HaberlerYazarlar Mehmet Tez
O kadar çok albümünüz var ki bir tanesini yayınlamayı unutuyorsunuz. 46 yıl sonra bir gün aklınıza geliyor. “Aa benim bi albüm vardı şurda!” diye. “Dur ben şunu bi yayınlayayım bari…” Neil Young’a da böyle mi oldu acaba…
Young 1974 yılında kaydetmiş “Homegrown” albümünü. Albüm ancak 2020’nin 19 Haziran’ında bir bütün olarak yayınlandı. Aradan geçen neredeyse 50 yıllık dönemde bazı şarkıları canlı olarak çalıp bazılarını da albümlerine serpiştirdi Young. Ancak bu albüm daha önce bir albüm formatında hiç piyasaya çıkmadı. 2010’da Young’ın bütün şarkı ve albümlerini bir arşiv çalışması doğrultusunda yeniden yayınlanması gündeme geldi. “Homegrown” da işte bu şekilde akla geldi sizin anlayacağınız. “Homegrown” ‘70’lerin folk/country sound’unu yansıtıyor; evet ama buna eski denilebilir mi? Yanıt net bir hayır! Neil Young her zamankinden daha da güncel. Üstelik eski usullerle banda kaydedilen ‘master’ından alınan kayıtlar kullanıldığı için pırıl pırıl bir gitar, bas, davul sound’u var. Neden bant, dijital kayıttan daha iyi bunu merak ediyorsanız, ama cidden detaylı merak ediyorsanız, Steve Albini’nin konuyu tane tane anlattığı videoyu izlemenizi tavsiye ederim: “Masterclass with Steve Albini” diye aratırsanız karşınıza çıkacak.
12 şarkılık “Homegrown” albümü “Separate Ways”, “Try”, “Love Is A Rose” gibi Young’un klasikleşmiş müziğini yansıtan şarkılarla cidden şu devirde karşınıza çıkabilecek en temiz işlerden biri.
Virüs yeni sanatçılar için şans
Olağanüstü durumlar toplumsal ve kültürel kırılmalara neden olur. Bunu artık 30’larındaki nesil bile öğrendi; çünkü siyasal, iklimsel, kültürel, militer, o kadar fazla olağanüstü duruma tanık oldular ki artık bu lafın anlamını en az dedeleri kadar biliyorlar.
Virüs dolayısıyla eğlence hayatı durma noktasına geldi. Çekilen müzik videolarının estetik anlayışından müziklerin özelliklerine kadar değişim her yerde hissediliyor. Konserler sınırlı şekilde devam edebiliyor. Uluslararası dolaşım olmadığı için “hafta sonu atlar gideriz” denilemediği için bir sürü eski dünyaya göre tasarlanmış etkinlik iptal ve yakın gelecekte eskisi gibi bir hava olacak mı onu da göreceğiz. Eş dost sohbetlerinden aldığım izlenim işin ekonomik boyutunun da giderek daha fazla hissedileceği yönünde. Mevcut tablo, her neyse, değişecek.
Bütün bu olumsuz gibi görünen tablodan aslında iyi ve olumlu şeyler de çıkıyor. Bir süredir bütün bu gelişmelere paralel olarak pek çok büyük sanatçının, global projenin, turnenin, albümün ertelendiğini duyuyoruz. Yazın şu dönemlerinde ortalık yaz şarkılarından, albümlerden geçilmezdi. Şimdi büyük bir kuraklık dönemi var. İşte burada bir de fırsat var! Yeni sanatçıların sesini duyurması için ortam çok uygun.
Protestolar ve rap
Müzik dünyasına geçen hafta ABD’den dünyaya yayılan protestolar damga vurdu; önemli single ve albümlerim çıkışı ertelendi, yayın takvimi durdu ama hip hop dünyası özel gündemi yakaladı; bunların arasında “Pig Feet” en etkileyici olanı.
Müzik dünyası geçen hafta -bir bakıma- iş durdurma eylemi yaptı. Bütün dünyada önemli single ve albümlerin çıkışı ertelendi. Müzisyenler iş yavaşlattı diyelim. Amaç elbette başta ABD’den tüm dünyaya yayılan siyahi mücadeleye ve dünya çapında belli kesimlere uygulanan sistematik baskılara dikkat çekmekti. Yayın takvimi durdu, ama hip hop dünyasından pek çok isim, bu haftaya özel gündemi yakalayan siyasi içerikli şarkılarıyla çıkageldi. Bunlardan en etkileyici olanı Denzel Curry’nin aralarında caz dünyasından Kamasi Washington’ın da bulunduğu isimlerle ortaklaşa yaptığı “Pig Feet”ti bana göre. YG’den gelen FTP de büyük ilgi gördü. Oldukça direkt bir şarkı. FTP’nin açılımına bakarsınız bir ara. Meek Mill’in “Otherside of America”sı bir diğer dikkat çeken parça oldu. Run the Jewels’ın yeni albümü önceden belirlenen tarihte geldi, çünkü zaten içerik olarak hayli örtüşüyor albüm gündemle. Rage Against The Machine’den Zack De La Rocha’nın da katılımıyla kaydedilen “Just” geçen haftanın en iyi şarkılarından biriydi. Özetle Amerika’nın siyah mücadelesi altında ete kemiğe bürünen sorunları bu ve benzeri 15-20 kadar şarkı ele aldı geçen hafta.
Amerikan tarzı gibisi!
“Amerikan Rüyası”na (!) siyah sanatçıların ilk eleştirisi değil elbette bu şarkılar. Maalesef ne de son olacaklar.
50’ler yeni 30’lar falan değilmiş!
50’ler yeni 30’larmış. Böyle deniyor. 60’lar yeni 40’lar, 70’ler yeni 50’ler oluyor bu hesaba göre. Ama insanlar hâlâ 70 yaşında küt diye ölüyor. Doğa anne ya da doğa baba “50’ler yeni 30’lar, o zaman 90’lar da yeni 70’ler olsun” demiyor.
Geçen hafta Mory Kante öldü mesela 70 yaşında. “Yeke Yeke” isimli şarkısı 1988’de popüler olmuştu. Ben 18’mişim. Şimdi olsa herhalde 18’ler yeni 0’lar olacaktı. Bebek olmasam da çocukmuşum o kesin.
Size garip gelecek ama bu yazıyı yazma fikri Mory Kante’nin ölüm haberiyle aklıma girdi. “Yeke Yeke”’yle yeni dünyanın yaş matematiği arasında ne gibi bir ilişki var ben de bilmiyorum. Mory Kante’nin yaşının beni müziğinden daha çok ilgilendirmesi de herhalde bir tür yaşlanma belirtisi olmalı.
Bir aydır 50 yaşındayım. Ve 50’ler yeni 30’lar falan değil. 50’ler düz 50’ler arkadaşlar. Aklınızda olsun. Size yalan söylüyorlar.
2020’nin 10 büyük yaz hit’i
Herkes evdeyken yaz hit’i olur mu? Olur. Herkes evdeyken ve tatil bir ihtimalken yaz tatilinde dinlenecek şarkılar yapılması mantıklı mı? Evet, mantıklı arkadaşlar, mantıklı
Yaz virüs dinlemiyor ve geliyor. Hatta geldi. Ne yapalım yani yazı iptal mi edelim? Müzik dünyası karantinanın ilk günlerinde hayli karamsardı. Bu dönemin ne getireceği kestirilemiyordu. İnsanların evlerinde sessiz sakin müzikler dinleyecekleri tahmin ediliyordu. Stream alışkanlıkları da bu tahmini doğruladı. Her yıl mart ayı itibarıyla radyolara ve internete bir bir düşen yaz şarkıları bu yıl geç geldi. Bir kısım sanatçı ve firma ileri geleni, sanırım “Salgın hastalıkta yaz şarkısını kim ne yapsın” diye düşündü. Bu durum değişti. Sanılanın aksine insanlar her ortamda dans ediyor ve eğleniyor. Maskeli partiler yapıyor, zoom’luyor ve bir şekilde çareler üretiyorlar. Şarkılar şu günlerde hızlandı. Tatil artık çok uzak bir ihtimal değil.
“Break My Heart”-Dua LIpa: Dua Lipa’nın yeni albümü “Future Nostalgia” 27 Mart’ta yayınlanmıştı. Bu albümde yer alan “Break My Heart” diğer bütün single’ları solladı. INXS’ın “Need You Tonight”ından alınan sample’ı kullanan şarkı müthiş akılda kalıcı, enerjik, dinlemeye doyamıyorsunuz. Yılın en büyük yaz şarkılarından biri.
“RaIn On Me”-Lady Gaga, ArIana Grande: Lady Gaga’nın 29 Mayıs’ta yayınlanan “Chromatica” albümünün ilk single’ıydı bu şarkı. Şu ara her ne kadar bu albümden “Sour Candy”nin rüzgarı esse de sanırım “Rain On Me” bu yazın en büyük hit şarkılarından biri olacak. Gaga’nın albümü yılın en iyi dans albümlerinden biri. İçinde boş şarkı yok. “Rain On Me” ‘90’ların dans şarkılarını hatırlatıyor. Her büyük yaz hit’i, başka bir yaz hit’ini hatırlatır kuralı işliyor yani.
“Secret”-Regard: Tik Tok’ın meşhur ettiği isimlerden DJ Regard 2019 boyunca “Ride It” ile büyük bir popülerlik yakalamıştı. Gerçek adıyla Kosovalı Dardan Aliu, tek şarkılık isimlerden olmamak için hayli uğraşıyor ve çalışıyor. Geçen kış Londra’da bir partide izledim ve cidden çaldıklarından iyi müziğin dinlendiği sonucunu çıkardım. “Secret” yeni hit.
“Body Pump”-Aluna George:
Mart başından beri hayat askıda. Evlerdeyiz ve bu geçici sürede salgını kontrol altına almakla uğraşıyoruz insanlık olarak. Evet, öncelik sağlık ama sanırım bu hafta itibarıyla yasaklar dünyanın pek çok bölgesinde hafiflemeye başlarken artık sıra başka konuları düşünmeye geldi. “Ekonomi nasıl düzelecek?” dışında da meseleler var.
Geçenlerde denk geldiğim bir makalede Brit kültürünü yaratan mekânlardan bahsediliyordu. Pub’lar, şehrin kıyısında köşesinde müzik çalınan, bir araya gelinen muhtelif mekânlar. Barlar, gece kulüpleri. Bodrumlar, hangarlar, depolar... İnsanların toplanıp müzik yapabildiği, kendilerini ifade edebildiği ve bir araya geldiği her yer.
Dünyanın pek çok büyük, kozmopolit şehrinde orijinal kültür bu tip yerlerden çıkıyor ve yayılıyor. Yeraltından çıkıyor, sesini duyuruyor, dönemine damga vuruyor ve ardından ana akımı şekillendiriyor. 20. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren alternatif kültür ve müzik bir arada işte bu yolu izleyerek insanlığın kalbini ele geçirdi.
Caz, rock, punk, metal, rap, elektronik... Bu kültürlerin çıkış hikâyelerinde hep mekânlar var.
Ve bu mekânlar artık kapalı. Uzun süre sonra belki açılacaklar ama devamlılıkta bir kopukluk olması muhtemel. Kimse kalabalık yerlere gitmeye istekli olmayacak bir süre daha.
Bu hafta itibarıyla İngiltere’de okulların bir kısmı, dükkânlar ve muhtelif iş yerleri açılırken artık konu bir noktada kültürel hayatı tartışmaya da geldi çattı.
Mekânlar sadece Brit kültüründe önemli değil elbette. Türkiye’nin son 30 yılda ürettiği alternatif kültür de pek çok mekân üzerinden şekillendi. Kemancı’dan Gitar’a, Captain Hook’tan Hayal Kahvesi’ne, Dogzstar’dan Peyote’ye, Flatline’dan Mojo’ya, Babylon’dan Arka Oda’ya, Trip’ten Karga’ya geçmişten geleceğe mekânlar rollerini ve görevlerini birbirlerine devrederek, zor şartlarda hayatta kalarak ama her zaman yeni fikirler ve yaşam tarzları üreterek yollarına devam ettiler. Bugün hepsi kapalı. Ayakta kalabilecekler mi, herkesin kalabalıklara karışmaya mesafeli olacağı bir yeni dönemde değişecekler mi? Yepyeni mekânlar nasıl ortaya çıkabilecek ve alternatif kültür devamlılığını nasıl sürdürecek?
Guardian’da Tony Naylor’ın sorduğu sorular dünyanın pek çok şehri için geçerli olduğu gibi, İstanbul için, Ankara için, İzmir için, Bursa, Adana, Samsun, Eskişehir ve benzeri kentler için de geçerli.