“20 Soru” oyununu muhtemelen biliyorsunuz, değil mi? Sadece bu yıl, ebeveynler bana konuşma ve dil gelişimi ile ilgili 20'den fazla soru sordu. Bu nedenle, bu sorulara ve akıl karıştıran konulara referans veren “Dil Gelişimi ile İlgili 20 Cevap” başlığı bu makale için uygun gibi geliyor.
Bu site için yakın zamanda yazdığım bir başka makale olan “In So Many Words”de çocukları beklediklerinden daha uzun sürede konuşmayı öğrenen ebeveynlere, farklı çocukların farklı sürelerde dil becerileri konusunda belli kilometre taşlarına ulaştıklarını hatırlattım. “Ortalama” yaş, pek bir şey ifade etmiyor.
3) Anlaşılır bir şekilde konuşun. Birçoğumuz, mırıldar gibi konuşuruz. Dahası, biz konuşurken aynı zamanda etrafta ses yapan birçok şey (kurutma makinesi, bulaşık makinesi, radyo, televizyon, telefon konuşmaları) olur. Çok fazla gürültü, dil öğrenimini engeller.
4) Sözcükleri eylemlere bağlayın. Küçük çocuğunuzla konuşurken, jestler kullanın. Eylemleri sözcüklerinize bağlayın. “Sana dolaptan kraker getireceğim.” (Yürürken parmağınızla işaret edin.)
8) Diyaloglarınızda, çocukların düşünmeyi öğrenmesine yardımcı olun. Onu düşündürecek veya bir şeyler hatırlamasını sağlayacak şeyler söyleyin. “Süveterini nerede bıraktın?” “Öğle yemeğinden önce biraz dışarı çıkacağız. Ceketini al gel.” Böyle cümleler, çocuğun, hafızayı önemli olarak görmesine ve etkinlikler için zaman sıralaması olduğunu göstermeye yardımcı olur.
9) Dilin kasları olan eylemleri unutmayın. Çocuğunuz yeterli sayıda ad öğrenirse, yeterli sözcük öğrenmiş olduğunu düşünebilirsiniz. Ancak dillerin doğal karmaşıklığı nedeniyle fiillerin de birçok farklı şekilde kullanılması gerekiyor. “Şimdi gezmeye gideceğiz” diyorsanız, “gezmeye” kelimesini vurguladığınız kadar “gideceğiz” kelimesini de vurgulayın.
15) Çocuğunuza bol bol kitap okuyun. Ona her gün en az bir, tercihen iki veya üç kitap okuyun. Kitap okumadığınız bir gün olmasın. Tüm aile, düzenli aralıklarla kütüphaneye gidin. Resimlerdeki nesne/canlıların adlarını söyleyin ve kitap üzerindeki resimlerden bunları bulmasını isteyin. “Köpek nerede?”
Bu 20 cevap, çocuklarınızın dil gelişimine yardımcı olmanızı sağlayacak basit bir yöntem gösteriyor. Bunları ezberlemenize gerek yoktur. Ancak arada bir gözden geçirmeniz faydalı olacaktır. Çocuklarınız nasıl her şeyi bir anda öğrenemeyip tekrara ve pratik yapmaya ihtiyaç duyuyorsa, sizin de tekrar ve pratiğe ihtiyacınız var. Bu öneriler, çocukların iletişim konusunda tam potansiyellerine ulaşmalarına, yani kendi dünyalarında başka insanlarla etkin bir şekilde iletişim kurma yetisini kazanmalarına yardım etmek için bir plan niteliğindedir. Bu süreçte oynamanız gereken rol çok önemlidir.