Anasayfa Gezi Rehberi Göreme Gezilecek Yerler
Kültür turları içerisinde Kapadokya Bölgesinin ayrı bir yeri ve önemi vardır. Eşsiz tarihi güzellikleri, dünyanın hiçbir yöresinde rast gelinmeyecek tabiat harikası kaya oluşumları, bu yeri gezginler için büyülü ve farklı kılar. Kapadokya denildiği zaman da ilk akla gelen Göreme Yöresi olmaktadır. Göreme gezilecek yerler nereleridir? Ne yenir? Hangi ürünü yöreyi tanıtır? Sorularını yanıtlamadan önce Göreme’nin coğrafi yerini belirtmek yerinde olur.
Göreme Yöresi Nerede Bulunmaktadır?
Göreme İç Anadolu Bölgesinde Nevşehir İl sınırları içerisindedir. Nevşehir merkeze yakın bir konumda, yaklaşık on km. uzaklıkta bulunmaktadır. En büyük geçim kaynağı turizmdir.
Göreme Gezilecek Yerler İçerisinde Tarihi Çok Eski Dönemlere Dayanmaktadır
Göreme gezilecek yerler içerisinde tarihi çok eski dönemlere dayanan, kültür turları içerisinde de bu açıdan yeri ayrı tutulacak bölgeler arasındadır. Bu yöre içerisinde bulunan Hasan Dağı ve Erciyes Dağındaki volkanik patlamalar sonucu püsküren lav ve tüf kayalıkları, peri bacaları denilen tabiat harikası oluşumları gerçekleştirmiştir. Zamanla rüzgar, fırtına gibi hava koşullarının oluşturduğu aşınmalar bu tüf kayalıklarına şekil verdiği söylenir. Türlü isimleri olan bu peri bacalarına mantar şeklinde olan şapkalı peri bacaları en güzel örnektir. Göreme Yöresi’nin bilinen en eski ismi Korama’dır.
Asurlular Kapadokya tarihinde önemli rol oynamaktadır. İlk çivi yazısı burada ortaya çıkmıştır. Daha sonra Hititlerin bu coğrafyada medeniyet kurdukları görülür. Kapadokya tarihinde, peri bacaları içerisinde yerleşim ve yeraltı şehirlerinde, dar odalar ve koridor benzeri geçiş yerleri sığınma, savunma amaçlı olarak ilk Hitiler döneminde kullanıldığı varsayılmaktadır. Ardından Frig Uygarlıkları bu topraklarda hüküm sürmüş olup, daha sonra geç Hitit dönemi Niğde ve Nevşehir İllerini kapsayacak şekilde bir krallık halinde egemenlik sürmüştür. Geç Hitit Dönemi krallığı olan Tabal Krallığı Pers Hakimiyetine kadar sürerken, bu yöre için o dönemde Güzel Atlar Diyarı denildiği bilinmektedir. Savaşçı bir toplum olan Persler bu topraklarda at yetiştirmişler ve savunma stratejilerinde önemli rol oynamıştır.
Ardından Büyük İskender ve Roma İmparatorluğu Medeniyetlerinin bu topraklarda önemli rolleri olmuştur. Roma döneminde bölgenin başkenti Kayseri olduğu bilinir. O dönem Hıristiyanlığın yeni yayıldığı dönemler olmasından ötürü, farklı inançlara sahip insanlardan kaçmak ve sığınmak maksadı ile ilk Hıristiyan Toplulukları, dinlerini gizli yaşamak zorunda kalmışlardır. Can güvenliği endişesi ile bilhassa doğal yeraltı şehirlerinde barınıp, sığındıkları, ibadet ettikleri ve yaşam alanlarını oluşturdukları tarihte bilinen gerçeklerdendir. Bu noktada Göreme gezilecek yerler arasında yeraltı şehir ve kaya oluşumlarını ve kiliselerini mutlaka gezip, görülmesi gerekli yerler arasında olduğu söylenmelidir. Doğu Roma İmparatorluğu hakimiyetinin ardından çok kısa bir süre Sasani egemenliği görülmekle birlikte ardından Emevi’lerin akınına uğramıştır. Uzun süren kargaşalı dönem keşişlerin saklanması ve bir takım heykel ve resimleri yeraltı şehir ve yerüstünde de kayalara oydukları görülmektedir. Hıristiyan inanışına göre kutsal sahneler tasvir edildiği gibi önemli kral figürleri de görülmektedir. Bilhassa Göreme Açık Hava Müzesi bu bakımdan çok zengindir.
Göreme Yöresinde Türk İzleri Ne Zaman Başlar?
Anadolu Selçuklu Devleti tarafından 1082 yılında Kayseri’nin fethedilmesi ile birlikte Kapadokya Bölgesi içerisinde Göreme’de Türk izleri görülmeye başladığı bilinmektedir. Bu dönemde Aziz George Kilisesi’nde, II. Mesut’ un resimleri yer almaktadır. Hıristiyanlara hoşgörü ile davranan Selçuklular, Moğol istilası sonucu yörede hakimiyetlerini yitirmişlerdir. Alaaddin ve Taşkınpaşa Camii, Sarıhan Kervansaray yapıları bu dönemin mimarileri arasındadır. Osmanlı hakimiyeti yıllarında ise yörede sayısız cami, çeşme, külliyeler yapılmıştır. Nevşehirli Damat İbrahim Paşa döneminde bu yörede sayısız imar çalışmaları yapmıştır. Türklerin, farklı dinlere hoşgörülü bir toplum yapısına sahip olmalarından ötürü Osmanlılar Dönemi’nde de Hıristiyan dinine mensup olanlar inançlarını özgürce yapma imkanı bulmuşlardır. Cumhuriyet döneminde ülkeler arası antlaşmalar çerçevesinde yapılan mübadele neticesinde tüm Anadolu’da olduğu gibi bu yörede de yaşayan Hıristiyan Halk bulundukları toprakları bırakmak zorunda kalmıştır. Gönderildikleri ülkede bulunan Türk vatandaşları ile karşılıklı değişim yaşanmıştır.
Göreme Gezilecek Yerler Listesi İçerinde Öne Çıkan Mekanlar
Göreme gezilecek yerler içerisinde öne çıkan yerleri kısaca sıralayacak olursak:
Doğal taş yapılar ve çok sayıda kilise gibi ibadet ve sığınma yerleri
Göreme Gezilecek Yerler Arasında Öne Çıkan Birkaç Tarihi Yer ve Eşsiz Tabiat Güzellikleri
Göreme yöre olarak çukurda olmasından ötürü, peri bacalarının en net görülebildiği yerler arasındadır. Konik biçimli ve şapkalı yapılara sahip volkanik lav püskürmeleri ile oluşmuş peri bacalarının en güzel örnekleri burada yer aldığı görülmektedir. Peri bacalarının yumuşak bir madde olmasından ötürü elle kolayca oyulabilmesi ilk yaşam izlerinde sığınılacak evlerin kolaylıkla inşa edildiğinin en açık göstergesi olmuştur. İkonoklazm dönemi burada Hıristiyanlık döneminin en çarpıcı eserlerinin olduğu dönemdir. Bu eserleri görmek isteyenler için Göreme Açık Hava Müzesi mutlaka gezilmesi gereken yerlerdendir.
Tarihi peri bacaları, İkonoklazm Dönemi figür ve tasvirlerin yer aldığı Göreme Açık Hava Müzesi iki peri bacası arasındaki ilk Hristiyanlık dönemi Kilisesi ile de üne kavuşmuştur. Göreme’ye iki km mesafede bulunan bu alan UNESCO tarafından tarihi koruma alanı içerisindedir. Aziz Basil’ in burada adı sıkça geçmektedir. İlk Hıristiyan dönemi kilise ve okulları burada yer alır. Şapellere de rastlamak mümkündür. MS.4. ve MS.13. yüzyıl izleri bu yöreye tarihi zenginlik katmıştır. Dar mekanlardan zor tırmanma koşulları ile çıkılan en belirgin yerleşim yeri doğal bir peri bacasıdır. Tuvalet, mutfak ve dönemin koşullarında oluşturulmuş havalandırma ve oturma odaları yer alan büyük bir taş yapıdır. İrili ufaklı peri bacalarından oluşmuş yerleşim alanları içerisinde bu mekan öne çıkmaktadır. Aziz Basil Şapeli, Elmalı Kilisesi, Kızlar ve Erkekler Manastırı, tarihi mezarlar Göreme gezilecek yerler listesinde yer alması önerilir.
Azize Barbara Şapeli, Yılanlı Kilise öne çıkan yerler arasındadır. Duvar fresklerinde yılan tasviri neticesinde söz konusu kilise için, Yılanlı Kilise denildiği rivayet edilmektedir. Azize Catharine Şapeli, Karanlık Kilise, duvarlarındaki çarık figürlerinden ötürü Çarıklı Kilise adını alan tarihi mekan yine Göreme Açık Hava Müzesi içerisinde görülmesi gereken yerler arasındadır.
Göreme’nin Tabiat Harikası Vadileri
Göreme’nin tabiat güzellikleri içerisinde vadileri ayrı bir yer tutar.
Meyve bahçeleri arasından geçerek vadiye ulaşma imkanı vardır. Göreme Açık Hava Müzesi’ne de çok yakın bir konumdadır. Saklı Kilise, El- Nazar Kilisesi, Sarnıç Kilisesi en önemi tarihi kiliselerindendir. Eşsiz bir görüş açısına sahip bu vadi, tarih ve doğa sevenler için mutlaka gezilmesi gereken yerler içerisindedir.
Bilhassa üzüm bağları ile ünlü olan bu vadi, Avanos ile Göreme yolu üzerinde yer almaktadır. Yaygın olarak bilinen bir diğer ismi de Keşişler Vadisidir. En belirgin oluşumları da üzerinde adeta bir şapkayı andıran şapkalı peri bacalarıdır.
Göreme ve Çavuşin Köyleri arasında bulunan bu vadi de kilise gibi tarihi yerlere rastlamak mümkündür. En belli başlı tarihi yerleri Anna Kilisesi, Sütunlu Kilise, Ayvalı ve Üç Haçlı Kilisedir. Meyve bahçeleri ve yürüyüş alanları açısından diğer vadiler arasında bu özellikleri ile ayrıldığı ve dikkat çektiği görülmektedir.
Çok farklı şapkalı yapılarıyla dikkat çeken bu vadi dik ve engebeli bir yapıya sahiptir.
Büyük Kılıçlar ve Küçük Kılıçlar Vadisi
Vadiye adını veren Kılıçlar Kilisesi bu yörede yer almaktadır. Ayrıca Meryem Ana Kilisesi de bu vadi içerisinde bulunmaktadır. Vadi içerisinde ince bir su kaynağı da geçmektedir.
Göreme’nin Tarihi Güzellikleri
Kilisenin geçmişteki ismi bilinmemekle birlikte burayı bulan kişinin ismi ile anılmaktadır. Günah çıkarma ve ayin yapılan bir kilise olan Yusuf Koç Kilisesi duvarlarındaki dini figürler ve İncil’ den sahneler ile tarihe ışık tutan yerler arasındadır.
Göreme Uçhisar arasında kalan bu kilise Aziz Hieron’un savaşırken Malatya taraflarında öldürülüp, kesilmiş olan elinin Göreme’ de yaşayan annesine getirildiği rivayet edilmiş ve onun anısına yapılmış bir kilisedir.
Orta Mahalle Kilisesi, kubbeli tavan mimarisi ve süsleri ile öne çıkan bir yapıdır. Göreme’nin merkezinde yer almaktadır.
Tarihi İpek yolu üzerinde yer alan bu hana ismini veren olay, giriş kapısının kararmış olmasından ötürüdür. Selçuklu dönemine ait olan bu eşsiz eser kervansaray olarak kullanılmıştır.
Göreme Gezilecek Yerler Kadar Yemekleri ve El Sanatları ile de Ünlüdür
Göreme gezilecek yerler kadar yemek ve el sanatları açısından da öne çıkan bir yöredir. Nevşehir tavası, osbar kebabı, ayva dolması, enfes kuzu eti ile yapılan testi kebabı, baklavaları ile lezzet açısından da öne çıkan yerler arasındadır.
El sanatları olarak çanak ve çömlek yapımı önemlidir. Yöreye can veren Kızılırmak Nehrinin bir kolundan çıkarılan özel topraklar sayesinde, kaliteli çömlek işçiliği yaygındır. İpek halı yapımı çok ünlüdür. İpek halı dokuma atölyeleri gezilecek yerler arasındadır. Üzüm bağları yaygın olmasından ötürü şarapçılık yapılmaktadır. Tarihi güzellikleri, enfes yemekleri ve muhteşem doğası ile Göreme mutlaka görülmesi gereken yerler arasındadır.
Bir önceki yazımız olan Alaçatı Gezilecek Yerler başlıklı makalemizde alaçatı ve çeşme hakkında bilgiler verilmektedir.
Sonraki yazıNevşehir Rehberi