2019-2020 Adli Yılı Açılışı ve Açılış Konuşmaları – Ankahukuk.Com
218 dakikada okuyabilirsiniz
Gündem • Video
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 51 baronun boykot ederek katılmadığı Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda gerçekleştirilen Adli Yıl Açılış Töreni’nde konuştu. Baroları adli yılı provoke etmekle suçlayan Erdoğan, “Bu mekan şahsıma ait değil. Önümüzdeki dönemde ilk çözmemiz gereken meselenin barolar başta olmak üzere tüm meslek teşekküllerinin seçim yöntemlerinin temsili demokrasiye uygun hale getirilmesi olduğuna da inanıyorum” dedi.
Bu İçeriğimizin Başlıkları
Erdoğan: İlk çözmemiz gereken mesele, baroların seçim yöntemlerini temsili demokrasiye uygun hale getirmek
Erdoğan’dan adli yıl törenine katılmayan barolara ‘provokasyon’ suçlaması
Erdoğan’dan Cirit ve Feyzioğlu’na teşekkür
Yargı Reformu Strateji Belgesi’nde son durum
Feyzioğlu, Beştepe’deki adli yıl açılışında: Türkiye Barolar Birliği hiçbir siyasi partinin muhalifi değildir
Yargıtay Başkanı: AB’nin raporu değersiz bir kâğıt parçası
“Yargı Reformu Stratejisi’nin kısa sürede uygulamaya geçmesini bekliyoruz”
“Yargı yetkisi bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır”
“Bağımsız yargı devletimizi ayakta tutan temellerden biri”
AB’nin raporu değersiz bir kâğıt parçası
“Bazı hukuk daireleri şu an postaya çalışır hale gelmiştir”
“Ceza dairelerinde arşivlerde bekleyen dosyalar için 2 yıla ihtiyaç var”
“İstinaf için planlanan kıdemli hâkim ve savcı temininde zafiyet meydana gelmiştir”
“Yargıtay’da verimlilik kaybı var”
“Adli hizmetlerdeki kalite düşüklüğüne bağlı olarak dosyalar pinpon topu gibi yargı mercileri arasında gidip gelmekte”
“Yargı sisteminde adil ve etkin bir filtreleme sistemi kurulması gerek”
“Uzman arabulucular görevlendirilmeli”
“Sık sık yapılan kanun değişiklikleri iş yükünü arttırıyor”
“Hukukun ülkede eşit şekilde uygulanmasını sağlamak gerekli”
“Kişilerin hukuksal güvenliklerinin sağlanması da yargılamanın temel amaçları arasındadır”
“Barolarda yargı etiği kurulları ya da komisyonları oluşturulmalı”
“İstismara uğrayanların adalete erişimini kolaylaştırmalıyız”
“Yargıtay’ın yeni binası için ilgi gösteren sayın Cumhurbaşkanımıza teşekkür ediyorum”
Öte yandan sözlerinin devamında Erdoğan, Yargıtay Başkanı İsmail Rüştü Cirit ve Türkiye Barolar Birliği Başkanı Metin Feyzioğlu‘na Beştepe’deki törene katılmalarından dolayı teşekkür etti. Erdoğan, “Bu bağnaz ve provokatif dayatmalara karşı gösterdikleri dirayet ve demokratik duruş sebebiyle tebrik ediyorum” ifadelerini kullandı.
“Görevimiz gereği üstlendiğimiz sorumlulukların yanı sıra ferdi hayatımızda maruz kaldığımız çok sayıdaki hadise sebebiyle de bu kavram üzerinde sık sık durmak zorunda kaldık. Bugün de yeni adli yılın açılışı vesilesiyle adalet kavramına ilişkin görüşlerimi sizlerle paylaşmak istiyorum. İnsanın diğer canlılardan ayrılması adaletin de esasını oluşturur. Zulüm ve adaletsizlik eş anlamlıdır. insan adalet yerine zulüm yolunu seçiyorsa bunu kendi iradesiyle yapıyordur. “
“Tarihte hep hayırla yad edilen şahsiyetler adalet konusuna büyük hassasiyet göstermiştir. Günümüzde dahi Hz. Ömer denilince aklımıza adalet geliyorsa onun adaletle ilgili sözünü tüm mahkemelerin duvarlarına kazıdıysak bunun sebebi budur.”
“Sıkça ifade edildiği gibi kanun başkadır, hukuk başkadır, adalet başkadır. Biz kendimiz ve tüm insanlık için daima adaletin peşinde koşmalıyız. Çünkü bugün yakın coğrafyamız başta olmak üzere dünyanın pek çok yerinde inleyen insanların feryatları adeta arşı inletiyor. Dünya sistemi refah ve lüks içinde yaşayan, daha da önemlisi bu hayat tarzını korumayı her şeyin üzerinde tutan bir kesimin cenderesi altındadır. Karşımızda kendi düzenleri için dünyanın kalanının ekonomik kaynaklarını sömüren, kendi özgürlüğünü koruma adına dünyanın kalanını göz yaşına ve ateşe boğmaktan çekinmeyen bir anlayış bulunuyor. Bu zalimliklerin demokrasi, insan hakları, terörle mücadele, hukuk, kanun ve hatta adalet adına yapılıyor olması zulmün ağırlığını daha da artırıyor. Refahlarına yönelik her saldırıyı terör olarak niteleyen ama diğer toplumların en temel insani taleplerine duyarsız kalan çarpık anlayış bize göre dünyanın şu anki en büyük sorunudur.
İnsanlarımızın zihin ve gönüllerinde adalet kavramını hak ettiği yere oturtmalıyız. Her şey gibi devletlerin yönetim sistemleri de zaman içinde gelişmekte ve dönüşmektedir. Türk toplum ve yönetim yapısı son 2 asırdır dünyada yaşanan gelişmeleri çok yakından takip etmiştir. Yargı organlarının kendi içlerinde bağımsız şekilde çalışması esası üzerine kurulu kuvvetler ayrılığı işte bu sürecin eseridir. Kuvvetler ayrılığı prensibi demokrasi ve cumhuriyetin temelidir. Her toplum ve devlet kuvvetler ayrılığı ilkesine kendi serancağmına uygun bir şekilde hayata geçirmektedir. Dünyada tek ve değişmez bir kuvvetler ayrılığı uygulamasından bahsedilemez. Esasen böyle bir yaklaşım hayatın olağan akışına uygun değildir. Örneğin ABD’de seçimle gelen başkan yardımcısı aynı zamanda senato ve kongrenin başkanıdır. Görüldüğü gibi ABD’deki bu durum kuvvetler ayrılığı ilkesine aykırı olarak anlaşılmamaktadır. Bu çerçevedeki en son ve çarpıcı örneklerden biri de İngiltere’de yaşanıyor. Kraliçe halkın iradesi olan halk oylaması sonuçlarını uygulanmasını sağlanması için Başbakanın önerisiyle parlamentoyu bir ay süreyle askıya aldı. İngiliz demokrasisi halk oylaması sonuçlarını hayata geçirmek üzere kendi içinde kuvvetler ayrılığı ülkesini bu şekilde yorumlayarak tıkanan sistemi açma yoluna gitti. Türkiye darbelerden vesayete kadar pek çok sıkıntılı süreç yaşamış olsa da halkın iradesinin en üstte tutan kuvvetler ayrılığı fikrine ve bunu üzerine bina ettiği kuvvetler ayrılığı ilkesine hep bağlı kalmıştır. Bilindiği gibi Anayasa’mızın amir hükümleri gereğince Cumhurbaşkanı sadece yürütmenin değil aynı zamanda devletin de başıdır. Türk milletinin birliğini, tüm kurumlarıyla etkin şekilde işlemesini temin cumhurbaşkanının en öncelikli görevidir. Anayasa’mızın ruhunda açıkça yer alan bu yaklaşımı kuvvetler ayrılığı için bir tehdit değil tam tersine birleştirici bir güç olarak görüyoruz. Yasamanın, yürütme ve yargının kendi içlerinde bağımsız bir şekilde çalışması, hepsinin de Anayasa’da cumhurbaşkanına verilen devletin başı misyonu etrafında birlikte hareket etmelerine mani değildir.
Devlete ait yetki ve görevlerin herhangi bir üstünlük sıralaması olmadan kullanılması olan kuvvetler ayrılı prensibinin denge yerine çatışma anlayışıyla yorumlanması ülkeye ve millete fayda değil zarar getirir. Çünkü kuvvetlerin kendi içlerindeki faaliyetlerini yürütürken sahip oldukları bağımsızlık başlı başına bir egemenlik hakkı değildir. Devlet sisteminde illa bir üstünlük aranacaksa bu ancak Anayasa’da yer alan milli egemenliğin üstünlüğü olabilir. Milli egemenliği yasama ve yürütme kurumları demokratik seçimlerle doğrudan milletten aldıkları güçle kullanır. Yargı ise Anayasa’yı ve kanunları yapan yasama organından aldığı yetkiyle görevini yürütür. Kuvvetler ayrılığı sistemindeki yargı bağımsızlığı bu erkin kendisine yarı yetkisi veren hukuk kurallarını eksisiz bir şekilde uygulaması sorumluluğu ve gücünden kaynaklanır. Hakimler Savcılar Kurulu üyelerinin Meclis ve yürütme tarafından seçilmesi de aynı mantığa dayanır.”
“Cumhurbaşkanına kuvvetler yarılığı konusunda yöneltilen ithamların çoğu temelsizdir. Ülkemizdeki demokratik düzende Cumhurbaşkanı’na açılan alan üstünlük bağlamında değil tüm kurumların ahenk içinde çalışmasını gözetme noktasındadır. Yargı üzerinden milletten ve hukuktan aldığı yetkiyle görevini yapan yürütme erki ile onun temsilcisi olan Cumhurbaşkanına saldırmak aslında doğrudan siyasal alanı hedef almaktır. Kuvvetler ayrımındaki yerinin ötesinde tamamen ideolojik ve bağnaz bir tahayyülle yargı bağımsızlığı sözünü gündemde tutanlar en çok demokrasiye, cumhuriyete zarar veriyor.
Bilindiği gibi son Anayasa değişikliği ile yargı bağımsızlığı kavramı yargının tarafsızlığı ilkesiyle tahkim edilmiştir. Buna rağmen demokrasi ve onun kurucu unsuru olarak siyaseti mesnetsiz saldırılarla yaralamaya çalışmak en başta yargı kurumuna saygısızlıktır. Bunun en güzel örneği de idare içerisinde kamu kurumu niteliğindeki meslek teşekkülleri olan bir takım baroların adli yıl açılışını sırf mekanından dolayı provoke etmeleri. Bu mekan şahsıma ait değil. Bu mekan milletin evi. Devletin tüm kurumları bu mekanı rahatlıkla kullanma hakkına sahiptir. Üstelik bu meslek teşekküllerinin kamuoyunda seçim yöntemlerinin çoğulcu demokrasi ile bağdaşmayan kabul edilen bir gerçek olduğu halde böyle bir tartışma yaşandı. Halbuki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi milletimizin ve tüm kurumlarımızın evidir. Önümüzdeki dönemde ilk çözmemiz gereken meselenin barolar başta olmak üzere tüm meslek teşekküllerinin seçim yöntemlerinin temsili demokrasiye uygun hale getirilmesi olduğuna da inanıyorum. Yargıtay ve Barolar Birliği başkanlarımızı bu bağnaz ve provokatif dayatmalara karşı gösterdikleri dirayet ve demokratik duruş sebebiyle tebrik ediyorum.”
“Reform belgesindeki hedeflerimizi hayata geçirmek için mevzuat değişikliği hazırlıklarımız son aşamasına geldi. Asıl önemli olan uygulamadır. Ülkemizde kağıt üzerinde mükemmel duran nice düzenlemenin uygulamadaki çarpıklıklar sebebiyle nasıl adaletsizliklere yol açtığını hepimiz çok iyi biliyoruz. Bunun için zihniyet değişimine de önem veriyoruz. Vatandaşlarımızın adalet sistemine duydukları güveni ancak bu şekilde istediğimiz seviyeye getirebileceğimize inanıyoruz.”
Türkiye Barolar Birliği Başkanı Metin Feyzioğlu, adli yıl açılış töreninde konuştu. Töreninin Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda gerçekleştirilmesine gelen tepkilere cevap veren Fevzioğlu, “Bugün buradayız, çünkü vatandaşlarımızın ve avukatların yargıya ilişkin sorunları, bizlerden beklentileri vardır” dedi. Feyzioğlu, “Vurgulamakta fayda görüyorum; Türkiye Barolar Birliği hiçbir siyasi partinin muhalifi veya destekçisi değildir. Yargı Erki’nin üç eşit kurucu unsurundan savunmayı temsil eder” dedi.
Yargı Reformu Strateji Belgesi’nin “süratle çıkarılması ve hızla uygulamaya geçirilmesi” gerektiğini vurgulayan Feyzioğlu, “Yargı Reformu Strateji belgesi, doğru bir belgedir. Kalıcı çözümlere odaklanmıştır. Adalet Bakanlığı’nın çatısı altında mümkün olan en çoğulcu katılımcı anlayışla hazırlanmıştır. Meclisimiz açılır açılmaz bir an önce ilk paketi kanunlaştırmalıdır” diye konuştu.
Öte yandan alternatif adli yıl açılış töreni düzenleyen Ankara Barosu, bu kapsamda önce Sıhhiye Adliyesi önünde açıklama yapacak, ardından Anıtkabir’i ziyaret edecek. İstanbul Barosu da bu akşam açılış kokteyli gerçekleştirecek.
Beştepe’deki 2019-2020 Adli Yıl Açılış Töreni’nde konuşan Yargıtay Başkanı İsmail Rüştü Cirit, “Bağımsız yargı yoksa hukuk devletinin varlığından söz edilemez” dedi. Avrupa Birliği Komisyonu tarafından hazırlanan raporda kullanılan “2016 darbe girişiminin ardından hâkim ve savcıların %30’unun ihraç edilmesi ve görevden uzaklaştırılması neticesinde Türk yargısının bağımsızlığına ilişkin endişeler devam etmektedir” ifadelerini eleştiren Cirit, söz konusu raporun ‘değersiz bir kâğıt parçası’ olduğunu söyledi. Yargıdaki işleyişe dair bilgi de veren Cirit, “Adli hizmetlerdeki kalite düşüklüğüne bağlı olarak dosyalar pinpon topu gibi yargı mercileri arasında gidip gelmekte” diye konuştu.
Cirit’in konuşması şöyle:
“Hâkimler olarak bizler, Anayasanın 9’uncu maddesi uyarınca, her türlü egemenliğin kaynağı olan yüce Türk Milletinden doğrudan aldığımız yargı yetkisini kullanıyoruz. Bu sebeple, Yargıtay Başkanı sıfatıyla beşinci ve son adli yıl açış konuşmamı yaparken, birlikte çalışmaktan büyük onur ve mutluluk duyduğum mesai arkadaşlarımla bu süre içerisinde neleri başarabildiğimizi ve neleri başaramadığımızı gerekçeleri ile birlikte açıklamak istiyorum. Son yıllarda adalet sistemine yerleştirmek amacıyla yoğun çaba gösterdiğimiz “şeffaflık” ve “topluma karşı hesap verebilirlik” ilkelerinin bir gereği olarak, üstlendiğimiz kamuya ait bu emaneti nasıl kullandığımızı sizlerin ve Yüce Türk Milletinin önünde izah etmeyi bir sorumluluk olarak görüyorum.
“Cumhurbaşkanlığı sistemi ile yargının denetleme görevi kuvvetlendirildi”
“Türk yargısına yönelik olumsuz algı oluşturma çabaları sistematik bir şekilde sürdürülmekte”
4.Bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonraki dönem esas alındığında hukuk davalarının istinaf aşamasında kesinleşme oranı %75 iken, ceza davalarında bu oran %85’tir. Davaların büyük oranda bölge adliyelerinde kesinleşiyor olması bazı hak mağduriyetleri sonucunu doğurmuştur. Bunun düzeltilmesi için bölge adliyesi mahkemesi kararlarına karşı kanun yararına bozma yolu açılmalı ve buna ilişkin kanuni düzenleme yapılmalıdır. Diğer bir önemli sorun da değişik bölge adliye mahkemelerinin kararlarındaki farklılıklarının mağduriyetler oluşturması ve bu durumun hak ihlallerine yol açmasıdır. Kamuoyunda rahatsızlık duyulan bir diğer husus da aynı olayda aldıkları ceza bakımından bir kısım sanıkların istinafta itiraza, bir kısmının ise Yargıtay’da temyiz incelemesine tabi tutuluyor olması adil yargılanma hakkını zedeler niteliktedir.
Bu halde suçlardan biri Yargıtay incelemesine tabi ise diğer suçların da bağlantılı olarak veya resen Yargıtay’a intikali adaletsizliğe engel olacaktır.
5. Yargıtay, bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçmesini desteklerken, adli sistemin düzenli şekilde işlemesi için de bazı uyarılarda bulunmuştur. 2017 yılında yaptığım adli yıl açılış konuşmasında, “bölge adliye mahkemelerindeki mevcut iş yükü ile yakın gelecekte karşılaşacakları iş yükü arasında büyük bir uçurum olacağının farkında olmalıyız. Bölge adliye mahkemelerinin performansını aşırı bir iyimserlikle bugünkü iş yüküne göre değerlendirmek ve ortalama yargılama süreleri bakımından Yargıtay ile karşılaştırmak bizi doğru sonuçlara ulaştırmaz.” demiştim. Bugün, bölge adliye mahkemelerinin arşivlerindeki dosyalar büyük bir hızla artmaktadır. 2017 yılı sonunda bölge adliye mahkemelerinde devreden dosya sayısı 183.040 iken, 2018 yılı sonunda bu sayı iki buçuk kat artarak 453.567’ye yükselmiştir.
Bugüne kadar yaptığım tüm adli yıl açılış konuşmalarında yargının iş yüküne sebep olan etkenleri sıralamış, çağdaş demokratik ülkelerdeki uygulamaları göstermiş ve çözüm yöntemlerini sunmuştum. 2015 yılı adli yıl açış konuşmamda Yargıtay’daki daire ve üye sayısının artırılarak ve hatta bölge adliye mahkemelerinin kurulması ile iş yükü sorununun çözülemeyeceğini, Hâkim ve mahkeme sayısının artırılmasının bir işe yaramayacağını, iş yükü meselesinin ancak mahkemelere intikal eden uyuşmazlıkların azaltılarak çözülebileceğini yargı sisteminde adil ve etkin bir filtreleme sistemi kurulması gerektiğini ifade ederek çözümlerimi sunmuştum.
Peki geçen sürede neler yapıldı? Bu konuda da bir değerlendirme yapmak istiyorum.
2.Alternatif çözüm yöntemlerinin geliştirilmesi, 4 yıldan beri üzerinde durduğum diğer bir husustur. Konuyla ilgili olarak ümit verici gelişmeler olduğunu, ceza uyuşmazlıklarında uzlaştırma ve etkin soruşturma bakımından bazı ilerlemeler kaydedildiğini, Sayın Cumhurbaşkanımız tarafından açıklanan Yargı Reformu Stratejisinde de alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin geliştirilmesinin öngörülmesinin memnuniyet verici olduğunu söyleyebilirim.
2018 yılında 208.014 dosya uzlaşma ile sonuçlanırken, 2019 yılının ilk altı aylık döneminde 126.175 dosyada uzlaşma sağlanmıştır. Yine 2018 yılında 36.829 dosya önödeme ile sonuçlanmış, 59.320 dosyada ise kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilmiştir. Bütün bu ilerlemelere rağmen, halen ceza ihtilaflarının %5’i gibi küçük bir oran mahkemelere intikal edilmeden önce çözülebilmektedir. Bu konuda daha radikal çözümler geliştirilmesi gerektiğini düşünüyorum. Yargıtay olarak çözümlerimizi, köklü reform önerilerimizi ve yaptığımız sempozyumların çıktılarını Adalet Bakanlığına iletmiştik.
Sık sık yapılan kanun değişikliklerinin adli hizmetlerin kalitesinin düşmesine sebep olduğu ve bu durumun iş yükünü artırdığı, uzun süreden beri yargı mensuplarının ortak şikâyet konusu olmuştur. Örneğin Türk Ceza Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra çoğu ilk iki yılda 20Kanun değişikliği ile toplam 145 maddede değişiklik yapıldığına bunun da hukuki belirsizliklere ve iş yükünün artmasına sebep olduğunu ifade etmiştim. Buna rağmen, 2015 yılının adli yıl açılışından bu yana Türk Ceza Kanunun28 maddesi daha değişmiştir. Kolayca kanun yapma alışkanlığından vazgeçmemiz gerekir. Yargı, sık sık yapılan kanun değişikliklerinden kaynaklanan iş yükünü kaldırmakta her geçen gün daha da zorlanmaktadır.
4.Hukuk eğitimindeki yetersizliklerin, adli hizmetlerin kalitesini olumsuz etkilediğini, kaliteli bir hukuk sistemi için iyi uygulamacılara ihtiyacımız olduğunu, iyi hukukçular yetiştiremezsek başarılı sonuçlar elde edemeyeceğimizi söyleyerek hukuk fakültelerinde lisans eğitiminin 5 yıl olması gerektiğini önermiştim. Sayın Cumhurbaşkanı tarafından açıklanan Yargı Reformu Stratejisinde hukuk fakültelerindeki eğitimin 5 yıla çıkarılmasının öngörülmesini olumlu bir gelişme olarak görmekle birlikte tek başına bu sorunu çözmeye yetmeyecektir. Hukuk fakültelerinin sayısında son yıllarda yaşanan olağanüstü artış, hukuk sistemimiz bakımından önemli riskler doğurmuştur. Bu konuda Batıda olduğu gibi bir çözüm olarak Yargıtay Onursal Başkan ve Üyelerinin hukuk fakültelerindeki derslerde öğretim görevlisi olarak çalışmalarına imkân sağlayan kanuni bir düzenleme yapılmalıdır. Yüksek Öğretim Kurulu ve üniversitelerin bu konuyu gündeme almaları, nitelikli öğretim üyesi açığının kapatılması bakımından faydalı olacaktır.
Bilindiği üzere, tarihsel ve kurumsal olarak yüksek mahkemelerin, hukukun tüm ülkede eşit şekilde uygulanmasını sağlamak ve hukuki denetim yapmak üzere iki temel işlevi vardır. En üst derecedeki yüksek mahkemeleri karakterize eden asıl unsur, hukuki denetim yapmanın ötesinde, “hukukun ülkede eşit şekilde uygulanmasını sağlamaktır”.
Zira bir yüksek mahkeme kararı; sadece o davanın taraflarına yönelik “sübjektif bir işlev” ile sınırlı değildir. Yüksek mahkeme kararlarının, herkese yönelik olması sebebiyle “objektif bir işlevi” de vardır. Bu işlev, Anayasanın 10’uncu maddesinde düzenlenmiş olan “kanun önünde eşitlik” ilkesinin bir sonucudur. Bir hukuk kuralı, yurdun bir bölgesinde farklı, başka bir bölgesinde farklı uygulanırsa, eşitlik ilkesi ihlal edilir. Adalet duygusunun gevşediği ve önemini kaybettiği dönemlerde, toplumların nasıl bir çöküş yaşadığına tarih birçok kez tanıklık etmiştir. İşte bu sebeple, Yargıtay’ın en önemli görevi ve topluma karşı en büyük sorumluluğu, hukuki güvenliği, kanun önünde eşitliği ve hukuki öngörülebilirliği sağlamak amacıyla içtihat birliğini gerçekleştirmektir. Hepimizin bildiği üzere, ülkede hukukun eşit şekilde uygulanmasını sağlamanın en etkili araçlarından bir tanesi de İçtihadı Birleştirme Kararlarıdır. Son beş yıl içerisinde mesai arkadaşlarımın yoğun gayretleri ile 22 İçtihadı Birleştirme Kararı verilmiş olup, geçmiş yıllarla karşılaştırıldığında, bu dönem Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurullarının en çok çalıştığı dönemlerden biridir.
Yargıtay’ın uzman daireleri tarafından yıllara dayanan deneyim ve bilimsel tartışmalar sonucunda oluşturulan içtihatların, bu konuda uzmanlığı bulunmayan Anayasa Mahkemesi tarafından kaldırılması, hukuki öngörülebilirlik ve eşitlik ilkeleri üzerinde risklere yol açabilmektedir. Kararların bir yüksek mahkeme tarafından hukuka uygunluğunun denetlenmesi, mahkemeler tarafından verilen kararların doğru ve eşit şekilde tüm yurt düzeyinde uygulanması suretiyle “hukuki güvenlik” ve “sosyal barış”ın sağlanmasına ve korunmasına hizmet ettiği ölçüde bir anlam ve değer ifade eder.
Kamusal alanlar, insanların kişisel ya da grup çıkarlarını, görüşlerini, hayata bakış açılarını bir kenara bırakıp, sadece kamu hizmetinin daha iyi işlemesi için zaman ve emeklerini harcadıkları ortamlardır. Yargı mensupları için ise “kamusal alan”, kendisini mesleğine adamak, mesleği ile özdeşleşmek ve halkın yargıya olan güvenini en üst seviyede tutmak için yoğun çaba sarf etmek anlamına gelmektedir. Yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı, Anayasanın yargı mensuplarına bir lütfu değil, halkın güvenine layık olunarak kazanılacak bir konumdur. Bu güven, yargı bağımsızlığının ve tarafsızlığın en önemli teminatıdır. Daha açık bir anlatımla, toplumun yargıya güven duymadığı bir hukuk sisteminde, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı sağlanamaz. Yargıtay olarak Yargıtay’a olan güvenin sağlanması için neler yaptığımızı anlatmak istiyorum.
Uluslararası alanda Bangalor Yargı Etiği İlkeleri kadar önemli bir diğer metin de Yargıda Şeffaflığa İlişkin İstanbul Bildirgesidir. Yargıtay’ın ev sahipliğinde ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı(UNDP) işbirliğinde Kasım 2013’te İstanbul’da ilk konferans yapılan İstanbul Bildirgesi, Haziran 2016’ta Balkan Bölgesinin yüksek mahkeme başkanları tarafından yeniden ele alındı ve hiçbir değişiklik yapılmadan kabul edildi. Ekim 2017’de ise Ankara’da Yargıtay daire başkanları ve uluslararası uzmanların katılımıyla bir çalışma toplantısı yaparak, “İstanbul Bildirgesinin Etkili Biçimde Uygulanması İçin Tedbirler Taslağını” geliştirmiştik. Son olarak, Ekim 2018’de beş kıtadan ve 30 ülkeden, dünyanın farklı hukuk sistemlerini temsil eden yüksek mahkeme başkanları ile İstanbul’da yaptığımız 4’üncü Yüksek Mahkemeler Zirvesinde İstanbul Bildirgesi bir kez daha teyit edildi ve Uygulama Tedbirleri taslağı da kabul edildi. Zirvenin oldukça başarılı geçmesi sebebiyle, Birleşmiş Milletler Suçu Önleme ve Ceza Adaleti Komisyonuna (SÖCAK) İstanbul Bildirgesi hakkında karar tasarısı sunuldu.
20-24 Mayıs 2019 tarihlerinde gerçekleştirilen 28. Oturumunda, “Yargıda Şeffaflığa İlişkin İstanbul Bildirgesi” ile “İstanbul Bildirgesi’nin Etkili Biçimde Uygulanması İçin Tedbirler” kabul edilmiştir. 151 yıllık köklü bir kurum olan Yargıtay’ın uluslararası alanda gösterdiği bu müstesna başarı, dünyada Türk Yargıtay’ına duyulan güvenin de bir göstergesidir. Hükümetler arası toplantılarda ele alınmadan, tamamen yüksek hâkimler ve uluslararası uzmanlar tarafından geliştirilen bir insan hakları metni, ilk kez Birleşmiş Milletler üye 192 devlet tarafından oy birliği ile kabul edilmiştir. Son olarak 23 Temmuz 2019 tarihinde, İstanbul Bildirgesi New York’ta Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyinde de onaylanmıştır.
İstanbul Bildirgesi’nin Birleşmiş Milletler’de kabul edilmesinin Yargıtay’ın insan haklarının gelişmesine evrensel düzeyde sağladığı çok önemli ve somut bir katkı olduğunu da belirtmek istiyorum. İstanbul Bildirgesi, dünyadaki tüm adalet politikalarını etkileyecek nitelikte ve önemde, yargıda şeffaflığa ilişkin ilk ve tek kapsamlı insan hakları metnidir.
Yargıtay bir yandan yargıda şeffaflık konusunda uluslararası alanda çalışmalarını sürdürürken, diğer yandan yargıda şeffaflığa ilişkin en iyi uygulama örneklerini de oluşturmaktadır. Yargıtay’ın tüm kararlarının kamuya açılması, Türkiye genelinde avukatlara yönelik memnuniyet anketi uygulanması, her yıl düzenli olarak basın toplantısı düzenlenmesi gibi bir dizi yenilik, yargıda şeffaflık kapsamında yapılan çalışmaların ürünüdür.
Yargıtay’ın idari ve mali yapısının günün ihtiyaçlarına uygun olarak yeniden düzenlenmesi amacıyla, güncel şartlara uygun modern bir Yargıtay binasının temelini geçen yıl atmıştık. Amerika Birleşik Devletlerinde düzenlenen “4. Uluslararası Sürdürülebilir Yapılar Sempozyumunda” Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından sunulan “Yargıtay Başkanlığı Yeni Hizmet Bina Projesi”,“En İyi Sürdürülebilir Yapı-Ofis Kategorisinde” birinci olmuştur. İncek’te gelecek yıl tamamlanacak olan yeni hizmet binasının, Yargıtayın çalışma şartlarından kaynaklanan sorunları kalıcı şekilde çözeceğine inanıyorum. Bu konudaki ilgi ve duyarlılıklarından dolayı Sayın Cumhurbaşkanımız’a teşekkür ediyorum.
Üzerinde önemle durduğumuz diğer bir konu da Yargıtay personelinin özlük haklarının yaptıkları işin niteliğine ve önemine uygun şekilde düzenlenmesidir. Bu amaçla, 3600 ek gösterge de dâhil olmak üzere, mali konularda bazı uyumlaştırma çalışmaları yaparak ilgili makamlara iletmiştik. Yakın zamanda bu konuda ilerleme sağlanacağına ilişkin haklı beklentimizi bir kez daha ifade etmek istiyorum.”
Etiketleradli yıl adli yıl açılışı