Medya – Esra Öz ile Sağlık Gündemi
1 Nisan 2019 Yorum yapılmamış
Geçtiğimiz günlerde dizi önerileri sorduğumda ısrarla Fringe
izlememi söyleyenler oldu. Uzun zamandır başlayıp tamamlayamadığım ilk bölüm
ile seriye başladım. Dizinin birinci sezon 3. bölümde şu replik ilgimi çekti:
Occam’ın Usturası, “Her şeyin eşit olduğu bir ortamda en
basit çözüm akla yatkın olandır.”
Devamında konuyu araştırmaya başladım. Bu
ara aklımın bir tarafında sürekli dolaşan bir konu ile ilgili parçalar
birleşmeye başladı. Bunun ne olduğunu sonra söyleyeceğim…
Bilimsel düşüncede önemli yeri olduğu söylenen Occam’ın
Usturası, 14. yüzyıl filozofu Ockham’lı William tarafından ortaya atılmış.
Aslında habercilikte bizim çok sıklıkla kullandığımız
yöntemin bir başka şekilde dile getirilmesi. Ne kadar sade, anlaşılır ve kısa
haber yazarsanız o kadar iyi haber yazarsınız.
Tabii eleştirel düşünce ve doğru
parçaların doğru yerde olması önemli. Kaynakların verimli kullanılıp, doğru
parçaları birleştirip nitelikli bir iş çıkartılması işin kalitesini artırıyor. Ustura kavramı da bundan
geliyor, fazla ve karışık olanları atmak gerekiyor.
Eleştirel düşünce ve rasyonel bakış açısına örnek olarak
Dörtlerin İmzası’ında Sherlock Holmes’un söylediği cümle işi özetliyor sanki:
“Olanaksız olanları saf dışı ettiğinizde, geriye kalan, ne
kadar olasılık dışı görünse de, gerçeğin ta kendisidir.”
5 Eylül 2017 Yorum yapılmamış
Televizyonun babası olarak anılan İskoç mucit John Logie
Baird, 1926 yılında televizyonu icat ederek, hayatımıza görsel medyanın yer
almasını sağladı. Türkiye’de ilk televizyon yayını, 1952 yılında İstanbul
Teknik Üniversitesi stüdyolarından yapılır. Bu yayın sırasında ülkemizde sadece
10 evde televizyon vardır. TRT’nin yayın hayatına başladığı 1968’de televizyon
haberlerini sunan ilk kişi Zafer Cilasun olur.
Türkiye’nin ilk özel kanalı ise, 1990 yılında hayatımıza girer.
Medya takip kuruluşu Ajans Press tarafından, televizyon
izleme alışkanlıklarıyla ilgili yapılan araştırma sonuçlarına göre; Türkiye, dünya genelinde günlük televizyon
izleme oranlarında 330 dakika ile dünya rekoru kırdı.
Televizyonlar artık dijital dünyanın içine taşınmaya başladı.
Dizileri, filmleri, haberleri yeni medyadan takip ediyor ve geri bildirimde
bulunabiliyoruz. Youtube, videoları çekmek bir iş alanı olurken, yakında
Facebook TV ile bu girişimler farklı boyutlar kazanacak.
Sağlık ile ilgili programlara ve haberlere baktığımızda ise,
bilgi kirliliği ortalığı sarmış durumda. İşin uzmanı olanlar medyadan uzak durup,
korkarken; bunun önemini anlayanlar kanal kanal geziyor. Televizyondan beslenen
bir toplum olarak, basın mensupları ile iyi iletişim kurmanın ipuçlarını
öğrenmek bilim insanları için, akademik dergilerde yayınlanan makaleleri çok
daha geniş kitlelere ulaştırabilir.
Medya dünyası çok bilinmeyenli denklem gibi, şifreleri her
an değişse de temeli hep aynı işliyor. Gazeteciliği bu anlamda bilim olarak
görmek yanlış olmaz. Çünkü temeli psikolojiye, nörobilime, felsefeye ve
iletişim kuramlarına dayanıyor.
Medya ile İlişkiniz
Medyanın önemine değinmişken, Richard Hayes ve Daniel Grossman’ın
yazdığı Bilim İnsanının Medya Rehberi kitabından eğlenceli bir örnek vermek
Evliliklerini kurtarmaya çalışan hayali bir çift, bir odada
Adam: “Sana bir türlü ulaşamıyorum”
Kadın: “Deniyorum ama beni anlamıyor gibisin”
Adam: “Bir de anlaşılır bir dilde konuşsan”
Kadın: “Her şeyi en basite indirgememi bekliyorsun.”
Şimdi, zihninizde “adam”ı bir gazeteci,
“kadın”ı bir bilim insanı yapın.
“Gençler, biriyle çıkmaya başlamadan önce, nasıl flört
edileceğini öğrenmek gerektiğini bilirler. Aynı şekilde, gazetecilerle
konuşmadan önce de onların ilgisini nasıl çekeceğinizi bilmelisiniz” diyen
Richard Hayes ve Daniel Grossman, gazeteciler ve bilim insanlarının ilişkisinin
bundan farklı olmadığını söylüyor.
Bu noktada bilim insanlarından verimli ve akıcı bilim
haberleri almak isteyen biz gazetecilerin kullandığı yöntemlerin eğitimini
almak hayati önem taşıyor.
Bilim insanları ile medya arasında köprü olan “Sağlık Medya
Lab”, mesajlarınızın farkındalık oluşturması ve güncel konular içerisinde
farklılık yaratmasını sağlıyor. Haber değeri taşıyan içeriklerle medyada doğru
zamanda doğru mecrada yer almak için, iletişim stratejisi oluşturmak gerekiyor.
Sadece yaptıklarınızın ya da görüşlerinizin medyada yer alma
olasılığını yükseltmekle kalmayıp, aynı zamanda bu haberlerin içerik ve verdiği
bilgiler açısından da doğru olmaları şansını artıracak kararlar almanız
önemlidir. Bilim insanlarının vermek istedikleri mesajları, topluma en yalın ve
daha da önemlisi en doğru nasıl aktarabileceklerini sade dille anlatmaları
Güçlü içerikle, etkili bir medya planı hazırlama süreçleri,
içeriğin doğru mecrada yer alması stratejik plan ile yapılabilir. Sağlıkla ilgili
bilgileri gazetecilere anlatırken, dikkat edilecek önemli noktalar:
Medya kuruluşunun hedef kitlesini öğrenin.
Düşüncelerinizi sıraya koyun
Sorular için iki dakika zaman olduğunu düşünün.
Konu hakkında ne bilmek istendiğini anlayın.
Okuyucuları ilgilendiren konulara değinin.
Önem sırasına göre bilgi verin.
Okuyuculara neyi mutlaka iletmek istediğinizi
Günümüzde televizyon kanallarında bilinçsizce işlenen sağlık
konuları ve konukları nedeniyle, uzmanlara
duyulan güven azaldı. Eğitimi olmadığı halde sağlık programlarında yer alan
sözde uzmanlar yerine, sağlık habercileri ve gerçek uzmanlar olmalı. Çünkü sağlık
haberlerinde yapılan bir hata birçok hasta ve hasta yakınının hayatını
Bir bilimsel çalışma ya da bir konu hakkında, gazetecinin
bilim insanlarından kısa, net ve anlaşılır bir dille öğrenmesi gerekir. Bunun
içinde bilim insanları ve uzmanlar, medyayı korkulu rüya olarak değil de,
toplumun ve bilimin faydasına bir araç olarak görmesi önemlidir. Sağlık
iletişiminin olmazsa olmazlarından en önemli yanı medyadır.