Crohn Hastalığı ve Tıbbi Beslenme - PDF
Download "Crohn Hastalığı ve Tıbbi Beslenme"
1 güncel gastroenteroloji 20/3 Crohn Hastalığı ve Tıbbi Beslenme Perim Fatma TÜRKER, Sevil Dilara GÜNALDI Başkent Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü, Ankara GİRİŞ İnflamatuvar barsak hastalıkları (İBH) kronik, tekrarlayıcı, idiyopatik, inflamasyon ile karakterize hastalıklardır. Tıptaki ilerlemelere rağmen, inflamatuvar bağırsak hastalıklarının iki temel formu olan Crohn hastalığı (CH) ve ülseratif kolitin (ÜK) patogenezi ve etiyolojisi henüz tam olarak anlaşılamamış ve multifaktöriyeldir (1). CH, barsağın tüm katmanını kapsayan inflamasyonla karakterize olan, genellikle yaş arası görülen, malignite riski olan inflamatuvar barsak hastalığıdır. Barsak tıkanıklığı, fistül ve karın içi abseler gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir (2). İBH nın özellikle de CH nın insidansı giderek artmaktadır ve en yüksek oranlar sanayileşmiş ülkelerde bulunmaktadır (1). Çevresel etkenlerin, özellikle yeme alışkanlıklarının hastalığın ortaya çıkışında rol oynadığı düşünülmektedir. İnflamatuvar barsak hastalarının sadece %22 sinde aile hikayesi olması, tek yumurta ikizlerinde yapılan çalışmalarda CH ve ÜK in diğer kardeşte sırasıyla %27 ve 15 oranında görülmesi çevresel etkenlerin etiyolojideki önemli rolünü ortaya koymaktadır. Çevresel etkenlerden en çok ilgi çeken ve üzerinde çalışılan yeme alışkanlıklarıdır. Çevresel etkenlerin dışında genetik yatkınlık, gastrointestinal sistem (GIS), immünolojik sistem, barsak florası, diyet bileşenleri ve enfeksiyonlarında İBH nın ortaya çıkışında rol oynadığı belirtilmektedir (2,3). Son yıllarda çocuk ve ergenlerde morbiditede önemli bir artış gözlenmiştir. İBH küçük çocuk ve bebeklerde daha sık görülmesine rağmen, pediyatrik popülasyondaki tanı yaşı çoğunlukla 5-16 yaş arasındadır (1). Hastaların büyük bir kısmı, teşhis konulduğunda ergenlik çağındadır. Gastrointestinal (GI) belirtiler arasında genellikle ateşle birlikte seyreden abdominal kramplar, ağrı, bulantı ve ishal sayılabilir. Hastalığa bağlı olarak ortaya çıkan beslenme bozuklukları; vücut ağırlığı kaybı, anemi, büyüme ve gelişmede yavaşlamaya neden olabilir (4). İBH da malnütrisyon ve mikro besin ögelerinin eksikliğine sık rastlanır. CH nın akut atağı nedeniyle hastaneye yatan hastaların %60-85 inde protein enerji malnütrisyonu görülmektedir. Hatta remisyondaki hastalarda bile %20-30 gibi çok yüksek oranlarda malnütrisyon görülmektedir (5). İBH (CH ve ÜK) yaygın olarak genç ve genç yetişkinlerde teşhis edilmiş olmasına rağmen, her yaşta ortaya çıkabilir. İBH nın, yaşam süresinin üzerinde etkileri çok az olduğundan, İBH ile yaşayan yaşlı hastaların (genellikle >65 yaş bireyler) sayısı giderek artmaktadır (6). EPİDEMİYOLOJİ İBH yakalanma sıklığı; kişi, yer, zaman, sosyo-ekonomik faktör gibi değişkenlere bağlı olarak farklılık gösterir. CH ve 2672 ÜK in dünya üzerinde coğrafik dağılımı benzer olup Kuzey Amerika, Kuzeybatı Avrupa, özellikle İskandinavya ve İngiltere de daha sık görüldüğü; buna karşın Güneydoğu Avrupa, Güney Afrika ve Avustralya da daha az sıklıkta rastlandığı bilinmektedir. Avrupa nın kuzeyinde güneyine göre daha fazla rastlanmaktadır. İBH kentsel kesimde kırsal kesime göre daha fazla saptanmaktadır. Erişkinlerde CH insidansı 1-6/ , prevalansı / ; çocuklarda ise CH insidansı / , prevalansı 16.6/ dir (7). İBH insidansının %15 inin 65 yaşından sonra teşhis edildiği belirtilmektedir. CH tanısı almış yaşlı hastaların kadın olduğu ve daha genç hastalara kıyasla kolon hastalığına sahip oldukları gösterilmiştir. Ayrıca ileri yaştaki tanılarda aile öyküsünde İBH, perianal hastalık ve ekstraintestinal bulguların daha düşük bir olasılıkla ilişkili olduğu bulunmuştur (6). Hastalığın sıklığı etnik gruplara göre de farklılık gösterir; beyazlarda, zencilere göre, Yahudilerde özellikle orta Avrupa kökenli Yahudi olmayanlara göre daha sık rastlanır. CH; Turner sendromu, Hermansky-Pudlak sendromu ve glikojen depo tip 1B de, Tip 1 diabetes mellitus ve kistik fibroziste daha sık görülür(6). ETİYOLOJİ VE PATOGENEZ CH etyopatogenezi, yapılan yoğun çalışmalara rağmen tam olarak anlaşılamamıştır. Hastalığa duyarlılıkta ve gelişiminde; neden-sonuç ilişkisi şeklinde tek bir faktörden çok daha kompleks nedenler rol oynar (7). Hastalık sürecinin genetik, çevresel ve immünolojik faktörlerin etkileşimlerinin bir sonucu olarak ortaya çıktığına inanılmaktadır. Ayrıca, barsak florasının bileşimindeki değişiklikler patogenezde çok önemlidir (1). Histolojik düzeyde CH barsak mukozası ve alt mukoza tabakalarında lenfoid agregatlarının yayılması ile karakterize edilir. Hastalığın başlangıcında, epitel tabakasında nötrofil infiltrasyonu görülmektedir. Hastalık ilerledikçe, nötrofiller kriptaların içine sızmaktadır. Bu kripta apseleri dolayısıyla kolon atrofisine neden olur. Bir başka gözlenen özellik bu kronik inflamasyondan kaynaklanan nekrotizan olmayan granüloma oluşumudur. Sonuçta bu mikroskobik değişiklikler de dahil olmak üzere; karın ağrısı, Crohn hastalığında sıkça görülen ishal, rektal kanama ve genellikle terminal ileum iltihabına bağlı malabsorpsiyonlar gibi bir çok komplikasyona yol açar (8). Barsak lümeni, tükettiğimiz besinler ve barsak mikrobiyomlarını oluşturan organizmalarda dahil olmak üzere; devamlı olarak çok sayıda antijenlere maruz kalmaktadır (9). Diyet barsak florasını etkileyen önemli bir faktördür ve birçok çalışmada İBH nın gelişiminde ve hastalığın seyrinde belirli besin maddelerinin rol aldığı görülmüştür. Batılı diyetler, yüksek monosakkarit ve disakkarit alımı ve düşük diyet lifi alımı ile karakterizedir ve birçok çalışmada hem CH hemde ÜK riskindeki artış ile bağlantılı olduğu görülmüştür (1). İnflamatuvar barsak hastalıklarının moleküler temelinde, T hücrelerinin immünolojisi ile bağlantılı olduğu bilinmektedir. En popüler teoriler, immün dengesizlik yaratan inflamasyonlarla karakterize hastalıklara yol açan T hücrelerinin genetik ve çevresel faktörlere bağlı aktive edildiğini öne sürmektedir (Şekil 1). T-hücrelerinin diyet veya diyetsel faktörler ile uygun olmayan aktivasyonunun bağlantısı hala köklü bir teori değildir (10). Bakteriyel mikroflora Diyet antijenleri Şekil 1. Barsaktaki inflamatuvar sürecin olaylar sırası 268 EYLÜL 20163 CROHN HASTALIĞINDA BESLENME DURUMUNUN BELİRLENMESİ CH da hem hastalık hem de tedavi ile ilişkili nedenler nutrisyonel problemleri artırır. İBH hastalarında nutrisyonel bozukluğun taranması önerilmektedir. Hastalıklı bir gastrointestinal sistem besin emiliminde yetersiz kalır ve sonuçta büyüme/gelişme geriliği, yara iyileşmesinde gecikme gibi komplikasyonlar ortaya çıkar. İBH da başlıca nutrisyonel bozuklukların nedenleri; malabsorbsiyon, malnütrisyon, yetersiz gıda alımı, vücut ağırlığı kaybı, bazal enerji ihtiyacının artması, çocuklarda gelişme geriliği ve hidrasyon durumundaki bozukluklardır (Tablo 1) (11). Bu hastalıkta protein enerji malnütrisyonu oluşum etkenlerine baktığımızda proinflamatuvar sitokinlerin [interlökin (IL)-1] anoreksiyaya neden olduğu ve steroid tedavinin insülin benzeri büyüme faktörü (IGF)-1 supresyonu ile büyümeyi baskıladığı görülmektedir. CH da protein-enerji malnütrisyonu (PEM); ince ve/veya kalın barsağın stenozuna ve bakteriyal çoğalmaya neden olur ve malabsorbsiyon gelişir, intestinal kayıplar artar (11). CH nın akut fazında; yağ dokusu ile ilişkili ağırlık kaybı, azalmış alım, artmış kayıplar, steroide bağlı katabolizmaya bağlı negatif nitrojen dengesi, ishal ciddiyetine bağlı olarak K, Ca, Mg, P yetersizliği, steatore ile ilişkili yağda eriyen vitamin eksiklikleri, remisyonda ise; nadir olarak makro besin öğesi eksiklikleri, ilaç tedavisi nedeni ile gelişen Ca, D vitamini, B 12 vitamini eksiklikleri görülür (11). Crohn Hastalığı ve Diyet Posası Diyet posası; ince barsakta sindirim ve emilime karşı dirençli olan, kalın barsakta ise tam veya kısmi fermente olan bitkilerin ya da benzeri karbonhidratların yenilebilen parçalarıdır. İBH da diyet posası diyetin önemli bir bileşenidir yılında barsak hastalıklarında yüksek lifli diyetin koruyuculuğuna dikkat çekilmiştir. Diyet lifinden zengin beslenerek kolon kanseri ve bulaşıcı olmayan barsak hastalıklarında düşük insidans elde edildiği gözlemlenmiştir. Avrupa Crohn ve Kolit Örgütü hem Crohn hem de ülseratif kolit hastalarında, hastalığın normal dönemlerinde düzenli bir diyet önermektedir. Posanın sınırlı olduğu diyetler geçici olarak kullanılmalıdır. Akut atak dönemlerinde (ishal, kramp gibi), barsak darlığında, barsaktaki bakterilerin aşırı çoğalması gibi durumlarda posadan kısıtlı diyetler önerilir. Crohn hastalığında posa alımı ile ilgili beslenme önerilerini özetleyen klinik uygulama kılavuzları Tablo 2 de yer almaktadır (1). Randomize plasebo kontrollü bir çalışmada inaktif ve orta derece aktif 67 Crohn hastasına 4 hafta boyunca günde iki kez 10 gr olügofruktozdan zenginleştirilmiş inülin (OF-IN) veya plasebo verilmiştir. OF-IN takviyesi alanlarda Ruminococcus gnavus sayısında anlamlı bir azalma ve Bifidobacterium longum sayısında önemli bir artış gözlenmiştir. Ayrıca, aktif Crohn hasta alt grubunda hastalık aktivitesinin iyileşme ve Bifidobacterium longum sayısındaki artış arasında pozitif bir korelasyon bulunmuştur. CH tetiklenmesinde barsak mikrobiyotası önemli rol oynamaktadır. Prebiyotik [fruktooligosakkarid (FOS), galaktooligosakkarid (GOS), laktuloz ve inülin]; seçici Tablo 1. Crohn hastalığına bağlı nutrisyonel bozuklukların nedenleri ve nutrisyonel problemleri Malabsorbsiyon Malnütrisyon Azalmış gıda alımı Vücut ağırlığı kaybı Bazal enerji ihtiyacı artması Artmış ihtiyaçlar İlaç etkileşimleri Dehidratasyon İnflamasyon, ülserasyon ve cerrahi hastalarda sindirim ve absorbsiyon problemlerine neden olabilmektedir. Crohn hastalarının %65-75 inde malnütrisyon vardır. Bu hastalarda kalsiyum, folik asit, demir, çinko, D vitamini, K vitamini ve B 12 vitamini eksikliğine sık olarak rastlanmaktadır. Gıda alımını takiben ortaya çıkan karın ağrısı nedeni ile gıda alımı azalır, anoreksi ortaya çıkabilir. Var olan striktür ve fistüller nedeni ile de gıda alımı azalabilmektedir. Negatif nitrojen dengesi. Anoreksi ve malnütrisyon hastaların %65-75 inde kilo kaybına neden olmaktadır. Hastalığın alevlenme dönemlerinde kalori ihtiyacı artmaktadır. Ateş, enfeksiyon, hızlanmış hücre yenilenmesi, REE ve lipit oksidasyonu artar. Sulfasalazin-folat absorbsiyonu, steroidler, kalsiyum absorbsiyonu, Vit D metabolizması, negatif protein dengesi, antibiyotikler, K vitamini Kronik diareye bağlı oluşabilir. Hidrasyonun yeterli olmaması böbrek taşı oluşumu riskini arttırır. REE: Rahat enerji tüketimi (Resting energy expenditure). GG 2694 Tablo 2. Crohn hastalığında posa alımı ile ilgili beslenme önerilerini özetleyen klinik uygulama kılavuzları (1) Crohn Hastalığı Evreleri Orta / ağır hastalık aktivitesi, fistüller, striktürler, cerrahi sonrası (örn: kolektomi) Hafif hastalık aktivitesi, belirti olmadığı dönem Öneriler Düşük posalı diyet; - Tam tahıllı ürünler, esmer pirinç, yabani pirinç, kepek - Fındık, yağlı tohumlar - Ham meyveler, tohumlar ile meyve (soyulmuş elma, olgun muz ve kavun hariç) - Çiğ sebze, kabuklu patates Diyet lifinin yaş ve cinsiyet önerilerine göre yeterli alımını karşılamak için bir defada yüksek lifli gıdaların az miktarlarda tüketimi olarak fermente olan sindirilmeyen oligosakkaritlerdir. Patojenik mikroflorayı baskılar, kısa zincirli yağ asit (KZYA) üretimini artırırlar, flora değişikliği ve KZYA üretimi inflamatuvar oluşumu azaltabilir (1). Probiyotikler ise mikrobiyotadaki biyofarklılığı onarırlar ve intestinal geçirgenliği düzenlerler. Prebiyotik ve probiyotikler inflamasyonun azalması ve remisyonun sağlanmasında ÜK te etkili iken probiyotikler, CH nı önleme ya da tedavi etmede başarısız kalmıştır. Ancak Lactobacillus casei GG (probiyotik) nin ise CH nda gerekli ve etkili olduğu belirtilmektedir (1). Prebiyotikler ve probiyotikler; intestinal mikroflora değişimi ve konakçı immün sisteminin düzenlenmesinde geleneksel tedaviye destek olarak önerilebilir (1). Karbonhidratlar Yüksek miktarda sindirilebilir şeker alımının, Crohn hastalığının riskini arttırdığı bilinmektedir. Daha eski bir çalışma, sadece yüksek sakkaroz tüketimi İBH için artmış risk ile ilişkili bulunmuştur. Başka bir çalışmada ise fruktoz tüketiminin İBH riski ile ilişkili olduğu, fakat laktoz tüketiminin hiçbir etkisinin olmadığı görülmüştür. Detaylı bir çalışmada beyaz ekmeğin sık tüketiminin İBH riski ile ilişkili olduğu, sebze ve tam tahıllı ekmek gibi sindirilebilir olmayan liflerden zengin bir diyetin İBH da koruyucu olduğu görülmüştür (10). Spesifik karbonhidrat diyeti, barsak bakteri ve mayalar için kullanılabilir karbonhidratı kısıtlayarak, kesin olarak kompleks karbonhidratları (disakkaritler ve polisakkaritler) sınırlar ve rafine şekeri elimine eder (12). Fermentabl oligo, di ve monosakkariler ile polioller intestinal geçirgenliği genetik olarak yatkın bireylerde CH gelişimi için tetikleyici faktördür. Son zamanlarda, CH olan çocuklarda spesifik karbonhidrat diyeti kullanımına ilişkin ilginç çalışmalar yayınlanmıştır. Başlangıçta yaklaşık 70 yıl önce çölyak hastalığı tedavisinde kullanılan spesifik karbonhidrat diyeti; badem, fındık, hindistan cevizi ve unları içerirken tahılları (buğday, pirinç, mı- sır) dışlamaktadır. Buna ek olarak, fermente yoğurt dışında süt ürünlerinin çoğunluğu kısıtlıdır ve izin verilen tek şeker fruktoz (bal) dur. Amerika Birleşik Devletlerinde yapılan retrospektif bir çalışmada CH olan çocuklarda tedavinin tek yöntemi olarak spesifik karbonhidrat diyeti değerlendirilmiş ve laboratuvar inflamatuvar belirteçler, mukozal iyileşme de dahil olmak üzere hastalığın klinik durumu üzerinde olumlu etkileri görülmüştür ancak daha fazla çalışma yapılması gerektiği vurgulanmıştır (12). Yağlar İBH patogenezinde doymamış yağ asitlerinin rolü dikkat çekmiştir. Çeşitli çalışmalar uzun süreli yağ ve şekerden zengin beslenmenin, alışılmış fast food tüketiminin CH için risk faktörü olduğunu göstermiştir. Omega-3 (n-3) antiinflamatuvar etkiye sahiptir. Diyette n-3 çoklu doymamış yağ asitlerinin yerine omega-6 (n-6) poliansatüre yağ asitlerinin artan alımı İBH insidansındaki artış ile ilişkili bulunmuştur (10). Bu bulgu poliansatüre yağ asitlerinin oranlarındaki değişmenin immün düzenlemede etkin olduğu yönünde yorumlanmıştır. Omega-3 yağ asidi alımı omega-6 yağ asidi alımı ile uygun dengelendiğinde inflamatuvar yanıtın kontrol edildiği belirtilmektedir. Bazı çalışmalar balık yağı tüketiminin, barsak dokusunda inflamatuvar sitokin oluşumunu azalttığını göstermişlerdir. Bunun klinik yansıması steroid bağımlı hastalarda steroide olan ihtiyacın azalması şeklinde olabilir. Ancak bu konuda yapılan çalışmalarda şu ana kadar anlamlı bir sonuç elde edilememiştir. CH da remisyonun sağlanmasında n-3 yağ asitleri kullanımını önermek için veriler yetersizdir (11). Proteinler İBH etiyolojisinde protein tüketiminin rolü tartışmalıdır. Özellikle hayvansal proteinden zengin beslenmenin, ileriki yaşamda İBH da belirgin bir risk artışı ile ilişkisi bulunmuştur. 270 EYLÜL 20165 Fazla miktarda kırmız et, tavuk tüketiminin bir risk faktörü olduğundan şüphelenilmektedir. Sosis, salam gibi işlenmiş etlerin de tüketiminin CH riskinde artış ile ilişkili olduğu gösterilmiştir (10). Crohn Hastalığında Enteral ve Parenteral Beslenme Yetersiz ve dengesiz beslenme Crohn hastalarında ülseratif kolitli hastalara göre daha sık görülür. İBH nda protein enerji malnütrisyonu (PEM) görülme sıklığı %20-85 dir. PEM in varlığı ve hipermetabolizma durumu medikal tedaviye ek olarak nutrisyonel destek tedavisini (enteral beslenme, parenteral beslenme) gerektirmektedir. Crohn hastalığında nutrisyonel destek tedavisinde amaç; PEM tedavisini etmek veya önlemek, remisyonu sağlamak ve sürdürmek, intestinal immün yanıtın diyetle modülasyonu, hastalık ve ilaçların komplikasyonlarını önlemek ve yaşam kalitesini düzeltmektir. Beslenme tedavisi enteral ve parenteral beslenme kombinasyonu ile gerçekleştirilmektedir (Şekil 2). Ayrıca beslenme tedavisi, birincil ve destek tedavisi olarak ayrılabilir. Primer tedavinin amacı remisyonu indüklemek ve devam ettirmektir, destek tedavisinin amacı ise farmakolojik tedavinin uzun süreli etkilerini sağlamaktır. Avrupa Parenteral & Enteral Nutrisyon Derneği (ESPEN) 2006 yılında İBH hastalarında enteral ve parenteral beslenmenin yönergelerini yayınlamıştır. İnflamatuvar barsak hastalıklarında yetersiz beslenen hastalarda normal beslenmeye ek olarak enteral beslenme besin ihtiyaçlarını karşılamak için endikedir (12) li yılların başlarından itibaren Crohn hastalarında elemental diyetin birincil tedavi edici etkileri görüldüğünden beri, enteral beslenme ile ilgili birçok çalışma yapılmıştır. İnflamatuar bırsak hastalarında; hastanın yaşı, klinik durumu ve Şekil 2. Gastrointestinal sistemin normal işlevine bağlı olarak beslenme GG 2716 eş zamanlı tedavi türüne bağlı olarak gözlenen terapötik etkiler farklı olmuştur (10). Enteral beslenmenin (EN), aktif CH olan çocuklarda ilk tedavi basamağı olarak, yetişkinlerde ise tek tedavi seçeneği olarak kullanılması kortikosteroid tedavisindeki komplikasyonlarda esastır. Ayrıca, remisyon sırasında, oral nutrisyonel suplement sadece steroid bağımlı Crohn hastalarında tavsiye edilir (12). Steroid tedavisinin uygun olmadığı durumlarda tek tedavi seçeneği olarak EN kullanılır (A düzey). Remisyonda steroide bağımlı CH nda oral nutrisyonel destek önerilir (B düzey) ve >1 yıl süren remisyon ve nutrisyonel yetersizlik yok ise EN yararı gösterilmemiştir (B düzey) (10). Genel olarak, enteral beslenmede bir kişinin beslenme gereksinimlerinin %100 karşılığı oral nutrisyonel suplement olarak ya ağızdan ya da nazogastrik tüple gerçekleştirilir. Enteral beslenmeye genelde 6-8 hafta devam edilmeli ve daha sonra, hastanın normal diyetine geçişi adım adım olmalıdır. Enteral beslenme protokolleri enteral formülün bileşimi ve uygulama yoluna yönelik farklı olabilir. Protein kaynağı genellikle kazein, yağ kaynağı kanola ya da soya fasulyesi, karbohidrat kaynağı ise mısır maltodekstrinden oluşan enteral formüller tercih edilmelidir. Serbest aa, peptid bazlı veya tam protein içeren formüllerin etkileri arasında anlamlı fark olmadığı A düzeyinde belirtilmiştir. Semielemental formüller, malabsorbsiyonlu hastalarda kullanılmak üzere planlanmıştır, bu yüzden besin kısmen (yarı element formüller) veya tamamen hidrolize (elementer formüller) bulunmaktadır (10). Elementel diyetin tadının kötü olması daha çok nazogastrik tüp kullanılarak verilmesini gerektirir. Nazogastrik ile beslenme ise hasta tarafından kolay tolere edilememektedir. Bunun yerine tadı daha güzel olan polimerik enteral ürünler kullanılabilir. Bazı çalışmalarda elementer diyet ile polimerik diyet arasında klinik düzelmeye etki açısından fark saptanmamıştır. Ancak elementel diyet; polimerik diyete göre CH remisyon indüksiyonunda daha etkin bulunmuştur. Enteral nutrisyonun Crohn hastalığındaki etkinliğini değerlendiren 35 çalışmanın 30 u enteral nutrisyonun klinik düzelmede etkin rol oynadığını belirtmektedir. Enteral nutrisyon ile remisyon indüksiyonuna katkıda bulunulduğu, relaps sıklığının azaldığı, mukozal iyileşmenin hızlandığı, hastaneye yatış sıklığının azaldığı, biyokimyasal ve nutrisyonel parametrelerde iyiye gidiş olduğu bildirilmektedir (11). Total parenteral beslenme (TPN) İBH hastalarında alternatif olarak enteral beslenmedeki protein, yağ, vitamin ve mineral alımında yararlı olabilir. Parenteral beslenme özellikle şiddetli malnütrisyonu olan hastalarda, enteral beslenmeye karşı intoleransda veya enteral beslenme kontrendikasyonunda kullanılır. Total parenteral beslenme; oral veya enteral beslenmesi olası olmayan, obstrüksiyon, fistül, peritonit, perforasyon, yaygın ince barsak inflamasyonu ve majör rezeksiyonu olan hastalarda nütrisyonu sağlamak üzere verilebilir. EN ya da steroide intolerans gelişmedikçe TPN primer tedavi olarak kullanılmamalıdır. Barsak istirahati ve remisyonun sağlanması için TPN gereklidir (11). Şiddetli malnütrisyon 1 ayda %5 den fazla kilo kaybı veya 6 ayda %10 dan fazla kilo kaybı ya da beden kitle indeksinin 19 kg/m 2 den düşük olması şeklinde tanımlanır. Yetersiz beslenme düşük albumin seviyesi, akut dönemde kötü prognoz ile ilişkilidir (11). Total parenteral beslenme, önemli ölçüde hastanede kalış süresi ve sepsis, venöz tromboz, pnömotoraks ve lenfatik kanal hasarı gibi santral venöz kateterizasyon kullanımı ile ilgili birçok komplikasyon ile ilişkilidir. Hayvan verileri de, barsak kullanımının uzun süre olmaması ile bakteriyel translokasyon oranında artış göstermektedir. TPN, İBH da barsak tıkanıklığı veya perforasyonda, toksik megakolon veya ameliyat öncesinde kısa süreli olarak, kısa barsak sendromu olan hastalarda ise uzun süreli olarak kullanılmaktadır. Total parenteral beslenmenin CH olan hastalarda operasyon öncesi kullanımının serum albümin ve vücut ağırlığını artırdığı kanıtlanmıştır ancak operasyon sonrası morbidite ve mortalite üzerindeki etkisi belirsizdir. İBH olan malnütre hastalara, ameliyat öncesinde en az 5 gün süreyle verilen total parenteral beslenmenin operasyon sonrası komplikasyonları azaltılabilir olduğu öne sürülmüştür (13). Sonuç olarak; CH aktif döneminde sıklıkla PEM geliştiğinden nutrisyonel eksiklikler yerine konmalıdır. Crohn hastalığında; PEM, inflamasyon, ateş, sitokinlerin ve gereksinimlerin artmasından dolayı yetişkinlerde enerji gereksinimi kal/kg/ gün, mukozal inflamasyona bağlı protein kaybı arttığından, metabolik stres ve bakteriyel çoğalmadan dolayı protein gereksinimi g/kg/gün olacak şekilde ayarlanmalıdır. Laktoz, fruktoz ya da sorbitol hiperosmolar şekerler abdominal kramp, gaz ve diyareye neden olabileceğinden sınırlanmalıdır. 272 EYLÜL 20167 Protein ve enerji yetersizliğinde EN veya TPN ye başlanmalıdır. Remisyondaki CH nutrisyonel durum normal olduğunda normal bir diyete geçiş yapılmalıdır. Normal diyete geçildiğinde CH da önerilen diyet tedavisi bireysel olmalıdır. KAYNAKLAR 1. Pituch-Zdanowska A., Banaszkiewicz A., Albrecht P. The role of dietary fibre in inflammatory bowel disease. Przeglad Gastroenterologiczny 2015; 10 (3): Li G., Ren J., Wang G., Wu Q., Gu G., Ren H., Liu S., Hong Z., Li R., Li Y., Guo K., Wu X., and Li J. Prevalence and Risk Factors of Acute Lower Gastrointestinal Bleeding in Crohn Disease. Medicine. Volume 94, Number 19, May Altun R., Özden A. İnflamatuvar Bağırsak Hastalıklarında Diyet. Güncel gastroenteroloji 18/4. 4. Ofluoğlu D., Koray M., Baran A., Tanyeri H. Crohn s Disease: A Case Report. İstanbul Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi Cilt: 42, Sayı: 1-2 Sayfa: 35-39, Gündoğdu H. İnflamatuvar Barsak Hastalığında Nütrisyon Desteği. Güncel Gastroenteroloji 10/2. 6. Stepaniuk P., Bernstein C., Targownik L., Singh H. Characterization of inflammatory bowel disease in elderly patients: A review of epidemiology, current practices and outcomes of current management strategies. Can J Gastroenterol Hepatol Vol 29 No 6 August/September Özkan T. İnflamatuar Barsak Hastalıkları. Güncel Pediatri 2003; 1 : Jurjus A., Eid A., Kattar S., Zeenny M., Gerges-Geagea A., Haydar H., Hilal A., Oueidat D., Matar M., Tawilah J., Hussein I., Schembri-Wismayer P., Cappello F., Tomasello G., Leone A., Jurjus R. Inflammatory bowel disease, colorectal cancer and type 2 diabetes mellitus: The links. BBA Clinical 5 (2016) Hou J., Lee D., Lewis J. Diet and Inflammatory Bowel Disease: Review of PatientTargeted Recommendations. Clin Gastroenterol Hepatol October ; 12(10): Wedrychowicz A et al. Advances in nutritional therapy in inflammatory bowel diseases. World J Gastroenterol 2016 January 21; 22(3): Ünal H., Fırat D. İnflamatuvar Barsak Hastalıklarında Nutrisyon. Güncel Gastroenteroloji 16/ Yamamoto T, Nakahigashi M, Saniabadi AR. Review article: diet and inflammatory bowel disease--epidemiology and treatment. Aliment Pharmacol Ther 2009;30: Goh J., O moraın C. nutrition and adult inflammatory bowel disease. Aliment Pharmacol Ther 2003; 17: GG 273 Benzer belgeler
Cerrahi Hastada Beslenme ve Metabolizma Prof.Dr. İsmail Hamzaoğlu Travma ve cerrahiye ilk yanıt Total vücut enerji harcaması artar Üriner nitrojen atılımı azalır Hastanın ilk resüsitasyonundan sonra Artmış Detaylı Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar
Beslenme desteğinde hangi içerik kime, ne zaman, hangi yolla uygulansın? Dr. Beste Atasoy Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı & Sağlık Bakanlığı-Marmara Üniversitesi Pendik Detaylı Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..
İstanbul Üniversitesi İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dalı DİYABETTE BESLENME PRENSİPLERİ Dr. Dyt. Cemile İdiz Ne yemeliyim? DİYABET Tatlı meyve yeme!! Limon şekeri düşürür Detaylı *Barsak yaraları üzerine çalışmalarda probiyotikler, yaraların iyileşmesi ve kapanması amaçlı test edilmiştir.
* *Aşılama öncesinde ve beraberinde probiyotik kullanma veya aşının içine serokonversiyon oranını arttıracağına inanılan suşların eklenmesi ilgili çalışmalar son birkaç yılda hızla artmıştır. *Şimdiye Detaylı OKUL ÇAĞINDA BESLENME
OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME Detaylı gereksinimi kadar sağlamasıdır.
Yeterli beslenme, vücudun yaşamı ve çalışmasını sürdürebilesi için gerekli olan enerjinin sağlanması anlamına gelir. Dengeli beslenme ise, alınan enerjinin yanında bütün besin öğelerini gereksinimi kadar Detaylı TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ DERNEĞİ
TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ Sİ DERNEĞİ ÜLS ERA Tİ FKOLİ T TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİSİ DERNEĞİ ÜLSERATİF KOLİT NEDİR? Ülseratif kolit, kalın bağırsağın içini örten tabakanın iltihabıdır. Rektal kanama, Detaylı HASTANIN ÖNCELİKLİ OLARAK NUTRİSYON DURUMUNU BELİRLEMEK GEREKLİDİR:
Doç. Dr. Onur POLAT Travma Hastalarında Beslenme Normal ve sağlıklı organizma travma veya strese maruz kaldığında kendisini korumaya yönelik bazı fizyolojik mekanizmaları harekete geçirir. Genel amaç organ Detaylı *Hijyen hipotezi, astım, romatoid artrit, lupus, tip I diabet gibi otoimmün hastalıkların insidansındaki artışı açıklayan bir alternatiftir.
* *Hijyen hipotezi, astım, romatoid artrit, lupus, tip I diabet gibi otoimmün hastalıkların insidansındaki artışı açıklayan bir alternatiftir. *Bu hipotez, memelilerin evrimsel geçmişlerinin bir parçası Detaylı KARBONHİDRATLAR. Glukoz İNSAN BİYOLOJİSİ VE BESLENMESİ AÇISINDAN ÖNEMLİ OLAN
KARBONHİDRATLAR Normal diyet alan kişilerde enerjinin % 55-60 ı karbonhidratlardan sağlanır. Bitkiler karbonhidratları fotosentez yoluyla güneş ışığının yardımıyla karbondioksit ve sudan yararlanarak klorofilden Detaylı SAĞLIKLI BESLENME BİRECİK MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ ZEYNEP ŞAHAN KARADERE
SAĞLIKLI BESLENME AVRASYA ÜNİVERSİTESİ Sağlıklı Yaşam Merkezi Dyt. Melda KANGALGİL 1 İNSANLAR NEDEN YEMEK YER 2 3 Sağlığın temeli yeterli ve dengeli (sağlıklı) beslenmedir. İnsan vücudunu bir arabaya benzetebiliriz; Detaylı Kronik Pankreatit. Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ
Kronik Pankreatit Prof. Dr.Ömer ŞENTÜRK KOÜ Gastroenteroloji, KOCAELİ Tanım Pankreasın endokrin ve ekzokrin yapılarının hasarı, fibröz doku gelişimi ile karakterize inflamatuvar bir olay Olay histolojik Detaylı Nütrisyonel tarama metodları
Nütrisyonel tarama metodları Doç Dr Sema Basat Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi 02.11.2013 Özellikle hastanede yatan hastada malnütrisyon TANIMLANMIYOR TEDAVİ EDİLMİYOR. NEDEN? TARAMA, DEĞERLENDİRME, Detaylı ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ
ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ Prof. Dr. Nilgün KARAAĞAOĞLU Doç. Dr. Gülhan EROĞLU SAMUR 4. Baskı Prof. Dr. Nilgün Karaağaoğlu Doç. Dr. Gülhan Eroğlu Samur ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ISBN 978-605-364-200-8 Kitapta Detaylı ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU
ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ BESLENME ÜNİTESİ BESLENME DEĞERLENDİRME KILAVUZU KLK-HAB-BES İlk yayın Tarihi : 15 Mart 2006 Revizyon No : 04 Revizyon Tarihi : 03 Ağustos 2012 İçindekiler A) Malnütrisyon Detaylı Diyabette Beslenme. Diyabet
Diyabette Beslenme Diyabet BR.HLİ.044 Diyabet Hastası Nasıl Beslenmeli? Halk arasında şeker hastalığı olarak adlandırılan diyabet, düzenli beslenme programı gerektirir. Düzenli ve bilinçli bir beslenme Detaylı ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ
Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın Detaylı SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ
SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan Detaylı Yoğun Bakım Hastasının Beslenmesinde Tartışmalı Konular. Dr.Bilgin CÖMERT GATA Đç Hastalıkları YBÜ
Yoğun Bakım Hastasının Beslenmesinde Tartışmalı Konular Enteral mi, Parenteral mi? Dr.Bilgin CÖMERT GATA Đç Hastalıkları YBÜ Đlave Sorular Beslenme desteği gerekli mi? Ne zaman başlanmalı? Ne kadar süre Detaylı Nöroloji Yoğun Bakım Hastasında Nutrisyon Desteği. Doç.Dr.Ethem Murat Arsava Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı
Nöroloji Yoğun Bakım Hastasında Nutrisyon Desteği Doç.Dr.Ethem Murat Arsava Hacettepe Üniversitesi Nöroloji Anabilim Dalı Nörolojik Yoğun Bakımda Nutrisyon Nörolojik hasta grubuna ait çalışma sayısı sınırlı Detaylı TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI
TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI Türkiye beslenme durumu yönünden hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerin sorunlarını birlikte içeren bir görünüme sahiptir. Ülkemizde halkın beslenme Detaylı TABURCU SONRASI MAMALAR
TABURCU SONRASI MAMALAR Taburcu olduktan sonra mamayla beslenecek prematüreler için tasarlanmıştır. Besin ve enerji içeriği standart Biberon mamaları ve prematüre Mamalarının içeriklerinin arasındadır Detaylı Kalın bağırsağın mukoza adı verilen iç yüzeyinin zayıf noktalardan dışarı doğru kese şeklinde fıtıklaşmasına veya cepleşmesine, bağırsak divertikülü
Kalın bağırsağın mukoza adı verilen iç yüzeyinin zayıf noktalardan dışarı doğru kese şeklinde fıtıklaşmasına veya cepleşmesine, bağırsak divertikülü adı verilir. Birden çok divertikülün yer aldığı durumlara Detaylı Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu
Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ) Detaylı Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet
Chapter 10 Summary (Turkish)-Özet Özet Vücuda alınan enerjinin harcanandan fazla olması durumunda ortaya çıkan obezite, günümüzde tüm dünyada araştırılan sağlık sorunlarından birisidir. Obezitenin görülme Detaylı Çamlı, BioAqua markası altında ürettiği balık yemleri ile müşterilerine çok geniş bir ürün segmenti sunmaktadır. Ağırlıklı olarak üretilen Levrek,
YEMLERİ EVREK & ÇİPURA L 1 Çamlı, BioAqua markası altında ürettiği balık yemleri ile müşterilerine çok geniş bir ürün segmenti sunmaktadır. Ağırlıklı olarak üretilen Levrek, Çipura ve Alabalık yemlerinin Detaylı Diyabetes Mellitus. Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı
Diyabetes Mellitus Akut Komplikasyonları Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Diyabetes mellitus akut komplikasyonlar Hipoglisemi Hiperglisemi ilişkili ketonemi Detaylı Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi
Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Prof. Dr. Yasemen YANAR Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölüm Başkanı Tarih boyunca medeniyetler Detaylı Pulmoner Emboli Profilaksisi. Tanım. Giriş. Giriş 12.06.2010. Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD. Pulmoneremboli(PE):
Pulmoner Emboli Profilaksisi Dr. Mustafa YILDIZ Fırat Üniversitesi Acil Tıp AD m Pulmoneremboli(PE): Bir pulmonerartere kan pıhtısının yerleşmesi Distaldeki akciğer parankimine kan sağlanaması Giriş Tipik Detaylı Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı
Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebek beslenmesinde 0-3 yaş arası kritik bir dönemdir. Bu dönemde annelerin her konuda olduğu gibi beslenme konusunda bebekleri için mümkün olan en 1 / 7 iyi Detaylı KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER
İsim: Centrum Silver Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 1000 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 50 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.65 mg 150 B2 Vitamini 2.1 mg 150 Niasinamid 24 Detaylı Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri
Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi Detaylı Beslenme Dersi sunusu
Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde Detaylı TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar
TÜRKİYE DE EKMEK TÜKETİMİ VE SAĞLIK İLİŞKİSİ Dyt. Elvan Odabaşı Kanar EKMEK REYTINGI EN YUKSEK BESIN Ekmek KİLO ALDIRIYOR Ekmeğin üzerine SAĞLIĞA ZARARLIDIR yazılmalı (19.03.2013 Sabah Gazetesi) Ekmek Detaylı Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011
Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını Detaylı Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm
Bölüm 24 Astım ve Beslenme Dr. Alpaslan TANOĞLU ve Dr. Mustafa DİNÇ Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm dünya yüzeyinde, son 50 yılda büyük bir Detaylı Tip 1 diyabete giriş. Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü
Tip 1 diyabete giriş Prof. Dr.Mücahit Özyazar Endokrinoloji,Diyabet,Metabolizma Hastalıkları ve Beslenme Bölümü ENTERNASYONAL EKSPER KOMİTE TARAFINDAN HAZIRLANAN DİABETİN YENİ SINIFLAMASI 1 - Tip 1 Diabetes Detaylı Parenteral Nutrisyon Ne Zaman?
Parenteral Nutrisyon Ne Zaman? Dr. Levent Döşemeci Kemerburgaz Üni. Tıp Fak. Medicalpark Hastanesi Anestezi ve Yoğun Bakım AD Ortak Görüş Enteral yol tercih edilmeli Barsak bariyer fonk.nın korunması - Detaylı Gerçek şilöz asit: yüksek trigliserid oranlarına sahip sıvı.
GİRİŞ Süt rengi Şilus un peritoneal kaviyete ekstravazasyonudur. Oldukça nadir görülen bir durumdur. Asit sıvısındaki trigliserid seviyesi 110 mg/dl nin üzerindedir. Lenfatik sistemin devamlılığında sorun Detaylı Spor alanında beslenme ile ilgili bilgileri bu ünite kapsamında sizlere vereceğiz. Ünite içeriğinde yer alan teorik bilgi ve sizlerin
1 Giriş Spor alanında beslenme ile ilgili bilgileri bu ünite kapsamında sizlere vereceğiz. Ünite içeriğinde yer alan teorik bilgi ve sizlerin tamamlayacağı yazılı, sözlü ve uygulamalı görevler beslenme, Detaylı İBH da osteoporoz. Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013
İBH da osteoporoz Dr. Ahmet TEZEL Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi İBH Okulu Mayıs 2013 WHO a göre osteoporoz «Osteoporoz; azalmış kemik kitlesi, kemik dokusunun mikroçatısında bozulma, kemik frajilitesinde Detaylı OBEZİTE ÇOCUK SAHİBİ OLMA ORANINI AZALTIYOR! AKŞAM GAZETESİ
OBEZİTE ÇOCUK SAHİBİ OLMA ORANINI AZALTIYOR! AKŞAM GAZETESİ İnfertilite (Kısırlık); döl oluşturma yeteneğinin azalması ya da yokluğu ile karakterize edilen tıbbi bir durumdur. Hem erkeklerde, hem de kadınlarda Detaylı Doç. Dr. Halil Coşkun. Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu
Doç. Dr. Halil Coşkun Dr. Hüseyin Kazim Bektaşoğlu GİRİŞ 2010 verilerine göre dünyada erişkinlerde (20-79 yaş) diabet prevalansı %6,4 (285 milyon). 2030 da bu oranın %7,7 ye (439 milyon) yükseleceği öngörülüyor. Detaylı Dersin Kodu ve İsmi Dersin Sorumlusu Dersin Düzeyi Dersin Türü Dersin İçeriği Dersin Amacı Dersten Elde Edilecek Kazanımlar: Dersin Süresi:
Dersin Kodu ve İsmi: BES 315 Diyetetik Uygulamaları İlke ve Sorunlar Dersin Sorumlusu:, Dersin Düzeyi: Lisans Dersin Türü: Seçmeli Dersin İçeriği: Çocuk hastalıklarında beslenme ve diyet uygulamalarında Detaylı Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi
Prediyaliz Kronik Böbrek Hastalarında Kesitsel Bir Çalışma: Yaşam Kalitesi Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniği, Prediyaliz Eğitim Hemşiresi Giriş: Kronik Böbrek Hastalığı (KBH); popülasyonun Detaylı İSHAL AKUT İSHALDE HEMŞİRELİK BAKIMI. Akut İshal. 14 günden kısa sürer. Dehidratasyona yol açar (ölüm nedenidir) Malnütrisyonu kolaylaştırır.
AKUT İSHALDE İSHAL Dışkının normalden daha fazla su içermesi SULU DIŞKILAMA 24 saatte 3 ya da daha fazla sayıda sulu dışkılama 20.04.2016 2 Akut İshal İshal gelişmekte olan ülkelerde önemli bir morbidite Detaylı İntestinal Mikrobiyota Nedir? Ne yapar? Dr. Taylan Kav Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji BD
İntestinal Mikrobiyota Nedir? Ne yapar? Dr. Taylan Kav Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji BD En iyi mikrop ölü mikrop (mu)? Vücudumuzdaki Mikroplar Bakteriler Mantarlar Virüsler Bakterilerle Detaylı Erişkinde Mikrobiyota. Dr Tarkan Karakan Gazi Üniversitesi Gastroenteroloji Bilim Dalı
Erişkinde Mikrobiyota Dr Tarkan Karakan Gazi Üniversitesi Gastroenteroloji Bilim Dalı İnsan ve bakteri ilişkisi İnsan vücudundaki bakterilerin yüzey alanı = 400 m 2 (Tenis kortu kadar) İnsandaki gen sayısı: Detaylı Prof. Dr. Lale TOKGÖZOĞLU
ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini Detaylı Sindirim Sisteminin Önemli Hastalıkları
Sindirim Sisteminin Önemli Hastalıkları Sindirim Sistemi (GIS) Normal Koşullarda: Karbonhidratların %98 i, Yağların %95 i, Proteinlerin %92 si emilir. Vücutta bazı besinler sindirilemez veya emilemez. Detaylı Ankilozan Spondilit BR.HLİ.065
MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik Detaylı OBEZİTE CERRAHİSİNDEN SONRA KALSİYUM, B1 ve B2 VİTAMİNİ ALIMININ ÖNEMİ
OBEZİTE CERRAHİSİNDEN SONRA KALSİYUM, B1 ve B2 VİTAMİNİ ALIMININ ÖNEMİ Kalsiyum Kalsiyum, insan vücudunda en bol miktarda bulunan mineral olup, yalnızca kemikleri ve dişleri güçlendirmekle kalmaz, kasların Detaylı BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler
BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, Detaylı Biberon Maması İçerik ve Çeşitleri
Biberon Maması İçerik ve Çeşitleri Biberon Mamaları Annesütünün ikamesidir. Annesütü alamayan bebekler için Annesütü yetersizliğinde Annesütü ve inek sütünde enerji ve ana besin maddeleri Anne Sütü (100ml) Detaylı ÜRÜN BİLGİSİ. ETACİD, erişkinler, 12 yaş ve üzerindeki adolesanlarda mevsimsel alerjik rinitin profilaksisinde endikedir.
ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ETACİD % 0,05 Nazal Sprey 2. BİLEŞİM Etkin madde: Mometazon furoat 50 mikrogram/püskürtme 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ETACİD erişkinler, adolesanlar ve 6-11 yaş arasındaki çocuklarda Detaylı İnfluenza virüsünün yol açtığı hastalıkların ve ölümlerin çoğu yıllık grip aşıları ile önlenebiliyor.
Her yıl milyonlarca kişiyi etkileyen bir solunum yolu enfeksiyonu olan grip, hastaneye yatışı gerektirecek kadar ağır hastalık tablolarına neden olabiliyor. Grip ve sonrasında gelişen akciğer enfeksiyonları Detaylı OKUL DÖNEMINDE BESLENMENIN ABC SI. Dyt. Ece Köprülü Cumurcu
OKUL DÖNEMINDE BESLENMENIN ABC SI Dyt. Ece Köprülü Cumurcu PLAN Beslenmenin tanımı Besin öğeleri Karbonhidrat, Protein, Yağ, Vitamin ve Mineraller Lif ve su Besin grupları Öneriler BESLENMENIN TANIMI Büyümek Detaylı Temel anlamda laktoz intoleransı süt ya da süt ile üretilmiş ürünleri sindirememek ya da bunda güçlük yaşamak anlamına gelir.
Laktoz temel olarak süt içinde bulunan disakkarid türü bir şekerdir. Disakkaridler iki farklı şeker türünün biraraya gelmesi ile oluşurlar. Glukoz ile galaktoz biraraya gelerek süt şekerini yani laktozu Detaylı ÇÖLYAK HASTALIĞI SELDA SAZAK PINAR YEŞİLGÖZ ZÜHAL DUMAN
ÇÖLYAK HASTALIĞI SELDA SAZAK PINAR YEŞİLGÖZ ZÜHAL DUMAN EKMEK YEMEDEN!!! Makarna Pasta yemeden ömür boyu DİĞER İNSANLARLA BİR ARADA YAŞAMAK??? Çölyak Hastalığı Buğday, arpa, çavdar, yulaf tüketilmesi ile Detaylı ENERJİ METABOLİZMASI
ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp Detaylı 1 gr yağ: 9 kilokalori, 1 gr protein ve karbonhidrat: 4 kilokalori, 1 gr alkol 7 kilokalori verir.
Doğru beslenme için karbonhidrat, yağ ve proteinler belirli oranlarda belirli miktarlarda düzenli olarak alınmalıdır. Alınan kalori verilen kaloriden fazla olduğu zaman kilo alımı başlar. Her gün yenilen Detaylı (İnt. Dr. Doğukan Danışman)
(İnt. Dr. Doğukan Danışman) *Amaç: Sigara ve pankreas kanseri arasında doz-yanıt ilişkisini değerlendirmek ve geçici değişkenlerin etkilerini incelemektir. *Yöntem: * 6507 pankreas olgusu ve 12 890 kontrol Detaylı SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT
SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT SAĞLIK Dünya Sağlık Örgütü tanımına göre sağlık ; bedensel ve ruhsal olarak tam iyi olma halidir. BESLENME Bir insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken Detaylı İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI
RAPOR BÜLTENİ İSTATİSTİK, ANALİZ VE RAPORLAMA DAİRE BAŞKANLIĞI Tarih: 10/09/2015 Sayı : 8 Dünya Lenfoma Farkındalık Günü 15 Eylül 2015 Hazırlayan Neşet SAKARYA Birkaç dakikanızı ayırarak ülkemizde 2011 Detaylı ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KRONİK KARIN AĞRISI
ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KRONİK KARIN AĞRISI Prof. Dr. Aydan Kansu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı 7 y, ~ 1 yıldır karın ağrısı Göbek çevresinde Haftada Detaylı BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ
BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 SUNU PLANI Sağlıklı ve dengeli beslenme Temel besin öğeleri ve grupları Öğün içerikleri: Kahvaltı Fast-food ve zararları Çocuğunuzun beslenme çantası Detaylı MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065
SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI Ekmek, diğer tahıllar ve patates Meyve ve sebzeler Et, balık ve alternatifleri Yağ ve şeker oranı yüksek yiyecek ve içecekler Süt ve süt ürünleri Sağlıklı beslenme tabağı insanların Detaylı BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ
BAŞKENT ÜNİVERSİTESİ HASTANESİ ÜLSERATİF KOLİT HASTALIĞI HAKKINDA BİLİNMESİ GEREKENLER GASTROENTEROLOJİ BİLİM DALI Ülseratif Kolit & Crohn Hastalığı Merkezi www.baskent-ank.edu.tr Ülseratif kolit nedir? Detaylı KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 1. Ürünün İsmi. EUCARBON tablet. 2. Kalitatif ve Kantitatif Bileşimi. Etkin maddeler:
KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. Ürünün İsmi EUCARBON tablet 2. Kalitatif ve Kantitatif Bileşimi Etkin maddeler: Bir tablette; 180,0 mg bitkisel kömür, 50,0 mg kükürt, 105,0 mg senne (sinameki) yaprağı tozu ve 25,0 Detaylı SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ
SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIK; Fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. BESLENME; Büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken Detaylı Interventi di screening per i tumori intestinali in Galles
Interventi di screening per i tumori intestinali in Galles 3 www.bowelscreeningwales.org.uk Galler de yapılan Bağırsak Taraması nı Anlamak Bağırsak kanseri taraması neden yapılmalı? Bağırsak taraması bağırsak Detaylı ENTERAL BESLENME KILAVUZLARI. Dr. Mesci&Uzunlulu
ENTERAL BESLENME KILAVUZLARI Dr. Mesci&Uzunlulu KAYNAKLAR Klinik Enteral Parenteral Beslenme Derneği (KEPAN) Amerikan Parenteral ve Enteral Nütrisyon (ASPEN) Avrupa Parenteral ve Enteral Nütrisyon (ESPEN) Detaylı EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr
EKMEKSİZ DİYET OLUR MU? ŞİŞMANLIĞIN TEK SUÇLUSU EKMEK Mİ? Dilara Koçak Beslenme ve Diyet Uzmanı 8 Mart 2013 www.dilarakocak.com.tr Ağacın kökü toprak İnsanın kökü EKMEK tir. 2 BİR AYDA 7-12 KG. VERMEK Detaylı BAĞIRSAK YETMEZLİĞİ BUKET DALGIÇ
BAĞIRSAK YETMEZLİĞİ BUKET DALGIÇ 1 BAĞIRSAK YETMEZLİĞİ TANIM SINIFLAMA BAĞIRSAK YETMEZLİĞİ Bağırsak kitlesinin veya fonksiyonunun yeterli büyüme için gerekli minimum besin emilimini ve su gereksinimini Detaylı BİRİNCİ BASAMAKTA PRİMER İMMÜN YETMEZLİK
1 İmmün sistemin gelişimini, fonksiyonlarını veya her ikisini de etkileyen 130 farklı bozukluğu tanımlamaktadır. o Notarangelo L et al, J Allergy Clin Immunol 2010 Primer immün yetmezlik sıklığı o Genel Detaylı SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI
SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI YETERLİ VE DENGELİ BESLENME Beslenme; insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin vücuda alınıp kullanılabilmesidir. Detaylı HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME
HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME Beslenme Yetersizliğine Bağlı Sorunlar 1 PROTEİN ENERJİ YETERSİZLİĞİ Büyüme ve gelişme için gerekli olan enerji, protein, karbonhidrat, vitamin ve minerallerin yeterince alınmamasına Detaylı OBEZİTE CERRAHİSİ SONRASI: KALSİYUM, B1 VE B2 VİTAMİNİ
OBEZİTE CERRAHİSİ SONRASI: KALSİYUM, B1 VE B2 VİTAMİNİ Kalsiyum, insan vücudunda en bol miktarda bulunan mineral olup, yalnızca kemikleri ve dişleri güçlendirmekle kalmaz, kasların kasılmasını, sinirlerin Detaylı DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler
DİYABET NEDİR? Özel Klinik ve Merkezler Diyabet nedir? Diyabet hastalığı, şekerin vücudumuzda kullanımını düzenleyen insülin olarak adlandırdığımız hormonun salınımındaki eksiklik veya kullanımındaki yetersizlikten Detaylı Kolon Kanseri Nedir? Prof. Dr Tahsin ÇOLAK. MEÜ Tıp Fakültesi. Kolorktal Cerrahi Ünitesi. Genel Cerrahi AD
Kolon Kanseri Nedir? Nasıl Tanıyacağız? Prof. Dr Tahsin ÇOLAK MEÜ Tıp Fakültesi Genel Cerrahi AD Kolorktal Cerrahi Ünitesi Kolorektal Kanser (CRC) 1. Dünyadaki dağılımı ve yaygınlığı (Epidemiology) 2. Detaylı İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON İkinci Bölüm GIDA HİJYENİ, TANIMI ve ÖNEMİ Üçüncü Bölüm PERSONEL HİJYENİ
İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON Hijyenin Tanımı ve Önemi... 1 Sanitasyon Tanımı ve Önemi... 1 Kişisel Hijyen... 2 Toplu Beslenme Sistemlerinde (TBS) Hijyenin Önemi... 3 Toplu Beslenme Sistemlerinde Detaylı YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?
YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN Detaylı KOLOREKTAL KANSER. Prof. Dr. Ömer ŞENTÜRK
KOLOREKTAL KANSER Prof. Dr. Ömer ŞENTÜRK Tanım En sık görülen 3.kanser Kanserden ölümlerde 2.sırada 80-90 milyon insan risk altında Gelişiminde iminde Genetik Değişiklikler iklikler Normal Kolon Hiperproliferatif Detaylı 2. Çocukluk çağında demir eksikliği anemisi?
DEMİR EKSİKLİĞİ 1. Demir eksikliği anemisi nedir? Demir eksikliği anemisi : kan hücrelerinin yapımı için gerekli olan demirin dışarıdan besinlerle yetersiz alınması yada vücuttan aşırı miktarda kaybedilmesi Detaylı Diyaliz Hastalarında Parenteral Beslenme. Dr. Murat H. Sipahioğlu Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı
Diyaliz Hastalarında Parenteral Beslenme Dr. Murat H. Sipahioğlu Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Protein-Enerji Kaybı (Protein-Energy Wasting, PEW) Diyaliz hastalarında PEW insidansı Detaylı PROBİYOTİKLER VE SAĞLIK
PROBİYOTİKLER VE SAĞLIK Özet : Probiyotikler intestinal mikrobiyal dengeyi düzenleyen canlımikroorganizmalardır. Son yıllarda yapılan çalışmalarda probiyotiklerin bakteriyel ve viral ishaller ile atopik Detaylı Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU
büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm Detaylı SAĞLIKLI BESLENME. Beslenme BESİN ÖĞELERİ. Beslenme karın doyurmak veya doydurmak demek değildir. Besin maddesi