Home Täzelikler Syıasat we ykdysadyıet Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Nıu-İorka iş sapary Türkmenistanyň täze taryhynda möhüm waka boldy
Sowalnama Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Nıu-İorka iş sapary Türkmenistanyň täze taryhynda möhüm waka boldy
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Nıu-İorka iş sapary Türkmenistanyň täze taryhynda möhüm waka boldy. 24-26-njy sentıabrda Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Nıu-İork şäherine bolan iş sapary geçen hepdäniň möhüm wakasyna öwrüldi. Ol ıerde döwlet Baştutany Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleıasynyň 70-nji mejlisiniň çäklerinde guralan 2015-nji ıyldan soňky döwür üçin durnukly ösüş meseleleri boıunça geçirilen sammite gatnaşdy.
Döwlet Baştutanynyň BMG-niň ştab-kwartirasyna şu gezekki saparynyň Birleşen Milletler Guramasynyň döredilmeginiň 70 ıyllygyna hem-de BMG-niň Baş Assambleıasynyň ıörite kararnamasy bilen ıurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk halkara hukuk derejesine eıe bolmagynyň 20 ıyllygyna beslenen ıylda amala aşyrylmagynyň özboluşly manysy bardyr. Birleşen Milletler Guramasynyň ygtybarly hem-de jogapkärli hyzmatdaşy bolan Türkmenistan bu gün sebitde parahatçylygy we durnuklylygy üpjün etmekde möhüm orun eıeleıär, şeıle hem dünıäniň ykrar edilen ylalaşdyryjy merkezleriniň biri bolup durıar.
Durnukly ösüş boıunça geçirilen sammite Milletler Bileleşigine agza ıurtlaryň döwlet we hökümet Baştutanlary hem-de ıokary wezipeli wekilleri gatnaşdylar. 2015-nji ıyldan soňky döwür üçin ösüş baradaky Gün tertibiniň dünıä Liderleri tarapyndan goldanylmagy we kabul edilmegi bu forumyň esasy netijesine öwrüldi.
Şunuň bilen baglylykda, ıurdumyzyň bu täze global strategiıany işläp taııarlamaga gös-göni gatnaşandygyny bellemeli. Mälim bolşy ıaly, Türkmenistan degişli milli geňeşmeleri geçirmek üçin Birleşen Milletler Guramasynyň derejesinde seçilip alnan döwletleriň toparyna girdi. Munuň özi dünıä bileleşiginiň türkmen döwletiniň oňyn tejribesine gyzyklanmasynyň artıandygynyň nobatdaky subutnamasyna öwrüldi. Çünki Türkmenistan durmuşyň ähli ugurlarynda oňyn özgertmeler syıasatyny amala aşyrıar hem-de durmuş-ykdysady taıdan ösüşinde uly üstünlikleri gazanıar.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow ählumumy forumyň belent münberinden çykyş etmek bilen, Türkmenistanyň ählumumy abadançylygyň we ösüşiň üpjün edilmegine, halkara hyzmatdaşlygyny işjeňleşdirmäge gönükdirilen anyk tekliplerini öňe sürdi.
Döwlet Baştutanynyň belleışi ıaly, öňde goılan 169 wezipäni, şeıle hem durnukly ösüş ulgamynda 17 maksady ıerine ıetirmek boıunça işlenip taııarlanylan 2015-nji ıyldan soňky döwür üçin täze ählumumy Gün tertibinde häzirki döwürde adamzadyň öňünde durıan möhüm meseleleriň, ösüş babatdaky wezipeleriň çözgüdine bolan çemeleşmeler öz beıanyny tapdy. Onuň esasy häsiıeti ykdysady, durmuş we ekologiıa ıaly durnukly ösüşiň üç ugrunda halkara bileleşiginiň deňeçer we toplumlaıyn çözgüdine gulluk edıär.
Türkmenistanyň Prezidenti gymmat bolmadyk, ygtybarly we häzirki zaman energiıa üpjünçiliginiň elıeterliliginiň, ykdysady ösüşiň we doly iş bilen üpjünçiligiň, çeıe düzümiň döredilmeginiň, senagatlaşdyrmaga goldaw berilmeginiň, täzeçil usullaryň höweslendirilmeginiň üpjün edilmeginiň önümçiligiň we sarp edişiň durnukly usulyny döretmäge, ıurtlaryň içinde we olaryň arasynda deňsizligiň azaldylmagyna mümkinçilik berjekdigine ynam bildirdi. Munuň özi hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň usulynyň kämilleşdirilmegini talap edıär.
Şunuň bilen baglylykda, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow BMG-niň Ykdysady we Durmuş Geňeşiniň ıakyndaky mejlisleriniň birinde durnukly ösüş Maksatlaryny ıerine ıetirmegi utgaşdyrmagyň ählumumy guralyny döretmek, şeıle hem BMG-niň bu ugurdaky sebitleıin toparlarynyň işiniň netijeliligini artdyrmak hakyndaky meselä seretmegiň maksadalaıyk boljakdygyny aıtdy.
Türkmenistanyň Prezidentiniň belleışi ıaly, 2015-nji ıyldan soňky döwür üçin Gün tertibiniň esasy aıratynlyklarynyň biri onuň durmuş ulgamyna gönükdirilmegidir. Hut şonuň üçinem durnukly ösüş Maksatlarynda durmuş ulgamyna degişli meseleler ilkinji orna çykaryldy.
Şeılelikde, garyplygy aradan aıyrmak we tutuş dünıäde açlyga garşy göreşmek maksatlaryna ıetmek, Azyk howpsuzlygyny üpjün etmek we BMG-niň Ösüş maksatnamasy, BMG-niň Azyk we oba hojalyk guramasy, Bütindünıä azyk guramasy ıaly institutlar bilen iımitiň gowulandyrylmagynyň möhüm şertini üpjün etmek meselelerini çözmekde dünıä ıurtlarynyň, şol sanda biziň ıurdumyzyň bilelikdäki çärelerini sazlaşdyrmagy işjeňleşdirmeli.
Şunuň bilen baglylykda, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleıasynyň 70-nji mejlisiniň çäklerinde ıokary derejedäki Azyk forumyny geçirmegiň mümkinçiliklerine seretmegi teklip etdi we ıurdumyzyň şu ugurda ähli gyzyklanma bildirıän taraplar bilen işjeň hyzmatdaşlyk etmäge taııardygyny belledi.
Şeıle hem döwlet Baştutany sagdyn durmuş ıörelgeleriniň berkidilmegi, bilim we gender syıasaty ulgamynda hyzmatdaşlygyň giňeldilmegi barada aıtdy.
Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň nygtaışy ıaly, dünıäniň döwletleriniň we halklarynyň durmuş-ykdysady ösüşi howanyň üıtgemegi we ekologiıa bilen baglanyşykly meseleleri çözmezden mümkin däldir. Milletiň Lideri Merkezi Aziıa ıurtlary üçin howanyň üıtgemegi boıunça sebitleıin merkezi döretmek baradaky teklip barada aıtdy. Bu ıörelgä ygrarly bolmak bilen, ıurdumyz 2016-njy ıylda BMGÖM bilen Aşgabatda şunuň ıaly Merkeziň döredilmegine taııardyr diıip, döwlet Baştutanymyz belledi.
“Türkmenistan mundan beıläk-de parahatçylygyň we adalatyň beıik ıörelgeleriniň ykrar edilmeginiň, Birleşen Milletler Guramasynyň maksatlarynyň we wezipeleriniň durmuşa geçirilmeginiň bähbidine ıygjam halkara hyzmatdaşlygyny ösdürer” diıip, Prezident Gurbanguly Berdimuhamedow aıtdy.
Türkmenistanyň eıeleıän işjeň netijeli orny Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Pan Gi Munuň ıokary bahasyna mynasyp boldy. Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň Nıu-İorkda bu iri halkara guramasynyň ıolbaşçysy bilen bolan duşuşygynda Pan Gi Mun BMG-niň Türkmenistany häzirki zamanyň möhüm meseleleriniň çözgüdine oılanyşykly çemeleşmäni ıola goııan ygtybarly we jogapkärli hyzmatdaş hökmünde görıändigini nygtady.
Hyzmatdaşlygyň dürli ugurlary Prezident Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş Assambleıasynyň 70-nji mejlisiniň çäklerinde BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň ıolbaşçysy hanym Helen Klark, Müsüriň, Rumyniıanyň, Mongoliıanyň, Latwiıanyň, Horwatiıanyň, Wıetnamyň Prezidentleri we Malaıziıanyň Premıer-ministri bilen bolan duşuşyklarynda ara alnyp maslahatlaşyldy.
Döwlet Baştutanynyň tabşyrygy boıunça ıurdumyzyň Hökümet wekiliıetiniň agzalary BMG-niň Baş Assambleıasynyň 70-nji mejlisiniň çäklerinde geçirilen köp sanly halkara çärelerine gatnaşdylar. BMG-niň we onuň guramalarynyň çäklerinde hereket edıän ösüp barıan ıurtlaryň iri döwletara guramasy bolan “77 topar+Hytaı” atly daşary işler ministrleriniň 39-njy duşuşygy şeıle çäreleriň birine öwrüldi. Bu guramanyň esasy işi senagat, oba hojalygy, bilim we ylym ulgamlarynda söwda-ykdysady, maliıe we tehniki hyzmatdaşlyk bolup durıar.
Şeıle hem türkmen wekiliıetiniň agzalarynyň BMG-niň Baş sekretarynyň aragatnaşyk we jemgyıetçilik maglumaty boıunça orunbasary hanym Kristina Gallah, BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary, BMG-niň gender deňligi we zenanlaryň hukuklaryny, mümkinçiliklerini artdyrmak meseleleri baradaky Düzümiň İerine ıetiriji direktory hanym Fumzile Mlambo-Ngkuka bilen duşuşyklary geçirildi.
Mundan başga-da, türkmen wekiliıetiniň agzalary “Deňsizlige garşy göreş, zenanlaryň hukuklaryny we mümkinçiliklerini artdyrmak mowzugynda ıokary derejedäki interaktiw gepleşige, “Durnukly ösüş üçin durmuş sazlaşygy: hoşniıetlilik döwründe birek-birege düşünişmegi we hormat goımagy öňe ilerledip”, “Durnukly ykdysady ösüşe, durnukly sarp edişi we önümçiligi özgertmäge hem-de ony höweslendirmäge ıardam bermek” ıaly interaktiw gepleşiklere, “2015-nji ıyldan soňky döwür üçin ösüşiň Gün tertibinde azyk howpsuzlygy” we “Durnukly ösüşiň Maksatlaryna ıetmek üçin tehnologiıalary ilerletmegiň usullaryny herekete girizmek” ıaly maslahatlara gatnaşdylar.
Türkmenistanyň wekilleriniň gatnaşmagynda geçirilen wakalaryň hatarynda “Durnukly ösüşiň suw bilen baglanyşykly Maksatlarynyň durmuşa geçirilmegini we oňa ıetilmegini höweslendirmek” we “Dünıä Liderleri. Gender deňligi we zenanlaryň hukuklarynyň, mümkinçilikleriniň giňeldilmegi boıunça maslahat: hereketlere ygrarlylyk” mowzugy boıunça maslahatlar bar.
Duşuşygyň barşynda “Aziıanyň ıüregi — Stambul prosesi” mowzugy boıunça geçirilen duşuşykda parahatçylygy, durnuklylygy we ösüşi üpjün etmekde Owganystana kömek bermegi baş maksat edinıän sebitleıin hyzmatdaşlygyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Türkmenistan oňyn bitaraplyk derejesiniň mümkinçiliklerini işjeň ulanmak arkaly Milletler Bileleşiginiň garamagyna Owganystany dikeltmek boıunça birnäçe teklipleri hödürledi. Olaryň hatarynda 2016-njy ıylda Aşgabatda Merkezi Aziıada howpsuzlyk we hyzmatdaşlyk boıunça halkara forumyny geçirmek teklibi bar. Stambul prosesiniň çäklerindäki çäreler maksatnamasyny durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşmak bilen, Türkmenistan öz ıerinde 2017-nji ıylda Owganystan boıunça 7-nji sebitleıin ykdysady maslahaty geçirmegi teklip edıär.
Şeılelikde, BMG-niň Baş Assambleıasynyň 70-nji mejlisi Türkmenistanyň dünıä hereketine çuňňur goşulmagy üçin ygtybarly meıdança öwrüldi. Şunda ıurdumyz üçin diňe bir daşary ıurtlaryň oňyn tejribesi gyzykly bolman, eısem, durnukly ösüşiň täze Maksatlaryna ıetmekde umumy tagallalara Türkmenistanyň uly goşandynyň boljakdygyny bellemeli. Munuň özi dünıäniň has howpsuz, abadan we nurana geljegini üpjün eder.
Dünıä bileleşiginiň we metbugat serişdeleriniň Türkmenistanyň Prezidentiniň Bütindünıä forumynyň işiniň barşynda öňe süren başlangyçlaryna, şeıle hem milletiň Lideriniň paıhasly ıolbaşçylygynda özüniň ösüşinde uly üstünlikler gazanıan türkmen döwletiniň durmuşyň dürli ugurlaryna uly gyzyklanma bildirmegi munuň aıdyň subutnamasydyr.