Cilt 2, Sayı 2, Haziran 2018 | Klinik Psikoloji Dergisi
Telif Hakları Devir Formu
Cilt 2, Sayı 2, Haziran 2018
İntihar Olasılığı Ölçeği: Gözden geçirme, geçerlik ve güvenirlik çalışması
Suicide Probability Scale: Revision, validity and reliability
Geliş tarihi: 26.09.2017, Kabul tarihi: 30.11.2017
İntihar davranışları tüm dünyada yaygın bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) verilerine göre 2015 yılında tüm dünyada intihar yoluyla yaşamını yitiren birey sayısı ortalama yüzbinde 10.7’dir. Türkiye’de ise kaba intihar hızı yüzbinde 4.1 olarak bildirilmektedir (TÜİK, 2015). Sorunun bu denli yaygın olması, intihar riski taşıyan bireylerin belirlenmesi ve bu esnada kullanılacak olan yöntemleri önemli kılmaktadır. Bu yöntemlerden biri de kendini değerlendirme türü ölçeklerin kullanımıdır. İlgili alanyazın incelendiğinde, bu amaçla sıklıkla kullanılan ölçeklerden birinin İntihar Olasılığı Ölçeği (İOÖ) olduğu görülmektedir. Türkiye’de bu ölçek üzerinde iki farklı temel çalışmanın (Eskin, 1993; Şahin ve Batıgün, 2000) mevcut olduğu ve bu çalışmalar sonucunda iki farklı formunun bulunduğu ve kullanıldığı gözlenmektedir. Şahin ve Batıgün’ün, 2000 yılında sınırlı bir örneklem ile gerçekleştirdikleri çalışma bir rapor haline getirilmiş, ancak yayınlanmamıştır. Aradan geçen sürede ölçeğin kullanımları esnasında, ilk çalışmada elde edilen faktör yapısının doğrulanamadığı gözlenmiş ve ölçek üzerinde daha büyük ve farklı örneklemler ile tekrar çalışılma ihtiyacı doğmuştur. Buradan hareketle mevcut çalışmanın amacı, ölçeğin Şahin ve Batıgün (2000) tarafından çalışılan formunun yapısını ve geçerlik ve güvenirlik bulgularını gözden geçirmektir. Çalışma, 301 (1. Örneklem) ve 994 (2. Örneklem) kişiden oluşan iki farklı örneklem grubu üzerinde yürütülmüş, ikinci örneklem yalnızca doğrulayıcı faktör analizi için kullanılmıştır. Çalışmada Frost Çok Boyutlu Mükemmelliyetçilik Ölçeği ve Kişilerarası İlişki Tarzları Ölçeği eş zamanlı geçerlik kriterleri olarak belirlenmiştir. Yapılan açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri sonucunda “Sosyal destek/Benlik algısı”, “Öfke/Dürtüsellik”, “Umutsuzluk/Yalnızlık” ve “İntihar düşüncesi” olmak üzere dört faktör bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içerisinde bulunduğunu göstermektedir. Başka bir deyişle elde edilen yeni faktör yapısı doğrulanmıştır. Ayrıca ölçeğin güvenirliğine ilişkin elde edilen bulgular da tatmin edici değerlerdedir.
Geliş tarihi: 01.11.2017, Kabul tarihi: 20.01.2018
Öğrenme güçlüğü ve dikkat sorunları ile kliniğe yönlendirilen çocukların değerlendirilmesinde, zekâ testleri, belirti tarama testleri ve okuma testleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada, çocuk ve ergen psikiyatrisi kliniğinde bu tür yakınmalarla değerlendirilen ve Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu tanısı konulan 48 çocuk ele alınmıştır. Çocukların okuma becerileri Sesli Okuma Becerisi ve Okuduğunu Anlama Testi (SOBAT), öğrenme güçlüğü belirtileri Özgül Öğrenme Güçlüğü Belirti Tarama Listesi (ÖÖGBTL), zekâ puanları ise Wechsler Çocuklar için Zekâ Ölçeği-IV (WISC-IV) ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular, ÖÖGBTL’nin Anne-Baba ve Öğretmen Formları’ndan elde edilen puanların SOBAT okuma becerileriyle ilişkili olduğunu göstermiştir. WISC-IV sözel kavrama ve toplam zekâ puanları ile ÖÖGBTL’nin puanları arasındaki ilişkiler anlamlı çıkmıştır. Araştırma bulguları, SOBAT ve ÖÖGBTL’nin klinik tanı gruplarının belirtilerini değerlendirmede yararlı bilgiler sunacağını göstermiştir.
Geliş tarihi: 20.05.2018, Kabul tarihi: 20.06.2018
Bu çalışmanın temel amacı, çocukluk örselenme yaşantıları, otobiyografik bellek işlevleri ve olumlu, olumsuz çocukluk anı ayrıntıları arasındaki ilişkileri incelemektir. Çalışmanın örneklemi, Ankara Üniversitesi’nde lisans düzeyinde öğrenim gören 169 katılımcıdan oluşmuştur. Katılımcılara, Demografik Bilgi Formu, Otobiyografik Bellek Özellikleri Ölçeği (OBÖÖ), Otobiyografik Bellek İşlevleri Ölçeği (OBİÖ) ve Çocukluk Örselenme Yaşantıları Ölçeği (ÇÖYÖ) uygulanmıştır. Çocukluk örselenme yaşantıları, otobiyografik bellek işlevleri ve olumlu, olumsuz otobiyografik anı ayrıntıları arasındaki ilişkiler yol analiziyle; modeldeki aracı ilişkiler Bootstrapping yöntemiyle incelenmiştir. Yol analizleri ile yapılan model sonuçlarına göre, çocukluk örselenme yaşantıları otobiyografik bellek işlevlerinden geçmişle yüzleşmeyi olumlu; duygudurum düzenlemeyi ise olumsuz yönde anlamlı bir şekilde yordamıştır. Geçmişle yüzleşme, olumsuz çocukluk anı ayrıntılarını, duygudurum düzenleme ise olumlu çocukluk anı ayrıntılarını olumlu yönde anlamlı bir şekilde yordamıştır. Ek olarak, çocukluk örselenme yaşantıları ve olumlu, olumsuz çocukluk anı ayrıntıları arasında otobiyografik bellek işlevlerinden geçmişle yüzleşme ve duygudurum düzenlemenin aracı rolü olduğu görülmüştür. Bu çalışma çocukluk örselenme yaşantıları ile otobiyografik anı ayrıntıları arasındaki ilişkide otobiyografik bellek işlevlerinin önemli bir rolü olduğunu göstermektedir.
Geliş tarihi: 30.01.2018, Kabul tarihi: 26.04.2018
Bu çalışmada, narsistik bozukluklarda gözlenen kendiliknesnesi aktarımlarının anlaşılması amacı ile geliştirilen Kendiliknesnesi İhtiyaçları Envanteri’nin (KİE) Türk toplumundaki psikometrik özelliklerinin incelemesi amaçlanmıştır. Çalışma, iki farklı örneklem grubu ile yürütülmüştür. Ortalama yaşı 38.9 (SS = 6.32) olan 391 kişiden (305 kadın, 86 erkek) oluşan ilk örneklem ile Temel Bileşenler Analizi ve güvenirlik çalışması, ortalama yaşı 29.9 (SS = 10.65) olan 104 kişiden (76 kadın, 28 erkek) oluşan ikinci örneklem ile ise ölçüt geçerliği çalışması yürütülmüştür. Temel Bileşenler Analizi sonucu ortaya çıkan üç faktörlü yapı, “aynalanma/idealizasyon/ikizlik ihtiyacına yaklaşma”, “idealizasyon/ikizlik ihtiyacından kaçınma” ve “aynalanmadan kaçınma” olarak adlandırılmıştır. Bu faktörlerin Cronbach alfa iç tutarlık katsayıları sırasıyla .84, .79 ve .65; madde-toplam test puanı korelasyon katsayıları ise .25 ile .60 arasında bulunmuştur. Ölçüt geçerliği analizleri için faktörlerin Kişilerarası İlişki Boyutları Ölçeği (KİBÖ) ve Temel Kişilik Özellikleri Ölçeği (TKÖÖ) boyutları arasındaki ilişkisi incelenmiştir.
Geliş tarihi: 10.03.2018, Kabul tarihi: 10.06.2018
Kişilerarası nörobiyoloji yaklaşımına göre zihin, beyin ve kişilerarası ilişkiler bir bütündeki enerji ve bilgi akışının üç farklı yönünü temsil etmektedir. Yaklaşım, zihinsel iyilik halinin kişinin “zihni”, “beyni” ve “kişilerarası ilişkileri” arasında bir bütünlük (entegrasyon) olması halinde var olabileceğini öne sürmektedir. Diğer bir ifadeyle, ilişkilerimiz ve beynimiz zihnimizi, zihnimiz ve beynimiz ilişkilerimizi, ilişkilerimiz ve zihnimiz de beynimizi an be an şekillendirmektedir. Zihnimiz, beynimiz ve kişilerarası ilişkilerimiz arasındaki entegratif işleyiş kaygı, korku gibi duyguların düzenlenebilmesine olanak tanırken, bütünlüğün bozulması halinde sistemimiz kaosa ve katılığa yaklaşmaktadır. Bu derleme makalesi ile ülkemiz psikoloji alan yazınında henüz yaygınlaşmamış olan kişilerarası nörobiyoloji yaklaşımının tanıtılması, bu yaklaşım çerçevesinden klinik psikolojinin temel konularından olan bağlanma örüntüleri, kaygı ve korku düzenlenmesi arasındaki bağlantının açıklanması amaçlanmıştır.
Klinik Psikoloji Araştırmaları Derneği
Klinik Psikoloji & Akademi