Otomobil Karoser Yapıları
Otomobillerde, mekanizmayı oluşturan motor, makine, tekerlek ve şasi gibi bölümlerin dışında kalan, görünen dış bölüme karoser denilmektedir (www.turkcebilgi.com). Otomobiller oldukça geniş bir karoser ağına sahip. Bunlar bir kısmı tercih edilirken bir kısmı tarihde ki yerlerini almışlardır. Bir otomobilin bir çok karoser yapısında görmeniz mümkün. Bu karoser yapılarının bir çoğu birbirleriyle büyük benzerlik taşımakta hatta karıştırılmaktadır. Buna en güzel örnek özellikle son zamanlarda piyasada sık görmeye başladığımız SUV ve MPV modelleri büyük benzerlik taşımaktadırlar. Convertible-Cabriolet konusunda yaşanan karışık ise çoğu zaman kafaları karıştırmaya yetmiştir.
Her karoser stili tarihsel ve tekniksel bir açıklamaya sahip olmasına rağmen halk arasında kullanımları ve otomobil firmalarının pazarlama teknikleri açısından özellikleri benzer iki karoser yapısının isimlerini birbirleri yerine kullanmaları zamanla bu terimlerin dejanere olmasına ve net anlamlarını bulanıklaşmasına sebep olmuştur. Buna en güzel örnek günümüzde 4 kişilik coupe otomobillere “spor otomobil” denmekte ancak literatürde ki açıklamaya baktığımız da bir otomobilin spor olabilmesi için maksimum iki kişilik olması gerekmektedir.
Kısacası bizlerinde çoğu zaman ikilemde kaldığımız, saatlerimizi bu farklılıkları ayırt etmek uğruna harcadığımız için aşağıda ki bilgileri derleyerek sizlerle paylaşmak istedik. Umarız hazırladığımız bu yazı dizisi ile bu karışık dünyaya biraz ışık tutabilir ve akıllar da ki soruları açık bir şekilde cevaplayabiliriz. Bu yazıda sağlıklı bilgi edindiğimize inandığımız bir çok karoser tipine yer verdik ancak net bilgiye ulaşamadığımız ve eksik olan karsoer tipleri mevcuttur.
Günümüzde sık kullanılan karoser isimleri:
4X4 yada 4WD: Bu tür araçlarda dört tekere de güç sağlamakta ve genellikle arazi sporlarında kullanılmak üzere tasarlanmaktadırlar. Her Kuzey Amerika ve Avrupa’da spor amaçlı üretilen otomobiller olarak lanse edilselerde günümüz de bu düşünce sapmış olup lüks hayatın bir simgesi olarak kullanılmaktadırlar. Gene Kuzey Amerika ve Avrupa ‘da SUV adı bu otomobilleri adlandırılırken kullanılmaktadırlar.
Cabrio Coach ya da Semi- Convertible: Bir araç tavan yapısı olarak kabul görmüştür. Bu sistemde tavanı örten kumaş örtü geriye doğru katlanarak aracın tüm tavanını açık konuma getirmekte ve geniş bir sunroof oluşturmaktadır. Bu sistemin en iyi kullanıldığı otomobil Citroen 2CV’dir. Ancak günümüzde bazı otomobillerde opsiyon olarak sunulmaktadır.
Cabriolet: Convertible mantığının teknik adı olarak kullanılmaktadır.
Convertible: 2 ve ya daha fazla oturma yeri olan, 2 ve ya 4 kapılı, 2 ve ya 4 yan pencereli (tamamıyle indirilebilen camlar) hava akımına dayanıklı açılır kapanır tentesi olan, açık ve ya kapalı olarak kullanılabilen binek taşıtlardır.
Coupe: 2 ve ya 4 oturma yeri olan, 2 kapılı, 2 ve ya 4 yan penceresi ola kapalı binek taşıtlardır. Arka oturma yeri dar ve genel kullanıma uygun olmayan versiyonları “2+2” olarak adlandırılmaktadırlar.Coupe otomobillerde yan pencereler aslında tek olarak kabul görmüş olmasına rağmen günümüzde bu tasarım kullanılmamaktadır.Arkada bir kişilik oturma yeri olan versiyonları “Club Coupe” olarak adlandırılmıştır. İç hacimleri 934 litreden daha az olan otomobillerdir. Fransızlar ilk örnekleri olan sürücünün dışarıda olduğu ancak yolcularının kapalı bir bölümde seyahat ettiği modellere “Coupe Chauffeur” adını vermişlerdi.
Dört kişliik ve iki kapılı arkada oturma yeri sabit tavanlı olup, ön oturma yerlerinin üstü açılabilir olanlara “Coupe De Ville” ya da “ Town Coupe” olarak adlandırılmıştır.
Örn: 1958 Mercedes 300S Coupe/ Roadster, Porsche Cayman
Coupe Utility (UTE): Kamyonet şasisi üzerine coupe yolcu kabinin entegre edildiği ve geniş yük taşıma alanına sahip otomobillerdir.
Örn: Holden UT SS, Chevy Coupe Utility
Crossover yada CUV: Oldukça nadir kullanılan bir pazarlama terimidir. SUV ile binek otomobillerin harmanlanması sonucu ortaya çıkmıştır.
Estate Car ya da sadece Estate: Station wagon teriminin İngiltere’de ki kullanımıdır.
Fastback: 1954 yılında ilk olarak lanse edilen fastback otomobillerin temel prensibi çatının kesintisiz bir şekilde yumuşak bir açı ile alçalarak aracın arka kısmı ile birleşmesidir. Arka yolcular ayrı bir kapı olmadığı gibi açılabilir bir cam da bulunmamaktadır. Hatchback modelleri popüler olmadan evvel daha sık kullanılan bu terim 1950’li yıllardan evvel “Torpedo Back” olarak adlandırılmaktaydı.
Örn: Porsche 356, 1968 Ford Mustang, Citroen CX, Citroen C6
Hardtop: Bir otomobil tavan sistemi terimidir. Convertible otomobiller için tasarlanmış söküp takılabilen sert malzemeden imal edilmiş tavanlardır.
Hatchback: 3 ila 5 kapılı olup 4 ve ya daha fazla oturma yerine sahip, arka koltukları yatırılabilir, bagaj uzantısı olmayan, arka tarafı düz bir şekilde yere inen, bagaj kapıları genellikle dik olarak tamamen açılabilen ve bagaj bölümü tamamen iç mekana dahil olan otomobillerdir. Bazı firmalar “liftback” olarak da adlandırmışlardır bu kasa tipini.
Örn: Renault 5, Toyota Auris
Hearse: Lüks otomobillerin cenaze hizmetleri için tasarlanmış şekillerine verilen addır. Genellikle baz alınan otomobilden daha uzun ve ağırdır.
Leisure Activity Vehicle (Small VAN): 2 yada 3 sıra koltuğa ve geniş bir yükleme alanına sahip yüksek araçlardır. Supermini otomobiller olarak da bilinmektedirler.
Liftback: Coupe otomobillerin hatchback otomobiller ile harmanlanmış halidir. Arka bagaj kısmında ki eğim geniş açılıdır.
Limousine: Almanca’da sedan otomobillerin karşılığıdır. Genel olarak sürücü alanı ile arka yolcu kısmının cam ile ayrıldığı bir şoför tarafından kullanılan otomobillere verilen addır.
Minibus: Büyük otobüslerden daha az insan taşıma kapasitesine sahip olan genellikle 16 kişilik taşıtlardır. Yolcuların araca girişi tek tarafta bulunan kayan yan kapı ile sağlanmaktadır.
Minivan: 3 ya da 4 sıra koltuk olan kutu şeklinde tasarlanmış bir kabine sahip 6 ya da daha fazla yolcu taşıya bilen ve geniş taşıma alanına sahip araçlardır. Büyün Van’ların aksine bu otomobiller yolcu taşımacılığı için kullanılmaktadır. Daha çok station vagonlara benzemektedirler.
Muscle Car: 1960’lı ve 1970’li yıllara damgasını vurmuş genellikle Amerikan üretimi olan, otomobil yarışlarında kullanılmaya elverişli spor otomobillere verilen addır.
MPV: Çok amaçlı otomobiller olarak tanımlamak mümkündür. Geniş bir otomobil ile küçük bir otobüsün tasarımlarının birleşmesi ile ortaya çıkmıştır. Arazi şartlarına uygun tek seferde fazla insan ve yük taşımaya elverişli otomobillerdir.
Notchback: Kısaca yumuşak hatlara sahip bir fastback ile köşeli bir sedanın birleşimidir. Yolcu kabinini yük kabininden ayıran bir parça bulunmaktadır. Notchback’ler de aracın tavanı normal yükseklikten başlayarak benzin deposuna doğru alçalarak devam eder. . Bu tür otomobiller üç farklı alandan oluştuğu için yani motor bölümü, yolcu bölümü ve yük taşıma kısımları ayrı ayrı tasarlandıkları için “Üç kutu” tasarımı olarakta adlandırılmaktadırlar. Her ne kadar Notchback adı Sedan otomobillerin yerine kullanılıyor olsa da bir çok coupe otomobilin de notchback tarzı tasarımları vardır.
Örn: 2007 Toyota Camry Notchback, Mercedes W108/W09
People Carrier ya da Peolpe Mover: Minivan teriminin yerine Avrupa’da tercih edilen teknik isimdir.
Pickup Truck a.k.a, pickup: Küçük, orta ve büyük olmak üzere üç farklı uzunluğa sahip sürücü kabini yük taşıma yatağından ayrı otomobillerdir.
Pillarless(Direksiz) : Coupe, Fastback ve Hardtop modellerin başına gelen bir ön addır. Camlar açıldığında aracın yan tarafı tamamen açılabilen otomobllerdir. Kısacası ana taşıyıcı direk bulunmamaktadır.
Ragtop: Orijinal olarak üstü açılabilen bir roadster türüdür ancak soft top katlanabilir ve ya alçaltılabilir. Bu karoser yapısında convertible modellerde olduğu gibi tamamen kapanabilen ve ya sökülebilen camlar bulunmamaktadır. Günümüzde halk arasında convertible yerine kullanılan isim olmuştur.
Retractable Hardtop: Coupe Cabriolet ya da Coupe Convertible olarak da bilinmektedir. Bu karoser yapısında sert tavan geriye doğru parçalı olarak katlanarak bagaj bölmünde ki yuvasına girmektedir.
Roadster: Arka koltukları olmayan, sadece iki kişilik üstü açılan, kilo başına düşen yüksek beygir gücü sayesinde seri ve genelde pahalı otomobil karoseri türüdür. Genelde Yan ve arka camları bulunmamaktadır. Bu araçların ön kısımları arka kısımlarına göre daha uzundur.
Örn: Honda S2000
Sedan: Sabit tavanlı 4 ve ya daha fazla kişiyi taşıyabilen ve tavanın sabit yükseklikte olduğu belirgin bir kuyruk kısmına sahip iki ve ya dört kapılı en bilindik otomobil karoseridir. İngiltere’de sedan sözcüğü yerine “Saloon” adı da kullanılmaktadır.
İki kapılı sedanlar da “Coach” olarak adlandırılmıştır. Ford firması “Tudor Sedan” olarak kişiselleştirmiştir.
Limousine de sedandan türemiştir, 3-5 kişilik kapalı kabini bulunan sürücü bölgesini de kapsayacak şekilde sabit tavana sahip otomobillerdir.
Sedan Delivery: Kuzey Amerika terimidir. Station vagonlara benzeyen ancak arka kısımda pencereleri olmayan panel kamyonetleri andıran her iki tarafında kapısı olan ancak kuyruk kısmında tek ve ya çift kapı bulunan otomobillerdir.
SUV( Spor Amaçlı Ağır Taşıtlar): Pickup ve ya dört çekerli ağır taşıtların karoserlerinden türetilmiş ancak yolcu ve yük taşıma alanlarının tek bir kabin altında toplandığı, standart bir otomobilde ki tüm iç ekipmana sahip otomobillerdir. Avustralya ‘da “soft roaders” ya da “Torak tractors” olarak bilinmektedirler.
Spyder yada Spider: Roadster’a benzemektedir ancak kabini dış ortamdan ayıran parça sayısı daha azdır. Bu terim iki koltuklu, katlanabilen güneşliği olan küçük at arabalarından gelmektedir. Günümüzde bu otomobillerin yerini genelde convertible spor otomobiller almıştır.
Shooting Brake: İki kapılı station vagon otomobillerdir. Genellikle kaliteli ve oldukça pahalı otomobillerin station vagon uyarlanması sonucunda ortaya çıkan karoser yapısıdır. Avcılar, koşucular, golf oyuncuları ve diğer spor dallarına meraklı insanlar için tasarlanmış otomobillerdir. Av ve spor malzemelerini özenle taşıyabilecekleri bölümler bulunmaktadır.
Örn: Reliant Scimitar GTE, Bentley S2
Station Vagon: Çok kombinasyonlu araçlardır. 4 ve ya daha fazla oturma yeri olan koltukları yatırılabilir 3 ila 5 kapılı binek ve nakliye araçlarının bileşimi taşıtlarıdır.
Örn: Renault 12 Station Wagon, Renault Megane Station Wagon….
Surrey Top: Porsche firmasının sunmuş olduğu Targa tavan stiline benzemektedir. Bu tavan stili Triumph tarafından 1962 model TR4 için geliştirilmiştir.
T-Top: Targa tavan üzerinden geliştirilen bir sistemdir. iki hareketli panel parçadan oluşturulmaktadır. Aracın ön ve arkasını birbirine bağlayan tavan da ki bir aksın üzerine monte edilerek aracın üstü kapanmaktadır.
Örn: Toyota MR2 Mark1, Chevrolet Monte Carlo
Targa Tavan: Yarı convertible anlamına gelemktedir. Bazı spor otomobillerden tercih edilen bir tavan yapısıdır. A ve B stünları arasında kalan tavanın yekpare şekilde kapatan sert tavan yapısıdır. Bu sistemde “T-Top” tavan stilinde olduğu gibi orta da otomobilin önünden arkasına uzanan bir üzerine montaj yapılan bir parça yoktur. Porsche tarafından 911 serisi ile birlikte lanse edilmiştir.
UTE: Avusturalya İngilizcesi’nde Coupe Utility’e karşılık gelen isimdir. Hafif ticari ve pick up otomobiller için kullanılmaktadır. Amerikan İngilizcesi’nde “Spor UTE” bazen SUV otomobillerin yerine kullanılmaktadır.
VAN: Kuzey Amerika’da ticari taşıt şasisi üzerine vagon tarzı kabinin uyarlanması ile ortaya çıkan yolcu ve yük taşımak için oldukça elverişli karsoer yapılarıdır. VAN’ların genellikle arka yan pencereleri bulunmaz. Ancak yolcu taşıma amaçlı üretilenlere pencere eklenmektedir.
Wagon Delivery: Bir Kuzey Ameria terimidir. Sedan Delivery karoserine çok benzemektedir. Ancak daha fazla kapıya sahiptir. Uzun süredir bu karsoer yapısında otomobil üretilmemiştir.
Grand Tourer: Kısaca GT olarak adlandırılan bu otomobiller uzun mesafeli yolculuklar için tasarlanmış yüksek performanslı otomobillerdir. Herhangi bir araç GT olarak adlandırılabilir ancak genel kabul gören tanımı iki kapılı coupe gövdeye sahip iki kişilik ve ya 2+2 kombinasyonuna sahip otomobillerdir.
Barchetta: İtalyanca’da Roadster otomobiller için kullanılmaktadır.
Berlina: İtalyanca’da Sedan otomobiller için kullanılmaktadır.
Berline: Fransızca’da Sedan otomobiller için kullanılmaktadır.
Berlinetta: Italyanca’da spor coupe otomobiller için kullanılmaktadır.
Break: Fransızca’da Station Vagon otomobiller için kullanılmaktadır.
Carrinha: Portekizce’de station Vagon otomobiller için kullanılmaktadır.
Espada: Portekizce’de Limuzin ve benzeri otomobiller için kullanılmaktadır.
Furgoneta/Furgao: Portekizce’de Van otomobiller için kullanılmaktadır.
Jeep: Almanca’da , Portekizce’de, İbranice’de ve Yunanca’da spor amaçlı arazi araçları için kullanılmaktadır.
Kombi: Almanca’da ve bir çok dilde station vagon otomobiller için kullanılmaktadır. Kombi aynı zamanda Volkswagen Mİcrobus ile de özdeşleşmiş bir isimdir.
Turismo: İspanyolca’da sedan otomobiller için kullanılmaktadır.
Alternatif Karoser İsimleri:
Aerodeck: Honda firmasının 90’lı yıllarda station vagon otomobiller için kullandığı isimdir.
Avant: Alman otomobil üreticisi AUDİ firmasının station vagon modellerini isimlendirdiği addır.
Break: Peugeot ve Cİtroen firmalarının station vagon otomobillerine verdiği addır.
El Camino: Chevrolet firmasının “coupe utility” karoser yapısına verdiği addır.
Caravan: Opel firması tarafından station vagon otomobiller için kullanılan addır.
Combi: Skoda firmasının station vagon otomobillere verdiği addır.
Combi Coupe: Saab firmasının hatchback modellerine verdiği addır.
Corniche: Lüks otomobilleri ve “town car” ları adlandırmak için kullanılır. Genellikle Rolls-Royce firması kullanmaktadır.
Coupe Roadster: Mercedes-Benz firması tarafından sökülebilir tavana sahip convertible otomobillerine verdiği addır.
Fordor ya da Tudor: Ford Motor Şirketi’nin 1950’li yıllarda sırasıyla dört ve iki kapılı modellerini adlandırmak için kullandığı isimlerdir. 1960’lı yıllarda spor modeller için kullanılmaya başlanmıştır.
Giardinetta: 70’li ve 80’li yıllarda Autobianchi adlı otomobil üreticisinin Fiat 600 üzerinden geliştirdiği station vagona verdiği addır.
HPE: Lancia firmasının yüksek performanslı station vagon otomobilleri için kullandığı isimdir. Lancia Delta MK II nin 3 kapılı hatchback modeli için de bu isim kullanılmıştır.
Kammback:Genellikle spor otomobillerde görülen ve mucit Wunibald Kamm tarafından tasarlanmış aracın arka kısmının gittikçe inceldiği ve keskin çizgi ile aniden son bulduğu karoser yapısına verilen addır. Hatchback ve station vagon otomobillere nazaran daha güçlü bir aero dinamik yapıya sahiptir. En güzel örneklerinden biri 2004 Toyota Prius ve Mercedes CLS’dir.
Nevada: Renault 21 modelinin station vagon karoserine verilen addır.
Notchback: Bir sedan ve ya coupe otomobilin arka camı geriye doğru eğilmiş olan ve bundan dolayı tavanın da geriye doğru uzayıp yan pencerelerden daha da geriye giderek aracın arka kısmı ile birleştiği karsoer yapısıdır. Ford firmasının bir çok İngiliz modelinde tercih edilmiş bir karoser yapısıdr. Fastback olmayan sedan, hatchbacks ve coupe otomobillerde tercih edilmiş bir karoser yapısıdır.
Panorama: Fiat firması tarafından 70’li yıllarda station vagon otomobiller için kullanılmıştır ancak 80’li yıllarda Weekend ismi tercih edilmeye başlyaınca Panaroma ismi haifif ticari araçların yolcu taşıyabilen versiyonları için kullanılmaya başlanmıştır.
Pillared Hardtop: Bu isim Ford firması tarafından 70’li yıllarda hardtop otomobillerde olduğu gibi çerçevesiz kapı camlarına sahip ay nı zamanda orta direği bulunmayan sedan modellerinde kullanılmıştır.
Prairie: Nissan modellerinin yüksek tavanlı station vagonları için kullanılmaktadır.
Sport Activity Coupe(SAC): BMW firmasının X5 tabanlı X6 modeli için kullandığı bir terimdir. Çünkü X6 bir SUV olmasına rağmen tasarım, yüksek sürüş ve koltuk kapasitesinden dolayı tipik bir coupe’dir.
Sport Activity Vehicle (SAV): BMW firması tarafında spor amaçlı arazi taşıtları için kullanılmaktadır. X5 ve X3.
Sport Sedan yada Sports Sedan: General Motor tarafından Saab otomobillerine verilen addır.
Sportshatch: GM firmasının Avrupa’da pazara sunmuş olduğu sportif karoserler olan liftback ya da hatchback otomobillere ya da iki kapılı station vagon otomobillere verilen addır.
Sportwagon: Alfa Romeo firmasının Station vagonlara verdiği isimdir.
Sportswagon: Kuzey Amerika’da bir çok Amerikalı üreticinin station vagon otomobillere verdiği addır.
SW: Peugeot firmasının station vagon otomobilleri tanımlamak adına kullandığı kısaltmadır. Peugeot 407SW.
Tourer: Rover firmasının station vagon adlandırması.
Touring: BMW ve Mercedes-Benz firmasının station vagon otomobiller için kullandığı isimdir.
Traveller: Mini firmasının station vagonlara verdiği addır. Bir dönem Nissan Sunny’nin ve Primera’nın station vagon otomobilleri için kullanmıştır.
Turnier: Ford firmasının Avrupalı station vagon otomobillerinin ismidir. Bazen “Clipper” adını da kullanmıştır.
Variant: VW firmasının station vagonlara verdiği addır.
Vario: SEAT firmasının station vagonlara verdiği addır.
Verso: Toyota firmasının MPV modellerinin adıdır.
Volante: Aston Martin firmasının convertible modellerinin adıdır.
Weekend: Fıat firmasının 1980’li yılların başlarından bu yana station vagon modelleri için kullandığı isimdir.
Tarihte Kullanılmış Diğer Karoser İsimleri:
Brougham: Genellikle sedan modellerini adlandırmak için kulanılmıştır ancak genellikle standartları yüksek olan otomobillerdir.
Close-Coupled Sedan: Dört pencereli ve önden arka doğru bagajı yükselen neredeyse bavulların dik olarak konulabildiği karsoer yapısıdır. Arka da ki yolcular difransiyelin biraz ilersinde oturmaktadır. Ford Motor Şirketi bu karoseri “Victoria” olarak adlandırmıştır.
Coupe Convertible: Bir coupe otomobilin bir tavan ile üzerinin kapanıp hareketli camlarla da iç mekanın tamamen kapandığı karoserdir. İngiltere’de “Drophead coupe” olarak adlandırılmıştır.
Landau/Landaulet: Otomobillerin ön koltuklardan hemen sonra başlayan kumaş tavanın tamamen açılmasını prensip alan otomobillerdir.
Phateon: Sedan ve convertible sedan karoser yapısıyla büyük bir benzerlik taşımaktadır. Arka koltuklar da bacakların uzatılabileceği özel geniş alanların varlığı lüks donanım hızlı ve hafif yapıya sahiptirler.Bu yapı özel şoförlü kullanıma uygun bir hava vermektedir. 2. Dünya Savaşı’nın ilk yıllarında çok popüler bir karoser yapısıdır.
Günümüzde bir çok firmanın en lüks otomobilleri bu mantıkla geliştirilmektedir.Hatta VW firması bu otomobillerini “Phaeton” adını kullanarak lanse etmiştir.
Roi des Belges: Üstü açık geniş arka koltukları ön koltukalara nazaran daha yüksek konumlandırılmış yüksek otomobillerdir. İlk olarak Belçika Kralı II. Leopold tarafından sipariş edilmiştir. Bazı dönemlerde “Tulip Phaeton”(Lale Phaeton) olarak da adlandırılmıştır. Çünkü aracın arka kısmının yan profili bir lalenin kafa kısmına benzemektedir.
Runabout: Üzeri açık, hafif, tek koltuklu bazen arkada ufak koltuğu olan 20. yy lın başlarında sık tercih edilmiş karoser yapısıdır.
Stanhope: Merkeze konumlandırılmıştır tek koltuklu, katlanabilen tavan örtüsü olan ve arka da küçük bir sandığı olan ilk otomobil formlarından biridir.
Tonneau: Aracın arka koltuklarına yolcuların arka da ki basamaklı kapıdan geçerek girebildiği karoser yapısıdır.
Torpedo: Alçak yan panelleri ve kapıları olan convertible’lardır.
Touring Car: Genellikle iki sıra koltuğa sahip önde geniş bir alana sahip otomobillerdir.
Town Brougham: “Town Car” mantığına benzer bir mantıkdır. Ancak aracın arka kısmı daha kısadır.
Town Car: ön koltuklarının üzeri takıp çıkarılabilen bir tavan ile açılıp- kapatılabilen ancak arka kısmın tamamen sabit bir tavanı olan karoser yapısıdır. Lincoln Town Car’dan başka bir örneği görülmemiştir.
Town Landaulet/ Town Landau: Şoför mahalinin açık olup yolcuların tavanı sabit kabinlerde seyahat ettiği modellerdir. Ancak bazı modellerde arka kısmında tavanı sökülebilmektedir.
Derleyen: Eray Erdemli
Ekleme : 13.1.2012 13:11:39 4971 defa okundu