Napolyon Bonapart, İtalya harplerinden önce henüz tanınmış bir general değildi. Fransa’da kendisine önem verilmediğini görünce, Türk ordusunu düzene sokmak için İstanbul’a gitmeye karar verir ve bu iş için “Selamet-i Umumiye Komitesi”ne bir de dilekçe gönderir.
Napolyon Bonapart dilekçesinde, "Rusya İmparatoriçesinin Rusya-Avusturya dostluk bağlarını kuvvetlendirdiği bir dönemde, Türkiye’nin askerlik bakımından hatırı sayılır bir hale gelmesi gerektiğini, bu devletin kahraman fakat harp sanatının prensiplerinden anlamayan kuvvetleri bulunduğunu belirtir ve bu alanda Fransa’nın yapacağı yardımın Fransa’nın lehine olacağını ileri sürer". (Karal, a.g. e. Cilt V, Sayfa 25-26)
Napolyon, dilekçesine İstanbul’dan cevap beklerken, günün birinde İtalya ordusu başkumandanlığına atanır. Avusturya orduları üzerine bir seri zafer kazanır. Artık şöhretli bir askerdir. Bunun üzerine Türkiye hakkındaki düşünceleri, öncekinin tamamen aksine olarak değişir. Napolyon’a göre, Osmanlı İmparatorluğu yıkılmak üzeredir, Türkiye’yi savunmak beyhudedir, Fransa’nın Mısır’a niçin yerleşmesi gerektiği yakında anlaşılacaktır.
Fransa’nın Mısır’a yerleşmesi düşüncesi yeni değildi. Bakınız, o tarihlerde bir filozof nelerle meşguldü?
Almanlarla Fransızlar rakip iki millet olarak sürekli birbirleriyle mücadele halindedir. Alman filozofu Leibniz, XIV. üncü Lui’ye sunduğu bir planda, bu rekabetin doğurduğu mücadeleyi önlemek için; "Almanya ile Fransa arasında süregelen anlaşmazlıkların ortadan kaldırılması için, Almanlarla Fransızların Türklere karşı yapacakları birlik harbinin karşılığı olarak, Fransa’nın Mısır’a yerleşmesini teklif" eder. (Karal, a.g.e. Cilt V, Sayfa 26)
MISIR STRATEJİK HEDEF
Napolyon Bonapart, az önce andığımız Campo Formiyo anlaşması ile İtalya harplerine son verdikten sonra, kendisi gibi Fransa’nın Mısır’a yerleşmesini isteyen Dışişleri Bakanı Talleyran ile anlaşır. Adasında bir şey yapamadıkları İngiltere’yi sömürgelerinde yenmek için birlikte Mısır seferini hazırlamağa koyulurlar.
Napolyon Bonapart, 280 parçadan kurulan bir donanma ve 38.000 kişilik bir ordu ile 19 Mayıs 1798’de Fransa’dan Doğu Akdeniz istikametinde hareket eder. Yolu üzerindeki Malta’yı St. Jean şövalyelerinden alır ve 2 Temmuzda İskenderiye’ye varır.
Elinde Fransızcaya çevrilmiş bir de Kur’ân vardır. Halka beyanname yayınlar. Güya Mısır’a geliş sebebini açıklar: Padişahın dostu olduğunu, İslâmlığı beğendiğini, Fransa’nın Mısır’daki ticaretine zarar veren ve halka zalimlik eden Kölemenleri cezalandırmaktan başka niyeti olmadığını ilan eder. Hattâ, savaşlardaki üstünlüğüne güvenerek ve bunları bir mucize zannederek: “Ben Muhammed’i severim, o da benim gibi büyük bir kumandan idi, fakat ben daha büyüğüm” gibi ileri geri laflar etmekten de geri durmaz. (Elmalılı M. Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’ân Dili, Cilt I, Sayfa 235)
Adamın ettiği lâfa bakınız. Bonapart bu haliyle, ilâhlık iddiasında bulunarak Hz. Musa (a.s) ile mücadeleye girişen Firavun’u andırmaktadır.
Mısır, Yavuz Sultan Selim devrinden beri hiçbir istilâ görmemişti. Herhangi bir saldırışa uğraması ihtimali de görünmediği için Osmanlı Devletince savunma tertipleri alınmamıştı. Bu durum Napolyon’un işini kolaylaştırıyordu.
OSMANLI DEVLETİ’NE İHANET
Kölemenler, halktan kendilerine katılan kuvvetlerle Napolyon Bonapart’a karşı koymağa çalışırlar ancak Fransızlara karşı fazla direnemezler. Fransızlar, Piramitler muharebesini kazanarak Kahire’ye girerler. Kölemenlerin bu muharebeden kurtulan kuvvetlerini Salâhiye’de ezerek Mısır’a hâkim olurlar. Bu suretle Fransa, Kanuni devrinden beri kendisine yüzyıllarca her türlü yardımlarda bulunmuş olan dost bir devlete yani Osmanlı devletine karşı ihanette bulunmuştur. (Karal, a.g.e. Cilt V, Sayfa 27)
İNGİLİZ VE RUS EMELLERİ TEHLİKEDE
Fransa’nın Mısır’a yerleşmesi, İngiltere için “Hindistan yolunun” tehlikeye girmesi, Rusya için de, Çar Petro I. tarafından temelleri atılan “sıcak denizlere inme” hayalinin suya düşmesi demekti. Kısaca, Napolyon’un Mısır’ı işgali, İngiltere ve Rusya’nın işine gelmemektedir. İngiltere hareketsiz kalırsa, Hindistan’daki menfaatlerini tehlikeye atmış olacaktır.
Haksız işgale karşı Osmanlı devleti çeşitli tedbirler alırken, "Amiral Nelson komutasındaki bir İngiliz donanması Fransızları aramaktadır. Nelson, 1 Ağustos 1798’de, Fransız donanmasını Ebuhır limanında saldırıya elverişli bir durumda yakalar ve üzerine derhal atılır. 17 Fransız gemisinden 13’ü batırılmış veya esir alınmıştır. Artık Napolyon’un donanması yok demekti. Fransız ordusunun Fransa ile bağlantısı kesilmiş, Mısır’da hapsedilmişti." (Karal, a.g.e. Cilt V, Sayfa 30)
Bu suretle Akdeniz, Fransız hâkimiyetine gireceği bir anda İngiliz hâkimiyetine geçmiştir. Fransızlar, Atlas denizinden sonra, Akdeniz’i de sırf dostluğa hainlik ve yanlış hesap yüzünden İngilizlere kaptırmış oldular.
(Gelecek hafta, Napolyon’un Suriye Seferi)
Muhterem ismail ağabey Yazı muhteşem madem tarihteyiz Birazda şu maronileri genişletmek Merak ediyorum saygılar
Yorum Ekleyen: Recai Özsoy 15.2.2020 17:08:29