İçimdeki Yaraları Gösterdim
Anasayfa > Söyleşiler > İçimdeki Yaraları Gösterdim
Oyuncular yüzlerce dilde sahnelerden şöyle seslendi: “olmak ya da olmamak”. Shakespeare’in başyapıtlardan biri olan Hamlet şimdi de Kürtçe sahnede. Ankara’dan sonra İzmir’de de sahneye çıkmaya hazırlanan ve daha şimdiden bir tiyatro eserinden çok daha fazla anlamlar yüklenen oyunun yönetmeni ile Celil Toksoz’le konuştuk.
Celil Toksoz 26 yıldır Hollanda’da yaşıyor. RAST Tiyatrosu’nun kurucularından. Diyarbakırlı. Kürtçeyi çok az biliyor. Neden Hamlet diye sorduğumuzda “yaralarımı göstermek için” diyor ve ekliyor: “Kürtçe yasaklı bir dil. Benim anadilim. Konuşulamamış, anlatılamamış ama hep bölgede yaşamış var olmuş bir dil. Diyarbakırlı bir şair olan Hicri İzgören bir şiirinde derki; ‘Her köşe başından kimliğimiz soruyorlar. Açıp yaralarımı gösteriyorum’. Ben de bu oyunla unutturulmaya çalışılan, yasaklanan bir dilin yüreğimde açtığı yaraları gösteriyorum.”
26 yıldır Avrupa’da yaşayan oranın temposuna alışan, güvenlik kaygılara olmadan yaşayan biri içim Türkiye’de hele de Diyarbakır’da tiyatro yapmak nasıl diye soruyoruz yönetmen Toksöz’e: “Hayatınızda yaşayamayacağınız bir deneyim. Provalardan sokağa çıktığınızda gösteriler sırasında atılan gaz bombalarının etkisini genzinizde hala hissediyor olmak, savaş uçaklarının üstünüzden geçişine tanık olmak çok ilginç. Oyuncularınızdan birinin yakının öldürüldüğüne tanık oluyorsunuz, bir başka oyuncunuz aranır duruma düşüyor. Son olarak da biliyorsunuz Rojda gözaltına alındı ve bırakıldı. Ama bu koşullarda bile ekibin disiplini beni çok şaşırttı. Her koşulda bile ‘sıkıntı yok hocam’ diyorlardı. Ama Türkiye hakikaten zor anlaşılır bir ülke. Bir hafta önceki atmosferde oyunun sahnelenmesi zora girmişti. Hatta Ankara’da oyun oynayacağımız için Hollanda hükümeti bile kaygılıydı. Büyükelçilik kanalı ile festival komitesine endişelerini dile getirildi. Ama hava değişti şimdi oyuna geldiler.”
KIRMIZI GÜLÜ KIRMIZIYA BOYAMAK
Yönetmen Celil Toksöz Kürtçe Hamlet’in gördüğü ilgiyi, politik alandaki karşılığı da yakından takip ediyor. Töksöz, “Tabi ki bir hayata bakış açım var. Eleştiren sorgulayan bir yapım var. Türkiye’de yaşananlara dünyada yaşananlara bir yorumum var. Ama bunu sahnede bayrak sallayarak göstermenin anlamı yok. Onu alanlarda yapıyoruz zaten. Bazı oyunların sahneye konması bile politiktir. Oyun iyi olursa sonuçları da olumlu olacaktır. Bu konuda bütün ekip aynı düşüncede olması ortak bir duygu ile hareket edebilmesi de çok önemli. Hollandalıların bir lafı var “Kırmızı gülü kırmızıya boyamak” diyorlar. Zaten kırmızı olan gülün doğallığını bozmamak gerekiyor. Biz Hamlet’i sahneye koyduk. Bunu yaparken aslına sadık kaldık. Ama olayın bu coğrafyada yaşamasına karar verdik. Hamlet Kürt olacaktı. Hamlet'in ana temasını oluşturan üç öğe yani iktidar hırsı, ihanet ve intikam duygusu bugün coğrafyamızda yaşanan trajedi ile birebir örtüşüyor. Hamlet klasik bir eser olarak bu evrensel boyutu ile bize yabancı değil” diyor.
TAKSAV ÇOK CESUR
Yönetmen Celil Toksöz’e TAKSAV’ın organize ettiği Ankara Tiyatro Festivalini ve şimdi de İzmir’i sorduk. Toksöz festivalden övgü ile bahsetti: “Her festivalde küçük aksaklıklar olur. Ama TAKSAV baştan itibaren korkusuz bir organizasyon yapıyor. Festival felsefesi anlamında çok takdir ediyorum. 1990’lı yıllarda bütün dillere kapısını açtığı gibi Kürtçeye de açtı. Bende başka oyunlarla Festivale daha önce de katıldım. Bu nedenle TAKSAV’ın organize ettiği Ankara Tiyatro Festivali ayrı bir teşekkürü hak ediyor. Bu yıl da her şey çok güzeldi. Bu arada gazetenizin aracılığı ile yine TAKSAV’ın organize ettiği İzmir Tiyatro Festivali kapsamında 11 Aralık’ta İzmir’de olacağımızı ve İzmirlileri orada görmek isdeğimi belirtmek isterim.
Celil Toksöz’ün bir teşekkürü de Diyarbakır Belediye Başkanına. Toksöz, “Diyarbakır Şehir Tiyatrosu en şiddetli ve yasaklı dönemlerden bu yana sahnesi bir gün bile kapatmadı. Çok iyi bir eğitim çalışması yapıyorlar. Sürekli bir analiz yapılıyor demek. Korkunç bir bilgi birikimi var. Hem tiyatro emekçileri hem de başkan Baydemir’ sonsuz teşekkürler” dedi