Babil Yaratılış Hikayesi - Babil Dini
Babil yaratılış söylencesi, “gökyüzünde iken” anlamına gelen başlangıç sözcüklerinden Enuma Eliş olarak bilinen destandır. İngiliz arkeologların 1845’te, şimdiki Irak topraklarındaki Nino-va’da başlattıkları kazılar sırasında buldukları yedi adet kil tablet üzerine çivi yazısıyla kaydedilmiştir. Bu tabletler, MÖ 668 ile 627 yılları arasında hüküm süren Kral Asurbanipal’in kütüphanesine aittir.
Ninova’dan pek uzak olmayan Asur’daki Alman kazıları 1902’de başlamış ve bunun sonucunda, Babillilerin ulusal tanrısı Marduk’un adının yerine Asurluların ulusal tanrısı Asur’un adının bulunması dışında tamamen aynı olan Enuma Eliş’in bir başka versiyonu bulunmuştur. Bu destanın böylelikle Babilliler için olduğu kadar, Asurlular için de önemli olduğu anlaşılmaktadır.
Bu tabletlerin, tahminen MÖ 1000 yıllarına kadar dayanmasına rağmen, içerikleri ve biçimleri, üzerlerine kayıtlı olan hikâyenin, MÖ 1900’ler kadar eski yıllarda var olabileceğini ortaya koyar. Babil’i MÖ 1728’den MÖ 1686 yılına dek yöneten Hammurabi’nin ünlü yasalar topluluğunun girişinde, hem Enuma Eliş hem de Marduk’tan söz edilir.
Giriş kısmındaki ifade şöyledir: “Tanrıların kralı Enum ile göklerin ve yeryüzünün efendisi ve ülkenin kaderini belirleyen tanrı olan Enlil, Marduk’u tanrılar arasında üstün kıldıkları, daha sonra ona Enlilin tüm insanlar üzerindeki krallık görevini verdikleri ve sonunda Babil’i dünya devletleri arasında üstün kıldıkları zaman, Enum ve Enlil beni, dindar ve tanrıdan korkan Hammurabi’yi, ülkenin üzerinde adaletin bir güneş gibi parlamasını sağlayarak ve böylece kötü olan her şeyi yok ederek insanların hayatlarını zenginleştirmek için seçtikleri zaman…”
Enuma Eliş, Babil’de her yıl sonbaharın başlangıcını simgeleyen on günlük Yeni Yıl festivalinin bir parçası olarak, huşu içinde ezbere okunmuş ve dramatize edilmiştir. Tatil, evrendeki düzenin yeniden kurulması, hayatın yenilenmesini ve gelecek yıl için tüm insanların kaderlerinin belirlenmesini vurgulayan ciddi bir olaydır.
Bilim adamları, Babillilerin, Enuma Eliş’te anlatılan kaos güçleriyle düzen güçleri arasındaki savaşı pandomimle temsil ettiklerine inanmaktadır. Marduk mahkûmiyetten kurtulana dek Babil sokaklarında düzensizlik hüküm sürecektir. Daha sonra Marduk, Tiamat ve onun şeytani güçlerine karşı tanrıların gücünü temsil eden bir tören alayına önderlik eder. Marduk’un, Tiamat’ı ve onun isyankâr güçlerini alaya bir savaştan sonra yenmesi ve evrende düzeni kurmasından sonra Babilliler onun suretini, Babil sokaklarında gösterişli bir resmi törenle taşırlar. Bu büyülü yöntemle insanlar, kaderlerini kontrol eden tanrıları etkilemeyi ve bereket, bolluk ve iyi talihle dolu bir yıl getirmeleri için ikna etmeyi ummuşlardır.
Ayrıca Babil halkı, bu söylencenin Dicle ve Fırat nehirleri üzerinde sihir gücüne sahip olduğunu da düşünmüş olabilirler. Bu nehirler her yıl kıyılarını basmış ve sık sık yaşadıkları yerleri şiddetli tufanlarla harap etmiştir. İnsanlar dramatizasyon ve büyü gücünü, bu korkunç bahar tufanlarının tahribine karşı toplumlarını koruyabilmek amacıyla kullanırlar.
Marduk söylence tarafından onurlandırıldığında, aynı zamanda evreni yaratan ve kaostan bir düzen çıkaran Babil’in koruyucu tanrısı ve tanrıların yeryüzündeki evi olarak Marduk Tapınağı’nın kurulduğu Babil kenti de onurlandırılmış olmaktadır. Böylece söylence, bir dini görüşle dünyevi ve siyasal bir görüşü birleştirmektedir. Yeni Yıl Tatili sırasında insanların kaderi kadar, Babil’in siyasal kaderi de belirlenmektedir.
Böylece Enuma Eliş, bir yaratılış söylencesinden daha fazlasını ifade eder. Babilliler Sümerlerin geleneksel yaratılış söylencesini almışlar ve onu, yeni ulusal, dinsel ve siyasal amaçlarla kullanmak üzere yeniden şekillendirmişlerdir. Evrenin yaratılışının açıklaması, yıldırımlar tanrısı Marduk’un yüce iktidara ulaşması ve onun yeryüzündeki kenti olan Babil’in methe-dilmesi hikâyesine dönüşmüştür.
Gökyüzü tanrısı Anu, hava tanrısı Enlil ve yeryüzü tanrısı Ea gibi en büyük üç Sümer tanrısı, Babil ilahları arasında da yer almışlardır. Daha sonra Marduk, Ea’nın oğlu olduğundan hem doğuştan gelen haklara hem de onun olağanüstü yeteneklerine sahip olarak doğar. Marduk tanrılar meclisine girer girmez, tanrılar ona yeryüzünde Enlil’in rolünü vermişler, böylece Enlil güç ve eylemden yoksun, sadece addan ibaret kalan bir tanrı haline gelmiştir. Marduk en üstün tanrı mertebesine ulaşır. Marduk’a evreni yaratma, faaliyet halinde tutma onuru ve esas amaçlan tanrılara hizmet etmek olan insanları yaratma onuru verilir. Bütün tanrılar ve ölümlüler, Marduk’un emirlerine itaat ederler.
Marduk dinsel bir devrim sonucu iktidara ulaşır ve onun zaferiyle evrende yeni bir düzen, yeni bir bakış açısı ortaya çıkar. Sümer tanrıları, genellikle temsil ettikleri gökler, kara ve su gibi kişiliklerle evreni oluşturan özün bir parçasıdırlar. Marduk, onlara yeni roller verdiğinde, evreni, B ab illilerin tanıdığı gibi yaratmıştır. Zaten var olan unsurları (tanrıları), kaosun içinden bir düzen ortaya çıkacak şekilde düzenlemiştir.
Marduk’un gücüyle, kaosun içinden düzen, ölü maddeden yaşam ortaya çıkar ve her yıl doğa yenilenir. Yine de Marduk’ un iktidarı artında bile evren ve içindeki tanrılar, önceden kestirilemez ve onlara güvenilmez. Hatta en güçlü kral bile başarı için tanrıların yardımına ve iyi niyetine muhtaçtır. Bir kral için bile Ölümden sonraki yaşam, yeryüzündeki icraatları için ödül değil, sadece karanlık, toz, yoksunluk ve ebedi sıkıntılar vaat eder. Eğer insanlar arasında en nüfuzlusunun bile böyle bir kaderi varsa, sıradan insanların kaderi daha iyi olamaz. Dolayısıyla Babilliler zamanında insanlar, güvenliğin ve umudun eksik olduğu bir dünyada, yaşamlarında yapabileceklerinin en iyisini yapmak zorundadırlar.
Bunu da okuyabilirsiniz Saabilik-Sabiilik-1
Ea (Sümer): Ana, Nintu, yeryüzünün efendisi. Her ikisinde de yarana zekânın, aklın, tüm sanat ve zanaatların tanrısı. Damkina (Babil): Ea’nın karısı ve Marduk’un annesi.
Daha sonra Ea, Apsu’yu zincirlerle bağladı, başındaki tacı ve ışık halkasını aldı ve kendi başına yerleştirdi. Krallık simgelerini aldıktan sonra Apsu’yu Öldürdü. Sonra da Mummu’nun burnunun içinden geçirilmiş bir iple, onu, her istediği yere çekip götürecek şekilde bağladı.
Bunu da okuyabilirsiniz Eski Türklerde Ölü Gömme Adetleri- Defin İşlemleri
Tiamat bu cesaret verici sözleri duymaktan çok memnun olmuştu. “Bana iyi bir öğütte bulundunuz” diye yanıt verdi. “Bize yardım etmeleri için canavarlar yaratacağım ve o tanrılara karşı savaşacağız.”
İsyankâr tanrılar şimdi kızgınlıklarını ifade etmek için kendilerini özgür hissetmişlerdi. Ayaklanmalarını planlamak için gece gündüz bir araya gelerek görüştüler.
Ea, Tiamat ve Kingu’nun tanrılara karşı isyan hazırlıklarını duyar duymaz büyükbabası Anşar’a gitti ve onu savaş hazırlıkları konusunda uyardı. Anşar oldukça kaygılandı: “Ea, Apsu’ yu öldürdün, şimdi de Tiamat’ın kuvvetlerinin Önünde yürüyen Kingu’vu öldürmelisin.”
Ea, büyükbabasını hoşnut edebilmek için elinden geleni yaptı. Ancak Tiamat’ı ve kuvvetlerini görür görmez, kalbi dehşetle doldu ve onları karşılayacak cesareti kendinde bulamadı. Korkaklığından utanarak geri çekildi ve Anşar’a döndü. “Tiamat, Kingu ve Tiamat’ın canavar yılanları asla büyülerime karşılık vermeyecekler” diye bağırdı, “onlar benden çok daha güçlüler.”
O zaman Marduk giysiye emretti: “Kaybol!” ve giysi kayboldu. Tekrar emretti: “Ortaya çık!” ve giysi tek parça halinde ortaya çıktı. Tanrılar, onun sözlerinin gücünü gördüklerinde coşkuyla bağırdılar: “Marduk kraldır!..” Ona tahtını, asasını ve tören kıyafetlerini, sonra da düşmanlarına karşı kullanması için benzeri olmayan silahlar verdiler.
Bunu da okuyabilirsiniz Mısır'da Kediler Neden Kutsaldır?
Evrende düzeni sağladıktan sonra Marduk, yarattığı emanetleri Ea’ya, Kader Tableti’ni Anu’ya verdi ve Tiamat’a yardım
eden tanrıları babalarına iade etti. En sonunda Tiamat’ın on bir canavarını, tanrılara karşı ayaklanmanın boşuna olduğunu anımsatacak heykeller haline getirdi.
by ilkay AYDIN 12 ay ago 3 hafta ago