Folik Asit Eksikliği Spina Bifidaya Yol Açabiliyor
Spina Bifida, ayrık ya da açık omurga anlamına geliyor. Sebepleri arasında ise folik asit eksikliğinin olabileceği düşünülüyor.
Folik asit eksikliğinden kaynaklanabilen Spina Bifida'nın kalıtsal olabileceği, hamilelikte yüksek ısıya maruz kalma, şeker hastalığı gibi durumlarla ortaya çıkabileceğiyle ilgili görüşler mevcut.
Şişli Florence Nightingale Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Yrd. Doç. Dr. İbrahim Alataş, hastalığın anne karnında en erken 12. haftadan itibaren saptanabildiğine dikkat çekiyor.
Gelişmiş ülkelerde her bin çocuktan birinin Spina Bifida'lı doğduğunu belirten Yrd. Doç. Dr. İbrahim Alataş, hastalıkla ilgili sık sorulan soruları yanıtlıyor.
Spina Bifida, bebek anne karnındayken nasıl anlaşılıyor?
Tanı, rutin USG taramaları sırasında, genellikle 20. gebelik haftasından itibaren konuyor. Lezyonun ve anomalinin ağırlığına bağlı olarak, daha erken veya daha geç de konabiliyor. Küçük lezyonlar, bazen rutin USG taramasında görünmese de, perinatoloji uzmanı tarafından yapılan ikinci düzey USG incelemesinde büyük oranda tespit ediliyor. Perinatoloji uzmanı gerekli görürse, eşlik eden anomaliler ya da olası sendromik hastalıkların tanısını koymak amacıyla fetal MR ve amniyosentez de önerilebiliyor.
Anne ile ilgili çevresel faktörlerin Spina Bifida oluşumunda önemli rol oynadığı biliniyor. Annenin, gebeliği sırasında aşırı ısıya maruz kalması bunlardan biri. Ayrıca annenin ateşli hastalık geçirmesi, aşırı güneş altında kalması sonucu da olabiliyor. Annenin gebelik sırasında bazı enfeksiyon hastalıklar geçirmesi, bazı antiepileptik ilaçları kullanması, yüksek doz radyasyona maruz kalması da diğer önemli nedenlerden. Ayrıca folik asit eksikliğinin de altının çizilmesi gerekiyor.
Gebe kalmayı planlayan kadınların FOLİK ASİT düzeylerini kontrol ettirmeleri gerekiyor
Folik asit, vücutta depolanan bir madde olup aslında B9 vitamininin bir formudur. Merkezi sinir sisteminin gelişiminde rol oynar. Annenin gebe kaldığı sırada depolarının dolu olması hayati önem taşır. Bu nedenle gebelik planlayan kadınların folik asit düzeylerini kontrol ettirmeleri ve kadın doğum uzmanlarına danışarak, gebe kalmadan en az üç ay önce folik asit takviyesi almaları öneriliyor. Gebelik tanısı aldıktan sonra folik asit kullanımının Spina Bifida yönünden bir koruyuculuğu bulunmuyor. Spina Bifida, embriyogenez sırasında meydana gelen bir aksaklık nedeniyle oluşuyor. Embriyogenez gebeliğin ilk 24 günü içinde gerçekleşiyor. Anne adayı gebeliğinin ilk 24 gününde gebe olduğunun farkında olmuyor. Yani anne adayı gebe olduğunu öğrendiğinde, bebekte Spina Bifida olup olmayacağı aslında çoktan belli olmuş oluyor. Özetle, gebe kalmadan önce folik asit kullanımı, sorunun engellenmesinde önem taşıyor.
Spina Bifida'lı çocuğu olan aileleri neler bekliyor?
Spina Bifida'lı bebekler, doğduklarından itibaren ilk 8 saatte ameliyat edilirse, başarı şansı daha yüksek oluyor. Hastalarda %85 oranında görülen beyinde su toplanması tedavisi için gereken ameliyat Çocuk Beyin Cerrahisi uzmanı tarafından yapılıyor. Hem omurga, hem de iskelet sisteminde gelişen sorunlar neticesinde ortopedik ameliyatlar da gerekebiliyor. Mesaneye yönelik ameliyatlar çocuk cerrahisi / ürolojisi uzmanları tarafından yapılıyor. Hastalığın tedavi süreci ameliyatlarla bitmiyor. Tedavi yöntemleri ve ameliyatlarla hastanın yaşamı daha konforlu hale getirilmeye çalışılıyor. Bağımsız yaşayabilir olmaları hedefleniyor. Tıbbi desteğin yanında hastaların bilinçlendirilmesi gerekiyor. Modern Spina Bifida tedavisi mevcut duruma hastanın uyumunu kolaylaştıran tedbirler alınmasına olanak sağlıyor.
Spina Bifida saptanan bebek anne karnında nasıl ameliyat ediliyor?
Tedaviye uygun bebekler, gebeliğin 25-27'nci haftalarında anne karnında ameliyat edilebilirler. Spina Bifida’nın anne karnında onarılmasına yönelik dünyada halen uygulanmakta olan iki yöntem vardır. Açık yöntemde uterus, sezaryende olduğu gibi açılarak bebeğe ulaşılıyor. Onarım yapılarak bebek tekrar uterus içine yerleştiriliyor. Endoskopik yöntemde ise, anne karnındaki bebeğe üç adet alet yardımıyla ulaşılıyor. Sırttaki açık omurga olan bölgeye doğal kökenli bir zar konularak su sızdırmaz şekilde dikiliyor. Böylelikle anne suyu ve omuriliğin anne rahmine çarpmasıyla oluşabilecek hasarlanmalar engellenmiş oluyor.
Operasyon doğum sonrası yapılabiliyor mu?
Hasar, bebeğin anne rahminde geçirdiği her an daha da artıyor. Fetal cerrahiyle (anne karnında ameliyat) erken dönemde müdahale amaçlanıyor. Ancak fetal cerrahiye uygun olmayan gebeliklerde omurgadaki sorun, çocuk doğduktan sonra kapatılıyor. Bu çocukların nörolojik fonksiyonlarında daha fazla kayıp görülüyor.
Fetal cerrahi, Spina Bifida için kesin çözüm değildir. Hastalığı tamamen ortadan kaldırmaz. Nörolojik kayıpları en aza indirmek amacıyl erken müdahale yöntemidir. Fetal cerrahi ile müdahale edilmiş çocuklar da, doğum sonrası ameliyat olan çocuklar gibi sıkı takip edilmelidir.
NTV Haber / Ekim 2017