﻿ AKP OYLARIYLA REDDEDILEN SOMA MADEN OCAKLARINA ILISKIN TBMM TUTANAKLARI
FACİA'NIN MECLİS TUTANAKLARI
SOMA'DA "GELİYORUM" DİYEN MADEN FACİASININ MECLİS TUTANAKLARI
İşte 29 Nisan 2014 tarihinde CHP'nin Soma için araştırma komisyonu kurulması grup önerisi AKP'nin oylarıyla reddedildiği TBMM görüşmelerinin tutanakları
CHP’li vekiller 23 Ekim 2013'te Soma’daki madenlerde meydana gelen iş cinayetlerini Meclis gündemine taşımışlar ve bir araştırma önergesi hazırlamışlardı.
23 Ekim 2013’te verilen önerge ancak 29 Nisan'da Meclis gündemine gelebildi.
29 Nisan'da Meclis Genel Kurulu'nda yapılan görüşmede. Soma için araştırma önergesi CHP, MHP ve BDP’nin “Evet” oylarına karşın, AKP’nin “Hayır” oylarıyla reddedildi. Yani Soma’daki iş cinayetleri için araştırma komisyonu kurulmasını bizzat AKP engelledi.
29 Nisan 2014 tarihinde CHP'nin Soma için araştırma komisyonu kurulması grup önerisi AKP'nin oylarıyla reddedildiği TBMM görüşmelerinin tutanakları ise şöyle:
Başkan - Halk Partisi Grubunun İç Tüzük’ün 19’uncu maddesine göre verilmiş bir önerisi vardır. Okutup işleme alacağım ve daha sonra oylarınıza sunacağım.
İşçiler, son on dört yıldır, on binlercesi bu duyarsızlığımızın sayesinde, bu vurdumduymazlığımızın sayesinde, görmeme ısrarında bulunuyor olmamızdan kaynaklı yaşamını yitiriyor. İnsanlarımız, maden ocaklarında, tersanelerde, limanlarda, fabrikalarda, tarlalarda yaşamını sürdürüyorken bu Meclis onların güvenlik içerisinde yaşamasının koşulunu yaratamıyorsa, bu Meclis onların insani yaşam koşullarına erişmesinin olanaklarını, imkanlarını yaratmıyorsa, her şeyden önce sorgulanması gereken bu eksiklik olmalı. O nedenle, işçi kıyımlarına, işçi ölümlerine duyarsız kalmak…
Her şeyden önce bir vatandaş olarak, bir vekil olarak yüreğimi sızlattığını ifade etmek istiyorum. Hele hele iki gün sonrası da 1 Mayıs. 1 Mayıs ki, dünya işçi, emekçi bayramı; 1 Mayıs ki, dünya işçi sınıfının birlik, dayanışma günü. Birlik ve dayanışma günü olan 1 Mayısın bayram coşkusuyla alanlarda, meydanlarda hak mücadelesinin bayramına dönüştürülmesi gerekirken yasakçı zihniyete takılarak alanlar işçilere, meydanlar işçilere dar edilmek isteniyor.
Hani özgürlükler! Hani barış! Hani kardeşlik! Hani hak ve hukuk! İşçi olunca, öteki olunca, mazlum olunca, yoksul olunca hiçbir haktan, hiçbir özgürlükten nasibini almayacak ama zenginseniz, mal, mülk sahibiyseniz, elit siyaseti yürütüyorsanız, egemenseniz, iktidar sahibiyseniz her türlü hakkı kendinizde görme alışkanlığından vazgeçiniz.
Artık egemen varsa onun mazlumu, yoksulu, yönetileni de vardır, onu da dikkate alan bir algı ve anlayışla yaklaşmak gerekirken ölümlerin ardı arkası kesilmiyor.
Sayın Başkan, değerli milletvekilleri; işçiler bizim vurdumduymazlığımızın sayesinde, işçiler sosyal güvenlikten yoksun olmaktan dolayı yaşamlarını yitiriyor ama aynı işçiler, aynı çalışanlar siyasilerin keyfî yaklaşımları, uygulamalarıyla da sosyal ve siyasal travma yaşıyor.
Bu insanlarımız yoksulluk sınırı olan 3 milyon 500 bin gibi bir rakamın çok altında maaşa sahip, o özlük haklarının verdiği kıt kanaat geçinme durumu ve koşullarıyla karşı karşıyadır. Yetmezmiş gibi, keyfî davranıyoruz, kendimize göre yönetiyoruz. Son zamanlarda duyuyoruz ve işitiyoruz ki, Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanı Sayın Melih Gökçek’in keyfî yaklaşımı ve uygulamalarıyla, 657’de tabi TÜM BEL-SEN üyesi 14 arkadaşımızın, kardeşimizin -Haziran 2013’teki Gezi olaylarından kaynaklı yaşanan hukuksuzluğa vurgu yapmak, eleştirmek adına basın açıklamasına katıldığı gerekçesiyle- iş akitleri feshediliyor, işten atılıyorlar. Bu keyfî uygulamanın hesabını birileri sormak durumunda. Eğer hukuk devleti isek, eğer hâlâ vicdanlarımız kararmamış, körelmemişse demokratik hukuk devletinde olması mümkün olmayan bu keyfî uygulamalar bir an evvel son bulmalıdır.
Biz yönetim dışında kalmış olabiliriz, biz iktidar dışında kalmış olabiliriz ama iktidar dışında da kalmış olsak, muhalefet de olsak, yönetim dışında da olsak biz milyonlarız. Bu milyonların açlığı, yoksulluğu, sefaleti eğer bir gün görülmezse, dikkate alınmazsa, ölümlerin önüne geçilmezse, inanın, kendisini bizden saymayanların da kurtulmak adına çabalarının yetersiz kalacağı bir ölüm korkusu çemberiyle karşı karşıya kalırız.
O nedenle, 2002’den bu yana on ikinci yılını doldurmak üzere olan AKP iktidarının keyfî, kendine göreci, ben merkezci anlayışından sıyrılması olması gereken tek adımdır. Bunda ısrar etmek, sadece AKP’ye kaybettirmeyecektir, Türkiye halklarına, Türkiye kimliklerine, inançlarına, kültürlerine; çoklu kültürüne, kimliğine zarar verir.
O nedenle, işçi ölümlerinin önüne geçmek, onları sosyal güvenlik sahibi yapmak, toplu iş ve grev hakkı sahibi yapmak bizim temel görevimiz ve sorumluluğumuzdur.
Bunun gereği olarak, bundan sonra, 28 Nisan, işçi ölümlerinin gerekçesine binaen yas günü ilan edilmeli, yeni işçi ölümlerinin yaşanmaması adına Mecliste tüm siyasi partilerin duyarlılığıyla gerekli yasal ve anayasal değişiklikler yapılarak toplum güvenliği sağlanmalı.
Ne Başbakanın ne MİT’in ne de özel kişilerin güvenliği bu Meclisin gündemi olmamalı. Meclisin gündemi, tarihsel, siyasal, sosyal değerlerimizden bir bütündür, toplumun güvenliğidir, toplumun ihtiyaçlarıdır. Bu ihtiyaçları karşılamak Meclisin temel görevidir diyor, saygılar sunuyorum.
51 milletvekili arkadaşımızla birlikte verdiğimiz araştırma önergesi üzerinde söz almış bulunuyorum.
1 Mayısa iki gün kaldı. İki gün içinde dünyanın dört bir tarafında; Havana’dan Tokyo’ya, Moskova’dan Washington’a kadar her yerde işçi sınıfında tatlı bir telaş var, bayramlarını kutlamak istiyorlar. Bu kutlamaların yapılacağı meydanlarda hazırlık yapılıyor, güzergâhlar belirleniyor, kutlama törenleriyle ilgili çeşitli çalışmalar yapılıyor.
Oysa Türkiye'de, işçiler istedikleri meydanlarda bayramlarını kutlayamıyorlar. Başbakanın, valinin, İçişleri Bakanının dayattığı bir meydandaki kutlamalara, Türkiye'de İçişleri Bakanlığı ve İstanbul Emniyeti hazırlanıyor, 40 bin tane polisle. 40 bin tane memur, 40 bin tane gösterici bir yere toplandığında başlı başına bir haberdir ama herhâlde dünyanın hiçbir yerinde, 40 bin kişi, bir hak, bir özgürlük kullanılmasın, bir bayram kutlanmasın diye hazırlık yapmaz. 50 tane yeni, gıcır gıcır, dumanı üstünde TOMA. Dışarıya elektrik verebilen, dokunanın çarpılacağı, yeni mücadele gücü olan TOMA’larla hazırlık yapıyorlar, sanki polis teçhizatının sergileneceği bir polis bayramı.
Böyle bir anlayışı şiddetle kınıyoruz. İki kıtayı birbirine bağlayan, dünyanın göz bebeği bir kentte, 2014 yılında 40 bin polis 1 Mayıs hazırlığı yapıyorsa, bu o Vali için, İçişleri Bakanı için, Başbakan için ve iktidar partisi grubu için bir utanç vesilesidir, bunun altını çizmek istiyorum.
Taksim sembolik önemdedir, tarihî önemdedir, sınıfsal bir öneme sahiptir. Ama, Taksim Meydanı için “Size büyük bir meydan yaptık, gidin orada kutlayın. Eğer oraya gitmek istemez de Taksim’e çıkmak isterseniz başınıza geleceklerden siz mesulsünüz.” demek, ülkenin tamamını kucaklayacak bir devlet adamı dili ve söylemi değildir.
Bu demokrasi dili de değildir, bu özgürlükler dili de değildir. Bu olsa olsa otoriter bir dildir, bu olsa olsa faşizan bir dildir, bu olsa olsa diktatöryal bir dildir ve bu dil, ne ülkeye ne de bu dilin sahibine son sentezde fayda etmeyecektir. (CHP sıralarından alkışlar)
Peki, bir şirket var, adı Uyar Madencilik; Manisa milletvekilleriyle en iyi ilişkiler hâlinde. Bu madencilikte o kadar büyük sıkıntılar, kusurlar var ama son kazaya kadar defalarca denetlendi, bir türlü ceza almadı.
Peki, bu işin kerameti ne? Bu işin kerameti ve hikmeti bu barette gizli arkadaşlar, bu barette. Sayın Başbakan Manisa’da Cumhuriyet Meydanı’na çıkar, der ki: “Somalı işçi kardeşlerim burada mı?” Askerî bir disiplinle dizilmiş 3 bin Somalı maden işçisi baretleri kaldırır, neşesiz, mutsuz, heyecansız, dimdik durur.
Çünkü, bir gün önce onların yemek fişleri madende toplanmıştır, ertesi gün miting alanı çıkışında geri dağıtılacaktır. Başbakan selamlanacak, çıkarken kimlik geri alınacaktır. Yevmiye işlemektedir, Başbakan için görev yapılmaktadır. Selamı çakarsın, çakmadıysan ertesi gün işinden olursun. İşinden olmayanlar madene inerler. Maden patlar, işçi ölür; ölen ölür, kalan sağlar Recep Tayyip Erdoğan’a yetmektedir. (CHP sıralarından alkışlar)
Dünyanın hiçbir yerinde çalışma ve sosyal güvenlik bakanları kazalardan sonra “Arkadaşlar öldüler ama cesetleri yanmamıştı, güzel öldüler.” demez.
Dünyanın hiçbir yerinde başbakanlar “Bu mesleğin fıtratında ölüm var.” demez. İnsanın fıtratında ölüm var, hayatın kendisinde ölüm var ama “Bu mesleğin fıtratında ölüm var.” demez. Dünyada başbakanlar böyle ölümler olunca istifa ederler ama bizimki pişkin pişkin…
ÖZGÜR ÖZEL (Devamla) - …fıtrat göndermesi yapmaktadır.
Jeotermal açıdan Manisa’mız zengin bir bölgeye sahiptir. Manisa’da Salihli ile Alaşehir arasında Türkiye'nin en sıcak jeotermal suyu, 287 derece sıcaklığında su çıkarılmıştır; enerji üretiminde, konut ısıtmada, kaplıcada ve seracılıkta kullanılacaktır.
İş kazalarının olduğu bahsedilen Soma’da, Darkale Maden İşletmesi kapatılmıştır, artık orada üretim yapılmamaktadır. Benden önce konuşan değerli Manisa Milletvekili arkadaşımız, buradaki şirketlerle Manisa milletvekillerinin bir diyaloğunun olduğundan bahsetti. Ben değerli kardeşime şunu hatırlatmak istiyorum: 2013 yılında, yılbaşında Sayın Kılıçdaroğlu’nun ziyaret ettiği maden, en çok kazaların olduğu ve kapatılan Soma Darkale Madenidir. Soma’da ELİ müessesesi, İmbat Madencilik ve Soma Kömür İşletmeleri olmak üzere yaklaşık 14.200 kişiye iş kapısı mevcuttur.
ELİ müesseselerinde 1.456 kişi çalışmaktadır. Kaza sıklık oranı 1 milyon iş saatinde meydana gelen kaza sayısı olarak 5,6’dır. Kaza ağırlık oranı bin iş saatinde meydana gelen gün kaybı olarak 0,19’dur. İmbat Madencilikte yılda 5,5 milyon ton kömür üretimi gerçekleşmektedir. 5250 personel çalışmakta, 93 mühendis, 201 tekniker, 30 iş güvenliği uzmanı çalıştırılmaktadır. Soma Kömür İşletmelerinde 5.600 personel çalışmakta; 102 mühendis, 200 tekniker, 14 iş güvenliği uzmanı çalıştırılmaktadır.
AK PARTİ’yi işçi düşmanı gibi göstermek, AK PARTİ’yi özgürlüklerin düşmanı göstermek hiç kimsenin ne haddinedir ne de hakkınadır. Evet, bugüne kadar iş sağlığı ve güvenliği konusunda tedbirleri aldık. İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası’nı çıkardık. İnşallah, bu dönem içerisinde taşeron işçilerle ilgili yasayı da Meclisimize getireceğiz. Kıdem tazminatları, iş sağlığı ve güvenliği konusunda alınacak tedbirler ve taşeron işçilerin özlük haklarının iyileştirilmesi de ümit ediyoruz ki Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından Meclise bu dönem içerisinde getirilecek ve taşeron işçilerimizin kaygı ve endişeleri giderilecektir.
Bu konuda, yine, taşeron işçilere de müjdeyi AK PARTİ iktidarı verecektir. Evet, talepler var.
1 Mayıs İşçi Bayramı. Evet, biz istiyoruz ki işçilerimiz en geniş meydanlarda bayramlarını kutlasınlar. Biz, özgürlüklerden yanayız; başörtüsü özgürlüğünü getiren biziz, okuma özgürlüğünü getiren biziz, düşünce özgürlüğünü getiren biziz. İşçilerimize bu 1 Mayısı resmî tatil ilan edip bayram yapan bir iktidarı “işçi düşmanı” olarak suçlamak hiç kimsenin haddine değildir. Ben bir işçi çocuğuyum, işçi emeklisinin çocuğuyum ve bu konuda AK PARTİ’nin yapmış olduğu çalışmalar herkes tarafından takdirle izlenmektedir. Sendikal düzenlemeler AK PARTİ sayesinde çok ileri bir safhaya gelmiştir.
Evet, yapacak daha çok işimiz var ve bu işlerimiz olduğu için bugüne kadar millet bize girdiğimiz tüm seçimlerde, 3 genel seçimde oy verdi; işçisi de oy verdi, memuru da oy verdi, işvereni de oy verdi, vermeye de devam ediyor. İnşallah, bundan sonraki dönemde de hem işverenlerin hem işçilerin sorunlarını çözecek olan iş sağlığı ve güvenliği konusunda en güzel düzenlemeleri kimsenin burnu kanamayacak şekilde yapacak olan da AK PARTİ’dir.
BAŞKAN - Teşekkür ederiz Sayın Yurttaş.
Değerli milletvekilleri, ülkemizde enerji talebinin yerli üretimle karşılanma oranı gittikçe azalmaktadır. 1990’lardaki yüzde 48 oranından 2012 yılında yüzde 27’ye kadar düşmüştür. Türkiye’nin birincil enerji tüketiminin yüzde 87’sini karşılayan doğal gazın yüzde 98’i, petrolün yüzde 91’i ithal edilirken linyit kömürünün tamamı ülkemizde üretilmektedir ve Türkiye'deki yaklaşık 2 milyar tonluk linyit kömürü rezervinin 753 milyon tonu Soma’dadır. Soma’da günde 15 milyon ton tüvenan linyit kömürü üretilmektedir. Soma’da üretilen linyit kömürü Soma termik santrallerine yakıt temin etmekte, ısınma ve sanayide ülkemizin ihtiyaçlarını karşılamaktadır.
Değerli milletvekilleri, Türkiye, iş kazalarında Avrupa'da 1’inci, dünyada 3’üncü sıradadır. Türkiye'deki işçi ölümleri ortalaması ise Avrupa Birliğinin 8,5 katıdır. Türkiye'de 2002-2013 yılları arasında toplam 880 bin iş kazası yaşanmış, bu kazalarda 13.442 vatandaşımız yani işçimiz hayatını kaybetmiştir. Dolayısıyla, AKP döneminde Türkiye'de ortalama her gün 219 iş kazası meydana gelmiş ve bu kazalarda da günde ortalama 4 işçi hayatını kaybederken 5 işçi de iş göremez hâle gelmiştir. 2002 yılındaki iş kazasında 872 işçi hayatını kaybederken 2013 yılında iş kazasında 1.235 kişi hayatını kaybetmiştir. Bu rakamları iş kazalarındaki artışa dikkat çekmek amacıyla söylüyorum.
2013 yılı sonu itibarıyla Soma’nın nüfusu 105 bindir. Soma’da çalışan nüfusun yaklaşık 16 bini maden çalışanıdır. Maden çalışanlarının 14 bini özel sektörde, 2 bini kamu madenlerinde çalışmaktadır. Maden çalışanlarının yaklaşık 12 bini de yer altında çalışmaktadır. 105 bin kişinin yaşadığı Soma’da, 2013 yılında, sadece Soma Devlet Hastanesinde 650 bin poliklinik, 150 bin acil yardım hizmeti verilmiştir. Yine, 2013 yılında Soma ilçemizde 5 bin iş kazası meydana gelmiştir.
Bu kazaların yüzde 90’ı maden ocaklarında, maden sahalarında yaşanan kazalardır. Maden kazalarının birçoğunu da yanık yaraları oluşturmaktadır. Soma Devlet Hastanesinde yanık ünitesi olmadığı için özellikle maden kazalarındaki yanık yaralıları başka illere sevk edilmek için saatlerce bekletilmekte, bu da ölümlerin artışına neden olmaktadır. Acilen, Soma Devlet Hastanesinde de yanık ünitesi kurulması ihtiyacı vardır. Bugüne kadar Soma’daki Türkiye Kömür İşletmelerine bağlı Ege Linyit İşletmesindeki kazalarda 79 madenci hayatını kaybetmiştir.
Soru önergemizi cevaplandıran Sayın Enerji Bakanı, Uyar Madenciliğin Soma Darkale mevkiinde yer altı ocağını 17 Aralık 2003 tarihinden bu yana kiraladığı cevabını veriyor ve Darkale maden ocağında 20 Ekim 2013 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucunda yapılan teftiş sonucunda 7 madde hâlinde mevzuata aykırılık tespit edildiği için kapatıldığını bildirdi.
Bu işyerinde 2006, 2007, 2011 ve 2012 yılında olmak üzere toplam 5 denetim yapıldığı söylendi. Yapılan bu denetimler sonucunda Uyar Madencilik şirketine 202 milyon lira idari para cezası verildiği ve ayrıca bu madencilik şirketinin de yer altından sınır ihlali yaptığı yani hırsızlık yaptığı, maden çaldığı da söz konusudur. Bu, Bakanlığın verdiği bilgi dâhilindedir yani Bakanlık da bunu bilmektedir.
MUZAFFER YURTTAŞ (Manisa) – AK PARTİ’nin, AK PARTİ milletvekillerinin Uyar Madenciliği savunduğunu belirtmiş ve TKİ’nin müdürünün odasına giderek bu konuyu savunduğumuzu belirtmiştir. Bu yanlış bilgiyi...
MUZAFFER YURTTAŞ (Devamla) – Olmadım, olmadım...
BAŞKAN – Cumhuriyet Halk Partisi Grubu önerisini oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler... Kabul etmeyenler... Kabul edilmemiştir.