Anasayfa » Ekonomi » Gıda ihracatına yönelik küresel kısıtlamalar gevşetiliyor
Tedarik zincirlerinin koronavirüsten dolayı bozulacağı ve besin kasveti çekileceği evhamlarının gevşemesiyle beraber tüm dünyada besin ihracatına müteveccih kısıtlamalar rahatlatılıyor
Koronavirüsün tüm dünyada dağılmasıyla beraber tarım mahsullerinde ortaya çıkan gözetmecilik tedbirleri dalgası şimdiden zayıflamaya başladı.
Yiyecek Siyaseti Araştırma Enstitüsü’ne göre mahallî talebi gözetmek için yiyecek ihracatına kısıtlamalar getirmeyi tasarlayan 17’den fazla ülkenin yarısı mevzubahisi temkinlerin ya tamamını, ya da bir kısmını geri çekti. Bunların arasında Vietnam ve Romanya gibi bazı büyük hububat ihracatçıları da bulunuyor. Buna rağmen en büyük buğday ihracatçısı Rusya, kısıtlamaları gözetiyor.
Tedarik zincirlerinin kapanmalara karşın işlemeye devam etmesiyle beraber, dünyanın bir hayli kısmında yiyecek kasveti evhamları eksildi. Ancak kısa ömürlü olan kısıtlamalar dahi hasat ve taşınacak mülklerin bozulmasına neden oldu. Birleşmiş Milletler BM gibi müesseseler yiyecek güvenliğini riske sokabilecek ve maliyetlerin yükselmesine neden olabilecek bu cins kısıtlamalara karşı ihtarlarda bulundu.
BM Yiyecek ve Tarım Organizasyonu kıdemli ekonomisti Abdolreza Abbassian, “Reelinde az stok gibi bir gidişat pek olmadı. Bu ihtiyatlar en iyi olasılıkla bu ülkelerin kendilerine hasar vermiştir.” dedi. IFPRI’den kıdemli tahlilci Joseph Glauber, bir hayli hükümetin, küresel rezervleri değerlendirip, talebin bol olduğu mevzusunda güvence verildikten sonra kısıtlamalar rahatlatmaları için cesaretlendirildiğini belirtti. Kotaları kaldırmayan Rusya ise bir ayrıcalık ve makûs havadan kaynaklı makûs hasattan dolayı kısıtlamalar yine uygulanabilir.
Glauber, e-posta anekdotunda “İhracat kısıtlamalarının sonunu gördüğümüzü umut ediyoruz. Ancak insanlar Rusya gibi ülkeleri mevcut kota ve kısıtlamaların yeni hasat senesine uzatılıp uzatılmadığını izleyecek.” dedi. Beynelmilel Hububat Konseyi şimdilik engebeli bir buğday ve pirinç hasadı öngörüyor.
Bazı büyük yiyecek ihracatçılarının kısıtlamaları şu biçimde:
Avrupa Birliği’nin AB en büyük ikinci buğday ihracatçısı Romanya, AB dışına yapılan hububat satışlarına getirilen ani yasağı başladıktan bir hafta sonra kaldırdı.
DÜnyanın en büyük un ihracatçılarından biri Kazakistan, un ve değişik hububatlardaki ihracat kısıtlamalarının Haziran’da kalkabileceğinin sinyalini verdi. Ayrıca Nisan ayına mukayeseyle Mayıs kotasını da artırarak un ihtimalini 150 bin ton ile iki katına çıkardı.
Dünyanın en büyük üçüncü pirinç ihracatçısı Vietnam, ihracat hududunu Mayıs başında kaldırıyor. Kısıtlamalar ile beraber değişik üreticilerin de eş adımlar atacağı evhamları maliyetleri yükseltti. Limanlara yığılan binlerce konteynır heba oldu.
Karadeniz’e kıyısı olan Ukrayna’nın hükümeti Nisan sonında tüccarlarla yapılan görüşmenin ardından bu sezonun darı satışları üzerine hudut getirilmesine karşı muhakkak bilinmeyen bir adım attı. Yetkililer talebi izlemeye devam edecekler. Değişik yandan küresel darı arzı, petrolün çöküşünün biyoyakıt imalini negatif etkilemesi ve Ukrayna’nın maliyetlerinin dört ayın düşüğüne gerilemesiyle eksildi.
Rusya’da Haziran’a kadar tanımlanan hububat satış kotaları halihazırda tükendi. Ancak talebi harcayabilmesi için ihracatın çok daha fazla olması gerekiyor. Ülkede gelecek haftalarda yurt dışına sevk edilmesi tasarlanan 7 milyon tonun neredeyse yarısı duruyor ve küresel hububat arzı pandeminin biyoyakıt imal ve et harekâta süreçlerini yavaşlatmasıyla düştü. Rusya’nın kısıtlamaları Temmuz’da kaldırılacaktı ancak fırıncılar birliğinin kısıtlamalar sıkılaştırılmasını arz etti ve tarım bakanlığı kotaların gelecekte yine kullanılacağının sinyalini verdi.