Birinci vazife İslam mirasını, İslam ilim mirasını kendi çağına ve gelecek kuşaklara aktarma vazifesiydi. Güncelleyerek bugüne taşınması. Alimler aynı zamanda ilim sahibi olmakla Cenab-ı Hakk'a bu sözü vermiş oluyorlar
10 Mayıs 2017 Çarşamba 23:09
Diyanet İşleri Başkanı Prof. Dr. Mehmet Görmez, 1. Avrasya İslam
Şurası Fetva Meclisi Toplantısı'nda yaptığı konuşmada,
"20 yıllık geçmişi olan Avrasya İslam Şurası aslında İslam İşbirliği
Teşkilatından sonra en çok Müslümanı bir araya getiren bir platforma dönüşmüştür.
Son toplantımızda İstanbul'da gerçekleştirdiğimiz Avrasya İslam Şurası'nda özellikle
Alem-i İslam'ın içinden geçtiği süreçleri dikkate alarak yaşadığımız fetva
kargaşasını önlemek için her ülkenin fetva konusunda ehil ve yetkili olan
hocalarımızla Din İşleri Yüksek Kurulumuzu bir araya getirerek, ki Din İşleri
Yüksek Kurulumuz 16 büyük ilim adamından oluşmaktadır. Din İşleri Yüksek
Kurulumuzun öncülüğünde Avrasya ülkelerindeki bütün dini müesseselerin
fetva heyetleriyle bir araya gelerek bir ortak fetva meclisi oluşturmasını,
ülkelerimize, bölgemize, Alem-i İslam'a ve bütün insanlığa faydalı hizmetlere
vesile olacağına dair bir ortak karar çıktı. Bugün bu ortak kararın gereği olarak
üye ülkelerden çok kıymetli ilim adamlarının, hocalarımızın katılımıyla Din İşleri
Yüksek Kurulumuz, Avrasya İslam Şurası Fetva Meclisini oluşturmuş durumdadırlar.
Bunun hayırlara vesile olmasını niyaz ediyorum” diye konuştu.
“BİR FETVA KARGAŞASI ORTAYA ÇIKTI”
Bütün alimlerin üzerinde farzı kifaye olabilecek üç büyük vazife olduğunu söyleyen
“Birinci vazife İslam mirasını, İslam ilim mirasını kendi çağına ve gelecek kuşaklara
aktarma vazifesiydi. Güncelleyerek bugüne taşınması. Alimler aynı zamanda ilim
sahibi olmakla Cenab-ı Hakk'a bu sözü vermiş oluyorlar. İkinci büyük vazife asrın
İslam’a yönelik bütün meydan okumalarına karşı koymak, ilim ve hikmetle, marifetle
karşı koyarak engellemektir. Meydan okumalara karşı koymaktır. Üçüncüsü ise bu
asırda ortaya çıkan bütün yeni problemlerin Kur’an ve sünnet süzgecinden geçirilerek
Kur’an'a ve sünnete göre çözüme kavuşturulması, alimlerin üçüncü vazifesidir.
Üzülerek belirtmek isterim ki bu çağımızda alimler topluluğu Arabı, Acemi, Doğulusu,
Batılısı, Asyalısı, Avrupalısı, bütün alimler olarak bu üç vazifeyi eda konusunda eksiklerimiz
ve noksanlıklarımız var. Hem geçmiş mirasımızı, ilim mirasımızı, hem fetva mirasımızı,
içtihat mirasımızı, Kur’an ve sünnet mirasını güncelleyerek bugüne taşıma konusunda
zaafa düştük, hem çağın meydan okumalarına karşılık verme noktasında büyük problemler
yaşadık. Bu problemleri yaşarken hepimizi yeni ve çok daha büyük problemler kuşattı.
Yeni ortaya çıkan meseleleri de İslam’ın usulüne uygun olarak çözüme kavuşturulması
noktasında zayıf kaldık. Bununla beraber bazı sorunlar daha ortaya çıktı. Bir fetva
kargaşası ortaya çıktı. Fetvaya ehil olmayan bütün insanların sosyal medya marifetiyle
müftü kesilerek insanları dalalete sevk etmeye başladığına hep birlikte şahit oluyoruz.
Kişisel fetvaların artık bir değer kazanmayacağı yönünde kanaatler ortaya çıktı.
Bütün bunlar alimlerin bir araya gelerek ilimlerini, hikmetlerini birleştirerek fetva
meclisleri oluşturmasını, farklı branşlardan, farklı ilim dallarından ilim adamlarının
bir araya gelerek meseleleri birlikte müzakere etmelerini adeta bir zorunluluk haline getirmiştir.
Avrasya İslam Şurası bu sebeple bu meclisin oluşmasına karar vermiştir. Bugün kurulan
Avrasya İslam Şurası Fetva Meclisinin önümüzdeki toplantılarından itibaren bütün gönül
coğrafyasını kuşatacak hayırlara vesile olmasını yüce Mevla'dan niyaz ediyorum.”
"GEÇMİŞTE VERİLEN FETVALARI GÜNCELLEMEDEN BUGÜNE TAŞIDIĞIMIZ
ZAMAN NE KADAR BÜYÜK SORUNLARLA KARŞILAŞTIĞIMIZI HEPİMİZ GÖRÜYORUZ"
Fetvanın fetvadan geldiğini, fetvanın ise genç, yeni, güçlü, kavi demek olduğunu aktaran Görmez,
“Fetva ile fetva arasındaki bu ilişkiyi Ibn-i Manzur şu şekilde ifade eder; ‘Sanki beyanı müşkil
olan bir meseleyi fetva veren şahıs gençleştirir ve onu güçlü bir gence dönüştürür.’ Buna
baktığımız zaman asırlar önce üretilmiş çözümler bize ışık tutmakla birlikte asırlar
önce üretilmiş çözümleri bugünü dikkate almadan, vakiyi dikkate almadan, çağı
dikkate almadan, 5-10 asırlık mesafeyi dikkate almadan aynen bugüne taşımanın
fetva olamayacağı sözcük manasından dahi çok açık ve net olarak anlaşılmaktadır.
Müftü, Allah(cc) adına imza atan insandır. ‘Bu sebeple fetvaya en cüretli olanlar ateşe
cüretle yaklaşanlardır’ hadisi bu sebeple ifade edilmiştir. Onun için bizim elbette
geçmiş mirasımız bizim için her satırı, cümlesi bizim için kıymetlidir.
Ancak geçmişte verilen fetvaları güncellemeden, bugünü dikkate almadan
bugüne taşıdığımız zaman ne kadar büyük sorunlarla karşılaştığımızı
hepimiz görüyoruz. Böyle yaptığımız da her üç farzı da yerine getirmiş
olmuyoruz. Hem tarihi mirasımızı güncelleyerek bugüne taşıma konusunda,
hem asrın meydan okumalarına cevap verme konusunda hem de yeni
ortaya çıkan meselelerimizi halletme konusunda biz bu farizaları yerine
getirmiş olmayız. İçtihat ve fetva arasında doğrudan büyük bir ilişki vardır” açıklamasında bulundu.
“BUGÜN FETVA KONUSUNDA YAŞANAN EN BÜYÜK KARGAŞA,
USUL YAHUT USULSÜZLÜK PROBLEMİDİR”
“Bugün fetva konusunda yaşanan en büyük kargaşa, usul yahut usulsüzlük
problemidir” diyen Görmez, “Bugün İslam dünyasının büyük bir kesiminde
sorunların çözümünde tıbba başvurmak yerine eczaneye giriliyor, eczaneden
rastgele bir ilaç seçiliyor, o ilaç ilaç değil zehir olabiliyor. Dolayısıyla tedavi etmiyor.
Herhangi birisinin Peygamberimiz Aleyhisselam'dan bize kalan muhteşem hadis
mirası içinden bir hadisi seçerek fetvasını o hadis üzerine bina etmesi Kur’an'ın
bütünlüğünü yok sayarak, sünnetin bütünlüğünü yok sayarak, Kur’an ve sünnet
arasındaki ilişkiyi ve bütünlüğü yok sayarak Kur’an'la, İslam'la hayat arasındaki
ilişkiyi yok sayarak, akılla vahiy arasındaki ilişkiyi yok sayarak fetva vermesi bugün
Alem-i İslam'ın içine düştüğü kargaşaların sebeplerinden bir tanesidir. Bunun
farkında olmalıyız. Fıkıh mirasımızı, hadis mirasımızı birlikte ele alarak ama
öncelikle usul çerçevesinde, usulü fıkıh mirasımızı bugüne taşıyarak meseleleri
ele alma mecburiyeti vardır. Aksi takdirde içine girdiğimiz bu sorunla bizi
kuşatmaya devam eder” değerlendirmesinde bulundu.
“FETVA VERİRKEN BİZ HER ÜLKEYİ BİRİCİK KABUL EDEREK,
HER ÜLKENİN YAŞADIKLARINI DİKKATE ALARAK VERMEK ZORUNDAYIZ”
Fetva meselesinin Avrasya coğrafyasında bir bütün olarak ele alınmasının bir
zorunluluk arz ettiğini vurgulayan Görmez, “Müslümanların azınlık olarak
yaşadıkları ülkelerde çok daha büyük sıkıntılar olduğunu biliyoruz. Müslümanların
çoğunluk olduğu ülkelerde verilen fetvalar ile Müslümanların azınlık olarak
yaşadıkları ülkelerde verilen fetvalar arasındaki farklılıklar pek çok sorunun
ortaya çıkmasına yol açıyor. Halbuki fetva verirken biz her ülkeyi biricik kabul
ederek, her ülkenin yaşadıklarını dikkate alarak vermek zorundayız.
Bunu dikkate aldığımızda bilhassa İslam dünyasında verilen fetvaların
aynı şekilde diyelim ki Pasifik Asya’da 100 Müslümanın yaşadığı bir
ülkeye taşındığı zaman ne tür sorunlarla karşı karşıya kalınacağını görmemiz
lazım. Pek çok ülkede Müslümanlar azınlık olarak yaşıyor. Fetva verileceği
zaman başka dünyalarda ne tür sorunlara yol açılacağını da hep birlikte
dikkate almamız gerekiyor” şeklinde konuştu.
“NE TÜR BİR FETVA KARGAŞASIYLA KARŞI KARŞIYA OLDUĞUMUZU
BİRLİKTE TESPİT ETMELİYİZ"
“Benim istirhamım bu bir kuruluş toplantısı olduğu için kuruluş toplantısında
bu fetva meclisinin kaç ayda bir toplanacağı, hangi ilke ve esaslar çerçevesinde
müzakerelerini yapacağı her zaman ifade ettiğim gibi fetva konsepti, fetva usulü,
dili ve üslubumuzun ne olacağı konusunda ortak kararlara varmamız gerekiyor.
Bu gerçekten coğrafyamız için son derece büyük önem arz ediyor. Her hocamız
kendi ülkesini ve kendi ülkesinde yaygın olan yanlış fetvaları, doğru fetvaları
bizimle paylaşmalı. Biz de burada Türkiye’de kendi aramızda konuşurken vardığımız
neticeleri doğrudan ifade etmemeliyiz. Sizler kendi ülkelerinizde yaşadığınız sorunları
bizlerle paylaşmalısınız. Ne tür bir fetva kargaşasıyla karşı karşıya olduğumuzu
birlikte tespit etmeliyiz. Bu fetva meclisinin diğer uluslararası fetva meclisleriyle
ilişkisi aynı şekilde kurulmalı. Zaman zaman onlarla birlikte genişletilmiş toplantılar
yapılmalı. Burada asıl müzakere edilecek konu bu fetva meclisinin çerçevesi,
ilkeleri, prensipleri bir senedi olmalı, kaç ayda bir toplanacağı ve nasıl toplanacağı,
üyelerin katkıları, esasa bağlanmalı. Çok güçlü bir Arapça, İngilizce, Türkçe,
Rusça, Arnavutça, Boşnakça dilleriyle anlık sorularımızı birbirimizle paylaşabileceğimiz
hem Orta Asya’dan, Kafkasya’dan, Balkanlar'dan herhangi bir hocamız karşılaştığ
ı günlük bir meseleyi Din İşleri Yüksek Kurulumuza aynı anda iletebilme imkânına
sahip olmalı. Din İşleri Yüksek Kurulumuz oralardan gelen fetvaları da, soruları
da aynı şekilde kendi gündemine almalı. O takdirde aktif çalışan, üreten, bilgi
üreten ve aynı zamanda başka fetva meclislerine de örnek olan bir fetva meclisine dönüşme imkânına sahip olur.”
Toplantıda Din İşleri Yüksek Kurulu Başkanı Ekrem Keleş, Din İşleri Yüksek Kurulu
Üyesi Ahmet Yaman ve konuk katılımcılar adına Hırvatistan İslam Birliği Başkanı
Aziz Hasanovic birer konuşma yaptı. Toplantıda Avrasya İslam Şurası üye
ülkelerinden katılımcılar da yer aldı.
FetvaIslam şurasıAvrasya İslam Şurası Fetva Meclisi Kuruldu