‘Litvanya Homofobik Bir Devlet‘
22/06/2009 | Yazar: Kemal Ördek
Homofobik, yabancı düşmanı Litvanya’nın bu gerçeğini değiştirmek için çok az şey yapıldı. Şimdi de eşcinsellik ve biseksüellik hakkında olumlu konuşma yasaklanıyor.
Litvanya Parlamentosu Seimas’ın geçtiğimiz hafta içerisinde onayladığı yasa, tartışmaları da beraberinde getirdi. AB müktesebatı gereğince, ayrımcılık karşıtı yasalar çıkarması beklenen bir ülke parlamentosunun LGBT hakları karşıtı tavrı, herkesi şaşırttı. Kaos GL olarak, çokça tartışılan yasaya karşı Litvanya’da en aktif çalışan iki örgütten biri Hoşgörülü Gençlik Derneği’nin başkanı Vytautas Valentinavicius ile görüşüp yasayla ilgili detayları ve yürüttükleri mücadeleyi kısaca konuştuk.
16 Haziran 2009’da, Litvanya Parlamentosu Seimas, baskın bir çoğunlukla, ‘Kamusal Bilginin Zarar Verici Etkilerinden Küçükleri Koruma Yasası’ adlı yasada değişiklik yapan tasarıyı kabul etti. Bu değişiklikle ilgili bizi kısaca bilgilendirebilir misiniz?
Yeni yasayla birlikte, eşcinsellik ya da biseksüellik hakkında olumlu konuşmak mümkün olmayacak; zira eşcinsellik veya biseksüellik bu yasaya göre çocukların gelişimine zarar vermektedir. Yani bu yasa, eğer Litvanya Devlet Başkanı onaylarsa, bireylerin cinsel yönelimleri sebebiyle karşılaştıkları ayrımcılığı pekiştirecek ve güçlendirecek, ifade özgürlüğünü reddedecek ve çocukların ihtiyaçları olan destek ve korunmadan mahrum bırakılmalarına sebep olacaktır. En çirkini de, ‘eşcinsel, biseksüel ve çok eşli ilişkilere yönelik teşvik’/’ajitasyon’un korku, gerilim yaratan, bireyleri intihara sürükleyen gerçekler olduğu düşüncesinin yaratılması. Eşcinsellik ve biseksüelliğe dair her türlü bilgi, gençlerin, küçüklerin bulundukları her türlü alandan uzaklaştırılmış olacaktır. Dahası, küçüklerin eğitilmesine yönelik projelerin uygulamasına dair de ciddi sıkıntılar ortaya çıkacaktır. Bu yasa diyor ki, ‘aile ilişkilerini tahrif eden ve değerlerini aşağılayan’ her türlü kamusal bilgi, aynı zamanda küçüklerin gelişimine de zarar vermektedir. Bu, küçüklerin çeşitli aile biçimleri (eşcinsel ebeveynler) ile ilgili hiçbir bilgiye ulaşmaması anlamına geliyor.
Peki, nasıl oluyor da Avrupa Birliği üyesi bir ülkenin parlamentosu, bu denli büyük bir çoğunlukla böylesi bir yasayı onaylar? Litvanya’nın bugüne dek imzalayıp parlamentosunda onayladığı, özellikle AB müktesebatına uyum yasaları veya anlaşmaları bu olayın neresinde kalıyor? Bu yasa, ayrıca Litvanya’nın BM’de deklare edilen cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine karşı bildirgeye imza atmış olmasıyla da çelişmiyor mu?
Ben de aslında bu durumu anlayamıyorum; ancak bence bu Litvanya toplumunun LGBT konularıyla ilgili genel tutumunun bir yansıması. Litvanya, homofobik, yabancı düşmanı ve ırkçı bir devlet ve bu gerçeği değiştirmek için çok az şey yapıldı. Bir taraftan, Litvanya insan haklarına saygı duyduğunu deklare ediyor, diğer taraftan buna dair uygulamaya geçme taraftarı olduğuna inandığımı söyleyemem.
Parlamentodaki hangi gruplar bu yasayı destekledi? Bu yasaya dair açıklamaları ve gerekçeleri nelerdir?
Neredeyse bütün gruplar, bu çok tartışılan yasayı destekledi. Sadece birkaç Litvanya Sosyal Demokrat Parti üyesi milletvekili bu yasaya karşı açıkça ve cesaretle tavır aldılar. Az da olsa en çok konuşulan ve popüler hale gelen gerekçe, eşcinselliğin günah olduğu ve ‘eşcinselliğe teşvik’in yok edilmesi gerektiği. Ayrıca, desteklenmesi gereken tek bir aile biçiminin (heteroseksüel) olduğu fikri de gerekçelerden biri. Onlara göre, farklı aile biçimleri büyük bir kötülüktür ve çocuklar ve gençler, bu aile biçimlerine dair bilgiden uzak tutulmalıdır.
Litvanya toplumu içerisindeki değişik gruplar bu yasaya nasıl tepki verdiler? Bu yasaya karşı çıkarken, size destek veren gruplar oldu mu?
Bu yasaya, ‘Aile Forumu’ adlı, geleneksel aile değerlerini savunan, resmi olmayan bir lobicilik örgütü, çok ciddi destek sundu. Bunun yanında, Litvanya Öğrenciler Meclisi, Hoşgörülü Gençlik Derneği ve Litvanya Eşcinsel Ligi gibi ulusal örgütler yasaya açıkça karşı çıkıp lobicilik yaptık.
Litvanya yasalarına göre, Litvanya Devlet Başkanı, parlamentodaki final oylamasından sonra yasayı onaylamak ya da reddetmek için 10 güne sahip. Sizce, devlet başkanınızın bu konudaki düşüncesi nedir? Tavrı ne olacak sizce?
Tahmin etmeye cesaret edemiyorum. Sadece şunu söylemek istiyorum, Litvanya Devlet Başkanı, hiçbir zaman özellikle LGBT’ler olmak üzere insan haklarıyla ilgili konulara önem vermemiştir. Dolayısıyla, umudum yok. Buna rağmen, aslında uluslararası örgütlerden gelmesini umduğumuz desteğe ihtiyacımız var. Çünkü ülke dışındaki örgütlerden gelebilecek baskının, devlet başkanının bu yasayla ilgili tavrını değiştirebileceğine inanıyorum.
Avrupa’daki örgütlerden gelen tepki ne seviyede? AB, Avrupa Konseyi, vb. Örgütlerden gelen tepki sizce yeterli mi?
Aslında hâlâ tepki için bekliyoruz. Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi’nden gelebilecek tepkiyle ilgili bir şey söylemek istemiyorum zira henüz çok erken. Sadece biliyorum ki, Avrupa Parlamentosu’nda, LGBT hakları için çok çalışan parlamenterler var.
Rusya Parlamentosu bile, buna benzer bir yasayı yakın geçmişte reddetti. Böylesi bir yasanın, ileride bütün LGBT’lere yönelik ayrımcılığın her alana yayılmasına sebep olma ihtimali hakkında ne düşünüyorsunuz?
Kuşku yok ki, böylesi bir yasa, ileride diğer konularda da LGBT’lere yönelik ayrımcılığa sebep olabilir. Biliyorum ki, Litvanya’nın kendini ‘geliştirmesi’ gereken yeni alanlar ve konular ortaya çıkacaktır ileride. Dahası, diğer ülkelerin de takip edebileceği pek de doğru olmayan bir örnek olma ihtimali de var bu yasanın.
Devlet Başkanı’nın yasayı onaylaması halinde ne yapmayı düşünüyorsunuz? Yasaya dair, gelecek dönem içerisinde nelerin yaşanacağını düşünüyorsunuz?
Yasaya karşı çalışmalarımıza devam edeceğiz. Yasanın bu haliyle herhangi bir ihlali bizim tarafımızdan yaratıldığında, yani yasayı ihlal ettiğimizde ve cezalandırıldığımızda, vakıayı iç mahkemelere taşıyacağız, sonra da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne. Bildiğim tek bir şey var, o da şu ki, hem çok zaman hem de çok fazla enerji harcamamız gerekecek bu yasayı bertaraf edebilmek için.