Kaleiçi yangını 1905,Yılmaz Akçaalan EDİRNE GAZETESİ- 25 Ağustos 1321 | | Edirne Tarihi
Günümüz alfabesine aktaran ; Yılmaz Akçaalan
Cenâb-ı Hâfız-ı Hakîkî velini’met bi-minnetimiz padişâh-ı alempenah ve şehinşâh-ı merahim-i iktinah Efendimiz hazretlerinin ömr ü âfiyet cihankıymet mülûkânelerini rûz-ı efzun ve memâlik-i mahrûse-i şahânelerini her türlü âfâttan mahfuz ve mâsun buyursun.
Şehr-i hâlin yirminci Cumartesi gecesi saat sekizbuçuk raddelerinde şehrimizde Topkapı Hamamı civarında demirci Ohannes nâmında birinin hânesinden harîk zuhur ve az zaman zarfında tevsi-i dâire-i sirâyet ederek itfâsı emrinde pek çok akdem ve gayret gösterildiği halde onaltı saat kadar devam ile hasarât-ı azîmeye bâis olmuştur.
Harîkin bidayet-i zuhûrunda derhal asakir-i şahâne jandarma ve polis ve itfaiye bölüğü efradıyla mahallat ve reji tulumbaları yetişerek itfâsına son derecede çalışılmış ise de min-tarafullah o sırada vezan olan şimal rüzgarının şiddetinden ve sokakların gayet dar ev ve hanelerin ekseriyetle ahşap ve eski binalar olmasından men-i sirâyeti kabil olamamıştır.Ateş müteaddit kavillere inkısam ederek bir cihetten Rum Metropolithânesi civarındaki cesîm ve yekdiğerine mülasık hane ile cesîm kilise kurtarılmış ise de diğer cihetten Kaleiçi, Tahtakale Manyas Kafeskapı taraflarına doğru kaviller salarak Alipaşa çarşısının arkasıyla Manyas taraflarında Darülhadis Cami şerifi civarında Tunca nehrine ve Kafeskapı civarına kadar olan mahallatı ve Zindanaltı nam mahalde birkaç hane dükkanı hâk ile yeksân eylemiştir.
Muhterik olan bütün mebanî tahminen bin iki yüz yetmiş hane ile dört câmi şerîf, bir tekke, Bulgar Katolik ve Ortodoks ve Fransız Surde Şarite mektebleriyle beraber yedi mektep, altı kilise, onüç havra, ellibeş mağaza, otuzüç meyhane, dört eczane, bir karakolhane, iki yüz on dükkan, onaltı kahvehane, ikiyüz hane, dört bağhane, bir matbaa, bir lokanta, bir kıraathane, iki at değirmeni, bir hamam, yirmisekiz ahır, onüç fırın, oniki oda, iki han olmak üzere cem’an ve tahminen bin altıyüzseksen yedi bab olup mecmuu hasar beşyüzbin lira raddesinde tahmin edilmektedir.
Yâver-i Ekrem Hazreti şehriyâri Vâli vekili âlîsi ve İkinci Ordu-yı hümâyun müşiri devletlu Arif Paşa hazreteri harîkin bidayetinden nihâyetine kadar bila ârâm her tarafa koşarakbizat ittihaz-ı tedârik buyurdukları gibi erkân-ı harbiye reisi saadetlu Rüştü Paşa ve yaverân-ı hazreti şehriyâriden ikinci ordu-yı hümâyun Rumeli Kuvve-i Redife Kumandan ve müfettişi saadetlu Memduh Paşa ve süvâri fırkası kumandanı saadetlu Âkil Paşa hazerâtıyla merkez kumandanı mirliva saadetlu İsmail Paşa, Topçu kumandan vekili saadetlu Şevket Paşa, Hamidiye Nizamiye Hafif Süvari birinci ve ikinci alayları kumandanı yaverân-ı cenab-i padişahîden mirliva saadetlu Ahmed Paşa ile sair erkan, ümera-yı askeriye ve belediye reisi saadetlu Hamdi Bey Efendi, me’zunen şehrimizde bulunan fahrî yaverân-ı hazret-i şehriyarîden ve makam-ı vâlâ-yı ser-askerî levazım dairesi ikinci şubemüdür muavinlerinden devletlu Müşir Paşa hazretlerinin kayınbiraderleri miralay izzetlu İzzet Bey Efendi, jandarma kumandanı miralay İzzetlu Hakkı Bey Efendi, merkez kaimmakamı izzetlu Salih ve Polis müdürü izzetli Bekir Sıtkı Efendilerle zabitan ve efrad-ı asâkir-i şahâne ve jandarma polis ve belediye zabitân ve efradı memurîni itfaiye bölüğü, mahallat tulumbaları ve hususiyle reji idaresi tulumbası harîkin itfası emrinde fevkalâde sarf-ı mesai eylemişlerdir.
Sâye-i merhametvâye-i hazreti padişahîde harîkzedegânın temin-i iva’ ve iâşeleri zımnında derhal daire-i belediyede taht-ı riyaseti aliye-i velayetpenahîde olarak evkaf muhasebecisi saadetlu Şevki ve Matbaa müdürü saadetlu Şevket Bey Efendiler hazeratıyla belediye reisi saadetlu Hamdi Bey efendi merkez kaimmakamı izzetlu Salih ve jandarma seyyar taburu ref’etlu Haci Ali polis serkomiseri Şevki muteberândan Haci İstefan, Halfun, Estepan, Esvetku Efendilerden mürekkeb bir komisyon teşkîl edilmiş ve açıkta kalmış olan ailelerin münasib mahallere yerleştirilmesi ve muhtacîne me’kûlat itâsı için memurîn-i levazıma tayin olunarak icra-yı icâbâtına tevessül ve müsaraat olunmuştur.
Ateş zuhur eden hanenin yakın vakitte sigorta ettirilmiş olmasına ve derununda kimse bulunmamasına göre harîkin sahibi tarafından kasten ikâ’ edildiği kaviyyen zan ve mamafih tahkikâta devam edilmektedir.
EDİRNE GAZETESİ- 25 Ağustos 1321 tarih ve 1283 num.
Osmanlıcasından çeviren: Yılmaz AKÇAALAN
1905 kaleiçi yangını Edirne kaleiçi yangını kaleiçi yangını Yılmaz Akçaalan