TÜRKİYE DE SUKUK: KİRA SERTİFİKALARI
Download "TÜRKİYE DE SUKUK: KİRA SERTİFİKALARI"
1 TÜRKİYE DE SUKUK: KİRA SERTİFİKALARI Mahmut YARDIMCIOĞLU * Yücel AYRIÇAY ** İbrahim SABUNCU *** İsa GEREKLİ **** ÖZ İslami finansın son yıllardaki en önemli enstrümanlarından biri de Sukuk ile ifade edilen faizsiz tahvil veya bono olarak da nitelendirilen borç senetleridir. Sukuk sertifikalarının ikincil piyasalarda işlem görebilen ve gerçek bir varlığa dayanan yapısı, Sukuku yatırımcılar için cazip kılmaktadır. Bu çalışmanın amacı yukarıda bahsedilen sukuk kavramı ile Türkiye deki sukuk uygulaması olan kira sertifikalarının anlaşılmasını sağlamaktır. Bu amaçla sukuk ile ilgili çeşitli kaynaklardan derlemeler yapılmıştır. Öncelikle giriş kısmında İslami finansman kavramından, İslami finansın gerekliliğinden bahsedilmiştir. Daha sonra sukuk kavramı detaylı olarak irdelenmiş, sukuk ile klasik bono arasındaki farklar aktarılmıştır. Ardından sukuk senetlerinin yatırımcılar ve fon ihtiyacı duyan firmalar açısından avantajları açıklanmıştır. Bir sonraki bölümde ise yaygın olan sukuk çeşitlerinden bahsedilmiştir. Altıncı bölümde Türkiye deki sukuk olarak adlandırılan kira sertifikalarından, bu kira sertifikalarının çeşitlerinden, kira sertifikalarının nasıl ihraç edildiğinden bahsedilmiştir. Son olarak Dünyadaki ve Türkiye deki sukuk piyasasının durumundan bahsedilmiş, Türkiye nin Dünya sukuk piyasasından çok küçük bir pay aldığı anlatılmıştır. Sonuç kısmında ise bu çalışmanın devamında yapılabilecek araştırma konuları önerilmiş, Türkiye için sukuk ve İslami finansın önemine değinilmiş ve Türkiye nin İslami finansın merkezi olması gerektiği temennisinde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Sukuk, Kira Sertifikası, Faizsiz Tahvil, Faizsiz Bono, İslami Finans, Finansman SUKUK IN TURKEY: LEASE CERTIFICATES ABSTRACT One of the most important tools of Islamic finance, in recent years, is the Islamic debt securities expressed by the sukuk which is also known as interestfree bonds. Sukuk certificates which can be treated in the secondary market and is based on a real asset structure, is make it attractive to investors. The aim of this study is to provide an understanding of, the above-mentioned concept of Sukuk and Lease certificates which is the Sukuk application in Turkey. For this purpose literature review were made from various sources on Sukuk. Firstly, in the introduction, concept of Islamic finance, essential of Islamic finance is mentioned. Then the concept of sukuk been discussed in detail, the differences * Doç. Dr. KSÜ, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İşletme Bölümü, Kahramanmaraş. ** Doç. Dr. KSÜ, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İşletme Bölümü, Kahramanmaraş. *** Doktora Öğrencisi; HKÜ, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Gaziantep. **** KSÜ, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Kahramanmaraş. Türkiye de Sukuk: Kira Sertifikaları 1992 between sukuk and conventional bonds were cited. In following section, the benefits of sukuk securities in terms of investors and firms that needs funding, are explained. In the next part, the common types of sukuk have been mentioned. In the sixth chapter, the lease certificates which is called sukuk in Turkey, variety of the lease certificates, how to lease certificate is being exported have been addressed. Finally, current status of sukuk market in the World and in Turkey is shown and it has been noticed that Turkey has taken a very small share of the world sukuk market. In the conclusion, research topics that can be done as continuation of this study are proposed; it is emphasized on importance of Sukuk and Islamic finance for Turkey, and wishes have been made as Turkey should be center of Islamic finance. Key Words: Sukuk, Lease Certificates, Interest Free Bonds, Non-Interest Bearing Bonds, Islamic Finance, Financing GİRİŞ Bir organizasyon fon ihtiyacını nasıl karşılar? Eğer bir şirket ise, hisse senedi çıkararak fon ihtiyacını karşılayabilir fakat bu durumunda şirketine başkalarını ortak edecektir ve şirket bunu istemeyebilir. Bir bankadan gidip kredi alabilir, fakat faiz oranlarının yüksekliğinden dolayı veya bankanın istediği teminatlardan veya inancı nedeniyle faizli krediyi uygun görmemesinden dolayı bunu da istemeyebilir. Klasik tahvil veya bono çıkararak geniş yatırımcı kitlelerinden fon sağlayabilir, fakat bu durumda da faiz ödemesi gerektiği için faiz ödemek istemeyen bir organizasyon için uygun fon bulma enstrümanı olmaz. Sonuç olarak, inançları dolayısıyla faiz ödemek istemeyen ve ortaklığa da sıcak bakmayan bir organizasyonun fon ihtiyacı nasıl karşılanır? Bu ihtiyacı karşılamak için İslami finans kurumları kurulmuştur. Bu kurumlar, faiz geliri istemeyen ve İslami kurallara uygun gelir elde etmek isteyen yatırımcılardan aldıkları fonları; isteyen işletmelere ve organizasyonlara, faiz ödemesi gerektirmeyen çeşitli enstrümanlar ile aktararak İslam a uygun finansman kullandırabilmektedir. Bir zamanlar ütopik olarak görülen İslami finans son yıllarda hızla gelişmektedir. Faizsiz finans kuruluşları, faizsiz finansal enstrümanlar hızla yaygınlaşmakta, tasarruflarını faizsiz gelir getirici enstrümanlara yatıran yatırımcı sayıları da hızla artmaktadır. İslami finansın bu hızlı yükselişinin arkasında çok çeşitli sebepler vardır. Öncelikle klasik kapitalist finansta amaç sadece ve sadece mümkün olduğu kadar çok kazanç elde etmektir. Bu ana hedef sonucunda finans kuruluşları insani değerlerden uzaklaşabilmekte ve müşterilerini mağdur etme ve dahi yok etme pahasına karlılıklarını arttırmak için ellerinden geleni yapmaktadır. Bu etik eksikliği ise yine aynı sistemin yani finans sisteminin zarar etmesine ve küresel finansal krizlere yol açmaktadır. Basitçe söylemek gerekirse, geri ödeme imkânlarına yeterince bakılmadan verilen, yüksek miktardaki kredilerin, sonunda çoğu geri ödenemediğinde finans kuruluşları domino taşları gibi birbirlerini devirerek küresel bir kriz oluşabilmektedir. İşte böyle bir ortamda, sadece gerçek bir ticari faaliyete veya varlığa yatırım yapılan, öncelikli amacın kazanç değil, helal ve insaflı kazanç olmasının gerektiği, kar marjlarının bile belirli bir oranın üzerinde çıkarılmasının uygun görülmediği İslami ilkelere uygun finans sistemleri, gerek 200 Mahmut YARDIMCIOĞLU, Yücel AYRIÇAY, İbrahim SABUNCU, İsa GEREKLİ3 yatırımcılar gerek fon ihtiyacı olanlar için küresel kapitalist finans sistemlerine çok daha iyi bir alternatif olmaktadır. İşletmelerin bankalardan faizsiz kredi alarak fon ihtiyacını karşılaması için kullanabileceği çok çeşitli faizsiz finansman enstrümanları bulunmaktadır. Bu enstrümanlara, sukuk çeşitlerinden bahsedilirken değinilecektir. Bu enstrümanlara ek olarak işletme, İslami usullere uygun tahvil ve bono gibi bir enstrümanla geniş yatırımcı kitlelerinden daha cazip maliyetlerle fon sağlamak isteyebilir. Bu durum İslami tahvil veya bono ihtiyacını doğurmuştur. Bu ihtiyacı karşılayacak enstrüman ise faizsiz bono olarak da tanımlanan sukuktur. İlerleyen bölümlerde sukuk kavramı detaylı şekilde açıklanmıştır. 1. SUKUKA İLİŞKİN TANIMLAMALAR Sukuk; Arapça "Sak" kökünden gelmektedir. Sak, kelime anlamı olarak sertifika veya vesika anlamlarını içinde barındırır. Sukuk ise Sak'ın cemisi (çoğulu) olduğundan Saklar, Sertifikalar anlamına gelir. Teknik olarak varlık senedi şeklinde de isimlendirilebilecek olan (securitized assets) Sukuklar diğer senetlerden farklı olarak varlığa dayanmak zorundadır. Bunu şöyle de açıklayabiliriz: Şu an ülkemizde de yapılan faizsiz bankacılık modelinde nakit kredi kullandırmanın ve ticari olmayan kredi kullandırımlarının yasak olduğu bir gerçektir. Kredi (Fon) kullandıran kurum kaynağı nereye aktardığını bilmek zorundadır. Sukuk sisteminin işleyişi de aynen bu şekildedir. İhraç edilen bütün sertifikaların temelinde gerçek bir ticari ilişki ve gözle görülebilir maddi bir gerçeklik istenmektedir. Elle tutulur, gerçek ticari ilişkilerden doğan alacakların veya finansal kiralama sözleşmesinden doğan alacakların bir banka ya da aracı kurum tarafından varlığa dayalı olarak menkul kıymetleştirilmesi işlemi Sukuk ihracı anlamına gelmektedir (Asya Yatırım A.Ş., 2014). Sukuk, varlığa dayalı, istikrarlı gelir sağlayan, ikincil piyasada işlem gören ve İslami prensiplere uygun orta vadeli sertifikalar olarak da tanımlanmaktadır. Daha geniş bir tanıma göre sukuk, belirli projelere, belirli yatırım faaliyetlerine, duran varlıklara, kullanım haklarına sahipliği temsil eden eşit değerde ve bölünemeyen sertifikalar olarak tanımlanmaktadır (Yakar, Kandır, & Önal, 2013). İslami Finansal Kuruluşlar Muhasebe ve Denetim Kurumu (AAOIFI) Sukuku, "dayanak teşkil eden bir varlık sepetinde yer alan varlıklar üzerindeki ortak mülkiyeti temsil eden eşit değerdeki sertifikalar" olarak tanımlamıştır (Ayub, 2007). Sukuk, borsa ve tezgâh üstü piyasalar gibi ikincil piyasalarda işlem görebilmektedir. Bu sayede bireysel yatırımcıların da erişimine açılmıştır. Böylece sukuk ihraç eden yatırımcılar geniş yatırımcı havuzuna erişim sağlayabilmektedir (Securities Commission Malaysia (SC), 2014). İhraç terimi sukuk çıkarma manasında kullanılmaktadır. Yoksa yurtdışına ihracat manasında değildir. Sukuklar yurtiçinde satılmak amacıyla ihraç ediliyorlar yurtiçi sukuk ihracı, yurtdışında satılmak amacıyla çıkarılırsa yurtdışı sukuk ihracı olarak adlandırılır Sukuk İhracının Tarafları Sukuk ile ilgili taraflar şunlardır (Ayub, 2007): Türkiye de Sukuk: Kira Sertifikaları 2014 Özel amaçlı aracı kurumlar (Special Purpose Vehicel: SPV) : Menkulleştirilmiş varlıklar sahipleri tarafından, sukuk sahibi adına yönetilmesi ve yatırım sertifikasının çıkarılması için, bu SPV lere devredilirler. SPV ler menkulleştirme süreci ve ihracın yönetilmesi amacıyla kurulan özel amaçlı kuruluşlardır. Sukuk sahibi kaynak kuruluş: Varlıklarını SPV lere satan ve bu satıştan dolayı sağlanan fonu kullanan kuruluştur. Kaynak kuruluşlar genellikle hükumetler veya büyük şirketlerdir, fakat bunlar bankalar veya banka olmayan İslami finans kuruluşları da olabilirler. Yatırım bankaları: Anlaşılan bir komisyon veya bedel karşılığında, ihraçların satış garantisini verme ve yeni potansiyel müşteri kitlesi oluşturma hizmeti veren kuruluşlardır. Bu servisi İslami bankalar ve İslami fonları da bulunan büyük çok uluslararası bankalar ile müşterek satış ağını kullanarak yaparlar. Sukuk talep eden yatırımcılar: Genelde merkez bankaları, İslam Bankaları, Banka Olmayan Finans Kuruluşları ve SPV ler tarafından ihraç edilen menkul kıymetleri talep eden bireysel yatırımcılardır. 2. SUKUK VE KLASİK BONO ARASINDAKİ FARKLAR Sukuk ve Klasik bono arasındaki en temel fark, bonoda faiz geliri olmasına karşın sukukta faiz geliri olmayıp, kira veya yapılan faaliyetlerden elde edilen kar geliri vardır. Bu yönüyle, faiz getirisi istemediği için klasik bonolara yatırım yapmayan, Müslüman bazı yatırımcılar açısından Sukuk cazip bir yatırım aracıdır. Sukuk un klasik bonodan bir diğer farkı ise; yatırımcı, dayanak teşkil eden asli bir varlıkta ya da varlık sepetinde doğrudan mülkiyet haklarına sahiptir. Geleneksel bonoda ise yalnızca ihraç edenin finansal borcunu temsil eder (Asya Yatırım A.Ş., 2014). Bu yönüyle Sukuk klasik bonolara göre daha az risklidir, çünkü yatırımın karşılığında bir varlık söz konusundur, sukuk yani faizsiz bononun geri ödemesi yapılmazsa varlıkların payları oranın sukuk sahibi yatırımcıya devri söz konusudur (Asya Yatırım Menkul Değerler A.Ş., 2014). Fakat klasik bonoda bonoyu ihraç eden kurumun geri ödeme gücü önemlidir ve geçtiğimiz yıllardaki küresel krizler pek çok büyük firmanın bile bonolarının ödemesini yapamaz duruma gelebildiğini göstermiştir. Hatta Dünyanın en güvenilir yatırım aracı kabul edilen Amerikan Hazine Bonolarının bile geri ödememe riski oluşmuş, son anda kabul edilen ve Hükumete ek borçlanma izni veren yasası ile Amerikan hükümeti temerrüde düşme riskinden kurtulmuştur. Sukuk un klasik bonodan diğer farkı ise, sukuk ihraç eden kaynak kuruluş sadece İslami hükümlere uygun olan ticari faaliyetleri yürütebilmesidir. Ayrıca ihraç edilen Sukuk un İslami hükümlere uygunluğunun tespitinde danışmanlık giderleri ve ek yasal ücretler söz konusudur. Hâlbuki geleneksel bono ihraç edenlerin ticari faaliyetlerine ilişkin bir sınırlama yoktur. Geleneksel bono ihracıyla bağlantılı olarak ilave yönetim giderleri yoktur (Asya Yatırım A.Ş., 2014). Sukuk ihracının amacı, toplanan fonlar ile sahip olunan paya göre yeni bir projeye başlamak, mevcut bir projeyi geliştirmek veya toplanan fonları ticari bir faaliyetin finansmanı için kullanmaktır. Sukuk sisteminde yatırımcının veya Sukuk sahibinin elde edeceği getiri; bir ticari faaliyetten, belirli bir varlığın mülkiyetinden ya da bir iş ortaklığından elde edilecek gelir üzerindeki hak 202 Mahmut YARDIMCIOĞLU, Yücel AYRIÇAY, İbrahim SABUNCU, İsa GEREKLİ5 sahipliğinden kaynaklanmaktadır. Geleneksel bonolar ise ihraç edenin anapara ve faizi bono alıcısına ödemesini yükümlülük haline getiren borç senetleridir. Sukuk yatırımcılarına faiz ödemesi yapılmamakta; varlıkların paylaşılmasına veya kiralanmasına dayalı gerçek ekonomik işlemlerin getirisi dağıtılmaktadır (Kuveyt Türk A.Ş., 2011). 3. ŞİRKETLER VE YATIRIMCILAR İÇİN SUKUK ENSTRÜMANININ FAYDALARI Yatırımcılar açısından; İslami finansal varlıkların hacmi son günlerde yeniden artış gösteriyor. Bu noktada sadece İslami varlık olma özeliğinin yanı sıra; gerçek bir varlığa yatırım yapılması, risk ve getirinin şeffaf bir şekilde ortaya konulması ve getirinin faiz yerine üretim ve ticaret gelirine dayanması kira sertifikalarını cazip kılıyor (Yılmaz, 2014). SPK tarafından çıkarılan tebliğde de, kira sertifikası sahiplerine verilen taahhütlerin yerine getirilmemesi durumunda, kira sertifikasına konu varlık devredilerek elde edilecek kaynağın kira sertifikası sahiplerine payları oranında dağıtılacağına ilişkin esas sözleşmede hüküm yer alması zorunluluğu belirtilmiştir (Sermaye Piyasa Kurulu, 2014). Böylece sukuk tahvilleri, klasik tahvil ve bonolara göre çok daha düşük riske sahiptir. Sukuk ihracının gerekçeleri, kaynak kuruluşlar (ihraççılar) açısından bakıldığında; finansman temini, yatırımcı tabanını genişletmek ve çeşitlendirmek olmakla beraber, bilançoda yer alan varlıkların kaynağa dönüştürülerek düşük maliyetli finansman sağlanması olabilir. Ayrıca, İslami hukuk kurallarına uygun bir ürün çıkarılarak sadece İslami açıdan uygun olan enstrümanlara yatırım yapmayı uygun gören yatırımcı kitlesine ulaşmak amaçlanabilir (Asya Yatırım A.Ş., 2014). Varlık Kiralama Şirketi ve Kaynak Kuruluş arasındaki tüm devir işlemleri vergiden muaftır. Sukuk vasıtasıyla fon temin eden kaynak kuruluş bu işlem sonucu sağladığı fon girişi için herhangi bir vergi ödemez. Yatırımcılar açısından Sukuk kıymetleri diğer tahvil-bonolar gibi vergilendirilir (Asya Yatırım A.Ş., 2014). Sukuk, orta-uzun vadeli sabit veya değişken getiri sağlayan faizsiz sermaye piyasası ürünüdür. Uluslararası derecelendirme kuruluşları tarafından değerlendirme ve derecelendirmelerinin yapılması yatırımcılar tarafından sukukun risk/getiri analizinin yapılmasında rehber olarak kullanılmaktadır. Kolay ve etkin ödemesinin yapılmasıyla yatırım süresince düzenli gelir akışı sağlamaktadır. Likit bir enstrümandır ve ikincil piyasada işlem görmektedir (Asya Yatırım A.Ş., 2014). 4. SUKUK ÇEŞİTLERİ Sukuk türleri genel olarak endeksleme şekillerine ve kullanılan finansman şekillerine sınıflandırılarak incelenebilmektedir. Türkiye de Sukuk: Kira Sertifikaları 2036 4.1. Endeksleme Şekillerine Göre Sukuk Çeşitleri Sukuklar proje, varlık ve bilânço endeksli olmak üzere üç genel kullanım şekline ayrılarak incelenebilir (Yakar, Kandır, & Önal, 2013): Projeye Endeksli Sukuk: Belirli bir projenin finansmanı amacıyla geliştirilmiş bir sukuk örneğidir. Bu sukuk türüne örnek olarak Katar Hükümeti tarafından 2003 yılında Doha daki Hamad Medikal Merkezi nin inşaatı için kaynak sağlanması amacıyla çıkartılan Katar Global Sukuku gösterilebilir. Bu projenin gerçekleştirilmesi için özel proje ortak girişimi (SPV, Katar Global Sukuku) oluşturulmuştur. Bu amaçla Ekim 2010 vadeli 700 milyon ABD Doları değerinde Güvence Sertifikası ihraç edilmiştir. Sukukun yıllık değişken getiri oranı Libor+0,45 olarak belirlenmiştir (Yakar, Kandır, & Önal, 2013). Varlığa Endeksli Sukuk: Bu sukuk örneğinde, varlıkların kazanç hakkının yatırımcılara satılmasıyla fon sağlanmaktadır. Malezya Hükümeti icara (kiralama) sukuku sertifikasıyla 2002 yılında 600 milyon ABD Dolarlık ihraç gerçekleştirmiştir. Bu düzenlemeye göre, Malezya Hükümeti tarafından SPV ye satılan arazinin kazanç hakkı yatırımcılara beş yıl için yeniden satılmıştır. SPV, mülkiyet haklarını güvence altında tutarak yatırımcılara değişken oranlı sukuk ihraç etmiştir. Varlık Endeksli diğer bir sukuk örneği de Bahreyn havalimanının genişletilmesini fonlamak için ihraç edilen 250 milyon ABD Doları değerindeki beş yıllık icara (kiralama) sukukudur (Yakar, Kandır, & Önal, 2013). Bilanço Endeksli Sukuk: Bu tür sukuka İslam Kalkınma Bankası tarafından Ağustos 2003 te ihraç edilen sukuk örnek gösterilmektedir. İslam Kalkınma Bankası Bilançosundaki varlıklara dayalı olarak, üye ülkelerin çeşitli projelerini finanse etmek için sukuk ihraç etmiştir. Projelerin finansman kaynağı uluslararası sermaye piyasasına 400 milyon ABD Doları değerinde 2008 vadeli beş yıllık sukuk ihraç edilerek sağlanmıştır (Yakar, Kandır, & Önal, 2013). Sukuk yönteminde, belirli bir havuzda toplanan finansal araçlar/varlıklar menkul kıymetleştirilerek ikincil piyasada işlem görürler. İslami bankalar, menkul kıymetleştirmeyi gerçekleştiren SPV borçlanma araçları olabilir. Varlıkların veya intifa hakkının paraya çevrilebilir nitelikte olması gerekir. İslami finans mühendisleri, son yıllarda Mudârabe, icara, Murâbaha, salam gibi yöntemler kullanarak çeşitli İslami bonolar türetmişlerdir. Murâbaha veya Müşâreke yöntemiyle menkul kıymetleştirilen sukuk çeşitlerinde anapara ile getiri yatırımcılara garanti edilmez ve kâr payı önceden belirlenen oranlarda paylaşılır. Yatırımcılar bu araçlar üzerinde bütün haklara sahip olurken, bütün sorumlulukları da taşımaktadırlar. Bu sistem içinde borçlanma araçlarını temel alan sukuklardaki dayanak varlık yine İslami prensiplere uygun olmak zorundadır (Yakar, Kandır, & Önal, 2013) Kullanılan Finansman Şekillerine Göre Sukuk Çeşitleri Kullanım şekillerine göre sukuklar çeşitlilik göstermektedir. Bunların en önemlileri Mudârabe (kar paylaşımı), Müşâreke (kar/zarar paylaşımı), İcara (kiralama), Murâbaha (maliyet ve kar paylı satış), Salam (ön ödemeli satış), İstisnâ (alış emri) ve Melez (karma) sukuklarıdır. Uluslararası sukuk ihraçlarının çeşitlerine göre oranları aşağıda verilmiştir (Alvi, Rufai, Dadabhoy, & Naseer, 2013): 204 Mahmut YARDIMCIOĞLU, Yücel AYRIÇAY, İbrahim SABUNCU, İsa GEREKLİ7 Murabaha 33,46% İcara 24,39% Müşareke 20,97% Bai' Bithaman 5,27% Melez 5,09% Mudarabe 3,53% Takas Edilebilir 2,85% Wakalah 1,55% İstisna 1,50% Salam 1,40% Aşağıda bu sukuk çeşitleri sırasıyla anlatılmıştır Mudârabe Sukuku (Kar Paylaşımı) Mudârabe, finansman sağlayan bir taraf ile bir projeyi gerçekleştirmeyi üstlenen diğer taraf arasında imzalanan bir sözleşmedir. Mudârabe sözleşmesinin İslami prensiplere uygunluğunu sağlamak için kar-zarar paylaşımı esasına dayanması gerekmektedir (Yakar, Kandır, & Önal, 2013). Mudârabe, basitçe emek sermaye ortaklığıdır. Mesela bir müteşebbis mudârabe yöntemiyle aldığı 400 bin dolar ile yıl içinde birkaç defa ihracat yapıp, sonrasında elde ettiği 120 bin dolar kârın, önceden anlaşıldığı şekilde, %20 ini kendisi alıp, geriye kalan 96 bin dolar kar ve anapara olan 400 bin doları finans kurumuna geri vererek Mudârabe yapılmış olur. Bu durumda finans kuruluşu da %25 civarında bir sermaye karı elde etmiş olur. Günümüzde risklerinden dolayı bu yöntem pek kullanılmamaktadır (Döndüren, 1998). Mudârabe sukuku, Mudârabe prensiplerine göre yürütülmekte olan projeleri veya faaliyetleri temsilen çıkarılan sertifikalardır. Bu işlemde, sukuku çıkaran girişimci (mudarib), sermayeyi sağlayanlar (katılımcılar) sukuk yatırımcıları ve sağlanan sermaye Mudârabe sermayesi olarak adlandırılmaktadır. Mudârabe sukukunun temel özellikleri aşağıdaki gibi özetlenebilir (Ayub, 2007): Mudârabe sukuku, ortak mülkiyeti ifade etmektedir. Mudârabe sukuku sahibi yatırımcılar, Mudârabe konusu projede paya sahip olurlar. Mudârabe sukuku sözleşmesi, sağlanan sermayenin özelikleri, karın dağıtım oranı ve diğer şartların İslami prensiplere uygunluğunu gösteren tüm bilgilerin yer aldığı resmi bildirime dayanmaktadır. Sukuk katılımcılarından fon toplayan SPV (idareci) kendi fonlarını da yatırabilmektedir. Bu durumda SPV, Mudârabe katılımcısı olarak elde edeceği kâr payına ilave olarak katkıda bulunduğu sermayesi oranında kazanç elde edebilmektedir. Mudârabe sukuku izahnamesinde, fon yöneticisi veya sukuk ihraççısı tarafından sabit tutar veya sermayenin belirli bir yüzdesi olarak kazanç garantisi verilmesi mümkün değildir Müşâreke Sukuku (Kar Zarar Paylaşımı) Müşâreke sermaye ortaklığı demektir. Bir müteşebbisle ortak giriş yapılıp elde edilen kar ortaklık oranında paylaştırılır (Döndüren, 1998). Müşâreke, özellikle büyük projelerin finansmanında ihtiyaç duyulan büyük tutarlardaki Türkiye de Sukuk: Kira Sertifikaları 2058 fonların sağlanmasını kolaylaştıran bir yöntemdir. Müşâreke sukuku ise, sukuk sahiplerinin projede kullanılan varlıklara oransal sahipliğini gösteren sertifikalar olarak tanımlanmaktadır. Fon hareketini kolaylaştırmak için söz konusu sertifikalar eşit değerli olarak çıkarılır ve böylece sertifika sahipleri projenin veya varlıkların sahipleri haline gelirler. Müşâreke sukuku yoluyla elde edilen fonlar belirli ekipmanların satın alınması veya kiralanması, fabrikaların inşası, mevcut projelerin genişletilmesi ve çalışma sermayesi ihtiyacının finansmanı gibi farklı alanlarda kullanılabilmektedir (Ayub, 2007). Müşâreke sukuku ile ilgili süreç aşağıdaki gibi özetlenebilir (Yakar, Kandır, & Önal, 2013): Sabit bir dönem ve anlaşılan kâr paylaşımı için SPV ve şirket Müşâreke anlaşması yaparlar. Şirket periyodik olarak SPV nin Müşâreke hisselerini satın almayı garanti eder. Şirket (Müşâreke katılımcısı olarak) Müşârekeye konu olan toprağa veya diğer fiziksel aktiflere katkıda bulunur. SPV (Müşâreke katılımcısı olarak) nakit katkıda bulunur. Müşâreke, eklenen ilave nakitlerle toprağı veya fiziksel değerleri geliştirmesi için ve geliştirilen değerleri Müşâreke namına satıp/kiralaması için bir şirketi yetkili acente atar. Yetkili acente (şirket) sabit acente ücretine ilave olarak teşvik edici değişken ücret elde edecektir. Faaliyet sonucu elde edilen kârlar sukuk hissedarlarına dağıtılır. Şirket, yarıyıl esasına göre SPV nin Müşâreke hisselerini önceden anlaşılan fiyat üzerinden satın almayı cayılamaz şekilde garanti eder ve sabitlenmiş dönem sonunda SPV nın Müşârekede hiçbir hissesi kalmaz İcara Sukuk (Kira Sertifikası) İcara (Finansal Kiralama) yönteminde taşınır veya taşınmaz bir mal (menkul veya gayrimenkul) finans kurumu tarafından işletmeye kiralanır, kiralama süresince malın mülkiyeti finans kuruluşundadır, kiralama son erdiğinde mülkiyet işletmeye geçer, kiralama süresince işletmenin finans kurumuna ödediği taksitler, kira ve malın bedelinin eşit taksitlere bölünmüş kısmıdır (Döndüren, 1998). İcara sukuk, bir kira kontratına bağlı olan maddi duran varlıkları temsil eden, eşit nominal değere sahip ve İslami prensiplere uygun bir menkul kıymet olarak tanımlanmaktadır (Yakar, Kandır, & Önal, 2013). İcara sukukun temel özellikleri aşağıdaki gibi özetlenebilir (Ayub, 2007): Tarafların bir icara sözleşmesi yapılırken söz konusu varlığın kiralanabilir olduğu ve kira miktarının ne kadar olduğunu açıkça biliyor olması gerekmektedir. Eğer her ikisi de biliniyorsa henüz inşa edilmekte olan varlık veya gayrimenkuller de sözleşmede açıkça tanımlanmak şartıyla kiraya verenin normal şekilde elde edeceği, inşa edeceği veya alacağı varlığın kiraya verilmesini sağlayarak sukuka konu yapılabilir. Kiraya veren, kiracının varlıktan yararlanma hakkını engellemeyecek şekilde varlığı satabilir. Bu gerçekleştiğinde varlığın yeni sahibi kirayı alma hakkını da elde edecektir. Kira tutarı kiralamanın ilk döneminde açıkça ve sonraki dönemler için yenilerek belirlenebilir. Kira sabit bir oranda artabilirken, bilinen bir değişkene bağlı olarak artabilir veya azalabilir. 206 Mahmut YARDIMCIOĞLU, Yücel AYRIÇAY, İbrahim SABUNCU, İsa GEREKLİ9 İslami kurallara göre, varlığın temel yapısıyla ilgili ödemeler ve maliyetler varlığın sahibinin sorumluluğunda iken kullanımı ile ilgili oluşan bakım giderleri ise kiracının sorumluluğuna bırakılmıştır. İcara sukukunun ihraç sürecinde SPV işleme konu varlığı ödemeyi yaparak satın alır ve daha sonra varlık üçüncü tarafa kullanım için kiraya verilebilir. Kiracı SPV ye periyodik olarak kirayı öder ve SPV sukuk sahiplerine kira bedelini dağıtır. İcara sukuku ciro edilebilir ve ikincil piyasada alım satımı yapılabilir. İcara sukuku sahipleri, parasal olarak sermaye üzerinde değil, varlıklar üzerinde pay sahibi olmaktadırlar. İcara sukuk ihraç edenlere yönetim ve pazarlama açısından yüksek derecede esneklik sağlar. Merkezi hükümetler, belediyeler özel ve kamu sektöründe faaliyet gösteren varlık sahipleri bu sukuk türünü ihraç edebilmektedirler. Buna ek olarak finansal aracı kuruluşlar veya doğrudan varlık sahipleri de ihracı gerçekleştirebilmektedirler Murâbaha Sukuk (Maliyet ve Kar Paylı Satış) Murâbaha terimi, Arapça ribh kökünden gelmekte ve kar veya kazanç anlamına gelmektedir. Geleneksel olarak Murâbaha, maliyet artı kar esasına dayalı atış işlemlerini ifade etmek üzere kullanılmıştır. Kar, maliyetin belli bir yüzdesi olarak veya tutar olarak ifade edilebilir. Uygulamada, Murâbaha peşin parayla mal alıp vadeli satma şeklidir. Örneğin, bir hazır giyim firması ihtiyacı olan 500 bin dolarlık kumaşı almak murâbaha ile finansman sağlamak istediğinde; finans kurumu kendi adına mal almak için hazır giyim firmasını vekili tayin eder. Konfeksiyon firması finans kurumu adına 500 bin dolara kumaşları alır, ödemeyi peşin olarak finans kurumu kumaş satıcısına yapar. Sonra finans kurumu bu 500 bin dolarlık kumaşın üzerine mevcut faiz ve enflasyon oranlarını dikkate alarak, bir vade farkı koyarak örneğin 12 ay taksitle hazır giyim firmasına satar. Bu şekilde finansmanın getiri sabit ve önceden belirlidir, bu tür finansmanın riski diğerlerine göre çok daha düşüktür, bu nedenle günümüzde en yaygın kullanılan finansman yönetimidir. Hatta finans kurumları %90 nın üzerinde bu finansman enstrümanını kullanmaktadırlar. Bu yöntemde elde edilecek kar mevcut faiz ve enflasyonla orantılı olduğundan vade farkları yaklaşık olarak piyasa faiz oranlarına eşit veya biraz daha fazla olur. Bu nedenle, halk arasında finans kurumlarının verdikleri kredilerin diğer bankalar aynı olduğu, kredi faiz oranları ile kar payı oranların aynı olduğu, mevduata getirilerin de aynı olduğu, sonuç olarak finans kurumları ile bankalar arasında fark olmadığı söylenebilmektedir. Gerçekte ise yukarıda açıklandığı gibi fiili bir mal alış ve satışı vardır, paranın parayla satılması söz konusu değildir (Döndüren, 1998). Murâbaha, İslam bankalarının, peşin ödeme yapamayan müşterileri bu yolla fonlaması ve işlemin çoğu İslam âlimi tarafından onaylanması ile büyük önem kazanmıştır. Bir Murâbaha işleminin aşamaları aşağıda sıralanmıştır (Yakar, Kandır, & Önal, 2013): İslam bankası, müşterinin talebi üzerine ürünü satın alır. İslam bankası, müşteriden Murâbaha konusu ürünü satın alacağına dair taahhüt alır. İslam bankası, ürünü müşteriye vadeli olarak satar. Türkiye de Sukuk: Kira Sertifikaları 20710 İslam bankası, tahsilat zamana yayılacağından ürünün maliyetine belirli bir kar marjı ilave eder. Murâbaha Sukukunda; sertifika ihraç eden taraf Emtia Murâbahası satıcısı, Murâbaha alan emtianın alıcısı ve fon ise emtianın satın alma maliyetini ifade etmektedir. Sukuk sahipleri Murâbaha emtiasına sahip olurlar ve emtianın tekrar satışında, nihai satış fiyatı hakkına sahiptirler. Murâbaha temelli sukukun hukuki olarak geçerli olması için yalnızca birincil piyasada işlem görmesi gereklidir. İslam hukuku sukukun ciro edilmesi veya ikincil piyasada işlem görmesine izin vermemektedir. Borç enstrümanı olmasına rağmen büyük bölümü Müşâreke veya icara sukuku gibi ciro edilebilir enstrümanlardan oluşan ve bir portföyün küçük bir parçasını oluşturursa Murâbaha sukuku ciro edilebilir. Murâbaha sukuku, anlaşılan fiyattan borcun satışına izin verilen Malezya da daha yaygın kullanım alanı bulmaktadır (Yakar, Kandır, & Önal, 2013). Murâbaha sukuku ile ilgili süreç aşağıdaki gibi özetlenebilir (Yakar, Kandır, & Önal, 2013): SPV ve borçlu arasında ana sözleşme imzalanır. SPV yatırımcılara sukuk ihraç eder ve sukuk getirisi alır. SPV emtia satıcısından cari piyasadan (spotta) emtia satın alır. SPV emtiayı kâr marjını ekleyerek cari piyasa fiyatından anlaşılan zaman diliminde taksitli ödenmek üzere borçluya satar. Borçlu emtiayı cari piyasada emtia alıcısına satar. Yatırımcılar nihai satış bedeli ve getiri elde ederler Salam Sukuk (Ön Ödemeli Satış) Salam, teslimi ilerde yapılacak ürünler için yapılan ön ödemeli satış sözleşmesidir. Salam satıcısı, sözleşme konusu ürünleri üzerinde anlaşılan tarihte teslim etmek zorundadır (Ayub, 2007). Salam sukukun tarımsal ürünlerin finansmanında kullanılabileceği düşünülmektedir. Salam diğer yöntemlere göre daha kısa vadeli finansman ihtiyaçlarında kullanılmaktadır. Sözleşme sırasında ön ödeme yapılır. Ancak, kalitesi veya miktarı belirlenemeyen mallarda bu yöntem uygulanamamaktadır. Sözleşmede teslim tarihi belirtilmektedir (Yakar, Kandır, & Önal, 2013). Salam yönteminde ödeme sözleşme yapıldığında peşin olarak yapılmakta, satın alınan varlığın teslimatı ise sözleşmeye göre ileri bir tarihte yapılmaktadır. Ürünlerin fiyatının teslim tarihine kadar artma olasılığı bir risk olarak ortaya çıkmakta ve bu risk karşılığında satıştan kazanç sağlamayı zorunlu hale getirmektedir. Finansman sağlayan kuruluşlar genellikle risklerini dağıtmak için salam sözleşmesi ile birlikte bir de paralel salam sözleşmesine girmektedirler. Paralel salamda, finansman sağlayan kuruluş bir sözleşmede satıcı konumundayken aynı mallar için alıcı olduğu bir sözleşme yapmakta ve böylelikle ikili bir rol oynayarak ters pozisyon almaktadır. Salam sözleşmeleri forward sözleşmelerine benzemektedir ve vadeli işlem niteliğinde oldukları kabul edilmektedir (Ayub, 2007). Salam sukuk, teslimi ilerde yapılacak ürünler için yapılan ön ödeme şeklindeki sermayenin hareketliliğini sağlamak için çıkarılan eşit değerli sertifikalardır. Salam sukuku ihraç eden taraf salam konusu malların satıcısıdır. 208 Mahmut YARDIMCIOĞLU, Yücel AYRIÇAY, İbrahim SABUNCU, İsa GEREKLİ11 Katılımcılar ise salam konusu malların alıcısıdır. Mallar teslim edildiğinde ise malların sahibi olmaktadırlar (Ayub, 2007). Salam sukukla ilgili süreç aşağıdaki gibi özetlenebilir (Yakar, Kandır, & Önal, 2013): SPV bir yükümlü ile hem malları hem de alıcıları bulmak için anlaşma imzalar. Yükümlü, sukuk-alıcıları adına malları almayı ve sonrasında yine sukuk sahipleri adına kâr etmek için malları satmayı taahhüt etmektedir. Salam belgeleri yatırımcılara verilir ve SPV Sukuk getirilerini alır. Salam getirileri ileriki bir tarihte malları satacak olan yükümlüye verir. SPV yükümlüden malları alır. Yükümlü sukuk sahipleri adına malları kâr amacıyla satar. Sukuk sahipleri malların satış getirilerini alırlar İstisnâ Sukuk (Alış Emri) İstisnâ, bir imalat anlaşması olup bu anlaşmayla satıcı, önceden belirlenmiş fiyat ve özeliklere sahip bir ürünü belirli bir süre içerisinde üretmeyi taahhüt etmektedir. İstisnâ anlaşması sayesinde alıcı ürünün bedelini taksitler halinde veya ürün bedelinin tamamını üretim sürecinin sonunda ödeme esnekliği elde etmektedir. İstisnâ sözleşmesi yapıldıktan ve üretici çalışmaya başladıktan sonra alıcı sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetme hakkını kaybeder. Bu durumda alıcının fesih hakkı ancak üreticinin hata yapmasıyla ortaya çıkabilmektedir (Yakar, Kandır, & Önal, 2013). İstisnâ sukuku, belirli bir ürünü üretmek için gerekli olan fonlara hareketlilik kazandırmak amacıyla çıkarılan eşit değerdeki borçluluğu temsil eden sertifikalarıdır. İstisnâ sukuku çıkaran taraf üretici veya satıcıdır. Katılımcılar ise üretilecek veya satılacak malların alıcısıdır (Ayub, 2007). İstisnâ sukuk uygulamasıyla ilgili süreç aşağıdaki gibi özetlenebilir (Yakar, Kandır, & Önal, 2013): SPV, projeye fon temin etmek amacıyla sukuk ihraç eder. Sukuk ihraç getirisi yüklenici/inşacı tarafından inşa ve projeyi gelecekte teslim etmek için kullanılır. Malın mülkiyeti SPV ye devredilir. Mülkiyet/proje nihai alıcıya kiralanır veya satılır. Nihai alıcı SPV ye aylık taksitlerle ödeme yapar. Getiri sukuk alıcıları arasında dağıtılır Melez (Karma) Sukuk Sukuka dayanak oluşturan varlık havuzunun İstisnâ, Murâbaha ve icara şeklinde alacaklardan oluşması halinde melez ya da karma sukuk söz konusu olmaktadır. Varlık havuzunun farklı özelliklere sahip olması, fonların daha hareketli olmasını sağlamaktadır. Ancak bir melez sukuk havuzunun en az yüzde 51 inin icara konusu varlıklardan oluşması gerekmektedir. Çünkü havuzun diğer parçalarını oluşturan Murâbaha ve İstisnâ alacaklarının getirileri önceden belirlenen sabit bir oran şeklindedir. Bu işlemle ilgili süreç aşağıdaki gibi özetlenebilir (Yakar, Kandır, & Önal, 2013): İslami finans koordinatörü maddi varlıkları ve Murâbaha işlerini SPV ye transfer eder. Türkiye de Sukuk: Kira Sertifikaları 20912 SPV, sukuk sahiplerine katılım sertifikası yayımlar ve fonları toplar. Bu fonlar İslami finans koordinatörü tarafından kullanılır. İslami finans koordinatörü SPV den bu varlıkları anlaşılmış bir zaman periyodu üzerinden satın alır. Yatırımcılar bu varlıklar üzerinden sabit bir getiri elde ederler. İlk melez sukuk örneği, İslam Kalkınma Bankası (IDB) tarafından ihraç edilmiş olup içeriği İcara sukuk, Murâbaha ve İstisnâ sukuk şeklindedir. Piyasa sürülen bu sukuka uluslararası pazarlanabilirlik sağlamak için IDB tarafından garantörlük verilmiştir. Jersey, kanal adalarında faaliyet gösteren bir anonim şirket olan Solidarity Trust Services tarafından 400 milyon dolarlık sukuk ihraç edilmiştir. Özel Sektörün Gelişimi İçin İslami İşbirliği Örgütü; bu varlıkların konsolide net aktif değer üzerinden IDB den alınıp Solidarity Trust Services a satılması şeklinde aracı rol oynamıştır (Yakar, Kandır, & Önal, 2013). 5. TÜRKİYE DE SUKUK: KİRA SERTİFİKASI İslam finans sistemi içerisinde önemli bir yer tutan sukuk ihraçları; dünya piyasasında ilk olarak Malezya da yerel para birimleri ile 1992 de başlamış; 2002 de ise ilk dolar para birimi ile sukuk ihracatı yine Malezya da gerçekleştirilmiştir (Ayub, 2007). Bu tarihten sonra Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Katar, Endonezya, Bahreyn ülkeleri başta olmak üzere çok sayıda ülkede Sukuk ihraçları gerçekleştirilmiştir. Türkiye de ise ancak 2010 yılında kısmen sukuk ihraçları uygulanmaya başlanmıştır de yürülüğe giren yeni tebliğ ile sukuk un tüm çeşitleri ile Türkiye de de kullanılabilmesinin önü açılmıştır. Fakat Türkiye dünya sukuk pazarında ancak %0,3 paya sahiptir (14). Bu durum ise sukuk ile ilgili düzenlemelerin maalesef çok geç yapılmasıdır. Nitekim sukuk un dünya çapında yaygınlaşmaya başladığı tarih 2002 kabul edilirse; Türkiye 2013 tebliği ile bu piyasaya 11 yıllık bir gecikme ile girmiştir. Bu gecikme sonucunda ise sukuk piyasasında çok geride kalmıştır. Sukuk çıkarılmasına ilişkin olarak Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından 2010 yılında tebliğ hazırlanmıştır. SPK tebliğine göre Türkiye de sukuk bir kira sertifikası olarak tanımlanmıştır. Tebliğde, özel sektör şirketlerinin Kira Sertifikası ihracı yoluyla sermaye piyasalarından fon temin etmelerine imkân verildiğinden, küresel bir yatırım aracı haline gelen ve "faizsiz tahvil" olarak da tanımlanan Sukuk a benzer bir enstrüman olarak Kira Sertifikası sermaye piyasamıza sunulduğundan bahsedilmiştir (Sermaye Piyasa Kurulu, 2014). SPK tarafından tasarlanan bu tebliğde sukuk sadece kira sertifikası olarak düzenlenmişti. Hâlbuki sukuk sadece kira sertifikası değildir. Kullanılan finansman yöntemine göre farklı birçok sukuk türü bulunmaktadır. Yukarıda bu sukuk çeşitleri anlatılmıştır. İlgili Tebliğde sadece kira sertifikası yani kira sukuku düzenlenmişti. Kullanılan finansman şekillerine göre bakıldığında kira sertifikası uygulaması icara sukukuna yakındır. Dolayısıyla Tebliğ ile yapılan düzenleme sadece icara sukuka yakın bir sukuk şekline imkân tanımlanmakta diğer sukuk şekillerine ilişkin bir düzenlemeyi kapsamamaktaydı (Yakar, Kandır, & Önal, 2013). Bu kısmı uygulama; SPK tarafından Haziran 2013 yılında çıkarılan yeni bir tebliğ ile kaldırılmış ve diğer sukuk çeşitlerinin de kullanılması imkânı sunulmuştur (Sermaye Piyasa Kurulu, 2013) Tebliğinde Sukuk kelimesi aşağıdaki ifade ile kullanılırken yeni tebliğde sukuk ifadesi kullanılmamıştır; Kira sertifikası, varlık kiralama 210 Mahmut YARDIMCIOĞLU, Yücel AYRIÇAY, İbrahim SABUNCU, İsa GEREKLİ13 şirketinin satın almak veya kiralamak suretiyle devraldığı varlıkların finansmanını sağlamak amacıyla düzenlediği ve sahiplerinin bu varlıklardan elde edilen gelirlerden payları oranında hak sahibi olmalarını sağlayan menkul kıymeti, kira sukukunu ifade eder (Sermaye Piyasası Kurulu, 2010) yılında çıkarılan bu yeni kira sertifikaları tebliği ile; sukuk yine kira sertifikası olarak tanımlanmıştır. Kira sertifikası ise, her türlü varlık ve hakkın finansmanını sağlamak amacıyla varlık kiralama şirketi (VKŞ) tarafından ihraç edilen ve sahiplerinin bu varlık veya haktan elde edilen gelirlerden payları oranında hak sahibi olmalarını sağlayan menkul kıymet olarak açıklanmıştır (Sermaye Piyasa Kurulu, 2013). Önceki tebliğden farklı olarak bu tebliğde VKŞ leri tarafından ihraç edilebilecek farklı türde kira sertifikalarının şu şekilde tanımlanmıştır: Kira Sertifikaları; Sahipliğe, Yönetim sözleşmesine, Alımsatıma, Ortaklığa, Eser sözleşmesine dayalı olarak veya bu sayılanların birlikte kullanılması suretiyle VKŞ ler tarafından ihraç edilebilir (Sermaye Piyasa Kurulu, 2013). Tebliğde bu türlerin dışındaki sukuk çeşitlerinin de gerektiğinde ihraç edilebilmesi için şu ifadelerle bir esneklik sunulmuştur: Bu maddede sayılmamakla birlikte Kurulun diğer düzenlemelerinin kapsamı içerisinde yer almayan ve niteliği itibarı ile kira sertifikası olduğu Kurulca kabul edilecek sermaye piyasası araçlarına ait izahname veya ihraç belgesinin onaylanmasına ilişkin başvurular bu Tebliğ hükümlerinin kıyasen uygulanması suretiyle sonuçlandırılır (Sermaye Piyasa Kurulu, 2013) Varlık Kiralama Şirketi (VKŞ) Tebliğde bahsedilen varlık kiralama şirketleri; yukarıda tanımlanmış olan, diğer ülkelerde sukuk ihracındaki taraflardan biri olan Özel amaçlı aracı kurumlar (Special Purpose Vehicel: SPV) niteliğindedir. Tebliğde, Varlık kiralama şirketi (VKŞ); münhasıran kira sertifikası ihraç etmek üzere anonim şirket şeklinde kurulmuş olan sermaye piyasası kurumu olarak tanımlanmıştır (Sermaye Piyasa Kurulu, 2013). VKŞ ni kurmaya yetkili olabilecek organizasyonlar ise şöyle sıralanmıştır (Sermaye Piyasa Kurulu, 2013): a) Bankalar, b) Portföy aracılığı, genel saklama hizmeti veya aracılık yüklenimi faaliyetinden herhangi birini yürütecek olan aracı kurumlar, c) İpotek finansmanı kuruluşları, d) Payları borsada işlem gören gayrimenkul yatırım ortaklıkları, e) Kurulun kurumsal yönetime ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde belirlenen birinci ve ikinci grupta yer alan halka açık ortaklıklar, f) Derecelendirme kuruluşlarından talebe bağlı olarak notlandırma ölçeğine göre ihracın para birimi cinsinden yatırım yapılabilir seviyeye denk gelen uzun vadeli derecelendirme notunu alan ortaklıklar, g) Sermayelerinin % 51 veya daha fazlası doğrudan Hazine Müsteşarlığı na ait olan ortaklıklar, 2013 Tebliğinde fon temin etmek için sukuk ihracı yapan kurum için kaynak kuruluş ifadesine ek olarak; fon kullanıcısı tabiri kullanılmıştır. Fon kullanıcıları tanımı ise şöyledir (Sermaye Piyasası Kurulu, 2010): Sahipliğe ve yönetim sözleşmesine dayalı kira sertifikası ihraçlarında kaynak kuruluşları, alım-satıma dayalı kira sertifikası ihraçlarında varlık kiralama şirketinin vadeli olarak sattığı varlık veya hakkı alan kurucu niteliğine Türkiye de Sukuk: Kira Sertifikaları 21114 haiz şirketleri, ortaklığa dayalı kira sertifikası ihraçlarında girişimciyi ve ortak girişimin varlık kiralama şirketi dışındaki ortaklarını, eser sözleşmesine dayalı kira sertifikası ihraçlarında meydana getirilecek eseri satın alan kişiyi veya yükleniciyi ifade eder. Yukarıdaki tanımda da görülebileceği gibi, tebliğde sukuk/kira sertifikası ihracı yapan kuruluşlar, kira sertifikasının türüne göre; kaynak kuruluş, girişimci veya yüklenici olarak adlandırılabilmektedir Kira Sertifikası Çeşitleri Sahipliğe Dayalı Kira Sertifikaları Sahipliğe dayalı kira sertifikaları, kaynak kuruluşa veya üçüncü kişilere kiralanmak veya VKŞ adına yönetilmek üzere VKŞ tarafından kaynak kuruluştan devralınacak varlık ve hakların finansmanını sağlamak için ihraç edilen kira sertifikalarıdır. Sahipliğe dayalı kira sertifikası ihraç tutarı, değerleme raporunda tespit edilen gerçeğe uygun değerin % 90 ını aşamaz (Sermaye Piyasası Kurulu, 2010) Yönetim Sözleşmesine Dayalı Kira Sertifikaları Yönetim sözleşmesine dayalı kira sertifikaları kaynak kuruluşa ait varlık veya hakların vade boyunca kiralanması da dahil olmak üzere VKŞ lehine yönetilmesi neticesinde elde edilen gelirlerin sözleşme hükümleri çerçevesinde VKŞ ye aktarılması amacıyla ihraç edilen kira sertifikalarıdır (Sermaye Piyasası Kurulu, 2010) Alım-Satıma Dayalı Kira Sertifikaları Alım-satıma dayalı kira sertifikaları, bir varlık veya hakkın VKŞ tarafından satın alınarak, vadeli olarak satılması işleminde varlık veya hak alımının finansmanını sağlamak için ihraç edilen kira sertifikalarıdır. Alım-satıma dayalı kira sertifikası ihraçlarında VKŞ en geç, ihraçtan elde edilen fonların hesabına aktarıldığı günü izleyen iş günü varlık veya hakları spot piyasadan alarak maliyetinin üzerinde bir bedelden vadeli olarak satmak zorundadır. Bu işlemin söz konusu sürede gerçekleştirilmemesi halinde kira sertifikası ihracı karşılığında toplanan fonlar, yatırımcılara en geç VKŞ hesabına aktarılmalarını izleyen ikinci iş günü iade edilir. Bu ihraçlara konu varlık veya hakların Borsa İstanbul Anonim Şirketi veya diğer likit piyasalarda alınıp satılması zorunludur (Sermaye Piyasası Kurulu, 2010) Ortaklığa Dayalı Kira Sertifikaları Ortaklığa dayalı kira sertifikaları, VKŞ nin ortak girişime ortak olmak amacıyla ihraç ettiği kira sertifikalarıdır. Ortak girişimden elde edilecek karın girişimci ve VKŞ arasındaki paylaşım oranı veya vekalet sözleşmesi kapsamında girişimcinin alacağı sabit ücret ortaklık sözleşmesinde belirtilir. Ortak girişimin sermaye şirketi olarak yapılandırıldığı ihraçlarda ise paylaşım oranı veya vekaleten yönetim ücreti şirket sözleşmesi veya esas sözleşmede ayrıca 212 Mahmut YARDIMCIOĞLU, Yücel AYRIÇAY, İbrahim SABUNCU, İsa GEREKLİ15 düzenlenir. Ancak girişimcinin kötü niyeti veya hukuka aykırı eylemleri dolayısıyla oluşabilecek olası zararlar hariç olmak üzere ortak girişimin zararla sonuçlanması halinde, VKŞ bu zarara koyduğu sermaye ile sınırlı olarak katlanır (Sermaye Piyasası Kurulu, 2010) Eser Sözleşmesine Dayalı Kira Sertifikaları Eser sözleşmesine dayalı kira sertifikaları, VKŞ nin iş sahibi sıfatıyla taraf olduğu bir eser sözleşmesi kapsamında eserin meydana getirilmesini sağlamak amacıyla ihraç edilen kira sertifikalarıdır. Bu madde kapsamındaki ihraçlarda VKŞ kendi adına ve kira sertifikası sahipleri hesabına akdedilecek eser sözleşmesine iş sahibi sıfatıyla taraf olur. Eser sözleşmesine dayalı kira sertifikası ihracı kapsamında eser sözleşmesinin yanı sıra hizmet, kat veya arsa karşılığı inşaat ya da ortaklık gibi amaca uygun sair sözleşmeler düzenlenebilir (Sermaye Piyasası Kurulu, 2010) Kira Sertifikalarının İhracı Kira sertifikaları halka arz edilerek veya halka arz edilmeksizin satılmak üzere ihraç edilebilir. Halka arz edilmeksizin yapılacak satışlar, tahsisli satış ve nitelikli yatırımcıya satış olmak üzere iki şekilde yapılabilir (Sermaye Piyasası Kurulu, 2010). Kira sertifikalarının, yurt içinde veya yurt dışında ihraç edilebilir. Her iki durum içinde gerekli belgelerle SPK ya başvuru yapılır. İhraç edilecek kira sertifikaları Kurulca uygun görülecek ihraç tavanı içinde tertipler halinde satılabilir. İzahnamenin geçerlilik süresi boyunca yapılacak halka arzlarda VKŞ, her bir tertibin satışı için gerekli belgelerle birlikte onay almak amacıyla SPK ya başvurur. Halka arz edilmeksizin yapılacak satışlarda ise VKŞ her satıştan önce tertip ihraç belgesinin onaylanması amacıyla SPK ya başvurur. Halka arz edilecek kira sertifikalarının borsada işlem görmesi ve bu amaçla borsaya başvurulması zorunludur. SPK, VKŞ den kira sertifikalarına ilişkin ödeme yükümlülüklerinin yurt içinde yerleşik bir banka veya üçüncü bir tüzel kişi tarafından garanti altına alınmasını, yurt içinde satışın yalnızca nitelikli yatırımcılara yönelik olarak yapılmasını veya kira sertifikalarının, VKŞ nin veya fon kullanıcılarının derecelendirilmesini talep edebilir (Sermaye Piyasası Kurulu, 2010). 6. SUKUK PİYASASININ DÜNYADAKİ DURUMU Dünya da 2013 yılı itibari ile İslami finansal varlıkların hacmi 1,5 trilyon doların üzerine ulaşmıştır. Tahmini potansiyelinin ise 4,5 trilyon dolar olduğu düşünülmektedir. Sadece Orta Doğu ülke fonlarının şu anda büyüklüğü 2 trilyon dolar civarında ve önümüzdeki yıllarda petrol fiyatlarında ciddi bir değer kaybı yaşanmadığı sürece fonların toplam büyüklüklerinin 4 trilyon dolara ulaşması beklenmektedir. İslami Finans ın önemi sadece Asya ve Ortadoğu ülkelerinde değil Avrupa da artmaktadır (Yılmaz, 2014). Fakat Avrupa bankaları uzun zamandan beri kendi bölgeleri dışındaki altyapı projelerine yatırım yapmakla birlikte, sermaye yükümlülükleri yükseldikten ve ülke ekonomileri güç kaybettikten sonra yurtdışı yatırım seviyeleri düşmüştür. Öte yandan Ortadoğu ve Asya'da İslami hükümleri uygulayan bankaların Türkiye de Sukuk: Kira Sertifikaları 21316 ihtiyaçlarını karşılayacak yeni varlıklara olan talep artmaya başlamıştır. Uluslararası fonların yetersizliği karşısında Asya'da ve Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi olan ülkelerde merkezi yönetimler altyapı projelerini finanse etmek ve yerel likidite havuzlarına erişebilmek için Sukuk ihraç etmektedir. Ayrıca, Afrika'daki hükümetler de Ortadoğu'daki yatırımcıları ülkelerine çekmek için aynı rotayı izlemektedir (YÜCEL & DEMİREL, 2012). Sonuç olarak günümüzde Asya ve Ortadoğudaki ülkeler başta olmak üzere Japonya dan Amerikaya pek çok ülkede sukuk ihracı gerçekleştirilmektedir. Yurtdışına satılmak üzere çıkarılan yani ihraç edilen sukuklarda %44 lük paya sahip olan Birleşik Arap Emirlikleri lider konumdayken, %12,8 ile Suudi Arabistan ikinci, %12,1 ile Malezya üçüncü sıradadır. Türkiye ise bu piyasada %2,5 paya sahiptir (Alvi, Rufai, Dadabhoy, & Naseer, 2013). Ek-1 de ocak 2001 ile ocak 2013 arası ülkelere göre dağıtılmış, yurtdışı (yurtdışına satılma amacıyla çıkarılmış) sukuk ihraçları görülmektedir. Yurtiçi sukuk ihraçlarında ise %79,8 lik pay ile Malezya tek başına söz sahibidir, ikinci sıradaki Suudi Arabistan ın sadece %4,7 lik paya sahip olması Malezya nın yurtiçi sukuk ihraçlarındaki üstünlüğünü göstermektedir. Türkiye ise yurtiçi sukuk ihraçlarında sadece %0,2 pay sahibidir (Alvi, Rufai, Dadabhoy, & Naseer, 2013). Ek-2 de ocak 2001 ile ocak 2013 arası ülkelere göre dağıtılmış, yurtiçi (yurtiçine satılma amacıyla çıkarılmış) sukuk ihraçları görülmektedir. Dünya sukuk piyasasında %69 luk oranla açık ara en büyük paya sahip olan ülke Malezya dır. Malezya yı Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan takip etmektedir. Türkiye ise toplam sukuk ihraçlarında ancak %0,6 lık paya sahiptir (Alvi, Rufai, Dadabhoy, & Naseer, 2013). Ülkeler bazında, ocak 2001 ile ocak 2013 arası toplam sukuk ihraçları Ek-3 de verilmiştir. Aşağıdaki grafikte bu dağılım pasta diyagramı şeklinde gösterilmiştir. Şekil 1: Ocak 2001 İle Ocak 2013 Arası Toplam Sukuk İhraçlarının Ülkerele Göre Dağılımı 214 Mahmut YARDIMCIOĞLU, Yücel AYRIÇAY, İbrahim SABUNCU, İsa GEREKLİ17 Dünya genelinde sukuk ihraçları, 2008 yılındaki bir gerileme dışında, her geçen yıl rekor bir hızda artmıştır yılında Dünya Sukuk ihracı önceki yıla göre yüzde 75, 2012 de bir önceki yıla göre %48 oranında artmıştır yılı sonunda toplam sukuk ihraçları 472 Milyar dolara ulaşmıştır (Alvi, Rufai, Dadabhoy, & Naseer, 2013) de ise sukuk piyasası 2012 e göre %10 oranında azalarak 125 Milyar Dolar olarak gerçekleşmiştir (Aasser, 2014) ile 2013 yıllarına ait yıllık bazda Dünya da ihraç edilen toplam sukuk tutarları aşağıdaki grafikte verilmiştir. Şekil 2: Dünya Çapında Toplam Sukuk İhraçları Kaynak: Alvi, Rufai, Dadabhoy, & Naseer, 2013, (Aasser, 2014) 2001 ile 2010 yılları arası gerçekleştirilen toplam 231,79 Milyar dolarlık sukuk ihracının %33,5 oranla 3 de 1 i murâbaha tipinde sukuktur. En çok ihraç edilen diğer sukuk çeşitleri ise sırasıyla İcara ve Müşâreke sukuk çeşitleridir. Yurtiçi sukuk ihraçlarında ise Murâbaha çeşidi %41,8 pay ile en çok tercih edilen çeşit iken, İcara sukuk çeşidi %43,2 pay ile yurtdışı sukuk ihraçlarında en çok tercih edilen sukuk çeşididir (Alvi, Rufai, Dadabhoy, & Naseer, 2013). Aşağıdaki tabloda tüm sukuk çeşitlerine göre toplam sukuk ihraç tutarları ve oranları verilmiştir. Türkiye de Sukuk: Kira Sertifikaları 21518 Sukuk Çeşidi Tablo 1: Çeşitlerine Göre Toplam Sukuk İhracı Milyon USD Yurtiçi Yurtdışı Toplam Oran Milyon USD Oran Milyon USD Oran Murabaha ,8% 756 1,6% ,5% Mudarabe ,9% ,8% ,5% Müşareke ,4% ,3% ,0% İcara ,5% ,2% ,4% Salam ,7% ,1% ,4% İstisna ,9% 0 0,0% ,5% Melez ,7% ,6% ,1% Wakalah 371 0,2% ,7% ,6% Bai' ,6% 0 0,0% ,3% Bithaman Takas 408 0,2% ,9% ,8% Edilebilir Toplam ,0% ,0% ,0% Kaynak: Alvi, Rufai, Dadabhoy, & Naseer, SUKUK PİYASASININ TÜRKİYE DEKİ DURUMU Türkiye de sukuk ihracına imkan veren, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından 2010 yılında çıkarılan tebliğ ile Türkiye de sukuk ihracının önü açılmıştır. Türkiye de ilk sukuk ihracı 2010 yılı ağustos ayında Kuveyt Türk Finans Kuruluşuna (%100 hissesi) ait olan Kuveyt Türk Sukuk Limited varlık kiralama şirketi tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu sukuk 100 milyon USD nominal değerli, Ağustos 2013 vadeli, yıllık sabit %5,25 getirili, altı aylık periyodlarla ödemeli olarak ihraç edilmiştir. Bu sukuk Murabah ve Wakalah kombinasyonundan oluşmaktadır, bu nedenle melez (hibrit) olarak sınıflandırılmıştır (Alvi, Rufai, Dadabhoy, & Naseer, 2013). Türkiye nin en büyük sukuk ihracını ise 26 Eylül 2012 de Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti, Hazine Müsteşarlığı Varlık Kiralama Şirketi ile 1,5 Milyar dolarlık sukuk ihracı ile gerçekleştirmiştir. Bu kira sertifikaları İrlanda Borsasında %2,803 kar oranı ile listelenmiştir. Bu sukuk/kira sertifikası Standard & Poor s tarafından BB notu ile derecelendirilmiştir (Alvi, Rufai, Dadabhoy, & Naseer, 2013). Bu sukuk ihracına, 330 yatırımcı, ihraç tutarının 6 katının üzerinde talep göstermiştir. Bu Sukuk/ Kira sertifikasının %27 si Orta Doğu, %19 u Türkiye, %19 u İngiltere, %14 ü Avrupa,%11 i ABD ve %10 u Asya ve diğer bölgelerdeki yatırımcılara satılmıştır (Yılmaz, 2014) Yılı sonunda Türkiye nin sadece 4 sukuk ihracatı gerçekleşmiş, bunun 3 tanesi toplam 1,950 Milyon USD değer ile yurtdışına satılırken, 905 Milyon USD lik bir sukuk ihracı yurtiçine satılmıştır (Alvi, Rufai, Dadabhoy, & Naseer, 2013). Aşağıdaki tabloda bu sukuk ihraçları listelenmiştir. 216 Mahmut YARDIMCIOĞLU, Yücel AYRIÇAY, İbrahim SABUNCU, İsa GEREKLİ19 Tablo 2: Yılları Arasında Türkiye'de Gerçekleştirilen Sukuk İhraçları İhraç Tarihi İhracı Yapan Kuruluş Özellikleri Tutarı (Milyon Vade (Yıl) Kuvet Türk Sukuk Limited Kuvet Türk Katılım Bankası Türkiye Hükumeti Türkiye Hükumeti Bir Türk şirketi tarafından gerçekleştirilen ilk sukuk (Melez tipi) ihracı, %5,25 Yıllık Sabit Getirili Uluslararası (Yurtdışı) Sukuk Hibrit tipi Uluslararası (Yurtdışı) Sukuk %2,8 Kar oranlı İcara Tipi Uluslarası (Yurtdışı) Sukuk İcara tipi ulusal (yurtiçi) sukuk ihracı (TRY para birimi ile) Kaynak: Alvi, Rufai, Dadabhoy, & Naseer, 2013 USD) yılında ise Ağustos ayına kadar, toplam 1,9 Milyar dolar değerinde 5 sukuk ihracı gerçekleştirmiştir (TURHAN, 2013). Aşağıda 2010 yılı ile 2013 yılı ağustos ayına kadar Türkiye de gerçekleştirilen Sukuk İhraçlarının grafiği verilmiştir. Şekil 3: Türkiye'deki Sukuk İhraçları Ağustos Kaynak: Alvi, Rufai,Dadabhoy, & Naseer, 2013 ve TURHAN, 2013 Türkiye de Sukuk: Kira Sertifikaları 21720 SONUÇ Sukuk İslam a uygun bir finansman aracıdır. Bu yönüyle faizli kredi ve tahvil türlerini tercih etmeyen yatırımcılar ile kaynak kuruluşlar tarafından tercih edilmektedir. Dünya da yeni olmakla birlikte hızla gelişen, klasik bono ve tahvillere göre daha güvenilir ve daha az riskli olan, sukuk piyasası Türkiye de ise çok daha yenidir. Ve Türkiye dünyadaki Sukuk piyasası içerisinde çok küçük bir paya sahiptir. Müslüman olmayan İngiltere gibi ülkelerin bile sukuk piyasasında söz sahibi olmak istemeleri, sukuk piyasasından büyük bir gelir beklentisinin olduğunu da göstermektedir. Zaten hale hazırda, dünyada en çok sukuk ihraç eden banka olan HSBC nin Ortadoğu şubeleri, esasen İngiliz menşei bir kuruluştur. Hal böyleyken, dünyada lider konumda olmak isteyen Müslüman bir ülke olan Türkiye nin Sukuk piyasasında söz sahibi olması için çok daha proaktif davranarak, tüm sukuk çeşitlerinin dünyadaki uygulamalarına benzer şekilde Türkiye de de uygulanması için gerekli yasal düzenlemelerin yapmalıdır. Ayrıca üniversite ve finans kurumları iş birliği ile Türkiye nin sukuk alanındaki çalışmalarının artırılması gerekir. Sonuç olarak Türkiye nin dünyanın İslami finans merkezi olması hedeflenerek kısa sürede gerekli çalışmaların tamamlanması Türkiye nin bölgedeki lider konumunu güçlendirecektir. Bu çalışmanın devamı olarak ileride yapılması faydalı görülen çalışmalar şöyledir: Dünyanın en çok sukuk ihraç eden ülkelerindeki sukuk uygulamaları, ne tür kuruluşların sukuk çıkarabileceği, kaynak kuruluşların özellikleri, sukukların ikincil piyasalarda ki işlem şekilleri gibi konular detaylı incelenip bu sistemlerin Türkiye ye nasıl uygulanacağı araştırılabilir. Diğer bir çalışma konusu olarak Türkiye deki kira sertifikası mevzuatının dünya genelinde kabul gören, İslami Finansal Kuruluşlar Muhasebe ve Denetim Kurumu (AAOIFI) standartlarına uygun olmalıdır. Örneğin diğer ülkelerdeki sukuk uygulamalarında; sukuk ihraç eden şirket ve kaynak kuruluşun İslami usullere uygun faaliyetlerde bulunması zorunluluğu vardır. Türkiye de ise bu konu net bir şekilde belirtilmemiştir, nitekim SPK tebliğinde de bu yönde bir madde bulunmamaktadır. Bu gibi detay görünen fakat önemli olan konularda gerekli mevzuat düzenlemeleri yapılabilmesi için mevcut standartlar ile ülkemizin mevzuatı arasındaki farklar ortaya konulmalıdır. 218 Mahmut YARDIMCIOĞLU, Yücel AYRIÇAY, İbrahim SABUNCU, İsa GEREKLİ Daha göster
www.tunagokdemir.com MEVZUATTA YAPILAN SON DEĞİŞİKLİKLER ÇERÇEVESİNDE TÜRK HUKUKUNDA SUKUK Klasik piyasalarda yatırımcıların, ihtiyaç sahiplerine fon aktarımı, genellikle bu aktarımdan bir maddi menfaat Detaylı PROF.DR. YILDIRIM B. ÖNAL
PROF.DR. YILDIRIM B. ÖNAL Sukuk, Arapça Sak kökünden gelmektedir. Sak, kelime anlamı olarak sertifika veya vesika anlamlarını içinde barındırmaktadır. Sukuk ise Sak kelimesinin çoğulu olduğundan, sertifikalar Detaylı GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ İÇİN YENİ NESİL FİNANS ARAÇLARI. 28 Mayıs 2013
GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ İÇİN YENİ NESİL FİNANS ARAÇLARI 28 Mayıs 2013 Bankaların Sermaye Yeterliliği ve Konut/İnşaat Kredilerinin Gelişimi Sermaye Yeterliliği Rasyosunun Gelişimi Bankaların sermaye yeterliliği Detaylı 5. Borçlanma aracı ihracı için Yetkili organ kararının alındığı tarihten itibaren en geç kaç yıl içinde Kurula başvuruda bulunulması zorunludur?
1. Yatırım amacı taşıyan kıymetli evrak aşağıdakilerden hangisidir? a. Menkul kıymet b. Para c. Çek d. Bono e. Poliçe 2. Aşağıdakilerden hangisi payların sahibine sağladığı mali haklardan a. Kar payı alma Detaylı Gayrimenkullerin Finansa Kazandırılması
Gayrimenkullerin Finansa Kazandırılması Dr. Aydın Seyman, Borsa İstanbul A.Ş. Genel Müdür Yardımcısı 28 Mayıs 2013, GYODER Sektör Buluşması Sunum Özeti 1. Türkiye de Gayrimenkul Yatırımları 2. Gayrimenkul Detaylı Faizsiz Menkul Kıymet Kullanımı SUKUK SUKUK NEDİR? NASIL OLU TURULMAKTADIR? GELENEKSEL BONO VE SEKÜRİTİZASYONDAN FARKI NEDİR?
Faizsiz Menkul Kıymet Kullanımı SUKUK Faizsiz finansman enstrümanlardaki son yenilikler faizsiz finansman endüstrisinin dinamiklerini değiştirmiştir. Müstakil ihraçlar yoluyla devlet ve şirketlere finansman Detaylı Kentsel Dönüşümde Finans Aktörleri ve Beklentileri Doç. Dr. Erk HACIHASANOĞLU Araştırma, İş ve Ürün Geliştirme Grup Md.
Kentsel Dönüşümde Finans Aktörleri ve Beklentileri Doç. Dr. Erk HACIHASANOĞLU Araştırma, İş ve Ürün Geliştirme Grup Md. 8 Ekim 2013 Ajanda 1- Finansal Aktörler: Güncel Durum A- Güncel Durum: Birincil Konut Detaylı Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları: Gelişen Altyapı ve Yeni Fırsatlar. Dr. Orhan Erdem Müdür Araştırma Bölümü 3 Ekim 2013
Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları: Gelişen Altyapı ve Yeni Fırsatlar Dr. Orhan Erdem Müdür Araştırma Bölümü 3 Ekim 2013 Ajanda Borsa da sektörün görünümü Menkul kıymetleştirme ve alternatif finansman yöntemleri Detaylı SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU
SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SPK 7. ARAMA KONFERANSI NDA YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 ARALIK Detaylı Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar
1. Belli miktarda bir mal veya kıymetin ve bunların karşılığı olan paranın işlemin ardından el değiştirmesini sağlayan piyasalara ne ad verilir? A) Swap B) Talep piyasası C) Spot piyasa D) Vadeli piyasa Detaylı BANKALAR TARAFINDAN YAPILACAK REPO VE TERS REPO İŞLEMLERİNE İLİŞKİN ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK TASLAĞI
BANKALAR TARAFINDAN YAPILACAK REPO VE TERS REPO İŞLEMLERİNE İLİŞKİN ESASLAR HAKKINDA YÖNETMELİK TASLAĞI Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı, bankaların repo ve ters repo işlemleri sırasında uyacakları Detaylı Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar
Bölüm 1 Firma, Finans Yöneticisi, Finansal Piyasalar ve Kurumlar Yatırım (Sermaye Bütçelemesi) ve Finanslama Kararları Şirket Nedir? Finansal Yönetici Kimdir? Şirketin Amaçları Finansal piyasalar ve kurumların Detaylı SERMAYE PİYASASI (DERS NOTU)
1 SERMAYE PİYASASI (DERS NOTU) (İkinci Bölüm - YENİ) Prof. Dr. İSMAİL MAZGİT DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ İKTİSAT BÖLÜMÜ Bölüm 2 Sayfa 2 DİĞER MENKUL KIYMETLER Hisse senedi Detaylı ÖZEL SEKTÖR BORÇLANMA ARAÇLARINA İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU
ÖZEL SEKTÖR BORÇLANMA ARAÇLARINA İLİŞKİN RİSK BİLDİRİM FORMU ÖNEMLİ AÇIKLAMA Özel sektör borçlanma araçları alım satım işlemleri sonucunda kar elde edebileceğiniz gibi zarar riskiniz de bulunmaktadır. Detaylı Borçlanma Araçları Piyasası ve Yeni SPKn İle Getirilen Yenilikler. Sermaye Piyasası Kurulu Dr. Vahdettin ERTAŞ Başkan
Borçlanma Araçları Piyasası ve Yeni SPKn İle Getirilen Yenilikler Sermaye Piyasası Kurulu Dr. Vahdettin ERTAŞ Başkan FED Kararları 22 Mayıs tarihli FED kararları, tüm dünya finans piyasalarında bir trend Detaylı http://acikogretimx.com
2009 S 4421- SERMYE PiYSSı VE FiNNSL KURUMLR 1. Birikim açığı olan ekonomik birimlerle birikim fazlalığı olan ekonomik birimlerin karşılaştığı ve finansal varlıkların alınıp satıldığı piyasalara ne ad Detaylı % 0 stopaja tabi olup, kurumlar vergisine tabidir. (5) Nakit teminatlardan elde edilen gelirler % 15 stopaja tabidir.
GELİR TÜRÜ TAM MÜKELLEF TÜZEL KİŞİ (3) (4) DAR MÜKELLEF TÜZEL KİŞİ (Türkiye de işyeri/daimi temsilcisi bulunmayan) Hisse Senedi Alım Satım kazancı İMKB de işlem görmeyen hisse senetlerinin elden çıkarılmasından Detaylı Tahvil Türleri. O Hamiline ve Nama Yazılı Tahviller. O Sabit Faizli ve Değişken Faizli Tahviller
Tahvil Şirketlerin fon ihtiyaçlarını karşılamak için çıkardıkları borçlanma senetlerine tahvil denir. Anonim şirketler genel kurul kararı ile tahvil çıkarabilir. Çıkarılan her tahvilin değeri aynı olmalıdır. Detaylı FİBA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU NA AİT PERFORMANS SUNUŞ RAPORU. Fonun Yatırım Amacı
A. TANITICI BİLGİLER PORTFÖYE BAKIŞ YATIRIM VE YÖNETİME İLİŞKİN BİLGİLER Halka arz tarihi: 19 Aralık 2013 31 Aralık 2014 tarihi itibarıyla (Bu raporun hazırlanmasında 1 Ocak 2015 tarihinde geçerli olan Detaylı FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR
FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM Fon talep edenler, fon arz edenler, fon akımını sağlayan araçlar, kuruluşlar ve piyasanın işleyişini düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan Detaylı GENEL MUHASEBE. KVYK-Mali Borçlar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
GENEL MUHASEBE KVYK-Mali Borçlar Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi KAYNAK KAVRAMI Kaynaklar, işletme varlıklarının hangi yollarla sağlandığını göstermektedir. Varlıklar, Detaylı Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar
Bölüm 1 (Devam) Finansal Piyasalar & Kurumlar İşlenecek Konular Finansal piyasalar ve kurumların önemi Tasarrufların şirketlere akışı Finansal piyasaların ve aracıların fonksiyonları Değer maksimizasyonu Detaylı KAYNAK TEMİNİNDE ALTERNATİF FİNANSMAN
KAYNAK TEMİNİNDE ALTERNATİF FİNANSMAN KAYNAK TEMİNİNDE ALTERNATİF FİNANSMAN Borsa İstanbul A.Ş. Reşit Paşa Mahallesi Tuncay Artun Caddesi Emirgan 34467 İstanbul Tel: +90 212 298 21 00 Faks: +90 212 298 Detaylı 5. Aşağıdakilerden hangisi varantların avantajlarından biri değildir? 1. Paya dönüştürülebilir tahvilin vadesi kaç günden az olamaz?
1. Paya dönüştürülebilir tahvilin vadesi kaç günden az olamaz? a. 30 b. 60 c. 90 d. 120 e. 365 2. Paya dönüştürülebilir tahvil sahiplerine sahip oldukları tahviller karşılığında verilecek paylar için esas Detaylı TÜRKİYE DE GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM FONLARI
TÜRKİYE DE GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM FONLARI Girişim sermayesi yatırım fonlarına ilişkin esaslar 30/12/2012 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren Sermaye Piyasası Kanunu ( SPK ) ile Türkiye de hukuki Detaylı 4. Sahibine eşit hak sağlayan paya ne ad verilir? a) Bedelli pay b) Nama yazılı pay c) Bedelli pay d) İmtiyazlı pay e) Adi pay
Sermaye Piyasası Araçları 1 1. Aşağıdakilerden hangisi payların sağladığı mali haklardan biri değildir? a) Kar payı alma hakkı, b) Hazırlık dönemi faizi alma hakkı, c) Tasfiye payı alma hakkı, d) Geri Detaylı BU ALT FONUN PAYLARININ HALKA ARZINA İLİŞKİN İZAHNAME 14.03.2013 TARİHİNDE İSTANBUL TİCARET SİCİLİ MEMURLUĞU NA TESCİL ETTİRİLMİŞ OLUP, 14.
BU ALT FONUN PAYLARININ HALKA ARZINA İLİŞKİN İZAHNAME 14.03.2013 TARİHİNDE İSTANBUL TİCARET SİCİLİ MEMURLUĞU NA TESCİL ETTİRİLMİŞ OLUP, 14.03.2013 TARİHİNDE TÜRKİYE TİCARET SİCİLİ GAZETESİ NE İLAN İÇİN Detaylı MENKUL KIYMET YATIRIMLARI
DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. MENKUL KIYMET YATIRIMLARI KISA ÖZET Detaylı Gayrimenkul Finansmanında Sermaye Piyasası Çözümleri. Tevfik KINIK Sermaye Piyasası Kurulu Başkan Yardımcısı
Gayrimenkul Finansmanında Sermaye Piyasası Çözümleri Tevfik KINIK Sermaye Piyasası Kurulu Başkan Yardımcısı Gayrimenkul Finansmanı İhtiyacı Finansman ihtiyacı Gelişen ve büyüyen ekonomimiz Kentsel dönüşüm Detaylı Bir şemsiye fon kapsamındaki her bir alt fonun tüm varlık ve yükümlülükleri birbirinden ayrıdır.
BU ALT FONUN PAYLARININ HALKA ARZINA İLİŞKİN İZAHNAME 07/08/2013 TARİHİNDE İSTANBUL TİCARET SİCİLİ MEMURLUĞU NA TESCİL ETTİRİLMİŞ OLUP, 07/08/2013 TARİHİNDE TÜRKİYE TİCARET SİCİLİ GAZETESİ NE İLAN İÇİN Detaylı Banka Bilançosunun Özellikleri Pazar, 26 Aralık 2010 18:24
Ticari bir işletme olarak bankaların belirli bir dönem içerisinde nasıl çalıştıklarını ve amaçlarına dönük olarak nasıl bir performans sergilediklerini değerlendirebilmenin yolu bankalara ait finansal Detaylı Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Etik Kurallar
1) Sermaye piyasası araçları satış tebliğine göre aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? ihracında fiyat, satış ve dağıtım esasları, kural olarak ihraççı ve/veya halka arz eden tarafından belirlenir. Detaylı ÜRÜNLER VE GELİR TÜRÜ TAM MÜKELLEF KURUM TAM MÜKELLEF GERÇEK KİŞİ DAR MÜKELLEF** KURUM*** DAR MÜKELLEF GERÇEK KİŞİ***
Aşağıda yer alan tablo 6009 Sayılı Kanun ve söz konusu Kanun ile ilgili 2010/926 sayı ve 27.09.2010 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca Gelir Vergisi Kanunu Geçici Madde 67 kapsamındaki 1.10.2010 tarihinden Detaylı Future Forward Oplsiyon Piyasaları. Doç. Dr. A. Can BAKKALCI 1
Future Forward Oplsiyon Piyasaları Doç. Dr. A. Can BAKKALCI 1 Döviz Türevi Ürünler Gelecek piyasasına ait ilk sözleşme 13 Mart 1851 yılında 3000 kile mısırın Haziran ayında Chicago da teslimine yönelik Detaylı GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIKLARI İÇİN ALTERNATİF FİNANSMAN YÖNTEMLERİ
GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIKLARI İÇİN ALTERNATİF FİNANSMAN YÖNTEMLERİ 15/12/2011 İstanbul Burak PİRGAİP Uzman İDEAL BİR GAYRİMENKUL FİNANSMANI MODELİ BANKA A.Ş. Tüketici Bireysel TÜKETİCİ FİNANSMAN A.Ş. Detaylı KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ. Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK
KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ VE YENİ FİNANSAMAN YÖNTEMLERİ Öğr. Gör. Aynur Arslan BURŞUK KÜÇÜK İŞLETMELERDE FİNANSMAN İŞLEVİ Finansman, işletmelerin temel işlevlerini yerine getirirken yararlanacakları Detaylı Aylık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama
Aylık Para ve Banka İstatistikleri ne İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I- Amaç... 3 II- Tanım... 3 III- Sınıflama... 5 IV- Yöntem... Detaylı "Bu döküman yanlızca tanıtım ve bilgilendirme amaçlı olup, yatırım kararlarının izahname incelenerek verilmesi gerekmektedir. İzahname ve sirküler;
GLOBAL MENKUL DEĞERLER Halka Arz Tanıtım Notu Genel Bilgiler HALKA ARZ ÖZETİ Talep Toplama Tarihleri 22 23 Haziran 2011 Halka Arz Fiyatı 1,50 TL - 1,65 TL İMKB İşlem Kodu GLBMD İMKB'de İşlem Görme Tarihi Detaylı 2012 YILINDA ELDE EDİLEN MENKUL SERMAYE GELİRLERİNİN BEYAN VE VERGİLEME ESASLARI KURUM. Yatırım Fonu (**)
Mükellef Gelir GERÇEK KİŞİ Dar Mükellef (*) 2012 YILINDA ELDE EDİLEN MENKUL SERMAYE GELİRLERİNİN BEYAN VE VERGİLEME ESASLARI KURUM Dar Mükellef (*) Sermaye Şirketi ve Yatırım Fonu (**) Diğer Kurum Dar Detaylı 2016 YILINDA ELDE EDİLEN MENKUL SERMAYE GELİRLERİNİN BEYAN VE VERGİLEME ESASLARI GERÇEK KİŞİ. Tam Mükellef. Yatırım Fonu (**)
Mükellef Gelir GERÇEK KİŞİ Dar Mükellef (*) 2016 YILINDA ELDE EDİLEN MENKUL SERMAYE GELİRLERİNİN BEYAN VE VERGİLEME ESASLARI KURUM Dar Mükellef (*) Sermaye Şirketi ve Yatırım Fonu (**) Diğer Kurum Dar Detaylı BANK ASYA: Halka Arz Bilgi Notu 28/04/2006 2
GENEL BİLGİ Bank Asya nın 240,000,000 YTL olan ödenmiş sermayesi 300,000,000 YTL ye nakden artırılacak, nakden artırılan 60,000,000 YTL lik sermayeyi temsil eden 60,000,000 adet hisse senedi mevcut ortakların Detaylı BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ
BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 Mart 2009 ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2009 31.03.2009 Bankanın Ticaret Ünvanı : Bankpozitif Kredi ve Kalkınma Detaylı 2012 YILINDA ELDE EDİLEN MENKUL SERMAYE GELİRLERİNİN BEYAN VE VERGİLEME ESASLARI GERÇEK KİŞİ. Yatırım Fonu (**)
Mükellef Gelir GERÇEK KİŞİ Tam Mükellef Dar Mükellef (*) 2012 YILINDA ELDE EDİLEN MENKUL SERMAYE GELİRLERİNİN BEYAN VE VERGİLEME ESASLARI KURUM Tam Mükellef Dar Mükellef (*) Tam Mükellef Sermaye Şirketi Detaylı SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR
DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR Detaylı TABLO 2. 2011 YILINDA ELDE EDİLEN MENKUL SERMAYE GELİRLERİNİN BEYAN VE VERGİLEME ESASLARI. Tam Mükellef Sermaye Şirketi ve Yatırım Fonu (**)
TABLO 2. 2011 YILINDA ELDE EDİLEN MENKUL SERMAYE GELİRLERİNİN BEYAN VE VERGİLEME ESASLARI Mükellef Gelir GERÇEK KİŞİ Dar Mükellef (*) KURUM Dar Mükellef (*) Sermaye Şirketi ve Yatırım Fonu (**) Kurum Dar Detaylı SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN DEĞİŞİM SÜRECİNDEKİ TÜRK FİNANS SEKTÖRÜ KONULU KONUŞMA METNİ
SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN FİNANS ZİRVESİ NDE YAPTIĞI DEĞİŞİM SÜRECİNDEKİ TÜRK FİNANS SEKTÖRÜ KONULU KONUŞMA METNİ 5 ARALIK 2006 İSTANBUL LÜTFİ KIRDAR KONGRE SARAYI Detaylı ARACI KURULUŞ VARANTLARI
ARACI KURULUŞ VARANTLARI SERMAYE PİYASASI KURULU NİSAN 2010 YAPILANDIRILMIŞ ÜRÜNLER Şirketlerin finansal ihtiyaçlarının standart sermaye piyasası araçlarının sunduğu olanaklar ile karşılanmadığı durumlarda Detaylı Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Yurtdışından Sağladıkları Döviz Krediler (Milyon ABD Doları)
Bankalardan sağlanan dövizli kredilerde vergisel maliyetler Melike Kılınç I. Giriş Şirketlerin yurtdışı ithalat ihracat işlemleri, döviz cinsinden pozisyon tutmak istemeleri, nihai ürünlerini ya da hizmetlerini Detaylı ASYA VARLIK KİRALAMA A.Ş. FAALİYET RAPORU. 31 Mart 2013. *Metni yazın+
ASYA VARLIK KİRALAMA A.Ş. FAALİYET RAPORU 31 Mart 2013 *Metni yazın+ İÇİNDEKİLER 1. ASYA VARLIK KİRALAMA A.Ş. HAKKINDA GENEL BİLGİ..... 2 2. ASYA VARLIK KİRALAMA A.Ş. KURUCULARI VE ORTAKLIK YAPISI... 2 Detaylı 2015 YILINDA ELDE EDİLEN MENKUL SERMAYE GELİRLERİNİN BEYAN VE VERGİLEME ESASLARI GERÇEK KİŞİ. Yatırım Fonu (**)
Mükellef Gelir GERÇEK KİŞİ Tam Mükellef Dar Mükellef (*) 2015 YILINDA ELDE EDİLEN MENKUL SERMAYE GELİRLERİNİN BEYAN VE VERGİLEME ESASLARI KURUM Tam Mükellef Sermaye Şirketi ve Yatırım Fonu (**) Tam Mükellef Detaylı VİA GYO Halka Arz Bilgilendirme Notu. Halka Arz Yapısı
VİA GYO Halka Arz Bilgilendirme Notu Bu bilgilendirme notu VİA GYO halka arzına yönelik yatırımcıların bilgilendirilmesi amacıyla hazırlanmıştır. 5-6 Mayıs 2016 tarihlerinde talep toplama işlemi gerçekleştirilecek Detaylı Çeşitli kanunlarda yapılan değişiklikler ve diğer düzenlemeler; İstanbul un uluslararası bir finans merkezi haline getirilmesi, Yurtiçi tasarrufların
Çeşitli kanunlarda yapılan değişiklikler ve diğer düzenlemeler; İstanbul un uluslararası bir finans merkezi haline getirilmesi, Yurtiçi tasarrufların artırılması, Finansman imkanlarının çeşitlendirilmesi Detaylı Sermaye Piyasaları, Halka Arz Seferberliği ve İMKB nin Gelecek Vizyonu. İbrahim TURHAN Borsa Başkanı 12 Temmuz 2012
Sermaye Piyasaları, Halka Arz Seferberliği ve İMKB nin Gelecek Vizyonu İbrahim TURHAN Borsa Başkanı 12 Temmuz 2012 Sunum Planı Türk Sermaye Piyasalarının ve İMKB nin Genel Görünümü Halka Arz Seferberliği Detaylı ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ BEYAZ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2007 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR
BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ BEYAZ EMEKLİLİK YATIRIM FONU MALİ TABLOLAR A. BİLANÇO DİPNOTLARI 4 Temmuz 2006 tarihli 6591 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi nde yayınlanan ilana göre Anadolu Hayat Emeklilik Detaylı İSLAM KALKINMA BANKASI SERMAYE PİYASASI KURULU ORTAK KONFERANSI
İSLAM KALKINMA BANKASI SERMAYE PİYASASI KURULU ORTAK KONFERANSI DR. VAHDETTIN ERTAŞ SERMAYE PIYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Sayın Başbakan Yardımcım, Sayın Hazine Müsteşarım, Yurt dışından gerek Detaylı MNG BANK A.Ş. BİLANÇOSU
BİLANÇOSU Bağımsız Sınırlı Denetimden Geçmiş Bağımsız Denetimden Geçmiş AKTİF KALEMLER Dipnot (30/09/2006) (31/12/2005) TP YP Toplam TP YP Toplam I. NAKİT DEĞERLER VE MERKEZ BANKASI (1) 10.069 2.643 12.712 Detaylı MENKUL KIYMETLER VE DİĞER SERMAYE PİYASASI ARAÇLARI
Aysel Gündoğdu, PhD C. Turgay Münyas, PhD C. asset MENKUL KIYMETLER VE DİĞER SERMAYE PİYASASI ARAÇLARI Sermaye Piyasası Faaliyetleri İleri Düzey Lisansı Eğitimi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V MENKUL KIYMETLER Detaylı A. BİLANÇO DİPNOTLARI Gedik Yatırım Menkul Değerler Anonim Şirketi A tipi Hisse Fonu ( Fon ) nun bilanço dipnotları aşağıda sunulmuştur.
A. BİLANÇO DİPNOTLARI Gedik Yatırım Menkul Değerler Anonim Şirketi A tipi Hisse Fonu ( Fon ) nun bilanço dipnotları aşağıda sunulmuştur. a) Birim Pay Değeri: 31.12.2010 31.12.2009 Fon Toplam Değeri (TL) Detaylı GELİR VERGİSİ KANUNU KAPSAMINDA VADELİ İŞLEM VE OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE EDİLEN GELİRLERİN VERGİLENDİRİLİMESİ
GELİR VERGİSİ KANUNU KAPSAMINDA VADELİ İŞLEM VE OPSİYON SÖZLEŞMELERİNDEN ELDE EDİLEN GELİRLERİN VERGİLENDİRİLİMESİ İlker Şadi İŞLEYEN * I. GİRİŞ Bankalar ve aracı kurumların, menkul kıymetler ve diğer Detaylı Pay Opsiyon Sözleşmeleri. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası
Pay Opsiyon Sözleşmeleri Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası Bu dokümanda kullanılan içeriğin bir kısmı, Türkiye deki düzenlemeler çerçevesinde menkul kıymetler veya türev araçlarla ilgili faaliyet göstermek Detaylı T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. Banka Bonosu İhracı Tanıtım Sunumu. Hazine Yönetimi Genel Müdür Yardımcılığı Finansal Piyasalar Bölüm Başkanlığı
T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. 173 Gün Vadeli Banka Bonosu Ve 383 Gün Vadeli Tahvil İhracı Tanıtım Sunumu Hazine ve Strateji Yönetimi Genel Müdür Yardımcılığı Finansal Piyasalar Bölüm Başkanlığı İhraç Miktarı Detaylı TEK DÜZEN HESAP PLANI AYRINTILI BİLANÇO VE AYRINTILI GELİR TABLOSU ( TL )
TEK DÜZEN HESAP PLANI AYRINTILI BİLANÇO VE AYRINTILI GELİR TABLOSU ( TL ) AKTİF (2009) (2010) I. Dönen Varlıklar 278.827.718,11 156.613.412,26. A. Hazır Değerler 143.598.822,66 128.750.991,10. 1. Kasa Detaylı Sabit Kıymet Yatırımlarının Finansmanı
Sabit Kıymet Yatırımlarının Finansmanı M. Vefa TOROSLU SMMM & Bağımsız Denetçi ROTA Bağımsız Denetim ve Danışmanlık A.Ş. 18.12.2014 Tanım Sabit kıymetler; işletme faaliyetlerinde kullanılmak üzere edinilen Detaylı Haftalık Menkul Kıymet İstatistikleri Raporuna İlişkin Yöntemsel Açıklama
Haftalık Menkul Kıymet İstatistikleri Raporuna İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Parasal ve Finansal Veriler Müdürlüğü İçindekiler I- Tanım... 3 II- Amaç... 4 III- Yöntem... 4 IV-Yayınlama Detaylı SINAV ALT KONU BAŞLIKLARI
SINAV ALT KONU BAŞLIKLARI 1. Dar Kapsamlı Sermaye Piyasası Mevzuatı ve Meslek Kuralları (Düzey 1, Konut, Gayrimenkul) 1.1. Sermaye Piyasası Kanunu 1.2. Sermaye Piyasası ile İlgili Diğer Düzenlemeler ve Detaylı TÜRKİYE İŞ BANKASI A.Ş
BU ALT FONUN PAYLARININ HALKA ARZINA İLİŞKİN İZAHNAME 07/08/2013 TARİHİNDE İSTANBUL TİCARET SİCİLİ MEMURLUĞU NA TESCİL ETTİRİLMİŞ OLUP, 07/08/2013 TARİHİNDE TÜRKİYE TİCARET SİCİLİ GAZETESİ NE İLAN İÇİN Detaylı ASYA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI GRUP KATILIM ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU ÖNEMLİ BİLGİ
ASYA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI GRUP KATILIM ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU ÖNEMLİ BİLGİ BU TANITIM FORMUNDA YER ALAN BİLGİLER, SERMAYE PİYASASI KURULU TARAFINDAN 04/05/2012 TARİH Detaylı İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM İKİNCİ ÜNİTE PARANIN ZAMAN DEĞERİ
İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM 1 13 1. EKONOMİK SİSTEM 2 2. FİNANSAL SİSTEM 5 3. FİNANSAL SİSTEMİN UNSURLARI 8 4. FİNANSAL PİYASALARIN YAPISI 9 4.1. Borç ve Öz Sermaye Yapısı 9 4.2. Detaylı KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF
DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. FİNANSAL KURUMLAR KISA ÖZET KOLAYAOF Detaylı Madde 1.1 in birinci paragrafı aģağıdaki Ģekilde güncellenmiģtir.
TÜRKĠYE Ġġ BANKASI A.ġ. NIN BANKA BONOSU VE/VEYA ISKONTOLU TAHVĠLLERĠNĠN HALKA ARZINA ĠLĠġKĠN SERMAYE PĠYASASI KURULU TARAFINDAN 9 NĠSAN 2013 TARĠHĠNDE ONAYLANAN ĠZAHNAMESĠNDE MEYDANA GELEN DEĞĠġĠKLĠKLER Detaylı A MUHASEBE KPSS-AB-PS/2007. 1. İşletmede satılan ticari mallar maliyeti tutarı kaç YTL dir? 1. - 4. SORULARI AŞAĞIDAKİ BİLGİLERE GÖRE CEVAPLAYINIZ.
1. - 4. SORULARI AŞAĞIDAKİ BİLGİLERE Bir işletmenin 2006 yılı genel geçici mizanında yer alan bilgilerden bazıları aşağıdadır: Borç Tutarı (Bin YTL) A MUHASEBE Alacak Tutarı Kasa 6.770 6.762 Ticari Mallar Detaylı ISLAMIC FINANCE NEWS ROADSHOW 2013-TURKEY
ISLAMIC FINANCE NEWS ROADSHOW 2013-TURKEY 3 EYLÜL 2013 DR. VAHDETTİN ERTAŞ SERMAYE PİYASASI KURULU BAŞKANI KONUŞMA METNİ Değerli konuklar, yurtdışından gelen değerli misafirlerimiz, finans sektörünün kıymetli Detaylı Halka Arz ve Borsada İşlem Görme. İbrahim TURHAN Borsa Başkanı 22 Mayıs 2012
Halka Arz ve Borsada İşlem Görme İbrahim TURHAN Borsa Başkanı 22 Mayıs 2012 Halka Arz Nedir? Kredi Borçlanma Borçlanma Enstrümanı İhracı Finansman İhtiyacı Sermaye Mevcut Ortaklarca Sermaye Artırımı Şirketin Detaylı FBIST FTSE İstanbul Bono FBIST B Tipi Borsa Yatırım Fonu
FBIST FTSE İstanbul Bono FBIST B Tipi Borsa Yatırım Fonu Mayıs 2015 Hazine ve Türev Ürünler FBIST BYF Vadeli İşlem Sözleşmesi FBIST BYF Vadeli İşlem Sözleşmesi; FTSE Türkiye TL Hazine Bonosu Endeksinde Detaylı İMKB de işlem gören hisse senetleri alım satım kazançları % 0 stopaja tabi olup, beyan edilmez.
GELİR TÜRÜ TAM MÜKELLEF GERÇEK KİŞİ DAR MÜKELLEF GERÇEK KİŞİ Hisse Senedi Alım Satım kazancı (Menkul Kıymet Yatırım Ortaklığı hisse senetleri hariç) Menkul Kıymet Yatırım Ortaklığı Hisse Senedi Alım Satım Detaylı YATIRIMLARINIZI DİLEDİĞİNİZ VADE SEÇENEKLERİYLE DEĞERLENDİREN GETİRİ VAKIFBANK'TA TALEP TOPLAMA 14-15-16 OCAK 2013
YATIRIMLARINIZI DİLEDİĞİNİZ VADE SEÇENEKLERİYLE DEĞERLENDİREN GETİRİ VAKIFBANK'TA TALEP TOPLAMA 14-15-16 OCAK 2013 Yasal Uyarı Bu doküman Yatırımcıya bilgi vermek amacıyla hazırlanmış olup, kaynak olarak Detaylı T.VAKIFLAR BANKASI T.A.O Banka Bonosu Ġhracı 17-18-19 Eylül 2012
T.VAKIFLAR BANKASI T.A.O Banka Bonosu Ġhracı 17-18-19 Eylül 2012 Yasal Uyarı Bu doküman Yatırımcıya bilgi vermek amacıyla hazırlanmış olup, kaynak olarak Vakıfbank tarafından kamuya açıklanan finansal Detaylı GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ
GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIĞI SİSTEMİ Genellikle profesyoneller tarafından oluşturulan Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı sistemi genç, dinamik, hızlı büyüme ve yüksek karlılık potansiyeli olan Detaylı ŞEKER FİNANSAL KİRALAMA ANONİM ŞİRKETİ
ŞEKER FİNANSAL KİRALAMA ANONİM ŞİRKETİ 31Aralık 2014 Tarihinde Sona Eren Hesap Dönemine Ait 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu na Göre Yönetim Kurulu Tarafından Hazırlanan Bağlı Şirket Raporu 27 Şubat 2015 Detaylı OSMANLI YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. E-ŞUBE DE BONO İŞLEMLERİ
OSMANLI YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş. E-ŞUBE DE BONO İŞLEMLERİ Bono ve Tahvil Nedir? Bonolar (vadesi 1 yıldan kısa süreli), tahviller (vadesi 1 yıldan uzun süreli); hazine veya özel şirketlerin ödünç para Detaylı ASYA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU ÖNEMLİ BİLGİ
ASYA EMEKLİLİK VE HAYAT A.Ş. ALTERNATİF KATKI EMEKLİLİK YATIRIM FONU TANITIM FORMU ÖNEMLİ BİLGİ BU TANITIM FORMUNDA YER ALAN BİLGİLER, SERMAYE PİYASASI KURULU TARAFINDAN 22.04.2013 TARİH VE 311 SAYI İLE Detaylı FİNANS YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş.'NİN 250,000,000 PAY 2. TERTİP A TİPİ DEĞİŞKEN FONU KATILMA BELGELERİNİN HALKA ARZINA İLİŞKİN İZAHNAMEDİR.
İZAHNAME TADİL METNİ ESKİ ŞEKİL BU İZAHNAME KATILMA BELGELERİNİN SATIŞININ YAPILDIĞI YERLERDE FON İÇTÜZÜĞÜ VE HER AY İTİBARİYLE HAZIRLANAN, FONA İLİŞKİN MALİ BİLGİLERİN YERALDIĞI AYLIK RAPORLARLA BİRLİKTE Detaylı İşletmenin Fonksiyonları. İşletmenin Fonksiyonları Finansman Fonksiyonu. Finansman Kavramı. Finansman Kavramı. Finansman İnsan Kaynakları.
İşletmenin Fonksiyonları Finansman Fonksiyonu Yrd. Doç.. Dr. M. Volkan TÜRKERT Üretim İşletmenin Fonksiyonları Pazarlama Yönetim Lojistik Finansman İnsan Kaynakları Halkla İlişkiler Muhasebe Ar-Ge 1 2 Detaylı VAKIFBANK BANKA BONOLARINI HALKA ARZ EDİYOR TALEP TOPLAMA 13-14-15 MAYIS 2013
VAKIFBANK BANKA BONOLARINI HALKA ARZ EDİYOR TALEP TOPLAMA 13-14-15 MAYIS 2013 Yasal Uyarı Bu doküman Yatırımcıya bilgi vermek amacıyla hazırlanmış olup, kaynak olarak Vakıfbank tarafından kamuya açıklanan Detaylı NİTELİKLİ YATIRIMCIYA İHRAÇ PAZARI
NİTELİKLİ YATIRIMCIYA İHRAÇ PAZARI Nitelikli Yatırımcıya İhraç Pazarı İMKB Tahvil ve Bono Piyasası bünyesinde, 17 Mayıs 2010 tarihinde faaliyete geçen Nitelikli Yatırımcıya İhraç Pazarı nın açılması ile Detaylı Kurumlar Vergisi Genel Tebliği TASLAĞI (Seri No: )
Sayfa 1 / 9 Maliye Bakanlığından : Kurumlar Vergisi Genel Tebliği TASLAĞI (Seri No: ) Bu Tebliğde, türev ürünlerden elde edilen gelirler ile diğer bazı sermaye piyasası faaliyetlerinden elde edilen gelirlerin Detaylı 2. Aşağıdakilerden hangisi bir gayrimenkulü belli bir süre için ve belli bir fiyattan alma, satma veya kiralama teklifinin açık tutulduğu anlaşma
1. Aşağıdakilerden hangisi değerleme uzmanının işini yaparken UDES Davranış Kuralları'nın ahlaki ve mesleki gereklerine uygun hareket ettiği gerçeğini tasdik eden taahhüt niteliğinde bir beyandır? A) Değerleme Detaylı BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 MART 2015 ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU
BANKPOZİTİF KREDİ VE KALKINMA BANKASI ANONİM ŞİRKETİ 31 MART 2015 ARA DÖNEM KONSOLİDE FAALİYET RAPORU Raporun Ait Olduğu Dönem : 01.01.2015 31.03.2015 Bankanın Ticaret Ünvanı : Bankpozitif Kredi ve Kalkınma Detaylı Nasıl Olmalı? Finansman Kararı için Vergisel ve Hukuksal Değerlendirmeler
www.pwc.com.tr Nasıl Olmalı? Finansman Kararı için Vergisel ve Hukuksal Değerlendirmeler 14. Çözüm Ortaklığı Platformu Dijital dönüşümü anlamak Ajanda A. Bölüm Finansman Temini Yöntemleri Nelerdir? B. Detaylı ARACI KURUMLARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI
ARACI KURUMLARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI ARACI KURUMLARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI Bu bölümün sonunda yer alan sektörün mali tabloları 123 aracı kurumdan alınan veriler konsolide edilerek oluşturulmuştur. Detaylı ING BANK A.Ş.'NİN 30,000,000,000 ADET 1. TERTİP B TİPİ ALTIN YATIRIM FONU KATILMA PAYLARININ HALKA ARZINA İLİŞKİN TASARRUF SAHİPLERİNE DUYURUDUR
* BU HALKA ARZA İLİŞKİN İZAHNAME 22 / 02 / 2011 TARİHİNDE İSTANBUL TİCARET SİCİLİ MEMURLUĞU NA TESCİL ETTİRİLMİŞ OLUP, 21 / 02 / 2011 TARİHİNDE TÜRKİYE TİCARET SİCİLİ GAZETESİ NE İLAN İÇİN BAŞVURULMUŞTUR. Detaylı MAHALLİ İDARELER FİNANSMANI MAYIS 2008
MAHALLİ İDARELER FİNANSMANI MAYIS 2008 MAHALLİ İDARELERİN FİNANSMANI İÇERİK 1. BORÇLANMA NEDENİ 2. BORÇLANMA ÇEŞİTLERİ VE KAYNAKLARI 3. KREDİ HACMİ VE VAKIFBANK UYGULAMASI 4. YURT DIŞI FARKLI UYGULAMALAR Detaylı ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. GELİR AMAÇLI KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVİZ) EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2005 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR
GELİR AMAÇLI KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVİZ) EMEKLİLİK MALİ TABLOLAR GELİR AMAÇLI KARMA BORÇLANMA ARAÇLARI (DÖVİZ) EMEKLİLİK 3 MAYIS 2005 31 ARALIK 2005 DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU 1. Anadolu Detaylı 5 SERİ NOLU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ
Tarih : 25.01.2012 Sayı : 2012/141 Sirküler No : 2012/05 5 SERİ NOLU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ Bu Tebliğde, türev ürünlerden elde edilen gelirlerin vergilendirilmesine ilişkin açıklamalar yapılmış Detaylı İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 31 MART 2015 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU
İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 1 OCAK 31 MART 2015 KONSOLİDE OLMAYAN ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş. 2015 Yılı I. Dönem Faaliyet Raporu İÇİNDEKİLER Başlık... Sayfa Detaylı Finansal Sistem, Sermaye Piyasaları ve Sermaye Piyasası Mevzuatı
Finansal Sistem, Sermaye Piyasaları ve Sermaye Piyasası Mevzuatı A Kitapçığı 10. Soru Soru Hatalı Değil. I- Birleşme sözleşmesi genel kurullarca onaylanmadan önce Sermaye Piyasası Kuruluna başvurularak Detaylı ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU 31 ARALIK 2006 TARİHİ İTİBARİYLE MALİ TABLOLAR
BÜYÜME AMAÇLI HİSSE SENEDİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU MALİ TABLOLAR A. BİLANÇO DİPNOTLARI Anadolu Hayat Emeklilik A.Ş. Büyüme Amaçlı Hisse Senedi Emeklilik Yatırım Fonu ("Fon") mali tablo dipnotları aşağıda Detaylı 11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ
11.12.2013 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ekim ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi 2,9 Milyar dolar eksiyken, veri beklentilere paralel 2,89 milyar dolar açık olarak geldi. Ocak-Ekim arasındaki 2013 cari Detaylı 2016 © DocPlayer.biz.tr Gizlilik Politikası | Hizmet koşulları | Geri bildirim