Anasayfa Arşiv Makaleler PERAKENDE SATIŞ VESİKASI İLE TEVSİK OLUNAN MASRAFLARIN GİDER YAZILMASI
Hesap Uzman Yrd. H. İsa BAYDOĞAN
H. İSA BAYDOĞAN
Perakende satış vesikaları ile tevsik olunan masrafların gider kaydedilip kaydedilemeyeceği öteden beri tartışma konusu yapılmaktadır.
1.1.1984 tarihinde yürürlüğe giren Ücretlilere Vergi iadesi Kanunu ile
1.1.1985 tarihinde yürürlüğe giren Katma Değer Vergisi Kanunu'na paralel olarak belge düzeninde yapılan düzenlemeler, söz konusu tartışmaların yeni boyutlar kazanmasına neden olmuştur. Özellikle ödeme kaydedici cihazların kullanılmasına ilişkin düzenlemeler ve Vergi Usul Kanunu (V.U.K.)'nun mükerrer 257. maddesine istinaden Maliye ve Gümrük Bakanlığı'nın yetkisini kullanarak perakende satış vesikalarını da faturalar gibi anlaşmalı matbaalara bastırma ve noterden tasdik ettirme mecburiyeti koymasından sonra, bu vesikaların gider kaydında geçerli bir belge olduğu inancı yaygınlaşmıştır.
Söz konusu tartışmalara bir cevap teşkil etmek üzere yazılan bu makalenin izleyen bölümünde, kayıtların tevsiki ve perakende satış vesikalarının yasal durumu açıklanacaktır. Sonraki bölümde ise, bu vesikaların gider kaydında geçerli olduğunu savunanların görüşleri ile yasal dayanaklarına cevap verilmeye çalışılarak, perakende satış vesikalarının neden gider kaydında tevsik edici belge olarak kabul edilmediği açıklanacaktır.
II. — YASAL DURUM :
V.U.K.'nun «İspat Edici Kağıtlar» başlığı altındaki 227. maddesinin ilk paragrafına göre «Bu kanunda aksine hüküm olmadıkça, bu kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki mecburidir.»
Ancak, V.U.K.'nun 228. maddesinde düzenlenen «Tevsiki zaruri olmayan kayıtlar» başlıklı durumlar bu hükmün istisnasını teşkil etmektedir. Söz konusu durumlar ise;
1. Örf ve teamüle göre bir vesikaya istinat ettirilmesi mutat olmayan müteferrik giderler,
2. Vesika teminine imkan olmayan giderler,
3. Vergi kanunlarına göre götürü olarak tespit edilen giderlerdir.
Bunlar dışında yer alan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait olan kayıtların tevsiki zorunludur. Söz konusu kayıtların tevsik olunacağı belgeler ise V.U.K.'nun 228. maddesini takip eden maddelerde teker teker sıralanmış olup, şöyledir:
1. Faturalar (md. 229).
a) Perakende satış vesikaları (md. 233).
b) Gider pusulası (md. 234).
c) Müstahsil makbuzu (md. 235).
3. Serbest meslek makbuzu (md. 236).
4. Ücret bordrosu (md. 238) ve bordro yerine geçen vesikalar. (md. 239).
a) Taşıma irsaliyeleri, yolcu listeleri (md. 240).
b) Muhabere evrakı (md. 241).
c) Diğerleri (md. 242).
V.U.K.'nun 233. maddesine göre; perakende satış vesikaları, birinci ve ikinci sınıf tüccarlarla defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerin fatura vermek mecburiyetinde olmadıkları satışları ve yaptıkları işlerin bedellerinin tevsik olunabileceği vesikalardır. Kanun hükmünden açıkça anlaşıldığı üzere, anılan madde sadece perakende satışların tevsik edilmesi için düzenlenmiştir. Bu vesikaların gider yazılabileceğine ilişkin bir hüküm ise V.U.K.'nunda yer almamaktadır.
Çünkü, V.U.K.'nun 232. maddesine göre; «Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler:
Sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlarda fatura istemek ve almak mecburiyetindedirler.»
Madde hükmüne göre, birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, serbest meslek erbabı kazançları götürü usulde tespit olunan tüccarlar, defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler ve vergiden muaf esnafın, birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerden yapacakları perakende alışlarında da fatura almak zorunda olmalarından, perakende satış vesikalarının gider kaydı için geçerli belge olmadığı açıktır.
VERASET VE İNTİKAL VERGİSİNE İLİŞKİN BAZI SORUNLAR
Hesap Uzman Yrd. H. İsa BAYDOĞAN Ocak 1995