Dünyanın neresinde olursak olalım mutlaka bir Amerikan şeyi değer, dokunur bize. Bu şey bazen küçüktür gündelik yaşamımıza değer; bir paket cıgara ya da bir şişe cola olur keyfimize değer, bir blue jean olur mabadımıza değer... Bazen büyük olur hayatımıza değer; bilimdir, teknolojidir, insanlık namına ilerlemedir. Bazen demokrasidir ve özgürlük. Geçmişimize değer ve geleceğimize. Bilincimize değer bilincimize. Efendimizmişçesine hayatımıza değer. İstesek de istemesek de, beğensek de beğenmesek de değer bize. Bazen tenimize değer geçer, bazen içimize değer; gözümüzden kulağımıza, dilimizden damağımıza, gırtlağımızdan midemize, kalbimizden aklımıza. Dibimize değer dibimize. Sevincimiz kadar hüznümüze, düşüncelerimiz kadar düşlerimize değer. İhtiyacımız olduğunda Hollywood işi bir kahramanlık ya da mutlu sonla biten bir aşk olur değer; Nicole Kidman’ların koynunda hazza, Brad Pitt’lerin kolunda mutluluğa uçurur bizi. Yedekte ya bir pembe dizisi vardır ya da bir Playboy-Penthouse güzeli. Arzularımıza değer. Elimize, belimize...
Dünyanın neresinde olursak olalım ya Amerikan rüyasından bir şey değer ya da Amerikan gerçeğinden. Şarkı gibi, onla da olmuyor onsuz da. Küçük ya da büyük, iyi ya da kötü bir Amerikan şeyi değer bize. İllaki değer...
Yakında, Amerikan resmi ve sivil şeyinin bize ne kadar değdiğini ve ne kadar içimize işlediğini iyice anlarız ya, Allah kolaylık versin...
Amerika’nın, bir yandan Gürcistan’ın saldırgan politikalarına destek vererek Kafkasya’daki güncel haksızlığı ve zorbalığı körüklemesi, bir yandan da tarihi bir trajediden faydalanarak Kafkas halklarının gönlüne değmeye çalışması paradoks mu? İyi de, allaaşkına kimin umurunda. Dedik ya, Amerikan şeyi amorfdur. Öyle de değer böyle de...
BM Genel Kurulu'nun “Yerli Halkların Hakları Deklarasyonu” başlığı altında aldığı bu tavsiye kararında öne çıkan maddelere şöyle bir göz atalım;
- Yerli halklar özgürdürler ve diğer tüm halklarla eşittirler.
- Yerli halklar kendi geleceklerini kendileri belirleme ve kendi kendini yönetme hakkına sahiptir
- Yerli halklar, kendilerine has siyasi, yasal, ekonomik, sosyal ve kültürel kurumlara sahip olma ve bunları güçlendirme hakkına sahiptir.
- Yerli halklar asimilasyona zorlanmama veya kültürlerinin yok edilmesine maruz kalmama hakkına sahiptir. Yerli halklar asimilasyona ve entegrasyona zorlanamaz.
- Yerli halkları toprakları, bölgeleri veya kaynaklarından ayırmayı amaçlayan veya hedefleyen her türlü hareket kabul edilemez. Yerli halkların haklarını ihlal etme amacı veya gayesiyle büyük nüfus yer değiştirmeleri kabul edilemez.
- Yerli halklara karşı ırk ve etnik kökene dayalı ayrımcılığı körükleyecek her türlü propaganda kabul edilemez.
- Yerli halklar, toprakları veya arazilerinden zorla uzaklaştırılamaz.
- Yerli halklar kendi kültürel gelenek ve göreneklerini yaşamak ve yaşatmak hakkına sahiptir. Yerli halklar, kendi tarihlerini, dillerini, sözel geleneklerini, filozofilerini, yazı sistemlerini ve edebiyatlarını yaşatma, kullanma, geliştirme ve gelecek kuşaklara aktarma ve toplumlarının, yerleşim yerlerinin ve insanların isimlerini belirleme ve bu isimleri kullanma hakkına sahiptir.
- Yerli halklar kendi dillerinde eğitim görme, bu amaçla eğitim sistemleri ve kurumlarını kurma ve kontrol etme hakkına sahiptir.
- Yerli halklar kendi medyalarını kendi dillerinde oluşturma hakkına sahiptir.
- Yerli halklar, kendi karar mekanizmalarına sahip olma ve bunları geliştirmenin yanı sıra, kendilerini ilgilendiren konulardaki karar alma süreçlerine kendilerinin belirleyeceği temsilciler aracılığıyla katılma hakkına sahiptir.
- Yerli halklar kendi siyasi, ekonomik ve sosyal sistemlerine ve kurumlarına sahip olma ve bunları geliştirme, varlık ve kalkınma araçlarına güvenle sahıp çıkma ve geleneksel ve diğer ekonomik faaliyetlerini özgürce sürdürme hakkına sahiptir. Yerli halklar kalkınma haklarını kullanmak üzere kendi önceliklerini ve stratejilerini belirleme ve geliştirme hakkına sahiptir.
- Varlık ve kalkınma araçlarından mahrum edilen yerli halklar adil bir tazminat almaya hak kazanır.
- Yerli halklar geleneksel olarak sahip oldukları arazileri, toprakları ve kaynakları koruma ve sahiplenme hakkına sahiptir.
- Yerli halkların kendilerinin özgürce verecekleri bir karar ve onlardan gelecek bir talep olmadığı sürece yerli halkların topraklarında veya arazilerinde askeri faaliyetlerde bulunulamaz.
- Yerli halkların tüm hakları adalet, demokrasi, insan haklarına saygı, eşitlik, sıfır ayrımcılık, iyi yönetim ve iyi niyet temelinde garanti altına alınmalıdır.
(*) 18 yaşın altındakilerin okuması sakıncalıdır...