Ege Cansen: Akıllı taksi – Sözcü Gazetesi
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, seçim vaatleri içinde bulunan taksileri “akıllı taksi” haline getirecek uygulamanın ilk denemesini bizzat yapmış. “Akıllı taksi” cep telefonuna indirilen bir cep telefonu bilişim aplikasyonudur. Bu uygulamanın, İstanbul'da Nazım Salur adlı girişimcinin yıllar önce lanse ettiği ama yeterince yaygınlaşamayan “BiTaksi”si ile daha sonra İBB'nin İSPARK şirketi tarafından hayata geçirilen “İTaksi”sinden pek bir farkı yok. UBER ise, “plaka rantını” cebe aktarmaya hedeflenmiş olması bir yana “akıllı taksi” uygulamaların en gelişmişiydi. Akıllı taksi, akıllı şehrin bir parçasıdır. Akıllı bir şehirde, akıllı taksiler av peşinde koşan köpekbalıkları gibi turlamaz. Akıllı taksicilikte “durağa dönmek” diye de bir şey yoktur. Amaç, taksi tekerleğinin müşterisiz dönmesini en aza indirmektir. Bunun için boş taksiler, en yakın müşteriyle “sanal ortamda” buluşturulur. Bir başka güzelliği de müşterilerin, taksi sürücüsü ile güzergâh pazarlığına girmemesidir. Güzergâhı navigasyon uygulaması belirler. Ödemeler “kartla” yapılabildiği için kayıt altındadır. Ülkenin itibarını düşüren “turist kazıklama” meraklısı taksicileri bu kötü huylarından caydırmanın en emin yöntemi de yine bu “akıllı taksi” uygulamasıdır.
Gelelim bu taksi davasının çözülmesi en zor “maliyet düşürme” yönüne. İstanbul'da kabaca 18 bin “sarı taksi plakası” var. Yaklaşık 30 yıldır bu sayı artırılmıyor. Taksicilik yapmak isteyenler, işe girişteki bir seferlik “hava parası” hariç, yılda 13 defa (12'si plaka sahibine biri aracıya) 9 bin lira kira ödüyorlarmış.
Taksi plakası mülkiyeti, kamunun yarattığı bir kısıtlamadan doğduğu için kamuya (belediyeye) ait olmalıdır. Eğer bunlar kiraya verilecek ise mülkün sahibi belediye tarafından verilmelidir. Kirası da belediyenin geliri olmalıdır. Bugün gelinen noktada plaka sahipliğini bir gecede ortadan kaldırmak mümkün değildir. Bu da başka sorunlara sebep olabilir. Ama en azından plaka sahibi olmak için “fiilen çalışan araba sahibi şoför” olma şartı getirilebilir. İkinci vardiya şoförü de “plakalı araba sahibi şoför”ün sigortalı işçisi olur. Bu sayede plaka kiraları düşer, taksi hizmeti ucuzlar. Plaka sahipleri zırıltı çıkarmadan İstanbul'a 5000 yeni plaka vermek kolaylaşır.
Son söz: Rant, şahsi geliri artırır, milli geliri artırmaz.