Ayrık Beyin ile Bir Bedende İki Otorite
Beyin her gün bilim insanlarını şaşırtmaya devam ediyor ve uzun yıllar daha devam edecek gibi görünüyor. Beyin nakli üzerine çalışmaların sürdürüldüğü günümüzde bile hala sırlarını koruyan beyine hayran olmamak elde değil.Beyindeki ufak değişimlerin bile insan davranışlarına büyük çaplı ilginç etkileri olabilir. Bütün organizmanın kontrol edildiği bu kıvrımlı et parçasındaki bir değişimin nelere sebep olduğuna bakalım.Beyin iki ayrı hemisferin ortaklaşa çalışmasıyla bütünlük sağlayan bir yapıdır. Peki ya bu ortaklaşa çalışma sekteye uğrarsa ne olur?Ayrık Beyin Nedir?Ayrık beyin milyonlarca sinirle iki hemisfer arasında bilgi alışverişini sağlayan korpus kallozum adlı yapının kesilmesiyle oluşan durumdur. Genellikle epilepsi hastalarında geçirilen ağır nöbetleri önlemek için bu yola başvuruluyordu. Korpus kallozumun kesilmesi nöbetleri neredeyse sonlandırsa bile bazı ilginç deneyimlere sebep oluyor.Birbirine Erişemeyen HemisferlerVücudumuzun sol tarafını sağ hemisfer, sağ tarafını ise sol hemisfer yönlendirir. Normal bir insanda bu yönlendirme iki hemisfer arasında koordine bir şekilde olurken aralarındaki bağlantı kesildiğinde işler biraz karışabiliyor. Eğer ayrık beyinli biriyseniz bir nesneyi sağ elinizle rafa koymaya çalışırken sol eliniz her seferinde geri indirebilir. Ya da aynı anda bir elinizle dikdörtgen, diğer elinizle çember çizmek sizin için çocuk oyuncağı olabilir.Konuya biraz daha yakından bakmakta fayda var.İnsanların çoğunda konuşma faaliyetini sağlayan Broca alanı ve konuşulanı anlama işlevindeki Wernicke alanı beynin sol hemisferinde bulunur. Normalde bir nesneyi hangi gözün görsel alanında olursa olsun korpus kallozum sayesinde sol beyinde dillendirerek tanımlayabiliyoruz. Yani, eğer siz sol görsel alanınızdaki bir bardağı görürseniz bunu sağ hemisferinizle algılar ve korpus kallozum bilgi aktarımıyla sol hemisferdeki Broca alanınını tetikleyince “bardak!” diyebilirsiniz. Peki ayrık beyinlilerde ne olur? Sol görsel alandaki nesneyi sağ hemisferle görür fakat gördüğü nesnenin ne olduğunu sorarsanız size cevap veremez. Çünkü görseli Broca alanına iletecek bir kanalı –korpus kallozum– yoktur. İşin ilginç yanı, gördüğün nesneyi çiz dediğinizde size güzel bir bardak çizebilir.Bu ilginç durumu birçok bilim insanı küçük deneylerle test etmiştir. Aşağıda yer alan videoda da bu deneylerden birine şahit olabilirsiniz. Dakika 2.50’de ortada bir odak noktası bulunan ekranın sol tarafında testere sağ tarafında bir çekiç gösteriliyor ve ne gördüğü soruluyor. Denek bu soruya Broca alanıyla cevap verecek, Broca alanının bulunduğu sol hemisferde sağ taraftaki çekiç algılandığı için verdiği cevap “çekiç” oluyor. Sonrasında gözlerini kapatıp gördüğü şeyi sol eliyle çizmesi istendiğindeyse sağ hemisfer devreye giriyor ve bir testere çiziyor.İki ayrı beyin gibi işleyen hemisferler, iki ayrı otorite, iki ayrı insan.