Sülfirik Asit’in Tarihi Gelişmesi – Sayfa 2 – Kerim Usta
Devamı var:Sülfirik Asit'in Tarihi Gelişmesi
Clement ve Desormes’nin incelemesi, tüketilen güherçile miktarım azaltmak suretiyle sülfürik asit üretimini ekonomik hale getirdi. Güherçilenin yanan kükürte eklenmesi yerine doğrudan azot monoksiti ayrı halde üretmek suretiyle asit üretimi gerçekleştirildi. Daha sonra 1827’de Gay-Lussac azot monoksitin, kuvvetli sülfürik asit içinde soğurulmasıyla kurşun odalar sürecinin atık gazlarından geri kazanılabileceğini gösterdi. Ancak Gay-Lussac’ın çalışması, hemen pratik bir uygulamasını bulmadı.
Sonunda 1860 yılında sülfürik asit çözeltisinden azot oksitin (NO) yeniden eldesi için bir yol bulundu. İngiliz asit üreticisi Glover (1817-1912), kükürt ya da piritin yanmasından elde edilen sıcak gazları azot oksit içeren sülfürik asit içinden geçirdi. Böylece hem asiti deriştirdi, hem de kurşun odada daha sonra kullanılacak olan azot oksiti asitten uzaklaştırmış oldu.
Bu süreç 1830’larda ve 1860’larda Gay-Lussac kuleleri ve Glover kulelerinin sürece eklenmesiyle büyük oranda iyileştirildi. Böylece zararlı atık gazların süreç içine geri dönüşümü mümkün oldu ve tepkimeyi katalizleyen güherçilenin miktarı azaltıldı. Sülfürik asit taşıma açısından tehlikeli bir kimyasal olduğundan, alkali üreticileri onu kendi tesislerinde üretme eğilimine girdiler ve işletmede yatay tümleşmeye geçildi. Sülfürik asit üretiminde kullanılan kükürt, Sicilya’daki madenlerden sağlanıyordu. Ancak Ingiliz üreticiler, Akdeniz üzerinde kurulabilecek bir ambargo sonucu kükürt gönderiminin darboğaza girebileceği olasılığından hareket ederek, 1860’lardan sonra bu amaçla demir ve bakır piritleri kullanmaya başladılar. Bu piritler yakıldığında kükürt dioksit oluşuyor ve doğrudan kurşun odalara gönderiliyordu. Bakır ve demirden oluşan atık ürünler ekonomik olarak değerlendiriliyordu. Güherçile ise Güney Amerika ülkesi olan Şili’den sağlanıyordu.
Çok önemli bir kimyasal madde olan sülfürik asit günümüzde sanayide değme yöntemi ya da kurşun odalar yöntemi ile üretilmeye devam edilmektedir. Bu yöntemlerde kükürt dioksit çeşitli katalizörler(vanadyum pentoksit) eşliğinde oksijenle kükürt triokside dönüştürülür ardından kükürt trioksit suyla tepkimeye sokularak sülfürik asit elde edilir. Sülfürik asit gübre, pigment, boyar madde, patlayıcı madde, ilaçlama, inorganik tuz ve petrol arıtım ve metalurji işlemlerinde kullanılır. Ayrıca çeşitli pillerin yapımında da sülfürik asitten yararlanılır. Halk arasında “akü asidi” diye bilinir. Elektriği iletir. Suda çözündüğünde çok yüksek ısı çıkar.Piyasada satılan sülfürik asitler çoğunlukla yüzde 78,93 ya da 98’liktir.
Son olarak,dünya dışında sülfürik asit venüs gezegeninde bulunmaktadır.Venüs atmosferinde oldukça kalın sülfürik asit bulutları yağmur olarak venüs yüzeyine yağmaktadır.
* Prof. Dr. Zeki Tez-Bilimde ve Sanayide Kimya Tarihi. Sayfa:275/278
* Wikipedia-Sülfürik asit
Sayfalar: Önceki sayfa 1 2