Haşimato Hastalığı Nedir, Nasıl Bir Hastalıktır, Belirtileri Nelerdir, Nasıl Tedavi Edilir? 14 Kas 2017
Son yıllarda haşimato tiroidi olarak bilinen hastalıktan daha fazla söz edildiğini görüyoruz. Genellikle guatr ve troid hastalıkları ile karıştırılsa da benzer belirtiler göstermektedir. Böylesine yaygınlaşan bir hastalık hakkında uzman görüşlerini alarak merak eden okurlarımız ile paylaşıyoruz. Haşimato tiroidi nedir ve haşimato tedavisi nasıldır sorularının yanıtlarını makalemizde bulabilirsiniz.
Haşimato, bir troid hastalığıdır. Bağışıklık sisteminin bakteri, virüs, mantar ve parazit gibi antikorları tiroit bezine yönlendirerek yok etmeye çalışmasıdır. Haşimato tiroidi olan kişinin vücudu tiroid bezini yok etmek için bir takım antikor üretir.
Bunlar TPO antikoru ve anti-tiroglobulin antikorudur. Bu sırada tiroid bezinde iltihap birikir ve tiroid bezini tahrip eder. Hormon salgılayan tiroid bezinin bu şekilde küçülmesi ile gerekli hormon salgılanması azalır ve kişide bir takım rahatsızlıklar baş gösterir.
Haşimato tiroidi hastalığını Japon bilim adamı Akira Haşimato tanımlamıştır. Bu nedenle hastalığa onun adı verilmiştir.
Haşimato Hastalığı Nasıl Bir Hastalıktır?
Haşimato tiroidi hastalığında bağışıklık sistemi kendi dokularını yabancı bir tehdit olarak algılamakta ve tiroid dokularına karşı TPO antikoru ve anti-tiroglobulin antikorları üreterek saldırıya geçer. Bu saldırı sonucu sağlıklı tiroid hücreleri parçalanarak dolaşım sistemine karışır. Bu şekilde tiroid hücreleri azalarak yok olur ve tiroid hormon yetmezliği oluşur. Ya da tiroid hormon fazlalığı olarak gözlemlenir.
Haşimato tiroidi, otoimmün yani bağışıklık sistemi hastalığıdır. Kadınlarda erkeklere oranla daha fazla görülmektedir. Bunun nedeninin östrojen hormonu ile ilgisinin olduğu bilimsel olarak açıklanmıştır. Risk grupları arasında otoimnün hastalığı olanlar, tip 1 diyabetliler, guatr hastaları, nedeni bulunamayan kansızlığı olanlar ve kalp yetmezliği olanlardır. Hamilelik öncesi araştırılmalı ve mutlaka haşimato tedavisi uygulanmalıdır.
Haşimato tiroidi hastalığı vücudun bağışıklık sisteminin antikorlar üreterek tiroid hücrelerine aldırması sonucu doğar. Bunun nedeni henüz bilimsel olarak kanıtlanmamıştır ancak bazı risk grupları bulunduğu açıklanmıştır. Yani Haşimato tiroidi hastalığına neden olabildiği düşünülen durumlar, bakteri veya virüsler olabileceği gibi genlerle ilgili de olabileceği düşünülüyor.
Bakteri veya virüslerin enfeksiyon ile savaşmak için vücudun antikor üretimini tetikleyebileceği ve bu antikorlarında vücuda saldırabileceği düşünülmektedir. Aynı şekilde Haşimato tiroidi hastalığı gibi otoimmün hastalıklarının genler aracılığı ile nesilden nesile geçtiği düşünülmektedir. Ayrıca hamilelik ve sonrasında hipotiroidin geçici olarak gözlenebilir. Ancak bazı kadınlarda bu geçmez ve ilerleyen yıllarda Haşimato tiroidi olarak karşısına çıkabilir. Hamileliğin hastalığı tetiklediği düşünülmektedir.
Haşimato tiroidi hastalığında ilk belirtilerden biri tiroid bezinin şişmesidir. Hastanın boyun bölgesinde şişme olmaktadır. Ağrı nadirdir ama fazla büyüdüğünde yutma ve nefes almada zorluk yaratmaktadır.
Haşimato tiroidi hastalığı olanlarda kilo alma, üşüme, kas krampları, cilt kuruluğu, yorgunluk, kabızlık ve seste değişiklikler görülmektedir. Genellikle guatr ve birçok hastalıkta bu belirtiler olabileceği için haşimato ile karıştırılmaktadır. Ayırt edici diğer belirtileri ise dilde büyüme, unutkanlık, gözaltlarında şişme, nabız sayısında düşüklük, yavaş hareket etme ve konuşma, depresyon, iştahsızlık ve solgunluktur.
Haşimato tiroidi ilerlediği durumlarda akciğer ve kalp zarlarında sıvı toplanması, uyku apnesi, göğüsten süt gelmesi, karpal tünel sendromu, cinsel istek azlığı, saç dökülmesi, hamile kalamama ve kansızlık saptanmaktadır. Haşimato tiroidi olan hastalarda kolestrol düzeyi yüksektir. Bu yüzden kalp hastalığına yol açabilmektedir. Özellikle karında su toplanması görülmektedir.
Haşimato tiroidi tanısı için hastalara bir takım testler uygulanır. Yapılan kan testlerinde FT3, FT4, TSH denen tiroid hormonları birçok hastada normal düzeydedir. Bir kısmında yüksektir. Genellikle Anti TPO, Anti TG antikorları kanda saptanır. Ayrıca ultrasonografi ile gözlemlenir. Nodüllerin türü biyopsi ile belirlenir.
Haşimato tiroidi tanısı konan hastaların tiroit hormon eksikliği ve fazlalığı tespit edildikten sonra kan değerlerine göre haşimato tedavisi uygulanmaktadır. Hastada tiroid hormon yetersizliği varsa 6-8 hafta kadar hormon tedavisi uygulanır. Normal düzeye ulaştığında normal doz da ilaç kullanımına devam edilir. 6 aylık periyotlarla hasta kontrol edilir. Bu kontrolün nedeni hastada tiroid hormonu seviyesinin değişimi söz konusudur.
Kilo alımı, beslenme, mevsim değişiklikleri, enfeksiyonlar gibi faktörler tiroid hormonu seviyesini etkilemektedir. Eğer ultrasonografide tiroid nodülü saptanmış ise 6 ayda bir nodül kontrolü yapılmalıdır. Eğer değişiklik saptanmıyorsa bu kontroller yılda bir kez yapılmaya başlanır. Hamile kalmak isteyenlerin düzenli kontrolleri şarttır. Tiroid hormon seviyesi normal sınırlara ulaşana kadar hamilelik bebeğin sağlığı açısından riskli olmaktadır.
Haşimato tiroidi olan hastada, tiroid hormonu takviyesi kaçınılmazdır. Bu şekilde tiroid bezinin bezi daha az çalışacak ve kendini toparlayacaktır.
Haşimato tedavisinde hormon takviyesi yapılarak tiroid hormon düzeyi normalde olması gereken seviyeye getirilir. Doz ayaralaması çok önemlidir. Eğer kandaki hormon seviyesi normalin üstüne çıkarsa kemik erimesi gibi olumsuz etkilere neden olabilir. Bu yüzden hormon seviyesi takibi önemlidir.
Son yıllarda haşimato tedavisinde oldukça etkili yöntemler geliştirildi. 2002 yılından bu yana uygulanan selenyum tedavisi Haşimato tiroidi hastalarına büyük umut oldu.
Selenyum tedavisi ile hastaların TPOAb değerlerinde düşme ve hücre direncinde artma gözlemlenmektedir.
Haşimato tedavisinde kullanılan selenyum erişkin bir hasta için günlük ortalama doz 200 mikrogram kadardır. Bu demek oluyor ki normal beslenme yoluyla aldığımız selenyumun daha da üstünde bir kullanım söz konusudur.
Selenyum, tiroid bezine karşı antikorların saldırısını baskılamak için kullanılır. Selenyum yanı sıra tiroid hormonu takviyesine de devam edilmelidir.
Haşimato tiroidi hastalığı tiroid hormonu eksikliğine neden oluyorsa sentetik hormonu takviyesi yapılır. Bu sentetik hormon tiroid bezlerinin ürettiği tiroksin hormonuna benzemektedir. Tiroid bezinin üretemediği hormonu ağızdan alınan bu sentetik ilaçlar sağlamakta ve hipotiroidin tüm belirtileri ortadan kaldırılmaktadır. Hasta aldığı fazla kiloları verir, yükselen kolestrol seviyesi normale düşer, yorgunluk hissi ortadan kalkar. Bu ilaçları hasta ömür boyu kullanır ancak 6 aylık periyotlarla yapılan TSH hormonu seviyesine göre doz ayarlaması doktor tarafından yapılır.
Eğer ihtiyaç fazlası hormon hastaya verilirse kemik erimesi ve kalp ritim bozukluğu gibi olumsuz etkiler olabilmektedir. Bu yüzden TSH hormon takibi yapılmalı ve doktor duruma göre ilacın dozunu azaltıp çoğaltmalıdır.
Haşimato tiroidi olan hastanın atardamar rahatsızlığı da varsa ve TSH hormonu düşükse tedaviye düşük dozda başlanır ve kademeli olarak doz arttırılır. Hastanın kalbi bu şekilde alıştırılarak ilacın etkilerine daha iyi uyum sağlar.
Haşimato tedavisinde hasta kendini iyi hissettiği için iyileştiğini düşünerek ilacı bırakmamalıdır. Bu iyileşme ilacın kullanılması ile olmakta bırakıldığında yeniden hastalık kendini göstermektedir.
Haşimato tedavisinde beslenme çok önemlidir. Bazı yiyecekler tiroid hormonunun emilimini engellemektedir. Örneğin yüksek miktarda soya, yüksek lifli besinler dikkatli kullanılmalıdır. Aynı şekilde bazı ilaçlarda hormon emilimini etkilemektedir. Bunlar, kolestrol düşürücü ilaçlar, multivitamin ve demir içeren ilaçlar, antiasitler, kandaki potasyum seviyesini engelleyen ilaçlar, kalsiyum katkı maddeleri ve bazı ülser ilaçlarıdır. Eğer bu tür ilaçlardan bir veya birkaçını hasta kullanıyorsa mutlaka doktora belirtmelidir.
Haşimato tiroidi görüldüğü gibi kontrol altına alınabilen bir rahatsızlıktır. Ancak erken teşhis önemlidir. Ne kadar erken müdahale edilirse tedavide başarı oranı artar ve olası diğer hastalıklar engellenmiş olunur.