Download "ÜYELERİMİZE İŞSİZLİKLE İLGİLİ DUYURU. Konu ile ilgili taleplerimizi içeren ve yazı ekinde sunulan rapor:"
1 Gündem ÜYELERİMİZE İŞSİZLİKLE İLGİLİ DUYURU Yönetim Kurulu Başkanımız Mehmet TORUN, 3 Aralık 2011 tarihinde Dünya Madenciler Günü kutlamaları nedeniyle yaptığı konuşmada, kamu kurumlarına maden mühendisi alımının oldukça az olduğunu vurgulayarak işsiz meslektaşlarımızın kamu kurumlarına istihdamını tekrar dile getirince, davetli olarak bulunan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner YILDIZ istihdamda özel, kamu ayrımı yapmıyorum ve peşinen söylüyorum başkan bize 30 maden mühendisi ismi versin onları özel sektöre yönlendireceğim demiştir. 30 meslektaşımıza iş bulunması önemli olmakla birlikte çok sayıda işsiz maden mühendisi olduğu herkesçe bilinen bir gerçektir. Bu nedenle tüm işsiz üyelerimize ulaşılarak güncel bilgileri istenmiş ve 446 meslektaşımızın işsizliğinin devam ettiğine dair bilgi Odamıza ulaşmıştır. Konu ile ilgili taleplerimiz ve işsiz meslektaşlarımızın isim listesi, 27 Aralık 2011 tarihinde Oda Başkanımız Mehmet TORUN tarafından Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı na elden teslim edilmiştir. Ayrıca aynı taleplerimiz, Cumhurbaşkanlığı Makamına, TBMM Başkanlığına, Başbakanlık Makamına, tüm siyasi partilere yazıyla iletilmiştir. Konu takip edilerek gelişmeler üyelerimizle paylaşılacaktır. YÖNETİM KURULU Konu ile ilgili taleplerimizi içeren ve yazı ekinde sunulan rapor: RAPOR Madenler, milyonlarca yılda oluşan, tüketildiğinde yerine konulamayan, bu nedenle planlı ve rasyonel bir biçimde işletilmeleri zorunlu olan, hiçbir kişi ve kuruluşun emeği olmadan oluşan, doğanın insanlığa sunduğu ortak değerlerdir. Bu nedenle de toplumun ortak malı olup, tasarrufu kamuya aittir. Anayasamızın 168. maddesinde bu durum açıkça belirtilmiştir. Devletin kendine ait olan bu kaynaklarını denetlemesi ve koruması da asli görevleri arasındadır. Bu konudaki denetim görevi yasayla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı na verilmiştir. Bakanlık, bu görevi Maden İşleri Genel Müdürlüğü (MİGEM) üzerinden yürütmektedir. MİGEM 2010 yılı verilerine göre, işletme izni verilen ruhsat sahası bulunmaktadır. İşletme izni olan ocaklardan 567 adedi kapalı (yeraltı) işletmesi olup, bunlardan 250 adet ruhsat yeraltı kömür sahasına aittir ve 2009 yılında bunlardan 150 adedinde üretim faaliyetinde bulunulmuştur. Kömür dışında (metal), 317 adet yeraltı işletme izinli saha mevcuttur. Bir ruhsat sahası içinde birden fazla işletme bulunabildiğinden, maden işletme sayısı ruhsat sayısından daha fazladır. Maden İşleri Genel Müdürlüğü kadrosunda, 163 teknik ve 145 idari olmak üzere toplam 308 personel görev yapmaktadır. Genel Müdürlüğün teknik personeli, çeşitli şubeler arasında dağıtılmış olmakla birlikte ihtiyaç durumunda mahallinde denetim yapmak üzere Denetleme Şube Müdürlüğü koordinatörlüğünde görevlendirilebilmektedir. Bu şekilde istihdam edilen teknik ve idari personel sayısı 210 dur. Genel Müdürlüğün denetim faaliyetleri için maden mühendisi, jeoloji mühendisi, harita teknikeri ve diğer branşlardan 4
2 Gündem personel istihdam edilmekle birlikte gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşları ve üniversitelerden inceleme ve denetimin gerektirdiği mesleki tecrübeye sahip elemanlardan da istifade etme yoluna gidilmektedir. Genel Müdürlük bünyesinde yeraltı maden işletmelerinin denetimlerinde tecrübeli 3 maden mühendisi bulunmaktadır. Diğer maden ve jeoloji mühendisleri, görevlendirme yapıldığı takdirde yeraltı işletmelerinin denetimlerine katılmaktadır. Yeraltı denetimlerinde tecrübeli olduğu ifade edilen maden mühendislerinin -bunu zorunlu kılan bir düzenleme de olmamakla birlikte- A sınıfı iş sağlığı ve güvenliği uzmanlığı belgeleri bulunmamaktadır. Esasen sadece MİGEM in değil, maden işletmelerini denetleyen bütün kurumların denetim elemanlarının bu alanda sertifikasyonu önem taşımaktadır. Genel Müdürlük bünyesinde dosya üzerinden yapılan proje incelemelerinde, her bir personel tarafından, dosyaların yoğunluk durumuna göre aylık ortalama 20 dosyaya işlem yapıldığı belirtilmektedir. Bir ayda genel olarak 22 iş günü olduğu hesaba katıldığında, bu elemanların ortalama olarak günde bir adet proje incelemesini sonuçlandırması gerekmekte olup, bu durum bile proje incelemelerinin yeterince yapılamadığının bir göstergesidir sayılı Kanunun 8. maddesinde Bakanlığın ana hizmet birimleri arasında Maden İşleri Genel Müdürlüğü sayılmış, 9. maddesinin (d) bendinde Faaliyetlerin iş güvenliği ve işçi sağlığı ilkelerine uygun yürütülmesini takip etmek görevi Maden İşleri Genel Müdürlüğüne verilmiştir. Maden İşleri Genel Müdürlüğü yasal çerçeve içerisinde Maden Kanununun 29, 31 ve diğer maddeleri ile ilgili denetimler esnasında iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili hususlar ve projeye uygunluk açısından denetim yapmaktadır. Genel Müdürlük tarafından gerçekleştirilen saha denetimlerinin içeriği incelendiğinde büyük oranda ruhsat işlemlerine yönelik olduğu görülmektedir. Denetim ifadesinden ziyade mahallinde tetkik ifadesi kullanılan bu uygulamalarda heyetler bir maden mühendisi, bir jeoloji mühendisi ve tetkikin konusuna göre jeofizik mühendisi, haritacı, mali uzman veya diğer meslek mensuplarından olmak üzere en az 3 kişiden oluşturulmaktadır. Bu şekilde Genel Müdürlük bünyesinde her hafta saha için heyet teşkil edilmektedir. Son dönemde maden işletmelerinde meydana gelen ölümlü iş kazaları ve kamuoyunda ortaya çıkan tepkiler üzerine Genel Müdürlükçe oluşturulan tetkik heyetlerince iş güvenliğine yönelik incelemeler yapılmaya ve yaptırımlar uygulanmaya başlanmıştır. Ancak bu heyetlerde görevlendirilecek kişilerin iş sağlığı ve güvenliğine yönelik ne tür bir mesleki birikime sahip olmaları gerektiği yönünde bir düzenleme bulunmamaktadır. Ayrıca, MİGEM in, yukarıda sözü edilen anlayışının da sonucu olarak, iş sağlığı ve güvenliği konularında yeterli bilgi ve tecrübeye sahip personelinin bulunmadığı da göz önüne alındığında, Madencilik faaliyetlerinin işçi sağlığı ve iş güvenliği ilkelerine uygun yürütülmesinin takibi görevinin MİGEM e verilmesinin aksamalara yol açtığı, söz konusu Kanun maddesinin uygulamaya geçirilmesinde sorunlar bulunduğu kanaati doğmaktadır. Saha incelemelerinde, Maden İşleri Genel Müdürlüğünce oluşturulan tetkik heyetlerinde yer alan görevlilerin iş güvenliği konusunda yeterli bilgiye sahip olmadıkları ve yeraltı madenlerinde yeterince inceleme yapmaksızın 5
3 Gündem 6 rapor tanzimi ile yaptırım uyguladıkları ifade edilmektedir. Kaldı ki, personel sayısı ve yapısı incelendiğinde de 70 i maden mühendisi olmak üzere 370 personele sahip Genel Müdürlüğün Türkiye çapında yaklaşık 6000 civarındaki maden işletmesinde iş sağlığı ve güvenliği denetimleri gerçekleştirmesi mümkün görünmemektedir. Yapısı itibarı ile diğer sektörlerden çok daha riskli olan maden sektöründe iş sağlığı ve güvenliği hususunun genel iş teftiş sistemi içerisinde değerlendirilmemesi ve bir ihtisas alanı olarak görülmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda, münhasıran maden işletmelerinde iş sağlığı ve güvenliği denetimlerini gerçekleştirmeye yönelik ayrı bir birim oluşturulması gerekmektedir. Madenlerde denetim yapısının bir ayağı da teknik nezaretçi olarak görev yapan maden mühendisleridir. Teknik nezaretçiler MİGEM tarafından atanmakta ve yaptıkları denetimler MİGEM tarafından takip edilmekte ve belli yaptırımlar uygulanmaktadır. Bunların sonucu olarak teknik nezaretçiler devlet (kamu) adına denetim yapmaktadır. Ancak, teknik nezaretçilerin pek çok sorunla karşı karşıya oldukları ve bu nedenlerle görevini tam olarak yerine getiremedikleri de bilinmektedir. Teknik nezaretçilik ile ilgili olarak yaşanan en büyük sıkıntı ücretin ödenme konusudur Sayılı Kanunla Değişik 3213 Sayılı Maden Kanununda teknik nezaretçi ücretlerinin nasıl ödeneceğiyle ilgili herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.halihazır uygulamada ücret denetim yapılan madenin ruhsat sahibi veya işletmecisi tarafından ödenmekte yani ruhsat sahibi ile teknik nezaretçi direkt karşı karşıya gelmekte, bu durumda teknik nezaretçi, ruhsat sahibi ile sözleşmesinin feshedilmesi veya görevinden azledilme endişesi nedeniyle işverene karşı bağımsız hareket edememektedir. Üniversitelerin ilgili bölümlerinin ülke ihtiyacından çok fazla sayıda maden mühendisi mezun etmeleri sebebiyle maden mühendisleri temininde güçlük çekilen eleman niteliğinde olmadıkları gibi, bu sayı fazlalığı nedeniyle maden mühendisleri arasında işsizlik oranları bir hayli yüksektir. Dolayısıyla bir maden mühendisi-teknik nezaretçinin işten çıkarılması halinde yerine yeni bir mühendis bulunması işveren için pek zor olmamaktadır. Yani teknik nezaretçi olarak görev yapan maden mühendisleri kendilerini işlerini kolayca kaybedebilecek kişiler olarak görmektedir. Bu unsurlar birlikte değerlendirildiğinde, ailelerini geçindirmek zorunda olan teknik nezaretçilerin işini kaybetmemek için maden işvereni ile ters düşmeyecek şekilde davrandıkları, bu şartlar altında onlardan bağımsız davranmalarının beklenemeyeceği açıktır. Teknik nezaretçiliğin ilgili bütün tarafların görüş ve kaygılarını dikkate alarak gözden geçirilmesi ivedilik arz etmektedir. Teknik nezaretçilerin işveren ile doğrudan ücret bağının koparılması, işverenlerin teknik nezaretçi ücretlerini açılacak resmi bir hesaba yatırmaları ve ücretlerin bu hesaptan mevzuatta belirlenecek kurallara göre ödenmesi uygun olacaktır. Ülkemizin en büyük sorunlarının başında işsizlik gelmektedir. Maden mühendisleri arasında işsizlik oranı artarak devam etmektedir. Kriz dönemlerinde ise işten atmalarla ve daralan istihdamla bu oran daha da artmaktadır. Odamıza kayıtlı maden mühendisi bulunmaktadır. Söz konusu meslektaşlarımız arasında işsizlik ve meslek dışı işlerde çalışanların oranı kayıtlarımıza göre % 40 civarındadır. Halen ikinci öğretimlerle birlikte 27 maden mühendisliği bölümünden her
4 Gündem yıl 1200 civarında meslektaşımız mezun olmaktadır. Buna karşın hala yeni bölümler açılmaktadır. Önümüzdeki yıllarda maden mühendisi sayısının daha hızlı artacağı, buna bağlı işsizliğin de artacağı gerçektir. Yaşamlarının en güzel yıllarını maden mühendisi olmak için harcayan genç meslektaşlarımızı başta işsizlik olmak üzere iş güvencesinden yoksun, çalışma koşullarının niteliksizleştiği, düşük ücret ve uzun çalışma saatleri beklemektedir. Emeklerini satarak yaşama tutunmaya gayret eden meslektaşlarımız; hayat şartlarının sürekli kötüye gittiği, emekliliği hayal bile edemeyecek kadar uzak gören, iş güvencesinden yoksun, asgari ücretle çalıştırılan ve her an kapı önüne konulma endişesiyle mesleklerini yapmaya gayret etmektedir. Maden mühendisleri en ücra köşelerde, dağ başlarında, yerin metrelerce altında ülkemizin doğal kaynaklarını insanlığın hizmetine sunmaya çalışırken, hak ettikleri ilgiyi görememekte ve mağdur olmaktadır. Kamu kurumlarına gerektiği halde çok az sayıda maden mühendisi alınmaktadır. Oysa ülkemizin kalkınmasının ön koşulu, doğal kaynaklarımızın ülkemiz sanayisinde kullanılmak üzere üretilmesi ve değerlendirilmesidir. Bunun için, kamu kurumlarına yatırım yapılması ve maden mühendisi istihdamının artırılması gerekmektedir. Bütün bu tespit ve değerlendirmeler, Cumhurbaşkanlığı Devlet Denetleme Kurulu raporlarında da mevcuttur. Devletin en yüksek makamının tespit ettiği ve çözümünü talep ettiği bu sorunların çözümü yetkililerin asli görevleri arasındadır. Bu değerlendirmeler ışığında üyelerimiz adına taleplerimiz aşağıda sunulmaktadır: 1- Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan madenlerin denetimlerinin yeterince yapılamaması; can kaybına, kaynak kaybına ve vergi kaybına neden olmaktadır. Denetim görevi devletin asli görevlerindendir. Bu nedenle kamu adına denetim yapan teknik nezaretçiler, Maden İşleri Genel Müdürlüğü nün (MİGEM) kadrolu elemanı olarak atanmalıdır. 2- Atama işlemi yapılana kadar teknik nezaretçilerin işveren ile doğrudan ücret bağının koparılması, işverenlerin teknik nezaretçi ücretlerini, Odamızın belirlediği asgari ücretin altında olmamak kaydıyla açılacak resmi bir hesaba yatırmaları ve ücretlerin bu hesaptan mevzuatta belirlenecek kurallara göre ödenmesi uygun olacaktır. 3- İşsiz maden mühendislerinin (ek listede isimleri bildirilmiştir) madencilik kuruluşları başta olmak üzere kamu kurum ve kuruluşlarına bir an önce atamaları yapılmalıdır. 4- Maden işletmelerinde, en az teknik nezaretçilik kadar önemli bir unsur daimi nezaretçiliktir. Çünkü daimi nezaretçi de maden mühendisidir ve işletme ile ilişkisi daha yoğundur, daha uzun süre ve bire bir işletme faaliyetlerinin içindedir. Yönetmelik ile teknik ve daimi nezaretçilerin görev alanlarının, sorumluluk sınırlarının net bir tanımı yapılmamıştır. Mevzuat yeniden düzenlenerek daimi nezaretçilerin yetki ve sorumlulukları net olarak belirlenmelidir. 5- Daimi nezaretçilerin Odamızın belirlediği asgari ücretin altında çalıştırılmamaları için gerekli düzenleme yapılmalıdır. Odamız, bu taleplerimizin yerine getirilmesini çok önemli görmektedir. 27 Aralık
5 Gündem 6. ULUSAL KIRMATAŞ SEMPOZYUMU 6-7 EKİM 2011 TARİHLERİNDE SİVAS TA YAPILDI 8 6. Uluslararası Kırmataş Sempozyumu 6-7 Ekim tarihlerinde Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Kültür Merkezinde gerçekleştirilmiştir. Sempozyuma 250 delege katılmış ve 34 bildiri sunulmuştur. Yönetim Kurulu Başkanımız Mehmet TORUN un Sempozyum Açılış Konuşması: Ülkelerin gelişmesinde doğal kaynakların kullanılması bir gerekliliktir. Ancak, bu kaynakların tükenen ve yenilenemez oldukları düşünüldüğünde ciddi bir planlama yapılması da olmazsa olmaz bir zorunluluktur. Günümüzde altyapı yatırımlarının ve inşaat sektörünün büyüklüğü göz önüne alındığında, kırmataş sektörünün hacmi ve büyüklüğü daha iyi anlaşılabilmektedir. Ülkemiz agrega hammaddeleri açısından oldukça şanslı bir konumdadır. Bu anlamda kırma taş sektörü madencilik sektörünün en önemli alt sektörlerinden biri haline gelmiştir. Söz konusu sektör; ulaştığı yatırım düzeyi, yıllık bilançosu, üretim hacmi ve istihdam olanakları ile önemini her geçen gün daha da artırmaktadır. Ancak bu büyümeyle birlikte sektörün sorunları buna paralel olarak büyümektedir. Bu sorunlar sektörü zaman zaman idare ve yöre halkıyla karşı karşıya getirmektedir. İçinde bulunduğumuz yüzyılda, çevre faktörü göz ardı edilerek hiçbir ekonomik faaliyet gibi madencilik faaliyetlerinin de yürütülmesi mümkün değildir. Madenciliğin çevreye etkilerini yadsımak mümkün değildir. Ancak, madencilik sektöründe, çevre dostu teknoloji ve yöntemlerin kullanılması, madencilik süreçlerinde veya sonrasında çevrenin korunmasına ya da yenilenmesine yönelik önlemlerin alınması, sektörün gelişimini engellemeyecek, aksine genel anlamda sektörün gelişimine yönelik katkıyı yapacaktır. Sanayileşme, kentleşme, konut ihtiyacı, altyapı çalışmaları ve ülkemiz depremselliği agrega madenciliğini oldukça önemli kılmaktadır. Agrega, beton imalatının ve asfalt üretiminin en önemli hammaddesidir. Dünya genelinde agrega üretimi % 58 lik payla tüm maden üretimi içinde birinci sıradadır. Yurdumuzun yıllık 300 milyon ton gibi yüksek üretim kapasitesi ve 1,5-2,0 milyar $ gibi bir değerle küçümsenmeyecek bir piyasa değeri ve yaklaşık kişilik doğrudan istihdam imkanları ile giderek önem kazanan bir madencilik kolu haline gelmiştir. Ülkemizde agrega olabilecek maden rezervleri oldukça yaygın ve büyüktür. Arazi kullanımındaki sınırlamalar, çevre sorunları ve yüksek nakliye maliyetleri mevcut rezervlerin kullanımını sınırlamaktadır. Doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımının önemli olduğu günümüzde ocaklarda üretilen
6 Gündem kayaçların mümkün olduğunca verimli değerlendirilmesi gerekmektedir. Kayaçların kullanım alanlarına göre beklenen kaliteleri değişken olduğundan ocaklarda kayaç kalite değişimlerinin belirlenmesi üretim açısından çok önemlidir. Üretim öncesinde ve sırasında maden mühendislerinin sektörde görev yüklenmesi, seçici ocak işletmeciliği açısından üreticiye ekonomik yarar sağlayacaktır. 6. ULUSAL KIRMATAŞ SEMPOZYUMU SONUÇ BİLDİRGESİ 6. Ulusal Kırmataş Sempozyumu; TMMOB Maden Mühendisleri Odası ve Cumhuriyet Üniversitesi işbirliğinde Ekim 2011 tarihlerinde Sivas`da, Cumhuriyet Üniversitesi Kültür Merkezi nde gerçekleştirilmiştir. 250 delegenin katıldığı sempozyumda; 5 adedi poster olmak üzere toplam 34 bildiri sunulmuştur. 6. Ulusal Kırmataş Sempozyumunda; Sektörün Maden Kanunu kapsamına alınmasından sonra öncelikle teknik eleman istihdamının öneminin anlaşılmaya başlanmasıyla bu işletmeler giderek daha verimli, çevreye daha duyarlı, işçi sağlığı ve iş güvenliği açısından daha etkin önlemlerin alınabildiği ve iş kazalarının daha az yaşandığı bir sektör haline gelmektedir. Ancak, henüz istenilen seviyeye ulaşılamamıştır. Maden Kanunu gereği, 15 işçiden fazla işçi çalıştıran açık işletmelerde daimi nezaretçi olarak maden mühendisi çalıştırılması bir zorunluluktur. Ancak, yönetmelikte tesisler hariç denilerek yasaya karşı hile yoluna gidilmesini anlamak ve kabul etmek mümkün değildir. Ocak ve hemen yanı başındaki tesisin bir bütün olduğu gerçeğinden hareketle gerekli olan maden mühendisinin çalıştırılması sadece yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda teknik bir gerekliliktir. Önemli bir madencilik faaliyet alanı olan kırmataş sektörüne dönük gelişmelerin gözden geçirilmesi, sorunların tartışılması ve çözüm önerilerinin getirilmesi, bilimsel ve teknolojik gelişmelerin tartışılması, katılımcılara aktarılması ve sonuçların kamuoyuyla paylaşılması amaçlanan 6. Ulusal Kırmataş Sempozyumu, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi ile birlikte düzenlenmiştir. Sempozyumun mevcut sorunların çözümüne, ülkemize ve sektörümüze katkı koyacağına inanıyoruz. Bu düşüncelerle sempozyumu destekleyen kamu ve özel tüm madencilik kuruluşlarımıza, Sempozyum Yürütme ve Bilimsel Kurul Üyelerine, bildiri sunarak katkı koyanlara, bizzat katılarak bizleri onurlandıranlara ve emeği geçen herkese teşekkür ederiz. agrega üreticileri ve tüketicileri, mühendisler, akademisyenler ile sanayiciler bir araya getirilmiş, Türkiye de ve dünyada agrega madenciliği, standartlar, çimento, beton ve asfalt hammadde özellikleri, maden mevzuatı, kalite denetimi, üretilen agrega ile daha yüksek dayanımlı beton üretimi elde etmenin yolları, kapasite artırım hususları, CE belgesi alma zarureti, kırmataş olabilecek alanlarda litolojik yapının 9
7 Gündem 10 incelenmesi, alternatif kaynakların hammadde olarak değerlendirilmesi, patlayıcı madde imha yönetmeliği, toz engelleme yöntemleri gibi konular irdelenmiş, bilimsel ve teknolojik gelişmeler katılımcılara aktarılmıştır. Ayrıca kırmataş ocaklarında delme-patlatma tasarımı, Bor araştırma sonuçları ve agrega üretiminde iş güvenliği risk analizi konularında da sunumlar yapılmıştır. İki gün süren Sempozyum da dile getirilen görüş ve öneriler ana başlıklarıyla aşağıda özetlenmiştir: 1. Agrega; beton imalatının, asfalt üretiminin ve dolgu malzemesi olarak kullanımın en önemli hammaddesidir. Sanayileşme, planlı ve plansız kentleşme, konut ihtiyacı, altyapı çalışmaları ve ülkemiz depremselliği agrega madenciliğinin önemini ortaya koymaktadır. Dünya genelinde agrega üretimi % 58 lik payla tüm maden üretimi içinde birinci sıradadır yılı verilerine göre 92 milyar euroluk pazar değeri ile petrol, doğal gaz ve kömürden sonra dördüncü sırada yer almaktadır. 2. Avrupa da ortalama agrega kullanımı 7.0 t/kişi iken, ülkemizde 6.0 t/ kişi civarındadır. Ülkemizde yıllık 450 milyon ton gibi yüksek üretim miktarı, (Bazı yeraltı maden işletmelerinde söz konusu olan kırmataşa dayalı dolgu, baraj gövdesi inşaatları ile deniz kıyılarındaki kaba kırmataş miktarları göz önüne alınmamıştır.) yaklaşık milyar $ gibi küçümsenmeyecek bir piyasa değeri ve onbinlerce kişiye doğrudan istihdam imkanı ile giderek önem kazanan bir madencilik kolu haline gelmiştir yılında kırmataş sektörünün Maden Kanunu kapsamına alınması ile birlikte önemli sayıda maden mühendisi daimi ve teknik nezaretçi olarak sektörde istihdam imkanı bulmuştur. Ancak; çıkarılan son yönetmeliğin kanuna aykırı olarak düzenlenmesi, teknik gereklilik olan maden mühendisi istihdamını kısıtlamaktadır. Bu yanlışlığın düzeltilmesi yasal bir zorunluluktur. 3. Ülkemizde agrega olabilecek maden rezervleri oldukça yaygın ve büyüktür. Ancak kullanım alanı nedeniyle birim maliyetlerinin düşük tutulması gerekliliği faydalanılabilir rezervi kısıtlamaktadır. Arazi kullanımındaki sınırlamalar, çevre sorunları ve yüksek nakliye maliyetleri mevcut rezervlerin kullanımını sınırlamaktadır. Dolayısıyla, doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımının önemli olduğu günümüzde ocaklarda üretilen kayaçların mümkün olduğunca değerlendirilmesi gerekmektedir. Kayaçların kullanım alanlarına göre beklenen kaliteleri değişken olduğundan ocaklarda kayaç kalite değişimlerinin belirlenmesi üretim açısından çok önemlidir. Üretim öncesinde ve sırasında maden mühendislerinin görev alması, seçici ocak işletmeciliği açısından üreticiye ekonomik yarar sağlayacaktır. Bu kapsamda işletmeler mukayeseli üstünlük yakalayabilmek için gerekli araştırma çalışmalarına yön vermelidir /106/EEC Yapı Malzemeleri Yönetmeliği doğrultusunda kırmataş üretimi için CE belgesi alma hususu önemini ve güncelliğini korumaktadır. Konu ile ilgili gerekli çalışmaların yapılmasında fayda görülmektedir. 5. Özellikle İstanbul bölgesi ve Tuna nehri boyundaki Ülkelerin kırmataş talebi dikkate alındığında Ülkemiz Karadeniz Bölgesi ndeki önemli kırmataş kaynaklarının değerlendirilmesi ve deniz yolu ile bu bölgelere nakledilmesi sektörün hareketlenmesine yol açabilecektir. 6. Beton ve asfalttan geri kazanım, ısı yalıtımı için yeni malzemelerin kullanımı ve buna ilişkin araştırmaların yaygınlaştırılması, sektörde yer alan tüm paydaşların gelecekte üzerinde önemle durması gereken konular olarak önem kazanacaktır.
8 Gündem 7. Madencilik çalışmaları ve bu çalışmalar sürecinde gerçekleştiren maden üretimleri, insanın bireysel ve toplumsal gereksinimlerinin karşılanmasında temel öneme sahip alanlardan birisidir. Madencilik faaliyetleri olmaksızın refah içinde bireysel ve toplumsal bir yaşam mümkün olmadığı gibi yakın gelecekte de mümkün görünmemektedir. 8. Alt yapı sektörünün temel hammaddelerini sağlayan madencilik olmazsa olmaz üretim faaliyetlerinden biridir. Ancak, içinde bulunduğumuz yüzyılda çevre faktörü göz ardı edilerek madencilik faaliyetlerinin yürütülmesi de mümkün değildir. Her tür ekonomik faaliyette olduğu gibi madencilik faaliyetlerinde de amaç, insanın refah ve mutluluğudur. Madencilik faaliyetleri yürütülürken göz ardı edilmemesi gereken Published : December 2011 Publisher : EVRIM Kadiköy Merkezi 10/ Ne et Ömer Sokak Kad köy/ Istanbul/Türkiye Paperback : 304 Pages ISBN : KİTAP DUYURUSU en önemli noktalardan birisi de ekolojik çevreyi tahrip etmemek olmalıdır. 9. Toplumsal, ekonomik ve çevresel bakımdan sürdürülebilir bir madencilik sektörünün gelişimi; devlet, sektörde faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlar ile demokratik kitle örgütleri ve sivil toplum örgütlerinin yapıcı işbirliği ile mümkündür. Söz konusu tarafların doğrudan katılımları olmaksızın hazırlanacak herhangi bir sektör planının ya da plan uygulamasının başarılı olması mümkün görünmemektedir. Kamuoyuna saygıyla duyurulur. Ergin ARIO LU, Nuray TOKGÖZ, TMMOB MADEN MÜHENDİSLERİ ODASI YÖNETİM KURULU 7 Ekim 2011, Sivas Prof.Dr. Eng., Yap Merkezi R&D Department, stanbul-türk YE Assist. Prof. Dr. Eng., Istanbul University, Enginnering Faculy, Mining Enginnering Dept, stanbul-türk YE This book provides a background and an empirical approach to basic design of hard-rock/coal pillars in roomand-pillar mines, and stimulates more advanced studies. This is accomplished in four concise parts, and the inclusion of many solved numerical problems based on actual laboratory and field observations throughout the book illustrate how the interpretations and evaluations of tests results can be applied to engineering analysis, and how the mining engineer can tackle design for mines where pillars are employed. Specific attention is devoted to the behavior of pillars. In this way the book brings together the mechanics and engineering practice of the topic to demonstrate how pillars can be dimensioned safely and economically. To assist the reader, a number of Appendices are included that summarize relevant topics. This book should be of great interest to practicing mining engineers who are involved in the design of underground coal/hard-rock mines using the room-and-pillar method. It will also be useful for engineers engaged in numerical modeling aimed at selecting appropriate values for the mechanical properties contained in mine models. It is our hope that teaching staff, research engineers and graduate students will also benefit from the information contained in this publication. The book contains both 63 tables and 116 figures as well as 232 references. Bildiğiniz üzere değerli hocamız Prof. Dr. Cemal BİRÖN ün Şubat, 2011 tarihinde kaybetmiştik. Talebeliğim dahil 45 yıla yakın bir süre Rahmetli Prof. Dr. Cemal BİRÖN ün çok yakınında önce bir öğrenci, sonra bir meslektaş olarak bulundum. Çok uzun bir süre yanında çalışmanın bana yüklediği sorumlulukla aziz hatırasını yaşatmak amacıyla İstanbul Üniversitesi nden değerli araştırman Y. Müh. Nuray TOKGÖZ ile birlikte ekte kısa tanıtılan kitabımızı yayınlama imkanını yaradan bize sağladı. Kitabın İngilizce yazılmasının ana amacı rahmetli hocamızın mühendislik derecelerini Amerika ve İngiltere de alması ve burada isminin yaşatılması felsefesini taşımaktadır. Kitabın meslektaşlarıma ve sektör çalışanlarına umut ışığı sağlayacağına inanıyorum. Bu yönde Odamızın göstermiş olduğu ve hiçbir zaman eksilmeyen ilgi ve dikkatten ötürü kendim ve diğer çalışma arkadaşım Dr. TOKGÖZ adına bir kez daha teşekkürlerimizi yineleriz. ERGİN ARIOĞLU 11
9 Gündem 12 MADEN İŞLETMELERİNDE İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ SEMPOZYUMU KASIM 2011 DE ZONGULDAK`TA GERÇEKLEŞTİRİLDİ Maden İşletmelerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Sempozyumu nun 3.sü Odamız tarafından Kasım 2011 tarihlerinde Zonguldak TTK İş Güvenliği ve Eğitim Daire Başkanlığı Konferans salonunda gerçekleştirilmiştir. Sempozyuma 350 delege katılmış ve 27 bildiri sunulmuştur. Sempozyumda İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Önündeki Yasal Engeller konulu bir de panel düzenlenmiştir. Sempozyum, Maden Mühendisleri Odası Zonguldak Şubesi ve Sempozyum Yürütme Kurulu adına Erdoğan KAYMAKÇI nın açılış konuşmasıyla başlamıştır. Zonguldak Şube Başkanı, Erdoğan Kaymakçı nın açılış konuşması; Sayın Konuklar; Değerli bilim insanları, sevgili hocalarım, sevgili meslektaşlarım, emek ve meslek örgütlerinin değerli temsilcileri, değerli basın mensupları, sevgili öğrenciler, TMMOB Maden mühendisleri odası olarak ilk ikisini Adana da gerçekleştirdiğimiz madenlerde işçi sağlığı ve iş güvenliği sempozyumu nun üçüncüsüne hoş geldiniz TMMOB Maden Mühendisleri Odası adına sizleri saygıyla selamlıyor ve sempozyuma katılarak bizleri onurlandırdığınız için hepinize ayrı ayrı teşekkürlerimi sunuyorum Bugün aynı zamanda öğretmenler günü. Ülkemizin geleceği adına umut bağladığımız gücü temsil eden, çocuklarımızı bilgi ile donatan ve topluma yararlı bir insan olmaları için sabırla görev yapan öğretmenlerimizin günlerini içtenlikle kutluyorum. Ülkemiz son yıllarda birbiri ardına yaşanan iş kazalarıyla/iş cinayetleriyle sarsılmaktadır. Ülkemizin dört bir yanında yaşanan iş kazalarında her yıl yüzlerce kişi hayatını kaybederken binlerce kişi de sakat kalmaktadır. Bu nedenle dünyanın en zor ve riskli işlerini bünyesinde barındıran madencilik sektöründe işçi sağlığı ve iş güvenliği olgusu en fazla önemsenmesi gereken konuların başında yer almaktadır. Kazaların önlenmesine yönelik olarak atılması gereken adımlar ise son derece yetersizdir. Kazaların yaşandığı işyerlerinin ortak özelliği ise kapitalizmin doğası gereği iş güvenliğinin göz ardı edildiği, yeterli denetimin uygulanmadığı, sendikalaşmanın engellendiği, taşeronlaşmanın yaygınlaştığı işletmeler olmalarıdır. Böyle işletmelerde yetersiz veya yasak savma kabilinden alınan önlemler, yapılmayan/yapılamayan denetimler, uygulanmayan veya iş olsun diye uygulanan eğitimler, bu alanda yapılmayan yatırımlar, caydırıcılığı olmayan cezai işlemler ve kapasite zorlamaları nedeniyle kazalar yaşanmaktadır. Dolayısıyla kamu için işletmecilik anlayışının geriletilmesi, özelleştirmeler ve sendikalaşma oranının düşmesi, işçi sağlığı ve iş güvenliği konusunun kronik bir hastalık haline dönüşmesine neden olmuştur. Yapılan araştırmalar iş kazalarının %50 sinin kolaylıkla önlenebilecek kazalar olduğunu, %48 inin de sistemli
10 Gündem bir çalışma ile önlenebileceğini ortaya koymaktadır. Buna rağmen, gerek yasal düzenlemelerdeki yetersizlikler, gerek uygulama boşlukları gerekse de ilgili bakanlığın konuya ilgisizliği, önce insan, önce sağlık önce iş güvenliği düsturunu benimsemeyen ve insan hayatını hiçe sayarak varsa yoksa piyasa diyen acımasız hükümet etme anlayışı kazaların artarak devam etmesine neden olmaktadır. Ne yazık ki bundan önceki sermaye yanlısı hükümetlerde olduğu gibi AKP Hükümeti de işçi sağlığı ve iş güvenliği konusundaki sorumluluklarını yerine getirmemekte, bu konudaki yasal düzenlemeleri bile daha geri noktaya götürmeye çalışmaktadır. Madencilik sektörü özellikle de kömür madenciliği ülkemizde hep toplu ölümlü iş kazalarıyla gündeme geliyor. Ne yazık ki sektördeki ölüme yol açan iş kazaları sayısı azalmak yerine giderek artmaktadır. Bu ülkede neredeyse bir yıldan beri toprak altından cansız bedenlerini hala çıkaramadığımız, yerlerini bile tespit edemediğimiz unutulup giden madenci arkadaşlarımız var her halde bu utanç bize yeter Bu etkinlikte madencilik sektörüyle ilgili işçi sağlığı ve iş güvenliği konusuna dikkatlerin çekilmesinin yanı sıra, bu alanda yapılan bilimsel çalışmaların kamuoyu ile paylaşılması ve bu konuda çalışma yapan akademisyenler ile uygulayıcıların bir araya getirilmesi amaçlanmaktadır. Aynı zamanda İşçi sağlığı ve iş güvenliğinin temel insan hakkı olduğu gerçeğinden hareketle meydana gelen iş kazalarının nedenleri, alınması gereken önlemler, bu konuda yapılan güncel bilimsel çalışmalar, uygulamalardan örnekler ile bu alandaki bilgi ve bilinç düzeyinin artırılması ve iyileştirici önlemleri tartışmak için verimli bir ortamın yaratılması da hedeflenmektedir. Değerli konuklar; Sözlerimi bitirirken, sempozyumun TTK salonlarında gerçekleştirilmesi konusunda desteklerini esirgemeyen TTK Genel Müdürlüğüne ve sempozyuma bizzat katkı koyan ve sergimizde yer alan kamu ve özel sektör tüm madencilik kuruluşlarına teşekkür ediyorum. Yurt dışından gelerek sempozyumu onurlandıran ve bilgilerini bizlerle paylaşacak olan yurt dışından gelen konuklarımıza da hoş geldiniz diyor teşekkür ediyorum. Ayrıca bildiri koyarak katkı koyan bilim adamlarına ve meslektaşlarıma, sempozyumun gerçekleştirilmesi sürecinde son derece titiz çalışarak emeklerini esirgemeyen Sempozyum Yürütme Kurulu na, odamız yönetim kurulu üyelerine, komisyonlarda görev yapan meslektaşlarıma ve öğrencilerimize teşekkür etmeyi de bir borç sayıyorum. Yönetim Kurulu Başkanımız Mehmet TORUN un sempozyum açılış konuşması Hızlı teknolojik gelişmeler bir yandan insanın refahına hizmet ederken, öte yandan insan hayatı ve çevre için tehlikeleri de beraberinde getirmiştir. Özellikle sanayileşmenin ve kütle üretim süreçlerinin ön plana çıktığı geride bıraktığımız 20. yüzyıl; yoğun makineleşme ve üretim sürecine giren yüzlerce kimyasal maddenin yol açtığı meslek hastalıkları ve iş kazalarının yoğunlaştığı bir yüzyıl olarak hatırlanacaktır. Üretim sürecine giren her yeni madde, her yeni makine, araç ve gereç insan sağlığı, işyeri güvenliği, çevre sağlığı ve çevre güvenliği için tehdit oluştur- 13
11 Gündem açısından fevkalade önemli boyutlara ulaşmaktadır. Bu nedenle ülkemizde de işçi sağlığı ve güvenliği alanında çok ciddi tedbirlerin alınması zorunludur. Daha sağlıklı ve daha güvenli işyeri ortamı, daha verimli bir çalışmanın da ön koşuludur. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde iş sağlığı ve güvenliği, toplumsal kalkınmanın belirleyici unsurları arasında yer almaktadır. Devletin, işçi sağlığı-iş güvenliği alanında araştırma yaptırmaktan, üretim maktadır. Bir bakıma yükselen refahın süreçleri konusunda tarafları bilgilendirmeye, ulusal mevzuatı günün ge- faturası, insanlığa iş kazaları, meslek hastalıkları ve çevre kirlenmesi olarak reksinimlerini karşılayacak bir biçimde kesilmektedir. Sağlıklı çalışma ortamı güncelleştirmekten, insan sağlığını ve çevresi iş barışının, hızlı ve sağlıklı her şeyin üstünde tutarak işyerlerini kalkınmanın da ön şartıdır. Çünkü iş etkili bir biçimde denetlemesine kadar pek çok sorumluluğu vardır. İşve- kazaları ve meslek hastalıkları sonuçları itibariyle insan hayatını ve sağlığını renlerin büyük bir bölümü; insanın, tehdit etmesinin yanı sıra işletmeleri çalışanın korunmasını, işçi sağlığı ve de ağır faturalara mahkum etmektedir. iş güvenliği önlemlerinin alınmasını Yaşama hakkı en temel insan hakkıdır. maliyet unsuru olarak görmektedir. ILO kaynaklarına göre her yıl 1.2 Yasanın, yönetmeliğin zorunlu kıldı- milyon kadın ve erkek, iş kazaları ve ğı önlemleri almak, sağlık kurullarını meslek hastalıkları dolayısıyla hayatını oluşturmak konusunda işverenlerin kaybetmektedir. Yine aynı kaynaklara sorumluluklarını kendiliğinden yerine göre; her yıl 250 milyon insan iş kazaları, getirmeleri beklenmemelidir. İşverentalıkları 160 milyon insan ise meslek hasler son yıllarda, süresi belirli hizmet sonucu ortaya çıkan zararlara akti ile işçi çalıştırarak, part-time çalışmayı maruz kalmaktadır. yaygınlaştırarak, hızla taşeron- İş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu laşarak, fason iş vererek, eve iş verme gerek maddi ve gerekse mane- sistemini yaygınlaştırarak, işyerlerini vi kayıplar gelişmekte olan ülkelerin ve işçileri küçük birimlere bölmeye ve kalkınma çabaları önünde önemli bir sendikasızlaştırmaya çalışmaktadırlar. engel teşkil etmektedir. Ödenmesi gereken Bunların sonucu olarak, denetim zor- fatura ise bu ülkelerin Gayrı Safi laşmakta ve alınması gereken önlem- Milli Hasılalarının (GSMH) önemli bir ler takip edilememektedir. bölümünü teşkil etmektedir. Bazı kaynaklarca, Madencilik sektörü; zor, yıpratıcı, yük- endüstrileşmiş ülkelerde iş sek oranda risk taşıyan ve bilgi, dene- kazaları ve meslek hastalıklarının toplam yim, uzmanlık ve sürekli denetim ge- maliyetinin, bu ülkelerin Gayrı Safi rektiren, dünyanın en ağır iş koludur. Milli Hasılalarının % 1 i ila % 3 ü oranında Buna rağmen, madencilik kuruluşlarıde değiştiği belirtilmektedir. Ülkemizmızdaki mevcut deneyim birikiminin ise en iyimser yaklaşımla, iş kazaları yok edilmesi, maden işletmeciliğinin ve meslek hastalıklarının toplam maliyetinin yetersiz, donanımsız ve deneyimsiz yılda yaklaşık 3 milyar dolar ol- kişi veya kuruluşlara bırakılması; kısa duğu tahmin edilmektedir. Bu rakamlardan sürede yüksek kar sağlamak amacıyla da anlaşılacağı üzere, iş kazaları yapılan üretim projeleri, hızlı ve yüksek ve meslek hastalıkları sonucu maddi kazanç için yapılan üretim zorlamaları, 14 ve manevi kayıplar, ülke ekonomisi bir yandan yetersiz, liyakatsiz kişilerin
12 Gündem siyasal amaçlarla kilit mevkilere atanması ve diğer yandan da kamusal denetimin iyice gevşetilmesi kazaların kaçınılmaz hale gelmesine neden olmaktadır. Maden kazaları son yıllarda belirgin olarak artmaktadır. Son 5 yılda toplam 400 maden çalışanı yaşamını yitirmiştir. Maden mühendisi meslektaşlarımız da söz konusu kazalarda hayatını kaybetmiştir. Bu vesileyle maden kazalarında yaşamlarını yitiren meslektaşlarımızı ve tüm maden emekçilerini bir kez daha saygıyla anıyor, yakınlarına sabırlar diliyoruz. Madenlerin özelliklerine uygun olan işletme yöntemlerinin seçilmediği ve yeraltı madenciliğinde güvenli bir çalışma ortamının yaratılmasında olmazsa olmaz unsurlar olan havalandırma, tahkimat ve nakliyat projelerinden birinin veya birkaçının eksik ya da hatalı yapıldığı gözlenmektedir. Bunlara, çalışanların çalışma yaşamındaki ekonomik ve sosyal sorunları, eğitimsizlik, çalışanların ve/veya işi yapan firmaların deneyimsizliği de eklendiğinde, kazalar bir anlamda kaçınılmaz!! hale gelmektedir. Kaza riski oranı en yüksek iş kolu olan madencilikte, işçi sağlığı ve iş güven- liğine yönelik yatırım ve önlemlerin alınması çok önemlidir. Bilim ve teknolojiden uzak yapılan maden işletmeciliği, gerekli yatırımların yapılmaması, hızlı ve yüksek kazanç sağlanabilmesi için üretim zorlamaları, çalışanların örgütsüzlüğü, yoksulluğu ve bunlara bağlı olarak oluşan yetersiz beslenme, ailesel sorunlar ve benzeri durumlar kazalara adeta davetiye çıkarmaktadır. Ülkemizde; yüksek risk taşıyan, kuralsız ve denetimsiz çalışan, mühendislik bilim ve tekniğinden uzak, teknik elemanın gözetim ve denetimi olmaksızın, tamamen ilkel koşullarda çalışan pek çok maden işletmesi bulunmaktadır. Bu işletmelerde her an kaza olma olasılığı mevcuttur. Kazaların kader olmadığı, mühendislik bilim ve teknolojisinin uygulanmasıyla, uygun önlemlerin alınmasıyla engellenebileceği bilinen bir gerçektir. Bu değerlendirmeler ışığında görüş ve önerilerimizi paylaşmak istiyorum: maları yeniden gözden geçirilmelidir. meyi engelleyen çalışma anlayışı terk edilmelidir. sız ve denetimsiz çalışan, mühendislik bilim ve tekniğinden uzak, teknik elemanın gözetim ve denetimi olmaksızın, tamamen ilkel koşullarda çalışan pek çok maden işletmesi bulunmaktadır. Bu işletmelerde her an kaza olma olasılığı mevcuttur. Bu nedenlerle; Sektörün özelliği göz önüne alınarak kapsamlı bir risk haritasının ilgili Bakanlıklarca hazırlanması ve denetimlerin buna göre yapılması gerekmektedir. sorumlu olan mühendis ücretini, denetlemek durumunda olduğu işyeri sahibinden almakta olup bu durum mühendisin işletme ile ilgili kararlarında özgür davranmasını engellemektedir. Bu açıdan, teknik nezaretçinin ve iş güvenliğinden sorumlu mühendisin özgürce karar verebilmesi ve görevini layıkıyla yerine getirebilmesi amacıyla, ücretini oluşturulacak bir fondan alması için gerekli yasal düzenlemeler acilen yapılmalıdır. den işletmelerinde yeterli sayıda maden mühendisi bulundurulma zorunluluğu getirilmelidir. 15
13 Gündem 16 ve teknik yatırımların yanı sıra, örgütlenmenin ve sendikalaşmanın önündeki engellerin kaldırılması, çalışma yaşamı ile birlikte çalışanların sosyal ve ekonomik yaşamlarının da iyileştirilmesi zorunludur. teşvik edilerek desteklenmelidir. derecede sorumlu olan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, yaşanan iş kazalarının önlenebilmesi için görevlerini tam olarak yerine getirmelidir. Yasal mevzuatlarda yapılacak düzenlemelerle denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerekirken, çıkarılan yönetmelikte denetimin özelleştirildiği ve ticarileştirildiği, iş güvenliği mühendislerinin görev, yetki ve sorumluluklarının net olarak tanımlanmadığı, meslek odalarının görüşlerinin dikkate alınmadığı görülmektedir. Bu yanlıştan dönülmelidir. tarafından çıkarılan İş Kanunu ve ilgili yönetmelikleri, madencilik sektöründe etkin denetlemenin yapılabilmesi bakımından yetersizdir ve ciddi sakıncalar içermektedir. Söz konusu mevzuat, yeniden gözden geçirilerek madencilik sektörünün özellik arz eden sorunları da göz önüne alınarak yeniden düzenlenmelidir. sendikaların görüşü de dikkate alınarak çıkarılmalıdır. Maden İş Kanunu çıkarılmalıdır. dinasyonun, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bünyesinde kurulacak bir birim tarafından yürütülmesi, buna ilişkin planlamaların bu birim tarafından geliştirilerek kaza sonrası yaşanan belirsizliklerin giderilmesi büyük önem arz etmektedir. Söz konusu çalışmaya, bu konularda ciddi deneyimi olan Maden Mühendisleri Odası da dahil edilmelidir. kenlerin; ilgili kurum ve kuruluşların koordinasyonu ile birlikte en kısa zamanda masaya yatırılması ve çözümlenebilmesi için acil olarak bir eylem planı hazırlanması gerekmektedir. Ulusal ölçekte oluşturulacak bu yapının; kazaların önlenmesi için gerekli risk haritalarını çıkarması, gerekli planlamaları ve eğitimleri koordine etmesi, ilgili yasa ve yönetmelikleri tekrar gözden geçirerek sahanın ihtiyaçlarına uygun olarak yeniden düzenlemesi ve iş güvenliği kültürünün geliştirilmesi için çalışmalar yapması gerekmektedir. denetim elemanı olarak yararlanacağı maden mühendisi kadrolarını çoğaltarak denetimlerini artırmalıdır. madencilikten sorumlu birimi olan Maden İşleri Genel Müdürlüğü ne, yasa ile madencilik faaliyetlerinin iş güvenliği ve işçi sağlığı ilkelerine uygun yürütülmesini takip etme görevi de verilmiştir. Bu kuruluş, madencilik sektörünün ihtiyaçlarına yönelik olarak yeniden yapılandırılarak, iş güvenliği ile ilgili denetim birimini oluşturmalı, personel kadrosu gerek nicelik gerekse nitelik bakımından geliştirilmelidir. revi ve yasal hakkı olan mesleki denetimin engellenerek üye denetimini yeterince yapamaması da sorunların çözümünü zorlaştırmaktadır. Bu çerçevede gereken yasal düzenlemeler zaman geçirilmeden yapılmalıdır. yapılmalı, değerlendirme sonucunda çalışması uygun olmayan işletmeler kapatılmalıdır. Bu düşüncelerle Sempozyumun ülkemize ve sektörümüze katkı koyacağına inanmaktayız. Sözlerimi bitirirken sempozyumu destekleyen kamu ve özel tüm madencilik kuruluşlarımıza, bildiri sunarak katkı koyanlara, bizzat katılarak bizleri onurlandıranlara ve bu sempozyumun gerçekleşmesi için emeği geçen herkese Yönetim Kurulumuz ve şahsım adına teşekkür ederim.
14 Gündem MADEN İŞLETMELERİNDE İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ SEMPOZYUMU SONUÇ BİLDİRGESİ TMMOB Maden Mühendisleri Odası Zonguldak Şubesi tarafından Kasım 2011 tarihleri arasında 3. sü düzenlenen Maden İşletmelerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Sempozyumu TTK İş Güvenliği ve Eğitim Daire Başkanlığı Konferans Salonunda gerçekleştirilmiştir. 350 delegenin katıldığı sempozyumda 27 bildiri sunulmuştur. Sempozyum süresince açık tutulan Maden İşletmelerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Donanımı Sergisi çok sayıda ziyaretçi tarafından ilgiyle izlenmiştir. Sempozyumda İşçi Sağlığı ve İş Güvenliğinin Önündeki Yasal Engeller konulu bir de panel düzenlenmiştir. Özellikle sanayileşmenin ve kütle üretim süreçlerinin ön plana çıktığı geride bıraktığımız 20. yüzyıl; makineleşme ve üretim sürecine giren yüzlerce kimyasal maddenin yol açtığı meslek hastalıkları ve iş kazalarının yoğunlaştığı bir yüzyıl olarak hatırlanacaktır. Üretim sürecine giren her yeni madde, her yeni makine, araç ve gereç insan sağlığı, işyeri güvenliği, çevre sağlığı ve çevre güvenliği için tehdit oluşturmaktadır. Bir bakıma yükselen refahın faturası, insanlığa iş kazaları, meslek hastalıkları ve çevre kirlenmesi olarak kesilmektedir. Sağlıklı çalışma ortamı ve çevresi; iş barışının ve sağlıklı kalkınmanın da ön şartıdır. Çünkü iş kazaları ve meslek hastalıkları; sonuçları itibariyle insan hayatını ve sağlığını tehdit etmesinin yanı sıra işletmeleri de ağır faturalara mahkûm etmektedir. Yaşama hakkı en temel insan hakkıdır. ILO kaynaklarına göre her yıl 1,2 milyon kadın ve erkek, iş kazaları ve meslek hastalıkları dolayısıyla hayatını kaybetmektedir. Yine aynı kaynaklara göre; her yıl 250 milyon insan iş kazaları, 160 milyon insan ise meslek hastalıkları sonucu ortaya çıkan zararlara maruz kalmaktadır. edilememektedir. İş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu gerek maddi ve gerekse manevi kayıplar gelişmekte olan ülkelerin kalkınma çabaları önünde önemli bir engel teşkil etmektedir. Ödenmesi gereken fatura ise bu ülkelerin Gayrı Safi Milli Hâsılalarının (GSMH) önemli bir bölümünü teşkil etmektedir. Bazı kaynaklara göre, endüstrileşmiş ülkelerde iş kazaları ve meslek hastalıklarının toplam maliyeti, bu ülkelerin Gayrı Safi Milli Hâsılalarının % 1 - % 3 ü oranında değişmektedir. Ülkemizde ise en iyimser yaklaşımla, iş kazaları ve meslek hastalıklarının toplam maliyetinin yılda yaklaşık 3 milyar dolar olduğu tahmin edilmektedir. Rakamlardan da anlaşılacağı üzere, iş kazaları ve meslek hastalıkları sonucu maddi ve manevi kayıplar, ülke ekonomisi açısından fevkalade önemli boyutlara ulaşmaktadır. Bu nedenle ülkemizde de işçi sağlığı ve iş güvenliği alanında ciddi tedbirlerin alınması zorunludur. Daha sağlıklı ve daha güvenli işyeri ortamı, daha verimli bir çalışmanın da ön koşuludur. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde işçi sağlığı ve iş güvenliği, toplumsal kalkınmanın belirleyici unsurları arasında yer almaktadır. Devletin, işçi sağlığı ve iş güvenliği alanında araştırma yaptırmaktan, üretim süreçleri konusunda tarafları bilgilendirmeye, ulusal mevzuatı günün gereksinimlerini karşılayacak bir biçimde güncellemekten, insan sağlığını her şeyin üstünde tutarak işyerlerini etkili bir biçimde denetlemesine kadar pek çok sorumluluğu vardır. İşverenlerin büyük bir bölümü, çalışanların korunmasını, işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin alınmasını maliyet unsuru olarak görmektedir. Yasanın, yönetmeliğin zorunlu kıldığı önlemleri almak, sağlık kurullarını oluşturmak konusunda işverenlerin sorumluluklarını kendiliğinden yerine getirmeleri beklenmemelidir. Son yıllarda, taşeronlaşma veya bir başka söylemle alt işveren uygulamaları yaygınlaşıp hızla artarak işyerleri küçük birimlere bölünmekte ve çalışan işçiler sendikasızlaştırılmaktadır. Bunların sonucu olarak, denetim zorlaşmakta ve alınması gereken önlemler takip 17
15 Gündem 18 Madencilik sektörü; zor, yıpratıcı, yüksek oranda risk taşıyan ve bilgi, deneyim, uzmanlık ve sürekli denetim gerektiren, dünyanın en ağır iş koludur. Buna rağmen, madencilik kuruluşlarımızdaki mevcut deneyim birikiminin yok edilmesi, maden işletmeciliğinin yetersiz, donanımsız ve deneyimsiz kişi veya kuruluşlara bırakılması; kısa sürede yüksek kâr sağlamak amacıyla yapılan üretim projeleri, hızlı ve yüksek kazanç için yapılan üretim zorlamaları, bir yandan yetersiz, liyakatsiz kişilerin siyasal amaçlarla kilit mevkilere atanması ve diğer yandan da kamusal denetimin iyice gevşetilmesi kazaların kaçınılmaz hale gelmesine neden olmaktadır. Maden kazaları son yıllarda belirgin olarak artmaktadır. Son 5 yılda toplam 400 maden emekçisi yaşamını yitirmiştir. Söz konusu kazalarda maden mühendisi meslektaşlarımız da hayatını kaybetmiştir. Bu vesileyle maden kazalarında yaşamlarını yitiren meslektaşlarımızı ve tüm maden emekçilerini bir kez daha saygıyla anıyor, yakınlarına sabır diliyoruz. Kamuda farklı statülerde (işçi-memur-sözleşmeli) mühendis istihdam edilmesi iş barışını ve İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği ile ilgili alınması gereken önlemleri olumsuz yönde etkilemektedir. Madenlerin özelliklerine uygun olan işletme yöntemlerinin seçilmediği ve yeraltı madenciliğinde güvenli bir çalışma ortamının yaratılmasında olmazsa olmaz unsurlar olan havalandırma, tahkimat ve nakliyat projelerinden birinin veya birkaçının eksik ya da hatalı yapıldığı gözlenmektedir. Bunlara, çalışanların çalışma yaşamındaki ekonomik ve sosyal sorunları, eğitimsizlik, çalışanların ve/veya işi yapan firmaların deneyimsizliği de eklendiğinde, kazalar bir anlamda kaçınılmaz!! hale gelmektedir. Ülkemizde; yüksek risk taşıyan, kuralsız ve denetimsiz çalışan, mühendislik bilim ve tekniğinden uzak, teknik elemanın gözetim ve denetimi olmaksızın, tamamen ilkel koşullarda çalışan pek çok maden işletmesi bulunmaktadır. Bu işletmelerde her an kaza olma olasılığı mevcuttur. Kazaların kader olmadığı, mühendislik bilim ve teknolojisinin uygulanması ve gerekli önlemlerin alınması sonucunda engellenebileceği bilinen bir gerçektir. Bu değerlendirmeler ışığında, T.C Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun Tasarısı Taslağı na aşağıdaki maddelerin eklenmesi -Maden işletmelerinde en az 8 yıl teknik nezaretçi ve/veya daimi nezaretçi olarak görevlendirilmiş ve bu hizmetini belgelendirmiş maden mühendisleri, düzenlenecek A sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak A sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı sınavında başarılı olmaları halinde A sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı belgesi, -Maden işletmelerinde en az 3 yıl teknik nezaretçi ve/veya daimi nezaretçi olarak görevlendirilmiş ve bu hizmetini belgelendirmiş maden mühendisleri, düzenlenecek B sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı eğitimine katılarak yapılacak B sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı sınavında başarılı olmaları halinde B sınıfı İş Güvenliği Uzmanlığı belgesi, - Maden işletmelerinde iş güvenliği uzmanlığı hizmeti yalnızca A sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip maden mühendislerince yerine getirilebilir. Ayrıca, Kanun taslağının 4. Maddesinin 1. Fıkrasının ö bendinin; - Eğitim Kurumu: İşyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanlığı eğitimlerini vermek üzere Bakanlıkça yetkilendirilen kamu kurum ve kuruluşlarını, üniversiteleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve Türk Ticaret Kanununa göre faaliyet gösteren şirketleri talep edilmiştir. Sonuç olarak, 1) Ülkemizin maden potansiyeli ile ağır ve tehlikeli işler statüsünde yer alan madencilik faaliyetleri ve sonrasında karşılaşılan problemler nedeniyle oluşan yüksek iş riski Madencilik Bakanlığı nın kurulmasını ve İş Güvenliği Yasası nın; meslek odalarının, sendikaların ve ilgili kuruluşların önerileri dikkate alınarak çıkarılmasını gerektirmektedir. 2) Kanun ile işyeri ve işçi kıstası gözetilmeksizin bütün işyerleri ve çalışanların
16 Gündem işçi sağlığı ve iş güvenliği hizmetlerinden faydalanması zorunlu hale getirilmelidir. İş Güvenliği uzmanlarının iş güvencesi, özlük hakları ve ücretleri yasal güvence altına alınmalıdır. 3) Ucuz işgücüne dayalı ve örgütlenmeyi engelleyen çalışma anlayışı terk edilmelidir. 4) Sektörün özelliği göz önüne alınarak kapsamlı bir risk haritasının ilgili Bakanlıklarca hazırlanması ve denetimlerin buna göre yapılması gerekmektedir. 5) Teknik nezaretçi ve iş güvenliğinden sorumlu olan mühendis ücretini, denetlemek durumunda olduğu işyeri sahibinden almakta olup, bu durum mühendisin işletme ile ilgili kararlarında özgür davranmasını engellemektedir. Bu açıdan, teknik nezaretçinin ve iş güvenliğinden sorumlu mühendisin özgürce karar verebilmesi ve görevini layıkıyla yerine getirebilmesi amacıyla, ücretini oluşturulacak bir fondan alması için gerekli yasal düzenlemeler kamu sektörü de göz önüne alınarak acilen yapılmalıdır. 6) İşçi sayısına bakılmaksızın tüm maden işletmelerinde yeterli sayıda maden mühendisi bulundurulma zorunluluğu getirilmelidir. 7) Kazaların önlenebilmesi için bilimsel ve teknik yatırımların yanı sıra, örgütlenmenin ve sendikalaşmanın önündeki engellerin kaldırılması, çalışma yaşamı ile birlikte çalışanların sosyal ve ekonomik yaşamlarının da iyileştirilmesi zorunludur. 8) İşçi sağlığı ve iş güvenliği yatırımları teşvik edilerek desteklenmelidir. 9) İş güvenliği denetiminden birinci derecede sorumlu olan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, yaşanan iş kazalarının önlenebilmesi için görevlerini tam olarak yerine getirmelidir. Yasal mevzuatlarda yapılacak düzenlemelerle denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi gerekirken, çıkarılan yönetmelikte denetimin özelleştirildiği ve ticarileştirildiği, iş güvenliği mühendislerinin görev, yetki ve sorumluluklarının net olarak tanımlanmadığı, meslek odalarının görüşlerinin dikkate alınmadığı görülmektedir. Bu yanlıştan dönülmelidir. 10) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılan İş Kanunu ve ilgili yönetmelikleri, madencilik sektöründe etkin denetlemenin yapılabilmesi bakımından yetersiz olup ciddi sakıncalar içermektedir. Söz konusu mevzuat, yeniden gözden geçirilerek madencilik sektörünün özellik arz eden sorunları da göz önüne alınarak yeniden düzenlenmeli, denetim elemanı olarak yararlanılacak maden mühendisi kadroları artırılmalıdır. 11) Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı nın madencilikten sorumlu birimi olan Maden İşleri Genel Müdürlüğü ne, yasa ile madencilik faaliyetlerinin işçi sağlığı ve iş güvenliği ilkelerine uygun yürütülmesini takip etme görevi de verilmiştir. Bu kuruluş, madencilik sektörünün ihtiyaçlarına yönelik olarak yeniden yapılandırılarak, işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili taşra denetim birimleri oluşturulmalı, personel kadrosu nicelik ve nitelik bakımından geliştirilmelidir. 12) Her işletmede risk değerlendirmesi yapılmalı, değerlendirme sonucunda çalışması uygun olmayan işletmeler kapatılmalıdır. 13) Teknik denetimin en iyi şekilde sağlanması ve tüm emekçiler için güvenli çalışma koşullarının oluşturulabilmesi amacıyla kamuda farklı statülerde (işçi-memur-sözleşmeli) mühendis istihdam edilmesine son verilmelidir. 14) İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği ile ilgili yatırımlar işletme projesinde yer almalıdır. 15) Yukarıdaki öneriler ışığında İşçi Sağlığı ve İş Güvenliğine olumsuz etkileri nedeniyle rodövans ve alt işveren uygulamaları yeniden gözden geçirilmelidir. Kamuoyuna saygıyla duyurulur. TMMOB MADEN MÜHENDİSLERİ ODASI YÖNETİM KURULU 25 KASIM 2011, ZONGULDAK 19
17 Gündem ODAMIZIN 3. ÖĞRENCİ KURULTAYI KASIM TARİHLERİNDE ANTALYA DA GERÇEKLEŞTİRİLDİ 20 Odamızca, Kasım 2011 tarihlerinde Antalya da düzenlenen ve Üniversitelerimizin maden mühendisliği bölümlerinde okuyan 200 öğrencinin delege olarak katıldığı 3. Öğrenci Kurultayı yapılmıştır. Kurultay, Yönetim Kurulu Başkanımız Mehmet TORUN un yönettiği, Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Turhan TUN- CER, Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Başkanı Ali Fahri ÖZTEN ve Elektrik Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Üyesi Mehmet BOZKIRLIOĞLU nun panelist olarak katıldığı Meslek Odalarında Öğrenci Örgütlenmesinin Yeri ve Önemi konulu panelle sona ermiştir. TMMOB Başkanı Mehmet Soğancı nın Kurultay Açılış Konuşması Sevgili Arkadaşlar, Hepimiz biliyoruz ki; mühendislik, bilim ve teknolojiyi insanla buluşturan bir meslek. Bizim örgütümüz TMMOB; odağında, öznesinde insanın olduğu bir mesleğin uygulayıcılarının örgütü. İnsan odaklı olmasından dolayı, bizim mesleğimiz onurlu bir meslek ama bir o kadar da sorumlulukları olan bir meslek. Dolayısı ile bu mesleğin örgütünün, TMMOB nin de sorumlulukları ona göre fazlalaşıyor. Biz, bir yandan insana ve insanlığa karşı işlenmiş suçlara karşı çıkıyoruz, öte yandan da insana ve insanlığa olan sorumluluklarımızı biliyoruz ve sorumluluklarımızın gereklerini yerine getirmeye çalışıyoruz. Bir yandan da üyelerimizi haklarının elde edilmesine, taleplerinin gerçekleşmesine yönelik çabalarda bulunuyoruz. Öte yandan, sorunlarımızın, toplumun ve halkın sorunlarından ayrı tutulamayacağını da biliyoruz. Sıkıntılı, sancılı, sorunlu bir ülkede yaşıyor olmanın tüm sonuçları mühendis kimliğimizle birlikte, yurttaş kimliklerimiz dolayısı ile gene bizi buluyor. Bunun için yazdıklarımızın sonunda, kamuoyuna duyurularımızın sonunda mutlaka kurtuluş yok tek başına, ya hep beraber ya hiç birimiz diyoruz. Peki, TMMOB nasıl bir örgütlenme içerisinde ve bu örgütün ayırt edici özellikleri neler? Öncelikle TMMOB hakkında birkaç bilgiyi sizinle paylaşmak istedim: Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, 6235 sayılı Yasayla 1954 yılında kurulmuştur. Birliğimize, Çevre, Elektrik, Fizik, Gemi Makinaları İşletme, Gemi, Gıda, Harita ve Kadastro, İnşaat, Jeofizik, Jeoloji, Maden, Makina, Metalurji, Meteoroloji, Kimya, Orman, Petrol, Tekstil, Ziraat Mühendisleri Odaları ile Mimarlar Odası, Peyzaj Mimarları Odası, İç Mimarlar Odası ve Şehir Plancıları Odası bağlıdır. Üye sayımız bugün e ulaşmıştır. Kamu çalışanı hariç, mühendislerin, mimarların, şehir plancılarının mesleklerini yapabilmeleri için ilgili odasına üye olmaları yasal zorunluluktur. TMMOB, mesleki, ekonomik, sosyal ve kültürel alanlarda ülkemizdeki mühendisleri ve mimarları temsil etmektedir.
18 Gündem Onların hak ve çıkarlarını halkımızın çıkarları temelinde korumak ve geliştirmek, mesleki, sosyal ve kültürel gelişmelerini sağlamak ve mesleki birikimlerini toplum yararına kullanmalarının zeminini yaratmakla görevlidir. Bu amaçla mesleki alanlarıyla ilgili gelişmelerin ve politikaların sosyal, siyasal, ekonomik ve kültürel boyutlarını derinlemesine kavramak, yorumlamak ve toplumu bilgilendirmek; bu politikaların toplum yararına düzenlenmesi için öneriler geliştirmek ve bunların yaşama geçirilmesi için mücadele etmek zorundadır. TMMOB bunların gereği olarak en genel anlamda bağımsız ve demokratik bir Türkiye nin yaratılması yönündeki çalışmalarını bütünsel bir anlayışla ve etkinleştirerek sürdürmek kararlılığındadır. TMMOB bu çalışmalarını bilimin ve tekniğin ışığında, bilim insanlarının yol göstericiliğinde ve 50 yılı aşkın geçmişinin birikimi ile yürütmeye kararlıdır. TMMOB nin yol haritasının kenar çizgilerini 70 lerde Sevgili Başkanımız Teoman Öztürk şöyle ifade etmişti, TMMOB bugün de bu sözlerin ışığında çalışmalarını sürdürüyor: Yüreğimizdeki insan sevgisini ve yurtseverliği, Baskı ve zulüm yöntemlerinin söküp atamayacağının bilinci içinde, Bilimi ve tekniği emperyalizmin ve sömürgenlerin değil, Emekçi halkımızın hizmetine sunmak için, Her çabayı güçlendirerek sürdürme yolunda inançlı ve kararlıyız. Sevgili Arkadaşlar, TMMOB kendi iç hukukuyla yarattığı ilkeleri ile çalışmalarını yürütür. Bu ilkelere göre, TMMOB ve bağlı Odaları; Mesleki demokratik kitle örgütüdür. Demokrat ve yurtsever karakterdedir. Emekten ve halktan yanadır. Anti-emperyalisttir, Yeni Dünya Düzeni teorilerinin, ırkçılığın ve gericiliğin karşısındadır. Siyasetin dar anlamını aşar, yaşamın her olayını siyasetle ilişkili görür. Barıştan yanadır. İnsan hakları ihlallerine karşıdır, insanlık onurunun korunmasından yanadır. Örgütsel bağımsızlığını her koşulda korur, gücünü sadece üyesinden ve bilimsel çalışmalardan alır. Meslek ve meslektaş sorunlarının, ülkenin ve halkın sorunlarından ayrılamayacağını kabul eder. Politikanın oluşturulmasında ve uygulanmasında demokratik merkeziyetçi yöntemleri uygular. Karar alma süreçlerinde demokratik ve katılımcıdır. Bağlı Odaları ile birlikte mühendis, mimar ve şehir plancılarının meslek alanlarını düzenler, üyesinin ve halkın çıkarlarını korur. Sanayileşme ve demokratikleşme alanlarında durum tespitleri yapar, politikalar ve çözüm önerileri üretir. Ülkenin demokratikleşmesi için çaba sarf eder. Kamuoyu oluşturmaya yönelik çalışmalar içinde tartışmasız yer alır. Demokratik Kitle Örgütleri ve sivil toplum örgütleri ile ilkeli ve demokratik işbirliği içerisindedir. Sevgili arkadaşlar, TMMOB de Öğrenci Üyelik, TMMOB Öğrenci Kolu Yönetmeliği esaslarına göre yürütülmektedir. TMMOB Öğrenci Kolu Yönetmeliği, 1998 de yapılan TMMOB 36.Olağan Genel Kurulu nda kabul edilerek yürürlüğe girmiştir. O günden bu yana da örgütlülüğümüz içerisinde Öğrenci üyelik çalışması ve öğrenci üye örgütlülüğü önemli mesafeler kaydetmiştir. Odamız tarafından düzenlenen bu etkinlik de bunun önemli bir göstergesidir. Etkinliğin düzenlenmesinde emeği olan tüm arkadaşlarıma TMMOB Yönetim Kurulu adına teşekkür ediyorum. Peki, TMMOB nin bizimle ilişkisi nasıldır? diye sorarsanız, Onu Yevtuşenko sözleri ile tanımlayalım. Şöyle demiş: Gençlere yalan söylemek yanlıştır, ya- 21
19 Gündem 22 lanların doğru olduğunu göstermek yanlıştır, yeryüzünde işlerin yolunda gittiğini söylemek yanlıştır. Gençler, ne demek istediğiniz anlar. Gençler halktır. Onlara, güçlüklerin sayısız olduğunu söyleyin. Yalnız gelecek günleri değil; bırakın, yaşadıkları günleri de açıkça görsünler. Engeller vardır deyin, Kötülükler vardır deyin. Varsa var ne yapalım: Mutluluğun değerini bilmeyenler mutlu olmazlar ki. Çocuklar; rastladığınız kusurları bağışlamayın, tekrarlanırlar sonra, çoğalırlar. Evet, sevgili arkadaşlar: Bu örgüt size asla yalan söylemeyecektir. TMMOB örgütlülüğüne hoş geldiniz. Yönetim Kurulu Başkanımız Mehmet Torun un Kurultay Açılış Konuşması Ülkemizin dört bir yanından gelen, yürekleri insan ve ülke sevgisiyle dolu, aydınlık yüzlü Genç Madenciler, Sevgili Öğrenciler. Öncelikle sizlerle birlikte olmaktan çok mutlu olduğumuzu belirtmek istiyorum. Odamızın geleceği olan sizlerle birlikte olmamızı sağlayan ve bu çalışmaya destek veren bütün arkadaşlarıma teşekkür ediyorum. Hepinizi sevgiyle kucaklıyorum. Hoş geldiniz yılında Öğrenci Çalıştayı ile başlayıp, 2007 yılında I. Öğrenci Kurultayı, 2009 yılında 2. Öğrenci Kurultayı ile gelişen öğrenci örgütlülüğümüz bugün yaptığımız 3. Kurultayla daha da büyümüştür. Odamız, 400 bine yakın üyesi olan büyük bir topluluğun TMMOB nin 23 odasından birisidir. Bu örgüt; mesleki, demokratik kitle örgütüdür. Bu örgüt, demokrat ve yurtsever karakterdedir. Bu örgüt, emekten ve halktan yanadır, antiemperyalisttir. Yenidünya düzeni teorilerinin, neoliberal politikaların, ırkçılığın ve gericiliğin karşısındadır. Savaşa karşı barışı, ölüme karşı yaşamı savunur. Madenlerimizin; bu ülke halkının yararına üretilmesini, talan edilmemesini savunur yılı Mart ayında yaptığımız Odamızın 42. Genel Kurulu açılışında şöyle demişiz: AKP iktidarı kendi statükosunu yaratmak ve güçlendirmek için belli argümanları da kullanarak demokrasi mücadelesi verdiğini söylemektedir. Ancak AKP nin dayandığı sınıfsal konum ve destek aldığı güçler incelendiğinde bu söylemin doğru olmadığı ve iktidarını güçlendirmek için uğraş verdiği görülmelidir. Emek ve demokrasi güçlerine karşı sindirme ve şiddet kullanmaktan başka bir şey düşünemeyen bu yapıların demokrasi mücadelesi verdiğini düşünmek siyasi saflıktan başka bir şey değildir. Bu yanılgıya düşmeyeceğimizi herkes bilmelidir. İnsani taleplere dahi sırt çeviren ve kazanılmış hakları gaspeden bu zihniyetin demokrasi ve emek sözlerini ağızlarına almaması gerekmektedir. Üniversitelerde dinci kadrolaşmalarla gelecek kuşakların beyinlerini esir alma çalışmaları bu ülkeye yapılacak en büyük kötülük olacaktır. Bilimin ve üniversitelerin insanlık tarihi boyunca yüklendiği esas görevin, inanç sistemlerinin dogmalarına karşı çıkmak, doğaya ve toplumsal yaşama ait tüm süreçlerin nasıl gerçekleştiğini bilimsel temelde ve akıl süzgecinden geçirip incelemek ve sorgulamak olduğu
20 Gündem bilinmektedir. Eğitim, öğretimle ilgili sorunları çözmek ve üniversiteleri bir bilim ve teknoloji üretme merkezleri yapmak yerine, buraları büyük bir camii olarak düşünen karanlık düşünceleri kabul etmek mümkün değildir. Yapılması gereken; emek ve demokrasi güçlerinin birlikteliğiyle bağımsız, özgür, laik, kardeşçe yaşanan, gerçek demokrasinin yaşandığı bir sosyal hukuk devletinin yaratılması olmalıdır. Bugün bu tespitlerin doğruluğu daha da netleşmiş, AKP iktidarı YÖK marifetiyle üniversiteleri ele geçirmiş ve öğrencileri susturmaya çalışmaktadır. Ama özgür ve demokratik üniversite için mücadele eden genç arkadaşlarımız bu sarmalı kıracaktır. Bu mücadelede yalnız olmadığınızı, yanınızda olduğumuzu bilmenizi istiyorum. Sevgili öğrenciler, Zorlu bir süreci, bin bir güçlüğü aşarak üniversitelerimizin maden mühendisliği bölümlerinde maden mühendisi eğitimi almaya hak kazandınız ve bu öğrenim sürecine devam etmektesiniz. Kendisi de yeterince zorlu olan bu öğrenim sürecinin sonunda, birer meslektaşımız olarak, yani birer maden mühendisi olarak gerek meslek yaşamında, gerekse de bu çatı altında, yani Maden Mühendisleri Odası çatısı altında bir arada olacağız. Birçok meslek alanı için, meslektaşlık gerekli eğitim sürecinin tamamlanmasından sonra kazanılan bir hak olsa da, Odamız, üstbirliğimiz olan TMMOB a bağlı birçok Odanın yaptığı gibi, meslektaşlık ilişkisini öğrencilik sürecinden başlatmayı gerekli görmektedir. O nedenle sizlere genç meslektaşlarım diye seslenmek istiyorum. Sevgili Genç Meslektaşlarım, Bildiğiniz gibi, bazı mesleklerin yapılabilmesi için, ilgili meslek kuruluşlarına üye olunması Anayasadan kaynaklı bir zorunluluktur. Mühendislikte bu tür mesleklerden biridir. Kamuda çalışanları istisna sayarsak, serbest çalışan her maden mühendisi mesleğini yürütebilmek için Odamıza üye olmak zorundadır. Bu zorunluluğun dışında Odamız, geçmişten gelen bilgi, birikim ve deneyimleri ile örgütlü olmanın, örgütlü yaşamanın doğruluğunu savunmaktadır. Çağdaş insanın, aydın insanın örgütlü bireyler olması gerektiğini, çağdaş toplumların da ancak örgütlü toplumlar olabileceğini düşünmekteyiz. Bu nedenlerle, bizler yakın gelecekte aynı mesleği paylaşacak olan sizlerle daha öğrenciliğiniz sırasında tanışmayı, kendimizi ve mesleği size anlatmayı, Oda örgütümüzü sizlerin desteği ve katılımıyla daha da güçlendirmeyi anlamlı bir görev olarak kabul ediyoruz. Bu düşüncelerle başlattığımız öğrenci üye çalışmalarımızın bugün geldiği noktada, ikinci eğitimle 27 üniversiteden 1200 e yakın öğrenci üye sayısına ulaşmış bulunmaktayız ve çalışmalarımıza devam ediyoruz. Sevgili genç meslektaşlarım, Az önce de söylediğim gibi zorlu bir süreci aşarak üniversitelerimizin maden mühendisliği bölümlerine girdiniz. Bu andan itibaren yaşam sizin için belki de daha zorlu hale geldi. Yaşadığınız en temel sorunlar ekonomik ve sosyal sorunlardır. Yaşam koşullarının giderek ağırlaştığı, üstelik ekonomik kriz nedeniyle bu ağırlaşmanın katlandığı günümüz koşullarında öğrenime devam edebilecek maddi kaynağı sağlamak en temel sorunlardan birisidir. Anayasal bir hak olan üniversite öğreniminin, paralı hale getirilmesiyle bu zorluklar bir kat daha artmaktadır. Ayrıca yurt, yemek ve ulaşım giderleri, diğer eğitim giderleri ile zorunlu sosyal giderler de düşünüldüğünde üniversite öğrenimi giderek zenginlerin ulaşabildiği bir hizmet haline dönüşmektedir. Devlet üniversitelerinin paralı hale getirilmesi ve paralı üniversitelerin açılması bir başka önemli soruna daha 23
YER ALTI KÖMÜR MADENCİLİĞİNDE İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ
YER ALTI KÖMÜR MADENCİLİĞİNDE İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ enisbagdadioglu@gmail.com Gelişmiş ülkeler, insana ve çalışana değer vererek ekonomik büyümesini sağlamaktadır. Öncelikli amaç, insana yakışır çalışma