ÖĞRENME FAALİYETİ-1. 2
1. YÜZEY İŞARETLERİ VE TOLERANSLARI KULLANMAK.. 2
1.1 Yüzey İşleme İşaretleri Ve Toleranslarin Kullanilmasi 2
1.1.1. Yüzey İşleme Ve Tolerans Ayarlari 2
1.1.2. Çeşitli Yüzey İşleme Ve Tolerans İşlemlerinin Yapilmasi 6
1.1.3. Yüzey İşleme Ve Tolerans Düzenlenmesi 9
1.1.4. Ölçüye Metin Eklenmesi 10
1.1.5. Yüzey İşleme Ve Tolerans Özelliklerini Değiştirmek. 13
1.2. Blok İşlemleri 14
1.2.1. Make Block. 14
1.2.2. Insert Block. 17
1.2.3. Hazir Çizimlerin Sembol Olarak Kullanilmasi 18
1.3. Grup İşlemleri 18
1.3.1. Nesnelerin Gruplandirilmasi 19
1.3.2. Gruplarla İlgili İşlemler 19
UYGULAMA FAALİYETİ 21
PERFORMANS TESTİ 23
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME. 24
ÖĞRENME FAALİYETİ-2. 27
2. PERSPEKTİF ÇİZMEK.. 27
2.1. Perspektif Çizimi 27
2.1.1. View Menüsünü Kullanarak Perspektif Çizmek. 27
2.1.2. Komut Satirini Kullanarak Perspektif Çizimi Yapmak. 28
2.1.3. Araç Çubuklarini Kullanarak Perspektif Çizimi Yapmak. 29
2.2. Üç Boyutlu Modelleme Ve Görüntüleme. 33
2.2.1. 3D’ ye Giriş. 33
2.2.2. İki Boyutlu Bir Plani Üç Boyutlu Bir Modele Dönüştürmek. 33
2.2.3. 3d’li Çizime Bakmak. 50
2.2.4. Gizli Çizgileri Kaldirmak. 52
2.2.5. 3d Modeli Gölgelendirmek. 53
UYGULAMA FAALİYETİ 55
PERFORMANS TESTİ 57
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME. 58
ÖĞRENME FAALİYETİ-3. 61
3. ÇİZİM ÇIKTISI. 61
3.1. Çizim Çikti Ayarlari 61
3.1.1. Kağit Boyutunu Ayarlama. 62
3.1.2. Kağit Konumunu Ayarlama. 63
3.1.3. Ölçek Ayarlamasi Yapma. 63
3.1.4. Çikti Çizgi Kalinliklarini Ayarlama. 64
3.1.5. Pencereye Göre Çikti Alma. 64
3.1.6. Limit Değerlerine Göre Çikti Alma. 65
3.1.7. Tüm Çizim Alaninin Çiktisini Alma. 65
3.1.8. Çizimin Ekranda Görünen Kisminin Çiktisini Alma. 66
3.2. Yazici Ayarlarini Yapma. 66
3.2.1. Yazdirilacak Doğru Yaziciyi Seçme. 66
3.2.2. Çikti Kopya Sayisini Ayarlama. 66
UYGULAMA FAALİYETİ 67
PERFORMANS TESTİ 69
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME. 70
PERFORMANS TESTİ 73
MODÜL DEĞERLENDİRME.. 77
Bilgisayar, Cad-cam programları, gönye, cetvel, plotter, çizim kağıdı
Modül içerisindeki öğretim faaliyetleri sonunda ölçme değerlendirme ve performans testleri ile kendi kendinizi değerlendirebileceksiniz.
Plastik endüstrisi tüm dünya da hızla gelişmekte ve bu nedenle bununla ilgili eğitim ihtiyacı da artmaktadır. Plastik alanında çalışan kalifiye eleman sıkıntısı çekilen şu günlerde ülkemizde de meslek liseleri ve yüksek okullar bünyesinde plastik teknolojisi bölümleri açılmaktadır. Bu sevindirici gelişme karşısında ortaya çıkan bazı bilgi eksiklikleri gözlenmiştir.
Hızla gelişen bilgisayar teknolojisi teknik çizimler içinde yerini almış ve bilgisayar desteği ile çizim yapabilen çizim programları geliştirilmiştir. Günümüzde teknik çizimleri yapmak için birçok çizim programı vardır ancak doğru olan, yapacağınız çizim için en uygun çizim programını seçmektir.
Bu modülde bilgisayar desteği ile çizmiş olduğunuz teknik çizimleri çizerek kurallarına uygun yüzey işleme ve tolerans işlemlerini yapmasını, perspektif resimler çizmesini ve çizdiğiniz resimlerin çıktısını almasını öğreneceksiniz.
Bu modülü başarı ile tamamladığınızda ve kendinizi konu hakkında geliştirdiğinizde plastik endüstrisinde çalışabilecek yeterliğe sahip olacaksınız ancak bu konu ile ilgili tüm bilgileri almanızda fayda olacaktır.
Modülü başarı ile tamamlayacağınızı ve modülün hayatınızda olumlu değişiklikler yapmasını arzu ediyor, çalışmalarınızda başarılar diliyorum.
Gerekli ortam sağlandığında bilgisayarla çizdiğiniz resimler üzerinde yüzey işleme işaret ve toleranslarını kullanabilecek, block işlemlerini ve group işlemlerini yapabileceksiniz
Çevrenizdeki firmaların teknik çizimle uğraşan birimlerini ziyaret ederek;
Bilgisayar desteği olmadan çizilmiş yüzey işleme işaretleri ve toleransları gösterilmiş teknik resimler bulunuzve bunlarıbn anlamlarını açıklayınız.
Bilgisayar desteği olmadan yüzey işleme işaretlerini ve toleransları kullandığınız teknik çizimler yapınız.
1. YÜZEY İŞARETLERİ VE TOLERANSLARI KULLANMAK
1.1 Yüzey İşleme İşaretleri Ve Toleranslarin Kullanilmasi
Bu bölümde makine parçalarının çiziminde kullanılan yüzey işleme işaretleri ve toleranslar işlemlerinin AUTOCAD programında nasıl kullanılacağını öğreneceksiniz.
1.1.1. Yüzey İşleme Ve Tolerans Ayarlari
Bu bölümde yüzey işleme ve tolerans ayarlarını yapmasını öğreneceksiniz. Bunları yapmak için aşağıdaki yöntemlerden birini deneyebilirsiniz.
Pulldown (Çek menü)
Yukarıdaki yollardan birisi ile komuta girdiğinizde karşınıza aşağıdaki gibi “Dimension style manager” diyalog sayfası (Resim 1.1) gelir.
Bu diyalog sayfasında “modify” sekmesini seçersek karşımıza aşağıdaki diyalog sayfası (Resim 1.2) çıkar.
Bu diyalog sayfasında “Tolerances” sekmesini seçersek karşımıza boyut toleransları (Resim 1.3) çıkar.
Boyut tolerans ayarlarını kontrol etmek istediğimizde karşınızdaki diyalog kutusundaki “Method” sekmesini seçiniz (Resim 1.4).
Burada boyut toleransı “None” iken ölçülerde herhangi bir değişiklik yok demektir.
Symmetrical: Seçeneğinde görüldüğü gibi ölçü rakamının sağında simetrik olarak tolerans değeri çıkmıştır.
Precision: Virgülden sonra kaç rakam kullanılacağını belirtirsiniz.
Upper value: Tolerans değeri gireceğiniz yerdir. Örnek olarak 2 verilmiştir.
Yukarıdaki uygulamada (Resim 1.5) method olarak “Deviation” seçeneği kullanılmıştır. Bunda da sapma değeri istenmiş, ilk örnekten farklı olarak “Lower value” değeri aktif olmuştur. Ayrıca sapma değerini gösteren değerlerin ölçü rakamına göre ölçeği de 0.5 olarak verilmiştir.
Resim 1.6’da method olarak “Limits” seçeneği kullanılmıştır.
1.1.2. Çeşitli Yüzey İşleme Ve Tolerans İşlemlerinin Yapilmasi
Şekil ve konum toleransları dediğimiz geometrik toleransların verilmesi için aşağıdaki seçeneklerden birini kullanabilirsiniz.
Komuta girdikten sonra aşağıdaki diyalog kutusu görünecektir (Resim 1.7).
Yukarıdaki diyalog kutusu üzerindeki seçenekler şunlardır.
Options : Seçenekler
Tolerance 1: Birinci tolerans değeri
Tolerance 2: İkinci tolerans değeri
Datum 1: Birinci referans harfi
Datum 2: İkinci. referans harfi
Datum 3: Üçüncü referans harfi
Height: Tolerans bölgesini tanımlama
Projected Tolerance Zone: Yansıtılmış tolerans bölgesi değeri
Datum Identifier: Ölçüde başlangıç noktası tanımlama
Symbol: Bu seçenek seçildiğinde symbol diyalog kutusu ekrana gelir. Seçilecek sembolün üzerine tıklanarak sembol seçilir
Sym kısmındaki kutucuklar işaretlenirse, geometrik toleransın karakteristik sembolleri görüntülenir.
Aşağıdaki tablodan (Resim 1.8) istediğiniz bir sembolü işaretlemek suretiyle tolerance 1 kısmındaki birinci tolerans oluşturulmuş olur. Sembollerin anlamları Resim 1.9’da verilmiştir.
Material Condition diyalog kutusunda malzeme durumu belirlenir.
M Maksimum malzeme şartı
L Limit (en az) malzeme şartı
S Unsur büyüklüğü önemli değil
1.1.3. Yüzey İşleme Ve Tolerans Düzenlenmesi
Bu bölümde ölçü yazısı ve toleransların biçimi ayarlanır.
Yüzey işleme ve tolerans simgelerinde herhangi bir düzenleme için tolerans ifadesinin üzerine çift tıklarız. Bölece karşımıza tolerans değerleri tablosu ekrara gelir (Resim 1.10). Gerekli değişikliği yapıp “Ok” seçeriz.
Resim 1.10 Toleranslar Menüsü
Tolerances seçeneğinde, aşağıdaki işlemler yapılır.
Tolerance format seçeneğinde, tolerans formatı değişkeni tespit edilir.
Method seçeneğinde none, symmetrical, deviation, limits, basic gibi metotlardan biri seçilir,
Precision seçeneğinde doğruluk hassasiyeti için virgülden sonra kaydırma değeri belirtilir.
Upper value seçeneğinde toleransın üst değeri verilir.
Lower value seçeneğinde toleransın alt değeri verilir.
Scaling for height seçeneğinde yükseklik için skala değeri verilir.
Vertical position seçeneğinde ise bottom, middle, top gibi dikey pozisyon biçimini belirten değişkenler ortaya çıkar.
1.1.4. Ölçüye Metin Eklenmesi
Ölçüye metin eklemek ve tolerans ifadesini çizime bağlamak için “Quick Leader” komutunu kullanırız.
Leader: Açıklayıcı bilgileri tanımlar.
Leader komutu ile bağlantı noktalarına, fatura kısımlarına açıklayıcı yazı eklenir.
Leader komutu girildikten sonra başlangıç noktası tanımlanır veya settings (ayarlar) seçeneği ile leader değişkenleri ayarlanır. Birinci nokta tanımlandıktan sonra ikinci nokta tanımlanır. Yazının eklenmesi ile ENTER tuşuna basılarak komuttan çıkılır.
Leader Settings Diyalog Kutusu
Leader komutu girildikten sonra komut satırına ‘s’ yani settings yazılır ve karşınıza aşağıdaki leader settings diyalog kutusu çıkar (Resim 1.11).
Resim 1.11 Leader Diyalog Kutusu
Annotation type seçeneğinde aşağıdaki değişkenlere müdahale edilir.
Mtext: Çoklu yazı ekleme.
Copy an Object: Bir nesne kopyalama.
Tolarance: Tolerans kutusu ekleme.
Block reference: Referans bloklama.
None: Açıklayıcı bilgi yok gibi seçenekler belirleme.
Mtext options seçeneğinde aşağıdaki değişkenlere müdahale edilir.
Prompt for width: Yazıya genişlik verme işlemi yapılır.
Always left just : Yazıyı sürekli soldan kaydırma işlemi için kullanılır.
Frame text: Yazıyı çerçeve içine alma işlemi için kullanılır.
Annotation reuse seçeneğinde aşağıdaki değişkenlere müdahale edilir.
None: Yazıyı tekrar kullanma
Reuse Next: Belirlenen yazıyı bundan sonra yeniden kullan.
Reuse Current: Güncel olan yazıyı yeniden kullanma gibi seçenekler.
Leader line and arrow diyalog kutusu (Resim 1.12).
Resim 1.12 Resim
Leader line and arrow diyalog kutusunda şu komutlar bulunur.
Leader Line: Leader çizgisi. Burada çiginin düz mü yoksa spline çizgisi mi olacağını belirlersiniz.
Arrowhead: Ok başlığı.düzenleme. Burada çizginin ucundaki okun şekli ve durumu hakkında seçim yapabilirsiniz.
Number of Points: Nokta sayısı. Burada yazıya kadar kaç doğru çizecekseniz bu noktaları girersiniz.
Angle Constraints: Çizginin açısal yönlendirilmesi. Burada çizeceğiniz çizginin yatayla olan açısını girerseniz yaptığınız leader çizgileri hep aynı açıda olacaktır.
Leader Attachment diyalog kutusu (Resim 1.13).
Resim 1.13 Resim
Attachment diyalog kutusunda şu komutlar bulunur.
Multi-line text attachment: Burada çoklu çizgili yazı yazma seçenekleri vardır. Çizginin neresinde yazı olmasını istiyorsanız ona uygun işaretleme yapabilirsiniz.
Underline bottom line: Son çizgi, altı çizgili değişkenler belirlenir.
Underline bottom line seçeneği işaretlenirse belirtme yazısının altında bir çizgi oluşacaktır.
Leader uygulamaları Resim 1.15’te görülmektedir.
Resim 1.14 Leader Uygulamaları
Bu bölümde resim üzerinde yapılmış ölçülendirmelere, toleranslara yazı ekleme işlemi yapılacaktır.
Ölçü yazısı düzenleme komutunu aşağıdaki şekilde verebilirsiniz ya da aşağıdaki resim üzerinde yapılmış bir ölçülendirmede bir yazı eklenmek istendiğinde aşağıdaki araç çubuğundan edit text seçilir. Ölçü işaretlenerek yazmayı düşündüğünüz metin yazılır.
1.1.5. Yüzey İşleme Ve Tolerans Özelliklerini Değiştirmek
Bu işlemi yapabilmek için aşağıdaki diyalog kutusunu kullanabilirsiz (Resim 1.15).
1.2. Blok İşlemleri
Block: Seçilen nesnelerin bloklaşmasını sağlar. Çizim içinde kullanılan standart parçaların her defasında tekrar tekrar çizilmesi yerine bir defa block oluşturulması ve aynı çizim dosyasında tekrar çağrılması için kullanılır.
Bu komutu çalıştırabilmek için aşağıdaki yollardan birini kullanabilirsiniz (Resim 1.16).
Draw menu: Block/Make
Komut Satırı: Block
1.2.1. Make Block
Bu komut ile aşağıda görülen diyalog sayfası ekrana gelir (Resim 1.17).
Block Definition diyalog penceresi şunlardan oluşur.
Name (İsim verme): Block yapmak istediğimiz nesneye vereceğimiz ismin yazılacağı yerdir (Resim 1.18).
Object (Nesne seçimi): Burada block yapılacak nesnenin seçilme işlemini gerçekleştiririz (Resim 1.19).
Mouse’un sol tuşu ile block yapılacak nesneleri belirleriz.
Base Point (Yerleştirme noktası): Ekrana getireceğimiz bloğun neresini referans kabul edeceğimizi bize soran kısımdır. Burada “Pick Point” denen kısma dokunup daha sonra nesnenin neresini referans kabul ettiysek orayı seçeriz. Burada nesnenin merkezinin referans alındığı görünmektedir (Resim 1.20).
Preview icon (Ön izleme): Block aldığınız nesnenin ekrana çağrılmadan önce bir ön izlemesi yapılabilmesi için buradaki seçenek işaretlenebilir. Böylece block alınan nesnenin ön izlemesi yapılabilir (Resim 1.21).
Insert Units (Kabul edilecek ölçü sistemi seçimi): Burada alınan block’un hangi ölçü sistemine göre kaydedileceği “insert units” kısmından belirlenir (Resim 1.22). Aşağıda sağ tarafta görüldüğü üzere seçim yapabilirsiniz. Onun altında “Description” seçeneği ile bu block hakkında herhangi bir açıklama yazılabilir (Resim 1.23).
Bu bloğu kullanacak kişi bu açıklamayı block ekrana gelirken diyalog sayfasında görecektir.
1.2.2. Insert Block
Yukarıda oluşturduğumuz bloğu gerektiğinde yine aynı çizim sayfasında bu komut ile çağırabiliriz. “Insert Block” komutuna iki değişik şekilde erişebiliriz.
Resim 1.24’teki gibi draw toolbar iconunu seçebilirsiniz veya Resim 1.25’teki gibi çek menüden “Insert/Block”tan gidilir. Karşımıza aşağıdaki gibi bir diyalog sayfası gelir (Resim 1.26).
Yukarıdaki diyalog sayfasında name kısmında sizin istediğiniz block bulunuyorsa diğer kısımlara geçebilirsiniz. Eğer burada istediğiniz block yoksa “Name” kutusunun sağındaki “Browse” kısmına basarak block çizimini arayabilirsiniz.
Çizimi bulduktan sonra “insert point” kısmında bloğunuzun ekranda yerleştirileceği nokta istenir. Buradaki kutucuktan seçimi kaldırırsanız sizden x,y,z için koordinat değeri ister. Kutucuğu kapatırsanız klavyeden değer giremezsiniz ama mouse ile ekranda snap komutlarını kullanarak bu işi yapabilirsiniz.
“Scale” seçeneğinde block olarak çağrılan nesne 1:1 veya başka bir ölçekte ekrana getirilebilir. Çiziminiz iki boyutlu ise x ve y’de gerekli değişiklik yapılarak çiziminiz sayfaya istenilen ölçekte getirilir.
“Rotation” seçeneğinde çiziminiz ekrana gelirken buradaki vereceğiniz açı miktarınca çevrilerek gelir. “Specify On-screen” kutucuğu doluysa açı değeri ekranda verilir.
Insert diyalog sayfasının en alt soldaki “Explode” komutu ekrana gelen block resmin tek parça veya var olan parça sayısınca gelmesini sağlar. Örneğimizde 2 adet nesne vardı, onları çağırdığımızda tek parça halinde gelir. Onu kullanım yerine göre parçalamamız gerekir.
1.2.3. Hazır Çizimlerin Sembol Olarak Kullanılması
Çalıştığınız bir sayfada sık kullanılan bazı çizimleri sık sık çizmek yerine o çizimleri block yaparsak onları her defasında çağırabiliriz.
Örneğin bir elektrik/elektronik devresi, bir hidrolik/pnömatik devresi vb. çizimlerde kullanılan sembolleri her defasında çizdiğimizde çok zamanımızı alır. Bunun yerine o devre elemanlarını sembol olarak atarsak çizimimiz hızlanır.
1.3. Grup İşlemleri
Çizimdeki nesneleri birbirine bağlama veya bir arada tutmaya yarayan bir komuttur. Kopyalama veya taşımalarda kolaylık sağlar.
Bu komutu kullanabilmek için AutoCAD komut satırında (Commad:) “Group” yazıp “Enter” tuşuna basıyoruz. Karşımıza Object Grouping” diyalog sayfası gelir (Resim 1.27). Yapmamız gereken ilk şey “New” yazısına basmak arkadan “Group Name” kısmına isim vermek ve nesne seçmek olacaktır.
1.3.1. Nesnelerin Gruplandırılması
Resim 1.28’de görüldüğü gibi bir çembere dokunduğumuzda diğerleri seçilmez. Group işleminden sonra ise Resim 1.29’da olduğu gibi bir seçim yaptığınızda tüm parçalar seçilir. Group komutu seçilen resimleri birbirine bağlar ve beraber hareket etmelerini sağlar.
1.3.2. Gruplarla İlgili İşlemler
Grup çalışmalarında bir çizimdeki bazı kısımları gruplayabilir veya dağıtabiliriz. Konunun başında gruplama konusunu işlemiştik. Bir grubun dağıtılması işlemi yine aynı diyalog sayfasında gerçekleşir.
Bunun için çıkan diyalog menusünden en üstte Group Name kısmında gruplar listelenir. Buradan dağıtmak istediğimiz group seçilir ve alttan “explode” komutu seçilerek daha önce gruplanan seçimler dağıtılır.
Aşağıda perspektif resmi çizilmiş iş parçasının 10x100 mmve 40x45 mm lik iki yüzeyi de 0,8 kalitesinde taşlanmıştır.
İş parçasının 10x100 lük kısımları taşlanmış diğer kısımlar ise frezede işlenmiştir.
Perspektif resmin üç görünüş çizimine, ölçülendirmesine uygun biçimde; yüzey işleme ve tolerans sembollerini çizim içinde uygun olarak konumlandırınız.
Çizim araç ve gereçlerini hazır hale getiriniz
İş giysisi giyiniz
Temiz ve düzenli olunuz
Çizim yapacağınız bilgisayarı çalıştırınız.
AutoCAD programını çalıştırınız
AutoCAD açıldığında kendinize ait yeni bir sayfa açınız.
Giriş penceresini kullanarak çiziminizde kullanmayı düşündüğünüz şablon sayfasını, çizim sihirbazını çalıştırarak istediğiniz ayarları yapınız
Bilgisayar programını yapılacak çizime göre ayarlayınız
Çizimde kullanmanız gereken araç çubuklarını yükleyiniz
Yüzey işleme ve tolerans işlem sırasını belirleyiniz
Yapacağınız çizim için öncelikle bir işlem sırası belirlerseniz çiziminizi daha basit yapabilirsiniz
Yüzey işleme ve tolerans ayarlarını yapınız
Yüzey işleme işaretleri ve toleransların çizim içerisindeki konumunu ve biçimini istenilen özellikleri sağlayacak biçimde ayarlayınız
Yüzey işleme ve toleranslarını çizim içinde uygun biçimde kullanınız
Yüzey işleme işaretlerini ve tolerans sembollerini çizim içerisinde teknik resim kurallarına uygun konumlandırınız
Yüzey işleme ve tolerans özelliklerini değiştiriniz.
Önceden çizim içinde kullanılmış yüzey işleme işaretleri ve toleransların çizim içerisindeki konumunu ve biçimini istenilen özellikleri sağlayacak biçimde değiştiriniz
Yaptığınız çizimi öğretmeninizin söyleyeceği bir klasöre isim vererek kaydediniz
Güvenlik tedbirlerine uyunuz
İş etiğine uygun davranınız
Öğrenme faaliyetinde kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz.
Çizim araç ve gereçlerini hazır hale getirdiniz mi?
Bilgisayar programını yapılacak çizime göre ayarladınız mı?
Parçanın üç görünüşünü çizdiniz mi?
Çizimin ölçülendirmesini yaptınız mı?
Yüzey işleme işaretlerini verdiniz mi?
Açıklayıcı bilgileri yazdınız mı?
Birleşme noktalarında budama temizliği yaptınız mı?
Çizimi kontrol ederek üzerindeki çizgilerin eksikliği-fazlalığını giderdiniz mi?
Süreyi iyi kullandınız mı? (3 saat)
Faaliyet değerlendirmeniz sonucunda hayırı işaretlediğiniz işlemleri tekrar ediniz. Tüm işlemleri başarıyla tamamladıysanız bir sonraki faaliyete geçiniz.
Aşağıdaki Sorulardan Doğru Seçeneği İşaretleyiniz
1. Aşağıdakilerden hangisi tolerans ayarları yapabilmek için kullanılan komut sembolüdür?
2. Aşağıdakilerden hangisi tolerans değerlerini yazmak için kullanılan komut sembolüdür?
3. Aşağıdakilerden hangisi boyut toleransına virgülden sonra kaç rakam yazacağımızı belirten seçenektir?
B) Uper value
D) Lower value
E) Vertical position
4. Aşağıdakilerden hangisi ölçüye metin eklemek için kullanılan komuttur?
A) Dimension menu
5. Aşağıdakilerden hangisi oluşturlmuş bloğu gerektiğinde çizim sayfasına yüklemek için kullanılan komuttur?
B) Make Block
C) Insert Block
D) Save Block
E) Setting Block
6. Aşağıdakilerden hangisi Seçilen nesnelerin bloklaşması için kullanılan komuttur?
C) Insert units
E) Base point
7. Aşağıdakilerden hangisi yüzey işlemleri ve tolerans özelliklerini değiştirmek için kullanılan diyalog sayfasının adıdır?
B) Material Condition
C) Define Attributes
D) Dimension Style Manager
E) Make Block
8. Aşağıdakilerden hangisi Leader Attachment menüsünde bulunur?
A) Çoklu çizgilere yazı seçenekleri
B) Aynalama seçenekleri
C) Ok büyüklükleri
D) Grup işlemleri
E) Multiline işlemleri
7. Aşağıdakilerden hangisi yüzey ieşlemleri ve tolerans özelliklerini değiştirmek için kullanılan diyalog sayfasının adıdır?
Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.
Ölçme sorularındaki yanlış cevaplarınızı tekrar ederek, araştırarak ya da öğretmeninizden yardım alarak tamamlayanız.
Gerekli ortam sağlandığında bilgisayarla perspektif çizip aynı zamanda üç boyutlu modelleme ve görüntüleme işlemlerini yapabileceksiniz.
Çevrenizdeki firmaların teknik çizimle uğraşan birimlerini ziyaret ederek; perspektif çizim yöntemlerini araştırarak her birinden el ile çizilmiş teknik resimler bulunuz.
2. PERSPEKTİF ÇİZMEK
2.1. Perspektif Çizimi
2.1.1. View Menüsünü Kullanarak Perspektif Çizmek
AutoCAD bünyesinde perspektif çizim yapmamıza olanak veren “İzometrik” çizim metodu mevcuttur. Çizimleri izometrik olarak yapabilmek için bazı komutları aktif hale getirmeliyiz.
AutoCAD bünyesinde perspektif çizimi yapma yollarından biride view menüsünden 3D Views menüsünü kullanarak mümkün olacaktır.
Yanda gösterildiği şekilde (Resim 2.1) perspektif çizim metodu kullanılır.
İzometrik çizimler teknik resmi çizilen parçanın daha iyi anlaşılabilmesi için kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntem tasarımcıya üç boyut hissi vermiş olmasına rağmen iki boyutlu bir çizimdir. İzometrik çizimlerde 3D çizimlerde kullanılan tasarım komutları kullanılmaz. Burada temel çizim elemanları olan komutlar kullanılır.
İzometrik çizimler yatay taban çizgisi ve düşey çizginin kesişim noktasının her iki yanında 30º’lik eğimlerden oluşur. Burada kullanılan ölçüler gerçek ölçülerdir.
İzometrik çizimlerde görünmez çizgilerin olması pek istenmez. Görünmez çizgilerin gösterilmesi zorunlu olduğunda çizimin karmaşıklığı artmaktadır.
2.1.2. Komut Satirini Kullanarak Perspektif Çizimi Yapmak
Komut satırından perspektif çizimi yapmak da bir yöntemdir ancak pek sık kullanılan bir yöntem değildir.
Aşağıdaki Örneğe Bakarak Basit Bir Perspektif Çizelim (Resim 2.2)
Command:line Specify first point:
Specify next point or [Undo]: @30,0
Specify next point or [Undo]: @0,0,15
Specify next point or [Close/Undo]: @0,45
Specify next point or [Close/Undo]: @-10,0
Specify next point or [Close/Undo]: @0,0,-5
Specify next point or [Close/Undo]: @0,-45
Specify next point or [Close/Undo]: @0,0,5
Specify next point or [Undo]: @-15,0
Specify next point or [Undo]: @0,0,10
Specify next point or [Close/Undo]: @-10,10
Specify next point or [Close/Undo]: @-10,0,10
Specify next point or [Close/Undo]: @-20,0
Specify next point or [Close/Undo]: @0,0,-30
Specify next point or [Close/Undo]: @10,0
Specify next point or [Close/Undo]: @0,0,10
Specify next point or [Close/Undo]: @5,0,-10
2.1.3. Araç Çubuklarini Kullanarak Perspektif Çizimi Yapmak
İzometrik çizimi başlatmak için tools çek menüsündeki drafting setting penceresinden snap and grid sekmesini seçiniz (Resim 2.3).
Resim 2.3Drafting Setting Diyalog Penceresi
Daha sonra buradaki snap type & style’den isometric snap kutucuğunu işaretli hale getiriniz.
İzometrik çizimde ızgarayı (grid) açmak için F7 tuşuna basınız ya da durum çubuğundan grid moduna bir kez tıklamanız yeterli olacaktır.
İzometrik çizimde kenetlenmeyi (snap) aktif hale getirmek için F9 tuşuna basınız ya da durum çubuğundan snap moduna bir kez tıklamanız yeterli olacaktır (Resim 2.4).
Resim 2.5’de görülen izometrik şeklin oluşturulması için kullanılan düzlemler ve gölgelendirilmeleri (Resim 2.6, 2.7, 2.8) verilmiştir.
Cismin (TOP) üst görünüşünü çizmek için oluşturulan düzlem.
Resim 2.6:Nesnenin Üst İzometrik Görünümü
Cismin (RIGHT) sağ görünüşünü çizmek için oluşturulan düzlem
Resim 2.7:Nesnenin Sağ İzometrik Görünümü
Cismin (LEFT) sol görünüşünü çizmek için oluşturulan düzlem.
Resim 2.8:Nesnenin Sol İzometrik Görünümü
İzometrik Çember Oluşturma
İzometrik çizimde draw araç çubuğundaki Circle komutuyla izometrik olarak çember çizilemez. İzometrik çember çizebilmek için ilk önce çalışma kursörünü izometrik çizime uygun hale getirmelisiniz. İzometrik çember oluşturabilmek için,
1-Tools araç çubuğundan drafting settings alt seçeneğini seçiniz. Ekrana aşağıdaki iletişim penceresi gelecektir (Resim 2.9).
Resim 2.9:Draftin Settings Diyalog Kutusu
2-Yukarıdaki pencerede snap and grid sekmesini seçiniz.
3-Burada snap type ve style alanında isometric snap kutucuğunu işaretli hale getiriniz.
4-Draw araç çubuğundan ellipse ikonuna tıklayınız.
5-Command satırında aşağıdaki mesaj gelir. Burada isocircle seçeneğinin olduğuna dikkat ediniz. Klavyeden “i” yazıp ENTER tuşuna basınız.
(Specify axis endpoint of ellipse or [Arc/Center/Isocircle]: i)
6- İzometrik çizimin merkezini gösteriniz ve en son aşama olarak izometrik çizimin çap değerini giriniz.
Specify center of isocircle (izometrik çember için merkez belirleyiniz)
Specify radius of isocircle or [Diameter]:İzometrik çember için yarıçap belirleyiniz. [Çap]
7- Yarıçap (Radius) değerini girdikten sonra enter tuşuna basarak aşağıdaki sonucu alabilirsiniz (Resim 2.10).
2.2. Üç Boyutlu Modelleme ve Görüntüleme
2.2.1. 3D’ ye Giriş
AutoCAD2000’de, üç boyutlu modelleme yapmak için iki yol kullanır. Bunlar; yüzey modelleme ve katı modellemedir. Yüzey modellemede oluşturulan modelin içi boştur. Tel kafes sistemi ile oluşturulan yüzeyleri kapatabilmek için yüzey kaplama komutları kullanılır. Katı modellemede ise çizilen obje içi dolu bir malzeme gibi davranır. Nesnenin bir hacmi vardır.
2.2.2. İki Boyutlu Bir Plani Üç Boyutlu Bir Modele Dönüştürmek
Herhangi bir araç çubuğunun üzerine mousunuzu getirip sağ tıkladığınızda açılan pencerede surfaces işaretlendiğinde aşağıdaki araç çubuğunu aktif hale getirmiş olursunuz (Resim 2.11).
Resim 2.11:Yüzey Modelleme Araç Çubuğu
Autocad’de yüzey modelleme yapabilmek için aşağıdaki komutlar kullanılabilir.
Elev: Çizim elemanlarına Z doğrultusunda kalınlık ve uzaklık vermeye yarar (Resim 2.12).
Oluşturulacak yeni çizim elemanlarına Z boyutundaki uzaklık ve kalınlığını set etmek için kullanılır. Daha önce çizilmiş elemanlar üzerinde bir etkisi olmaz. Daha önce çizilmiş elemanların Z boyutundaki kalınlık ve uzaklığı CHANGE komutu ile değiştirilir.
Komut Satırından: Elev
Specify new default elevation <current>: Bir değer tanımlamak veya güncel değeri kabul etmek için ENTER tuşuna basınız.
Specify new default thickness <current>: Bir değer tanımlamak veya güncel değeri kabul etmek için ENTER tuşuna basınız.
Resim 2.12: Elev Komutunun Kullanımı
Elev komutunu girdikten sonra normal çizeceğiniz çizgi ve çemberler artık tel kafes olarak ortaya çıkacaktır.
3D Face: Üç boyutlu yüzey oluşturma.
3D Face komutu, üç boyutlu herhangi bir yerde dört kenarlı yüzey oluşturur. Komut kullanılırken 3D yüzün her bir köşe noktasını seçerken köşelerde boşluklar oluşturur. 3D yüze farklı koordinat noktaları belirtebilirsiniz (Resim 2.13).
3D face ile içi doldurulamayan dört köşeli yüzeyler oluşturulur.
Specify first point or [Invisible]: Birinci noktayı belirtiniz (1) veya Enter’e basınız.
Specify first point or [Invisible]: 3D Face komutunu başlatmak için başlama noktasını tanımla
İlk noktayı girdikten sonra 3D yüzü oluşturmak için normal saat yönünde kalan veya tersi yönde kalan noktayı belirtiniz. Aynı yönde bütün dört noktayı tanımladıysanız AutoCAD düzlemsel bir yüz oluşturur. Bütün yüzeyler aynı şekilde tamamlanırlar. Arka detay çizgileri görünmez (Invisible).
3D yüzünün kenarları delikler ile nesnelerin doğru modelciliği için görünebilir, Kenarın ilk noktasından önce giriş görünmez, veya görünmez kenar yapılır .
Karmaşık 3D yüzey modellemek için 3D yüzünü birleştirebilirsiniz .
Resim 2.13: 3D Face Komutunun Kullanımı
Specify second point or [Invisible]: İkinci noktayı belirtiniz (2) veya ENTER tuşuna basınız.
Specify third point or [Invisible] <exit>: Üçüncü noktayı belirtiniz (3) veya ENTER tuşuna basınız.
Specify fourth point or [Invisible] <create three-sided face>: Dördüncü noktayı belirtiniz (4) veya ENTER tuşuna basınız (Resim 2.14).
Resim 2.14: Yüzey Modellemenin Gösterimi
3D mesh: Nesnelerin yüzeylerini kaplamak için kullanılır (Resim 2.14).
Enter size of mesh in M direction: (M yönünde ağın giriş boyutu) 2 ile 256 arasında bir değer giriniz.
Enter size of mesh in N direction: (N yönünde ağın giriş boyutu) 2 ile 256 arasında bir değer giriniz.
NOT: 3D MESH komutu, öncelikle programcılar için tasarlanır, diğer kullanıcıların 3D komutunu kullanmaları tavsiye edilir.
AutoCAD, M ve N boyut değerleri tarafından belirlenen matris, boyut yoluyla çokgen ağını tanımlar. Belirtmiş olduğunuz M, N değerleri yüzey köşelerinin sayısına eşit olur (Resim 2.16).
Resim 2.16: 3D Mesh Komutunun Kullanımı
3Dpoly: Üç boyutlu ortamda düz çizgi ile polyline oluşturur. Bu kısımda continuous çizgi tipi kullanılır.
Specify start point of polyline: Bir nokta belirtiniz. (1)
Specify endpoint of line or [Undo]: Bir nokta belirtiniz veya bir hareket giriniz .
Specify endpoint of line or [Undo]: Bir nokta belirtiniz veya bir hareket giriniz.
Specify endpoint of line or [Close/Undo]: Son noktayı belirtiniz.
Edgesurf: Üç boyutlu yüzeylere ağ oluşturur.
Edgesurf komutu, uç noktaları birbirine bitişik dört eğrinin kenar çizgileriyle yüzeyi tanımlar (Resim 2.17).
Edgesurf komutu ile yüzeyin oluşturulabilmesi için eğrilerin veya doğruların daha önceden çizilmiş olması gerekir.
Surfaces / Edge Surfaces
Current wire frame density: SURFTAB1=6 SURFTAB2=6
Select object 1 for surface edge (yüzey kenarı için bir nesne seç (P1)
Select object 2 for surface edge: (yüzey kenarı için bir nesne seç (P2)
Select object 3 for surface edge: (yüzey kenarı için bir nesne seç (P3)
Select object 4 for surface edge: (yüzey kenarı için bir nesne seç (P4)
Resim 2.17: Surface Komutunun Kullanımı
3D Surfaces: Bu komut ile ekrana, hazır oluşturulmuş aşağıdaki kütüphane gelir.
Bu komuta draw menüsünden surfaces, oradanda 3D surfaces seçilerek ulaşılır (Resim 2.18).
Bu komuta draw menüsünden surfaces, oradanda 3D surfaces seçilerek ulaşılır.
Buradaki seçenekler ile yüzey modelleme hızlı bir şekilde oluşturulabilir.
Resim 2.18: 3D Surface Kütüphanesi
Katı Modelleme:Katı modelleme, yüzey modellemeye göre içi dolu katı modeller elde etmek için kullanılır. Resim 2.19’da katı modelleme araç çubuğu görülmektedir.
Resim 2.19: Katı Modelleme Araç Çubuğu
Draw /Solid /Box
Resim 2.20: Box Çizimine Örnek
Solids / Cylinder
Resim 2.21:Cylinder Komutunun Kullanımı
Solid / Cone
Resim 2.22: Cone Komutunun Kullanımı
Extrude:Bu komut ile nesnelere Z doğrultusunda kalınlık atayabilirsiniz (Resim 2.23).
İki boyutlu bileşik nesnelere Z doğrultusunda kalınlık vererek onları katı hale getirmek için kullanılır. Birden fazla nesne seçimi yapılabilir. Nesnelerin mutlak suretle bileşik olmasına dikkat etmelisiniz ayrıca donut, circle, pline, polygon, solydfi gibi komutlar ile oluşturulan nesnelere extrude komutu ile kalınlık vererek katı hale getirilebilirsiniz.
Burada bilinmesi gereken bir konuda, daha önceden bloklanmış nesnelere extrude komutu ile kalınlık verilemez olduğudur.
Solids / Extrude
Seçilen nesnelerin kapalı olma özelliğine sahip olması gerekir. Eğer bir polyline komutu ile oluşturulmuş bir bileşik çizgi kapalı değilse extrude komutu ile kalınlık verilemez.
Line komutu ile çizilen ve pedıt komutu ile birleştirilen kapalı olma özelliğine sahip nesnelere kalınlık verilebilir.
Örnek bir çizim için birinci şekli çizin, nesneleri bileşik hale getirdikten sonra aşağıdaki işlemleri inceleyin.
Select objects: 1 found (seçilen nesneler)
Select objects: 1 found, 2 total (nesneleri seçiniz)
Select objects: 1 found, 3 total (nesneleri seçiniz)
Select objects: 1 found, 4 total (nesneleri seçiniz)
Select objects: 1 found, 5 total (nesneleri seçiniz)
Select objects: 1 found, 6 total (nesneleri seçiniz)
Select objects: (işleme devam etmek için ENTER’e basınız)
Specify height of extrusion or [Path]: 45 (uzatma yüksekliği)
Specify angle of taper for extrusion <0>: (uzatma açısı)
Select objects: (işleme devam için ENTER’e basınız)
Select objects: 1 found (nesneleri seçiniz)
Select objects: (işlemi tamamlamak için ENTER tuşuna basınız)
Resim 2.23:Extrude Komutunun Kullanımı
Align: Bu komut ile 2 boyutlu ve 3 boyutlu çizimlerde seçilen nesnelerle diğer nesneleri sıralar ve hizalarsınız (Resim 2.24).
Modify menu: 3D Operation/Align
Komut Satırından: Align
Select objects: (Sıralamak istediğiniz nesneleri seçiniz ve ENTER’e basınız)
Bir çift noktayı kullanarak sıraya koymak.
Specify first source point: Birinci noktayı seçiniz (1)
Specify first destination point: İkinci noktayı seçiniz (2)
Specify second source point: ENTER tuşuna basınız
Resim 2.24: Align Komutunun Kullanımı
Sadece bir kaynak noktası ve gidilecek yer nokta çiftini seçtiğinizde, seçilmiş nesneler, kaynak noktası (1)’den gidilecek yer noktası ( 2 )’ye 2D (iki boyutlu) veya 3D (üç boyutlu) olarak taşınırlar.
İki Çift Noktayı Kullanarak Sıraya Koymak (Resim 2.25)
Specify first source point: Birinci noktayı belirtiniz. (1)
Specify first destination point: İkinci noktayı belirtiniz (2)
Specify second source point: Üçüncü noktayı belirtiniz (3)
Specify second destination point: Dördüncü noktayı belirtiniz (4)
Specify third source point: ENTER tuşuna basınız.
Scale objects based on alignment points [Yes/No] <No>: Y giriniz veya ENTER tuşuna basınız
Resim 2.25: Align Komutunun Kullanımı (İki çift nokta)
Üç çift noktayı kullanarak sıraya koymak (Resim 2.26)
Specify first source point: Bir nokta belirtiniz (1)
Specify first destination point: Bir nokta belirtiniz (2)
Specify second source point: Bir nokta belirtiniz (3)
Specify second destination point: Bir nokta belirtiniz (4)
Specify third source point: Bir nokta belirtiniz (5)
Specify third destination point: Bir nokta belirtiniz (6)
Resim 2.26: Align Komutunun Kullanımı (Üç çift nokta)
Union: Bu komut ile katı nesnelerde birleştirme işlemi yapabilirsiniz (Resim 2.27, 2. 28).
Resim 2.27: Iki Ayrı Katı Nesnenin Yan Görünüşü
Resim 2.28: P1 Ve P2 Nesnelerinin İzometrik Görünüşü
Resim 2.29: P1 Nesnesi Seçilmiş Durumda
Resim 2.30: P1 ve P2 Nesnesi Seçilmiş Durumda
Union yapıldıktan sonra P1 ve P2 nesnelerinin birleşerek tek bir nesneye dönüştüğünü görmektesiniz (Resim 2.31, 2.32).
Resim 2.32: Union Yapılmış Yan Görünüş
Union Komutunun Kullanılması
Resim 2.33: 4 Ayrı Katı Nesnenin Üst Görünüşü
Resim 2.34: 4 Ayrı Katı Nesnenin İzometrik Görünüşü
Aşağıda yapıldığı gibi önce ana nesneyi seçersiniz (maus ile) sonra mausun sağ tuşuna basarsınız diğer nesneleri seçersiniz (Resim 2.35, 2.36).
Resim 2.35. Ana Nesne Seçilmiş
Resim 2.36: Çıkartılacak Nesneler Seçilmiş
Çıkarılacak nesneler seçildikten sonra mausun sağ tuşuna tekrar basıldığında aşağıdaki gibi görünür (Resim 2.37, 2.38).
Resim 2.37: Subtract İşleminden Sonra
Resim 2.38: Son Halin Üst Görünüşü
Subtract Komutunun Kullanımı
Intersect komutu, ile nesneler arasındaki ara kesitten katı bir bölge elde etmek için nesnelerin daha önceden katı model olarak çizilmesi gerekir. Komut kullanıldıktan sonra nesnelerin ara bölgelerinin dışında kalan kısımlar kaybolur (Resim 2.39, 2.40).
Resim 2.39: İki Ayrı Katı Nesnenin Üst Görünüşü
Resim 2.40: P1 Ve P2 Nesnelerinin İzometrik Görünüşü
Aşağıda yapıldığı gibi önce Intersect komutunu çalıştırıp sonrada nesneleri seçmelisiniz (Resim 2.41, 2.42).
Resim 2.41: P1 Nesnesi Seçilmiş
Resim 2.42: P2 Nesnesi Seçilmiş
Resim 2.43: Oluşan Ara Kesitin İzometrik Görünümü
Resim 2.44: Oluşan Ara Kesitin Üst Görünüşü
Dairesel biçimde nesne düzenlemek istediğinizde aşağıdaki gibi işlem yapmalısınız (Resim 2.45, 2.46, 2.47, 2.48).
Enter the type of array [Rectangular/Polar] <P>:
Rotate arrayed objects? [Yes/No] <Y>: n
3D Array Nesne Seçimi
Enter the type of array [Rectangular/Polar] <R>: R
2.2.3. 3d’li Çizime Bakmak
Resim 2.54’teki view araç çubuğunda bulunan düğmeler ile ekrandaki 3 boyutlu çizimlere farklı yönlerden bakabilirsiniz (Resim 2.55, 2.56).
Resim 2.55: Parçaya Üstten, Alttan, Soldan, Sağdan, Soldan, Önden, Arkadan Bakabilirsiniz
Resim 2.56: Parçaya Güneybatı, Güneydoğu, Kuzeydoğu, Kuzeybatıdan Bakabilirsiniz
Örneğin; İki ayrı resmin değişik bakış açılarını inceleyiniz (Resim 2.57, 2.58, 2.59, 2.60, 2.61, 2.62).
2.2.4. Gizli Çizgileri Kaldirmak
Çizilen 3 boyutlu makine resminde arka taraftaki görünen çizgiler kaldırılabilir.
Bu işlem iki türlü yapılabilir.
Toolbars’daki Shade menüsünden
Hidden Komutunun Kullanımı
Yukarıdaki çizimlere (Resim 2.63, 2.64) bakacak olursanız normalde görünmez olması gereken çizgileri hidden komutunu kullanarak yeni çizim oluşturabilirsiniz. Şekilde de görüldüğü gibi Hidden komutundan sonra görünmez olan çizgiler kaldırılmıştır.
2.2.5. 3d Modeli Gölgelendirmek
Shade: Güncel çizim alanında üç boyutlu modellemesi yapılan tasarıma renk ve gölge katarak katı bir cisimmiş hissi verir (Resim 2.65, 2.66, 2.67, 2.68).
Shade yapılmış nesnelerin çıktısını plotter’dan almak mümkün değildir. Fakat shade yapılmış görüntüleri slayt gösterisinde göstermek mümkündür. Shade komutuna üç şekilde ulaşılabilir.
Command: Shade mode
Current mode: 2D wireframe En son güncel shade modunu gösterir.
Enteroption[2Dwireframe/3Dwireframe/Hidden/Flat/Gouraud/fLat+edges/ gouraud +edges]<2D wireframe>:
2D Wireframe Komutunun Kullanılması
Flat Shaded: Shade yapılan yüzeylerde çokgensel yüze benzer gölgelendirme yapar. Gölgelenmiş yüzeyler keskin görünümlüdür (Resim 2.69).
Burada malzeme rengi olarak malzemeye verdiğiniz materyal özelliğini gölgelendirebilirsiniz..
Aşağıda üç görünüşü çizilmiş ve ölçülendirilmiş iş parçasının izometrik perspektif resmini çiziniz.
Çizim programlarını bilgisayara yükleyiniz
Çizim yapacağınız bilgisayarı çalıştırınız
AutoCAD açıldığında kendinize ait yeni bir sayfa açınız
Giriş penceresini kullanarak çiziminizde kullanmayı düşündüğünüz şablon sayfası üzerinde, çizim sihirbazını çalıştırarak istediğiniz ayarları yapınız
Çizimin işlem sırasını belirleyiniz
İstenilen özellikte perspektif resmi çiziniz
Perspektif çeşitleri ile ilgili olarak modül bilgi konularından faydalanabilirsiniz
İş etiğine uygun davranınız.
Perspektif çiziminin işlem sırasını belirlediniz mi?
Perspektif çizdiniz mi?
Resmin doğru çizilip çizilmediğini kontrol ettiniz mi?
Süreyi uygun kullandınız mı? (3 Saat)
Faaliyet değerlendirmeniz sonucunda hayırı işaretleyerek yapamadığınız işlemleri tekrar ediniz. Tüm işlemleri başarıyla tamamladıysanız bir sonraki faaliyete geçiniz.
1. Aşağıdakilerden hangisi izometrik çizimi başlatmak için kullanılan diyalog sayfasıdır?
2. Aşağıdakilerden hangisi perspektif çizim yollarından birisidir?
A) Drafting Settings
E) View → Zoom
3. Aşağıdakilerden hangisi AutoCAD de yüzey modelleme için kullanılan bir komut sembolüdür?
4. Aşağıdakilerden hangisi Elev komutunun kullanım amacıdır?
A) Açı vermek
B) Çap vermek
C) Yükseklik vermek
D) Kalınlık ve uzaklık vermek
E) Renk vermek
5. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu yüzey oluştumak için kullanılan komuttur?
C) 3D Face
D) 3D Solid
E) 3D Solid Face
6. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu çzimlerde gizli çizgileri kaldıran komut sembolüdür?
7. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu ortamda düz çizgi ile polyline oluşturur?
A) 3D Polyline
B) 3D Line
D) 3D First Line
8. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu yüzeyler oluşturur?
D) 3D Surfaces
9. Aşağıdakilerden hangisi Z doğrultusunda kalınlık vermek için kullanılan komuttur?
2. Aşağıdakilerden hangisi perspektif çizim yollarından biridir?
D) View→3D Views
3. Aşağıdakilerden hangisi AutoCAD’de yüzey modelleme için kullanılan bir komut sembolüdür?
6. Aşağıdakilerden hangisi üç boyutlu çizimlerde gizli çizgileri kaldıran komut sembolüdür?
9. Aşağıdakilerden hangisi ‘Z’ doğrultusunda kalınlık vermek için kullanılan komuttur?
Gerekli ortam sağlandığında bilgisayarda çizdiğiniz resimlerin çıktısını alabileceksiniz.
İnerneti kullanarak vebilgisayar ürünleri satıcılarını ziyaret ederek çizim araçlarının özelliklerini ve kullanım yerlerini araştırınız.
3. ÇİZİM ÇIKTISI
3.1. Çizim Çıktı Ayarları
Bu bölümde yaptığınız çizimlerin printerdan çıktısını almak için yapılması gerekenleri öğreneceksiniz.
Standart toolbars’tan printer iconunu veya
AutoCAD ekranında File/Pulldown (Çekmenü) den plot ifadesine tıklarsanız aşağıdaki diyalog sayfası ile karşılaşırsınız (Resim 3.1).
Resim 3.1: Plot Diyalog Sayfası
Burada ilk yapacağımız bilgisayarımıza bağlı olan printeri seçmek olacaktır.
“Plot device” kısmında printeri seçtikten sonra “Plot Setting” sekmesine tıklarsanız aşağıdaki diyalog sayfasını göreceksiniz (Resim 3.2).
3.1.1. Kağıt Boyutunu Ayarlama
Resim 3.3: Kağıt Boyutunun Ayarlanması
Printer seçiminden sonra çizdirilecek resme göre kağıt seçimi yapılır (Resim 3.3). Ayrıca kağıdın ‘mm’ mi ‘inç’mi olduğuna karar verirsiniz (Resim 3.4).
3.1.2. Kağıt Konumunu Ayarlama
Bu bölümde Drawing orientation (Çizim konumu) diyalog sayfası karşınıza çıkacaktır. Çizdireceğiniz resmi yazdırmak istediğiniz kağıdın yatay ya da dikey olmasını sağlarsınız.
Bu diyalog sayfasında aşağıdaki seçeneklerle karşılaşırsınız (Resim 3.5);
Portrait:Kağıdı dik yerleştirmek için kullanılır.
Landscape: Kağıdı yatay yerleştirmek için kullanılır.
Plot upside-down: Çizmiş olduğunuz resmi 180º döndürerek kağıda yerleştirmek için kullanılır.
Buradaki çalışmada kağıt Landscape (Yatay) konuma ayarlanmıştır. İstenirse Portrait (Dikey) konuma da ayarlanabilir. Yani çalışmamız kağıt üzerinde yatay mı duracak yoksa dikey mi duracak buna karar vereceğiz.
3.1.3. Ölçek Ayarlaması Yapma
Printerden kağıt üzerine aktarılacak olan çizimimizin 1/1 ölçekli mi yoksa farklı mı (büyük veya küçük) olacağına karar vereceğiz.
Resim 3.6’da çizimin ölçeği var olan değerler ile belirlenir. Resim 3.7’de ise custom seçeneğinde altta iki kutucuk bulunur. Buradan sağdaki kutucuk çizim ekranında olan çizimin ölçeğini değiştirmek istediğinizde kullanacağınız kutucuktur.
3.1.4. Çıktı Çizgi Kalınlıklarını Ayarlama
Çizdiğimiz çizimlerin ayırt edici özelliklerinden olan çizgi kalıklıkları, antetli kağıt ile çıktı aldığımızda resim 3.8’de görüldüğü üzere sol tarafta “Layout” sekmesi aktif iken kullanabileceğiniz bir özelliktir. Sağ alt tarafta “Scale lineweights” ile çizgi kalınlıklarını aktif ya da pasif konuma getiririz.
Not: Çizgi kalınlıklarına Layer konusunda değinilmiştir.
3.1.5. Pencereye Göre Çıktı Alma
Sol üstte (Resim 3.9) çıktısını almak istediğimiz resim, altta “Print” diyalog sayfasında (Resim 3.11) bulunan “Window” seçeneğini kullanıyoruz ve çizimimizin hepsini değil; sadece istediğimiz belli bir kısmını pencere içine alarak çıktı ekranına aktarıyoruz. Üstte gördüğümüz (Resim 3.10) görüntü ortaya çıkıyor.
3.1.6. Limit Değerlerine Göre Çıktı Alma
Bu komutla çizim sınırları dikkate alınarak baskı yapılır. Bunun için önce scale kısmında “Scale to fit” kısmı aktif hale getirilmelidir (Resim 3.12).
Sayfanın altında bulunan “Full Preview” komutu ile resmimize ön izleme yapıyoruz ve “ok” tuşuna basıyoruz (Resim 3.13).
3.1.7. Tüm Çizim Alanının Çıktısını Alma
Bu işlem için Plot diyalog sayfasında bulunan “Extents” komutu arkadan da resmin nasıl göründüğünü görmek için “Full Preview” seçeneğine basarız (Resim 3.14).
Extents komutu resmin boyutlarına bakmadan ekrana ve çıktı alınacak kağıda tam olarak yayar ve bize o şekilde gösterir.
3.1.8. Çizimin Ekranda Görünen Kısmının Çıktısını Alma
Display varsayılan seçenektir. O an ekranda resmin görünen kısmının çıkmasını sağlar.
3.2. Yazıcı Ayarlarını Yapma
3.2.1. Yazdırılacak Doğru Yazıcıyı Seçme
Resim 3.15’te Plot diyalog sayfası görülmektedir. Burada sisteme bağlı olan ve işimizi görecek olan doğru printeri seçmeliyiz.
3.2.2. Çıktı Kopya SayısınıAyarlama
Yukarıdaki diyalog sayfasında (Resim 3.15) doğru printeri seçtikten sonra sayfanın sol alt köşesinde “Number of copies” kısmında çiziminizin kaç kopyasının oluşturulacağını size sorar. Sizde ihtiyacınız kadar olanı burada belirtirsiniz.
Aşağıda teknik tam kesiti çizilmiş ve ölçülendirilmiş iş parçasını aşağıdaki gibi çiziniz. Printer çıktı ayarlarını yaparak A4 kağıdına çizdiriniz.
AutoCAD programını çalıştırınız.
Çizim çıktı ayarlarını düzenleyiniz
Kağıt boyutu, konumu, ölçek ve çıktı çizgi kalınlık ayarlarını yapınız
Yazıcı ayarlarını yapınız
Doğru printer ve kağıdı seçiniz resmin kağıt üzerindeki konumuna dikkat ediniz
Pencereye göre çizim çıktısı alınız
Çıktı biçimini istenilen özelliğe göre seçiniz, değişik özellikteki çıktı biçimleri ile ilgili olarak modül bilgi konularından faydalanabilirsiniz
Limit değerine göre çizim çıktısı alınız
Tüm çizim alanının çıktısını alınız
Çizimin ekranda görünen kısmının çıktısını alınız
Yazıcı ayarlarını yaptınız mı?
Çizim istenilen özelliklere göre yaptınız mı
Çizim çıktı ayarlarını yaptınız mı?
Pencereye göre çizim çıktısı aldınız mı?
Limit değerine göre çizim çıktısı aldınız mı?
Tüm çizim alanının çıktısını aldınız mı?
Çizimin ekranda görünen kısmının çıktısını aldınız mı?
1. Aşağıdakilerden hangisi yaptığınız çizimin çıktısını almak için print ayarlarını gösteren diyalog sayfası adıdır?
2. Aşağıdakilerden hangisi kağıt seçim yapmanızı gösterir?
B) Plot device
3. Aşağıdakilerden hangisi yaptığınız çizimlerin pencereye göre çıktı almanızı sağlayan seçenektir?
B) Full Preview
D) Plot Extents
4. Aşağıdakilerden hangisi yaptığınız çizimlerin çıktı almadan önce nasıl görüneceğini gösteren seçenektir?
D) Plot device
5. Aşağıdakilerden hangisi yaptığınız çizimlerin boyutlarına bakmadan ekrana tam olarak yayar?
A) Full Preview
6. Aşağıdakilerden hangisi kağıt üzerine aktarılacak çizimlerin ölçeğini gösteren seçenektir?
A) Plot scale
7. Aşağıdakilerden hangisi yazdırılacak doğru yazıcı seçeneğidir?
A) Plot to file
8. Aşağıdakilerden hangisi çizdiğiniz resmin çıktısını alırken kağıt konumunu belirleyen diyalog sayfası adıdır?
9. Aşağıdakilerden hangisi çizdiğiniz resmin çıktısını kağıda 180º döndürerek yerleştirme işlemini yapmak için kullanılan seçenektir?
1. Aşağıdakilerden hangisi yaptığınız çizimin çıktısını almak için printer ayarlarını gösteren diyalog sayfası adıdır?
E) Drawing orientation
C) Plot upside-down
UYGULAMALI ÖLÇME ARAÇLARI (PERFORMANS TESTLERİ)
Aşağıda resmi verilmiş iş parçasının ön ve üst görünüşünü çizerek, resim üzerinde ölçülendirip, yüzey işleme işaretlerini yerleştiriniz ve perspektif resmini çizerek gölgelendirme işlemlerini yapınız.
Açıklama 1: Parçanın ortasındaki delik 20 mm çapında,+0,02 –0,01 toleransında ve raybalanmış bir deliktir. Diğer yerler frezede hassas işlenmiştir.
Açıklama 2: Kutunun iki yanında 2x45º pah ve delik üzerinde R2 lik radüs vardır.
Açıklama 3: Kutunun altında da üstte gördüğünüz (40x40x10mm) çukur bulunmaktadır.
Aşağıda tam kesiti çizilmiş ve ölçülendirilmiş iş parçasının, printer ayarlarını yaparak kağıda çizdiriniz.
Modülde kazandığınız becerileri aşağıdaki tablo doğrultusunda ölçünüz.
MODÜL DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ
Bilgisayar programını yapılacak çizime ve ölçülendirmeye göre ayarladınız mı?.
1- Parçanın çizimi, ölçülendirilmesi ve yüzey sembolleri
Yüzey işleme ve tolerans işaretlerini verdiniz mi?
2- Perspektif çizimi
3-Bilgisayarda çizimlerin çıktısını almak
4- Genel işlemler
Resim üzerindeki çizgilerin eksikliği-fazlalığını kontrol ettiniz mi?.
Süreyi uygun kullandınız mı? ( 6 saat)
Modül ile ilgili eksikleriniz var ise ilgili faaliyetlere geri dönerek bu eksiklerinizi tamamlayınız.
Modülü başarı ile tamamladıysanız öğretmeninize danışarak bir sonraki modüle geçebilirsiniz.
Değerli öğrencimiz, işlediğimiz Bilgisayarla Çizim Teknikleri II Modülünü bitirmiş durumdasınız; eğer bu modülü başarı ile tamamladıysanız burada elde ettiğiniz yeterlikleri bundan sonraki modüllerde de sık sık kullanacağınızı unutmayınız. Bu konuların daha bir çok kez karşınıza çıkacağının farkında olarak burada kazandırılan yeterliklerinizi geliştirmek ve güncel gelişmeleri takip etmek, alanınızda yetişmiş bir eleman olmanızı sağlayacaktır.
Ø AutoCAD 2000, AutoCAD2002, AutoCAD2004 Program Kaynakları.
Ø GÖKALP Baykal, AutoCAD 2002 ve AutoCAD LT 2002, Pusula Yayıncılık
Ø GEORGE Omura, Alfa Basım Yayın, 2002
Ø Çıkış Ender, AutoCAD Release 12 for Windows,Türkmen Yayınevi 1995
Ø Şalvarcıoğlu Yiğit, Orhan NAZİF, Gazi Üniversitesi. Bitirme Tezi, 2000