Tarım ürünlerinde oluşan fiyatın yüksekliği genellikle aracıların doymaz hırsı ile izah edilir. Böylece de sanki soruna çözüm bulunmuş olur. Bu köşede çeşitli kereler ifadeye çalıştığım gibi tarım ürünlerinde üretici alnının terinin karşılığını alamadığı gibi, tüketicide yüksek bedel ödemek zorunda kalmaktadır. Her ay açıklanan enflasyon rakamlarında yaklaşık yüzde 30 gibi önemli bir payın gıdadan kaynaklandığı vurgulanıyor. Hemen belirtelim ki, tarım ürünlerinde üretici ile tüketici arasındaki aracıları ortadan kaldırmak mümkün değildir. Özellikle kış aylarında seralarda yetiştirilen sebzelerin tüketicilere ulaştırılabilmesi için aracılara ihtiyaç vardır. Aksi halde ürünler üreticilerin elinde kalır. Böyledir diye de üreticiden 40-50 kuruşa alınan bir ürünün şehirlerde tüketicilere 3-4 liraya satılması da doğal değildir. Öyle ise ortada bir yanlış işleyiş vardır ve yanlışlığın giderilmesi gerekiyor. Sürekli olarak aracıları suçlayarak bir yere varılamaz.
Son günlerin gündemini patates fiyatlarındaki anormal artış oluşturuyor. Gazete ve televizyonlarda pazarlarda 4-5 liraya satılan patates haberleri yer alıyor. Yetkililerin stoklarda 350-400 bin ton patates bulunduğu ancak, piyasaya az miktarda sürüldüğü için fiyatının arttığını belirtiyor. Bu tartışmaların yaşandığı şu günlerde yeni mahsul patatesin çıkmış olmasına rağmen patatesin fiyatının istenen seviyeye inmemesinin doğru bir açıklaması henüz yapılabilmiş değildir.
Patates ithal edilerek fiyatların düşürüleceği yetkililerce ifade edilmiş, bu açıklama otomatik olarak azda olsa patates fiyatlarını düşürmüştür. Ancak, tüm bunlar tüketicinin ve üreticinin zarar görmesini engellemiyor. Meseleye kalıcı bir çözüm bulunması gerekiyor. Tarım ürünleri genellikle belli mevsimlerde hasat edilmekte, saklanabilir olanların depolarda muhafaza edilmesi yoluna gidilmektedir. Eskiden özellikle buğday ve arpa devlet siloları ile ambarlarda saklanır, yıl boyunca ihtiyaç nispetinde piyasaya sürülürdü. Elbette depo ve silo sahipleri bu hizmetlerinin karşılığı belli bir kar sağlıyorlar. Sağlamları da gerekir. Bu noktada depocuların piyasayı kontrolleri altına almaları, spekülasyon yapanlarının da engellenmesi gerekiyor. Bu ise devletin görevidir. Serbest piyasa ekonomisi uygulanıyor diye spekülatif faaliyetler haklı görülemez/görülmemeli. Böyle olunca da devletin piyasadaki düzenleme görevini zamanında yapması gerekiyor. Söz gelimi patates böylesine almış başını giderken, hatta yeni ürünün çıkması gündeme gelirken ithalatı düşünmesi geç kalınmış bir harekettir. Hemen belirteyim ki, her fırsatta tarım ülkesi olmakla övünürken tarım ürünlerinin ithal edilmesi alkışlanamaz. Ancak, spekülatörlerin oyunu da bozulmalıdır. Özellikle hukuki bakımdan bir boşluk var ise bu boşluğun giderilmesi şarttır.
Dayanıklı tarım ürünleri depolanıp dört mevsim piyasaya sürülebilirken yazlık sebzeleri kış aylarında seralarda üreten çiftçilerin durumu daha sıkıntılıdır. Ürettikleri sebzelerin tüketiciye kısa zamanda ulaştırılıp birkaç günde tüketilmesi gerekiyor. Bunu yapanlar ise aracılardır. Kışın sebze üretenlerin bugünkü şartlarda aracısız mallarını tüketiciye ulaştırmaları mümkün değildir. Aracıları kaldırırsanız ürettikleri ürün seralarının kapısında kalır. Aslında ister tarım ister sanayi alanında üreticilerle tüketiciler arasında aracılara ihtiyaç vardır. Bazı firmalar ürettiklerini kendileri pazarlama yoluna gitseler de bu durum tarımda sınırlı kalmaktadır.
Sözün özü; aracılara kızarak piyasayı düzenlemek mümkün olmaz. Ama gerekli tedbirlerin alınması da gerekir. Bu tedbiri almak ise devlet öncülüğünde mümkündür. Hangi alanda olursa olsun büyük işletmeler ve sermaye sahipleri işlerini yürütebilmekte ama küçük üreticiler mallarını kendileri pazara sürme imkânına sahip değiller. Artık; her fırsatta aracıları günah keçisi haline getirmekten kurtulmak, yapılması gerekenleri yapmak mecburiyeti vardır.