Adalet Bakanı dinleme kararlarında titizlik bekliyor
ADALET Bakanı Sadullah Ergin ile bayramın hemen öncesinde tam iki saat süren bir mülakat yaptım. Mülakat, spesifik olarak telefon dinlemede mevzuat ve uygulamaya ilişkin sorunları konu aldı.
Bu konuda aklımdaki bütün soruları bakana yöneltme imkânı buldum. Mülakatın geniş bir bölümü dünkü Hürriyet’te yayımlandı. Yayımlanan bölümün dışında kalan, ancak daha az önemli olmadığına inandığım diğer başlıkları bugün köşemde özetlemeye çalışacağım. Hukuken tartışmalı görünen bir-iki konuyu ise önümüzdeki günlerde ayrı yazılar halinde değerlendirmeyi tasarlıyorum.
HÂKİMLERİN DAHA TİTİZ DAVRANMASI BEKLENTİSİ
Ergin’e sorduğum başlıklardan biri, bazı hâkimlerin savcılardan gelen dinleme taleplerine olur verirken gereken titizliği göstermediği, izinlerde “Bırakınız dinlesinler” şeklinde özetlenebilecek çok esnek bir rejimin yerleştiği yolundaki tartışmaları konu aldı. Bu konudaki en klasik örneği, geçen yıl İzmir’de kendi cep telefon numarasının yer aldığı bir izin talebine bakmadan onay veren ve böylelikle kendi kendini dinleten ağır ceza hâkiminin durumu oluşturuyor.
Adalet Bakanı, hâkimler açısından takdir hakkının yanlış kullanıldığı durumlar bulunduğunu, ancak bu örneklerin istisna olarak görülmesi gerektiğini, bu tür “marjinal örnekler”in sayıca fazla olmadığını belirtiyor. Bakan, “Kendi numarasının da içinde olduğu talebi onaylayan hâkimin olayı çokça kullanıldığı için, bu sanki yaygın bir uygulamaymış gibi algılanıyor. Bu örneklerden yola çıkarak bütün hâkim ve savcılarımızın özensiz davranıyormuş gibi algılanması doğru olmaz” diyor.
Ancak “Bu anlamda çok daha titiz davranılması bundan sonra büyük bir zaruret” diyerek beklentisini de gizlemiyor Ergin ve ekliyor: “Elbette bu yapılan yanlışları en aza indirmek, bunları düzeltmeye çalışmak da bakanlığımızın görev alanı içinde. Ama biz mevzuat ve bir de hizmet içi eğitim çalışmaları açısından müdahil olmak durumundayız; yoksa yargısal faaliyete bir müdahalemiz olamaz.”
BAKANLIK MÜFETTİŞLERİ HÂKİM VE SAVCILARI DİNLETEBİLMELİ Mİ?
Son dönemde özellikle yargıda tepki yaratan tartışmalı bir konu da Adalet Bakanlığı müfettişlerinin hâkim ve savcıları dinletmek için mahkemelerden karar alabilmeleri. Bakana bağlı müfettişlerin bu yetkisi, yargı bağımsızlığı ilkesi açısından eleştiri alıyor. Bakan, bu yetkinin müfettişlere yönetmelikle verildiği yolundaki görüşlere itibar etmiyor. Ergin, 1982 Anayasası’nın 144’üncü maddesinin hâkim ve savcıların görev suçları ve disiplin işlemleriyle ilgili inceleme ve soruşturmaların Adalet Bakanlığı müfettişlerince yapılmasını öngördüğünü hatırlatıyor, keza 1983 yılında çıkarılan Hâkim ve Savcılar Kurulu’na ilişkin yasanın da müfettişlere bu konuda çok geniş yetkiler tanıdığını söylüyor.
Ergin, “Biz bu konuların, daha tartışma konusu olmadan önce yargı reformu çerçevesinde ele alınmasını savunduk, ‘Teftiş kurulu bakanlıkta olmamalı’ dedik. Bakanlığın emrinde olan disiplin ve soruşturma işlemlerinin bakanlık dışına çıkarılmasını, bağımsız özerk bir kurul eliyle yapılmasını kendimiz teklif ettik” diye konuşuyor.
ÖZEL HAYATLA İLGİLİ TESADÜFİ DELİLLER İŞLEME KONUR MU?
Rahatsızlık yaratan bir başka konu, Ergenekon bağlantısı şüphesiyle dinlenen ancak haklarında kovuşturmaya gerek duyulmayan 10 kadar hâkim hakkında bu kez dinleme kayıtlarında özel hayatlarıyla ilgili bazı durumlarla karşılaşıldığı gerekçesiyle disiplin işlemi başlatılmış olması.
Yasal dinlemeye gerekçe oluşturan fiillerin dışında kalan tesadüfi delillerin disiplin incelemesine konu olmasının hukuken sorunlu olduğu yolunda yaygın eleştiriler var.
Bakan, bu eleştiriler karşısında, Yargıtay 5’inci Ceza Dairesi’nin hâkim ve savcıların dinleme kayıtlarında elde edilen tesadüfi delillerin disiplin suçları açısından değerlendirilebileceği yolunda somut kararları olduğunu, bu kararların özel hayata da teşmil edilebileceğini söylüyor. Ergin, ayrıca Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 2007/145 sayılı kararının da hukuken bu görüşü desteklediğini anlatıyor.
Adalet Bakanı Ergin ile telefon dinlemeler konusundaki turumuz devam edecek.