Karamanoğlu Mehmet Bey ve Türk Dili
Bilindiği üzere; Resmi Gazete'de yayımlanan Başbakanlık Genelgesi ile 2017 yılı "Dilimiz Kimliğimizdir" başlığıyla "Türk Dili Yılı" ilan edildi.
Bu etkinliklere katkı sağlamak amacıyla Türk Ocakları Karaman Şubesi binasında, Karamanoğlu Mehmet bey Üniversitesi Öğretim Görevlisi Mestan KARABACAK tarafından “Karamanoğlu Mehmet Bey ve Türk Dili” konulu bir program düzenlendi.
Program; Türk Ocağı Karaman şube Başkanı Yunus Turan tarafından yapılan açış konuşması ile 19.30’da başladı.
Yunus Turan açış konuşmasında esasen Karaman ilinin Türk Dilinin başkenti olduğunu, Türk Dil Bayramının da Karaman’da 740 yıldır kutlandığını ifade etti. Türk Dili yılı ilan edilmesine rağmen, Türk Dilinin başkentinde bu kapsamda bir etkinlik yapılmadığını söyledi. Türk Dili Yılı internet sitesinde Karaman adının geçmediğini ifade etti. Türk Dili ile ve Karamanoğlu Mehmet Bey ile ilgili olarak Türk Ocaklarının geçmişte yaptığı faaliyetleri anlattı. Her zaman Türk Dili ile ilgili faaliyetlere destek vereceklerini ancak böyle bir talebin kendilerine gelmediğini söyledi.
Mestan Karabacak konuşmasına Türk dilinin tarihi seyrini anlatarak başladı. En eski yazılı metinlerin Yenisey Anıtları ve Orhun Abideleri olduğunu ifade etti…
Kazakistan’ın Almaata şehrinin 50 km. ve Salagar Alüvyonlu toprağının 20 kilometre doğusunda, garaj yapmak ve yolu düzlemek için yapılan çalışmalar sırasında tesadüfen bir anıt mezar bulundu. Anıt mezarda 4800 parça saf altından yapılmış savaşçı erkek elbisesi, üzerinde dağ keçisi figürleri, kaftan, kılıf, hançer, çizmeler vardı. Sonradan “Altın Elbiseli Adam” diye ifade edilen buluntular 2012 yılında İstanbul’da üç ay sergilendi.
“Dünya bilim âleminde yankılar uyandırdı. Bu elbisenin günlük bir kıyafet olmadığı, törenlerde devletin ihtişamını gösteren bir kıyafet olduğu ve bir şehzadeye ait olduğu söylendi. Bundan daha değerli olan gümüş yada bakır bir “tas” bulundu. Tas üzerinde 26 harften oluşan iki satırlık bir yazı vardı. Kazak bilim adamları okuma çalışmaları yaptı. “Tigin 23’ünde öldü, Esik halkının başı sağ olsun” yazdığı anlaşıldı. Göktürk harflerinin, Yenisey yazıtlarından daha da bozuk şekli ama Türk alfabesi olduğu kesindir…” dedi.
“Ancak yabancı bilim adamları da bunu teyit etmeleri gerekiyor. Tarihi milattan önce beşinci yüzyıldır. Bizim elimizdeki en eski yazıt Yenisey yazıtları milattan sonra beşinci yüzyıldır. Bu kesinleştiği zaman Türk dilinin en eski yazılı belgesi bin yıl yani on asır geri gidecektir ki şu anda Avrupa’nın anlı şanlı dillerinin toplam yaşı bin yıl yok. Toplasan altı, yedi yüzyıldır… “ diyerek Türk dilinin tarihi seyri içinde eski bir dil olduğunun kanıtının “Altın Elbiseli Adam” olduğunun altını çizdi…
Konuşmasının devamında; Türk dili tarihinin yedi devrini anlatı. Bunların; Altay Dil birliği Devri, En eski Türkçe devri, İlk Türkçe devri, Eski Türkçe Devri, Orta Türkçe Devri, Yeni Türkçe Devri, Modern Türkçe Devri olduğunu söyledi. Her birini tarihi gelişimi seyrini izah etti.
Türklerin Anadolu’ya göç sürecini anlattı. “Hazarın güneyinden gelen Türklerin kahır ekseriyeti Oğuz Türküydü. Anadolu’ya geldiklerinde 13. yy başlarında Anadolu Selçuklu Devleti kuruldu. Başkenti önce İznik olsa da sonra Konya başkent oldu.
Anadolu Selçuklu Devleti bir Türk devleti idi ama resmi dili Farsça idi. Bilim dili, diplomasi-yazışma dili Arapça idi. Halkın kullandığı dil ise Türkçe idi. Yerleşik Ermeni, Rum gibi halk kendi dillerini kullanıyordu. Devletin asıl tebaasını oluşturan Türkmenler Oğuz Türkçesi konuşuyorlardı. “ dedi.
Mevlana o dönemde yaşıyor. Türklüğü ile övündüğü şiirleri vardır. Ama Farsça yazıyor. Rüzgâr da Farsça’dan yana…
Esasen 13. yy. da Farsça edebi bir dildir. Aydınlar Arapça öğrenseler de Farsça okuyor, öğreniyor, yazıyorlar. Halk Oğuz Türkçesi konuşuyor. Yunus Emre’nin yaşadığı dönemde konuşma dili olarak Türkçe kullanılıyor. “
“1243 yılında Sivas yakınlarında Anadolu Selçukluları ile Moğollar arasında Kösedağı savaşı yapılıyor. Selçuklu yeniliyor ve yıkılma sürecine giriyor. Moğol komutanlar gelip başkente Konya’ya yerleşiyor. Bir grup askerle beraber… Anadolu Selçuklu devleti kâğıt üzerinde resmen ve şeklen vardır ama fiilen Moğolların yönetimindedir, Moğolların güdümündedir.“
Bu dönem şu sonucu doğuruyor: Ortada Selçuklu otoritesi yok... Moğollar da her yeri kontrol edebilecek güç sevk edemiyor. Bir otorite boşluğu doğuyor. Bu boşluğu Beylikler dolduruyor. Karamanoğulları, Eşrefoğulları… 20 dolayında küçük devletçik doğuyor. Kendi içinde otonom yani özerk olduğunu görüyoruz. Ama dışta Selçukluya bağlı…
Böyle bir dönemde Karamanoğlu Mehmet Bey 1277 yılının nisan ayında ordularını hazırlayarak Konya’yı zapt etmeye karar veriyor.
Karamanoğlu Mehmet Bey’in Konya’yı alması ve dil fermanı ile ilgili ana kaynak; Selçuklu Devletinin resmi tarihçisi, Vakanüvist İbni Bibi’dir. Selçukname adlı eserini Farsça diliyle yazıyor. Biz bu olayları onun yazdıklarından öğreniyoruz. Daha sonra 15.yüzyılda 2. Murat devrinde Yazıcıoğlu Ali isimli bir Türk; “Tevari-i Âli Selçuk” adıyla Türkçe’ye çeviriyor. Topkapı’da kayıtlı.
“Şimdengerü hiç gimesne kapıda ve divanda, mecalis ve seyranda Türkî dilinden gayri bir dil kullanmaya… Defterleri dahi Türkçe yazalar...”
Alâeddin tepesinde davullar çaldırılarak bu ferman okutuluyor. Diğer beyliklere de gönderiliyor ve her yerde okutturuluyor. Bu fermanla; diğer tüm beyliklerde de Türkçü konuşulması, Türkçe yazılmasını sağlamıştır.
Konuşmasının devamında; Karaman ile ilgili, Karamanoğlu Mehmet Bey, Yunus Emre ve Ferman metni ile ilgili yürüttüğü faaliyetleri, yaptığı çalışmalarını ve emeklerini anlattı.
Türk diline, Karamanoğlu Mehmet Bey’e karşı olanlardan bahsetti.
Üniversitenin adının konulma sürecini anlattı.
Karaman’da tabelaların Türkçe yazılması ile ilgili yaptığı mücadeleyi anlattı.
Günümüzde kutlamaların gereği gibi yapılmadığını söyledi.
“Yunus Emre’nin yalnızca tasavvuf büyüğü olduğu için sevilmiyor. Anadolu Türkçesi ile ölümsüz şiirler yazdığı için büyük bir şahsiyettir. Bu nedenle iki büyük ve önemli şahsiyetten biri Karamanoğlu Mehmet Bey, diğeri Yunus Emre’dir.
KARAMANOĞLU MEHMET BEY İLE YUNUS EMRE’NİN KARAMAN’DA METFUN OLMASI TESADÜF DEĞİLDİR.
Program sonrası, sohbete katılımcıların soruları, çay ve ikramlarla devam edildi…
Mestan Karabacak; Türk Ocağına kendi yazmış olduğu “Okuntu” isimli şiir kitabını hediye etti.
Katılımcıların isteği ile Okuntu isimli şiir kitabından KARAMANOĞLU MEHMET BEY şiirini okudu…
Türk Ocağı başta Mestan Karabacak hoca olmak üzere tüm katılımcılara teşekkür etti.