Meme Ameliyatları Nasıl Yapılır? Özellikleri Nelerdir?
Eklenme: 28.03.2016- 6165 kişi okudu.
Sağ memesinde eline sertlik gelmesi üzerine canı çok sıkılan 56 yaşındaki Emine Hanım, ertesi gün ilk iş evlerinin yakınındaki polikliniğe başvurmuş. Muayene eden doktor mamografi ve ultrasonografi yapılması için istekte bulunmuş. Bir kaç gün sonra mamografi ve ultrason sonucuyla tekrar doktora gitmişler. Doktor rapor sonucuna göre ileri tetkikler yapılması gerektiğini belirtip onları bir genel cerrahi uzmanına yönlendirmiş.
Emine hanım, daha önce liseden bir sınıf arkadaşının yaşadığı süreci hatırlayıp derin bir üzüntü ve endişe içerisinde randevusuna geldi. Hastalığının öyküsünü anlattı. Arkadaşı yıllar önce ameliyat olmuştu. Tüm memesi alınmış ve koltukaltı lenf bezleri temizlenmiş, sonra kemoterapi ve ışın tedavisi görmüştü. Kendisine de aynı ameliyatın ve tedavinin yapılmasına hazır olduğunu belirtti.
Emine hanımın memesinde saptanan kitle 12x10 mm boyutlarındaydı ve koltukaltında lenf bezleri ne ele geliyordu ne ultrasonla saptanmıştı. Önce kitleden ultrason eşliğinde kalın iğne biyopsi yapıldı. Sonuç meme kanalları kökenli kanserdi (invaziv duktal karsinom). Tümörün derecesi (grade) 1 olarak raporlandı. Östrojen ve progesteron reseptörleri kuvvetli pozitif, HER2 ise negatifti.
Emine hanım ile tedavisini konuştuk: iki seçenek vardı. Ya memenin tamamını alacaktık ya da bir kısmını. Koltukaltı için ise ameliyat sırasında lenf bezlerinin durumunu değerlendirip sonuca göre hareket edecektik.
Emine hanımın sorusu gayet netti; hangisi bana uygun ve avantaj ve dezavantajlar neler?
Her hastaya aynı ameliyat yapılmaz.
Her hastaya kendisine en uygun olan ameliyat avantaj ve dezavantajları göz önünde bulundurularak uygulanmalıdır.
Temel olarak kitlenin çevresinde güvenli sağlam doku olacak şekilde çıkarılması işlemidir. Buna biz "lumpektomi" diyoruz. Yani kitlenin çıkarılması. (Lump=kitle).
Eğer daha önceden bu bölgeye ışın tedavisi almamışsa, kitle kas veya deriye yapışık değilse veya meme içerisinde birden fazla tümör yoksa ve yaygın DCIS* yoksa meme koruyucu cerrahi yapılabilir.
Bu ameliyattan sonra mutlaka ışın tedavisi uygulanmalıdır. Çünkü ışın tedavisi ile tümörün memede tekrarlaması 10 kata kadar azalmaktadır (B-06 çalışması). Diğer açıdan baktığımızda, memenin tümünün çıkarılması ile meme koruyucu cerrahi+ışın tedavisi arasında uzun dönem sonuçları (25 yıllık hayatta kalma oranları) eşittir, yani arada fark yoktur (Milan I çalışması).
Lumpektominin en büyük avantajı kozmetik olarak iyi sonuçlar alınmasıdır. Deneyimli ve ustalaşmış ellerde memenin bir kısmı çıkarıldıktan sonra uygun onarım tekniği kullanılarak tatminkar sonuçlar elde etmek mümkün olmaktadır.
Memedeki kitle çıkarıldıktan sonra memede boyut olarak asimetri yaratması durumunda ve özellikle de sarkmış memelerde diğer sağlam memeye de benzer doku eksizyonu (çıkarılması) ve meme başının yer değiştirilmesi ile simetri sağlanmaktadır.
Lumpektomi hafif anestezi altında, daha küçük bir kesi ile uygulanabilen daha kısa süreli bir ameliyattır. Çoğu hasta günübirlik olarak ameliyat edilir (aynı gün içinde taburcu edilir). Ağrı daha az olur. Günlük aktivitelere dönüş hızlıdır. Hareketlerde herhangi bir kısıtlama gerektirmez. İşe dönüş süresi çok daha hızlı olur.
Tümörün cerrahi sınırda saptanması halinde ikinci bir ameliyat gerektirmesi lumpektominin en büyük dezavantajıdır. Bunun en önemli nedeni kanser dokusunun top gibi yuvarlak olmayıp sınırlarının girintili çıkıntılı olmasıdır. Bu şekli açısından yengece benzemesi dolayısıyla "cancer" adı verilmiştir (cancer=yengeç).
Yaklaşık olarak her 10-20 hastadan birinde cerrahi sınırda tümör saptandığı için ikinci ameliyat gerekmektedir. Cerrahın deneyimi arttıkça cerrahi sınırda tümör olması oranı azalmaktadır.
Lumpektomi sonrası tüm memenin ışınlanması (radyoterapi) şarttır. Bu geride kalan tümör hücrelerini tahrip etmek amacıyla yapılır. Bu da lumpektomi sonrası kemoterapi aldıktan sonra haftanın beş günü kısa süreli uygulanan tedavi seanslarına gitmeyi gerektirir.
Tümörün tekrarlaması riski lumpektomi sonrası bir miktar yüksek olsa da genel olarak hayatta kalma şansı mastektomiden daha az değildir. (Yerel nüks lumpektomi sonrası %5'ten daha azdır. Mastektomi sonrası %1-2'dir. Ancak hayatta kalma süreleri kesinlikle eşittir. Ancak hayat kalitesi açısından bakacak olursak arada lumpektomi lehine oldukça anlamlı bir fark vardır.)
Tüm lumpektomi yapılan hastalar ilk 3 yıl 6 ayda bir ultrason, yılda bir mamografi ile ve sonrasında yıllık mamografi ve ultrason ile izlenmelidir. Mastektomi yapılanlarda diğer memeye yıllık olarak mamografi yeterli olmaktadır. Yakın izlem yarattığı anksiete nedeniyle lumpektominin bir dezavantajı olarak kabul edilebilir.
Yaygın DCIS veya memenin farklı bölgelerinde birden çok kitle varlığında meme koruyucu cerrahi yapılamaz. Bu durumda mastektomi tek ve ideal seçenektir. Yine daha önceden meme bölgesine ışın tedavisi alanlarda da mastektomi yapılması gerekir.
Kalan meme dokusu minimal olduğu için tümörün nüksetme olasılığı da oldukça düşüktür. (%1-2). Bu oran hiç bir zaman sıfır olmaz. Çünkü meme dokusu üzerindeki deriye ve altındaki yapılara küçük girinti ve çıkıntılarla komşudur ve bağlanmıştır. İster istemez çok minik meme dokuları bu bölgede kalır. Ve tümör bu küçük dokulardan nüksedebilir. Meme koruyucu cerrahi ile kıyaslandığında nüksetme oranı daha düşük olmasına karşın genel sağkalım (ameliyattan sonra hayatta kalma) oranları birbirine eşittir.
Meme koruyucu cerrahi sonrası her hastaya mutlaka radyoterapi verilmesi gerekirken mastektomi sonrası ancak belli koşullarda radyoterapi gerekir. Bu durumda hastaların tedavi sürecini nispeten kısaltır.
Mastektomi sonrası radyoterapi gerektiren durumlar da vardır. Bunun için en önemli kriter memedeki kitlenin boyutu, yerleşim yeri ve koltukaltı lenf bezlerine yayılım olup olmamasıdır.
Lumpektomi sonrası cerrahi sınırda tümörün devamlılık göstermesi veya tümörün cerrahi sınırda olması durumunda ikinci hatta bazen üçüncü bir cerrahi müdahale gerekirken mastektomi sonrası böyle bir olasılık yoktur, memenin tamamı çıkarılmıştır.
Geriye kalan meme dokusu mikroskopik düzeyde olduğundan ameliyat sonrası takipte lumpektonide olduğu gibi tarafa mamografi, ultrasonografi veya MR yaptırmaya gerek kalmaz. Muayene ve ultrason ile değerlendirme genellikle yeterli olur.
Lumpektomi kısa süren ve iyileşmenin hızlı olduğu bir ameliyattır. Öte yandan mastektomi daha büyük bir ameliyattır ve genellikle iyileşme süresi daha uzundur.Ameliyat sonrası ağrı daha fazla olur. Yara yeri ile ilgili olabilecek sorunlar (enfeksiyon, deride beslenme bozukluğu gibi) mastektomi sonrası daha fazla görülür.
Mastektomi daha büyük bir şekil bozukluğu bırakır. Asimetri daha belirgindir. Tüm bunlar hastayı daha çok etkiler ve moral bozukluğuna yol açar. Ancak bunun geçici bir süreç olduğunu ve günümüzde yeniden meme yapma tekniklerinin gelişmesiyle çok tatminkar onarımlar yapıldığını unutmamalıdır.
LUMPEKTOMİ NASIL YAPILIR?
Genel anestezi altında kitlenin üzerindeki deride yapılan elips şeklinde bir deri parçasını da dahil edecek şekilde kesi ile girilerek kitle çevresinde güvenli bir sağlam meme dokusu ile birlikte arkada göğüs duvarı kasına kadar inilerek çıkarılır.
Kesi yüzlerinde kanamalar durdurulur. Genellikle arka duvara ve üst duvara birer metal klips (zımba) ile işaret konur ki bu daha sonra uygulanacak ışın tedavisi sırasında yol gösterici olur.
Duvarlar estetik olarak memede şekil bozukluğu oluşturmayacak şekilde dikişlerle birbirine yaklaştırılarak memede oluşan boşluk kapatılır. Üzerindeki deri dikilirerek ameliyata son verilir. Bazen oluşan boşlukta biriken sıvıyı dışarı almak için dren denilen ince borular konur.
Lumpektomide en önemli sorun kitlenin saptanması ve tam ortalanarak çıkarılmasıdır. Bu amaçla bazen mamografi veya ultrason eşliğinde tam kitlenin altına tel ile işaret konulur. Bu sayede ameliyat sırasında kitle eksiksiz olarak çıkarılabilir.
Tel ile işaretleme ayrıca ele gelmeyen yani mamografi ile saptanan lezyonların çıkarılmasında kullanılır.
Çıkan parça patolojik incelemeye gönderilir. Patoloji uzmanının çıkan dokuyu konumlandırmasına yardımcı olmak amacıyla çıkan dokunun hangi taraf memeden olduğu belirtildikten sonra yukarı ve dış taraflarına işaret konur.
Tümör eğer bir sınırda devam ediyorsa o sınır patoloji raporunda belirtilir. İkinci bir operasyonla o duvardan 1 cm’lik meme dokusu çıkarılır. (Bu işlem bir kez daha yapılabilir ki yine cerrahi sınırda tümör varsa o zaman memenin tamamı çıkarılmalıdır).
MASTEKTOMİ NASIL YAPILIR?
Mastektomi, memenin çıkarılmasıdır. Genel anestezi altında yapılır. Genelde koltukaltından memenin ucunu da içine alacak şekilde memenin alt iç kısmına uzanan bir deri kesisi ile yapılır. Meme dokusu arkada yapıştığı kasın üzerindeki zarla birlikte çıkarılır. Bu ameliyata basit (total) mastektomi denir.
Eğer koltukaltı lenf dokusu da birlikte memenin tamamı çıkarılırsa çıkarılırsa o zaman modifiye radikal mastektomi denir. Bu ameliyat koltukaltına yayılmış büyük tümörlerde, memede birden çok tümör varlığında sıklıkla tercih edilen bir ameliyattır.
Meme ucu koruyucu ve deri koruyucu mastektomi son yıllarda giderek yaygınlaşan ameliyatlardır. Bu ameliyatlar eş zamanlı meme rekonstrüksiyonu (yeni meme yapımı) ile birlikte yapılmaktadır. Kanser riskinin yüksek olduğu kişilerde koruyucu (profilaktik) mastektomi olarak bu ameliyatlar tercih edilmektedir.
Mastektomi sonrası kalan boşluğa bir veya iki dren konularak biriken sıvı dışarı alınarak derinin göğüs duvarına yapışması sağlanır. Kol hareketleri bir süre kısıtlanır. İyileşme ortalama 2 hafta içinde tamamlanır.
- Fibrokistik Meme Hastalığı
- D Vitamininin Düşmesine İzin Vermeyin
- Kompleks Kist Ne Demek?