Askerlik tecil işleminin yapılabilmesi için herhangi bir tecil durumu bulunmayan ve askerlik yoklamasını yaptırdığı halde sevk tarihinde birliğine teslim olmayan yükümlüler bakaya olarak sınıflandırılır. Askerlik çağı gelen yükümlü, yoklama işlemlerini yaptırmaz ise yoklama kaçağı; yaptırmasına rağmen silah altına girmez ise bakaya olarak değerlendirilir. GBT sorgusunda bakaya olduğu tespit edilen yükümlü hakkında idari para cezası düzenlenir. Bununla birlikte tecil bittikten sonra yüksek lisans yapmak, lisans öğrenimi görmek bakaya işleminin sonlandırılmasını ve yükümlüye tecil hakkı doğmasını sağlar.
Bakaya Kaldıktan Sonra Tecil Hakkı Var mı?
Lise mezunlarının tecil hakkı 3 yıldır. Eğer bir lise mezunu bu süreyi doldurduktan sonra yoklama yaptırıp da askere gitmezse bakaya kalmış olur. Yükümlünün tecil süresi dolduğunda ise askerliğin tecil ettirilebilmesi için bir lisans programına kayıt olunmalıdır.
Lisans mezunlarının tecil hakkı ise 2 yıldır. Bu süre içerisinde de yoklamasını yaptırdığı halde sevk tarihinde askeri birliğine teslim olmayan yükümlü de bakaya olarak değerlendirilir. Yükümlünün tecil süresi dolduğunda ise askerliğin tecil ettirilebilmesi için bir yüksek lisans programına kayıt olunmalıdır.
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği kapsamında belirtilen sağlık sorunlarından biri nedeniyle askerliğe elverişli olmayan yükümlüler için, sağlık durumlarını raporla askerlik şubesine ibraz ettikleri takdirde bakaya durumu ortadan kalkar.
Aşağıdaki durumlarda, tecile konu duruma ilişkin belgelerin askerlik şubesine ibraz edilmesi koşuluyla bakaya durumu ortadan kalkarak belirli bir süre için tecilli olunabilir.
Yükümlünün tutuklu veya hükümlü olması
Yükümlünün sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmiş bir hastalığa sahip olması
Yükümlünün aile bireylerinden birinin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmiş bir hastalığının olması
Sevkten 15 gün önce veya sonra, ikinci derece dahil kan veya kayın hısımlarından birinin ölümü
Sevkten 15 gün önce veya sonra, yükümlünün kendisi veya ikinci derece dahil kan veya kayın hısımlarından birinin evlenmesi
Sevkten 2 ay önce veya sonra, yükümlünün çocuğunun doğması
Üniversiteler, kayıt esnasında askerlikle ilişik bulunmadığına dair bir belge isteyebilir. Bakaya durumunda olan kişiler üniversiteye kaydolabilmek için askerlik şubesine giderek “Bakaya Durum Belgesi” almalıdır. Bakaya durumundaki yükümlü, bu belge aracılığıyla kaydını gerçekleştirebilir.
Bakaya durumunda olup yüksek lisans yapacak olan yükümlü, öncelikle askerlik şubesine gitmelidir. Askerlik şubesinde yükümlünün adına, bakaya olarak geçirdiği gün sayısı baz alınarak hesaplanan tutarda para cezası kesilir. Bu esnada yüksek lisans dolayısıyla yükümlünün, belirli bir süre boyunca askerlikle ilişiğinin olmadığına dair bir evrak düzenlenir. Bu evrak ile yüksek lisans programına başvurulabilir. Yani bakaya kalan kişiler yüksek lisansa kaydolarak askerliğini erteleyebilme hakkına sahiptir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta bakaya durum belgesi almaya gidilen tarihtir. Yüksek lisans kayıt başlangıç tarihi ile askerlik şubesine bakaya durum belgesi almaya gidilen tarihin arasında celp dönemi olmamalıdır.
Yüksek lisans programına başlayan yükümlülere, eğitim süresi boyunca ve bu süreye ek olarak 1 yıllık tecil hakkı sunulur. Örneğin 2 yıllık bir yüksek lisans programında eğitim gören yükümlünün toplamda tecil hakkı 3 yıl olacaktır.
Askerlik mevzuatında 29 yaş bir eşik sayılır. Lisans mezunu bir yükümlü eğitimi devam ediyor olsa bile 29 yaşından itibaren askerliğini erteleyemez. Yüksek lisans ya da doktora düzeyinde eğitim görmüş bir yükümlü ise eğitimi devam ediyor olsa dahi 35 yaşından sonra askerlik tecil işlemi yaptıramaz.
Yüksek lisans ve doktora düzeyinde görülen eğitim uzadı ve Askerlik Kanunu’nda belirtilmiş olan tecil süresi dolduysa mevcut programdan kayıt sildirilebilir. Akabinde aynı düzeyde farklı bir eğitim programına kayıt yaptırılmasıyla birlikte yeniden tecil hakkı doğar.
Yurt dışında lisans, yüksek lisans, doktora eğitimi gören ve bakaya kalan yükümlülerin askerliklerinin ertelenmesi, öğrenciliklerinin MEB Yüksek Öğretim Genel Müdürlüğü tarafından tanınması ile gerçekleşir. Yurt dışında eğitim gören yükümlüler için de lisans eğitimi sonrası tecil süresi 2 yıldır. Özre bağlı olarak bu süre 1 yıl uzatılabilir. Ancak 33 yaşın dolmasıyla birlikte tecil hakkı ortadan kalkar.