BİR YAZ GÜZELİ LAVANTA | Oliva Malia
Lavanta, ballıbabagiller familyasında bulunan, lavansula cinsini oluşturan Akdeniz ikliminde yetişen bitki türlerine verilen ortak isimdir. Mor, kırmızı ve mavi renk tonunda yoğun kokulu çiçeklere sahip lavanta, odunumsu bir gövdeye sahiptir. Gövdenin üst kısmında yer alan kısmı gövdeye bağlı birden fazla küçük çiçekçiklerden oluşmaktadır.
İnsanlık tarafından keşfedildiği çok eski yıllardan bu yana kullanılagelen lavanta çiçeği, antik çağlarda yalnızca duyusal amaçlı kullanılmış olsa da yıllar içerisinde özellikle kozmetik ve parfümeri sanayinin vazgeçilmezlerinden olmuştur. Yaz mevsimlerinde elde edilen lavanta çiçeği, demetler şeklinden dallarından bağlanarak kurutulur, kuruyan çiçekcikler gövdeden ayırılır ve çok fazla sektöre fayda sağlayan bitkinin yolculuğu başlamış olur. Damıtılarak elde edilen yağı, kozmetik ve parfümerideki kullanımının dışında tıp sektöründe de kendine geniş bir yer edinmiştir.
Lavanta bitkisinin bugün birçok hastalığa iyi geldiği bilinmektedir. Özellikle karaciğerdeki toksik septomların önüne geçerek, karaciğerin iyileşmesine yardımcıdır. Hücre defermasyonlarında ise hücrelerin onarımını üstlenmekte, hücre yenilenmesine sağlamaktadır. İçeriğinde bulunan sedatiflerin çokluğu sayesinde rahatlatıcı, uykuya dalmayı kolaylaştırıcı yardımcı, sakinleştirici ve kas ağrılarını yatıştırabilecek etkiye sahiptir. 1. Dünya Savaşı yıllarında ise askerlerin yaralarını iyileştirmek için antiseptik etkisinden faydalanılmıştır. Tüm buların yanı sıra lavanta saç dökülmesi, Hepatit-C ve Hepatit-B tedavisinde de kullanılmaktadır.
Akdeniz bitki örtüsü olan makiye ait bir tür olduğu bilinen lavanta, birçok yerde yetiştirilebilir ancak taşlı, yarı nemli ve kireçli topraklar lavanta için idealdir. Fazla yağış alan yerlerde kolaylıkla çürümeye meğilli olduğu için bulunduğu bölgenin az nemli olması gerekmektedir. İngiltere, Bulgaristan, Amerika Birleşik Devletleri ve Kuzey Afrika bugün lavanta tarımı yapan ülkelerdendir. Bunun yanında yarı çalımsı özelliğe sahip lavanta bitkisi İtalya, Güney Fransa, Yunanistan gibi ülkelerde de yabani olarak yaygındır. Türkiye’de ise Akdeniz ikliminin hakim olduğu Ege ve Akdeniz Bölgelerinde lavanta yetiştiriciliği yapılmaktadır. Özellikle Isparta ve Karaburun bölgelerinde lavanta, oldukça fazla bir alan kaplamaktadır. Türkiye ikliminin lavanta üretimine uygun olmasına rağmen lavanta tarımı ülkemizde yaygın değildir. İzmir iline bağlı Karaburun ilçesinde son yıllarda Lavanta yetiştiriciliği adına geliştime çalışmaları yapılmaktadır. Aynı zamanda lavanta çiçeği ülkemizde Karabaş Otu olarak da bilinir.
Karaburun ve Lavanta
Çok eski yıllarda mor tonlarının hakim olduğu tarlalara sahip olan Karaburun ilçesi, değişen ekonominin de etkisiyle bu hakimiyetini yıllar içerisinde lavanta tarımını yerini başka tarımsal faaliyetlere ve turizme bırakmıştır. Fakat son yıllarda lavanta tarımı hakkında yapılan araştımalar, lavantanın çok daha farklı sektörlerde kullanılabiliceğini daha da önemlisi çevresinde bulunan diğer tarımsal ürünlerin de gelişimini, verimliliğini ve fayda eşiğini artıracağını ortaya çıkarmıştır. Verimli topraklara sahip Karaburun ilçesine yapılan bu araştırma çalışmaların ışığında lavanta tarımının önemini gören yatırımcılar da Karaburun ilçesindeki lavanta yetiştiriciliğine destek sağlamak amacıyla çalışmalara başlamışlardır. Hem lavantadan elde edilen geliri artırmak hem de diğer tarım ürünlerinden maksimum verim almak adına yapılan çalışmalar sayesinde Karaburun, lavanta cenneti olarak yaşamaya devam edeceği öngörülüyor.