ANNE BABA KATILIMI.
... konulu sunumlar: "ANNE BABA KATILIMI."— Sunum transkripti:
Ülkemizde özel eğitim hizmetlerinin planlaması ve yürütülmesine ilişkin yürürlükte olan 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve buna dayalı olarak çıkarılan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği, ailenin özel eğitimin her sürecine etkin katılımlarının sağlanması ve aile katılımını destekleyici önlemlere yer verilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Dünyada anne babaların çocuklarının eğitimlerine katılıp katılamayacaklarına ilişkin tartışmaların 1960’lı yıllarda yoğunlaştığı görülmektedir. O yıllarda anne babalar çocuklarının fizyolojik ve psikolojik gereksinimlerini karşılayan kişiler olarak görülmekteydi. Eğitim ise ciddi ve öğretmenler tarafından gerçekleştirilmesi gereken bir işti. Oysa iki binli yıllarda anne babaları çocuklarının ilk ve sürekli öğretmenleri olarak gören yaklaşımlar etkisini giderek arttırmaktadır.
Günümüzde anne babaların eğitime katılmaları görüşünü destekleyen nedenler şöyle belirtilebilir:(1) Aileler çocuklarının gerçek durumunu herkesten daha iyi bilirler ve onları daha iyi tanırlar. (2) Çocuklarının öğrenmeleri ile daha ilgilidirler. (3) Çocuğun eğitime başladığı andan itibaren, onun eğitim programına doğrudan katılan ilk yetişkin grubu ailelerdir. (4) Aileler toplum tarafından kendilerine ve çocuklarına sağlanan eğitim hizmetlerinin niteliğini arttırmada etkili olabilirler. (5) Aileler, gün boyunca çocuklarına eğitim hizmeti veren ekip tarafından alınan kararları izleyebilir ve uygulayabilirler.
Anne baba katılımına yönelik araştırmalar, genellikle anne babaların çocuklarına bazı beceri ve davranışları kazandırmada etkili olup olamayacakları konusuna yönelmiştir. Ülkemizde yapılan bir çok uygulamalı çalışmanın sonuçları, anne babaların çocuklarına birçok davranış ve beceriyi kazandırabildiğini göstermektedir. Bu çalışma sonuçları ve genel gelişmeler doğrultusunda artık araştırmacılar anne baba katılımı, aile katılımı gibi kavramlar yerine ev katılımı kavramını getirerek doğal ortamların önemini vurgulamaktadırlar.
Özel eğitimde aile katılımı denildiğinde ilk akla gelen anne babaların katılımıdır.Ancak ailenin bir bütün olarak katılımı ifadesiyle evdeki diğer bireylerin de katılımı üzerinde durulmaktadır. Bu konuya ilişkin olarak da kardeş eğitim programlarının düzenlendiği görülmektedir.
Yine de aile katılımı dendiğinde öncelikleöğretici olarak anne babalar, anne baba eğitimi ve d estek grupları (savunucular) akla gelmektedir.
Öğretici Olarak Anne BabalarTüm anne babalar doğumdan itibaren çocuklarının birçok beceriyi öğrenmesinden sorumludurlar. Diğer çocuklar bu becerileri anne babalarından kolaylıkla öğrenebilirken, özel gereksinimi olan çocuklar sistematik öğretim uygulamaları olmaksızın öğrenememektedirler
Bu nedenle anne babaların öğretici olarak yetiştirilmesi gündeme gelmektedir.Bazı özel gereksinimi olan çocuklar için evlerinde her gün rutin olarak yerine getirmek durumunda oldukları önemli becerilerin öğretiminde, yeterli uygulama olanağı ve uygun dönüt sağlanamayabilir.
Birçok anne baba, çocuklarının gereksinimi olan özbakım ve günlük yaşam becerisi öğretmek ya da çocukların okulda öğrendiği akademik becerileri destekleyici çalışmalar yaparlar. Ancak yine de anne babaların çocuklarına öğreticilik rolü alıp almayacaklarına ilişkin farklı görüşler bulunmaktadır.
Bazı uzmanlar ve öğretmenler “anne babalar çocuklarına öğretici olmamalı” fikrini savunmakta;bazıları ise, “anne babalar çocukları için etkili öğretmenler olarak hizmet verebilirler” görüşünü savunmaktadırlar.
Eğitime anne baba katılımına ilişkin birçok araştırma anne babaların evde çocuklarına başarılı olarak öğretebildiklerini göstermektedir. Çocuklarına öğretici olmak isteyen anne babalara ise izleyen dört öneri sunulmaktadır:
(1) öğretim oturumları için her gün bir miktar zaman ayırın,(2) oturumları 5-10 dk’lık oturumlar biçiminde düzenleyin, bu dk’lık oturumlardan daha etkili olabilir, (3) çocuğa tutarlı davranın, (4) çocukla yaptığınız çalışmaları mutlaka kaydedin.
Bu çalışmalar, hem anne baba hem de evin özel eğitime katılımı anlamına geleceğinden oldukça olumlu görünmektedir. Bütün bunlara rağmen her anne baba, çocuk için çok gerekli olan beceriler dışında çocuklarına öğretici olmak istemeyebilir.
Anne baba, çocuklarına öğretici olma konusunda sizinle aynı fikirde değillerse.Evdeki ortam uygun biçimde düzenlenemiyorsa, sessizlik sağlanamıyorsa. Öğreticilik rolü, anne babanın ailedeki diğer bireylerin gereksinimlerini ihmal etmesine yol açıyorsa.
Anne baba öğretim için harcadığı zamana acıyor ya da öğretim oturumlarını kısa kesiyor, atlıyor ve bundan da suçluluk duyuyorsa. Öğretim zamanları çocuğun arkadaşları ya da diğer çocuklarla birlikte olmasını ya da gerekli sosyal becerileri geliştirmesine olanak sağlamıyor ve engelliyorsa.
Anne Baba Eğitimi ve Destek GruplarıGünümüz için hiç de yeni olmayan anne baba eğitimine ilişkin eğitim programlarının geçmişi 1800’lü yıllara değin uzanır. Günümüzde özel gereksinimi olan çocuğun eğitiminde anne babaların daha fazla katılımının bir sonucu olarak, anne babalara yönelik pek çok amaca hizmet edebilecek anne baba eğitimi programları düzenlenebilmektedir.
Bu programlar, anne babalara okulun yeni politikalarına, öğretim araçlarının evde kullanımına ilişkin bilgi veren tek oturumluk programlardan ya da bireyselleştirilmiş eğitim planlarının hazırlanması ve çocuk davranışlarının yönetimi gibi çok oturumlu ve farklı amaçlara dönük programlardan oluşabilir.
Temelde ve yaygın olarak üç amaca dönük anne baba grupları oluşturulabilmektedir:1. Özel gereksinimi olan çocuğun artan gereksinimleriyle başa çıkmasında anne babalara yardımcı olacak önerilerin ve bilgilerin sunulması 2. Anne babaların birbirleriyle paylaşmaları için tartışma grupları oluşturulması. 3. Çocuğun eğitim programında ortaya çıkacak değişiklikler konusunda anne babaların bilgilendirilmesi.
Anne babaların, çocuklarına ilişkin yapılan toplantıların planlanması sürecine katılmalarının önemi alan yazında sıklıkla vurgulanmaktadır ve bu konuda birçok araştırmacı da görüş birliğindedir.
Anne babaların, bir anne baba eğitimi programından ne bekledikleri tamamlamalı sorular ve açık uçlu sorulardan oluşan bilgi toplama süreçleri kullanılarak belirlenebilir. Özellikle anne babaların eğitim gereksinimlerinin belirlenmesinde bu tür sorular oldukça etkili olabilir. Tamamlamalı sorular, anne baba eğitim programlarının anne babaların ilgi ve gereksinimleri doğrultusunda oluşturulmasında oldukça önemli bilgiler sağlar.
Bailey ve Simeonson, aile gereksinimleri anketi geliştirmiştirBailey ve Simeonson, aile gereksinimleri anketi geliştirmiştir. Bu anket altı kategoride ailenin bilgi, destek, maddi ve aile işlevlerine ilişkin 35 sorudan oluşmaktadır. Araştırmacılar bu anketin geliştirilmesinde, anne babalara “Bir kağıda en çok gereksinim duyduğunuz beş şeyi yazınız” şeklinde açık uçlu bir soru sormuşlar ve anne babaların gereksinimlerini sınıflandırarak anket sorularını oluşturmuşlardır.
Bu anket Sucuoğlu tarafından Türkçe’ye uyarlanmıştır.Bu anket kullanılarak yapılan iki araştırmada hem anne hem de babalar tarafından en fazla gereksinim belirtilen maddelerden birinin: “Çocuğuma bazı becerileri nasıl öğreteceğim konusunda daha fazla bilgiye gereksinim duyuyorum” olduğu görülmüştür. Bu durum anne babaların çocuklarının eğitimine etkin olarak katılmak istediklerini belirtmektedir.
Anne babalar ne kadar katılmalıdır?Bu sorunun yanıtı katılım biçimleri ile açıklanabilir. Bunun yanı sıra anne babaların gereksinimlerine göre çok farklı katılım biçimlerinden söz edilebilir.
Ayna Modeli Kroth ve arkadaşları anne baba katılımına ilişkin bir model geliştirmişlerdir. “Ayna Modeli” adlı bu modele göre, her anne baba çocukları ve kendi gereksinimleri doğrultusunda eğitime katılır. Buna göre anne babalara daha yaygın olan hizmetlerden daha az yaygın olan hizmetlere kadar çeşitli düzeylerde hizmetler sunulmakta ve anne babaların katılımları bu düzeylere göre düzenlenebilmektedir.
Ancak tüm bu düzenlemelere rağmen; bazen anne babalar;ekonomik yetersizlikler, evlerinin uygun olmaması, evin kalabalık olması, evde bakıma muhtaç kişilerin olması, evdeki diğer çocukların ihmal edilmesi ve isteksizlik gibi nedenlerle çocuklarının eğitimine katılmamaktadırlar.
Anne Baba ve Aileleriyle Yapılacak Çalışmalar İçin ÖnerilerÖzel gereksinimi olan çocukların anne babaları ve aileleriyle en uygun çalışmanın nasıl yapılacağını açıklayan ve anne babalarla çalışmada gerçekten etkili olabilecek tek bir yaklaşım ya da tek bir teknikten söz etmek mümkün değildir. Buna karşın anne baba ve ailelerle yapılacak çalışmalarda öğretmenlere bazı önerilerde bulunulabilir:
Çocuğun gereksinimlerini ailesinden daha iyi bildiğinizi sanmayınız.Günlük dille ve planlı konuşunuz. Özel gereksinimi olan çocuk anne babaları hakkında yapılan genellemelere izin vermeyiniz. Anne babalara karşı korkutucu ya da savunmacı olmayınız.
Çocuk için öncelikli konulara yer veriniz.Anne babaların iyimser olabilme çabalarında onlara yardımcı olunuz. Bir an önce bir şeylerle başlayınız. Ne kadar erken başlanırsa o kadar yol alınacaktır. “Bilmiyorum” demekten korkmayınız.
Günümüzde ve Gelecekte Aile ve Anne Babalarla ÇalışmalarÖzel eğitimciler ve özel gereksinimi olan çocuk aileleri, birlikte çalışmalarının daha etkili yollarının neler olabileceği konusunda arayış içindedirler. Günümüzde tüm Dünyada kabul edilen “anne babaların çocuklarının ilk ve sürekli öğretmenleri olduğu” görüşünden hareketle üzerinde durulan konular, anne babaların çocuklarının eğitimlerine etkin katılımlarının sağlanmasında yoğunlaşmaktadır.
Anne baba katılımını etkileyen birçok nedenden söz edilmektedir.Bunlardan en önemlisi toplumun demografik özelliklerinde oluşan değişimlerdir. Özellikle hem annenin hem de babanın iş yaşamına katılması ve tüm gün çalışmak durumunda olmaları, boşanmış olmaları, ayrı yaşıyor olmaları, ailelerin farklı kültürel ve etnik gruplardan gelmeleri farklı katılım biçimlerini ortaya çıkarmaktadır.
Aile eğitimi programlarının gelecekteki yönü; anne babalara problem çözme becerisinin kazandırılması, finansal planlama yeterlikleri kazandırma, stresle başa çıkma, topluma açık hizmetlerden yararlanma, eğlence ve rahatlama için etkinliklere katılmalarına yöneliktir.
Bunlarla birlikte son yıllarda birçok anne babanın en önemli gereksinimi çocuklarının belirli zamanlarda aile dışından birileri tarafından bakılması ya da onlarla ilgilenilmesi, böylece kendilerine biraz da olsa zaman kalması ve nefes almalarıdır. Bu amaçla birçok ülkede gönüllü hizmetlerin organize edildiği görülmektedir.
Özetle anne babalar ve aileler çocuğun yaşamındaki en önemli kişilerdir.Bunun yanı sıra anne babalar özel gereksinimi olan çocukların eğitiminde iyi öğretmenler olarak çok önemli bir yere sahip olacaktır. Gelecekte özel eğitim ve destek hizmetlerin daha etkili duruma gelmesi öğretmenler, anne babalar ve ailelerin birlikte çalışmaları ile mümkün olabilecektir.
"ANNE BABA KATILIMI." indir ppt
Benzer bir sunumlar ANNE BABA KATILIMI.
Kaynaştırma Uygulamaları ve Destek Özel Eğitim Hizmetleri
SINIF YÖNETİMİ. Proje hakkında