Ayıplı Mal - bilalcelik.av.tr
Avukat Bilal Çelik / Genel / Ayıplı Mal
Ayıplı Malın Kabul Edilmesi
Bir malın ayıplı olarak kabul edilmesi için bazı koşullar gerekmektedir. Bu durumda;
Muadili olan malların kullanım amacını karşılamayan
Tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren
mallar ayıplı olarak kabul edilir.
Demonte Mallarda Ayıp
Sözleşmeye konu olan malın, sözleşmede kararlaştırılan süre içinde teslim edilmemesi veya montajının satıcı tarafından veya onun sorumluluğu altında gerçekleştirildiği durumlarda gereği gibi monte edilmemesi sözleşmenin uygun olarak uygulanmadığı şeklinde değerlendirilir.
Malın montajının tüketici tarafından yapılmasının öngörüldüğü hallerde montaj talimatındaki yanlışlık veya eksiklik nedeniyle montaj hatalı yapılmış ise sözleşmenin uygun olarak yerine getirilmemesi söz konusu olmaktadır.
Malın Ayıplı Çıkmasında İspat Yükü
Teslim tarihinden itibaren 6 ay içinde ortaya çıkan ayıpların teslim tarihinde var olduğu kabul edilir. Bu durumda malın ayıplı olmadığının ispatı satıcıya aittir. Bu karine, malın veya ayıbın niteliği ile bağdaşmıyor ise uygulanmaz.
Tüketicinin, sözleşmenin kurulduğu tarihte ayıptan haberdar olduğu veya haberdar olmasının kendisinden beklendiği hallerde sözleşmeye aykırılık söz konusu olmaz. Bunların dışındaki ayıplara karşı da tüketicinin seçimlik hakları mevcuttur.
Malın Ayıplı Olduğunun Ortaya Çıkmasından Sonra Tüketicinin Hakları
İmkan varsa, satılanın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme
olmak üzere seçimlik haklarından birini kullanabilir. Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Tüketici bu seçimlik haklarından biri ile birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat da talep edebilir.
Malın Ayıplı Çıkması Sonucu Maddi Tazminat Talebi
Maddi tazminat talep edilebilmesi için alıcının sözleşmeden dönme seçimlik hakkını satıcıya karşı kullanması gerekmektedir. Satış sözleşmesinden dönen alıcı; satılanı, ondan elde ettiği yararları ile birlikte satıcıya geri vermekle yükümlüdür. Dönme sonucunda alıcının bazı taleplerde bulunma hakkı olacaktır. Bunlar:
Ödemiş olduğu satış bedelinin, faiziyle birlikte geri verilmesi
Satılanın tamamen zaptında olduğu gibi, yargılama giderleri ile satılan için yapmış olduğu giderlerin ödenmesi
Ayıplı maldan doğan doğrudan zararının giderilmesi
şekillerinde alıcı satıcıdan bu masrafları maddi tazminat olarak talep edebilecektir. Satıcı, kendisine hiçbir kusur yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alıcının diğer zararlarını da gidermekle yükümlüdür
Malın Ayıplı Çıkması Sonucu Manevi Tazminat Talebi
Ayıplı olan malı satın alan alıcının manevi tazminat isteme hakkı da mevcuttur. Fakat manevi tazminat alınması ayıplı mal konusunda daha zordur. Manevi tazminat kişinin iç dünyasında üzüntü, acı ve ızdırap doğuran veyahut kişiye bedensel bir zarar verilmesi durumunda kararlaştırılan bir tazminattır. Alınan ayıplı mal eğer kişinin beden bütünlüğü ve dokunulmazlığına zarar vermişse veya verme riski taşıyorsa manevi tazminat alınabilecektir. Ruhsal anlamda; ayıplı çıkan mal kişide acı, üzüntü, tiksinti gibi iç dünyasını etkileyecek bir durum ortaya çıkarıyorsa yine manevi tazminat alınabilecektir.
Ayıplı Mal ile İlgili Zamanaşımı
Ayıplı mallar ile ilgili kanun birden çok zamanaşımı süresi öngörmüştür. Bunlar:
Kanunlarda veya taraflar arasındaki sözleşmede daha uzun bir süre belirlenmediği takdirde ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile malın tüketiciye teslim tarihinden itibaren 2 yıllık zamanaşımına tabidir. Bu süre konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda taşınmazın teslim tarihinden itibaren 5 yıldır
İkinci el satışlarda satıcının ayıplı maldan sorumluluğu 1 yıldan, konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda ise 3 yıldan az olamaz
Ayıp, ağır kusur ya da hile ile gizlenmişse zamanaşımı hükümleri uygulanmaz
olmak üzere kanunda düzenlenen zamanaşımına ilişkin hükümlerdir.
Alınan Malın Ayıplı Çıkması Sonucunda Açılacak Davalarda Görevli ve Yetkili Mahkeme
Malın ayıplı çıkmasına ilişkin davalarda görevli mahkemeler Tüketici Mahkemeleridir. Yetkili mahkemeler ise satış sözleşmesinin yapıldığı yer mahkemesi ve tüketicinin yerleşim yeri mahkemesidir. Böylelikle tüketicinin yerleşim yerindeki veya satış sözleşmesinin yapıldığı yerdeki Tüketici Mahkemesi malın ayıplı çıkmasına ilişkin davalarda görevli ve yetkilidir.