(Mehmet Kasım Cantürk’ü Hayattayken Tanıyanların Anıları)
2 defa okundu.
Türkiye’ye hicret eden Doğu Türkistan Türkleri kafile başkanı Mehmet Kasım ve arkadaşlarının doğup büyüdükleri yurtlarından 5000 metre yükseklikteki meşhur Pamir yayları üzerinden aylarca yürüdükten sonra Afganistan’a iltica etmişlerdir. Afganistan’a sığındıktan sonra İstanbul’daki Doğu Türkistan göçmenler Cemiyetine müracaat eden bu Doğu Türkistanlılar, Türkiye’ye göç etmek istediklerini bildirmişler. Bunun üzerine ilk önce 1963 tarihinde 118 aile ve 1967 tarihinde de 165 kişilik aile iskanlı göçmen olarak Türkiye’ye getirilerek Kayseri iline yerleştirilmişler. Mehmet Kasım Cantürk ve arkadaşlarının Çin zulmünden kaçarak Türkiye’ye hicretleri ile ilgili olarak Cantürk’ü hayatta iken tanıyan ve onla ilgili hatıraları olan kişilerden Nurala Göktürk’ün anıları:
1961 ylı Doğu Türkistan’dan Afganistan’a 1965 yılı ise Afganistan’da Türkiye’ye gelişimizle hayatımızın nereden nereye gittiğni kestiremediğimiz yıllardı. Türkiye’ye geldikten bir yıl sonra Hac münasebeti ile Suudi Arabistan’a gitmiş sekiz ay sonra dönmüştük. Babam her gittiğimiz yerde bir hoca bulur götürür eline teslim ederdi. Çocukken okumanın, öğrenmenin değerini bilmezdik. 1967 Yılı idi, yaz tatilinde babam bizi ( Emrullah ağabeyim, ben ve benim bir küçüğüm Hayrullah) Cantürk hocamıza götürüp teslim etmişti. Cantürk hocamızı ilk kez o gün yakından tanımıştım. Çok sempatik, sevecen güler yüzlü, yumuşak huylu bir insandı. Onu ömrümce hep o güler yüzü ile hatırlarım.
Hocamız bize ilk günden milli marşları öğrenmemizin önemini kısaca anlatmış, derslerimizi birer saat dini ve milli olarak devam edeceğimizi söylemişti. O yaşlarda müziğe, şiire kısaca edebiyata olan merakımdan hocamızın söylediklerini can kulağı ile dinlemiştim. Mehter Marşını ve Doğu Türkistan’ımızın milli marşını çok çabuk öğrenmiştik. Namaz sürelerini annemden öğrenmiş olduğumuz için, bize İslam’ın şartlarını, diğer arkadaşlarımıza namaz sürelerini ödev vermişti.
Bir aylık sürenin sonunda babam bizi karşısına almış öğrendiklerimizden sınava tutmuştu. Biz babama Cantürk Hocamızdan öğrendiğimiz milli marşlarımızı ve Mehter Marşını söyleyince dikkatle ve tebessümle dinlemişti. Mehmet Kasım Cantürk Hocamıza ancak dört Pazar ikişer saat devam edebilmiştik. Hocamızın işlerinin yoğunluğu dolayısıyla daha sonra Zümrüt Mahallesindeki Merhum Sütçü İmam Ömer efendinin derslerine devam etmiştik.
Merhum liderimiz İsa Yusuf Alptekin Beyin önerileri ile kurulan folklor ekibinin de başını çekmiş, gecesini gündüzüne katarak canla, başla çalışmıştı. Folklor eğitimi verilen evlerin pencerelerinden seyretmeye geldiğimizde bizi kovmak isteyenlere izin vermezdi. Çocuk yüreğimizde o yıllarda vatan hasreti ile iz bırakan şarkıları, türküleri, marşları ben de yıllar sonra pek çok çocuğa öğrettim.
Nurala Göktürk’ün, Mehmet Kasım Cantürk ile ilgili anılarına haftaya devam edeceğim. Doğu Türkistan’daki mezalimi iyi anlayabilmeniz için aşağıya aldığım Yeniçağ Gazetesinin 6 Kasım 2018 tarihinde yayınlanan Batuhan Çolak imzası ile çıkan yazısını okumanız dileğiyle;
Geçtiğimiz Cumartesi günü Ankara Millî Kütüphane’de bir panel vardı. Türk Ocakları Genel Merkezi tarafından düzenlenen “Doğu Türkistan’da insan hakları” başlıklı panelde anlatılanlar tarihî öneme sahip.
Etkinlikle ilgili tek haberi Kırım Haber Ajansı’nda (QHA) bulabildim.
Panelin ilk konuşmacısı bir turizmci… Adı Ömürbek Bekali… Doğu Türkistan’daki Çin kampından “Özbekistan vatandaşı” olduğu için çıkabiliyor. Anlattıkları korkunç.
Kamplarda bize, ‘Siz Suriye’deki teröristlere yardım ediyorsunuz terörü buraya da taşıyacaksınız’ diye aşağılıyorlardı. Bir öğün yemek için, Çin liderlerini, devlet başkanını, komünist parti başkanlarını metheden şarkılar söylemeniz gerekiyordu. Buraya zincirlerle çıktım çünkü kampa ilk geleni bu şekilde tutuyorlar. Hiçbir yere gidemiyorsunuz tüm ihtiyaçlarınızı orada gidermek zorundasınız. Yerinize yeni biri gelene kadar. Böyle bir zulüm ve baskı var. Çin, yakın zamana kadar varlığını bile inkâr ettiği kampları dünyaya “eğitim kampları” olarak göstermeye çalışıyor. Orası eğitim kampı falan değil! Benim eğitime ihtiyacım mı var? Ailemde kamplara alınan akademisyenler, eğitimciler var bunların eğitime ihtiyacı olabilir mi? O kamplardan ben Kazakistan vatandaşı olduğum için çıkabildim. Başka türlü çıkma ihtimaliniz yok. Ancak ölünüz çıkar. Nitekim geçen ay (18 Eylül’de) kampta olan babamın ölüm haberini aldım. Bu haberi de kardeşim Doğu Türkistan’dan kendini tehlikeye atarak bana iletti. Muhtemelen bu haberi verdiği için onu da kampa aldılar. Zulüm bu seviyede.
Ben bir Hun evladı ve Türk soylu biri olarak, oradaki kardeşlerimin halini dünyaya anlatmayı kendime bir vazife olarak görüyorum. Ömrümün sonuna kadar, Şarki Türkistan’ın bağımsızlığı için mücadele vereceğim. Doğu Türkistan’da Türk, Türkiye dediğiniz zaman oradaki insanlar için akan sular durur. Türkiye’yi çok severler. Ancak Türkiye’nin bizim yaşadığımız duruma tepki vermemesi bizi çok üzüyor. Son olarak, bize Türk diyorlar. Böyle doğduk böyle öleceğiz.”
İşte Doğu Türkistan’daki yaşananların kısa bir özeti…
Anahtar Kelime: (Mehmet Kasım Cantürk’ü Hayattayken Tanıyanların Anıları)