SON DÖNEM TCMB LİKİDİTE POLİTİKASI - PDF
Download "SON DÖNEM TCMB LİKİDİTE POLİTİKASI"
1 SON DÖNEM TCMB LİKİDİTE POLİTİKASI
2 İçindekiler 1 Son Dönem Likidite Yönetimi 2 Dikkat Çekici Tarihler : Ocak / 2-3 Mart Likidite Kararları: Etkileri ve Alternatifleri 4 Sonuç ve Değerlendirme
3 Son Dönem Likidite Yönetimi
4 Son Üç Ayda Likidite Yönetimi TCMB likidite yönetiminin temel hedeflerinden birisi, aktarım mekanizmasının etkin çalışması bakımından piyasada, kısa vadeli faiz oranlarının Para Politikası Kurulu tarafından belirlenen faiz koridoru içerisinde uygun görülen düzey civarında oluşturulmasıdır. Ocak 2015 ten bu yana sıkı para politikası duruşu korunmakta ve piyasada faiz oranlarının Marjinal Fonlama Oranı na(koridorun üst bandına) yakın oluşması sağlanmaktadır. Piyasada likiditeye etki eden tüm temel faktörler bir sonraki yansıda gösterilmekte ve şu hususlar dikkat çekmektedir: Botaş a yapılan döviz satış işlemleri likiditeyi azaltıcı yönde etkilemiştir. Hazine işlemlerinin piyasaya nette yaklaşık 12 milyar TL likidite azaltıcı etkisi olmuştur. Bu dönemde TCMB fonlamasının sıkılaştırıcı etkisiyle birlikte piyasada nette 15.5 milyar TL likidite azalmıştır.
5 Son Üç Ayda Likidite Yönetimi BOTAŞ Döviz Satışı TCMB Kıymet Alımı Döviz Satışı Reeskont ve Diğer DİBS İhracı Net Likidite Değişimi DİBS İtfa Hazine Gelir Tahsilatı Repo Faiz Ödemesi Hazine Gider Ödemesi Para Tabanı TCMB Fonlaması Likidite Azaltıcı Likidite Artırıcı
6 Son Üç Ayda Likidite Yönetimi : Döviz Satışı Olmasaydı BOTAŞ Döviz Satışı TCMB Kıymet Alımı Döviz Satışı Reeskont ve Diğer DİBS İhracı Net Likidite Değişimi DİBS İtfa Hazine Gelir Tahsilatı Hazine Gider Ödemesi Repo Faiz Ödemesi Para Tabanı TCMB Fonlaması Likidite Azaltıcı Likidite Artırıcı
7 Son Üç Ayda Likidite Yönetimi Sonuç olarak: Merkez Bankası fonlaması piyasada sıkılaştırıcı etkiye yol açmaktadır. Bu uygulama, Eylül 2014 ten beri yürürlükte olan sıkılaştırıcı yaklaşımın devamıdır. Aksi bir uygulamanın, MB analitik bilançosunda net büyümeye yol açması söz konusu olacaktır. Bu dönemde, bu yönde bir değişim gözlenmemektedir.
8 Dikkat Çekici Tarihler : Ocak / 2-3 Mart 2015
9 Sistemin Fonlama İhtiyacı ve Değişimi Merkez Bankası tarafından üretilen(ve bazı yorumların kaynağı olduğu tahmin edilen) yukarıdaki tablo, sistemdeki likidite azalışına karşılık Merkez Bankası nın fonladığı tutarı göstermektedir. Daha net ifadeyle, bu tablo sistemdeki fonlama ihtiyacını göstermektedir.
10 Fonlama İhtiyacı Nereden Kaynaklanıyor? Tabloda, 29 Ocak ve 3 Mart tarihlerinde bir önceki güne göre fonlama ihtiyacının arttığı görülmektedir. Bahsi geçen günlerdeki temel etkinin vergi tahsilatlarından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bankalar, devlet adına vergi tahsilatı yapmakta ve tahsil ettikleri tutarları haftanın belirli günlerinde Hazine Müsteşarlığı hesaplarına devretmektedir. Hazine Müsteşarlığı, TL hesaplarını Merkez Bankası nda tutmaktadır. Bankaların Merkez Bankası ile yaptıkları işlemler sistemin fonlanma ihtiyacını artırıcı veya azaltıcı etki yapmaktadır. Bankaların devlet adına topladıkları vergileri Hazine nin MB deki hesaplarına aktarması, bankacılık sisteminden likiditenin kalıcı olarak çekilmesine yol açmaktadır.
11 28-29 Ocak 2015 Açık Piyasa İşlemleri Milyon TL NET API (40.264) (51.816) BOTAŞ (93) Döviz Satış (90) (94) Hazine Etkisi 591 (12.779) İtfa İhale - - Vergi ve Takas (501) (14.114) Bankalara Ödeme ve Saymanlık (TL Özell. Net) Ziraat Bankası Aktarım (336) (572) Para Tabanı (248) Reeskont ve Diğer TCMB Kıymet Alımı Ocak 2015 tarihleri arasındaki TCMB nin TL fonlamasındaki yaklaşık 11.5 milyar TL lik artışın Hazine etkisi kaleminden kaynaklandığı göze çarpmaktadır. Bankalar, Hazine Müsteşarlığı için yaptıkları vergi tahsilat tutarlarını transfer etmiş ve bu tutarda kalıcı likidite ihtiyacı açığa çıkmıştır.
12 02-03 Mart 2015 Açık Piyasa İşlemleri Milyon TL NET API (52.431) (61.247) BOTAŞ (0) - Döviz Satış (150,9) (125,31) Hazine Etkisi (8.285) İtfa - - İhale - - Vergi ve Takas 0 (7.687) Bankalara Ödeme ve Saymanlık (TL Özell. Net) Ziraat Bankası Aktarım (387) (949) Para Tabanı (1.779) (510) Reeskont ve Diğer 129 (70) TCMB Kıymet Alımı Mart 2015 tarihleri arasındaki TCMB nin TL fonlamasındaki yaklaşık 9 milyar TL lik artışın da yine Hazine etkisi kaleminden kaynaklandığı göze çarpmaktadır. Bankalar, Hazine Müsteşarlığı için yaptıkları vergi tahsilat tutarlarını transfer etmiş ve bu tutarda kalıcı likidite ihtiyacı açığa çıkmıştır.
13 Hazine Bakiyesi ve İlgili İşlemler 30 Vergi Tahsilatı Maaş Ödemesi Hazine TL Bakiye Hazine işlemleri maaş ödemesi günlerinde ise likidite artırıcı etki yapmaktadır.
14 Likidite Kararları : Etkileri ve Alternatifleri
15 Likidite Kararları Aktif likidite yönetiminde temel yaklaşım şu şekilde özetlenebilir: Ağırlıklı ortalama fonlama oranı, sıfır reel faiz hedeflemesine göre belirlenmektedir. Likidite tutarı, sistemin fonlama ihtiyacı dikkate alınarak, neden olacağı faiz etkisi çerçevesinde şekillendirilmektedir. Bu amaçla, özellikle son dönemde fonlamanın yaklaşık % 90 lık kısmı miktar ihalesi ile bir haftalık repo oranından, kalan kısmı ise MB borç verme faizinin 50 baz puan altında olan Piyasa Yapıcılığı fonlama faizinden sağlanmaktadır. Belirtilen tarihlerde de yukarıda belirtilen likidite yönetimi çerçevesinde sistemin fonlama ihtiyacı dikkate alınarak bahsedilen faiz seviyelerinde ağırlıklı ortalama fonlama oranının oluşmasını sağlayacak şekilde likidite kararı verilmiştir. Basit ifadeyle, piyasadaki likidite duruşunu gösteren unsur piyasa faiz oranıdır. Nitekim, bu tarihlerdeki piyasa faiz oranlarının genel eğilimle uyumlu olduğu görülmektedir.
16 Likidite Kararları : Ocak 2015 Miktar İhalesi Kotasyon Fonlama TCMB Ağırlıklı Ortalama Fonlama Faizi Piyasa Faizi ,00 929, , ,00 709, , ,00 225, , % ,00 789, , % , , , , , , Ocak 2015 tarihlerinde alınan likidite kararları sonucunda piyasada nette bir değişim olmaması ve ağırlıklı ortalama fonlama faizi ile piyasa faizinin bir önceki güne göre artış göstermesi, alınan kararın sıkılaştırıcı etkisine dikkat çekmektedir.
17 Likidite Kararları : 2-3 Mart 2015 Miktar İhalesi Kotasyon Fonlama TCMB Ağırlıklı Ortalama Fonlama Faizi Piyasa Faizi , , , Faiz İndirimi , , , , , , , , , , , , % , , , % , , , , , , Mart 2015 tarihlerinde alınan likidite kararları sonucunda piyasada nette çok sınırlı bir değişim olduğu görülmektedir. Nitekim, ağırlıklı ortalama fonlama faizinde % 0.08, piyasa faizinde ise % 0.22 oranında azalış gözlenmiştir. Bu oranlar, piyasada öngörülemeyen likidite etkileri veya bankaların TCMB nezdindeki serbest hesaplarından kullanımlar neticesinde zaman zaman ortaya çıkabilen sapmalardır.
18 Likidite Kararları : Alternatifler Bahsedilen tarihlerde, likiditenin bir önceki gündeki seviyesinde tutulduğu senaryoda neler olacağı aşağıda özetlenmiştir: Bankalar, TCMB nezdindeki zorunlu karşılık ve serbest hesaplarını kullanmaya çalışabilirler; ancak o tarihlerde böyle bir bakiyenin bulunmadığı ve sistemden kalıcı likidite çıktığı için bu talep ertesi gün ve sonrasında devam ederdi. ZK dönemi sonunda, yasal yükümlülüklerin yerine getirilebilmesi için talep mecburen devam ederdi. Bankalar, TCMB den Geç Likidite Penceresi nden borçlanmaya gelmek zorunda kalırdı. Bu durumda, % seviyesinden borçlanma gerçekleşirdi ve piyasa faizleri bu seviyeye çıkmaya başlardı. Piyasa etkisi hızla ticari kredi faizlerinin artışında gözlenirdi. Bankaların fonlama için Geç Likidite Penceresi ne gelmeleri, fiili faiz artışı anlamına gelir ve TCMB nin faiz oranlarını üst koridorda tutamadığının sinyali olarak algılanırdı. Geç Likidite Penceresi normal bir fonlama kalemi olmayıp kullanılması durumunda MB tarafından kullanan bankaların BDDK ya bildirilmesi gerekmektedir.
19 Sonuç ve Değerlendirme
20 Sonuç ve Değerlendirme Merkez Bankası tarafından yürütülen aktif likidite yönetiminde faiz koridoru temel araç olup likidite kararlarının koridor içerisinde belli bir sonuca yol açabilecek biçimde şekillendirilmesi ana hedeftir. Bu modelde, piyasa likiditesindeki etkilerin (sıkılaştırma, genişletme, likidite verme/çekme) sonuçlarının temel göstergesi piyasada oluşan faiz oranlarıdır. Günlük likiditeyi etkileyen muhtelif unsurlar nedeniyle gözlenen rakamsal artışlar istenen faiz seviyesinin korunması amacına hizmet etmekte ve net etkisi faiz oranlarında görülmektedir. Bu nedenle, likidite duruşunu anlamada temel gösterge tutar değişimleri değil, faiz seviyeleridir. Sunumda belirtilen günlerdeki değişimler, benzerleri belli aralıklarla yaşanan ve likiditede belirli faktörlerle (çoğunlukla Hazine işlemleri ve yüklü döviz işlemleri) ortaya çıkan değişimlerden kaynaklanmaktadır.
21 Ek: Faiz Koridoru
22 TCMB Faiz Koridoru (Grafiksel Gösterim) TCMB Borç Verme Oranı % bp % bp 4- Piyasa Yapıcı Repo Oran % bp 2 - Haftalık Repo Oranı % TCMB Borçlanma Oranı % bp 10:00 11:00 15:00 16:00 17:00 % 0.0 Saatler Interbank + APİ 5- Geç Likidite Penceresi 22