AVRUPA KONSEYİ İNSAN HAKLARI KOMİSERİ THOMAS HAMMARBERG TÜRKİYE’DE YARGI SİSTEMİ VE İNSAN HAKLARINA İLİŞKİN RAPORUNU AÇIKLADI
Avrupa Konseyi (Council of Europe- CoE) İnsan Hakları Komiseri Thomas Hammarberg, 10-14 Ekim 2011 tarihinde gerçekleştirdiği Türkiye ziyaretini takiben kaleme aldığı Türkiye’de yargı sistemi ve insan haklarının korunmasına ilişkin raporunu 10 Ocak 2012 tarihinde açıkladı.
Raporda, Türkiye’de son yıllarda yargı, anayasa, yasalar ve kurumlar alanında yapılan ilerlemelere değiniliyor, ancak reformların “Türkiye’de hukuku ve uygulamayı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihadıyla uyumlu hale getirmek üzere istenilen potansiyele erişmediği” belirtiliyor. “Hâkim ve savcıların devleti korumayı insan haklarını korumanın üstünde tutan yerleşik tutum ve uygulamaları” bu alanda ilerlemeyi engelleyen en önemli faktör olarak vurgulanıyor.
Raporda uzun yargılama ve tutukluluk süreleri endişe verici olarak nitelenirken, yetkili makamlara “yargılamayı hızlandırmaya yönelik ve tutuklama dışındaki alternatifleri” değerlendirme çağrısında bulunuluyor ve 10 yıla kadar süren tutukluluk sürelerinin kısaltılması isteniyor. Hammarberg, işkence ile ilgili olmayan olayların soruşturulması için idari ön izin alma zorunluluğu, kısa zamanaşımı süreleri ve dokunulmazlıkla mücadeleye ilişkin istatistiklerin olmamasının endişe verici olduğunu belirtiyor.
Raporda, terörizm ve bir suç örgütüne üyelikle ilgili suçların tanımı ve bunların mahkemeler tarafından geniş olarak yorumlanması da kaygı verici olarak değerlendiriliyor. Bu kapsamda, “hâkim ve savcıların terörist eylemler ile düşünce, ifade, toplantı ve dernek özgürlüğü hakları kapsamına giren eylemler arasındaki sınırı ilgilendiren AİHM içtihatları konusunda daha hassas olmaları” gerektiği belirtiliyor.
Raporda, adil bir yargılamanın güvence altına alınması gerektiğinin altı çiziliyor. Şüphelilerin kendilerine yöneltilen suçlamalara ilişkin delillere ulaşamamasının büyük bir sorun olarak değerlendirildiği raporda, gizli tanıklığın kullanılması ve telefon görüşmelerinin dinlenmesi ile ilgili kaygılar da dile getiriliyor.
Hammarberg, özel yetkili ağır ceza mahkemelerinde savunma hakkına özen gösterilmesi ve “hâkimlerin yürütmeden bağımsız oluşlarını güçlendirmek için daha fazla önlem alınması” çağrısında bulunuyor.
Raporun Türkçe tam metnine aşağıdaki internet adresinden ulaşılabilir: https://wcd.coe.int/com.instranet.InstraServlet?command=com.instranet.CmdBlobGet&InstranetImage=2006446&SecMode=1&DocId=1842440&Usage=2