Dünya’dan Uzaya Asansör - Bilim Türk
Dünya döndükçe, Güneş doğdukça insanoğlunun teknolojiye olan açlığı bitmeyecek. 1960 yılından bu yana kadar uzaya 500’ün üzerinde astronot çıktı. İlk uzaya çıkma programı Apollo ile başlamıştı. Geçtiğimiz aylarda her ne kadar Ay’a hiç çıkılmadığı gibi iddialar ortaya atılmış ve medyada birtakım manipülasyonlar peyda olmuşsa da uzay teknolojilerinde yeni bir ilerleme daha kat edildi.
Uzay asansörü fikri ise ilk defa 1895 yılında Rus bilim adamı Konstantin Tsiolkovsky tarafından ortaya atılmıştı. Konstantin bu fikrini Eyfel Kulesi’nden ilham alarak dile getirmişti. Colombia ve Cambridge Üniversitesi’nde başlayan araştırmalar neticesinde Dünya’dan Uluslararası Uzay İstasyonu’na kadar uzanan bir asansör inşa edilecek. Bilindiği üzere Uluslararası Uzay İstasyonu, 5 grup uluslararası uzay ajansı tarafından imzalanan protokol ile hizmete girmişti. Bu istasyon 2025 yılında uzayda yapılacak otele de ilham kaynağı olma özelliği taşıyor. Uzayda inşa edilecek otel ile ilgili yazımızı okumak için buraya tıklayabilirsiniz.
Uluslararası Uzay İstasyonu’na kadar uzanacak asansör, bizim bildiğimiz bina asansörlerinden biraz farklı. Çünkü çoğu bina asansörü binanın iç kısmında yer alıyorken söz konusu asansör açık bir hedef halinde yani korumaya muhtaç bir şekilde inşa edileceği için malzemelerine henüz karar verilememiş.
Uygun malzemeler kapsamında Metalürji mühendisleri, asansör için etkin malzemeyi bulamamış olsa da şimdilik karbon nanotüplerin kullanımı düşünülüyor. Karbon nanotüp malzemezini ise 1991 yılında Fizikçi Dr. Sumio Iijima keşfetmeşti. Karbon nanotüpler, nanoteknolojinin gelişmesiyle birlikte birçok teknolojik üründe kullanılıyor. Fakat hangi malzeme olursa olsun Uluslararası Uzay İstasyonu ile Dünya arasındaki asansör boşluğunda meydana gelebilecek meteor yağmuru gibi uzay kazaları hesaba katılmadığı için proje büyük risk barındırıyor.
Asansör, yer küre ile istasyon arasında ince bir halat ile hareket edebilecek. Aşağı ve yukarı hareket etmesinde merkezkaç kuvveti ile tırmanıcı bir destek sağlanacak. İnce halatın dış kısmında başka bir halat da yer alacak ve denge bu halat yardımıyla sağlanacak. Asansör halatının boyu ise 100 bin kilometreden fazla.
Dünya üzerinde bütün firmalar kendi sektörlerindeki firmalar ile rekabet içinde olduğu gibi devletler de birbirleriyle rekabet içindedirler. İngiltere ve diğer Avrupa ülkeleri tarafından gündeme getirilen asansör mevzusu Japonya’nın da hemen dikkatleri üzerine çekti. Shizuoka Üniversitesi araştırmacıları asansörün ilk minyatür prototipini yaptılar bile. Japon inşaat firması Obayashi ile ortak yürütülen projede Japonlar 2050 yılında ilk asansörü inşa edeceklerini iddia ediyorlar.
Konu ile ilgili olarak en son 2018 yılında Münih Teknik Üniversitesi’nde Avrupa Uzay Asansörü Yarışması icra edildi. Farkındalık oluşturmak için düzenlenen yarışmada birçok proje yer aldı. Nanoteknolojiyi derinlemesine kullanan yarışmacıların çoğu asansörün yapımında karbon nanotüpleri kullanmıştı. Mukavemeti kuvvetli olan nanotüpler şimdilik uzaya asansör yapmak için en uygun malzeme gibi görünüyor. Kim bilir belki asansör inşası başlayana kadar daha iyi bir malzeme keşfedilir.