Anasayfa > Deneme - İnceleme > Gölgesi Kalemimin Ucunda: Montaigne
Kalemimin ucuna Montaigne''nin gölgesi düştü, diyor Feridun Andaç. Aslında o on altı yaşın okuru olarak kendi ilkgençliğini, yıllar sonra gittiği Bordeaux kentini (Perigord Şatosu''nu), bir büyük "usta"nın deneme anlayışını ya da açıkçası "deneme"yi anlatmakta. Belki de, olanca yalınlığı içinde yazma serüvenini. Bitmeyen/kolay kolay da bitmeyecek olan okuma yolculuğunu. Sonunda da, deneme yoluyla çağının içinden "yarın"a bakışını. Yazarın uzak geçmişte Montaigne çerçevesinde okudukları, gerçekte bir dizi deneme değil sanki bir tür "yol haritası" olmuş. Onu Erzurum''dan alıp Atlantik kıyısındaki Bordeaux''ya kadar götürmüş. Yani başlayan, öte yandan da hiç bitmeyecek görünen bir uzun yolculuğa! Andaç, yol boyu günce tutmuş. Kendi öyküsünü yükseltmiş taş taş, o Bordeaux anıları üstüne. Edward Said örneğinde olduğu gibi. Böylece, Ataç''ın sözüne uymuş: "Gerçek denemeci, okuruna açılabilen kişi." Dolayısıyla, nasıl Montaigne kendisini kitabının konusu saymışsa, Feridun Andaç da benzer biçimde kendisini bu kitabın bire bir ölçekteki ana konusu yapmış.
Feridun Andaç, "Deneme Zamanı" adını verdiği üçlemin ilkinde Montaigne''le başlayan süren deneme yolculuğunu onun yaşamı/yapıtı ekseninde ele alıp yansıtıyor. Dizinin yayımlanacak diğer iki kitabı ise Elias Canetti ve Italo Calvino ile süren bir okuma yolculuğunu içermektedir.
Dünyada hiçbir deneme yazarı yoktur ki, Montaigne’in kaleminin gölgesi onun üzerine düşmesin. Cesur olanlar, ‘deneme’ denince ilk akla gelen Montaigne’in onları özgürleştirdiği bu gölgeden bahsetmekten çekinmezler. Büyük usta Stefan Zweig, Montaigne adlı kitabında ustaların ustasının hayatındaki şifreleri anlatırken, kendi yazarlık serüvenindeki etkisinden de bahsediyordu aslında. Feridun Andaç da Gölgesi Kaleminin Ucunda: Montaigne isimli kitabında Montaigne’e olan borcunu ödüyor bir nebze de olsa. Andaç, tutup ustayı ve Denemeler’ini anlatmıyor bize. Kendi açıklamasıyla; “”yazdıklarıyla elimden tutan, bana düşünerek/sorgulayarak okumayı, ama tutkuyla okumayı, bunun yol yordamını gösteren, daha doğrusu okurken yazmayı öğreten bir yazarla başlayan yolculuğumun izlerini sizlerle paylaşmak,” için kaleme alınmış bir kitap. Türk edebiyatındaki ‘deneme’ türüne dair önemli söyleşilere, açımlayıcı kitaplara imza atmış olan Andaç, Montaigne’in gölgesinden kendi yazarlık serüvenini anlatıyor aslında. Bir okur/yazar olarak Montaigne izleğinden hareketle yazarlık burçlarını ele alıyor aynı zamanda. Bizi başta Montaigne olmak üzere başka yazarlara yönlendiriyor denemelerinde. Andaç’ın Deneme Zamanı adlı “üçlemesi”nin ilk kitabı Montaigne, büyük ustaya, kendine ama ençok da yazma serüvenine yeni bakış açısı kazandıracak.
İncecik yumurta kabuğunu içgüdüsel gücüyle kıran canlılara hayretle bakarız. Bir de insanın en büyük serveti olan aklını kullanmayanlara...Bazen...