“Ben”i İdrak Ettiğimiz Zaman “Öteki”ni de İdrak edeceğiz. – Okur Dergisi
Tarihle ilgili günümüze kadar birçok kitap yazıldı, çizildi ve konuşuldu. Farklı perspektiflerden farklı yorumlar gerçekleştirildi. Şimdilerde bu alana Doç. Dr. İbrahim Kalın “Ben, Öteki ve Ötesi” isimli kitabıyla katkıda bulundu. Felsefe ve Tarih alanında çalışmaları olan, uzun yıllar Cumhurbaşkanı Erdoğan’a danışmanlık yapan ve şimdilerde Cumhurbaşkanlığı sözcüsü olan İbrahim Kalın’ın “Ben, Öteki ve Ötesi -İslam-Batı İlişkilerine Giriş-” adlı kitabı Haziran 2016’da Erhan Güngör ve Nurullah Koltaş editörlüğünde, İnsan Yayınlarından çıktı. İslam Medeniyetini ve Batı Medeniyetini sadece tarihsel olarak değil, felsefi bir bakış açısıyla da ele alan Kalın, bu süreci eleştirel süzgeçten geçirerek aktarıyor okuyucusuna.
İslam-Batı ilişkisi tarihsel bir dizinde sunulan kitapta konuyla ilgili görsellere de yer verilmiş. Oldukça geniş bir kaynakçadan yararlanılan eserde, İslam-Batı ilişkisini çok geniş perspektifte ele almış. Yazar, konuya siyaset, kültür ve medeniyet, sanat, teoloji, coğrafya, dil gibi unsurları da göz önüne alarak bir bakış açısı kazandırmaya çalışmış.
Kitabın Giriş kısmında yazar bu eserinde birbiriyle irtibatlı iki temel konuyu ele almayı amaçladığını belirtiyor. Bunu yaparken de İslam ve Batı tarihini ayrı ayrı değil, bu iki kulvardaki toplumların birbiriyle temas ettikleri yer ve zamanlara yoğunlaşarak bu etkileşimden ortaya çıkan sonuçları anlamlı bir çerçeve içinde değerlendirme amacı taşıyor.
Kitap hakkında bir değerlendirmede bulunan Prof. Dr. Mahmud Erol Kılıç söyler diyor: “İslâm ve Batı’nın iç içe geçmiş tarihinin ana hatlarını ele alan bu çalışma, siyasî, askerî ve toplumsal ilişkilerin yanı sıra , ‘ben’ tasavvuru, ‘öteki’ algısı, zaman ve mekân tasavvuru, sembolik dil ve imgeler üzerinden inşa edilen anlamlar dünyasına eğilmeyi hedefliyor. Değerli kardeşim İbrahim Kalın’ın modern ötekileştirmenin aynı zamanda yok etme haline gelmesi sürecini, özellikle Müslümanın ötekileştirilmesi eylemi üzerinden okuyan bu mühim çalışmasını herkese tavsiye ederim.”
“Ben” ve “Öteki” Arasındaki İlişki
Tarih hakkında sağlıklı ve kapsamlı bir bakış açısı kazanmak istiyorsak standart eğilimler dışında bırakılarak göz ardı edilen detayları da ele almak gerekir. İslam-Batı ilişkisi açısından bakarsak ötekileştirme ve mutlak köleleştirme tavırları kadar, etkileşim ve iş birliği dönemleri de ele alınmalıdır. Tarih bizden tamamen bağımsız olmadığı gibi bizim değerlerimize, ihtiyaçlarımıza göre şekillenen bir şey değildir. Bu konuda “Hakikat, bu ikisinin arasında bir yerdedir” açıklamasını yapar Kalın.
Avrupa’nın Doğu’yu ve İslam dünyasını “öteki” olarak görmesi uzun yıllar öncesine dayanır. Avrupa İslam düşüncesini ötekileştirerek bir nevi kendini güvene alma ve meşruiyet alanı oluşturma yoluna gitmiştir. İslam’ın düşünce geleneğinden çok fazla haberdar olmayan Batı, İslam’a bir fikir medeniyet konusu olarak değil, bir antropoloji ve sosyal nesnesi olarak bakar. Elbette bu bakış onları yanlış tahlillere götürecektir.
Ancak bu “öteki” olma durumuna tek taraflı olarak bakmak bizi yanılgıya düşürür. İslam dünyası da Batı’yı bir “öteki” olarak algılar; kendinin tarihine ve siyasi, kültürel, ekonomik, sosyal, dil, din, eğitim vb. alanına müdahale eden bir “öteki”.
Bu Eser Son Olmasın
“Ben” ve “öteki” kavramları ışığında konuları ele alan Kalın, tarihsel bir gezintiden sonra günümüz meselelerini de ele almış. Çok yönlülüğü ve geniş perspektifiyle okuyucunun ufkunu açacak nitelikte olan eser doyurucu bir nitelikte olsa da yeterli olmayacaktır. Yayınevlerinin bu nitelikteki eserlere daha çok zaman ve imkân tanımaları, bazı yanlışların düzeltilmesinde etkili bir rolü olacaktır.
Yayınevi Hakkında Kısa Not: İslam medeniyeti ve tarihi konusunda birçok esere imza atan İnsan Yayınevi, felsefe ve tasavvuf alanında da çalışmalara imza atmış. Nitelikli kitapları okuyucusuyla buluşturan yayınevinin kitaplarının bazıları şunlardır: “Modern Dünyanın Bunalımı” (Rene Guenon); “İslam Medeniyetinin Geleceği” (Ziyaüddin Serdar); “İslam’da Felsefenin Doğuşu” (Ali Sami en-Neşşar); “13. Yüzyıldan 21. Yüzyıla Yunus Emre” (Kolektif).
Yazarı Tanıyalım: İbrahim Kalın, İstanbul Üniversitesi Tarih Bölümü’nden mezun. Yüksek lisansını Malezya Uluslararası İslam Üniversitesinde, doktorasını beşeri bilimler ve mukayeseli felsefe alanında Molla Sadra’nın varlık görüşü ve bilgi felsefesi üzerine yazdığı tez ile George Washington Üniversitesi’nde tamamladı. College of the Holy Cross, Georgetown Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesi’nde İslam Düşüncesi ve İslam-Batı ilişkileri üzerine dersler verdi. İslam felsefesi, İslam-Batı ilişkileri ve Türk dış politikası üzerine yayımlanmış kitapları ve makaleleri bulunan yazarın kitaplarından bazıları şunlardır: “İslam ve Batı” (İSAM Yay., 2007; kitap, Türkiye Yazarlar Birliği 2007 Fikir Ödülüne layık görüldü, Yunanca ve Arnavutçaya tercüme edildi); “Akıl ve Erdem: Türkiye’nin Toplumsal Muhayyilesi” (Küre Yay., 2013); “Molla Sadra” (Oxford University Press, 2013); “Varlık ve İdrak: Molla Sadrânın Bilgi Tasavvuru” (Klasik Yay., 2015).
Yazan: Nermin Öz – sfr.nermin81@gmail.com
(İslam-Batı İlişkileri Tarihine Giriş)