Yoksulluk sınırı 7,838 lira oldu
Sebze-meyve fiyatları biraz gerileyince mutfak harcaması azaldı!
Dört kişilik ailenin açlık sınırı 2.406 TL, yoksulluk sınırı 7.839 TL.
Mutfak enflasyonu aylık yüzde 1,01 geriledi, yıllık yüzde 15,96 arttı.
Asgari ücret 2.324 TL, bir çalışanın aylık yaşam maliyeti tutarı 2.919 TL.
Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) çalışanların geçim şartlarını ortaya koyan “Açlık ve Yoksulluk Sınırı” araştırması açıklandı.
- Dört kişilik bir ailenin sağlıklı, dengeli ve yeterli beslenebilmesi için yapması gereken aylık gıda harcaması tutarı (açlık sınırı) 2.406,46 TL,
- Gıda harcaması ile birlikte giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarı ise (yoksulluk sınırı) 7.838,62 TL,
- Bekar bir çalışanın ‘yaşama maliyeti’ ise aylık 2.919,00 TL oldu.
Ücretli çalışanlar başta olmak üzere dar ve sabit gelirli kesimlerin yaşama şartları, elde edilen gelirin yetersizliği ve fakat temel ihtiyaçlar için yapılmak gereken asgari harcama tutarı nedeniyle bir türlü düzelmemektedir. Bir yandan gelir yetersizliği, öte yandan işsizlik çalışanlar üzerinde ağır bir baskı oluşturmaktadır.
Temmuz 2020 ayı itibariyle, gıda fiyatlarında görülen gerilemeye rağmen, yürürlükte olan 2.324,70 TL net asgari ücret, dört kişilik bir ailenin zorunlu gıda harcaması tutarı olan açlık sınırının yine altındadır. Bir kişinin aylık yaşama maliyeti bile asgari ücretin 594 TL üstünde 2.919 TL olarak hesaplanmıştır.
Asgari ücret, ülkedeki vatandaşların -aileleriyle birlikte- temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek temel gelir olma niteliğine bir türlü ulaşamamıştır. Sosyal politika tedbirleri kapsamında gündeme gelen birçok pasif uygulama kapsamındaki ödemeler asgari ücretin bile çok gerisinde kalmaktadır.
Dört kişilik bir ailenin aylık gıda harcaması (mutfak masrafı) tutarı yılın ilk yedi ayı itibariyle önceki yılsonuna göre 244 TL, temel ihtiyaçlar için yapılması gereken toplam harcama ise 794 TL artış göstermiştir. Son bir yıl itibariyle bakıldığında, ortaya çıkan ek harcama gereği gıda için 331 TL, toplam hanehalkı harcaması için 1.079 TL’dir.
Türk-İş tarafından hesaplanan gıda endeksi ile TÜİK tarafından hesaplanan gıda fiyatları endeksindeki son on iki aylık değişim aşağıdaki şekilden görülmektedir. Gıda fiyatlarındaki değişimin yönü ve hızı birbirine paralel bir gelişim göstermekte ve fakat -özellikle son aylarda- fiyat artışı çift haneli rakamlarla ifade edilmektedir. Türk-İş verilerine göre gıda fiyatları son üç ayda yüzde 15 bandında bir seyir göstermektedir.
Türk-İş’in verileri temel alındığında “mutfak enflasyonu”ndaki değişim 2020 Temmuz ayı itibariyle şu şekilde olmuştur:
Ankara’da yaşayan dört kişilik bir ailenin “gıda için” yapması gereken asgari harcama tutarı bir önceki aya göre yüzde 1,01 oranında geriledi.
Yılın ilk yedi ayı itibariyle fiyatlardaki artış yüzde 11,27 oranında oldu.
Gıda enflasyonunda son on iki ay itibariyle artış oranı yüzde 15,96 oldu.
Yıllık ortalama artış oranı ise yüzde 12,47 olarak hesaplandı.
2020 Temmuz ayı itibariyle Türk-İş hesaplamasına temel alınan gıda ürünlerinin fiyatlarında gözlenen değişim şu şekilde olmuştur:
Süt, yoğurt, peynir grubunda; süt ve yoğurt fiyatında önemli bir fiyat değişikliği görülmezken, geçen ay fiyatı artan peynirde bazı fiyat ayarlamaları dikkati çekmiştir. Ancak daha önce de belirtildiği gibi, kutu peynir gramajları 1 kilogram yanı sıra ağırlıklı olarak 800 veya 900 gramdır. Bu arada açık satılan ve fakat fiyatı nedeniyle hesaplamada dikkate alınmayan koyun peyniri kilogram fiyatının da 65,95 TL olduğu not edilmelidir.
Et, tavuk, balık, sakatat, bakliyat ürünlerinin bulunduğu grupta; Kurban Bayramı öncesi et ve sakatat (dana yürekteki artış dışında) fiyatı değişmedi. Ağırlıklı olarak kültür balıklarının satışının yapıldığı tezgâhta fiyatlar aynı kaldı. Tavuk fiyatı da değişmedi ama yumurta fiyatı arttı. Bakliyat ürünlerinden (kuru fasulye, kırmızı-yeşil mercimek, nohut, barbunya vb.) barbunya ve kuru fasulye fiyatındaki artış dikkati çekti.
Mevsim koşulları nedeniyle sebze-meyve ortalama fiyatı geriledi ve bu ay mutfak harcamasında görülen gerilemenin önemli nedeni oldu. Sebze-meyve ortalama kilogram fiyatı geçen ay 8,45 TL olarak hesaplanırken bu ay 7,23 TL oldu. Gerilemede özellikle meyve fiyatlarındaki gerilemenin etkisi fazla oldu. Meyve ortalama fiyatı geçen ay 10,73 TL iken bu ay 8,04 TL’ye geriledi. Sebze ortalama kilogram fiyatı bu ay yine geriledi ve 6,63 TL olarak hesaplandı (geçen ay 6,97 TL). Bu ay dikkati çeken bir husus, bayram öncesi son haftada pazardaki fiyatların önceki haftalara göre daha fazla artmasıdır.
Hesaplamada bu ay yine 19 sebze ve 14 meyve olmak üzere toplamda yine 33 ürün dikkate alındı. Hesaplama yapılırken -her zaman olduğu gibi- pazarda yaygın bulunan mevsim ürünleri esas alındı. Araştırmada ürünlerin tek tek ağırlığı yerine harcama sepetindeki meyve-sebze tüketiminin toplam miktarından hareket edildi.
Ekmek, pirinç, un, makarna, bulgur, irmik gibi ürünlerin bulunduğu grupta; bu ay -undaki ayarlama dışında- önemli bir fiyat değişikliği tespit edilmedi.
Son grup içinde yer alan gıda maddelerinden; tereyağı zeytinyağı ve ayçiçeği yağı ve fiyatında değişiklik olmazken, margarin fiyatı arttı. Açık satılan siyah ve yeşil zeytin fiyatında değişiklikler görüldü ve ortalama fiyatı biraz düştü. Yağlı tohum (ceviz, fındık, fıstık, ayçekirdeği vb.) ürünlerinde bayram öncesi indirim dikkati çekti. Baharat ürünleri (kimyon, nane, karabiber vb.) ile çay ve ıhlamur değişmedi. Bal fiyatı artarken, reçel, pekmez, şeker, tuz ve salça fiyatı aynı kaldı.