﻿ Hurri İlahisi: Tarihin En Eski Melodisi – Deniz Humması
Bugünkü Suriye toprakları, M.Ö. 1400 civarında Amorilerin hakimiyet alanındaydı. Amorilerin bir liman kenti olan ve günümüzdeki Lazkiye‘ye yakın bir bölgede bulunan antik Ugarit şehri, bugün arkeolojik kazıların yapıldığı bir alandır.
Ugarit şehrinin sarayında 1950‘lerde yapılan kazılarda toplam 36 adet çivi yazılı tablet bulundu. ‘Hurri Şarkıları‘ olarak bilinen ve bütünüyle bir müzik koleksiyonunu oluşturan bu tabletler ilk olarak Emmanuel Laroche tarafından 1955 ve 1968 yıllarında yayınlanmış. Tabletler üzerindeki yazıların yorumlanması ise Dr. Richard Dumbrill tarafından yapılmış. Dumbrill’in bu çalışması, kendisinin ‘The Archaeomusicology of the Ancient Near East‘ (Eski Yakın Doğu’nun Arkeomüzikolojisi) isimli kitabında incelenebilir.
Kazılarda bulunan tabletlerdeki müziklerden bazılarının bestecileri, yine tabletler üzerinden anlaşılabiliyor ve bugün isimleri biliniyor. Örneğin h.8 ve h.12 (Hurri 8, 12 vs..) olarak kataloglanan ilahilerin bestecisi Urhiya. Tabletler üzerinde isimleri tespit edilen diğer besteciler de; Puhiyana, Ammiya ve Tapsihuni. Bunların hepsi Hurri isimleri. Fakat h.6 (Hurri 6) olarak adlandırılan parça, keşfedildiği günden bu yana anonim olarak kalmış, çünkü tablet üzerinde bestecisine ilişkin bir bilgi yer almıyor. Ancak h.6’yı tablete kimin kazıdığı bilgisi yine tablet üzerinde mevcut. Tablette; ilahinin tablete Ammurabi isimli yazar tarafından kazındığı yazılı. Başka bir tablette de yazar olarak Ipsali ismine yer verilmiş.
Bu tabletlerden sadece bir tanesi de neredeyse hiç bozulmadan günümüze kadar gelebilmiş. Tablet üzerinde, Ugarit şehrindeki insanların inandığı Tanrıça Nikkal‘e adanmış bir Hurri ilahisi yazılı. Nikkal, o dönem Ugarit’te yaşayan insanların inancına göre ‘meyve tanrıçası‘ ve aynı zamanda Ay Tanrısı Yarikh‘in de eşi.
Söz konusu tableti özel kılan şey ise; bilinen tarihin en eski müziğini, notasyonlu ve bütün halinde barındırıyor olması. Üzerinde h.6 olarak kataloglanan Hurri ilahisi yazılı bulunan tablette ayrıca; Tanrıça Nikkal’e adanan ilahinin sözleri ve 9 telli ‘sammum’ (bugünkü arp ya da lir olduğu düşünülüyor) ile nasıl çalınacağına ilişkin talimatlar da yer alıyor. Diğer tabletlerden bazılarının üzerinde de bahsi geçen sammum isimli müzik aletinin nasıl akort edileceğine dair bilgilere yer verilmiş.
Aşağıdaki videoda, bilinen tarihin en eski melodisi olan, Tanrıça Nikkal’e adanmış Hurri ilahisinin sanatçı Michael Levy tarafından canlandırılmış halini dinleyebilirsiniz;
← Gezegen Yiyen Yıldız: HIP 68468
İskoçya’nın Bazalt Harikası: Fingal Mağarası →
27 Mart 2016 Crimson 0
3 Mart 2016 Alper Kahraman 0
7 Haziran 2016 Alper Kahraman 0