Murat Bardakçı - Felsefe.NET - Düşünce Eleştiri ve Paylaşım Platformu
ERHAN Afyoncu'nun geçen gün Tarihin Arka Odası'nda Hegel konusunda ettiği bazı sözler felsefecilerimizin profesyonelini de, amatörünü de, heveslisini de, konuyu bilenini de, bilir geçinenini de pek bir hiddetlendirmiş; birkaç günden bu yana bana mesaj üstüne mesaj gönderiyorlar.
"Tinin özdekliği ve saltık denetimi; görüngübilim, tikelin idealize edilmesi, objektif düşünselciliğin nesnel anlatı ile kavranıp çözümlenmesinin kavramlaştırılması, evrensel bağlamda törel bilincin ussal-ereksel değişiminin edimselleştirilmesi çabaları, duyusal ve tekil olanın gerçekliği, olgusallığın birliği..." gibisinden derûnî ifadelerle dolu mesajlar...
Okuduğunuz bu kuru, ruhsuz ve takır-tukur sözler şaka falan değil! Hakikaten böyle lâflar ediyor ve bu şekildeki kelime yığınlarını kullanarak "felsefe" yaptıklarına, Hegel'i anlattıklarına inanıyorlar...
Bana sorarsanız, Türkçe'yi uzaktan bile olsa andırmayan böylesine harf yığınlarının maksadı başka: Bir insan bu takırtılara meramı anlatmak değil anlatmamak için, daha doğrusu anlatamadığı zaman başvurur; söyleyecek sözü olmadığı zaman işte böyle tuhaflıkları vasıta edinir.
Bu yola gidenler her nedense günlük ve sıradan ifadelerde hepimiz gibi konuşur, meselâ karınları acıktığında "Bedenimin yaşamsal işlevlerini yerine getirebilmesi için azıksal alımda bulunması gerekiyor" gibisinden lâflar etmez, sadece "Acıktım!" derler. Aynı şekilde tuvalete gitmek ihtiyacı hissettiklerinde de her nedense mâlûm tuhaf lisanı kullanmaz, "Aldığım içeceklerin boşaltım sistemini devinime geçirmesinden dolayı sıvısal dış atılım gereksinimi duyuyorum" misâli anlam dolu sözler yerine sadece "Çişim geldi!" derler...
Zira, konuşmak hadi ne ise de, iş yazmaya gelince herkesin anlayabileceği şekilde cümleler kurmak onların gözünde büyük ayıptır! Yazdıklarının anlaşılmaması şarttır, anlayan biri çıktığı takdirde büyü bozulacak, sıradan biri olacaklar ama anlaşılmadıkları takdirde etrafta üstâd arayanların gözünde yüksek, pek yüksek ve ulaşılmaz bir yere gelmiş addedileceklerdir...
Kendi aralarında böyle kakofonik ifadeler kullanmaya çalışan zevâtın, "felsefe" bâbında başka tuhaflıklar da ettiklerinden bir okuyucumun gönderdiği mail sayesinde haberdar oldum:
Mevlânâ da felsefeye merak sarmış, Platon'u, Mlaton'u, falancayı, okumuş, onların tesiri altında kalarak "ussal" ve "tinsel" şiirler kaleme almış ama yazdıklarından bazıları fazla sorgulayıcı ve "heretik" olduğu için imha edilmişmiş!
HİÇ OKUYUP ETMEDEN...
Bu iddiayı, memleketimizin güzide felsefe yayıncılarından biri ortaya atmış... Kaynağı da, Mevlânâ'nın vakti zamanında batılı bir hatun tarafından güya tercüme edilmiş olan birkaç şiiri...
"Yakıldığı" ama bugüne kadar gelebildiği iddia edilen şiirlere bakıyorsunuz, hepsi ya Mesnevî'de yahut Dîvân-ı Kebîr'de mevcut olan beyitler...
Felsefeye itikadı itibariyle zaten karşı olan ve bu işi bir "oyalanma" gören Mevlânâ'yı felsefeci yapmalarının üstüne bazı eserlerinin yakıldığını iddia edip onu 16. asır Avrupası'nın Giardona Bruno'su ile karıştıran bu bilgi fukaralığına ne diyebilirsiniz ki? Mevlânâ'nın zamanından kalma elyazmalarının tamamının Konya'da muhafaza edildiğini, hattâ bazılarının tıpkıbasımlarının yapıldığını, tamamının artık Türkçesi'nin de bulunduğunu ve batı dillerine yapılmış tercümelerden medet ummanın lüzumsuzluğunu nasıl anlatacaksınız?
İşte, uydurma bir dille "El mâ'nâ fi batn-ı şâir" yani "Mânâ, şairin karnında" sözünü doğrularcasına yazıp çizmeye çalışan aydınlarımızın, daha doğrusu aydın olduklarını zannedenlerimizin vaziyeti: Mevlânâ'nın tamamı Türkçe'ye çevrilmiş olan eserlerini okumaya tenezzül etmeden, sufizm merakına düşmüş Avrupalı hatunların "tercüme" adı altında karaladıkları saçma-sapan lâfları Mevlânâ'ya ait zannediyor ve koskoca Mesnevî'yi "Şeytânî Âyetler" ayarına indiriyorlar!
@evrensel-insan özellikle bu köşe yazısını sizin için paylaştım çünkü yazılarınızda bazen anlaşılmayan terimleri ardarda sıralıyor ve anlaşılmıyorsunuz. Bu köşe yazısı ile bu konuya bir kez daha dikkat çekmek istedim çünkü daha önce derinmavi de bunu yapıyordu fakat ricamızı dikkate alıp, şu an yapmamaya özen gösteriyor.
Örsan Öymen'in yazıları çok anlaşılır mesela demek ki felsefi terimleri anlaşılmaz bir şekilde sıralamak şart değil...Ne dersiniz?
bu murat bardakçı, gidip biraz asıl yapmaya çalıştığı işi, yani tarihi ve tarihçiliği öğrenmeye çalışsa çok daha iyi olacak... ömründe g.w.f.hegel'e ait tek bir özgün pasajı anlamaya çalışmış mı acaba...?... çok kuşkuluyum...! belirsizliği siper edinerek (kendisine kim, hangi felsefeci, hangi anlaşılmaz e-mail metnini göndermiş, nereden bileceğiz...) ilgili ilgisiz kavramları arka arkaya dizip ''bakın, işte böyle anlaşılmaz olmak istiyorlar'' filan demeye çalışacağına, kimin hangi felsefi metnini eleştirmek istiyorsa, adam gibi eleştiremez miydi... felsefe tarihinde de, günümüz felsefesinde de, çetin felsefe metinleri vardır ; ama özellikle anlaşılmaz olmaya çalışan birine, kendi payıma rastlamadım... bu bardakçı, gerçekten bardakçılık yapsa, daha iyi olacak gibi görünüyor...
@birazdahaderinmavi köşe yazısını paylaşmak ile anlatmak sitediğim bu durumdan rahatsız olan birileri var. Özellikle @evrensel-insan yazılarında çok karmaşık cümlelere ve terimlere yer veriyor sonra da hiç kimse beni anlamıyor diyor. Anlamak için önce ne yazdığını anlamamız gerekiyor ki fikir yürütebilelim. Örsan Öymen'den de örnek verdim, köşe yazılarını çok anlaşılır bir dille yazıyor çünkü sadece bu terimler konusunda fikir sahibi olanlara değil geniş bir kitleye hitap etmeyi amaçlıyor yoksa O da karmaşık cümleler ile anlaşılmamayı seçebilir.
Şayet bizi bizim gibiler anlasa yeter gerisi boş diyorsanız yapacak birşey de yok tabi ki.
Murat Bardakçı bardakçılık yapsa buna şahsen ben çok üzülürdüm. Tarihçi olması başka konularda yorum yapmayacağı anlamına gelmiyor. Kullandığı dil sert ve biraz da ters biri olduğu için insanları çabuk kızdırıyor fakat benim fikirlerine değer verdiğim biri umarım bu önerinizi dikkate alıp bardakçılığa başlamaz
neden üzüleceksiniz ki, kötü bir entellektüeli kaybeder ama belki iyi bir bardakçı kazanabilirdik... -)
Felsefe zaten anlasilmazi anlamli kilmak icin kullanilan metoda denir bir bakima. Bardakcinin neye dem vurdugu ortada ve dogrudur. Populer felsefeciler cumlelerini anlamsizlastirmak yada farkli bir sekilde anlayabilecek elit bir tabakaya seslenmek icin cumle icerisine bir cok anlatim bozukluguna sebep olan kelimeler sıkistirirlar. Buda agir bir anlatim diline sebep olur. Bu agirlikta okuyucunun kafasini karistirir ve ilk okudugunda anlayamaz kavrayamaz. Bir kac kere okuduktan sonra aaa boyle demek istemis diyerek onu kutsallastirir yahut vay be adama bak ne demek istemiste ben anca anlayabilmisim der.
bazı felsefe metinlerinin (örn. hegel'in tinin görüngübilimi..vb) zor anlaşılır, çetrefil ve çetin olduğunu, olabildiğini , zaten fark etmiş olabileceğiniz gibi, ben de kabul ediyorum... ama bu zorluğun, ''özellikle anlaşılmamaya çalışmaktan'' kaynaklandığı iddiasını kabul edemem... böyle bir çabanın, gerçekliği kavramanın ve ifade etmenin bir alanı olarak felsefenin varlığına ve yapısına aykırı olduğunu düşünüyorum... felsefecilerin, başka disiplinlerde görülen ölçünün çok ötesinde bir terminoloji düşkünlüğü gösterdiklerini de, gönül rahatlığıyla kabul edemem... eğer sn. bardakçı'nın iddiasını paylaşıyorsak ; bunu uygun bir örnek metinle ve açıkça somutlamalı, ortaya koymalı ve eleştirmeliyiz...
Bilemiyorum, benim kendi adima okuyup ta algilayamadigim yazi pek olmuyor. Zaten herhangibir yeri yanlis algilamama adina da yazarina yazisinda o kisim ile ilgili ne vermek istedigini soruyorum. Ayrica mesela ontoloji epistemoloji v.s. kavramlarini da O.Oymen kullaniyor. Cunku bu kavramlarin baska bir kullanimi yok ki!
ne yalan söyleyim,sitede yazılarını okurken notlar aldığım sözlüğe bakma ihtiyacı duyduğum tek yazar sizsiniz evrensel-insan..bahçenizde meyve ağaçları dolu,mahallenin çocuklarını(felsefe aşıklarını) uzaklaştırmak için elinizden geleni yapıyorsunuz..biraz günlük yaşantıda ki kelimeler kullansanız size basitlik vermez bilakis anlaşılır kılar....fazla terminoloji bir yerde sıkıyor ve anlama isteği de kırılıyor insanın..
Tamam buyur ornek ver,
Inancsal- iki turlu hem olumlu/hem olumsuz
Evet ornek ver bunlar yerine sen ne kullanirdin?