Beş karakteristik enstrümanıyla Okinawa müziği | Blog | Babylon | Turns You ON
Beş karakteristik enstrümanıyla Okinawa müziği
Blog Masaüstü Beş karakteristik enstrümanıyla Okinawa müziği
Tarih29 Mart 2016 14:30
Japonya’daki Okinawa Adaları’ndan çıkan müziği var eden; sanshin, hyoshigi ve shime-daiko gibi enstrümanlarla tanışın!
Birçok farklı yöresel müziğin doğduğu Japonya’nın kuzey batısında yer alan Okinawa Adaları, kendine has bir müzik biçimi oluşturmuş. Okinawa müziği ya da bilinen bir diğer adıyla Ryukyuan müziği, çeşitli karakteristik enstrümanlar eşliğinde farklı alt dallara ayrılsa da, genel olarak yerel halkla ilgili ve egzotik temaların işlendiği şarkılar sunuyor. Çeşitli sahne sanatları eşliğinde de sıklıkla kullanılan Okinawa müziklerinin en karakteristik beş enstrümanını tanıyoruz!
Perküsif bir enstrüman olan shime-daiko, Afrika usülü vurmalı çalgılara benzer yapısıyla diğer Okinawa enstrümanlarından ayrılıyor. Geniş bir yüzeye sahip, kısa bir davul olan shime-daiko; bir tezgahın üzerine yerleştirmek kaydıyla, iki cephesi de kullanılarak çalınıyor. Birazdan bahsedeceğimiz hyoshigi ve sanba örneklerinden farklı olarak elle çalınmayan shime-daiko, Japon kültüründe farklı enstrümanlarda da gördüğümüz 'bachi' isimli çubuklar sayesinde ses çıkarıyor. Shime-daiko, Japonya’nın geniş coğrafyasında şekillenen, farklı müzik akımlarında da karşımıza çıkıyor.
Okinawa müziğinin en karakteristik enstrümanı olan sanshin, bir anlamda bu müziğin doğmasına da sebep olmuş. Üç telden ve yılan derisiyle kaplı bir gövdeden oluşan sanshin, banjoya benzeyen bir yapıya sahip. Kendisine göre daha popüler olan shamisen enstrümanının da öncüsü olan sanshin, ilk olarak Çin topraklarında ortaya çıkmış olsa da, 16'ncı yüzyılda ulaştığı Osaka’dan Japonya’ya yayılmış. Enstrümanın üç telinin de farklı isimleri var. En üstteki tel, erkek tel anlamına gelen 'uujiru'; ortadaki tel, orta tel anlamına gelen 'nakajiru'; en alttaki tel de dişi tel anlamına gelen 'miijiru' isimleriyle anılıyor. İkinci Dünya Savaşı sırasında birçok Okinawa'lı, teneke kutuları kullanarak kankara sanshin olarak bilinen daha basit sanshinleri yapmış.
Süslemeli bir halatla birbirine bağlı iki ahşap ya da bambu parçasından oluşan hyoshigi, Okinawa müziğinde en yaygın kullanılan perküsif enstrümanlardan biri. İki parçanın birbirine çeşitli açılardan çarptırılmasıyla çıkan farklı seslerin yanı sıra, iki parçasının farklı yüzeylere sürtünerek çıkardığı sesler de söz konusu enstrümanın sunduğu ses paletini genişletiyor. Yapımı en kolay enstrümanlardan biri olan hyoshigi, Okinawa müziklerinin yanı sıra Japonya’nın Kabuki ve Bunraki gibi çeşitli sahne sanatlarında da, performansın başlıyor olduğunu anons etmek adına kullanılıyor.
Japonya’dan çıkan çoğu yerel müzikte kullanılan yaylı enstrüman kokyū’nün Okinawa kültüründeki karşılığı olan kūchō, sanshin gibi ilk olarak Çin’de ortaya çıkmasına rağmen Japonya’nın yerel enstrümanı haline gelmiş. Japon kültürünün yayla çalınan tek enstrümanı olan kūchō, bu ülkeye geldikten sonra malzemesi ve şekli biraz değişmiş. Bu sayede farklı bir tınıya ulaşan kūchō, aslında üç telli bir enstrüman... Ancak Japon müzisyen ve sanshin ustası Shinei Matayoshi tarafından daha geniş bir ses skalası sunması arzusuyla dört telli olarak tasarlanmış modelleri de var.
Kökeni en eskiye dayanan enstrümanlardan biri olan sanba, Okinawa müziğinde de sıklıkla karşımıza çıkıyor. Abanoz bitkisinden yapılmış üç parçanın üzerindeki deliklerden geçen düğümlü bir sicimle oluşan sanba, tek elle çalınabiliyor. Bir elin parmakları arasında yerleştirilen sanba, parçaların birbirine çarpmasıyla perküsif bir enstrümana dönüşüyor. Okinawa müziğinde birçok müzisyen başka bir enstrüman çalarken bir yandan sanba çalabiliyor.