UAEK VE K. KORE-ABD NÜKLEER ANLAŞMASI
Mustafa AY – DG – 05.06.2018 ABD-G. Kore- K. Kore arasında geçtiğimiz yaz döneminde patlayan nükleer kriz sonrasında K. Kore’nin Güney Kore ile birlikte olimpiyatlara birlikte gitmesi, artan gerilim şiddetinin azalmasıyla sonuçlanmıştı. Özellikle Kuzey Kore’nin sert ve keskin politik yaklaşımlarından kendini sıyırması, ülke siyasi tarihinin önemli adımlarından biri olarak görülmüştü. Öyle ki 12 Haziran’da, K. Kore lideri Kim Jong-Un ve ABD Başkanı Donald Trump, Singapur’da bir araya gelecek ve nükleer silahsızlanma hakkında ortak bir müzakere yürütecekler.
Kuzey Kore ile ABD arasında planlanan nükleer silahsızlanma müzakerelerine karşı Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu’ndan (EAEK) tepki geldi. UAEK Başkanı Yukiya Amano, ABD’nin K. Kore ile bir anlaşmaya varması durumunda UAEK’nin nükleer silahsızlanmadan sorumlu denetmen bir kurum olarak görevinin başında olması gerektiğini söyledi. Lakin ABD tarafından UAEK’ye bu hususta hiçbir çağrı yapılmadı. Bu hususta UAEK Başkanı Amano, kurumun aktif ve etkili bir kurum olduğunu şu sözlerle ifade etti: “UAEK’nun nükleer enerji ve silahsızlanma konuları başta olmak üzere başka birçok konuda birlikte çalıştığı ülkeler vardır. UAEK’nin bağımsız denetmen rolü sayesinde ülkelerin nükleer faaliyetleri denetlenerek nükleer silahsızlanma sürecini yürütür ve nihayete erdirir.”
Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu, İran’ın 5+1 Nükleer Anlaşması sonrasında ülkede olası uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin devam edip etmediğini gözlemleyen en yetkin bağımsız kurum olarak ön plana çıkıyor. UAEK gözlemcileri, 2009 yılında Pyongyang yönetimi tarafından sınır dışı edilmişti. Uluslararası hukuk doğrultusunda nükleer faaliyetlerini gözlemleyen UAEK yetkilileri, 2009 yılından beri K. Kore’nin nükleer alandaki faaliyetleri hakkında hiçbir veriyi haiz değil. Çünkü K. Kore’nin uluslararası milletlere aşırı izole politikaları, ülkedeki gelişmelerin yabancı ülkeler ve kurumlar tarafından gözlemlenmesine olanak vermiyordu.