Hukuk kurallarına göre, ancak bir suç işleme hali veya şüphesi durumunda yakalama, gözaltı ve tutuklama gündeme gelir. Diğer bir deyişle ceza yasalarına aykırı bir eylemin varlığı halinde kolluk ve yargı mercileri harekete geçer. Hukuka aykırı eyleme ilişkin soruşturma ve kovuşturma yapar. Hukuka aykırı bir eylem yoksa bir suçtan veya suç şüphesinden de bahsedilmeyecektir. Hiç kimse işlemediği bir eylemden, suçtan dolayı sorumlu tutulamaz. Bu evrensel ilke hemen hemen bütün hukuk sistemlerinde bulunmaktadır. Türkiye hukuk sistemi de bu şekilde düzenlenmiştir.
Ne var ki, son birkaç yıldır 15 Şubat, Newroz gibi bazı günlerde henüz ortada bir eylem yokken dahi Bölge'de yakalama, gözaltı ve tutuklamalar gerçekleşmektedir. Bu da 'eylem yapacakları', 'suç işleyecekleri ihtimali' gibi tuhaf gerekçelerle yapılmaktadır. Böylece hiçbir eylem ortada yokken, kim tarafından belli olmayan bir eyleme geçileceği ihtimalinden hareketle insanlar yakalanmakta, hatta tutuklanmaktadır. Bu tür bir uygulama ise salt Bölge'ye ve Kürtlere has bir uygulama olsa gerek. Kolluğun 'önleme araması', 'asayiş araması' adı altında usulüne uygun mahkeme kararı olmadan yaptığı genel aramaları hep kanıksamıştı bu toplum, bir de 'önleme yakalaması'(?) çıktı ortaya.
Hatırlanırsa Siirt'te meydana gelen bir infaz olayı ile ilgili, Yargıtay 9. Ceza Dairesi 2009 yılında verdiği bir kararda 'Bölge'ye has bir hukuk' uygulamasına işaret etmişti. Yani ülkenin her yerinde eşit bir şekilde uygulanması gereken yasaların Bölge'de uygulamasının farklılaşabileceğine işaret edilmişti. Gerçi farklı bir hukuk öngören OHAL, sıkıyönetim dönemleri dışında da Bölge hep ikili bir hukuk uygulamasıyla karşı karşıyaydı.
Yeni bir hukuk(suzluk) örneği daha sergilenmektedir. Gençlerin, çocukların 'suç işleyecekleri ihtimalleri' üzerinden polislerin tuttukları yanlı, taraflı tutanaklara, ihbarlara göre operasyonlar, baskınlar yapılarak haksız yakalama, tutuklamalar yapılmaktadır. Newroz'a günler kala, Yüksekova'da, Hakkari'de, Şırnak'ta insanlar toplanmaktadır. Hiçbir eylemleri ortada yokken, adeta potansiyel suçlu kabul edilerek 'siz her an suç işleyebilirsiniz, bu nedenle sizi gözaltına alıyorum, sizi tutukluyorum' denmektedir. Bu biraz da 12 Eylül Darbesi'nden sonra tutuklanıp Diyarbakır 5 No'lu Cezaevi'ne (cehennemine) konulan bir kişinin tutuklanma nedeni olarak gösterilen şu muhayyel suçlara benzer; 'yasadışı olarak asılmış afişe sempatiyle bakmak', 'yapılması planlanan ancak gerekli izin alınamadığı için yapılamayan gecede şiir okumaya hazırlanma suçunu işleme.' (Necmettin Salaz-Kürtmüşüz, sayfa 114) Darbe hukukunun tirajikomik olaylarıyla bu son olaylar arasında ciddi benzerlikler görülmektedir.
Bu gerekçelerle hukuk uygulamasında 'suç işleme ihtimali' şeklinde bir kurum da ihdas edilmiştir. Oysa ki böyle bir şeyin ne kadar hukuksuz, gereksiz olduğunu bilmek için hukuk eğitimi almaya gerek yoktur. Bir insanın suç işleme ihtimali tamamen kendi iç dünyasını ilgilendirir. Bu, bir iç irade meselesidir. İradeyi okumak, yorumlamak mümkün değildir. Kaldı ki çağdaş hukuk sistemlerinde iradenin okunması yöntemiyle sonuçlar çıkarılmasına cevaz verilmemektedir. Oysa ki kim olursa olsun, mesleği ister cumhurbaşkanı, ister savcı, ister çoban olsun herkesin suç işleme ihtimali vardır. Çünkü suçu sadece insanlar işler. Fakat suç işleme ihtimali suç olarak kabul edilemez.
Hukuk, güvenlik kuvvetlerinin keyfine ve siyasete kurban edilmemelidir. Hukuk ve bilim çevrelerinin bu tür yasadışı, hukuk dışı uygulamalara insanlık adına, hukukun üstünlüğü adına sessiz kalmamaları gerekir. Kimsenin bu hukuksuzluğa olumlu veya olumsuz bir tepki göstermemesi düşündürücüdür.
Hukukun üstünlüğü yargı kararlarıyla somutlaşır. Yargıyı meşru kılan tarafsızlığı ve güvenirliğidir. Fakat cumhuriyet kurulduğu günden beri yargı bu yönleriyle tartışılmıştır. Demokratikleşme en başta hukukta başlatılmalıdır. Buna paralel olarak da yargıda ciddi bir reform gerekmektedir. Yargıdaki zihniyet algısı değişmediği sürece, devletin, statükonun değil hakkın ve halkın yargısı oluşturulmadığı sürece bu sorunlar artarak devam edecektir.
Yargının siyasallaştığının en belirgin sonuçlarından biri de Türkiye cezaevlerinin doluluk oranı açısından 12 Eylül'den sonraki dönemi fazlasıyla aşmasıdır. Özellikle son birkaç yıldır özel yetkili ağır ceza mahkemelerine olan inanç, güven tamamen sarsılmıştır. Tutuklama artık bu mahkemelerde sıradan bir olguya dönüşmüştür. Örgüt üyeliği, slogan, gösteri, propaganda iç içe geçmiştir. Bu mahkemelere düşen alelade bir insanın cezası on yılı bulmaktadır. Bölge'de neredeyse cezaevine girmeyen kimse kalmadı. Artık ilkokul gibi, askerlik gibi zorunluluğa dönüştü. Sivas'ta katledilen rahmetli Hasret Gültekin'den ve Selda Bağcan'dan çokça dinlediğimiz aşağıdaki dörtlük tam da Bölge'yi ve insanının duygularını anlatmaktadır.
'Nerde alnı açık insan görseniz,
Nerde mektepten çok zindan görseniz,
Şimdi bildiniz mi, oralıyam ben.'
Gönderen Güncel Yorum zaman: Cuma, Mart 19, 2010 Hiç yorum yok: Bu yayına verilen bağlantılar
Etiketler: 12 Eylül, Diyarbakır Cezaevi, Faşizm, Hukuk, Kürdistan, Kürt Sorunu, Newroz, OHAL, Yargıtay
Türkiye'de eksik olan da budur. Başbakan Erdoğan, Romanların bir kesiminin eline 100'er TL tutuşturup İstanbul'a getirtmeyi başarmış ve güzel birkaç söz de söylemiş olabilir. Ama Erdoğan'ın sözleri o insanların ne kadar talepleriyle örtüşüyordu? Erdoğan onlara TOKİ konutlarında oturmayı vaat ediyor ve 'artık Roman vatandaşları çadırlarda görmek istemiyorum' diyor. Romanlar ise; 'Sulukule yıkılmasın', 'biz kapının önünde oturmaya, çay içip çekirdek çıtlatmaya alışmışız. Toplu konutlarda oturamayız' diyorlar.
Romanlar ille de Sulukule'deki viranelerde yaşayalım demiyorlar. 'Yarı aç, yarı tok olsak da, başımızı altına sokacak bir damımız olmasa da biz Romanlarla birlikte yaşamak istiyoruz' diyorlar. Bu yüzden 'ille de Roman olsun' diyorlar. Başbakan ise onlara TOKİ konutlarında oturmayı vaat ediyor. Romanları birbirinden ayırıp dağıtmaya, kendi kültürlerinden uzak bir ortamda yaşamaya ve hiç tanımadıkları insanların arasında yaşamaya zorluyorlar. Bunun adı asimilasyondur, beyaz soykırımdır.
Oysa Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu asıl açılım, azınlıkların inanç ve etnik haklarını tanıyan bir açılım yaklaşımıdır. Romanları veya başka azınlıkları insan olarak tanımadan da öte, onların azınlık kimliklerini tanıma fikridir. Türkiye'nin veya AKP'nin açılımlar fikrinin eksik olan yönü budur. Siyasal erki elinde bulunduran elit bunu 'kırmızıçizgi' olarak niteliyor. Hatta Genelkurmay Başkanı İlker Başbuğ geçen yıl 14 Nisan'da yaptığı basın açıklamasında 'bireysel hakları tanımalı ama gurup hakları katiyen' diyerek, açıkça dile getirmekten geri durmadı. Açılımların esas mimarıymış gibi duran Erdoğan da Roman açılımına ilişkin sarf ettiği sözlerle Başbuğ'u teyit etti.
Türkiye'nin başına bugün musallat olan Ermeni Soykırım tasarısı gibi birçok sorun da bu zihniyetten kaynaklanıyor. Batılaştırmayı şematik bir şekilde ele alan ve Anadolu'nun demografik yapısını görmezden gelerek, ulus-devlet olma uğruna tüm etnik yapıların inkarını seçen zihniyet bundan sorumludur. Bu zihniyetin hikayesi Osmanlının son yıllarına kadar uzamaktadır. Yıkılmakla yüz yüze olan Osmanlı imparatorluğu'nun son dönemlerinde çıkarılan fermanlardan başlamaktadır. Tanzimat Fermanı'yla Müslümanların, Islahat Fermanı'yla da Gayrimüslimlerin azınlık veya halkların hakları ellerinden alınmıştı. Merkezi otoriteyi güçlendirmek için çıkarılan her iki fermanla, vatandaşlara eşit haklar tanındığı iddia edilse de azınlıkların gurup hakları ortadan kaldırılmıştı. Müslüman halkların özerk yapıları sınırlandırıldı, Gayrimüslimlerin de ayrıcalık ve ruhani muafiyetlerine son verilmişti. Osmanlı'nın son dönemlerinde başlayan ve günümüze kadar devam eden isyanların hemen hemen hepsinin ve bugün iddia edilen soykırım ve katliam iddialarının doğmasına neden olan yaşanmışlıklara neden olan da bu fermanlardır. Türkiye'de yapılması gereken değişim köklerin devlet yapılanmasının içine salan bu fermanların yarattığı zihniyetin kökünden sökülmesidir.
Aksine, ellerine 100'er TL tutuşturup, Romanları İstanbul'a toplamak ve orada birkaç güzel söz söylemek Türkiye'nin sorunlarına cevap olmayacaktır. Genel seçim tartışmalarının yapıldığı bir dönemde, içeriği yeterince doldurulmamış bu sözlerin propagandayı ne kadar aşacağını da zaman gösterecektir.
Etiketler: AKP, Demokratik Aöılım, Fetullah Gülen, Gülen Cemaati, Kürdistan, Kürt Sorunu, Kürtler, Recep Tayyip Erdoğan, Roman Açılımı, Türk Irkçılığı, Türk-İslam Sentezi, Yeni Osmanlıcılık
Belki medyada o kadar yer bulmuyor ama, birçok dernek var çalışmalarını yıl boyu sürdüren. Nerede bir kadın hakkı ihlali görüyorsak orada kadınları görebiliyoruz artık, örgütlü bir refleks olarak tepki veriyorlar bu çok önemli.
Grup Yorum ile yola çıktın ardından Kızılırmak... Sanıyorum artık sadece İlkay...?
Barış için sanat grubundaki arkadaşlarımızın hepsi birbirlerine açılım sürecini tamamlamış insanlar. Hepsi farklı etnik kökenden, farklı kültürden insanlar. Yani halkların kardeşliğine bakışı, savaşlara yaklaşımı belli olan insanlar. Bu nedenle, nasıl bakacağını, persperktifini oluşturmamış insanlara ulaşması açısından yapacağımız çok şey var. Çünkü insanların kafasında, savaşa niçin karşıyızla ilgili çok soru işaretleri var. Bence sanatın tüm dünyada şiddet kültürüne karşı durması gerekiyor. O nedenle bu açılım üzerinden, sonraki süreçte umarım, ülkemizde yaşanan savaş haline, bu savaşın gerçek mağdurları sahip çıkıp bir son verebilirsek, adil bir barış süreci olursa, gerçekten kardeşçe yaşayabileceğimiz koşulları inşa edebiliriz. Bunu sadece burada yaşayan halklar yapabilir. Bunu tartıştırmak, bunu daha geniş çevrelere, başka uluslara da yayabilme noktasında da bu zaman bence uygun diye düşünüyorum.
Çünkü bizim sınırımızın hemen ötesinde de belki şu anda resmi anlamda savaş denmeyen ama her gün onlarca insanın öldüğü bir süreç yaşanıyor. Afganistan aynı şekilde, dünyada bir savaş hali var. Bu güçler birleşebilir diye düşünüyorum.
Yeni bir Seattle yaratılabilir diyorsunuz yani...?
Evet, binlerce insan bir araya gelmişti. Eğer o anarko sendikalizm denilen kavramı -ideolojik anlamda da içini herkes farklı da doldurabilir- ama ideolojik bir perspektif ortaya koyarsak, yine aynı şekilde bütün dünyada birden 68'de olduğu gibi bir muhalif hareket doğabilir diye düşünüyorum ben. Dünyanın bugün geldiği nokta da buna çok uygun. Global bir ekonomik kriz var, global bir şekilde ısınıyoruz, küresel iklim değişikliği var. Kaynakları tükeniyor dünyanın. Bu nedenle ayağa kalkmanın, silkinmenin, gerçek bir muhalefeti ortaya koymanın tam koşulları var bence. Tarihsel olarak baktığımızda da o koşullar gerçekten uygun hale gelirse bu zaten olucaktır. Bunun da iyimserliğini taşıyorum ben. Koşullar olgunlaşıyor bence, hem de çok yakın bir zamanda olacak o ayağa kalkma bütün dünya üzerinde.
Aslında ben, bu ülkedeki savaşı ancak kadınların durdurabileceğine inanıyorum. Sonuçta hiçbir anne çocuğunun ölmesini istemez...
En yalın gerçek de bu aslında. Fakat annelere de aktarılan bilgiler doğru değil çoğu kez. Biliyoruz zaten işte medyanın durumunu, verilen haberleri. Orada yapılan manipülasyonları. Gerçek bilgi akmıyor o insanlara çünkü savaşı beslemek istiyorlar.
İlkaycığım teşekkür ediyoruz. Son olarak iletmek istediğin bir mesajın var mı?
Birbirimizin yaralarını sarma cesareti
Yaşadığımız savaş halinin bize kaybettirdikleri ortada. On binlerce hayata mal olmuş bir karanlık. Bu karanlıktan çıkmanın tek yolu birbirimizin yaralarını sarma cesareti. Bu sorunu ancak tarafları çözebilir, ama şiddeti reddeden, bu kan ikliminden çıkılmasını isteyenlerin duruşu da çok önemli. Barış isteyenlerin seslerini yükseltmesi lazım.
* Siirt E Tipi Cezaevi
Sabit esması, kalbe bakar.
Zahir esması, mideye bakar.
Habîr esması, cinsel çakraya bakar.
Zekî esması da kök çakrasına bakar.
'Yemin olsun sen bundan gaflet içindeydin. Ama perdeni üstünden kaldırıverdik. Bugün gözün keskin mi keskin.' (Kaf:22)
'Bu Kur'an,insanların kalp gözlerini açacak ışıklardan oluşur. Gereğince inanan bir toplum içinde bir kılavuz ve rahmettir o'' (Casiye:20)
'Görmedin mi, Allah gökten bir su indirdi. Onunla renkleri çeşit çeşit meyvalar çıkardık. Dağlardan da yollar, beyaz, kırmızı değişik renklerde. Ve simsiyar yollada var.
Saf mana sahası
Maddenin inceldiği ve hatta yok olduğu saha. Yani bilincin bütün bilmelerinin devre dışı kaldığı boyut...
Allah Resulü: 'Rabbimle öyle anlarım olur ki, araya ne bir din, ne bir şeriat, ne bir peygamber, ne de bir melek girer'' demiştir. (saha)
Celcelutiye'de Hz.Ali: 'Elim-lam-mim-ra'nın 'ra'sı ile ruhlar alemine yükseldim' diyor... (...) (!)
Başka bir enerjik boyut; Kim bilir belki Said Nursi'nin de bir keresinde ''Benim bir 'DUA' vaktim var, o anda melaike de gelse kabul etmem'' demesi bu sırdandı.
'İkra'' (Oku) emrinin biz sadece kitap okumak olduğunu biliriz. Veya düşüncemizle bunu geliştirir. 'Hayır, kainatı okumak' deriz, 'Kur'an okumak' deriz.. vs. Yani Bilincin zorlaması ile 'ikra' hakkkında konuşuruz.
DUA: Alemlerin Rabbi, Hakikatı, hakikat nazarında 'OKU'mamızı ve yaşamamızı nasip etsin.(Amin)
İ'lem eyyühe'l Aziz! ZİKReden adamın, feyzi ilahiyi celb eden muhtelif latifeleri vardır. Bir kısmı kalb ve aklın şuuruna bağlıdır. Bir kısmı da şuursuz, yani şuurlara tabi değildir... Husula gelir. Bİnaenaleyh, gafletle yapılan zikirler dahi feyizden hali değildir.(!) (Mesnev-i Nuriye)
Etiketler: Ahlaki Çöküş, AKP, Fetullah Gülen, Fetullahçılar, Gülen Cemaati, Hıristiyanlık, Hz. Ali, Hz. Muhammed, İslam, İslamiyet, Mekke, Muaviye, Müslümanlık, Yahudilik, Yozlaşma
Benim asıl ele almak istediğim ise, kendilerini Müslüman kimliğiyle tanımlayan siyasetçilerin, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın tartışma dışı tutulan başlangıç maddelerini tabulaştıran tutumlarıdır. Darbe geleneğinin toplumsal değer ve beklentileri yok sayarak şekillendirdiği resmi ideoloji paradigmaları, sanki vahye dayalı ilkelermiş gibi, peşinen değişiklik tartışmalarının dışında tutulmaktadır. İnsan onuru, özgürlüğü, hakları gibi ortak zemin inşasını öncelikli görmek yerine mevcut statükoyu besleyen ilkelere teslim olan bir yaklaşım, en azından muhafazakar sivil toplum kuruluşlarınca savunulmamalıdır.
Bediüzzaman, Afrikalıların 'Ölürüm Türkiyem' parçasını dinleseydi ne derdi?
Empati yapmak, eskilerin deyimi ile diğergamlık Müslüman ahlakının en önemli özelliklerinden birisidir. Kendiniz için istemediğiniz bir şeyi başkası için de istememek önemli bir meziyet olarak tanımlanır.
Afrika'daki çocukların ulus sınırlarını aşan bir sevgi dünyası içinde yetişmeleri elbette Türkiye için sevinilecek bir durum olarak gözükebilir. Ancak gerçekten bu duygu ile mi hareket edildiği konusunda önce kendi değer yargılarımızla yüzleşmeliyiz. Bizim çocuklarımıza 'ölürüm Ermenistan ya da ölürüm İsrail' şarkılarının söyletilmesi hangi duygularımızın depreşmesine neden olurdu. Türkiye'yi Ermenistan ya da İsrail ile kıyaslamayı doğru bulmuyorsanız, İran, Suudi Arabistan, Çin, Rusya, İngiltere, Amerika hatta Batı Avrupa ülkelerinin adlarını koyarak şarkıyı mırıldanmaya çalışın.
Mesela ülkemizde yaşayan Rum vatandaşı çocuklarımız, 'ölürüm Yunanistan' dese bunu ihanetten daha hafif bir tanımlama ile ele alabilir miyiz? Bunun Megola idea olduğunu, bir başkasının vaat edilmiş topraklar hedefini tanımladığını ya da Büyük Ermenistan arzusunu yansıttığını kolayca dile getiririz.
Yaklaşık yirmi gün önce Diyarbakır'daydım. Büyükşehir Belediye ve DİSKİ Spor'un düzenlemiş olduğu 'Sporda yeni bir başlangıç' sloganıyla yapılan spor konferansında ben de konuşmacılardan biriydim. Medyanın bilindik bütün simaları (Metin Kurt'u dışarıda tutarsak), sporun kardeşlik ve barış olduğundan dem vurdular. Sporun barış ve kardeşlik olduğuna dair söylemin, çok eski bir hikaye olduğunu ve günümüz gerçekliğinde bir karşılığının olmadığını söylemeye çalıştım.
Sporun endüstrileştiği bir dünyada, bütün yarışmaların, oyunların amacı sadece kazanmaktır. Kazanırken de bütün yolların denenmesi olağandır. Olimpiyat ruhu diye bir şey yoktur. Olimpiyatlar fikri, aristokratların bir düşüydü. Bunu ortaya atan da bir barondu. Pierre de Coubertin'in amacı barış ve kardeşlik değil, aristokrat sınıfın eğlendiği bir panayır düşüydü. Zaten ilk olimpiyatların içinde yer alan spor branşları, daha çok aristokrat zenginlerin yaptığı/oynadığı halat, jimnastik, tenis, yüzme gibi dalları içeriyordu. Kapitalizmin gelişim sürecine paralel olarak, sporun kitleler üzerindeki etkisinin genişlemesine denk gelen bir kucaklaşma yaşandı. Kapitalizm ürettiği arza bir talep yaratmak için sporu, 1950'lerden itibaren ciddi şekilde kullanmaya başladı. Büyük organizasyonlar, sporsal rekabetten öte kapitalist markaların yarıştığı bir arena haline geldi. Esasında, ilk başta işçi sınıfının sporu olan futbol da zamanla bu kuşatmanın içine düştü. Doğal olarak en çok izlenen spor dalı olduğu için, kapitalistlerin en gözde sporu olmaktan kutulamadı. Spor, hiçbir zaman barış ve kardeşliğe hizmet etmedi. Aksine, El Salvador ve Honduras arasında yaşanan bir savaşa sebep oldu. Sivas-Kayseri birbirine girdi, onlarca insan yaşamını yitirdi. Yazının konusu bu değil aslında. Diyarbakır-Bursa maçında yaşananlara girmeden önce bir girizgah yapmak istedim sadece.
Evet! Diyarbakır'da yaşananları onaylamak mümkün değil. Bu, spor barış ve kardeşliktir palavrasına gölge düşürdüğü için değil, futbol oynamaya çalışan insanlara şiddet uygulandığı içindir. Sahaya atılan taşlar, panzere atılan taşlarla bir tutulamaz. Hakemin maçı tatil etmesi de doğrudur. Federasyonun verdiği 3 maç ceza da verilecek hükmen mağlubiyet de doğru kararlardır. Ancak! Bursa'da yaşananlara bakarak tahliller yapmak da doğru değil. Şimdi baştan başlayalım. Diyarbakırspor, ilk kez Bursa'da ırkçılığa maruz kalmadı. Yaklaşık 10-15 yıldır gittiği her deplasmanda aynı ırkçılığı yaşadı. Sanki ilk kez dün olmuş gibi yaparak, gerçekçi bir analiz yapamaz kimse. Kürtlerin mücadelesine paralel olarak, Diyarbakırspor'a bir öfke geliştirildi. Diyarbakırspor maçlarında atılan 'PKK dışarı' sloganı, tam da maçlarda İstiklal Marşı'nın okunmaya başlandığı döneme denk düşer. Kürtlerin dışlanması, sırf isminin başında Diyarbakır olmasından dolayı, Diyarbakırspor da payına düşeni aldı. Hani derler ya Türk milliyetçiliği kucaklayıcıdır. İspanya'da A. Bilbao Basklılarla o kadar özdeş olmasına rağmen, Madrid'de oynadığı maçlarda bile hiçbir zaman ırkçı sloganlara maruz kalmadı. Türklerin milliyetçiliği böyle kucaklayıcı işte.
Hepimiz Hrant Dink'iz dövizine izin vermeyen Futbol Federasyonu, ilk kez atılan PKK dışarı sloganına ceza uygulasaydı, bugün bu sorunlar olmazdı. Ulusal liglerde, maçtan önce okunan İstiklal Marşı'na en küçük bir uyarı getiremeyen federasyon bugün köşeye sıkışmış durumdadır. Ulusal liglerde, ulusal marşın okunması yeryüzünde sadece Türkiye'de uygulanmaktadır. Bunun amacı, Kürtleri terörize etmektir. Çetin Altan'ın deyimiyle 'Türk'ün Türk'e propagandası'ndan öte bir şey değildir.
Diyarbakır'da yaşanan şiddeti görmemezlikten gelemeyiz. Ama sürekli dışlanan bir kentin, bir toplumun uzun zamandır biriken öfkesini de hesaba katmak gerekir. Bu kadar dışlanmaya ses çıkarmayanların, yaşanan şiddetten dolayı şoka girmeleri kara mizahtır. Diyarbakırspor amatörce, Bursaspor profesyonelce yönetiliyor. Bursa yöneticileri, bize Diyarbakır'da oteller yer vermiyor, can güvenliğimiz yok diyerek, ortamı hazır hale getirdiler. Diyarbakırspor yöneticileri karşı hamle geliştiremediler. Bursalı yöneticilerin tasarladığı şey, maçın yarıda kalmasıydı, bunu da gerçekleştirdiler. Spor barış kardeşlik mi dediniz? Palavraları geçelim.
Butün bu kaotik ortamda özeleştiri yapıp, aklıselim davranan biri de oldu. Trabzonspor Başkanı Sadri Şener'di bu kişi. Lig maçı için Diyarbakır'a gelen, orda Belediye Başkanı Osman Baydemir'i ziyaret eden, Trabzon'daki maçta da Diyarbakırspor'u güzel ağırlayan Sadri Şener'e teşekkür borçludur spor dünyası. Şener: 'Ben olsam bunu çok hafif cezalarla geçiştiririm. Bunlar kesinlikle tasvip edilen olaylar değil. Fakat Diyarbakırspor'un da bu ligde olması gerekiyor. Çünkü bu durum Türkiye'nin 50 yıldır kanayan yarası. Devamlı bu insanlar dışlanarak durum bu hale geldi. 'Bir özür borcunuz var' diye çok güzel bir pankart asılmıştı. Eğer bu yapılmış olsaydı bunların hiçbiri olmazdı. Ben başkanını ziyaret etmiştim. Hepsi Trabzon diye tezahürat yapmıştı' sözleriyle bir sağduyu sergilemiş oldu.
Diyarbakırspor küme düşebilir. Çok önemli de değil. Sonuçta, Kürtlerin dişi ve tırnağı ile yarattığı bir organizasyon değil Diyarbakırspor. Bu nedenle hem sportif, hem de temsiliyet anlamında uzun vadeli başarılı olması da mümkün değil. Bu yaşananları gördükten sonra, Diyarbakır'ın spor konferanslarını, spor çalıştaylarına çevirmesinin onlarca faydası olacağını düşünüyorum.
Abdullah Tarık Çakır, kişisel blogunda şöyle irdelemiş söz konusu bu filmi: Nazi Partisi iktidara gelişiyle, herkesi kaçınılmaz olarak bir tarafa ve tavra zorlar. Bu, filmin öyküsünü, karakterlerin çözümlemesini gittikçe daha çapraşıklaştığı bir gelişmenin başlangıç noktasıdır. Zamana mahkum bir insanla ebediliğe sahip sanat arasında nasıl ilişki kurulabilir? Sanatla ilgili sorular, yaşanılan çağdan bağımsız ne kadar yanıtlanabilir? Höfgen'in sanatın tek başına taraf olduğunu düşünmesi bir yanıt olabilir ama film bunu, aktörün kişisel hırslarını, tiyatroya sığınarak sakladığı kendisini ve çevresini de inandırdığı bir yanılsama olarak ortaya koyar.
Bu Mefisto'yla yapılan bir anlaşmadır. Höfgen'in açmazı, sanatının mükemmelliği için iktidarla yaptığı anlaşmanın, aynı iktidara sanat karşısında geçiciliğini kanıtlayacağına inanmasıdır. Szabo'nun kurgusu, hiçbir kimliğin, yaşadığı sosyo-politik ortam içinde tarihsel olarak saf bir yalıtılmışlıkla kalamayacağının, eninde sonunda iktidarla beraber oynanan aynı oyunun içinde hapsolunacağının politik bir ifadesini sergiler. Höfgen, gerçeği görmek istemez ya da kör olmayı tercih eder. Onu var eden ruhunu oluşturan ortam, arkadaşları, ona inananlar tek tek uzaklaşırken o kimliksizleşen kişiliğinin oyuncu kişiliğiyle özgürleştiğini zanneder. Parti üzerine yemin bile etmiştir ama o sadece dudaklarını kıpırdattığını düşünecek kadar ruhunu yitirmiştir. Mükemmel biri olarak ebedileşmek tutkusu, en başından siyahi kadın arkadaşının saptadığı gibi kendi yüz'ünü silerek her yüze girebilecek ifadesiz ve yüz'süz bir yüzü hedeflemesinin sonucudur. Höfgen'in çelişkisi, sahnedeki Mefisto kimliğiyle belirginleşir. Sahnede tam bir insanüstü, ilahi kimliğe bürünürken, aslında korkak ve ebediliğe tutkulu sıradan bir insandır. Nazi komutanı içinse o hiçkimsedir, sadece oynadığı roldür. Mefisto'dur. Çelişki ise, aslında ruhunu teslim etmiş bir insanın asla Mefisto olamayacağı, insan olarak iktidarın kuklasından ibaret olacağıdır. Szabo'nun başyapıtı Mefisto, karakterlerinden, tarihsel-politik zaman ve ortamına kadar yargılamadan tüm derinliğiyle tartışma yaratan bir öyküleme çabasıdır. Yönetmen, yarattığı karakteri yargılamaz, onun çelişkilerini her insanda, özellikle sanatla iştigal edenlerde ortaya çıkacak açmazlar olarak sunar.
'Haftanın internet sitesi' adı altında, bundan sonra buradan bir internet sitesi veya blogunu tanıtmayı tasarlıyoruz. Dileyen site ve blogunu bize duyurabilir-yazabilir, biz de buradan kendilerini tanıtmak için aracı oluruz. İlginize bilginize...
Modern dünyanın batıdaki başlangıçlarından biri olarak kabul edilen Rönesans'la ilgilenenlerin cevaplandırmak durumunda kaldıkları birçok soru vardır. Bunlardan ilki, sözcük anlamıyla 'yeniden doğuş' demek olan Rönesans'ta 'yeniden doğan'ın ne olduğudur. Bir diğer soru, Rönesans'ın ne zaman ve nerede başladığıdır. Ayrıca, Rönesans'ın kendisiyle hemen hemen eş zamanda olan Reform hareketi ile nasıl bir ilişki içinde bulunduğu da bir diğer önemli sorudur.
Aklı geceye gizlenen Avrupa
Bu soruların her birinin farklı cevapları vardır. Kimilerine göre Rönesans, Eski Yunan ve Roma kültürünün, Roma'nın 5. yüzyıl sonlarındaki çöküşüyle 15. yüzyıl sonları arasında kalan 'karanlık (orta) çağ'dan sonra, yeniden canlanması demektir. Bu anlamıyla Rönesans, 15. yüzyıl sonlarında İtalyan kent-devletlerinde ortaya çıkan, öncelikle edebiyat, resim, mimarlık gibi sanat alanlarında beliren, sonra da Batı Avrupa ölçeğinde yayılan bir yenileşme hareketidir. Rönesans'ın bu anlamda bir 'yeniden doğuş olması, kökleri 14. yüzyılın ünlü İtalyan şairi ve hümanist Petrarca'ya (1304-1374) dek uzanmaktadır.' Bu unutkanlık uykusu sonsuza dek sürmeyecek. Karanlık dağıldığında, torunlarımız eskinin (eski Roma'nın) saf aydınlığına erişebileceklerdir' deyişiyle Petrarca, Rönesans'ın ilk habercilerindendir. 'Rönesans'ın karanlık(orta) çağı' sona erdiren bir 'yeniden doğuş' anlamında nasıl kullanıldığını anlatan Huizinga, bu sözcüğün ilk kez Latince yeniden doğmak anlamındaki renansci sözcüğünden türetilen İtalyan biçiminin (rinascita) 'ressam biyografileri yazarı Giorgio Vasari (1511-1571) için, yakın sanat tarihinin büyük olgusunu belirten standart deyim haline gelmiştir. Vasari'nin başlıca amacı 'sanatın yok olduğu zamanlarda onu canlandıran ve aşama aşama onu şimdi gördüğümüz güzellik ve yücelik derecesine yükseltenlerin yaşamlarını yazmak, bu kişilerin çeşitli ilişkilerini gün ışığına çıkarmaktı. Böylelikle, yükseliş doğuşunu ve gelişimini, zamanımızda eriştiği mükemmelliği çok daha kolayca fark edecektir.' Rönesans'ın bu bağlamdaki bir diğer kullanım biçimi ise, İngiliz şairi Alexander Pope'nin (1688-1744) şu dizelerinde görülmektedir; 'Avrupa ve Avrupa'nın aklı geceye gizlenmişti; Tanrı, 'Rönesans olsun!' dedi ve her şey ışık oldu.'
Buna karşılık, Rönesans'ı Eski Yunan ve Roma kültürünün yeniden doğuşu olarak anlamak ile Rönesans'la birlikte Batı tarihinde 'modern topluma' doğru bir atılımın bir ilerlemenin başladığını kabul etmek biraz sorunlu bir tutumdur. Çünkü bu kabule göre, 'eskinin yeniden doğuşu', 'eski'den yani antik çağ kültüründen çok farklı bir 'yeniçağ'ın da başlangıcı olmaktadır. Dolayısıyla, tarihin dönemlere ayrıştırılmasından ziyade, biraz da 'tarihçinin öznelliği' içerdiğini yeniden kanıtlayan ve Rönesans ile Rönesans öncesi ve sonrası arasında, 'süreklilik içinde değişim' anlamında bağlantı kuran bir diğer değerlendirme biçimi, bu çelişkiyi aşmaya yardımcı olmaktadır.
Buna göre Rönesans, tarihsel temelleri Doğu'da bulunan bir diğer değişle, orta çağ geçmişinden değişimlerin etkilediği ve kendinden sonraki dönemlerin oluşumlarını (modern toplum denilen, toplumun ortaya çıkışı) biçimlendiren -ki modernitenin kökleri 5000 yıl öncesine dayanır- bir yenileşme hareketidir.
Rönesans yeniden doğuş değildi
Bugün, eğitilmiş hiçbir insan (sözü edilen) ortaçağ karanlığı ve Rönesans ışığı kutuplaşmasını kabul etmemektedir. Gerçekten orta çağlar süresince büyük bir Hıristiyan uygarlığı olgunluğa erişmiş ve kültür hatta klasik eski çağ mirası gibi dar bir anlamdaki kültür bile aslında orta zamanlar Batı'sında hiçbir zaman büsbütün ortadan kalkmamıştır. Onun içindir ki, orta çağların sonunda kültürün 'yeniden doğduğunu zor iddia edebilir. Bizans'ın düşmesine de artık öyle abartılmış bir önem yakıştıramayız. 1453'ten çok daha önce, Yunan yazıları Batıya Müslüman İspanya'dan, Sicilya'dan ve Bizans'ın kendisinden sızıyordu. Üstelik Yunan etkisi, Rönesans'ın ortaya çıkışının hiç de öyle tek kesin nedeni falan olmamıştır. (ana halkanın Doğu olduğunu, yani kaynağın olduğunu belirtmiştik) İtalyan şehir-devletleri arasındaki birbirlerini boğazlamaya varan ekonomik ve siyasal rekabet, insanlara öngörülü bir bireycilik öğretmiştir; İtalyan ileri gelenleri Rönesans'a kendi girişkenlik ve maddeciliklerinin damgasını vurmuşlardır. Ve Rönesans, doğrudan doğruya orta çağa pek çok şey borçludur. Rönesans, maddeci olduğu kadar dinci, kuşkucu olduğu kadar inançlı, bireyci olduğu kadar da kast-bilinçliydi. Rönesans, klasik geçmişin yeniden-doğuşu değildi; çağdaş zamanların kesin başlangıcı da değildi; orta zamanlardan çağımıza bazen yavaş bazen hızlı bir geçişti.
Rönesans'ın bu biçimde değerlendirilmesi birçok yönleriyle, yukarıda değindiğimiz gibi, orta çağdaki siyasal düşüncelerin zaman içindeki farklılaşmasıyla da uyumludur. 12. yüzyılda başlayan ticaretin ve kent yaşamının canlanması bu canlanmayla eşzamanlı olan kültürel uyanış, Salisbury'li john ve Auinum'lu Thomas'ın kültürel düzeyde getirdikleri yenilikler ve bunların sonradan Pedova'lı Marsilius, Ockham'lı William ve Dante tarafından işleniş biçimleri, hepsi Rönesans'ın köklerinin üç yüz yıl geriye uzandığını göstermektedir. 'Rönesans'ın 12. yüzyılda başladığını ileri sürmek, belki çok aşırı bir yargıda bulunmak gibi gelebilir ilkin okuyucuya; oysa bu yüzyılın gerek filozoflar, gerek genel özellikler açısından büyük bir nitelik değişimi sergilediği gözlenmektedir' diye bir görüş vardır.
Rönesans ve Reform Hareketi
Ancak Rönesans'ı gereğince değerlendirebilmek bakımından yine de bazı sorular vardır. Bunlar arasında özellikle, Rönesans'ın nerede ve ne zaman başladığı sorusu ve Rönesans'ın neredeyse aynı döneme denk düşen Reform Hareketi ile ilişkisinin niteliği burada ele alınmalıdır.
Birinci soruya ilişkin cevap vermek yadırgatıcı olmaz. Bu cevabın önemi ise, 'bir terkedilmiş feodal hükümlülüklerini yeniden canlandırma ve köylülere yeni vergi getirme uygulamaları, özellikle 15. yüzyılın kıtlık ve veba felaketinden büyük darbe yiyen soylularında krallığın himayesine muhtaç bir duruma gelmiş olması bu yeni yükümlülüklerin -krallar ve prensler tarafından- dayatılmasını kolaylaştırıcı bir etki yapıyordu. Bu bağlamda, soyluları ve yeni zengin kent ileri gelenlerini saraya bağlayarak 'evcilleştirmeyi' amaçlayan krallar süreç içinde patlak veren 'şövalye ayaklanmaları'na karşılık kendi iktidarlarını 'tabakaların' denetiminden kurtararak güçlendirme yolunda önemli başarılar elde ediyorlardı. Artık, siyasal örgütlenme düzeyinde 12. yüzyıldan itibaren yaygınlaşan ve kralı 'eşitler arasında birinci' gören 'paylaşımcı iktidar' yerine, kralların 'mutlak' iktidarlarının yolu açılıyordu.
Kralların, ticaret ve kent yaşamındaki gelişmelerin yarattığı toplumsal tabakalaşma örüntüsü içindeki değişim ve çelişkilerden yararlanarak iktidarını güçlendirmesi kaçınılmaz olarak krallık ile kiliseyi, papayı karşı karşıya getiriyordu. Çünkü kilise de bilindiği gibi Plenitudo Potestatis anlayışının sağladığı siyasal üstünlüğünün yanı sıra, önemli bir ekonomik güç odağı olmuştu. Krallar ve prensler gibi, yeni para ekonomisine uyum sağlamanın yollarını arayan papalık da, kilise örgütlenmesini merkezileştirmek ve böylelikle kilisenin gelirlerini arttırmak amacıyla, yukarıda ele alınan Büyük Ayrım önemli olaylara yol açan yeniliklerin peşindeydi. Kilisenin özgün durumu artık her biri ayrı birer 'ulus' olma sürecine girmiş bulunan, örneğin İngiltere ve Fransa gibi toplumlar içinde de varlığını sürdürmesi ama bu uluslar içindeki kilise mensuplarının adeta ayrı bir 'ulus'un bireyleri gibi görülmesinde yatıyordu. Böylece yine yukarıda ele alınan çatışmalar bağlarını koparmayı başardıkları bilinmekte. Bu çatışmalar, kilisenin itibarını sarsıcı nitelikte, tüm Avrupa'ya yayılan etkiler yapmıştı ki Reform, biraz da bu yıpranmanın ürünüydü.
Reformu tetikleyen nedenler
Gelişen ticaret ve güçlenen kentli kesimin yarattığı yenilikler ve yeni çatışma düzlemi, sadece yeni 'ulusal' krallar ile aristokrasi ve ruhban kesimi çerçevesinde belirlenmiyordu. Öteden beri kendilerini ayrı ve özerk bir birim, bir kolektif varlık, ortak çıkarları bulunan bir 'komünal dayanışma' odağı olarak algılamış ve bu bağlamda kendilerini kent içinde 'özgür' hissetmiş olan kentli kesim içinde de, 16.yüzyıla gelindiğinde, çatışma baş göstermişti. Ticaretin ve sanayinin yaygınlaşmasıyla, örneğin İtalyan kentlerinde oluşan zengin kesim(şişman adamlar-Popoli Grassi) ile simgelenen 'oligarşik kent yönetimleri'nin ortaya çıkması bu kesim ile kentlerde yaşayan 'proleterya' arasındaki çatışmanın da temelini oluşturmuştu. Dolayısıyla, Reform dönemine gelindiğinde Avrupa'nın toplumsal örüntüsü içinde gözlenen çatışma düzlemleri dörde çıkmıştı:
1- Krallar ile 'tabakalar' arasındaki çatışma,
3- Tabakaların kendi aralarındaki çatışma,
4- Kentlilerin kendi içindeki farklılaşmanın yarattığı çatışma.
Bu düzlemlere beşinci olarak, o tarihlerde Avrupa'daki nüfusun çoğunluğunu oluşturan 'köylülerin' maruz kaldıkları vergi yükünün ve diğer sömürü biçimlerinin yarattığı çelişkiyi de eklemek gerekmektedir.
Bunca çelişki ve çatışma dolu koşulların Reform hareketine elverişli bir ortam oluşturup oluşturmadığıdır. Soruyu olumlu bir cevap verebilinir. Ancak, Reformun ortaya çıkıp gelişmesini kolaylaştıran başka (daha çok kültürel) etmenlerde vardır. Bunlar arasında matbaanın bulunuşu ve basılı eserlerin yaygınlaşması ilk akla gelenlerdendir. 15. yüzyıl sonunda, Avrupa'da basılan yaklaşık altı milyon kitap vardır ve bunların konulara göre dağılımına bakıldığında, dinle ilgili yaklaşık otuz bin başlığa rastlanmaktadır. Keza Reform hareketi bakımından can alıcı öneme sahip yıllar olarak nitelenen '1518 ile 1524 arasında Almanya'da basılan kitap sayısı yediye katlanmıştır.' Dolayısıyla Luther'in 'matbaanın, Wittenberg gibi küçük bir farenin Avrupa'nın enine boyuna her yanında kükremesini mümkün kıldığını' vurgulamış olmasına şaşmamak gerekmektedir.
Matbaanın yaygınlaşmasıyla birlikte okuma ve özellikle dinsel metinleri 'aslından' izleyebilme olanağını bulan 'laik kesim' bu olanağı kullanmasının bir sonucu olarak, toplumsal çatışmaların hazırlandığı arka planda, gerektiğinde, 'dine dönmeyi' talep edebiliyordu. Bu da, elbette kilisenin dinsel konulardaki otoritesini sarsmaktaydı.
Kısaca Reformasyondan bahsedersek
Hıristiyan dininde her çeşit yenileşmeler ve özellikle Protestanlık hareketi... Reformasyon (Fr. Reformation) deyimi, dinde iyileştirme anlamını dile getirir ve düzeltmek için değiştirme anlamını dile getiren Reform (Fr. Reforme) deyiminden türemiştir. Geniş anlamda her çeşit dinsel yenileştirmeleri kapsar. Özellikle 16. yüzyılda gerçekleşen Protestan reformu bu deyimle dile getirilir. Bu reform, gerçekte 15. yüzyılın sonlarına doğru Katolik kilisenin bir takım dinsel ve törebilimsel yenileştirmelere yönelmesini isteyen bir takım Katolik papazları tarafından başlatılmıştı. Altında yatan temel siyasal neden de papalığın dünya işleri üstünde kurduğu ezici egemenliğin ortadan kaldırılmasıyla toprak sahipleri sınıfının yerini almaya başlayan para sahipleri sınıfının çıkarlarına uygun bir Hıristiyanlığın gerçekleştirilmesiydi. 15. yüzyılda başlayan bu dinsel reform hareketi 16. yüzyılda ürün verdi ve Alman papaz Martin Luther (1483-1576) ünlü protestosunu (haksızlığı ve yanlışlığı y�sıma) 1571 yılında Wittenberg kilisesinin kapısına astı. Papalığın baskısından kurtulmak isteyen Avrupa krallarının ve geniş burjuva sınıfının desteğini gören bu protesto kolaylıkla tutundu ve Protestanlık böylelikle doğmuş oldu. Katolik kilisesi yeniden doğuşun (Fr. Renaissance) getirdiği yeni yaşam görüşüne uyamayacak kadar donmuş ve köhneleşmişti. Protestanlığa karşı koymak ve onu aforoz etmekle beraber, nitekim Katolik kilisesi de zamanla kendi içinde bir takım reformlar yapmak zorunda kalmıştır. Ayrıca Reform hareketini hazırlayıcı nitelikteki kültürel oluşumlar arasında 16.yüzyılda yaygınlık kazanmaya başlayan Hıristiyan gizemciliğini (mistisizm) de belirtmek gerekmektedir. Birinci akım, bireyin doğrudan Tanrıyla ilişki kurabileceğini bunun için kiliseye ve onun dinsel ve törensel kurallarına gerek olmadığını kabul etmekle önemli bir adım atmıştı. Kilisenin kurumsal denetim mekanizmalarına bir alternatif olarak yaygınlaşan gizemci Hıristiyan cemaatleri, örneğin Hollanda ve çevresinde etkinlik gösteren 'ortak yaşam' hareketi, bireyin yaşamını tümüyle cemaate adamasını pratik eylem düzeyinde, imanın kanıtlaması için gerekli görüyordu. 'adanmışlık denilen bu hareket 15. yüzyıl sonlarında kiliseye en sert eleştirileri yöneltecek insanların yetişmesini sağlamanın yanı sıra, Reformda görülen, eşitlikçi, komünistçe bir yaşamı Hıristiyanlığın (doğru dinin) esası olarak kabul eden anlayış ve akımların gelişmesinin de habercisi olmuştu. Ayrıca bireyin içsel ruh derinliğini vurgulayan ve ruhban kesiminin koyduğu kuralların ve törenlerin saçmalığını Deliliğe Övgü (1510) adlı yapıtında işlemiş bulunan Erasmus gibi hümanistlerin Reformun oluşumuna katkılarını unutmamak gerekir. Sıradan Avrupalının dikkatini muhtemelen pek fazla çekmemiş bu Reform isteklerinin veya yeniliklerin kiliseye karşı bir harekete dönüşebilmesi için güçlü, heyecanlı ve etkin önderlere gerek vardı. Almanya'da Luther ve Münzer, İsviçre'de Calvin, Reform hareketinin değişik yönlerini gösteren ve bu bağlamda siyasal düşünce açısından da üzerinde durulması gereken görüşler ortaya koyan kişilikler olarak belirginleşmektedirler.
Sonuç olarak Rönesans'la gelişen insan merkezli yaşam biçimidir. İnsan her şeyiyle tanrının olmalıdır anlayışı köleci zihniyetin değişik bir formudur. Tanrı-kral kültünden tek tanrılı dinlere sızmış mitolojik düşünce formu olarak bireyi yaşamdan adeta silmiştir.
*Adıyaman E Tipi Kapalı Cezaevi
Dünya inançlar sözlüğü
Etiketler: Avrupa Merkezcilik, Doğu-Batı Sentezi, Kapitalist Modernite, Modern Toplum, Reform Hareketi, Rönesans ve Aydınlanma