1969 - Ankara Beypazarı doğumluyum. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmetler Yüksek Okulu mezunuyum. 13 yıldır Sağlık Bakanlığı'nda sosyal hizmetler uzmanı olarak çalışıyorum. Halen Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nde Başhekim yardımcısı kadrosunda görev yapıyorum. Mesleki hayatım içerisinde özellikle sokak çocukları, sokak çocuklarına bağlı olarak madde bağımlılığı, madde kullanan çocuk ve ergenlerin aileleri ile halen klinik çalışmalarını sürdürüyorum. Hastanemizin ÇEMATEM kliniğinde (Çocuk ve Ergen Madde Bağımlılığı Kliniği) aile terapisi çalışmalarını yürütüyorum. Madde kullanan çocuk ve ergenlerin aileleri ile terapi çalışmaları yapıyorum. Özellikle madde kullanan çocuklarda annelerin ve babaların tutumlarında, çocukluk dönemi gelişim sürecinde ciddi olumsuz, yanlış yaklaşımlar var.
Bunların değerlendirilmesi, konuşulması, özellikle çocuğun aile ve topluma kazandırılmasında, anne ve babanın nasıl bir rol alacağı, tutum ve davranışları yeniden nasıl yapılandıracağını konusunda görüşme yapıyoruz.
Bu görüşmeler bazen üç ya da dört seans, bazen de 8 ya da 12 seansı buluyor. Ortalama 2 – 3 ayı bulan ya da 1 yıl ailesiyle birlikte takip ettiğimiz çocuklarımız var. Özellikle madde bağımlılığı, yaptığım klinik çalışmalarda edindiğim bilgi şu; madde bağımlılığı bir sebep değil, bir sonuç. Bunun sebepleri öncelikle aile içerisindeki, anne ve babanın çocukla ilişkilerinde yaşadığı sonuçlar. Karı – koca ilişkisi içerisinde olan anne baba, evlilik yaşantısında bir uyum, ahenk sağlayamazsa, duygusal anlamda, ilişki anlamında olumlu yaklaşımlarda bulunmazsa, bu çocukların doğumuyla birlikte ortaya çıkan anne ve babalık rolüne de olumsuz bir şekilde yansıyor. Yani birbiriyle uyumlu olmayan karı-koca, çocuklarının doğmasıyla birlikte, olumlu, verimli ve sağlıklı gerçekleştiremiyorlar. Bunun sonucu olarak çocuklarıyla yaşadıkları kriz ve çatışma, çocukta uyum - davranış bozukluklarına yol açıyor ya da çocuk sokağa yöneliyor.
Çocuk sokağa itiliyor. Çocuk ailede bulamadığı ilgiyi, desteği, sokakta arkadaş grupları içerisinde sağlamaya çalışıyor, arkadaş grupları içinde onay görüyor, takdir görüyor. Dolayısıyla çocuk sokakta yaşamayı alışkanlık haline getiriyor. Sokak onun bir parçası oluyor. Sokakta bir kimlik, güç kazanıyor. Bu çocuğun özellikle ergenlik döneminde bağımsızlaşma, gelişim sürecinde çok iyi geliyor. Aile içinde onay görmeyen, takdir görmeyen, bağımsızlaşma süreci desteklenmeyen çocuk, yani otoriteyle, baskıyla ya da koruyucu anne-baba tutumları ile bastırılan çocuk, sokakta arkadaş grubu içerisinde güçleniyor, kişilik ve kimlik kazanıyor, bağımsızlık kazanıyor ve bu çocuğun sokakta yaşama, sokağa bağımlı olma sürecini arttırıyor. Çocuk artık aileden koparak sokak kültürünün bir parçası haline geliyor.
Burada her türlü manüplatif etkiler, arkadaş etkisi, maddeye alıştıran çıkar gruplarının etkisi, merak, ilgi çocuğu maddeye yöneltiyor, dolayısıyla çocuk madde bağımlısı haline geliyor. Madde kullanan çocuklar, tiner, bali, esrar, kokain, ekstazi, karışık maddeler hatta eroine kadar kullanan çocuklarımız var. Klinik gözlemlerimde edindiğim izlenim, İstanbul’da önceden Hacıhüsrev ve Tarlabaşı ile temsil edilen madde kullanım, satma yerleri, İstanbul’un her bölgesinde, İlçesinde her mahallesine inmiş durumda. Her bölgede bir grup çocuk, gerek uçucu madde, bali ve tiner kullanır halde. Gençleri ve çocuklarımızı tehdit eden bir unsur. Bunun tabi açılımı olarak, kapkaç olayları, çocukların hırsızlık olaylarında kullanılması, çocuklara tecavüz, fiziksel şiddet, duygusal şiddet gibi arka planları var. Dolayısıyla hem kamu kurumlarının hem sivil toplum kuruluşlarının bir an önce harekete geçmesi gerekir.
Özellikle sağlık hizmetlerinde koruyucu, önleyici hizmetler çok önemli. Koruyucu ruh sağlığı hizmetleri, toplumda yeniden organize edilmeli. Koruyucu ruh sağlığına yönelik kurumlar oluşturulmalı. Bunlar nelerdir; aile danışmanlığı merkezleri oluşturulmalı, milli eğitimde veliler, aileler eğitilmeli, okullarda danışmanlık ve aile rehberliği birimleri oluşturulmalı. Ailelerin eğitiminde, anne-baba-çocuk ilişkilerinde bu kurumlar aktif ve etkin bir rol oynamalı, aile rehberliği, danışmanlığı hizmetleri verilmelidir. Yönetim kurulu üyesi olduğum Çocuk Akıl Sağlığı ve Rehberliği Derneği olarak 4 yıldır aile rehberliği çalışması yürütüyoruz. Çocuklarda uyum ve davranış sorunları karşısında ailenin desteklenmesi, aile ilişkilerinin yeniden yapılandırılması, ailenin eğitilmesi ile ilgili hizmetler veriyoruz. Bizim bir aile rehberliği birimimiz var. Bu ekipte psikiyatr, psikolog, sosyal hizmet uzmanı ve eğitimci arkadaşlar yer alıyor. Bu grupla 4 yıldır yaklaşık 100’ün üzerinde aileye danışmanlık hizmeti verdik.
Aile içi iletişim sorunları, çocuğun uyum ve davranış sorunları, çocuğun okuldaki performans düşüklüğü ya da çocuğun yerinde duramama, aşırı hareketliği – hiperaktivite, çocuğun ergenlik dönemi cinsel sorunları, aile içi sorunlar, anne-baba arasındaki uyuşmazlıklar, çiftler arasındaki ilişki sorunlarının biz bu ekiple çözmeye, vatandaşlarımıza danışmanlık hizmeti vermeye devam ediyoruz.
Şu ana kadar çocukları madde bağımlılığına iten etmenler üzerinde durduk, özellikle aileler bu konuda maalesef bilinçsiz. Madde kullanımıyla ilgili, madde kullanan çocuklarda meydana gelen davranış ve fiziki değişiklikler konusunda bilgisiz. Bir çok ailede şunu gözlemledim; çocuğun madde bağımlılığını geç fark ediyorlar. Bir yıl sonra hatta iki yıl sonra çocuğunun madde kullandığını fark eden anne ve babalara rastladım. Dolayısıyla bu tedavi sürecini de olumsuz etkileyerek, güçleştiriyor.
Tedaviyi öncelikle çocuğun istemesi, tedavi sürecine anne ve babanın da katılması gerekiyor. Biz burada psikiyatr arkadaşlarımızın yönetiminde ÇEMATEM kliniğinde, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, eğitimci arkadaşlarla bireysel, grup, terapi ve grup eğitimi, aile terapisi çalışmalarını yürütüyoruz. Bu çalışmada klinisyen ilaçlı tedaviyi takip ediyor, ekibi yönetiyor, bizler de eğer anne baba tedavi sürecine katılıyorsa, aile terapisi ile, psikolog arkadaşlarımız bireysel terapi ile, eğitimci arkadaşlarımız ise grup eğitimi ile, madde bağımlısı programı tedavisi programlarına katılıyoruz.
Kesinlikle. Bu çok önemli bir şey. Türkiye’deki eğitim sistemini sorgulamak gerekir burada. Türkiye’deki eğitim sistemi bilgiyi yüklemek şeklinde. Halbuki çocuklarımıza bilgiyi nasıl kullanabileceğini vermeliyiz. Çocuğumuzu geleceğe ve hayata hazırlayabilmeliyiz. Dolayısıyla burada bilgiyi kullanabilme becerisi, sosyal beceri – davranışsal beceri çok daha önemli. Özellikle çocuklarımıza oyun alanları, spor, sanat, kültür, edebiyat alanları oluşturmalıyız. Çocuklarımız ilköğretimden itibaren sanat ve kültür alanlarında etkin bir yer edinmelerini sağlamalıyız. Enerjisini harcayacak bilinçli, sağlıklı alanlara bulamayan çocuk, bilinçsiz ya da sağlıksız alanlara yöneliyor. Çocukluk ve ergenlik çağı potansiyel ve güçlü bir enerjiyi temsil eder. Dolayısıyla çocuğun sağlıklı bir şekilde bu enerjisini harcayacak alanlar oluşturmak bizim görevimizdir. Sadece kamu kurumlarına, yerel yönetimlere değil, sivil toplum örgütlerine de büyük görevler düşüyor. Mahallemizde, sokaklarda dolaşan kimsesiz çocuklar, anne-babasız çocuklar ya da mendil satan, arabaların camlarını silen çocuklar. Biz onlara para vererek, mendil alarak onlara onay veriyoruz, takdir ediyoruz. Bu şekilde davranışlarının pekişmesini sağlıyoruz. Böylece çocuğun sokağa itilmesini güçlendiriyoruz ve madde bağımlısı olma riskini arttırıyoruz. Ne yapmalıyız peki? Toplumumuz, bu alanda hizmet veren kuruluşları bilmek zorunda.
Sosyal Hizmetler il Müdürlüğü’nü, Emniyet’te Küçükleri Koruma Şube Müdürlükleri’ni bilmek zorunda. Milli Eğitim Müdürlükleri’ne bu çocukları haber vermek zorunda. Bu kuruluşları harekete geçirmek ve işbirliği yapmalarını sağlamak zorunda. Kendi başına çözüm üretemiyorsa, gece saat 11’de mendil satan bir çocuğu görüyorsa, Küçükleri Koruma Şube Müdürlüğü’ne bildirmeliyiz. Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü’nde Korunmaya Muhtaç Çocuklar Şube Müdürlüğü’ne bildirmeliyiz. Belediye’de Zabıta’ya haber vermeliyiz. En azından harekete geçirmeliyiz.Çocuklara onay verir, takdir edersek, sokakta bulunmalarını pekiştiririz.