1k dan sonra..
9.3/10 (444 Oy)
Necip G. Ortakçılar'ı inceledi.
@NeGe·31 Ara 2019·Kitabı okudu
Gitmesek de görmesek de o köy bizim köyümüz müdür?
Benim için çok kıymetli olan bu kitabın sayfasında bir inceleme göremeyince kolları sıvayıp birkaç satır eklemek zaruriyet oldu...
Kitabın benim için önemi, bende büyük bir hatırayı saklıyor olmasından kaynaklanıyor... Talip Apaydın, rahmetli annemin Öğretmen okulundan hocası... O yüzden ben Talip Apaydın ismi ile ve onun kitaplarıyla çok erken yaşta tanıştım...
Bu kitabını da ilk olarak orta okul yıllarında okumuşumdur yanlış hatırlamıyorsam. Yıllardır annemden bir hatıra olarak saklarım kitaplığımda... Geçen gün tekrar elime aldım, birkaç sayfa göz gezdireyim derken akşamına bitirdim yeniden bu güzel romanı...
Roman 1964 yılının Şubat ayında basılmış... Annem o yıllarda öğretmen okulunda genç bir öğretmen adayı... Aynı yıl kitabı alıp hocasına imzalatmış... Yani başka bir ifadeyle elimdeki kitap tam 55 yaşında... Sizin için bendeki o ilk baskının birkaç fotoğrafını çektim;
İkinci görselde Talip Apaydın'ın kendi cümlelerinden kısa hayat hikayesini de okuyabilirsiniz...
İşte böyle bir hikayesi var Ortakçılar'ın benim hayatımda... Allah her ikisinin de mekanını cennet eylesin deyip bir kaç satır da kitap ve kitabın yazıldığı dönemle ilgili düşüncelerimi paylaşacağım sizinle...
Talip Apaydın'ın romanları, köy romanı olarak adlandırdığımız türde romanlar... Kendisi Cumhuriyet'in en değerli projelerinden biri olan Köy Enstitüsü mezunu. Fakir Baykurt, Mahmut Makal gibi Türk edebiyatına onlarca yazar yetiştirmiş bir ekolün içinden geliyor.
Tuco Herrera özellikle Fakir Baykurt incelemelerinde bu Köy Enstitüleri mevzusuna çokça değindi ve değerli bilgiler paylaştı. O yüzden ben o kısma fazla girmek istemiyorum. Ancak, kurulduğu günün üzerinden 80 yıl geçmesine rağmen eğitim dünyamızda hala bu derece nitelikli, verimli ve her anlamda donanımlı insan yetiştiren başka bir eğitim kurumunun gelmediğini üzülerek tekrardan dile getirmeden geçemeyeceğim...
Köy enstitüleri, sadece öğretmen yetiştirmekle kalmayan, bu öğretmenlerin mezun olduktan sonra görev alacakları köylerde hayata dokunan, toplumu eğiterek dönüştüren insanlar olmasını sağlayan ve böylelikle taşralarda aydınlık nesillerin tohumlarını atan nitelikte kurumlardı... Köy Enstitüsü'nde okuyan bir öğrenci, öğretmenlik mesleğinin gereği olan eğitimin yanında mutlaka bir müzik aleti çalmayı öğrenir (ki bu müzik aleti mandolindir), mütevazi bir yabancı dil eğitimi alır (İngilizce veya Fransızca), bunların da yanısıra köy yaşamında ona yardımcı olacak taş ustalığı, marangozluk, fırıncılık gibi başka bir zanaat daha öğrenir öyle mezun olurdu.
Velhasıl, bu ülkedeki her güzel şey gibi onun da önünü kesip yok ettiler maalesef... Aradan 80 yıl geçti, biz hala arap saçına dönen eğitim sistemimiz için bir çıkış yolu arıyoruz... Tıpkı 60'lı yıllarda yok ettiğimiz yerli otomobilimizin yerine 60 yıl sonra yenisini yapmaya çabalamamız gibi...
Her neyse, işte böyle bir dönemde yazılmış bu kitap da... Kitabın baş karakteri Sefer de mezun olmasına bir yıl kalan bir Köy Enstitüsü öğrencisi...
Yazın çeltik tarlasında ortakçı olarak çalışan yaşlı babasını görmek ve ona yardım etmek için köye gidiyor. Tarlaların sahibi olan Hilmi beyin eşi Melahat, Sefer'in çok uzaktan bir akrabası... Sefer'in annesi genç yaşta vefat ediyor ve Melahat hanım, ondan bana yadigar diyerekten bu ziyaretinde Sefer'i kendi evinde misafir etmek istiyor...
Sefer bu noktada ruhunu baskı altına alan bir ikilem yaşıyor. Bir yanda çeltik tarlasında çok zor şartlar altında çalışan babası, diğer yanda babasını bu zor şartlar altında çalıştıran Hilmi Beyin evi... Sefer tercihini babasından yana kullanmak istese de babası, ona kendi geleceği için 'beyin evinde' kalmasının daha doğru olacağını salık veriyor. Hatta baya ısrarcı oluyor bu konuda... Hal böyle olunca da Sefer'in yaşadığı ikilem ve ruh sıkışması roman boyunca artarak devam ediyor...
Daha fazla detaya girmeden bu şekilde özetleyip gerisini okura bırakıyorum...
Eğer köy romanı okumaktan keyif alıyorsanız, Ortakçılar'a sonuna kadar kefilim. Sefer'in yaşadığı ruh halleri, neredeyse aklınıza Peyami Safa'yı getirecek kadar ustalıkla anlatılıyor. Köylülerin 'ağa', 'bey' gibi emek sömürücülerine karşı öğrenilmiş çaresizlikleri; oğlu bir yıl sonra öğretmen olacak olmasına rağmen baba karakterinin hala geleceğini kurtarsın diye oğlunu beylerin, ağaların peşine takma sevdası; sahip oldukları, onları var eden toprakları küçümseyen ve her fırsatta her şeyi satıp İstanbul'a yerleşme veya yurt dışına gitme hayali kuran aklı havada bey oğulları ve bunun gibi köy yaşamının gerçeklerine dair daha pek çok ayrıntı romanın sayfalarını çevirdikçe ortaya çıkıyor ve okuru, günümüzde de benzerini yaşadığımız çok tanıdık bir atmosferin içine sürüklüyor...
Son bir konuya daha değinerek satırlarımı sonlandıracağım sevgili 1k dostlarım... Günümüzde maalesef artık köy romanları yazılmıyor... Yazılıyorsa da benim haberim yok. Köy romanından kastım köyde geçen roman değil sadece, köyü anlatan, köy gerçeğiyle yüzleştiren romanlardan bahsediyorum...
Artık köylerin hiçbir probleminin kalmadığını mı anlamalıyız bu işten? Belki Yaşar Kemallerin, Fakir Baykurtların, Talip Apaydınların yazdıkları köyler değişmiş, o köylerdeki beyler, ağalar gitmiş olabilir elbette... Ancak onların yerini yeni sorunlar, yeni ağalar, yeni beyler almadı mı?
Köylünün elindeki yerli tohumu zorla alıp yerine hybrid veya GDO'lu tohumları dayatan kravatlı beyleri yazmayacak mı hiçkimse? Ya da köyün deresinin dibine zorla yapılmak istenen elektrik ve nükleer enerji santrallerini hiç mi dile getirmeyecekler? Verimli tarım arazilerinde maden arayan, ormanları yok edip siyanür arayan Kanadalı ağaları da mı yazmayacaklar? 21. yy'da, 2 yaşındaki Muharrem'in cansız bedenini çuvala koyup yağan karın kapattığı köy yollarını aşmaya çalışan babanın hikayesi gerçekten de kimsenin ilgisini çekmiyor mu artık?
Çağdaş edebiyatımız köylerimizi neden bu kadar yok sayar, neden toprağın insanlarına bu kadar yabancılaşır anlamak çok güç gerçekten... İşe bu tarafından baktığımızda, kelle koltukta onca eser vermiş bu onurlu köy romancılarımıza olan saygım bir kat daha artıyor...
Artık köy deyince aklına 'organik kahvaltı'dan başka bir şey gelmeyen bir neslin ferdi olarak içine düştüğümüz bu durumdan utanmak da bizim boynumuzun borcu olsun...
Mavi apache Düşünmek Yaşamın Pasını Silmektir'i inceledi.
@MaviApachi·30 Ara 2019·Kitabı okudu
Kalkanla Sazan avlamak
Bir sabah otobüste giderken birkaç tatlı söz okumak için google'dan sayfalara bakarken bir sayfa gözüme çarptı.1k muhteşem bir sayfa tam istediğim gibi bir de mobil uygulaması da var. Tamam dedim bu sayfa tam benlik. Üyelik falan filan hallettim. Akvaryumdan okyanusa düşmüş balık misali dolaşıyorum. Tabi bi de nasıl bişey onu anlamaya çabalıyorum. Derken sayfada daha önce adını hiç duymadığım bir şairle karşılaştım. Tahsin Özmen. Derken sözlerine baktım gayet güzel çok hoş. Hemen tanımalıyım bu adamı dedim. İncelemeleri okuyorum olumsuz tek yorum dahi yok. Hayıflanıyorum bu adamı nasıl duymadım diye. Sözler filan çok güzel. Bi de incelemeye yazılan bi ifade beni can evimden vurdu. Hani geliri derneğe bağışlamış diye. Hemen bu kitaba ulaşmalıyım. Sağa sola baktım en sonunda kitap satan internet sitesinden aldım. Kitap geldi, hafif hırpalanmış neyse zaten zar zor bulmuşum birkaç küçük dokunuş ve pasta cilasını çektikten sonra kitaplığımdaki yerini aldı.Kitapları aldıktan sonra özellikle şiir kitaplarını ortadan rastgele birkaç sayfa açıp okurum. Ama bunda yapmadım. Neyse yaklaşık bir hafta önce aklıma geldi. Aldım kitabı elime şöyle kaba taslak bir çevirdim sayfalara baktım içi hınca hınç dolu sayfalar öyle iki satırlık bir şeyler yazılıp geçilmemiş ve nedense aklıma Didem Madak geldi ve Polyanna'ya yazdığı mektup o incecik kitabın yanında bu koskoca antoloji değerindeki kitap var yanımda. Sonra okumaya başladım. İçimdekiler kırılmaya başladı. Sonra Mina Urgan'ın karpuz meselesi aklıma geldi. Yok yok dedim devam neyse beğendiğim bişeyler gördüm. Paylaştım birinci paylaşımda pek bişey yok ikinci derken üçüncü paylaşımda bir volkanik patlama bir balık sürüsü...
Beğeniler patlıyor ne oluyor diyorum kendime herhalde sözler hoşuna gitti 1k dakilerin. Sonra patlamalar hep devam etti ve balık sürüsü hiç eksilmedi. Bir ara Exupery'nin toplu eserlerine geçtim. Yine paylaşımlarda bulundum ama volkanik patlamalar ve sürü sessizleşmişti. Tık yok. Hemen incelemelere baktım. İncelemelerin hemen hemen hepsi Tahsin Özmen paylaşımlarında volkanik patlamalara neden olan hesaplardı. Kitabı okumaya ve paylaşımlara devam ettim. Çünkü her zaman öğrenecek yeni şeyler vardır. Bir hırsızdan bile çok şey öğrenebilirken bu kitaptan da bir şeyler öğrenebilirdim. Kitap bittiğinde yine aklıma Polyanna'ya Son mektubun da içinde olduğu incecik narin kitap aklıma geldi. Polyannacılık iyidir. Ama bunun yanında gerçekleri de dile getirmek gerek. Pazardaki domates dizen amcanın mantığında olmamalı bu. Arkadaki kötüleri görmek gerek. Ama kardeşim adam iyi birşeye hizmet ediyor bak bağışlamış yani geliri... Kalkanlar hep böyledir aslında.
Kitapta güzel olan yerler yoktu berbattı dersem doğrudan bir parça sapmış olurum. Kitap bana hitap etmedi yine emek var ama Exupery'nin yazmış olduğu Küçük Prens asıl haliyle yayımlamadı. Kısaltıldı. Tabi buradaki amacı bilmiyoruz daha çok okuyucuya ulaşmak için de kısalmış olabilir ya da gereksiz veya hoşuna gitmeyen kısımları çıkarmış da olabilir Exupery. Şair bir cümleyi olduğu gibi değil güzel şekliyle söyleyen olmalı bana göre. Bunu sadece birkaç sayfada satırda değil genelinde olmalı maalesef bazen nicelik niteliği yansıtmıyor. Ama elinizde sağlam iki kalkan varsa siz de balık avlayabilirsiniz okyanusun kıyısındakilerden hani yeni düşmüş olanlardan...
@of_krdmr·08 Ara 2019
TARİH ÖĞRENMEYE DAİR ALTIN KURALLAR
> Öncelikle öğrenmeyi öğrenmelisiniz.
> Hiç kimse Allah dışında her şeyi bilemez. Sizin öğrenmeniz gereken şey; en kısa zamanda en doğru bilgiyi öğrenmek.
> Ne istediğinizi ve nerede bulabileceğinizi bilmeniz gerek.
> Kitap okumayı bir makjay gibi görmemelisiniz. Kitap sizi daha iyi yapacak daha çok sosyalleştirecek bir araçtır.
> Kitapçılarda, Türkiye'deki okuyucu zevkine ve popülariteye göre sıralanan kitaplara fazla rağbet göstermeyin. Çünkü Türkiye'de genel olarak eğitim seviyesi düşük.
> Bir kitap gördüğünüzde bu kitabın iyi mi yoksa kötü mü olduğunu 1K, GoodReads veya daha profesyonel olan JSTOR'dan bakın.
> Bir yayınevini komple okumaya veya bir seriyi ilginizi çekmediği halde tamamlamaya çalışmayın. Dürüst tarihçilerin tavsiye ettiği kitapları okuyabilirsiniz.
> Sadece tarih okumayın. Sosyoloji ve antropoloji de okuyun. Sosyoloji ve antropoloji olmadan tarih olmaz. Örnek olarak; göçebelere çalışan biri antropoloji bilmeli. Ekonominin de temel kuralları bilinmeli.
> Önemli olan tarihi olayları doğru bilmek değil, tarihi olayları meydana getiren sebepleri öğrenmektir.
> Tarihçi olmayı düşünmeyen biri fazla metodoloji kitabı okumamalı.
> Tarihe sömürmek için yaklaşırsan tarih seni sömürür.
> Tarih okumaya başlayacaksanız giriş seviyesi kitaplardan başlayıp daha sonra akademik ağırlıklı kitaplar okuyup derinleşilebilirsiniz.
> Eğer zamanınız azsa tarihte derinleşeceğim diye uğraşmayın. Herkese hitap eden giriş seviyesi tarih kitapları vardır, onları okuyun.
> Tarihe başlamak isteyen biri tarih dizilerini izlemeyi kafasından silmeli. Türkiye'nin gündeminden kopmalı. Sadece Türkiye'de yazılmış kitaplarla bir yere gidilemez.
> Tarih, malumatfuruşluk (bilgiçlik taslamak) değildir. Belli sorular üstünden gitmelisiniz. Böyle bir yolda giderseniz entelektüel bir uğraşa sahip olursunuz. Örnek olarak; Müslümanlar veya Türkiye neden geri kaldı? Batı nasıl kalkındı? Mısır'da olan kültür neden Rusya'da yoktur? Diğer bir deyişle; tarih kitaplarını roman okur gibi okumayın. Ayrıca bu sorular üstünden giderseniz hayatınızı daha kaliteli, toplumdaki yerinizi daha sağlam belirleyip yaşayabilirsiniz.
> Okuduğunuz çoğu tarih kitabı yazarının bir tarafı olduğunu unutmayın. Tarafsız yazarlardan veya tarafsızlığa en yakın olan kişiden okumaya çalışın. Kendi tarihini olur olmadık şekilde övenlerden elinizden geldiğince uzak durun.
> Tarih okumalarını birçok kitabı kıyaslayarak yapın. Bu şekilde yaparsanız daha fazla verim alabilirsiniz.
> Bir tarih kitabını okurken %100 doğrudur bakış açısıyla okumayın. Araştırmacı olun.
> Tarih, sadece Osmanlı tarihinden öğrenilmez. Diğer kültürlerin tarihini de okuyun. Farklı kültürler öğrenmiş olursunuz.
> İngilizce biliyorsanız yabancıların yazdığı tarih kitaplarını da okuyun. Bilmiyorsanız Türkçe'ye çevrilen eserlerini takip edin. Çünkü o yazarlar çok daha geniş perspektife ve metodolojiye sahip (Yalnız oryantalistlerin çoğuna ve yalan yanlış tarih yazanlara dikkat edin.).
TAVSİYE EDİLEN TARİHÇİLER
ÖNEMLİ: Bir tarihçinin kitabı %100 doğrudur diye bir şart yok. Sürekli araştırarak okumanız en iyisi.
Kendi bilgilerim ve araştırmalarım