Ekonomik ömrünü tamamlamış hurda niteliğindeki demirbaşların sabit kıymetlerden çıkarılarak özel şirketlere makbuz karşılığı bağışlanması
İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ve dilekçenizde, şirketinizin faaliyet konusunun mühendislik, müşavirlik ve proje hizmetleri olduğu, aktifinizde yer alan ve ekonomik ömrünü tamamlamış olan bilgisayar, yazıcı, faks ve fotokopi gibi hurda niteliğindeki demirbaşları sabit kıymetlerden çıkarmak istediğiniz ve bu tür elektronik atıkları toplayan … Danışmanlık Hiz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti, … Madencilik ve Değerli Metaller San. Tic. Ltd. Şti, … Sanayi ve Tic. A.Ş, … Ltd. Şti. gibi özel şirketlere söz konusu hurdaları makbuz karşılığında bağışlamak istediğiniz belirtilerek, konu hakkında Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde kurumlar vergisine tabi kurumlar sayılmış olup aynı Kanunun 6 ncı maddesinde ise kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı ve safi kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 38 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Bilanço esasına göre ticari kazanç, teşebbüsteki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müspet farktır. Bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce:
1. İşletmeye ilave olunan değerler bu farktan indirilir.
Ticari kazancın bu suretle tespit edilmesi sırasında, Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri ile bu Kanunun 40 ve 41 inci maddeleri hükümlerine uyulur.” denilmektedir.
Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun “Kıymeti Düşen Mallar” başlıklı 278 inci maddesinde “Yangın, deprem ve su basması gibi afetler yüzünden veyahut bozulmak, çürümek, kırılmak, çatlamak, paslanmak gibi haller neticesinde iktisadi kıymetlerinde önemli bir azalış vaki olan emtia ile maliyetlerin hesaplanması mutad olmayan hurdalar ve döküntüler, üstüpü, deşe ve ıskartalar emsal bedeli ile değerlenir.” hükmü mevcuttur.
Anılan Kanunun 267 nci maddesinde ise emsal bedelinin, gerçek bedeli olmayan veya bilinmeyen veyahut doğru olarak tespit edilemeyen bir malın, değerleme gününde satılması halinde emsaline nazaran haiz olacağı değer olduğu, emsal bedelinin ise ortalama fiyat esasına, maliyet bedeli esasına veya takdir esasına göre tespit edileceği hüküm altına alınmış olup Vergi Usul Kanununun 278 inci maddesi gereğince emsal bedeli tespitinde takdir esası kullanılmakta ve değer takdirleri takdir komisyonlarınca yapılmaktadır.
Aynı Kanunun 313 üncü maddesinin birinci fıkrasında ”İşletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan gayrimenkullerle 269 uncu madde gereğince gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin, alet, edavat, mefruşat, demirbaş ve sinema filmlerinin birinci kısımdaki esaslara göre tespit edilen değerinin bu Kanun hükümlerine göre yok edilmesi amortisman mevzuunu teşkil eder.” hükmüne yer verilmiştir.
Mezkur Kanunun 5024 sayılı Kanunla değişen 315 inci maddesine göre mükelleflerin amortismana tabi iktisadi kıymetlerini Bakanlığımızın tespit ve ilan edeceği oranlar üzerinden itfa edecekleri ve ilan edilecek oranların tespitinde iktisadi kıymetlerin faydalı ömürlerinin dikkate alınacağı hükme bağlanmıştır.
Buna göre, son kullanım tarihi geçmiş, hasar görmüş, miadı dolmuş, bozulmuş, ekonomik değerini kaybetmiş emtianın takdir komisyonunca takdir edilecek emsal bedeli ile maliyet bedeli arasındaki tutarının stok maliyetinden indirilerek dönem kazancının tespitinde gider olarak yazılması mümkündür.
Öte yandan faydalı ömrünü tamamlamış bir iktisadi kıymetin değerinin amortisman yoluyla itfa edilmiş olması ve kanuni defter kayıtlarında iz bedeli ile takip ediliyor olması durumunda ise bu kıymetin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının düzenlemeleri çerçevesinde elektronik atık toplamaya yetkili kurumlara teslimi aşamasında emsal bedel tespitine gerek bulunmamaktadır.
Ayrıca söz konusu iktisadi kıymetlerin belirtildiği şekilde teslimine ilişkin olarak ilgili mevzuata göre düzenlenmesi gereken belgelerin Vergi Usul Kanununun muhafaza ve ibraz ile ilgili hükümlerine göre saklanılması gerekmektedir.