Bolivya Dışişleri Bakanı David Choquehuanca, dün (Cumartesi) yaptığı açıklama ile Evo Morales hükümetinin, Honduras’ta yapılan seçimler ile göreve gelen yeni devlet başkanı Porfirio Lobo’yu, ülke olarak diktatörlüğü reddetmeleri nedeniyle tanımayacağını belirtti.
Choquehuanca’nın açıklamasını yayınlayan Bolivya gazetesi La Razon’da başka birkaç ülkenin daha seçim sonuçlarını tanımayacağı belirtildi. Bolivyalı üst düzey yetkililer Roberto Micheletti öncülüğünde 28 Haziran 2009’da gerçekleştirilen darbe sonrasında devrilen Manuel Zelaya’yı “darbenin kurbanı” olarak tanımlıyor.
Bolivya Dışişleri Bakanı Choquehuanca ayrıca, ülkesinin duruşunu değiştirmeyeceğini, çünkü kendi halklarının da geçmişte askeri diktatörlük nedeniyle acılar çektiğini sözlerine ekledi.
Porfirio Lobo, geçtiğimiz Çarşamba günü uluslararası toplumdan gerekli desteği almaksızın göreve başlamıştı.
Honduras’taki mevcut hükümet, Latin Amerika ülkeleri Kasım 2009’da fiili yönetim tarafından düzenlenen seçimleri tanımadığından, söz konusu ülkelerin birçoğu tarafından tanınmama riskini taşıyor.
http://www.prensa-latina.cu/index.php?option=com_content&task=view&id=158664&Itemid=1 adresinde yayımlanan haberden çevrilmiştir.
Candeleria ise madenin hemen altındaki evinin dışında, duvarındaki kurşun deliğinin önünde duruyor. Kocası şu anda Meksika-Cancun’daki bir otelde çalışıyor ve bu sayede yol genişletme çalışmalarında tarım arazilerinin bir kısmını kaybeden ailesine para gönderebiliyor. Aile bir gece evde uyurken evin önünden bir kamyon geçmiş ve birileri eve doğru dört el ateş etmiş. Candeleria’nın eniştesi “Daha önce tamamen barış içinde yaşıyorduk” diyor ve sözlerini şöyle sürdürüyor: “Bir kez şiddet olayı duymuştum, o da başkentteydi. Ancak şimdi şiddet burada, aramızda; çocuklarıyla kavga eden ebeveynler ve birbirleriyle kavga eden kardeşlere varıncaya dek. Çok endişeliyiz, çünkü insanların ‘Madenciliğe karşı çıkan insanları öldürecek veya kaçıracağız’ dediklerini duyuyoruz ve birçok adam öldürme, kaçırma olayı gerçekleşti, bu olaylar sadece burada değil, madenin üzerindeki birçok başka köyde de gerçekleşti. Çok zor bir hayat yaşıyoruz ve daha kötü olmaya devam edecek. Ve şunu düşünüyorum: Bizi kim savunacak? Ne yapacağız?”
San Miguel Ixtahuacán halkı, Peder Erick’in son ABD seyahatinden fotoğrafları görmek üzere kilisede bir araya gelmiş. Peder Erick’in gezisi ülkedeki çeşitli şehirleri kapsıyormuş, bu sayede insanların ailelerine destek olmak amacıyla orada, genellikle de izinsiz olarak çalışan akrabalarını ziyaret edebilmiş. Kalabalığın içinden birileri, “İş sahibi olarak madenden yarar göreceğimizi söylemişlerdi. Öyleyse işler nerede? Eğer burada iş varsa neden birçoğumuz birkaç bozukluk için hayatımızı riske ederek ailelerimizi ve evlerimizi terk etmek zorundayız?” diye homurdanıyor. ABD haricinde birçok kişi de Meksika’ya veya şeker tarlalarında çalışmak üzere Guatemala’nın sahil kesimlerine göçüyor.
Yolanda adındaki çocuk madenin çevresindeki evlerden birinde yaşıyor. Bu evlerden yüzden fazlası, mayın faaliyetleri başladığından beri çatlak duvar ve zeminler gibi etkiler bırakan yapısal hasardan etkilenmiş. Şirket hiçbir sorumluluk kabul etmiyor, ancak köylüler çatlakların her gün yapılan dinamit patlatma işleminden kaynaklandığına inanıyor. Barış ve Ekoloji İçin Kırsal Komisyon (COPAE) ve Uniteryen Evrenselci Hizmet Komitesi (UUSC) tarafından yayınlanan son raporda ise şu sonuçlara varılmış: “Bir eleme sürecinin ardından, bina hasarlarının en olası nedeni olarak yer sarsıntıları kaldı. Madendeki patlatmalar ve ağır kamyon trafiği haricinde bölgede sarsıntıya neden olabilecek hiçbir kaynak yok; bu nedenle köylerdeki hasarlar çok büyük olasılıkla maden faaliyetlerinden kaynaklı ve kamyon trafiğiyle ilişkili.”
Kirletmeyen maden yok
Erkek kardeşi Alex ile nehir kıyısında çamaşır yıkayan Reyna, kendilerine suyun temiz olduğunu söylediklerini dile getirerek,“Evde suyumuz yok ve kaynaklarımız kurudu, bu nedenle buraya inmek zorundayız” şeklinde konuşuyor. Barış ve Ekoloji İçin Kırsal Komisyon (COPAE) tarafından yapılan bilimsel çalışmalar atık havuzunun aşağısındaki nehirlerin arsenik içerdiğini ortaya koymuş. COPAE’den Alejandro, “Tüm madenler kirletir. Dünyanın hiçbir yerinde kirlenmeye neden olmayan madencilik sanayi örneği yok. Çalışmalarımız, madenin altındaki nehirlerin kirletilmiş olduğunu gözler önüne seriyor. Su, tüketmeye uygun değil” diyor. Şirketin, suyun güvenilir olduğuna dair iddialarına rağmen San Miguel Ixtahuacán belediye başkan yardımcılarından Freddy, şirket çalışanlarına suyu içmeyi veya suda yıkanmayı teklif ettiğinde bunu reddediyorlar.
Elinde, ailesi tarafından hasat edilen mısırlardan bazılarını tutan Crisanta, “Hasat eskiden çok daha iyiydi” diyor ve ekliyor: “Ama maden geldiğinden beri aynı şekilde çıkmıyorlar. Şimdi doğru dürüst büyümüyorlar. Üç yıldan beri iyi bir hasat yapamadık. Hasat ettiğimiz ekinleri de satamıyoruz. İnsanlar San Miguel’den olduğumuzu öğrenir öğrenmez bizden alışveriş yapmak istemiyor, çünkü buranın tamamen kirletildiğini söylüyorlar.”
Maden, hastalıkları da beraberinde getirdi
Sol gözünün altında gizemli bir ur olan Teresa şunları söylüyor: “Eskiden iyiydik, ancak şimdi işler alışılageldiği gibi değil. Çok zor bir hayat yaşıyoruz. Ekinlerimiz, hayvanlarımız, herkesin hayatı risk altında, şiddet, adam kaçırmalar. Hesap yapmıyoruz. Bize rağmen ne olacağını bilmiyoruz. Bu bize acı veriyor, çünkü insanız, duygularımız var. Bu olaylar mayın gelmeden önce hiç olmamıştı. Onlar sadece para sevdalarını düşünüyorlar, bu nedenle de bize karşı ayrımcılık yapıyorlar. Ancak tanrıdan umuyoruz ki bir gün kalplerini değiştirebileceğiz, ondan sonra bize daha fazla şey yapmaya gelmeyecekler, çünkü sonunda bizim de insanoğlu olduğumuzu fark edecekler.”
http://allan.lissner.net/someone-elses-treasure-guatemala/ adresinden çevrilmiştir.
ABD Anayasal Haklar Merkezi Direktörü ve New Orleans Loyola Üniversitesi’nde hukuk profesörü olan Bill Quigley, Huffington Post'taki yazısında ABD’nin yüzyıllardır Haiti üzerinde oynadığı oyunları ve sebep olduğu yıkımı sorguluyor. Aynı zamanda Haiti için Adalet ve Demokrasi Enstitüsü’nde Haiti’de yaşanan insan hakkı ihlallerine karşı aktif bir biçimde çalışan Quigley, ABD’nin Haiti’ye yapacağını açıkladığı 100 milyon dolarlık insani yardımın yeterli olmadığını belirterek ABD’nin, Haiti’ye ve Haitililere neden milyarlarca dolar borçlu olduğunu gerekçeleri ile açıklıyor.
ABD, Haiti’ye neden milyarlar borçlu?
ABD, Haiti’ye neden milyarlarca dolar borçlu? Birleşik Devletler Genel Sekreteri Colin Powell, dış politikasını “Toprak Testi Kuralı” şeklinde açıklıyor. Bu ise “Eğer testiyi kırarsan o artık senindir” anlamına geliyor.
Birleşik Devletler 200 yılı aşkın bir süredir Haiti’yi parçalamak için çalışıyor. Evet, Haiti’ye borçluyuz. Ancak burada sadaka vermekten söz etmiyorum. Biz Haiti’ye adalet borçluyuz. Bugüne değin verdiğimiz zararların karşılanması için tazminat borçluyuz ve Başkan Obama’nın Haiti’ye göndereceğini açıkladığı 100 milyon doların, borcumuzun yüzde birini bile karşılamaya yetmeyeceği açıktır. Tekrarlıyorum, biz Haiti’ye –büyük M ile- Milyarlarca dolar borçluyuz.
ABD, yüzyıllardır Haiti’yi parçalamak için elinden geleni yapıyor ve ülkeyi tıpkı bir sömürge gibi kullanıyor. ABD, Haiti’yi, bağımsızlığını kazandığından beri ekonomik olarak iflasa sürüklemek için çaba sarf ediyor, ülkeyi askeri yöntemlerle işgal ediyor ve halkı baskı altında tutan diktatörleri destekliyor. ABD, yıllardır Haiti’yi kendi ekonomik çıkarları için adeta bir çöplük olarak kullanıyor, ulaşım ağlarını tahrip ediyor, tarımını bitirmek ve seçimle iş başına gelen görevlileri devirmek için elinden geleni yapıyor. ABD, sömürgesi olarak değerlendirdiği Haiti’yi cinsel ihtiyaçlarını karşılayabileceği bir ülke olarak görüyor.
Aşağıda ABD’nin Haiti’yi parçalamak için giriştiği çabaların kısa bir tarihine yer verildi.
- 1804’te Haiti, dünyanın ilk köle ayaklanmasını gerçekleştirerek Fransa’dan ayrılıp bağımsızlığını kazandığında ABD bu ülkeyi tanımayı reddetti ve bu durumu 60 yıl boyunca sürdürdü. Peki, neden? Çünkü kendi yurttaşlarına kölelik düzeni yaşatan ABD, Haiti’nin bağımsızlığını ABD içerisinde de bir köle ayaklanmasına neden olabileceği gerekçesiyle tanımaktan çekiniyordu.
- 1804 devriminin ardından Fransa ve ABD, Haiti’ye karşı acımasız bir ekonomik ambargo uygulamaya başladı. ABD’nin uyguladığı yaptırımlar 1863 yılına kadar sürdü. Fransa ise son olarak Haiti’yi, özgürlüğünü elde eden köleler için tazminat ödemeye zorlamak üzere askeri güce başvurdu. Talep edilen tazminat 150 milyon frank’tı. Fransa ayrıca bütün bir Louisiana bölgesini 80 milyon frank karşılığında ABD’ye sattı.
- Haiti, Fransa’nın talep ettiği tazminatı ödemek için ABD ve Fransa bankalarından borç almaya zorlandı. ABD’den alınan oldukça yüklü bir kredinin son taksiti ancak 1947 yılında ödendi. Haiti, aldığı borçların cari değerlerini Fransa ve ABD bankalarına ödemek durumunda bırakıldı. Bu rakam ise -büyük M ile- 20 Milyar dolar’ın üzerindedir.
- ABD, Haiti’yi işgal etti ve ülkeyi 1915-1934 yılları arasında zora dayalı olarak yönetti. Başkan Woodrow Wilson ülkeyi işgal etmek üzere 1915 yılında bölgeye asker gönderdi. Haitililerin ayaklanmaları ABD ordusu tarafından bastırıldı ve yalnızca bir tek çatışmada 2000’in üzerinde Haitili öldürüldü. Bundan sonraki 19 yıl boyunca ABD, Haiti’deki tüm hareketleri kontrolüne aldı, vergileri topladı ve pek çok devlet kuruluşunu bizzat yönetti. Peki, ABD, bu 19 yıllık süre zarfında Haiti üzerinden kaç milyar dolar gelir elde etti?
- 1957-1986 yılları arasında Haiti, Papa Doc lakaplı François Duvlaier ve oğlu Bebe Doc lakaplı Jean Claude Duvlaier gibi ABD güdümlü diktatörler tarafından yönetildi. ABD, bu diktatörleri ekonomik ve askeri olarak destekledi. Çünkü bu isimler ABD ne isterse onu yapıyordu ve komünizm karşıtı bir politika izliyordu. Ancak şu anda bu diktatörler kendi vatandaşları tarafından insan haklarına karşı oldukları şeklinde değerlendiriliyorlar. Duvlaier, Haiti’den milyonlarca dolar çaldı ve ülkenin ödemesi gereken borcu yüzlerce milyon dolara çıkardı. 10 bin Haitili yaşamını kaybetti. Tahminlere göre Haiti’nin 1.3 milyar dolar dış borcu bulunmakta ve bu borcun yüzde 40’ı ABD güdümlü Duvlaier zamanında alındı.
- Bundan 30 yıl önce Haiti hiç pirinç ithal etmiyordu. Ancak bugüne gelindiğinde Haiti neredeyse tükettiği tüm pirinci ithal etmekte. Aynı şekilde Haiti, Karayip Adaları’nın şeker üretim merkezi iken bugün şeker ithal eder hale geldi. Peki, neden? IMF ve Dünya Bankası gibi ABD merkezli ve ABD tarafından yönetilen dünya finans örgütleri, Haiti pazarlarını dünyaya açmaya zorladı. Sonra da ABD tarafından sübvanse edilen milyonlarca ton ucuz pirinç ve şeker Haiti’ye girdi. Bu durum da Haitili çiftçilerin ve ülke tarımının mahvolmasına neden oldu. Tarımın sekteye uğramasıyla Haiti ABD’nin pirinç ihraç ettiği üçüncü büyük dünya pazarı haline geldi. Bu da elbette ki ABD’li çiftçiler için iyi ancak Haitililer içinse büyük bir yıkım oldu.
- 2002 yılında ABD, eğitim ve yol yapımı gibi kamu projelerinde kullanılan yüzlerce milyon dolarlık kredilerini durdurdu. Söz konusu yollar, şu anda yardım ekiplerinin deprem bölgesine ulaşmaya çalışırken türlü güçlüklerle karşılaştığı yollardır.
- 2004 yılında ABD, Haiti’de seçimle işbaşına gelen Başkan Aristide’ye karşı darbeyi destekleyerek ülkenin demokrasisini bir kez daha kesintiye uğrattı
-Haiti tıpkı eski sömürgeler gibi bir seks merkezi olarak kullanılıyor. Haberler dikkatle incelendiğinde misyonerler, askerler ya da yardım görevlileri tarafından cinsel tacize uğrayan çok sayıda ergenlik öncesi çocuğa ilişkin pek çok hikâyeye rastlamak mümkündür. Ayrıca ABD’den ve başka yerlerden pek çok insan Haiti’ye seks turizmi amacıyla gitmektedir. Peki bu durum için ne kadar borçluyuz? O çocuklar sizin kız ya da erkek kardeşleriniz olsaydı nasıl bir değer biçerdiniz?
-ABD merkezli şirketler, Haiti’nin elit kesimi ile işbirliği yaparak binlerce Haitiliyi insanlık dışı çalışma koşulları altında günde 2 doların da altında bir ücretle çalıştırıyor.
-Haitililer, bağımsızlıklarını elde ettiklerinden beri ABD’nin ekonomik ve askeri yaptırımları karşısında dayanmaya çalışıyor. Tıpkı bizim gibi Haitililer de hatalar yaptı. Ancak ABD yönetimi, Haitilileri ölüm, kredi borçları ve kötü muamele gibi daha büyük bedeller ödemeye zorluyor.
Şimdi ABD’liler için Haitilerin yanında yer alma ve ABD-Haiti ilişkilerinde izlenen rotayı tersine çevirme zamanıdır. Sanıyorum ki bu kısa tarihçe ABD’nin Haiti’ye neden –büyük M ile- Milyarlarca dolar borçlu olduğunu göstermiştir. Bu, sadaka mahiyetinde bir yardım değil. Bu, adaletin sağlanması ve verdiğimiz zararların karşılanması için gerekli bir tazminattır. Şu an yaşanan kriz, ABD’liler için Haiti üzerinde oynanan oyunlarla dolu tarihleri ile hesaplaşmak ve sorumluluklarını gerçek anlamda yerine getirmek için önemli bir fırsattır.
Bill Quigley: Anayasal Haklar Merkezi Yasal Direktörü ve uzun süredir Haitililerin insan hakları savunuculuğunu sürdürüyor.
http://www.huffingtonpost.com/bill-quigley/why-the-us-owes-haiti-bil_b_426260.html adresinde yayımlanan makaleden çevrilmiştir.
Haziran 2004’te Haiti Eylem Komitesi’nin iki üyesiyle birlikte Haiti’ye gitmiştim. Ülkeye, ülkenin demokratik seçimlerle iktidara gelen lideri Jean-Bertrand Aristide’nin ABD, Fransa ve Kanada tarafından planlanan bir darbeyle devrilmesiyle yaşanan politik depremin etkilerini araştırmak üzere gitmiştik.
Gördüklerimiz hâlâ yankılanmakta. Baskıyla yüz yüze kaldıklarından evlerini terk etmek zorunda kalan yüzlerce aile, Aristide’nin Lavalas hareketiyle işbirliklerinden dolayı hapse atılmış binlerce taban eylemcisi, yok edilen okullar ve okuryazarlık projeleri, sürgüne gitmeye zorlanan toplumsal kökenli aktivistler ile Haiti “istikrar” ve “güvenlik” adına seçkinlerin kontrolündeki bir ülkeye dönüşmüştü.
Bunların yanı sıra MİNUSTAH (Haiti’de İstikrar İçin Birleşmiş Milletler Misyonu, ç.n.) yetkililerince “barışı koruma” etiketi altında yapılan, ancak halk hareketi tarafından açıkça Haiti üzerindeki uluslararası egemenlik olarak görülen Birleşmiş Milletler (BM) işgalinin ilk adımlarını da görmüştük.
Darbe Haiti’yi harap etti. Darbe, Haiti tarihindeki “gerçekten demokratik süreç” belirtilerini parçaladı. Okullar kurulması (Lavalas iktidarı döneminde, ülke tarihi boyunca inşa edilen okullardan daha fazlası inşa edildi), sağlık kliniklerinin tesis edilmesi, en yoksul mahallelerde parklar açılması, kadınlar arasında edebi çabaların desteklenmesi, yerli Vudu inancına saygı gösterilmesi ve Haiti pazarının ABD ürünleri tarafından basılması karşısında tarımın geliştirilmesinin taahhüt edilmesi sürecini kesti.
6 yıl sonra buradayız. Haiti’deki en popüler parti olan Fanmi Lavalas’ın seçimlere katılması ABD’nin de tam desteğiyle yasaklanmış. Preval hükümeti, politikalarını halkın ihtiyaçlarına değil ABD’nin taleplerine uygun hale getirmiş. Halk ile resmi hükümet arasında derin bir yarık, işgal altındakiler ile işgalciler arasında derin bir uçurum var.
BM güçleri felaketi seyrediyor
Evet, deprem her hükümete veya her yardım ekibine bunaltıcı bir meydan okumada bulunan şiddetli bir doğal afet. Ancak şu açık ki, bu doğal afet –Katrina Kasırgası gibi- politik başarısızlık ile, nesiller boyunca Haiti’ye yönelen saldırıların uzantılarıyla, -özellikle de- Aristide yıllarındaki taahhütleri durma noktasına getiren vahşi BM/ABD işgaliyle birleşmiş durumda.
Şu anda, insanlar tıbbi yardım yokluğundan veya gıda yardımları havaalanı pistinde dururken açlıktan ölürken ABD’nin Haiti’de askeri operasyon için vites yükseltmesini izliyoruz. 9 bin kişilik BM birliğinin varlığına rağmen gözle görülür hiçbir yardım almadan enkazı kazarak yakınlarını çıkaran ailelerin fotoğraflarını görüyoruz. Onlar, yardım olmaksızın geçen günlerden sonra terk edilmiş evlerde yiyecek ve su ararken, Haitililere yönelik “leş yiyici”, veya “yağmacı” şeklindeki alışılagelmiş ırkçı hakaretleri okuyoruz. Haiti’nin sorunlarının sömürgecilik ve işgalin sert gerçekliklerinden ziyade “kültürlerinden ve dini inançlarından” kaynaklandığını okuyoruz. CNN haberlerinden, yaralanan ve ölen insanlara rağmen bir sahra hastanesinden halkın BM tarafından “güvenlik gerekçesiyle” çıkarıldığı haberini duyuyoruz. Ve Sınır Tanımayan Doktorlar’ın kargo uçaklarının Port-au-Prince’e inmelerinin ABD askeri yetkilileri tarafından reddedildiğini duyuyoruz.
Şimdi Haiti halkının dayanıklılık ve yürekliliğine saygı gösterme zamanıdır. ABD askeri işgali değil dayanışma için, sadaka değil yardım zamanıdır. Ve şimdi Başkan Jean-Bertrand Aristide’nin memleketine geri dönme zamanıdır.
Lütfen insanlara yardım edebilmek için geceli gündüzlü çalışan toplum kökenli örgütleyicileri destekleyelim. Lütfen Haiti Acil Bağış Fonu’na www.haitiaction.net adresinden destekte bulunalım.
Yazan: 1991 yılında Haiti’deki demokrasi mücadelesini desteklemek amacıyla kurulan Haiti Eylem Komitesi’nden Robert Roth.
http://www.haitisolidarity.net/article.php?id=368 adresinde yayımlanan yazıdan çevrilmiştir.