2019’da kullanmadığımız gazın faturası 2.6 milyar dolar
2019'da doğalgaz ithalatı yüzde 10.6 azaldı ancak Enerji IQ'nun hesaplamasına göre Rusya'ya taahhüt ettiğimiz asgari alım garanti miktarının 8,5 milyar metreküp altında kaldığımız için BOTAŞ ve özel sektör için toplamda yaklaşık 2.6 milyar dolarlık fatura çıktı. Bu rakamın 2 milyar dolarının özel sektöre ait olduğu hesaplanırken, konunun Moskova ile Ankara arasında pazarlık konularından biri olduğu öğrenildi. Normalde faturalar şubatta kesilip yollanıyor ancak bu yılki rakam çok yüksek olduğu için sorunun nasıl çözüleceği şu an belirsiz. Al ya da Öde mekanizmasında gelecekte telafi mümkün. Sozcu.com.tr'ye konuşan eski BOTAŞ Gaz Alımı Daire Başkanı Ali Arif Aktürk ve TMMOB Makine Mühendisleri Odası Enerji Çalışma Grubu Başkanı Oğuz Türkyılmaz doğalgaz kontratlarının yeniden düşünülmesi gerektiğini vurguluyor.
08:46 - 7 Şubat 2020
Yap-işlet-devret projelerine verilen Hazine garantileri nedeniyle vatandaşın kullanmadığı köprü, yol, hastane ve hava limanlarının parası merkezi bütçeden karşılanırken, verilen garantiler nedeniyle kullanmadığımız gazda da benzer bir durum yaşanıyor.
Danışmanlık ve bilgi platformu Enerji IQ'nun Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) raporlarına ve sektörden edinilen bilgilere göre yaptığı hesaplamaya göre, yaklaşık 8,5 milyar metreküplük gaz “al ya da öde” (asgari alım taahhüdü) kapsamında kaldı. Bunun yaklaşık 6,4 milyar metreküpü özel sektör boru gazı ithalatçılarına, 2 milyar metreküpü BOTAŞ’a ait.
2019 yılındaki 2,6 milyar dolarlık faturaya, 2017-2018 yılları içeren dönem için özel sektörün 400 milyon dolar civarında olan tahkim yükü de eklendiğinde, kamu ve özel sektör ithalatçılar ile Rus Gazprom arasındaki ‘bakiyenin', finansman maliyeti hariç 3 milyar dolara yükseldiği görülüyor.
GELECEKTE TELAFİ MÜMKÜN
Rusya’yla yapılan doğalgaz alım sözleşmelerinde asgari alım taahhüdü sisteminde ödemeler şu hesapla yapılıyor:
Toplam alınması gereken miktardan, varsa bakım-onarım vb teknik ve mecburi nedenlerle alınmayan kısım düşülüyor. Kalan miktarın yüzde 80’inden o yıl alınan gaz miktarı çıkarılıyor. Ortaya çıkan miktarın bedelinin yüzde 75’i asgari alım taahhüdü üzerinden ödenmesi gerekiyor. Ancak, satın alınmadığı halde ödeme yapılan miktarda gaz, bir sonraki yıl ya da sözleşme sonuna kadar yüzde 25 bedel ödenerek satın alınabiliyor.
Sozcu.com.tr’ye konuşan eski BOTAŞ Gaz Alımı Daire Başkanı ve Enerji Uzman Ali Arif Aktürk, yüzde 80’lik taahhüt oranının eskiden makul olduğunu ancak uluslararası gaz piyasasının mevcut durumuna göre artık makul olmadığını ve düşürülmesi gerektiğini söyledi.
BOTAŞ’ın Al ya Öde kapsamındaki gazı gelecek yıllarda alarak telafi edebileceğine ancak özel sektörün bu kadar büyük rakamı telafi etmesinin mümkün olmadığına dikkat çeken Aktürk, özel sektörün bir türlü istenen düzeyde ithalat yapamaması nedeniyle Rusların ileride bu sözleşmeleri de BOTAŞ’ın üstlenmesini istediğini aktardı.
Aktürk, Al ya da Öde faturalarının normalde şubat ayı içinde gönderildiğini ve martta ödemelerin yapıldığını ancak bu yılki yüksek faturalar nedeniyle konunun akıbetinin belirsiz olduğunu dile getirdi. Rusya’nın mevzuatına göre fatura gönderilirse 90 gün içinde ödenmesi gerektiğini ancak özel sektörün bu miktarı ödemesi şu an mümkün görünmediği için faturaların henüz gönderilmediğini söyledi.
Aktürk’e göre, konu Moskova ile Ankara arasında siyasi konuları da kapsayan müzakere masasında duruyor ve çözüm şu an için belirsiz.
TMMOB’DAN TÜRK AKIMI ELEŞTİRİSİ
Sozcu.com.tr’ye konuşan TMMOB Makine Mühendisleri Odası Enerji Çalışma Grubu Başkanı Oğuz Türkyılmaz, mevcut doğal gaz ithalat sözleşmelerinin Türkiye’nin aleyhine olduğunu vurguladı. Türkiye’nin gazı Avrupa’nın iki katı fiyatla ithal ettiğini hatırlatan Türkyılmaz, Rus gazını Karadeniz üzerinden Türkiye’ye taşıyan Türk Akım projesinde de gerekli iyileştirmelerin yapılmadığını öne sürdü.
İLGİLİ HABER Doğal gaza Avrupa'dan 2 kat fazla ödüyoruz
Ankara Avrupa Dolar Ekonomi izmir Moskova para Rusya Şubat ayı Türkiye
Son güncelleme: 11:37 07.02.2020