DOÇ.DR.İNCİ MELTEM ATAY SDÜ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI - ppt indir
YayınlayanChagatai Toraman Değiştirilmiş 2 yıl önce
... konulu sunumlar: "DOÇ.DR.İNCİ MELTEM ATAY SDÜ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI"— Sunum transkripti:
1 DOÇ.DR.İNCİ MELTEM ATAY SDÜ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI
BAĞIMLILIK DOÇ.DR.İNCİ MELTEM ATAY SDÜ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI
2 BAĞIMLILIK NEDİR???
3 Bağımlılık Süreci Nasıl İlerler?
4 Madde Kullanımında İlk Teklifi Kim Yapar?
5 Madde Kullanımını Reddeden Genci Bekleyen Klişeler
Yağcılık Yalnız Bırakma Yalvarma, Acındırma Tehdit Aşağılama
6 BAĞIMLILIĞIN ÖZELLİKLERİ
7 BAĞIMLILIK İLE İLGİLİ KAVRAMLAR
Maddenin zararlı (kötüye) kullanımı Zehirlenme (Entoksikasyon) Tolerans Yoksunluk
8 Bağımlılık Yapıcı Maddeler
9 BAĞIMLILIK BİR SÜREÇTİR
Birden başlayıp birden bitmez. Başladığı zaman bir ömür boyu sürer. Kiminde kısa sürede, kiminde ise uzun zaman içinde gelişir. İnsanlar, bu sürecin hangi noktasında olduklarını çoğu zaman kestiremezler.
10 Tüm bağımlılıkların ortak nörokimyasal ve anatomik yönleri vardır.
Beyinde ödül merkezinin uyarılması, nörotransmitter denilen bazı maddelerin seviyelerindeki değişimler İster madde, ister kumar, çalma ya da yeme bağımlılığı olsun
11 Uyuşturucu maddelere duyulan bağımlılık başlangıçta psikolojiktir.
BAĞIMLILIK DAVRANIŞSAL FİZİKSEL Uyuşturucu maddelere duyulan bağımlılık başlangıçta psikolojiktir. Yani alıştığı maddeyi almadığı zaman kendisini oyalayacak bir şeyler bulduğu ya da kendisini o maddeyi almaya iten psikolojik sorunların üstesinden geldiği zaman geçici bir sıkıntı dönemi yaşamakla beraber çok fazla sıkıntı yaşamadan süreci atlatabilir. Fiziksel bağımlılık ise tekrarlayan madde kullanım dönemlerinin fiziksel etkilerini içerir.
12 YATKINLAŞTIRAN FAKTÖRLER
AİLE Ailede madde kullanımı, psikiyatrik sağlık sorunu olan aile üyeleri, geniş ve kalabalık aileler, aile içi stresin fazla olması, aile içi şiddet, parçalanmış aileler, ebeveynlerden birisinin kaybı, baskıcı ya da aşırı koruyucu/kollayıcı aile, idealize edilen bir ebeveynin olmaması gibi faktörler.
13 ÇEVRESEL FAKTÖRLER Gelir durumu, uygunsuz barınma ve sağlık koşulları, işi olmamak, madde kullanımının yüksek olduğu bölgelerde yaşamak
14 DAVRANIŞ SORUNLARI Duygularını ifade etmede güçlük, Aşırı duyarlılık, stres ile başa çıkmada yetersizlik, ilişkikurmakta güçlük, Özgüven düşüklüğü Otoriteye tahammülsüzlük, dürtüsellik, kendini kontrol edememe, Okul başarısızlığı, Saldırgan davranışlarda bulunma, İçe dönüklük, suç işlemeye yatkınlık, Psikiyatrik sorunlar.
15 Koruyucu Faktörler 1. ÇEVRESEL FAKTÖRLER • Düşük işsizlik oranları
• Orta-Üst sosyoekonomik seviye • İyi komşuluk/akran ilişkileri • İyi eğitim ve öğrenim • Düşük suç oranı
16 • Öğrenmeyi destekleyen ebeveynler
2. AİLESEL FAKTÖRLER • Sağlıklı aile ortamı • Öğrenmeyi destekleyen ebeveynler • Stresli yaşam olaylarının az olması • Aile gelir düzeyinin iyi olması • Akraba ilişkilerinin iyi olması
17 3. KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ • Sağlıklı beklentiler • Kendi kendine yeterlilik • İç kontrol mekanizmalarının yeterliliği • Sorun çözme yetilerine sahip olma gibi faktörler bulunmaktadır.
18 MADDE KULLANIMININ NEDENLERİ
19 BAĞIMLILIK… Tolerans Yoksunluk
Niyet edilenden fazla ve uzun süre tüketim Sürekli boşa çıkan bırakma/azaltma çabaları Sosyal aktivite/hobilerden vazgeçme Çok zaman harcama Fiziksel/ruhsal sorunlara rağmen madde… Aşerme Sorumluluklarını yerine getirememe Sosyal, ailevi, yasal sorunlar…
20 ERİŞKİNLERDE EN ÖNEMLİ RİSK FAKTÖRLERİ
Kendi kendini tedavi!! DEPRESYON ve ANKSİYETE BOZUKLUKLARI Erkek, yalnız yaşama, dul, bekar, boşanmış olma Önceden madde kullanma, düşük gelir, ağrılı tıbbi durumlar…
21 Madde kullanımına bağlı değişiklikler…
Çevre ve arkadaş değişikliği Kimi zaman neşeli, sakin; kimi zaman öfkeli, Aileyle ilişkilerinin azalması Sık banyoya girme Aşırı para harcama Özbakımın azalması Okul başarısında düşme
22 MADDE BAĞIMLILIĞININ ZARARLARI
23 Ergen beyni hâlâ gelişmektedir ve her alanı henüz işlevsel değildir.
Bu sebeple bağımlılık yapıcı maddelerin gelişmekte olan beyne verdiği zararlar kısa süreli değil, kalıcı olabilir.
24 DAVRANIM SORUNLARI: Madde kullanıldıktan sonra kullanıcı daha rahat konuşup çılgınca ve ölçüsüzce davranabilir. Madde kullanmaya devam ettikçe konsantrasyon becerileri azalır ve zamanla durur, Kişinin doğru kararlar alması, duygularını ve dürtülerini kontrol etmesi zorlaşır
25 SU KAYBI: Madde, beynin böbreklere suyu emmesi talimatını taşıyan hormonu üretmesini engeller. Vücut daha fazla miktarda suyu atık olarak kaybeder. Beyin için gerekli suyun azalması maddeyi kullananı susuz bırakır. Bu da ertesi gün baş ve vücut ağrıları duyulmasına sebep olur.
26 BELLEK SORUNLARI Madde kullanımı sonrası geçici süre hafıza kaybı yaşanır. Bu durum, ertesi gün kişinin ne yaptığını ya da ne söylediğini hatırlamamasına neden olur
28 Madde kullanımına bağlı değişiklikler…
Uyku bozukluğu Dalgınlık, halsizlik, isteksizlik Beslenme bozukluğu, kilo kaybı Gözlerde kanlanma Konuşmada güçlük, peltek konuşma Sarhoşluk hali Ciltte leke, yara, enjeksiyon izleri
29 YENİ BİR TEHDİT… SENTETİK KANNABİNOİDLER
PİYASA İSMİ: BONZAİ, JAMAİKAN..
30 BONZAİ İlk olarak 2004’te internette satışı başlamış BİTKİ BÜYÜTÜCÜ !!
Esrara göre daha ucuz, kolay ulaşılır …
31 VE EN ÖNEMLİSİ… İDRARDA SAPTANMASI ÇOK ZOR…. Yapısı sürekli değişiyor…
32 ETKİLERİ Aşırı neşe, rahatlama, hayal görme
Saldırganlık, öfke, nöbetler Ölüm nedenleri: KALP KRİZİ, BÖBREK YETMEZLİĞİ, İNTİHAR
33 ÜLKEMİZDE BONZAİ KULLANIMI
19-33 yaşlarda sık %86 sı ilk esrar kullanmış Yarısı esrarla birlikte kullanıyor
34 MADDE KULLANIMI İLE İLGİLİ YANLIŞ İNANÇLAR
35 TEDAVİ… Damgalanma korkusu, utanç ,inkar tedavi aramayı zorlaştırıyor…
HER HASTA DEĞİŞİM İÇİN FARKLI MOTİVASYON EVRESİNE SAHİPTİR…
36 1. FARKINDALIK EVRESİ 2. HAZIRLIK AŞAMASI 3. EYLEM AŞAMASI
«Kendi düşüncelerimizin bağımlısıyız. Düşünce şeklimizi değiştirmediğimiz sürece, hiçbir şeyi değiştiremeyiz.» Santosh Kalwar Hasta bağımlılıkla ilgili davranışlarının avantaj ve dezavantajlarını düşünmeye ve değişmesi gereken davranışları tasarlamaya başlar
37 İyileşmeyi bir çok etmen etkiliyor…
Tedavi süreci/uyumu Kişilik özellikleri AMA EN ÖNEMLİSİ… KİŞİNİN TEDAVİYİ İSTEYİP İSTEMEDİĞİ!!
38 TEDAVİDE… BİR KÖTÜ, BİR İYİ HABER…
39 Kötü haber: Depreşme sık…
Madde bağımlılığı kronik bir hastalık, tekrarlayabilir ve yeniden tedavi gerekebilir. ANCAK!!! İyi haber: HER YENİDEN BIRAKMA GİRİŞİMİNDE BAŞARI ŞANSIMIZ ARTMAKTA…
40 DEPREŞMEYİ ÖNLEMEDE İş, ilişkiler, boş vakit geçirmede işlevselliği artırma, yeni aktiviteler eklemek Sağlık ve yaşam kalitesinde artışı sağlama Sosyal beceri eğitimleri Kendine yardım programları
41 TEDAVİDE önemli unsurlar..
SOSYAL DESTEK: Nerede yaşıyor? Geliri, işi var mı? Yasal sorunlar? Aile, yakın desteği? RUHSAL VE FİZİKSEL SORUNLAR MADDE KULLANIM ÖYKÜSÜNÜN ŞİDDETİ Sabırlı olunmalıdır.. Düzelme yavaş ve geç olacaktır…
42 ÖNYARGILAR Sağlığını olumsuz etkiliyor, değişmeye hazır…
Kişi ya tedaviye isteklidir, ya değildir… Katı yaklaşım en iyisidir… Madde bağımlılığı sadece hastanede tedavi edilebilir… Bağımlıların zorla tedavi edilmeleri gerekir…
43 AİLELERE ÖNERİLERİMİZ
Ayırıcı tanı…. Ne olursa olsun aile çocuk ile ilişkisini bozmamalı Madde etkisi altındayken konuşulmamalı Korkmadan ve korkutmadan kuşkularını çocukla paylaşabilmeli
44 AİLELERE ÖNERİLERİMİZ
Güvenilen bir aile büyüğü devreye sokulabilir Onun sorumluluklarını yüklenmeyin… Uzun zaman alabileceğini, sabırlı olmaları gerektiğini hatırlatın Onun isteği olmadan zorla bıraktırmaya çalışmanın hiçbir yararı olmadığını belirtin…
45 Neler Yapılabilir? Yaşam becerileri edinilmeli Kendini tanıma
Öfke kontrolü Stresle baş etme becerileri İletişim Problem çözme becerisi “Hayır!” diyebilme becerisi
46 Örnek Hayır Deme Cümleleri…
Hayır, teşekkür ederim. Hayır, bana göre değil. Hayır, sağol. Ben böyle iyiyim. Eğer anne babam bu durumda görse gerçekten çok üzülürdü. Hayır, sağlıklı kalmak için çabalıyorum. Ben bir sporcuyum, böyle şeyler yapamam. Hayır, ben okula gidiyorum. Bunu riske atmak istemem. Yapamam. Ben işin kolayına kaçamam.
47 AİLELERE ÖNERİLER Dinleyin, konuşun. Yargılamayın. Tehdit etmeyin.
48 Tekrar başlamayı engelleme
1. Çevreyi Değiştirin.??? Ortam Değiştirme Konusunda Örnekler; • Memlekete gitme • Evi taşıma • Çalıştığı işi değiştirme
49 E 2. Olumlu Yanlarını Destekleyin. Ödüllendirilen, takdir edilen
davranışların gelecekte tekrar edilme olasılığı daha yüksektir. Onları motive etmek adına olumlu yanlarını takdir edin. E
50 3. Onların Seçimlerine İzin Verin.
Konulan kuralların devamlılığını sağlamanın bir yolu seçenek sunmak Emirler vermek yerine onların seçim yapmasına izin verin.
51 6. Sağlıklı İletişim Kurun
5.Sorumluluk Verin. 6. Sağlıklı İletişim Kurun İletişimin en sağlıklı şekli, söylenmek isteneni imalarda bulunmadan, karşıdakine kişiliğine saldırmadan; kendi açısından canını sıkanın ne olduğunu anlatarak
52 Sonuçta.. Eğitim Yasal düzenlemeler Sabır Takım çalışması
Bakım sisteminin organizasyonu Damgalanmanın önlenmesi
53 Sağlıklı, mutlu yarınlar dileğimle…
"DOÇ.DR.İNCİ MELTEM ATAY SDÜ TIP FAKÜLTESİ PSİKİYATRİ ANABİLİM DALI" indir ppt