© Birinci Derece Yanık Healthline Image
Bir birinci derece yanık (yüzeysel yanık veya yara da denir) cildinizin birinci tabakasını etkileyen bir yaralanmadır. Birinci derece yanıklar cilt yaralanmalarının en hafif şekillerinden biridir ve genellikle tıbbi tedavi gerektirmezler. Ancak bazı yüzeysel yanıklar doktora gidecek kadar büyük veya ağrılı olabilir.
Çoğu birinci derece yanık doğru önlemleri alırsanız önlenebilir.. Aşağıda yüzeysel yanıkların bazı sık görülen nedenleri vardır:
Güneş yanığı güneşte fazla kalıp yeterince güneş kremi uygulamadığınızda oluşur. Güneş, cildinizin dış tabakasından geçip kızarmasına, büller oluşturmasına ve soyulmasına neden olan şiddetli ultraviyole (UV) ışınları üretir.
Bu durumun oluşmasını önlemeye güneş koruma faktörü (SPF) 30 veya üzerinde olan bir geniş spektrumlu güneş kremi kullanarak yardımcı olabilirsiniz.
Haşlanmalar çocuklarda ve özellikle 4 yaşın altındakilerde birinci derece yanıkların sık görülen bir nedenidir. Soba üzerindeki bir tencereden dökülen sıcak sıvı veya bir sıcak sıvının çıkardığı buhar eller, yüz ve vücutta yanıklara neden olabilir. Kazaları önlemek için sıcak tencereleri ocağın arka kısmında ve saplar ocağın ortasına dönmüş olarak tutun. Ayrıca küçük çocuklara mutfakta dikkat edin.
Haşlanmalar eğer aşırı sıcak suda banyo veya duş yaparsanız da oluşabilir. New York Eyaleti Tüketici Koruma Kurulu (New York State Consumer Protection Board) uyarınca güvenli bir su sıcaklığı 48,8 derece veya altında olmalıdır. Bundan yüksek sıcaklıklar özellikle küçük çocuklarda daha ciddi cilt yaralanmalarına yol açabilir. Su ısıtıcısı üreticilerinin çoğu ürünlerini maksimum 60 derece ayarıyla satar; sıcak su haznenizi yanıkları önlemek üzere maksimum 48,8 derece olacak şekilde manuel olarak ayarlayabilirsiniz.
Elektrik prizleri, elektrik kabloları ve cihazlar deneyimsiz çocuğa çok ilginç gelebilir ama çok önemli tehlikeler yaratırlar. Eğer çocuğunuz bir prizin açıklıklarına bir parmak (veya herhangi bir nesne) sokarsa, bir elektrik kablosunu ısırırsa veya bir cihazla oynarsa elektriğe maruz kalarak çarpılabilir veya yanabilir. Kazaları evdeki tüm açıktaki elektrik prizlerini çocukların açamayacağı kapaklarla kapatarak, kullanılmayan cihazların fişini çekerek ve kabloları çocuğunuzun erişemeyeceği yerlere koyarak önleyebilirsiniz.
Birinci derece yanıkların belirtileri sıklıkla hafiftir ve birkaç gün içinde geçme eğilimindedir. Ciltte başlangıçta en yaygın olarak kızarıklık, ağrı ve şişlik fark edersiniz. Ağrı ve şişlik hafif olabilir ve yaklaşık bir gün sonra cildiniz soyulmaya başlayabilir.
Cildinizin daha geniş alanlarında oluşan bir birinci derece yanık durumunda artmış düzeyde ağrı ve şişlik olabilir. Büyük yaraları doktorunuza bildirmek isteyebilirsiniz. Daha büyük yanıklar küçük yanıklar kadar hızlı iyileşmeyebilir.
Elektrik Yanıkları Hakkında Önemli Bir Not
Bu birinci derece yanık tipi üst tabaka altında görebileceğinizden daha fazla cildi etkileyebilir. Kaza olduktan hemen sonra önlem olarak tıbbi tedavi istemek iyi bir fikirdir.
Çoğu birinci derece yanığı evde tedavi edebilirsiniz. Ancak çocuğunuz yanarsa ve endişeliyseniz doktorunuzla konuşmak isteyebilirsiniz. Doktorunuz muhtemelen şiddetli olup olmadığını görmek için yanığı inceleyecektir.
Yanığa bakarak şunları görecektir:
cildin tabakalarına ne derinlikte girdiğini
hemen tedavi gerektiren bir bölgede (göz, burun, ağız) veya büyük olup olmadığını
enfeksiyon bulguları (püy çıkması veya çok şiş olması) olup olmadığını
Yanığınız enfekte, şiş veya çok ağrılı hale gelirse mutlaka doktoru görmelisiniz. Yüz, kasık, eller veya ayaktaki yanıklar doktorun görülmesini gerektirebilir. Bu yanıklar vücudun başka bölgelerindeki yanıklardan daha yavaş iyileşebilir.
Eğer yaranızı evde tedavi etmeyi seçerseniz ağrı ve şişliği azaltmak üzere üstüne soğuk bir kompres koyun. Bunu beş ila 15 dakika yapıp sonra kompresi çıkarabilirsiniz. Buz veya çok soğuk kompresler kullanmaktan kaçının çünkü yanığı daha kötüye götürebilirler.
Bir yanığa tereyağı dahil herhangi bir türde yağ uygulamaktan kaçının. Bu yağlar bölgede iyileşmeyi önler. Öte yandan aloe vera içeren ürünler ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir.
Cildiniz iyileştikçe o bölgede soyulabilir. Ayrıca bir birinci derece yanığın uygun şekilde iyileşmesi üç ila 20 gün sürebilir İyileşme süresi etkilenen bölgeye bağlıdır. Eğer yanık enfeksiyon bulguları gösterirse veya kötüye giderse daima doktorunuza danışın.