Siyasi gecelerimiz ve kültür faaliyetimiz üzerine - Erdal Boyoğlu
Geçmişten günümüze sol sosyalist çevrelerin bugüne taşıdığı bir gece kültürü var. Kimi sol çevrelere egemen olan ve ağırlıkta feodal olan kültürel değerlerin aşılması sorunun ne yazık ki sosyalist bir kültürle gerçekleşemediğinin sancılarını çekiyoruz.
Eskinin feodal değerleri, yeninin popüler kültürüyle bize ait olmadığı gibi birincisinden daha da kesin olan kültür geceleri yerini almıştır. Ve geçmişten ayrımla politik bir yükseliş atmosferine sahip olamadığımız bugün, sosyalist kültüre ait olmayan kültürün aynı zamanda dağıtıcı etkisiyle karşı karşıyayız.
Sorun teorik formülasyonlarla çözülmeyecek kadar karmaşık bir sorundur; yani sosyalist kültürle ilişkin bir çırpıda sıralanabilecek, paylaşımcılık, özgürlükcülük, kollektivizm, çıkar ilişkilerinden arındırılmış sevgi, dostluk ve dayanışma vb ögelerle vurguyla çözülebilir olmaktan uzaktır. Bu sorunun tek alternatifi sosyalist üretimle ve dönüşümle çözülebilir.
Bu noktada şu sorular kendini daha da dayatan bir anlam taşıyor. Bir partinin eğlence gecesi kimliksiz olabilir veya popüler kültüre tabi kılınabilir mi? Düzenlenen bir gecenin amacına varıp varmamasının belirleyeni, katılanların büyük çoğunluğunun ortadan keyifle ayrılmış olması veya mali getiridi olabilir mi? Açıktır ki bu soruların hiç biri (partiyi tümüyle dışlamadığınız koşullarda) olumla yanıtlanamaz.
Yine kuşkusuz bu iddia adına parti dostlarına feodal kültür normlarını dayatmak veya eğlence gecesine ağıtlar ağıtlar dinlemek, slogan attırmak, en genelde eğlenme beklentilerini ezmek gibi bir hak da söz konusu değildir.
Düşünşenize şöyle bir; yılbaşı eğlencisi düzenleyen bir partinin şarkıları ağıt olacak. Acı ve gözyaşı ile beraber, üstüne üstlük birde devrim şehitleri ölümsüzdür sloganı atacak ve bunun adı yılbaşı eğelencesi olacak.
Belki geceye gelen parti taraftarlarının ruh hali ve beklentileri bol ajitasyonlu, bol felsefi konuşmalı ve sloganlı bir gece olabilir.
Esasen parti dostlarının beklentisinin de böyle kimliksiz bir ‘’kültür gecesi’’ veya eğlencesi’’ olduğu düşünülmemelidir; çünkü beklentileri bu olsaydı kuşkusuz gecesine değil, örneğin bir halay gecesine ve ya pikniğe giderlerdi.
Elbette ki bu noktada ‘’doğru’’ olanın ne olanın ne olduğu sorusunun yanıtını büyük keskinlikle vermek mümkün değildir. Ancak en azından oraya gelen parti dostlarının ortak duyarlılıklarını temsil eden müzik tercihleriyle, arada küçük konuşmalarla, birlikte söylenebilecek şarkı seçimleriyle, farklı kültürlerle örtüşen oyunların birbirini takip eden bir yönlendirilmesiyle çok anlamlı olabilir. Gecede dönerin ve içeceklerin öne çıktığı bir ortamdan artık gına geldi. Geceye gelenleri partidışı eğlence ortamlarından ayırarak biz yapan, ortak kültüre hitap eden tek düze kültür hegemonyasından kurtaran çok güzel çok kültürlü bir eğlence atmosferi yaratılabilinir.
Bunların yapılmadığı bir gecenin parti dostlarıyla eğlenmek ve yakınlaşmak açısından başarız, daha ötesi kötü bir gece olduğunun teslim edilmesi, dolayısıyla bundan sonra ki gecelerin mutlaka farklı olması gerekmektedir.
Şunu unutmamalıyız; bizler önce bir siyasal yenilgi yaşadık. Çok ciddi kırılmalarla birlikte kitlelerle bağlarımız koptu. Her bireyimize varana kadar ağır bir kültürel ve ekenomik kuşatmayla karşı karşıya kaldık. Gelinen noktada kendimizle yüzleşmeliyiz. 12 Eylül sonrası saldırıları göğüsleyemediğimiz gerçeğiyle karşılaştık ve bu temelde parti yöneticilerinin bir çoğu yakalandı ve/ya öldürüldü. Kitle ilişkilerinde çok ağır darbeler aldık. Kitlelerin güven sorunuyla karşı karşıya kaldık.
Yani demem o ki; ‘’biz’’e özgü bir kültürün bizi birleştirme ve toplumsal bir gelişme siyasal bir güç elde etme açısından sıkıntılar yaşıyoruz. Her zamankinden daha çok bir sancı yaşıyoruz. Bu sancı bugün daha da önemlidir. Çünkü içinde bulunduğumuz nesnel ve öznel olumsuzluklar nedeniyle, toplumsal dinamiklerin bize doğru akmadığınının da bilincindeyiz. Siyasal kültürümüzün gelişim seyri bizden yana değil.
Geçmişte sosyalist diye nitelediğimiz sosyalist ülkeler yok. Sosyalist diye nitelediğimiz ülkelerin sosyalist kültür deneyleri de dahil bütünüyle bizim diyebileceğimiz bir kültürü henüz yaratabilmiş değildik.
Her birimiz kendi başına özgün bireyler olarak, geçmişten bugüne taşıdığımız geleneklerden kültürel bellekler oluşturduk. Feodal geleneklerden kollektif bir başarı çıkaramadık. Siyasal çalışmalarımızda bizi tek tek bireyler olmanın ötesinde ‘’biz’’ yapan noktada kollektif bir belleği ve sosyalist kültürü yaramadık. Kollektif yaşamı dönüştüremediğimiz oranda karşı durulmaz bir yabancılaşma ve dağılma sorunuyla karşı karşıya kaldığımızda açıktır.
Bugün ‘’biz’’ diyen kültürün birleştirme ve toplumsal başarının karşılığı yok.
Tekrar parti gecelerinin içeriğine dönecek olursak. Şu soruları sormak gerekmektedir; gecenin amacı nedir? Gece de para mı kazanmak, insanları bir araya mı getirmek? Partinin propagandasını mı yapmak? Amaç eğelenmek mi? Kültürel bir etkinlik mi?
Sorun eğlenme, beğeni, sanat, edebiyat, kültür , biraraya gelme, dostluk, dayanışma gibi şeyler olunca, hiç bir kalıbın ve sınıf indirgemeci yaklaşımın kapsayacağı olamayacağı, bireyin özgürlük alanının en çok da buralarda kendini göstereceği belli değil mi?Parti gecesinin içeriği ve biçimlenişi baştan belli etmektedir. Geceye tek minvaldeki politik duyarlılık ve ketup haraketler tek tip eğlenmenin tabi tek kültür sorunundan bağımsız ele alınamayacağının, daha önemlisi kendimize özgü bir kültürün yaratılmasının gayretini görmekteyiz.
Gece sorunlarımızı irdeleyen ve yüzleşen bir yazı okumadım. Ozan Emekçi’nin bir sözü hala kulaklarımda. Bana dediği şu sözü hiç unutamıyorum. ‘’Şimdi ki gecelerimizin sonunda kaç kilo döner sattık ne kadar içecek sattık hesapları yapılıyor. Eski gecelerimizi özlüyorum’’ O zamanlar yetersiz de olsa geceden sonra oturup bir gece değerlendirmesi yapardık’’ Bu bakış açısı bizi bir gece sonrası bir sanatçı gözüyle sadece bir yönümüzü çıkarıyor karşımıza…Gecelerimizin sorunun da Halay, Horan, Tango, samba ya da dansları ve müzikleri içeren bir yerlerden söz konusu olabilir. İnsana, sevgiye, estetiğe ilişkin her şeyi içerebilen, ama kendi içinde alternatif olmayı içeren, alternatif toplum projesine bağlanabilen bir sorunla karşı karşıyaydık. Esasen kabul etmeliyiz ki, bizim diyebileceğimiz bir kültürü yaratabilmiş değildik.
Öyle görünüyor ki, bütünüyle bizim olanı yaratmak, her bir parçası bir başkamıza ters gelebilen ama taraftarlarımız ve toplumun değişik kesimlerine ilişkin pek çok değişik şeyi süzerek içermemiz ve dönüştürmemiz daha zamana ihtiyacımız var. Tabi ki iradi çabanın önemi de yaşamsal bir önem taşımaktadır. Özellikle Sosyalist kültür açısından
Geçmişte bize ait olan bir çok değerlerimizin karşılığı vardı. Siyasal faaliyetlerimizin bir karşılığı vardı. Emekçilerle güzel kontaklarımız vardı, emekçilerin bir duyarlılığı ve sınıf mücadelesini sahiplenmesi sözkonusuydu. Bir yanımız sosyalist kültür aracılığıyla birey yanımızı ezmiş ve özgür bireylerin üzerine yükselmeyen siyasal bir toplumsallıkla yürümüştük; bugün ise burjuva kültürün hegemonyası altında ‘’özgür’’ bireyler olarak topsullaşamamanın, politik duyarlılığından ve coşkularımızın etkinliğinden malasef ayrı düştük. Asıl olan yüzleşmemiz gereken bir şey varsa; Siyasal gücümüzün varlığını gerçekleştirememenin ağır sancılarını çekiyoruz.
Cumhuriyet; milliyetçilik ve dincilik adına unutturma kültürüdür – Erdal Boyoğlu →