Lena Umay SON 6 AYDA EN ÇOK PAYLAŞILAN MAKALELERİ
13.03.2010 13:18 Karakter boyutu :
I.Dünya Savaşı sırasında, Kuzey Mezopotamya ve Anadolu topraklarında Doğu Hristiyanlarına yapılan pogrom ve katliamlar, günümüzde çeşitli Batı ülkelerinin komisyon ve parlamentolarında tartışılmakta olup, önemli kısmı tarafından ise kabul edildi.
1920’li yıllara gelene kadar, yapılan "etnik temizlik" genellikle, savaş zamanlarında gerçekleştirilen savaş suçu olarak değerlendirilmektedir.
Nitekim bu yıllara gelene kadar, bölgenin çok mezhepli Hristiyan halkları, tarihsel yerleşim yerlerinden kesin bir şekilde kopartılmış ve bir çok alanda, neredeyse tamamına yakını yok edilmiştir.
Ermeni, Süryani, Asuri ve Keldani topluluklarının geriye kalan temsilcileri, kendilerini, Osmanlı İmparatorluğunun savaş zamanındaki liderliği tarafından planlanıp uygulanan bir soykırımın kurbanları olduklarını savunmaktadırlar.
Asuri, Keldani ve Süryani gruplar 1915 yılındaki felakete "kılıç yılı" anlamına gelen "Sayfo" adını vermişlerdir.
Batı ülkelerinin kamuoyları, akademisyenleri ve siyasetçileri tarafından tanımlanan Ermeni katliamları ile eş görülen Sayfo da yoğun bir şekilde tartışılmaya ve soykırım yasa tasarılarına dahil edilmeye başlanmıştır.
Bir Politika Değişikliği: ADANA KATLİAMI
1909 yılında Kilikya’nin vilayet merkezi Adana’da gerçekleşen katliamda, Ermeni, Süryani ve diğer Hristiyan gruplar arasında hiç bir ayrım gözetmeksizin tüm Hristiyanların hedef alınması, "etnik temizlik" politikasının değiştiğini bizlere işaret etmektedir. Katliamın arkasındaki tek siyasi neden olarak; "Jön Türklerin, Ermeni Taşnak Partisiyle yakın ittifaki" gösterilmektedir. Bu dehşet katliamda bütün vilayette, 30.000'e yakin Hristiyan'ın öldürüldüğü ve bunlar arasında 850 Süryani, ayrıca 420 Keldani'nin bulunduğu bilinmektedir.
Meclisi Mebusan Edirne (Adrianople) vekili, Agop Babikyan Adana katliamı ile ilgili Meclisi Mebusan’a bir rapor sunmuştur. Babikyan’a göre, Adana’daki olaylar, daha önceki anti-Hristiyan politikada bir değişikliğe işaret ediyor, çünkü ilk kez sadece Ermeniler hedef alınmıyordu. Yani Adana katliamının, Ermeni düşmanlığından genel bir anti-Hristiyan tutuma dönüşerek tırmanış gösterdiğinin işareti olduğunu söyleyebiliriz. Bu katliamdan sonra, milliyetçilerin hedef tahtasına sadece Ermeniler değil, tüm Hristiyan gruplar konuldu.
1915 yılında, doruğa tırmanan anti-Hristiyan politika; birçok farklı mezhep ve milletten Hristiyan'ın, korkunç bir katliam politikasının sonucunda, bu halkların, yaşadıkları alanlarda tümüyle yok edilişlerinin bir izahıdır.
Ermeni katliamları tartışmalarıyla, Ermeni halkının yaşadığı dehşet olayları nispeten tanımakla birlikte, katledilen/tümüyle yok edilen diğer Hristiyan halklarımızın yaşadıklarını asla dile getirmiyoruz.
Çerkez Reşit Bey:
İttihat ve Terakki’nin Diyarbakır ve çevresinde yapılan Hristiyan soykırımının arkasındaki beyin adamı, Çerkez Ethem’in kardeşi Çerkez Reşit Bey’di. İttihat Terakki’ye üye olan Çerkez Reşit Bey, faaliyetlerini Şahin Giray kod adıyla yürütmüştür. (Torunları "Şahingiray" soy ismini Cumhuriyet sonrası soy isim olarak kullanmışlardır.)
Çerkez Reşit Bey’in katliam kararlarına tanıklık eden diğer İttihat ve Terakki görevlileri bile onu, "vicdansiz, şiddete tapan ve ahlaksız" biri olarak anlatıyorlar. Çerkez Reşit Bey, görev yetkileri içindeki "etnik temizlik" hareketini acele ve sınırsızca yapınca, diğer İttihat ve Terakki görevlileri tarafından uyarılmıştır.
Çerkez Reşit Bey, kendisi gibi Botan bölgesinde Hristiyan katliamlarını gerçekleştiren, Botan Emiri Bedirhan Paşa’nin torunu (Bazı kaynaklara göre kızı) Mazlume’yle evlenmişti. Bu akrabalık ilişkisini kullanarak, ileriki vazifelerinde Kürt Milli aşireti gibi Kürt aşiretlerinden faydalanacaktı. Çerkez Reşit Bey, Kafkaslar'dan sürülmüş Çerkezlerden gönüllü birlikler kurarak, bu birliklerle Diyarbakır, Hakkari ve Botan bölgelerinde Ermeni, Asuri, Keldani ve Süryani katliamlarını gerçekleştirmiştir.
Bu bölgedeki hareketler ve olası reaksiyonlara karşı, Kürt aşiretlerinden atlı savaşçı grupların desteğine ihtiyaç duyulmuştur. Her sancakta ölüm mangaları (Hamidiye Alayları ve destekçi aşiretler) oluşturulurken, anti-Hristiyan terör dalgası eşzamanli olarak, tüm vilayetlerde de sürdürülmüştür. (…)
Daha önceki bir yazımızda, Doğu Hristiyanlari üzerine verdiğimiz bilgileri kısaca hatırlatmak isterim.
Süryaniler, Asuriler, Yakubiler, Keldaniler:
Doğu kiliseleri, Süryani dilini tapınma dili olarak kullanırken, başka her yerde Elence ve Latince Hristiyanlığın dilleri olarak kullanılagelmiştir.
Süryani dilini konuşanlar, başlıca iki diyalekt (şive) arasında bölünmüştü. 20. yüzyılın başında, Doğu Süryani dilini konuşanlar, Türk-İran sınırında ve doğudan akan kollarıyla birlikte, Dicle nehrinin doğu yakasında yaşıyorlardı. Bugün Kürtlerin ısrarla Kürdistan olarak tanımladıkları bölgenin tam kalbinde yaşıyorlardı.
Batı Süryani dilini konuşanlar, Fırat nehrinin vadilerinde ve nehrin sol yakasındaki kollarında yaşıyorlardı. Dolayısıyla batı Süryani dilini konuşanlar, Mezopotamya’nın iki büyük nehri arasında yayılmışlardı. (M.Sycres, Joerneys in Northern Mesopotamia (1907))
Kuzey Mezopotamya ve Pers ülkesindeki yerli Süryaniler, Hristiyanlığı kabul eden ilk halk olarak kabul edilirler. Tarihin karanlıklarında gizli kalmış nedenlerle, Hristiyanlığın ana akımından koparak, özel tanrı bilimleri ve tapınmaları olan benzersiz kiliseler kurmuşlardır.
Batı Süryani şivesini konuşanlar etnik kimliklerini ‘Suryoyo’ sözcüğü ile tanımlarlar.
19. yüzyılın sonlarına doğru Avrupalı yazarlar, Süryani dilini konuşan tüm halklar için ‘Keldani’ terimini kullanmışlardı. 19. yüzyılın sonlarına doğru İngilizce, Asur, Rusça, Aisori kullanılmaya başlandı. Osmanlılar, çok sık olarak Yakubiler terimini Süryani Ortodokslar için kullandılar.(…)“
11 Mart 2010’da İsveç Parlamentosu’nun "soykirim" olarak tanımladığı bu olaylar, ülkemiz topraklarının kara/korkunç tarihi olarak anlatılacaktır. Yaşadığımız coğrafyanın kadim halkları bu zaman diliminde yok edilmiştir. Tarihimiz, en derin yaralarını bu olaylarla almıştır. Toplum olarak bu tarihi hesaplaşmaları çeşitli ülkelerde gündem olmadan evvel bizler tartışabilseydik, belki de bu gün yaşadığımız suçlamaların hiç biriyle karşılaşmayacaktık. Tarihte işlenen suçların, gelecek kuşaklara da suç olarak devri kötü bir tecrübedir. Kilometrelerce uzakta, özellikle birçoğunun siyasal ve kültürel değerlerini hedef seçtiğimiz ülkelerin bize yaptıkları uyarılara kızmak yada cevap olarak onların tarihinde yaşanmış kötü olayları onlara hatırlatmak yerine, kendimize dönerek tüm boyutlarıyla, yaşanmış felaketlerimizi tartışıp, tarihimizle yüzleşebilmeliyiz.
lena umay ermeni meselesi keldaniler asuriler süryaniler