HYD’nin Eğitimde Kürt Sorunu Raporu
ANKARA — Helsinki Yurttaşlar Derneği, Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu ve merkezi Amerika’daki Chrest Vakfı'nın desteğiyle "Toplumsal Barışın İnşasında Öğretmenlerin Rolü / Kürt Meselesi Okula Nasıl Yansıyor?" başlıklı bir rapor hazırladı. Boğaziçi Üniversitesi ve Muş Alparslan Üniversitesi ortaklığıyla ve Van 100. Yıl Üniversitesi’nin işbirliğiyle yürütülen saha çalışması sonucunda hazırlanan raporda, küçük çocuklar için bile inandırıcı olmayan 'hiçbir farkımız yok' yaklaşımıyla hareket edilmesi yerine eğitimde farklılıklara saygı gösterilmesi gerektiği açıklandı.
Helsinki Yurttaşlar Derneği'nce yayınlanan raporda, Şubat 2012 ile Eylül 2013 döneminde Doğu Anadolu ve Güney Anadolu bölgelerinde görev yapan öğretmenlerle İstanbul'daki öğretmenler örneklem kapsamına alındı. Türkiye'de geleceği etkileme rolüyle öğretmen kimliğinin önemini vurgulayan raporda, 'milli eğitim' kavramı ile eğitimde barış dilinin nasıl oluşturulacağı irdelendi.
Rapor, Türkiye'deki eğitim sisteminde 869 bin 630 kadrolu öğretmen bulunması ve bu öğretmenlerin aileleriyle birlikte önemli bir nüfus grubu oluşturması nedeniyle önemli. Bunun yanısıra geçmiş yıllarda PKK'nın eylemlerine de hedef olmuş bir kesimi de oluşturdukları için rapor, öğretmenlerce Kürt sorununa nasıl yaklaşıldığı dikkat çekici bir çalışma olarak görülüyor.
Eğitimde anadil vurgusu
Raporda öğretmenlerce özellikle Kürtçe'nin bilinmemesi yüzünden hem çocuklarla hem de velilerle iletişim sorunları yaşandığı da belirtiliyor. Türkiye'de öğretmenler başta olmak üzere herkesi toplumda konuşulan dilleri öğrenmeye teşvik etmek gerektiği de kaydedilen raporun sonuç bölümünde, "Okulun ve öğretmenlerin, öğrencilerin evden getirdikleri özellikleriyle, sosyo-ekonomik, kültürel, dil nedenli ve diğer farklılıklarıyla tanıyıp kendilerini özgüven ve saygıyla ortaya koyabilecekleri bir ortam yaratabilmesi önemlidir. Bunun için Türkiye'de kültürel aidiyetin en belirgin taşıyıcısı olan anadil konusunda tutum ve uygulamaların gözden geçirilmesi elzem görünüyor" denildi. Öğretmenlerin tayin sıkıntısı
Raporda, öğretmenlik mesleğindeki tayin sisteminden kaynaklanan sıkıntıya da dikkat çekildi ve "Doğu ve Güneydoğu illerine, Batı'dan atanan öğretmenlerin çoğunun az tecrübeli oluşu ve önemli bir bölümünün en kısa zamanda bölgeden ayrılmaya çalışması, bölgedeki öğrencilerin eğitimini olumsuz etkilemektedir" denildi. Öğretmenlerde kısa sürede Batı'ya tayin olma düşüncesi nedeniyle motivasyon eksikliği görüldüğü de belirtildi. Bunun sonucunda, öğrencilerde her yeni öğretmenle birlikte okula uyum sorunu gözlendiği belirlendi.
Okul aslında bir ayna
Raporda, toplumda barış ve uzlaşma iklimi olduğu dönemde bunun okula da yansıdığı ve sınıflarda daha az gerilimli bir ortam yaşandığı da vurgulandı. Velilerle öğretmenler arasındaki iletişim açısından ise, 'veli toplantısı'nın yetersiz bir model olduğu ve aileyi eğitim sürecine dahil edecek etkin bir katılım biçimi düşünülmesi gerektiğinin altı çizildi. Bunun için de okulla toplum arasında yaratılmış 'hiyerarşik ilişki'ye son verilmesi istendi.
HYD: Rapor ilk niteliğinde
Helsinki Yurttaşlar Derneği (HYD) adına proje koordinatörlüğünü yürüten Ebru Uzpeder, Amerika'nın Sesi'ne yaptığı açıklamada, bugüne dek Türkiye'de eğitim alanında insan hakları, demokratikleşme ve ayrımcılık sorunlarıyla ilgili araştırmalar yapıldığını anımsattı. Uzpeder, "Kürt meselesi ile ilgili olan ve doğrudan öğretmenlere odaklanan bir çalışma yoktu. Bu anlamıyla bu çalışma bir ilk niteliğinde" dedi. HYD'nin aslında bu projeyi 2010 yılında kesintiye uğramış barış süreci sırasında tasarladığını kaydeden Uzpeder, ancak sponsor bulunması ve akademik araştırma ekibi kurulması gibi önçalışmalar nedeniyle projeye geçen yıl başlayabildiklerini belirtti. Proje kapsamında öğretmenlere yönelik atölye çalışması da yapıldığını dile getiren Uzpeder, "Van'daki atölye çalışması sırasında açlık grevleri yaşanıyordu, o zaman öğretmenler tepkiliydi. Sonraki barış sürecininde ise öğretmenler etkinliklerimize gönüllü bir şekilde katıldı" diye konuştu.