Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; Milliyetçi Hareket Partisi Grubu adına vermiş olduğumuz önerge üzerinde söz aldım. Yüce heyeti saygıyla selamlıyorum.
Önergemiz yatırım teşviklerine ilişkin. Özellikle son yıllarda yatırım teşvik sisteminde sık sık değişiklikler ve ilaveler yapılmakta, torba yasalarla ilave istisnalar getirilmekte, sistem daha karmaşık hâle gelmektedir. İş âlemi bunları takip etmekte güçlük çekmektedir.
Son olarak 5 Aralık 2017 tarihinde yürürlüğe giren 7061 sayılı Kanun'la serbest bölgelerde faaliyet gösteren firmalara da beşinci ve altıncı bölge teşviklerinden yararlanma imkânı getirilmiştir. 25 Ocak 2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan cazibe merkezlerine ilişkin düzenlemeyle de mevcut sistem bir kez daha değiştirilmiştir. Sonuçta, birbiri ardına getirilen değişikliklerin farklı yatırım teşvik rejimleri çerçevesinde sağlanan destek unsurlarını etkisizleştirmesi söz konusudur.
Mevcut yatırım teşvik sisteminin ülkemizde katma değeri daha yüksek üretimi artıracak ve yabancı girdi bağımlılığını azaltacak bir netice doğurmadığı, üretim ve ihracatımızın teknolojinin yapısını değiştirecek nitelikte yatırımlarda herhangi bir artış sağlamadığı, bu yönüyle sistemin ülke ekonomisinin ihtiyaçlarına ve teşvik sisteminin amaçlarına hizmet etmediği de görülmektedir.
Üretimin ithalat bağımlılığı, yabancı ara malı kullanımı ve ithalatı hızla yükselmeye devam etmektedir. 2017 yılında ara malı ithalatı toplam ihracatı aşmış bulunmaktadır. Tekstil, tarım ve otomotiv dışındaki sektörlerde dış ticaret açığı verilmektedir.
Resmî verilere göre 2017 yılı Ocak-Kasımında toplam 6.266 yatırım teşvik belgesi düzenlenmiş, toplam yatırım tutarı 84 milyar Türk lirası olmuş, öngörülen istihdam 176 bin düzeyindedir. Diğer taraftan dört, beş, altıncı bölgelerde bölgesel teşvikler için düzenlenen belge sadece 1.123 adettir, sabit sermaye yatırım tutarı 10,6 milyar TL'dir yani toplam teşvikli belgelerin sadece 1,8'ini oluşturmaktadır. Buna mukabil bir, iki ve üçüncü bölgelerde düzenlenen belge adedi 1.941 olmuştur. Öngörülen sabit sermaye oturumu 33,3 milyar Türk lirası olan yani dört, beş, altıncı bölgelerdeki yatırımın 3 katı; dört, beş ve altıncı bölge için düzenlenen belgelerin ise yaklaşık 1,5 katıdır.
Sayın Başkan, sayın milletvekilleri; büyük ölçekli ve stratejik yatırımlara verilen teşviklere bakıldığında ise "proje bazlı yatırım teşvik sistemi" adı altında verilen teşviklerin haksız rekabete yol açması, şeffaflık ilkesine zarar vermesi söz konusudur. Bu kapsamda, şu ana kadar incelemeleri bitirilmiş 70-80 milyar TL'ye yakın bir yatırımın son aşamaya geldiğini ilgili bakan ifade etmiştir. Ekonomi Bakanlığının kamuya açık devlet yardımları, istatistik sisteminden alınan veriler ışığında, 2017 yılında büyük ölçekli yatırım belgesi adedinin sadece 5 olduğu ve bu yatırımlarının sadece 2 tanesinin, imalat sanayisinde bulunduğu görülmektedir. 2017 yılındaki toplam teşvik belgelerindeki sabit sermaye yatırım toplamının sadece binde 5'ine tekabül etmektedir. Stratejik yatırım belge adedi sadece 9'dur. Bunların da 2017 yılında toplam teşvik belgeli yatırımlar içindeki payı sadece yüzde 7,5 seviyesindedir.
Şimdi, sabit sermayeye ilişkin baktığımızda, özellikle, İstatistik Kurumunun, yeni millî gelir hesaplamasından sonra kamu-özel ayrımını sabit sermaye yatırımlarında yapamadığını net bir şekilde gördük, bunlar resmî evraklarda da yer almıyor. Dolasıyla burada problem var. Özel sektör sabit sermaye yatırımları zaten 2015, 2016 ve 2017'nin ilk çeyreğinde negatifti. Üçüncü çeyreğe baktığımız zaman, sabit sermaye yatırımlarının yüzde 60'ının da inşaatla ilgili olduğunu görüyoruz. Yeni yatırım teşvik belgelerine baktığımızda, enerji, otomotiv ve savunma sanayisinde olduğunu görüyoruz ve ölçeklerine de baktığımız zaman, genellikle 30 milyon doların altında olduğunu görüyoruz.
EMİN HALUK AYHAN (Devamla) - Bu nedenle, ülkemizdeki yatırım teşvik sisteminin sorunları ve bunların çözüm yollarının incelenmesi için bir araştırma önergesi verdik. Takdirlerinize arz ediyoruz.