Tehlikeli durumların meydana gelmesi ihtimali ve gerçekleşmesi durumunda oluşabilecek zarar, hasar ve yaralanma şiddeti bileşkesine risk denir.
Risk değerlendirmesi, işyerlerinde meydana gelen veya dışarıdan gelebilecek tehlikelerden dolayı, işçilere, işyerine ve çevresine verebileceği zararların ve bu zararlara karşı alınacak önlemlerin oluşturulması nedeniyle gerekli çalışmaların ifade edilmesidir.
Risk değerlendirmesi zorunluluğu 30.12.2012 tarihinden itibaren zorunlu kılınmıştır. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliğine göre işverenler, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup, bu hususta risk değerlendirmesi yapmak ve yaptırmakla yükümlüdür. En az 1 çalışanı olan tüm işyerleri risk değerlendirmesi yaptırmalıdır. 2013 yılı tutarlarına göre risk değerlendirmesi yapmayan ve yaptırmayan işveren 3.234 TL, yaptırmadığı her ay içinse 4.851 TL para cezası vermekle yükümlüdür.
Çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal ve yapı işleri ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan işlerin yapıldığı veya büyük endüstriyel kazaların olabileceği işyerlerinde, risk değerlendirmesi yapılmaması durumunda iş durdurulur.
Risk değerlendirmesi yenilenmesi, işyeri tehlike sınıfına bağlı olarak:
Çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde, en geç 2 yılda bir,
Tehlikeli sınıftaki işyerlerinde, en geç 4 yılda bir,
Az tehlikeli sınıftaki işyerlerinde, en geç 6 yılda bir yenilenmelidir.
İş Sağlığı Güvenliği Riskleri Neden Değerlendirilmelidir?
İşyerlerinde risk değerlendirmesi yapmak mevzuat açısından zorunlu olmakla birlikte, işletmenin ve ülkenin geleceği açısından oldukça önem taşımaktadır. İş kazaları ve meslek hastalıkları sonucunda işyerlerinde büyük maddi kayıplar meydana gelmektedir. Ancak gerek iş kazaları gerek meslek hastalıkları olsun, önceden nedenleri belirlenerek alınacak tedbirlerle önlenebilecek vakalardır. Daha önce belirlemede uygulanan işlemlerin toplamlarına risk değerlendirmesi ya da risk yönetimi diyebiliriz.
Risk kaynakları gruplandırması:
v Yapılan iş veya yürütülen faaliyete göre,
v Sürece göre,
v Kullanılan maddelere göre,
v İş ekipmanlarına göre,
v Çalışana göre,
v Organizasyona göre,
v İş çevresine göre
Başlıkları adı altında risk kaynakları gruplandırması yapılabilir.
Risk Değerlendirmesi Kimler Tarafından Yapılabilir?
İşveren veya işveren temsilcisi tarafından ya da ekip halinde yapılabilmektedir. İhtiyaç duyulduğunda destek amaçlı işyeri dışındaki kişi ve kuruluşlardan hizmet alınabilir.
Risk Değerlendirmesi Yaptırmanın Faydaları
Risklerin önceden belirlenmiş olması
Çalışanlar için güvenli ortam sağlanması
Kazaların, kayıpların azaltılması ve önlenmesi
Kaliteli verim artışı sağlanması
Uluslararası saygınlık olması
Proaktif yaklaşım uygulama ve acil durumlara hazır olma
Sorumlulukların belirlenmesi ve görev paylaşımın sağlaması risk değerlendirmesi yaptırması konusunda fayda sağlar.