UEFA ülke puanı nedir, nasıl hesaplanır? / Futbol / Milliyet Blog
UEFA Ülke Puanı, UEFA'ya bağlı olan ülkelerin Şampiyonlar Ligi ve Avrupa Ligi'ne göndereceği takım sayısını, bu takımların hangi Avrupa kupasında oynayacağını ve oynayacakları turnuvaya hangi aşamadan başlayacağını belirleyen, kulüp bazında ise Avrupa kupalarına gitmeye hak kazanan takımların seri başı olup olamayacağını ve grup aşamasında takımların kuraya gireceği torbayı belirleyen puanlama sistemidir. Ülke puanını Avrupa liglerinde oynayan kulüp takımlarının getirdiği puanlar belirler.
Puanlama sisteminde ülke sıralaması belirlenirken ülkelerin son 5 yılda topladıkları puanlar toplanır. Avrupa kupalarında final maçları oynandıktan sonra ortaya çıkan sıralama 2 sezon sonrasını etkiler. Yani ligler başladığında sene sonunda Avrupa'ya gidecek kulüp sayısı bellidir.
ÜLKE PUANI HESAPLAMASI
UEFA Ülke Puanı, bir ülkeden o sezon Şampiyonlar Ligi ve Avrupa Ligi'ne giden takımların topladığı bütün puanların toplamının, o ülkenin Avrupa'da temsil edildiği takım sayısına bölünmesiyle hesaplanır. Örneğin 2013-2014 sezonunda 51 puan toplayan 6 Fransa takımı ülkelerine 8.5 ülke puanı kazandırmıştır. (51/6=8.5)
Ülke puanı hesaplamasında eleme aşamasında;
Her galibiyet 1 puan, her beraberlik 0.5 puan getirir.
Grup aşaması ve sonrasında ise;
Her galibiyet 2 puan, her beraberlik 1 puan değerindedir.
Bunlara ek olarak bir de bonus puanlar vardır. Avrupa kupalarında çeyrek final, yarı final ve final maçı oynamak ayrı ayrı '1' puan kazandırmaktadır. Sadece Şampiyonlar Ligi'nde gruplara kalmak 4 puan, gruplardan çıkmak ise 5 ekstra puan kazandırmaktadır.
Bu hesaplama sistemi sonucunda toplanan bütün puanlar o ülkenin Avrupa'ya katılan takım sayısına bölünerek ülke puanları hesaplanır.
Not: İspanya 2013-2014 sezonunda topladığı 21.28 puanla bugüne kadar toplanmış en yüksek puanı elde etti. Ben bu yazıyı yazdıktan sonra 2 takımı Şampiyonlar Ligi'nde, 2 takımı da Avrupa Ligi'nde yarı final oynayacak. Yani bu puan biraz daha artabilir.
TAKIM PUANI HESAPLAMASI
Takım puanları hesaplaması ülke puanı hesaplamasından birkaç yönüyle farklıdır. Takım puanı hesaplanırken elemelerde alınan puanlar dikkate alınmaz. Bunun yerine Şampiyonlar Ligi'nde birinci tura kalma 0.5, ikinci tura kalma ise 1 puan getirir. Avrupa Ligi'nde ise birinci tur 0.25, ikinci tur 0.5, üçüncü tur 1, dördüncü tur 1.5 ve gruplara kalma minimum 2 puan getirmektedir. Ancak bu puanlar birikimli olarak ilerlemez. Yani Şampiyonlar Ligi 2.turunda elenen takım 1, Avrupa Ligi 4. turunda elenen takım ise 1.5 puan kazanacaktır. Bu puanlara ek olarak sezon sonundaki ülke puanının %20'si takımlara eklenir. Grup aşaması ve sonrasındaki hesaplama ve bonuslar ülke puanının hesaplanma metoduyla aynıdır.
Örneğin Trabzonspor ve Galatasaray'ın 2013-2014 sezonunda topladığı puanlar ve ülke puanına katkısı şu şekildedir;
Trabzonspor Avrupa Ligi elemelerinde 5 galibiyet ve 1 beraberlik, grup aşaması ve sonrasında ise 4 galibiyet, 2 beraberlik ve 2 yenilgi almıştır. Elemelerde 5.5, grup aşaması ve sonrasında ise 10 puan toplayarak Türkiye'ye 15.5 puan kazandırmıştır.
Trabzonspor'un elemelerde aldığı galibiyetler takım puanına yansımayacağı için grup aşaması ve sonrasında aldığı 10 puan ve '6.7' olan ülke puanının %20'sinin toplamıyla sezonu 11.34 puanla bitirmiştir.
Galatasaray ise Şampiyonlar Ligi'nin grup aşaması ve sonrasında aldığı 2 galibiyet, 2 beraberlik, 4 yenilgi ile toplamda 6, gruplara kalma bonusu olarak 4 ve gruptan çıkma bonusu olarak aldığı 5 puanla Türkiye'ye toplamda 15 puan kazandırmıştır.
Galatasaray toplamda aldığı 15 puan ve ülke puanının %20'si olan 1.34 puanın hanesine eklenmesiyle sezonu 16.34 puanla bitirmiştir.
2013-2014 sezonu Türk takımlarının ülke puanına katkısı
Fenerbahçe, Beşiktaş ve Bursaspor'un toplamda topladığı 3 puan ile beraber Türkiye'nin 2013-2014 ülke puanı: 33.5 / 5 = 6.7 olmuştur. (takımların topladıkları puanların toplamı / Avrupa temsil eden toplam takım sayısı )
UEFA'NIN YAPTIĞI DEĞİŞİKLİKLER
UEFA 2015-2016 sezonundan itibaren yürürlüğe konmak üzere en az 3 sezon sürecek yenilikler geleceğini duyurdu. Bu yeniliklere göre;
Avrupa Ligi şampiyonu minimum play-off'lardan başlamak üzere Şampiyonlar Ligi'ne gitme hakkı kazanacak.
Eğer bir sezon öncesinin Şampiyonlar Ligi veya Avrupa Ligi şampiyonlarından biri kendi ülkesinde Şampiyonlar Ligi'ne gitmeye hak kazanamamışsa UEFA Ülke Puanı Sıralaması'na bakılarak bir ülke Şampiyonlar Ligi'nde 5 takım ile temsil edilebilecek. ( Daha önce maksimum 4 oluyordu )
Avrupa Ligi'ne direkt olarak katılacak takım sayısı 6'dan 16'ya çıkacak. Ülke puanı sıralamasında ilk 4 sırayı alan ülkeler 2, ( Lig 4.sü veya 5.si ve kupa şampiyonu) 5. ile 12. sıra arasındaki 8 ülke ise 1 ( kupa şampiyonu ) takımı direkt olarak Avrupa Ligi'ne gönderecek.
Yeni uygulamaya göre 2015-2016 sezonundan itibaren ligdeki sıralaması Avrupa kupalarına gitmek için yeterli olmayan kupa finalistleri Avrupa Ligi'nde oynayamayacak. ( Daha önce kupayı kazanan takım lig sıralamasından dolayı Avrupa'ya gidiyorsa kupa finalistine de Avrupa Ligi'nde yer açılıyordu)
AVRUPA KUPALARI DAĞILIMLARI VE TÜRKİYE'NİN DURUMU
2015-2016 sezonuna kadar geçerli olacak Avrupa kupalarına katılım listesi
UEFA Ülke Puanı Sıralaması'nın ülkelerin Avrupa'ya göndereceği takım sayısını, bu takımların içinde yer alacağı turnuvayı ve turnuvaya hangi aşamadan başlayacaklarını belirleyen bir hesaplama sistemi olduğundan bahsetmiştik. Bunun sonucu olarak ;
İlk 3 sırada yer alan ülkeler 4 takımı Şampiyonlar Ligi'ne gönderecekler ve bu takımlardan 3'ü direkt olarak grup aşamasından başlayacak.
4,5 ve 6. sıradaki ülkeler, 2 takım direkt grup aşamasından başlamak üzere 3 takımı Şampiyonlar Ligi'ne gönderme hakkına sahipler.
7.'den 12.'ye kadar sıralanan ülkeler ise lig şampiyonlarını direkt olarak Şampiyonlar Ligi'ne gönderebiliyorlar.
Bunlara ek olarak Uefa Fair Play sıralamasında ilk 3'te yer alan ülkeler Avrupa Ligi'ne birer takım gönderme hakkı kazanıyorlar.
2013-2014 sezonu sonundaki Türkiye'nin konumu
Türkiye 10. sırada girdiği 2013-2014 sezonunu 1 sıra gerileyerek 11. sırada bitirdi. İlk 12 sıranın dışarısında kalmadığı için 2015-2016 sezonunda da Avrupa'da 5 takımla temsil edileceğiz ve bu seneden farklı olarak 2014-2015 sezonunun kupa şampiyonu olan kulüp bir sonraki sezon direkt olarak Avrupa Ligi gruplarında yer alma hakkı kazanacak. Eğer Türk takımları için önümüzdeki sezon iyi geçmezse Türkiye 13. sıraya gerileyebilir. Bu da Şampiyonlar Ligi'ne direkt olarak takım gönderememe anlamına geliyor. Sıralama da önümüzde olan ve bizi takip eden Belçika, İsviçre, Yunanistan, Çek Cumhuriyeti ve Avusturya ilk 12 için konumumuzu tehdit eden ülkeler durumundalar.
ileriki sezonlarda rakip ülkelerle aramızdaki durum
İlk 12 için rakiplerimize bakarak önümüzdeki yıllar için öngörüde bulunursak ilk 12'de kalmamızın çok da zor olmayacağını söyleyebiliriz. Bu sene Fenerbahçe ve Beşiktaş UEFA tarafından men edilmesine rağmen 6.7 puan toplayabildik. Eğer önümüzdeki sezonlarda yeni bir şike skandalı yaşanmazsa Türkiye'nin 9 ile 12. sıra arasında yer alacağını tahmin edebiliriz. Bu da önümüzdeki yıllarda lig şampiyonun direkt, lig ikincisinin 3.eleme turundan Şampiyonlar Ligi'ne; kupa şampiyonun direkt, lig üçüncüsünün play-off turundan ve lig 4.sünün 4. turdan Avrupa Ligi'ne gidebileceğini söyleyebiliriz.
Türk kulüplerine baktığımızda 2013-2014 sezonu sonunda ilk 100'de sadece Galatasaray (36.), Fenerbahçe (52.), Beşiktaş (64.) ve Trabzonspor'un (73.) olduğunu görüyoruz. Bu sıralamalara göre Şampiyonlar Ligi 4. tur elemesinde hiçbir takımımızın seri başı olamayacağını öngörebiliriz. Çünkü bu sene başında en düşük puanla seri başı olan Zenit'in puanı 70.76 iken 36. sıradaki Galatasaray'ın şu anki puanı sadece 55.34. Bunun yanında yine bu sene başındaki sıralamalarla karşılaştırırsak ilk 100 içerisindeki bütün takımlarımızın Avrupa Ligi eleme turlarında seri başı olacağını rahatlıkla söyleyebiliriz. 9.95 puanlı Chernomorets Odesa 153. sıradan seri başı olarak Avrupa Ligi play-off turu kurasına girmişti. Yani tahmin olarak ilk 150 sırada bulunan takımların Avrupa Ligi eleme turlarında seri başı olma ihtimalleri oldukça yüksek.
Eleme turlarının kulüpler için bir diğer önemi ise sezona başlangıç tarihleri. Şampiyonlar Ligi'nde ön eleme oynayayacak takım ilk maçını 29 veya 30 Temmuz'da; Avrupa Ligi'ne 2. eleme turundan başlayacak takım ilk maçını 17 Temmuz'da, 3. eleme turundan başlayacak takım 31 Temmuz'da ve 4. eleme turundan başlayacak olan takım ilk maçını 21 Ağustos'ta oynayacak.
son 5 yılın takım puanları
Not: Bu yazı 29 Nisan 2014 tarihinde yazılmıştır. Şampiyonlar Ligi'nde ve Avrupa Ligi'nde final maçları henüz oynanmadığı için ülke puanı sıralamalarında küçük değişiklikler olacaktır.
Eskişehir'deyim. Öğrenciyim. "Paraya karşı emeğin savaşı'" ..