Afyonkarahisar'ın En İyi Mekanları | OGGUSTO
Afyon’un UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı’na dahil edilmesi çoğunluğu şaşkına uğrattı ama bölgenin sahip olduğu incelikleri bilenler hiç şaşırmadı eminim. Şehir hakkında bildikleriniz molalarda yediğiniz ekmek kadayıfı ve termal sulardan ibaretse önerilerimizi kaçırmayın!
Hem Egeli hem İç Anadolulu sayabileceğimiz Afyon, konumuyla olduğu kadar mutfağı, bereketi ve insanıyla da özel ve kendine has bir bölge. Son dönemde hızla gelişen termal turizmle birlikte kendisini daha fazla tanıtmaya, bir geçiş rotasından çok daha fazlası olduğunu göstermeye de başladı. Şimdi de tüm bu gelişmeler şehrin UNESCO Yaratıcı Şehirler Ağı’na girmesiyle taçlandı.
Merkezinde sıra sıra dizilen ahşap konakları, tarihi camileriyle eski zaman kentlerinin kompakt görüntüsünden fazla uzaklaşmadıklarını görmek sevindiriyor önce. Turistik şehirlerin kimi itici modernlikleri Afyon merkezinde yok, keçecilerin, kalaycıların, tarihi bedesten içindeki çeyizcilerin dükkânları yerli yerinde. Dev Afyonkarahisar Kalesi tüm görkemiyle meydandaki anıtın arkasında yükseliyor. Volkanik bir kaya kütlesine yerleşen kale, 226 metre yüksekliğe sahip.
Afyon çeşmelerin ve camilerin şehri. Hemen her sokakta nerdeyse iki, üç camii; her yokuş başında bir çeşme mutlaka var. Kana kana su içerek kaleye tırmanmayı ihmal etmemek gerek çünkü çıkış zorlu. Göbek şeklinde dönen meydanda kumda kahve içebileceğiniz Kerem isimli sevimli bir kahveci var. Burada soluklanıp merkezin ve tarihi çarşıların kaleye bakan sokaklarındaki hareketi izleyebilirsiniz.
Çarşının kıymetlisi elbette Afyon yemeklerinin duyulmasına öncülük eden İkbal Lokantası. İkbal’in hikâyesi Afyon’da dışarıda yemek yemenin pek kabul görmediği 1920’lere uzanıyor. Aşçılığı Yıldız Sarayı’nda öğrenen Salim Usta, küçük bir restoran açıp adını Zümrüt koyuyor. 1934’te Afyon’a gelen Atatürk’e yemek pişirmesi için çağrılıyor. Salim Usta’nın yemeklerini çok beğenen Atatürk, dükkânın ismini bahtı açık anlamındaki ikbal olarak değiştirmesini istiyor. Gerisi malum. İkbal uzun yıllardır hepimizin Afyon’la ilgili en iyi bildiği şeylerden.
Daha önce Afyon dışında bir İkbal şubesinde yediyseniz bildiklerinizi unutun. Tandırdan sucuğa ve ekmek kadayıfına bu tattığınız her şey başka bir lezzette. Yıldız Sarayı’ndan gelen aynalar girişin iki yanında asılı. Temiz, pırıl pırıl, örnek bir lokanta. İşin başında ailenin üçüncü kuşağından Mehmet Pancar var. Mehmet Bey, Afyon lezzetlerine son derece hakim. Merak ettiğiniz her şeyi ondan öğrenmeniz mümkün. Dana tandır, kuzu tandır, çoban kavurma, patlıcan kebap her gün kapış kapış gidenler. Patlıcan böreği, kadınbudu köfte gibi sevilen ev yemekleri de belirli günlerde çıkıyor.
Millet Cad. Uzun Çarşı No: 21; 0 272 215 12 05
Afyon’da Ekmek Kadayıfı ve Kaymak
Geleneksel tatlılarımızın yaratıcı ve basitçe muhteşem örneği ekmek kadayıfına tutkun olmayan yoktur sanırım. Afyon’da yapılanlar daha önce yedikleriniz gibi değil. Tabii buradaki en önemli etken kaymak. Afyon kaymağı, bu özel tatlıyı tamamlamakla kalmıyor, pek çok yemek ve tatlıda kullanılıyor. Kaymağı Akçın köyünden aldıklarını öğrenince Varlı kardeşlerin üretim yaptıkları köye ulaşıyoruz hemen. Ailenin 300’e yakın mandası var. Manda bakımı çok meşakkatli, mutlaka su ve çamur istiyor. Sahibinden başkasına süt vermiyor.
Afyon, bir zamanlar manda yetiştirmek için en uygun bölgeyken şehir merkezinde bile beslenir, kaymağı yapılırmış. Bugün ne su, ne de çamur bulmak kolay iş değil. Ancak birkaç köy üretim yapıyor. Varlı üretim tesisi yüzde 30-40 civarında manda sütü kullanabiliyor. Afyon Kocatepe Üniversitesi belirli ortaklıklar ve girişimler de yürüterek manda yetiştiriciliği ve korunması konularına el atmış durumda. Üniversiteden yüzde yüz manda kaymağına ulaşmak da mümkün. Ancak korumak ve geleneği tüm Afyon’da doğru yaşatmak konusunda çalışmalar hala zayıf. Afyon’da camız denilen manda günde 6 kilo kadar süt verebiliyor. İlk sağılan süt güğümlerde 80-90 derece civarına gelene dek pişiyor ve dinlendiriliyor. Akşam sağılan süt de kaymaklanan ilk süte katılıyor ve tekrar pişiriliyor. Yeniden 12 saat kadar dinlendirdikten sonra soğuk dolaba alıyorlar. Kış zamanı buna da gerek olmuyor. İğneyle kaymağın kenarlarını deliyor, sonra içindeki kaymağı dilim dilim tabağa diziyorlar.
Hidayet Abi’nin Yeri
Ekmek kadayıfını meşhur eden, dışarıya tanıtan isimlerden biri Hidayet Korkmaz. Baba mesleğini kendi kadayıfını ve kendi kaymağını yaparak sürdüren Korkmaz 80 yaşında. Dükkâna hâlâ gelip gidiyor ama işlerle artık torunu ilgileniyor. Bize eski zamanlarda süt kaymağı tabaklarını dizip taşıdıkları büyük sefertası biçimli güğümü gösteriyor. Şehrin eskilerine sorarsanız Hidayet Korkmaz kadayıfı kendi yapmayı bıraktığından bu yana lezzet aynı değil. Ama yine de yoğun talep görüyor.
Dairecep Mah. Birlik Cad. No: 2/A, Afyonkarahisar; 0 272 215 39 34
Kadayıfta Şerbet Ayarı Mühim
Kadayıf satan her dükkânda kadayıfı ve kaymağı kimin yaptığı asıl bakılacak nokta. Yılların el ayarı şerbetin, ekmeğin tadını çok etkiliyor. Genelde şerbet için kullanılan şeker oranı aynı ama kimi daha uzun çektirerek pişirip daha yoğun şekerli, kimi daha hafif yapıyor. Elbette hakiki şeker yerine glikoz katanları da var. İlginçtir ekmek kadayıfının kurusu, Afyon’a İstanbul’dan geliyor. Tüm Afyon neredeyse aynı üreticiden alıyor. Hidayet Korkmaz; ‘‘Ekmek kadayıfı padişah zamanından kalmadır’’ diyor. Ekmekler ziyan olmasın diye bulunduğunu da yalanlıyor. Yahudi cemaatten kalan bir tatlı olduğunu ekliyor. Afyon’da yetişen vişnelerin lezzeti kadayıf kadar meşhur. Vişneli ekmek kadayıfının çıkış noktası da buradan. Katkısız, sadece vişneli kadayıfı İkbal’de tatmak mümkün ama klasik ekmek kadayıfının yerini tutması imkansız.
Çarşının en eski restoranı Aşçı Bacaksız’da kallavi bir ekmek kadayıfı yemeden Afyon’dan sakın ama sakın dönmeyin. Bu nostaljik dükkân mumla arasanız bulamayacağınız türden, hakiki bir esnaf lokantası. Ahşap ve mermer yüksek tavanlı iç mekan, oturma kısmı kadife bombeli eski ahşap sandalyeler, duvarda asılı antika aynalar, fotoğraflar, gerçekten özlediğimiz zevk sahibi işletmelerin ekolünden. Aşçı bacaksız lakabını gerçekten boyu kısa olduğu için almış. Şimdi işin başında torunu ve oğlu var. Baba Ahmet Madenci aileden öğrendiği el ölçüleriyle sadece kuzu kebabı ve ekmek kadayıfı yapıyor. 1850’lerden bu yana mesleği sürdüren dükkanda kebabın her aşaması tek elden çıkıyor. Eti bir gün dinlendiriyor, parçaladıktan sonra kemikli kısmı alta yağlı kaburga kısmı üste gelecek şekilde dizerek tandırda uzun pişiriyorlar. Aşçı bacaksızın ünlenmesinin bir sebebi de rahmetlinin aksiliği diye anlatılıyor. Selam vermeyeni dükkâna almaz, yağsız et isteyene et vermezmiş. Köyden gelen kaymakla servis ettikleri, ekmek kadayıfı hayli yoğun kıvamlı ama nasıl oluyorsa bir o kadar hafif.
Karaman Mah. Yeni Saraçlar Çarşısı No:6; 0272 215 20 97
Afyon’da Kahvaltı ve Öğle Yemeği Mekanları
Afyon kahvaltılarının iki yıldızı var. Biri tandır çorba diğeri ise keşkek. Kimi bölgelerde keşkek dövülürken içine kaymak da atılıyor. Nefis bir keşkek yemek için İkbal’in çapraz sokağından içeri girip öğlen saatleri dolup taşan Salim Usta’ya misafir oluyoruz. İşin başındaki Salim Pancar, İkbal’in sahibi Salim Usta’nın torunu. Eskiden İkbal otellerinin mutfaklarının başındaymış. Eşi Şefika Pancar’la birlikte kendi işlerini kurmak isteyerek ayrı bir dükkan açmışlar. Bu işi geçekten çok severek, gönülle yaptıkları dükkanın her köşesinde belli oluyor. Mütevazı bir esnaf lokantası görünümünde konumlanan dükkanın rahat edebileceğiniz bir üst katı var. Alt katta günlük çıkan yemeklerin servis edildiği tezgahın önünde de oturabiliyorsunuz. Gelen giden durmuyor, Salim Usta sürekli tabak hazırlıyor. Zaten saat 15.00 sonrasına kalırsanız esnaf dükkanlarında pek bir yemek de kalmamış oluyor. Salim Usta’nın nohutlu patlıcan musakkası ve patlıcan kebabı kaçırılmayacak lezzetler. Keşkek için buğdaylar ıslatılıp mahalledeki kara fırında gece boyu pişiriliyor. Sonra et suyu verilerek tahta kaşıkla dövülüyor. Her yemek kemik ve et suyuna hazırlanıyor.
Basın Cad. Zulalı Çıkmazı; 0 272 213 20 14
Afyon ismi, gerçekten birebir kıymetli afyon maddesinden geliyor. Bu yatıştırıcı maddenin üretildiği haşhaş tohumu, Afyon’un en güçlü olduğu üretim alanlarından biri. Siyahı kadar sarı ve beyaz haşhaş da bölgede talep görüyor. Haşhaş satanların bir arada bulunduğu sokak çarşının hemen arkasında. Camcıoğlu markası içlerinde güvenerek alışveriş edebileceklerinizden. Afyon’da hemen hemen bütün köylerde haşhaş yetişiyor. Köylüler ayırdıkları haşhaşın kabuklarını tarım ofislerine veriyor. Taneleri ise gıda sektörü için dükkanlara satılıyor. Haşhaş öğütülerek elde edilen haşhaş ezmesi oldukça meşhur.
Haşhaşlı hamur işlerini, bölgenin meşhur mercimekli bükmelerini tadabileceğiniz doğru adres ise Kayra Börek. Doyurucu olan bükme içine soğan ve mercimek konularak katlanıyor. Ekşi mayalı hamurdan yapılanı da makbul. Haşhaşın en yakıştığı hamurlardan biri de katmer. Haşhaşlı katmer için arasına haşhaş sürülen katmer hamuru bir gün bekletilip ertesi gün pişiriliyor.
Dumlupınar Mah. Kadınana Cad. No:73; 0272 214 44 40
Afyon Lokumu Nereden Alınır?
Afyonla özdeşleşen bir diğer önemli değer kaymaklı lokum. Uzun çarşıda onlarca lokumcu var. İlklerden Altınay, işi uzmanlığa taşıyan ve çok fazla yeni çeşit üreten İkbal hepsi burada. Afyon lokumu kıvam alırken işin ustalık isteyen kısmı da başlıyor. Lokum sıcakken yufka şeklinde açılıyor ve içine kaymak sürülüp yuvarlanıyor. İkbal’in içi dışı çikolata kaplı, güllü, narlı gibi akıl alan seçeneklerinin hepsi nefis. Tabii klasik kaymaklı cevizli Afyon lokumu, tüm zamanların favorisi.
Sadece işkembe çorbası ve kömürde ızgara köfte yapan bu dükkan Afyonlular tarafından çok seviliyor. Tadı yoğun şekerli kaymaklı ekmek kadayıfları da çok meşhur. Kaymağı ekmeğin arasında servis eden tek yer. Genelde üstüne bırakılıyor.
Burmalı Mah, 23 Sok. 9/A; 0272 215 33 35
Yemekten Yorgun Düşenlere
Günün tüm yorgunluğunu atmak için adres İkbal Termal Otel ve Spa. Malum, Afyonkarahisar termal turizmin başkenti. Jeotermal kaynakların yoğunluğu ve tedavi kabiliyeti, ülkenin pek çok yerinden şifa arayanları ve dinlenmek isteyenleri çekiyor. Ulaşım, konaklama ve kür tedavi kolaylıkları gibi alanlarda şehir birçok avantaja sahip. İkbal tesisleri termal tedavi için aklınıza gelen her türlü imkanı sunan büyük bir alan. Havuzlardaki termal suyun derecesi 40 derece civarında. Konuklar spa bölümündeki hamam, masaj gibi hizmetlerden de faydalanabiliyor.
Patates kızartmalarını yemeden, bol bol patates almadan gelmeyin. Afyon’un patates yetiştiriciliği meşhur. Özellikle Şuhut bölgesinden gelen patatesler ve agira denilen tür en kıymetlileri.
Frig Vadisi’ni, kaya yerleşimleri, kapsamlı bir rehber harita eşliğinde mutlaka gezin. Muhteşem manzaralara ve görüntülere şahit olun.
Afyon, güneye giderken geçilen bir rota olmaktan çoktan sıyrıldı. Jeotermal turizmin gücüyle tanınırlığını artırmak istiyor. Sandıklı, İhsaniye ve Bolvadin gibi termal sularıyla ünlü ilçeleri de görün.
Afyonkarahisar’da nereden alışveriş yapılır?
Camcıoğlu Fakıpaşa Mah. Yaş Hali Sok. No: 7; 0272 215 11 85
İkbal Sucukları Millet Cad. Uzun Çarşı No 12 / A 0272 215 13 60; ikbal.com
İkbal Şekerleme Millet Cad. Uzun Çarşı No 10/A 0272 215 13 49; ikbalsekerleme.com