Disleksi kendisini okuma, yazma, dinleme, konuşma ve akıl yürütme becerilerinin kazanılmasında ve bu becerilerin kullanılmasında sınırlılıklar yaşama şeklinde gösteren bir öğrenme bozukluğudur.
Bu öğrenem bozukluğu(disleksi) doğuştan olan ve geçirilen bir travmaya bağlı olarak sonradan oluşan disleksi olmak üzere iki ayrı türde oluşabilmektedir. Doğuştan olan disleksi doğum öncesi , doğum esnasında ve doğum sonrasında gelişen komplikasyonlar nedeni ile oluşanlar olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Doğum öncesinde meydana gelen disleksiye, yetersiz ve dengesiz beslenmeye bağlı olarak gerekli vitaminlerin alınamaması, gebelik sırasında geçirilen enfeksiyonlar ve bilinçsiz ilaç kullanımı gibi nedenler sıralanabilir. Doğum esnasında oluşan disleksiye uzun ve güç doğum, göbek kordonunda meydana gelen anormallikler, gibi nedenler sıralanabilir. Doğum sonrası oluşan disleksi için de, doğumdan sonra bebeğin nefes almasındaki gecikme ve geçirdiği ateşli hastalıklar sebepler gibi nedenler sıralanabilir. Disleksinin oluşmasında genetik faktörlerin olduğu da yadsınamaz bir gerçek olarak kabul edilir.
Dislektik çocuklar ile ilgili olarak yaşanan en büyük sorun dislektinin nasıl ödünleneceğinden çok, disleksi tanısının konulabilmesidir. Çünkü bir çok öğrenme güçlüğü gibi disleksi çözülmemiş bir kara kutu gibidir. Bu nedenle hemen anlaşılması ve tanının doğru yapılabilmesi güçleşmektedir. Genellikle de bireyler okula başlayıp okuma yazama etkinliklerine başlayıncaya kadar anlaşılamadığı gözlenmektedir.
Disleksi tanısı alan çocukların bir çoğu okula gidip; okuma, yazma veya matematik işlemlerini kavramada sorun yaşayıncaya kadar pek fark edilemezler. Akademik anlamda sınırlılıklar yaşamaları onların zeka düzeylerinde bir sorun olduğu anlamına gelmemektedir. Öyle ki, disleksi tanısı almış olan çocukların arasında zeka seviyesi çok yüksek olanları da vardır. Bunların yanı sıra özel yetenekleri olan dislektik bireyler de vardır. Albert Eistein, Leonardo da Vinci, Tom Crouse gibi disleksili olduğu bilinen bilim adamı ve sanatçılar bulunmaktadır. Bu nedenlerle bu özel insanlara özel eğitim alanında uzman kişiler tarafından eğitim verilmelidir.
Dislestik bireylerin başlıca özelliklerini aşağıdaki şekilde sıralanabilir
Dikkatini odaklama veya uzun süreli dikkat gerektiren bir etkinliği sürdürememe.
Dislektik bireyler aşağı-yukarı, sağ-sol, üst-alt, büyük-küçük… kavramlarını karıştırabilme.
Okuma yazmayı öğrenme sürecinde de b-d, p-b, m-n gibi sesleri ayırt etmekte güçlük çekip öğrenmede güçlük çekebilme.
Eş anlamlı kelimeleri (okul-mektep, kırmızı-al…) kavramakta sorun yaşayabilme.
Sınıflandırılması gereken kavramları (sebzeler, meyveler, taşıtlar, meslek grupları… gibi) gruplarken sorun yaşayabilme.
F-v, b-m gibi birbirine benzeyen sesleri, birbiri ile karıştırabilir ve birni diğerinin yerine kullanabilirler.
Ayna görüntüsü olarak tasvir edilen şekilde harfleri 180 derece tersine çevirerek (soldan sağa, sağdan sola) harflerin yazılış yönünü değiştirebilme,(NOT:Bu yazı stilini aynaya tuttuğunuzda normal yazı şeklinde okunurlar, o nedenle ayna tipi yazı denilmektedir)
Yazım sırasında harflerin sırasını değiştirerek yazma( yaz yerine zay, koş yerine şok…gibi)
Yazma veya okuma sırasında bazı harfleri hatta heceleri atlayabilme(defter yerine deftr, otobüs yerine otbüs… gibi)
Harflerin yerine değiştirebildikleri gibi hecelerin de yerini değiştirme veya atlama(küsmek yerine sükmek, emeklemek yerine emekmekle… gibi)
Okuma sırasında harf, hece veya kelime atlama.
Okurken göz takibi yapamayıp satır atlama.
Bazı anlamsal kategorileri karıştırıp, kelimeleri birbirinin yerine kullanabilme(amca yerine teyze, kazak yerine pantolon… gibi)
Okudukları bir metni anlatmakta güçlük yaşayabilme.
Yazı yazama sırasında kelimeler arasında boşluk bırakmamaktan/bitişik yazmaktan dolayı yazdığı kelimeleri ayırt edememe.
Şekil-zemin, uzaklık-derinlik algısında sorun yaşayabilme.
Noktalama işaretlerini kullanmakta güçlük yaşama.
Sosyal iletişimde sınırlılık yaşama.
Arkadaş edinme konusunda sıkıntılar yaşama.
Görsel,işitsel ve psiko-motor becer gerektiren etkinliklerde sorun yaşayabilme.
Matematik işlemlerini zihinden yapabilme fakat yazamama.
Zihinde haritalandırma konusunda sınırlılıklar yaşayabilme.
Dün, bugün, yarın kavramlarını ayırt etme sorunu yaşama.
İçinde bulunulan zamanı; günü, haftayı, ayı, yılı hatırlayamama.
NOT (1): Dünya üzerinde yaşayan tüm bireyler birbirinden farklı olduğu gibi disleksi tanısı almış olan bireylerde gelişimsel açıdan birbirinden farklı özellikler gösterebileceği unutulmamalıdır.
NOT (2): Eğer çocuğunuz yukarıda ifade edilen belirtilerden bir kaçını veya tamamını gösteriyor ise; çocuğunuz bir özel eğitim uzmanı tarafından değerlendirmeye alınmalıdır.
NOT (3) : Uzman özel eğitim kadromuz ile tanışmak için sizleri kurumumuza bekliyoruz.