“EŞEKLİ KÜTÜPHANE” JAPONYA’DA BİRİNCİLİÐE OYNUYOR
Haber: Türkiye Bilimler Akademisi Kütüphanecisi Filiz Erten tarafından gönderilmiştir.
ZÜBEYİR KINDIRA ,
ANKARA- Okuma-ma alışkanlığımızın en somut örneği bakanlık projesinin istatistiği ile bir kez daha kanıtlandı. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın 'Eve Teslim Kitap Projesi'ne 2 yılda sadece 63 kişi başvurdu.
Bakanlık, halk kütüphanelerinin hizmetlerinden yararlanamayan, hayatlarını eve bağımlı olarak devam ettirmek durumunda olan hasta, yaşlı veya engellilerin, evlerinde kitap okuyabilmesi ve kütüphanelerden yararlanması amacıyla "Eve Telim Kitap Projesi" başlattı. Ancak 20 büyük ilde başlatılan projeden şimdiye kadar yararlanmak için sadece 63 kişi başvurdu. 63 kişi 2 yılda aldığı ödünç kitap sayısı ise 141'de kaldı. 141 kitabın 124'ünün Ispartalı 32 vatandaşımız tarafından talep edilmesi dikkat çekti.
Projeye en fazla talep Isparta ilinde olurken, Aksaray, Amasya, Balıkesir, Bartın, Batman, Çanakkale, Elazığ, Erzincan, Nevşehir, Samsun ve Uşak illerinden uygulamanın başladığı Temmuz 2006 yılından 2008 Haziran ayına kadar hiçbir başvuru olmaması dikkat çekti.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü'nce, 2006'da "eve teslim kitap" projesi hazırlandı. AB ülkelerindeki uygulamalarından esinlenerek hazırlanan proje, Ulaştırma Bakanlığı Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü ile Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü arasında imzalanan protokolle 18 Temmuz 2006 tarihinde 20 ilde yürürlüğe girdi.
TANITIMLAR DA BOŞA GİTTİ
Büyük umutlarla yürürlüğe konulan proje için il valilikleri ile engelli derneklerine tanıtıcı bilgi ve afişler gönderildi. Projenin tanıtım sunumunu içeren CD'ler, çoğaltılarak yerel basın-yayın organlarına dağıtıldı. Muhtarlarla ve engelli dernekleri ile görüşmeler yapılarak, tanıtım afişi şehirlerin merkezi yerlerine asıldı. Ama tüm umutlar boşa çıktı. Sonuç hayal kırıklığı yarattı.
KİTAP OKUMA ALIŞKANLIÐI YOK
Meclis'e gönderilen bakanlığın bütçe kitapçığında projeden şimdiye kadar 63 kişinin yararlandığı ve 141 kitap aldığı belirtildi. Projenin başarıya ulaşamaması konusundaki sebepler illerden gelen raporların incelenmesi sonucunda, "Kütüphane hizmetlerinden yararlanamayan, hayatlarını eve bağımlı olarak devam ettirmek durumunda olan, yaşlı ve engelli vatandaşlarımızın eğitim olanaklarından yoksun olup okuma yazma bilmemeleri, kitap okuma alışkanlığının olmaması evlerinde televizyon ile vakit geçirme alışkanlığı, genelde yaşlıların kitap ve kütüphaneye ilgisiz oluşu, kitap ve kütüphaneye olan talebin az olmasına sebebiyet vermesi" olarak belirlendi.
BU İLLER HİÇ BAŞVURMADI
Projenin uygulandığı 20 il arasında yer alan, Aksaray, Amasya, Balıkesir, Bartın, Batman, Çanakkale, Elazığ, Erzincan, Nevşehir, Samsun, Uşak'tan hiç talep olmaması dikkat çekti. Bu illerde uygulamanın başladığı günden itibaren bugüne kadar hiç kimse kitap başvurusunda bulunmadı.
Burdur'da 2006 yılında 2 vatandaşımız, Gaziantep'te 2007 yılında 12 vatandaşımız, Kırıkkale'de 2006 yılında 1 vatandaşımız, Kırşehir'de 2006 yılında 3 vatandaşımız, Sakarya'da ise 2006 yılında 2 vatandaşımız hizmetten yaralanmak amacıyla kütüphaneye üye olmasına karşın ödünç kitap almadıkları görüldü.
Muğla'da 2007 yılında 3 vatandaşımız üye olmuş ve 3 kitap ödünç verilirken, Osmaniye'de 1 vatandaşımız 2006 yılında üye olmuş ve toplam 7 kitap ödünç aldı. Isparta'da 2007 yılında 32 vatandaşımız üye olmuş ve toplam 124 kitap ödünç verildi. Çankırı'da ise 2007 yılında 7 vatandaşımız üye olmuş ve 7 kitap evlere ödünç verildi.
AVRUPA ÜLKELERİNDE VAR
Proje, günümüzde eve bağımlı hayat süren vatandaşlarımıza yönelik olduğu kadar, okuma yazma oranı daha fazla olan orta yaşın üzerindeki vatandaşlarımızın da ileride evlerinde, kütüphane hizmetlerinden yararlanmaları düşünülerek hazırlandı. Yine projeyle geleceğe yönelik olarak tasarlanmış ve kütüphane hizmeti olarak toplum bilincine yerleştirilmeye çalışılıyor. Benzer projeler çağdaş bir kütüphane hizmet türü olarak gelişmiş ülkelerde de uygulanıyor.
Avrupa Birliği bugün, Avrupa kültürünün son 2000 yılına ait toplam iki milyon belgeye çevrimiçi erişim sağlayan dijital kütüphaneyi resmen açtı.
Uzm.Serkan İPEKÇİ Marmara Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı On-line Veritabanları & Web Sitesi
EUROPEANA adlı İnternet sitesinde, bin ayrı müze, ulusal kütüphane ve arşivlerden alınma çok çeşitli yazılı malzemeleri filmler, fotoğraflar, çizimler, haritalar ve ses dosyaları yer alıyor.
AB Komisyonunun Enformasyon ve Medyadan sorumlu yetkilisi Viviane Reading, yeni sitenin kullanıcılara, Londra’ya gitmeden İngiltere Ulusal Kütüphanesi’nde dolaşma veya Paris’e gitmeden Louvre müzesinde Mona Lisa tablosunu izleme gibi olanaklar sunacağını söyledi.
EUROPEANA Projesine Fransa öncülük ediyor. Fransa, Google’ın milyonlarca kitabı sanal ortama aktarma çabasından ve böylece Amerika Birleşik Devletleri’nin dünya kültürüne egemen olması olasılığından kaygı duyuyor.
EUROPEANA dijital kütüphanesinde ilk elde yer alacak malzemelerin yaklaşık yarısı Fransa kaynaklı.
Ancak, Almanya ve Polonya gibi ülkelerin de, kendi kültürel varlıklarını sanal ortama taşıma konusunda daha fazla çaba ve para harcaması umularak, 2010 yılına kadar, bu kütüphanede 10 milyon kalem malzeme toplanması amaçlanıyor.
Halen Avrupa’daki ulusal kütüphanelerde bulunan kitapların yalnızca yüzde 1’i dijital ortama taşınmış durumda. Bunun nedenlerinden biri de, telif hakları.
Europeana'ya ulaşmak için: http://dev.europeana.eu/home.php
Avrupa Komisyonu bilgi ekonomisinde telif hakları üzerine yeni bir yasal düzenleme taslağı hazırlayarak görüşe açmış bulunuyor. Derneklerimiz yorum yapabileceği gibi kişisel görüşler de bildirilebilir. LIBER üyesi kütüphaneler LIBER görüşünü yansıtan bir hazır yanıtı gönderme şansına sahipler.
Aşağıda LIBER haberlerini ve LIBER görüşünü yansıtan metne yer verdik
Dear LIBER Member,
The European Commission published its Green Paper “Copyright in the knowledge economy” (http://ec.europa.eu/internal_market/copyright/docs/copyright-infso/greenpaper_en.pdf) in order to “foster a debate on how knowledge for research, science and education can best be disseminated in the online environment”.
As the questions raised are very relevant to libraries and archives, LIBER decided to send a response to the European Commission. This response is written by Dr. Paul Ayris, LIBER Vice-President-Elect in co-ordination with SCONUL and EBLIDA and underlines the specific interests of LIBER members.
It is very important that not only European library organisations like LIBER respond to this Green Paper, but also its individual members. We have attached a template response for you to use - please use as much of it as you like. You will need to change the parts highlighted in yellow, as these refer to the details of the sender.
Please send your response, on your institution's letter-headed paper, by 30 November 2008 to markt-d1@ec.europa.eu.
Paul Ayris, Vice-President-Elect
The European Alliance for Permanent Access aims to work together to preserve research data for future access and re-use. A number of Alliance partners have initiated a project, partly funded by the EU, entitled PARSE.insight. This project aims to gain insight into the requirements of researchers, data managers, publishers and funding agencies with regard to preserving research data. PARSE.insight will help to shape the EU's preservation infrastructure, as part of the broader e-Research infrastructure, so that European citizens can continue to gain benefits from its digital resources, in all aspects of life.
We send you this invitation because your library is a member of LIBER. As important members of the research community, research libraries are keenly aware of the need for digital preservation of publications and research data.
In order to give as full a picture as possible of the needs of the research community, we kindly request that you complete our questionnaire on behalf of your Library, if possible before 19 December 2008. It will take you about 15-20 minutes.
Reponses are aggregated for analysis and made anonymous. If you wish to be informed about the results of the survey, please enter your e-mail address at the end of the survey.
The results of this survey will be presented at the LIBER Workshop on digital preservation: “Curating Research. e-Merging New Roles and Responsibilities in the European Landscape”, on 17 April 2009 at the Koninklijke Bibliotheek in The Hague. A formal invitation to attend this workshop will be sent to you later.
Dear Mr McCreevey,
1. These comments on the European Commission’s Green Paper Copyright in the Knowledge Economy are from ATILIM UNIVERSITY-ANKARA-TURKEY, being member of LIBER – Ligue des Bibliothèques Européennes de Recherche / Association of European Research Libraries. LIBER is the major organisation representing research libraries in Europe. It has almost 400 institutional members from 40 countries. LIBER’s mission is the representation and promotion of the interests of these libraries, the improvement of access to collections in European research libraries and the provision of more efficient information services across the continent.
2. We strongly support the submissions made to the consultation process on the Green Paper by LIBER, EBLIDA (European Bureau of Library, Information and Documentation Associations) and SCONUL (Society of College, National and University Libraries).
3. The purpose of the Green Paper is to initiate a debate on how knowledge for research, science and education can best be disseminated in the online environment. We are happy to comment on both parts of the Green Paper and would like in particular to make the following points in relation to:
· General Issues regarding exceptions to exclusive rights introduced in the main piece of European copyright legislation – The Information Society Directive (Directive 2001/29/EC) and the Database Directive (Directive 96/9/EC).
· Specific Issues related to exceptions and limitations which are most relevant for the dissemination of knowledge and whether these exceptions should evolve in the era of digital dissemination
4. Question 3. Is an approach based on a list of non-mandatory exceptions adequate in the light of evolving Internet technologies and the prevalent economic and social expectations?
It is bizarre that in the Information Society Directive only 1 of the 21 exceptions is obligatory. This is the exception in article 5(1) which legalises cache copies. The Information Society Directive harmonises the rights of authors and other rights holders. It does not harmonise the exceptions and limitations to these rights. As a result, the non-mandatory exceptions are not all implemented in Member States; or if they are implemented they are implemented differently. As the EBLIDA response makes clear, the result is that trans-national licensing within the EU is difficult or impossible, leaving research and educational institutions with very different operating conditions. As LIBER knows full well, this is nonsensical in an educational environment when research, and also teaching, are often conducted across national boundaries.
We regret that the list of non-mandatory exceptions is exclusive. As a result, no new exceptions may be added by Member States in national legislation. We do not see how an exclusive list of exceptions as adequate in the era of fast-evolving Internet technologies.
5. A growing expectation amongst researchers is that primary data should be freely available, ideally in Open Access. This will facilitate the use of data and text mining techniques and enable other researchers more readily to check the validity of research findings by having access to research data.
The arrangement of primary data in databases is covered by the European Database Directive. Database rights are held in the first instance by the person or corporation which made the substantial investment, so long as (a) the person is a national or domiciliary of a Member State or (b) the corporation is formed according to the laws of a Member State and has its registered office or principal place of business within the European Union. However, it is not unknown for publishers to claim ownership of primary data in databases and reproduced in research articles, thus restricting the ability of users to re-use data.
LIBER suggests that, with the European e-science and e-research agendas, such lack of clarity is unhelpful. The whole position of ownership and copyright in primary data needs to investigated afresh. LIBER suggests that primary data should be covered by a mandatory exception in current and future European legislation on copyright, and that this exception is made mandatory by Member States in their national legislation.
6. Question 6. Should the exception for libraries and archives remain unchanged because publishers themselves will develop online access to their catalogues?
It is the role of research libraries and archives, not publishers, to preserve and manage the cultural heritage. Commercial publication is very different from preserving the cultural heritage for future generations. Universities are amongst the most permanent of all institutions in the developed world and their libraries, along with publicly-funded National Libraries, can work in an environment where the time span is measured in centuries, not for the months or few years which are the lifespan of commercial profit in a commercial publication. There is no financial motive for publishers to be involved in long-term digital preservation. This is a role best left for libraries and archives.
7. Question 9. Should the law be clarified with respect to whether the scanning of works held in libraries for the purpose of making their content searchable on the Internet goes beyond the scope of current exceptions to copyright?
Not all the material digitised by published is scanned with OCR (Optical Character Recognition) with the purpose of making the resulting content searchable. If the rights holders will not do this, libraries should be able to offer this service. It would have a transformative effect on research, learning and teaching by opening up a mass of content to users which can be searched using search engines. The interests of copyright holders will not be harmed, because the resulting output will act as marketing material for their materials.
8. Question 10. Is a further Community statutory instrument required to deal with the problem of orphan works, which goes beyond the Commission Recommendation 2006/585/EC of 24 August 2006?
The problem of orphan works is a major impediment to the achievement of a digital Europe, where all texts and materials are available in digital format. By definition, the rights holders of orphan works cannot be traced and so digitisation is impossible because the rights cannot be cleared. LIBER supports the suggestion in the EBLIDA response that the only option seems to be the introduction of a new exception to deal with the problem of orphan works.
9. Question 11. If so, should this be done by amending the 2001 Directive on Copyright in the information society or through a stand-alone statutory instrument?
As EBLIDA suggests, this should be done by amending the Information Society Directive.
10. Question 19. Should the scientific and research community enter into licensing schemes with publishers in order to increase access to works for teaching or research purposes? Are there examples of successful licensing schemes enabling online use of works for teaching and research purposes?
Except of the actual supply of digital material, licences should be unnecessary. The reason for this is that the Information Society Directive’s article 5(3)(a) should, on the face of it, be adequate on its own with its provision for exceptions ‘for the sole purpose of illustration for teaching or scientific research’. Each University Library signs dozens and dozens of licences, and no two licences are the same. This is a major confusion for the user, because licence entitlements in one resource are not necessarily available for other resources.
LIBER feels strongly that it would be easier, and simpler, for the law to provide that licences may not interfere with the statutory exceptions in force through the Directive. The current situation, where licences/contracts can overturn European law as embodied in the Directive, is frankly nonsensical. The result of this simple change would be that libraries and users would be much clearer as to what they are allowed to do.
11. Question 20. Should the teaching and research exception be clarified so as to accommodate modern forms of distance learning?
For distance learning to function effectively, learning resources need to be available across national borders. For this reason, the exceptions for teaching and learning need to be in harmony in each country and the best way to achieve this is to make all exceptions mandatory.
12. Question 21. Should there be a clarification that the teaching and research exception covers not only material used in classrooms or educational facilities, but also use of works at home for study?
Increasingly, students and researchers require access to materials 24 hours a day 7 days a week. Scholars from all disciplines require access to digital materials from home, or from a conference location, or on fieldwork. It is essential that the same exceptions, which apply to use of material from educational establishments should be transparently the same in other locations where the researcher or student may legitimately be working.
13. Question 22. Should there be mandatory minimum rules as to the length of the excerpts from works which can be reproduced or made available for teaching and research purposes?
The diverse nature of the materials under consideration, and the many different uses to which this material can legitimately be put, make it impossible to establish a reasonable minimum rule.
14. Question 23. Should there be a mandatory minimum requirement that the exception covers both teaching and research?
In the research-led universities, which make up the LIBER membership, teaching and research are very closely related since research feeds into and supports teaching and learning. It is essential that the exception explicitly covers teaching, learning AND research in order that European Universities may deliver their Mission.
15. Question 24. Should there be more precise rules regarding what acts end users can or cannot do when making use of materials protected by copyright?
The essence of copyright legislation is the maintenance of a balance between the rights of the rights holders and the legitimate needs of users. The introduction of more restrictions will blur this distinction and make it more difficult for users of copyright material in their legitimate pursuits in teach, learning and research in the European Community.
16. Being member of LIBER, we are pleased to make this submission on the European Commission’s Green Paper Copyright in the Knowledge Economy. LIBER, the Ligue des Bibliothèques Européennes de Recherche / Association of European Research Libraries, re-asserts that it endorses the responses to the Green Paper submitted by EBLIDA and SCONUL and would be happy to meet with members of the Commission to discuss any of the points made in this present submission.
'Eşekli kütüphane' Japonya'da birinciliğe oynuyor,
1960'lı yıllarda köylere eşek sırtında kitap taşıyan kütüphanecilerin hikâyesinin anlatıldığı kısa film, Japonya'da finale kaldı. Çekimleri Ürgüp'te gerçekleştirilen filmin yarışma finali 28 Ekim'de Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü (EÐİTEK) tarafından çekilen kısa film, 'sosyal yardımlaşma' kategorisinde yarışacak.
TRT yapımı, 'Elmakurdu' isimli eser de 'okulöncesi' alanda aynı başarıyı gösterdi. Japonya Televizyon Kurumu'nun düzenlediği yarışmanın finali 28 Ekim'de.
EÐİTEK, 59 ülkeden toplam 239 eserin katıldığı yarışmaya bir kütüphane öyküsüyle katıldı. 1960'lı yıllarda Ürgüp'ün köylerinde kitap okunmasını sağlamak için eşeklerle verilen kütüphanecilik hizmeti 'A Cappadocian Tale, Walking Library' (Bir Kapadokya Hikâyesi, Yürüyen Kütüphane) isimli kısa filmle anlatıldı. Tiyatro sanatçısı Özlem Meltem Akınözü'nün anlatıcıyı oynadığı 15 dakikalık filmde, yöre insanı ve ilköğretim öğrencileri rol aldı. Çekimler, Ürgüp ve Ürgüp'e bağlı Yeşilöz ve Karain köylerinde gerçekleştirildi. Kısa film, Türkçe çekildi ve İngilizce altyazılı olarak gösterime sunuldu. Eser, tümüyle EÐİTEK imkânları ile çekildi. 'Bir Kapadokya Hikayesi'nin koordinatörlüğünü Oğuz Erbil, senaristliğini ve proje tasarımcılığını Mürüvvet Kurt, yönetmenliğini ise Hülya Öztekin yaptı. Türkiye'nin temsil edildiği iki çalışmadan biri olan filmde, bölgenin doğal güzellikleri de gözler önüne serildi.