ÖĞRENME İLGİ VE MERAK | Genç Bürokrat – Bürokratların Sesi
Ana Sayfa Yazarlar ÖĞRENME İLGİ VE MERAK
Yazar: Nazmi AvcıTarih: Kasım 05, 2018 Kategori: YazarlarYorum Yok
Dikkati öncelikle belirli bir şey üzerinde toplama eğilimi; kimyasal koşullar eş ya da birbirine çok yakın olduğunda, ögelerin birbirleriyle birleşmede gösterdiği seçiciliktir.
Belirli bir olay ya da etkinliğe yakınlık duyma, ondan hoşlanma ve ona öncelik tanıma; dikkati öncelikle belirli bir şey üzerinde toplama eğilimi. Bir kavram olan ilgi; kavramsal olarak, dikkati öncelikle belli bir şey üzerinde toplama eğilimidir. İlgi duymak; bir kimseye önem vermek, yakınlık duymak demektir. “Faaliyetin amaçlarını kendi amaçları yapmak ve bunların gerçekleştirilmesi için araçlar bulmak, karşı çıkma, engelleri ortadan kaldırmak” demektir. Belli bir şeye ilgi duymak demek, onun tek olarak değil; tersine, kendini geliştiren bir duruma ait olan şey olarak ele almak demektir (Dewey, 1996: 155).
Bilgi edinmeye gösterilen ilgi, zihinsel faaliyetin her türlüsü bakımından büyük bir önem taşır. Gelişmiş bir kişilik, ilgilerin zenginliğinden ve çok yanlılığından belli olur. “Bilgi beş harflidir.
Beşte dördü, ilgidir.” der, Mümin Sekman.
Öğrenme ve ilgi söz konusu olduğunda; herkesin kendisine has ilgi alanları olduğunu belirtmek gerekiyor. Kişi, ilgi duyduğu, yapmaktan zevk aldığı işleri daha iyi yapabilmekte, merak duyduğu konuları daha rahat öğrenebilmekte ve ilgi duyduğu alanlarda başarısını en iyi şekilde ortaya koyabilmektedir.
Değişik vasıtalarla beynimize ulaşan bilgiler, verdiğimiz önem derecesine göre kaydolmaktadır. Merak ve ilgi duymadığımız, önemli bulmadığımız yani duygularımızı harekete geçirmeyen olaylardan gelen bilgiler, düşük frekanslı elektrik sinyalleri şeklindedir. Böyle olunca da zayıf sinaptik bağlar oluşur ve beyin korteksine kayıt işlemi gerçekleşmez. Duygularımızın şiddetli uyandığı hallerde ise hipokamp daha fazla hareketlenmekte, kortekse kayıt işlemi daha mükemmel olmaktadır.
Merak uyandırmayan ve ilgi duymadığımız bilginin hafızamıza yerleşme olasılığı çok düşüktür.
Çocuğumuzun eğitim hayatındaki performansının düşüklüğünü, sadece ders çalışmamasında aramamalıyız. Çocuğumuzun hangi derslere ilgi duyup duymadığını ve bu ilgisizliğin nedenlerini araştırmalıyız. Çünkü herhangi bir derse karşı oluşan ilgisizlikten dolayı ilgili dersin zayıf olması, çocuğun okul çevresi tarafından başarısız ilan edilmesine sebep olmaktadır. Okulda “başarısız” olarak ilan edilen çocuğun ise ilgi duyduğu derslere karşı da ilgisi azalmaktadır. Böylece bir veya birkaç derse karşı duyulan ilgisizlik, tüm dersleri etkilemektedir. Derslerde gereken başarıyı elde edemeyen çocuk, zamanla okuldan iyice soğumaktadır. Bazı derslere ilgisiz olması, çocuğumuzun potansiyel olarak yetersiz ve başarısız olduğunu göstermez.
Öncelikle okula ve öğrenmeye karşı ilgi ve heves olmalıdır.
Toplumun sağlıklı adımlar atması ve her bireyi mutlu kılacak kuralların uygulanması eğitimle gerçekleşir. Eğitim, toplumsal yeteneğin, en elverişli düzeyde kişisel gelişimin elde edilmesi için seçilmiş ve denetimli bir çevreyi içine alan toplumsal bir süreçtir (Tezcan, 1997: 3).
Onaylayıcı ilgi, çocuğun duygusal hayatına etkin bir katılım içerir. Araştırmalar, çocukla açık ve ilgili bir ilişkinin, onun benlik imgesi becerileri hatta belki sağlığı üzerinde bile uzun vadede olumlu bir etki yapacağını göstermiştir. Çocuklardaki dikkat bozukluğu konusunda Amerika’nın önde gelen uzmanlarından biri olan Dr. Russel Barkley, zor çocukların ebeveynlerine onaylayıcı ilgiden yarar sağlamanın bir yolu olarak, çocuklara her gün 20 dakikalık bir “özel zaman” ayırmalarını önermektedir. Bu özel zaman, özellikle öğretmenlerinden, akrabalarından ve aile üyelerinden aşırı olumsuz ilgi ve eleştiri gören, dikkat eksikliği sorunu olan çocuklar için önemli olsa da aslında, bütün çocuklar için iyi bir reçetedir. Barkley’e göre özel zamanla ilgili genel kurallar şunları içermektedir (Shapiro, 1999: 37-38):
Çocuğun, yaptığı olumlu davranışından dolayı takdir almaya ihtiyacı vardır. Bu gibi durumları da atlamadan onu cesaretlendirmek ve edinilen davranışın kalıcılığını sağlamak da önemlidir. Ancak yukarıda da bahsettiğim gibi en önemli nokta; çocuğun bu durumu, sadece sevginin ifadesi olarak görmemesini ve sevgiyi sadece buna bağlamamasını sağlamaktır. Çocuklara koşulsuz sevildiklerini göstermemiz çok önemlidir. Karşılıksız şekilde de sevildiğini hissetmek için sürekli dikkat çekmesinin gerekli olmadığını fark eden çocuk, daha sağlıklı bir benlik oluşturur. Aksine eğer çocuk, küçük yaşlardan itibaren yaptığı davranışlar doğrultusunda sevgi kazanırsa bu onun düşünce temeline bu yerleşir.
Yaşı büyüse de bu değişmez, sevginin ilgiyle eşdeğer olduğunu düşünür ve gerek okul, gerek iş hayatı gerekse sosyal yaşamında sürekli ilgi odağı olmaya çalışır. Bunun tersi olarak; ilgi görmeyen çocuklarda da “reklamın iyisi kötüsü yoktur” mantığı işleyebilir. Çocuğu ile sadece ilgi çekmeye çalıştığı zamanlarda ilgilenen anne ve babanın bu durumu değiştirmemesi; çocuğun bu yolla kendini var edebilmesine ve ihtiyaçlarını bu şekilde karşılatabilmesine neden olur. Karşılıksız olarak elde ettiği olumlu ilgiyi kazanamayan çocuk, sürekli dikkat çekebilmesi gereken davranışlar sergiler. Bu çocuk için yorucu ve yaralayıcı bir süreçtir. Çocuğa sadece ilgi çekmeye çalıştığında değil, günlük hayattaki herhangi bir durumda da ilgi göstermek gereklidir. Bu durumda çocuk sürekli ilgi çekmeye çalışmayı, iletişim için bir gereklilik olarak görmeyecektir.
Olumlu görülen durumu ödüllendirmek ve onaylamak, çocuk için cesaretlendirici ve güven veren bir hal yaratır. Olumsuzları ise görmezden gelmek davranışın değişmesine ve giderek yok olmasına neden olmaktadır. Bunun dışında çocuğun hiçbir davranışıyla ilgilenmemek onun için sürekli varlığını ispat etmeye çalışacağı yorucu bir durum oluşturacaktır. Kayıtsız, ilgisiz ve pasif anne ve baba tutumuna maruz kalan çocuklar, kendilerine olan daha çok ilgisizliğe karşı davranışlar geliştirirler. İlgisiz kalmış bir çocuk olarak, ana babanın ilgisini çekmek için çoğu zaman istenmeyen davranışlar sergilerler. Çünkü uslu duran, problem çıkarmayan çocukla, çoğunlukla, kimse ilgilenmez. Ceza alması dahi kısa bir müddet için var olduğunu hissettirdiği için, ceza-ödül durumuna geçmektedir. Çünkü anne baba tarafından çocuğun olumlu değil de olumsuz davranışları pekiştirilmektedir. Davranışı değiştirmek istiyorsanız önce olumlu olanları pekiştirin çocukla iyi bir iletişim kurduktan sonra çocuğun olumsuz davranışlarına yönelin.
Çocuğun olumlu davranışını ödüllendirmek önemlidir. Ancak bunun yoğun süreklilik göstermesi durumunda, sınırlandırmak ve yoğun ilgiyi azaltmak gereklidir. Bu olumlu yoksunluk halinde çocuk, yaptığının abartılı olduğunu fark edecek ve gerekli zamanlarda gerekli miktarda ilgiden memnun olmaya başlayacaktır. Çünkü anne ve baba, ona eğer uygun zamanda ve uygun miktarda tepki verirse; çocuk, olumlu olanın değerini daha iyi kavrayacaktır.
Çağdaş eğitim anlayışında disiplin ile ilgi arasında bir uçurum değil, bir bütünlük vardır. Çocuk, belli davranışlarına hâkim olmayı, ceza ile değil sevgi, ilgi ve hoşgörü ile disiplinli bir şekilde öğrenir. Çocuklar ilgi ve ihtiyaçları gözetilerek, yerinde ve zamanında yapılan doğru yönlendirilmelerle yaşama hazırlanmalıdır. “Çağdaş disiplin anlayışı” olarak da adlandırılan bu yeni disiplin anlayışının asıl amacı, küçük yaşlardan başlayarak çocuklarda öz denetim mekanizmasını geliştirmektir. Bu şekilde çocuk, demokratik yaşama bilincini, yaratıcılığı, sorumluluğu, faydacılığı, hoşgörüyü, bireysel özellik olarak kazanacak ve hayat boyu bu özelliklere uygun davranımlar geliştirecektir. Böylece çocuk; sorumluluklarının bilincinde, kendi kararlarını kendi alabilen, (toplumsal bir) “birey” olacaktır. Ailede başlayan ve okulda devam eden bu şekildeki bir eğitim, toplumun gelişmesi ve yenilenmesi için bir çıkıştır. Çağdaş toplumlar, çağdaş eğitim anlayışları ile demokratik, laik ve özerk bir yapıya kavuşacak, ilerleme ve gelişme bir hayal değil, gelecek olacaktır, düşüncesindeyiz. Bunlardan bazılarını yeteneklerle ilgisi çok fazladır. Örneğin müzik yeteneği ile müzik ilgisi aynı anda kişide varsa o kişi büyük olasılıkla başarılı olacaktır.
HALİS, İsa (2001). Sınıf Yönetimi , Ceylan Yay., Konya.
HESAPÇIOĞLU, Muhsin (1998). Öğretim İlke ve Yöntemleri , Beta Yay., İstanbul.
KINCAL, Remzi Y. (2002). Vatandaşlık Bilgisi , Mikro Yay., Ankara.
ONUR, Bekir (1979). “ Disiplin Kavramı ”, Eğitim ve Bilim Ted , Ankara, s.25-28.
SHAPIRO, E. Lawrance(1999). Yüksek EQ’lu Bir Çocuk Yetiştirmek (How to Raise a Child with a High EQ) , (çev. U. Kartal), İstanbul.