Yazıyı okurken tavisye ettiğimiz müziği dinlemek için Frank Sinatra – That’s Life tıklayın...
Diyelim ki “Yazar” bir gün sadık okuru “Ben”i almış karşısına. Demişim ki kendisine “Bay Auster, neden hep farklı isimler ve farklı mesleklere sahip kadınlarınızı ve adamlarınızı rastlantılar ile altüst ediyorsunuz? Neden hep hayatı bir yönde akıtırken aniden değiştirip tersine çeviriyor; bu zavallı adamları, kadınları bir paçavra gibi oraya buraya savuruyorsunuz? Neden her kadın ve adam mutlaka bir gün, bir yerde hiç hesapta olmayan yüklü miktar parayı kazanıyor veya kaybediyor? Niye bu adamlar ve kadınlar her çaresizliklerinde kitaplara sığınıyor?...” Gülmüş... Uzatıp bir kitap vermiş. “Yorma beni. Al... oku...” demiş.
Paul Auster’in ilk kitabı basılıncaya kadar ki yaşamından kesitler sunduğu bir serbest yazın çalışması “Cebi Delik”. Türüne anı veya otobiyografi diyemiyorum çünkü kitap boyunca kasıtlı bir şekilde hayatının iyi veya kötü anlarını oluşturan yaşam tecrübelerini iki keskin çizgi arasında sınırlandırmış Auster. Yazı ve Para. Herşey bu iki çizgi arasında gidip geliyor; herşey bu iki çizgi arasında anlatılıyor. Küçük bir çocukken ebeveynleri ile ilişkisi, okul hayatı, Columbia Üniversitesi ve Paris günleri, evliliği, ilk kitabı, oyun kartları, polisiye çabaları herşey ama herşey yazmaya veya yazamamaya, kazanmaya veya kazanamamaya göre hayatına yön vermiş Auster’in.
İster yazar, ister çizer, ister uyur-gezer olsun insanın temel ihtiyaçlarını karşılayamadıktan sonra yaratıcı olması beklenir mi? Üretmek için kendi koşullarını kendi yaratabilir mi? Yaşam tecrübeleri, seçimler ve kararların müsbet veya menfi sonuçları gözlenmeden, irdelenmeden, oturup düşünmeden yazılabilir mi? Çekmeden çekenin halinden anlamak; görmeden görenin gözünden bakmak mümkün mü? Auster “Cebi Delik” çalışmasında yazı serüveninde temel taşların nasıl belirlendiğini anlatıyor. Ama ısrarla “Birgün sizin gibi bir yazar olmak isteyen gençlere” öğütler vermiyor; yol göstermiyor. Hatta sadık okur anlıyor ki yıllar evvel kendi keşfettiği ve New York Oyuncak fuarında pazarlamaya çalıştığı iskambil kağıtları ile oynanan “Beyzbol Maçı” eğer ilgi görüp, herhangi bir telif hakkı anlaşmasına imza atsa idi; bugün okuyacak ve üstüne yazacak bir Auster bulamayacaktı.
Kitaba dair bir başka not ise yazarın tüm kitap boyunca olan biteni bağladığı final üzerine olmalı. Esasında orjinal basımda –ki bence doğru yaklaşım budur- yazarın ilk romanı olan “Köşeye kıstırmak”, “Cebi Delik”in eki olarak verilmiş ancak ülkemizin güzide yayınevleri bu uygulama yerine ayrı ayrı basmayı uygun görmüş. Sadık okur olarak hiç hoşuma gitmeyen bu durum karşısında çaresizce bir sipariş daha vererek ilk romanı bekliyorum. Oysa birlikte basım yapılsa idi; hem yazarın anlatmak istediklerine enfes bir jest olacak hem de meraktaki sadık okur bu sürpriz karşısında mutlu olacaktı. Ama ne yapalım ne de olsa bu ülke “mutsuz okurlar cenneti”.
1966 yılında yayınlanmış albümle aynı ismi taşıyan parça.