Milliyet.com.tr » Ekonomi Ana Sayfa » Ekonomi Yazarları » Ali Perşembe « Yazarın Önceki YazısıYazarın Sonraki Yazısı »ŞŞŞŞŞŞ! Yavaş konuş!0Sitene Ekle.. | Ali Perşembe persembe@persembe.com
Zamanın Başkanı Hoover, yasaklar devrine “ulvi deney” diyor ama tarih bize bu deneyin nelere mal olduğunu açık açık anlatıyor. Yasaklar sadece karaborsa ve suç örgütleri değil, siyasi yozlaşma da yaratıyor. Alkolü yasaklayabilmek için siyasiler anayasayı değiştiriyorlar. Çünkü anayasa dua etmek, düşündüğünü söylemek, istediğini yemek içmek gibi bireysel özgürlükleri korumak için yazılmış. Bununla kalmıyor, anayasanın emrettiği nispi temsil sistemini de göz ardı ediyorlar. Büyük nüfuslu kentler genellikle “ıslak” eyaletlerde. Kongredeki “kuru” çoğunluk, nüfus sayımının hesaba katılmasını 1929 yılına dek engelliyor. Sonuçta bu ulvi deney feci bir şekilde sınıfta kalıyor. Osmanlı’da da benzer şeyler olmamış mıydı? Süleyman Ağa’nın Paris sosyetesine tanıştırdığı ve tüm Avrupa’da Türk hayranlığını zirveye taşıyan “Turquerie” modasının merkezindeki kahve bile toplum ahlâkının en büyük muhribi ilân edilmemiş miydi? Sultanahmet’teki kahvehaneler, serbest düşüncenin, sosyal etkileşimin ve yaratıcılığın merkezi haline geldiklerinde sarayı endişelendirip fesat yuvaları sıfatıyla kapatılmamışlar mıydı? O da bir deneydi. O da ulvi bir şekilde sınıfta kaldı.
Ne mi kaldı geriye bu toplum ahlâkının yılmaz savunucularının icat ettiği yasaklardan? Merdiven altı. Karaborsa. Düşen vergi gelirleri. Rüşvet. Suç örgütleri. Siyasi yozlaşma. Sosyal tükeniş. Kısacası, yasakların zarar verdiği şey, hep korumayı amaçladığı şey oldu. Adem’le Havva’ya da yasak gelmişti. Ellemeyin o elmayı dendi onlara. Dinlemediler. Bakın nerde buldular kendilerini. Dinleselerdi şimdiye bu perişan, bu berbat yerküreyi adımlayacağımıza hepimiz cennet bahçesinde olacaktık. Yok yok! Tarih tekerrür etmez. Biz bardağa dolu tarafından bakalım. ABD’de on dört yıl süren yasaklar bize muhteşem bir hediye verdi. Caz!
Yazarın Diğer YazılarıBuz ülkesi-