ETKİLEYİCİ TOPLANTI - KÜLTÜR -
Tarih: 21-01-2020 18:43:21
13 Aralık 2019’da , «Aralık Donu Bağımsızlık Şafağı» projesi kapsamında Al-Farabi Kazak Ulusal Üniversitesi, Doğu Araştırmaları Fakültesi, TÜRKSOY Bölümü'nde Bağımsızlık Günü'ne adanmış yuvarlak bir masa düzenlendi.
13 Aralık 2019’da , «Aralık Donu Bağımsızlık Şafağı» projesi kapsamında Al-Farabi Kazak Ulusal Üniversitesi, Doğu Araştırmaları Fakültesi, TÜRKSOY Bölümü'nde Bağımsızlık Günü'ne adanmış yuvarlak bir masa düzenlendi. Bağımsızlık Günü, Kazak halkı için harika bir bayram. Bu günü atalarımız yüzyıllardır bekliyordu. Binlerce asker bağımsızlık savaşlarında şehit edildi. Aralık 1986 olayı bağımsızlık için son mücadeledir. Toplantının misafiri GÜLJAHAN ORDA CUMABERDİKIZI, tarihi olayın tanığı, Filolojik Bilimler Doktoru, Profesör, M. Auezov Edebiyat ve Sanat Enstitüsünün Baş Araştırmacısıdır.
Türksoy bölümünün Başkanı Ümit Kıdırbaykızı, Bağımsızlık Günü'nde değerli misafiri, öğretim üyesi ve öğrencileri tebrik etti ve Aralık etkinliğinin önemini vurguladı.
Partinin moderatörü, filoloji bilimleri adayı profesör Aljanbaeva Ulbala Turakpaykızı, öğrencilere G.Orda'nın hayatını, çalışmalarını, bilimdeki başarıları ve ödülleri tanıttı.
- Güljahan Cumaberdikızı, o olay zamanında hangi kursta okurdunuz? Üniversiteden ayrılmaktan pişman olmadınız mı?
- Abay Kazak Pedagoji Üniversitesi Filoloji Fakültesinin 2. sınıfta okuduk. Başlangıçta meydanı görmeye istekli olsak da, evde oturup olayları orada izlememiz kolay olmadı. Atalarımız savaşçı bir millet. Biz bu kahramanların torunlarıyız. Günlük yaşamımızda, sıradan olmasa bile, Kazak halkına saygısızlıktan söz ettiğinde, milliyetimizle dalga geçiyorsa biz çok kızıyoruz. Çünkü damırlarımızda askeri kan akıyor.
Tabii ki okuldan kovulduğu için üzüldük. Ama kimseyi suçlamadık, kendi başımıza gittik, kimse bize eşlik etmedi. Sadece bir şey istedik. Kazakların lideri Kazak olmasını istedik. Eğer o zamanda D. Kunaev gençlere hitap ederse, kan dökülmezdi. Maalesef askeri güçler barışçıl bir alayı geçiren gençleri süpürdü. Gençler orduyla yüzleşirken bir itfaiye makinesi tarafından su püskürtüldü. Kış don nedeniyle buzla kapıp geceleyin eve döndük. Fakat ertesi gün sabah erkenden alana yaklaşırken gözaltına alındık. Hepsi bu. Birinin kafasını tokatlayarak holiganlık yapmadık. Ama biz bir holigan olarak kamu düzeninden dışlandık. Kız için okuldan atılmak her zaman ölümcüldür. Bizim için de kolay değildi.
-Aralık ayındaki etkinliğin hayatınızdaki rolü nedir?
- Bugün bu tarihsel olayın ortasında olduğum için gurur hissetiyorum. Bağımsızlık için son ve en etkili mücadeleydi. Çocukların yeniden eğitilemeyeceğini ve kara işler yapmak için gönderilemeyeceğini söylediler. Pedagojik bir üniversitede 2. sınıf öğrencisi anaokulu öğretmeni de olabilir, ama onlar bana bir kürek verip, kara iş teklif edildi. Bu sayede okumayı sevmeyi öğrendim. İyi okumamış olsaydım, hayatımın kolay olmayacağını anladım ve elimden geleni yaptım. Onurla mezun olduktan sonra bilime girdim. Şu anda bir Filoloji Doktoruyum. Bu aynı zamanda Aralık ayından bir hediye.
Çalışmalarınıza ne zaman ve nasıl devam ettiniz?
- 1988'de M. Şahanov, Moskova'daki genel oturumda Aral Denizi'nin kaderi hakkında konuşma yaptı ve Aralık olayının Kazak gençlerinin kitlesel baskısı olduğunu söyledi. Bu korku daha sonra dünyaya yayıldı. Sovyet İmparatorluğu bizi affetmek zorunda kaldı. Bu nedenle eğitimime iki yıl sonra devam ettik.
Kaldybay Abenov'un "Alla Jar" belgeseli filmi hakkında hangi fikirleriniz var?
- Kaldybay Amca, Aralık ayı etkinliklerinde çok çalışan bir vatandaş. Bugün halkın sağlığı artıyor. Film saf tarihi belgelere dayanılarak çekildi. Film sadece sinemalarda gösterildi ve televizyonda gösterilmedi. Yetkililer fazlasını göstermekten korkuyorlar.
Alana gelen herkes işten çıkarıldı mı?
- Almatı'dan tüm Kazaklar meydana geldi. Çıkartmalar üç farklı şekilde cezalandırıldı. bazıları birkaç yıl hapse atıldı. Kayrat Rıskulbekov ve Erbol Sıpataev barışçıl bir yürüyüşte bizim gibi genç insanlardı, ama onlar birkaç yıl hapse mahkum oldular ve sonuç olarak öldüler. Bazıları 10-15 gün tutuklandı, işten ve okuldan atıldı. Biz en düşük cezayı aldık. Allah’ın yardımıyla kurtarıldık ve yargılanmadan okuldan atıldık. Aynı gruptan yedi kızı aynı sırayla atıldık. Bir Yahudi olan dekanımız E.F. Rubilina, öğrencileri cezalandırmaya aktif yardımları sayesinde rektör yardımcılığına terfi etti. Bizim gibi çoğu genç için liderler müdahale etti, işten attı ve kilitlendi.
- Aralık olaylarının siyasi bir etkisi oldu mu?
- Kazakistan tarihçileri, sömürge imparatorluğunun baskılarını gören Kazakistanlıları dört aşamada inceleyecekler. Dördüncüsü Aralık olaylarının kurbanları. Aralık ayı olayları henüz değerlendirilmedi. Şu anda kamu kuruluşları var ve devlet desteği yok. Bu yıl Almatı ve Almatı bölgesinde yaşayan resmi haklı aralık, 150.000 tenge ödül aldı. Ben saflarda değilim çünkü resmen haklı değilim. İki kez savcılığa başvurdum ve her ikisi de belgemi iade etti. Birinde, emir bunun "Aralık Yok" olduğunu, diğerinde ise kamu düzenini ihlal ettiği için çıkarıldığını söyledi. Yaşayan tanıklar, arşiv kayıtları var, ama bu ifade devlet açısından faydalı. Sonuçta, resmi beraat sayısı arttıkça maliyet de artar.
- Aralık ayındaki etkinliklerden sonra eğitim ve bilim yolu üzerinde çok çalıştınız. Çok yaşlı olmasanız bile, yedi monograf yazdınız, 500'den fazla makaleniz var ve 50'den fazla bilimsel makale için editör oldunuz.
- M.Auezov Genç Bilim Adamları Ödülü (2002), "Kazakistan Cumhuriyeti'nin 20 Yıllık Bağımsızlığı" (2011), Baurcan Momışulı (2016), Belarus Yazarlar Birliği "Belarus Edebiyatında" madalyası, Bağımsız Kazakistan'ın ruhsal ve sosyal gelişimindeki başarılarından ve refahına önemli katkılarından ötürü 272 No'lu Madalya (2016) ve Başarı Belgesi (2016) ile ödüllendirildi.
- Bildiğiniz gibi, bu başarı sadece sıkı çalışma ile geldi. Ayrıca bir okul ders kitabının yazarısınız. Bize anlatın.
- Güncellenmiş program kapsamında kapsamlı okulun 8, 10 ve 11. sınıfları için "Kazak Edebiyatı" kitapların yazarıyım. Yaklaşık 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Okulun baş yazarıyım. Bu yayında "Kazak edebiyatı" yazan iki yazar ekibi bulunmaktadır. Yüksek öğretim kurumları tarafından öğretilen lise ders kitapları ve monograflar yazıyoruz.
- Güljahan Cumaberdikızı, çok işin olduğunu ve boş zamanın olmadığını biliyoruz. Ancak, yuvarlak masamıza gelmek için zaman ayırdığınız için teşekkür ederiz.
Misafirlerimiz Güljahan Cumaberdikızı ile yaptığı röportajda öğrenciler Kazak ülkesi için üzücü günden çok şey öğrendiler. Daha sonra fakültemiz G.K. Temenova, A.J. Nazarova'nin 3-4 yıllık öğrencilerinin küratörleri ve danışmanları tarafından hazırlanan Bağımsızlık Günü Aralık etkinliklerine adanmış öğrencilerin şiirleri dinledik.
Özellikle, 3. yıl öğrencisi Toboldı Aygerim şair Bahıtbek Smagulov’un "Jeltoksan", Mussali Aray şair Koben Askarulı’nın “Jeltoksanın jeli”, Cumanakeldi Madina Akberen Elgezek'in "Kanlı tünek", Şeralı Ajar “Jeltoksan Tagılımı", Zhumatai Baglan kendi yazılan Bağımsızlık Hakkında şiirlerini okudular.
Toplantının sonunda bölüm başkanı Ümit Tursınbaevna yuvarlak masanın konuğa Güljahan Orda'ya teşekkür mektubu verdi.
Toplantı ünlü şair Almas Ahmetbek "Kök tudın jelberegeni" şarkısı dinleyerek sona erdi. Atalarımızın kanı, annelerimizin gözyaşları ve gençlik mücadelemiz tarafından kazanılan bağımsızlık ve çırpınan gök bayrağımız daima ebedi kalsın!
El-Farabi Kazak Devlet Üniversştesi, Türksoy Bölümü Öğretim Üyeleri:
Gauhar Askarova ve NURAT ILIYAS
El-Farabi Kazak Milli Üniversitesi Kütüphanesi ‘Değerli ve nadir eserler bölümü’nde B..
TÜRKSOY’DAN BARIŞ VE İSTİKRARA KATKI
12 Temmuz 1993 tarihinde Almatı'da imzalanan anlaşma sonucunda, Türk kültürü ve sanat..
DOĞU BILIM FAKÜLTESI'NDEKI SAKHA BILIM ADAMLARI
Saha bilimciler El Farabi Kazak Ulusal Üniversitesi Oryantal Araştırmalar Fakültesini..
TÜRK DÜNYASININ MANEVİ HAZİNELERİ
ESMA BİLTACİ'DAN ETKİLENDİ YAZAR OLDU
Büşra Karayıl, Mısır'da şehit olan Esma Biltaci'den etkilenerek 14 yaşında yazdığı il..
ŞEHİR DÜŞÜNCE DÜNYANIN HER YERİNDE
Dünyanın hemen her yerinden milyonlarca okuyucu, 30 bin üniversite ve kütüphane, Esen..