Elektrik Tesisatı Kontrolü - Doğansoy Elektrik Mühendislik Hizmetleri
Elektrik hayatımızın vazgeçilmez enerji kaynaklarından bir tanesi. Bugün pek çoğumuz gerek evimizde, gerek iş yerimizde, okulumuzda, sinema ve eğlence yerlerinde elektrik sayesinde pek çok önemli işlerimizi çok daha hızlı ve pratik şekilde halledebiliyoruz. Elbette hayatımızı bu denli kolaylaştıran elektriğin, işletme ve firmalar bazında bazen kontrolleri ihmal edilmesi durumunda ölümcül patlama ve kazalara sebep olmaktadır. İş güvenliği ve iş ekipmanı yönetmeliklerine göre elektrik tesisatları yılda en az 1 kez kontrole edilmeli ve bu kontrol periyodik yapılarak elektrik iç tesisleri denetim ve muayene uygunluk belgesi verilmesi gerekmektedir. Elektriğin bu denli önemli olduğu hayatımızda kontrollerin nasıl yapıldığına birlikte bakalım.
Elektrik Tesisatı Kontrolü Nasıl Yapılıyor?
Ülkemizde yeni çıkan yönetmelik ve khklar doğrultusunda elektrik tesisat kontrollerinin, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın İş Ekipmanları Yönetmeliği uyarınca yılda en az 1 defa periyodik olarak yapılması ve akabinde ilgili işletmeden alınacak elektrik iç tesisat muayene raporunun kuruma gönderilmesi gerekmekte. Elektrik tesisatı kontrolü alanında uzman işinin ehli mühendis ve teknisyenler tarafından termal kameralar ve çeşitli ölçüm cihazları kullanılarak yapılır. Termal kameraların elektrik tesisatı kontrolü sırasında rolü büyüktür. Nitekim arıza sonucunda nesnelerin kontrolsüzce yaymakta olduğu kızılötesi ışınları ve ısıyı algılayarak termal ekranda sinyaller şeklinde gösterir. Bu da devlerde kaçak bir akım olup olmadığını ölçmenin en pratik yoludur. Bunun yanı sıra elektrik tesisatı kontrol raporu hazırlanırken tesisteki kaçak akım rölesinin çalışıp çalışmadığı, açma akımları ve zaman uygunluk testleri yapılarak kontrol edilir. Kontrolün son aşamasında topraklama hattının son tüketiciye kadar ulaşıp ulaşmadığı ölçülmekte.
Elektrik hayatımızın vazgeçilmez enerji kaynağı elbette bu enerji kaynağı ölümcül bazı kaza ve patlamalara sebep olabilmekte. Her yıl çıkan 5 yangından 1’i elektrik kontağı kaçaklarından kaynaklanmakta. Günümüzde kaçak akım rölesi pek çok işletme ve firma için kullanımı zorunlu olan elektrik kontrol cihazlarından bir tanesidir. Kaçak akım rölesinin başlıca görevi yalıtım hatasından kaynaklanan herhangi bir elektrik kaçağı durumunda, kaçağın 30 mA’ın üstüne çıkması durumunda devreyi keserek elektrik akımına son vermesidir. Böylece ani elektrik kaçaklarında ısı ve patlama felaketlerinin önüne geçilir. Bugün işletmelerde zorunlu tutulan kaçak akım rölesi, elektrik tesisatı kontrol raporu hazırlanırken başlıca kontrol edilen cihazların arasında yer alır. Nitekim kaçak akım rölesi çalışmayan pek çok işletme ve kurum, iş sağlığı ve güvenliği yüzükleri uyarınca yüklü miktarlarda cezalar almaktadır. Kaçak akım rölesi insan hayatı için bu denli önemli ve gerekli bir akım cihazıdır.
Elektrik Tesisatı Kontrol Raporu Kim Tarafından Hazırlanır?
Elektriğin hayatımızdaki yeri ve öneminden bahsettik. Elektrik tesisatı kontrolü günümüzde işletmeler ve firmalar için, her yıl zorunlu olarak 1 defa ve periyodik olarak yaptırmaları gereken kontrollerdendir. Elbette bu kontroller işletmeler tarafından yaptırılıp ilgili rapor gerekli mercilere sunulmakta ancak hiçbir zaman işletmeler elektrik tesisatı kontrol raporunu tek başına yazmazlar. Elektrik tesisatı kontrolü Elektrik Mühendisleri Odası (EMO)’ya bağlı çalışan bir mühendis ve teknisyen eşliğinde yapılarak, elektrik iç tesisat muayene raporunun oluşturulması ve kontrollerin ilgili personel tarafından yapılması gerekir. Elektrik tesisat kontrolünü yapan personel işletme için elektrik tesisatının yeterlilik belgesini hazırlayarak bu belgenin ilgili kurum ve kuruluşlara nakli için işletme sahibini ikaz eder. Ayrıca bu raporda işletmede yer alan elektrik tesisatıyla ilgili herhangi kaçak, ihmal yahut yasa ve tüzüğün öngördüğü kuralları ihlal durumu varsa bunu da elektrik tesisatının yeterlilik belgesinde belirtmek zorundadır.
Elektrik Tesisat Kontrolü Zorunlu Mu?
Ülkemizde gerek işletmeler gerek firmalar için insan hayatını tehdit edebilecek tüm elektrik tesisat kontrollerinin, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın İş Ekipmanları Yönetmeliği EK 3 maddesince azami olarak 1 yıllık periyotlar halinde topraklama ve paratoner kontrolleri ile birlikte yapılması zorunlu kılınmıştır. Tesisatın iş sağlığı ve işçi güvenliğini sağlayıp sağlamadığının kontrolü için gerekli ve zorunludur. İşçi sağlığı ve iş güvenliği tüzüğü, madde 353 ve madde 354 uyarınca elektrik tesisat kontrolü zorunlu kılınmıştır ve işletmelerce yaptırılması gerekmektedir. Ayrıca, elektrik tesisatı kontrolü raporunun sadece tesis ilk kurulduğunda değil yönetmelikte de belirtildiği üzere periyodik olarak hazırlanması ve kontrollerinin yapılması gerekir.