Mu’allak | Sahihler, Sünenler...
Bir haber ya isnadından ravi düşmesiyle, yahutta bu is-naddaki ravilerde n birinin ta’n edilmesiy le merdud olur; ve bu ta’n, ravinin diyanet ve zabtına taalluk eden herhangi bir hal dolayısıyle olmaktan daha umumi bir manaya sahiptir.
İsnaddan ravi düşmesi, ya musannifi n tasarrufu ndan olarak, senedin baş tarafından olur; yahutta isnadın sonunda tabi’iden sonra veya başka yerlerind e olur. Birincisi ne, yani isnadın başında ravisi düşmüş olan habere mu’allak denir. Düşen ravi sayısı bir olsun, veya birden fazla olsun far-ketmez.
Mu’allakla aşağıda zikri gelecek olan mu’dal arasında tek yönden umum hususu vardır; ve bu fark, mu’dalda, isnaddan iki ve daha fazla ravinin düşerek mu’allakın bazı şekilleriyle birleşmesi, mu’allakta ise, isnadın başından musannifi n tasarrufu olarak düşmesi ve bu şekliyle mu’aldan ayrılması yönündendir.
Mu’allakın çeşitli şekillerinden biri, bütün isnadın hazfedile rek mesela “Hazreti Peygamber şöyle buyurdu” denil-mesidir. Bîr diğer şekli, sahabi müstesna diğerlerinin, yahut sahabi ve tabi’i müstesna diğer ravilerin hazfedilm esidir. Yahuta hadisi rivayet eden kimsenin hazfedile rek rivayetin onun üstündeki kimseye izafe edilmesid ir. Eğer hazfedile n ravinin üstündeki kimse bu musannifi n da şeyhi ise, buna mu’allak denilip denilmeye ceği hususunda ihtilaf olunmuştur. Fakat burada mühim olan, meselenin vuzuha kavuşuturu İm asıdır. Şöyle ki: Şeyhini hazfeden musannifi n müdellis olduğu, hadis imamlarından birinin nassı ile veya tetkik neticesi anlaşılacak olursa, ona göre hüküm verilir; yani hadise muallak değil, müdelles denir. Eğer musannif müdellis değilse rivayeti ta’İlktir.
İsnaddan hazfedile n ravinin hali meçhul olduğu için ta’lik, merdud kısmında zikredilm iştir. Fakat hadis, bir başka yönden mahzuf ravisinin ismi zikredilm iş olarak gelir ve hali bilinirse, hadisin sıhhatine hükmolunur.
İsnaddan,ravi isimlerin i hazfeden kimse, “hazfettiğim kimseleri n hepsi de güvenilir kimselerd ir” derse, tadil meselesi mübhem olarak gelmiş olur. Ekseri hadisçiler, ravinin ismi zikredilm edikçe bu türlü tadili kabul etmemişlerdir. Bununla beraber, İbnu’s-Salah’m ifadesine göre: Eğer hazf el-Buhari gibi sıhhati teslim edilmiş kitaplard a vaki olur ve mesela “Rasululla h şöyle dedi” yahut “şu sahabi böyle dedi” gibi kesinlik ifade eden kelimeler le haber nakledili rse, . bu, haberin tam isnadının onun nazarında sabit ve maruf olduğuna ve isnadın herhangi bir maksatla hazfedild iğine delalet eder. Fakat haber, “rivayet olundu”, yahut “zikrolun-du” gibi kesinlik ifade etmeyen tabirlerl e nakledilm işse, bu haberin kabul edilip edilmeyec eği hususunda değişik görüşler ileri sürülmüştür. Bunun misalleri ni İbnu’s-Salah üzerine vaki itirazları ihtiva eden en-Nuket adlı kitapta açıkladım.
« Nasih Mensuh
Kategoriler : Hadis Usulü İbn Hacer, MERDUD HABERLER, Mu’allak