alihaydariskar.com-Makale Staj hakkinda bilinmesi gereken her sey
Yaz dönemi ögrenciler açisindan sadece tatil anlamina gelmiyor. Pek çok üniversite ögrencisi, is tecrübesi kazanmak ve özgeçmisini güçlendirmek amaciyla yaz aylarinda firmalara staj basvurusunda bulunuyor. Yüksekögretim sistemi içinde bazi bölümlerde (egitim fakülteleri, mühendislik bilimleri, vb.) zorunlu stajlar söz konusuyken, bugün pek çok ögrenci ileride yapacagi is basvurularinda bir adim öne geçebilmek için kendi istegiyle, yani okulu tarafindan zorunlu tutulmasa da staj yapmak istiyor.
3308 Sayili Kanuna göre, 10 ve daha fazla personel çalistiran firmalarin, çalistirdiklari personel sayisinin yüzde 5’inden az olmamak üzere mesleki ve teknik egitim okul ve kurumu ögrencilerine beceri egitimi yaptirma zorunlulugu bulunuyor. Bu düzenlemeye göre, 10’dan fazla çalisani olan isverenler, firmalarinda stajyer çalistirmak zorunda. Firmalar stajyerlerini mesleki ve teknik egitim veren liselerden ve/veya ilgili bölümlerde ögrenim gören üniversite ögrencileri arasindan seçebiliyor.
Üniversite ögrencileri tarafindan yapilan stajlari, zorunlu stajlar, ögrencilerin bizzat kendilerinin basvuruda bulunduklari ve üniversiteleri tarafindan uygun bulunan zorunlu olmayan stajlar ile üniversiteden bagimsiz olarak istege bagli yapilan stajlar olarak ayirmak mümkün.
Zorunlu staj dönemi için isletmelerde istihdam edilen stajyerlere asgari geçim indirimi hariç net asgari ücretin yüzde 30’u tutarinda ücret ödenmesi gerekiyor. Bu uygulamayla, pek çok sektörde yaygin bir uygulama haline gelen stajyerin uzun dönemlerle ücret verilmeden çalistirilmasi ve bunun bir maliyet avantaji olarak görülmesi de engellenmis oldu.
2019 yili için stajyerlere ödenmesi gereken en az ücret 548.7 TL. Dolayisiyla, tüm isletmeler, staj yapan ögrencilere asgari 548.7 TL ödemek zorunda. Stajyerlerin ücretlerinden herhangi bir vergi vb. kesinti yapilmadigindan asgari geçim indirimi stajyerlere ödenmesi gereken ücret hesaplamasinda dikkate alinmiyor. Yani, vergisi olmayan bir ücret ödemesi için asgari geçim indirimi dogmuyor.
Stajyer ücretine devlet katki yapiyor
6764 sayili Kanun ile staj yapan ögrencilerin ücretleri için devlet katkisi yapilmasi yönünde bir düzenleme getirilmisti. Söz konusu destek kapsaminda, mesleki egitim gören veya stajyer ögrencilere ödenebilecek en az ücretin 20’den az çalisani olan isletmeler için üçte ikisi, 20 ve üzerinde çalisani olan isletmeler için üçte biri 4447 sayili Issizlik Sigortasi Kanunu kapsaminda devlet katkisi olarak ödeniyor. Buna göre, 2019 yili için çalisan sayisi 20’den az olan isyerleri için söz konusu tutarin 2/3’ü, yani 365.8 TL; 20’den fazla çalisani olan isyerleri içinse stajyere ödenmesi gereken tutarin 1/3’ü, yani 182.9 TL destek veriliyor.
Hangi firmalar staj zorunlulugu kapsaminda?
Hangi isletmelerde mesleki egitim gören veya staj yapan ögrencilerin çalistirilmasi gerektigi 3308 sayili Mesleki Egitim Kanunu ile belirlenmis durumda.
Buna göre, mesleki egitim kapsaminda olan ve 10 ve daha fazla sayida çalisani bulunan isletmelerde mesleki ve teknik egitim okul ve kurumu ögrencilerine beceri egitimi, mesleki ve teknik ortaögretim okul ve kurumu ögrencilerine staj ve tamamlayici egitim ya da mesleki ve teknik egitim veren yüksekögretim kurumu ögrencilerine staj yaptirilmasi gerekiyor.
Bu kapsamda, çalisan sayisinin en az yüzde 5’i kadar ögrenci isletmede beceri egitimi, tamamlayici egitim veya staj görmek zorunda. Ögrenci sayisinin tespitinde kesirler tam sayiya tamamlaniyor.
Diger taraftan, zorunlulugu yerine getirmeyen isletmelere tam olarak idari para cezasi olarak adlandirilmasi mümkün olmasa da mesleki egitim yaptirmadigi her bir ögrenci için mesleki egitime katki payi ödeme seklinde bir yaptirim getirilmis durumda.
Stajda SGK primlerini isveren mi ödeyecek?
3308 Sayili Kanuna göre, meslek lisesi ögrencileri ile zorunlu staj kapsaminda olan (veya staj yapmasi üniversite tarafindan uygun görülen) yüksekögretim kurumlarina kayitli ögrenciler için staj süresine ait sigorta primleri okullari tarafindan ödeniyor. Yani, isveren için prim ödeme yükümlülügü söz konusu degil. Diger taraftan, üniversite egitimleri sirasinda staj gören ögrencilerden kayitli olduklari egitim kurumunda zorunlu staj sarti bulunanlarin yani sira, okul tarafindan staj yapmasi uygun görülen ögrenciler de staja basladiklari tarih itibariyla sigortali sayiliyorlar ve sigorta primleri yine okullari tarafindan yatiriliyor.
Ancak staj gören ögrenciler adina sigorta primlerinin okul tarafindan ödenmesi olasi bir is kazasinda isverenin sorumlulugunu ortadan kaldirmiyor.
Aday çirak, çirak ve ögrencinin egitimi sirasinda isyerinin kusuru halinde ortaya çikabilecek is kazalari ve meslek hastaliklarindan yine isveren sorumlu. Ayrica, firmalarda beceri egitimi gören ögrencilerin de isyerlerinin sartlarina ve çalisma düzenine uymalari gerekiyor.
Zorunlu olmayan stajyerin diger isçilerden farki yok
Staj zorunlulugu olmayan, isveren tarafindan bulunarak stajyer olarak çalistirilan veya ögrenim gördügü okulun haberi olmadan staj basvurusu yapan ögrenciler, Sosyal Güvenlik Kurumu açisindan stajyer olarak kabul edilmedikleri için söz konusu ögrencilerin ücret, ücrete iliskin vergi tutari ve sigorta primlerinin, isyerindeki diger çalisanlar için oldugu gibi, isveren tarafindan ödenmesi gerekiyor.