Antik Dünya'nın kadın şairleri neler yazdı?
11 Mar 2017 (Son Güncelleme 08:40)
Erinna’nın “Öreke” şiiri ve Sappho’nun “Fragman 160”ının tercümeleri Eski Yunanca’dan gerçekleştirildi. Sulpicia’nın “Altı Şiir”i ise Latince’den tercüme edildi. Sappho’nun “Dilim Tutulur” ve “Ölmek İstedim” şiirlerinin tercümesi Azra Erhat’a aittir. Hocanın 1978’de Cengiz Bektaş ile yayınladığı “Sappho Kitabı”ndan doğrudan alınmış, bu yapılırken de daha olgun bir tercümenin şu an için mümkün olmadığı düşünüldü. “Dilim Tutulur” şiiri dosyadaki yazıda bahsedilen ve Sappho’nun cinsel kimliğiyle ilgili tartışmalar yol açan “Fragman 31” olmakla birlikte şu anki isminin 7’nci yüzyılda koyulduğu düşünülmektedir.
ÖREKE – ERİNNA
Püsküllü beyaz atlardan atladığın derin dalgalara:
“Şimdi yakaladım seni sevgili arkadaşım” diye bağırdım,
Ebe olan sendin ve koştun büyük avluyu baştanbaşa
İşte bu yüzdendir yasımı hüznüme katışım, mahzun Baukis
Bu bıraktıkların dalgalanır kalbimin üstünde, sevgili bakire
Tebessüm ettiğimiz her şey, kor gibi capcanlı gözlerimde
Küçüktük, bebeklerimizi tutardık karşılıklı, evcilik oynardık tasasız
Ve şafağa doğru, çalışan kadınlara yün paylaştıran annen
Yardım isterdi senden tuzlamak için sepetteki etleri
Ah ne korkunçtu Çarşamba Karısı’nın bizi alması, küçücüktük daha!
Büyük kulakları vardı kafasında ve gezerdi dört ayaküstünde
Yüzden yüze değişirdi şekli her defasında!
Ancak girdiğinde bir erkeğin yatağına
Unuttun, çocukluğunda anlattığı her şeyi annenin
Ah sevgili Baukis, ekti kör nisyanı Afrodit yüreğinin ortasına
Al işte tutuyorum yasını, bırakıp tüm kutsalları bir kenara
Ayaklarım evi terk edecek kadar saygısız değil
Ve gözlerim seyredemeyebilir cansız bedenini
Ya da feryat edemem örtüsüz saçlarım dağılırken her yana
Mora çalan bir utanç sarmak üzere tenimi
Ah zavallı Erinna! Daha on dokuzunda
İnliyorum yasın göğsüme doladığı kahredici acıyla
Yaşlı kadınlar bahsediyorlar gençliğin faniliğinden
İçlerinden biri ağlıyor ağıtların yakıcı ateşinde
Gece, suskun bir karanlığa dönüşürken gözlerimin üstünde
ALTI ŞİİR – SULPİCİA
Ve sonunda geldi aşk, bir tesettür gibi
Ruhunu çırılçıplak göstermekten daha erdemli
Şiirlerle dua ettim Afrodit’e ana dilimde
Duydu beni, aldı onu ve sakladı göğsüme
Venüs tuttu sözlerini: şimdi anlatabilir;
Kimsenin inanmayacağı sevincimin hikâyesini
Güvenmiyorum mektuplara mühürlü olsalar bile
Görmesin, okumasın kimse sevgilimden önce
Neden giyecekmişim bu iffet örtüsünü
Değmeyecekse aşkın değeri aşığınkine
İşte geldi doğduğum gün, için için nefret beslediğim
Terk edeceğim Cerinthus’u ve gideceğim buradan uzaklara
Neresi vardır bir şehirden daha iyi olan? Bir kır evi mi?
Bir kadına yer var mıdır soğuk Arretium kırsalının hanlarında?
Messala Amca, bırak artık beni düşünmeyi
Zaman yok şimdi yersiz yapılacak yolculuklara
Kaçırdım, arkada bıraktım aklımı, duygularımı
Ve bu hiddet, izin vermiyor kendimin efendisi olmama
Biliyorsun aklımı alıyor bu kasvetli yolculuk:
Geliyor sevgilin doğum günün için Roma’ya
Geçiririz tüm zamanı birlikte, hayal ettiğimiz gibi:
Belki de beklediğin şansı bulmuşuzdur sonunda
Teşekkür ederim bu acıları yüklediğin için sırtıma
Ve koruduğun için kendimin aptalı olmaktan senin kollarında
Haydi, çık ince havlulara sarınmış o sevgilinin karşısına
Gelmek varken Servius’un kızı Sulpicia’nın kollarına:
Ailem biraz endişeli ve korkuyorlar hissettirmeden bana
Olur da tökezlerim, düşerim diye hiç tanımadığım bir evin yatağına
Düşünebiliyor musun merhametle Cerinthus
Tüm bedeni ateşler içinde titreyen kadınını?
Ümit etmeyeceğim hiçbir zaman iyi olmayı
Ta ki sen de dileyene kadar benim için aynısını
Külçe gibi ağır kalbin karşımda, kıpırtısızsa eğer
Ne olabilir iyileşmenin ruhuma faydası?
Günışığım, sevmeyecek misin artık beni
Tenime düşen ılıklık olmayacak mı birkaç gün önceki gibi
Ki ben, şu kısacık yaşamımda hiç olmamış aptallıkla
Gecenin ortasında bırakıp gittiysem seni bir başına
Sadece belli etmemek için tutkumu ve aşkımı sana
Razıyım pişmanlıklar içinde sonsuza kadar yanmaya
DİLİM TUTULUR – SAPPHO
Tanrılara eştir benim için o
dizinin dibinde oturan erkek
yanı başında duyabilen senin
Hoplatır evet böylesi yüreğimi
görür görmez yüzünü çıkmaz olur
dilim tutulur, birden her yanımı
bir alevdir sarar inceden ince
kulaklarım uğuldar, hiçbir şeyi
bir ter boşanır üstümden, titrerim
tüm bedenimle ölecekmişçesine
yemyeşil olurum çimenlerden de
Her şeye katlanabilmeli oysa
(çev: Azra Erhat)
ÖLMEK İSTEDİM SAPPHO
Ah Sappho, dedi giderken
Dedim git güle güle,
biliyorsun sana bağlılığımı
eğer unuttuysan sana,
taçlar takardın başıma yanımda,
ne de bir oyun kıyıda
yoktu ki bizim bulamadığımız
(çev. Azra Erhat)
FRAGMAN 160 – SAPPHO
Önlüyor utancım beni
kötü şeylere değmese sözlerin
kalmazdın utancın karanlığında
söylerdin hakça yakışanı sana
Antik Dünya'nın kadın şairleri
[12s 39d] Birikim’in Nisan sayısı dijital olarak yayımlandı. Derginin bu sayısı bütün okurlara açık.
[12s 48d] İthaki Yayınları'ndan okurlara her gün öykü! Öyküler, sosyal medyadan paylaşılıyor.
[15s 36d] Bora Abdo’nun yeni öykü kitabı “Hayâlî’nin Tesadüfleri” İletişim Yayıncılık tarafından okurla buluştu. Bora Abdo, okura keyifli geçecek bir okuma deneyimi veya okuru mutlu edecek hikâyeler vaat etmiyor; aksine okurun kafasını karıştıracak karakterler ve rahatsız olacağı anlar ile buluşturuyor.
[1g 7s] 'Tudem Ödülleri'nde dereceye girenler açıklandı. Birinciliğe Aydoğan değer görüldü.
[1g 12s 17d] Bavul, Nisan sayısını e-dergi formatında yayınlandı. Dergi, ücretsiz olarak okurlarla buluştu.
[1g 15s 29d] Alakarga Yayınları, klasik İtalyan edebiyatının önemli isimlerinden olan Luigi Pirandello’nun “Yeni Elbise” adlı öykü kitabını okurla buluşturdu. Pirandello “Yeni Elbise”deki öykülerin çoğunda ölüm karşısındaki tutumumuzu anlatırken, her daim muzip bir bakış açısıyla, güldürmekten öte tebessüm duygusuna önem verir.
[1g 15s 30d] Fransa Akademisi Roman Büyük ödüllü yazar Amélie Nothomb’un anneliğe, evliliğe, kıskançlığa dair masalsı bir üslupla yazdığı romanı “Acıyla Çarp Kalbim” Turkuvaz Kitap tarafından yayımlandı. Ayşe Ece tarafından çevrilen roman, okuru yedi büyük günahın farklı temsiliyetleriyle karşılaştırıyor.
[4g 14s 17d] Asıl adı Zareh Yaldızcıyan olan Ermeni şair Zahrad’ın “Bambaşka Bir Bahar” adlı şiir kitabı Aras Yayıncılık tarafından yayımlandı. Dört yüz kırk sayfalık bir derleme olan “Bambaşka Bir Bahar”da Zahrad’ın sağlığında yayımlanan sekiz kitabından seçilmiş şiirlerin yanında, yaşamını yitirdikten kısa bir süre sonra yayımlanan son kitabından seçilmiş şiirlere de yer veriliyor.
[4g 14s 27d] Ursula K. Le Guin’in öykülerinden derlenen “Aya Tırmanmak ve Diğer Öyküler” Metis Yayınları tarafından yayımlandı. “Aya Tırmanmak ve Diğer Öyküler” hem yazarın öykücülüğü üzerine düşünmemizi hem de Le Guin’in seçtiği incelikli konularla yaşama dair farklı konularda düşünmemizi sağlıyor.
[5g 11s 26d] Edebiyat Nöbeti’nin yeni sayısı yayımlandı. Derginin dosya konusu Ceyhun Atıf Kansu...
[5g 15s 29d] Işıl Aydın’ın öykü kitabı “Cemal ve Soysuzluk” Klaros Yayınları tarafından okurla buluştu. “’Cemal ve Soysuzluk’ okura doğrusal ve konforlu bir yolculuktan ziyade, labirenti çağrıştıran yılankavi bir seyir ya da çivileme bir atlayış deneyimi öneriyor olabilir” diyen Aydın ile 2010’ların Türkiye öykücülüğünü, aile kurumunu ve soysuzluk kavramını konuştuk.