ESRA ÖZ İLE SAĞLIK GÜNDEMİ: KELEBEĞİN KAOTİK ETKİSİ
“Amazon Ormanları'nda Bir Kelebeğin Kanat Çırpması, Avrupa’da Fırtına Kopmasına Neden Olabilir”
Kelebek etkisi, bir sistemin başlangıç şartlarındaki ölçülemeyecek kadar küçük değişikliklerin büyük ve öngörülemez sonuçlar doğurabilmesidir. Edward N. Lorenz'in çalışmalarından biri olan Kaos Teorisi ile ilgilidir. Daha sonralarda hava durumuyla ile ilgili verdiği şu örnek ile ünlenmiştir. "Amazon Ormanları'nda bir kelebeğin kanat çırpması, Avrupa’da fırtına kopmasına neden olabilir. Farklı bir örnekle bu, bir kelebeğin kanat çırpması, Dünyanın yarısını dolaşabilecek bir kasırganın oluşmasına neden olabilir."
Kelebek etkisi (Butterfly Effect) filminin konusu kısaca şöyle, çocukluğu boyunca, Evan kendisini günlük tutmaya ve günlük hayatındaki ayrıntıları yazmaya teşvik eden bir psikologun gözetiminde geçirir. Artık üniversitede olan Evan, günlüklerinden birini okurken, kendini birden bire ve açıklanamayan bir nedenle geçmişe dönmüş olarak bulur. Anlar ki yatağının altında sakladığı defterler geçmişe dönüp, hatıralarını anımsayabilmesi için birer araçtır. Ama bu anımsayışlar, arkadaşlarının, özellikle de yetişkinliğinde de sevmeye devam ettiği çocukluk aşkı Kayleigh’nin yıkılmış hayatından sorumluluk duymasına neden olur. Çocukken elinden gelmeyen şeyleri yapmaya karar veren Evan, kasıtlı olarak geçmişe yolculuklar yapar. Bugünkü aklıyla çocukluk bedenine girerek, tarihi yeniden yazmaya ve arkadaşlarını ve sevdiklerini kötü deneyimlerden kurtarmaya çabalar. Ancak Evan ne zaman geçmişte bir şey değiştirse, yaptıklarının bugünde beklenmedik ve feci sonuçlar doğurduğunu görür. Ne kadar çaba gösterirse göstersin, kendisi ile Kayleigh'nin "sonsuza dek mutlu" yaşadıkları bir gerçeklik dünyası yaratamayacak gibi gözükmektedir.
Kaotik olayları hikayelere dahil etmek çok kolay değil. Benim de bu konuda bir denemem olmuştu; http://www.sinancanan.net.tr/ adresinde yayınladığım “Yengeç” isimli hikaye böyle bir denemedir mesela. Ama gerçekten kaos teorisini anlamak da hikaye ederek anlatmak da çok kolay değil sanırım. Her gün kaotik sistemlerin içinde yaşasak da durum böyle...
Müzik aslında insan beyninin en seçkin ve karmaşık özelliklerinden birisi. Böyle bir yetenekle doğan insan beyninde, müziğin etkilerinin çok ciddiye alınması gerektiğini ve bu konunun üzerinde hem bilimsel hem de sanatsal olarak çok daha yoğun bir şekilde durmamız gerektiğini düşünüyorum. Ben bu ilgiyi olabildiğince evimde göstermeye çalışıyorum şimdilik...
esracim tebrikler cok begendim roportajini.