Buğday Yetiştiriciliği - Buğday Hakkında Bilgi - Ansiklopedi.biz
Buğday üretmek, dünyanın en eski tarım işlerinden biridir; öyle ki, kökeni bile tam olarak belli değildir; eski Mısırlıların buğday tarımını bildiği ve geniş ölçüde yaptığı bir gerçektir; daha sonraki dönemlerde buğday tarımı, Asya ve Avrupa’da yaygınlaştı; ama üretim yöntemlerinde uzun yıllar önemli bir gelişme olmadı.
• Romalıların «triticum» dedikleri buğdaya, sonradan bilimsel olarak «Triticum sativum» dendi.
• Buğday, yılın değişik dönemlerinde ekilebilen, bir yıllık otsu bir bitkidir. Ekimi, iklimin sıcak ya da soğuk olmasına göre, kasımda ya da mart – ta yapılır; bir haftalık bir çimlenme döneminden sonra, topraktan iki küçücük yapraktan oluşan bir filiz çıkar; sonra filiz yavaş yavaş büyüyerek, yerin üstünde 60-70 sm’yi bulur. İşte başak o sırada oluşur: Başak önce yeşildir, sonra tane bağlar; başaklar altın sarısı olduğu zaman, taneler olgunlaşmış demektir. Buğdayın sapı her zaman otsudur; çok uzun ve kurdela biçiminde olan yaprakların boyu, büyüme doruğuna vardığı zaman, 20-25 sm’yi bulabilir.
• Üretilen buğday çeşitleri genellikle iki kalitedir: «Sert (taneli) buğdaylar» ve «yumuşak (taneli) buğdaylar»; bunların da pek çok çeşidi vardır. Sert buğdaylar makarna, bulgur, irmik gibi hamurlu yiyecek maddelerinin yapımında kullanılır; çünkü bunların içinde, hamura tıkızlık veren ve pişmeye karşı dirençli besleyici proteinlerin karışımı olan glüten maddesi çok bulunur. Yumuşak buğdaylarsa, ekmek yapımında ve pastacılıkta kullanılır.
• İklimlere göre buğday tarımı iki yöntemle yapılır .Güz ekimi; yaz ekimi. Güz ekiminde buğday, ekim-kasım aylarında tarlaya saçılır ve filizler kıştan önce topraktan çıkar. Sonra büyüme durur; filizler karla örtüldüğünden kıştan zarar görmez; mart ortalarına, doğru, buzlar çözülüp hava yumuşadıktan sonra, büyüme yeniden başlar: Canlı gelişen bitki, nisan-mayıs ortalarında 60-70 sm’yi bulur. Bu sırada çiçeklenme başlar, ardından başaklar ve taneler oluşur; haziran sonunda taneler olgunlaşır, buğday sararır ve yetişme çevrimini bitirir. Ondan sonra hasat ve harman başlar.
• İlkyaz ekimi, kışların çok sert olmadığı ve toprağın sonbaharda sürülemediği bölgelerde yapılır. Tohum mart a- yında toprağa atılır; bitkinin yetişme çevrimi eylülde bütünlenir, ondan sonraki aylarda da hasat yapılır.
• Dünyada en önemli buğday üretim bölgeleri, Kanada’nın orta-güney ovalan ile A.B.D’ nin «com-belt» denen kuzey şeridi, Arjantin ve Avustralya’nın bazı bölgeleri, Avrupa’ nın orta-kuzey bölümü, özellikle S.S.C.B’nin Ukrayna ovalarıdır. Türkiye de, buğday üretiminde önde gelen ülkeler arasında yeralır. Buğday üretimi, özellikle Konya, Yozgat. Ankara, vb. illerimizde yapılmaktadır.
• Buğday her çeşit iklime uyabildiğinden, normal yetişme alanları dışında, astropikal bölgelerde (aralıklı ve derin sürmeyi gerektiren «kuru tarım» tekniği) ve kutup dairesine oldukça yakın yerlerde bile üretilir; bu nedenle, insanların temel yiyeceklerinden biridir ve dünyanın büyük bir
bölümünde yetiştirilir. Verim çok değişiktir: Asya’nın bazı bölgelerinde hektar başına 200 kg; A.B.D’nde hektar başına 2500 kg; Danimarka’da hektar başına 4 000 kg. Dünya buğday üretimi 350 milyon tona yakındır. Bu üretimin yüzde 33’ünü
S.S.C.B., yüzde 12’sini A.B.D., yüzde 9’unu Çin, yüzde 7’sini Hindistan, yüzde 5’ini Kanada sağlar.
Buradasın Ansiklopedi.biz » Ansiklopedi » Buğday Yetiştiriciliği – Buğday Hakkında Bilgi