Genelde TAKVA denilince aklımıza ulaşılabilecek en yüksek dereceler gelir.Oysa İslam ın kastettiği takvanın kapsadığı alan daha geniştir.
Takvayı açıklamadan önce bir insan için bundan önceki adımları gözden geçirelim.Bir insanın bilinçli olarak İslam a ilk yönelişi Kuran a yönelmesiyle başlar.Bakara Suresi 2. ayette Bu,o Kitaptır ki onda hiç şüphe yoktur. buyurulmaktadır.Bu Kitaptaki hakikatleri gören kişi için bu aşama karar aşamasıdır.Kişi bundan sonra ya hakikatleri İNKAR edecek, ya da İMAN edecektir.şunu belirtmek gerekir ki insanların Kuran a bu ilk yöneliş ve Kuran'ın şüpheden uzak olduğunu görmeleri hidayete yönelme olarak tarif edilebilir.Hidayete(Kuran a) uyup uymama konusunda ise kişi serbest bırakılmıştır.Bu, Bakara Suresi 38. ayette Şayet Benden size bir hidayet gelir de kim Benim hidayetime uyarsa,onlar için korku yoktur ve onlar asla üzülmezlerde. şeklinde belirtilmiştir.Kişi hidayeti tercih ettiğinde artık onun hayatında yeni bir dönem başlar.Kişinin gerçek bir duyarlılığa yani TAKVA ya ulaşması ise bazı temel unsurları ihlasla gerçekleştirmesi ile olur.Bu unsurlar ise Bakara Suresi 1-4.ayetlerde Elif,lam,mim.Bu,o Kitaptır ki onda hiç şüphe yoktur.Takva sahipleri için bir hidayettir.Onlar gaybe iman ederler.Namazı dosdoğru kılarlar,kendilerine rızık olarak verdiğimizden de infak ederler.Onlar sana indirilene de,senden önce indirilene de iman ederler.Onlar ahirete de şüphe etmeksizin inanırlar. şeklinde belirtilir.İşte bu vasıflara aynen sahip olan kişinin içinde Allah tan bir rahmet olarak TAKVA duygusu oluşur.Bakara Suresi 272. ayette .Allah dilediği kimseye hidayet verir . buyurulur.Bur ayetten de anlaşılacağı gibi Takva,Allah tarfından,hidayete ermesi dilenen kişiye verilen bir duygudur.Kalplerinde Takva duygusu oluşan bu insanlar Bakara Suresi 5. ayette şöyle tarif edilmiştir: İşte bunlar Rablerinden (gelen) bir hidayet üzeredirler ve onlar kurtuluşa erenlerin ta kendileridirler. .
Burada Takvayı tanımlamak gerekirse,TAKVA:sakınmak,korunmak,şüpheli şeylerden uzak durmak,Allah ın sevgisini kaybetmekten korkmak,günahlardan çekinmek,hayırda yarışmak gibi anlamları tek tek ifade etteiği gibi,hepsini birden ifade etmek için de kullanılır.Takva;ebedi azaptan sakınmak için şirkten kaçınmak( Ve onları takva kelimesine bağladı. Fetih Suresi 26),büyük günahları işlemekten ve küçük günahlarda ısrar etmekten sakınmak ile farzları eda etmek( O ülkelerin halkı inanıp Allah ın azabından korunsalardı. Araf Suresi 96) , Allah ın dışında kalbini meşgul edecek her şeyden kaçınmak ve bütün varlığı ile Allah a yönelmek( Ey iman edenler!Allah tan O na yaraşır biçimde korkun! Al-i imran Suresi 102) şeklinde de tanımlanır.Rabbimiz Takva Sahiplerini şöyle sınıflandırmıştır: Sonra kitabı kullarımız arasından seçtiklerimize miras verdik.Onlardan kimi nefsine zulmedendir,kimi itidal üzeredir,kimi de Allah ın izniyle hayırlarda öne geçendir.(Fatır Suresi 32) .hayırlarda öne geçenlere Allah a yakın kılınanlar da denilebilir.Onlar çok sakınanlardır.En belirgin özellikleri ise Kuran a göre şunlardır(Ki bu özellikler bu kişilerden olmak isteyenlere bir yol göstericidir.):
1.Secde ederler. Secde et ve yaklaş(Alak Suresi 19)
2.Kurban keserler. Onların etleri de kanları da Allah a ulaşmaz.Fakat sizden O na takva ulaşır...(Hac Suresi 37)
3.Cihad ederler. Ey iman edenler!Allah tan korkun,O na yaklaşmaya yol arayın ve cihad edin ki kurtulasınız.(Maide Suresi 35) .(yol:takva)
4.Salih amel işlerler(Ki bu özellik diğer tüm özellikleri ve Kuran da emredilen amellerin hepsini ihlaslı olarak yapmayı kapsar.). Sizi bize yaklaştıracak olan mallarınız da değildir,evlatlarınız da değildir.İman edip Salih amel işleyenler müstesna...(Sebe Suresi 37)
5.İnfak ederler. Bedevilerden öyleleri de var ki ,Allah a ve ahiret gününe iman eder,infak etteiğini Allah katında yakın dereceler elde etmeye ve peygamberin dualarını almaya vesile sayar.İyi bilin ki bu onlar için Allah a bir yakınlık vesilesidir...(Tevbe Suresi 99) .(vesile:takva)
İşte bu Allah a yakın kılınanlar şöyle derler: şüphesiz benim namazım,ibadetim,hayatım ve ölümüm alemlerin Rabbi olan Allah içindir.(Enam Suresi162).Bu kullara ise Rabbimiz şöyle müjde verir: Eğer o(ölen) yakınlaştırılmışlardan ise;artık rahatlık,güzel kokular ve Naim Cenneti vardır (ona).(Vakıa Suresi 88-89).
Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz ki Kuran da takvalı şeklinde vasıflandırılanların özelliklerini taşıyan ve dolayısıyla Kuran kendisine bir hidayet,uyulan bir yol olan herkes Takva Sahibi gurubuna girer.Ve şunu da bilmeliyiz ki bir kulun ne denli takvalı olduğunu sadece Allah bilir,çünkü kalplerdeki samimiyeti(ihlası) ancak O bilebilir.