KOBİLERDE MALİYET MUHASEBESİ **muhasebenet.net** muhasebenet.net-muhasebe bilgi rehberi
KOBİ'LERDE MALİYET MUHASEBESİ
Ülkemizdeki üretimin %98.6’sını gerçekleştiren KOBİ’ler, stratejik yönetim anlayışına sahip olmadıkları için, sağlıklı bir maliyet muhasebesi de uygulayamamaktadırlar. Günümüzde, nicel olarak fazla üretim yapmak üzerine odaklandırılan yönetim anlayışı yerini “Toplam Kalite Yönetimi” olgusuna bırakmıştır. Bu bağlamda düşünülerek, KOBİ’lerin, iş planlarını yapmalarının ve stratejik yol haritalarını çıkarmalarının ardından, “Toplam Kalite Yönetimi” ilkeleri ile bütünleşecek bir Maliyet Muhasebesi Yöntemi belirlemeleri tavsiye edilebilir.
Geleneksel yöntemler ile ürün maliyeti; hammadde, işçilik ve genel üretim giderleri, alışılmış oranlarda baz alınarak hesaplanmaktaydı. Toplam üretim maliyetinin, üretim miktarına bölünmesi ile de birim ürün maliyeti belirlenmekteydi. Ancak, değişen koşullar emek yoğun üretimi devre dışına çıkartarak, teknoloji yoğun üretimi zorlamaktadır. Dolayısıyla, verimli bir maliyet muhasebesi uygulamak için, firma bazlı, stratejik planlamanın bütün olarak ele alınması ve farklı yönetimlerin eşgüdüm içinde yürütülmesi şarttır. KOBİ’ler, maliyet muhasebelerini oluştururken aşağıda özetlenen konularda, detaylı bir çalışma gerçekleştirerek, orta ve uzun vadede maliyetlerini düşürebilir ve kar oranlarını yükseltebilirler:
Tedarikçi Yönetimi: Çok sayıda tedarikçi yerine, az sayıda ve sürekli ilişkide bulunulacak tedarikçi seçimi, hammadde giderlerinin kontrol altına alınmasını sağlayacaktır.
İnsan Kaynağı Yönetimi: Hizmet içi eğitimler sağlanarak ve profesyonel yöntemlerin kullanılması ile personel seçimi yapılarak, üretim sürelerinin düşmesi ve aynı işlerin daha az sayıda personel tarafından yapılması sağlanacaktır.
Ürün Kalitesi Yönetimi: Genel üretim giderleri, toplam üretim maliyetlerinin içerisinde en fazla ağırlığı olan kalemdir. Geleneksel maliyet hesaplamalarında dahi yüksek olan bu kalem, ürün kalitesi yönetimine geçilmesiyle daha da artacaktır. Ancak, tedarikçi ve insan kaynağı yönetimleri verimli uygulandığında, bu kalemde görünecek izafi yükselmenin, hammadde ve işçilik giderlerindeki azalma ile telafi edilmesi mümkündür. Başlangıçta, işçilik maliyetlerinin azalması, teknolojik yatırımla ilgili giderlerin artması ile, amortisman, teçhizat yenileme ve bakım-onarım giderlerini arttırabilir. Uzun dönemli düşünülerek hazırlanmış rekabetçi stratejik planlarının uygulama sonuçları, bu tür maliyet yükselmelerinin, orta vadede kalite maliyetini düşürdüğünü rasyonel olarak göstermektedir. Dolayısıyla, global pazar paylarını arttırmak isteyen KOBİ’lerin, maliyetlerindeki geçici yükselmeyi göze alarak uzun vadeli planlamaya geçmekten başka şansları olmadığını söyleyebiliriz. Her firmanın ihtiyaçlarına yönelik uyarlanmış yazılımlar ile maliyet muhasebesine geçiş olasıdır. Bu tür yazılımlar asgaride, aşağıdaki hizmetleri verebilmektedir: Standart ve fiili maliyetler hesaplanabilmekte, karşılaştırmalı raporlar alınabilmektedir.
Maliyet hesaplamalarında, FİFO, LİFO, ORTALAMA Teknikleri kullanılabilmektedir.
Hammadde, işçilik, genel üretim giderleri detaylı olarak tanımlanabilmekte ve bu kalemlerin satılan mallar üzerinde ki etkisi gösterilebilmektedir.
Tedarikçiler ve dağıtıcılar tanımlanabilmektedir.
Maliyet muhasebesine esas oluşturan tüm bilgiler diğer alt sistemlerden otomatik olarak okunmakta ve böylece mükerrer girişler önlenebilmektedir.
KOBİ’lerin iş planlarını yapmadan, stratejik yol haritalarını belirlemeden, genel amaçlı bir yazılımı satın alarak uygulamaya koymaları, iyi niyetli bir girişim olsa da, istenilen sonuca ulaşmak anlamında yetersiz kalacaktır. Global pazarlarda, maliyet, kalite, fonksiyonellik ve zamanlama açısından rekabet edebilir ürün üretemeyen KOBİ’lerin, birkaç yıl içinde kepenk kapamak zorunda kalacakları artık bir varsayım değildir. Bu gerçek doğrultusunda düşünüldüğünde, KOBİ’lerin ivedilikle alması gereken önlemler aşağıdaki şekilde özetlenebilir:
KOBİ’ler, iş planlarını yapmalı ve stratejik yol haritalarını çıkarmalıdır. KOBİ’ler, değişen üretim teknolojileri doğrultusunda, maliyetlerini oluşturan unsurları tekrar saptamalıdır.
KOBİ’ler, yığın üretimden, yalın üretimi geçmelidir.
KOBİ’ler, süreç analizi ve raporlama gibi kurumsallaşmanın gereği olan zorunlulukları yerine getirmelidir.
KOBİ’ler, performans değerlemeleri yaparlarken, zamanında teslim, müşteri memnuniyeti, geri dönüş oranı gibi finansal olmayan göstergeleri de göz önüne almalıdır. KOBİ’ler, tedarikçi yönetimi uygulamalıdır. KOBİ’ler, insan kaynağın yönetimi uygulamalıdır.