Download "Adam, yabancı, genç, poliste kaydı bulunmayan, kimliği hakkında hiçbir bilgi olmayan birisiydi."
1 2 Ben Özgürüm3 Adı Esther; bu ülkeye yapılmasından korkulan saldırı tehlikesi nedeniyle çok kısa bir süre önce Irak'tan dönmüş bir savaş muhabiri; otuz yaşında, evli, çocuğu yok. Adam, kimliği bilinmeyen, yirmi üç yirmi beş yaşları arasında, esmer, Moğol tipli biri. İkisi de en son Fauborg Sthonore Caddesi'ndeki bir kafede görüldüler. Polise daha önceden tanıştıkları söylenmişse de ne sıklıkta görüştüklerini kimse bilmiyordu. Esther, kimliğini Mikhail adının arkasına gizleyen bu adamın daima çok önemli biri olduğunu söylerdi, yine de bir gazeteci olarak kariyeri için mi, yoksa bir kadın olarak kendisi için mi önemli olduğunu hiç söylemedi. Polis resmî soruşturma başlattı. Birçok varsayım ortaya atıldı kaçırılma, şantaj, cinayetle sonuçlanan bir kaçırılma ama hiçbiri, araştırmaları sırasında terörist hücrelerle bağlantılı kişilerle çok sık görüştüğü olasılığından öteye geçemedi. Ortadan kaybolmadan önceki haftalarda banka hesabından düzenli olarak belirli bir miktar para çekildiğini ortaya çıkardılar: Soruşturma görevlileri bu ödemelerin birilerinden bilgi satın almak için yapılmış olabileceğini düşündüler. Yanına yedek giysi almamıştı, ama işin tuhafı pasaportu da ortada yoktu. Adam, yabancı, genç, poliste kaydı bulunmayan, kimliği hakkında hiçbir bilgi olmayan birisiydi. Esther otuz yaşında, uluslararası iki gazetecilik ödülü sahibi, evli bir kadındı. Karım. Elbette hemen suçlandım ve gözaltına alındım, çünkü karımın ortadan kaybolduğu gece nerede olduğumu söylemeyi reddettim. Yine de, gardiyan hücremin kapısını açtı, özgür olduğumu söyledi. Ve niye özgürüm? Çünkü bugünlerde, herkes diğeri hakkında ne varsa biliyor, sadece soruyorsunuz ve yanıtı önünüzde: kredi kartınızı nerede kullandığınız, en son nerede olduğunuz, kiminle yattığınız. Benim durumumda bu daha da kolaydı: Bir kadın, karımın arkadaşı, o da gazeteci ve üstelik de dul bu nedenle o gece benimle beraber olduğunu açıklamak onun için önemli değildi. Tutuklandığımı duyduğunda bana iyilik etmek için tanıklık yapmaya geldi. Esther'in kaybolduğu gün ve gece onunla birlikte olduğum konusunda somut bir kanıt sağladı. Bana ait eşyaları iade eden ve aniden tutuklanışımın tamamen yasal bir durum olduğunu ekleyerek özürler sıralayan, devleti suçlamak ya da karşı dava açmak için bir gerekçem olmadığını söyleyen baş komiserle konuştum. Bunlardan hiçbirini yapmaya en ufak bir niyetim olmadığını söyleyerek, bir suçlama karşısında, hiç suçumuz olmasa bile, hepimizin yirmi dört saat gözaltında tutulmamızın olağan bir işlem sayıldığının farkında olduğumu anlatmaya çalıştım. dedi. Gardiyanın sözlerini tekrarlayarak "Özgürsünüz, gidebilirsiniz," Karıma gerçekten bir şey olmuş olabilir mi, diye sordum. Bana bir defasında yeraltı dünyasındaki terörist şebekelerle yakın ilişkide olmasından4 dolayı akla yakın bir olasılık olarak zaman zaman izlendiği duygusuna kapıldığını söylemişti. Komiser konuyu değiştirdi. Üsteledim ama başka bir şey söylemedi. Pasaportuyla seyahat etmeye devam edip edemeyeceğini sorduğumda, "Elbette, bir suç işlemediğine göre," diye yanıtladı. Neden ülkeye özgürce girip çıkama sındı ki? "Öyleyse artık Fransa'da olmayabilir?" "Şu beraber olduğunuz kadın yüzünden sizi terk etmiş olabileceğini düşünüyor musunuz?" "Bu sizi ilgilendirmez," dedim. Komiser bir an durakladı ve ciddileşti; sıradan işlemler nedeniyle tutuklandığımı, bununla birlikte karım kaybolduğu için üzgün olduğunu söyledi. Kendisi de evliydi, kitaplarımı sevmemekle birlikte (Demek göründüğü kadar cahil değildi! Beni tanıyordu!) kendisini benim yerime koyduğunu ve ne kadar zor durumda olduğumu kavrayabildiğim anlattı. Şimdi ne yapmam gerektiğini sordum. Bana kartını verdi ve bir şeyler duyarsam kendisini aramamı istedi. Bu sahneyi düzinelerce filmde görmüştüm, hiç de inandırıcı değildi; polisler daima bildiklerini söylediklerinden fazlasını bilirlerdi. Esther'in en son birlikte görüldüğü kişiyi tanıyıp tanımadığımı sordu bana. Kod adını bildiğimi, ama hiç tanışmadığımı söyledim. Karımla aramızda bir sorun olup olmadığını sordu. On yıldır birlikte olduğumuzu, her evlilikte yaşanandan daha fazla sorun yaşamadığımızı söyledim. Son zamanlarda hiç boşanmaktan söz etmiş miydik, ya da karım beni terk etmekten bahsetmiş miydi; bunları sorarken çok dikkatliydi. Böyle bir olasılığı aklımızdan bile geçirmediğimizi söyledim, 'her evlilikte yaşandığı' gibi zaman zaman anlaşmazlıklarımız olduğunu tekrarladım. Sık sık mı, yoksa sadece ara sıra mı? "Ara sıra," dedim. Hâlâ çok dikkatli soruyordu. Karım acaba arkadaşıyla olan ilişkimden dolayı beni hiç suçlamış mıydı? Arkadaşıyla birlikte olduğum o gecenin ilk ve son kez olduğunu söyledim. Bu bir ilişki değildi, yapacak bir şeyimiz yoktu ve kendiliğinden oluvermişti, çok sıkıntılı bir gündü, ikimizin de öğle yemeğinden sonra verilmiş bir sözü yoktu, baştan çıkarma oyunu da yaşama daima küçük bir lezzet katardı; sadece bu yüzden geceyi yatakta sonlandırmıştık. "Sadece sıkıcı bir gün geçirdiğiniz için mi bir başkasıyla yattınız?" Bu gibi konuların onun araştırmasının kapsamına girmeyeceğini, ama yardımına ihtiyacım olduğunu ya da daha sonra olabileceğini ona söylemeyi düşündüm buna rağmen İyilik Bankası adında görünmez bir5 kurum vardı ve bu kurumu daima çok yararlı bulurdum. "Bazen evet. Yapacak daha ilginç bir şey yok, kadın heyecan arıyor, bense macera, hepsi bu. Ertesi gün, her ikiniz de hiçbir şey olmamış gibi davranıyorsunuz ve yaşam devam ediyor." Teşekkür etti, elini çenesinin altına dayadı ve kendi dünyasında işlerin pek de böyle olmadığını söyledi. Doğal olarak sıkıntı ve bezginlik oluyordu, bir başkasıyla yatma isteği doğuracak kadar, ama her şey çok daha fazla kontrol altındaydı ve kimse arzularına ya da kendi düşüncelerine göre davranamazdı. "Belki de sanatçılar daha özgürler," dedi. Onun yaşadığı dünyaya yabancı olmadığımı söyledim, ama toplum ve insanlık hakkındaki farklı görüşlerimiz arasında bir karşılaştırma yapmaya hiç niyetim yoktu. Sessiz kalarak, bir sonraki hamlesini bekledim. "Özgürlükten bahsetmişken," dedi, bu yazarın bir polis memuruyla tartışmaya girmeyi reddetmesinden biraz da hayal kırıklığına uğramış olarak, "istediğiniz zaman gidebilirsiniz. Şimdi sizi tanıdım ya, artık kitaplarınızı okuyacağım. Biliyorum, sevmediğimi söyledim, ama gerçek şu ki aslında hiçbirini okumadım." Bu sözcükleri ne ilk ne de son kez duyuyordum. En azından tüm bu konuşmaların sonunda yeni bir okur kazanmıştım. Elini sıktım ve oradan ayrıldım. Özgürüm, hapishaneden çıktım, karım gizemli bir biçimde ortadan kayboldu, belirli bir çalışma saatim yok, yeni insanlarla tanışırken zorlanmam, zenginim, ünlüyüm ve eğer Esther gerçekten beni terk ettiyse, onun yerini tutacak birini eninde sonunda bulurum. Özgürüm, bağımsızım. Ama özgürlük nedir? Yaşamımın büyük bölümünü şunun ya da bunun tutsağı olarak geçirdim, dolayısıyla kelimenin ne anlama geldiğini biliyordum. Çocukluğumdan beri en değerli varlığım, özgürlüğüm için savaştım. Yazar değil, mühendis olmamı isteyen ailemle kavga ettim. Acımasız şakalarıyla beni alaylarının hedefi haline getiren okuldaki diğer çocuklarla kavga ettim, sadece benim burnumdan onlarınkinden daha fazla kan aktığında, ya da annemden yüzümdeki yara izlerini saklamak zorunda kaldığım çünkü sorunlarımı çözmek benim isimdi, onun değil öğleden sonraları, acaba gözyaşlarına boğulmadan dayak yiyebildiğimi onlara kanıtlayabildim mi? Hayatımı devam ettirebilecek bir iş bulmak için kavga ettim. Bir nalbur dükkânında dağıtım elemanı oldum, böylece ailemin şantajlarımdaki o kara cümleden de kurtulmuş olacaktım: "Sana para vereceğiz, ama sen de şunları, şunları yapmalısın..." Büyüme çağında her ne kadar başarıyla sonuçlanmadıysa da âşık olduğum kız için kavga ettim, o da beni seviyordu; sonunda beni terk etti çünkü ailesi benim bir geleceğim olmadığı konusunda onu ikna etti. İkinci işim olan gazetecilik dünyasındaki düşmanca tavırla savaştım.6 İlk patronum beni üç saat boyunca bekletmiş ve ancak ben okuduğu kitabı yırtmaya başlayınca dönüp bana bakmaya tenezzül etmişti; şaşkınlıkla bana bakıp bende iyi bir muhabir olabilmek için önemli nitelikler sayılan düşmanın karşısına çıkma ve direnme yeteneğine sahip birini görerek işe almıştı. Sosyalist idealler için savaştım, hapishaneye girdim çıktım ve savaşmaya devam ettim, Beatles'ı ilk kez dinleyinceye kadar bir işçi sınıfı kahramanı gibi hissettim kendimi. Sonra rock müziğin Marx'tan daha eğlenceli olduğuna karar verdim. Birinci, ikinci ve üçüncü karımın aşkını kazanmak için savaştım. Birinci, ikinci ve üçüncü karımı terk edecek cesareti bulabilmek için savaştım, çünkü onlara duyduğum aşk bitmiyordu ve gitmek zorundaydım; ta ki beni bulmak için bu dünyaya gelmiş o kişiyi buluncaya kadar ve o, bu üç kadından biri değildi. Gazetedeki işimden ayrılacak cesareti bulmak için de savaştım ve kendimi kitap yazma macerasının içine attım, üstelik benim ülkemde hiç kimsenin yazarlıkla karnını doyuramayacağını bilerek. Bir yıl sonra, binlerce sayfadan fazla yazdıktan sonra pes ettim yazdıklarım o kadar dâhiceydi ki, ben bile okuyunca anlamıyordum. Ben böyle her şeyle kavga ederken, duydum ki diğer insanlar özgürlükten bahsediyorlar ve bu biricik haklarını savundukça, ailelerinin isteklerine daha fazla boyun eğiyorlar, yaşamlarının geri kalanını birlikte geçirmeye söz verdikleri insanlarla evliliklerine, ekonomiye, yaptıkları diyetlere, yarım kalmış projelere, 'Hayır' ya da 'Bitti' demeyi bir türlü beceremedikleri sevgililerine, hiç sevmedikleri insanlarla öğle yemeği yemeye mecbur oldukları hafta sonlarına esir oluyorlar. Lükse, lüksün görüntüsüne, lüksün görüntüsünün görüntüsüne köle olanlar. Kendilerinin seçmediği ancak onlar için en iyisinin bu olduğuna inandırıldıkları bir yaşantının kölesi olanlar. Ve birbirinin aynı günler ve geceler geçirenler, 'macera' kelimesinin sadece kitaplarda geçen bir sözcük ya da daima açık duran televizyonda bir hayal olduğu günler ve geceler; ve ne zaman önlerinde yeni bir kapı açılsa, "İlgilenmiyorum. Havamda değilim," diyenler. Oysa hiç denemedikleri bir şey için hazır olup olmadıklarını nereden bilebilirler? Ancak bunu sormanın bir anlamı yok; gerçek ise içinde büyüdükleri ve alışkın oldukları dünya düzeninin bozulmasından korkmalarıdır. Komiser özgür olduğumu söylüyor. Şimdi özgürüm ve hapishanede de özgürdüm, çünkü dünyada en fazla değer verdiğim şey 'özgürlüktü'. Elbette, sırf bu nedenle sevmediğim şarapları içtim, yapmak zorunda olmadığım ve bir daha da asla yapmayacağım şeyleri yaptım, bunlar bedenimde ve ruhumda izler bıraktı, bir başkasını benim yaşama duyduğum arzuya ve çılgın tutkuya eşlik etmeye zorlamanın dışında yapacak hiçbir şey olmadığını anladığım zaman beni bağışlamalarını istediğim halde, bu bazılarını incitmek anlamına geliyordu. Acı dolu günleri inkâr etmiyorum; izlerini madalyalar gibi taşıyorum içimde. Özgürlüğün bedelinin çok yüksek olduğunu biliyorum, en az köleliğin bedeli kadar yüksek; aradaki tek fark özgürlüğün bedelini keyif ve gözyaşlarıyla karışmış bile olsa bir tebessümle ödüyorsunuz. Karakoldan çıktım, dışarda çok güzel bir gün başlıyordu, aklımdan geçenlerle uzak yakın ilgisi olmayan güneşli bir pazar günü. Avukatım birkaç teselli edici sözcük ve bir demet çiçekle beni bekliyordu. Tüm7 hastaneleri ve morgları aradığını söyledi (birisi eve dönmediği zaman yapılan şeyler yani), ama Esther'den hiç haber yoktu. Gazetecilerin beni gözaltında tutulduğum yerde bulmalarına engel olabildiğini söyledi. Gelecekte karşı karşıya kalabileceğim suçlamalardan kendimi koruyabilmek için yasal bir strateji belirlemek üzere benimle konuşması gerektiğini ekledi. Bu kadar sıkıntıya girdiği için ona teşekkür ettim, yasal bir strateji geliştirmeye pek de meraklı olmadığını biliyordum, sadece beni yalnız bırakmak istemiyordu; çünkü neler yapabileceğimi kestiremiyordu (Sarhoş olup yeniden tutuklanır mıydım? Bir skandala neden olabilir miydim? Kendimi mi öldürecektim yoksa?). Ona düzene koymak zorunda olduğum bazı işlerim olduğunu söyledim; her ikimiz de yasalarla ilgili bir sorun yaşamayacağımı çok iyi biliyorduk. Israr etti, ama ona başka seçenek bırakmadım sonunda özgürüm. Özgürlük. Perişan bir biçimde yalnız kalma özgürlüğü. Paris'te kent merkezine gitmek için bir taksiye atladım ve şoföre Zafer Anıtı'na yakın bir yerde inmek istediğimi söyledim. İkimizden birinin her yolculuktan dönüşünde sıcak çikolata içmek için Esther'le sürekli buluştuğumuz Champs Elysee'deki Hotel Bristol'e doğru yola çıktım. Hayat bizi sürekli birbirinden uzak yollara göndermeye devam etse bile bu bizim eve dönüş ritü elimizdi, bizi bir arada tutan aşkın kollarına yeniden atılmaktı. Yürümeye devam ettim. İnsanlar gülümsüyordu, çocuklar kışın ortasında kendilerine bahşedilen bu birkaç saatlik bahar havası nedeniyle mutluydu, trafik rahatça akıyor, her şey yolunda görünüyordu ama hiç kimse karımı yeni kaybettiğimi bilmiyordu, hatta biliyormuş gibi bile yapmıyorlar, hiç umursamıyorlardı. İçimdeki acıyı anlamıyorlar mıydı? Herkes üzgün olmalıydı, beni anlamaları gerekiyordu, ruhu kan kaybedercesine aşkını kaybeden bu adama destek vermeliydiler; ama gülmeye devam ediyorlardı, küçük mutsuz dünyalarının içine dalıp gitmişlerdi. Ne tuhaf bir düşünce! Yanından geçtiğim birçok insanın ruhu da paramparça olmalı ve nasıl ve ne için acı çektikleri hakkında hiçbir fikrim yok. Bir bara girdim ve sigara aldım, bardaki adam İngilizce konuşuyordu. Bir eczaneye girip çok sevdiğim naneli tabletlerden aldım ve oradaki kalfa da benimle İngilizce konuştu (her iki defasında da ben Fransızca konuştuğum halde). Otele varmadan, bir dükkân arayan ve Toulouse'dan henüz gelmiş iki genç beni durdurdu; bir yığın insana sormuşlar, ama kimse onların ne söylediğini anlamamıştı. Neler oluyor? Tutuklandığımdan beri geçen yirmi dört saat içinde Champs Elysees'de konuşulan diller mi değişti? Turizm ve para mucizeler yaratabilir, ama bunu nasıl daha önce anlamamış olabilirim? Esther'le buluşup sıcak çikolata içtiğimiz günler epey gerilerde kaldıysa da geçen zaman içinde her ikimiz de buradan defalarca ayrılıp yeniden döndük. Her zaman daha önemli bir şey vardır. Daima ertelenmesi imkânsız bir randevu vardır. "Evet sevgilim, bir dahaki sefere birlikte sıcak çikolata içeceğiz, geç olmadan dönerim; bugün gerçekten çok önemli bir röportajım var ve seni havaalanından almaya gelemeyeceğim; acil bir durum olursa beni ara; yoksa gece görüşürüz."8 Cep telefonum! Cebimden çıkardım ve hemen açtım; birçok kez çaldı ve her defasında yüreğim ağzıma geldi; telefonun küçük ekranında benimle görüşmeye çalışan insanların isimlerini görüyordum, ama hiçbirini yanıtlamadım. Yaklaşık yirmi kişi telefon numaramı biliyordu ve hepsi de numaramı kimseye vermeyecekleri üstüne yemin etmişlerdi; bu durumda 'kayıtlı olmayan' bir numara aradığında açabilirdim, çünkü o olabilirdi. Öyle bir numara çıkmadı, yalnızca dostlarımın ve güvenilir iş arkadaşlarımın numaraları belirdi. Hepsi de neler olup bittiğini öğrenmek için deliriyor, yardım etmek istiyor (ama nasıl?) ve bir şeye ihtiyacım olup olmadığını merak ediyor olmalılar. Telefon çalmaya devam etti. Açmalı mıyım? Arayanların bazılarıyla görüşmeli miyim? Neler olduğunu anlamayı başarıncaya kadar yalnız kalmaya karar verdim. Esther'in, insanlara barınağa sığınmış evsizler gibi değil de daima konuk gibi davranıldığı çok az otelden biri olarak gördüğü Hotel Bristol'e ulaştım. Aileden biriymiş gibi karşılandım; olağanüstü güzellikteki bir saatin yanındaki masayı seçtim; çalan piyanoyu dinledim ve bahçeyi seyrettim. Pratik olmalı, önümdeki seçenekleri gözden geçirmeliyim; hepsinin ötesinde yaşam sürüyor. Karısı tarafından terk edilen ne ilk ne de son erkek olacağım, ama bu böylesine güneşli ve güzel bir günde, sokakta herkes gülümserken ve çocuklar şarkı söylerken, baharın ilk işaretleri görülmeye başlamışken, güneş parlarken ve şoförler yaya geçitlerinde durmuşken mi olmalıydı? Bir peçete aldım. Kafamdaki bu düşünceleri dışarı çıkarmalı ve kâğıda dökmeliyim. Duyguları bir yana bırakıp ne yapmam gerektiğini düşünelim: (a) Karımın gerçekten kaçırıldığını ve şu anda hayatının tehlikede olduğunu varsayalım ve ben kocası ve sadık bir eş olarak, dünyayı da ahiretide dolaşmak zorunda kalsam onu bulmalıyım. Bu olasılığa yanıt: Pasaportunu yanma aldı. Polisin bundan haberi yok, ama daha başka kişisel eşyalarını da beraberinde götürmüş, bunların arasında her yurtdışına çıktığında yanına aldığı, içinde önemli azizlerin resimlerinin bulunduğu cüzdan da var. Ayrıca bankadan para da çekmiş. Sonuç: Açıkça gitmek için hazırlanmıştı. (b) Birisinin verdiği söze inandığını, ama bunun bir tuzak olduğunu varsayalım. Yanıt: Daha önce de kendini birçok defa tehlikeye atmıştı, bu onun işinin bir parçası, ama her defasında ne yaptığını bana söylerdi, çünkü hayatında tam anlamıyla güvendiği tek insan bendim. Nerede olacağını bana söylerdi, kiminle görüşeceğini (beni de tehlikeye atmamak için daha çok kod adlarını) ve belirli bir zaman içinde geri dönmezse ne yapmam gerektiğini daima söylerdi.9 Sonuç: Muhbirlerinden biriyle görüşmeyi planlamıyordu. (c) Yeni biriyle tanıştığını varsayalım. Yanıt: Yanıtı yok. Tüm varsayımlar içinde anlamı olmayan bir tek bu. Henüz kabullenemediğim. Bana hiçbir açıklama yapmadan terk etmesini kabul edemem. Ben de, Esther de yaşamın güçlükleriyle birlikte savaştığımızdan kendimizle daima gurur duyduk. Acı çektik, ama birbirimize hiç yalan söylemedik; oysa oyunun kurallarından biri de evlilik dışı ilişkilerden bahsetmemekti. Aslında şu Mikhail denen adamla tanıştığından beri çok değiştiğinin farkındaydım, ama sadece bu nedenle on yıldır süren bir evlilik bitirilir miydi? Onunla yattıysa ya da ona âşık olduysa bile dönüşü olmayan bir maceraya atılmadan önce birlikte başardıklarımızı, yaşadıklarımızı hiç düşünemedi mi? İstediği zaman istediği yere gitmekte özgürdü, etrafı her zaman asırlardır kadın yüzü görmemiş askerler ve erkeklerle doluydu, hiç soru sormadım, o da hiçbir şey anlatmadı. İkimiz de özgürdük ve bununla gurur duyuyorduk. Ama Esther birdenbire yok oldu ve sadece benim için bir şey ifade eden ipuçları bıraktı, sanki gizli bir mesajdı bu: Ben gidiyorum. Neden? Bu soruyu yanıtlamaya değer mi? Hayır. Çünkü bu sorunun yanıtında sevdiğim kadının yanımda kalmasını sağlamaktaki yetersizliğim gizli. Onu bulmaya ve geri dönmeye zorlamaya değer mi? Evliliğimize bir şans daha tanıması için ona yalvarmak ve dilenmek? Bu çok saçma: Nasıl daha önce sevdiklerim beni terk ettiğinde acı çektiysem şimdi de aynısını yapmak daha iyi olacaktı. Geçmişte nasıl yaralarımı sardıysam yine aynısını yapmalıydım. Bir süre saplantılı biçimde onu düşüneceğim, hayata küseceğim, durmadan karımın beni terk edişini anlattığım için arkadaşlarım sıkılacak. Olan biteni doğrulamaya çalışıp onunla geçirdiğim günlerin gecelerin her anını yeniden düşüneceğim; sonunda ben ona karşı ne kadar iyi olmaya çalıştıysam onun bana hep sert davrandığı sonucuna varacağım. Bir başka kadın bulacağım. Caddeden aşağı doğru yürürken ona benzeyen kadınları görmeyi sürdüreceğim. Gündüz ve gece, gece ve gündüz acı çekeceğim. Bu durum haftalar, aylar belki bir yıl ya da daha fazla sürebilir. Ta ki bir sabah, uyandığımda başka bir şey düşündüğümü fark edinceye kadar; işte o zaman kötü günlerin geçtiğini bileceğim. Kalbim yaralanmış olacak, ama iyileşecek ve yaşamın güzelliğini bir kez daha görmeye başlayacak. Bu daha önce de oldu, tekrar olacak. Eminim. Birisi gittiğinde, gider; çünkü bir diğeri gelmek üzeredir. Aşkı yeniden bulacağım. Bir an için yeni durumumun tadına varıyorum: bekâr ve bir milyoner. Kiminle istersem onunla güpegündüz dışarı çıkabilirim. Katıldığım partilerde yıllardır davranmadığım gibi davranabilirim. Yeni haber tez yayılır10 ve bir süre sonra her türden kadın; genci yaşlısı, çok da genç olmayanı, zengini ve olmak istediği kadar zengin olamayanı, akıllısı ve sadece ben duymak istediğimde ne düşündüğünü söyleyeni, hepsi kapımı çalmak için gelecek. Özgür olmanın muhteşem bir şey olduğunu düşünmek istiyorum. Yeniden özgür olmak. Beni bekleyen ve beni küçük düşürecek böyle bir deneyimi yeniden yaşamamı engelleyecek ilk ve gerçek aşkımı bulmaya hazır olmak istiyorum. Sıcak çikolatamı bitirip saate bakıyorum; bir zamanlar insanoğlunun bir parçası olduğumu hatırlatan hoş duygular hissetmek için hâlâ zamanım olduğunu biliyorum. Birkaç saniye için Esther'in kapıdan girdiğini, güzel İran halılarının üstünde yürüdüğünü, yanıma oturduğunu ve bir şey söylemeden bir sigara içtiğini, avludaki bahçeye baktığını ve elimi tuttuğunu hayal ediyorum. Yarım saat geçiyor ve bu yarım saat boyunca zihnimde yarattığım bu öyküye inanıyorum, ta ki tam anlamıyla bir fantezi olduğunu anlayıncaya kadar. Eve gitmemeye karar veriyorum. Resepsiyona giderek bir oda, diş fırçası ve deodorant istiyorum. Otel dolu ama müdür istediğim şeyleri hemen ayarlayıveriyor: Eyfel Kulesi'ne, bir terasa, Paris'in çatılarına bakan harika bir süitte buluyorum kendimi. Işıklar teker teker yanıyor, aileler pazar akşam yemeklerini yemek için bir araya geliyorlar. Champs Elysees'de hissettiğim şey yeniden dönüyor: Çevremdeki güzellikler arttıkça ben kendimi daha da berbat hissediyorum. Televizyon yok. Akşam yemeği yok. Terasta oturup geçmişimi düşünüyorum, ünlü bir yazar olmayı düşleyen genç bir adam ve gerçeğin bütünüyle farklı olduğunu birdenbire anlayan neredeyse hiç okur kitlesi olmadığı söylenen bir ülkede, nerdeyse kimsenin okumadığı bir dilde yazan genç bir yazar. Ailesi onu üniversiteye gitmesi için zorlar (bir diploma sahibi olduğun sürece hangi üniversite olduğunun önemi yok oğlum; yoksa bir şey olamazsın). İsyan eder, hippiler döneminde dünyayı gezer, bir şarkıcıyla tanışır, birkaç şarkı sözü yazar ve birden anne babasının sözünü dinleyip kimya mühendisi olan kız kardeşinden daha fazla para kazanmaya başlar. Biraz daha şarkı sözü yazdım, şarkıcı giderek daha da tanındı, birkaç daire daha satın aldım ve şarkıcıyla kavga ettim, ama hâlâ önümdeki birkaç yıl daha çalışmamı gerektirmeyecek kadar param vardı. Kendimden daha yaşlı bir kadınla ilk evliliğimi yaptım, çok şey öğrendim nasıl sevişildiğini, nasıl araba kullanıldığını, İngilizce konuşmayı, geç saate kadar yatakta kalmayı ama ayrıldı, çünkü beni 'duygusal olarak olgunlaşmamış ve yeterince büyük göğüslere sahip herhangi bir kızın arkasından gitmeye çok hazır' buluyordu. Duygusal dengemi sağlayabileceğini düşündüğüm kadınlarla ikinci ve üçüncü kez evlendim: İstediğimi aldım fakat anladım ki, benim istediğim dengeyi derin bir can sıkıntısından ayırt etmek mümkün değildi. İki boşanma daha. Yeniden özgürlük ama bu sadece bir duygu; özgürlük birilerine sözler vermeden yaşamak değil, benim için en iyisini seçme yeteneğiydi. Aşkı aramaya devam ettim, şarkılar yazmaya da. İnsanlar bana ne yaptığımı sorduğunda, yazar olduğumu söylüyordum. Beni sadece yazdığım şarkı sözlerinden tanıdıklarını söylediklerinde bunun işimin bir parçası olduğunu söylüyordum. Özür dileyip yazdığım kitaplardan hiçbirini11 okumadıklarını söylediklerinde de bir proje üzerinde çalıştığımı anlatıyordum ki yalandı. Gerçek olan param olduğu, ilişkilerim olduğuydu, sahip olmadığım şey ise bir kitap yazacak kadar cesaretti. Hayallerim şimdi daha bir elle tutulur hale gelmişti, ama eğer dener ve başaramazsam, yaşamımın geri kalanının neye benzeyeceğini bilmiyordum; işte bu nedenle bir hayali besleyerek yaşamak, sonunda hiçbir şey elde edememe olasılığıyla yüzleşmekten daha iyiydi. Bir gün bir gazeteci benimle röportaj yapmaya geldi; yaptığım işlerin tüm ülkede tanınmasının, ama bizzat beni hiç kimsenin tanımamasının nasıl bir şey olduğunu öğrenmek istiyordu. Doğal olarak medyada sürekli gündemde olan, şarkıcıydı. Gazeteci çok tatlı bir kızdı, akıllı, sessiz. Sonra iş stresinin olmadığı bir partide tekrar karşılaştık ve aynı gece onunla yatmayı başardım. Âşık oldum, ama o hiç ilgilenmedi. Onu aradığımda hep meşgul olduğunu söylüyordu. O beni reddettikçe ben onun la daha fazla ilgilenmeye başladım, ta ki en sonunda onu şehrin dışındaki evimde benimle bir hafta sonu geçirmeye razı edinceye kadar (ailenin kara koyunu ben olmalıyım ama bazen isyan etmek iyi oluyor aynı yaşlardaki arkadaşlarımın arasında kent dışında ev sahibi olan bir tek bendim). Denizi seyrederek üç gün geçirdik, ona yemek pişirdim, o işiyle ilgili hikâyeler anlattı ve sonunda bana âşık oldu. Şehre döndük, belirli aralıklarla benim dairemde kalmaya başladı. Bir sabah her zamankinden daha erken çıktı ve daktilosuyla geri döndü; ondan sonra hiçbir şey söylenmeden benim evim aynı zamanda onun da evi oldu. Daha önceki eşlerimle de yaşadığım benzer anlaşmazlıklar ortaya çıktı: Ben serüven ve bilinmeyenin peşinde koşarken, kadınlar daima denge ve sadakat arıyorlardı. Bu defa, ilişki daha uzun sürse de. Yine de ikinci yılın sonunda Esther'in daktilosunu ve beraberinde getirdiği diğer eşyaları kendi dairesine geri götürmesinin zamanının geldiğini düşündüm. "Bir işe yaramayacak." "Ama beni seviyorsun, ben de seni seviyorum, doğru değil mi?" "Bilmiyorum. Seninle birlikte olmayı sevip sevmediğimi soruyorsan, cevabım evet. Ama eğer sensiz yaşayabilir miyim diye soruyorsan, cevabım yine evet." "Erkek olarak doğmadığım için çok mutluyum. Kadın olduğum için çok memnunum. Bizden kadın olarak beklediğiniz tek şey iyi yemek yapmamız. Ama erkeklerin her şeyi yapabilmeleri bekleniyor bir evi ayakta tutmaları, sevişmeleri, çocuklarıyla ilgilenmeleri, para kazanmaları ve başarılı olmaları gerekiyor." "Bu yüzden değil: Kendimden çok memnunum ben. Seninle birlikte olmaktan çok keyif alıyorum, ama sadece yürümeyeceğini düşünüyorum." "Benimle birlikte olmaktan keyif alıyorsun, ama kendin olmaktan nefret ediyorsun. Daha önemli şeyleri unutabilmek için daima serüven arıyorsun. Damarlarında akan adrenalini sürekli hissetmek istiyorsun ve onlardan akması gereken tek şeyin kan olması gerektiğini unutuyorsun." "Önemli şeylerden kaçmıyorum. Bana önemli bir şey söyle."12 "Kitap yazmak." "Bunu her zaman yapabilirim." "O zaman git ve yap. Sonra, eğer istersen herkes kendi yoluna gider." Yaptığı yorumu saçma buldum; ne zaman istersem bir kitap yazabilirim; yayıncıları, gazetecileri, bana iyilik borcu olan bir yığın insanı tanıyordum. Esther ise sadece beni kaybetmekten korkan bir kadın, bir sürü şey uyduruyor. Ona her şeyin bittiğini, ilişkimizin sona erdiğini, bunun beni mutlu edeceğini düşündüğü herhangi bir şeyle değil, aşkla ilgisi olduğunu söylüyorum. Aşk nedir, diye soruyor. Anlatmak için yarım saat uğraşıyorum ve adam gibi bir tanımlama yapamadığımı fark ediyorum. Aşkın nasıl anlatılacağını bilemediğine göre, diyor; denemeli ve bir kitap yazmalıymışım. İkisinin birbiriyle ilgisi olmadığını söylüyorum. Tam da o gün oturduğumuz daireyi terk edeceğim; o istediği kadar kalabilir. Gideceğim ve o kendisine yaşayacak başka bir yer buluncaya kadar otelde kalacağım. İyi olur, diyor, şimdi gidebilirsin, daire bir ay içinde boşalmış olur yarın kendisine yeni bir yer bakmaya başlayacak. Eşyalarımı topluyorum ve o gidip kitap okuyor. Geç oluyor, diyorum, yarın gidiyorum. Hemen gitmem gerektiğini, çünkü yarın kendimi bu kadar güçlü ya da kararlı hissetmeyeceğimi söylüyor. Benden kurtulmaya mı çalıştığını soruyorum. Gülüyor ve ilişkiyi bitirmek isteyen kişinin ben olduğumu söylüyor. Yatağa gidiyoruz ve ertesi gün, terk etme arzusu o kadar da baskın değil, biraz daha düşünmeye ihtiyacım olduğuna karar veriyorum. Esther, yine de sorunun henüz çözümlenmediğini söylüyor: Yaşama nedenimin ne olduğuna karar veremediğim sürece bu senaryo sürekli olarak yinelenecek; sonunda kendisi mutsuz olacak ve beni terk edecek. Bunun da ötesinde, eğer o beni terk ederse, bunu hiç beklemeden yapacak ve geri dönmesini sağlayabilecek tüm köprüleri de yakacak. Ne demek istediğini soruyorum. Başka bir sevgili bulacağını ve âşık olacağım söylüyor. Gazetedeki işine gidiyor ve ben de bir gün çalışmamaya karar veriyorum (şarkı sözü yazmanın dışında bir kayıt stüdyosunda çalışıyorum). Daktilonun başına oturuyorum, tekrar kalkıyorum, gazeteleri okuyorum, acil yanıtlanması gerekli bazı mektupları yanıtlıyorum ve bunu yapmaya başladıktan sonra acil olmayanları da yanıtlamaya başlıyorum. Yapmam gerekenlerin listesini çıkarıyorum, müzik dinliyorum. Bizim apartmanın çevresinde yürüyüşe çıkıyorum, fırıncı ile hoşbeş ettikten sonra eve dönüyorum ve birden bütün bir gün sona eriyor ve hâlâ tek bir cümle bile yazmayı beceremiyorum. Yapmak istemediğim şeyler için beni zorladığından Esther'den nefret ettiğime karar veriyorum. Eve döndüğünde bana bir şey sormuyor, ama hiçbir şey yazmayı beceremediğimi kabul ediyorum. Bakışlarımın dün gecekiyle aynı olduğunu söylüyor. Ertesi gün işe gidiyorum, ama o akşam yeniden daktilonun durduğu masanın başına geçiyorum. Okuyorum, televizyon seyrediyorum, müzik dinliyorum, yeniden makinenin başına dönüyorum ve böylece üzerinde sadece 'ilk cümleler' olan kâğıt yığınlarıyla dolu iki ay geçiyor; ama tek bir paragrafı bile bitiremiyorum.13 Mümkün olabilecek her türlü özrü sıralıyorum bu ülkede kimse okumuyor, bir plan yapamadım ya da muhteşem bir şey yakaladım, ama henüz geliştirmek için doğru bir yol arıyorum. Üstelik bir makale ya da şarkı sözü yazmakla meşgulüm. İki ay daha geçiyor ve bir gün bir uçak biletiyle eve geliyor. "Yeter," diyor. "Çok işin varmış gibi, sorumlulukların altında eziliyormuş, her ne yapıyorsan dünyanın buna çok ihtiyacı varmış gibi davranmayı bırak artık ve bir süreliğine sadece seyahate çık." Birkaç makale yazdığım gazetelerde her zaman editör olabilirim, şarkı sözü yazdığım kayıt stüdyosuna başkan olabilirim, çünkü rakipleri için çalışmamı istemezler, şu anda yaptığım şeyleri daima yapabilirim, ama hayallerim bekleyemez. Ya kabul ederim ya da unuturum. Bilet beni nereye götürecek? İspanya. Çok şaşırıyorum; uçak biletleri pahalı; ayrıca şimdi gidemem, önümde bir kariyer fırsatı var ve onu değerlendirmek zorundayım. Bir yığın potansiyel ortaklığı kaybedeceğim; sorun ben değilim, evliliğimiz. Gerçekten de kitap yazmak istiyorum, kimse beni durduramaz. "İstiyorsan yapabilirsin, ama yapmazsın," dedi. "Senin sorunun ben değilim, kendinsin, onun için biraz yalnız kalman senin için iyi olacak." Bana bir harita gösteriyor. Madrid'e gitmeliyim, orada Fransa sınırında Pireneler'e giden bir otobüs yakalayabilirim. Ortaçağ'da hacca gidenlerin başlangıç noktasında; Santiago'ya giden yolda. Yol boyunca yürümeliyim. Yolun sonunda beni bekliyor olacak ve sonra söylediğim her şeyi kabul edecek: onu artık sevmediğimi, edebi bir şaheser yaratamayacak kadar çok şey yaşamadığımı, yazar olmayı aklımdan bile geçirmediğimi, bunun ergenlik hayallerimden başkaca bir şey olmadığını. Bu bir delilik! Bu çok uzun iki yıl boyunca birlikte yaşadığım kadın ilişki terminolojisinde gerçekten de sonsuzluk kadar uzun bir zaman yaşamım hakkında kararlar alıyor, beni işimi bırakmaya zorluyor ve neredeyse tüm ülkeyi yürüyerek geçmemi bekliyor! Bunu ciddiye almaya karar vermem bile o kadar çılgınca ki! Üst üste sayısız geceler sarhoş oldum, o da yanımda en az benim kadar sarhoşken içkiden oldum olası nefret ettiği halde. Saldırganlaşıyorum, özgürlüğümü kıskandığını söylüyorum, bu delice düşüncenin tek nedeninin onu terk etmek istemem olduğunu söylüyorum. Oysa o tüm bunların daha ben okuldayken ve yazar olmayı hayal ederken başladığını söylüyor daha fazla ertelemek yok, eğer şimdi kendimle yüzleşmezsem yaşamımın geri kalanını evlenip boşanarak, geçmişimle ilgili sevimli anekdotlar anlatarak ve durmaksızın düşerek geçireceğim. Elbette karımın haklılığını kabul edemem, ama gerçeği söylediğini biliyorum. Ve bunun farkına vardıkça, daha da sinirli oluyorum. Benim bu saldırganlığımı şikâyet etmeden kabulleniyor; sadece gidiş günümün yaklaştığını yavaşça bana hatırlatıyor.14 Bir gece, o günden hemen önce, benimle sevişmeyi reddediyor. Bütün bir marihuanayı, iki şişe şarabı içiyorum ve oturma odasının ortasında kendimden geçiyorum. Kendime geldiğimde, çukurun dibini boyladığımı fark ediyorum, ve şimdi yapabileceğim tek şey yeniden yukarı tırmanmak. Cesaretiyle onca gurur duyan ben, kendi yaşamımda nasıl da korkak, aşağılık ve maceradan kaçan birine dönüştüğümü görüyorum. O sabah, karımı bir öpücükle uyandırıp istediklerini yapacağımı söylüyorum. Yola çıkıyor ve otuz sekiz gün boyunca Santiago'ya giden yolu izliyorum. Oraya ulaştığımda, asıl yolculuğumun orada başladığını anlıyorum. Aslında beraberliğimiz resmen sürdüğü ve sık sık telefonla görüştüğümüz halde aramızda Esther'in bedeninden beni ayıracak bir okyanus olması için Madrid'e yerleşmeye ve telif ücretleriyle geçimimi sağlamaya karar veriyorum. Hâlâ evli olmak ve daima onun kollarına dönebileceğimi bilmek, ama bu arada da yeryüzündeki tüm özgürlüklerin tadını çıkarmak çok rahatlatıcı. Katalan bir bilim kadını ile mücevher yapan Arjantinli bir kadına ve metroda şarkıcılık yapan genç bir kadına âşık oluyorum. Şarkı sözlerimden aldığım telif ücretleri gelmeye devam ediyor ve bu da çalışmadan rahat bir hayat sürmem ve istediğim her şeyi yapabilecek kadar zaman bulabilmem için yeterli... hatta kitap yazmak için bile. Kitap işi her zaman yarma kadar bekleyebilir, bununla beraber, Madrid Belediye Başkanı ilginç bir sloganla 'Madrid beni öldürüyor' ortaya çıkıp kentte çok uzun sürecek bir parti yapılması gerektiğini buyuruyor. Hepimiz her gece birkaç bar gezmeye zorlanıyoruz, La movida madrilena ('Madrid manzarası') diye bir deyim türüyor ve tüm bunlar da benim yarına kadar erteleyebileceğim şeyler değil; her şey öyle eğlenceli ki; günler kısa ve geceler uzun.. Bir gün, Esther beni görmeye geleceğini söylemek için telefon ediyor; durumumuzu hemen ve kesin olarak netleştirmek gerektiğini düşünüyormuş. Bana bir sürü özür hazırlamak için yeterli zaman vererek bir sonraki haftaya bilet rezervasyonu yaptırmış. (Şu anda kiraladığım apartman dairesinde uyuyan, her gece La movida madrilena eğlencelerine beraber gittiğim metroda şarkıcılık yapan sarışın kıza 'Portekiz'e gidiyorum, ama bir ay içinde döneceğim' demeliyim.) Dairemi düzenlerim, dişi bir varlığın tüm izlerini yok eder, arkadaşlarıma karımın bir ay yanımda kalmaya geldiğini ve ağızlarından tek bir sözcük bile kaçırmamalarını söylerim. Esther tanınmayacak kadar korkunç bir saç kesimiyle uçaktan iniyor. İspanya'nın içlerine kadar seyahat ediyoruz, bir gecede gezilemeyecek kadar çok, bugün bir kez daha gitsem asla bulamayacağım küçük kasabalar keşfediyoruz. Boğa güreşlerine, flamenko gösterilerine gidiyoruz ve ben dünyadaki en iyi kocayım, çünkü eve hâlâ onu sevdiğimi düşünerek dönmesini istiyorum. Neden böyle bir etki yaratmak istediğimi bilmiyorum, belki de derinlerde bir yerde bu Madrid rüyasının önünde sonunda biteceğini seziyorum. Saç kesimiyle ilgili söyleniyorum, o da değiştiriyor ve yine çok sevimli oluyor. Tatilinden geriye sadece on gün kalıyor ve onun eve mutlu dönmesini ve beni öldüren Madrid'in keyfini sürmem için yalnız bırakmasını istiyorum. Sabah saat onda açılan diskotekler, boğa güreşleri, aynı eski konular üzerine15 yapılan bitmeyen sohbetler, alkol, kadınlar, daha fazla boğa güreşi, daha fazla alkol, daha fazla kadın ve tamamıyla programsız günler. Bir pazar günü, tüm gece yiyecek servisi yapan bir bara girerken, karım yasak konuyu gündeme getiriyor: yazdığımı söylediğim kitap. Bir şişe serinin tümünü içiyorum, yol üzerindeki bütün metal kapıları tekmeliyorum, kelimenin tam anlamıyla caddedeki diğer insanları taciz ediyorum, tek amacı yaşamımı cehenneme çevirmek ve mutluluğumu bozmaksa, neden zahmet edip de onca yol geldiğini soruyorum. Hiçbir şey söylemiyor ama her ikimiz de ilişkimizin sınıra kadar geldiğini biliyoruz. Rüyasız bir gece uykusu çekiyorum ve ertesi sabah apartman yöneticisine çalışmayan telefon yüzünden şikâyette bulunarak, bir haftadır çarşafları değiştirmediği için temizlikçi kadını azarlayarak, bir gece öncenin sarhoşluğunu üstümden atabilmek için uzun, upuzun süren bir banyo yaparak daktilomun başına geçiyorum. Sadece Esther'e denediğimi, gerçekten de çalışmayı denediğimi gösterebilmek için. Ve aniden, mucize gerçekleşiyor. Bir kahve yapıp gazete okumaya başlayan kadına bakıyorum, umutsuz ve yorgun bakan gözleri ve her zamanki sessizliğiyle oturan, asla hareketleriyle sevgisini belli edemeyen, 'hayır' demek istediğimde bana 'evet' dedirtebilen, yaşama nedenim olduğuna haklı olarak inandığı şeyler için beni savaşmaya zorlayan, beni kendisinden bile çok sevdiği için tek başıma yola çıkmama izin veren, hayalimi gerçekleştirebilmek için gitmemi sağlayan kadın; ve birden, bu küçük sessiz kadını, gözleriyle konuşabilen, korkularını içinde yaşasa da dışardan daima cesur görünen, kendisini küçük düşürmeden bir başkasını sevebilen ve erkeği uğruna savaştığı için asla özür dilemeyen bu kadını görünce parmaklarım tuşların üstünde hareket etmeye başlıyor. İlk cümle ortaya çıkıyor. Sonra ikincisi. Hiçbir şey yemeden iki gün geçiriyorum. Çok az uyuyorum, sözcükler şarkı sözü yazarken olduğu gibi bilinmeyen bir yerden fışkırıyor sanki, bir sürü tartışma ve anlamsız konuşmadan sonra ortağım ve ben 'O'nun orada, hazır beklediğini ve 'O'nu sözcüklere ve notalara dökmenin zamanı geldiğini bildiğimiz günlerdeki gibi. Bu defa, 'O'nun Esther'in yüreğinden geldiğini biliyorum; aşkım yeniden doğuyor, karım var olduğu için bu kitabı yazıyorum, çünkü o hiç şikâyet etmeden, kendisini 'kurban' görmeden tüm zor günlerde ayakta kaldı. Geçen birkaç yılda en yoğun etkilendiğim deneyimi anlatarak başlıyorum yazmaya Santiago'ya giden yolu. Yazarken dünyaya bakış biçimimin bir dizi büyük değişiklik geçirdiğini fark ediyorum. Yıllarca büyü, simya ve bilinmeyen üzerine çalıştım ve araştırma yaptım. Böylesine muazzam bir potansiyelin deneyimsiz ellere düşmesine izin vermek son derece tehlikeli olacağından insanoğlunun geri kalanıyla paylaşılması mümkün olmayan bu sınırsız güce sahip küçük bir insan grubu olması fikri hep ilgimi çekmişti. Gizli birtakım toplulukların üyesiydim, egzotik mezheplere bulaştım, pek tanınmayan ama çok pahalı kitaplar satın aldım, zamanımın büyük kısmını ritüeller ve dua seanslarına ayırmaya başladım. Sürekli olarak birbirinden farklı gruplara ve birliklere katılıp sonra bırakıyordum, her defasında görünmeyen dünyanın gizemlerini bana gösterecek olan kişiyle nihayet karşılaştığımı düşünüyor ama sonunda iyi niyetli de olsalar bu insanların çoğunun sadece şu ya da bu dogmanın peşinde fanatik eğilimli kişiler olduğunu anlayıp hayal16 kırıklığına uğruyordum, çünkü insan ruhunu sürekli tedirgin eden şüphelere son veren tek yol fanatizmdi. Birçok ritüelin aslında işe yaradığım fark ettim, ama kendilerini yaşamın gizemlerini ellerinde tutan kişiler ya da ustalar olarak nitelendiren, tüm istediklerine ulaşabilmelerini sağlayan teknikleri bildiklerini söyleyenlerin eski devirlerin öğretileriyle olan bağlantılarını bütünüyle yitirmiş olduklarını da anladım. Santiago'ya giden yolda sıradan insanlarla karşılaştıkça, tüm evrenin kendi 'işaret dilini' kullandığını ve bu dili anlayabilmek için çevremizde olan bitenleri dikkatle izlememizin yeterli olduğunu gördüm bütün bu olanlar yüzünden tüm bu gizemli şeylere tek giriş 'bilinmeyen' mi, diye de merak etmeye başladım. Santiago'ya giden yol üzerine yazdığım kitapta tüm olası yolları tartıştıktan sonra şu düşünceye ulaştım: Yapman gereken sadece dikkat etmek; dersler daima sen hazır olduğunda gelir ve sen işaretleri çözebilirsen bir sonraki adımı atman için bilmen gereken her şeyi öğrenebilirsin.' Biz insanların iki sorunu var: birincisi ne zaman başlamak gerektiğini, ikincisi ise ne zaman duracağını bilememek. Bir hafta sonra, birinci, ikinci ve üçüncü taslak metnime başlıyorum. Madrid artık beni öldürmüyor, eve dönmenin zamanı geldi. Bir devrin sona erdiğini hissediyor ve acil olarak bir diğerine başlamam gerektiğini düşünüyorum. Kente, yaşamım boyunca her vedalaşmamdaki gibi, bir gün fikrimi değiştirip tekrar dönebileceğimi düşünerek hoşça kal, diyorum. Esther'le birlikte ülkeme dönüyorum, yeni bir işe başlamanın zamanının geldiği konusunda ikna oldum, ancak bunu yapana kadar (ve yapmadım çünkü yapmam gerekmiyordu) kitabımı gözden geçirmeye devam ediyorum. İspanya'ya kadar romantik ama zor bir yol boyunca adamın birinin edindiği deneyimlerin başkalarının ilgisini çekebileceğine pek inanmıyorum. Dört ay sonra, onuncu taslağımla meşgulken, hem daktiloda yazdığım metnin hem de Esther'in ortadan kaybolduğunu fark ediyorum. Endişe içinde kendimi kaybetmek üzereyken elinde postaneden verilen bir kâğıtla geri dönüyor şimdi küçük bir matbaa işleten eski erkek arkadaşlarından birine kitabımın taslağını göndermiş. Eski erkek arkadaşı kitabı basıyor. Hakkında basında tek bir sözcük yazılmasa da az sayıda insan kitabı Batın alıyor. Onlar başkalarına öneriyor, satın alıp okuyan başkaları da başkalarına. Altı ay sonra, birinci baskı tükeniyor. Bir yıl sonra üç baskı daha yapıyor ve ben hayal bile edemeyeceğim bir şeyden para kazanmaya başlıyorum edebiyattan. Bu rüyanın ne kadar süreceğini bilmiyorum ancak yaşadığım her anı son anımmış gibi yaşamaya karar veriyorum. Ve bu başarının uzun süredir açmak istediğim bir kapıyı açtığını görüyorum: Diğer yayıncılar bir sonraki kitabımı yayınlamak için can atıyorlar. Her yıl Santiago'ya giden yolda olamayacağım kesin, peki şimdi ne üzerine yazacağım? Daktilonun başına oturup daha sonra da kendimi cümleler ve paragraflar yazmak dışında her şeyi yaparken bulduğum o aynı saçma sapan günlere dayanmak zorunda mıyım? Dünya görüşümü17 paylaşmaya ve yaşadığım deneyimleri anlatmaya devam etmem çok önemli. Birkaç gün ve sayısız geceler boyunca deniyorum ve bunun olanaksız olduğuna karar veriyorum. Sonra bir akşam Bin bir Gece Masalları'nın içinde ilginç bir öyküye rastlıyorum (rastlamak mı?); bu öykünün içinde, beni hep orada bir yerlerde bekleyen kararı vermemin neden bu kadar uzun sürdüğünü ve aslında kim olduğumu anlamama yardım eden bir şeyi, izlediğim yolun sembolünü buluyorum. Mısır piramitlerinde saklı bir hazinenin hayalinin peşinden giden bir çoban hakkındaki başka bir öykünün temelini bu öykü üstüne kuruyorum. Ben dairelerin içinde döne döne yürürken beni bekleyen Esther gibi, orada çobanı bekleyen aşktan bahsediyorum. Ben bundan sonra herhangi bir şey olmak için hayal kuran birisi değilim: Ben'im. Ben çölü geçen çobanım, ancak yola devam etmeme yardımcı olacak simyacı nerede? Romanı bitirdiğimde, ne yazdığımın bütünüyle farkında değilim: Erişkinler için yazılmış bir masal gibi ve yetişkinler daha çok savaş, seks ya da güçle ilgili öykülerden hoşlanır. Yine de yayıncı kitabı kabul ediyor, kitap basılıyor ve okurlar bir kez daha onu 'en çok satanlar' listelerine taşıyor. Üç yıl sonra, evliliğim mükemmel bir şekil alıyor, ben her zaman yapmak istediğim şeyi yapıyorum; kitabımın ilk çevirisi de basılıyor, sonra ikincisi ve başarı yavaş ama emin adımlarla kitaplarımı dünyanın dört bir köşesine taşıyor. Kafeleri, yazarları ve kültürel yaşamı nedeniyle Paris'e taşınmaya karar veriyorum. Bunların hiçbirinin artık orada olmadığını fark ediyorum: Kafeler turistlerle ve buraları popüler hâle getiren insanların fotoğraflarıyla dolu. Buradaki yazarların büyük çoğunluğu içerikten çok biçimle ilgililer; özgün olabilmek için çabalıyor, ama sadece sıkıcı olmayı başarıyorlar. Kendi küçük dünyalarına kapatılmışlar ve ben ilginç bir Fransız deyimi öğreniyorum: renvoyer l'ascenseur, sözcük anlamı 'asansörü yukarı göndermek' ama metamorfik anlamıyla 'yapılan bir iyiliği geri çevirmek' anlamına geliyor. Gerçekte, ben senin kitabın hakkında iyi şeyler söylediğimde, senin de benimki hakkında iyi şeyler söylemen demek ve böylece tümüyle yeni bir kültürel yaşam yaratılmış oluyor, bir devrim, bütünüyle yeni bir felsefe; kimse bizi anlamadığı için sıkıntı çekiyoruz, ama sonra bunun geçmişte yaşayan tüm dâhilerin başına" geldiğini düşünüyoruz: Büyük bir sanatçı olmanın bir parçası da kesinlikle çağdaşları tarafından yanlış anlaşılmaktır. 'Asansörü yukarı gönderiyorlar' ve öncelikle bu türden yazarlar bazı başarılar kazanıyor: İnsanlar anlamadıkları bir şeyi açıkça eleştirme riskinden kaçıyorlar, fakat sonra aldatıldıklarını anlıyorlar ve eleştirmenlerin söylediklerine inanmaktan vazgeçiyorlar. İnternet ve internetin basit dili dünyayı tümüyle değiştirecek şeye sahip. Paris'te de buna paralel bir dünya oluşuyor: Yeniyetme yazarlar kendi sözcüklerini ve ruhlarını anlatabilmek için çabalıyorlar. Hiç kimsenin adını bile duymadığı kafelerde bu yeni yazarlara katılıyorum, çünkü ne kafeler ünlenmiş henüz, ne de yazarlar. Kendi tarzımı tek başıma geliştiriyorum ve karşılıklı destek olmak konusunda bilmem gereken her şeyi bir yayıncıdan öğreniyorum."bu iyilik Bankası da ne demek oluyor?" "Bilirsin. Herkes bilir."18 "Belki de, ama ben hâlâ ne dediğini pek anlamış değilim." "Bundan ilk söz eden Amerikalı bir yazardı. Bu banka dünyadaki en güçlü banka ve onu yaşamın her alanında bulabilirsin." "Evet ama ben edebi geleneği olmayan bir ülkeden geliyorum. Kime nasıl bir iyilik yapabilirim ki?" "Bu pek fark etmez. Sana bir örnek vereyim: Senin geleceği parlak bir yazar olduğunu biliyorum ve bir gün sözü edilen biri olacaksın. Bunu biliyorum; çünkü senin gibi ben de bir zamanlar hırslı, bağımsız, dürüsttüm. Bir zamanlar sahip olduğum bu enerji artık yok, ama sana yardım etmek istiyorum, çünkü henüz durmak istemiyorum ya da duramam. Emekli olmayı aklımdan bile geçirmiyorum, yaşamın, gücün ve zaferin etkileyici bir kavga olduğu hakkında hâlâ hayaller kuruyorum. "Hesabına depozitolar yatırmaya başladım paradan söz etmiyorum, anladın mı, ilişkileri kastediyorum. Seni şu ya da bu kişilerle tanıştırıyorum, yasal olduğu sürece bazı anlaşmalar ayarlıyorum. Bana bir şey borçlu olduğunu biliyorsun, ama senden asla bir şey istemiyorum." "Ve bir gün geliyor..." "Kesinlikle. Bir gün geliyor senden bir iyilik istiyorum ve sen elbette ki 'Hayır' diyebilirsin, ama bana borçlu olduğunun farkındasın. Senden istediğimi yaparsın ve ben sana yardım etmeye devam ederim, diğerleri senin nazik ve güvenilir bir insan olduğunu görürler ve onlar da senin hesabına depozitolar yatırmaya başlar bunların da tümü daima ilişki biçiminde olacaktır, çünkü dünya ilişkilerin üzerine kuruludur, başka bir şeyin değil. Onlar da bir gün senden bir iyilik isteyeceklerdir; sen de saygı gösterecek ve bir zamanlar sana yardımcı olan bu insanlara yardım edeceksin ve zaman içinde tüm dünyaya ağlarını yayacak, ihtiyacın olan herkesi tanıyor olacaksın ve çevrende yarattığın etki sürekli büyüyecek." "Benden istediğini yapmayı reddedebilirim." "Elbette edebilirsin. İyilik Bankası riskli bir yatırım aracıdır, aynı diğer bankalar gibi. Senden istediğimi yapmayı reddedersin, yardım etmeye değer bir insan olduğun için sana yardım ettiğimi düşünüyorsundur, çünkü en iyi sensin ve herkes kendiliğinden senin yeteneğinin farkına varmalıdır. Güzel, ben sana çok teşekkür ederim ve isteyeceğim şeyi hesabına çeşitli yatırımlar yaptığım bir başkasından isterim; fakat ondan sonra, benim tek bir sözcük bile söylememe gerek kalmadan herkes bilir ki, sen artık güvenilir biri değilsindir. "Yalnızca gelişmen gerekenin en fazla yarısı kadar gelişebilirsin ve elbette istediğin kadar değil. Belirli bir noktada yaşamın ters dönmeye başlar, yarı yolu geçmiş olursun ama tümünü değil, yarı mutlu ve yarı kederli hissedersin, ne hüsrana uğrarsın ne de tam anlamıyla başarılı olursun. Ne üşürsün ne de terlersin, ılıksındır ve bazı kutsal kitaplarda bir vaizin dediği gibi: 'Ilık şeyler damak zevkini tatmin etmez.'" Yayıncı iyilik Bankası'ndaki hesabıma çok miktarda depozito ya da ilişki yatırıyor. Öğreniyorum, acı çekiyorum, kitaplarım Fransızcaya çevriliyor ve bu ülkenin geleneklerine göre onlar için yabancı olan birisine19 kucak açıyorlar. Sadece bu yabancı inanılmaz bir başarıyı yakaladığı için değil! On yılda Seine Nehri'ne bakan büyük bir apartman dairem oluyor, okurlarım tarafından seviliyorum, eleştirmenler tarafından yerden yere vuruluyorum (kitabım ilk yüz bini satıncaya dek bana tapıyorlar, ama o andan sonra 'yanlış anlaşılmış yetenek' olduğumu belirleyip beni bitiriyorlar). Bana yapılan her yatırımı anında geri ödüyorum ve bir süre sonra ben de bir bağlantı yatırımcısı oluyorum. Etki alanım giderek büyüyor. İyilik istemeyi ve benden istenen iyilikleri yapmayı öğreniyorum. Esther gazeteci olarak çalışma izni alıyor. Her evlilikte olan normal çatışmalar dışında, mutluyum. Geçmişteki aşk skandallarım ve evliliklerim hakkında duyduğum hüsranların hiçbirinin olaya dahil olan kadınlarla ilgisi olmadığını, sadece benim kendi kötülüğümden kaynaklandığını ilk kez anlıyorum. Bununla birlikte Esther, çok basit bir şeyi anlayan tek kadındı: Onu bulabilmek için, öncelikle kendimi bulmalıydım. Sekiz yıldır birlikteydik; onun hayatımın aşkı olduğuna inanıyorum ve yoluma çıkan diğer kadınlara da bazen (ya da dürüst olmak gerekirse sıklıkla) âşık olduğum halde ondan boşanma olasılığını hiç aklıma getirmiyorum. Evlilik dışı ilişkilerimi bilip bilmediğini de ona asla sormuyorum. Bu konuda hiç yorum yapmıyor. Sinemadan çıkarken çalıştığı derginin ondan Afrika'daki bir iç savaş üzerine bir dosya hazırlamasını istediğini söylediğinde bu nedenle çok şaşırıyorum. "Ne diyorsun sen?" "Savaş muhabiri olmak istediğimi söylüyorum." "Delisin sen. Bunu yapmana gerek yok. Şu anda da yapmak istediğin işi yapıyorsun. İyi para kazanıyorsun yaşamını sürdürmek için o paraya gereksinimin yok. İyilik Bankası'nda ihtiyaç duyduğun kadar bağlantın var. Yeteneklisin ve iş arkadaşlarının saygısını kazandın." "Tamam öyleyse, sadece yalnız kalmaya ihtiyacım var diyelim." "Benim yüzümden mi?" "Yaşamlarımızı birlikte kurduk. Her ne kadar daima en sadık koca olmasa da erkeğimi seviyorum, o da beni seviyor." "Bugüne kadar bu konuda hiçbir şey söylemedin." "Çünkü benim için önemli değil. Yani. sadakat nedir ki? Zaten benim olmayan bir bedene ve ruha sahip olma duygusu mu? Birlikte olduğumuz onca yıl benim hiç kimseyle yatmadığımı mı düşünüyorsun?" "Beni ilgilendirmiyor ve bilmek istemiyorum." "İşte, ben de." "Öyleyse nedir bu dünyanın sefil bir köşesinde savaşla ilgili yazı yazma arzusu?" "Söylediğim gibi, ihtiyacım var." "İhtiyacın olan her şeye sahip değil misin?" "Bir kadının isteyebileceği her şeye sahibim." "Yaşamındaki yanlışlık nedir o zaman?" "Kesinlikle bu. Her şeyim var, ama mutlu değilim. Sadece ben değilim böyle olan; yıllarca birçok kişiyle tanıştım, her çeşit20 insanla söyleşi yaptım: zengini, yoksulu, güçlüsü ve sadece elindekiyle yetineni. Aynı sonsuz acıyı bu insanların da gözlerinde gördüm, insanların kabullenmeye hazır olmadıkları bir keder, ama bana ne söylediklerine aldırmadan, yine de orada olduğunu gördüğüm keder. Beni dinliyor musun?" "Evet, dinliyorum. Sadece düşünüyordum. Öyleyse sana göre kimse mutlu değil, öyle mi?" "Bazıları mutlu görünüyor ama açıkça bu konu üzerinde fazla düşünmüyorlar. Diğerleri planlar yapıyor: Bir kocam, yuvam, iki çocuğum, şehir dışında bir evim olacak. Bunlara sahip olmak için uğraşırken matadora bakan boğa gibiler: İçgüdüsel tepkiler veriyorlar, hedefin nerede olduğu hakkında hiçbir fikirleri yokken aptalca hareket ediyorlar. Araba alıyorlar, bazen bir Ferrari'leri bile oluyor ve yaşamın anlamının bu olduğunu düşünüyorlar ve asla bunu sorgulamıyorlar. Oysa ruhlarında taşıdıklarını bile bilmedikleri keder, gözlerinden okunuyor. Sen mutlu musun?" "Bilmem." "Herkes mi mutsuz bilmiyorum. Hepsi bir şeylerle meşgul, fazla mesai yapıyor, çocukları, kocaları, kariyerleri, dereceleri, yarın yapmayı planladıkları, satın almak istedikleri, başkalarından aşağı kalmadan sahip olmak istedikleri ve buna benzer şeyler için endişeleniyorlar. Çok az kişi bana gerçekten 'Mutsuzum,' dedi. Çoğu İyiyim. Her istediğime sahibim,' der. Sonra ben, 'Seni ne mutlu eder?' diye sorarım. Yanıt: 'Bir insanın sahip olmak isteyebileceği her şeye sahibim bir aile, ev, iş, sağlıklı bir hayat.' Yine sorarım: 'Yaşam sadece bundan ibaret mi diye merak ettiniz mi hiç?' Yanıt: 'Evet, bu kadar.' Israr ederim: 'Öyleyse yaşamın anlamı iş, aile, bir gün büyüyecek ve sizi terk edecek çocuklar, gerçek bir sevgiliden çok, bir arkadaşa dönüşecek bir zevce ya da koca. Ve elbette bir gün gelecek iş de bitecek. Bunlar olduğunda ne yapacaksınız?' Yanıt: Yok. Hemen konuyu değiştiriverirler. "Hayır, aslında söyledikleri: 'Çocuklar büyüdüğün de, kocam ya da karım tutku dolu bir âşıktan daha çok arkadaşım olduğunda, emekli olduğumda her zaman yapmak istediğim şeyi yapmak için zamanım olacak: Seyahat edeceğim.' Soru: 'Ama şimdi mutlu olduğunuzu söylemediniz mi? Zaten hep yapmak istediğiniz şeyleri yapmıyor musunuz?' Yine çok meşgul olduklarını söyleyecek ve konuyu değiştireceklerdir. "Israr edersem, daima yokluğunu duydukları bir şeyle yanıt verirler. İşadamı henüz istediği anlaşmayı yapamamıştır, ev kadını daha fazla özgürlük ve daha çok para sahibi olmak isteyecektir, âşık delikanlı sevgilisini kaybetmekten korkar, üniversiteden yeni mezun genç mesleğini kendisinin mi seçtiğini, ya da mesleğin kendisi için mi seçildiğini merak eder durur, diş hekimi şarkıcı olmak istemiştir, şarkıcı politikacı olmayı, politikacı yazar, yazar da çiftçi olmayı hayal eder. Kendi seçtiği işi yapan biriyle karşılaştığımda bile, onun da ruhu hâlâ azap içinde kıvranıyordu. Henüz huzura da kavuşmamıştı. Sana yeniden soracağım: 'Mutlu musun?'" "Hayır. Sevdiğim kadına, hep düşlediğim işe, dostlarımın kıskançlığına neden olacak kadar özgürlüğe, seyahat etme şansına, şöhrete, övgülere sahibim. Ama sanki bir şey..." "Ne?" Daha göster
29 Mayıs 2002 günü, Fransa'da bu kitaba son noktayı koymadan birkaç saat önce, Lourdes'daki kutsal kaynaktan biraz su almaya gittim. Yetmişlerinde gösteren bir beyefendi bana seslendiğinde, katedralin Detaylı Nebil Tarihi nden Çocuk Hikâyeleri ŞEYH AHMET İN SIRRI
Aiyleen Dardan BİNBİR ACI İran'da başlayan gerçek bir yaşamın nefes kesen öyküsü... A. Dardan bu kitapta yaşadığı büyük dramı sergilerken, din farkı yüzünden kendinin ve kocasının toplumdan nasıl dışlandıklarını Detaylı ZAR ADAM LUKE RHINEHART
Dialoq.info ZAR ADAM LUKE RHINEHART Özgün Adı: THE DICE MAN 1. Baskı: Ekim 2008 ISBN: 978-605-5943-39-4 PEGASUS YAYINLARI Türkçe yayın hakkı Sanford J. Greenburger Associates aracılığıyla alınmıştır. (The Detaylı NESLİN DEĞİŞEN SESİ OKUL DERGİSİ
NESLİN DEĞİŞEN SESİ OKUL DERGİSİ İki Mustafa Kemal vardır: Biri ben, et ve kemik, geçici Mustafa Kemal... İkinci Mustafa Kemal, onu "ben" kelimesiyle ifade edemem; o, ben değil, bizdir! O, memleketin her Detaylı Anneler Kızları. Toplumun İçİnde Daha mutlu bir İnsan ve daha İyİ bir anne. Aktİf olun Var olan İmkanlardan yararlanın!
& Anneler Kızları iki kültür içersindeki kadınlar Aktİf olun Var olan İmkanlardan yararlanın! Toplumun İçİnde Daha mutlu bir İnsan ve daha İyİ bir anne Dİyalog İçİndekİ kızlar sanki İkİ İşİm varmış gibiydi Detaylı Filantropi Seminerleri. "Başrolde Ödüllü Kadınlar Var"
Kitabı okumaya başlamadan önce: Sevgili yol arkadaşım, Bu kitap, hepimize, bir hayat amacımız olduğunu göstermek için yazıldı Bu kitabı yazan da aslında bir zamanlar kaybolmuştu 40 yaşına geldiğinde, kaybolduğu Detaylı DOĞRU ERKEĞİ BULMA KILAVUZU. İlhan Uçkan Epsilon Yayıncılık WWW.MAXIMUMBILGI.COM
_ 1 DOĞRU ERKEĞİ BULMA KILAVUZU İlhan Uçkan Epsilon Yayıncılık _ İÇİNDEKİLER 1. Ders: 2 "Doğru erkeği" ararken - Neden siz hâlâ yalnızsınız - Erkek çok ama "doğru erkek" yok - İlişkiniz neden yürümedi Detaylı Gerçeği bildiğini sanıyordu. Öyleyse neden kaçıyordu? Josh McDowell. Türkçesi: Şafak Cangül Tarı
T A N I K T A N I K Gerçeği bildiğini sanıyordu. Öyleyse neden kaçıyordu? Josh McDowell Türkçesi: Şafak Cangül Tarı YAYINCILIK VE DAĞITIM TİC.LTD.ŞTİ Şemsettin Günaltay Caddesi Günaltay Apt. No: 149/9 Detaylı Sunu. Dikkat: Bu e-kitapçığı görüntü ayarınızı %100 e ayarlayarak okumanız tavsiye edilir.
Dikkat: Bu e-kitapçığı görüntü ayarınızı %100 e ayarlayarak okumanız tavsiye edilir. Sunu "The Secret", tarihte ilk kez tüm dünyaya açıklanan ve insanlığın yeni bir döneme girişini simgeleyen "Gizli Yasa" Detaylı HASTALIK HİKÂYEM 2014. Hazırlayanlar Prof. Dr. Cengiz YAKINCI Prof. Dr. Hasan KAVRUK Prof. Dr. Saffet TÜZGEN
HASTALIK HİKÂYEM 2014 Hazırlayanlar Prof. Dr. Cengiz YAKINCI Prof. Dr. Hasan KAVRUK Prof. Dr. Saffet TÜZGEN ISBN : 978-605-85726-3-8 Baskı : Pasifik Ofset Cihangir Mah. Güvercin Cad. No: 3/1 Baha İş Merkezi Detaylı Elio D Anna. Tanrılar Okulu
Elio D Anna Tanrılar Okulu Tanrılar Okulu Elio D Anna Bu kitap ebedidir. TANRILAR OKULU Elio D Anna İçimdeki Dreamer a, Düşlerimi mantığın ötesine, ve duyguların en derin köşelerine sürükleyen, Özgürleşmem Detaylı ELMAS TARLALARI & ZENGİN OLMA HAKKINIZ
ELMAS TARLALARI & ZENGİN OLMA HAKKINIZ Dr. Russell Conwell Editör: Melik Duyar www.megahafiza.com Çağların Değişmez Klasiği ELMAS TARLALARI VE ZENGİN OLMA HAKKINIZ Dr. Russell Conwell Editör: Melik Duyar Detaylı Babam seyrediyor! İLHAM ÖYKÜLER
Babam seyrediyor! Ortaokulda okuyan ve kısa bir süre önce annesini kaybeden genç, babasıyla birlikte yaşıyordu. Babasıyla aralarında çok güzel bir dostluk vardı. Genç, okulun futbol takımındaydı. Takımdaydı Detaylı Biz haber etmeden haberimizi alırsın, Yedi yıllık yoldan kuş kanadı ile gelirsin... Nazım Hikmet SİNAN TANYILDIZ 05
Biz haber etmeden haberimizi alırsın, Yedi yıllık yoldan kuş kanadı ile gelirsin... Nazım Hikmet SİNAN TANYILDIZ 05 Bir Köşede Durdum... Dostça... Sinan Tanyıldız Onlarca yıldır her sabah Dostça isimli Detaylı bin yüz bir insan aret vartanyan
bin yüz bir insan aret vartanyan aret vartanyan 5 Her şey yolundaydı. Yaşamımdaki her şey, benim dışımdaki herkesin gözünde yolundaydı. Oysa ben kronik bir endişenin, sonu gelmeyen bir arayışın ve tam Detaylı Aralık 2012. Konuşan bir martıdır, filozoftur, yaşam dersleri verir, gelişime inanır, özgürlüğün temsilcisidir. Edgar Degas
Aralık 2012 Konuşan bir martıdır, filozoftur, yaşam dersleri verir, gelişime inanır, özgürlüğün temsilcisidir. Edgar Degas martı* aralık 2012 2 yasemin ne der Hayal et, gerçek olsun yazarım kitabımı imzalarken Detaylı Jonathan; konuşan bir martıdır, filozoftur, yaşam dersleri verir, gelişime inanır, özgürlüğün temsilcisidir
Ocak 2014 36 Jonathan; konuşan bir martıdır, filozoftur, yaşam dersleri verir, gelişime inanır, özgürlüğün temsilcisidir RÖPORTAJ Sevilay Acar, Başöğretmen Saadet Teyze ile unutulmaz bir söyleşi yaptı Detaylı KARA HARP OKULUNDA DR. STEPHEN KRASHEN TARAFINDAN 17 MAYIS 2011 TARİHİNDE YAPILAN SEMİNERİN ÇEVİRİSİ
KARA HARP OKULUNDA DR. STEPHEN KRASHEN TARAFINDAN 17 MAYIS 2011 TARİHİNDE YAPILAN SEMİNERİN ÇEVİRİSİ BİRİNCİ OTURUM Günaydın! Burada bulunmak çok güzel. Bu sabah üç bardak kahve içtim ve kendimi harika Detaylı haziran 2012 Konuşan bir martıdır, filozoftur, yaşam dersleri verir, gelişime inanır, özgürlüğün temsilcisidir. Edouard Manet
haziran 2012 Konuşan bir martıdır, filozoftur, yaşam dersleri verir, gelişime inanır, özgürlüğün temsilcisidir. Edouard Manet 2 martı* mart 2012 martı* martı* haziran 2012 yasemin ne der Martı Gözünle Detaylı İç Barışı için Adımlar
İç Barışı için Adımlar Bu söyleşi, huzuru arayan herkese Barış Hacısı tarafından sevgiyle adanmıştır. İç Barışı için Adımlar (KPFK Radyosunda için yapılan bbir konuşmasından, Los Angeles) Özet o Dört Hazırlık Detaylı Kürşat Başar _ Başucumda Müzik Roman Bazen kendimizi bir hayalin içinde sanırız ama aslında yaşadıklarımız gerçektir. Bazen de herseyi gerçek
Kürşat Başar _ Başucumda Müzik Roman Bazen kendimizi bir hayalin içinde sanırız ama aslında yaşadıklarımız gerçektir. Bazen de herseyi gerçek sanırken aslında yalnızca hayal gördüğümüzün farkına varmayız. Detaylı SATIN ALMA TRANSLARI SATIŞ VE PAZARLAMANIN YENİ PSİ KOLOJİ S İ J O E V I T A L E TRANSTA MISINIZ? UYANIK TRANSINIZ
SATIŞ VE PAZARLAMANIN YENİ PSİ KOLOJİ S İ J O E V I T A L E TRANSTA MISINIZ? Şu anda bu sözcükleri mi okuyorsunuz? Bu, hiç de göründüğü kadar açık bir soru değildir. Belki siz bu sayfaya bakıyorsunuz, Detaylı YENİ YAŞAMINIZ. L. Jeter Walker. ICI Elemanlarıyla İşbirliği İçinde Hazırlanmıştır Resimler: ICI Ressamları tarafından yapılmıştır
YENİ YAŞAMINIZ L. Jeter Walker ICI Elemanlarıyla İşbirliği İçinde Hazırlanmıştır Resimler: ICI Ressamları tarafından yapılmıştır Çeviren: Hande Taylan ICI Yeni Yaşam Yayınları İsteme Adresi: ICI P.K.: Detaylı SIRADAN BİR DÜNYADA SIRADIŞI BİR HAYAT YAŞAMAK
ü ğ SIRADAN BİR DÜNYADA SIRADIŞI BİR HAYAT YAŞAMAK ğ ö ç ç Dünya Egemenliği Rehberi Orijinal Adı : A Brief Guide to World Domination Yazar İngilizce den Çeviren Tasarım : Chris Guillebeau : Alper Rozanes Detaylı GOA. Ferrari'sini Satan Bilge ROBIN S. SHARMA
GOA Ferrari'sini Satan Bilge ROBIN S. SHARMA FERRARİ'SİNİ SATAN BİLGE kitabı üzerine övgüler "Ferrari'sini Satan Bilge bir hazine; gerçek başarı ve mutluluk için zarif ve güçlü bir formül. Robin S. Sharma Detaylı Cristian Mungiu: Yönetmenler bildikleri hikayeleri anlatmalılar. Bu yüzden Hollywood da değil, Romanya dayım.
Cristian Mungiu: Yönetmenler bildikleri hikayeleri anlatmalılar. Bu yüzden Hollywood da değil, Romanya dayım. 2007 yılında Cannes Film Festivali nden Altın Palmiye ile dönen 4 Ay 3 Hafta 2 Gün ün yönetmeni Detaylı ÇAĞDAŞ DÜNYA YAZARLARI
ÇAĞDAŞ DÜNYA YAZARLARI 1. basım: 1973 (Veda Oyunu adıyla) 2 basım: 1988, Can 3 basım: 1988, Can 4. basım: 1990, Can Bu kitap, İstanbul'da Can Yayınlan'nda dizildi, Özal Basımevinde basıldı. (1990) İb AYRILIK Detaylı WEB: http://ayrac.org İletişim: ayrac.org@gmail.com
ALBERT CAMUS VEBA Tarama: Patates Baskı Bu e-kitap taslak halindedir. Okumayı zorlaştırıcı tarama hataları içerebilir. Bu taslak sürümü okurken düzeltir ve düzeltilmiş sürümü bizimle paylaşmak isterseniz Detaylı 2016 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim