İvme Zaman Grafiğini Hız Zaman Grafiğine Çevirme
admin | Kasım 6, 2019 | Fizik | Yorum yapılmamış
Mekanik fizikte grafikler pek çok şeyi anlamamızı kolay hale getirirler. Örneğin hız zaman grafiği, konum zaman grafiği ya da ivme zaman grafiği bu konudaki en temel üç grafiktir. Bu yazıda ivme zaman grafiğini hız zaman grafiğine çevirme nasıl yapılır onu öğrenmeye çalışacağız.
Konuyla ilgili hiç bilgisi olmayanlar ivme nedir başlıklı yazıyı mutlaka okumalı ve konuya biraz olsun çalışmalıdır. Çünkü bu kavramları bilmeden grafik çizmek, grafik yorumlamak ve grafiklerden sonuçlar çıkarmak pek mümkün değildir.
İvme – zaman grafiğini hız – zaman grafiğine çevirmek istiyorsak aşağıdaki bilgileri çok iyi bilmemiz gerekir.
Eğer ivme varsa mutlaka hız değişiyordur. Hız sabitse veya sıfırsa ivme de sıfırdır.
Hız zaman grafiğinin altındaki alan yolu verir. Buradan konum elde edilir.
Hız zaman grafiğinin eğimi ivmeyi verir.
İvme zaman grafiğinin altında kalan alan toplam hız değişimini verir.
İvme birim zamandaki hız değişimidir.
Hız azaldığında ivme negatif olur.
Sabit Hızlı Harekette Grafikler
Sabit hızlı harekette hız değişmeden sabit kalır. Bu da ivme yoktur yani sıfırdır manasına gelir. Konum ise değişir çünkü hız sabit de olsa belli bir hız vardır.
Yukarıdaki üç grafiğe dikkatli bakmanızı öneririz. Defalarca inceleyin. Sabit hızlı grafikte ivmenin olmadığı, konumun da düzenli değiştiğini gördünüz. Öyleyse bu grafiklerin birinden diğer ikisini rahatlıkla elde edebilirsiniz.
Şu noktaya dikkat etmek gerekir ki bazen grafiklerde parça parça bilgiler verilir. Örneğin yolun bir kısmı sabit hızlı, bir kısmı hızlanan, bir kısmı ise yavaşlayan olabilir. Bu durumda grafiği buna göre değiştirerek çizersiniz.
Düzgün Doğrusal Hızlanan Hareket Grafikleri
Yukarıdakileri anladıysanız güzel. Anlamadıysanız tekrar incelemenizi öneririz. Yukarıda da değindiğimiz gibi ivme nedir bilmeden bu grafikleri anlamak mümkün değildir. İvmenin ne olduğunu ve nasıl hesaplandığını bilirseniz bütün mekanik ve hareket çok basit hale gelecektir.
Düzgün doğrusal hızlanma demek hızın düzenli artması demektir. Hız düzenli artarsa sabit bir ivme var demektir. Hızın artış eğimi ise ivmeyi verecektir. Örneğin hız her saniye 5 m/s artarsa bu ivmenin 5 m/s2 olduğunu gösterir.
Yukarıdaki grafiklere de dikkatli bakmanız gerekir. Hız düzgün arttığı için ivme sabit olur. Ancak hız arttığı için konumun artışı giderek daha hızlı olmaya başlar. Bu nedenle hızlanan harekette konum zaman grafiği doğrusal değil eğrisel olacaktır.
9. sınıf fizik müfredatı başta olmak üzere hareket grafikleri çeşitli soru tiplerinde karşımıza çıkmaktadır. Bu iki durumun grafiğini iyi öğrenirseniz epey faydasını görürsünüz.
Hız zaman grafiğini konum zaman grafiğine çevirme örnekleri çözebilirsiniz. Aslına bakarsanız birçok hareket sorusunu grafik üzerinden çözmek mümkündür. Bunun için konunun girişinde verdiğimiz bilgileri aktif olarak kullanmanız gerekir.
Negatif ivme için ekstra bir şey belirtmeye gerek yoktur. Hız düzgün yavaşlıyorsa sabit ivme vardır ancak ivmenin işareti negatiftir.
Hız azalsa dahi konum hız sıfırlanana kadar artmaya devam edecektir. Ancak yine eğrisel olacak, gittikçe daha az artacaktır. Eğer cisim ters yöne dönerse bu sefer de hızın değeri negatif olacak ve konum azalmaya başlayacaktır.
Negatif ivme ve benzeri durumları anlamak için önce yukarıda belirttiğimiz iki durumu çok iyi anlamanız gerekir. Ardından gerisi gelecektir.