İş Eldiveni Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir ? | ISG Nedir ?
23 Kasım 2017 isgnedir.com 0 yorum iş eldiveni, kişisel koruyucu donanım
1 İş Eldiveni Çeşitleri ve Standartları Nelerdir ?
1.1 Mekanik Risklere Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler
1.2 Termal Tehlikelere Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler
1.3 Kimyasallara ve Mikroorganizmalara Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler
1.4 Radyasyon ve Radyoaktif Kirlenmeye Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler
1.5 Soğuğa Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler
1.6 Elektrikçi Eldiveni
2 İş Eldivenlerinin Önemi
İş eldiveni belki de en yaygın olarak kullanılan iş güvenliği ekipmanı türüdür. Ancak genellikle iş ayakkabıları veya göz koruyucular kadar önemli görülen bir ekipman değildir.
Tüm dünyada meydana gelen iş kazaları sonucunda en çok yaralanan vücut bölümlerinin başında eller gelir. Yapılan istatistiklere göre el yaralanması ile sonuçlanan kazaların %70’inde çalışanların iş güvenliği eldiveni giymediği görülmüştür. Eldiven giydiği halde eli yaralanan çalışanların ise yetersiz, hasarlı veya işe uygun olmayan tipte iş eldiveni giydiği görülmüştür.
Yani iş yaparken eğer gerekiyorsa iş eldivenleri çok önemlidir. Giyilen iş eldiveninin yapılan işe uygun olması da en az o kadar önemlidir çünkü işe uygun olmayan eldiven giymekle hiç giymemek arasında bir fark yoktur.
İş Eldiveni Çeşitleri ve Standartları Nelerdir ?
İş eldivenleri yeteri kadar önemsenmese de belki de en önemli organlarımızdan biri olan ve günlük yaşantımızı idare etmek için gerekli olan ellerimizi koruyan malzemelerdir. Ancak etkili bir koruma sağlamak için yapılan işe uygun doğru tipte iş eldiveni kullanmak çok önemlidir. Kullanım alanlarına göre iş eldivenleri farklı standartlarla tanımlanmıştır. Eldiven çeşitleri ;
⇒ Mekanik Risklere Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler ; EN 388 : 2016
⇒ Termal Tehlikelere Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler ; EN 407
⇒ Kimyasallara ve Mikroorganizmalara Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler ; EN 374 : 2016
⇒ Radyasyon ve Radyoaktif Kirlenmeye Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler ; EN 421
⇒ Soğuğa Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler ; EN 511 : 1999
⇒ Elektrikçi Eldiveni ; EN 60903
Aşınma, kesilme, yırtılma, delinme gibi durumlar mekanik riskler olarak tanımlanır. Bu tür riskler bir çok işte mevcut olduğundan tüm iş eldivenleri çeşitli seviyelerde bu tür risklere karşı dayanıklı olmalıdır.
Mekanik risklere karşı koruma sağlayan eldivenler, EN 388 : 2016 standart şartlarını sağlamalıdır. Bu standart, mekanik riskleri 5 farklı harf kodu ile ifade eder. Bu kodların kendi içinde de 0-4 arasında dereceleri vardır. ISO kesilme direnci ise A-F arasında bir değer ile ifade edilir.
a. Aşınmaya karşı direnç
b. Kesilmeye karşı direnç
c. Yırtılmaya karşı direnç
d. Delinmeye karşı direnç
e. ISO Kesilme Direnci
Bir eldivenin EN 388:2016 standardına göre alacağı değerler aşağıdaki tabloda yer alan testlerde gösterdiği performansa göre belirlenir. Örneğin kesilme direnci standart bir bıçağın kaç sefer sürterek eldiven yüzeyinde kesik oluşturduğunu ifade eder. Seviye 3 kesilme direncine sahip bir eldiven test yönteminde kullanılan bıçağın 5 defa sürtmesi sonucunda kesildiğini gösterir.
EN 388:2016 Test Seviyeleri
İş eldiveninin EN 388 standardına uygun olduğu ve mekanik risklerin her birine karşı direnci aşağıdaki şekilde gösterilir ve eldiven üzerinde yer alır.
EN 388:2016 Standardı Eldiven Etiketi
Üzerinde, örnekteki gibi bir etiket olan eldivenin mekanik risklere karşı dirençli olduğu ve aşınmaya karşı 4, kesilmeye karşı 1, yırtılmaya karşı 0, delinmeye karşı ise 1 seviyesinde dayanıklı olduğu anlaşılır.
Termal Tehlikelere Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler
Termal tehlikelere yani sıcağa veya yangına karşı koruma sağlayacak olan iş eldivenleri EN 407 standardına uygun olmalıdır. Bu standart, termal riskleri 6 farklı harf kodu ile ifade eder. Bu kodların kendi içinde de 0-4 arasında dereceleri vardır.
a. Tutuşmaya karşı direnç
b. Temas ısısı direnci
c. Konvektif ısı direnci
d. Radyant ısı direnci
e. Erimiş metalden gelen küçük sıçramalara karşı direnç
f. Erimiş metalden gelen büyük sıçramalara karşı direnç
Tavsiye Yazı: Diğer Birimlerle Ortak Çalışma Nasıl Yapılır?
Termal tehlikelere karşı koruma sağlayan eldivenlerin aynı zamanda EN 388 standardına uygun, aşınma ve yırtılma için en az 1. seviye sağlamlığı da sağlaması gerekir.
EN 407 Standardı Eldiven Etiketi
Ateş kaynağının uzaklaştırılmasının ardından eldivenin yanmaya ve kızışmaya devam ettiği sürenin uzunluğunu ifade eder. 15 saniyelik bir tutuşma süresinin ardından eldivenin dikişlerinin kopmaması gerekir.
En az 15 saniye süreyle (100-500 °C) arası sıcaklığa kullanıcının acı hissetmeyeceği şekilde dayanımı ifade eder.
Eldivenin alevden ısı transferini geciktirebildiği sürenin uzunluğunu ifade eder. Tutuşma testinde 3. veya 4. seviye performans elde edildiğinde konvektif ısı direnci seviyesi ölçülebilir.
Eldivenin bir radyant ısı kaynağına maruz kalması durumunda ısı transferini geciktirebildiği sürenin uzunluğunu ifade eder. Tutuşma testinde 3. veya 4. seviye performans elde edildiğinde radyant ısı direnci seviyesi ölçülebilir.
Erimiş metalden gelen küçük sıçramalara karşı direnç
Verilen bir seviyeye kadar eldivenin ısınması için gerekli olan erimiş metal damlalarının sayısını ifade eder. Tutuşma testinde 3. veya 4. seviye performans elde edildiğinde erimiş metal direnci seviyesi ölçülebilir.
Erimiş metalden gelen büyük sıçramalara karşı direnç
Eldivenin iç katmanında gerçekleşen bozulmanın veya iğne ucu büyüklüğünde deliklerinin oluşması için gerekli olan erimiş metalin ağırlığını ifade eder. Metal damlacıkları eldiven materyaline yapışıp kalırsa veya numune tutuşursa test başarısız olur.
Kimyasal maddelere veya virüs, bakteri gibi mikroorganizmalara karşı koruma sağlama amacıyla üretilen eldivenlerin EN 374:2016 standardına uygun olmaları gereklidir. EN 374 standardı eldivenleri 5 ayrı biçimde sınıflandırır. Bunlar;
EN 374-1: Terimler ve performans kuralları
EN 374-2: Nüfuz Etme Direnci
EN 374-3: Kimyasal Madde Geçirgenliği Direnci
EN 374-4: Kimyasal maddelerle bozunmaya karşı direnç
EN 374-5: Mikro-organizmalara karşı koruma direnci
Standardın EN 374-1 bölümünde 18 tane tehlikeli kimyasal madde listelenmiştir. Bu kimyasal maddeler listesi aşağıdadır.
EN 374-1 standardına göre 3 farklı eldiven tipi vardır. Bunlar Tip A, Tip B ve Tip C olarak sınıflandırılır.
Tip A : Tehlikeli kimyasal madde listesinden en az 6 tanesi için geçirgenlik seviyesi 2 yani 30 dakika üstü olmalıdır.
Tip B : Tehlikeli kimyasal madde listesinden en az 3 tanesi için geçirgenlik seviyesi 2 yani 30 dakika üstü olmalıdır.
Tip C : Tehlikeli kimyasal madde listesinden en az 1 tanesi için geçirgenlik seviyesi 1 yani 10 dakika üstü olmalıdır.
EN 374-2 bölümündeki nüfuz etme terimi, moleküler seviyede olmayan bir kimyasal maddenin eldivenin dikiş ve ek yerlerinden sızma seviyesini ifade eder. Nüfuz etme direnci 3 seviye olarak değerlendirilir.
EN 374-3 bölümündeki geçirgenlik terimi, kimyasal maddelerin eldivenin yapıldığı malzeme tarafından tutularak bir süre sonra deriye temas etmesini ifade eder. Kimyasal madde geçirgenliği 6 seviyede değerlendirilir.
Seviye Geçirgenlik Süresi
Seviye 1 >10 dakika
Seviye 2 >30 dakika
Seviye 3 >60 dakika
Seviye 4 >120 dakika
Seviye 5 >240 dakika
Seviye 6 >240 dakika
EN 374-4 bölümünde iş eldivenlerinin kimyasal madde ile temas etmesi sonucunda bozunma süresi ifade edilir. Bu süre her kimyasal madde için farklı olacaktır.
Bakteri, virüs gibi mikroorganizmalara karşı koruma direncine sahip eldivenlerin EN 374-5 bölümündeki şartları sağlaması gereklidir.
Yapılan işte kullanılan kimyasal malzeme türüne göre farklı özellikte malzemeden yapılmış eldivenler kullanılmalıdır. Özellikle, PVC ve kauçuktan yapılmış eldivenler, petrol yağları, parafin, asit kostik ve alkalilere karşı dayanıklıdır. Neoplen veya nitril kauçuktan yapılmış eldivenler benzer, tiner gibi çözücülere dayanıklıdır. Aşağıdaki tabloda hangi eldiven hammaddesinin hangi kimyasal grubuna karşı etkili olduğunu görebilirsiniz.
Tavsiye Yazı: İş Ayakkabısı Nasıl Olmalıdır ?
Kimyasal maddelere karşı dirençli eldivenlerin kesilmeye, aşınmaya veya yırtılmaya karşı dayanıklı olmaları gereklidir.
Radyasyon ve Radyoaktif Kirlenmeye Karşı Koruma Sağlayan Eldivenler
İyonlaştırıcı radyasyon ve radyoaktif kirlenmeye maruz kalınan işlerde bu tür tehlikelere karşı koruma sağlayan EN 421 : 1994 standardına uygun eldivenler kullanılmalıdır.
Radyoaktif kirlenmeye karşı koruma sağlamak için eldivenin sıvı geçirmez olması ve EN 374-2′de belirtilen nüfuz testini geçmesi gerekir.
Tutma çevrelerinde kullanılan eldivenlerin su buharı geçirgenliğine karşı yüksek direnç göstermesi gerekir.
-50 dereceye soğuk havada veya bu soğuklukta malzemelere temas ederek çalışırken soğuğa karşı koruma sağlayan iş eldiveni giyilmelidir. Bu tür eldivenler EN 511: 1994 standart şartlarını sağlamalıdır.
Soğuğa karşı koruma, 3 farklı performans seviyesi işaretinin de yer aldığı simge tarafından ifade edilir.
EN 511 : 1999 Standart Simgesi
a. Konvektif soğuğa karşı direnç (0 – 4)
b. Soğuk temas direnci (0 – 4)
a. Konvektif soğuğa karşı direnç
Konvektif soğuk yani soğuk havaya karşı eldivenin soğuk direncini ifade eder.
b. Soğuk temas direnci
Soğuk cisimle temas halindeyken soğuk geçirgenlik süresini ifade eder.
c. Su geçirgenliği
Eldivenin soğuk suda geçirgenliğini ifade eder. 1 değeri suyu geçirmediğini gösterir. 0 değeri ise 30 dakika sonra suyu geçirdiğini ifade eder.
Yüksek gerilimli elektrikle çalışılan işlerde elektrik yalıtkanlığı yüksek iş eldiveni kullanılmalıdır. Bu tür iş eldivenlerinin EN 60903 standardına uygun olması gereklidir.
Bu standarda göre eldivenler 6 farklı sınıfta değerlendirilir.
Maksimum Çalışma Gerilimi Volt AC
Test Gerilimi Volt AC
Dayanım Gerilimi Volt AC
Yalıtkan eldivenler, sık sık kontrol edilmeli ve çatlama, yırtılma, küçük delikler olması durumunda asla kullanılmamalıdır.
İş Eldivenlerinin Önemi
Görüldüğü gibi tüm tehlikelere karşı koruma sağlayan tek tip bir eldiven yoktur. Bu nedenle ihtiyaç duyulan eldiven tipi çok iyi belirlenmelidir.
Ayrıca genel bir hata olarak pahalı eldivenlerin her türlü tehlikeye karşı koruduğu düşünülmektedir. Bazı pahalı iş eldivenleri modern tarzda günlük kullanıma uygun deri iş eldiveni benzeri tasarımla üretilir ancak koruma sağlama konusunda başarısızlardır.
İş eldivenlerinin teknik özelliklerinin yanında yapıldığı malzemeler de kalitesini belirleyen unsurlardandır. Bir iş eldiveni ;
⇒ Çalışanın eline uygun ölçüde olmalıdır,
⇒ Çalışılan nesneyi iyi kavramalıdır,
⇒ Nefes alabilen yapıda olmalıdır,
⇒ Uzun ömürlü ve dayanıklı olmalıdır.
Çok ucuz iş eldivenlerinin bu tür özellikleri taşımadığı da bilinmelidir. İhtiyacınıza uygun eldiven türünü bulduktan sonra eldiven seçimi yaparken mutlaka bu özelliklere de dikkat etmelisiniz.
← Düşme Faktörü Nedir ? Nasıl Hesaplanır ?
İş Güvenliği Uzmanlarının Görev ve Sorumlulukları Nelerdir ? →