Mayoz Bölünme, Özellikleri, Evreleri ve Mitozdan Farkları
8.1.3. Mayoz Bölünme
Mayoz ve mitoz arasındaki farklılıklar verilirken, bölünme evrelerindeki farklılıklara
Eşeyli üreme, erkek üreme hücresinin dişi üreme hücresini döllemesiyle oluşur. Oluşan yeni canlının
genetik yapısı erkek ve dişi üreme hücrelerinin bir araya gelmesi ile oluşur. Üreme ana hücrelerinden
üreme hücrelerinin oluşmasını sağlayan hücre bölünmesine mayoz denir.
Mayoz bölünme mayoz 1 ve mayoz 2 olmak üzere iki aşamada gerçekleşir.
Hücre bölünmek için hazırlık yapar.
DNA kısalıp kalınlaşarak kromozomları oluşturur.
Mayoz1 in en önemli özelliği parça değişimi (Krossing over) olayıdır. Anneden ve babadan gelen homolog kromozomlar yan yana gelerek birbiri üzerinde kıvrılır. Kromozomların arasında parça değişimi olur.
Homolog kromozomlar hücrenin ortasında tek sıra dizilir, sonra kutuplara doğru çekilerek ayrılır.
Bu sayede kromozom sayısı yarıya inmiş olur.
Sitoplazma bölünmesi ile de iki hücre oluşur.
Mayoz1den hemen sonra mayoz2 ye geçilir.
Bu arada hazırlık aşaması ve DNA nın kendini eşlemesi görülmez.
Mitoz bölünmeye benzer, Kromozomlarda bulunan kardeş kromotitler birbirinden ayrılır.
Hücreler tekrar ikiye bölündüğü için toplam dört yavru hücre oluşur.
Hücre çekirdeğindeki kromozomların yarısı anneden, yarısı babadan gelir. Her kromozom kromatit adı verilen iki iplicikten oluşur. Biri anneden diğeri babadan gelen bir çift kromozoma homolog kromozom adı verilir. Anne babadan gelen ve aynı karakteri taşıyan kromozom çiftleri mayoz bölünme sırasında bir araya gelerek aralarında gen alışverişi yapar. Bu olaya parça değişimi(crossing over) adı verilir. Parça değişimi sonucunda kromozomların gen yapıları değişir.
Mitoz bölünme ve mayoz bölünmenin karşılaştırılması
1 Vücut hücrelerinde görülür Eşey ana hücrelerinde görülür.
2 İki hücre oluşur Dört hücre oluşur.
3 Kromozom sayısı değişmez Kromozom sayısı yarıya iner
4 Tek hücrelilerde üremeyi, çok hücreli canlılarda büyümeyi, yıpranan ve yaralanan kısımların onarılmasını sağlar. Üreme hücrelerinin oluşmasını sağlar.
5 Oluşan hücreler kalıtsal açıdan ana canlı ile aynıdır Oluşan hücreler kalıtsal açıdan birbirinden farklıdır.
6 Krossing over görülmez Krossing over görülür
7 Homolog kromozomlar ayrılmaz Homolog kromozomlar birbirinden ayrılır
crossing over mayoz 1 mayoz 2 mayoz bölünmenin evreleri mayoz bölünmenin özellikleri mitoz ve mayozun farkı parça değişimi