Over (Yumurtalık) Kanserleri – Prof. Dr. Cem İyibozkurt
Halk arasında yumurtalık kanserleri olarak bilinen kadın hastalıkları arasında sıklıkla karşılaşılan anormal hücre gelişimi olan bu durum, tıp literatüründe over kanserleri olarak ifade edilmektedir. Genellikle 50-70 yaş kadınlarda karşılaşılsa da, her yaş grubundaki kadınlar için büyük risk oluşturmaktadır. Kadınların genital organlarında gelişen en sık karşılaşılan ikinci kanser türüdür.
İnsan vücudundaki hücreler bölünerek çoğalırlar. Bu eylem ölen hücrelerin yerini doldurma ve görevlerinin sürdürmeleri için vücut tarafından gerçekleştirilmektedir. Fakat hücrelerin yapmış olduğu bu normal davranışın dışında bölünerek çoğalan hücreler kontrollerini kaybederek hızlı ve anormal şekilde çoğalmaya başlar ise, kanserli hücre göstergesi olarak yumurtalıklarda kitle oluşumuna neden olmaktadır. Bu kitleler bulundukları ortamdaki diğer organlara da baskı yaparak, organların fonksiyonellikleri bozmaktadır. Ayrıca oluşan tümör kitlelerinden kopan kanser odaklı parçaların vücudun diğer bölgelerine yayılması halinde, yeni tümörler oluşmaktadır.
Over kanserleri geliştikleri hücre tipine göre sınıflandırılmaktadır. Ayrıca bu hücrelerin spesifik özelliklerine göre sergiledikleri davranışlar sonucunda farklı tedavi seçenekleri uygulanmaktadır. Kısacası yumurtalıklarda çeşitli özelliklere sahip hücreler mevcuttur. Bu nedenle over dokusundaki hücre gelişimlerine göre çok sayıda over kanseri çeşidi vardır.
Over (yumurtalık) kanserleri belirtileri nelerdir?
Diğer kanser çeşitlerinde olduğu gibi over kanserlerini tehlikeli kılan özelliği, ilerleyen evrelerine kadar fark edilebilir bir belirti göstermemesidir. İlk şikayetler genellikle alt karın ağrısı, şişkinlik ve hazımsızlık olarak ortaya çıkmaktadır. İlerleyen evrelerinde ise tümörün büyümesine bağlı olarak karında ciddi bir şişlik ile kadınların kilo aldığı ya da hamile olduğu izlemini yaratmaktadır. Ayrıca karın içi sıvı birikimine neden olmaktadır. Bu sıvı birikimi asit olarak adlandırılır ve bu aşamadan sonra asidin neden olduğu şikayetler daha belirgin bir hal almaktadır. Ancak genellikle ilerleyen evrelere kadar herhangi bir şikayete yol açmamaktadır. Bunların dışında bazı yumurtalık kanserleri hormon salgılamaktadır. Bu hormon salınımı sonucunda aşağıdaki belirtiler ortaya çıkabilir:
Over kanserlerinin tanısı nasıl konur?
Erken evrelerde herhangi bir şikayete yol açmadığı için tanısı oldukça güçtür. Ancak kanser şüphesi doğrultusunda yapılan ultrason muayeneleri ile yumurtalıkların aşırı büyüdüğü, içerisinde kistik ya da solid oluşumlarının saptanması ile ilk bulgu tespit edilir. Kesin tanı için kanda tümör belirteçleri olarak ifade edilen CA 125, CA 19.9, CEA, CA 13.3, AFP (Alfafetoprotein), HCG, BRCA 1 ve 2 gibi çeşitli kanser tarama testleri yapılır. Ayrıca nedeni belli olmayan karın içi sıvı birikmesi saptanmış ise, bu sıvıdan ince bir iğne aracılığı ile aspire edilerek, patolojik olarak incelenmesi için laboratuvara gönderilir. Bu değerlendirmeler sonucunda kanser hücreleri saptanarak, tanı konulmaktadır. Bunu dışında doktorun gerekli gördüğü durumlarda Bilgisayarlı Tomografi yöntemi ile yumurtalıklar izlenebilmektedir.
Over kanserlerinin tedavisi nasıl yapılır?
Tedavi seçeneği kanserin tipine ve yayılma durumuna göre belirlense de, öncelikle tedavi cerrahi olarak yapılmaktadır. Eğer kanser oluşumu tek bir yumurtalığa etki etmiş ve herhangi bir dokuya yayılmamış ise, yalnızca kanserli yumurtalığın cerrahi operasyonla çıkartılması ile tedavisi yapılmaktadır. Ancak kanserin ilerlemesine bağlı olarak etkilen her iki yumurtalık, fallop tüpleri ve rahim ile birlikte çıkartılmaktadır. Ayrıca kanserin yaygınlığını değerlendirilmesi amacı ile alt karın bölgesinde yer alan lenf bezlerinden örnek alınmaktadır. Cerrahi operasyon ile kanserli doku alanlarının çıkartılması ile tedavisi yapılmaktadır. Ancak ameliyattan hastalığın durumuna göre kanserli hücre gelişimi kontrol altında tutmak için kemoterapi ve radyoterapi tedavileri uygulanmaktadır. Bu tedaviler kanserin çeşidine ve evresine göre tercih edilmektedir. Eğer cerrahi operasyon gerektirmeyen mikroskopik düzeydeki tümör gelişimi söz konusu ise yani erken evrelerinde teşhis edilmiş ise, kanser hücrelerini yok etmek amacı ile yalnızca kemoterapi ve radyoterapi tedavileri uygulanabilir.