KUZEY AFRİKA VE ASYA ÜLKELERİNİN YILLARI ARASI NÜFUS DEĞİŞİMLERİ VE BUNDAN DOĞABİLECEK SORUNLAR
Download "KUZEY AFRİKA VE ASYA ÜLKELERİNİN 1990-2020 YILLARI ARASI NÜFUS DEĞİŞİMLERİ VE BUNDAN DOĞABİLECEK SORUNLAR"
1 721 KUZEY AFRİKA VE ASYA ÜLKELERİNİN YILLARI ARASI NÜFUS DEĞİŞİMLERİ VE BUNDAN DOĞABİLECEK SORUNLAR SARAÇOĞLU, Hüseyin TÜRKİYE/ТУРЦИЯ ÖZET Kuzey Afrika ve Asya ülkelerinde (Rusya hariç), 2004 yılı nüfus verilerine göre 3.98 milyar kişi yaşamaktadır. Bu da dünyada yaşayan her üç kişiden ikisinin bu coğrafyada yaşadığını göstermektedir. Bu kadar kalabalık bir bölgedeki nüfusta meydana gelen azalış veya artışlar da ülkeler bazında önemli sorunlara neden olabilmektedir. Nüfus artış ve azalış oranları; savaşlar, hastalıklar, din, kültür, siyasi rejimler gibi birçok faktöre bağlı olarak değişir. Bu ülkelerde yaşanan her türlü olumlu veya olumsuz gelişmeler doğrudan nüfusa yansımaktadır. Özellikle ülkelerin yetişkin nüfus oranları, ekonomik gelişmeyi sağlayan bir lokomotif görevini üstlenmiştir. Bu bildiride, Kuzey Afrika ve Asya ülkeleri yedi ana başlık altında ele alınmaktadır: 1. Kuzey Afrika, 2. Orta Doğu, 3. Kafkas, 4. Orta Asya, 5. Güney Asya, 6. Güneydoğu Asya, 7. Doğu Asya Ülkeleri olmak üzere toplam 53 ülkenin (Rusya hariç) 1990, 2004 ve 2020 yıllarına ait nüfus ve nüfus tahminleri, başta Dünya Bankası verileri olmak üzere çeşitli kaynaklara göre değerlendirilecek, dönemlere göre yüzdelik artış oranları verilecektir. Ayrıca bu 53 ülkeye ait, ülkelerin geleceğini belirleme konusunda önemli bir yeri olan yaş kompozisyonu, 0-14 (çocuk nüfus), (yetişkin nüfus) ve 65 yaş ve üstü (yaşlı nüfus) olmak üzere üç ana başlık altında incelenecektir. Bu bildirinin sonunda, Kuzey Afrika ve Asya ülkelerinin günümüzdeki ve gelecekteki nüfuslarıyla ilgili değerlendirilmeler yapılarak, nüfus değişimlerinden (artış ve azalış) kaynaklanan, ileride doğabilecek sorunlar tespit edilerek, ülkeler bazında farklı öneriler sunularak bu ülkelerin gelecekte takip edecekleri nüfus politikaları hakkında çıkarımlarda bulunulacaktır. Anahtar Kelimeler: Nüfus, nüfus artışı, nüfus politikaları, Kuzey Afrika, Asya. ABSTRACT Population Changes and Possible Future Problems of North African and Asian Countries Between the Years
2 722 According to 2004 population data, there are 3.98 billion people living in Northern African and Asian countries (except Russia). This corresponds to two thirds of the world population. In such a densely populated area, an increase or a decrease in population may cause important problems in country basis. Population increase and decrease rates change dependent on many factors like wars, dieases, religion, culture, and political regimes. Any type of positive and negative developments in these countries directly effect the population. Especially the adult population ratio of the countries acts as a locomotive in economic development. In this paper, Northern African and Asian countries are considered in seven main topics: 1. North Africa, 2. Middle East, 3. The Caucasus, 4. Middle Asia, 5. South Asia, 6. Southeast Asia, 7. East Asia. The population data of a total of 53 countries in these regions (except Russia) for 1990, 2004 and 2020 (forecast), taken from various sources like World Bank, will be evaluated and percentage increase ratios will be given. Also age composition, an important criteria to determine the futures of these 53 countries, will be studied under three main topics as 0-14 years (children), (adults), and above 65 years (elders). In the conclusion of this paper, some evaluations about the current and future populations of Northern African and Asian countries will be made. The problems rooting from population changes and possible future problems will be determined, different suggestions for each country will be made, and population policies of these countries will be evaluated. Key Words: Population, population increase, population policies, North Africa, Asia. GİRİŞ Asya ve Kuzey Afrika, özellikle de bu ikisin kesiştiği Orta Doğu bölgesi, tarihin ilk dönemlerinden beri yerleşilmiş, insanlar tarafından istila edilmiş, zaman zaman savaşlara kadar uzanan yer kavgaları yaşanmıştır. Eski devirlerde tarım ve hayvancılık en önemli geçim kaynağı olduğu için; Mısır da Nil kıyıları ve deltası, Orta Doğu da Dicle ve Fırat nehirlerinin kenarları (Mezopotamya), Pakistan da İndus, Hindistan ve Bangladeş te Ganj ve Brahmaputra, Hindiçini yarımadasında Menam ve Mekong, Çin de ise Hoang-Ho, Yang-Çe ve Amur kıyıları en fazla yerleşilen yerler olmuştur. Çünkü insanların hem hayatlarını sürdürebilmesi için, hem de tarım alanlarını verimli bir şekilde kullanabilmesi için suya ihtiyaç vardır. Bu nedenle ilk yerleşilen yerler hep akarsu kenarları olmuştur. Aslında bu kural günümüz için de geçerlidir. Son yıllarda insanoğlunun teknolojiyi kendi lehine kullanması sonucunda, su olmayan yerlerde de yerleşmeler kurulmuştur. Bu yerleşmelerin su ihtiyacı farklı yollardan sağlanmaktadır. Fakat teknoloji ne kadar ileri olursa olsun insanlar, günümüz de bile yerleşmek ve yaşamak için verimli tarım alanlarını ve su kenarlarını tercih etmektedirler.
3 yılı nüfus verilerine göre Kuzey Afrika ve Asya ülkelerinde (Rusya hariç) 3.98 milyar kişi yaşamaktadır. Bu da dünyada yaşayan her üç kişiden ikisinin bu coğrafyada yaşadığını göstermektedir. Bu ülkelerin 2007 nüfusları düşünüldüğünde Rusya nın Asya topraklarında yaşayan nüfusu da dâhil edilirse bu alan üzerinde yaklaşık 4.2 milyar insanın yaşadığı düşünülebilir. Bu nedenle dünyanın en kalabalık yeri burasıdır. Bu kadar çok insanın yaşadığı kıtada, nüfusta meydana gelen artış ve azalışlar çok büyük sonuçlar doğurabilir. A. Kuzey Afrika ve Asya Ülkelerinin Yılları Arası Nüfus Değişimleri Nüfus artış ve azalış oranları, savaşlar, hastalıklar, din, kültür, siyasi rejimler gibi birçok faktöre bağlı olarak değişir. Bu ülkelerde yaşanan her türlü olumlu veya olumsuz gelişmeler doğrudan nüfusa yansımaktadır. Özellikle ülkelerin yetişkin nüfus oranları, ekonomik gelişmeyi sağlayan bir lokomotif görevini üstlenmiştir. Kuzey Afrika ve Asya ülkeleri, incelenirken kolaylık sağlaması açısından yedi ana başlık altında ele alınmıştır: 1. Kuzey Afrika, 2. Orta Doğu, 3. Kafkas, 4. Orta Asya, 5. Güney Asya, 6. Güneydoğu Asya, 7. Doğu Asya Ülkeleri olmak üzere toplam 53 ülkenin (Rusya hariç) 1990, 2004 ve 2020 yıllarına ait nüfus ve nüfus tahminleri, başta Dünya Bankası verileri olmak üzere çeşitli kaynaklara göre değerlendirilerek, dönemlere göre yüzdelik artış oranları verilmiştir. Ayrıca bu 53 ülkeye ait, ülkelerin geleceğini belirleme konusunda önemli bir yeri olan yaş kompozisyonu, 0-14 (çocuk nüfus), (yetişkin nüfus) ve 65 yaş ve üstü (yaşlı nüfus) olmak üzere üçe ayrılarak incelenmiştir. 1. Kuzey Afrika Ülkeleri Bu başlık altında 5 Kuzey Afrika ülkesi ele alınmıştır. Bu ülkeler içinde en kalabalık olanı 72.6 milyon nüfusuyla Mısır dır. Onu, Cezayir ve Fas takip etmektedir. Son sıralarda ise Tunus ve Libya gelmektedir. Bu coğrafyada 2004 yılı verilerine göre milyon insan yaşamaktadır ve bu ülkelerin toplam alanı km² olduğu için km² ye 26 kişi düşmektedir. Bu da oldukça düşük bir rakamdır. Aslında bu rakam pek gerçeği yansıtmamaktadır. Çünkü bu ülkelerin güneyinde uçsuz bucaksız Büyük Sahra çölü uzandığı için insanların yerleştiği yerler, Nil ve Akdeniz kıyılarıdır. Bundan dolayı ülkelerin güney tarafları boş olduğu hâlde, kuzey tarafları ve akarsu kenarları çok yoğundur. Bu da nüfusun belli yerlerde toplandığını ve 26 kişi olan ortalama yoğunluğun çok arttığını gösterir. (Tablo 1) Tablo 1: Kuzey Afrika Ülkeleri ve Nüfus Özellikleri Mısır Libya Tunus Cezayir Fas
4 724 Nüfus artış oranlarına baktığımızda özellikle Mısır ve Libya nın artış oranları dikkati çekmektedir (% 1.7). Yaş kompozisyonu bakımından incelendiğinde çocuk nüfusun en fazla Mısır da olduğunu görmekteyiz. Yetişkin nüfus (% 67.1) ve yaşlı nüfus oranının (% 6.2) en yüksek olduğu ülke ise Tunus tur. 2. Orta Doğu Ülkeleri Bu başlık altında 15 Orta Doğu ülkesi ele alınmıştır. Bu ülkeler arasında nüfusu en kalabalık olan ülke Türkiye dir. İran ikinci, Irak ise üçüncü sırada gelir. En az nüfuslu ülkeler ise Bahreyn ve Katar dır. Nüfus artış oranının en yüksek olduğu ülke % 6.4 ile Umman, en az olduğu ülke ise % 1.0 ile Kuveyt tir. (Tablo 2) Tablo 2: Orta Doğu Ülkeleri ve Nüfus Özellikleri Türkiye İran Suriye Irak* Filistin İsrail Lübnan Ürdün Suudi Arabistan Kuveyt Bahreyn* Katar* B. A. E Umman Yemen * 2004 yerine 2005 nüfusu, 2020 yerine 2025 nüfusları verilmiştir. Artış oranı ve yaş kompozisyonu 2005 yılına aittir. (2005 World Population Data Sheet) Orta Doğu daki yaş kompozisyonuna bakacak olursak, çocuk nüfus oranı % 46.7 ile en fazla Yemen dedir. Yetişkin nüfus oranı bütün Kuzey Afrika ve Asya ülkeleri içinde B. A. E.nde en yüksek değerine ulaşır (% 76.5). Yaşlı nüfus oranı ise en fazla İsrail dedir. Orta Doğu ülkelerinde yaşayan insan sayısı milyonu bulmaktadır. Bu ülkelerin toplam alanı ise km² yi bulmaktadır. Km² ye yaklaşık 41
5 725 kişi düşmektedir. Bu rakam Suudi Arabistan gibi geniş çöllere sahip ülkelerde düşük iken, nüfusu fazla, alanı dar olan ülkelerde yükselmektedir. 3. Kafkas Ülkeleri Bu başlık altında 3 ülkeye yer verilmiştir. Her üç ülke de eski Sovyetler Birliği nin dağılmasından sonra bağımsızlıklarını kazanmışlardır. Toplam nüfusları 15.8 milyondur. Alanları toplamı ise km²dir. Km²ye yaklaşık 85 kişi düşmektedir. Bu ülkeler arasında en kalabalık olanı 8.3 milyonluk nüfusuyla Azerbaycan dır. Gürcistan ve Ermenistan ise, Kazakistan ile birlikte bütün Kuzey Afrika ve Asya ülkeleri arasında nüfusu azalmakta olan 3 ülkedir. Gürcistan -1.4 le nüfus artış oranı en düşük olan ülkedir. Çocuk nüfus oranı en fazla Azerbaycan da, yetişkin ve yaşlı nüfus oranı ise Gürcistan dadır. (Tablo 3) Tablo 3: Kafkas Ülkeleri ve Nüfus Özellikleri Azerbaycan Gürcistan Ermenistan Orta Asya Ülkeleri Bu ülkeler de (Moğolistan hariç) tıpkı Kafkas ülkeleri gibi eski Sovyetler Birliği nin dağılmasından sonra bağımsızlıklarını kazanmış olan ülkelerdir. Orta Asya da nüfusu en kalabalık ülkeler Özbekistan ve Kazakistan dır. En az nüfuslu ülke ise Moğolistan dır. Nüfus artış oranları bakımından Kazakistan eksi değerlerdedir. Yani nüfusu giderek azalmaktadır. En hızlı artış oranı ise Türkmenistan da görülür. Orta Asya ülkelerini yaş kompozisyonları bakımından değerlendirecek olursak, çocuk nüfus oranının en yüksek olduğu ülke Tacikistan, yetişkin ve yaşlı nüfus oranının en fazla olduğu ülke ise Kazakistan dır. Bu ülkelerin toplam alanı km²yi, toplam nüfusu ise 60 milyonu bulur. Km²ye yaklaşık 11 kişi düşmektedir. Bu, oldukça düşük bir rakamdır. Bunun nedeni Kazakistan ve Moğolistan ın alanının çok büyük olması ve diğer ülke nüfuslarının az olmasıdır. (Tablo 4) Tablo 4: Orta Asya Ülkeleri ve Nüfus Özellikleri Kazakistan Kırgızistan Özbekistan Tacikistan Türkmenistan Moğolistan
6 Güney Asya Ülkeleri Bu ülkeler genelde Hint Okyanusu na kıyısı olan ülkelerdir. Sadece 3 ülkenin (Afganistan, Nepal, Bhutan) denize kıyısı yoktur. Ülkeler içinde en kalabalık olanı 1 milyar 79 milyonluk nüfusu ile Hindistan dır. Çin den sonra dünyanın en kalabalık ikinci ülkesidir. Hindistan ı, 152 milyon ile Pakistan, 139 milyon ile Bangladeş izlemektedir. Bu gruptaki en az nüfuslu ülke ise 300 binlik nüfusuyla Hindistan ın güneyinde uzanan Maldiv Adaları dır. Nüfus artış oranının en yüksek olduğu ülke Afganistan, en düşük olduğu ülke ise yine bir ada ülkesi olan Sri Lanka dır. Yaş kompozisyonuna bakacak olursak, çocuk nüfus oranının en yüksek olduğu ülke Afganistan dır. Yetişkin ve yaşlı nüfus oranı bakımından ilk sırada Sri Lanka gelmektedir. Güney Asya ülkelerinin toplam alanı km² dir. Toplam nüfus i bulmaktadır. Km² ye düşen insan sayısı ise 282 kişidir. Bu değer oldukça yüksektir. Bunun nedeni ülke alanlarının büyük olması ile birlikte, nüfusun da fazla olmasıdır. Ayrıca Muson yağışlarından dolayı Pakistan da İndus, Hindistan ve Bangladeş te Ganj ve Brahmaputra gibi bol miktarda su taşıyan akarsuların meydana getirdiği verimli ovalar ve deltalar insanların buralarda toplanmasına neden olmuştur. (Tablo 5) Tablo 5: Güney Asya Ülkeleri ve Nüfus Özellikleri Hindistan Pakistan Afganistan* Bangladeş Nepal Bhutan* Sri Lanka Maldiv Adaları* * 2004 yerine 2005 nüfusu, 2020 yerine 2025 nüfusları verilmiştir. Artış oranı ve yaş kompozisyonu 2005 yılına aittir. (2005 World Population Data Sheet) 6. Güneydoğu Asya Ülkeleri Bu ülkelerin çoğu Hindiçini Yarımadası üzerinde bulunmaktadırlar. Bu başlık altında 11 ülkeye değinilecektir. Güneydoğu Asya nın en kalabalık ülkesi milyonluk nüfusuyla Endonezya dır. Bunu Vietnam (82.2 milyon) ve Filipinler (81.6 milyon) takip eder. Nüfusun en az olduğu ülkeler ise Brunei Sultanlığı ve Doğu Timor dur.
7 727 Nüfus artış oranlarına bir göz atacak olursak en yüksek oranı % 2.7 ile Doğu Timor da görmekteyiz. Onu % 2.5 ile Kamboçya takip eder. Oranın en düşük olduğu ülke ise % 1.1 ile Tayland dır. Güneydoğu Asya da çocuk nüfus oranının en fazla olduğu ülke Laos (% 41.2), yetişkin nüfus oranının en yüksek olduğu ülke ise Singapur dur (% 71.6). Bu bölgedeki ülkelerin toplam alanı km²dir. Toplam nüfus ise milyonu bulmaktadır. Km² ye düşen insan sayısı ise 121 kişidir. Bu değer de oldukça yüksektir. Hindiçini yarımadasında tarım alanı olan Menam ve Mekong akarsularının kenarları yoğun bir yerleşmeye sahne olmuştur. Endonezya adaları da en kalabalık yerlerdendir. (Tablo 6) Tablo 6: Güneydoğu Asya Ülkeleri ve Nüfus Özellikleri Myanmar Tayland Laos Vietnam Kamboçya Filipinler Malezya Endonezya Brunei Sultanlığı* Singapur Doğu Timor* *2004 yerine 2005 nüfusu, 2020 yerine 2025 nüfusları verilmiştir. Artış oranı ve yaş kompozisyonu 2005 yılına aittir. (2005 World Population Data Sheet) 7. Doğu Asya Ülkeleri Bunlar Büyük Okyanus a veya onun kolu olan bir denize kıyısı olan ülkelerdir. Nüfusu en fazla olan ülke Çin dir. 1 milyar 296 milyon 200 bin kişilik nüfusuyla dünyanın en kalabalık ülkesidir. İkinci sırada milyonluk nüfusu ile Japonya gelir. Nüfus artış oranları genelde düşüktür ve % 0.9 ile % 0.2 arasında değişir. Çocuk nüfus oranının en yüksek olduğu ülke % 25.4 ile Kuzey Kore, en az olduğu ülke ise % 14.1 ile Japonya dır. Yetişkin nüfus oranı % 71.9 ile Güney Kore de fazladır, en az Japonya da bulunmaktadır (% 66.7). Yaşlı nüfus oranının en yüksek olduğu ülke % 19.2 yine Japonya dır. Kuzey Kore de ise %6.5 te kalmıştır. Doğu Asya ülkelerinin alanı km²dir. Toplam nüfus ise 1 milyar 517 milyon 200 bini bulmaktadır. Km² ye düşen insan sayısı ise 148 kişidir. Bu değer Kuzey Afrika ve Asya ülkeleri içinde en yüksek rakamdır. Bunun nedeni
8 728 ülke nüfuslarının çok fazla olması, alanlarının (Çin hariç) dar olmasıdır. (Tablo 7) Tablo 7: Doğu Asya Ülkeleri ve Nüfus Özellikleri Çin Japonya Tayvan* Güney Kore Kuzey Kore *2004 yerine 2005 nüfusu, 2020 yerine 2025 nüfusları verilmiştir. Artış oranı ve yaş kompozisyonu 2005 yılına aittir. (2005 World Population Data Sheet) B. Nüfus Değişimlerinden Doğabilecek Sorunlar Sorunların başlıca nedenleri, savaşlar, hastalıklar, din, kültür, siyasi rejimler gibi doğrudan insan kaynaklı olanlar ve doğal afetler dediğimiz depremler, hortumlar, seller, heyelanlar, volkan patlamaları, kuraklık vb. Pek çok faktöre bağlıdır. Bütün bu olumsuz etkenler, insanların bir yerden başka bir yere göç etmesine, hayatını kaybetmesine veya mülteci durumuna düşmesine neden olmaktadır. 1. Nüfus Fazlalığından Kaynaklanan Sorunlar Yapılan öngörülere göre 2020 yılında Kuzey Afrika ve Asya da yer alan ülkelerin neredeyse bütününde nüfus miktarı artacaktır. Nüfus artışı her zaman ülkeleri olumsuz yönde etkilemez. Gelişmemiş ülkelerde artış miktarı çok fazla iken gelişmiş ülkelerde bu oran neredeyse durmuştur yılında nüfusu 100 milyonun üzerinde olacak 7 ülke bulunmaktadır. Her ne kadar bu ülkelerin alanları büyük olsa da nüfus miktarı da çok fazla olduğu için nüfus fazlalığından kaynaklanan sorunlar yaşayabilirler. Özellikle Çin ve Hindistan dünyanın da en kalabalık ilk iki ülkesidir. Çin nüfusunu azaltmak amacıyla yıllardır tek çocuk uygulaması yapmaktadır. Bundan dolayı da ikinci çocuğa izin verilmemektedir. Fakat bu da nüfus artışını engelleyememektedir. (Tablo 8) Tablo 8: Kuzey Afrika ve Asya da 2020 Yılında Nüfusu 100 Milyonu Geçecek Ülkeler Sıra No Nüfusu (Milyon) 1 Çin Hindistan Endonezya Pakistan Bangladeş Japonya Filipinler 103.3
9 729 Nüfus fazlalığından kaynaklanan başlıca sorunlar: Yoksulluk, işsizlik, eğitim ve sağlık kurumlarının yetersizliği, ulaşım, beslenme ve barınma gibi sorunlardır. (Tablo 9) Tablo 9: Kuzey Afrika ve Asya da Yılları Arasında Nüfus Artış Oranı % 2 den Fazla Olan Ülkeler Sıra No Nüfus Artış Oranı (%) 1 Yemen Filistin Kuveyt B. A. E Suudi Arabistan Suriye Ürdün Pakistan Umman Laos 2.0 Nüfus artış hızının fazla olduğu ülkelerde de planlamadan kaynaklanan altyapı sorunları yaşanabilir. Bu nedenle de özellikle kentsel altyapı nüfus öngörüsüne göre yapılmalıdır. Tablo 9 daki ülkeler bu konuda sorun yaşayabilecek ülkelerdir. Pakistan ve Laos hariç bu ülkelerin hepsi Orta Doğu ve Arap ülkeleridir. Yine Laos dışında tamamının İslam ülkesi olması ve İslamiyet in nüfus artışını teşvik etmesi, aile planlamalarının pek uygulanmaması, bu ülkelerde hızlı bir nüfus artışına neden olmaktadır. Bu konuda ilk iki sırayı Yemen ve Filistin almaktadır. Normalde savaş zamanları nüfus artış oranlarında bir düşme veya yavaşlama gözlenirken, Filistin de bunun tam tersi gerçekleşmektedir. Yıllardır İsrail ile olan savaşta birçok insan hayatını kaybettiğinden dolayı, can kayıplarını telafi etmek için nüfus artış hızını yükseltmektedir. Yoksulluk ülkelerin ekonomik olarak zayıf olduklarını gösteren en önemli kriterlerden birisidir. Burada ülkelerin millî gelirlerinin eşit dağılıp dağılmadığı da tartışılabilir. Bu şekilde bir sınıflandırma yaparken 2 $ ı baz aldık ve toplam nüfusa oranladık. Ülke nüfuslarının % 50 den fazlası günlük 2 $ ın altında bir gelire sahip olan ülkeleri yoksul ülkeler olarak sınıflandırdık. İlk üç sırayı Bangladeş, Hindistan ve Nepal paylaşmaktadır. (Tablo 10) Tablo.10: Kuzey Afrika ve Asya da Günlük 2 $ ın Altında Bir Gelire Sahip Olan Nüfusun, Toplam Nüfusa Oranı % 50 nin Üstünde Olan Ülkeler Sıra No Nüfus Oranı (%) 1 Bangladeş 83 2 Hindistan 81
10 730 3 Nepal 81 4 Kamboçya 78 5 Moğolistan 75 6 Laos 73 7 Özbekistan 72 8 Pakistan 66 9 Endonezya Sri Lanka 51 Kaynak: 2005 World Population Data Sheet of The Population Reference Bureau den derlenmiştir. 2. Nüfus Azlığından Kaynaklanan Sorunlar Nüfusun olması gerekenden az olduğu durumlarda özellikle uzun vadede ciddi problemler yaşanabilmektedir. Başta Batı Avrupa ülkeleri olmak üzere gelişmiş birçok ülkede uygulanan aile planlamaları sonucunda nüfus artış hızı frenlenmiş ve neredeyse durma noktasına gelmiştir yılında Kuzey Afrika ve Asya ülkelerinin bazılarında da nüfus azalması beklenmektedir yılında oransal olarak nüfusu en fazla azalacak ülkeler iki Kafkas ülkesi olan Gürcistan ve Ermenistan dır. Kafkas ve Orta Asya ülkeleri genelde eski Sovyetler Birliği ülkeleri olduğundan dolayı nüfus artış oranları hepsinde düşüktür. Belki de bu durum, eski siyasi rejimin geleceğe yansıması olarak düşünülebilir. Üçüncü sırada ise Japonya gelmektedir. Ülkenin bir ada devleti olması, nüfusunun çok kalabalık olması gibi faktörler, Japonya nın nüfusunu azaltmasına neden olmuştur. Ülke nüfusların azalması doğumların azalmasından kaynaklanacaktır. Bunun dışında beklenmeyen savaşlar, doğal afetler, salgın hastalıklar vb. gibi nedenler hesap edilmemiştir. Bu faktörler belirsiz olduğu için şimdiden ülke nüfuslarını nasıl etkileyeceğini kestirmek zordur. (Tablo 11) Tablo 11: Kuzey Afrika ve Asya da Yılları Arasında Nüfus Artış Oranı Eksilerde Olması Beklenen Ülkeler Sıra No Nüfus Artış Oranı (%) 1 Gürcistan Ermenistan Japonya -0.1 Nüfus azlığından kaynaklanan başlıca sorunlar: Genç nüfus az, yaşlı nüfus fazla olacağından dolayı, az olan çalışan nüfus, çok olan emekli nüfusa bakmak zorunda kalacaktır. Bu da uzun vadede ülke ekonomilerini olumsuz yönde etkileyecektir. Başta sosyal güvenlik ve sigorta sistemleri çökecektir. Çünkü eskiden 1 emekliye bakan çalışan yetişkin nüfus, daha sonra 3-4 emekliye bakmak zorunda kalacaktır.
11 731 Sağlık hizmetlerinin son yıllarda hızla gelişmiş olması, ortalama ömrün de yükselmesine neden olmuştur. Japonya gibi ortalama ömrün 80 yılın üzerinde olduğu ülkelerde devlet emekli maaşlarını ödeyemeyecek duruma gelecektir. Bunu engellemek için belki emeklilik yaşı 65 lerden 70 lere yükseltilebilir. Çalışacak genç nüfus azlığı ise başka ülkelerden göç eden işçilerle kapatılabilir. Nüfus azalmasının bazı olumlu yönleri de olabilir. Örneğin, başta eğitim olmak üzere birçok sektörde yol, bina, okul vs. daha az yatırım yapılacaktır. Genelde suç işleme yaşı arasında olduğundan dolayı suç oranlarında da azalma olacaktır. (Yılmaz, Mart 2007: 58) Kuzey Afrika ve Asya da 65 yaş ve üstü nüfus oranının (yaşlı nüfus) en yüksek olduğu ülkeler, Japonya, Gürcistan, Ermenistan ve İsrail dir. Bu ülkelerde yaşlı nüfus oranı % 10 un üzerindedir. Bu dört ülke ileride nüfuslarında herhangi bir artış meydana gelmezse ekonomik problemler yaşayabileceklerdir. (Tablo 12) Tablo 12: Kuzey Afrika ve Asya da 65 Yaş ve Üstü Nüfus Oranının (Yaşlı Nüfus) En Yüksek Olduğu Ülkeler Sıra No Yaşlı Nüfus Oranı (%) 1 Japonya Gürcistan Ermenistan İsrail 10.1 SONUÇ VE DEĞERLENDİRME Kuzey Afrika ve Asya ülkelerinde dünyadaki her üç kişiden birisi yaşadığı için nüfus, büyük bir potansiyel meydana getirmektedir. Ayrıca bu topraklar dünyada savaşa en fazla sahne olmuş topraklardır. Her ne kadar savaş zamanlarında genelde bir nüfus azalması olsa da, nüfusun fazla olması caydırıcı bir güç olarak önemini korumaktadır. Bu da nüfus artışını teşvik etmektedir. Genel olarak Orta Doğu ülkelerinde nüfus artışı çok hızlı gerçekleşmiş, Kafkas ülkelerinde ve Japonya da ise nüfusun gelişmesi tamamen durmuştur. Bize göre nüfus artış ve azalışlarından kaynaklanan problemler, ülkelerin kendi ekonomik durumlarını da göz önünde bulundurarak, uygulayacakları nüfus politikalarıyla aşılabilir. Her ülke kendi politikasını kendisi belirlemelidir. Eğer biz aynı şablonu her ülkeye uygulamaya çalışırsak, istenmeyen sonuçlar ortaya çıkacaktır. Örneğin, Körfez ülkelerinde petrolün bulunması, bu ülkelerde nüfus artışının olumsuz etkilerini yok etmektedir. Çin ve Hindistan gibi ülkelerde ise alan büyük olmasına rağmen, nüfusun da çok fazla olması, ekonomik anlamda yerüstü ve yeraltı kaynaklarının yetmemesine neden olmaktadır.
12 732 Ülkelerin takip edecekleri nüfus politikaları hem idareciler, hem de halk tarafından benimsenmelidir. Böylece yaşlı nüfus ile yetişkin ve çocuk nüfus arasındaki oransal farklar da az çok dengelenmiş olacaktır. KAYNAKÇA Dünya Atlası, (2004), Encyclopedia Millenia Millenia, İstanbul: Boyut Yayın Grubu. Özey, R., (2004), Günümüz Dünya Sorunları, İstanbul: Aktif Yayınevi. Population Reference Bureau, (2006) 2006 World Population Data Sheet World Bank, (2006) 2006 World Development Indicators, Yılmaz, E., (Mart 2007), Nüfusumuz Değişiyor, Bilim ve Teknik Dergisi, Sayı:472,
KUZEY AFRİKA VE ASYA ÜLKELERİNİN GELECEKTE KARŞILAŞABİLECEĞİ SORUNLAR ÜZERİNE BİR DENEME
651 KUZEY AFRİKA VE ASYA ÜLKELERİNİN GELECEKTE KARŞILAŞABİLECEĞİ SORUNLAR ÜZERİNE BİR DENEME ÖZET SARAÇOĞLU, Hüseyin TÜRKİYE/ТУРЦИЯ İnsanlık tarihi boyunca, teknoloji hep insanın daha rahat ve konforlu