ALMA Süpernova Toz Fabrikası Buldu | Astronomi Diyarı
ALMABüyük Macellan BulutuSN 1987aSüpernova
ALMA (kırmızı), Hubble (yeşil) ve Chandra (mavi) teleskoplarının verileriyle oluşturulmuş SN 1987A süpernovası görüntüsünde genişleyen şok dalgası görülüyor. Merkezdeki parlaklık ise toz kalıntısı (ALMA (ESO/NAOJ/NRAO)/A. Angelich. Visible light image: the NASA/ESA Hubble Space Telescope. X-Ray image: The NASA Chandra X-Ray Observatory).
“Görece yakın ve genç bir süpernova kalıntısının tam ortasında toplanmış çok miktarda toz kütlesi bulduk,” diyor Charlottesville, ABD’de bulunan Ulusal Radyo Gökbilim Gözlemevi (NRAO) ve Virginia Üniversitesi’nde çalışan gökbilimci Remy Indebetouw. “İlk kez tozun oluştuğu yeri görüntülemeyi başardık, bu, gökadaların evrimini anlamak için oldukça önemli.“
Merkezdeki kırmızı renkle gösterilmiş toz katmanı ve onu saran patlama dalgasının dantelli mavi-beyaz şoku ressam tarafından böyle resmedilmiş. (ALMA (ESO/NAOJ/NRAO)/Alexandra Angelich (NRAO/AUI/NSF))
“SN 1987A özel bir yer, çünkü henüz çevresindeki ortamla karışmadı, bu yüzden gördüğümüz şeyler orada üretilen şeyler,“ diyor Indebetouw. “Kendi türünde bir ilk olan yeni ALMA sonuçları, basitçe birkaç on yıl öncesine kadar var olmayan maddeyle dolup taşan bir süpernova kalıntısını gözler önüne seriyor.“
Meşhur Tarantula Bulutsusu’nun bir derece karelik görüntüsü. Üst ortada örümcek bulutsusu, solda kırmızı rengiyle kendini gösteren NGC 2100 genç yıldız kümesi iplikçiklerin sarıldığı alt kısmın sağında yer alan SN 1987A süpernovasıyla ilgi çekiyor (ESO / R. Fosbury (ST-ECF))
Başlangıçta gerçekleşen ilk patlamanın şok dalgaları uzaya doğru saçılırken, daha önce NASA/ESA Hubble Uzay Teleskopu ile de görülen, parlak madde halkaları meydana geliyor. Yaşamının sonuna gelen kırmızı dev yıldızın patlamasıyla dışarıya atılan maddenin bir kısmı bu gaz zarfına çarptıktan sonra, kalıntının merkezine doğru geri dönmektedir. “Bir noktada, geriye dönen bu şok dalgası biriken toz yığınlarına çarpacaktır,” diyor Indebetouw. “Böylece orada bir miktar toz şiddetli bir rüzgara maruz kalıyor. Ancak bunun miktarını tahmin etmek zor — belki sadece bir miktar, muhtemelen yarısı ya da üçte ikisi kadarı.” Tozdan yeterli miktarda geride kalanlar yıldızlar-arası ortama geçiş yapabilirse, gökbilimcilerin Evren’in erken dönemlerinde tespit ettikleri verimli tozların sorumlusu olabilirler.
“İlk oluşan gökadalar gerçekten oldukça tozlular ve bu toz gökadaların evriminde önemli bir rol oynuyor,” diyor Londra Üniversitesi’nden (İngiltere) Mikako Matsuura. “Bugün tozun birkaç farklı şekilde oluşabileceğini biliyoruz, ancak Evren’in erken dönemlerinde bunların çoğu süpernovalardan gelmiş olmalı. Sonunda bu teoriyi desteklemek için doğrudan bir kanıtımız var.“