YENİ EMPERYALİZM: DAVID HARVEY
Bu özgün çalışmada petrol üzerinden yürütülen her türlü güç savaşını bulabilirsiniz. Amerika’nın gücünün nasıl arttığını, sermaye köleliğinin nasıl ortaya çıktığını ve toplumların baskıya nasıl razı edildiğini görmek mümkün. ABD’nin Ortadoğu’da çok eskilere dayanan çıkarları bulunmaktadır. Eski Britanya İmparatorluğunun bir parçası olarak görülen Ortadoğu'nun denetim altında tutulması, dünya'nın ekonomik, askeri ve siyasi açıdan kontrolü için vazgeçilmez görülüyor. Çünkü bu bölge dünyanın bilinen petrol rezervlerinin en büyük deposu durumundadır. Bu yüzden ABD, bölgede 1950'lerde başlayan açık ve gizli bir dizi operasyona girmiştir. Bu operasyonların başında demokratik seçimlerle seçilen ve yabancı petrol şirketlerini millileştiren musaddık hükümetinin 1953 yılında devrilmesi gelir. Amerikan şirketleri, 1940 ile 1967 yılları arasında Ortadoğu petrol rezervleri üzerindeki denetimini yüzde 10'dan yüzde 60'a çıkarmıştır. Aynı yıllarda, İngiliz kontrolü ise yüzde 72'den yüzde 30'a düşmüştür.
1960'ların sonunda İngilizler Süveyş'in doğusundaki askeri varlığını tamamen çekip kontrolü tek başına Amerika'ya bıraktı. Vietnam’dan dolayı Amerika, artan çıkarlarını gözetmesi için kendisinin yerine İran ve Suudi Arabistan’ı kullanmayı tercih etti. Aynı zamanda, bölgede sağlam bir Amerikan ileri karakolu yaratmak için İsrail'in tartışılmaz desteğini kaybetmemeye özen gösterdi. Ama önce petrol boykotu, 1973'te petrol fiyatlarının OPEC'in kararı ile yükselmesi ve sonra 1979 yılında İran'da Şahın devrilmesi bölgenin ileri karakollar aracılığıyla dolaylı denetimini imkânsız hale getirdi. Başkan Carter ABD'nin Körfez petrolünün akışının kesilmesine hiçbir koşul altında izin vermeyeceğini belirten doktrini dünya'ya ilan etti. Harvey'in bu yapıtında gazete klişeleri yok, gerçekler ve kapsamlı fikirler var. Yeni emperyalizm; mevcut iktidar, kurumlarla ilgili şaşırtıcı iddialarda bulunurken bir yandan da bu kurumların nasıl değiştirilebileceğine ilişkin öngörülerde bulunuyor.
Anlaşılır bir dil ve sağlam fikirler ile tarih, ekonomi, coğrafya ve siyaset arasında mekik dokuyan Davıd Hervey gündelik konuları ele alarak hepimizi içine alan 21.yüzyılın başlarındaki bu keşmekeşi anlamamızı sağlıyor.
Olan biten her şey petrol için midir? Eğer öyle değil ise ne içindir? Çatırdayan bir ekonominin ABD'nin uluslararası maceracılığa sürüklenmesindeki rolü ne? Neoliberallerin değil de yeni-muhafazakârların iktidarda olması ne gibi bir farklılık yaratıyor? ABD militarizmi ile iç politikası arasındaki kesin ilişki ne?
Tüm bunlar, elinizdeki özgün kitapta yer alan sorunlar. Kuşağının önde gelen sosyal kuramcılarından Davıd Harvey titiz bir irdeleme ve açık bir anlatımla kaleme aldığı bu kitabında ABD tutum ve politikasında meydana gelen bu tarihsel değişimlerin arkasında yatan belirleyici unsurları sergilemeye yönelik kavramsal bir çerçeve oluşturuyor. ABD'nin yeni emperyalizm biçiminde karşımıza çıkan dünya üzerindeki bu yeni güç gösterisinin arkasında yatan gerçekler ilk defa bu kitapta anlaşılır bir anlatımla yer alıyor.
Son zamanlarda hızla gelişen ABD politikası şöyledir: 1. Serbest piyasa ekonomisi. 2. Serbest seçim politikası. 3.Ilımlı ideolojik hareketlerin önünü açmak. Nerede olursa olsun bu hareketlere destek vermek, çünkü bu tür yapıların içine sızmak ve içinde güç haline gelmek daha kolaydır.