Op. Dr. Evrim AksoyMakalelerMenopozMenopoz Yaşı Kaçtır?
Menopoz, kadınların hormonal sisteminde yaşanan doğal bir değişim evresidir. İleri yaşla beraber yumurtlama fonksiyonların azalmasına bağlı olarak, vücuttaki östrojen hormonu seviyeleri düşer ve zaman içerisinde adet kanamaları kesilerek, doğurganlık sistemi tamamen sonlanır. Menopoz yaşı 45-55 yaş olarak belirlense de, ülkemizdeki ortalama menopoz yaşı 45-48 yaş olarak bildirilmiştir.
Ayrıca ülke, ırk, çevresel, genetik ve beslenme faktörlere bağlı olarak menopoz yaşı kişiye göre değişkenlik gösterir. Özellikle menopoz yaşının belirleyici faktörü genetik yatkınlıktır. Kişinin annesinin menopoza girdiği yaş ile kadının menopoza girme yaşı hemen hemen aynı yaş aralığına denk gelmektedir.
Bunun dışında kız çocuklarının menarş (ilk adet) yaşının erken olması, menopoz yaşını da erken dönemlere çekmektedir. Ancak bu konu ile ilgili yapılan araştırmalar, kesin bir bilgi sunmamıştır.
Menopoz yaşını etkileyen faktörler nelerdir?
Yapılan araştırmalara göre gelişmiş ülkelerde yaşayan kadınlar, daha ileri yaşlarda menopoza girmektedir. Sosyoekonomik düzeyi düşük olan kadınların daha erken yaşlarda menopoza girdiklerine dair bilimsel araştırmalar bulunmaktadır. Ayrıca eğitim düzeyi düşük ve çalışmayan kadınlarda da menopozun daha erken yaşlarda görüldüğü bildirilmiştir.
Hiç çocuk sahibi olmayan yani doğum yapmayan kadınların, çocuk sahibi olan kadınlara göre daha erken yaşlarda menopoza girdiği belirtilmiştir. Yapılan bir diğer araştırmaya göre ideal kilo sınırlarının altında olan kadınların daha erken, uzun ve kilolu kadınları ise ileri yaşlarda menopoza girdiği tespit edilmiştir.
Sigaranın özellikle kadınların doğurganlık sistemi üzerindeki olumsuz etkisi bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Yumurta rezervlerinin erken yaşlarda tükenmesine neden olarak, sigara kullanan kadınların 1-2 yıl daha erken dönemlerde menopoza girdiği bildirilmiştir. Alkol kullanımına bağlı olarak yapılan araştırmalara göre ise, menopoza daha geç yaşlarda girildiğine dair düşünceler yer almaktadır.
Adet periyotlarının daha sık olduğu kadınların, seyrek adet periyotları olan kadınlara göre menopozun daha erken yaşlarda girildiğini gösteren bazı araştırmalar bulunmaktadır.
Düzensiz ve sağlıksız beslenme alışkanlığına sahip kadınlarda menopoz yaşı daha erken dönemlerde görülmektedir.
Siyah ırka mensup kadınların, beyaz ırktaki kadınlara göre 2 yıl daha erken menopoza girdiği belirlenmiştir. Bazı araştırmalarda yüksek rakımda yaşayan kadınların daha erken yaşlarda menopoza girdiği belirtilmiştir. Genel olarak bir kadının menopoza girme yaşı annesinin, kız kardeşinin ve teyzesinin menopoz yaşı ile birlikte benzer özellikler sergilemektedir.
Ülkemizde ortalama menopoz yaşı kaçtır?
2005 yılında yapılan bir araştırmaya göre kadınların ortalama menopoz yaşı 46 olarak bildirilmiştir. Bu çalışmaya göre düzensiz adet gören, sigara kullanan ve ailesinde erken menopoz hikayesi olan kadınların, daha erken yaşlarda menopoza girdiği tespit edilmiştir.
Günümüzde hızla gelişen teknolojiye paralel olarak şekillenen yaşam tarzı, insan sağlığını doğrudan etkileyen parametrelerden oluşmaktadır. Özellikle kariyer odaklı iş hayatını ön planda tutan kadınların doğurganlık yaşını ertelemesi, radyasyon ve kimyasal maddeye maruz kalma, teknolojik aletler, beslenme alışkanlıkları ve genel olarak yaşam tarzına bağlı olarak kadınların hormonal sistemi etkilenmektedir.
Bu faktörler doğrultusunda menopoz yaşı da daha erken dönemlerde görülmektedir. Ülkemizde ortalama menopoz yaşını etkileyen bu faktörler, üreme çağındaki kadınların yumurta rezervlerinin azalması ve çok daha erken dönemlerde doğurganlıkları sonlanması ile sonuçlanmaktadır. Bu nedenle 40 yaşından önce girilen bu fizyolojik evreye, erken menopoz adı verilmektedir.