GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM FONU NEDİR? | Finans, Borsa ve Ekonomi Forumu
GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM FONU NEDİR?
Fon, kanun hükümleri uyarınca nitelikli yatırımcılardan katılma payı karşılığında toplanan para ya da iştirak paylarıyla, pay sahipleri hesabına, inançlı mülkiyet esaslarına göre, aşağıda belirtilen varlık ve işlemlerden oluşan portföyü işletmek amacıyla Kuruldan faaliyet izni alan portföy yönetim şirketleri ve girişim sermayesi portföy yönetim şirketleri tarafından bir içtüzük ile süreli olarak kurulan ve tüzel kişiliği bulunmayan mal varlığıdır.*
c) Yabancı özel sektör ve kamu borçlanma araçları ve anonim ortaklık payları,
Bu fonun ana özelliklerini yukarıda anlatılan Gayrimenkul Yatırım Fonlarına benzetebiliriz. Sadece %80’lik gayrimenkul yatırımı oranı yerine, %80’lik girişim sermayesine yatırım yapılmış olması zorunludur. Fonun finansal araçlara yatırım yönünden faizsiz finans prensipleri doğrultusunda GYF’ler ve diğer fonlarda olduğu gibi faizsiz enstrümanlara yatırım yapılması gerekmektedir.
Girişim sermayesi fonlarını risk ve getiri açısından katılım bankalarındaki muşaraka, mudaraba gibi iş ortaklığına dayalı ürünlere benzetebiliriz. Muşaraka ve mudaraba katılım bankacılığına esas teşkil eden ürünler olduğu gibi, girişim sermayesi ve gayrimenkul yatırım fonları da faizsiz sermaye piyasası ürünlerine esas teşkil etmesi gereken ürünler olabilir. Bu tür ürünlerde getiri garantisi verilmediği için yatırımcının ne kadar getiri elde edeceği net belli değildir, sadece nakit akışlarından tahmin edilebilmektedir. Türkiye’de bu yapıda kurulmuş bir fon henüz bulunmamaktadır. Zira bu fon türünün mevzuatı da gayrimenkul fonları mevzuatında olduğu gibi yeni düzenlenmiştir. Bu fonlarda biriken paralar şirketlere yatırım sermayesi olarak konulacağı veya belli başlı projelere yatırım yapılacağı için uzun vadeli kaynak gerektiren bir fon türüdür. Bu fon türünde de gayrimenkul fonları gibi fiyatı her gün açıklanmak zorunda değildir ve yılda en az bir defada açıklanabilir. Bu fona yatırım yapacak müşterilerin de nitelikli sınıfta bulunan müşteriler olma zorunluluğu vardır. Fonun çalışma esasları da diğer fonlara göre çok farklılık göstermektedir. Fon satın alacağı şirketlerin getirilerine veya ortak olacağı projenin veya şirketlerin nakit akışlarına göre temettü ödemesinde bulunulabilir. Bu şekilde yatırımcılar dönemsel getiri elde edebilir. Eğer amaç şirketi büyütüp, şirketin veya projenin değer artışından kaynaklı getiri elde etmek olursa, fon temettü dağıtmayıp, elde edilen kar fon fiyatına ilave edilebilir. Bu durumda tüm getiriler fonun fiyatına ilave edildiği için, yatırımcılar fonun değer artışından para kazanırlar. Karını realize etmek isteyen yatırımcı, elindeki fon paylarının satışını gerçekleştirerek fondan çıkışını sağlar ve kar realizasyonunu gerçekleştirir. Tabi burada gayrimenkul fonlarında olduğu gibi bu fonlarda da likidite problemi mevcut olacaktır. Fona uzun vadeli yatırımcı bulmak ne kadar zor ise, fondan çıkış aşamasında yeni yatırımcı bulmak ta yine aynı derecede zor olacaktır. Fondan çıkmak isteyen yatırımcının paylarını başka bir yatırımcı alabilir veya fon kurucusu satın alabilir. Fon kurucusu satın alırsa fona kolay şekilde likidite sağlanabilir, fon kurucusu bu durumda fonun yatırım yaptığı alanda yatırımcı olur, yani pozisyon almış olur. Fon çıkışlarında, fon kurucusunun belli orana kadar; o da kanunda %20 ile sınırlandırılarak kendi portföyüne fon alımına izin verilmiştir. Yani fonların en fazla %20’si fon kurucusunda bulunabilir, %20’den fazlası olduğunda bu payları elinden çıkarmak durumundadır.
Girişim sermayesi fonlarının faizsiz finans kriterlerine uyabilmesi için yatırım yaptığı alanların faizsiz finans prensiplerine uygun olması gerekmektedir. Fonların yatırım yapacağı alanlar şirketler veya projeler olduğu için, bu şirketlerin Türkiye’deki danışma kurulları tarafından kabul görmesi veya AAOIFI kurallarına uyması gerekmektedir. Örneğin fon A firmasının %10’una yatırım yapabilir, A firması danışma kurulunun kabul etmiş olduğu kriterleri karşılaması gerekmektedir. Ayrıca, fon A firmasının elde etmiş olduğu faiz gelirlerinin (%5’den düşük olduğu için fona alınabilir) kendi payına düşen kısmını fon içinde arındırarak fon dışına çıkarabilir (SPK’dan onay alınması gerekmektedir, izin verilmez ise fon dışına çıkarılamaz). Bunu bilgilendirme doğrultusunda yatırımcılara bildirerek fon yatırımcısı kendi arındırma işlemini de yapabilir. Gayrimenkul fonlarında değinildiği gibi, fon yöneticileri faizli gelirlerini birkaç şekilde arındırma yaparak fon dışına çıkarabilirler.