İdare D.Gen.Kur. 2003/57 E.N , 2005/237 K.N.
FAİZİN BAŞLANGIÇ TARİHİ
GENEL GÜVENLİK VE DÜZENİN SAĞLANMASI
1- DEVLETİN VE ÜLKENİN BÜTÜNLÜĞÜNE YÖNELİK TERÖRİST FAALİYETLER SONUCU GERÇEKLEŞEN SALDIRIDA DAVACININ YARALANDIĞI, 11.5.1998 TARİHİNDEN İTİBAREN ÇALIŞAMAZ VE BAKIMA MUHTAÇ DURUMDA OLDUĞU, İDAREYE YÜKLENEBİLECEK BİR HİZMET KUSURU BULUNMASA BİLE NİTELİĞİ BELİRTİLEN TERÖR EYLEMİ NEDENİYLE ORTAYA ÇIKAN OLAĞANDIŞI BİREYSEL ZARARLARIN (SOSYAL RİSK) İLKESİ GEREĞİ İDARECE TAZMİNİ GEREKTİĞİ HAKKINDA.
2- MANEVİ TAZMİNATIN MAHKECE "TAKDİREN" BELİRLENMESİ NEDENİYLE HÜKMEDİLECEK MİKTARA 3095 SAYILI KANUNİ FAİZ VE TEMERRÜT FAİZİNE İLİŞKİN KANUN UYARINCA DAVA TARİHİNDEN İTİBAREN FAİZ YÜRÜTÜLMESİ GEREKTİĞİ HAKKINDA.
İstemin Özeti: Ankara İli, Mamak İlçesinde meydana gelen silahlı saldırı sonucu sakat kalan davacının uğradığını ileri sürdüğü 255.000.000.000.-lira maddi zarar ile 3.000.000.000.-lira manevi zararın yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açtığı davada; Ankara 7. İdare Mahkemesince davanın kısmen kabulü, kısmen reddi yolunda verilen 15.4.1999 günlü, E:1997/1174, K:1999/322 sayılı kararın, Danıştay Onuncu Dairesinin 18.10.2000 günlü, E.-1999/3374, K:2000/5292 sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyulmayarak davanın kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki ilk kararında ısrar edilmesine ilişkin olarak verilen 30.9.2002 günlü, E:2002/1235, K:2002/1102 sayılı kararı, davacı maddi hata yönünden, davalı idare ise davanın kabulüne ilişkin kısmını temyiz etmekte ve bozulmasına karar verilmesini istemektedirler.
Davacı Savunmasının Özeti: Yerinde olmadığı ileri sürülen davalı idare temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davalı İdare Savunmasının Özeti: Savunma verilmemiştir.
Danıştay Tetkik Hakimi Yakup Bal'ın Düşüncesi : Temyize konu ısrar kararının onanması, davanın esası hakkında bir karar verilmek üzere dosyanın Danıştay Onuncu Dairesine gönderilmesi gerektiği düşünülmektedir.
Danıştay Savcısı Emin Celalettin Özkan'ın Düşüncesi : Davacının polis memuru olan kardeşi ile birlikte Ankara Mamak İlçesinde bir terör örgütü üyeleri tarafından yapılan silahlı saldırıda yaralanarak felç olması nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan dava sonunda, Ankara 7. İdare Mahkemesince, terör eylemlerinin devlete yönelik olduğu, anayasal düzeni yıkmayı amaçladığı, bu tür olayların zarar gören kişi ve kurumlara karşı kişisel husumetten kaynaklanmadığı, bu nedenle terör eylemlerinden zarar görenlerin, zararlarının sosyal risk ilkesine göre tazmini gerektiği gerekçesiyle maddi ve manevi tazminata hükmedilmiştir.
Dava idarenin temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49.maddesinin l.fıkrasında belirtilen nedenlerden hiçbirisine uymayıp İdare Mahkemesince verilen kararın dayandığı hukuki ve yasal nedenler karşısında anılan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemektedir.
Hüküm veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca gereği görüşüldü: Dava, Ankara İli, Mamak İlçesinde meydana gelen silahlı saldırı sonucu sakat kalan davacının uğradığını ileri sürdüğü 255.000.000.000.-lira maddi zarar ile 3.000.000.000.-lira manevi zararın yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açılmıştır.
Ankara 7. İdare Mahkemesi, 15.4.1999 günlü, E:1997/1174, K:1999/322 sayılı kararıyla, idarenin hukuki sorumluluğunun sadece kusur esasına hizmet kusuruna dayanmadığı, idarenin kusur koşulu aranmadan da sorumlu sayılabileceği, kural olarak idarenin yürüttüğü hizmetin doğrudan sonucu olan nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olduğu, ancak sözü edilen kuralın istisnası olarak, idarenin faaliyet alanıyla ilgili, önlemekle yükümlü olduğu halde önleyemediği bir takım zararları da nedensellik bağı aranmadan tazmin etmesi gerektiği, kollektif sorumluluk anlayışına dayalı, sosyal risk adı verilen ilkenin öğretide ve yargısal içtihatlarla kabul edildiği, olayda devletin ve ülkenin bütünlüğüne yönelik terörist faaliyetler sonucu gerçekleşen saldırıda davacının yaralandığı, 11.5.1998 tarihinden itibaren çalışamaz ve bakıma muhtaç durumda olduğu, idareye yüklenebilecek bir hizmet kusuru bulunmasa bile niteliği belirtilen terör eylemi nedeniyle ortaya çıkan olağandışı bireysel zararların sosyal risk ilkesi gereği idarece tazmini gerektiği gerekçesiyle davayı kısmen kabul ederek 219.533.005.697.-lira maddi, 1.000.000.000.-lira manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar vermiştir.
Anılan karar, yapılan temyiz incelemesi sonucunda; Danıştay Onuncu Dairesinin 18.10.2000 günlü, E:1999/3374, K:2000/5292 sayılı kararıyla; tazmini istenen zararın, davacının 20.11.1996 tarihinde uğramış olduğu silahlı saldırıya bağlı olarak sakat kalması sonucu doğduğu, dolayısıyla zararın münferit olaydan kaynaklandığı ve niteliği itibariyle sosyal risk ilkesine göre tazmini gerekmediği, uyuşmazlığın çözümünde, idarenin güvenlik hizmetlerinin işletilmesinde kusurlu davranışının bulunup bulunmadığın araştırıldıktan sonra karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuş ise de; İdare Mahkemesi, davanın kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki ilk kararında ısrar etmiştir.
Hükmedilen manevi tazminata davalı idareye başvuru tarihinden itibaren yasal faiz uygulanması yönünden ise; ilk defa yargı kararıyla para olarak değerlendirilebilen bir manevi tazminatın önceden davalı idarece belirlenmesi ve de ödenmesinin mümkün olmaması nedeniyle ödemede gecikmeden bahsedilemeyeceği gibi manevi tazminatın mahkemece "takdıren" belirlenmesi nedeniyle hükmedilecek miktara 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun uyarınca dava tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gereklidir.
Ankara 7. İdare Mahkemesinin 15.4.1999 günlü, E.-1997/1174, K.-1999/322 sayılı karannda; saldırıyı gerçekleştiren kişilerin yargılanmaları sonucu Türk Ceza Kanununun 146/1. maddesi uyarınca idam cezasıyla cezalandırılmalarına karar verildiği belirtilmesine karşın temyize konu kararda bu cezanın sehven "idari cezayla" şeklinde belirtildiği anlaşılmış olup, kararda yer alan maddi hatanın; (idam cezasına) olarak düzeltilmesi uygun görülmüştür.
Açıklanan nedenle, Ankara 7. İdare Mahkemesinin 30.9.2002 günlü, E.-2002/1235, K.-2002/1102 sayılı ısrar kararının; hükmedilen maddi ve manevi tazminat ve maddi tazminata yürütülen faiz yönünden maddi hata düzeltilmek suretiyle ONANMASINA oybirliği ile, manevi tazminata dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanması gerektiğinden, aksi yöndeki mahkeme kararının bu kısmının BOZULMASINA oyçokluğu ile, dosyanın Ankara 7. İdare Mahkemesine gönderilmesine, 14.4.2005 günü karar verildi.
Maddi zararlar malvarlığında meydana gelen ve para ile değerlendirilebilen bir azalmayı ifade ettiklerinden, bu azalma miktarının idare tarafından telafi edilmediği süre ıçmde ayrıca enflasyon nedeniyle de kayba uğrayacağı aşikardır. Manevi zararlar isemalvarlığında meydana gelen somut bir azalma olmayıp, kişinin manevi varlığında ortaya çıkan olumsuzluklar olduğundan, manevi tazminat değerinin yargılama sonucu para olarak belirlenmesi zarara uğrayanı tatmin ve de bu zararı meydana getireni cezalandırma aracı olarak kullanılmasından kaynaklanmaktadır.
Bu itibarla ilk defa yargı kararıyla para olarak değerlendirilebilen bir manevi tazminatın önceden davalı idarece belirlenmesi ve de ödenmesinin mümkün olmaması nedeniyle, ödemede gecikmeden bahsedilemeyeceği gibi manevi tazminatın esasen bütün bu hususlar dikkate alınarak "takdiren" belirlenmesi nedeniyle de temyize konu kararın manevi tazminata faiz uygulanması gerektiği yolundaki kısmının bozulması gerektiği oyuyla, kararın bu kısmına katılmıyoruz.