İDAM ÇÖZÜM OLSAYDI DÜNYADA HİÇ SUÇ İŞLENMEZDİ | Anka Enstitüsü
Home / Eğitim, Birey ve Toplum Farkındalığı / Hukuk / Makale / İDAM ÇÖZÜM OLSAYDI DÜNYADA HİÇ SUÇ İŞLENMEZDİ
Türkiye, idamı kaldırdıktan sonra geri getirmeyi tartışan az sayıdaki ülkeden biri konumundadır. Tartışmalar 15 Temmuz 2016’daki darbe girişimi sonrasında başlamış, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 16 Temmuz sabahında Atatürk Havalimanı’nda yaptığı konuşma “idam isteriz” sloganlarıyla kesilmiş, Erdoğan sonraki günlerde TBMM’nin idam cezasına yönelik bir yasa çıkarması durumunda kendisinin bunu onaylayacağını açıklamıştır. MHP lideri Devlet Bahçeli‘nin de idam konusundaki “AKP hazırsa MHP dünden vardır” açıklaması üzerine idam konusu ülkenin gündemine girmiştir. O dönemde AK Parti ile MHP’nin TBMM’deki sandalye sayılarının toplamı böyle bir değişikliği gerçekleştirmesi mümkün olmasa da, teklifi halkoylamasına götürmek için yeterliydi. Fakat her iki parti de bu adımı atmamıştır.
Çin’deki ölüm cezasının gerçek boyutu, veriler devlet sırrı olduğu için bilinmemektedir. Açıklanan 993 rakamı, Çin’de gerçekleştirilmiş olduğuna inanılan binlerce infazı kapsamamaktadır. Çin hariç, rapor edilen tüm idamların yüzde 84’ü yukarıda sayılan 4 ülkeye aittir. 1990 yılından bu yana Uluslararası Af Örgütü 9 ülkede çocuk suçlularının 138 infazını belgelemiştir. Bu ülkeler; Çin, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, İran, Nijerya, Pakistan, Suudi Arabistan, Sudan, ABD ve Yemen’dir. 2017 yılında Çin, İran, Suudi Arabistan, Irak ve Pakistan’da en çok çocuk idamı gerçekleşmiştir.
1999 yılında Abdullah Öcalan yakalanıp idama mahkûm edildiğinde büyük bir tartışma yaşanmıştır. DSP, MHP ve ANAP döneminde mahkemenin idam kararı oylanmak üzere Meclis’e gitse kabul edilecekti. MHP lideri Devlet Bahçeli, koalisyon içi diplomasi ile tezkerenin Meclis’e gönderilmemesine ve bekleme süresinin başlamasına razı olmuştur. Bahçeli’nin kararıyla 3 Kasım 2002’de MHP’yi Meclis dışında bırakacak erken seçime giderken 1 Ağustos 2002 tarihinde Meclis’te oylama yapılmıştır. Oylamada AK Partililer Bahçeli’ye “idamı Meclis’e getir, destek verelim başbakan ol” demiş olmalarına rağmen idam cezasının kalkması için oy kullanmışlardır. Çünkü AK Parti o dönemde askeri vesayetin kalkmasının AB özgürlükleri ile sağlanacağına inanmıştı.
7 Mayıs 2004 tarihinde 5170 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında Kanun, yapılan gizli oylamadan sonra kabul edilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasa’sının 38’nci maddesinin dokuzuncu fıkrası madde metninden çıkartılmış, onuncu fıkrası ile son fıkrası değiştirilmiştir: “Ölüm cezası ve genel müsadere cezası verilemez.” Böylece Anayasanın 38’nci maddesindeki “Savaş, çok yakın savaş tehdidi ve terör suçları halleri dışında ölüm cezası verilemez” hükmü “Ölüm cezası ve genel müsadere cezası verilemez” şekline dönüştürülmüştür.26 Eylül 2004 tarihinde kabul edilen 5237 sayılı Ceza Kanunu ile de şart yerine getirilmiştir.
Türkiye bu protokolleri imzalarken Abdullah Öcalan’ı da kapsayan terör suçlularının idam cezasını kaldıran süreçte önemeli gelişmeler olmuştur. MHP`nin de ortağı olduğu 57’nci hükümet döneminde 3 Ekim 2001 tarihinde yasalaşan ve idam cezası ile ilgili Anayasa maddesini değiştiren 4709 sayılı Yasa, (RG: 17.10.2001) Anayasa’nın başlangıç metni ile 33 maddesinde değişiklik yapmıştır. Anayasa değişikliği, oylamaya katılan 494 milletvekilinden 474’nün oyuyla kabul edilmiştir. 16 milletvekili ret oyu kullanmıştır. 1 çekimser, 2 geçersiz, 1 de boş oy çıkmıştır. Yasa’nın 15’nci maddesi şöyledir: “Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 38 inci maddesine aşağıdaki fıkra yedinci fıkra olarak eklenmiş, mevcut beşinci ve altıncı fıkralarından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkralar eklenmiştir. Savaş, çok yakın savaş tehdidi ve terör suçları halleri dışında ölüm cezası verilemez.”
57’nci hükümet döneminde bu defa Anayasa değişikliği ile yasaların uyumu açısından çeşitli yasalarda değişiklik yapılmasına ilişkin 3 Ağustos 2002 tarihli 4771 sayılı Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Yasa (RG: 09.08.2002) kabul edilmiştir. “Savaş ve çok yakın savaş tehdidi hallerinde işlenmiş suçlar için öngörülen idam cezaları hariç olmak üzere, 1.3.1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanunu, 7.1.1932 tarihli ve 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun ile 31.8.1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununda yer alan idam cezaları müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülmüştür.”
İdam cezasının geriye dönüşü yoktur. Eğer 27 Mayıs 1960 öncesinde idam cezası kaldırılmış olsaydı, rahmetli Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan idam edilmemiş olacaktı. Menderes’in infaz fotoğraflarını çeken İsmail Şenyüz, benim çektiğim ve Menderes infaza götürülürken arkadan gösteren resmi görünce binbaşı eşi olan kapı komşum hanımın şu tespitini aktarmaktadır: “Kıyamamış yüzünden çekmeye arkasından çekmiş demiş.” Şenyüz vefattan sonra neden fotoğraf yayınlanmadığını şöyle açıklamıştır: “Halkın acıma duygusunu galeyana getirmemek için yayınlamadılar.”
Etiketler: İdam, İdam Talepleri, İdam ve Türkiye
İsrail güvenlik kabinesi, Birleşmiş Milletler (BM) ve Mısır'ın arabuluculuğunda dolaylı olarak yürütülen Hamas ile kalıcı anlaşma ihtimalinin detaylarını masaya yatırdı....