Kanatlı böceklerin varlığı ise 325 milyon yıl evveline kadar gitmektedir. Kılkuyruklu böceklerin 375 milyon yıl evvel yaşadıkları, eldeki fosillerden anlaşılmaktadır. (3) Halen 950.000 adet böcek türü olduğunu bilmemize rağmen, bilim adamları keşfedilmesi gereken 7 milyon tür böcek olduğuna inanmaktadırlar. Ana konumuz olan avcılığın başlangıç tarihinin insanlık tarihi ile eş zamanlı olarak başladığını ise bizlere çeşitli bilim dalları söylüyor. Onun içindir ki “biz de insanın tarihi avlanmanın da tarihidir” diyebiliyoruz.
Bugünkü anlamda ilgi alanımız olan avcılığın içinde yaşadığımız 4'üncü zaman dilimi içinde - özellikle denizlerde ya-pılan avcılık göz önüne alınırsa- hâlâ çok büyük boyutta yapılması, ve beslenme alışkanlıklarının değişmemesi halinde avcılık eyleminin daha çok uzun seneler devam edeceğinin somut bir göstergesidir.
Bugünkü bilgilerimizin ışığı altında insanlaşmanın öyküsünün Doğu Afrika Serengeti savanlıklarında, ve Afrika'nın muhtelif yerlerinde başlamış olabileceği varsayılmaktadır. Bu insanlara, “yetenekli insan” anlamına gelen Homo–Habilis denilmektedir. Homo–Habilisler'in günümüzden 2.6 - ile 1 milyon yıl kadar önce yaşadıkları var sayılmaktadır.
“Ayağa Kalkan” veya “Dikilen İnsan” anlamına gelen- Homo Erectus'lar ise 700-300 bin yılları arasında yaşamıştır. Homo Erectus'lar avcılığı gruplar halinde sürekli yapılan bir iş olarak gerçekleştirmişlerdir. Ren Nehri yakınında bulunan Neanderthaller'in ise yeni edinilen bulguların ışığı altında zamanımızdan 300-250 bin yıl evvel yaşamış olabilecekleri saptanmıştır. (4)
İlkel insan, bu sürecin, ayrıntılı biyokimyasal dinamiklerini bilmese bile ölümle–yaşam, avladığı hayvan türüyle kendi yaşamı arasındaki diyalektik ilişkiyi, her yeni gün tekrar tekrar yaşayarak bu olguyu derinliğine kavramıştır.
İnsanlık alemi, toplayıcılıktan avcılığa, avcılıktan tarım toplumuna geçerek yerküre çapında büyük bir değişime uğramıştır. 20 bin yıl önce başladığı varsayılan iklim değişikliği sonunda tüm Avrupa'yı ve Asya'yı kaplamakta olan tundralar ve stepler ortadan kalkmış, buzul tabakası kuzeye çekilmiştir. Avrupa, ormanlarla kaplanmıştır. Coğrafyada yaşanan bu köklü değişiklikler daha önceleri sürüler halinde avlanan av hayvanlarının avını hemen hemen olanaksız hale getirmiştir. Fiziki şartlar, sürek avının yapılabilmesine artık imkan vermemektedir. İklimsel değişikliklerle beraber yukarı paleolitik avcıların süreç içinde ortadan kalkmasına karşı, yaşama olanaklarının tümünü avcılığa dayandırmamış toplumlar için farklı sonuçlar ortaya çıkarmıştır.
Doğadan asalak biçimde yararlanma temeline dayanan avcılık ekonomisinin ötesinde, doğanın doğrudan üretim süreciyle döndürülmesi anlamına gelen hayvancılık ve tarımın geliştirilmesi işini bu toplumlar başarmışlardır. Bu tavır G. Childe tarafından “Neolitik Devrim” diye tanımlanmaktadır. (6) Bu konuda Engels, çalışmanın, insanı hayvanlardan ayıran temel özellik olduğu gerçeğini gözler önüne sergilerken “...O, her insan yaşamının birincil ve öyle temel koşuludur ki, belli bir anlamda ‘insanı çalışma yaratmıştır.' demek zorundayız...” der. (7)
2- Biyomedikal uzmanlara göre bize gerekli on gerekli aminoasiti üretmek için var olması gereken gen dizileri vücudumuzda artık bulunmamaktadır. 0-5 yaş arası çocuklar, gelişme dönemlerinde valin, lösin, isolösin, triptofan, arijinin, histidin, lisin, methionin, fenilalanin ve tironin gibi, vücudun yapı taşları sayılacak “eksojen aminoasitleri” dışarıdan alma zorunluluğunu yaşarlar. Bu da, zorunlu olarak hayvansal gıdalar ile karşılanır. Vücudun yapı taşları dediğimiz bu besinler bebekler tarafından zamanında gerektiği kadar alınmaz ise, ileride sağlıklı bir vücut yapısı oluşamaz.
Bundan çok sonra, yaklaşık on bin yıl önce avcı atalarımız küçük ama çok önemli bir adım attılar. Tahıl yetiştirmeye başladılar. Avcı, artık yeni bir insanın, yani, çiftçinin gölgesinde kalacaktı. Medeniyet tarihi 10.000 yılda öyle bir gelişme gösterdi ki doğanın dengesini bu kısa sürede altüst ettik. Hayvan dostlarımız üzerinde, mutlak bir üstünlük sağladığımızdan beri kontrol edilemeyen tek taraflı bir dünya yarattık. Halbuki göz ardı etmememiz gereken tek olgu, “gezegenimizi hayvan dostlarımızla ortak paylaşma mecburiyetinde olduğumuz” gerçeğidir.
Bu ortaklık, sömürüden çok saygı temeline dayanmalıdır. Burada ifade edilmeye çalışılan saygının, “yaşam hakkı” olduğunu belirtmemiz gerekmektedir. Bir yargıç, bir yasanın çiğnenerek bir diğer insana zarar vermesi halinde ne denli hassas davranıyor ve serin kanlılıkla madurun haklarını koruyorsa, doğal yasalara müdahale ederken bizim de yargıçlar gibi hassas ve titiz olmamız gerekmektedir. İşte bu düşüncelerin ürünü olarak ortaya “Hayvan Hakları” kavramı çıkmış ve uygar ülkeler bu düşüncenin savunucusu olmuşlardır. Bu bağlamda, hümanizmin ışığı altında hayvan haklarının korunmasına ilişkin bir örnek vermek gerekirse, aşağıdaki kısa öykü dikkat çekici boyuttadır.
“1545 yılında, Saint-Julien köylüleri piskoposluk yargıcına, Ambleve'den geldikleri iddia edilen bir yaprak biti sürüsüne karşı dava açarlar. Böcekler hakkında bağlarını istila ederek çok büyük zararlara sebep olduğu iddiası ile 'aforoz ya da uygun düşecek bir yasaklama yoluyla' böceklerin kurallar çerçevesinde nihai olarak defedilmelerini, uygun görülen önlemlerin kendilerine salık verilmesini rica ederler.”
Yargıç, hayvanların Tanrı tarafından yaratılmış olmaları dolayısıyla, bitkilerle beslenme konusunda insanlarla aynı hakka sahip oldukları görüşüne vararak, böcekleri aforoz etme talebini reddetmiş ve 8 Mayıs 1546 tarihli bir emirle “davacıların topluca dua ederek günahlarından ötürü içtenlikle bağışlanmayı dilemelerine ve Tanrının inayetine sığınmalarına karar vermekle yetinmiştir.” (9) Yazıda, “konunun bu yargısal yanı üzerinde bir parça daha duralım... bu tutum hayvanlar alemiyle ve aynı şekilde genel olarak doğayla, modernlik öncesi, yani hümanizm öncesi kurulan ilişkilerin son derece anlamlı bir göstergesidir.” denmektedir. Yazı, “İstisnalar dışında, yargısal süreç şu aşamalardan geçiyordu” şeklinde devam etmektedir: “Dava, şikayetçilerin piskoposluk yargıcına sundukları dilekçeyle başlıyordu. Bunun ardından, olguların gerçekliğinin dikkatli bir bir şekilde incelenmesi, sonra da hayvanların yargı önüne çıkarılmaları ve sanık avukatlarının haklarını savunmak üzere (gerektiğinde, bir avukatın yardımını da isteyen) bir dava vekilinin atanması kararının alınması gerekiyordu.... Nitekim, sanıkların bulundukları yöreye bir mübaşirin gönderilmesi ve yüzlerine karşı yüksek ve anlaşılabilir bir sesle, falan gün, falan saatte, yargı heyeti karşısında bizzat hazır bulunmalarına ilişkin çağrının okunmasının sıkça rastlanan bir uygulama olduğun bilinmekte.... Roma hukuku usullerine göre uygun çağrının, belli aralıklarla ve üç kez yinelenmiş olması gerekiyordu ki yargılanmanın, sanıkların yokluğunda yapılmasına karar verilebilsin. Söylenen gün ve saatte, mahkeme salonunun kapıları, ardına kadar açık bir şek-ilde, sanıkları bekliyordu. Ve sanıklar, nedeni sadece Tanrı'nın bildiği bir sebepten dolayı hazır bulunmadıklarından onlara bir dava vekili atayabilmek ve bunun için de onlara geçerli bir mazeret bulmak gerekiyordu.” diye son bulmaktadır. (10)
Bilindiği üzere ortaçağda seyahat özgürlüğü, silah taşıma, ve avlanma hakkı sadece soylulara tanınan bir ayrıcalıktı. İstisnai olarak büyük yapıları (saray, katedral v.b.) inşaa maharetine sahip taş duvar ustaları sadece seyahat özgürlüğünü kullanıyorlardı. Toprakların soylulara ait olmasından ötürü, doğal olarak o topraklarda yaşayan tüm hayvanların mülkiyeti de derebeylerine aitti. Köylülerin kesinlikle avlanma hakkı yoktu. 15'inci yüzyılda bir taraftan Tanrı korkusu ile hayvanlar korunmaya çalışılırken, diğer taraftan feodal düzenin çarpıklıkları tüm boyutları ile yaşanıyordu. Avlanma hakkı, köylüler tarafından ihlal edildigi zaman, caydırıcı olmak için avlananlara çok ağır cezalar verilirdi. Örneğin, ayağından kösteklenmiş ve sırtına geyik boynuzu geçirilmiş bir av suçlusu kendisini şanslı (!) olarak nitelendirirdi. Zira, ortaçağın sonlarına doğru, böylesi durumlarda suçlulara verilen cezalar arasında el, kol kesmek, hatta ölüm cezası bile uygulanırdı.
Bugün için doğa sevgisi, esas itibarı ile yaşam kalitelerindeki bir yozlaşmadan kaçınmak isteyen bireylerin büyük bir çoğunluğu tarafından paylaşılan demokratik bir tutku ve haklar manzumesidir. Yegane hukuk nesnesinin sadece insan mı, yoksa kozmos içinde varlıklarını sürdüren tüm canlılar mı olduğu gerçeği, ortakyaşarlık adına ciddi boyutta sorgulanması gerken bir olgudur. Gelecek zaman dilimi içinde, bugün için “cansız” sıfatı ile adlandırdığımız varlıkların da haklarının savunulması, -en azından tarihsel ve kültürel bağlamda- yönündeki hareketler hız kazanabilir. Bunun yanı sıra biyosfer veya çevrenin korunmasına yönelik istençlerin hızla yükselen değerler içerisinde arzu edilen yeri alması, aynı toplumda yaşayan bireylerin ortak arzusu olmalıdır. Çünkü hiç unutulmamalıdır ki, her hayvan, her canlı, milyonlarca yıl süren bir evrimin sonucudur.
Bu dünyada yaşayan her canlı bir diğerine, yaşam zinciri olarak adlandırabileceğimiz bir ilinti ile bağlıdır. Her biri, kendi yaşam biçimine uyumludur. Bu bağlamda yaşam zinciri kendi içindeki en zayıf halka kadar kuvvetlidir. Bir canlı türünün ortadan kalkması, milyonlarca yıl süren bir evrimin sonucunun yok olması demektir. Bunun bedeli ödenemez. Hiç akıldan çıkartılmamalıdır ki her tür, öncelikle kendi varlığı için korunmaya muhtaçtır. Her hayvan, güzelliği, sayısının az olması, ya da parasal değeri için değil, sadece var olduğu için, yaşam hakkı saygı görmelidir. Sıradan bir serçenin biyolojik yaşam içindeki görevi, yaşam zinciri içindeki önemi, günümüzde bir papağan veya goril yavrusu kadar sempati toplamıyorsa; bu onun kabahatli olduğunu değil, olsa olsa bizim onun hakkında yeterince bilgi sahibi olmadığımız gerçeğini ortaya koyar. Bu anlayışı dünya ölçeği içinde sergileyene kadar geçecek zaman insanlığın ortak kaybı ve ortak ayıbıdır. Bir kuşakta alay konusu olan herhangi bir şeyin, onu izleyen kuşağın “kaygısı” haline gelebileceği ihtimali her zaman vardır ve bu olasılık akıldan hiç çıkartılmamalıdır.
Avcılığı sadece bir etkinlik ya da salt yarar sağlamak gibi geçici amaçları açısından tarif etmek özünü anlayabilmek için yeterli değildir. Bunlar, olsa olsa onun çok eskiden beri uygulana geldiğinin, dolayısı ile kendi içinde tutarlı bir yapıya sahip olduğunun delilleridir. Avcılığı, kendine özgü uygulama teknikleri ile de tanımlamak mümkün değildir. Çünkü bunlar pek çoktur ve birbirinden farklılıklar gösterir. (11) Kurt Lindner'in Prehistoric Hunting (Tarih Öncesi Avcılık) adlı yapıtında avcılığı “akılcı kovalamaca” olarak tarifi, eksik değilse de, tam da değildir. Çünkü mağara adamının tam anlamıyla akıllı olduğunu söylemek de zordur. Ayrıca bu tanımlamalar günümüzün anlayışı içinde çok da anlamlı sayılamaz. Bizler yine tarihsel süreç içinde avlanmaktan beklenen nihai amacın öldürmek olmadığını da biliyoruz. Hayvanları ehlileştirmek için canlı olarak ele geçiren insanoğlunun bu davranışı somut bir örnektir.
Eve eli boş dönmenin ayıbı veya yadsınacak hiçbir yanı yoktur (Rentrer bredoville - eve eli boş dönmek) (12). Avcılığın en güzel yanlarından birisi de “her zaman sorunlu” olmasıdır. Bir yerde bir sorun var ise, bir de çözüm var demektir. Çözüm yollarını zorlamak, bir eylemi gerektirmektedir ki bu da ünlü düşünür Aristo'ya göre “mutluluktur”. Kısacası, mutluluğa erişmenin doyurucu yolu, zoru başarmaktan geçmektedir. (13)
İnsanoğlu hiç kuşkusuz kendisine göre bir alt tür olan hayvanlara kaçma şansını bilerek vermelidir. Sahip olduğu üstün yetenek ve olanakları sınırlayarak türlerin devamını sağlamak, avcılığın temel yaklaşımlarından biri olmalıdır. Ancak bu sayede avcılık gelecek nesillere aktarılabilir. Avcılığın bir etkinlik olarak yapılması ve bu nitelikle herkes tarafından anılması istenecek ise avcı kendi özgür iradesi ile insana has olan üstünlüğünden vazgeçebilmelidir. Avlanma olayı, türler arasındaki eşitsizliği aşırı boyutlara getirmemelidir. Aqula non capit muscas. Kısacası “kartal, sinek avlamaz ”. (14)
Wisconsin Üniversitesi profesörlerinden Robert Jakson ve Robert Norton tarafından 1970'li yıllar sonlarında 1.000'in üzerinde avcı ile görüşme sonucu gerçekleştirilmiş çalışma sonuçlarına göre, avcıların avla ilgili davranış gelişimleri beş ayrı basamakta gruplanabilmektedir. (16)
Bu basamakları tek tek kendi içinde incelediğimizde her avcının kendisini bu basamakların herhangi birinin içinde bulabileceğinden şüphemiz yoktur. Ayrıca bu basamakların birinin içinde olmak, son derece doğaldır da. Burada göz ardı edilmemesi gereken husus, avcının bulunduğu basamağa hangi süre içinde ulaştığıdır. Örneğin, Öğrenme Basamağı'nın geçilmesi için gerekecek maksimum süre, formal eğitim almak koşulu ile en fazla 2 yıldır. Sınırlara Ulaşım Basamağı için de aynı sürenin geçmesi uygun olabilir. Avcının, Trofe Basamağı ve Metot Basamağı'nın gereklerini uygulayabilmesi için toplam 6 yıl gibi bir süreye ihtiyacı olduğunu varsayarsak, 10 yıllık bir avcı Sportmenlik Basamağı'nın sınırlarına ulaşmış demektir. Bu örneği anlatmaktan amacımız; 30 senelik avcı olmasına rağmen av sohbetlerini “hâlâ, kaç tane vurduğu üzerine” koyulaştıran avcılarımızın konuyu bir kere de bu bakış açısı ile görmelerini, bu bağlamda bir kere daha düşünmelerini sağlamaktır.
İçinde bulunduğumuz zaman diliminde tüm dünyada kabul gören yaban hayatı ve yaşama ortamlarının korunması hakkındaki uluslararası yaklaşım; yabani flora ve faunanın, gelecek nesillere aktarılması gerekli, estetik, bilimsel, kültürel, rekreasyonel, ekonomik ve özgün değerde doğal bir miras oluşturduğu yönündedir. Bu bağlamda, avcının toplumun diğer bireylerinden daha fazla sorumluluk taşıdığı tartışılmazdır. Çünkü, gerçek olan odur ki, toplumun tamamına ait doğal kaynakların önemli bir boyutunu sadece toplumun bir kısmını teşkil eden avcılar kullanmaktadır. Gerçek bu ise “faydalanan karşılar” prensibinden bahsetmemiz yadırganmamalıdır. Aksi takdirde, gün olur ki karşılama arzusu ne denli içten olursa olsun “faydalanamama” gibi bir durum ile karşı karşıya kalınabilir. Avlanma hakkını savunan bilinçli avcıların evrensel sorumlulukları da yüreklerinde hissetmeleri, onu her yerde yüksek sesle seslendirmeleri gerekmektedir.
“Kendisini büyüleyen hayvana ölüm getirecek olan davranışlardan önce her gerçek avcı, vicdanının derinliğinde bir sızı duyar. Avcılık bir canlıyı öldürmenin diğer canlıya zevk verdiği tek normal durumdur. Avcılığı spor olarak bir düzen getirip yönlendiren o kaçınılmaz eşitsizlik faktörünü kabul etmek bana daha ince bir gerçekçilik gibi geliyor. Ölçü olmayan yerde hiçbir şeyin erdemi yoktur. Avcı, öldürmek için avlanmaz, avlanmak için öldürür. Doğanın büyüleyici gizi, avcılığın gerçeğinde, canlılar arasında önlenemeyen hiyerarşide saklıdır.”
José Ortega Y. Gasset “Avcılık Üstüne” isimli kitabında böyle diyor. Katılmamak mümkün değil. Bir canlının ölümden bu denli keyif alınan başka bir uğraşı yoktur yer yüzünde. Öldürülen bir canlının yanında ölüm sonrasını, bir fotoğraf karesi ile tespit etme alışkanlığı ise, hemen hemen yok denecek kadar azdır. Bu denli çelişkilerle dolu olan avcılığı kabul edilebilir değerlerle sürdürebilmek, eylemin her safhasına olağanüstü özen göstermekle mümkün olabilir. Başlangıcından son anına kadar, her aşamasında teknik açıdan dikkat isteyen sorumluluk dolu bu uğraşı, aynı zamanda bu eylemi gerçekleştiren avcının belirgin ölçüde üstün değer yargıları ile donatıldığı takdirde savunulabilir.
Bu gün için bir çok avcı “Ben vurmasam, nasıl olsa başkası vuracak” gibi son derece ilkel bir düşünceyi hiçbir sıkılma duygusuna kapılmadan uluorta seslendirerek “Ne çıkarsa onu vururum” bile diyebilmektedirler. Avcılığın bilincine erişmiş az sayıdaki gerçek avcılar da, bu durumu derin bir kaygı ile izlemektedirler. Mevcut yozlaşmanın altında eğitimsizliğin yanı sıra yasal boşlukların da olduğu tartışılmaz bir gerçektir.
Hiçbir yaptırımın zorunlu olmadığı yüzlerce yıl evvel, avcıların davranış biçimlerinin bugünkünden daha sağlıklı olduğunu kitapların dünyasından öğreniyoruz. Örneğin, Dede Korkut Masalları'nda, Alp insan türünün seçkin davranış biçimlerini Türk'lerin gösterdiği yazılıdır. Begil Oğlu Emre Destanı'ndan almış olduğumuz bir şiirde şöyle denmektedir.
Begil sevincidir diye Begil'e gönderirlerdi.
Yüzlerce yıl öteden, değeri bugün bile tartışılmayacak seçkin bir örnek ile karşı karşıyayız. Milli destandan aldığımız bu şiirin satırları arasında şimdilerde uygulanmasına çalışılan tutarlı davranış biçimleri sergileniyor. Avcılığı, bir “hasat” olayı gibi düşünen ve gören Begil, zayıf hayvanı “avlamaya değer” görmüyor. Zayıf geyiği, içinde bulunduğumuz günlerdeki yaban hayvanlarının envanterinde kullanılan markalama yöntemlerine çok benzeyen bir yöntemle işaretliyor. Diğer bir avcı, uygun zamanda avladığı bir hayvanın kulağında bir delik görse “Bu av Begil'indir” diyerek ona gönderiyor. Bu örnek, avcılığın örf, adet ve geleneklerle ne denli ilişki içinde olduğunun somut bir örneğidir. Bugün, bu değerleri bir ölçüde istemeden de olsa göz ardı edecek hale gelmiş olabiliriz. Ama yine de geçmişimizde var olan bu erdem dolu davranış biçimlerinin varlığının kanıtlanması, bizim için hem teselli, hem de gelecek için bir umuttur. Milli destanımız Türk kültürünün zenginliklerini, Türk folklorunun sayısız değerlerini, Türk milletinin yüksek insani vasıflarını, duygularını, faziletlerini ve meziyetlerini dile getirir. Avcılığın belirli bir formal eğitim ile disipline edilmesi, yüksek değer yargılarının yaygınlaştırılması, bugün için sürdürülebilir avcılığın olmazsa olmaz şartıdır.
1- İnsan Türünün Kökeni ve Gelişimi / V.P Alekseyev / Sosyal Yayınları
2- Çevre Sorunları / İrfan Erdoğan - Nazmiye Ejder
3- Avcılık Üstüne / José Ortega Y Gasset / Derin Türkömer / Cogito
4- Kişi Kavramı ve İnsan Olma Sorunu / Prof. Dr. Bedia Akarsu / İnkılâp
5- İnsanın Doğadaki Yeri / Wilhelm Reich / Bertan Onaran / Payel
6- Ortaçağ İnsanları ve Kültürü / Georges Duby / İmge
7- Biyoloji Felsefesi / Prof. Dr. Teoman Duralı / Akçağ
8- Etiğe Giriş / Annemarie Pieper / Veysel Atayman – Gönül Sezer /Ayrıntı
9- Uygarlık Süreci / Norbert Elias / Ender Ateşman / İletişim
10- Hayvansı İnsan / Desmond Morris / İnkılâp
11- Modern İnsanın Kökeni / Roger Lewin / Tübitak
12- Hayvanların Sessiz Dünyası / Marian Stamp Dawkins / Tübitak
13- Felsefe ve Doğa Bilimleri / Doğan Özlem / İnkılâp
14- İnekler, Domuzlar, Savaşlar ve Cadılar / Marvin Harris
M.Fatih Gümüş / İmge
15- Doğanın İnsanlaşması / Serol Teber / Sorun Yayınları
16- Hayvan – İnsan Sözleşmesi / Desmond Morris / İnkılâp
17- Toplumsal Bilinç / İlker Belek / Sorun Yayınları
18- Evrim / Charles Darwin / İlk Kaynak Kültür ve Sanat Ürünleri
19- Doğa Tarihi Üzerine Düşünceler / Darwin / Popüler Bilim Kitapları
20- Doğayla Sözleşme / Michel Serres / Yapı Kredi Yayınları / Cogito
21- Babamız /Roy Lewis/ Yurt Kitap Yayın
22- Etik / İoanna Kuçuradi / Türkiye Felsefe Kurumu
23- Hayvanların Sessiz Dünyası / Marian Stamp Dawkins
24- Dünden Bugüne İnsan / Metin Özbek / İmge Kitabevi
25- Ekolojik Yeni Düzen / Luc Ferry/ YKY / Turhan Ilgaz
26- Game and Hunting / Kurt G. Blüchel / Könemann
(1) Bkz. Marx / Engels / Seçme Yapıtlar, Sol Yayınları, Cilt 1
(2) Bkz. Serol Teber / Doğanın İnsanlaşması - s. 105 / Sorun Yayınları
(3) Bkz. Bugs / Frank Lowenstein / Sheryl Lechner / s.10 Könemann Yayınları
(4) Bkz. Serol Teber : Sorun Yayınları s. 120
(5) Bkz. Desmond Morris / Hayvan İnsan Sözleşmesi s.78
(6) Bkz. G.Childe.Tarihte Neler Oldu
(7) Bkz. Buhr., A.,Kosing, A.: Felsefe Sözlüğü. Konuk Yayınları
(8) Bkz. Desmond Morris / İnsan Hayvan Sözleşmesi s.77- 78-79 İnkılâp Yayınları
(9) Bkz. Ekolojik Yeni Düzen / s.9/ Luc Ferry / YKY
(10) Bkz. Ekolojik Yeni Düzen / s.14 / Luc Ferry / YKY
(11) Bkz. José Ortega Y Gasset / Avcılığın Özü s.30
Yapı Kredi Yayınları / Çeviren : Derin Türkömer
(12) Bkz. José Ortega Y Gasset / Avcılık Üstüne s.35
(13) Bkz. José Ortega Y Gasset / Avcılık Üstüne
(14) Bkz. José Ortega Y Gasset / Avcılık Üstüne
(15) Bkz. Carleton Coon “The Hunting Peoples”,
Atlantic-Little Brownis s.3, (1971)Çeviren : Mete Enuysal
(16) Bkz. U.S California Department of Fish And Game. California Hunter Education Manual, (rev.ed), Sacremento California (1987) / Çeviren: Mete Enuysal
(17) Bkz. José Ortega Y Gasset / Avcılık Üstüne s. 35
(18) Bkz. Dede Korkut Masalları / Kültür Bakanlığı Yayınları
(19) Bkz. Sivil Toplum Örgütleri ve Etik / Prof.Dr. Uçkun Geray
AVCILIĞIN KISA TARİHİ VE ÖZÜ TEST SORULARI
1- İnsanoğlu tarihsel yolculuğunun başlangıcından bu yana var olma, ayakta kalma mücadelesinin en zor evrelerini aşağıdakilerden hangisi sayesinde aşabilmiştir?
a) Tekerleği icat etmiş olması ile,
b) Avcı olmasının sağladığı vasıflarla,
c) Bitki yetiştirme konusundaki yeteneği ile,
d) Barınak yapma konusundaki yeteneği ile,
2- İnsanlık tarihinde insanlaşmanın başlangıcı olarak aşağıdakilerden hangisi alınmaktadır?
a) İnsanın görme yeteneğinin geliştiği dönem,
b) İnsanın maddi mallar üretimi ve alet kullanımı dönemi,
c) İnsanın etçil besinlerle beslenmeye başlama dönemi,
d) İnsanın bitkisel besinlerle beslenmeye başlama dönemi,
3- Radyoaktif zaman saptama yöntemleriyle yapılan hesaplamalara göre, insansılar günümüzden ne kadar süre önce yaşamıştır?
a) 10-15 bin yıl
b) 6-12 milyon yıl
c) 30-35 milyon yıl
d) 3-5 milyar yıl
4- Avcılığın tarihi aşağıdakilerden hangisiyle beraber başlamıştır?
a) Canlı hayatın başlamasıyla beraber,
b) Karada canlı hayatın başlamasıyla beraber,
c) İnsanlık tarihi ile eş zamanlı olarak,
d) Ateşin keşfedilmesiyle beraber,
5- Bu günkü bilgilerimize göre, insanlaşmanın nerede başladığı varsayılmaktadır?
6- Bir milyon yıl kadar bir süre hayvanları avlayan atalarımızın hayvanlara karşı bu eylemleri için aşağıdakilerden hangisi geçerliydi?
a) Her fırsatta mümkün olan en fazla sayıda hayvan avlamak,
b) Karnı toksa ve kendilerine bir zarar vermiyorsa hayvanları rahat bırakmak,
c) Mümkün olduğu kadar çok hayvanı evcilleştirmek,
d) Yaz aylarında bol hayvan avlayıp, kışın hiç avlamamak,
7-İnsanlık aleminin gelişme evrelerinin sıralanması açısından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
a) Avcılıktan toplayıcılığa geçiş,
b) Avcılıktan tarıma geçiş,
c) Tarımdan avcılığa geçiş,
d) Tarımdan toplayıcılığa geçiş,
8- Gordon Childe tarafından “Neolitik Devrim” olarak adlandırılan durum aşağıdakilerden hangisidir?
a) Ateşin keşfiyle av etinin daha lezzetli hale gelmesi,
b) Ulaşımda büyük kolaylık sağlayan tekerleğin icadı, c) Avcılık ekonomisinden hayvancılık ve tarıma geçiş,
d) Avcılığın sadece spor olarak yapılmaya başlanması,
9- İnsanlık tarihi boyunca avcılığın insanlara katkısı konusunda aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
a) İhtiyaçtan dolayı işbirliği yapmamızı ve konuşkan olmamızı sağladı,
b) İyi beslenebilmeyi sağlayarak zekâmızın gelişmesini sağladı,
c) Uzun vadeli amaçlar üzerine daha çok yoğunlaşarak icatlar ve keşifler yapmamızı sağladı,
d) Git gide çok daha vahşi ve acımasız olmamızı sağladı,
10- “Hayvan hakları” kavramı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
a) Gezegenimizi hayvan dostlarımızla ortak paylaşmak zorundayız,
b) Doğal yasalara müdahale ederken çok hassas ve titiz olmamız gerekir.
c) Hayvanların yaşam hakkına saygılı olmamız gerekir.
d) Bir kaç hayvan türünün neslinin tükenmesinden insanlık ve doğa bir şey kaybetmez,
11- “Yaşam zinciri” kavramı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
a) Bu dünyada yaşayan her canlı bir diğerine yaşam zinciri olarak adlandıran bir ilinti ile bağlıdır.
b) Yaşam zinciri kendi içindeki en zayıf halka kadar kuvvetlidir,
c) Her hayvanın yaşam hakkı, güzelliği, sayısının az olması ya da parasal değeri için değil, sadece var olduğu için değerlidir.
d) İnsanla eşit hakları olmayan hayvanların her mevsim avlanmasında bir sakınca yoktur,
12- İnsanın doğası itibarı ile avcı oluşu ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
a) Bütün etoburlar gibi, mesafe tahmin edebilmek için gözler yüzün ön tarafındadır,
b) Öğütücü dişlerinin yanısıra, kesici ve delici dişleri vardır,
c) Yaradılış itibariyle hepcil bir yaratık olup süreç içinde etcil yanı daha çok ön plâna çıkmıştır,
d) İnsan, vücudunun saldırıya dönük organı olmadığından doğası itibariyle mücadeleye yatkın bir varlık değildir,
13- Kurt Lindner avcılığı ne olarak tarif etmiştir?
b) Kurnaz fırsatçılık
c) Akıllı kovalamaca
d) Et toplayıcılığı
14- Tarihsel süreç içinde avlanmaktan beklenen salt amacın öldürmek olmadığı insanın hangi davranışından anlaşılır?
a) Hayvanları ehlileştirmek için canlı olarak ele geçirmeye çalışması,
b) Hayvanları yaralı olarak bırakıp takip etmemesi,
c) Korkutmak için silah attığı bazı hayvanları yanlışlıkla vurması,
d) Avlamak istediği hayvandan korkması
15- Avcılığın özü ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır.
a) İnsanın hayvanla karşı karşıya gelmesinde, kuralları insanlar tarafından konulmuş bir sınır vardır.
c) Silahların etkinliği arttıkça insanoğlu av hayvanlarının rakibi olarak kendine özgür iradesi ile sınırlamalar getirmiştir.
d) Bir avcının avlanmaması halinde başka bir avcının o hayvanı
avlayacak olması nedeniyle, avlanmaya sınır getirmenin bir faydası yoktur.
16- Balık yakalamak için derelere dinamit atan ya da elektrik veren bir kişinin bu davranışı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır.
a) Toplu bir kıyım olacağı ve bazı türlerin sonunu getireceği için akıl dışıdır.
b) Hakkından daha çok bir paya sahip olma arzusu taşıdığından
c) İnsanın akıl üstünlüğü durması gereken noktada durmaz ve başı boş kalırsa avlanmak avcılık olmaktan çıkar.
17- Aşağıdakilerden hangisi genel anlamda avcılık kavramına aykırıdır.
a) Avcılık birinin avlayan diğerinin avlanan olduğu, farklı türler arasındaki olgudur.
b) Avcılık yanlız insanoğluna ait bir uğraş olmayıp zooloji dünyasının her kademesinde vardır.
c) Madem avlanmaya gidiyoruz, ava kaçıp kurtulma şansı vermek avlanma amacımızla ters düşer.
d) Bir eylemin adına avcılık diyebilmemiz için avlananın kaçıp
kurtulma şansının var olması, kural olarak da kaçabilecek güçte olması lazımdır.
18- Aşağıdakilerden hangisi avcılığın özüne aykırıdır?
a) İnsanoğlu kendisine göre bir alt tür olan hayvanlara kaçma şansını bilerek vermelidir.
c) Avcılığın bir spor olarak yapılması ve bu nitelikle anılması için avcı kendi özgür iradesi ile insana has olan üstünlüğünden
d) Kasaba gidip bir kilo et parası vermemize karşılık yarım kilo ete razı olmadığımıza göre, av hayvanlarına karşı da tek taraflı bir pazarlık yapmanın bir anlamı yoktur.
19- Carleton Coon'a göre avcılığın basamaklarının doğru sıralaması aşağıdakilerden hangisidir ?
3- Sınırlara ulaşım
2- Sınırlara ulaşım
5- Sınırlara ulaşım
4- Sınırlara ulaşım
20- Av sohbetlerini “hâlâ kaç tane vurduğu üzerine” koyulaştıran bir avcının hangi basamakta olduğu söylenebilir?
d) Sınırlara ulaşım
21- Aşağıdakilerden hangisi “ Öğrenme Basamağı'nda” bulunan avcının davranışlarından değildir?
a) Ana amacı nişan alma ile ilgili becerisinin geliştirilmesi ve gelişmiş durumunu başarı ile çevresine gösterebilme çabalarını kapsar.
b) Katılmış olduğu avlarda, yapmış olduğu hataları sık sık tekrarladığının farkında değildir.
c) Öğrenme aşamasında olduğu için hayvanlara karşı son derece hoşgörülü davranır.
d) Doğal kaynakların gelecek nesillere aktarılması ile ilgili ana konularla hiç ilgilenmez.
22- Aşağıdakilerden hangisi “sınırlara ulaşım basamağı”nda görülen avcı davranışlarından değildir ?
a) Ana amaç, yasal kurallarla belirlenen sınırlara kadar ulaşmaktır.
b) Av gününün başlangıcından sonuna kadar av yapma tutkusu hakimdir.
c) Av sonunda vurduklarını yakınlara gösterme arzusu ön plândadır.
d) Avcılık konusunda edindiği bilgileri bir önceki
basamaktakilere her fırsatta aktarmak ister.
23- Aşağıdakilerden hangisi “trofe basamağı”nda bulunan avcı davranışlarından değildir ?
a) Amaç, her hangi bir av değil, avlanabileceğinden emin avlar arasında dikkatle seçilmiş, belirgin özelliği olan birinin avlanmasıdır.
b) Neyi, ne zaman ve kaç tane avlanacağını çok önceden plânlar.
c) Bazı hallerde avın kaçması onu sevindirir
d) Avlağa sürekli olarak fotoğraf makinesi götürme arzusuna bu basamakta rastlanır.
24- Aşağıdakilerden hangisi “metot basamağı”nda bulunan avcı davranışlarından değildir ?
a) Avlanma yönteminde avlanmayı daha fazla beceri gerektiren ve dolayısıyla ava daha fazla kaçıp kurtulma olanağı sağlayan metotlara yönelir.
b) Bu basamağa ulaşmış avcılar, kullandıkları silahların kalibrelerini küçültürler.
c) Avlanmaya gittiği bölgenin sosyal ve ekonomik değerleri hakkında bilgi toplama ihtiyacı bu basamakta başlar.
d) Genç avcılara bilgi ve öğüt vermezler.
25- Aşağıdakilerden hangisi “sportmenlik basamağı”ndaki avcı davranışlarından değildir ?
a) Bu basamakta, uzun yıllar boyu geliştirilmiş değer yargıları, doğayla ilgili denge kavramları, yaşama verilen değer, doğa ve yaşam sevgisi gibi öğeler etkendir.
b) Yakın çevresindeki genç avcılar onu, savunduğu ilke ve evrensel değerlerden ötürü anlamakta güçlük çekerler.
c) Bu basamağa ulaşmış avcılar, avcılığın doğru kulvarlarda gelişimi, yaban hayatının doğal sürekliliğinin korunması gibi konularda zaman ve para harcamayı düşünmezler.
d) Bu basamaktaki avcının ulaşmak istediği nihai hedef, geçmişteki kazanımlarının gelecek nesillere bir disiplin içerisinde aktarılmasını temin etmektir.
26- Aşağıdakilerden hangisi avcılık ve yaban hayatı konusunda uluslararası yaklaşımlardan değildir ?
a) Yabani flora ve faunanın korunarak gelecek nesillere aktarılması gereği, estetik, bilimsel, kültürel, rekreasyonel, ekonomik ve özgün değerlerde doğal bir miras olarak kabul görmektedir.
b) Bu konuda, avcının toplumun diğer bireylerinden daha fazla sorumluluk taşıdığı tartışılmazdır.
c) Toplumun tamamına ait doğal kaynakların önemli bir
boyutunu sadece toplumun bir kısmını teşkil eden avcılar kullandığından“faydalanan karşılar” prensibi öne çıkmıştır.
d) Avcılık konusundaki yasalarımız yeterli olup, bunların dışında yazılı olmayan kurallar ya da başka ülkelerdeki düzenlemeler bizim ülkemize uymaz.
27- Aşağıdakilerden hangisi avcılığın yazılı olmayan kurallarıyla uyumlu değildir ?
b) Avcı ve avın karşı karşıya kaldığı, hiç bir yasa veya kuvvetin müdahale edemeyeceği anda, sadece avcının davranışlarını düzenlemeye olanak tanıyan pekişmiş değer yargıları vardır.
c) Avcı, yerde gördüğü bir uçara, yavru, dişi veya damızlık için en verimli yaşında bulunan bir erkek memeliye silah doğrultmuyorsa örf, adet veya töreler, yani avcılığın yazılı olmayan kuralları yürürlükte demektir.
d) Avcının elinde ne kadar gelişmiş silah olursa olsun, av
hayvanlarının doğal savunma ve kurtulma mekanizmaları nedeniyle avcıya karşı bir eksikliğinin olduğu söylenemez.
28- Aşağıdakilerden hangisi avcı ahlâkı kavramına terstir ?
a) Avcıların, içinde yaşadıkları toplumun değer yargılarını zedelemekten uzak durmaları, yüksek ahlâki değerleri savunmaları, zorunlu olarak sergilemeleri gereken davranış biçimleridir.
b) Avcılık avcıya mutluluk verdiğine göre, daha fazla sayıda hayvan avlamak daha fazla mutluluk getireceğinden, avcının azami mutluluğuna engel olmamak gerekir.
c) Ahlak sahibi bir avcı, kanunlar uygun görse de, avcıya has duygu ile kanun ile doğa koşullarının her zaman uyumlu olmayacağını düşünerek hakkından feragat etmeyi
d) Avcı, kendisine yüklenmeye çalışkan preditör sıfatı yerine, regülatör kimliğinin gereklerini yerine getirmeye yönelik çaba sarfetmelidir.
29- Avcılık eğitimi kursunu takiben kurs sınavına giren bir avcı (adayı) bu sınavda kopya çekerse, av sahasında muhtemelen aşağıdaki olumsuz davranışların hangisini de yapabilir?
a) Bilerek yasak sahada avlanabilir
b) Bilerek avlanma limitlerini aşabilir.
c) Diğer avcıların ve av hayvanlarının haklarına saygı
d) Hepsini yapabilir.
30- Etika sözcüğünü ilk defa;
a) Aristotales kullanmıştır.
b) Gordon Childe kullanmıştır.
c) Engels kullanmıştır.
d) Carleton Coon kullanmıştır.
Bu yazı 15235 kez okundu...