İtalya da Almanya gibi, Birinci Dünya Savaşı sonlarına doğru başlayan büyük bir devrimci bunalımın içindeydi. Savaşın sonlarına doğru, 1917’de, ilk kitle protestoları İtalya’nın kuzeyinde patlak verdi. Gösteriler 1 Mayıs kutlaması ile başlamıştı ve Rusya’da nasıl Şubat Devrimi 8 Mart gösterileri vesilesiyle ve kadınların öne çıkmalarıyla başlamışsa, burada da 1 Mayıs’ta, savaşın acılarını en ağır biçimde yaşayan emekçi kadınlar ön saflara çıkmışlardı. Milan’da patlak veren bu çıkışa bazı fabrikalarda grevler de eşlik ediyordu. Torino’daki gösterilerde öne çıkan slogan “Savaşa genel grevle son verelim!” idi.
Ta 1919’dan beri kitle hareketine saldıran faşist çetelere karşı işçi ve köylüler de savunma örgütlenmelerine gitmişlerdi. Kitle hareketi faşist saldırıların da belli bir rol oynadığı bir süreç içinde sönümlendiğinde, bu tür örgütlenmeler tümüyle ortadan kalmış değildi çünkü faşist saldırılar sürüyordu. Ancak hareketin genel olarak sönümlenmesiyle, faşist hareket için artık çok daha elverişli bir dönem açılmış oluyordu. Bir yandan becerikli bir demagog olan Mussolini’nin girişkenliği, bir yandan patronların hızla artan desteğiyle faşist hareket daha da özgüven kazanıyordu. Başlangıçta faşist hareket daha ziyade taşra ve kırda etkili olmuştu. Ancak İtalya’da düzenin sorunları bir çözüme kavuşmaktan uzakta olduğu için egemenlerin hızla artan bir kesimi mevcut burjuva partiler ve kombinasyonlardan farklı seçenek olarak Mussolini’nin önünün açılması gerektiği kanısına varıyordu. Elbette Mussolini boş durmamış, meşhur Roma Yürüyüşü’nü örgütlemişti. Kuzey ve orta İtalya’dan binlerce faşist militanla Roma’ya bir gözdağı yürüyüşüydü bu. Yol üstündeki çeşitli kent ve kasabalar saldırıya uğruyor, yürüyüşe yeni katılımlar sağlanıyordu. Bu yürüyüş Mussolini’ye olağanüstü bir güç kazandırdı. Sonunda Kral hükümeti kurma görevini faşist parti lideri olarak Mussolini’ye verdi. O sırada parlamentoda fazla vekili olmayan Mussolini, aldığı oy ne olursa olsun birinci partiye mecliste 3’te 2 çoğunluk veren bir seçim yasası değişikliği yaptı. Bu yasa değişikliğinin yanı sıra asıl olarak, bir yıl kadar sonra (24 Ocak 1924) yapılacak seçimlere büyük bir baskı, sindirme, tehdit sürecinin ardından gidildi ve faşist parti yüzde 65 oy aldı. Bu arada dünyada olduğu gibi İtalya’da da kısmi bir ekonomik düzelme yaşandığı için, baskı ve sindirmeye ek olarak kitlelerde faşistlerin bunalımı çözebileceği yanılsaması da oluşmaya başlamıştı.
1944 sonbaharında partizanlar tarafından bir ayaklanma başlatıldı ve bu ayaklanma sonucu kuzeyin çeşitli bölgelerinde küçük partizan cumhuriyetleri ilan edildi, fakat Naziler ve Sosyal Cumhuriyet sonunda bu ayaklanmayı bastırmayı başardı. Ancak 1945 Nisanında bir kez daha genel ayaklanma başlatıldı. Özellikle Torino, Milan ve Cenova gibi kuzeyin en gelişmiş sanayi kentlerinde ayaklanma genel grev ve silahlı işçilerin fabrika işgalleri ile birlikte yürütülüyordu. Birkaç gün içinde silahlı işçiler bilfiil fabrikaların yönetimini ele almışlardı. Ayaklanma nihayetinde zaferle sonuçlandığında İtalya’nın en gelişmiş bölgesi olan kuzeyi, özellikle en önemli sanayi merkezileri, silahlı işçilerin elindeydi. Ancak Müttefik emperyalist güçlerin ve asıl olarak Stalinist SSCB’nin baskısıyla işçilere güçlükle silah bıraktırıldı. Devrimin boğazlanması anlamına gelen bu utanç verici işi bilfiil yürütenler, başta Togliatti olmak üzere, Sovyet bürokrasinin eklentisi haline gelmiş olan KP yöneticileriydi.