dünya dengelerini anlamak bölüm 1
1-dünya siyasetinde oyun kurabilecek aktörler:
2-seçeceği taraftan ötürü belirleyici konumda olabilecek aktörler:
not-1: hindistan, japonya, güney kore, kanada, brezilya gibi ülkelere yeni dengeyi etkileyebilecek politik iradeye sahip olmadıkları gerekçesiyle yer verilmemiştir. örneğin japonya dünyanın 3. büyük ekonomisidir. ancak japonya ordusu öz savunma kuvvetleri adı altında sınırlandırılmıştır. halihazırda 40 bin civarında abd askeri ülkede konuşludur. japonya’nın tek derdi kuzey kore’nin sahibi olduğu söylenen(?) balistik füzelerine karşı pahalı amerikan savunma sistemleri tedarik etmek ve amerikalılara askerlerinin ülkelerinde kalmaları için yalvarmaktır. güney kore’nin durumu da japonlardan farklı değil. orada da yaklaşık 20 bin civarında abd askeri konuşlu. kanada kraliçe tarafından atanan genel vali ile yönetilmektedir. hindistan müthiş potansiyeline rağmen pakistanlılarla tartışmaktan kafasını kaldıramamaktadır. oysa çin gibi küresel bir vizyonu olsaydı muhtemelen o da listede yer alacaktı.
not-2:bütün sınırlandırıcı faktörlere rağmen türkiye’nin belirleyici konumda olmasının iki nedeni var. birincisi türkiye’nin bağımsız hareket edebilme iradesini göstermesidir. türkiye aynı anda; ab’ye aday ülke, abd ile müttefik, rusya ile stratejik ortak- sayın çavuşoğlu’nun ifadesi-, çin’in “bir kuşak bir yol” projesinin destekçisi ve önemli bir durak noktası. yani oyun kurabilecek bütün aktörlerle konuşuyor. çıkarlarına göre aksiyon alıyor. ikincisi ise türkiye’nin jeopolitik konumudur ki bunu açıklamaya gerek yok diye düşünüyorum.
almanya , fransa gibu ülkeler var. çok ciddi askeri güç ve ekonomiye sahipler. türkiye'nin bunlardan daha çok önem arzettiğini düşünmüyorum. tek artı yönümüz jeopolitik konum ve askeri başarımızdır
not: almanya ve fransa ab'nin içinde değerlendirilmiştir.
dünya dengelerini anlamak bölüm 3
birleşik krallığın rolü
birleşik krallık sahip olduğu devlet aklı sayesinde tarihin her döneminde önemli rol oynamıştır. bazen oyun kurarken bazen arka plana çekilmiş ama en azından hep belirleyici konumda olmuştur. birinci dünya savaşı sonrası dönemde oyun kurucu rolündeyken ikinci dünya savaşı sonrası dönemde belirleyici konuma düşmüştür. bugün de bu konumdadır. yaklaşık üç yıldır brexit tartışılmaktadır. brexit konusunda bir türlü karar verilememesinin nedeni bu kararın birleşik krallıkın yeni dengede kimin tarafında duracağını belirleyecek olmasıdır. eğer brexit onaylanırsa birleşik krallık abd yanlısı ve abd-rusya dengesini destekleyici bir politika izleyecektir. tersi durumdaysa ab yanlısı ve abd-çin/ab dengesini destekleyecektir. bana göre brexit onaylanacak ve birleşik krallık abd’nin yanında yer alacaktır.
dünya dengelerini anlamak sonuç bölümü
bahsettiğim bütün ekonomik, siyasi, jeopolitik ve askeri nedenlerden ötürü yeni denge abd/birleşik krallık-rusya/türkiye arasında oluşacaktır. ab oyun kurabilecek aktör statüsünü kaybedecek ve kontrol altına alınacaktır. bir tarafı abd bir tarafı rusya’nın kontrolü altında olacaktır. türkiye bir ara güç olarak balkanlarda etkili olacaktır. birleşik krallıkın da kuzey ve batı avrupadaki bazı ülkeler üzerinde etkili olacağı öngörülebilir.
çin en son huawei meselesinde görüldüğü gibi sınırlandırılacaktır. özellikle enerji kaynaklarına erişimi engellenecektir. burada satış yapılmayacağından bahsetmiyorum. vanalardan bahsediyorum. yani egemen güç istemediği zaman çin enerjiye ulaşamayacaktır. ki bu egemen güçler de abd ve rusya oluyor. burada abd’nin iran karşıtlığı da anlam kazanıyor. çünkü iran’ın en fazla petrol sattığı ülke çin. burada dikkatli gözler şu soruyu soracaktır. rusya ile iran’ın iyi ilişkileri göz önüne alındığında rusya bu operasyona ne tepki verecek? rusya elbette kansız bir değişim ve çin’e karşı olan ancak kendisiyle işbirliği yapan bir iran isteyecektir. ancak iranlılar inat ederlerse muhtemelen operasyona tepkileri birkaç kınama olacaktır. bunu bugün suriye’de de görüyoruz. ruslar iran ile işbirliğine rağmen israil ile koordinasyon halinde operasyon yapıyorlar. tabi zaman zaman rus askerleri ile iran yanlısı milislerin suriye’de çatıştıklarını unutmamak gerek. neticede iran mutlaka tasfiye edilecektir.
ben burada genel bir çerçeve çizdim. bana göre türkiye-yunanistan ilişkilerini konuşmanın bir anlamı yoktur. genel çerçeveye göre yunanistan gibi mikro ülkelerle olan ilişkiler şekillenecektir.
bu başlık sadece bana ait değildir. başlık altına siz de öngördüğünüz dengeyi yazınız. eğer bir öngörünüz yoksa bile yazdıklarımı eleştiriniz. sorularınız varsa özelden mesaj atınız. unutmayın doğrulara ancak farklı fikirler ve eleştirilerle ulaşabiliriz.