3 Nisan 2013 Çarşamba 08:25
Kaynak:Canik Dergisi 17. Sayı
Ünye’nin yerleşik halkı gibi,
mahallelerindeki evleri de çok azdı.
Rum Mahallesi dediğimiz,
merkez ortaokulunun civarındaki evler,
özellikle, birbirine çok yakın,
ama gene de tek tek yapılmışlardı.
Bu evlerin zemin katları taş,
üst katları ahşap malzemeden yapılmış olurdu.
Tamamen işlenmiş taştan yapılmış
Evin çift kanatlı yüksek ahşap kapısından girişte, taş döşeli pabuçluk bulunur, pabuçlar bırakılıp terlikler giyildikten sonra iki tarafında hizmet görevlilerinin oda kapıları görülen yüksek tavanlı salona basılır. Salonun iki tarafından kavis yaparak yukarı çıkan merdivenler ortada birleşir daha da genişleyerek evin yaşanılan ikinci katına ulaşır. Ortadaki geniş ve büyük salonun iki tarafında çeşitli kullanım amacıyla yapılmış oda kapıları dizilmiştir. Beş metreden daha bile yüksek tavan döşemesinin işlenmiş tahta işçiliği her türlü övgüyü hak edecek görkemdedir. Ne yazık ki, tavan kiremitlerinin bakımsızlığı yüzünden bu tavanlara akan damlalar, süslü tavan döşemelerini çürütüp yok etmiştir.
Taşımacılığı, hamallar, hayvanlar, kağnılar yapardı.
Pazvantların koruyup, gözeteceği sokaklar belliydi. Çarşı pazvantları iri-yarı, olası hırsız veya sarhoş haytaları etkisizleştirebilecek yapıda ki insanlardan seçiliyorlardı. Onlar gece adamlarıydı. Gündüz evlerinde uyuyarak dinleniyorlardı. Gece devriyelerinde, kendilerine öğretildiği şekilde düdük çalarlardı zaman zaman. Bir uyarı işaretiydi her düdük. Kötü niyetlileri caydırıcı, korkanlara can yoldaşıydı. Pazvantlar, birbirleriyle de anlaşırlardı düdükleriyle. Çok kişi de düdüklerin ne dediğini anlıyordu.
Pazvantın biri bir hırsız mı? Belirlemiş, yakaladığı ya da gördüğü hırsız için yardım mı istiyor? Bunların parolaları düdük çalışlarıyla belirtilirdi. Sorun yok düdüğünü biz çocuklar bile bilirdik. Bu nağmesiz, giderek hafifleyen uzun bir düdüktü. Sıklıkla Ünye’nin her yerinden bu ses yankılanırdı. Telaşlı, keskin, kesik kesik çalan düdük, bir sorun haber verirdi. Evlerinde, henüz yatmamış Ünyeliler, pencerelerini açar, komşularına, bu sorunun ne olduğunu anlayıp anlamadığını sorarlardı.
Tanıdığım ilk ve son pazvant başı Lütfü Dedeydi. [bir de Mustaf vardı ama son zamanlarda o, bekçi başıydı ve polis teşkilatına bağlıydı.] Yaşlı, sert bakışlı, özel üniformalı, pırıl pırıl boyalı çizmesiyle herkes tarafından tanınır, üst düzeyde saygı görürdü. O, geceleri istediği saatte denetime çıktığı için, gündüz, uyumak zorunluluğu duymazdı. Böyle olduğu için, çocuklar tarafından da bilinir sevilirdi. O Ünye’nin güvencesiydi. Uzun yıllar, sanırım öldüğü yıla kadar görev yapmıştı.
Lütfü dedeyle hiç ayrılmadılar. Emmimin uzun yıllar Lütfü dedeye hala amiriymiş gibi saygı gösterip, karşısında esas duruşa geçerek konuşmasına hep hayret ve hayranlık duydum.