Haftanın Özeti: 178 - Dünya Halleri
Rusya’da yapılan genel seçimler, beklendiği gibi Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ezici üstünlüğüyle sonuçlandı. Bağımsız aday olarak seçime giren Putin, oyların yüzde 76,67’sini almayı başardı. Muhalefet ve gözlemcilere göre 2 bin 700 usulsüzlüğün belirlendiği seçimlerin sonucunda yüzde 12’lik oy oranıyla Komünist Parti adayı Pavel Grudinin ikinci sırada yer aldı. 65 yaşındaki Putin halihazırda 6 bin 790 günle son 100 yılda en uzun süre iktidarda kalan ikinci Rus lider konumunda. İlk sırada ise 10 bin 636 günle Josef Stalin var. “Uzun süre iktidar” demişken de Bloomberg’de yayımlanan “mevcut liderler ne kadar daha iktidarda kalabilir” temalı araştırmaya göz atmak istersiniz belki.
Fransa Eski Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy gözaltına alındı ve seçim çalışmalarına yasa dışı finansman sağlama, pasif yolsuzluk gibi suçlardan hakkında dava açıldı. Suçlamaları reddeden Sarkozy hedefte kendisinin değil Fransa’nın olduğunu öne sürdü.
Suudi Arabistan’da kadınlara yönelik kıyafet yasağında esneme olabilir. Geçtiğimiz hafta bir çeşit Amerika turuna çıkan Veliaht Prens Muhammed bin Selman, ölçülü ve edepli giyinmeleri durumunda kadınların siyah çarşaf ve başörtüsüne zorunlu tutulmayacaklarının sinyalini verdi. Öte yandan bir süredir -olduğu kadar tabii- özgürlük rüzgarları esen ülkede eğlence sektörüne de yeşil ışık yakılmış durumda. Bu yılın başında sinema yasağının kalkacağını duyuran yönetim, konserler ve kadın-erkek katılımlı etkinlikler düzenlemeye başladı bile.
Çin dolaylarından, her Black Mirror izleyicisinin “dizide görmüştüm” diyeceği cinsten çılgın bir proje haberi geldi. Aslında sosyal kredi yeni bir proje değil ama yeni olan şu ki, Mayıs ayından itibaren bu sistemdeki puanı düşük olan vatandaşlar bir yıla kadar uçak ya da tren bileti almaktan men edilme tehlikesiyle karşı karşıya. Çin hükümeti sosyal kredi sistemiyle, suça karışma oranlarına, alışveriş alışkanlıklarına ve eylemlerine dayanarak vatandaşları sıralıyor. Puanı düşük olanlar çeşitli kısıtlama ve cezalarla yüzleşiyor. Büyük verinin yeni nesil büyük birader olduğu tezine tekrar göz atmaya vesile olsun.
Doğan Medya Grubu, 1 milyar 100 milyon Dolar değerleme ve ilgili finansal borçların indirim konusu yapılmasıyla, 890 milyon Dolar’a Demirören Holding’e satılıyor. Demirören, 2011’de de aynı gruptan Vatan ve Milliyet gazetelerini almıştı. Doğan Grubu Onursal Başkanı Aydın Doğan konuyla ilgili bir veda mektubu paylaştı. Artık 80 yaşını geride bıraktığını ve kendi isteğiyle yayıncılık mesleğine nokta koymaya karar verdiğini söyleyen Doğan’ın mesajından bir bölüm: “Doğan Grubu’nun medya sektöründe yıllarca emek vermiş, iyi ve zor zamanlarımızda hep bizimle beraber olmuş tüm çalışma arkadaşlarıma ve gazeteci dostlarıma içten teşekkürlerimi ve sevgilerimi sunuyorum.”
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2017 işgücü istatistiklerini açıkladı. Öne çıkan sonuçlar şöyle:
Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısı, önceki yıla göre 124 bin kişi artarak 3 milyon 454 bin kişi oldu.
İşsizlik oranı yüzde 10,9. Erkeklerde yüzde 9,4; kadınlarda ise yüzde 14,1.
15-24 yaş grubunu içeren genç işsizlik oranı 1,2 puanlık artış ile yüzde 20,8 oldu.
İstihdam edilenlerin sayısı önceki yıla göre 984 bin kişi artarak 28 milyon 189 bin kişi oldu.
İnsan kaynakları şirketi Randstad’ın, 18-65 yaş aralığında, haftada en az 24 saat çalışan kişilerle gerçekleştirdiği araştırmaya göre Türkiye’nin yüzde 73’ü evden çalışmak istiyor. Dünya genelinde ise bu oran yüzde 64. Yine araştırmaya katılanların yüzde 44’ü, iş yapış şekillerinin yavaş yavaş değiştiğini ve birden fazla lokasyonda çalışmaya imkan veren bir sisteme doğru gidildiğini düşünüyor. Öte yandan freelance çalışanların bolca vakitlerinin olduğu ve ‘şu işi de yapabilecekleri‘ algısı hakim, onu da göz önünde bulundurmak gerek.
Güney Kore’nin başkenti Seul’de hükümet, çalışanlarının işten tam zamanında ayrılmasını sağlamak için yeni bir girişim başlatıyor: Cuma akşamları 20.00’da bütün bilgisayarları kapatmak. Güney Kore, dünyanın en uzun çalışma saatlerine sahip ülkelerinden biri. Açıklamaya göre, hükümet çalışanlarının yüzde 67,1’i fazla çalışmayı engellemek için başlatılacak zorunlu bilgisayar kapatma girişiminden muaf olmayı talep etti. Son cümle şöyle bir kafayı kaldırıp uzaklara bakmalık, evet.
Toprakla alakalı girişimleri olan kadınlara destek vermeyi amaçlayan Toprağın Kadınları adlı yarışmada Türkiye birincisi seçilen Bedriye Engin’in hikayesi ‘bir şeyler yapmak isteyen’ herkese ilham verecek cinsten. Bilecik’e bağlı Kurşunlu köyünde yaşayan ve daha önce kitap sevdasıyla tanıdığımız Engin, yarışmanın global ayağında da birinci olmayı hedefliyor.
Dünyanın dikey olarak açılmış en derin kuyusu (yahut çukuru, deliği) olarak bilinen Kola Derin Sondajı (Kola Superdeep Borehole) her dönemin en ilgi çekici konularından biri aynı zamanda. Sovyetler Birliği zamanında, 1970’lerde başlayan kazma (yahut delme) işlemi, 12 kilometre derine inilmişken durduruldu. Dünya kabuğunun yaklaşık 40 kilometre olduğu düşünülünce hem tarihsel hem de jeolojik anlamda pek çok önemli bilginin elde edildiği aşikâr.
Yaşayan son erkek kuzey beyaz gergedanı 45 yaşında dünyaya veda etti. Kenya’da yaşayan Sudan isimli gergedanın ölmeden önce çiftleştirilmesi için yoğun uğraşlar verilmiş ama başarılı olunamamıştı. Avcılar tarafından gergedan boynuzunun kilosunun 50 bin Dolar’a satılıyor olması, nesillerinin tükenmesindeki en büyük etkenlerden biri.
Batı Avustralya’nın Hamelin Koyu’nda yaklaşık 150 balina kıyıya vurdu. Kısa kanatlı pilot balinalardan hayatta kalanların sayısı çok az ve zaman geçtikçe de azalmaya devam ediyor. Boyu 5 buçuk metreyi bulan balinaların kıyıya vurması, muhtemel köpek balığı tehlikesini de beraberinde getirdi ve bölgedeki pek çok plaj tedbir amaçlı olarak boşaltıldı. Geçtiğimiz Kasım ayında Antalya’da kıyıya vuran bir balina, yapılan otopsinin ardından Akdeniz Üniversitesi kampüsüne gömülmüştü. Bir süre sonra gömüldüğü yerden kemikleri çıkarılarak müzede sergilenecek. Video birebir alakalı değil ama can çekişen balina görüntülerinden iyidir:
Ekvador’da yaşayan yerliler, adeta doğayı okuyarak edindikleri, farklı tedavilerde kullanılan bitkilere dair bilgileri nesilden nesile aktarıyor. Yerliler, doğal döngü gereği bu bitkileri restoranlara satmaya da başlamışlar. Dünyanın öbür ucundan, tanıdık hikayeler:
BBC Türkçe’nin haberine göre çılbır Hollanda’da kahvaltı sofralarının yeni yıldızı oldu. Yemek yazarları tarafından ilahi bir karışım olarak adlandırılan çılbırın dünyanın geri kalanında da kahvaltı menülerine girmesi an meselesi gibi görünüyor.
Geçtiğimiz haftalarda hayata gözlerini yuman Fizik Profesörü Stephen Hawking için İzmir’de lokma döktürüldü. Hawking’in ufkumuzu açtığını ve bütün dünyanın ona borçlu olduğunu belirten Alparslan Bilen, “Camiye gitmiyoruz ama bunları yapıyoruz işte” dedi. Daha önce de, Metal ve Rock’n Roll’un efsane isimlerinden Lemmy Kilmister için Kütahya’da lokma dağıtılmıştı.