Dünya Sağlık Örgütü raporuna göre her yıl 12,6 milyon insan ise çevre kirliliğine bağlı hastalıklar sebebiyle hayatını kaybediyor. Sadece insan değil diğer canlıların da yaşamlarını tehlikeye sokan çevre kirliliğini önlemek için neler yapabiliriz?
08:5423 Ağustos 2019
Son yıllarda teknoloji ve sanayinin hızla gelişmesi, çevre sorunlarının da artmasına sebep olmuştur. Artan nüfusla birlikte devreye giren altyapılar, faaliyete geçtikleri günde bile yetersiz kalmaktadır. Bu plansız endüstrileşme ve sağlıksız kentleşme, nükleer denemeler, bölgesel savaşlar, verimi artırmak amacıyla tarımda kimyasal maddelerin bilinçsizce kullanılmasıyla birlikte, gerekli çevresel önlemler alınmadan ve arıtma tesisleri kurulmadan, geri dönüşüm alanları hazırlanmadan yoğun üretime geçen sanayi tesisleri veya sanayi bölgeleri çevre kirliliğini tehlikeli boyutlara çıkarmıştır. Yapılan araştırmalar Dünyadaki mevcut çevre kirliliğinin % 50 ‘sinin, son 35 yılda meydana geldiğini ortaya koymaktadır. Hızlı nüfus artışı, çevre sorunlarının artmasında önemli bir etken olarak görülmektedir. Türkiye, OECD ülkeleri arasında en yüksek nüfus artış oranına sahiptir. Artan nüfus karşısında düzenlemelerin ve planlamaların erken hayata geçirilerek çevre kirliliğinin en aza indirilmesi amaçlanmalıdır.
Dünya nüfusunun hızla artması beraberinde sanayi ve kentleşmenin artmasına neden olmaktadır. İnsanların , sanayinin ve kentlerin ihtiyacı olan ham madde, doğadan karşılanmaktadır. Bu ham madde ihtiyacının giderilmesi aşamasında doğa hızla tahrip edilerek çevreye zarar verilmektedir. Bu aşamada doğal kaynaklar plansız ve yanlış bir şekilde tüketilmektedir. Özellikle enerji alanında ihtiyacı karşılamak için yapılan çalışmalara bağlı olarak sayıları artan nükleer enerji santralleri, nükleer silah üreten fabrikalar , radyoaktif madde artıkları kirlenme yaratan başlıca kaynaklar durumundadır.
Hava kirliliği ve küresel ısınma konusunda önemli rakamlar:
-Hava kirliliği, saat başı 800, dakika başı 13 kişinin hayatını kaybetmesine yol açıyor. Bu rakam, her yıl tüberküloz, sıtma ve AIDS gibi hastalıkların tamamından ölenlerin 3 misli fazlası.
-Metan ve dizelle yakıtla çalışan araçlarla, fırın ve ocakların yaydığı sis, ve karbon karası hem yerel hava kirliliğine hem de küresel ısınmaya yol açıyor.
-Fosil yakıtların ısınmak için kullanımı, dizel jeneratörler, kömürle çalışan fabrikalar, kömürle güç üretimi, özellikle dizel yakıtla çalışan ulaşım araçları, tarım atıklarının açık havada yakımı, organik atıkların yine açık havada yakımı hava kirliliğinin yine başlıca nedenleri arasında.
-Evlerdeki hava kirliliği, çoğu gelişmekte olan ülkelerde her yıl 3,8 milyon erken ölüme yol açıyor. Bu ölümlerin yüzde 60’ını kadınlar ve çocuklar oluşturuyor.
-Dünyada çocukların yüzde 93’ü, hava kirliliğinin Dünya Sağlık Örgütü standartlarının üzerinde olduğu bölgelerde yaşıyor. 2016 yılı rakamlarına göre, 15 yaşının altındaki 600 bine yakın çocuk solunum sorunların yüzünden hayatını kaybetti.
-Hava kirliliği, kalp hastalıklarından ölenlerin yüzde 26’sı, ciğer hastalıklarından ölenlerin yüzde 43’ü ve akciğer kanserinden ölenlerin yüzde 23’ünde en önemli faktör olarak ortaya çıkıyor. Hava kirliliği, astım, aşırı şişmanlık, ciğerlerin yeteri kadar gelişememesi, çocuk kanserleri ve bebeklerin yeteri ağırlıkta doğmamasında da önemli faktörler arasında.
-Dünyada 100 binin üzerinde insan yaşayan düşük ve orta gelirli kentlerin yüzde 97’sinde, hava kirliliği oranı, Dünya Sağlık Örgütü’nün belirlediği minimum standartlarının altında. Yüksek gelirli kentlerin de yüzde 29’u yine Dünya Sağlık Örgütü kriterlerinin altında.
-Şehirlerdeki yoğun araç trafiği, hava kirliliğinin artmasına yüzde 25, kullanılan kötü yakıtlar yüzde 20, endüstriyel faaliyetler de yüzde 15 katkı sağlıyor.
Her fırsatta yürü ya da bisiklet sür. Çevre kirliliğini önlemek için yapabileceğin en iyi şey kısa yolculuklarda araba kullanmayı bırakman olur. Hava güzelse ve gideceğin yer uzak değilse yürümeyi veya bisikletini sürmeyi düşün. Hem hava kirliliğinin azalmasına yardımcı olacaksın hem de egzersiz yapıp temiz hava alacaksın.
Odada değilken ışıkları ve elektronik cihazları kapat. Enerjiden daha çok tasarruf etmek için bunların fişini de çekebilirsin. Elektronik cihazları çoklu prize takmak iyi bir fikirdir çünkü çoklu prizi kolayca kapattığında tüm elektronik cihazlar aynı anda kapanır.
Pencerelerinin ve havalandırma kanallarının iyice yalıtıldığından emin ol. Pencerenin çerçevesine silikon yapmak ve pencere camlarını yeniden sırlamak gibi basit çözümler uygulayabilirsin ya da onları değiştirmen gerekebilir. Kış aylarında evden dışarı ısı çıkmasını azaltmak için perde ve stor perde takabilirsin.
Minimum düzeyde ambalaj kullanılan ürünleri seç. Gıdayı koruması amacıyla kullanılan ambalajın oluşturulması için yeni ham maddeler ve enerji gerekiyor. Toptan ürünler gibi minimum düzeyde ambalaj kullanılan gıdaları veya ambalajsız ürünleri satın al. Ambalajlı bir şey alman gerekiyorsa mümkün olduğunca az ambalaj kullanılan ürünleri seç.
Dönüştürebildiğin her şeyi geri dönüştür. Neredeyse aldığın her şey geri dönüştürülebilir. Ambalajında geri dönüşüm sembolü olmayan ürünleri ya da geri dönüştürülmesi zor malzemelerden yapılan ürünleri satın almamaya çalış.
Böcek ilacı ve bitki öldürücü kullanma. Bu güçlü kimyasallar, doğrudan toprağa sıkılıyor ve yağmur yağdığında daha derine sızıp yer altı sularına karışıyor. Büyük ihtimalle sadece yaprak bitlerinin domateslerini yemesini önlemek istiyorsun ama bahçene böcek ilacı sıktığında ve bu, insanların ve diğer organizmaların yaşamak için gereksinim duyduğu yer altı sularına karıştığında daha fazla zarar veriyor olacaksın.
Suyu koru. Sahip olduğun suya iyi bakmak ve onu mümkün olduğunca korumak önemlidir. Boşa harcanan su, önemli kaynakları bitirmektedir ve bunun çevreye büyük etkisi vardır.
Bu haber toplam 10716 defa okunmuştur
ATIK YAĞ İÇİN KADINLAR NE YAPMALI?
ATIK YAĞLAR ÇEVREYE NASIL ZARAR VERİYOR?