Eserleriyle fark yaratan üstad: Salvador Dali
Anasayfa / Genel / Salvador Dali
istanbul1881 5 Haziran 2016	Genel, Resim, Sanat Yorum yapın 4,691 Görüntüleme
İlerleyen yıllarda ressam, fotoğrafçı ve heykeltıraş olarak adlandırılacak Salvador Dali, 11 Mayıs 1904’te İspanya’nın kuzeyinde Figueras’ın bir köyünde doğmuştur.
Kendisinden önce ölen bir ağabeyi vardır. Ağabeyi 6 yaşındayken menenjitten ölmüştür. Ağabeyinin ölümünden 3 yıl sonra dünyaya gelmiştir Salvador Dali. Ancak ağabeyinin acısı tüm eve sızmıştır. Bu ağır atmosferde büyüyen Dali “Doğar doğmaz tapınılan bir ölünün ayak izlerinden yürümeye başladım. Beni severken hala onu seviyorlardı aslında. Belki de benden çok onu. Babamın sevgisinin bu sınırları yaşamımın ilk günlerinden itibaren çok büyük bir yara oldu benim için.”
Aile ölen oğullarının en azından adını yaşatmak için O’na ölen oğullarının adını vermişlerdir: Salvador.
Salvador, ölen ağabeyine ikizi kadar benziyordu. ‘İki su damlası gibi birbirimize benziyorduk fakat yansımalarımız farklıydı. O, herhalde benim fazla mutlak olarak tasarlanmış ilk versiyonumdu.’ cümleleriyle yaşadığı kimlik karmaşasını ortaya koymuştur.
Anne babasının yatak odasında Çarmıha gerilmiş İsa’nın resminin yanında ölen oğullarının da fotoğrafı yer almaktaydı. Bu olay Salvador Dali’nin ruh dünyasını alt üst etmiştir. Ailesinin dikkatini çekmek için farklı davranmaya başlamış, teatral hareketlerle adeta histeri krizleri yaşamıştır. Kız kardeşi Ana Maria’nın doğumu bile onun duygu dünyasındaki değişimleri düzeltememiştir. Aksine gün geçtikçe farklılığını ifade etme çabası katlanılmaz bir hale gelmiştir.
Ruhundaki çalkantıları her zaman hissetmiştir. Bunları da şu cümlelerle ortaya koymuştur: ‘Benim deliliğim ile gerçek deli arasındaki farkı biliyor musunuz? Gerçek deli asla zafere ulaşamaz. Ben yaşamımda ise her çılgınlık yeni bir zaferdir. Başarı sağlayan çılgınlığı ötekinden ayırt etmek çok önemlidir. Tam bir başarı için azıcık çılgınlık her zaman lazımdır.’
10 yaşında iken “Hasta Çocuk” adındaki ilk otoportresini çizmiştir. Bir süre sonra ailesi yeteneği olduğuna inandığı oğullarını bir resim kursuna göndermiştir. Öğretmeni Juan Nunez aynı zamanda iyi bir ressamdır ve Dali bu ressamdan karakalem tekniklerini öğrenmiştir.
Sanatçı, resim alanında sürekli kendini geliştirmiştir. İlk önce empresyonist ve realistleri, ardından da kübist akımında eser vermiş sanatçıları tanımıştır.
20’li yılların başında Madrid San Fernando akademisine başlayarak sanat yolunda önemli bir eğitime başlamıştır. Ancak okulda göstermiş olduğu anarşist hareketler nedeniyle okuldan atılmış ve ceza olarak da bir süre ayrı Girona’da tutuklu kalmıştır. Cezası bitince okula kabul edilmiş ancak 1926’da tamamen okuldan atılmıştır. Aynı yıl Picasso ile Paris’te tanışma imkanı yakalamıştır.
Sanat yaşamında destek olacak birçok kişiyle yolu kesişmiştir Dali’nin. Stefan Zweig, Sigmund Freud, Luis Bunuel, Garcia Lorca gibi edebiyat ve düşünce dünyasının önemli isimleriyle bir araya gelme imkanı yakalamıştır.
Sürekli bir değişim/dönüşüm içinde olmayı başarmıştır. Görünüm anlamında da düşünce anlamında da değişen Dali, gençlik yıllarında uzun saçları, ağzından hiç düşmeyen piposunu ilerleyen yıllarda kısacık biryantinli saçlarıyla asık bir surata bırakmıştır.
Gündelik yaşamı, sürekli kendini geliştirmeye çalışan entelektüel bir çevrenin içinde lüks bir yaşam ekseninde dönmüştür. Luis Bunuel’e “Bir Endülüs Köpeği” filminin sahneye konmasında yardımcı olmuştur. Bir süre sonra Bunuel ile “din” konusundaki çatışmaları nedeniyle ayrı düşmüşlerdir.
Garcia Lorca ile yakınlaşan Salvador Dali oluşturdukları sağlam dostlukları sayesinde uzun yıllar üretim süreçlerinde birbirlerini desteklemişlerdir.
Dali’nin yaşamında 1926’ya kadar kadınlar büyük önem arz etmemiştir. Kadınları sadece erotik fanteziler için gerekli görmüştür. Ancak 1926 yılında Gala’yla tanıştıktan sonra fikirleri tamamen değişmiştir.
Gala, Salvador Dali’nin aradığı her şeydir. O’na bir aşık, bir esin perisi, model hatta adeta Dali’nin ruhunun yöneticisi olmuştur.
Gala evli bir kadındır. O’nu ilk kez bir otelin terasında eşi şair Paul Eduard ile görmüştür.
Kısa sürede büyük aşk yaşamaya başlamışlar ve Dali için Gala hayatının merkezi olmuştur.
‘Gala olmadan, ben Dali olamazdım.’ cümleleriyle Gala’ya duyduğu aşkı ortaya koymuştur.
Gala ile yeni bir hayat kuran Dali ,Port Lligat’ta evlerini kurmuştur.
En ünlü eseri ‘Belleğin Azmi’
Dünyaya hakim olan İspanya iç savaşından ve daha sonra da dünyada yaşanan türlü savaşlardan kaçmak için ülke ülke gezmişler, dünyadaki vahşetten kurtulmaya uğraşmışlardır.
Dali ‘Her zaman anarşist ve aynı zamanda monarşisttim. Her zaman burjuvaziye karşıydım ve hala da öyleyim. Gerçek kültürel devrim monarşist prensiplerin restoresiyle mümkündür.’ sözleriyle savaştan kaçma nedenlerini anlatmıştır.
Ancak bir süre sonra yakın çevresi tarafından suçlanmaya başlanmıştır. Suçlanma nedeni de siyasetle ilgilenmeyip küçük bir burjuvaya dönüştüğünün düşünülmesidir. Sürrealist çevreden böylece kopmuştur. Gerçekten de siyasetle ilgilenmediğini şu cümlelerle ortaya koymuştur: ‘Politika bir kansere benziyordu.’
Bu gergin ortamdan uzaklaşmak için New York’a yerleşme kararı almıştır. Ancak zaman zaman İspanya’ya dönmek zorunda kalmıştır. Bu dönüşlerden en acısını da yakın arkadaşlarından tiyatro ustası Garcia Lorca’nın öldürülmesi üzerine yaşamıştır.
New York’ta aranan, sevilen ve iyi paralar kazanan Dali; sevdiği kadın Gala’nın ölümü üzerine bir süre resim yapmayı bırakmıştır. Bu ölüm onun duygu dünyasını daha çıkmaza sokmuştur. Gala’nın mezarının olduğu yere, Pubol’e, taşınma kararı almış ve burada son eserini vermiştir.
Dali; sanat yaşamı boyunca birçok çevrenin içinde bulunmuş, birçok sanat akımından etkilenmiş, çılgın ve acılı ruhuyla birçok eser ortaya koymuştur. ‘Babil Kulesi’ eserini oluşturduğunda da kendi sanat çizgisinin birbirine ne denli sıkı bağlarla bağlı olduğunu görmüştür. İlk eserinden son eserine kadar sürrealist çizgide ilerleyen eşsiz sanatına tanık olmuştur.
Freud, Dali’nin sanatını içten ve fanatik olarak tanımlamıştır. Gerçekten de her eserinde onun içtenliğine tanık olma fırsatı yaratmıştır bizlere. O sanatına ve Gala’ya yürekten bağlanmıştır. Gala’nın ölümünün ardından gittiği Pubol’da bir yangından kurtulmuş ancak Figueras Hastanesinde 23 Şubat 1989’da aramızdan ayrılmıştır. Mezarı Figueras’daki müzenin dev kubbenin altına gömülmüştür.
16 yaşındayken günlüğüne ‘Bir dahi olacağım, dünya bana hayran kalacak. Muhtemelen hor görüleceğim ve anlaşılmayacağım ama bir dahi, büyük bir dahi olacağım.’ cümlelerini ortaya koyduğu eserlerle kanıtlamış büyük bir sanatçı ve dahi olarak bu dünyadan ayrılmıştır.
Saklı Yüzler, Salvador Dali
Babil Kulesi Garcia Lorca Hasta Çocuk Luis Bunuel Paul Eduard Salvador Dali Sigmund Freud Stefan Zweig	2016-06-05
EtiketlerBabil Kulesi Garcia Lorca Hasta Çocuk Luis Bunuel Paul Eduard Salvador Dali Sigmund Freud Stefan Zweig
Önceki Yaşar Kemal’e Dair
Sonraki Dünyanın Tek Prefabrik Demir Kilisesi