Oruç Tutmanın Beyne Faydaları Nelerdir? – Dinçer Özoran
Aralık 13, 2015 Mayıs 28, 2017 dozoran
EDIT: Bu makalede geçen oruç kelimesi uzun süreli açlık (fasting) anlamında, bilimsel bir terim olarak kullanılmıştır.
Her faydalı sistem yararlı olan özelliği sömürüldüğünde, kötüye kullanıldığında zararlı bir sisteme dönüşür.
Yemek yemek güzeldir, her bir besinde çeşitli miktarlarda mineral, vitamin, vücut için gerekli protein, karbonhidrat ve yağlar mevcuttur. Vücuda giren besinleri sindirerek uygun forma sokarız ve vücudun gerekli yerlerine bu sindirilmiş mikro besinleri göndererek onlardan faydalanırız. Besinler enerji verir, vücudu onarır, hastalıklara karşı direncimizi arttırır, yani besinler vücut için faydalıdır.
Peki bu faydalı döngü nasıl kötüye kullanılır?
Ne az, ne de çok, ihtiyacımız kadar, yani ayarında yemek yemek en ideal yöntemdir diye düşünebiliriz. Peki ayarında yemek yemediğimizde ne olur vücudumuzda? Az yersek veya oruç tutarsak ne olur? Çok yersek ne olur?
Obezlik ve bitmek bilmeyen hastalıklar
Bazı besinler yukarıda bahsettiğim bir çok faydanın yanı sıra tüketildiklerinde haz verir. Bazıları ise biz farketmeden bağımlılık yapar. Glikoz şurubu gibi endüstriyel olarak üretilmiş bir çok katkı maddesini bir kenara bırakıyorum, yüksek miktarda şeker ve karbonhidrat içeren doğal besinler bile bu gruba girer, bağımlılık yapar. Bir kantinden satın alabileceğiniz herhangi bir şey, kraker, biskuvi, cips gibi tüm paketli ürünler, tüm unlu mamüller, ekmek, makarna, pilav gibi yemekler çok kısa süreli enerji sağlar ve vücut tarafından hemen tüketildikten sonra tekrar ihtiyaç hissedilir. Çoğumuz ideal kilomuzun üstünde olduğumuz halde 3 öğün yemek yiyip üstüne bir de aralarda atıştırma ihtiyacı duyarız. Bunun sebebi aç olmamız, vücudumuzun enerjiye ihtiyacı olması değil, başta şeker olmak üzere, diğer tüm karbonhidratlara olan bağımlılığımızdır.
Şeker ve yüksek karbonhidratlı gıdalar tükettiğimizde beynimiz bize “hmmm o neydi öyle ya, harikaymış” mesajını verir. Bunun sebebinin ise evrimsel olarak binlerce yıl önceki süreçte, bu tür yüksek şeker ve karbonhidrat içeren besinlere kolay kolay ulaşamamız olduğu düşünülmektedir. Düşünün işte vahşi ormanda bulduğun bitkiler, belki mevsime göre bir iki mantar, diğer hayvanlar tarafından öldürülmüş hayvanların leşleri, o gün kısmette ne varsa. Beynimizin zamanında nadiren tüketilen bu besinlere verdiği “10 tane olsa 10 tane yerim” mesajını yanlış yorumlayarak, günümüz koşullarında bu hissiyatı sömürmek mümkün. Güzellikleri sömürülen her sistemde olduğu gibi burada da sonuç kimi zaman aşırı kilo, kimi zaman bağışıklık sistemi göçmüş bir beden, kalp rahatsızlıkları, şeker hastalığı… liste uzar gider.
Amerika Ulusal Yaşlanma Enstitüsü, Sinirbilim Araştırma Merkezi müdürü Dr. Mark Mattson’a göre 3 öğün yemek ve arada atıştırmalarla geçen “alışıla geldik beslenme şekli” hem gıda sektörünün hem de ilaç sektörünün pohpohladığı ve onların cebini dolduran bir yaklaşım. E o zaman ne yapmalı? O kadar yemeyelim de aç mı kalalım yani?
Mühtemelen aç kalmak yine evrimsel olarak düşünüldüğünde su içmek ve yemek yemek kadar doğal bir süreç. Sadece 10000 yıldır yerleşik hayatta, bir tarım toplumu olarak yaşıyoruz ve şu an dünyada halihazırda günü hiç doymadan geçiren insan sayısı birkaç “milyar”dan fazla. Yani sürekli elimizin altında bizi doyuracak yiyeceklerin olması yeni bir durum ve bazı insanlar için hala bir hayal.
Diğer bir yöntem ise sadece sabah 11 ile akşam 7 arası yemek yemektir. Bu yöntemin diğer bir adı da fasılalı oruçtur. Otuz yaşını geçmiş, sportif bir yaşantısı olmayan kişiler için aslında 2 öğün yeterlidir. 11’den sonra geç bir kahvaltı yada direk öğlen yemeği, ardından da erken bir akşam yemeği şeklinde 2 öğün yemek yenebilir. Akşam 7’den sabah 11’e kadar yaklaşık 16 saat vücuda besin girmemesinden dolayı oluşan açlık sayesinde vücuda “yenilenme” mesajı verilebilecektir.
Ben, kişisel olarak son bir yıldır düşük karbonhidrat, yüksek yağ beslenmesini uyguluyorum. Klasik yüksek karbonhidratlı beslenmeden, düşük karbonhidrat yüksek yağlı (taş devri, yada paleo olarak da anılan) beslenmeye geçiş sürecindeki zorluklar, içeriği değişen öğünler, yeni tarifler, fasılalı oruç, bağışıklık sistemimde farkettiğim değişimler hakkındaki deneyimlerimi önümüzdeki yazılara saklıyorum.
Ne yediğimizi seçer ve az yersek az tüketiriz. Hmmm bu bazıları için hiç iyi olmayabilir.
Az yiyip, yediklerimizde seçici olursak, bağışıklığımız güçlenir ve daha az hastalanırız. Hmmm… bu da bazıları için hiç iyi olmadı.
NOT: Yazıyı kendi deneyimlerimle birleştirip yazmama sebep olan ve özetini burada vermeye çalıştığım makalenin orjinali:
EDIT: Dini ibadet olarak tutulan orucun faydalı ya da faydasız olması yenilen yiyeceklerin türü ve miktarına bağlı olarak değişebilmektedir. Bu konuda önemli noktaları Prof. Dr. Sinan Canan’ın Orucun beynimizde yarattıkları! isimli söyleşisinden öğrenebilirsiniz.
düşük karbonhidrat yüksek yağ
Previous Yağmur Altında Zihinsel Tırmanışlar | Uluyayla-Ovacuma-Ulus, Bartın Bisiklet Festivali
Next En Güzel Hediyeyi Almak İsteyenlere Bilimsel Öneriler
Sürekli olumsuz düşünme, yakın… hakkında suat
Yağmur Altında Zihinsel Tırman… hakkında haticeozcan2014