Uçuş Dersi - National Geographic Türkiye
Öylesine hızlı hareket ediyorlar ki, havada asılı renkli bir nokta ve flu kanatlardan başka bir şey görülmüyor. Kolibriler, ancak kamerayla zamanda dondurulduklarında sırlarını ele veriyor.
Küba’daki erkek arı kolibrilerinin çiftleşme gösterisi üzerinde çalışan biliminsanları, kuşları yakalayarak beden ağırlığını ve kanat boyutunu ölçüyor (üstte). Fotoğraftaki kuş tartının üzerinde hareketsiz duruyor, çünkü kolibriler sırtüstü yatırıldıklarında geçici bir süre oryantasyonlarını kaybediyor ama ayakları üzerine kalkar kalkmaz etrafta uçmaya kaldığı yerden devam ediyor. Bu çekimler sırasında hiçbir kuşa zarar verilmedi.
Çoğu kuş, kanatlarını sadece aşağı doğru çırparak büyük bir güç –bir başka deyişle kaldırma kuvveti– üretiyor. Kolibrinin havada asılı kalma yeteneği, hem aşağı hem de yukarı çırpıldığında kaldırma kuvveti ortaya çıkartan kanat hareketinin simetrisinde yatıyor. Ultrasonik sis makinesiyle havayı puslandıran araştırmacılar, fotoğraftaki Anna kolibrisinin yarım tur kanat çırpması –kanadı 90 derece oynatıp sonra geri çevirmesi– sonucu ortaya çıkardığı hortum benzeri girdapları gözlemleyebiliyor.
Kolibrileri rüzgâr tüneline salan araştırmacılar, saatte 56 kilometreye varan hızlardaki uçuşlarının mekanizmasını inceliyor. Kaliforniya Üniversitesi Riverside kampüsünde karagerdanlı kolibriyle yapılan deneyde, havada yapılan kur gösterilerinin kuşun fiziksel yeteneğini gerçek anlamda yansıtıp yansıtmadığı inceleniyor. Bir başka deyişle, dişileri etkilemek için en akrobatik dalışları gerçekleştiren erkek kuşlar aynı zamanda en hızlı uçanlar mı? Kanat hareketini görünür kılmak için fotoğraf çekilirken su buharından sis kullanıldı.
Anna kolibrisinin çatallı dili yapay nektar içtiği cam şişenin içinden görülüyor. Enerjik uçuşuna yakıt sağlayabilmek için kolibri her gün beden ağırlığından daha fazla nektar tüketiyor. Dili, içme hareketini saniyede 15 kez tekrarlıyor. Kuşların sağlıklı olmasını sağlamak için, esaret altındaki kuşlara verilen yapay nektara, fotoğrafta beyaz benekler olarak görülen protein tozu ve diğer bazı besinler eklendi.
Kolibriler aç kalmamak için sıklıkla sağanak yağışlara meydan okuyarak nektar topluyor. Fotoğrafta görülen Anna kolibrisi, aynen köpeklerin yaptığı gibi kafasını ve bedenini sallayarak yağmuru üzerinden silkeliyor. UC Berkeley’deki araştırmacılara göre, her dönüş saniyenin dört yüzde biri kadar sürüyor ve kuşun kafasını 34 kat daha fazla çekim kuvvetine maruz bırakıyor. Daha da olağanüstü durum: Kolibriler bunu tünedikleri durumda olduğu gibi uçarken de yapabiliyor.
Yoğun bitki örtüsü olan yerlerde uçan kolibriler, dalların ve sarmaşıkların arasından dolaşıyor. UC Berkeley’den Marc Badger, bu fotoğrafta görüldüğü gibi kuşları dar aralıklardan geçirerek akrobatik hareketleri laboratuvarında canlandırıyor. Oval biçimli bir delikten geçmek için, Anna kolibrisi yan dönüyor ve kenarlara çarpmamak için kanat çırpışlarını düzenliyor. Bu hareketi tek bir karede yakalamak için, 0,4 saniyelik pozlama sırasında üç kez flaş patlatılmış.