Arşiv 80 Takipçi | 72 Takip
Dizilerde tecavüzOkula başlama yaşıNAZLI ERAY: "Gürültünün içinde yazmayı seviyorum"Suriye'nin Hainleri / Rıza ZelyutOdaları edebiyat kokulu otel / Ayçe DİKMEN
30 04 2012 Odaları edebiyat kokulu otel / Ayçe DİKMEN
“Facebook, Twitter hepsini kullanıyorum. Öyle şeylere çok açığım. Genetik mühendisliğinde doktor olmayı çok isterim, hayatta bunu ıskaladığıma çok üzüldüm. Çuvallarsın diyorlar, sınavı çok zormuş. Girmeyi ciddi düşündüm evet, düşündüm. Aslında cesaretim olsa girerim. Bir de tiyatro kulisinde ve bir arkeolojik kazı alanında 1-2 yıl yaşamak isterdim.”
“Çok ülke gezdim. Gezmek de bir nevi roman yazmak gibi. Yolculukları, yabancı bir şehrin gecesini çok seviyorum. Gecenin kadife bir pelerin gibi şehrin üstüne çökmesini izler, gece seslerini dinlerim. Otelde pencereyi açıp 15-20 dakika dışarı bakarım. İçimdeki çocuk hiç ölmedi. Tepebaşı’ndaki o küçük Nazlı bugünün Nazlı’sını görse hiç yadırgamazdı. Bende fazla değişen bir şey yok.”
“Bütün kitaplarımın yeniden basılmasını isterdim, çoğu piyasada yok. Eskiden çocuklarım gibi onları yanıma alır otururdum. Bir imza günümde 15-16 yaşlarında iki genç geldi, 30 kitap vardı önümde. “Vah vah hayatınız bunları yazmakla mı geçti?” dediler. “Çocuklar, hayatım bunları yaşamakla, izdüşümlerini de çılgın bir fıskiye gibi sizlere püskürtmekle geçti” cevabını verdim. Sonra kadim okurum oldular. Bugüne kadar 36 kitap yazdım. Hep korkarım belleğimi kaybetmekten. Yeniden aynı şeyleri yazarım, değil mi?”
Siyasette kadının eline verilen nedir? Buzdan şahane bir anahtar. O buzdan anahtarı alıyorsun kapıya gidene kadar elinde su oluyor, hiçbir kapıyı açmıyor. Bana öyle oldu. Politikacı bir aileden geliyorum. Dedem Tahir Lütfi Tokay, Atatürk’ün hem silah arkadaşı, hem de İkdam Gazetesi’nin başyazarı. Babam Lütfullah Bütün’ün politikayla ilgisi yoktu. “CHP’nin, bu coşkunun içinde ben de olmalıyım” dedim. 92’de il meclisinden başladım. O fantastik kurultay arenasını görünce büyülendim. O delegeler, eski gladyatörler gibi birtakım adamlardı. Orası iç dünyamı çok etkiledi. Parti meclisine birkaç kez seçildim. O meşhur antidemokratik tüzüğün altında imzam olsun istemedim, çekimser oy kullandım. Deniz Bey, sert bir şekilde bana baktı. Bir daha parti meclisine aday gösterilmedim. Partide yaşadığım tacizi de “Sis Kelebekleri” adlı kitabımda yazdım. Doğu’dan bir belediye başkanı veya yardımcısı olabilir, değişik bir adam. O kurultayda gözleri hep bendeydi. Bir ara “Gelin konuşalım” dedi. Genel başkan odasının yanındaki bir odaya girdik. Adam birdenbire bana sarıldı. Kendimi geri atınca arkadaki yuka saksısı devrildi. “Bir öpeyim seni, bütün oylar sana” gibi garip bir laf... Dışarı fırladım. Kimseye söylemedim o şok içinde. 1-2 yıl sonraki kurultayda ben de bozgun halindeyim, bunu gördüm. Bir Emir Kusturica filmi gibiydi. Kalabalığı yararak yanıma geldi, “Beni de yediler” dedi. Sonra tekrar kalabalığın içine döndü.
EVLİLİĞİM HAPİSHANE GİBİYDİ
İlk evlilik, çocukken yapılmış, zor bir evlilikti. İki çocuğum Ebru ve Banu doğdu. İlk eşim Erses Eray, geçen hafta yaşamını yitirdi. Duyunca çok üzüldüm. Hayatımın aysberg gibi büyük bir parçası koptu benden. İkinci evlilik, rahmetli Prof. Dr. Metin And’la olandı. Metin Bey, beni Fransız Sefareti’nde gördü, aşık oldu, iki ay sonra evlendik. Ben hayranlık duydum herhalde, aşık olduğumu zannetmiyorum. 4 yıl bilfiil aynı evde yaşadık, 6 yıl da nikahlı kaldık. Hapishaneye girip kapıyı kilitleyip anahtarı da “Buyur kocacığım” diye Metin Bey’e vermek gibiydi. Evliyken ben küçük bir kız çocuğu gibiydim, Metin Bey de hoca. Tunalı Hilmi’den dondurmayı alacaksın, koşarak eve getireceksin, o dondurma eriyebilir. “Hadi şunu kayda al, şunu ayarla” der, ayarlardım. Yalnız bir erkeğin, bir dehanın, bir bilim adamının eviydi. Ev kitap doluydu ama Metin Bey, dokundurtmuyordu. Bir kitap almıştım, onu yatağımın altında saklıyordum ve okuyordum, onu da bulmuş. “Niçin” dedi, “bunu gizlice aldın?”. “Okuyorum” dedim. Bir oda vardı, kapısı açılmıyordu. Bir gün Metin Bey derse gitti Ankara Üniversitesi’ne. Zorlayarak kapıyı açtım. Müthiş bir kitap dağı, bir hazine doluydu. Elimi sağa atıyorum muazzam bir kitap, elimi sola atıyorum muazzam bir kitap. Tak dedi kapı kapandı. Tırnaklarımı, ellerimi parçalayarak, güçlükle kapıyı açabildim. Kendimi dışarı attım, o sırada dış kapı şırak diye açıldı, Metin Bey geldi. “Aaa ne olmuş sana?” Kem küm filan... Hayatımda en büyük hatam Metin And gibi bir dostla evlenmek oldu, dostu da kaybettim. İşin içine evlilik girince deha da değişiyor, koca da. Herhalde evden kaçıp gitmemi hiç affetmedi.
Devlet dairesi, hastane, CHP Genel merkezi
29-30 yaşındayken mekanik bağırsak düğümlenmesi geçirdim, akrobatlarda olan bir hastalık. İki buçuk yıl kadar hastanede kaldım. Ankara’da Gülhane’de doğdum, Gülhane’de ölümden kurtuldum. Orada acıyla, susuzlukla baş ettim. Hastanedeki zaman çimentolanmıştı, hiç geçmiyordu. O da benim ruhumu eğitmiştir. Hastanede kalkamıyorsun, onun için her sabah kalktığım zaman sevinirim. Korkunç sevinçle uyanırım, neşe içinde güne başlarım. Gece yatarken de rüyalar alemine gitmek için özel olarak hazırlanırım. İlk öykü kitabım “Mösyö Hristo” çıktığı zaman daha 16 yaşındaydım. “Sen yeni Sait Faik’sin” diyorlardı. Sait Faik’i bilmiyorum, birikimim yok... Sait Faik Ödülü’nü almayı hala çok istiyorum ama vermezler. İçimde kalmıştır o. Sırf o ödülü almak için bir öykü kitabı yazabilirim. Yaz diyorlardı, yaz, ya ne yazayım? O beni korkuttu. Yazmayı 18-19 yaşımda bıraktım. 10 sene hiç yazmadım. Hastaneden sonra tekrar yazı hayatım başladı. Hayatımda birkaç çok büyük okul var; biri devlet dairesi, biri hastane, biri CHP Genel Merkezi. Daha ne olsun?
Mütercim radyo dinleyicisiydim
İstanbul Hukuk’u birincilikle kazanmıştım. Ama bana uygun değildi. Son sınıfta bırakıp Ankara’ya geldim. ODTÜ yeni kuruluyordu. Mimarlığa heveslendim. Fakültenin sınava girdim ve dört puanla kaybettim. Çünkü matematik bilmiyorum. İlk defa hayatımda korkunç bir kıskançlık duydum. Berlin Üniversitesi’nden bir kız gelmişti. O kazandı. Anneanneme dedim ki, “Kendi paramı kazanmak istiyorum.” Turizm Tanıtma Genel Müdürlüğü’nün sınavı vardı. Oraya mütercim radyo dinleyicisi olarak girdim. Fakat hiç radyo dinlemedim, bir şey tercüme etmedim. Değişik bir dünyaydı. Orada da müdür baskısı, odacı baskısı. Bu macera dört yıl sürdü.
Evlat sen son 30 yılın en güçlü kalemisin dedi
Ankara, beni kıskıvrak yakaladı ve kader tuşuma bastı. Ankara benim hangarımdır. Çok geziyorum; bütün dünyayı, yolları ve geceyarısı otellerini seviyorum. Sonra hangara dönüyorum, burada tazeleniyorum. Beni Ankara’ya bağlayan nedenlerden biri de evlilikti. Sonra ikizlerim oldu. Hastaneden çıktıktan sonra beni ünlü eden “Ah Bayım Ah” kitabımdaki öykülerimi yazmaya başlamıştım. Attila İlhan’dan bir mektup geldi. “Sevgili kardeşim Nazlı, hikayeni heyecanla okuyorum, bunları kitaplaştırmayı düşünmüyor musun? Bilgi Yayınevi’nin editörüyüm, Tunalı Hilmi’deyim, gel konuşalım.” Hemen koltuğumun altına dosyayla gittim. İki ay içinde “Ah Bayım Ah” çıktı. Üç ay sonra da ABD’de yaratıcı yazarlık dersleri veriyordum. Bir sene orada kaldım. Orası çok ufuk açıcıydı. Orhan Pamuk, Selim İleri’yi, Bilgi Yayınevinde tanıdım. Attila Abi bize hayat dediğimiz serüveni anlatırdı. Olağanüstü bir adamdı, beni bana anlatırdı. “Evlat, sen son 30 yılın en kuvvetli kalemisin, bunun kıymetini bil ve çalış” dedi. Bana çok katkısı oldu.
Fransız çapkınsa çabuk olur
Ayşe Kulin benden bir sınıf büyüktü. Oradan gelmiştir arkadaşlığımız. Arnavutköy Kız Koleji yazarlığı destekleyen bir okuldu. Kolejde özgüven veriliyor, yeteneklerinizin öne çıkmasını sağlıyorlar. İngilizce’yi okulda öğrendim, Türkçe kadar iyi biliyorum. Niye İngilizce kitap yazmadım diye şimdi düşündüm, yazabilirim. Kursta öğrendiğim Fransızcam daha paytaktır. Ancak meramımı anlatabilirim. Bir Fransızla yemek yerken şakır şakır konuşabilmem için biraz Fransa’da kalmam lazım. O Fransız çok çapkın ve ben havamdaysam daha çabuk da olabilir. Bir Amerikalı, bir İngilizle bunlar kolay...
Romanı iki ayda bitiririm bir daha geri dönüp okumam
İtalyan yönetmen Angelo Savelli, Monte Cristo ile Rüya Sokağı hikayelerimi birleştirmiş. İtalya’da, hala kapalı gişe oynuyor, gittim, müthiş. Başrolde Serra Yılmaz, ev kadını Nebibe’yi harika oynuyor. Robert Finn, Orphee’yi çevirdi, Orphee Amerika’da yayınlandı. İmparator Çay Bahçesi de orada yayınlanma aşamasında. Yarattığım büyülü dünyaya beni seven girer. Fantastik değil yaptığım, büyülü gerçekçilik. Gerçeğin üzerine bir tül atıyorum, onunla oynuyorum. Bu türün dünyada örnekleri var. Jose Saramago, Gabriel Garcia Marquez, Carlos Fuentes var. Yazmak büyük bir yolculuk benim için. Zaten çoğunu yolculukta defterlere yazıyorum. O defterlerden biri Bilkent’te kayboldu. Deli oluyordum. Çöplere kadar bakıldı bulunamadı. Korkunçtu ama o 90 sayfayı yeniden yazdım. Bir buçuk veya iki ayda bir romanı bitiriyorum. Beynimin, ruhumun dolması bir sene sürüyor. Sonra hızla boşaltıyorum. İlk cümleyi yazdıktan sonra bir daha geri dönmem. Hiç okumam. Hayatı geri dönüp okuyor musunuz? Hayır. Bitince defterden bilgisayara geçirilir, editöre yollanır.
Ankara’da saksağan, İstanbul’da kargam var
Bu televizyon programı harika bir şey oldu. İlk Çiğdem Anat söyledi. “Harika, ne güzel fikir” dedim. Bana İstanbul’u yeniden kazandırdığı için o programa müteşekkirim. Dört gün İstanbul, üç gün Ankara; hayatımı iki şehre böldüm. Hayat artık sadece Ankara’da değil, İstanbul’da da devam ediyor. Tepebaşı’nda o doğup büyüdüğüm köşk gitti ama onun yerine yapılan binada kalıyorum. Ankara’da nasıl balkonuma her sabah bir saksağan geliyorsa orada da Feramuz diye bir kargam var. O karga eskiden kalmış, bence o babaannesinin yanında gördüğü küçük Nazlı’ya geliyor. Programdaki kadınlar, hepsi bir mozaiğin parçası. Sokakta kadınlar çeviriyor, “Çok farklısınız, tavrınızı, kılığınızı çok beğeniyoruz” diyorlar. İyi izleniyor demek ki. Köşe yazısı yazdığım zaman da ayrı bir okurum vardı. Köşe yazısı müthiş bir şey, Acarkent’te tapulu arsa gibi. Bazı insanlar alıyorlar o tapuyu yıllarca devam ediyorlar. Akıllı insanlar onlar, fevri olmayacaksın, ayağını yere sıkı basacaksın. Yoksa alıyorlar elinden. İyi gazetelerde yazdım; Cumhuriyet, Güneş ve Radikal’de. Keşke yine köşem olsa.
Finn soluksuz okudum diye aradı
Son kitabım “Venüs’ün Son Gecesi.” Marilyn Monroe beni yıllardır çeker. Bir Marilyn Monroe araştırmacısı gibi çok okurum. 1960-1969 arası Amerika’daki o Hollywood pırıltısı, Kennedy olayı, o suikastların dramı, bana çok ilginç geliyordu. “İyi biliyorum, bunu yazabilirim” dedim. Türkiye’ye de uyarladım. Ankara, Meryem, İvedik Caddesi, Yenimahalle, Seni Seviyorum Pastanesi. Okurlar beğendi... Amerika’nın derin devletini anlatıyor. Robert Finn’e yollamıştım, “Soluksuz okudum” diye aradı, İngilizceye çevirecek. Ben ne kadar gerçekçi yazmaya çalıştıysam da olaylar fantastik. Hatta okura gerçeklik hissini verebilmek için kitaba kaynakça koydum.
En iyi eleştirmen okurdur. Romanda bir sarkma, bir terslik varsa hemen anlar. Eleştirmenler bana hiçbir zaman katkıda bulunmadı. “Fantastik Senfoni” diye bir öykü yazdım. O öyküde kızıl bukleli saçlı bir yazar kente geliyor. Otel odasına yerleşiyor, eleştirmeleri üçer dakika kabul ediyor, eleştirmen dırdıra başlayınca tak diye vuruyor öldürüyor. Bir sürü telefon geldi, “Ay ben şu muyum, bu muyum?” diye. Ondan sonra sustular.
Odaları edebiyat kokulu otel
Gülşah Elikbank, fantastik kitaplar yazan genç bir yazar. Siyah Nefes, Mavi Dağ, Kızıl Ölüm kitaplarıyla tamamlayacağı üçlemesinin arasında değişik bir anne-kız hikayesini anlattığı Aşkın Gölgesi kitabını da yazdı.
Elikbank, yazarlığa başlamadan önceki mesleği olan otel işletmeciliğini edebiyatla birleştirerek Türkiye’nin ‘Edebiyat Konseptli İlk Oteli’ni açtı. Her odası bir yazara ithaf edilen otelde ünlü yazarların özel eşyalarını da bulmak mümkün.
8 yaşımda garip şiirler yazıyordum hatta okuduğum zaman babamın gözleri açılıyordu, ‘Bu çocuk normal olmayacak galiba’ diye… İlk romanınız nasıl yayınlandı?
Siyah Nefes adlı kitabım dosya şeklinde hazır bekliyordu. Eşim, gönlü daha fazla razı olmadığından, benden habersiz göndermiş yayınevine. Onlar beni aradı. Peki o zamana kadar siz ne yapıyordunuz? 8 yıl yöneticilik yaptım. Büyük bir firmanın İstanbul’da, Romanya’-da, Bodrum’da otellerini açtım. Sonra bebeğim olunca bıraktım.
İLK ÇALIŞMAM FANTASTİK BİR ÜÇLEME
İlk kitap çalışmanızı üçleme olarak mı düşündünüz?
Evet, en başından beri üçleme olarak yazmıştım. Çok ilgi gördü gençlerden, yayınevi de daha ciddiye almaya başladı. Ben bir töhmet altına girmiş oldum. Okurlar “İkinci kitap Mavi Dağ’ı yazın, ne zaman çıkacak bu kitap” diye baskı yapıyordu. Hatta Mavi Dağ’ı bebeğimin doğumundan sonra çıkardık. İkisini birden doğurmuş gibi mi oldunuz yani?
Evet aynen öyle oldu. Sonra biraz ara verdim yazmaya. Ama kasım ayında da üçlemeden ayrı olarak babasız büyümüş bir genç kızla annesinin değişik hikayesi anlatan Aşkın Gölgesi çıktı. Mayıs ayında da üçlemenin sonuncu kitabı Kızıl Ölüm çıkacak. Sonrasında ne projeler var? Kızıl Ölüm bitince yayın evimin özel isteğiyle bir çocuk fantastiğine başladım. Yine Türk topraklarında mesela Yerebatan Sarnıcı’nda geçiyor. 8 – 14 yaşa hitap edecek bir seri düşünüyoruz.
BENİM GİBİ BABASIZ BÜYÜYEN BİR KIZLA ANNESİNİN HİKAYESİ
Aşkın Gölgesi değişik bir anne-kız hikayesi dediniz. Sizin annenizle ilişkiniz nasıl?
Benim annemle ilişkim çok iyi, ama ben de babasız büyüdüm. Belki o da biraz buraya yansıdı. Bu hikayedeki ben değilim ama babasız bir genç kız bu toplumda nasıl büyür bildiğim için bu hikayede var.
Nasıl büyür babasız bir kız bizim toplumumuzda?
Çok zor büyüyor. Küçük yerde özellikle ne gibi ön yargılar var, bir kadın olarak ayakta durmak ne kadar zor, bütün bu olumsuzluklarla aşka o kadın nasıl küsebilir ve hayatını sadece anneye tutunarak nasıl yaşamaya çalışır hepsi Aşkın Gölgesi’nde. Benim için biraz vefa gibiydi bu kitap, zaten annem ve anneanneme ithaf ettim.
YAŞAR KEMAL’DEN TEREDDÜTLÜYDÜM AMA SICAK YAKLAŞTI
Odalarda yazarlara ait neler olacak? Her odada resimleri, tüm eserleri ve hayatları hakkında bilgi, kitap kapakları, kitaplarından Türkçe ve İngilizce alıntılar, el yazıları. Bazılarının özel eşyaları da olacak. Mesela Buket Uzuner ahşap bir kutu, Hakan Günday ilk öyküsünü yazdığı daktilosunu gönderdi. Ayşe Kulin bizi ziyarete geldiğinde kendi resmi olan bir aynasını getirecek. Yazarlardan hiç hayır diyen olmadı mı? Hayır hiç olmadı. 15 isim düşünmüştüm hepsi kabul etti. Mesela Yaşar Kemal’den tereddütlüydüm ama o da çok sıcak yaklaştı. Ona çok sevindim zaten. Yakında İnci Aral, Ahmet Ümit de ziyarete gelecek. Terasımızda da bir yazar atölyesi yaparak yazarlarımızın gençlere öykü yazmanın inceliklerini anlatacakları bir alan yaratacağız
KONAK BELEDİYESİ İLE YAZARLARI İZMİR İÇİN OKUTACAĞIZ
Başka edebiyatla ilgili neler var?
Konak Belediyesi ile ortak bir projemiz var. İnci Aral ile başlayan ‘Yazarlar İzmir için okuyor’ projesinde her yazar kendi eserinden bölümler okuyacak ve okurlarıyla buluşacak. 20 Mayıs’ta Ahmet Ümit, ekim ayında Tuna Kiremitçi, Kasım’da Nazlı Eray en son kesin olmamakla birlikte Elif Şafak’ı planlıyoruz. Ayrıca ekim ayında 3 yıldır İstanbul’da yaptığımız ‘Tanpınar Edebiyat Festivali’ni İzmir’e taşıyoruz. Ege Üniversitesi ve birkaç kolejle işbirliği yapacağız.
ANNEANNEMİN MASALLARINDAN ETKİLENDİM, FANTASTİK YAZIYORUM
Neden fantastik kitap yazmayı tercih ettiniz. Harry Potter, Alacakaranlık gibi yayınların etkisi olabilir mi?
Belki cesaretlendirmiştir ama fantastik öyküleri hep yazıyordum, çünkü anneannemin masallarıyla büyüdüm. Zaten sadece onları anlatsam dünyanın en iyi fantastik romanını çıkarabilirim. Hatta Kapadokya seyahatine gitmiştik. Orada çok garip bir kasabadan geçtik. Biz geçerken hiç yağmur yoktu, kasabaya girdik deli gibi yağmur, kasabadan çıktık yağmur bitti. İşte orada Siyah Nefes’in ilk tohumu atıldı. Benim kitaplarımda yabancı esin kaynakları yok, Anadolu efsaneleri var.
Anadolu efsanelerini yazarken nasıl bir araştırma yapıyorsunuz?
Kitaplardan araştırıp bilenlere danışıyorum. Biraz da kendi kurgumu katıyorum. Gölge adamlar, mask insanları, su gibi değişik ırklar türettim, onlarla fantastik bir dünya oluşturdum. Ama mesela 150 yaşında bir yaşlı kadın var, onu anneannemden esinlendim. Ayrıca bu yaşlı kadının 18 yaşındaki bir kızla buluşması da bizim ilişkimize benziyor.
Dede Korkut Hikayeleri’nden esinleniyor musunuz?
Dede Korkut Hikayeleri hem küçükken izlediğim, hem okuduğum hikayelerdi. Onun dışında Ursula Le Guin hayranıyım onun ‘Yerdeniz Büyücüsü’ beşlemesinden beslendim. Anadolu efsaneleri gibi yazılı eser az, toplasanız 4 kitabı geçmez.
YAZARLAR ÇOK SICAK YAKLAŞTI
Edebiyat konsept oteli nasıl gelişti?
Aklımda içinde edebiyat da olan değişik bir proje vardı. Profesyonelliğim otel işletmeciliği olunca ikisini birleştirmek istedim ve edebiyat konseptli otel geldi aklıma. Tüm yazarlara ‘böyle bir fikrim var, isimlerinizi odalara vermek hakkında ne düşünürsünüz’ diye mesaj attım. Aslında çok tedirgindim. Çünkü otel ve yazarlar normalde çok yan yana gelmez. Ama hepsi çok sıcak yaklaştı, belki benim yazar olmam da etkili oldu. Hepsi elimizden ne geliyorsa destek oluruz dediler.
Kaç oda var otelinizde?
15 oda. Her birine farklı yazar isimleri verildi. Ayşe Kulin, Hakan Günday, Buket Uzuner, Sevgi Soysal, İnci Aral, Yaşar Kemal, Nazım Hikmet, Ley-la Erbil, Rıfat Ilgaz, Sabahattin Ali, Oya Baydar, Doğan Hızlan gibi...