Menopoza Girme Yaşı Kaçtır? - Doç. Dr. Latif Küpelioğlu Menopoza Girme Yaşı Kaçtır?
Menopozun kelime manası, aylık adet kanamalarının doğal yolla bitmesidir. Menopoz döneminde yumurtalıklar, iki kadınlık hormonu olan östrojen ve progesteron hormonunun salınmasını yavaşlatır daha sonra da bu hormonların üretimini sonlandırır.
Kadınlar yumurtalıklarında 400. 000 – 500. 000 yumurta ile dünyaya gelir. Yumurtalar adet kanamaları gerçekleşinceye kadar sessiz bir bekleyiş içindedir. Adet döngüsünde hormonlar salınmaya başlar. Yumurtalar hormonların etkisi ile olgunlaşır. Her adet döngüsünde yaklaşık 900 – 1000 yumurta olgunlaşmaya çalışır. Yalnız yumurtalardan sadece biri olgunlaşır ve döllenmek üzere yumurtalıktan dışarı atılır. Geri kalan yumurtalarda yok olur. Yumurtalar bu şekilde her adet döneminde biraz daha yok olur ve menopoz dönemine girilmesi ile yumurtalar tamamen tükenir.
Menopoza girme yaşı kadından kadına farklıdır. Peki ortalama olarak “menopoza girme yaşı kaçtır?”
Kadınlarda menopoz dönemine girilmeden önce adet döngüsünde düzensizlik ve hormonal değişiklikler görülmektedir. Menopoza girilmesi ile de adet kanamaları tamamen sonlanır. Yaklaşık olarak 45 yaşından sonra, yaklaşık 55 yaşına kadar görülen menopoz doğal bir döngüdür. Östrojen hormonunun düşüklüğünden kaynaklı olarak adet kanamaları düzensizleşir.
Menopoza girme yaşında pek çok faktör rol oynamaktadır. Menopoz dönemine girme yaşını etkileyen önemli etkenler, kalıtım ve ırktır. Güneydoğu Asya ülkesinde menopoza ortalama 51 yaşında girilirken, ülkemizde de bu yaş 45 ila 47’ye kadar düşmektedir.
Menopoza girme yaşında genetik etkenlerde rol üstlenmektedir. Menopoza giren kadının menopoza girme yaşında kendi annesinin ya da teyzesinin menopoza girme yaşı etki göstermektedir.
30’lu yaşların ortalarında girilen menopoz erken menopoz; 50’lili yaşlarda girilen ise geç menopoz olarak adlandırılır.
Menopoz dönemi ile ilgili olarak menopoza girme yaşı kadar bir diğer merak edilen konuda, menopozda kadının yaşadığı şikayetlerdir.
Menopoz döneminde ateş basması, kadınların en çok yakındığı şikayetlerdir. Bu şikayetler menopozdan önce de başlayabilir veya menopoza girilmesi itibariyle bu şikayetler yaşanabilir. Genellikle 1 yıl süreli olarak ateş basması şikayeti yaşanır. Fakat bazı kadınlarda bu süre 7 ila 10 yılı bulabilir. Ateş basmaları, baş ve boyundan başlayarak vücuda yayılmaktadır. Çoğunlukla bu şikayetler gece yaşanır ancak gün içinde de rastlanabilir. Birkaç dakika süren ateş basmaları, nabzın hızlı artışı ve terleme ile sonlanır. Ateş basmaları şikayetinden kaynaklı olarak uyku problemleri yaşanmaktadır.
Ateş basmaları dışında menopoz döneminde uyku problemleri de yaşanır. Östrojen hormonunun azalmasından dolayı uykunun kalitesini sağlayan REM uykusu azalmaktadır. Bu yüzden yeteri kadar uyunsa dahi hiç uyumamış gibi halsizlik hissedilir. Ayrıca ateş basmaları şikayetinden kaynaklı geceleri uykuların sürekli bölünmesinden uyku problemleri gerçekleşir.
Ateş basması, uyku problemleri gibi depresyon ve ani duygu değişimleri de menopoz döneminde sıklıkla karşılaşılan şikayetlerdendir. Östrojen hormonunun azalması sebebi ile depresyon oluşabilmektedir. Bunun haricinde dış faktörlerinde depresyona girme konusunda etkisi söz konusudur. Örneğin menopoza giren kadının emekli olması, çocuklarının yuvadan ayrılması ya da anne ve babasının hastalıklarından dolayı depresyon meydana gelebilir.
Östrojen hormonu kadının beyin bellek işlevlerinde rol oynayan bir hormondur. Bu hormon azaldığı takdirde menopoz döneminde Alzheimer hastalığını nadiren de olsa meydana getirebilmektedir.
Menopoz öncesinde hormon salınımı azaldığı için adet kanamaları düzensizleşir. Adet döngüsünde bu düzensizlikte menopoz öncesi dönemin en belirgin şikayetlerindendir. Menopoz önce iki adet arası süreler uzar ve adet miktarı azalır. Tüm bu değişimler menopoza girileceğinin işaretidir. Menopoza doğal yaşında giren kadın bu değişimlerin menopozun yaklaşmasından dolayı yaşandığını algılayabilir fakat erken menopoza giren bir kadın gebelikten şüphelenebilir ya da doğal bir adet düzensizliği gibi düşünebilir.
Menopoz dönemi öncesindeki bazı kanamalar rahim kanseri veya rahim içi dokusunun kalınlaşmasından dolayı da yaşanabilir. Bu nedenle kanama halinde muhakkak doktora başvurulmalı ve yapılan test ve tetkikler ile olası hastaların mevcudiyeti araştırılmalıdır.
Menopoz döneminde vaginal değişiklikler olur bu değişimlerden dolayı da cinsel ilişki esnasında acı çekilebilir. Menopoz döneminde cinsel isteğin azalması da cinsel ilişki sırasında kadının ağrı yaşamasından sebeptir.
Östrojen hormonu her konuda olduğu gibi deriyi de etkilemekte ve menopoz döneminde kadınlarda özellikle yüz bölgesinde kırışıklıkların artmasına sebebiyet vermektedir.
Menopoz öncesinde kadınlarda kalp krizi ve damar sertliği (ateroskleroz) gibi kardiovasküler gibi mevcut olan sağlık sorunları menopoz dönemine girilmesi ile birlikte artar.