30 mayıs 2020 tarihi belkide senelerce ders kitaplarında sık sık bahsedilecek tarihi bir an.
31 Mayıs 2020 Pazar 22:07
Taa Antik Çağ'dan bu yana merak edilen, araştırılan ama bir türlü çözülemeyen bir sırrı geride bıraktık. Bu gün SpaceX ve NASA'nın büyük başarısı sayılacak olan ve üzerinde senelerdir çalışmalar yürütülen Crew Dragon görevi ile iki astronot uzaya gönderildi.
Bu güne kadar ancak devlet desteği ile Roscosmos ve ESA gibi kurumların yardımı ile uzaya insan yollanabilmişti. Ancak bu gün Elon Musk'un çılgın fikirleri ile kurulan SpaceX uzaya insanları gönderen ilk özel şirket olma özelliğini eline aldı. Şirket ve astronotların tamamı Amerikan olma özelliği ile de bir ilki bünyesinde taşıyor.
Uzay macerası Dünya'da aslında SSCB'nin 4 Ekim 1957 yılında Sputnik-1, Dünyamızın ilk yapay uydusu olarak başarılı bir şekilde uzaya gönderilmesi ile başladı. Bundan yaklaşık 4 ay sonra 31 Ocak 1958’de ABD, Explorer-1 isimli uydusunu uzaya göndererek yarışta var olduğunu gösterdi. O yıllarda ABD ve SSCB arasında yaşanan Soğuk Savaş bir anda Uzay yarışına dönüştü.
12 Nisan 1961 tarihinde Rus kozmonot Yuri Gagarin'in Vostok isimli araçla Dünya çevresinde 1 tur atarak uzaya gönderilen ilk insan olması üzerine henüz üzerinden bir ay geçmeden 5 Mayıs 1961’de ABD, astronot Alan Sheppard’ı uzaya göndermesine neden oldu.
Aslında bütün bu olaylar İkinci Dünya Savaşı sonrası dünyayı paylaşan büyük ve zengin devletlerin uzayı fethetme yarışından başka bir şey değildi. O yıllarda bunun farkında olmayan insanlar aslında uzaya insan gönderilmesini şaşkınlıkla izliyor, haberleri yakından takip ediyordu. ,
O yılların ardından 60'lı yıllarda bazıları başarılı bazıları başarısız bir çok deneme yapıldı. Bu süreçte her iki devlet de ilkler gerçekleştirerek tarihe adlarını yazdırmaya çalıştı. Örneğin Rus kozmonot Valentina Tereşkova, 16 Haziran 1963’te uzaya gönderilen ilk kadın oldu. O yıllardan sonra kadın, erkek, çocuk çoğu insan aya gitmek için sıraya girdi.
21 Aralık 1968’de NASA daha büyük bir adım atarak Apollo 8 göreviyle Ay yörüngesine ilk kez insan gönderdi. Neredeyse 1 yıl sonra 20 Temmuz 1969’da NASA, Neil Armstrong’un komutasındaki Apollo 11 göreviyle bu kez Ay yüzeyine başarılı bir iniş yaptı. “Benim için küçük, insanlık için büyük bir adım” sözlerini dile getirdi.
Tüm bu gelişmelerin ardından yarım asırdır Ay’a insan gönderilemiyor, ancak makineler aydınlık ve karanlık tüm yüzünde sayısız. Hatta 1970’li yıllarda gönderilen Viking 1 ve 2 araçları ile insanlık, teorik olarak Mars’a da ulaşmayı başarmıştır. O günlerden bu yana Dünya’ya en yakın gezegen olan Mars’ın yüzeyine defalarca kez araç gönderildi.
1998 yılında ise yeryüzüne 400 kilometre uzaklıkta içerisinde uzun süreler boyunca insanların yaşayıp çalışabileceği Uluslararası Uzay İstasyonu gönderildi. O günden bu yana geliştirilmeye devam eden araçta düzenli olarak değişim yapan Amerikan, Rus, Fransız ve Japon astronotlar bulunuyor.
Uzaya insan yollama yarışı Ay olarak bitmiş, şuanlık Marsta devam ediyor gibi gözüküyor. Önceleri ABD ve Rusya arasında olan bu yarışa bir anda dahil olan Çin'de uzay konusunda çalışmalarını hızlandırmış ve bu süreçte yerini almaya çalışıyor gözüküyor.
Ayrıca artık para ve gücün ülkelerin değil de özel şirketlerin elinde olduğunu da belirtmekte fayda var. Bu yarış artık şirketler üzerinden sürecek gibi görünüyor. Bu şirketlerin en önemlisi de Elon Musk tarafından kurulan SpaceX. İşte 30 Mayıs 2020 tarihli başarılı olan Crew Dragon görevi de tüm bun anlattıklarımız gibi tarihe geçmiş durumda.
2. Tarihte ilk kez ticari bir havacılık şirketi uzaya insan gönderdi:
2000'li yıllarda yeni milyonerlerden olan Elon Musk yeniden kullanılabilir roketler üreterek uzay taşımacılığı yapmak amacıyla SpaceX'i kurdu. Amacını 2010'lu yıllarda gerçekleştirebilen şirket kendi fabrikalarında ürettiği Falcon 9 roketleri, çeşitli ülkelerin ve şirketlerin uydularını Dünya yörüngesine taşıdı.
Hayatımıza Elon Musk ile giren uzay kargoculuğu Elon Musk'un geliştirmek istediği en büyük idealiydi. Bu vizyonla, 2014’te NASA ile anlaşıp Crew Dragon adı verilen, mürettebat taşıyan özel kapsüller geliştirilmeye başlandı. Bu sırada ABD, eski ve pahalı olması nedeniyle kendi topraklarından uzaya insan göndermeyi bırakmıştı.
Tüm ABD’li astronotlar; tıpkı dünyadaki diğer ülkelerin astronotları gibi Rusya’daki uzay üstlerinden istasyona gönderildi. ABD, senelerdir sürdürdüğü uzay yarışında Rusya’nın eline bakar oldu. Bu durum 30 Mayıs 2020’de SpaceX'in iki NASA astronotunu uzaya göndermesine kadar sürdü. Böylece tarihte ilk kez, ticari kaygıları olan bir şirket, uzaya kanlı canlı insan göndermiş oldu.
3. Aslında hiç bitmeyen Soğuk (Uzay) Savaş(ı) için yeni dönem:
ABD’nin bir devlet kurumu olan NASA, 2011’den bu yana uzaya gönderdiği her bir astronotun koltuğu için Rusya’ya 86 milyon dolar kadar para ödüyor. Buna karşılık olarak içinde 7 yolcuya kadar insan taşıyabilecek bir Falcon 9 roketinin maliyeti sadece 90 milyon dolar değerinde. bu demek oluyor ki ABD, SpaceX ile çalışırsa kendi topraklarından “ulusal bir başarı göstererek” uzaya insan gönderebilecek, Ayrıca 1 astronot koltuğu fiyatına 7 astronota kadar mürettebat taşıyabilecek.
Tüm bunlar, ABD için Rusya ve Çin dahil diğer süper güçler karşısında elinde tuttuğu önemli bir koz. Aslında hiç bitmeyen, bilimsel çalışmaların bir sonucu olarak devam eden teknoloji ve uzay savaşlarında yeni bir döneme girdik diyebiliriz.
4. Sadece devletler rakip değildir. SpaceX’in de ABD içinden bir rakibi vardı: Boeing
Uzay çalışmaları da bulunan Boeing 747 gibi devasa yolcu uçaklarıyla bilinir. Uzaya kendi imkanlarıyla insan göndermenin maliyetli olacağını gören NASA 2014 yılında hem SpaceX hem de Boeing ile anlaşma yaparak maliyeti paylaşmayı hedeflemişti. NASA, uzaya insan gönderecek bir araç için Boeing’e 4,2 milyar dolar; SpaceX’e ise 2,6 milyar dolar para yardımda bulundu. Çünkü bu konuda aracı bulunmayan Boeing sıfırdan bir araç geliştirecek, SpaceX ise uzaya cansız yük taşıdığı Dragon kapsülünü insan taşımaya özel hale getirmek için çalışmalar yürütecekti.
Boeing’in sıfırdan geliştirdiği ve Starliner adını verdiği araç projesi büyük ölçüde başarısız olması üzerine SpaceX ihalenin kazan tarafı oldu. ABD’nin kapital rekabet modeli uzay çağında da işe yaradı. SpaceX, anlaşmadan sadece 6 yıl sonra Crew Dragon ile NASA astronotlarını uzaya gönderdi.
5. Uzaya gönderilen astronotlarıtanımak gerekirse, biri 49, diğeri 53 yaşında. Her ikisi de savaş pilotu ve daha önce uzayda birlikte zaman geçirdiler:
ABD Hava Kuvvetleri’nde görevli iki eski pilot olan Bob Behnken ve Doug Hurley, bu uzay macerasında başrolü paylaşıyorlar. NASA’ya astronot olmak için başvuran bu ikili, uzay ortamında iyi arkadaş olmuş, 49 yaşındaki Behnken 708 saatten fazla uzayda kaldı, 37 saat uzay yürüyüşü yaptı. 53 yaşındaki Douglas Hurley ise toplamda 683 saatini uzayda geçirdi. Tüm bu tecrübeler, iki deneyimli astronotu kariyerlerinin zirvesine çıkacakları Crew Dragon görevinde yeniden bir araya getirdi.
6. Crew Dragon kapsülü nasıl görünüyor ve hangi teknolojilere sahip?
3,7 metre çapında , 6,1 metre yüksekliği ve 4.200 kilogram ağırlığında olan Dragon kapsülü, aslında içinde uyduları ve uzay istasyonuna gitmesi gereken yükleri taşımak için özel olarak tasarlandı. Ancak SpaceX’in 2014 yılında NASA ile anlaşmasıyla birlikte; kapsülün içi insan taşımaya elverişli şekilde yeniden dizayn edilen bu yeni tasarıma da Crew dragon adı verildi.
Falcon 9 roketlerinin ucuna yerleştirilen Crew Dragon kapsül, atmosfer dışına çıkıldığında 70 metreik dev falcon roketinden ayrılarak yolculuğunu tek devam ettiriyor. Bu aşamadan sonra içerisindeki tamamen dokunmatik ekranlarla döşenmiş bir paneli karşısında oturan astronotlar, buradan kapsülü yönetiyor. Dragon kapsülünün üzerinde kendisine ait küçük ateşleyiciler, aracın hesaplanan şekilde yörüngede kalmasını sağlıyor.
7. Astronotların giydiği kıyafetler neden bu kadar önemli?
Uzay yolculuklarında aniden değişen kabin basıncı ve oksijen seviyelerinden korunmak için izole kıyafet giymek şart. Bugüne kadar tasarlanan astronot kıyaferleri hem çok ağır hem de hakeket kabiliyetini kısıtlayan yapıya sahip kıyafetlerin aksine SpaceX’in yaklaşık 4 yıldır üzerinde çalışılan bu kıyafetler ucuz, hafif ve rahat olarak tasarlandı.
Kıyafetleri, Teknolojik özellikleri SpaceX'in mühendisleri tarafından hazırlanan kıyafetler, Batman V Superman, Fantastik Dörtlü, Avengers ve X-Men filmleri için kostüm tasarlayan Jose Fernandez tarafından tasarlandı.
8. Bundan sonra neler olacak?
Crew Dragon kapsülünün amacı, yeryüzünden 400 kilometre yukarıdaki Uluslararası Uzay İstasyonu’na ulaşmak. Tıpkı insansız seferlerde olduğu gibi istasyona kenetlenecek araç, astronotların gerekli testleri yerine geçirmesi için en fazla 3 ay 20 gün boyunca istasyona bağlı bir şekilde bekleyecek.
Maksimum 110 gün boyunca istasyonda çeşitli görevler yapacak astronotlar, ileride netleşecek bir tarihte Crew Dragon kapsülüne yeniden oturacaklar ve yuvaya dönüş başlayacak. Kapsül istasyondan ayrıldıktan sonra hesaplanan şekilde dönüş yolculuğuna koyulacak. Atmosfere girdiğinde paraşütler açılacak, Atlas Okyanusu’na iniş gerçekleştirecek.
Güncelleme Tarihi: 31 Mayıs 2020, 23:35
#Crew Dragon kapsülü,
#uzaya yollanan insan,
1 Playstation 5 ne zaman tanıtılacak? Tarih belli... 2 ‘Yeni normalde hiçbir şey eskisi gibi olmayacak’ 3 Yurt dışı uçuşlar ne zaman başlayacak? İç... 4 İkinci elde hareketlilik: Sıfır otomobil almak... 5 Kısıtlamanın bitmesiyle AŞTİ'de hareketlilik... 6 Red Bull Chess Masters’da final zamanı 7 Mardinli Markus'ın CERN'e uzanan büyük... 8 2020 Gazi Koşusu'nun tarihi belli oldu 9 Ankara cinayetinin nedeni: ‘Kürtçe müzik değil... 10 Formula 1'de takvim açıklandı!
Playstation 5 ne zaman tanıtılacak? Tarih belli...