WordPress veritabanı hatası: [Disk full (/tmp/#sql_33603d_44.MAI); waiting for someone to free some space... (errno: 28 "No space left on device")]
SELECT t.*, tt.*, tr.object_id FROM wpcg_terms AS t INNER JOIN wpcg_term_taxonomy AS tt ON t.term_id = tt.term_id INNER JOIN wpcg_term_relationships AS tr ON tr.term_taxonomy_id = tt.term_taxonomy_id WHERE tt.taxonomy IN ('category', 'post_tag', 'post_format') AND tr.object_id IN (4953) ORDER BY t.name ASC
Esmaül Hüsna » Allah'ın 99 İsmi Ve Daha Fazlası » Dinmatik
SELECT t.*, tt.*, tr.object_id FROM wpcg_terms AS t INNER JOIN wpcg_term_taxonomy AS tt ON t.term_id = tt.term_id INNER JOIN wpcg_term_relationships AS tr ON tr.term_taxonomy_id = tt.term_taxonomy_id WHERE tt.taxonomy IN ('category', 'post_tag', 'post_format') AND tr.object_id IN (4947, 4950, 4979, 4982, 4990, 4993, 4996, 5004, 5009) ORDER BY t.name ASC
Dinmatik > Tüm Yazılar > Esmaül Hüsna » Allah’ın 99 İsmi Ve Daha Fazlası
Bu yazı en son şu tarihte güncellendi 9 Eylül 2018
Esmaül hüsna adlı yazımıza hayırla geldiniz. İnsan, hayatın hangi evresinde ve hangi konumunda bulunursa bulunsun Rabbü’|-Alemin’i hakiki manada tanımakla yükümlüdür. Cenab-ı Hakk’ı bilmeden, O’na hakkıyla yönelmeden ve bağlanmadan insanın ne kendisini kavraması ne de dinini öğrenmesi mümkün olur.
“En güzel isimler (esmaül hüsna) Allah’ındır. O halde O’na o güzel isimlerle dua edin. O’nun isimleri hakkında eğri yola gidenleri bırakın. Onlar yapmakta olduklarının cezasına çarptırılacaklardır”1
“Şeriat Alimleri ve tarikat büyükleri esmaül hüsna’yı Arapça ve Farsça olarak ayrıntılı şekilde açıklamışlar ve bu ismi şerifler’in faydalarını bir araya toplamışlardır. Biz de Türkçe olarak kaleme
Esmaül Hüsna’nın Önemi
Esmaül Hüsna’nın Sayısı
Zat-ı İlahiyyenin Bilinmesi
Esmaül Hüsna’nın Muhtevası
Er Rahman اَلرَّحْمَنُ
Er Rahim اَلرَّحِيـمُ
El Melik اَلـْـمَلِـكُ
El Kuddüs اَلـْـقـُدُّوسُ
Es Selam اَلسَّــلاَمُ
El Mümin اَلــْمُؤْمِنُ
El Müheymin اَلـْمُهَيْمِنُ
El Aziz اَلـْعَـزِيـزُ
El Cebbar اَلــْجــَبَّارُ
El Mütekebbir اَلـْمُتَكـَبِّر
El Halık اَلـْخَــالِقُ
El Bari اَلـْـبَارِئُ
El Musavvir اَلـْمُصَوِّرُ
El Vehhab اَلـْـوَهَّابُ
Er Rezzak قُ اَلـرَّزَّا
El Fettah اَلـْـفـَتَّاحُ
El Alim اَلـْـعَـلِيمُ
El Kabıd القابض
El- Basit اَلـْــبَاسِطُ
El Hafıd اَلـْخَافِضُ
Er Rafi اَلرَّافِـــعُ
El Muiz الـْـمُعِــزُّ
El Müzil المذل
Es Semi’ اَلسَّمـِيعُ
El Basir اَلـْـبَصِيرُ
El Hakem اَلـْحَكـَمُ
El Adl العدل
El Latif اللـطِيفُ
El Habir اَلـْخَـبـِيرُ
El Halim اَلـْحَلــِيمُ
El Azim اَلـْعَظـِيمُُ
El Gafur اَلـْغــَفُورُ
Eş Şekur اَلشَّــكُورُ
El Aliyy اَلـْــعَلِيُّ
El Kebir اَلـْـكَبـِيرُ
El Hafiz اَلـْـحَفِيظُ
El Mukit اَلـْـمُقِيتُ
El Hasib اَلـْحَسِيبُ
El Celil اَلـْجَلِيــلُ
El Kerim اَلـْــكَرِيـمُ
Er Rakib اَلرّقِيبُ
El Mücib اَلـْمُجِيبُ
El Vasi’ اَلـْواسـعُ
El Hakim اَلـْحَـكِيمُ
El Vedud اَلـْوَدُودُ
El Mecid اَلـْمَجِيدُ
El Bais اَلـْبَاعِثُ
EŞ Şehid اَلشَّهِيد
El Hak اَلـْحَـقُّ
El Vekil اَلـْوَكِيلُ
El Metin المتين
El Veli الولي
El Hamid اَلـْحَمِيدُ
El Muhsi المحسي
El Mubdi’ المبدىء
El Muid المعيد
El Muhyi المحيي
El Mümit المميت
El Hay الحيّ
El Kayyum القيّوم
El Vacid الواجد
El Macid الماجد
El Vahid الواحد
El Ehad الأحَدِ
Es Samed الصمد
El Kadir القادر
El Muktedir المقتدر
El Mukaddim المقدّم
El Muahhir المؤخّر
El Evvel الأول
El Ahir الآخر
Ez Zahir الظاهر
El Batın الباطن
El Vali الوالي
El Müteali المتعالِ
El BERR البَرّ
Et Tevvap التوّاب
El Müntekim المنتقم
El Afüvv العفو
Er Rauf الرؤو
Mâlikül Mülk مالك الملك
El Muksit المقسط
El Cami الجامع
El Ğaniyy الغني
El Muğnî المغني
El Mâni المانع
Ed Dâr الضار
En Nafi النافع
En Nûr اَلنُّــــورُ
El Hâdi هادي
El Bedi’ اَلـْبَــدِيعُ
El Bâkî باكي
El Vâris الوارث
Er Reşid الرشيد
Es Sabûr اَلصَّبُورُ
Haşiye | Dipnot
Esmaül hüsna, Allah Teâlâ’nın isimleri için kullanılan bir tabirdir. İsmin çoğulu olan esma ile “güzel, en güzel” anlamındaki hüsna kelimelerinden oluşan esmaül hüsna terkibi naslarda Allah Teâlâ’ya nispet edilen isimleri ifade eder.
Sadece Kur’anı Kerim’de geçen ilahi isimler ‘100’den fazladır; muhtelif hadislerde yüce Allah’a
nispet edilen başka isimler de mevcuttur. Esmaül hüsna terkibinin anlamı ile bunların hepsini kapsamakla birlikte terim olarak daha çok Allah’ın 99 ismi içerdiği kabul edilir.
İlahi isimler’in güzellikle nitelendirilmesinin sebeplerini Ebu Bekir İbnü’l-Arabi [k.s] şöyle sıralamaktadır:
Esmül hüsna, Allah hakkında yücelik ve aşkınlık ifade eder ve kullarda saygı hissi uyandırır.
Kalplere huzur ve sükûn verir, lütuf ve rahmet ümidi telkin eder.
Esmaül hüsna Allah için vacip, caiz ve mümteni’ olan sıfatları içermesi sebebiyle O’nun hakkında yeterli ve doğru bilgi edinmemize imkân verir.
Esmaül Hüsna Dua
Esmaül hüsna sırları hakkında bilgi edinebilmek için öncelikle esmaül hüsnanın önemi nedir onun hakkında konuşalım. Kâinatın bir parçasını oluşturan insan, akli istidlâlleri yanında gönül hayatı bakımından da Allah ile münasebet kurmak ihtiyacındadır. Bu munasebetin sağlanmasında esmaül hüsna’nın vazgeçilmez bir rolü vardır. İsimlerin kelimeler ve seslerle ifade edilmesi ve bu seslerin kulaklara yankılanması söz konusu irtibatı geliştiren ve güçlendiren amillerdir. Kur’an’ı Kerim’de dua ve zikrin ısrarla tavsiye edilmesinin bir sebebi de bu olmalıdır. Yine Hz. Peygamber’den [sallallahu aleyhi ve sellem] rivayet edilen dualarda esmaül hüsna’nın çokça yer alması da dikkat çekicidir. Bu sebeple siz değerli okuyucularımız için esmaül hüsna adlı detaylı bir yazı hazırladık.
Allah Teâlâ’ya nispet edilen isimler içinde yani esmaül hüsna içerisinde insanlarca konulmuş bir ad yoktur. Çünkü böyle bir adlandırma, nesne ve olayların ya doğrudan ya da dolaylı bir şekilde duyular yoluyla tanınması ile mümkün olur. Allah’ın bu yöntemle tanınması ise söz konusu değildir. Bu açıdan bakıldığında ilahi isimler’in zati olmadığını, ancak övgü, dua ve niyazla gönül hayatının derinleşmesi, zenginleşmesi ve manevi doyuma kavuşması için vesile teşkil ettiğini söylemek gerekir. Ancak Allah Teâlâ zatını bildiği için kendisine verdiği isimler zatı niteliği taşır. İşte bu nitelikte isimlere genel olarak esmaül hüsna adı verilmiştir.
Esmaül Hüsna Sayısı
Bu konuda ilk akla gelen şey, sayıyı doksan dokuz olarak belirleyen ve esmaül hüsna ile ilgili Müslümanlar arasında meşhur olan hadistir. Ebu Davud ile Nesai dışında Kütüb-i Sitte’de, Ahmed b. Hanbel’in el-Müsned’inde Nesal’nin es-Sünenü’l-Kübra’sında, Hakim’in el-Müstedrek’i ile diğer hadis mecmualarında yer alan ve hepsi de Ebü Hüreyre’ye ulaşan rivayetlerin muhtevası iki kısma ayrılır. Bütün rivayetlerin kaydettiği birinci kısmın meâli şöyledir: “Allah’ın 99 ismi –yüzden bir eksik ismi vardır. Bunları ezberleyip benimseyen (İhsa) cennete girer.” Hadisin bu kısmını içeren bazı rivayetlerin sonunda, “O tektir, tek olanı sever” şeklinde bir ilave de mevcuttur. Metindeki “ahsâhâ” lafzı bazı rivayetlerde “hafizahâ” ibaresiyle nakledilmiştir. Hadiste cennete girmeye vesile olarak gösterilen “ihsa” kelimesinin buradaki anlamı üzerinde Buhari’den itibaren önemle durulmuş ve kelimenin “saymak, ezberlemek, anlamak” şeklindeki sözlük anlamının ötesinde bir mana taşıdığı görüşü ağırlık kazanmıştır.
Ebü Hüreyre (Allah ondan razı olsun) hadisine yer veren on beş civarında ana hadis kaynağı içinde sadece tirmizi ile İbn Mace tarafından metne, doksan dokuz isim ihtiva eden bir liste ikinci kısım olarak eklenmiştir. Tirmizi esmaül hüsna hakkında hadis için kaydettiği dört ayrı senedin sadece birine, İbn Mace de iki senedin sadece birine isim listesini ilave etmiştir. Buna karşılık Buhâri, Müslim, es-Sünenü’l- Kübra’sında Nesâî ve hadisi yedi ayrı senetle tekrarlayan Ahmet b. Hanbel bu listeye yer vermemişlerdir. Tirmizi’nin Sünen’inde kaydedilen esmaül hüsna listesi lafza-i celal ile başlayıp “Sabûr” ismiyle sona ermekte ve daha sonra İslam dünyasında meşhur olmuş şekliyle Allah’ın 99 ismi (esmaül hüsna) içermektedir. Bunların ilk on dördü Haşr suresinin son Ayetlerinde3 sıralandığı şekliyle alınmıştır. İbn Mace’nin rivayet ettiği listede ise bu düzen korunmadığı gibi farklı isimler de yer almış, ayrıca metnin sonundaki “Ahad” ismiyle esmaül hüsna sayısı 100’e çıkarılmıştır.
Esmaül Hüsna bilinmesi
En önemli konusunu ulühiyyetin oluşturduğu İslamiyet, Allah’ın isim ve sıfatları’na ayrı bir önem vermiş, tevhit inancının açık bir şekilde anlaşılabilmesi için yaratanla yaratılmışların niteliklerinin vuzuha kavuşturulmasını fevkalade gerekli görmüştür. Zatı ilahiyyenin bilinmesi isimleri ve sıfatlarıyla mümkün olacağından Kur’an-ı Kerim’de Allah’ın güzel isimlerinin bulunduğu, O’na bu isimlerle dua, niyaz ve ibadette bulunulması gerektiği, bu konuda doğru yoldan ayrılanlara itibar edilmesi lazım geldiği, ayrıca Esmaül Hüsna’nın hangisiyle olursa olsun dua edilebileceği4 belirtilmiş ve son nazil olan sürelerden birinde de on altı kadar isim bir arada zikredilmiştir.5
Esmaül Hüsna’ın tertibi konusunda örnek teşkil eden son Ayetler Allah’a nispet edilen bazı tenzihi ve sübûti sıfatları içerdiği gibi; isim, fiil ve terkip şeklindeki esmaya da yer vermektedir. Bu ayetlerden ilham alan birçok Âlim eski dönemlerden itibaren Kur’an’da bulunan isimleri doksan dokuz sayısına bağlı kalmadan araştırıp listeler düzenlemeyi denemişlerdir.
Tasavvuf çevresinde hüvenin geniş ölçüde önem kazanmasında, lafza-i celâl kadar olmasa da cehri zikre el verişli olan söyleyiş kolaylığı ve ses vurgusunun da etkisi bulunabilir. Hüve, bir kısım Esmaül Hüsna’nın yer aldığı Haşr suresinin son ayetlerinde6 yedi defa müstakil olarak iki defa da bitişik zamir şeklinde tekrar edilmiş, tevhit inancını veciz bir üslupla dile getiren suresinin başında ise sürenin içerdiği tenzihi sıfatların mevsufu olarak kullanılmıştır.
Değişik şekil ve kalıplarla yüce Allah’a nispet edilen isimler yüzlerle ifade edilecek kadar çoktur. Esmaül Hüsna telif türünün ortaya çıkışından itibaren bu isimler gruplandırma temayülleri de belirtilmiştir. İlahi isimler aynı zamanda Allah’ı niteleyen sıfatlar olduğundan bu esmaül hüsna sırları kavramlarlarının tasnifiyle eskiden beri ilgilenmişlerdir.
İsimlerin bir bölümü birden fazla özellik ve mana taşıdığı için ayrı ayrı gruplarda mütalaa edildiği gibi onları tasnif etmeyi amaçlayan Alimler de farklı açılardan bakış yapmışlar ve değişik yöntemler kullanmışlardır. Bütün müellifler lafzai celalin diğerlerinden farklı bir isim olduğunu kabul etmektedir. Öteki isimlerin hepsi belli köklerden türediği ve belli manaları zat-ı ilahiyyeye izafe ettiği halde tercih edilen telakkiye göre Allah lafzı camit (türetilmemiş) bir isim olup herhangi bir kök anlamı taşımaz. Diğer isimler gerçekte zatı niteleyen sıfatlardan ibarettir; esmaül hüsna’nın nitelediği yüce zatın özel ismi olan lafza-i celal ise bütün sıfatların muhtevasına delalet etmektedir.7
Velilerin kalplerini güzel isimlerinin ve yüce sıfatlarının tecellileri ile nurlandıran, onların kalplerini isimlerinin hakikatlerinin mazharı kılan Allah Teâlâ’ya hamt olsun.
Allah’ın affından ümit var olan kul Ya’küb b. Osman b. Mahmud b. Muhammed b. Mahmud el-Gaznevi el-Çerhi es-Serrezi (Allah TeAlö nefsinin ayıplarını ona göstersin ve yarınını dününden daha hayırlı kılsın) der ki, Rabbü’l-Alemin’i layık olduğu sıfatlarla övmek ve O’nun güzel isimlerini anmak her Müslümana vaciptir. Nitekim Kur’an-ı Kerim’de şu ayetler bildirilmiştir:
“Yüce Rabbinin adını tesbih (ve takdis) et!”. 8
“En güzel isimler (esmaül hüsna) Allah’ındır. O halde O’na o güzel isimlerle dua edin”
Allah’ın 99 ismi vardır ki bunlara “Esmaül hüsna” denir, Hz. Resülullah [sallahu aleyhi ve sellem] bir hadis-i şeriflerinde buna işaret ederek şöyle buyurmuştur:
“Allah’ın 99 ismi vardır, Bunları sayan kimse cennete girer.10
Şeriat alimleri ve tarikat büyükleri esmaül hüsna’yı Arapça ve Farsça olarak ayrıntılı şekilde açıklamışlar ve esmaül hüsna içerisinde bulunan ismi şeriflerin faydalarını bir araya toplamışlardır.
Biz de türkçe olarak kaleme aldığımız bu esmaül hüsna yazısının hem avama hem de havasa fayda vermesi için esmaül hüsna hakkında detaylı bir yazı oluşturduk. Allah’ın Teâlâ izzetine ve kudretine güvenen kulun ümidi Cenabı’ı Hakk’ın, esmaül hüsna’yı yazanı da işiteni lütuf ve keremiyle taklit çukurundan tahkikin yüceliğine ulaştırmasıdır.
Allah’ın 99 ismi olarak bilinen esmaül hüsna okunuşu hakkında “Hz. Peygamber’in [s.a.v] buyurduğu “Bunları (esmaül hüsna) sayan kimse cennete girer” ibaresinden üç türlü mana çıkarmak mümkündür.
Birincisi, her kim yüce Allah’ın isimlerini sayarsa, kelime kelime tam bir tazimle, eksiksiz ve fazlasız söylemelidir. Esmaül hüsna isimleri sayarken er-Rahmân, er-Rahîm, el-Melik şeklinde saymalıdır; ya Rahman, ya Rahîm, ya Melik şeklinde değil. Böyle yapan kimse cennete girer. Bu mana avam içindir.
İkincisi, esmaül hüsna’yı sayarken manalarını bilerek ve iman ederek söyleyen içindir. Arapça “İhsa” kelimesi adet itibari ile tek tek saymaktan gelir. Bu da bu mananın ulema için olduğunu gösterir.
Üçüncüsü ise, esmaül hüsna isimleri ile amel etmeye niyet eden ve her ismin mucibince hareket eden içindir. Fakat Ayet-i kerimede, “O sizin, bunu sayamayacağınızı bildiği için, sizi bağışladı”11 buyrulmuştur. Yani anlaşılacağı üzere buna güç yetirmek imkânsızdır.
Esmaül hüsna içerisinde her mananın bir hakikati vardır ve hakikatin de bir hakkı… Bunu bilen kimse “Allah” deyince anlamını bilir. Kalbi Hak Teâlâ’dan başkasına Aşık olmaz, O’ndan başkasından korkmaz. Rabbü’l alemin’e kalbiyle ve ruhuyla ibadet eder. Bu manayı kutbü’l-meşayih Hoca Bahâeddin Nakşibendi’den (kuddise sırruhü] işittim. İşaret yoluyla buyurdular ki: “Kişi ‘er-Rezzak’ deyince, yeryüzünde bir tek ot yeşermiyor olsa da kalbinde rızık derdi kalmaz.” Bu söz Esmaül hüsna fazileti ile ilgili dehşet bilgi vermektedir.
Esmaül hüsna isimlerinin hakikatini ve hakkını bilen kimse için her isimden bir müsemma nasibi vardır. Zira bu kişi, o isimle mazhar olana kadar ismin gerektirdiği şekilde amel eder. Bu, ilm-i ledün ile olan veraset ilmidir, akıl ilimi değildir. Böyle bir kimse, Hz. Peygamberin (s.a.v) buyurduğu: “Kim bildiği ile amel ederse, Allah ona bilmediği şeyi öğretir”12 hadis-i şerifiyle müşerref olur. Yalnızca ism-i şerifleri söylemek ile yetinmez. Nitekim reisü’l-vasilin Mevlana Celaldin-i Rûmî [k.s] esmaül hüsna hakkında şöyle demiştir:
Ez hevâ hâ key rehî bî câm-i hû
Ey zi hû kâni’ şode bâ nâm-i hû
Ez sıfat ve’z nâm çe zâyed hayâl
V’ân hayâleş hest dellâl-i visâl
Dîdeî dellâl bî medlul hîç
Tâ ne-bâşed câde nebved ğûl hîç
Hîç nâmî bî hakîkat dîdeî?
Yâ zi gâf u lâm-i gül gül çîdeî
İsm hândî rev müsemmâ râ be-cû
Meh be bâlâ dân ne ender âb-i cû
Ger zi nâm u harf hâhî bugzerî
Pâk kun hod râ zi hod hîn yekserî
Hiş râ sâfî kun ez evsâf-i hod
Tâ be-bînî zât-i pâk sâf-i hod
Bînî ender dil ulûm-i enbiyâ
Bî kitâb u bî mu’îd ûstâ
BÎ sahîheyn u ehâdîs u ruvât
Belki ender meşreb-i âb-ı hayât
Allah’ın 99 ismi ile ilgili bu beytin Türkçesi:
[O’nun kadehi olmadan isteklerden nasıl kurtulursun? Ey O’ndan sadece Hu adıyla yetinen! Sıfattan ve addan ne doğar? Hayal! Onun hayali kavuşmaya delildir. İşaret ettiği bir şey olmayan delil hiç gördün mü? Yol olmazsa, gulyabani hiç bulunmaz. Hiç gereği olmayan bir ad gördün mü? Ya da “gaf” ve “lam”dan gül derdin mi? Esmaül hüsna da isim okudun, git isimlendirileni ara; ayı yukarıda bil, ırmağın suyundan değil. Adı ve harfi aşmak istersen, kendini kendinden tamamen temizle. Dikkat et!13 Kendini kendine ait özeliklerden temizle, böylece kendi temiz, saf zatını görürsün. Kitapsız, belletici ve hoca olmadan gönlünde peygamberlerin ilimlerini görürsün,14 Onlar Buhari ve Müslim’in kitapları, esmaül hüsna, hadisler ve rivayet edenler olmadan, hatta Ab-ı hayat kaynağında görürler.15
Reisü’t-taife şeyh Cüneyd-i (k.s) esmaül hüsna için demiştir ki:
“Kârîlerle (sadece ezberle meşgul olup manayı ve hakikati bilmeyenlerle) ilişkini kes. Sûfilerle beraber ol.”
Hace Bahaeddin Nakşibend’e [kuddise sırruhü] bu sözde bildirilen “kârî” ve “sûfi”nin manaları nedir, diye sorduklarında şöyle buyurmuştur:
“Kârî isimle meşgul olur. Sûfî ise ismin sahibine yönelir. Öyle ki ismin sahibi ile meşgul olan kimse ‘Allah’ dediği zaman O’nu tanımaya ve bilmeye ulaşır. Böylece marifet bahçesine girer.”
Büyüklerden bir zat esmaül hüsna için bu anlamda şöyle demiştir:
“Dünyada öyle bir cennet vardır ki kim o cennete girerse (ahiretteki) cenneti arzulamaz, Dünyadaki o cennet marifetullahtır.”
Herkes cenneti arzular, cennet ise onu yani marifetullah ehlini arzular. Nitekim Resülullah [s.a.v] esmaül hüsna fazileti hakkında bir hadis-i şeriflerinde şöyle buyurmuştur:
“Selman’ın cenneti azulamasından daha çok cennet Selman’ ı arzular. “16
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) için verilen bu manalar Arifler içindir ve esmaül hüsna’nın her isminde bu manaya işaret edilmiştir. Allah’ın yardımıyla herkes kendi nasibini alır.
“Her bölük, içeceği kaynağı bildi”. 17
“O, öyle Allah’tır ki, O’ndan başka ilâh yoktur” 18
Ayet-i kerimede bildirildiği gibi Allah’tan başkası kulluk edilmeye layık değildir. Allah ism-i Şerifi’ni her gün çokça tekrarlayan kimse basiret sahibi olur. Lafzai celal her ismin vasfını ihtiva eden isimdir. İsimlerin ilkidir.
Esmaül hüsna’nın ikinci ismi olan er rahman Rabbü’l-Alemin öyle büyük ihsan sahibidir ki dostunu da düşmanını da tam bir cömertlikle ve türlü nimetlerle rızıklandırıp besler. Kıldığı bir namazın ardından Allah Teâlânın bu ismini çokça tekrarlayan kimsenin kalbinden gaflet ve merhametsizlik kalkar.
Esmaül hüsna da üçüncü sırada bulunan er rahim şu anlama gelir: Cenab-ı Hak müminlere karsı öyle çok ihsan edicidir ki onlara iman ve ebedi cennet vermiştir. Allah Teâlâ’nın bu ismini her gün çokça tekrarlayan kimse yumuşak kalpli ve merhametli olur.
Arif kimsenin esmaül hüsna içerisindeki bu isimlerden nasibi şudur:
er-Rahman ve er-Rahim ism-i şerifleriyle ârif, kalbine ve bedenine yönelir. Böyle olunca kalbi zikirle, bedeni de ibadetle meşgul olur. Allah Teâlâ’nın kullarına merhamet eder. Mazlumu zalimden, zalimi de mazlumdan ayırır. İsyana düşmüşleri ve günaha saplanmışları vaaz ve nasihatle doğru yola çağırır. Onların eziyetlerine sabreder, muhtaç kimselerin de sıkıntılarını giderir.
Esmaül hüsna içerisindeki el melik anlamı: Hak Teâlâ öyle bir padişahtır ki dünya ve ahiret O’nun mülküdür. Bu dünyada malı ve mülkü olanlar, O’nun kahru gayreti yanında zayıf ve güçsüzdür. Esmaül hüsna içerisindeki bu ismi her gün çokça tekrarlayanın kalbi nurlanır.
Arif kimsenin esmaül hüsna fazileti bu isimden nasibi şudur:
Bu ismi şerif ile Arif, bir kimsenin her ne kadar malı ve mülkü çok olsa da onu aciz ve muhtaç bilir. Zira Arif kimse böyle insanlara iltifat etmez. Yönünü ancak Rabbü’l-Alemin’e çevirir. Böyle olunca geçici dünya mülkü onun hizmetçisi olur, emri altına girer.
Esmaül hüsna içerisindeki el kuddüs anlamı: Allah Teâlâ her türlü eksik ve noksanlıklardan münezzehtir. O’nun zatının künhünü idrakten yeryüzü ve gökyüzündekiler acizdir. Cenab-ı Hakk’ın bu ismini zeval vaktinde yani güneşin gökyüzünün ortasından batıya doğru hareket etme zamanında çokça söyleyen kimsenin kalbi manevi kirlerden temizlenir.
Bu ismi şerif ile Arif, gönlünü bütün beşeri bağlardan, nefsani isteklerden ve şeytanın vesveselerinden temizler. Zahirini şeriat ile süsleyerek Allah Teâlâ’nın katında yakınlık bulur, O’nun mahbubu olur. Nitekim Allah Teâlâ Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyurmuştur:
“Şunu iyi bilin ki Allah tövbe edenleri de sever, temizlenenleri de Sever”. 19
Esmaül hüsna içerisindeki es selam anlamı: Allah Teâlâ her türlü ayıptan ve afetten münezzehtir, O selamete çıkarandır, cennette ikram sahibidir. Nitekim Ayet-i kerimede şöyle buyrulmuştur:
“Onlara merhametli Rabb’in söylediği selam vardır”20.
Manevi hastalıklardan kurtulmak için Allah Teâlâ’nın bu ism-i şerifini her gün çokça tekrarlayan kimsenin kalbi sıhhat bulur.
Bu ismi şerif ile Arif, kendini kötü sıfatlardan gizleyerek bunları sıfat-ı hamideye yani övüle değer vasıflara döndürür. Selâm membayı kurtuluşa erenler zümresine katılır.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki el mümin anlamı: Allah Teâlâ bu ismi ile ceza günü kullarını gazabından korur, dostlarının kalbine huzur verir. Bu ismi şerif ile sıfatlanan veya bu ismi çokça tekrarlayan kimse zâhiri ve bâtıni tehlikelerden korur. Şeytanın saldırıları ona hiçbir zarar veremez.
Bu ismi şerif ile Arif, hak üzere olanlara inkâr ve diğer insanların şikâyet ve itirazlarından emnu eman verir.
Esmaül hüsna içerisindeki el müheymin anlamı: Cenab-ı Hak kullarının bütün işlerini ve hallerini gözetleyendir. Kullarını koruyup onlara sığınak olandır. Gusül abdestinden sonra bu ismi şerifi çokça tekrarlayan kimse bütün yönden şeref bulur.
Arif kimsenin esmaül hüsna fazileti bu isimden nasibişuduı:
Bu ismi şerif ile Ârif, Allah Teâlâ’nın rızasının dışına çıkmamak için bütün sözlerine, işlerine ve hallerine dikkat eder.
Esmaül hüsna içerisindeki el aziz anlamı: Allah Teâlâ her şeyin üzerine galiptir. Hiçbir şeyin O’ndan kaçmaya gücü yetmez. Her kim kıldığı bir namazdan sonra bu ism-i şerifi tekrarlarsa dünya ve ahirette hiç kimseye muhtaç olmaz.
Bu ismi şerif ile Arifin Cenab-ı Hakk’a olan itaati artar, Allah Teâlâ’ya karşı muhalefetten sakınır ve O’nun kullarının ihtiyaçlarını gidermeye çalışır.
Esmaül hüsna içerisindeki el cebbar anlamı: Rabbü’l Alemin çok büyük ve azametlidir kullarının işlerini düzeltip felaha erdirendir. Her kim bu ismi şerifi çokça tekrarlarsa zalimin eline tutsak olmaz.
Bu ismi şerif ile Arif, hem kendisi hem de diğer Müslümanlarla ıslah olur ve kurtuluş bulur.
Esmaül hüsna içerisindeki el mütekebbir anlamı: Büyüklük ve yüceliğin tek ve gerçek sahibi Hak Teâlâ’dır. Her kim helâl yoldan olan cimadan önce bu ismi çokça tekrarlarsa o kişinin evladı zâhid olur.
Bu ismi şerif ile Arif kendini hakir görür. Dünya ve ahiret lezzetlerine rağmen Allah Teâlâ’dan başkasıyla kurbiyyette bulunmaz. Şeyhimiz (Hâce Bahaeddin Nakşibend (k.s)) şu mısraları çok tekrarlardı.
Be tezzethâ-yı cismâni gamet râ key furûşem men Ki dâden eblehi bâşed be sîrî men u selvâ râ
[Senin gamını cismani lezzetlere nasıl satarım? Men (kudret helvası)ve selvayı (bıldırcın) sarımsağa değişmek aptallıktır.] 21
Esmaül hüsna içerisindeki el halık anlamı: Hak Teâlâ her şeyi yaratan ve yarattıklarına hikmetle ölçü verendir.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki el bari anlamı: Cenabı Hak yarattığı yarattığı her şeyi kudretiyle tertip ve düzene koyandır.
Esmaül hüsna içerisindeki el müsavvir anlamı: Allah Teâlâ yarattığı bütün mahlukatın suretine aletsiz ve layıkıyla şekil verendir.
Arif kimsenin esmaül hüsna fazileti bu üç isimden (el-HAlik, el-Bari, el-Musavvir) nasibi şudur: Arif bu isimlerle, yaratılandan yaratana ulaşır ve artık yaratılana meşgul olmaz. Böylece kötü bir akıbete uğramaz.
Esmaül hüsna içerisindeki el ğaffar anlamı: Allah Teâlâ günahları örtücüdür. Kişi her ne kadar çok günahkâr olup kötü işler yapmış olsa da Rabbü’l âlemin suçları affedicidir. Her kim cuma namazından sonra çokça, “Ey Gaffar olan Allah’ım! Günahlarımı bağışla” derse bağışlananlardan olur.
Bu ismi şerif ile Arif, diğer insanların kusurlarını örter ve onlara nasihatte bulunarak doğru yola çağırır.
Esmaül hüsna içerisindeki el kahhar anlamı: Allah Teâlâ isyan ehlini kahru perişan edicidir. Onların dayanaklarını, adetlerini ve yollarını yok edicidir. Bu ismi şerifi her gün çokça tekrarlayan kimsenin ihtiyaçları giderilir.
Bu ismi şerif ile Arif, nefs-i emmareyi muhalefet kılıcıyla keser. Cinni ve beşeri şeytanları mahvu perişan ederek kalp yurdundan çıkarır. Şeriat siyaseti ile fasıkları yenilgiye uğratır.
Esmaül hüsna içerisindeki el vehhab anlamı: Allah Teâlâ karşılıksız bolca ihsan edici ve sebepsiz fazlaca kerem kılandır. Kuşluk namazından sonra bu ismi çokça söyleyen kişi, kimseye muhtaç olmaz. Bir ihtiyacı varsa ferahlığa kavuşur.
Bu ismi şerif ile Arif, bütün ihtiyaçlarını Rabbü’l-âlemin’den ister ve kendisine ihsan edilenlerle ihtiyaç sahiplerinin sıkıntılarını giderir.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki er rezzak anlamı: Allah Teâlâ yarattığı bütün mahlûkata karşılık beklemeden rızık verendir. Sabah namazından önce seher vaktinde sağdan başlayarak sırasıyla evinin dört köşesinde kıbleye yönelerek çokça “Ya Rezzak” diyen kimse fakirlikten kurtulur.
Bu ismi şerif ile arif, Cenab-ı Hak’tan başkasına ihtiyacını bildirmez, rızık derdi çekmez. Diğer rızıklandırılmış mahlûklara da kendisine ihsan edilen nimetlerden dağıtır, onları kapısından geri çevirmez.
Esmaül hüsna içerisindeki el fettah anlamı: Allah Teâlâ kullarının arasında hüküm vericidir. Biçarelerin ve acizlerin önlerindeki kapıları açıp yardım edendir. Bu ismin bereketiyle yeryüzü ve gökyüzündeki işler açılır. Sabah namazından sonra çokça “Ya Fettah” diyen kimsenin kalbinden zulmet kalkar.
Bu ismi şerif ile Arif, zalimlerin zulmünü defetmeye, mazlumların yardımcısı olmaya gayret eder. Lütuf ve ihsanla kimsesizlerin ihtiyaçlarını giderir.
Esmaül hüsna içerisindeki el alim anlamı: Cenabı Hak dünya ve ahiretteki gizli açık bütün her şeyi en iyi bilendir. Bu isim O’nun zati sıfatlarındandır. Her gün kalbinden çokça “Ya AIim” diyen kimse Hak Teâlâ’nın marifetini bulur.
Bu ismi şerif ile Arif, zahiri ve batıni ilimlerin tahsiliyle meşgul olur. Allah Teâlâ’ya karşı muhalefetten sakınır ve Rabbü’l- Alemi’nin kendisini her an gördüğünü bilir.
Esmaül hüsna içerisindeki el kubıd anlamı: Hak Teâlâ kullarının rızıklarını ve bütün hallerini kabzeden dinç tutandır. Melekü’l-mevt yani ölüm meleği, ruhları bu ismin bereketiyle kabzeder. Bu ismi çokça tekrarlayan kimse açlık sıkıntısı çekmez.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki el basit anlamı: Cenab-ı Hak kullarının rızıklarını genişleten ve Ariflerin gönüllerini ferahlatandır. Mikail (a.s) yağmurları bu ismin bereketiyle yeryüzüne gönderir. Her kim seher vaktinde avuçlarını açıp bu ismi çokça tekrarladıktan sonra ellerini yüzüne sürerse fakirliğe düşmez.
Bu ismi şerif ile Arif, darlıkta sabreder, ferahlıkta şükreder, Kabz anında Cenabı Hakk’ın celalini görür, bast anında O’nun cemalini müşahede eder. Şah-ı Nakşibend [k.s] bize kabz halinde tövbe ve istiğfarı, bast halinde ise şükrü emrettiier. Buyurdular ki, “Bu iki hale de riayet etmek ‘vukufi zamani’22 dendir. ” Yine buyurdular ki, “Derviş vâkıalara23 iltifat etmemelidir. Zira bu, çok ibadetin kabul edildiğinin delili değildir. Derviş, kabz ve bast hallerinin sahibi olmaya gayret etmelidir ki böylece,
‘Kendi nefislerinizde de öyle. Görmüyor musunuz?’24 Ayet-i kerimesinin sırrı kendisine malum olsun.”
“Kabz ve bast27 halinde velîlerde görülen haller, vahiy anında nebilerde görülen haller gibidir.”
Esmaül hüsna içerisindeki el hafıd anlamı: Rabbü’l-âlemîn isyan ehlini ve kâfirleri alçaltandır. Hz. İbrahim (a.s) ve Hz. Musa (a.s) bu ismin bereketiyle düşmanların elinden kurtulmuştur. Düşmanının elinden kurtulmak niyetiyle bu ismi çokça tekrarlayan kimse kurtuluş bulur.
Esmaül hüsna içerisindeki el rafi anlamı: Allah Teâlâ teslimiyet sahiplerini ve iman ehlini yüceltendir. Bütün melikler bu isimle mülk sahibi olurlar. Gökyüzünün sütunsuz halde ayakta durması bu ismin bereketiyledir. Gece yarısında veya gün ortasında çokça “Yâ Râfi’” diyen kimse seçkinlerden olur.
Ârifin esmaül hüsna fazileti bu isimden nasibi şudur:
Bu ismi şerif ile ârif, dostluk ve yarenlikle Cenâb-ı Hakk’ın velilerini üstün tutar, O’nun düşmanlarını kahir ve heybetle zelil kılar.
Esmaül hüsna içerisindeki el muiz anlamı: Hak Teâlâ ihsan ettiği ibadet ve iman nimetleriyle kulunu aziz kılandır. Perşembe ve Cuma günleri aksam vaktinden sonra bu ismi çokça tekrarlayan kimse insanların arasında heybetli ve vakarlı olur.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki el müzil anlamı: Rabbü’l-âlemîn dilediğini aziz kılıp şerefli yaptığı gibi dilediğini de küfür ve isyanla zelil kılar. Zalimin zulmünden korkan kimse çokça, “Yâ Müzil” dedikten sonra secdeye varır ve düşmanının ismini söyleyerek “Yâ Rabbi! Beni onun elinden kurtar!” derse, kurtuluş bulur.
Bu ism-i şerif ile ârif, ibadet ve taat ederek izzeti Hak Teâlâ’dan arar, günaha düştüğünde ise zelilliğini O’ndan görür. Allah Teâlâ bu isimle ibadet ve taat ehlini üstün tutar, isyan ehlini ise zelil kılar.
Esmaül hüsna içerisindeki el semi anlamı: Allah Teâlâ açık-gizli bütün sesleri işitendir. O’nun duyması kulakla değil, zatına has kudretiyledir. Her şeyi layıkıyla duyan Cenâb-ı Hak korkmuş ve dehşete uğramışların isteklerini yerine getirir. Bu isim Allah Teâlâ’nın sübûtî sifatlarındandır. Her kim perşembe günleri kuşluk namazının ardından çokça “es-Semî” dedikten sonra dünya kelâmı konuşmadan dua ederse, duasına icâbet edilenlerden olur.
Esmaül hüsna içerisindeki el basir anlamı: Allah Teâlâ her şeyi görendir. O’nun görmesi göz ile değil zatına has kudretiyledir. Bu isim Cenâb-ı Hakk’ın sübûtî sıfatlarındandır. Nebiler bu ismin bereketiyle yükseliş bulmuşlardır. Veliler bu ismin azametiyle mukarreb olurlar. Bu ismi düzgün bir itikad ile cuma namazının sünneti ve farzı arasında çokça tekrarlayan kimse ilâhî inâyet nazarına nâil olur, sırların mahremi olur.
Bu ismi şerif ile ârif kendi hal, fiil ve sözlerinden haberdar olur. Allah Teâlâ’ya muhalefetten sakınır.
Esmaül hüsna içerisindeki el hakem anlamı: Allah Teâlâ eksiksiz ve en doğru şekilde hüküm verendir. Gece yarısında bu ismi çokça tekrarlayan kimse manevi sırların mahremi olur.
Bu ismi şerif ile ârif kalben ve ruhen Allah’ın hükümlerini kabul eder. Haddini aşmışların bâtıl işlerinden uzak durur.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki el adl anlamı: Rabbü’l-âlemîn hakkı ve gerçeği bilerek en doğru hükmü verendir. Cuma gecesi bu ismi çokça tekrarlayan kimse bütün mahlûkatın hürmet ve saygisini kazanır.
Arifin esmaül hüsna fazileti bu isimden nasibi şudur:
Bu ism-i şerif ile ârif kazaya razı olur, bütün varlığıyla Hakk’ın hükmüne bağlı olduğunu gösterir.
Esmaül hüsna içerisindeki el latif anlamı: Cenâb-ı Hak bütün gizli-açık işlerin inceliklerini bilendir. İnce ve sezilmez yollardan kullarına çeşitli faydalar ikram edendir. Her kim bir zorlukla karşılaşır da abdest dualarından sonra çokça “Yâ Latîf” derse sıkıntısından kurtulur.
Bu ism-i şerif ile ârif, bâtinini zâhirindeki kötü işlerden temizler, büyük-küçük herkese iyilikte bulunur.
Esmaül hüsna içerisindeki el habir anlamı: Allah Teâlâ gizli-açık bütün işlerden haberdar olan, zâhire ve bâtına ait haberleri dilediği kullarına dilediği kadar haber verendir. Nefs-i emmaresine tutsak olan kimse bu ismi çokça söylerse ondan kurtuluş bulur.
Bu ism-i şerif ile ârif hüsrana uğramamak için isyan ehlinden sakınır.
Esmaül hüsna içerisindeki el halim anlamı: Hak Teâlâ sabırlıdır, suçlara karşı hemen ceza vermeyen yumuşak davranan, süre verendir.
Bu ism-i şerif ile arif öfke ve kızgınlıktan uzak durur. Tahammüllü olur ve intikam duygusuyla, aceleyle hareket etmez. Her kimin gemisi denizde ve nehirde kalırsa bu ismi söylesin.
Esmaül hüsna içerisindeki el azim anlamı: Allah Teâlâ öyle büyüktür ki büyüklüğüne kimse denk olamaz. Akil O’nun künhünü anlamakta acizdir. Her kim kalbinden çokça “Yâ Azîm” derse bütün mahlûkata karşı aziz olur.
Bu isim-i şerif ile arif kendini hakir ve aşağı görür. Her firsatta Cenâb-ı Hakk’ın büyüklüğünü düşünür.
Esmaül hüsna içerisindeki el gafur anlamı: Allah Teâlâ kullarının günahlarını örtendir, günahkârları bağışlayandır. Her gün çokça “Yâ Gafur” diyen kimsenin kalbinden zulmet kalkar.
Bu ism-i şerif ile ârif günahkârlara karşı gözünü kapatıp onları sonsuz affedici olan Cenâb-ı Hakk’a havale eder.
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî hazretleri Dîvân-ı Kebîr’in’de şu mısraları yazmıştır,
پیش جوش عفو بی حد تو شاه توبه کردن از گناه آمد گناه
Pîş-i câş-i afv-i bî-hadd-i tu şâh Tövbe kerden ez günâh âmed günâh
[Ey padişah! Senin sonsuz olan affının coşkunluğuna karşı tövbe etmek günah sayılır.]28
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki eş şekur isminin anlamı: Cenâb-ı Hak kendi rizası için yapılan işleri daha ziyadesiyle karşılayan, mükâfatlandırandır.
Bu ism-i şerif ile ârif Allah Teâlâ’nın şükrünü yerine getirir, insanlara karşı hoşnutluğunu ifade eder. Bir an olsun Rabbü’l-âlemîn’den gafil olmaz. Gözlerine perde inen kimse her gün çokça “Yâ Şekûr” der ve ellerini suya batırıp yüzüne sürerse şifa bulur.
Esmaül hüsna içerisindeki el aliyy anlamı: Hak Teâlâ’nın zatı her şeyden daha yücedir. Öyle ki bunu anlamakta akıllar acizdir. Bu ismi çokça tekrarlayan kimse fakir ise fakirlikten kurtulur, garip ise istediği şehre ulaşır.
Ârifin esmaül hüsna fazileti bu isimden nasibi şudur: Bu ism-i şerif ile ârif nefsinin isteklerine boyun eğmekten kurtulur.
Esmaül hüsna içerisindeki el kebir anlamı: Allah Teâlâ mülk, melekût ve ceberût âlemlerinde en yücedir. Bu isim karşısında bütün mahlûkat çaresiz ve mağluptur.
Bu ism-i şerif ile ârif zat ve sıfatların büyüklüğünün sahibinin ancak Cenâb-ı Hak olduğunu bilir. Hiçlik ve acizliği de kendisinden bilir.
Esmaül hüsna içerisindeki el hafiz anlamı: Rabbü’l-âlemîn kıyamet gününde karşılıklarını vermek için kullarını gece-gündüz koruyup gözetendir, onların işlerini bütün incelikleriyle bilendir. Hz. Nuh (a.s) bu ismin bereketiyle kurtuluş bulmuştur. Sudan, ateşten, şeytandan, cinlerden ve namahreme bakmaktan korkusu olan kimse bu ismi çokça tekrar ederse güvende olur.
Bu ism-i şerif ile ârif kendini nefsinin havasından, şehvetten, hiddetten ve tehlikeli işlerdeki saldırılardan korur.
Esmaül hüsna içerisindeki el mukit anlamı: Cenâb-ı Hak mahlûkatın yaşaması için gida ve azıkları yaratandır. Musibetler karşısında takati kalmayıp gözyaşı döken kimse bu ismi çokça tekrarlarsa selâmet bulur.
Bu ism-i şerif ile arif insanlara yiyecek bahşederek, onların ruhlarına İslâm’ın yolunu gösterir.
Esmaül hüsna içerisindeki el hasib anlamı: Allah Teâlâ kullarına dünya ve ahirette yeterli olandır. Bütün yarattıklarının hesabını görendir. Bir kimseden korkusu olan kimse her sabah ve akşam çokça “Hasbiyallahü’l Hasîb” (her şeye yeten Allah bana yeter) derse selâmet bulur. Bu ismi söylemeye perşembe günü başlamalıdır.
Bu ism-i şerif ile ârif mahlûkatın ihtiyaçlarını gidermek için en güzel şekilde gayret eder. Hesap günü hesaba çekilmeden önce kendini hesaba çeker. Tedbirini alır, tövbe eder ve hak sahiplerinin hakkını iade eder. Nitekim Resûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) hadis-i şeriflerinde şöyle buyurmuştur:
حاسبوا أنفسه قبل أن تحاسبوا
“Hesaba çekilmeden önce kendinizi hesaba
Yine ârif bu ism-i şerif ile ikindi namazlarından sonra hergün kendini hesaba çekmekle meşgul olur.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki el celil anlamı: Hak Teâlâ öyle azamet sahibidir ki taliplerinin gönlünü önce Celâl’inin mükâşefesiyle eritir, sonra Cemâl’inin mütalaasıyla okşar. Halk içinde itibar ve yücelik bulmak isteyen kimse bu ismi çokça tekrar etmelidir.
Bu ism-i şerif ile ârif her iki sıfatın da (Cemâl ve Celâl) mazharı olmaya gayret eder. Şah-ı Nakşibend hazretleri buyurdular ki:
“Mürşid, müridini bu iki sıfat için terbiye etmelidir ki böylece salik Rabbü’l-âlemînin cemâl sıfatını celâl ve celâl sıfatını da cemâl görsün.”
Yine bu hususta Şah-ı Nakşibend’in (kuddise sirruhu) halifesi olan Hâce Alâeddin Attâr hazretlerinin şöyle buyurduklarını işittim:
“Eğer Allah Teâlâ’nın cemâli olmasaydı, celâli âlemi yakardı. Eğer celâli olmasaydı, cemâli âlemi gözleri kamaştıracak bir aydınlığa gark ederdi.”
Esmaül hüsna içerisindeki el kerim anlamı: Allah Teâlâ kullarına karşılıksız bol rızık verendir. Öyle ki bu durum hayal edilemez bir ölçüdedir. Kendisine karşı günah işleyenleri affeder, isyan edenlere azabını ve kahrını göstermekte sabreder. Bu ismi gece yatağa girdikten sonra uyuyana kadar çokça tekrarlayan kimseye melekler, “Allah sana cömertliğiyle ihsan etsin” diye dua ederler.
Ärifin esmaül hüsna fazileti bu isimden nasibi şudur:
Bu ism-i şerif ile ârif insanlara minnetsiz ikramda bulunur, çokça bağışlayıcı olur.
Esmaül hüsna içerisindeki er rakib anlamı: Rabbü’l-âlemîn bütün kullarının bâtınlarını ve zâhirlerini görüp gözetendir. Bu ismi çokça tekrarlayan kimse malı, mülkü ve ailesi üzerinde hüküm sürer, selâmette kalır.
Bu ism-i şerif ile ârif kalbini şeytanın vesveselerinden ve nefs-i emmârenin isyanlarından korur.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki el mucib anlamı: Hak Teâlâ kullarının dualarına icabet edendir. Onların isteklerini ihsan edendir. Hz. İsmail (aleyhisselâm] bu ismin bereketiyle keskin bıçaktan kurtulmuştur.
Ârifin bu isimden nasibi şudur:
Bu ism-i şerif ile ârif iki âlemde de muradını bulmakla müşerref olmak için Cenâb-ı Hakk’ın emirlerini ve yasaklarını kalben ve ruhen kabul eder.
Esmaül hüsna içerisindeki el vasi anlamı: Cenâb-ı Hak sonsuz ilmiyle her şeyi kuşatandır, tam bir kerem ile nimet verendir. Bir şeye gücü yetmeyen kimse bu ismi çokça tekrarlarsa ihtiyacı giderilir.
Bu ism-i şerif ile ârif havasın ve avamin nimet bolluğu için gayret eder.
Esmaül hüsna içerisindeki el hakim anlamı: Allah Teâlâ bütün işlere hükmeden ve onları doğru kılandır. Müşkil bir işle karşılaşan kimse çokça “Yâ Hakîm” derse selamet bulur.
Bu ism-i şerif ile ârif her ne görürse ve bilirse doğru görür, doğru bilir. Her şeyin ilâhî hükmün gereği olduğuna inanır. Eğer ârif bir hususta O’nun hikmetinin hakikatini anlayamazsa,
“Rabbimiz! Sen bunu boşuna yaratmadın” der (ẢI- Imran 3/191).
Ferîdüddin Attâr [kuddise sırruhû] bir gazelinde şu misraları söylemiştir,
هر آن نقشی که بر صحرانهادیم تو زیبا بین که ما زیبا نهادیم
Her ân nakşi ki ber sahra nihadim Tu zîbâ bîn ki mâ zîbâ nihâdîm
[Sahrada bıraktığımız her nakşı güzel gör ki biz o nakışları güzel bıraktık.]
Esmaül hüsna içerisindeki el vedud anlamı: Hak Teâlâ itaatkâr kullarını çok seven ve sevilmeye gerçekten layık olandır. Bu isim karı-koca arasındaki muhabbeti artırmak ve bir kimse ile dostluk kurmak için çokça tekrarlanır.
Bu ism-i şerif ile ârif Rabbü’l-âlemîn’i tanıyıp O’nun muhibbi olur ve salih kullarına ulaşır.
Esmaül hüsna içerisindeki el mecid anlamı: Allah Teâlâ azameti, büyüklüğü ve hâkimiyeti sonsuz olandır. Bütün iyilik ve ihsanların sahibi O’dur. Baras30 ve cüzzam31 hastalıklarından korkusu ve tehlikesi olan kimse eyyam-ı biyz yani hicri ayların 13. 14. ve 15. günlerindeki oruçlarında iftar vaktinde çokça “Yâ Mecîd” derse şifa bulur.
Arifin bu isimden nasibi şudur:
Bu ism-i şerif ile ârif halk içinde şan ve şeref kazanır, insanlara iyilik ve güzellik verir.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki el bais anlamı: Rabbü’l-âlemîn ölü bedenlere hayat verendir, kendisine yönelenlerin ruhlarını ve kalplerini ferahlatandır.
Bu ism-i şerif ile arif ahireti için önlem almaya ve hazırlanmaya gayret eder. Ölmüş kalplere doğru yolu göstererek onları canlandırır. Uyumadan önce elini göğsüne koyarak çokça, “Yâ Bâis” diyen kimsenin ölmüş kalbi hayat bulur.
Esmaül hüsna içerisindeki eş şehid anlamı: Allah Teâlâ kullarına en mükemmel şekilde şahitlik eden, yarattıklarının halini en iyi şekilde bilendir. Evladı sözünü dinlemeyen anne-babalar sabah namazı vaktinde çokça “Yâ Şehîd” derse, çocukları itaatkâr olur.
Bu ism-i şerif ile ârif isyan ve günahlardan kaçınır. Devamlı doğruluk üzere kalır.
Esmaül hüsna içerisindeki el hak anlamı: Hak Teâlâ varlığı gerçek ve doğru olandır. Büyüklüğe ve yüceliğe layık olandır. Bu isim Cenâb-ı Hakk’ın zatî sıfatlarındandır. Her kimin kaybolan bir şeyi olursa bu ismi şerifi çokça tekrarlandığında aradığını bulur.
Bu ism-i şerif ile ârif Allah Teâlâ’yı izzet ve bekâ sahibi bilir. O’nun dışındakileri ise acziyet ve fenâ ehli… Böyle olunca Hakk’a tam anlamıyla yönelir. Hakiki imanla vasıflanmak için O’nun mükafatlarını mecazî görür.
Esmaül hüsna içerisindeki el vekil anlamı: Rabbü’l-âlemîn kendisine güvenen kullarının işlerini en iyi şekilde yoluna koyandır. Herhangi bir hususta korkusu olan kimse bu ismi çokça tekrarlarsa güvende olur.
Bu ism-i şerif ile ârif Hak Teâlâ’ya tam anlamıyla teslim olur. İşlerini O’na havale eder, O’ndan başkasından bir şey istemez. Muhakkak ki en doğrusunu Rabbü’l-âlemîn bilir.
Esmaül hüsna içerisindeki el kavi anlamı: Allah Teâlâ gücü ve kudreti sınırsız olandır. Hiçbir şey O’nu aciz bırakamaz.
Esmaül hüsna içerisindeki el metin anlamı: Cenâb-ı Hak gücü ve kudreti asla azalmayandır, kuvvet ve kudret sahibidir.
Bu iki isim de (el-Kavî ve el-Metîn) Allah Teâlâ’nın zatî sıfatlarındandır. Ârifin bu isimlerden nasibi şudur:
Bu ism-i şerifler ile ârif kendini aciz ve zayıf görür, güç ve kudreti O’nda arar.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki el veli anlamı: Allah Teâlâ kendisine yönelenlere dost olandır. Ârifin bu isimden nasibi şudur:
Bu ism-i şerif ile ârif Cenâb-ı Hakk’ı tanıyıp O’na ve salih kullarına dost olur. Hakk’ın veli kullarına dostlukta tereddüt etmez. O’nun dostlarına hürmet eder, yollarından ayrılmaz.
Esmaül hüsna içerisindeki el hamid anlamı: Hak Teâlâ bütün güzelliklerle muttasıftır. Tüm mahlûkatın diliyle övgüye, hamde layık olandır.
Bu ism-i şerif ile ârif sıfat-ı hamideyi (övülmüş sıfatları) elde edip sıfat-ı zemimeden (yerilmiş sıfatlardan) kurtulmaya gayret eder.
Esmaül hüsna içerisindeki el muhsi anlamı: Cenâb-ı Hak her şeyin sayısını bilen ve bütün işlere güç yetirendir.
Bu ism-i şerif ile ârif zâhirî ve bâtınî nimetleri sayar, onların şükrünü eda etmek için gücü nispetinde çabalar.
ای شکر نعمتهای تو چند آنکه نعمتهای تو
Ey şükr-i ni’
methâ-yi tû çend ûnki ni’methâ-yi tû
[Ey nimetlerinin şükrü, nimetleri kadar çok olan Allah’ım!]
Esmaül hüsna içerisindeki el mübdi anlamı: Allah Teâlâ mahlûkatı maddesiz, örneksiz olarak ilk baştan yaratandır, kâinatı yoktan var edendir.
Esmaül hüsna içerisindeki el muid anlamı: Rabbü’l-âlemîn varlıkları yok ettikten sonra tekrar diriltendir.
Bu ism-i şerif ile ârif ahiret hayatını dünya hayatına tercih eder.
Esmaül hüsna içerisindeki el muhyi anlamı: Allah Teâlâ bedeni ruh, kalbi de iman ile yaşatandır. En doğrusunu Cenâb-ı Hak bilir.
Esmaül hüsna içerisindeki el mümit anlamı: Hak Teâlâ yarattığı mahlûkatın hayatına ölüm kazasıyla ancak kendisi son verendir. Küfür ve isyan yolunu seçenlerin ruhlarını öldürendir.
Bu ism-i şerif ile ârif ilâhî feyiz istikametiyle kalbini diriltir, kötü huylarını güzel ahlâka tebdil için gayret eder. Zira ilâhî teyid ve kayyûmî cezbeler ölü kalpleri diriltir, doğru yolu bulmak isteyen kulun kalp yurdunu kahhârî nazarla mâsivadan çekip çıkartır.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki el hay anlamı: Cenâb-ı Hak ezelî ve ebedî hayat sahibi olup O’nun hayatı ruhtan ve ölümden münezzehtir.
Bu ism-i şerif ile ârif hakikî iman ve ledünnî ilim ile hayat bulur.
Esmaül hüsna içerisindeki el kayyum anlamı: Allah Teâlâ sürekli diridir ve mülk sahibidir. Her şey O’na muhtaçtır, o ise hiçbir şeye muhtaç değildir. Cenâb-ı Hakk’ın varlığı zatıyla kaimdir, bütün mahlûkatın dirilişi ancak O’nunladır.
Bu ism-i şerif ile ârif mâsivâdan yüz çevirir. Her anında tam bir tevecühle Cenâb-ı Hakk’a yönelir ve istikamet üzere hareket eder. Düşmüşlerin yolunu hakikate ulaştırır.
Esmaül hüsna içerisindeki el vacid anlamı: Hak Teâlâ dilediği şeye güç yetirendir. Dilediğini bilen, isteyen ve bulandır.
Bu ism-i şerif ile ârif kendisini Rabbü’l-âlemin’e muhtaç görür, O’nun katında acizliğini bilir.
Esmaül hüsna içerisindeki el Macid anlamı: Cenâb-ı Hak yüceliğin ve büyüklüğün gerçek sahibidir.
Bu ism-i şerif ile ârif kendisini eksik ve hakir bilir.
Esmaül hüsna içerisindeki el vahid anlamı: Allah Teâlâ adet yönüyle kendi fiillerinde ve zatında tektir.
Esmaül hüsna içerisindeki el ehad isminin anlamı: Allah Teâlâ ölçü yönüyle kendi sıfatlarında yegâne olandır.
Bu ism-i şeriften ârifin nasibi; taklidi iman, yakîn ve müşâhede mertebelerindeki derecelerine göredir.
Esmaül hüsna içerisindeki el samed anlamı: Rabbü’l-âlemîn ihtiyaçları ve sıkıntıları giderendir, kendisinin ise hiçbir şeye ihtiyacı yoktur.
Bu ism-i şerif ile ârif Allah Teâlâ’dan başka maksadın ve melcein olmadığını bilir.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki el kadir anlamı: Cenâb-ı Hak sonsuz güç ve kudret sahibidir. Her istediğini istediği gibi, sonsuz güç ve kudretiyle yapandır.
Esmaül hüsna içerisindeki el muktedir anlamı: Allah Teâlâ gücü her şeye yeten, her şeyi dilediği duruma getiren, kuvvet sahipleri üzerinde istediği gibi tasarruf edendir.
Bu ism-i şerif ile ârif Cenâb-ı Hak’tan başka hakiki kuvvet ve kudret sahibinin olmadığını bilir. Kendini ve Rabbü’l-âlemîn’in dışındaki her şeyi O’nun sonsuz kudretinin esiri olarak görür.
Esmaül hüsna içerisindeki el mukaddim anlamı: Allah Teâlâ itaat edenleri öne alandır.
Esmaül hüsna içerisindeki el muahhir anlamı: Cenâb-ı Hak isyan ehlini geriye bırakandır.
Bu ism-i şerif ile ârif izzet ve hürmeti Hak Teâlâ’ya olan taati sebebiyle bilir. Alçalmayı ve hâkirliği de O’na olan isyanından…
Esmaül hüsna içerisindeki el evvel anlamı: Allah Teâlâ her şeyden önce vardı, O’nun varlığının başlangıcı yoktur.
Esmaül hüsna içerisindeki el ahir anlamı: Allah Teâlâ hep var olacaktır, O’nun varlığının sonu yoktur.
Bu ism-i şerif ile ârif her şeyin bekâ ve fenâsini O’ndan bilir. Varlık O’ndandır ve her şey O’na dönecektir.
Esmaül hüsna içerisindeki el zahir anlamı: Allah Teâlâ gökyüzünde ve yeryüzünde delillerle varlığı apaçık görünendir.
Esmaül hüsna içerisindeki el batın anlamı: Cenâb-ı Hak zatını gizleyendir. Akıl ve zan ile O’nun künhünü bilmenin imkânı yoktur.
Bu ism-i şerif ile. ârif âlemdeki her zerrede O’nun varlığının delilini görür, bütün mahlûkatın var oluşunu O’ndan bilir.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki el vali anlamı: Hak Teâlâ âlemi hakkıyla idare edendir.
Esmaül hüsna içerisindeki el müteali anlamı: Allah Teâlâ’nın zatı öyle yücedir ki insanların hayal, zan, düşünce ve sözlerinden uzaktır.
Bu ism-i şerif ile ârif iki âlemde de aziz olmak için Rabbü’l-âleminin emir ve yasaklarına tam anlamı ile riayet eder.
Esmaül hüsna içerisindeki el berr anlamı: Allah Teâlâ iyilik yapandır, muhsindir. İyilik ve lutufla, kullarına karşı şefkatli ve merhametli olandır.
Bu ism-i şerif ile ârif gücü yettiğince mahlûkata ihsanda bulunur.
Esmaül hüsna içerisindeki el tevvap isminin anlamı: Rabbü’l-âlemîn günahkâr kullarının tövbelerini kabul edendir.
Bu ism-i şerif ile ârif kendisine karşı kötülük yapanların özrünü kabul eder. Her ne kadar günahkâr olsa da O’nun rahmetinden asla ümidini kesmez.
Esmaül hüsna içerisindeki el muntakim anlamı: Allah Teâlâ’dan isyan ehlini, kâfirlerini cezalandırıcıdır.
Ârifin esmaül hüsna fazileti bu isimden nasibi şudur: Bu ism-i şerif ile ârif cihâd-ı ekber32 ve cihâd-i asgar33 ile hareket eder.
Esmaül hüsna içerisindeki el afüvv anlamı: Allah Teâlâ günahlarından tövbe eden kimselerin kalplerini temizleyendir.
Bu ism-i şerif ile ârif kendisine kötülükte bulunanları elinden geldiğince affeder. Âlemdeki bütün mahlûkata inayet nazarıyla bakar.
Esmaül hüsna içerisindeki el rauf anlamı: Cenâb-ı Hak kullarına çok merhametli ve şefkatlidir.
Bu ism-i şerif ile ârif âlemdeki bütün mahlûkata şefkatle ve inayet nazarıyla bakar.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki malikül mülk anlamı: Rabbü’l-âlemîn mülkün ebedî ve ezelî tek sahibidir. Dünya mülkünü düşmanlarına, ahiret mülkünü ise dostlarına verir.
Bu ism-i şerif ile ârif dünya ve ahiret saadetini Hak Teâlâ’dan arar.
Zül Celali Vel İkram ذو الجلال والإكرام
Esmaül hüsna içerisindeki zül celali vel ikram anlamı: Allah Teâlâ büyüklük ve azamet sahibidir, O’nun yüceliği haktır. Büyüklüğüne sübûtî ve selbî sıfatlarında işaret olunur. Bu isimden ârifin nasibi bir önceki isimde belirttiğimiz gibidir.
Esmaül hüsna içerisindeki el muksit anlamı: Cenâb-ı Hak hükmünde âdil ve insaflıdır. O, bütün hüküm ve işleri denk ve birbirine uygun olandır.
Bu ism-i şerif ile ârif doğruluğu kendine düstur edinir.
Esmaül hüsna içerisindeki el cami anlamı: Allah Teâlâ her istediğini istediği yerde ve istediği zamanda toplayabilendir. Kıyamet gününde de mahlûkatı toplayacak olan O’dur.
Bu ism-i şerif ile ârif ahireti için hayırlı ve güzel ameller yapmakta istidatli olur.
Esmaül hüsna içerisindeki el ğaniyy anlamı: Cenâb-ı Hak muhtaç olmayandır. O, her şeyden ve herkesten müstağnidir.
Esmaül hüsna içerisindeki el muğni anlamı: Hak Teâlâ fakir kullarını zahmetsiz ve eziyetsiz zengin kılandır.
Bu ism-i şerif ile ârif Cenâb-ı Hak’tan başkasından bir şey istemekten yüz çevirir. Herkesi fakir ve muhtaç bilir.
Esmaül hüsna içerisindeki el mani anlamı: Rabbü’l-âlemîn hikmet, kudret ve kaza ile istediği herkesten belâ ve ihsanı kaldırandır.
Bu ism-i şerif ile ârif ihsanı ancak Hak’tan bekler. Belâ ve musibet anında sadece O’na sığınır.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki ed dar anlamı: Allah Teâlâ elem ve zarar verecek şeyleri yaratandır.
Esmaül hüsna içerisindeki el nafi anlamı: Cenâb-ı Hak devamlı olarak bütün mahlûkata hayır ve fayda sağlayan, faydalı şeyler yaratandır.
Bu ism-i şerif ile ârif fayda ve zararı O’ndan bilir ve sebeplerden yüzünü çevirir. Bu ismin bereketiyle Hz. İbrahim (a.s) ateşe atıldığında yanmadı, Hz. Musa (a.s) suya girdiğinde boğulmadı.
Esmaül hüsna içerisindeki en nur anlamı: Allah Teâlâ bütün âlemi nuruyla aydınlatan, kalpleri ferahlatandır.
Bu ism-i şerif ile ârif ibadet ve taatteki kalp nurunu ve gönül huzurunu O’ndan bekler.
Esmaül hüsna içerisindeki el kuddüs anlamı: Cenâb-ı Hak kullarına yol gösteren ve onları hidayete erdirendir.
Bu ism-i şerif ile ârif ilim ve irşad ile cahillere yol gösterir. Kendisi de yükünden ve derdinden selâmete çıkar.
Esmaül hüsna içerisindeki el bedi anlamı: Allah Teâlâ yeryüzü ve gökyüzünün güzelliklerini yenileyendir. Müminlerin kalplerini yakîn nuruyla tecdid edendir.
Bu ism-i şerif ile ârif bütün iyilikleri ve güzellikleri O’ndan bilir. Mahlûkatı tanır, ceza günü çaresizliğe düşmemek için Hakk’a müteveccih olur.
Esmaül hüsna içerisindeki el baki anlamı: Rabbü’l-âlemîn varlığının sonu olmayandır.
Bu ism-i şerif ile ârif Hak Teâlâ’yı dost edinir ve kalbini O’ndan başkasına yöneltmez. Baki olan ancak O’dur, O’nun dışındaki her şey fânidir.
Esmaül hüsna içerisindeki el varis anlamı: Allah Teâlâ gerçek maliktir. Yaratılmış her şey, mal, mülk ve servetler yine O’na dönecektir.
Bu ism-i şerif ile ârif mal ve mülkünü kendine ait olarak görmez. Sahibi olduğu her şeyin bir gün gerçek sahibine iade edileceğini bilir.
Esmaül hüsna içerisindeki el resid anlamı: Cenâb-ı Hak doğru yolu gösterendir. Bu isim O’nun hak ve doğruluğunun ikrarıdır.
Esmaül hüsna (Allah’ın 99 ismi) içerisindeki el sabur anlamı: Allah Teâlâ günahkâr kullarının azabını erteleyendir.
Bu ism-i şerif ile arif işlerinde sabırlı olur. Günahkâr insanların cezalandırılmasında aceleci olmaz. Nitekim âyet-i kerimede şöyle bildirilmiştir:
“O’nun benzeri hiçbir şey yoktur. O işitendir, görendir” (Şûrâ 42/11).
Yani Cenâbı Hakk’a benzeyen hiçbir şey yoktur. O, bütün sesleri kulağı olmadan işitendir, her şeyi gözü olmadan görendir. Bu âyet-i kerimede teşbih (müşebbihe)34 ve ta’til (muattıla)35 ehlinin görüşleri ortadan kaldırılmıştır. Muhakkak ki en doğrusunu Allah Teâlâ bilir.
(Araf 7/ 180 )
Daha fazla bilgi için bk. Bekir Topaloğlu, “Esmaül Hüsna“, DİA, 11/404-418.
Buhari, Şurût, 18; Müslim, Zikir, 2; Tirmizî, Daavât, 83.
Celaleddin, Rümi, Mesneyi Cilt l, Beyit 3452-3457, s.219-220.
Celaleddin, Rümi, Mesneyi Ciit l, Beyit 3459,3460 s. 220.
Celaleddin, Rümi, Mesnevi Cilt l, Beyit 3463, s. 220.
Ebü Nuaym, Zikru Ahbâri İsbahân, 1/78; İbn Adî, el-Kâmil,1/254.
Allah Teâlâ Ayet-i kerimede şöyle buyurmuştur “Ve sizi bulutla gölgeledik, size kudret helvası ve bıldırcın gönderdik ve ‘Verdiğimiz güzel nimetlerden yeyiniz’ (dedik), Hakikatte onlar bize değil sadece kendilerine kötülük ediyorlardı” (Bakara 2/57).
İsrail oğulları Tih sahrasına düştüklerinde yiyecek istediler. Hz. Musa’nın [aleyhisselam] duası bereketiyle Allah Teâlâ onlara men indirdi. Men’in ne olduğu hususunda değişik rivayetler vardır. Demişlerdir ki: “Allah Teâlâ bu menden her gece yapraklar üzerine her kişi için yetecek miktarda yağdırdı.” Bunu yiyen İsrail oğulları: “Ey Musa! Tatlı yemekten usandık. Allah Teâlâ’ya dua et de bize yiyecek et versin” dediler. Hz. Musa [a.s] dua etti. Allah Teâlâ onlara seIva indirdi. Her kişi men ve selvadan bir gece ve bir gün yiyeceği kadar aldı. İsrail oğulları bu nimetin de kıymetini bilmediler. “Men ve selvadan bıktık. Bakla, soğan, gibi şeyler isteriz” dediler. Nimete şükretmediler. Men ve selvayı da biriktirmeye başladılar. Fakat bunlar kurtlanıp bozuldu, yiyemediler.
Vuküf-ı zamani: Nakşibendiyye tarikatındaki on bir esastan biridir. İçinde bulunulan halin bilincinde olmak, demektir. Daha fazla bilgi için bk. Hamid Algar, “Nakşibendiyye”, DiA,32/342.
Vâkıa: Gayb âleminden kalbe gelen mânayı ifade eden tasavvuf terimi. Tasavvuf literatüründe sûfinin vecd ve istiğrak halinde vakıf olduğu hakikatleri anlatmak için kullanılır. Vâkıa uyku ile uyanıklık arası bir halde iken meydana gelir; rüyaya benzemekle birlikte esasen ondan farklıdır (Hür Mahmut Yücer, “Vâkıa”, DİA, 42/470,
Kabz ve bast: Kabz, sâlikin bir anda kalbine gelen manevi sıkıntı, huzursuzluk sebebiyle hissettiği tutukluk ve durgunluk halini anlatır. Karşıtı “bast” (rahatlık, ferahlık) ile kullanılır.
Bu beyitte Allah Teâlâ’nın affının yüceliğine vurgu yapılmıştır.Yoksa günahlara tövbe etmeye gerek yoktur, gibi bir mana anlaşılmamalıdır.
Tirmizî, Sifatü’l-Kıyâme, 25.
Baras: Vücutta beyaz lekeler meydana getiren bir hastalık.
Cüzzam: Bulaşıcı bir deri hastalığı.
Nefis mücadelesi olan büyük cihad.
Silahlı mücadele olan küçük cihad.
Müşebbihe: Allah’ı yaratıklara veya yaratıkları Allah’a benzetme sonucunu doğuran inançları benimsemiş gruplara verilen ad. Sözlükte “benzetmek” anlamındaki teşbîh kökünden türeyen müşebbihe kelimesi “benzetenler” demektir. Terim olarak Allah’ı yaratıklara veya yaratıkları Allah’a benzeten yahut bu sonuçları doğurduğu ileri sürülen inançları benimseyenleri ifade eder (Yusuf Şevki Yavuz, “Müşebbihe”, DÍA, 32/156).
Muattıla: Allah’ın zatını sıfatlarından tecrit edenlere verilen Muattila kelimesi, sözlükte “boş ve hâli olmak” anlamındaki atl (utül) kökünün tef’il kalıbından türeyen muattılın (boş ve hâli kilan) isim şeklidir. İlk dönemlerde Allah’ın zâtını sıfatlarından soyutlayanları ifade eden muattıla sonraları Allah’ın varlığını tanımayan, tabiatın yaratıcının tasarrufundan bağımsız varlığını sürdürdüğünü ileri sürenler için de kullanılmıştır. Kaynaklarda muattıla yerine ehl-i ta’tîl tâbiri de geçmektedir (Mustafa Sinanoğlu, “Muattıla”, DİA, 30/330).
🔥213 Defa Okundu
SELECT t.*, tt.*, tr.object_id FROM wpcg_terms AS t INNER JOIN wpcg_term_taxonomy AS tt ON t.term_id = tt.term_id INNER JOIN wpcg_term_relationships AS tr ON tr.term_taxonomy_id = tt.term_taxonomy_id WHERE tt.taxonomy IN ('category', 'post_tag', 'post_format') AND tr.object_id IN (110, 2939, 4305, 4329) ORDER BY t.name ASC
Önceki Yazı Previous post: Telefon Satışı İle İlgili Bir Soru 🤨
Sonraki Yazı Sonraki Yazı İmam Nikahı Nasıl Bozulur?
8 Eylül 2018 - 09:30
8 Eylül 2018 - 09:39