GİZLİHAZİNELER DEFİNECİLER AKADEMİSİ » D E F İ N E C İ L İ K » GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ÖLÜM İNANIŞLARI ÖLÜ GÖMME VE MEZAR ÇEŞİTLERİ » GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ÖLÜM İNANIŞLARI ÖLÜ GÖMME VE MEZAR ÇEŞİTLERİ » DOLMEN VE MENHİRLER » MEGALİT-MENHİR-CROMLECH-DOLMEN
1 MEGALİT-MENHİR-CROMLECH-DOLMEN Bir C.tesi Tem. 31, 2010 6:22 pm
Megalit bir yapı veya anıt oluşturmak amacıyla
kullanılan büyük bir taştır. Bu yapılar bir veya birkaç megalitten
oluşabilir. Megalitik sıfatı bu tür taşlardan yapılmış anlamını taşır,
taşlar harçla değil birbirlerine geçmeli olarak bir arada dururlar.
Sözcük, Yunanca megas (büyük) ve lithos (taş) sözcüklerinden
Megalitler başlıca iki grupta toplanabilir: Dayanak gerektirmeden ayakta
duran taşlar; bunlar yalnızken "Menhir" , bir doğru veya daire şeklinde
dizilirse "Cromlech" (Kromlek) adını alırlar.
Paralel düzenlenmiş bir döşemeyi taşıyan taşlardan meydana getirilen
odalara "Dolmen" denir, bunlar mezar odalarıdır. Bu mezar odalarının
üstü toprakla örtülürse, ortaya çıkan tepeciklere tümülüs veya höyük adı
Dikilitaşlar (Menhirler) [değiştir]
Dikilitaşlar, bazen toprak üstü yükseklikleri 4 metreyi geçen büyük
taşlardır. Bunlar tek ya da gruplar halinde olabilecekleri gibi, bazen
dolmenlerin, bazen de mezar tepelerinin çevresine yerleştirilmişlerdir.
Yerel olarak bunların "şehit mezarları" olduklarına inanıldıklarından,
günümüzde çoğu kez İslam mezarlıklarının içinde kalmış ve diğer mezar
taşları ile karışmışlardır. Dikilitaşlar üzerinde halen ayrıntılı bir
çalışma yapılmamıştır, ancak bunların, hiç değilse bazılarının belirli
doğrultular üzerinde diziler oluşturduğu anlaşılmaktadır
Menhirler, Trakya bölgesinin yanı sıra Fransa'da ve İngiltere'de
bulunmaktadır. Bunlar 10-12 metre yüksekliğinde dev taşlardır.
Menhirlerin çoğunun mezar taşı olduğu ispatlanmıştır. Büyüklükleri
sebebiyle de, sanki canlıymışlar gibi halk masallarına konu olmuşlardır.
İlgili efsanelerde menhirler doğarlar, büyürler, dans ederler ve
ağlarlar. Bazı menhirler tarihî bir hatırayı sonsuzlaştırırlar.
Menhirler, toprak sınırını belirtmek için de kullanılmış olabilirler.
Menhirlerin dikilme sebeplerine en uygun açıklama ise, bunların ilkel
idoller, yani dinî semboller olduklarıdır. Genel olarak yalnız duran
menhirler, bazen bir çizgi üstünde dizilmiş de olabilirler. Daire
şeklinde dizilmiş olanlar, belki dinî anıtlar veya kurban sunaklarıydı.
Cromlech (Kromlek) denilen bu dizilerin yönleri yıldızlara göre olduğu
için, güneş tapınağı da olabilirler. (Yıldız Dağları Mayadağ-Dupnisa
Mağarası arasında) Dolmenler'in içinde bazı kil eşya bulunmuştur. Fakat,
çoğu soyulmuş olan bu mezar odalarında, neolitik çağ'ı aydınlatabilecek
çok az eşya kalmıştır. Buna karşılık dolmenlerin çoğunun üstünde,
geometrik ve sembolik figürler kazılıdır
Nabta megalit'iTrakya'daki tarih öncesi anıtların arasında en görsel ve
ilginç olanları levha halindeki iri taş bloklardan yapılan megalitik
anıtlardır. Trakya'da geçitli mezar-dolmenler ve dikilitaşlar menhirler
olmak üzere iki tür megalitik anıt vardır. Avrasya'nın çeşitli
yerlerinde ilginç bir dağılımı olan bu tür anıtların tarihlendirilmesi
ve birbirleri ile olan ilişkileri çok tartışmalıdır. Megalitik anıtlar
Trakya'nın kuzeyinde, Edirne-Kırklareli'nin Yıldız dağlık bölgesinde
görülür. Dolmen olarak tanımlanan ve yerel olarak "kapaklıkaya" olarak
adlandırılan anıtlar dik olarak konan büyük taş blokların üstlerinin
aynı tür taş kapatılması ile oluşur. Bunların bir arka odası, bir orta
odası ve bir ön giriş kısmı vardır. Odaların önünü kapatan taşta da "ruh
deliği" olarak tanımlanan değirmi bir açıklık vardır. Bugün çoğu açıkta
olan bu anıtların etrafında bir çevre duvarları ve çoğunun da üzerinde,
taşlardan oluşan bir tepeciğin olduğu bilinmektedir. Mezar olarak
kullanılan anıtlar MÖ 12. yüzyılda yapılmaya başlanmış, bazıları ikinci
kullanım ile 7. yüzyıla kadar gelmiştir. Megalitler ile birlikte bulunan
çanak çömlek, ip baskı ya da oluk bezemeli, koyu renkli kaplardır.
Bunlarla birlikte, az da olsa maden alet ve takılar da bulunmaktadır
Basit Dolmen: Ayakta duran iki veya birkaç taşın üstünde, yatık
durumdaki büyük bir taştan oluşur. Bu ilkel dolmen, bazen bir tümülüs
Kubbeli Dolmen: Bu tip dolmende, harçsız taşlarla örtülmüş ve kilit
taşıyla kapanmış bir kubbe görülür. Yunanistan'da "Tolos" denilen bu tür
inşaata, Fransa ve İrlanda'da bugün dahi çoban kulübeleri arasında
Örtülü Koridor : Son çağ dolmenlerinin hepsi bu türdedir. Bütün anıt,
üstü örtülü bir geçitten ibarettir. Bunun bazı kısımları delikli bir
taşla ayrılır ve bazılarında rölyeflere rastlanır (Rölyef, kabartma
olup, heykel sanatının bir çeşididir. Bir figürün çıkıntıları, derin bir
şekilde zemine bağlı olarak çıkarılmışsa "yüksek rölyef", eğer
çıkıntılar hafif bir biçimde belirtilmişse "alçak rölyef" adını alır).