarafından bir yükümlülük olarak değerlendirilmelidir.”
"Merkez Bankası bazı sorulara cevap vermeye çalıştı, ancak bunlar piyasaların cevabını istediği sorular değildi"
Net rezervler konusunu ilk olarak gündeme alan Financial Times'ın konuya dair haberinde de Merkez Bankası’nın kuruma yaptığı açıklamada swap yoluyla borç alınan miktarın bilanço tablosunun varlıklar kısmına yazıldığını ancak aynı şekide TL cinsinden verilen borçların meblağdan düşürülmediğini söylediği belirtildi. Haberde, “Bu, hali hazırda ülkenin rezervlerinin yeterliliğine dair kaygılı olan yatırımcıları daha da endişelendirdi” yorumu yapıldı.
FT’ye konuşan Nomura’nın gelişmekte olan ekonomiler uzmanı İnan Demir, Merkez Bankası’nın bazı sorulara cevap vermeye çalıştığını ancak bunların ‘piyasanın sorduğu sorular olmadığını’ söyledi. Demir, “Bu, bazı konularda açıklık bekleyen piyasalar için hayal kırıklığı oldu” dedi.
"Brüt rezerv bile Türkiye’nin kısa süreli döviz cinsinden borcunu kapatmaya yetmiyor"
Bloomberg’ün konuya dair haberinde de “Salı günkü Merkez Bankası brifingi, Türkiye’nin para politikaları ve uluslararası rezervlerdeki volatiliteye dair yatırımcılar ve ekonomistleri cevaplardan çok sorularla baş başa bıraktı” ifadesine yer verildi. Bloomberg’ten Marcus Ashworth’un Washington Post için kaleme aldığı yazıda da Çetinkaya’nın rezerv konusuna açıklık getirmekte başarısız olduğu kaydedilerek, “Çetinkaya, 27 milyarlık net rezerv yerine 80 milyar dolarlık brüt rakamı kullanmayı tercih ettiğini söyledi ancak daha fazla olan bu rakam bile Türkiye’nin kısa süreli döviz cinsinden borcunu kapatmaya yetmiyor. Bu, yetkililerin yok olmasını umarak çözebilecekleri bir sorun değil” dendi.
"Sıkıştığınız zaman net rezerv bile bazen yeterli olmaz"
Marmara Üniversitesi Muhasebe ve Finansman Öğretim Üyesi Prof. Dr. Burak Arzova da BBC Türkçe’den Özge Özdemir’e yaptığı yorumda, brüt rezervlere önem verilmesi gerektiği savına karşı çıkarak şunları söyldi:
Eski T24 yazarlarından ekonomist Vedat Özdan da rezervler hakkında yapılan açıklamanın tam tersine şüpheleri artırdığını savunarak, "Sıkıştığınız zaman net rezerv bile bazen yeterli olmaz. Net rezervlerin bir kısmı da öyle bağlanmıştır ki hemen nakde çeviremezsiniz. Mesela Basel'de (İsviçre) TCMB'nin 17-19 ton altını var. Bunu rezerv olarak kullanabilir misiniz? 2-3 günlük bir atakta elinde ne kadar cephane var, ona bakılır."
Öte yandan dün Merkez Bankası bünyesinde TL karşılığı altın swap piyasası açılacağı duyuruldu. Piyasada işlemler 6 Mayıs’ta başlayacak. Yaşanan bu gelişmeyi Bloomberg HT'ye değerlendiren İş Portföy Başekonomisti Nilüfer Sezgin bu işlemin hali hazırda yapılan döviz karşılığı TL swap operasyonundan çok da farklı olmadığını söyledi. Sezgin kararın kredi verme iştahı olan bankalara likidite yaratması açısından destekleyici olduğunu ve bu adımın Merkez Bankası'nın net rezervlerini artıracağını ifade etti.
Londra merkezli Bluebay Asset Management Stratejisti Timothy Ash de Twitter’da yaptığı yorumda Merkez Bankası’nın swap işlemlerini altın yönünde genişletme hamlesinin brüt rezervleri şişirmek için yapılan bir girişim olabileceğini belirterek, “Belki de daha da devam edecek siyasi belirsizlik ve belki de İstanbul’da seçimlerin yenilenmesinin olası etkileri için hazırlık yapıyorlardır” dedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ‘sirk cambazları’ yorumunu da değerlendiren Ash, “Veri veridir. Mesajı getirdiği için elçiyi vurmak yerine düşük olan döviz rezervlerini güçlendirmeye çalışmalı. Kredibilitesi daha, daha güven veren ve daha ortodoks bir politika seti yardımcı olur…”
1 İstanbul genelinde ''Yeditepe Huzur Uygulaması'' 2 Şanlıurfa'da lastiği patlayan otomobil devrildi:... 3 Korkunç olay! Küle dönen aracın bagajından ceset... 4 Ramil Guliyev olimpiyatlara katılmaya hak kazandı 5 "Buğday kilogram fiyatı en az 1.8 lira olmalı" 6 Buca’nın camileri Ramazan’a hazır! 7 BAYRAKLI’NIN ÖĞRENCİLERİ GÖZ KAMAŞTIRIYOR 8 ABD’de yolcu uçağı pistten çıkıp, nehre sürüklendi 9 DMD hastası öğrenciyi okuldan soğuttuğu iddia... 10 Z Kuşağı Google ofisi gibi esneklik, devlet memuru...
İstanbul genelinde ''Yeditepe Huzur Uygulaması''