İnşaat Hukukunda Eser Sözleşmelerinin Yeri Nedir?
İNŞAAT HUKUKUNDA ESER SÖZLEŞMELERİNİN YERİ NEDİR?
Bilindiği gibi inşaat işlerinde sıklıkla gündeme gelen sözleşme türlerinden biri de 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 470. maddesi ve devamında düzenlenen eser sözleşmesidir. Eser sözleşmesi, en az iki taraftan oluşan bir iş görme sözleşmesidir. Buna göre, taraflardan biri “YÜKLENİCİ” diğeri ise, “İŞ SAHİBİ” olarak anılır.
Eski (818 sayılı BK) kanun döneminden kalma tabirler ile konuşacak olursak, istisna sözleşmesi (eser söz.) müteahhit ve iş sahibi olmak üzere iki taraflı olarak kurulan, ivazlı, karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmedir.
Buna göre, yüklenici, iş sahibi için bir ESER meydana getirip bunu teslim etmeyi üstlenir. İş sahibi ise eser sözleşmesinde kararlaştırılan bedeli yükleniciye öder. Böylelikle bir eser sözleşmesi kurulmuş olur.
İnşaat hukukuna yakından bakıldığında, temelde bir “bina inşaatı yapan taraf” ve “inşaatı yaptıran taraf” görülür. Burada, son derece tipik bir eser sözleşmesi kurulmuştur. Zira, müteahhit bir bina inşa etme borcu altına girmekte, iş sahibi ise bunun karşılığında bir bedel ödemeyi taahhüt etmiştir. Fakat uygulamada genellikle bu kadar sade bir eser sözleşmesi kurulmaz. Sıkça rastlanıldığı üzere, kat karşılığı inşaat sözleşmesi olarak anılan bir sözleşme ile müteahhit bina yapma borcu altına sokulur. Bunun karşılığında, iş sahibinden belirli bir para almak yerine, iş sahibine ait bulunan taşınmazdan belirli bir arsa payının maliki kılınır. Bu sözleşmeye daha sonra yeniden, ayrıntılarıyla değineceğimiz için, kısaca değinmekle yetinelim.
İnşaat hukukunda, eser sözleşmesinin önemli bir uygulama alanı vardır. Hatta yukarıda sözünü ettiğimiz kat karşılığı inşaat sözleşmesi de, kendi içerisinde eser sözleşmesini barındıran özgün bir sözleşme olduğu için, inşaat hukukundaki en önemli sözleşme türünün aslında eser sözleşmesi olduğunu söylemek mümkündür. Bu nedenle, inşaat hukukundan doğacak uyuşmazlıkların büyük çoğunluğunun çözümü, Türk Borçlar Kanunu’nun 470. maddesi ve devamının bilinmesiyle olmaktadır. Aşağıda, eser sözleşmesinin çok kısa bir iskeletini oluşturacağız:
Eser Sözleşmesinin Üç Sacayağı
1) Eser Meydana Getirme ve Teslim Etme: Yüklenicinin en önemli borcu, hukuki anlamda “eser” meydana getirmek ve bunu usulüne/gereğine uygun biçimde teslim etmektir. Bu borç, eser sözleşmesinin en temel parçasıdır. “Eser”, inşaat hukukunda genellikle bir “yapı” inşa etmektir. Örneğin: Bir müteahhit ile iş sahibi arasında 4 katlı bir apartman yapılması konusunda eser sözleşmesi akdedilmişse, müteahhit ancak gereği gibi bir inşaat yapıp bunu teslim etmek ile borcundan kurtulabilir.
2) Eserin Bir “Bedel” Karşılığında Meydana Getirilmesi: TBK md.470 ve devamında düzenlenen eser sözleşmesinde, eser için iş sahibi tarafından ödenecek bir bedel gerekmektedir. Bu bedel, para olabilir. Başka türlü bir bedel kararlaştırılabilir. Fakat bedel olarak “arsa payı” kararlaştırılmışsa, artık eser sözleşmesi değil, kat karşılığı inşaat sözleşmesinden bahsedilir.
3) Yüklenicinin ve İşsahibinin Sözleşmenin Tüm Koşullarında Anlaşması
Hukuk, Yönetmelik6098, eser sözleşmesi, inşaat hukuku, iş sahibi, yüklenici
İnşaat Hukukunda Karşılaşılabilecek Sorumluluk Türleri Ve Özellikle Haksız Fiil Sorumluluğu