Atatürk’ün Manastır Askeri İdadisi’nden Mezuniyetinin 113. Yıldönümü, 13.03.2012
Makedonya Cumhuriyeti Savunma Bakanlığı Müsteşarı Sayın Petar Esmerov,
Makedonya Cumhuriyeti Genelkurmay İkinci Başkanı Tümgeneral Sayın Naser Sejdini,
Tuğgeneral Sayın Ali Şahin İşleyen,
Büyükelçiler, Askeri Ataşeler, Fahri Konsoloslar, Milletvekilleri, Manastır Belediye Başkanı Vladimir Taleski,
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün 113 yıl önce mezun olduğu bu tarihi İdadi Binasında bir kez daha bulunmaktan ayrı bir haz duyduğumu belirtmek istiyor, bizlerle burada aynı duyguları paylaşan tüm katılımcılara şükranlarımı sunuyorum.
1850’lerde kurulmuş olan Manastır Askeri İdadisi, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda ve aydınlanmasında önemli rol oynayan, çok sayıda yüksek şahsiyeti yetiştirmiş bir okuldur. Cumhuriyetin temellerini teşkil eden ideallerin oluşmasında ve Atatürk’ün yaşamı boyunca kendisine rehber olacak çağdaş fikirleri edinmesinde bu topraklar, Manastır ve bu askeri okul önemli etkiler bırakmıştır.
Mustafa Kemal, 1896 yılında Selanik askeri rüştiyesinden mezun olduktan sonra, daha iyi eğitim alacağını tavsiye eden öğretmenlerini dinleyerek bu okula gelmiştir. Bugün olduğu gibi o dönemde de Askeri idadilerin amacı harp okullarına öğrenci yetiştirmekti, o nedenle ders programları oldukça yoğundu. Sınıf arkadaşları, sadece Selanik’ten gelenler değil, Üsküp, İşkodra ve Yanya’daki askeri rüştiyeleri bitirip gelen, farklı mizaç, karakter ve yapıda olan kişilerdi. Ancak, Mustafa Kemal, bu okula, sınıf arkadaşlarına, hocalarına ve şehre çok çabuk intibak etti.
İdadi, Mustafa Kemal için yeni bir düşünce, yeni görüşler ve yeni ufuklara açılma yeri oldu.
Bir yandan öğrenim hayatını başarılı şekilde sürdürürken, diğer yandan Namık Kemal gibi Osmanlı aydınlarının eserlerini okuyup benimseyen Mustafa Kemal o gün için en ileri fikir akımlarıyla burada tanışmıştır. Atatürk’ün İdadi’deki öğretmenleri ve arkadaşlarıyla o yıllarda yoğun fikri sohbetler yaptığı da bilinmektedir.
Yine burada, Fransız ihtilalini öğrendi, Jean Jacques Rousseau’yu, onun toplumsal sözleşmesini burada okudu, Türk tarihine merak sardı, konuşma ve hitabet yeteneğini keza burada geliştirdi. Ülke, millet sorunları ve gelecekle ilgili kaygılar, milli duygular yine burada kök saldı. O şekillenme dönemine ait olan sözlerinden biri şöyledir Mustafa Kemal’in: “Şair Mehmet Emin Yurdakul’un ilk kez Manastır Askeri İdadisi’nde öğrenciyken okuduğum “Ben bir Türküm, dinim, cinsim uludur” dizeleriyle başlayan manzumesinde bana ulusal benliğimin gururunu tattıracak ilk anlatımı bulmuştum”.
Mustafa Kemal’in fikirlerinin filizlendiği dönemde Manastır kenti, Selanik ile birlikte, Osmanlı döneminin en önemli kültür ve ticaret merkezlerinden biriydi. Manastır’a daha 1870’lerde demiryolu gelmişti, II. Abdülhamit tarafından yaptırılan saat kulesi yıllardan beri Manastır halkına dakikliği, düzenli yaşamı özendirmekteydi. Konsoloslar şehri olarak da anılan bu kentte çeşitli yabancı diller konuşulmaktaydı.
Bugün de en çok muvazzaf ve fahri konsolosun görev yaptığı Manastır, hala bu özelliğini sürdürmektedir.
Atatürk’ün “Yurtta Barış, Dünyada Barış” sözlerinden yola çıkarak, Balkanlar’da barış ve istikrarın ve ortak yaşama kültürünün bir örneği olarak gördüğümüz Makedonya’nın, devletler ailesi içinde her alanda ilerlemesini, demokratik hayatının güçlendirilmesini, çok-etnili, çok-kültürlü, çok-dinli, müreffeh bir ülke olmasını diliyoruz. Bu ülkede, Makedonların, Arnavutların, Türklerin ve diğer toplumların, eşit ve mutlu bir şekilde yaşamaları en büyük arzumuzdur. İşte bu nedenle, bu dost ve kardeş ülkenin AB ve NATO üyesi olmasını, dünya milletleri içinde hak ettiği saygın yere sahip olmasını destekliyoruz.
Makedonya Cumhuriyeti’nin de bir evladı olan Atatürk ile ilgili bu törene iştirak eden hepinize ve Atatürk’ü bağrına basan Makedonya halkına ve onu seven tüm dostlarımıza saygılar sunuyorum.