Halk arasında çok yemek yenildiğinde midenin büyüyeceği veya tam tersi, az yemek yiyerek midenin küçülebileceği yönündeki inanış aslında tam olarak doğru değildir. Mide kendi kendine küçülen ya da büyüyen bir organ değildir. Ancak yemek yeme eylemi ile birlikte genişleyebilen bir organdır.
Peki, tam olarak mide nasıl genişler?
Her insanın mide hacmi yaklaşık 2 ila 4 litre arasındadır. Ve sanılanın aksine şişman kişilerle zayıf kişiler arasında midenin büyüklüğü açısından çok da büyük fark bulunmaz.
Midemiz kaslardan oluşur. Aç hissettiğimizde ve yemek yemek üzere olduğumuz sinyalini beynimize gönderdiğimizde bu kaslar gevşeyerek kendini gelecek besinler için hazırlar.
Yemek yerken, ortalama bir insanın midesi normalin beş katı kadar genişleyebilmektedir. Bedenimizin enerji ihtiyacı ne kadar çoksa, midemiz de yeterince besini sığdıracak oranda genişler.
Mide küçültme ameliyatı sonrası neden kilo alınır?
Midenin genişlemesi nasıl engellenir?
Her canlı hayatta kalabilmek için enerjiye ihtiyaç duyar. Besinler ise en büyük enerji kaynağımızdır. Vücudumuzda besin alımını beynimizin hipotalamus bölümü ve hormonlarımız düzenler. Enerji ihtiyacı oluştuğunda beyin açlık sinyali vererek vücudun ilgili bölümlerini yemek yeme eylemine hazırlar. Yeterli enerji alındığında ise tokluk sinyali ile yemek alımı sonlandırılır.
Dolayısıyla da insanların aşırı kilolu veya obez olmalarının temel nedeni midelerinin büyük olması değil, açlık-tokluk sinyali ile ilgilidir. Aşırı kilolu bireylerin beyne gönderdikleri açlık-tokluk sinyalleri bozuktur. Yani; normal bir insandan daha şiddetli açlık hissederler. Mide sık sık, aşırı yemek yeme eylemi ile genişlediğinde, tokluk sinyali de bozulur.
Açlık-tokluk sinyali bozulduğunda ihtiyacın çok üzerinde enerji alımı gerçekleşir. Ve bu nedenle de kişi kontrolsüz kilo alır.
Obezite hastaları ve aşırı kilolu bireyler, açlık-tokluk sinyallerindeki bozukluk nedeniyle, geleneksel yöntemlerle (diyet, egzersiz vb.) kilo vermekte zorlanır. Obezite cerrahisi ise bu tip hastalar için en doğru tedavi yaklaşımıdır.
Tüp mide ameliyatı ile midenin büyük bir bölümü çıkartılır. Ameliyatta, açlık hormonu olarak da bilinen ghrelin salgılayan bölüm de alınır.
Ayrıca, midenin alınan bölümü daha ince duvarlı ve dolayısıyla da genişlemeye meyilli kısmıdır. Geride bırakılan bölüm ise kalın duvarlı olduğu için esnekliği daha azdır ve genişlemesi de daha zordur.
Midenin yüzde 80’i alındığı ve eskisi gibi açlık hormonu da salgılanmadığı için tüp mide ameliyatı sonrası hastaların kilo vermesi mümkün olur.
Hacmen küçülen mide yemek yeme eylemi sırasında bir miktar genişlese de artık eskisinin onda biri kadardır ve hastalar şiddetli açlık da hissetmediği için daha az besinle doyarlar.
Mide küçültme ameliyatı sonrası hastalar 1.5 yıla kadar düzenli olarak kilo verir. Daha sonra ise kilo verme durur. Aslında bu son derece normal bir süreçtir. İdeal kilonun dengelendiği bu süreçte, bir miktar kilo alımı öngörülür.
Tüp mide ameliyatı sonrası bazı hastalar ise uzun vadede aşırı kilo alarak eski hallerine dönebilirler.
Bunun nedenlerinin başında hastanın eski beslenme alışkanlıklarından kopamaması gelir. Mide hacmen küçültülse de, zorlandıkça açılır ve duvarları genişler. Dolayısıyla da ameliyat sonrası hasta aşırı yeme eylemini devam ettirdiği takdirde mide de buna genişleyerek cevap verecektir.
Kilo alımının bir diğer nedeni ise hastanın psikolojik temelli bir yeme bozukluğu varsa bunun ayrıca tedavi edilmemesidir. Obezite hastaları ameliyat ile birlikte uzman bir psikiyatrdan da destek almalıdır.
Hastalarda yeniden aşırı kilo alımı gerçekleşmesinin bir diğer sebebi ise ameliyatın yanlış uygulanmasıdır. Mide küçültme ameliyatında, midenin fundus denilen açlık hormonunun salındığı bölümü tamamen çıkarılmazsa, açlık hissi de kaybolmaz. Ayrıca mide hacmi olması gerekenden daha geniş bırakılırsa, hastanın tok hissedebilmesi için daha fazla miktarda yemek yemesi gerekecektir. Bu nedenle de tüp mide ameliyatı bu alanda uzman cerrahlar tarafından gerçekleştirilmelidir.
Tüp mide ameliyatından sonra midenin öngörülenden fazla genişlememesi için öncelikle hastaların sağlıklı bir beslenme düzenini benimsemeleri gerekmektedir. Ancak bunu yaparken de kısıtlayıcı, zorlayıcı bir diyet uygulanması tavsiye edilmez. Asıl yapılması gereken küçük porsiyonlarla yemek yeme alışkanlığının edinilmesidir.
Arada sırada normalden fazla yemek yiyebilirsiniz. Bu konuda kendinizi suçlu hissetmek yerine, yemeyi fazla kaçırdığınız bir öğünden sonra, takip eden öğününüzü kısarak dengeyi sağlayabilirsiniz.
Günlük su tüketimine dikkat edilmelidir. Çünkü yetersiz su tüketimi açlık hissini tetikleyerek sizi öğün dışı atıştırmaya teşvik edebilir.
Yemek sırasında sıvı tüketmek besinlerin daha hızlı boşaltılmasına yol açar. Bu da kısa sürede açlık hissinin oluşmasına neden olur. Bu sebeple yemekten bir saat önce ve bir saat sonra sıvı tüketilmelidir.