Ağaç Kurbağaları - Litoria caerulea'lar | Evcilce Dergisi
Gülay BaranSayı 10
Büyük, Sokulgan ve İştahlı Ağaç Kurbağaları
Beslenme kolaylığı, iri boyutları, cezbedici rengi ve sevimli yüzleriyle pek çok kişinin kalbini kazanan Litoria caerulea (White’s treefrog) kuzey ve doğu Avusturalya’ya özgü bir ağaç kurbağasıdır. Genelde açık yeşil ve mavi tonlara sahip yeşil bir renkte olurlar ancak bazılarının sırtında ve yan kısımlarında altın veya beyaz renkli benekler de olabilir. Stres moduna göre bazı bireyler kendini karartıp haki rengine bürünürler ancak özellikle adaptasyondan sonra teraryumdaki harika renkli, koca pörtlek gözlü ve meraklı canlıyla karşılaşınca şaşırıp kalabilirsiniz.
Çiftlik üretimi olarak genelde 3-5 cm arasındaki yavruları satıştadır ve bu boyda cinsiyetlerinin anlaşılması zordur bu yüzden grup halinde birkaç adet almanızı öneririm. Büyüdüklerinde 10-12 cm boya ulaşırlar ve birçok kurbağa türünde olduğu gibi erkekleri daha ufaktır. Ötüşlerini sağlayıp şişen bir ses keseleri ve başparmaklarında çiftleşirken dişiyi sıkıca tutmalarını sağlayan ‘nuptial pad’leri vardır. Dişiler de nadiren ötebilir ama sesleri çok daha kısık ve tek tük ötüş halindedir. Erkeklerdeki daha yüksek tondaki ve fasılalı ötüşten kolaylıkla ayırt edilebilir.
Ömürleri oldukça uzundur, ev ortamında 10-20 yıl arasında yaşarlar. Bakım şartları konusunda dayanıklı ve tam etçil bir türdür. Diğer bazı kurbağa türlerinin aksine ele alınmayı tolere eder, alışınca elinizi uzattığınızda kaçmaz hatta kendisi çıkar.
Ağaç türü olmaları nedeniyle yataydan ziyade dikey bir teraryum tercih etmeli, içine konulacak kalınca dalları ve doğal/yapay bitkileri kombine ederek tırmanmayı seven bu türün doğasına uygun bir ortam yaratmalısınız. Burada karar verilecek husus, kendi kendini sürdüren doğala yakın bir ekosistem kurmak mı yoksa daha sık temizlenecek, daha yalın ve sade bir ortam mı istediğinizdir. Her iki ortam için de dikeylemesine bir teraryum seçimi önceliğiniz olmalıdır. Teraryumun üst kısmında komple tel ızgara kullanmanız yerinde olur zira nem isteseler de, yeterli hava sirkülasyonu bu canlılar için çok önemlidir aksi taktirde oksijensizlik solunum problemlerine neden olabilir.
Sade ve temizlik kolaylığına sahip bir teraryum için tabanda kağıt havlu veya fırın kağıtlarını tercih edebilirsiniz. Kalınca ve sivri çıkıntıları olmayan dallar ve yapay ya da saksılı bitkiler kullanabilirsiniz. Doğal bitki kullandığınızda tepeye ortamı ısıtıp kurutmayan, doğal günışığı veren bir floresan koyabilirsiniz.
Sık temizlenme ihtiyacı olmayan, daha doğal görünümlü ve sağlıklı bir teraryum için ise tabanın en alt katmanında iri taneli çakıl, lav kırığı veya hazır satılan pişmiş kil toplarını (hydroton) 4-5 cm kalınlığında kullanabilirsiniz böylece yukarıda biriken su tabanı çamurlaştırmaz, aşağıya doğru süzülür. Bu katmanın üstüne nem isteyen bitkilerinizi yerleştirip hindistancevizi torfuyla karışık orkide toprağını 3-5 cm bir katman oluşturacak şekilde koyabilirsiniz. Torfla karışık bu toprağın üstüne malta eriği, meşe, ceviz yaprağı gibi kurumuş doğal yapraklar ilave edip üzerlerine springtail ve isopod kültürü serpin. Bu ufak canlılar teraryumda oluşacak artıkları tüketecek, katmanlar arasında gezinirken oksijenlenmeyi arttıracak ve minik ekosisteminizin belki de en önemli katkısını oluşturacaklardır. En üst kısma, alttaki katmanların karışmasını önlemek ve ortamdaki nemi muhafaza etmek amacıyla birkaç cm olacak şekilde sphagnum moss ekleyebilirsiniz. Mossları hafifçe bastırarak sıkıştırıp düz bir tabaka elde ederseniz taban kısmını layıkıyla tamamlamış olursunuz.
Artık en son aşama olan dallarınızı yerleştirebilirsiniz. Akvaryumlarda kullanılan mangrov, mopani, red moor gibi kökleri nemli ortamda küflenme veya çürüme yaratmayacaklarından ötürü özellikle tavsiye ederim, bunlardan aldığınızda evladiyelik tüneme dekorunuz hazır demektir. Yine de diğer kuru dalları da kullanabilirsiniz ama bunların daha sık yenilenmesi gerekecektir.
Ağaç kurbağaları için bir diğer olmazsa olmazımız genişçe bir su kabıdır. Buraya günde defalarca girip çıkacak su ihtiyaçlarını karşılayacaklardır bu yüzden günlük veya günaşırı tazelenmesi gerekir. Ben yavru litoria’larımın su kabına devamlı girerek suyu bitirmelerine ve tabanı aşırı ıslak bir hale getirmelerine şöyle bir çözüm buldum. Su kabını, minik ama geniş bir vazo gibi 10 x 10 cm taban alanına ve 20 cm kadar yüksekliğe sahip plastik bir saklama kabından seçtim. İçine de birkaç cm su koyup köklenecek Pothos sarmaşığından 2-3 dal kadar bıraktım. Pothos sarmaşığı, kurbağa severlerin oldukça sevdiği bir bitkidir çünkü topraklı saksıda nemli ortamda yetişebildiği kadar, sadece suyun içinde de saldığı kökleriyle yaşamını sürdürebilir. Işık ihtiyacı da oldukça azdır o yüzden ben bu bitkiyi aynı akvaryumdaki su mercimeğine (lemna minor) benzetirim. Üstünde ışık yakmaya bile çok gerek yoktur; teraryum doğal gün ışığını birkaç saat alıyorsa (direk güneş ışığı değil tabi, pencere olan bir odada gündüz bulunan ışığı kastediyorum) hemen yeni yapraklar vermeye başlayacaktır. Su kabı, ortam neminin de bir kurtarıcısıdır. Derileriyle solunum yapan bu kurbağaların teraryumlarını günlük olarak bir kez fısfıslamanız gerekirken, ortam kuruduğunda bazılarının hemen su kaplarına girdiğini görürsünüz. Suyun altında uzun süre kalamazlar ve boğulma tehlikeleri bulunur bu sebeple su yüksekliğini az tutmanızı öneririm. Benim örnekte Pothos bitkisinin kalın dallarına tırmanır kolayca yaprakların üstünde takılabiliyorlar, oradan da su kabına bitişik duran mangrov köküne rahatça geçiş yapıyorlar.
Konu sıcaklığa geldiğinde de mütevazi olan bu canlılar, gün boyu 25-30 santigrat derece aralığında rahatlıkla bakılabilirler. Geceleyin ise bunun 5-10 derece altına kadar inebilirsiniz. Gündüzleri gerekli ısıyı sağlamak için düşük watt değerli bir spot lamba yeterlidir. Sürüngenlerde olduğu gibi amfibilerde de ısı gradyanı yaratmalısınız yani spot lamba teraryumun bir bölümünü ısıtırken, diğer kısmı mesela oda sıcaklığında yani daha soğuk olmalıdır. Gördüğünüz gibi diğer bazı hassas amfibilerin aksine, litoria’lar daha geniş ısı aralığında yaşamlarını sürdürebilir.
Doğal ortamında kuvvetli yaz yağmurlarından sonra üreyen bu güzel canlıları ev ortamında üretmek için doğayı simüle ederek bir yağmur bölmesi (rain chamber) hazırlamalıyız. Akvaryumda kullanılan şelale tipi iç filtrelerle bu ortamı rahatlıkla kurabiliriz. Böylece devamlı bir yağışın olduğunu sanarak çiftleşme seremonilerine başlarlar. Erkek, boynundaki keseyi şişirerek öter ve dişileri çağırır, nuptial pad’ler bulunan başparmaklarının olduğu ön ayaklarıyla dişiyi kavrar ve dişi yüzlerce yumurta bırakırken yumurtaları döller. Yumurtalar 2-3 gün içerisinde çatlar ve ayrı bir akvaryumda büyütülebilirler. Dinlenmiş, kloru uçmuş suyla dolduracağınız bir tanka ufak bir pipo filtre takıp düzenli kısmi su değişimleriyle yavrularınızı büyütebilirsiniz. Ezilmiş pul balık yemi yeterli olacaktır. Yaklaşık 2 ay sonra kuyruklu balık görünümünden metamorfoz geçirerek ayaklı minik kurbağa görünümüne kavuşacaklardır. Bu dönemde tankta gerekli değişimleri yapmalısınız yani ebeveynlerine benzer şekilde genişçe bir su kabı, kolay temizlik için tabanda kağıt veya kağıt havlu ve üstüne çıkıp oturacakları dallar. Kurbağalarınız bu aşamada meyve sineği, yeni doğmuş cırcır gibi yemlerle beslenmeye başlar. Henüz küçük oldukları için her gün beslemeli ve canlı yemleri sürüngenlerde olduğu gibi kalsiyum tozuna bulamalısınız. Yetişkin litoria’ları ise haftada 2-3 kere beslemek yeterlidir. Yem olarak un kurdu, morio kurdu, cırcır, waxworm, toprak solucanı, hamamböceği çeşitlerini kullanabilirsiniz.