Küçük Hücreli Akciğer Kanseri Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi
Son Güncelleme: Eylül 20, 2018
Akciğer kanserlerinin birkaç alt tipi bulunmaktadır. Küçük hücreli akciğer kanseri bu alt tiplerden birisidir. Bütün akciğer kanserlerinin yaklaşık %15-20’sini oluşturur.
Küçük hücreli akciğer kanseri agresif seyirli, hızlı ilerleyen ve erken dönemde diğer organlara sıçrayabilen (metastaz) bir türdür. Özellikle tedavi görmeyen kişilerde hızla ilerlemektedir. Bu kanser kemoterapi ve radyoterapiye iyi yanıt verir.
Küçük Hücreli Akciğer Kanseri Nedenleri
Bu kanser türünde en önemli risk faktörü sigaradır. Erkeklerde sigara içme oranının düşmesiyle birlikte son yıllarda görülme oranı azalmıştır. Kadınlarda ise sigara içiciliğin artması ile son yıllardaki görülme oranı artmıştır. Sigara ile ilişkisi aşikar olan bu kanserin tek nedeni (risk faktörü) sigara değildir. Küçük hücreli akciğer kanserine neden olan durumlar şunlardır:
Tütün ve tütün ürünlerinin kullanımı: Sigara, puro, nargile gibi tütün ürünlerinin kullanımı kanser riskini arttırmaktadır. Kullananlarda risk yaklaşık 30 kat artmaktadır. Pasif içicilik yani tütün ürünlerinin dumanına maruz kalmak, küçük hücreli akciğer kanseri riskini arttıran diğer bir nedendir.
Genetik faktörler: Ailede ve birinci derece akrabalarda genç yaşta akciğer kanseri geçiren birinin olması, akciğer kanseri riskini arttırmaktadır. Yine çeşitli genetik mutasyonlar (HER-2, P53, Bcl-2 gibi…) riski arttırmaktadır.
Asbest: Geçmiş yıllarda endüstride kullanılan bu madde günümüzde yasaklanmıştır. Beyaz toprak olarak da bilinen bu madde kırsal bölgelerde yalıtım amacıyla kullanılmıştır. Gemi sökülmesi ve eski binaların yıkımı esnasında maruz kalınabilir.
Arsenik: Toprakta, madenlerde, böcek öldürücü ilaçlarda, boyalarda bulunabilen zehirli bir maddedir. Uzun yıllar bu maddeye maruz kalmak kanser riskini arttırmaktadır. Bkz: Arsenik zehirlenmesi nedir?
Radon gazı: Toprakta, kayalarda, suda bulunabilen radyoaktif bir gazdır. Havaya göre ağır olan bu gaz evin tabanında, bodrumda birikebilir. Ev yapımında kullanılan malzemelerden, taşlardan veya topraktan sızarak odalarda birikebilir. Kanserojen olan bu gazın ev içindeki seviyeleri ölçülebilmektedir.
Berilyum: Madencilik, seramik ve elektronik cihaz üretiminde çalışanların maruz kalabileceği bir maddedir. Akciğer kanseri riskini arttırmaktadır.
Silika, eter, polisiklik karbonlar
Kadminyum, krom, nikel gibi metaller.
Kronik akciğer hastalığı olması: KOAH ve sarkoidoz gibi kronik akciğer hastalıklarında da kanser riski artmaktadır.
Beslenme: Meyve, yeşil-sarı renkli sebzelerin tüketiminin akciğer kanseri riskini azalttığı bildirilmektedir.* Diyetteki yağ oranının fazla olması riski arttırdığı söylenmektedir. *
Agresif ve hızlı büyüyen bir kanser türü olduğu için genellikle belirti verir. Ancak bazı kişilerde ise hiçbir belirti görülmeden rastlantısal olarak tespit edilir (Örn: akciğer filmi taramasında).
Göğüste büyüyen kitlenin toplardamarı sıkıştırması sonucu (vena cava süperior sendromu) şu belirtiler de görülebilir:
Yüzde, boyunda, kollarda şişlik, ödem ve toplardamarların belirginleşmesi
Bulantı, göğüs ağrısı, nefes darlığı,
Başta dolgunluk hissi
Küçük hücreli akciğer kanseri teşhis edildiğinde genellikle diğer organlara sıçramış olur. Bundan dolayı çok farklı belirtiler ile kendini gösterebilir. Örneğin kemiğe sıçramış kanserlerde kemik ağrıları görülebilir. Beyne sıçramış kanserlerde baş ağrısı, baş dönmesi, nöbet geçirme, güçsüzlük, uyuşukluk gibi belirtiler görülebilir.
Bu kanserin temel tedavisi kemoterapi ve radyoterapidir. Çok erken evrede tespit edilmediği sürece ameliyat şansı yoktur. Teşhis sırasında genellikle diğer organlara sıçramış olur.
Kemoterapi temel tedavidir. En sık karboplatin veya sisplatin ile birlikte etoposid kullanılır. Kemoterapiye iyi yanıt verse de nüks etme ihtimali yüksektir.
Radyoterapi (radyasyon, ışın tedavisi) hem erken evrelerde hem diğer organlara sıçramış hastalık durumunda kullanılabilir. Tedavi hastalığın evresine, yayılımına ve kişiye göre planlanır.
Beklenen Yaşam Süresi ve Hastalığın Gidişatı
Küçük hücreli akciğer kanseri agresif, hızlı büyüyen ve erken dönemde diğer organlara sıçrayan (metastaz) bir hastalıktır. Uzun süreli yaşam süresi tedaviye rağmen düşüktür. Hastalığın gidişatını belirleyen faktörlerden bazıları şunlardır:
Hastalığın evresi: Hastalığın gidişatını ve beklenen yaşam süresini belirleyen en önemli faktördür. Çok erken evrede 5 yıllık sağ kalım oranı %70’in üzerine çıkarken (tedaviyle), ileri evrede (son dönemde) bu oran %5’in altındadır.
Kişinin performans durumunun (genel durumu) kötü olması hastalığın daha hızlı ilerlemesine ve beklenen yaşam süresinin daha düşük olmasına neden olur. Kişinin düşkün ve yaşlı olması kötü performansa bir örnektir.
Kilo kaybı: %10’dan fazla kilo kaybı kötü gidişatı düşündürür.
LDH ve ALP yüksekliği: LDH ve ALP testlerinin yüksekliği kötü gidişatı düşündürür.
Nedeni bilinmemekle birlikte, bu hastalığa yakalanan kadınların yaşam süresi erkeklere göre daha uzundur.
Beklenen yaşam süresi*:
Evre 1 : 5 yıllık sağkalım > %60-70
Evre 2 : 5 yıllık sağkalım > %40 – 50
Evre 3 : 5 yıllık sağkalım %10 -20
Evre 4 : 5 yıllık sağkalım %10 -15
Yaygın hastalık durumunda 5 yıllık sağkalım < %5’tir.
Bu istatistikler sadece ortalama verilerdir. Hastalık her bireyde farklı şekilde ilerlemektedir. Yani kişinin beklenen yaşam süresi bu istatistiklerin dışında olabilir.
* Goldman’s Cecil Medicine 24.Edition Sayfa : 1264 – 1271
Lange Tıbbi Tanı ve Tedavi Rehberi (2016) sayfa: 1582 – 1588
Akciğer Kanserinde Tedavi ve Bakım Prof.Dr. Adnan Aydıner, Doç.Dr. Gülbeyaz Can Sayfa: 25-40