Arkeolojik Kazılar Nasıl Yapılır? Giriş Yap veya Kayıt Ol
Çağdaş kazıların nasıl yürütüldüğünü daha iyi anlayabilmek için Roma dönemi bir evin yapılış öyküsünü örnek almak iyi bir yol olabilir.
Çünkü arkeologlar günümüzde Roma dönemi bir evi ortaya çıkarmak üzere kazıya başladığında bu öyküyü sondan başa doğru yeniden kurmaktadır. Roma dönemin yapı ustası bir evi yapmaya giriştiğinde önce toprağı temizler ardından temel çukurlarını kazar. Sonra mozaiklerle resimler ya da motifler yaparak zemini döşer. Duvarları örüp üstünü bir çatıyla kapatır. Ev artık oturulacak hale gelmiştir ve insanlar gelip yerleşirler. Ustanın cebinden düşen bir aaaal para evin temelinde kalabilir. Evde yaşayanlar bazı küçük eşyalarını evde yitirebilir. Kırılan çanak çömlek parçaları çöp çukuruna atılır. Böylece evde yaşayanların öteberileri kıyıda köşede kalabilir. Arkeolojide bu süreç yerleşme dönemi olarak adlandırılır. Daha sonra bir savaştan dolayı insanlar yaşardığı evi terk etmek zorunda kalabilir ev bir depremde çökebilir. Artık içinde insanın yaşamadığı evin zamanla tamamen çöker; ahşap kısımları çürür duvarlar yıkılır. Aradan uzun yıllar geçince de ev bütünüyle toprağın altında kalır. Aradan yüzyıllar geçince üzerindeki toprak dümdüz olur. Burası ekili bir alan haline gelebilir ya da üzerine yine bir ev yapılabilir.
Arkeologlar önce toprak altında böyle bir evin varlığını saptar. Kazı alanının tümünü ya da çevresini ince çelik çubuklarla çevirir. Bu kazı boyunca yapılacak ölçümlerin doğruluğu çıkarılacak plan ve sonuçların güvenilirliği için gereklidir. Artık sıra çatıdan temele doğru bütün tabakaları tek tek özenle kaldırmaya gelmiştir.
İlk tabakaya ulaşıncaya değin kazı makineleri kullanılabilir. Ama ilk tabaka kaldırılınca artık kazıda yalnızca sivri uçlu mala kürek ve kova kullanılır. Kazı sırasında ortaya çıkarılan duvarlar ocaklar fırınlar ve insan yapımı öbür yapılar örselenmeden birbirinden ayrılır. Arkeologlar bütün bunları inceler ve ayrıntılı notlar tutar. Ele geçen eşyalar tek tek özenle temizlenir ve bulundukları tabakayı belirtecek biçimde numaralanır. Eşyaların üzerinde o dönemin hükümdarının resimleri varsa bu eşyanın yapılış tarihini saptamayı kolaylaştırır. Ama buluntular daha eski dönemlerden kalmış yazısız ve resimsiz de olabilir. Ayrıca başka döneme ait eşya o tabakadaki eşyayla karışmış olabilir. Böyle durumlarda kesin tarihlendirme yapılırken bir üst tabakaya hiç dokunulmamış olması gerekir.
Kazıyı yapan kişi bu evin yapıldığı değiştirildiği ya da yıkılmaya bırakıldığı tarihleri saptar. Ayrıca evde yaşamış olanların ne gibi özellikleri olduğunu ve yaşam biçimlerini ortaya çıkarabilir. Örneğin bir çiftlik eviyse çevresinde tarlalar otlaklar ve korular bulunacağını bilir. Buradaki bitki tohum polen ve tahıl kalıntıları çevrenin o zamanki bitki örtüsünü gösterir. Hayvan kemikleri burada yaşamış insanların yedikleri etin cinsini anlamamızı sağlar. Kullandıkları araç gereçler insanların günlük yaşamları hakkında bilgi verir.
Kentlerde kazı çalışmaları açık alanlardaki kazılardan daha zor ve karmaşıktır. İnsanların yüzyıllardır yaşamakta oldukları kentlerde kazılar yıllarca sürebilir. Öte yandan bir kalıntının varlığı saptansa bile bu mevcut yapıların ya da sokakların altında bulunacağından kazı yapma olanağı da yoktur. Bu gibi nedenlerden dolayı büyük kentlerde daha az kazı yapılmaktadır. Yapıların ortaya çıkarılmasında kullanılan yöntemler Roma yolları kanallar surlar gibi öteki alanlarda yapılan arkeolojik kazılarda kullanılmaz. Bu tür kazılarda birbiri üzerine binen bütün katmanların görülebileceği bir kesit elde edilmeye çalışılır.
Bu bilgileri verdiginiz icin tesekkurler...
Valla Türkiyede bu işin yapılabildiğine inanmıyorum. Dünyanın en eski yerleşimi göbeklitepe bulundu ama kazan ve araştıranlar türk değil. TÜm tarih kitaplarının yeniden yazılacağı söylenen buluş Dünya' ca ünlü arkeologlar tarafından kazılıyor ve inceleniyor.
Cansel Ünbay bu konuda büyük girişimler yapmış ve camianın sevdiği birisidir onun çalışmalarını takip ediyorum.
Tesekkur ediyorum bilgiler icin, gayet guzel..