İÇ CEPHE BOYALARI & BOYANIN TARİHİ & ÖZELLİKLERİ VE UYGULAMALARI
Çeşitli malzeme yüzeylerine, korunma, süslenme ve aydınlatma amaçları ile sürülerek sert ve ince bir tabaka oluşturan, ana maddeleri organik, metalik veya plastik esaslı pigment, bağlayıcı ve incelticilerden meydana gelmiş,
renkli bir sıvı bileşimidir. Boyalar önceleri çeşitli sanat eserlerinde dekoratif amaçlarla estetik değerlere hizmet etmiştir, günümüzde ise daha çok çeşitli yapı malzemelerini dış, atmosferik ve kimyasal etkilere karşı koruyucu, hijyenik ve yüzeysel ışığı düzenleyerek mimari kısımları aydınlatıcı bir malzeme olarak uygulanmaktadır. BOYAYI TEŞKİL EDEN BİLEŞİMLER 1- Bağlayıcılar (Alkid veya reçine diye de adlandırılır) 2- Pigmentler (Boyar maddeler ) 3- Extenders (Yardımcı pigmentler ) 4- Katkı ve dolgu maddeleri (Talk, kalsit, barit vs. ) 5- Kimyasal ajanlar ve yardımcılar ( Disperse ediciler, Yüzey düzelticiler, Kabuk önleyiciler, Kurumayı sağlayan yardımcılar, Çökme önleyiciler vs. ) 6- Solventler ve İncelticiler (Boya imalatı ve uygulama sırasında akışkanlığı ve uygulamayı kolaylaştıran genelde petrol türevi sıvılar) 7- Özel amaçlı boyalarda özel amacı sağlayan diğer kimyasallar A) BAĞLAYICILAR Bağlayıcı tanımı genel anlamda boyanın cinsine bağlı olarak çeşitli kuruyan yağlar, alkid reçineleri, plastifiyanlardır. Bunlar koruyucu bir film oluşturur ve boya içinde renk, örtme, kıvamlılık, yoğunluk, dayanıklılık gibi özellikler taşıyan pigment, katkı ve dolgu maddeleri ile diğer kimyasal maddeleri bir arada tutmaya yararlar. Bağlayıcılar boyalara önemli özellikler verdiklerinden kullanım yerlerine göre değişik bağlayıcı sistemleri kullanılmaktadır. Bağlayıcılar boyaya sertlik, elastikiyet, parlaklık, dış etkenlere ve kimyasallara karşı koruma, yapışma ve kuruma özellikleri gibi önemli özellikler verirler. 1- Kuruyan yağ türü bağlayıcılar: Geçmişten günümüze dek boya yapımında kullanılan temel malzemelerdir. Kuruyan bir yağın okside olması ve polimerleşmesi esasına dayanır. Bunlar genellikle bitkisel orijinli yağlar olup, örnek olarak bezir yağı, tunç ağacı yağı veya hayvansal balık yağı verilebilir. Ancak en yaygın olarak kullanılan bezir yağıdır. 2- Sentetik emülsiyon esaslı maddeler: Kuruyan yağlar ihtiva etmeyen bu tür malzemeye örnek olarak PVA veya akrilik dispersiyonları gösterilebilir. Bu maddelerle üretilen boyalar piyasada plastik boya olarak da adlandırılırlar. Katılaşma, bünyesindeki suyun buharlaşması ile olur. Müsait ortam koşullarında bu tür malzeme ile üretilen boyalar dokunma kuruluğu seviyesinde veya bir üst kat uygulamaya imkan verecek kuruluğa 1-2 saatte ulaşabilir. 3- Kimyasal kürle katılaşan bağlayıcı: Bağlayıcılar iki bileşenli malzemelerdir.
Ana malzeme reçine, kullanım öncesinde kimyasal reaksiyonu oluşturacak madde sertleştirici veya hızlandırıcı ile karıştırılır. Sıvı halde uygulanan film başlatılmış veya aktive edilmiş reaksiyon sonucu katı hale geçer. Bu tür malzemelere örnek olarak en yaygın olarak epoksi veya poliüretan reçineleri verebiliriz. 4- İnorganik bağlayıcılar: Karıştırılmış olan suyun buharlaşması ve priz sonucu tabaka oluşturan çimento silikat türü maddelerdir. Su ile karıştırılarak çimento ve kireç kullanarak badana olarak kullanılır. A) PIGMENTLER ( BOYAR MADDELER ) Boyalara renklerini veren ve bağlayıcı içinde çözünmeyen organik ve anorganik yapıdaki mikron büyüklüğündeki katı partiküllerdir. Boyaya renk veren ve yanı sıra opaklık özelliği kazandıran malzemelerdir. Ancak bu özelliklerin yanı sıra kullanılan pigment türüne ve kullanım amacına göre kuru film kalınlığının artması boyayı bir anlamda fiziksel olarak donatma, zararlı mor ötesi ışınları absorbe etme veya yansıtma, metal yüzeylerde korozyonu önleme ve boyanın dayanımını artırma gibi sonuçları da elde edilebilir. Pigmentlerin boyaya renk vermesi, güneş ışığının görülen renge ait ışınlarını yansıtmasına dayanan fiziksel bir olaydır.
Esas olarak pigmentler sadece verilen renge göre tatbik edilir. Bugün pigmentlerin bir çok dekorlarda tesiri arttığı bilinmektedir. Nadiren tek başına kullanılır. Çeşitli renklere göre pigment seçimi ve miktarının tayini özel bir sanattır. Alttaki rengi muhafaza etmek için boyanın hassasiyetini ve gücünü saklama işi, kullanılan çeşitli pigmentlere göre çok fazla değişir. Umumiyetle koyu pigmentler, çok donuk olanlar, parlak pigmentlerden çok daha tesirlidir. Pigmentli boyanın sürülmesini kolaylaştıran yağın kırılma indeksi arasındaki fark, boyanın saklama gücünü geniş çapta tespit eder. Fark ne kadar çok olursa saklama gücü o kadar fazla olur. Boyanın muhafaza gücüne tesir eden diğer bir faktör pigmentin zerre ebadıdır.
Kullanılacak pigment ne kadar iyi olursa kullanıldığı boyanın muhafaza gücüde o kadar büyük olur. Keza boya filminde düzgünlüğün temin edilebilmesi için iyi bir öğütmede mühimdir. Bu bilhassa, makinelerin emaye boyalarında çok aranan bir husustur. Ticari boya pigmentlerindeki ortalama zerre ebadı 0,0001 ile 0,0006 milimetredir. C) EXTENDERS ( YARDIMCI PIGMENTLER ) Boya içine girildiğinde direkt örtücülük vermeyen fakat diğer bazı özellikler (yoğunluk, matlık verme vs) kazandıran maddelerdir.
D) KATKI VE DOLGU MADDELERİ Boyanın yoğunluk yüzey düzgünlüğü, matlığı, maliyeti gibi unsurları ayarlamak amacıyla boya içine girilen katı maddelerdir. E) KİMYASAL AJANLAR Boyaya düşük oranlarda girildiği halde boya üretimi, boya kürlenmesi veya boyanın depolanması ve uygulanması sırasında boyaya önemli özellikler kazandıran dispers ediciler, ıslatıcılar, pigment yüzmesini önleyiciler, düzgün yayılmayı sağlayıcılar, çökme önleyiciler, köpük kesiciler, akışkanlığı kontrol ediciler, kabuk önleyiciler, sarkma önleyiciler, kurutucular, matlaştırıcılar, fungusitler (küf ve bakteri önleyiciler), kayganlaştırıcılar, elektrik direncini azaltan katkılar, U.V. sararması önleyiciler, katalistler vs kimyasallardır. F) SOLVENTLER VE İNCELTİCİLER
Boya üretimi ve uygulaması sırasında bağlayıcıya ve boyaya uygun bir uygulama kıvamı (vizkozite) sağlayarak boya içindeki diğer bileşiklerin homojen bir faz oluşturması amacıyla boyaya ilave edilen sıvı malzemelerdir. Bunlar uygulama sonrası bağlayıcı, pigmenti koruyucu ve dekoratif bir film halinde bırakarak boyanın uygulandığı yüzeyden buharlaşarak yüzeyi terk ederler. Bu malzemeler boya akışkanlığının istenilen seviyeye getirilmesi ve uygulamayı kolaylaştırmak için kullanılır.
Emülsiyon esaslı boyalar dışındaki boyalar genellikle kullanıma uygun kıvamda hazırlanmıştır.
Ancak gerekli hallerde uygun tür malzemelerle inceltilebilirler.
İnceltme işlemi gerekli hallerde yüzeye daha iyi nüfuz etmesini sağlayabileceği gibi püskürtme yönteminin kullanıldığı hallerde de boya kalınlığının, vizkositesinin ayarlanmasında da yararlanılmaktadır. Emülsiyon esaslı boyalarda ise inceltme su ile olmaktadır.
İnceltmenin fazla yapılması, boyanın opaklığı, örtücülüğü ve diğer özellikleri üzerinde olumsuz sonuçlar doğurur. İnceltmenin yapılmasının gerektiği hallerde boya üreticisinin tavsiyeleri doğrultusunda önerilen uygun incelticilerin kullanılması gereklidir. Mineral ispirto ve türbentin, normal yağ ve vernik boyalar için tiner olarak kullanılır.
Kokusuz deoresinous boyalar için inceltici olarak kokusuz madeni ispirto kullanılır.
Xylol, soğuk tatbikli katran-zift boyaları için tinerdir. Sarı vernik reçinesi tineri alkoller, ketonlar acetates ve sık sık damıtılmış katran gibi solventlerin karışımıdır. Su, çimento boya, badana ve sair sulu boyalar için tinerdir. Bezir yağı da tiner olarak, bilhassa harici ağaç boyaların ilk astarlarında faydalıdır. Gerek ham yağ ve gerekse kaynatılmış yağ bu gaye için kullanılır. Atmosferik şartların ham yağın geç kurumasına sebep olması halinde kaynatılmış
yağ kullanılması tercih edilir. Solventlerin çeşitli boyalarda kullanılması için şu özelliklere dikkat edilir. 1- Çözünürlük gücü 2- Buharlaşma hızı
3- Kaynama noktası 4- Alevlenme noktası
5- Kokusu 6- Toksitite 7- Korozyon 8-Fiyatı BOYALARDA KULLANILAN BAZI TANIMLAR 1-KURUMA Boyaların sıvı veya pasta halinden katı hale geçme olayına kuruma; bu iş için geçen zamana ise kuruma zamanı denir. Otomotiv boyalarında genellikle ilk önce solvent buharlaşarak yüzeyden uzaklaşır daha sonra ise boya filmi atmosferden oksijen emerek sertleşme sürecine girer. Boyalar hemen kurumuş gözükseler de kimyasal setleşme dediğimiz tam kürlenme süresini en az 72 saatte tamamlar. Boyalar kurumalarına göre ; 1- Hava oksidasyonu ile kuruyan boyalar (Kuruyan yağlarla yapılmış sentetik boya sistemleri) 2- Solvent uçması ile kuruyan boyalar (Selülozik boyalar)
4- Isı ile kuruyan boyalar (Alkid Melamin sistemler - Fırın kurumalı boyalar, Elektrostatik tos boyalar) vs olmak üzere çeşitli tiplere ayrılabilirler. 2-VİSKOZİTE Akışkanların akmaya karşı gösterdikleri direnç olarak tanımlanır. Boya cinslerine ve bağlayıcı tiplerine bağlı olarak değişik viskozite bakma yöntemleri vardır. Viskozite belirlenirken sıcaklık ile viskozite arasındaki ilişki çok önemli olup boyanın kalitesine direkt etki eder. 3-SERTLİK Boyaların iz ve çizilmeye karşı olan dirençleridir. 4-PARLAKLIK Işığın yüzey tarafından absorbe edilmeyen kısmının yansımasıdır. Bakış açısına göre değişir. 1- Çok parlak boyalar 85 gloss ve üstü 2- Parlak boyalar 70 - 85 gloss 3- Yarı parlak boyalar 30 - 70 gloss 4- Yarı mat boyalar 6 - 30 gloss
5-RENK Maddeler üzerilerine düşen beyaz ışık hüzmesindeki ışınlardan frekansları kendi elektron titreşim frekanslarına uygun olanı absorbe eder kalanı yansıtır. Yansıyan o maddenin rengidir. 6-ÖRTME GÜCÜ Boyanın tatbik edildiği yüzeyi tam olarak kapatabilme yeteneğidir. 7-ESNEKLİK Boya filminin boyanan yüzeyin eğilmesi ve bükülmesi halinde çatlama,
kırılma ve kopma olmamasıdır. 8-YAPIŞMA Boya ile boyanan yüzey arasındaki çekme kuvveti ve yüzeyin pürüzlülüğü sayesinde oluşan film tabakasının yüzeyde tutunması. İyi bir yapışma için yüzeyin yağsız, passız, toz ve kirlerden iyice temizlenmiş olması gerekmektedir. 9-KANAMA Kuru film üzerine boya tatbikinde boya filmine pigment ve bağlayıcı transferinden dolayı meydana gelen görünümlerdir. REOLOJİ VE BOYA Boyanın üretim aşamasından, uygulama aşamasına kadar geçirdiği tüm süreçlerde ve boya kalitesinin belirlenmesinde reolojik özellikler son derece etkilidir. Boyanın rahat proses edilebilirliği (pompalanabilirlik, disperse edilebilirlik..vb.), kararlı bir şekilde depolanabilir olması, uygulama sırasında gerekli akışkanlıkta olurken uygulama sonrası istenilen ölçüde yayılması, kürlenme sonrasında da beklenen kuru film özelliklerine sahip olması gerekir. Bütün bu süreçleri sağlıklı yönetebilmek için, boyanın reolojik davranışına ve yapısal özelliklerinin anlaşılmasına ihtiyaç vardır. Bunu yapabilmek için birçok analiz tekniği bulunmakla beraber; malzemenin yapısal özelliklerini detaylı bir şekilde inceleyebilmemize olanak sağlayan teknik, salınımlı reolojik test tekniğidir.
YÜZEY GERİLİMİ Yüzey enerjisi, yüzeydeki moleküllerin, sıvı yığınındaki moleküllere göre daha fazla olan serbest enerjileridir. Tüm maddelerin yüzey enerjileri,bunların bir birim yüzey alanı oluşturmaları için gerekli işe eşdeğerdir. Toplam Yüzey Serbest Enerjisi=×γA γ:Yüzey gerilimi
A: Yüzey büyüklüğü Termodinamiğin 2. Yasasından yapılan çıkarımlarla şu denge kuralı türetilir: Kapalı bir sistem için en kararlı konum,yani denge konumu,
o sistem için mümkün olan en düşük enerjili konumdur Farklı yüzey gerilimlerinde iki yaş boyayı ele alırsak , bunların film oluşturma sürecinde aynı ölçüde düşük bir yüzey serbest enerjisine sahip olmaları için, yüzey gerilimleriyle ters orantılı büyüklükteki yüzey alanlarına sahip olmaları gerekecektir. Yani , γB 〉 γK ise γB x AB = γK x AK olması için AB < AK olması gerekecektir. Başka bir deyişle, yüzey gerilimi daha düşük olan boya, daha geniş yüzeyleri tolere edebilecektir. İki boyanın da aynı toplam yüzey alanına, A, sahip birer film oluşturmaları durumunda düşük yüzey gerilimine sahip olan örnek, daha kararlı bir yapıya sahip olacaktır. Daha yüksek yüzey gerilimine sahip olan örneğin de diğeri kadar kararlı olması ancak sahip olduğu yüzeyin azalmasıyla mümkündür.
Boya dilinde bunun adı “ yüzeyden kaçma “ veya
. YÜZEY AKTİF MADDELER
Boya endüstrisinde özellikle de son zamanlarda hızla gelişen sulu sistemlerde yüzey aktif maddeler suyun yüksek yüzey geriliminden ötürü kullanılıyor. Yüksek yüzey gerilimi nedeniyle boya içeriğindeki maddelerden özellikle pigment ve dolgular gibi katı maddelerin su tarafından mükkemmel bir şekilde ıslatılması gerekiyor. Bu da ancak yüzey aktif maddelerin kullanılması ile mümkün olabiliyor. Yüzey aktif maddeler su ile katı arayüzeyinde birikerek su molekülleri arasındaki hidrojen bağlarını zayıflatarak moleküllerin katıların küçük girinti çıkıntılarına kolayca nüfuz etmesine yardımcı oluyor. BOYANIN TARİHİ
İndigo adı verilen mavi renkli boya, ilk insanlar tarafından kullanılmaya başlandı. Mısır’ da 5 bin yıl önce, indigo mavisi, giysilerin boyanmasında kullanılıyordu. Yine Mısırlılar
, juvve denilen bir bitkinin kökünden kırmızı Doya, çivi otu denilen bir bitkinin köklerinden,
indigodan farklı tonda bir mavi boya, yalancısafran kökünden de,
koyu kırmızı bir boya elde etmeyi başardılar. M.Ö 1000 yıllarında, Fenike kıyılarında bazı deniz kabuklularının bezlerinden erguvan renginde bir boya elde ediliyordu. Meksika ve Orta Amerika’da, hanım böceğinin gövdesi kurutulduktan sonra, tozundan kırmızı boya yapılıyordu. Ege sahillerinde yaşayanlar da kırmızı böceğinin gebe dişilerinden kırmızı renkte bir boya elde etmeyi öğrenmişlerdi. Eski insanlar, boya üretmekte usta oldukları kadar, boyama tekniğinde de hayli ilerleme sağlamışlardı. Örneğin, bir kumaşı boyamadan önce, boyanın içine renklere kalıcılık s
ağlayacak bazı maddeler karıştırmayı biliyorlardı.
Ailemizle vakit geçirdiğimiz,
misafirlerimizi ağırladığımız salonlarımız evimizin kimliği hakkında da büyük ipuçları veriyor.
Rahatlık, dinlenme ve huzur temaları ön planda ise soğuk renk tonlarını (yeşil, mavi, mor)
eğer hareketli, canlı ve dinamik bir atmosfer yakalamak istiyorsanız sıcak renkleri ( sarı, turuncu, kırmızı)
Ofis amaçlı kullandığımız ya da küçük işlerimizi organize ettiğimiz çalışma odalarımıza sıra geldi.
Odanız için seçeceğiniz rengin çalışma istediğiniz üzerinde de büyük bir etkisi olduğunu biliyor muydunuz? Konsantrasyon gerektiren işleriniz varsa dikkatinizi toplamanıza yardımcı olacak
soğuk renkleri ( yeşil, mavi, mor) tercih edebilirsiniz.
Yeni ve yaratıcı fikirler üretmek istiyorsanız size
ilham vermesi için sıcak renklere ( kırmızı, sarı, turuncu) yönelebilirsiniz.
Bu renkleri çok güçlü tonlarda kullanmak yerine biraz daha pastel tonlarına yönelebilirsiniz.
Ya da tüm duvarları tek bir renk ile boyamak yerine
tek bir duvarda güçlü bir renk kullanıp diğer üç duvarda beyaz ve krem tonları ile enerjisini dengeleyebilirsiniz.
Bebeğinizi en güzel renklerle boyanmış odasıyla karşılayalın. Mavi, pembe ya da belki sarı? Hobi Odası
Hobi odalarınızda yaratıcılık ve ilham duygularını çağrıştıracak renkleri kullanmaya ne dersiniz?
Yüksek enerjisi ve neşesi ile kırmızı, sarı, turuncu gibi sıcak renk tonlarından seçim yapabilirsiniz. Yatak Odası
Yatak odalarınız için sıcak, soğuk, maskülen ya da kontrast renklerden seçim yapabilirsiniz.
Seçiminiz ne olursa olsun renginiz sizi yansıtsın! Yatak odamız yeni bir güne gözümüzü
ilk açtığımız ve günü bitirdiğimiz, bizim için çok özel bir mekan... Seçeceğimiz renk, sabah güne verimli bir şekilde
başlamamıza ve geceleri de huzurlu bir şekilde uykuya dalmamıza yardımcı olmalıdır.
Çok koyu renkler ve sert kontrastlar yerine daha yumuşak ve göz yormayan renkler seçilebilir. Yeşil, mavi ve mor renklerinin dinlendirici ve huzur verici etkileri bulunmaktadır.
Bulundukları ortama dinginlik katarlar.
Soğuk renk grubuna giren bu renklerin açık tonları yatak odalarında kullanılabilir. Eğer daha hareketli, cıvıl cıvıl bir odanız olsun
istiyorsanız sıcak renkleri kullanarak bu havayı yakalayabilirsiniz;
fakat oda içerisindeki enerjiyi dengeleyebilmek için
mutlaka tamamlayıcı rengi de oda içerisinde kulllanmaya özen gösteriniz. Mutfak/Yemek Odası
Mutfaklar, özellikle kadınlar için evin en hareketli mekanlarından birisi. En lezzetli tatlara ve tüm ailenin birlikte vakit geçirdiği en keyifli yemeklere
ilham veren mutfaklarda hangi renkleri kullanmalıyız?
Mevcut mekan ile uyum sağlayacak olan sıcak renk grubunu mutfaklarda kullanabiliriz.
Örneğin duvarlarımızda turuncu rengi kullanıyorsak
bu durumda mekandaki enerjiyi dengelemek için turuncunun tamamlayıcı rengi olan yeşili de
mekan içerisinde aksesuarlarda vs. kullanabiliriz. Mutfağın çok küçük olması durumunda ise bu durumda mekan genişletici renkler önerilebilir.
Soğuk renk grubu kullanılabilinecği gibi en fazla yansıtma oranına sahip olan beyaz da kullanılabilir.
Koyu tonlar ise ısıyı içine çeker ve yansıtmazlar,
ve duvarları olduğundan daha yakın gösterebilirler,
o nedenle dar alanlarda çok fazla tercih edilmemesi tavsiye edilebilir. Koridor/Antre
Evimiz hakkındaki ilk izlenimi antrelerimiz veriyor.
Eve gittiğimizde ilk adımımızı attığınız ve misafirlerimizi karşıladığımız ilk mekan.
Renkler ile istediğiniz atmosferi yansıtmak aslında çok kolay.