Bankacılık Sektörü Pratiğinde Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi - PDF
Download "Bankacılık Sektörü Pratiğinde Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi"
1 Bankacılık Sektörü Pratiğinde Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi Mahmut YARDIMCIOĞLU Ahmet BÜYÜKŞALVARCI ÖZET Günümüzde finans sektöründe yaşanan küreselleşme ve yoğun rekabet, bankaların piyasa talebine uygun ürün ve hizmetleri uygun zamanda ve uygun fiyatlarla sunmalarını gerekli kılmıştır. Uygun fiyatları belirleyebilmek için bankaların doğru maliyet bilgilerine olan ihtiyaçları artmıştır. Çalışmamızda bankacılık sektörü hakkında ana hatlarıyla bilgiler verdikten sonra banka maliyetleri ve bu maliyetlerin geleneksel sistemlerle dağıtılmasını inceleyerek, faaliyet tabanlı maliyet sisteminin bankalarda uygulanması ve bankalarda geleneksel sistemlerle faaliyet tabanlı maliyet sistemi arasındaki farklar ortaya koyulacaktır. Anahtar Kelimeler: Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi, Bankacılık Sektörü, Maliyet Sistemleri Activity Based Cost System In Banking Sector Practice ABSTRACT In our time, globalisation and intensive competition that take place in finance sector made it necessary for the banks to present the products and services which are suitable for market demand in suitable time and at convenient prices. In order to determine suitable prices, the need of knowledge about the right costing for banks increased. In our study, after some information about banking sector is given as an outline, banking costs and distribution of these costs with traditional systems will be analysed and application of activity based cost systems at banks and the differences between traditional systems and activity based cost systems at banks will be discussed. Yrd.Doç.Dr., Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, İİBF, İşletme Bölümü. Dr. Selçuk Üniversitesi, Akören MYO., Öğretim Görevlisi. 142 Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık 20072 M. YARDIMCIOĞLU, A. BÜYÜKŞALVARCI Key Words: Activity Based Costing, Banking Sector, Costing Systems JEL Classification Code: M41, G21 1. Giriş Bankacılık faaliyetlerinin başlangıcı M.Ö yılına kadar uzanır. Mezopotamya daki Kızıl Tapınak bilinen en eski bankadır. Hammurabi yasalarında da banka işleminin nasıl yürütüleceği, borçların nasıl tahsil edileceği, komisyonların nasıl belirleneceği konusunda hükümler yer almıştır. Eski Mısır, Yunan ve Roma da da banka işlemleri ile uğraşan kurumların var olduğu bilinmektedir. Bankacılığın ilk ve orta çağlardaki en büyük temsilcileri Romalılar ve Yunanlılardır. Avrupa da ise Lombard lar bankacılığın öncülüğünü ve öğreticiliğini yapmışlardır (Öcal ve Çolak, 1999:14-15). Modern anlamda bankacılık etkinliğini gösteren ilk banka 1609 yılında kurulan Amsterdam bankasıdır. Bunu takiben 1637 de Venedik Bankası kurulmuştur yılında kurulan İngiltere bankası ve 1907 yılında ABD de kurulan Federal Reserve Bank ile modern bankacılığın iskeleti oluşturulmuştur. Günümüzde ise bankacılık giderek ulusal olma özelliğini kaybetmiş ve uluslararası nitelik kazanmıştır. Ülkemizde Tanzimat a kadar geçen sürede bankacılığa ait izlere rastlanmamaktadır. Bunun en büyük sebebi olarak Türklerin ticaret, sarraflık, bankacılık gibi meslekler yerine askerlik ve yöneticilik gibi işlerle uğraşmaları gösterilebilir. Osmanlı Türkiye sinde Galata Bankerleri olarak bilinen insanlarca (Azınlık ve Gayrı Müslim) sınırlı da olsa bankacılık işlemlerine benzer bir çalışma içinde bulunmuşlar ve ilk banka olarak 1847 de İstanbul Bankası nı kurmuşlardır (Takan, 2001:12). Cumhuriyet döneminden önce faaliyet gösteren bankalar daha çok yabancı sermaye tarafından veya yabancı sermaye iştirakiyle kurulmuşlardır. Cumhuriyet döneminin bu alandaki en büyük gelişmeleri İş Bankası nın kurulması, Ziraat Bankası nın anonim ortaklık haline getirilmesi ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nın kurulmasıdır. Bunlara ek olarak bu dönemde özellikle çok sayıda yerel bankanın kurulduğu da gözlenmektedir. II. Dünya Savaşı sonrasında ülkemizde ticari faaliyetlerin hızla artması yeni bankalara olan ihtiyacı da arttırmıştır. Bu ihtiyaca cevap olarak sırasıyla Yapı ve Kredi Bankası, Akbank ve Garanti Bankası kurulmuştur yılından günümüze Türk bankacılığı incelendiğinde özellikle para ve sermaye araçlarında gözlenen hızlı gelişmelerin etkileri ön plana çıkmaktadır. Bunlara ek olarak yapılan düzenlemeler ve var olanların değiştirilmesiyle geleneksel bankacılık rolleri değişmiştir. Bankaların akreditif, teminat mektubu gibi bilanço dışı faaliyetlere yönelmeye başladıkları görülmektedir. Diğer taraftan kamu açıklarının iç borçlarla finansmanı ve devlet tahvillerine yönelim sonucunda bankaların risksiz kâr etme durumu ortaya çıkmıştır. Bankalar topladıkları fonların büyük bir kısmını devlet tahvilleri ve hazine bonolarına yatırmaya başlamışlardır (Şakar, 1998:24-25). Elektronik ve bilgisayar alanında yaşanan gelişmelerde bankalara özellikle işlem maliyetleri ve bilginin yayılması konusunda avantajlar sağlamıştır. Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık3 Bankacılık Sektörü Pratiğinde Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi 2. Bankalarda Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi Bankaların genel maliyetlerinin çok yüksek olması, ürün ve hizmetlerin genellikle birbirini tamamlar nitelikte olması gibi nedenlerle geleneksel maliyet bakış açılarıyla bankaların doğru maliyet bilgisine ulaşabilmeleri ve kârlılıklarını arttırmaları olanaklı görülmemektedir. Bu bağlamda bankalarda daha doğru maliyet bilgisi sunacak faaliyet tabanlı maliyet sisteminin temel kavramları ve bankalarda uygulama aşamalarını incelemeye çalışalım Bankalarda Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemine İlişkin Kavramlar Geleneksel maliyet hesaplama sistemlerinin eksikliklerini fark ederek, faaliyet tabanlı maliyet sistemini uygulamaya koyan üretim/hizmet işletmelerinin sayısındaki artış muhasebe bilimine yeni terimlerin eklenmesi sonucunu doğurmuştur. Faaliyet tabanlı maliyet hesaplama sisteminde kullanılan terimleri ve ilgili kavramları şu başlıklar altında toplayabilmemiz mümkündür. Fonksiyon; aynı amaç için gerçekleştirilen faaliyetlerin toplamıdır ve organizasyon yapısı içinde işlerin yönetimini sağlayan farklı görev alanlarını temsil eder. Bu görev alanları çeşitli işletmeler itibariyle farklı yapılarda oluşturulup tanımlanabilirler (Şakrak, 1997:182). Faaliyet; faal olma durumu, çalışma, iş görme, etkinlikte bulunma (Seyidoğlu, 1992:246). Hem üretim sürecini hem de üretim sürecini destekleyen binlerce eylemi kapsayacak şekilde çok geniş anlamda tanımlanmaktadır (Erdoğan, 1995:33). Bu terime ait literatürdeki diğer tanımlar ise şunlardır: Faaliyet; bir fonksiyonun amaç ve hedeflerini gerçekleştirebilmek için yerine getirilmesi gerekli olan eylemlerdir (Gündüz, 1997:69). Faaliyet; insan, teknoloji, hammadde, üretim sistemi ve çevrenin kombinasyonu ile sunulan mamul veya hizmetlerin üretimi şeklinde tanımlanmıştır (Brimson, 1991:203). Başka bir deyişle bankalarda bir hizmet üretilmesi esnasında yapılan tüm etkinliklerdir. Bir başka tanıma göre faaliyetler; işletme amaçlarına ulaşmak için her biri işinde uzmanlaşmış kişilerden oluşan gruplar tarafından tekrar tekrar yapılan işler ve görevlerdir (Romano, 1988:73). Faaliyetler değer yaratan ve değer yaratmayan faaliyetler olarak ikiye ayrılabilir. Değer yaratan faaliyetler mal veya hizmet hususunda tüketici ihtiyaçlarının tatmini için gerekli ve önemli olan faaliyetlerdir. Değer yaratmayan faaliyetler ise, mamul veya hizmetin pazar değerini arttırmayan faaliyetlerdir (Romano, 1988:74). Bir bankada kullanılan faaliyetlerin detayı bankada kullanılan teknolojiye, bankanın büyüklüğüne ve yöneticilerin maliyet verilerinden beklentilerine göre belirlenebilir. Kaynak ve Maliyet Etkeni: Geleneksel maliyet sistemlerindeki Dağıtım Anahtarı kavramının yerini faaliyet tabanlı maliyet sisteminde Kaynak ve Maliyet Etkeni" kavramları almıştır. Maliyet, yapılan bir faaliyet sonucu ortaya çıkar. Bir faaliyetin yapılması, banka kaynaklarının tüketilmesine neden olur. Faaliyetlerin maliyetlere aktarılabilmesi için bir ölçü ile ifade edilmeleri gerekir. Maliyet etkeni bir çeşit faaliyet ölçüsüdür. Faaliyetler ile hizmetler arasındaki neden sonuç ilişkisini temsil eder (Doğan, 1997:216). Diğer bir deyişle, maliyet etkenleri, hizmetler veya diğer maliyet taşıyıcıları tarafından talep edilen faaliyetleri temsil ettikleri için tüketilen maliyetlerin bir ölçüsüdürler. Kaynak etkeni ise bir faaliyet ile bir maliyet grubu arasındaki neden sonuç ilişkisini temsil eder (Romano,1990:56). 144 Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık 20074 M. YARDIMCIOĞLU, A. BÜYÜKŞALVARCI Maliyet Havuzu: Geleneksel maliyet sistemlerinde kullanılan Maliyet Merkezi kavramının yerini faaliyet tabanlı maliyet sisteminde Maliyet Havuzu kavramı almıştır. Maliyet havuzu tek bir maliyet taşıyıcısı kullanılarak maliyet nesnelerine dağıtılan farklı maliyetlerin oluşturduğu grubu ifade eder. Diğer bir deyişle tek bir maliyet etkeni kullanılarak hizmetlere yüklenen maliyetlerin oluşturduğu bir havuzdur. Bankalarda kullanılan kaynakların maliyetleri, birbirine benzer faaliyetlerin oluşturduğu uygun maliyet havuzlarına aktarılır. Faaliyet tabanlı maliyet sisteminin uygulama sürecinde kaynak maliyetlerinin toplandığı benzer faaliyet ve faaliyet gruplarının maliyetlerinin ayrı maliyet havuzunda toplanarak maliyet havuzlarının homojen olması sağlanmalıdır (Greeson ve Kocakülah, 1997:17). Böylece aynı maliyet havuzunda toplanan maliyetler, aynı maliyet etkeni kullanılarak hizmet maliyetine yüklenebilir. Nitekim her bir maliyet havuzu tek bir maliyet etkenini kullanmaktadır. Benzer faaliyetlerin birleştirilerek aynı maliyet havuzunda toplanması kontrol ve raporlama gibi işlemlerde de kolaylık sağlar. Ayrıca faaliyetlerin çeşitliliğine göre çok sayıda maliyet havuzu oluşturulabilir. Eğer faaliyetler birbirine benzer yapıda değilse kesinlikle her faaliyet için ayrı bir maliyet havuzu oluşturulmalıdır. Faaliyet tabanlı maliyet sistemini, geleneksel maliyet sistemlerinden ayıran temel özellik maliyet taşıyıcılarıdır (Brimson, 1991:69). Bu kavram, birbirini takip eden faaliyet içerisindeki maliyetlere neden olan faktörler olarak veya banka kaynaklarının tüketilmesiyle sonuçlanan ve bir faaliyetle ilgili olan herhangi bir olay olarak da tanımlanabilir (Ertaş, 1998:63). Bir maliyet taşıyıcısının; ölçülmesi ve mevcut birimlerde değerlendirilmesi kolay olması, üretim faktörleri ile direkt olarak ilişkilendirilebilmesi, ekonomik ve pratik olarak elde edilebilmesi, üretim faktörünün miktarındaki değişim ile arasında direkt bir ilişkinin olması, direkt üretim ölçülerini genişletme; özelliklerine sahip olması gerekir (Brimson, 1991:120). Maliyet Düzeyinde Faaliyet Düzeyleri: Faaliyet tabanlı maliyet sistemi bir banka faaliyetlerini aşağıdaki şekilde görüleceği gibi birim, parti, mamul ve tesis düzeyi olmak üzere dört ana başlık altında ele alır (Cooper, 1990:4-13). Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık5 Bankacılık Sektörü Pratiğinde Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi Şekil-1: Faaliyet Tabanlı Maliyet Sisteminde Faaliyet Düzeyleri ve Maliyet Düzeyleri MALİYETLER FAALİYETLER Vezne işlemleri Çek ödemeleri BİRİM DÜZEYİ Otomobil kredileri Konut kredileri PARTİ DÜZEYİ Süreç geliştirme Hizmet geliştirme MAMUL DÜZEYİ Banka üst yönetimi Bina ve arazi Isıtma, aydınlatma TESİS DÜZEYİ Kaynak: Robert S. Kaplan; Management Accounting, Prentice Hall Inc., 1995, s.104. Birim Düzeyinde Faaliyetler: Her bir birimin üretimi için tekrarlanan faaliyetlerdir. Başka bir deyişle üretilen her birimin üretilmesi esnasında yerine getirilen faaliyetlerdir. Bu unsurlar, üretilen birimlere direkt olarak yüklenebildiğinden dağıtım sırasında herhangi bir problemle karşılaşılmaz. Faaliyet tabanlı maliyet sistemi uygulayan bankalarda vezne işlemleri bu düzeyde faaliyetlerdir. Parti Düzeyinde Faaliyetler: Her yeni parti hizmetin üretiminde yapılan faaliyetlerdir. Diğer bir deyişle farklı türde hizmetler grup halinde üretilirken veya farklı zamanda aynı hizmet grupları müşteriye sunulurken katlanılması zorunlu olan faaliyetlerdir. Bankaların bireysel araba ve konut kredisi vermeleri bu tür faaliyet düzeylerine örnektir. Mamul Düzeyinde Faaliyetler: Bunlar her bir farklı tür mamulün üretimini desteklemek için yapılan faaliyetlerdir. Farklı mamul tiplerinin üretimini destekleyen faaliyetlerden oluşmaktadır. Diğer bir deyişle mamul düzeyinde faaliyetler, hizmet farklılaştırmasına giden bir bankada farklı türde hizmetler üretebilmek için yerine getirilen ve tüm hizmetler yerine belirli bazı hizmet birimlerine yararlı olan faaliyetlerdir. Bankaların telefonla müşteri servisi kurmaları bu düzeyde faaliyetler içinde yer alabilir. Tesis Düzeyinde Faaliyetler: Genel üretim sürecinin yürütülmesini desteklemek ve üretimin devamlılığını sağlamak için yapılan faaliyetlerdir. Bu faaliyetler daha çok ortak giderler ve yönetsel faaliyetlerle ilgili giderleri kapsamaktadır. Yukarıda saydığımız ilk üç gruba girmeyen faaliyetler bu grupta incelenir. Bankanın sahip olduğu bina, makineler ve tesisat gibi sabit varlıkların maliyetleri (amortisman vb.) örnek olarak verilebilir. Bu faaliyetler tüm banka için ortak nitelikte faaliyetler olduğundan dağıtımı oldukça güçtür. Bu yüzden hesaplara dâhil edilmezler. Fakat 146 Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık 20076 M. YARDIMCIOĞLU, A. BÜYÜKŞALVARCI bu giderlerin hizmetlere dağıtılması yönetim kararlarını etkileyebilecek düzeyde ise, bu giderler banka faaliyetlerini sürdürebilme giderleri olarak hizmetlere yüklenebilirler (Bursal, 2000:400). Bu sayılan faaliyetlerden ilk üçü; faaliyet seviyeleri ile üretilen mamuller arasında sebep sonuç ilişkisi oluşturabildiği için hizmetlere doğrudan yüklenebilmektedirler (Hansen, 1992:248). Tesis düzeyinde faaliyetler ise ya dönem giderleri olarak kabul edilirler ya da dağıtım anahtarlarına göre maliyet nesnelerine yüklenirler (Ertaş, 1998: ) Bankalarda Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemine İlişkin Temel Varsayımlar Faaliyet tabanlı maliyet sistemi; maliyet unsurlarını, faaliyetlerle ilişkili sürecin maliyetini ve başarısını, faaliyet ölçütleri ile faaliyetler arasındaki neden-sonuç ilişkisine dayandırarak ölçen bir sistemdir. Maliyetler kaynakların kullanımına göre faaliyetlere yüklendikten sonra, faaliyetlerin kullanım esasına göre hizmetlere yüklenir. Bu sistem faaliyetlerin kaynakları, hizmetlerin de faaliyetleri tükettiği temel varsayımına dayanır. Faaliyet tabanlı maliyet sisteminde faaliyetler iki varsayım altında ele alınır. Bunlar (Turney, 1990:25): Faaliyetlerin maliyet oluşumuna neden olduğu varsayımıdır. Bu varsayıma göre banka kaynakları faaliyetlerin yerine getirilmesi için tüketilir. Başka bir deyişle, maliyet oluşumuna kaynaklar değil faaliyetler neden olur. Hizmetlerin, müşterilerin ve öteki maliyet nesnelerinin faaliyetlerin yerine getirilmesi için talep yarattığı varsayımıdır. Bu nedenle faaliyet tabanlı maliyet sürecinin ikinci aşamasında her bir ürünün ayrı ayrı faaliyetleri tükettikleri miktarlar dikkate alınarak, faaliyet maliyetleri ürünlere aktarılır Bankalarda Faaliyet Tabanlı Maliyet Sisteminin Faydaları Başlangıçta, faaliyet tabanlı maliyet sistemi geleneksel sistemlerinin mamul/hizmet maliyetlerini hesaplamadaki eksikliklerini gidermek için ortaya çıkmıştır. Zamanla banka yönetimlerine daha yüksek kârlar elde etmede yol gösterici olan bu sistemin, banka yöneticilerine sağlayacağı yararlar şu başlıklar altında toplanabilir (Cooper ve Slagmulder, 1999:20): Hizmet çeşitliliği ve kaynak sağlama konuları hakkında uzun dönemli kararlar almada kullanılacak bilgiler üretir, Yapılan yeni tasarımların maliyet üzerindeki etkilerini inceler, Çok çeşitli hizmet üreten bankaların ürettikleri hizmetlerin maliyetlerinin geleneksel sistemlerle elde edilen sonuçlardan tamamıyla farklı bir şekilde oluştuğunu ortaya koyar, Yöneticilerin faaliyetler ve faaliyetlerin ihtiyaç duyduğu kaynaklar konusunda özen göstermelerini sağlar, Sürekli gelişme sürecini destekler, Üretim hacmi düşük olmakla birlikte çok sayıda ek faaliyet gerektiren hizmetlerin daha fazla maliyete yol açtıklarını gösterir, Yöneticilerin dikkatlerini yüksek kâr sağlayan hizmetlere çeker, Yöneticilerin karmaşık üretim sürecini anlamalarına ve yönetmelerine yardımcı olur, Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık7 Bankacılık Sektörü Pratiğinde Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi İşletmede maliyet bilincini uyandırarak düşük maliyetle, yüksek kalitede hizmet üretiminin gerçekleşmesini sağlar, Yöneticilere, işletmedeki görevler ve faaliyetlerle ilgili finansal ve finansal olmayan bilgiler sunarak banka kaynaklarının optimum bir şekilde kullanılmasına yardımcı olur, Maliyetlerin ölçümünde detaylı bilgi sağlar, Hizmet ve hizmet hatlarının doğru maliyet bilgilerini sunar, Fiyatlandırma stratejilerini geliştirir, Maliyetlerin hangi nedenlerle, nasıl değiştiğini göstererek planlama ve bütçeleme için yeni bir bakış açısı kazandırır, Bu sistemde banka faaliyetleri ayrıntılı olarak tanımlandığı için çalışanların motivasyonunu arttırır, Endirekt olarak düşünülen giderler faaliyet giderlerine dönüştürüldükten sonra sunulan hizmete kadar izlendiği için, yönetimin genel giderlere olan bakış açısını değiştirir. Özetle, faaliyet tabanlı maliyet sistemi faaliyetler ile bu faaliyetlerin banka kaynaklarına olan talebi arasındaki bağlantıyı sebep sonuç ilişkisine dayanarak ortaya koyar. Bu sayede, yöneticilere, banka kârlılığını arttıracak hizmetler ve süreçler konusunda bilgi vererek; karar almayı, planlamayı ve kontrolü kolaylaştırır. 3. Bankalarda Faaliyet Tabanlı Maliyet Sisteminin Uygulama Alanları, İşleyişi ve Aşamaları Bankalarda genel maliyetler çok yüksektir ve banka hizmetleri birbirini tamamlar niteliktedir. Bu bağlamda bankalar maliyetlerini daha ayrıntılı şekilde ele almalıdırlar. Böylece kârlarını yükseltmeleri mümkün olabilir (Mabberley, 1996:1). Bu çerçevede maliyetler sistematik uygulama aşamaları takip edilerek gerçekleşmeden planlanmalı ve yönetilmelidir. Çalışmamızın bu kısmında faaliyet tabanlı maliyet sisteminin bankalardaki uygulama alanları, işleyişi ve uygulama aşamaları üzerinde durulacaktır Uygulama Alanları Faaliyet tabanlı maliyet sisteminin bankacılık sektöründeki kullanım alanları bankadan bankaya değişiklik gösterebilir. Şekil-2 de bu kullanım alanlarına örnek teşkil edebilecek kullanım alanları sınıflandırılmıştır. 148 Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık 20078 M. YARDIMCIOĞLU, A. BÜYÜKŞALVARCI Şekil-2: Faaliyet Tabanlı Maliyet Sisteminin Bankalarda Kullanım Alanları FTM Sisteminin Kullanım Alanları Stratejik Maliyet Yönetimi Ürün Maliyetinin Hesaplanması Müşteri Verimlilik Analizleri Operasyon el Maliyet Yönetimi Stratejik Planlama Kaynak Yönetimi Faaliyet Tabanlı Yönetim Faaliyet Tabanlı Bütçeleme Performans Yönetimi Maliyet Azaltma Kaynak: Julie Mabberley, The Price Waterhouse Guide to Activity Based Costing for Financial Institutions, Irwin Publishin Chicago, 1996, s.14. Faaliyet tabanlı maliyet sistemi bir bankayı kontrol etmez. Bu sistem yalnızca banka servislerinde tüketilen maliyetler hakkında banka yöneticilerine yukarıda verilen kullanım alanlarına yönelik bilgi sağlar (Mabberley, 1996:15) İşleyişi Faaliyet tabanlı maliyet sisteminde maliyet dağıtım süreci iki aşamada toplanabilir. Bu sistemin dağıtım sürecinin birinci aşamasında endirekt giderler maliyet havuzlarında toplanır. İkinci aşamasında ise maliyet havuzlarında toplanan giderler hizmetlere yüklenir (Erdoğan, 1995:9-50) Birinci Aşama İle İlgili İşlemler Bu aşamada kaynaklar belirlenir. Daha sonra, kaynak giderlerini faaliyetlere aktarmada kullanılacak uygun kaynak taşıyıcıları belirlenir. Son olarak da maliyetler, maliyet merkezleriyle ve aynı zamanda maliyet havuzlarıyla izlenir. Birinci aşamada yapılan işlem, maliyet merkezlerinin oluşturulması ve maliyetlerin bu merkezlerde izlenmesini sağlamaktır. Maliyet merkezlerinin belirlenmesi, maliyet akışı açısından önemlidir. Çünkü maliyet havuzları, kaynak maliyetlerinin maliyet merkezleri arasında paylaştırılmasıyla oluşturulur İkinci Aşama İle İlgili İşlemler Bu aşama, maliyet merkezleri ve maliyet havuzlarında toplanan faaliyet maliyetlerinin, hizmetlere dağıtılmasından oluşur. Bu amaçla faaliyet maliyetlerinin hizmetlere dağıtılması için gerekli maliyet etkenlerinin seçilmesi ve bu maliyet etkenleri ile faaliyet maliyetlerinin mamullere dağıtılması işlemleri bu aşamada gerçekleşir. Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık9 Bankacılık Sektörü Pratiğinde Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi Faaliyet tabanlı maliyet sisteminin dağıtım süreci, bu sistemin uygulama aşamalarının belirlenmesinde temel teşkil eder Aşamaları Faaliyet tabanlı maliyet sisteminde genel üretim maliyetleri iki aşamalı bir süreçle mamullere yüklenir (Cooper, 1991:153). Fakat bu sürecin uygulanması ile ilgili olarak literatürde farklı görüşlere yer verilmiştir. Bu sürecin uygulanması yine Cooper (1990) a göre beş aşamadan oluşur: Eylemleri faaliyetlerde toplamak, faaliyetlerin maliyetini raporlamak, faaliyetlere ilişkin maliyet gruplarını belirlemek, birinci aşama maliyet taşıyıcılarını seçmek, ikinci aşama maliyet taşıyıcılarını tespit etmek. Brimson ise basit ve etkili bir faaliyet tabanlı maliyet sisteminin uygulama sürecini altı adımda tanımlamıştır (Brimson, 1991:53). İşletme faaliyetlerini tespit etmek, faaliyet maliyetini ve performansını belirlemek, faaliyetlerin çıktısını ortaya koymak, faaliyetlerin maliyetlerini maliyet nesnelerine yüklemek, kısa ve uzun dönem amaçları belirlemek, faaliyetlerin etkinliğini ve verimliliğini değerlendirmek. Roa (1997) ise bu süreci üç adımda tanımlamıştır: Ücret-hammadde, taşıma vb. maliyet kategorilerinin tanımlanması, birbiriyle birleştirilebilen temel faaliyetler ve dağıtım anahtarlarının tanımı, faaliyet maliyetlerinin dağıtımı, mamul veya müşteri gibi uygun kategorilere giderlerin yüklenmesi. Lewis (1993) ise uygulama sürecini dört adımda tanımlamaktadır: Süreçleri tanımlamak, süreç içindeki faaliyetleri analiz etmek, maliyet havuzlarını oluşturmak, maliyet taşıyıcılarını tanımlamak. Bir banka uyguladığı maliyet hesaplama sisteminin yetersiz olduğuna ve faaliyet tabanlı maliyet sistemini uygulamaya karar verdiği zaman belli aşamaları gerçekleştirmesi gerekir. Genel olarak bu aşamalar yukarıda verilen değişik yaklaşımlar göz önünde tutularak, faaliyet tabanlı maliyet sisteminin temel mantığını yansıtacak şekilde belirlenir. Bu mantık hizmetler için faaliyetlerin, faaliyetler için de maliyetlerin tüketildiği gerçeğine dayanır. Bundan dolayı, bu sistemi uygulayacak bankalar öncelikle faaliyetleri belirlemelidirler. Sonra bu faaliyetlerin hangi kaynaktan ne kadar tükettiklerini ortaya koymalı ve daha sonrada hizmetlerin hangi faaliyeti ne kadar kullandığını hesaplamalıdırlar. Bir bankada faaliyet tabanlı maliyet hesaplama sistemi uygulamasına başlamadan önce yapılması gereken hazırlık aşamasını üç başlık altında toplayabiliriz: Planlama, eğitim ve gereksinimlerin gözden geçirilmesi. Planlama: Bu aşamada faaliyet tabanlı maliyet sisteminin uygulamasına başlamadan önce atılacak adımlar iyi bir şekilde belirlenir. Planlamada göz önünde tutulması gereken faktörler vardır. Bunlar (Narkiewiez, 1994:29); bankanın kritik amaçları, yönetimin önemli kararları, işletme kültürü, mevcut finansal yönetim yaklaşımıdır. Üst yönetim açısından kritik amaçlar; piyasa payını artırmak veya korumak, genel üretim maliyetlerinin kontrolü, kapasite yönetimi gibi amaçlardır. Bu amaçlara ulaşmak için yönetimin finansal ya da finansal olmayan yeterli bilgiye sahip olması gerekir. Bu bilgilere dayanarak alınacak kararlar ve yapılacak çalışmalar planlama açısından önemlidir. Planlama açısından önemli diğer bir konu da işletmenin yönetim kültürüdür. Eğer işletme yönetimi yeniliklere açık değilse bu işletmede her konuda olduğu gibi maliyet hesaplama sistemlerinde de değişiklik yapmak oldukça zor olacaktır. Öncelikle yönetimi bu değişikliğin gerekliliğine 150 Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık 200710 M. YARDIMCIOĞLU, A. BÜYÜKŞALVARCI inandırmak ve özellikle planlama aşamasında yöneticileri ikna etmek gerekir. Yöneticiler ikna edilmeden bu sistemin tasarlanması ve uygulanması mümkün değildir. Bölümler arasında koordinasyonun sağlanması da gereklidir. Planlama aşamasında göz önüne alınması gereken bir diğer konu da faaliyet tabanlı maliyet sisteminin uygulanmasında çeşitli aşamalarda görev alacak çalışma gruplarının belirlenmesidir. Bu sistemin uygulanmasında teknik ve idari personel birlikte görev alır. Her bir maliyet havuzu için bir çalışma grubu oluşturulmalıdır. Eğitim: Bu aşamada daha önce planlama aşamasında oluşturulmuş bulunan çalışma grupları faaliyet tabanlı maliyet sistemi konusunda bilgilendirilmektedir. Bu konudaki eğitimin en iyi yolu faaliyet tabanlı maliyet sistemi ile geleneksel maliyet sistemleri arasındaki karşılaştırmanın yapılmasıdır (Benke, 1992:61). Gereksinimlerin Gözden Geçirilmesi: Bir bankada faaliyet tabanlı maliyet sisteminin neden uygulanacağının çok açık bir şekilde anlaşılması gereklidir. Bunun için de banka bölümleri ile banka yöneticilerinin bilgi gereksinimleri tanımlanmalıdır (Mabberley, 1996:25). Ayrıca bu sistemin maliyet saptama, stratejik maliyet kontrolü, müşteri/ürün kârlılığı ve faaliyetlerin kontrol edilmesi amaçlarından hangisi ya da hangileri için kullanılacağı, işletme yönetimi tarafından belirlenmelidir. Çünkü bu amaçların her biri farklı bilgilere gereksinim duyar. Örneğin, bu sistem müşteri/ürün kârlılığı için kullanıldığında, maliyet bilgilerine ek olarak gelir bilgilerine de gereksinim duyulur (Atış, 2000:101). Faaliyet tabanlı maliyet sisteminin uygulanmasında, hazırlık aşamasını Şekil-3 teki süreç takip eder. Şekil-3: Bankalarda Faaliyet Tabanlı Maliyet Sisteminin Uygulama Aşamaları Faaliyetlerin Belirlenmesi ve Tanımlanması Faaliyetler ile Maliyetler Arasındaki İlişkilerin Maliyetlerin Faaliyetlere Yüklenmesi Maliyet Havuzlarının Oluşturulması Maliyet Etkenlerinin Belirlenmesi Faaliyet Maliyetlerinin Hizmetlere Yüklenmesi Kaynak: Ralph L.Benke; Teaching Activity-Based Costing, Management Accounting, No:2, August-1992, s.60. Şekil-3 te verilen bankalarda faaliyet tabanlı maliyet sisteminin uygulama aşamalarını sırasıyla incelemeye çalışalım. Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık11 Bankacılık Sektörü Pratiğinde Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi Faaliyetlerin Belirlenmesi ve Tanımlanması: Faaliyet tabanlı maliyet sisteminin uygulanmasında faaliyetlerin belirlenmesi ve tanımlanması faaliyet analizi olarak adlandırılmaktadır (Benke, 1992:61). İşletmede ya da üretim bölümlerinde gerçekleştirilen faaliyetler tanımlanmadıkça faaliyet tabanlı maliyet hesaplama sistemi için gerekli yönetimsel maliyet verileri elde edilemez. Faaliyetlerin belirlenmesi ve anlamlı tanımlarının yapılabilmesi için banka faaliyet listesinin oluşturulması gerekir (Rupp, 1995:53). Banka içerisinde gerçekleşen pek çok sayıda görev vardır. Bu görevler faaliyetleri oluşturur. Bankanın gerçekleştirdiği tüm faaliyetlerin sistematik olarak ele almak için Değerler Zinciri kavramı geliştirilmiştir. Değerler zinciri; maliyetleri oluşturan davranışları anlamak ve rekabet üstünlüğü yaratacak kaynakları tanımlamak için stratejik olarak ilişkili faaliyetlerin analiz edilmesi olarak tanımlanır (Yükçü, 1999:750). Faaliyet analizi değer zincirindeki her bir aşama için ayrı ayrı yapılır. Böylece zincirin her bir halkasındaki faaliyetler belirlenmiş olur. Bu zincirdeki faaliyetler; birincil ve destekleyici faaliyetler olarak Tablo-1 de gösterildiği gibi ikiye ayrılabilir. Tablo-1: Bankalarda Faaliyetleri Sınıflandırılması Birincil Faaliyetler Destekleyici Faaliyetler Kredi Hizmetleri Finansal Muhasebe Kambiyo Genel Yönetim Mevduat Hizmetleri Aktif Pasif Yönetimi Kredi Kartları Merkezi Bütçeleme Bilgisayar Operasyonları Metot ve Organizasyon Sistem Geliştirme Pazar Araştırması İletişim Yönetimi Stratejik Planlama Yeni Ürün Geliştirme Halkla İlişkiler Ürün Maliyeti Saptama Kariyer Yönetimi Kaynak: Robert G. Eiler, John P. Campi; Implementing Activity-Based Costing at a Process Company, Journal of Cost Management, Spring-1990, s.45. Birincil faaliyetler, banka içerisinde bir birimin ya da bir bölümün amacına doğrudan katkıda bulunan faaliyetlerdir. Bu faaliyetlerden elde edilen sonuç bunların yerine getirildiği birimin dışında kullanılır. Destekleyici faaliyetler ise birincil faaliyetleri destekleyen faaliyetlerdir. Bu faaliyetler birincil faaliyetlerin etkin bir şekilde yerine getirilmesinde yardımcı olurlar. Bu faaliyetleri birincil faaliyetler tüketir (Erdoğan, 1995:86-87). Yukarıdaki sınıflandırma göz önünde tutularak ticari bankalardaki faaliyetler, maliyet etkenlerini belirleme aşamasında daha ayrıntılı olarak bir tablo ile sunulmuştur. Faaliyetler ile Maliyetler Arasındaki İlişkilerin Kurulması: Bir faaliyetin maliyeti onu yerine getirmek için tüketilen tüm üretim faktörlerinin maliyetleri toplamından oluşur. Bunun için bankanın başlıca faaliyetleri belirlenip, her bir faaliyet tarafından tüketilen kaynakların izlenmesi gerekir. Faaliyet tabanlı maliyet hesaplama sisteminin temel mantığı maliyetlerin mümkün olduğunca faaliyetler ve maliyet amaçları için doğrudan izlenmesidir. Bir 152 Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık 200712 M. YARDIMCIOĞLU, A. BÜYÜKŞALVARCI üretim faktörü ile belirli bir faaliyet arasında sebep sonuç ilişkisi kurulabiliyorsa maliyet izlenebilir (Erdoğan, 1995:90). Bir kaynak tek bir faaliyet tarafından tüketildiğinde izlenmesi kolaydır. Fakat bir kaynak birden fazla faaliyet tarafından tüketiliyorsa, kaynak maliyetinin bu faaliyetler arasında bölüştürülmesi gerekir (Compton, 1994:38). Bölüştürme işlemi hangi kritere göre bölüştürme sorusunu beraberinde getirir. Bu kriterler Kaynak Etkenleri olarak tanımlanabilir. Kaynak etkenleri; faaliyetler tarafından tüketilen kaynakları tanımlar ve kaynak maliyetlerinin faaliyetler ile ilişkisini kurmak amacıyla kullanılırlar. Kaynak etkenleri belirlenirken dikkate alınması gereken bazı hususlar vardır. Bunlardan biri mümkün olduğunca giderlerin direkt olarak yüklenmesi ilkesidir. Giderler imkânlar ölçüsünde faaliyetlere aynen aktarılmalıdır. Kaynaklar pek çok faaliyet tarafından kullanılıyor ise zorunlu olarak paylaştırılacaktır. Örneğin bir bankada elektrik birçok faaliyet tarafından kullanılmaktadır. Elektrik gideri faaliyetlere kws. gibi bir kaynak etkeni kullanılarak yüklenecektir. Burada yüklemenin yapılabilmesi için faaliyetlerin kullandığı kaynak etkenleri ile ilgili kayıtların tutulması gerekir. Dikkate alınması gereken bir diğer konu tesis düzeyindeki faaliyetlerin maliyetinin temel faaliyetlere aktarılması ilkesidir. Bankanın sürekliliğini sağlayan tesis düzeyindeki faaliyetlerin maliyetlerinin, bu faaliyetlerden yararlanan temel faaliyetlere yüklenmesi gerekir. Daha öncede belirtildiği gibi tesis düzeyindeki faaliyetlerin hizmetlerle doğrudan ilişkisi bulunmamaktadır. Ancak bu faaliyetlerin maliyetlerinin uygulamada hizmetlere dolaylı olarak yüklenmesi için öncelikle ilgili diğer faaliyetlere yüklenmesi ve bu yükleme için de uygun kriterlerin belirlenmesi gerekir. Bir diğer konu işçiliklerle ilgili maliyetlerin izlenmesidir. Faaliyet tabanlı maliyet hesaplama sisteminde çalışanların doğrudan hizmet üzerinde çalışıp çalışmadığı veya üretimi dolaylı olarak destekleyip desteklemediği önemsizdir. Diğer bir deyişle direkt endirekt işçilik ayırımı yapılmaz. İşçilik maliyetlerini faaliyetlere yüklemek için Toplam İşçilik Sistemi, İş Kodu Sistemi, Belirli Çalışan Sistemi adları altında değerlendirilen başlıca üç sistem vardır (Erdoğan, 1995:93-94). Sistemin seçimi, gereken doğruluk derecesine bağlıdır. Bir bölümde ücretler göreceli olarak standart olduğunda basit olması nedeniyle birinci sistem tercih edilebilir. Ücretler değişiyorsa duruma bağlı olarak ikinci veya üçüncü sistem tercih edilir. Kaynakların faaliyetlerce paylaşımında en anlamlı kaynak etkeni ne ise maliyetlerin faaliyetlere yüklenmesinde o kaynak etkenine dayanarak yükleme yapılır. Bu aşamada faaliyetler tarafından kullanılan kaynakları doğru ölçebilecek uygun kaynak etkenlerinin belirlenmesi için çaba sarf edilmelidir. Maliyetlerin Faaliyetlere Yüklenmesi: Faaliyetler kaynakları tükettikleri için maliyete neden olurlar. Bir faaliyetin yapılabilmesi için gerekli kaynaklar dışarıdan satın alınabileceği gibi diğer bölümlerden de elde edilebilir. Bu nedenle bir faaliyetin maliyeti diğer faaliyetlerden gelen girdileri de kapsamak üzere, tüketilen tüm kaynakların maliyetinden oluşur. Faaliyet maliyeti belirlenirken öncelikle bazı maliyet verilerine ihtiyaç duyulur. Maliyet verilerinin temel kaynağı büyük defterlerdir. Bu defterlerdeki kayıtlar banka hakkında önemli görülen tüm finansal verilerin özetini sağlar. Ancak büyük defter hesapları, faaliyetler yerine Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık13 Bankacılık Sektörü Pratiğinde Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi harcamaların türüne göre düzenlenmiştir. Ayrıca bu hesaplar çok çeşitli ayrıntılar içerir. Gereksiz ayrıntıları ortadan kaldırmak için, faaliyetlerin maliyetini belirlemek amacıyla birbirine benzer ya da aynı kaynaklara ilişkin büyük defter hesapları birleştirilmelidir. Böylece faaliyet tabanlı maliyet sistemine uygun bir şekilde büyük defter hesapları yeniden belirlenir. Bu çalışma sistemin uygulanması için bir zorunluluktur. Çünkü daha önce düzenlenmiş olan büyük defter hesapları faaliyetler dikkate alınmadan belirlenmiştir. Bu hesaplar genellikle finansal tabloların hazırlanması için kullanılmıştır. Faaliyet tabanlı maliyet sisteminde ise faaliyetlerin maliyetlerinin hesaplanabilmesi için büyük defter hesaplarının yeniden oluşturulması gerekir. Geleneksel maliyet hesaplama sisteminde büyük defter hesapları düzenlenirken genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre düzenleme yapılır. Faaliyet tabanlı maliyet hesaplama sisteminde ise genel kabul görmüş muhasebe ilkelerinin göz önüne alınmasına gerek yoktur. Bu sistemin asıl amacı finansal raporlama değil bankanın geliştirilmesidir. Bir faaliyet tek bir banka bölümü tarafından yerine getiriliyorsa bunun maliyetini faaliyet maliyetine dönüştürmek kolaydır. Ancak bir faaliyet birden çok bölüm tarafından yerine getiriliyorsa ya da bölüm açısından bakıldığında bir bölümde birden çok faaliyet gerçekleştiriliyorsa maliyetlerin faaliyetlere paylaştırılması gerekir. Bu paylaştırma işleminin yapılabilmesi için de daha önceki aşamada belirlenmiş olan kaynak etkenleri kullanılmalıdır. Maliyet Havuzlarının Oluşturulması: Her bir faaliyetin maliyeti belirlendikten sonra söz konusu faaliyetler maliyetleri ile birlikte homojen maliyet havuzlarında toplanır. Homojen bir maliyet havuzu, yapılan işlerle mantıksal ilişkisi bulunan endirekt giderlerin bir araya getirilmesi ile oluşur. Maliyet havuzu için maliyet değişimleri tek bir maliyet etkeni ile açıklanabilmelidir. Bu yüzden endirekt faaliyetlerin bir maliyet havuzunda yer alabilmesi için, bu faaliyetlerin mantıksal olarak birbiri ile ilişkisi olması ve bu faaliyetlerin tüm hizmetler için aynı tüketim oranına sahip olması gerekir (Doğan, 1997:220). Maliyet havuzları öncelikle banka bölümleri seviyesinde belirlenmelidir. Bölüm seviyesinde maliyet havuzları genellikle organizasyon şeması ile aynı doğrultuda olur. Bu şekilde belirlenen maliyet havuzları işlemleri kolaylaştırır. Örneğin; tedarik faaliyetleri, tedarik maliyet havuzunu oluşturur. Maliyet havuzları oluşturulurken imkânlar elverdiğince en doğru maliyet bilgisine en basit şekilde ulaşma ilkesi göz önünde tutulmalıdır. Bu amaçla maliyet havuzları ne doğru bilgiden uzaklaştırıcı şekilde geniş ne de aşırı derecede karmaşıklık yaratacak şekilde dar oluşturulmamalıdır. Maliyet Etkenlerinin Belirlenmesi: Faaliyetler ile hizmetler arasında ilişki kurabilmek için maliyet etkenlerinin belirlenmesi gerekir. Maliyet etkenlerinin tanımlanması ve ölçümü en zor aşamayı oluşturur. Maliyet etkenleri hizmetlerin faaliyetler üzerindeki taleplerini ele alır. Bunlar maliyet havuzlarında toplanan maliyetlerin hizmetlere yüklenmesi için kullanılır. Hizmet maliyetlerinin doğru bir şekilde belirlenebilmesi için maliyet etkenlerinin seçiminde gerekli özen gösterilmelidir. Aksi takdirde maliyet etkenlerinin tanımlanmasında ya da ölçümünde yapılacak hatalar faaliyet tabanlı maliyet sisteminden beklenen faydayı yok eder. Yönetime yanlış bilgiler sunulacağı için bankanın zarar görmesine neden olur. 154 Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık 200714 M. YARDIMCIOĞLU, A. BÜYÜKŞALVARCI Ticari bankalarda ürün ve işlem bazında faaliyetler ve maliyet etkenlerinin bir kısmı Tablo-2 deki gibi belirlenebilir. Tablo-2: Ticari Bankalarda Faaliyetler ve Maliyet Etkenleri FAALİYETLER MALİYET ETKENLERİ MÜŞTERİ HİZMETLERİ Efektif Alım/Hesaba Yatma Efektif Alım/Hesaba Yatma Sayısı Efektif Satım/Hesaptan Çekme Efektif Satım/Hesaptan Çekme Sayısı Gelen Havale Gelen Havale Sayısı Giden Havale Giden Havale Sayısı Vadesiz Hesap Açılışı Açılan Vadesiz Hesap Sayısı Vadeli Hesap Açılışı Açılan Vadeli Hesap Sayısı Hesaba Değişiklik-Bloke Hesaba Değişiklik-Bloke Sayısı Hesap Kapatma Kapatılan Hesap Sayısı Çek Karnesi Verilmesi Verilen Çek Karnesi Sayısı Tahsile Alınan Çekler Tahsile Alınan Çek Sayısı Takas Çekleri Takas Çek Sayısı Karşılıksız Çekler Karşılıksız Çek Sayısı Çek Ödeme Ödenen Çek Sayısı Kasa ve Menkul Sayımı Sayım Sıklığı Masraf Ödeme Yapılan Ödeme Sayısı Elektrik/Su Faturaları Tahsilâtı Yapılan Tahsilât Sayısı ATM Hizmeti Sağlanması ATM İşlem Sayısı KREDİLER Kredi Hesabı Açılması Kredi Kullandırılması Kredi Kapama Kredi Taahhüt Kapama Teminat Mektubu Verilmesi Teminat Mektubu Komisyon Tahsil Çek/Senet Alma Senet İadesi Protesto Cetveli Hazırlanması Senet Depo Kontrol Personel Kredileri Kredi Kartı İşlemlerinin Yapılması Kredi Kartı Hesap Bildirimleri KAMBİYO İhracat Akreditifi Açma İhracat Akreditifi Vesaik Kontrolü İhracat Akreditifi Değişiklik/İptal İhracat Bedeli Ödeme Prefinansman Kredisi Açma Komisyonlar Döviz Kredisi İşlemleri Gelen/Giden Dövizli Havale Kur Farkı ve Fon Tahsili Açılan Kredi Hesabı Sayısı Kredi Kullandırma Sayısı Kapatılan Kredi Sayısı Kapatılan Kredi Taahhüt Sayısı Verilen Teminat Mektubu Sayısı Yapılan Tahsilat Sayısı Teslim Alınan Çek/Senet Sayısı İade Edilen Senet Sayısı Hazırlanan Protesto Cetveli Sayısı Yapılan Kontrol Sayısı Verilen Personel Kredi Sayısı Kredi İşlem Sayısı Bildirim Sayısı Açılan Akreditif Sayısı Yapılan Kontrol Sayısı Değişiklik/İptal Sayısı Yapılan Ödeme Sayısı Açılan Kredi Sayısı Komisyon İşlem Sayısı Yapılan Döviz Kredisi İşlemi Sayısı Havale Sayısı Yapılan Tahsilat Sayısı Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık15 Bankacılık Sektörü Pratiğinde Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi Fon Devri Poliçe Kabulü Firmaya Vesaik Teslimi Arbitraj Kambiyo İhbarı Kayıt Düzeltme YÖNETİM Genel Yönetim Banka Dışı Kurul Üyelikleri Ürün Geliştirme Hukuk İşleri Güvenlik PERSONEL İşe Alma Hizmet İçi Eğitim Maaş Bordrolarının Düzenlenmesi FİNANS Ödenecek Borçlar Hesabı Banka Mutabakatları Konsolidasyonlar Kredi Yönetimi Nakit Yönetimi Mülk Yönetimi SİSTEMLER Kapasite Planlaması Bilgisayar Kayıtları Sistem Bakımı Bilgi Depolama Yönetimi 156 Devir Sayısı Kabul Edilen Poliçe Sayısı Teslim Sayısı İşlem Sayısı Yapılan İhbar Sayısı Yapılan Düzeltme Sayısı Yönetim Takımının Kalitesi İştirak Edilen Kurul Sayısı Yeni Ürün Geliştirme Sıklığı Dava Sayısı Şube Sayısı İşe Alma Sayısı Personel Sayısı Personel Sayısı Ödenen Fatura Sayısı Yapılan Tahsilat/Ödeme Sayısı Konsolide Edilecek Birim Sayısı Kredi Hesap/Başvuru Sayısı Muhabir Banka Sayısı Eldeki Mülk Sayısı Bilgisayar Donanım Sayısı Bilgisayar İşlem Sayısı Sürdürülen Sistem Uygulama Sayısı İstenilen Depolama Miktarı Kaynak: Julie Mabberley. The Price Waterhouse Guide to Activity Based Costing for Financial Institutions, Irwin Publishing Chicago, 1996, Maliyet havuzlarında toplanan faaliyetler birbirine benzer yapıdadır. Bu havuzlar için belirlenmiş olan maliyet etkenleri faaliyetlerin türüne ve fiili tüketimlerine uygun olmalıdır. Bu aşamada belirlenmiş olan maliyet etkenleri bankanın başarısını arttırır. Maliyet etkeni sayısı ne kadar fazla olursa o derece ayrıntılı bilgiye ulaşılır. Ancak fayda maliyet karşılaştırmasının yapılması gerekir. Ayrıca belirlenen maliyet etkenlerinin ölçümünün yapılabilir olması gerekir. Her bir maliyet havuzu için maliyet etkenleri belirlendikten sonra her havuz için maliyet etkeni başına düşen birim maliyet hesaplanır. Buna maliyet havuzu yükleme oranı adı verilir ve şu şekilde hesaplanır: Maliyet Havuzu Yükleme Oranı = Toplam Havuz Maliyeti / Maliyet Etkeni Miktarı Faaliyet Maliyetlerinin Hizmetlere Yüklenmesi: Faaliyet tabanlı maliyet sistemi uygulamasının son aşamasında maliyet havuzlarında toplanan maliyetler önceki aşamada belirlenmiş olan yükleme oranı temel alınarak hizmetlere yüklenir. Yükleme hizmetler tarafından faaliyetlerin tüketimi temeline göre yapılır. Burada öncelikle her hizmetin kullandığı maliyet etkeni miktar olarak belirlenir. Daha sonra Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık 200716 M. YARDIMCIOĞLU, A. BÜYÜKŞALVARCI bu miktarla maliyet havuzu yükleme oranı çarpılarak hizmetlere maliyet yüklenmiş olur. Yüklenecek maliyet etkeni miktarı şöyle hesaplanır: Yüklenecek Maliyet Etkeni Miktarı = Maliyet Havuzu Yükleme Oranı x Kullanılan Maliyet Etkeni Miktarı Her hizmete değişik maliyet havuzlarından yüklenen maliyetler toplanarak söz konusu hizmetin toplam endirekt maliyeti bulunur. Bu toplama direkt maliyetler de eklenerek hizmetin üretim maliyeti belirlenmiş olur. 4. Bankalarda Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi ile Geleneksel Maliyet Sistemi Arasındaki Farklar Geleneksel maliyet sistemlerinde direkt maliyetler ilgili servislere doğrudan yüklendiği için herhangi bir sorunla karşılaşılmaz. Ancak endirekt maliyetler belirli yüzdelerle servislere dağıtıldığı için aşağıdaki olumsuzluklara yol açabilir. Her bir hizmet ya da müşteri ile ilişkilendirilebilecek maliyetlerin neler olduğunu saptamak güçtür. Bu yüzden bunların her birinin maliyet ve kârları saptanamaz. Her bir üretim türünün artan ya da azalan üretim hacmi karşısındaki davranışı saptanamaz. Bu nedenle bütünsel kârlılığı arttıracak bir fiyatlama yapmak zorlaşır. Değer katmayan faaliyetlerin belirlenip ortadan kaldırılması yoluyla maliyet azaltılması mümkün değildir. İşlemlerin nasıl daha etkili yapılacağına ilişkin bilgi sağlanmaz. Ayrıca farklı şubelerin genel müdürlükten değişik seviyelerde hizmet almasına karşılık, her şube genel müdürlük giderlerinden aynı oranda pay aldıkları için adaletsiz bir dağıtım meydana gelmiş olur. Faaliyet tabanlı maliyet uygulamasında ise tek tek işlemler ve bunların maliyetleri saptandığı için daha sağlıklı kârlılık bilgilerine ulaşılabilir. Ayrıca işlem zamanları belirlendiği için meydana gelecek aksaklıkların belirlenmesi daha kolay olabilir. Bu sistemde her bir ürün ve müşteri grubunun maliyeti belirlenebildiği için banka yönetiminin alacağı stratejik kararlarda daha sağlam bilgi temeli sağlanabilir. 5. Sonuç Bu çalışma ile her ülkenin olduğu gibi ülkemiz finansal sisteminin de en önemli öğesi olan bankalar ve bankacılık sektöründe bir modern maliyet sistemi olan faaliyet tabanlı maliyet sisteminin uygulanabilirliği üzerinde irdelemelerde bulunulmuştur. Bankacılık sahasında uygulanabilen faaliyet tabanlı maliyet sisteminin, çalışanlara ve hizmet alanlara sağlayacağı önemli açılımların olduğu görülmektedir. Hizmet üreten bankalarda da bu sistemin başarıyla uygulanabileceği anlaşılmaktadır. Bankaların temel işlevi fon fazlası olanlar ile fon açığı olanlar arasında aracılık etmektir. Ancak artan rekabet bankaların hizmet yelpazelerini genişletmiştir. Çağrı Merkezi ve elektronik bankacılık gibi yeni hizmetler, bankaların geçmişte genel giderlerinin içinde çok küçük bir yer tutan faiz dışı giderlerini arttırmıştır. Bankalar, artan bu giderleri karşılayabilmek için hizmetlerden alınan ücret ve komisyon gibi faiz dışı gelirlerini arttırmaya çalışmışlardır. Ancak rekabet ortamında bu gelirler sınırsız bir şekilde arttırılamayacağından, başarı için bankaların hangi ürün ve hizmet üretiminin teşvik edilmesi gerektiği, fiyatlarının ne olması gerektiği, hangi müşterilerinin kârlı olduğu ve bunun nedenleri gibi sorulara doğru cevaplar verecek, yeni üretim ve teknolojik Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık17 Bankacılık Sektörü Pratiğinde Faaliyet Tabanlı Maliyet Sistemi ortamlara uygun, maliyet sistemlerine ihtiyaçları vardır. Faaliyet tabanlı maliyet sisteminin bu ortamlara uygun ve yukarıdaki sorulara cevap verebilecek nitelikte bir maliyet sistemi olduğu söylenebilir. Bankalarda, faaliyet tabanlı maliyet sistemi, doğru birim maliyet hesaplanmasına ek olarak stratejik maliyet kontrolü, müşteri/ürün kârlılığı ve faaliyetlerin kontrol edilmesi amaçlarının her biri ve kombinasyonları için de kullanılabilir. KAYNAKÇA ATIŞ, Caner; Ticari Bankalarda Maliyetler ve Yönetim Kararları, Doktora Tezi, Ankara, BENKE, L. Ralph; Teaching Activity-Based Costing, Management Accounting, No:2, August BURSAL, Nasuhi, ERCAN, Yücel; Maliyet Muhasebesi, Anadolu Üniversitesi Yayınları, Yayın No:476, Eskişehir, BRIMSON, A. James; Activity Accounting An Activity-Based Costing Approach, John Willey&Sons Inc., COMPTON, R. Ted; Using Activity-Based Costing in Your Organization-Part 2, Journal of Systems Management, No:04, April COOPER, Robin; Cost Classification in Unit-Based and Activity-Based Manufacturing Cost Systems, Journal of Cost Management, Fall COOPER, Robin, SLAGMULDER, Regine; Integrating Activity-Based Costing and the Theory of Constraints, Management Accounting, No:8, February COOPER, Robin; Five Steps To ABC System Design, Accountancy, November COOPER, Robin; The Design of Cost Management Systems, Prentice Hall, New Jersey, DOĞAN, Zeki; Faaliyet Esasına Dayalı Maliyetleme Sisteminin İşletmeler Açısından Önemi, Yaklaşım Dergisi, Sayı: 59, Kasım ERDOĞAN, Nurten; Faaliyete Dayalı Maliyetleme, Anadolu Üniversitesi Yayın No:867, Eskişehir, ERTAŞ, C. Fatih; Yeni ve Dinamik Bir Maliyet Yönetimi Aracı Olarak Hedef Maliyetleme Sistemi, Atatürk Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, No:1-2, Mayıs EILER, G. Robert, CAMPI, P. John; Implementing Activity-Based Costing at a Process Company, Journal of Cost Management, Spring GREESON, B. Cynthia, KOCAKÜLAH, C. Mehmet; Implementing an ABC Pilot at Whirlpool, Journal of Cost Management II, No:2, March-April GÜNDÜZ, H. Erdin; Dünya Klasındaki İşletmelerde Bir Maliyet Yönetimi Aracı Olarak Faaliyete Dayalı Maliyet Sistemi ve Bir Uygulama, SPK Yayınları, No:99, Ekim Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık 200718 M. YARDIMCIOĞLU, A. BÜYÜKŞALVARCI HANSEN, R. Don; Management Accounting, Second Edition, South-Western Publishing Co., KAPLAN, S. Robert; Management Accounting, Prentice Hall Inc., LEWIS, J. Ronald; Activity-Based Costing for Marketing and Manufacturing, Quorum Books, MABBERLEY, Julie; The Price Waterhouse Guide to Activity Based Costing for Financial Institutions, Irwin publishing Chicago, NARKIEWIEZ, Angela; Nine Steps to Implementing ABC, Management Accounting, No:10, April ÖCAL, Tezer; ÇOLAK, Ö. Faruk; Finansal Sistem ve Bankalar; Nobel Yayımcılık, Ankara, ROA, S. Skrikumar; ABC of Cost Control, Management Accounting, July ROMANO, L. Patrick; Trends in Management Accounting: Activity Accounting, Management Accounting, May ROMANO, L. Patrick; Where is Cost Management Going, Management Accounting, August RUPP, W. Alan; ABC: A Pilot Approach, Management Accounting, No:7, January SEYİDOĞLU, Halil; Ekonomik Terimler Ansiklopedik Sözlük, Gizem Yayımcılık No:04, ŞAKAR, Hakan; Genel Bankacılık Bilgileri, Strata Yayımcılık, İstanbul, ŞAKRAK, Münir; Maliyet Sistemi, Maliyet ve Yönetim Muhasebesinde Yeni Yaklaşımlar, Yasa Yayınları, TAKAN, Mehmet; Bankacılık Teori, Uygulama ve Yönetim, Nobel Yayımcılık, Konya, TURNEY, B. B. Peter; Using Activity Based Costing to Achieve Manufacturing ExcelIence, Journal of Cost Management for the Manufacturing Industry, YÜKÇÜ, Süleyman; Yönetim Açısından Maliyet Muhasebesi, Cem Ofset, İstanbul, Maliye Dergisi Sayı 153 Temmuz-Aralık Daha göster
S e l ç u k Ü n i v e r s i t e s i K a r a m a n İ. İ. B. F. D e r g i s i FAALİYET TABANLI MALİYETLEME ve BANKALARDA BİR UYGULAMA Ahmet BÜYÜKŞALVARCI Abstract Technological developments and new production Detaylı FAALİYETE DAYALI MALİYET SİSTEMİ
FAALİYETE DAYALI MALİYET SİSTEMİ Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı, Doktora Programı Yönetim Muhasebesi PROF. DR. Kadir GÜRDAL FDM Maliyetleme (Activity-BasedCosting-ABC) Detaylı FAALİYETE DAYALI MALİYET SİSTEMİ: BİR ÖRNEK ÇALIŞMA
FAALİYETE DAYALI MALİYET SİSTEMİ: BİR ÖRNEK ÇALIŞMA Aykut İŞLEYEN * Abstract Activity Based Costing: A Case Study Activity-based costing involves a two-stage allocation process. The first stage again assigning Detaylı İŞLETME KAVRAMI. Üretim faktörlerini bir araya getirmek Üretim yapmak
GENEL MUHASEBE İŞLETME KAVRAMI Toplumun gereksinimlerini sağlayan mal ve hizmetleri üreten ekonomik birimlere işletme denir. İşletme, ihtiyaç duyulan mal ve hizmetleri üretmek ve pazarlamak, böylece var Detaylı Maliyet ve Yönetim Muhasebesine Giriş 1
Muhasebe Bilgi Sisteminin Temel Yapısı Bilgi Sistemleri Muhasebe Bilgi Sisteminin Niteliği ve İçeriği Bilgi Sistemleri Yönetim Bilgi Sistemleri Para, insangücü, malzeme, makine, teknoloji ve bilgi gibi Detaylı Maliyet Muhasebesi GENEL BİLGİLER
Maliyet Muhasebesi GENEL BİLGİLER Kürşat ÖZDEMİR Genel Bilgiler Temel Kavramlar İşletme Bilgi Sistemi Maliyet Muhasebesi - Tanımı - Amacı MALİYET NEDİR? Bir malı veya hizmeti yapmak ve satmak için, doğrudan Detaylı İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM MALİYET MUHASEBESİNE GİRİŞ
ÜNİTE:1 Maliyet Muhasebesine Giriş ÜNİTE:2 İlk Madde ve Malzeme Maliyetleri ÜNİTE:3 İşçilik Maliyetleri ÜNİTE:4 Genel Üretim Maliyetleri ve Maliyet Dağıtımı Birinci Aşaması ÜNİTE:5 Genel Üretim Maliyetleri Detaylı TMS 7; Nakit Akış Tablosu nun hazırlanması ve sunumuna ilişkin ilkeleri açıklamaktadır.
1. GİRİŞ Bilindiği üzere Türkiye Muhasebe Standartları (TMS, IAS) 01.01.2013 tarihinden itibaren işletmeler tarafından uygulanmaya başlayacaktır. TMS kapsamında hazırlanması gereken finansal tablolar aşağıdaki Detaylı Tüm işletmeler UMS 7 kapsamında, UFRS lere göre hazırlanan mali tablolarının bir parçası olarak nakit akım tablosu hazırlamak zorundadırlar.
UMS 7 Standarda (standardın ilgili paragraflarına referans verilmiştir) Nakit Akım Tablosu Kontrol listesinin bu kısmı nakit akım tablosunun nasıl hazırlaması gerektiğini açıklayan UMS 7 ye yöneliktir. Detaylı YILLIK TRANSFER FİYATLANDIRMASI RAPORU. A. Feridun Güngör Yeminli Mali Müşavir
YILLIK TRANSFER FİYATLANDIRMASI RAPORU A. Feridun Güngör Yeminli Mali Müşavir Belgelendirme Zorunluluğu İlişkili şirketler arasında gerçekleştirilen işlemlerde uygulanan fiyatların emsallere uygunluk ilkesi Detaylı GİDERLERİN HİZMET MALİYETİNE YÜKLENMESİ
ÖĞR. GÖR. PINAR DOĞANAY PAYZİNER GİDERLERİN HİZMET İNE YÜKLENMESİ 13. HAFTA DERS İÇERİĞİ Giderlerin Hizmet Maliyetlerine Yüklenmesi (3. Dağıtım) Maliyetlendirme Yöntemleri Maliyetin Kapsamına Göre Maliyetlendirme Detaylı FİNANSAL YÖNETİM. Finansal Planlama Nedir?
FİNANSAL YÖNETİM FİNANSAL PLANLAMA Yrd.Doç.Dr. Serkan ÇANKAYA Finansal analiz işletmenin geçmişe dönük verilerine dayanmaktaydı ancak finansal planlama ise geleceğe yönelik hareket biçimini belirlemeyi Detaylı İşletme Analizi. Ülgen&Mirze 2004
İşletme Analizi Baraz, 2010 İşletme Analizi, İşletmenin içinde bulunduğu mevcut durumu, sahip olduğu varlıkları ve yetenekleri belirleme sürecidir. İşletmenin ne durumda olduğu ve nelere sahip olduğu bu Detaylı 5. Merkez Bankası kendisine verilen görevleri teşkilatında yer alan aşağıdaki birimler ile şube vasıtası ile yerine getirir;
R.G. 82 16.07.2003 KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ MERKEZ BANKASI YASASI (41/2001 Sayılı Yasa) Madde 51 (1) A Altında Tebliğ Merkez Bankası İdare, ve Hizmetleri Tebliği (-, R.G. 136-24/07/2012, - sayı ve Detaylı Banka Bilançosunun Özellikleri Pazar, 26 Aralık 2010 18:24
Ticari bir işletme olarak bankaların belirli bir dönem içerisinde nasıl çalıştıklarını ve amaçlarına dönük olarak nasıl bir performans sergilediklerini değerlendirebilmenin yolu bankalara ait finansal Detaylı Finansal Sistem, Sermaye Piyasaları ve Sermaye Piyasası Mevzuatı
Finansal Sistem, Sermaye Piyasaları ve Sermaye Piyasası Mevzuatı A Kitapçığı 10. Soru Soru Hatalı Değil. I- Birleşme sözleşmesi genel kurullarca onaylanmadan önce Sermaye Piyasası Kuruluna başvurularak Detaylı İşletmelerin en temel iki fonksiyonu; mal ve hizmet üretmek ve üretilen mal ve hizmetleri pazarlamaktır. Üretim, mal veya hizmetlerin nasıl ortaya
PAZARLAMA YÖNETİMİ İşletmelerin en temel iki fonksiyonu; mal ve hizmet üretmek ve üretilen mal ve hizmetleri pazarlamaktır. Üretim, mal veya hizmetlerin nasıl ortaya konulacağını; pazarlama ise hangi ürünlerin, Detaylı Kontrol listesinin bu kısmı gelir vergilerinin muhasebeleştirilmesini düzenleyen UMS 12 ye yöneliktir.
UMS 12 Standarda (standardın ilgili paragraflarına referans verilmiştir) Gelir Vergisi Kontrol listesinin bu kısmı gelir vergilerinin muhasebeleştirilmesini düzenleyen UMS 12 ye yöneliktir. UMS 12, ertelenmiş Detaylı Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012
Gürcan Banger 21 Mayıs 17 Haziran 2012 Üretim Yatırımı Girişim kapsamında hedeflenen ürün veya hizmetlerin üretilmesi için gerekli işletme faaliyetleri planlanmalıdır. Girişimcinin uzmanlığına da bağlı Detaylı (41/2001 Sayılı Yasa) Madde 51 (1) A Altında Tebliğ. 1- Bu Tebliğ, Merkez Bankası İdare, Teşkilat ve Hizmetleri Tebliği olarak isimlendirilir.
TÜBİTAK BİLİM VE TOPLUM DAİRE BAŞKANLIĞI MALİ DENETLEME VE SÖZLEŞMELER MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu esasların amacı, Detaylı Ürün ve Hizmet Ücretleri
Birim Birim Asgari Asgari Azami Azami Güncelleme İşlem Grubu işlem Adı Kalem Adı Masraf Tutar Oran Tutar Oran Tutar Oran Açıklama Tarihi Para Aktarma Havale TL Havaleler İsme (Kasadan) TL % 30 0,5 (%5) Detaylı KAPASİTE PLANLAMASI ve ÖLÇME KRİTERLERİ
KAPASİTE PLANLAMASI ve ÖLÇME KRİTERLERİ Kuruluş yeri belirlenen bir üretim biriminin üretim miktarı açısından hangi büyüklükte veya kapasitede olması gerektiği işletme literatüründe kapasite planlaması Detaylı ÖZET İÇERİK KISIM I MALİYET HESAPLARI VE MUHASEBESİ... 1
ÖZET İÇERİK KISIM I MALİYET HESAPLARI VE MUHASEBESİ... 1 BÖLÜM 1 YÖNETİM VE MALİYET MUHASEBESİNE GİRİŞ... 3 BÖLÜM 2 MALİYET KAVRAMI, TERİMLERİ VE SINIFLANDIRILMASI... 29 BÖLÜM 3 ÜRETİM İŞLETMELERİNDE DÖNEM Detaylı Banka, Şube ve Personel Sayıları
İÇİNDEKİLER Banka, Şube ve Personel Sayıları... 1 Seçilmiş Bilanço Kalemleri... 2 Bilanço İçi Büyüklükler... 4 Bilanço Dışı Büyüklükler 5 Temel Büyüklüklere İlişkin Gelişim 7 Kârlılık... 8 Krediler... Detaylı Önemli Not unuz varsa, buraya yazınız. Versiyon: [Gün Ay Yıl] [İletişim Bilgileri]
İş Planı ÖNEMLİ NOT Önemli Not unuz varsa, buraya yazınız. Versiyon: [Gün Ay Yıl] [İletişim Bilgileri] Firma Bilgileri Firma İsmi İlgili Kişi / Pozisyonu İş Adresi Telefon / Faks Numaraları E-Posta / Web Detaylı Bölüm 6 - İşletme Performansı
Bölüm 6 - İşletme Performansı Performans Kavramı Performans, genel anlamda amaçlı ve planlanmış bir etkinlik sonucunda elde edileni, nicel ya da nitel olarak belirleyen bir kavramdır. Performans Kavramı Detaylı Banka, Şube ve Personel Sayıları
İÇİNDEKİLER Banka, Şube ve Personel Sayıları... 1 Seçilmiş Bilanço Kalemleri... 2 Bilanço İçi Büyüklükler... 4 Bilanço Dışı Büyüklükler 5 Temel Büyüklüklere İlişkin Gelişim 7 Kârlılık... 8 Krediler... Detaylı HİZMET ÜRETİMİNDE YARI VE TAM ÜRETİLMİŞ HİZMET STOKLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
HİZMET ÜRETİMİNDE YARI VE TAM ÜRETİLMİŞ HİZMET STOKLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ Prof. Dr. Süleyman YÜKÇÜ GİRİŞ Bilançoda, aktif tabloda, stoklar ana başlığının altında yarı mamuller stok kalemi bulunmaktadır. Detaylı BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU
BANK MELLAT Merkezi Tahran İstanbul Türkiye Merkez Şubesi 1 OCAK 31 MART 2010 ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU 1 İ Ç İ N D E K İ L E R I. GENEL BİLGİLER 1. Şubenin Gelişimi Hakkında Özet Bilgi 2. Şubenin Sermaye Detaylı FİNANSAL TABLOLAR ANALİZİ (FİN402U)
DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. FİNANSAL TABLOLAR ANALİZİ (FİN402U) Detaylı 28.06.2012 tarihli Bankaların İç Sistemleri Hakkında Yönetmelik in Risk Yönetimine İlişkin Düzenlemeleri
28.06.2012 tarihli Bankaların İç Sistemleri Hakkında Yönetmelik in Risk Yönetimine İlişkin Düzenlemeleri Yönetici Özeti: 28.06.2012 tarihinde yayımlanan Bankaların İç Sistemleri Hakkında Yönetmelik ile Detaylı LKS2. Kredi Kartı Uygulamaları
LKS2 Kredi Kartı Uygulamaları LOGO Kasım 2006 İçindekiler LKS2 Kredi Kartı Uygulamalarında kullanılan parametreler... 3 Banka Hesabı Kayıt Türleri... 3 Geri Ödeme Planları... 4 Geri Ödeme Plan Bilgileri... Detaylı Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC)
Stratejik Performans Yönetimi ve Dengeli Sonuç Kartı (Balanced Scorecard-BSC) Kontrol Fonksiyonu Gerçekleştirilmek istenen amaçlara ne ölçüde ulaşıldığını belirlemek, planlanan amaçlar (standartlar), ile Detaylı 01.01.2013. İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İş Yönetim Stratejileri : İşlevsel Stratejiler. Pazarlama: İşlevsel/Bölümsel Stratejiler
İşlevsel Stratejiler İşletmedeki yönetim düzeylerine göre yapılan strateji sınıflamasında orta veya alt yönetim düzeylerinde hazırlanmakta ve uygulanmakta olan stratejilerdir. KURUMSAL STRATEJİLER İş Yönetim Detaylı BÖLÜM 1 TEMEL KAVRAMLAR...III
Tek Düzen Hesap Planı, Muhasebe Hesap Kodları 1. DÖNEN VARLIKLAR 10. Hazır Değerler 100. Kasa 101. Alınan Çekler 102. Bankalar 103. Verilen Çekler Ve Ödeme Emirleri(-) 108. Diğer Hazır Değerler 11. Menkul Detaylı Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar
Finansal Yönetim Giriş İKTİSAT İKTİSAT 1900 LÜ YILLARIN BAŞI FİNANSMAN 1900 LERİN BAŞI İYİ BİR FİNANSMANCI 1930 LARA KADAR Firmayı kredi kuruluşlarına karşı en iyi biçimde takdim eden Firmaya en fazla Detaylı İÇİNDEKİLER 1. BANKA VE BANKACILIK...
İÇİNDEKİLER 1. BANKA VE BANKACILIK... 1 1.1 Bankanın Tanımı... 2 1.2 Bankacılığın Tarihi Gelişimi... 2 1.3 Türkiye de Bankacılığın Tarihi Gelişimi... 3 1.3.1 Cumhuriyet ten Önce Ülkemizde Bankacılık... Detaylı MAHASEBE, DENETİM VE BÜTÇE
MAHASEBE, DENETİM VE BÜTÇE MUHASEBE; Mali Nitelikteki Bilgilerin SAPTANMASI (Belgelerle) ÖLÇÜLMESİ (TL Cinsinden) KAYDEDİLMESİ (Yevmiye Defteri) SINIFLANDIRILMASI (Defteri Kebir) ÖZETLENMESİ (Mizanlarla) Detaylı ORAN ANALİZİ 8. VE 9. HAFTA
ORAN ANALİZİ 8. VE 9. HAFTA Genel Olarak Oran Analizi p Oran analizi tekniğinin amacı, finansal tablo kalemlerinin aralarındaki anlamlı ve yararlı ilişkilerden yola çıkarak bir işletmenin cari finansal Detaylı İlişkili taraf tanımı ile bu standardın kapsamının ayrıntıları için UMS 24 standardına bakınız.
UMS 24 Standarda (standardın ilgili paragraflarına referans verilmiştir) İlişkili Taraflar İle İlgili Açıklamalar Kontrol listesinin bu kısmı ilişkili taraflar ve söz konusu taraflarla olan işlemlerin Detaylı Endirekt Giderler II. ÜRETİM GİDERLERİ İlk Madde ve Malzeme Giderleri Direkt İlk Madde ve Malzemeler
İÇİNDEKİLER I. YÖNETİM MUHASEBESİNE GİRİŞ... 2 1. YÖNETİM MUHASEBESİNİN TANIMI VE KAPSAMI... 2 2. YÖNETİM MUHASEBESİNİN AMAÇLARI... 4 3. YÖNETİM MUHASEBESİ, MALİYET MUHASEBESİ VE FİNANSAL MUHASEBE ARASINDAKİ Detaylı MNG BANK A.Ş. BİLANÇOSU
GENEL MUHASEBE KVYK-Mali Borçlar Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi KAYNAK KAVRAMI Kaynaklar, işletme varlıklarının hangi yollarla sağlandığını göstermektedir. Varlıklar, Detaylı Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar
1. Belli miktarda bir mal veya kıymetin ve bunların karşılığı olan paranın işlemin ardından el değiştirmesini sağlayan piyasalara ne ad verilir? A) Swap B) Talep piyasası C) Spot piyasa D) Vadeli piyasa Detaylı MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER
MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER Bu ünite tamamlandığında; o Ekonomik karar birimlerini ve faaliyetlerini ortaya koyabileceğiz o Ekonomik faaliyetlerin bileşenlerini sıralayabileceğiz Detaylı MALİYET MUHASEBESİ. 1- Maliyet muhasebesi ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?(2004/2)
MALİYET MUHASEBESİ 1- Maliyet muhasebesi ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?(2004/2) A) Olanaklar ölçüsünde maliyetlerin düşürülmesini sağlayacak yöntemler geliştirir. B) Üretim Detaylı GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit)
GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN (Bütçe - Anapara - Kredi) FINANCING IN ENTREPRENEURSHIP (Budget - Capital - Credit) GİRİŞİMCİLİKTE FİNANSMAN Girişimcinin finansman ihtiyacı: Finansman ihtiyacının karşılanmasında Detaylı ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011
ÇALIŞMA RAPORU KONU: TURİZM YÖNETİMİ PROGRAM: TURİZM YÖNETİMİ VE PLANLAMA TÜRÜ/SÜRESİ: LİSANSÜSTÜ DİPLOMA, 04/10/2010 01/10/2011 HAZIRLAYAN: MURAT KOÇAK Müfettiş KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI Teftiş Kurulu Detaylı MALİ TABLOLAR VE MİZAN KONTROLÜ
MALİ TABLOLAR VE MİZAN KONTROLÜ ÖZET: Muhasebe sistemi; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde kurulur ve yürütülür. Kamu hesapları ise, yönetim ve denetim yetkilileriyle Detaylı 2 İŞLETMENİN ÇEVRESİ VE İŞLETME TÜRLERİ
İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 İŞLETMECİLİK 13 1.1. İnsan İhtiyaçları 14 1.1.1. Ekonomik Mal ve Hizmetler 16 1.1.2. Talep ve Arz 17 1.1.3. Tüketim ve Tüketici 18 1.1.4. Üretim ve Üretim Faktörleri 18 1.2. Detaylı Bölüm 10. İşlevsel Stratejiler (Fonksiyonel/Bölümsel Stratejiler) İşlevsel veya Bölümsel Stratejiler. İşlevsel Stratejiler KURUMSAL STRATEJİLER
Bölüm 10 İşlevsel Stratejiler (Fonksiyonel/Bölümsel Stratejiler) İşlevsel Stratejiler İşletmedeki yönetim düzeylerine göre yapılan strateji sınıflamasında orta veya alt yönetim düzeylerinde hazırlanmakta Detaylı Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma
Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma İçindekiler - Muhasebede Uzmanlık Alanları - Satış Fiyatı Tespitinde Maliyetlerin Kullanılması - Satış Fiyatı Tespit Yöntemleri 1) Üretim Maliyetine Dayanan Satış Fiyatı Detaylı Yeni Türk Ticaret Kanunu ve LOGO Ürünleri
Yeni Türk Ticaret Kanunu ve LOGO Ürünleri Yeni Türk Ticaret Kanunu Yeni Türk Ticaret Kanunu (Yeni Kanun), bir çok alanda yeni düzenlemeler getirerek ticari yaşamı önemli ölçüde değiştirecek bir içeriğe Detaylı BİLGİ SİSTEMLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ
BİLGİ SİSTEMLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ Bilgi sistemi kavramı genellikle işletmelere yönelik olarak kullanılmaktadır. Bu yönüyle bilgi sisteminin amacını; yöneticilere teslim edilen ekonomik kaynakların kullanımına Detaylı HESAPÇI. Küçük İşletmeler İçin Ticari Otomasyon Paketi. 2008 Mikro Yazılımevi A.Ş.
HESAPÇI Küçük İşletmeler İçin Ticari Otomasyon Paketi 1 HESAPÇI KÜÇÜK İŞLETMELER İÇİN TİCARİ OTOMASYON PAKETİ ARTIK SİZİN DE BİR OTOMASYONA İHTİYACINIZ VAR. Ekonomik, pratik, becerikli. tam sizin için., Detaylı DERS BİLGİLERİ. Ders Adı Ders Kodu Yarıyıl T+U Saat Kredi AKTS. Sağlık Kurumlarında Yönetim ve Organizasyon HST
DERS BİLGİLERİ Sağlık Kurumlarında Yönetim ve Organizasyon HST901 3+0 6.0 6.0 Öğrencilerin yönetim ve organizasyon kavramlarını anlamaları, sağlık hizmetleri ve sağlık kurumlarının değerlendirmeleri, sağlık Detaylı PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN
PROJE YAPIM VE YÖNETİMİ İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ 09071067 ŞEYMA GÜLDOĞAN İnsan kaynakları bir organizasyondaki tüm çalışanları ifade eder. Diğer bir deyişle organizasyondaki yöneticiler, danışmanlar, Detaylı FONKSIYONLARA GÖRE IŞLETME
FONKSIYONLARA GÖRE IŞLETME BILGI SISTEMLERI ÜNİTE 7 GİRİŞ İşletmelerin işlerini yürütebilmeleri için tedarikçileri, müşterileri, çalışanları, faturaları, ödemeleri, mal ve hizmetleri ile ilgili birçok Detaylı TURKISH BANK A.Ş. KONSOLİDE OLMAYAN BİLANÇOSU
TURKISH BANK A.Ş. KONSOLİDE OLMAYAN BİLANÇOSU Bağımsız AKTİF KALEMLER Dipnot ( 30/09/2007) ( 31/12/2006) TP YP Toplam TP YP Toplam I. NAKİT DEĞERLER VE MERKEZ BANKASI (1) 13.795 25.923 39.718 11.080 16.987 Detaylı Elbistan Meslek Yüksek Okulu Bahar Yarıyılı
Elbistan Meslek Yüksek Okulu 2012 2013 Bahar Yarıyılı 27 Mar. 2013 Öğr. Gör. Murat KEÇECİOĞLU Temel Mali Tablolar GELİR TABLOSU : Bir işletmenin belirli bir dönemde elde ettiği gelirleri ve bu geliri elde Detaylı İŞLETMENİN GELİR- GİDER VE KÂR HEDEFLERİ
İŞLETMENİN GELİR- GİDER VE KÂR HEDEFLERİ İşletme yöneticileri belli bir dönem sonunda belli miktarda kâr elde etmeyi hedeflerler. Kâr = Gelirler - Giderler Olduğuna göre, kârı yönetmek aslında gelirler Detaylı KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK
KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ Finansman, işletmelerin temel işlevlerini yerine getirirken yararlanacakları Detaylı DEĞER MÜHENDİSLİĞİ. Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi. Maltepe Üniversitesi - 2014
DEĞER MÜHENDİSLİĞİ Veli KOÇAK Yazılım Mühendisi Maltepe Üniversitesi - 2014 GİRİŞ Günümüzün rekabetçi koşullarında varlığını sürdürmek isteyen işletmeler, düşük maliyetli, yüksek kaliteli ve müşteri isteklerine Detaylı SABİT FAİZLİ KONUT FİNANSMANI SÖZLEŞME ÖNCESİ BİLGİ FORMU
Tarih: Müşteri Adı Soyadı Müşteri Numarası : : SABİT FAİZLİ KONUT FİNANSMANI SÖZLEŞME ÖNCESİ BİLGİ FORMU --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Detaylı MALİYETE GÖRE FİYATLANDIRMA
MALİYETE GÖRE FİYATLANDIRMA Ürün fiyatlama kararlarında ilk adım fiyat belirleme olduğuna göre öncelikle fiyatın belirlenmesi gerekmektedir. Maliyete göre fiyatlandırma yapılırken ürünün maliyeti dikkate Detaylı MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri
MerSis Bağımsız Denetim Hizmetleri risklerinizin farkında mısınız? bağımsız denetim hizmetlerimiz, kuruluşların Bilgi Teknolojileri ile ilgili risk düzeylerini yansıtan raporların sunulması amacıyla geliştirilmiştir. Detaylı İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI. Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT
İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT İŞLETMENİN KURULUŞ ÇALIŞMALARI Bu Dersimizde; Kuruluşla İlgili Bazı Temel Kavramlar Genel Olarak İşletmenin Kuruluş Aşamaları Fizibilite Çalışmalarının Detaylı İÇİNDEKİLER. BDDK, Veri ve Sistem Yönetimi Daire Başkanlığı 2
İÇİNDEKİLER Banka, Şube ve Personel Sayıları... 1 Seçilmiş Bilanço Kalemleri... 2 Bilanço İçi Büyüklükler... 4 Bilanço Dışı Büyüklükler.. 5 Temel Büyüklüklere İlişkin Gelişim... 7 Kârlılık... 8 Krediler... Detaylı KAMU ÖZEL ORTAKLIĞI PROJE FİNANSMAN SİSTEMİNE FİNANS SEKTÖRÜNÜN BAKIŞI
KAMU ÖZEL ORTAKLIĞI PROJE FİNANSMAN SİSTEMİNE FİNANS SEKTÖRÜNÜN BAKIŞI Proje Finansmanı Ekonomik amacı bir varlığın elde edilmesi ya da finansmanı ve tek geri ödeme kaynağı projenin/işin yarattığı nakit Detaylı TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU İZLEME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME BAŞKAN YARDIMCILIĞI MALİYET ANALİZİ DAİRE BAŞKANLIĞI. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE
SAĞLIK KURUMLARINDA MALİYET MUHASEBESİ TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU İZLEME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME BAŞKAN YARDIMCILIĞI MALİYET ANALİZİ DAİRE BAŞKANLIĞI Maliyet muhasebesinin muhasebe sistemi içindeki Detaylı Yeni Türk Ticaret Kanunu ve LOGO Ürünleri
Yeni Türk Ticaret Kanunu ve LOGO Ürünleri Yeni Türk Ticaret Kanunu Yeni Türk Ticaret Kanunu (Yeni Kanun), bir çok alanda yeni düzenlemeler getirerek ticari yaşamı önemli ölçüde değiştirecek bir içeriğe Detaylı İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM MALİYET MUHASEBESİNE GİRİŞ
İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM MALİYET MUHASEBESİNE GİRİŞ Muhasebe Döngüsünü Hatırlayalım... 2 Maliyet Muhasebesi ve Üretim İşletmeleri... 5 Üretim İşletmelerinin İki Ana Grubu... 6 Mamül ve Hizmet Üretiminin Detaylı ÜNİTE:1. Para ve Finansal Sistem ÜNİTE:2. Mali Varlık Fiyatlarının Belirlenmesi ÜNİTE:3. Finansal Kurumlar ve Piyasalar ÜNİTE:4
ÜNİTE:1 Para ve Finansal Sistem ÜNİTE:2 Mali Varlık Fiyatlarının Belirlenmesi ÜNİTE:3 Finansal Kurumlar ve Piyasalar ÜNİTE:4 Bankacılık Sektörü ve Banka Yönetimi ÜNİTE:5 1 Para Arzının Belirlenmesi ve Detaylı T.C. AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE
T.C. AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ STRATEJİ GELİŞTİRME DAİRE BAŞKANLIĞI ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde(1)- (1)Bu yönergenin amacı, Detaylı BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ
DOĞAN BURDA DERGİ YAYINCILIK VE PAZARLAMA A.Ş. KURUMSAL YÖNETİM KOMİTESİ GÖREV VE ÇALIŞMA ESASLARI 1. AMAÇ Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş. ( Şirket veya Doğan Burda ) Kurumsal Yönetim Komitesi Detaylı Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu
Kurumsal Uygulamalar ve Bilgi Teknolojileri Entegrasyonu 20.12.2013 Kurumsal Bilgi Sistemleri Satış ve Pazarlama Bilgi Sistemleri Muhasebe ve Finans Bilgi Sistemleri İnsan Kaynakları Bilgi Sistemi Üretim Detaylı Yönetim Bilgi Sistemleri. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yönetim Bilgi Sistemleri Dairesi
Yönetim Bilgi Sistemleri Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Yönetim Bilgi Sistemleri Dairesi Yönetim Bilgi Sistemleri Yönetim Bilgi sistemleri ; Veri ve bilgiyi, Toplayan, Saklayan, İşleyen, Detaylı PERGAMON STATUS DIŞ TİCARET ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU
PERGAMON STATUS DIŞ TİCARET ANONİM ŞİRKETİ FİYAT TESPİT RAPORUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME RAPORU 12 Mayıs 2016 Pergamon Status Dış Ticaret Anonim Şirketi Halka Arz Fiyat Tespit Raporuna İlişkin Değerlendirme Detaylı AKTİF TOPLAMI İlişikteki açıklama ve dipnotlar bu finansal tabloların tamamlayıcı bir unsurudur.
30 Haziran 2007 Tarihi İtibarıyla Konsolide Bilançolar Bağımsız Denetimden Geçmiş CARİ DÖNEM ÖNCEKİ DÖNEM AKTİF KALEMLER Dipnot ( 30/06/2007 ) ( 31/12/2006 ) TP YP Toplam TP YP Toplam I. NAKİT DEĞERLER Detaylı 2012/3.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZİ 2 Aralık 2012-Pazar 13:30-15:00 SORULAR
2012/3.DÖNEM SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK SINAVLARI FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZİ 2 Aralık 2012-Pazar 13:30-15:00 SORULAR SORU 1: ABC Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin 2007-2008-2009-2010 ve 2011 hesap dönemlerine Detaylı Faktoring Nedir? Faktoring Hizmetleri
Faktoring Faktoring Nedir? Faktoring, garanti, tahsilat ve finansman hizmetlerinin bir arada sunulduğu tek finansal üründür. Firmaların mal ve hizmet satışlarından doğan yurtiçi ve yurtdışı kısa vadeli Detaylı 1.2.7 Kurum ve Süreç Performans Yönetimi 11. 15. Günler
1.2.7 Kurum ve Süreç Performans Yönetimi 11. 15. Günler 14.2.-18.2.2011 Süreç Performans Yönetimi 12. Gün Süreç Geliştirme Süreç Geliştirme Görev ve faaliyetleri bir bütün olarak geliştirebilen, ürün ve Detaylı MUHASEBE, DENETİM VE ETİK KURALLAR
Aysel Gündoğdu, PhD C. Turgay Münyas, PhD C. asset MUHASEBE, DENETİM VE ETİK KURALLAR Sermaye Piyasası Faaliyetleri İleri Düzey Lisansı Eğitimi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V MUHASEBE, DENETİM VE ETİK KURALLAR...1 Detaylı COMPUTERIZED AUDIT PROGRAM BİLGİSAYARLI DENETİM PROGRAMI
COMPUTERIZED AUDIT PROGRAM 1 İçerik CAP-... 3 1. Müşteri tanımları... 3 2. Kullanıcı ve Rol Tanımları... 3 3. Müşteri Kabul Politikası... 4 4. Yıllık Denetim Planı... 4 5. Devamlı Denetim Dosyası... 4 Detaylı Kontrol listesinin bu kısmı gelir vergilerinin muhasebeleştirilmesini düzenleyen UMS 12 ye yöneliktir.
UMS 12 Standarda (standardın ilgili paragraflarına referans verilmiştir) Gelir Vergisi Kontrol listesinin bu kısmı gelir vergilerinin muhasebeleştirilmesini düzenleyen UMS 12 ye yöneliktir. UMS 12, ertelenmiş Detaylı Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN
Tedarik Zinciri Yönetimi -Bileşenler, Katılımcılar, Kararlar- Yrd. Doç. Dr. Mert TOPOYAN Tedarik Zinciri Bileşenleri Tedarik zincirlerinde üç temel bileșenden söz edilebilir: Aktörler: Tedarik zinciri Detaylı T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. Banka Bonosu İhracı Tanıtım Sunumu. Hazine Yönetimi Genel Müdür Yardımcılığı Finansal Piyasalar Bölüm Başkanlığı
T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. Banka Bonosu İhracı Tanıtım Sunumu Hazine Yönetimi Genel Müdür Yardımcılığı Finansal Piyasalar Bölüm Başkanlığı İhraç Miktarı Vade İhraç Şekli Bono Bilgileri 500.000.000 TL nominal Detaylı ÖNSÖZ ---------------------------------------------------------------------------------------- XI
İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ ---------------------------------------------------------------------------------------- XI GİRİŞ -------------------------------------------------------------------------------------------- Detaylı FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR
FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM Fon talep edenler, fon arz edenler, fon akımını sağlayan araçlar, kuruluşlar ve piyasanın işleyişini düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan Detaylı SÜREÇ YÖNETİMİ VE İÇ KONTROL STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI İÇ KONTROL DAİRESİ
SÜREÇ YÖNETİMİ VE İÇ KONTROL STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI İÇ KONTROL DAİRESİ SÜREÇ NEDİR? Müşteri/Vatandaş için bir değer oluşturmak üzere, bir grup girdiyi kullanarak, bunlardan çıktılar elde etmeyi Detaylı BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar. (2) Türkiye de faaliyette bulunan katılım bankaları bu Tebliğ hükümlerine tâbidir.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan : KATILIM BANKALARINCA UYGULANACAK TEKDÜZEN HESAP PLANI VE İZAHNAMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (26.01.2007 tarih ve 26415 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete de yayımlanmıştır.) Detaylı Öğr.Gör.Cemal ÇEVİKLİ-2015 Dış Ticaret İşlemleri Muhasebesi 1.BÖLÜM
1.BÖLÜM 1. Muhasebenin Önemi Dış ticaret, bir ülkenin ithalat ve ihracat işlemlerinin toplamıdır. Dış ticaret ödemeler dengesi unsurudur. Ödemeler dengesi açık vermeyen ülke, ekonomik açıdan güçlü ülkedir. Detaylı İÇİNDEKİLER. BDDK, Veri ve Sistem Yönetimi Daire Başkanlığı 2
İÇİNDEKİLER Banka, Şube ve Personel Sayıları... 1 Seçilmiş Bilanço Kalemleri... 2 Bilanço İçi Büyüklükler... 4 Bilanço Dışı Büyüklükler.. 5 Temel Büyüklüklere İlişkin Gelişim... 7 Kârlılık... 8 Krediler... Detaylı KONSOLİDE OLMAYAN BİLANÇO