YayınlayanTuna Asani Değiştirilmiş 3 yıl önce
AİLENİN ROLÜ KONULU SEMİNERE HOŞGELDİNİZ
Okul dersleri normal seyrinde devam ederken, yazılılar ve ödevlerden başını kaldıramayan öğrenci bir de gireceği sınava hazırlık için kurslar, kitaplar, testler, deneme sınavları ile kalan boş vaktini de doldurur. Dolayısıyla tatillerinden, eğlencelerinden, bazı sosyal aktivitelerden, gezmelerinden tozmalarından ve rahatlığından fedâkarlık yapmak zorunda kalır.
3 KAYGILI ÖĞRENCİ TİPİ Kaygılı öğrenci sevecendir, acıma duygusu gelişmiştir. Kendisi gibi aile bireyleri için de üzülür. Arkadaş ilişkileri genellikle iyidir. Kaygılı öğrenci, kurallara uymaya özen gösterir. Eleştirilmeye hazırlıksızdır, beğenilmek ister. Kaygı duyduğu konular rüyasına girer. Kaygılandığı konularda çok heyecanlanır. Kısacası kaygılı öğrenci sürekli tedirgin olup, duygusal tepkileri abartılıdır. Kaygılı öğrenci, nedenini bilmediği korkular çeker. Soluğu yetmiyormuş gibi sık sık soluk alıp verir, terler. Kaygılı öğrenciler, ailelerine bağımlıdır. Ailelerin kendilerine destek olmaları ve her zaman yanlarında olmalarını beklerler. Uykuları düzensizdir.
Acaba sınavı kazanabilecek miyim? Annem babam yemedi yedirdi, giymedi giydirdi, benim için her şeyi yaptılar, ellerindekileri avuçlarındakileri benim için harcadılar, bütün ümitlerini bana bağladılar, sınavı kazanamazsam onların yüzüne nasıl bakarım? Kafamı toplayamıyorum; okuduklarımı bir türlü anlayamıyorum, galiba sınavı kazanamayacağım, ne olacak benim hâlim? Daha hazır değilim, vakit de çok kısaldı, sınavı düşündükçe ruhum daralıyor, içim sıkılıyor, ne yapabilirim ki?
5 KAYGI ALANLARI SSınavlara hazırlıkla ilgili kaygı.
ÖÖğrenciler sınavlara hazırlık sürecinde : · Yeteri kadar hazırlanabiliyor muyum? · Yaptıklarım yeterli mi? · Eksikliklerimi nasıl giderebilirim? · Acaba hazırlanma yöntemim doğru mu? · Okul dersleriyle sınavlara hazırlığı nasıl götürebilirim? gibi düşüncelere kendilerini aşırı derecede kaptırmaları ve bu düşünceleri saplantı hâline getirmeleri kaygıya neden olmaktadır.
6 SSınav sonucuyla ilgili kaygı.
ÖÖğrenci sınavdan önce: · Acaba kazanabilecek miyim? · Acaba kazanabilecek yeteneğe sahip miyim? · İstediğim okulu kazanabilecek miyim? · Kazanamazsam ne olur? · Kazanamazsam,anneme babama ne derim? · Kazanamazsam arkadaşlarımın yüzüne nasıl bakarım? · Kazanamazsam sokağa nasıl çıkarım? Kazanamazsam arkadaşlarım, ailem, akrabalarım, öğretmenlerim hakkımda ne düşünür?
7 Ailelerin Yaklaşımları
KAYGININ NEDENLERİ Ailelerin Yaklaşımları Eğer aile, çocuğa karşı aşırı korumacı bir yaklaşım tarzı sergiliyorsa; her şeyi onun adına onun için düşünüp, her şeye onun yerine karar veriyorsa, çocuğun kendine güveni gelişmeyebilir. Yaşamı boyunca aile ortamında: "Sen yapamazsın. Sen beceriksizsin. Sen küçüksün. Sen sus. Küçükler dinler, büyükler daha iyi bilir, sen kendi işine bak. Dokunma, kıracaksın. Elleme, mahvedeceksin...’ benzeri sözlerin ve yaklaşımların muhatabı olan çocuk, kendine güveni olmayan bir kişilikte yetişecektir.
8 Beklentiler Olumsuz Düşünceler
"Bunu mutlaka başarmalısın. Başarılı olacağını biliyoruz. Bizi mahcup etme. Kazanman gerekir. Kazanacağını biliyoruz." şeklindeki yaklaşımlar, çok sık tekrarlanırsa, öğrenci kendini bir kuşatılmışlık altında hissedecek; mutlaka başarmak zorunda olduğuna inanmaya başlayacaktır. Bu arada ‘Ya başaramazsam?" düşünceleri devreye girebilecektir. Ayrıca yakın akraba ve arkadaş çevresi, öğretmenler ve özellikle de ailenin öğrenciden beklentileriyle öğrencinin kendi beklentileri uyuşmazsa öğrencide kaygı oluşabilir. Olumsuz Düşünceler Çalışma sürecinde bir zorlukla karşılaştıklarında, deneme sınavlarında birkaç başarısız sonuç aldıklarında, bazı öğrenme sorunları yaşadıklarında hemen olumsuz düşünmeye başlar ve: "Ben bunu başaramam. Zaten okuduklarımdan da hiç bir şey anlamıyorum. Geri zekâlı mıyım ne? Yanlışım çok çıkıyor. Bıktım usandım. Ne zaman her şey istediğim gibi gidecek?" benzeri olumsuz düşüncelere kendilerini kaptırırlar.
9 Yaşanmış Başarısızlıklar
Bir deneme sınavı başarısızlığı, okul derslerinde bütünlemeye kalması, başarısız notlar alması gibi yaşanan durumlar böyle bir kaygıya neden olabilir. Çünkü öğrenci "Ya aynısı olursa, ya yine benzer bir durumla karşılaşırsam?" gibi düşüncelere kendisini kaptırır. Kaygının daha pek çok sebebi olabilir. Örneğin hedefin belirsizliği, plansızlık, çalışma metotlarını bilmemek, güvensizlik, danışılacak kişilerin olmaması, arkadaş çevresinin olumsuz telkinleri, öğrencinin önünde başarılı bir örnek olmaması, aile ve çevrenin bilinçsizliği, aile­den kalıtım yoluyla getirilen davranışlar bunların arasında sayılabilir. Önemli olan kaygı yaşayan öğrencinin bu kaygısının nedeninin ne olduğunun tespit edilmesidir. Ondan sonraki aşama ise bu nedenlerin zararsız hâle getirilmesidir. ‘Hiç kimse başarı merdivenlerine elleri cebinde tırmanmamıştır.’
10 • Onlara güvenin!!! Onları küçümsemeyin!!!
KAYGININ GİDERİLMESİ Kaygı belki tamamen giderilemeyebilir; ama zararlı olmayacak ölçülere çekilebilir. Kaygıyı azaltma yöntemlerinin hepsinin amacı, kaygıya neden olan etkenleri belirleyip ortadan kaldırmak, böylece de kaygıyı gidermektir. Kaygıyı azaltabilmek için zihinsel, davranışsal ve bedensel bir takım etkinlikler yapılabilir. Kaygı Önce Zihinden silinmeli • Öncelikle onu tanıyın. Bilinçaltında neler olduğunu tespit etmeye çalışın. Bilinçaltı, kişinin davranışlarını yönlendirir. • Olumlu düşünün. İnsanların içinde hep iki ses vardır. ‘Biri felâket tellallığı yapar ve hep olumsuzluğun sesi olur. Diğeri ise hep iyi şeyleri söyler ve olumlu düşünür. ‘ • Onlara güvenin!!! Onları küçümsemeyin!!!
Ailelere öncelikle şunu hatırlatmak isteriz ki araştırmalar baskıcı ve otoriter tutumlar ile başarı arasında olumsuz bir ilişkiyi ortaya çıkarmıştır. Baskıcı tavırlar, öğrencinin zihinsel ve duygusal enerjisini esas amaç olan eğitimden saptırmakta ve bu yaklaşımlara boyun eğme ya da karşı gelme şeklinde tavırlar geliştirmesine neden olmaktadır. Bu nedenle yapılması gerekenler çok iyi bilinmelidir.
12 KAYGININ GİDERİLMESİNDE AİLENİN ROLÜ
Aile, çocuklarının çalışma isteğini artırmalı; kaygılarını giderici: "Sen bizim evlâdımızsın. Sana olan sevgimiz sınavla ilgili değil. Sınavı kazanamazsan da sen bizim evlâdımızsın ve seni yine seveceğiz. Ama kazanman için de üzerimize düşeni yapacağız. Senin de elinden geleni yapacağına inanıyoruz. Ama elinden geleni yaptıktan sonra da kazanamaman bizce çok doğal." şeklinde telkinlerde bulunmalıdır. Aile, çocuklarının sınavlara hazırlanması için gerekenleri ellerinden geldiğince yerine getirmeli, onlara maddi ve manevi koşullan hazırlamaya çalışmalıdır. Aileler, çocuklarının zekâlarını sınavla ölçme yanlışlığına düşmemelidir. "Sen akıllıysan bu sınavı kazanırsın. Kazanamazsan aklından şüphe ederiz." gibi yaklaşımlardan uzak durmalıdır. Aile, çocuklarını başka ailelerin çocuklarıyla kıyaslamamalıdır. "Bak, falanın çocuğu nasıl çalışıyor. Sen niye onun gibi değilsin? Sen niye çalışmıyorsun? Senden ne köy olur, ne kasaba. Sen adam olmazsın. Bu kafayla sen zor kazanırsın!" gibi yaklaşımlar sergilememelidir. Aileler, çocuklarını kendileriyle ve kardeşleriyle de kıyaslamamalıdır. "Bak ablana, ağabeyine, o bizim yüzümüzü ağarttı. Biz senin gibiyken..."türü karşılaştırmalardan kaçınmalıdır.
Aile:’Bizi mahçup etme mutlaka kazanmalısın.’ türü şartlandırmalardan uzak durmalıdır. ‘Çalış, olmazsa canın sağ olsun.’ demelidir. Kaygının artırılması öğrenme motivasyonunu yükseltmez, tam tersine biyokimyasal düzeyde beyinde öğrenmeyi sağlayan etkenleri ortadan kaldırır. Aile, çocuğa sağladığı imkanları onun gözüne sokmamalıdır ‘Neyin eksik ? Biz senin gibiyken...’ gibi sözler sarf etmemelidir. Haftada bir, en az ayda bir mutlaka öğretmenleri ile görüşmeli, kendi üzerlerine düşenler varsa bunları yerine getirmelidir. Gerek ev işlerinde gerekse dersle ilgili konularda olumsuz sözler söylememidir. Bu yaklaşımlar çocuğun bilinçaltına yerleşir ve kendine olan güvenini sarsar. Aile çocuğun sorunlarını dinlemeli, çözüm yolu bulmaları için yardımcı olmalı ve konuşmasına fırsat vermelidir.
Aile, Sürekli ‘Çalış!’ demek yerine:’Ne yaptın, nasıl gidiyor, bizlerden bir isteğin var mı?’ tarzında bir yaklaşımı tercih etmelidir. Aile, Çocuğun yaptıklarını yetersiz görmek yerine; yapılanları takdir etmeli, yapılması gerekenleri ise yeni hedefler olarak önüne koymalıdır. Aile, başkalarının yanında çocuklarını eleştirmemelidir. Aile çocuğu eleştirirken yanlış davranışlarını eleştirmeli;asla ve asla toptancı bir yaklaşımla kişiliğini hedef alıcı eleştirilerde bulunmamalıdır. Aile, gerekirse uzmanlardan yardım almalı, çocuğunu iyi tanımalı ve kapasitesine göre beklentilere girmelidir. Olması gerektiği gibi değil olduğu gibi değerlendirmelidir. Aile, çocuğun ergenlik döneminde olduğunu unutmamalı, dolayısıyla ona karşı anlayışlı ve hoşgörülü olmalıdır. Aile kendi sınav heyecanını çocuğa yansıtmamalıdır.
Aile, çocuğa güvenmelidir ki, çocuk ta kendine güvensin Aile, çocukla ilgili sorunları konuşarak çözmeli;asla şiddete başvurmamalıdır. Aile, kendi işlerine ayırdığı vakit kadar çocuğa da zaman ayırmalı, ona önem vermelidir. Aile, bu sınavın sadece bir fırsat olduğunu, bu fırsat kaçarsa hayatta daha başka fırsatların da kendisini beklediğini çocuğa anlatmalıdır. Ailede demokratik bir ortam olmalıdır. Çocuk, isteklerini çekinmeden ailesine aktarabilmelidir. Böylece kendine güveni daha da artacak ve zorluklara dayanma gücü yükselecektir. Çocuk sorumluluk duygusunu kazanmalıdır. Kendi kararlarını sorumluluklarına katlanmak şartı ile çocuk vermelidir.
16 KAYGININ GİDERİLMESİNDE AİLENİN ROLÜ
Çocuklarımıza ne söylüyorsak öyle olma ihtimalini arttırıyoruz. Yani ‘bir adama kırk gün deli dersen deli olur.’ sözü yerini buluyor. Dolayısı ile aileler çocuklarını nasıl görmek istiyorlarsa onlara öyle yaklaşmak zorundadırlar. Aile, yaşantısı ile çocuğa örnek olmalıdır. Aile planlı programlı olursa, öğrenmeyi ve kendini geliştirmeyi önemli görürse çocuğun aileden etkilenmemesi mümkün değildir. Aile, çocuğun yanlışlarını gündemde tutmak yerine doğrularını görmeli ve takdir etmelidir. İngiltere çağdaş eğitim veren bazı dil okullarında öğrencilerin hataları hemen düzeltilmemektedir. Sebebi de öğrencilerin ‘yanlış yapma endişesi’ ile konuşmamalarıdır. Aileler kendileri de, sınav sonucu ile ilgili kaygılar yaşayabilir. Bu da öğrenciye yansır. Bu durumda aile de bu tür kaygılardan kendisini kurtarmaya çalışmalıdır. Çocuk aileyi sevmelidir. Aileyi seven çocuk onun söylediklerine değer verir, ve sözlerini de sever.
19 HİÇ BİR ZAFERE ÇİÇEKLİ YOLLARDAN ULAŞILMAZ.
20 SEMİNERE KATILDIĞINIZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİZ
GÖLHİSAR LİSESİ T.K.Y EĞİTİM-ÖĞRETİMİ GELİŞTİRME EKİBİ ve REHBERLİK SERVİSİ