doppler etkisi - ayı sözlük
9 yaşına göre olgun davranmayan insan
adını ünlü bilim insanı ve matematikçi christian andreas doppler'den almakta olup, kısaca dalga özelliği gösteren herhangi bir fiziksel varlığın frekans ve dalga boyu'nun hareketli (yakınlaşan veya uzaklaşan) bir gözlemci tarafından farklı zaman veya konumlarda farklı algılanması olayıdır. herhangi bir a konumundan b konumuna gitmek için fiziksel bir dalga ortamı'na ihtiyaç duyan dalgalar (örn. ses dalgaları veya su dalgaları) için doppler etkisi hesaplamaları yapılırken, dalga kaynağı ve gözlemcinin birbirine gore konum, yön ve hızlarının yanında dalganın içinde veya üzerinde hareket ettiği dalga orta yapısı (yoğunluk, hacim, iletkenlik katsayısı, kimyasal özellikleri, vb.) dikkate alınmak zorundadır. eğer söz konusu dalga herhangi bir a konumundan b konumuna gitmek için fiziksel bir dalga ortamına ihtiyaç duymuyor ise (örn. ışık, radyo dalgaları veya radyasyon), doppler etkisi hesaplamalarında sadece dalga kaynağının ve gözlemcinin birbirine göre birim zamandaki konumlarının değerlendirilmesi yeterlidir.
doppler etkisi ilk olarak 1842 yılında avusturyalı bilim insani christian andreas doppler tarafından (über das farbige licht der doppelsterne und einige andere gestirne des himmels söylemi ile) matematiksel bir hipotez olarak ortaya atılmıştır. 1845 yılında hollanda'lı fizikçi christophorus ballot tarafından ses dalgaları kullanılarak test edilmiş ve "ses kaynagi kendisine yakınlaşırken duyduğu frekansın yükseldiğini, uzaklaşırken ise düştüğünü ispatladığını" söylemesi ile resmen onaylanmıştır. aynı etki ballot veya doppler'dan bağımsız olarak 1848 yılında fransız fizikçi hippolyte fizeau tarafından elektromanyetik dalgalar üzerinde de keşfedilmiştir. bu yüzden nadiren de olsa bazı bilim çevrelerince doppler-fizeau etkisi olarak da bilinir.
kozmolojik gelişimde yıldız ışımalarının önemli katkıları olmuştur. yıldızların hızları doppler etkisi sayesinde saptanmaktadır. spektrum atomların ya da moleküllerin yayınladığı ışınımdır. bunlar ışınımların çok dar frekans bandı aralıklarıdır. edwin hubble doppler etkisinin uygulamasını yapmıştır. birçok yıldızın spektrumunu incelemiş. dünyaya uzaklıkları hakkında yıldızların parlaklıklarını kullanarak tahminde bulunmuş. yıldızların çoğunun spektrumunun kırmızıya kaydığını ve bu sonuçla yıldızların olduğu galaksilerin bizden uzaklaştığını söylemiştir. bunun yanında uzaklaşma hızlarının dünya'ya olan uzaklıklara orantılı olduğunu da söylemiştir. hubble kanunu sayesinde doppler etkisinin ölçümleri ile birlikte galaksilerde olan uzaklıkların hesaplanması olanağı sağlamıştır. astronomlar kırmızıya kaymaların olduğu radyasyon kaynakları (örnek olarak yıldız benzeri cisimler sayılabilir). bu kaynakların çok fazla enerji yaydığını söylemişler. bu enerjinin maddelerin aşırı ivme kazanmasından dolayı böyle bir büyüklükte bir ışınıma neden olduğu belirtilmiştir.
kaynakus : wikipedia
ukdeyi veren : astral gay*
oyunlarda üç boyutlu sesler yapmak için de bu bilgi kullanılıyor diye biliyorum oyun sektöründe.