AÖF Türk Dili ve Edebiyatı ders notları: Cahit Öztelli - Karacaoğlan
Hayatı Sanatı Şiirleri
…bir söylentiye göre, Karacaoğlan, Kozan’a bağlı Feke ilçesinin Gökçe köyündendir. Öte yandan, Barak Türkmenleri de onu kendi soylarından sayarlar. Kilis’in Musabeyli Türkmenleri de kendilerinden olduğunu ileri sürerler.
Söylentilerden biri de, Tarsus’taki Ashab-ı Kehf mağarasına girip bir daha çıkmadığı, yâni intihar ettiğidir.
Radlof’un yazdığına göre, Karacaoğlan Belgradlıdır. Asıl adı Simayil’dir.
Benim araştırmalarıma göre Karacağlan’ın mezarı İçel’in Mut ilçesinin Çukur köyünde bir tepe üzerindedir. Bu tepenin karşısındaki başka bir tepeye de Karacaoğlan tepesi denmektedir. Karakız ile şairimiz arasında bir aşk macerası varmış. (s. 4)
(17. yüzyılda yapılan Bağdat seferine atıf yapan bir destanı ve başka şiirleri örnek gösterilerek şairin 17. yüzyılda yaşadığı söyleniyor; s. 5-6)
Manzumelerinden anlaşıldığına göre, Konya, Karaman, İçel, Hama, Halep, Mısır.
Tokat, Bor, Ankara, Aydın, Adana, Diyarbakır, Kayseri, Mardin, Bursa gibi illerde gezmiştir. Tuna boylarından ve Avusturya savaşlarından bahsettiğine göre, Rumeli’ye de geçmiş olmalıdır.
Karacaoğlan yalnız yeryüzü güzellerini sevmiş, gerçek aşkı yaşamıştır. Derin bir yaşama sevinci vardır. Fakat hayatından uzandığı da olur. Zamanından şikâyetleri de vardır. Bazen sevgililerinin vefasızlığı onu umutsuzluklara düşürür. (s. 7)
Kul Mehmed’in bütün şiirleri türlü bakımlardan Karacaoğlan’ınkilere benzemektedir.
Halk zevkini kuvvetle tem sil eden Karacaoğlan, halk şiir geleneğine sadık kalmıştır. Onun eserleri arasında aruzla yazılmış tek bir şiire rastlanmaz.
Şimdiye kadar ele geçen manzumeleri arasında en çok koşma ve semailer yer tutar. Epeyce de türküsü varsa da destanları pek azdır.
Dili sade ve teklifsizdir. Pek az yabancı kelime kullanır. Bunlar da asıllarını kaybetmiş Türkçeleşmiştir. Türkçe sözlerin önemli bir kısmı yerli bir özellik taşır. Sanki Karacaoğlan’a ait bir sözlük vardır. Bu bakımdan onun şiirlerini bir dil haznesi saymak yerinde olur. Karacaoğlan’ın şiirlerini tanımada en iyi ölçütlerden biri de dilinin sadeliği, arılığı olduğu kadar, Güney illerine mahsus sözleri çokça kullanmış olmasıdır. (s. 11)
Yiğit de ne desin day' olmayınca
Güzelin kıymeti bin altın değer
N'etmeli güzeli huy olmayınca
Görünce aklımı verdim talana
Leylağı sümbülü hep bile yetmiş
Cennet kokuları vardır alana
Gökyüzünde meleklerin pîrisin
Yeryüzünde arların balısın
Yeni açmış has bahçenin gülüsün
Kömür gözlüm kıymetini bilene
Selâm verdim selâmımı alman mı
Ben seninim sen de benim olman mı
Al yanaktan bir bergüzar vermen mi
Seni diye özleyip de gelene
Dinle dilber dinle sanadır sözüm
Dost yanında kıymetimiz yok bizim
İnsafa gel bir çift şeftali lâzım
Gece gündüz hayalinle gezene
Karac'oğlan der ki Yandım yaralı
Aşk elinden yüreciğim bereli
Ak gerdanda çifte benler sıralı
Kız ne diyon şu derdinden ölene
Karac'oğlan der dert gibi
Sonunu yokladım sonu yol imiş
Çok emekler çektim hepsi zay oldu
Cesedin içinde candan usandım
Demirdir çekilmez feleğin yayı
Aradım cihanda nazlı yar deyi
El içinde olan sözden usandım
Kazalı kavgalı şu benim başım
Yüklendi barhanam kaldı kardaşım
Her daim akıyor gözümden yaşım
Ağlama gözlerim senden uzandım
Karacaoğlan der ki bize ne oldu
Koynumuz köpüklü kan ile doldu
Gelip geçen kara günden usandım
Gelip seyrederler Karadeniz'i
Karac'oğlan der ki dosta darılmaz
4. baskı, Kasım, 1959
Gönderen sozriko zaman: 17:30