İzEdebiyat - Bayram Kaya - Sahiplik 8
Kolektif yapı, köleci sisteme göre şimdi uzaklarda kalan, şimdi hatırlanmayan bir anıydı. El’in kutsadığı sömürü ve adalet dediği sömürenlerin çıkarı ile zulümler artmıştı. Köleci sistem içinde artan zulümler karşısında zulümler tıpkı Platon’la olduğu gibi (Eflatunla olduğu gibi) karşıtı olan ve zülüm olmayan söylem ve düşünceleri çağrışacaktı. Yani kolektifi ilik zaman zaman hayal veya ütopya olarak zihinler içinde su yüzüne çıkacaktı. Kolektiflik vaatçilerin gözünde de cennet algısına da birçok motif olacaktı.
Başarı öyküleri için hazır ellerinde kaderleri belirleyen El söylemiyle, El muktedirliği ve El iradesi gibi malzeme boldu. Bu malzeme içinde El’in ağzından kendilerinin mülk sahibi olmalarını meşrulaştıkları gibi yok edilen kolektiflerin de yok oluşlarını El’in ağzında kendilerine dönen başarı gibi anlatacaklardı.
El takdirli söylemlerle kolektif ligi yıktılar. Bu yıkışta kendi dahlilerdi. Dahliler haksız olduğu halde, kendi dahillerini başarı olarak söylediler. Bu başarıyı söylemek için kolektif yok oluşu El ağzında şöyle ifade edecektiler. “El’in sözüne kulak vermeyen fasıklar” diyeceklerdi. “Köleci taksimle olan rızaya teslim olmayan münkirler” denecektiler. Kolektif yanlılarını sanki El’e ahit şartmış gibi “El’e ahit siz ve El’e imansız olmakla” söyleyecektiler. Bununla da kalmayıp El’e ile ahit etmeyenleri “azıtıp sapıtmışla atalar yolunda olanlar” diye söyleyebilirdiniz. Bu eski olanı kötüleyerek sosyotoplum dışına atmaydı.
Köleci efendilerin kolektif yanlılarını El ağzında, El’in takdir taksimine (paylaştıran rızk dağıtımına) razı olmayanlarını azıp sapıtmakla ve ahit siz, imansız olmalarını söyleyen damgalamaları altında zanlı kılan suçlamaları tamamdı.
Suç ve ceza kuramına göre geriye kalan ve eksik olan iman üzerinde tespiti yapılan suçlara ne tür bir cezanın verileceğiydi. Eh elinizde yok olmuş kendisini savunamaz bir uygarlık vardı. Öyleyse ceza kolaydı. Köleci temsilcilerin deyimiyle de bu uygarlığın ne oldukları değil de bu uygarlığın köleci temsilcilerin kendilerine göre söylemiyle bir “sapıklığı” vardı! Sapıklık cezalanacaktı! O kadar.
Kolektif yok olmayı El’in meşruiyetsiz olan adaleti yüzünde olduğunu da söyleyemeyeceğinize göre, kolektif yok oluşu bilinen ama tahribatı yüksek olan bir şeyle yok etmeliydiniz. Yani El’in sözüne kulak vermeyen sapıkların cezasını El’in onları suda boğarak, El’in onları lav altında bırakarak, El’in onları deprem efektiyle yarılan toprağın içine gömmesiyle cezalandırmayı anlatması, işten bile değildi.
Köleci enfeksiyonlu ittifaklarla “yok olan geçmiş” silinme, süpürülme gibi olmuştu. Siz böylesi gözden akıldan kayboluşu izah ediyordunuz. İttifaklar kazan kaynatılan yemekli şölenleriydi. Köleci ittifak ta inşa olana kadar bu ritüele uydular.
Köleci ahde katılanlar kolektif yapı içindeki paylarını beraberlerinde getirdiler. Beraberinde olan depo yiyeceklerdi. El manalı inşacı günler boyunca bu depo yiyecekleri birbirine katılmak biçimiyle ortak bir kazanda “aşure” olarak kaynatılıp yendi. Bu süreçler hem ön ittifaklarda hem köleci ahit olan imancı ve inanıcı köleci ittifaklarda “kazan kaynatma” diye geçer.
Kolektif yapı içinde kolektif akılla biriktirilen depo enerjili mal içinde olan paylarını almakla tasını tarağını, malını mülkünü sırtlayıp ittifaktan ayrılan köleci El temsilcileri; bu ayrılış tarihlerini “bir bölen” olarak değil de bu hikayelerini sonraki nesle “bir başarı olarak anlatacaklardı”.
İşte El mana anlayışı “önce oluş”; “öncesiz ve sonrasız oluş” ya da “ezeli ebedi oluş” kavramıyla bu sorunu da çözüyordu. El’in meşru oluşu sistemi uygarlığı ortaya koyması değildir. Önce oluşla mülkün sahibinin de önce oluş takdirini söylemekle meşru oluyordu.
Meşruiyetsiz oluş neydi? Kolektiflik “üreten ilişkilerle, üretim hareketi içinde olmakla üreten araç gereçleri yapan biziz” diyordu. “Bilgisi olmakla toprağı; bağ, bahçe, tarla haline getirip eken, diken bakan biz olmakla sahibi de biziz bunların tasarruf kullanımı olan takdir hakkını söylemede bizde” diyordu.
Siz El’in bu takdir ve sahiplik ahdine kulak asmamakla azıtma sapıtma içinde olup, El’e değil şeytana uyanlarsınız. Demekle meşruiyetsiz ligi meşruiyet diye izah eden açıklamalarla geçmişin azma sapma diyen hikâye biçimlerini ortaya koydular.