Madencilik Türkiye Mart 2017 Bant Üstü Manyetik Separatörler Makalesi | Manyet | Mıknatıs Çözümleri
Üretim yöntemlerindeki uygun teknolojik çözümler geliştikçe, kontrol mekanizmaları, ana makine ve yardımcı ekipmanlarının güvenlik sistemleri de bu gelişime ayak uyduruyor ve çeşitleniyor. Ekipmanlardaki bu hassasiyet ve kontrol taleplerinin artması onların daha uygun üretici şartlarında çalışmasına sebebiyet veriyor. Bu durum üretimdeki ana proses elemanlarının (kırma, eleme, işleme, fiziksel ve kimyasal şartlandırma vs.) asgari çalışma koşullarının korunması ihtiyacını daha da artırıyor. Bu çalışma standartlarının en başında da bu ekipmanları istenmeyen metallerden arındırma talebini doğuruyor.
Üretim proseslerinde ana taşıma ve aktarma görevlerini üstlenen konveyör sistemlerinde metallerin ayıklanması günümüzde en basit ve uygun yöntem olarak bilinir. Uygulamanın saha üzerinde esnekliği, montaj ve kontrol kolaylıkları bu sonuca sebep olan ana etmenlerdir. Manyetik separatörler konveyör üzerine asılarak veya konstrüksiyon üstü montaj yapılarak, imalatta ana proses elemanları girişleri veya çıkışlarında uygulanabilir. Separatörler genellikle minimum üzerinde bulunduğu konveyör bantının eninde manyetik uzunluğa ve optimum seviyede konveyör boyunca genişliğe sahip olmalıdır. Separatörün bant eninin mesafesinde olması bantın her konumundaki alanda manyetik alan oluşturması maksatlıdır ve konveyör boyunca olan genişliğin mesafesi de konveyör hızına bağlı olarak konveyör içindeki metalin manyetik alanda kaldığı süreyi uzatmak ve kaçak riskini minimize etmek amaçlıdır.
Bant üstü manyetik separatörler, konveyör üzerinde bulunduğu alanda manyetik alan oluşturup ilgili alanda konveyörün içerisindeki istenmeyen ferrometallerin manyetik alanda yakalanıp separatörün bantına temasını sağlar ve sonsuz dönen separatör bantı metali alıp manyetik alanın dışına fırlatmasıyla görevini tamamlar. (Bknz. Şekil-1) Manyetik separatörlerin üzerindeki manyetik alan şiddeti mesafeye bağlı separatörün bantından uzaklaştıkça azalır. Bu sebepten ötürü konveyörün taşıdığı malzeme ile separatör arasındaki mesafe mümkün olduğu kadar kısa tutulur.
Şekil-1 Örnek Bant Üstü Manyetik Separatör
Manyetik separatörler konveyör üstü montaj farklılıklarıyla tek eksende çapraz (dikey) ve paralel konum olarak iki farklı şekilde uygulanabilir. Paralel uygulama konveyörden çıkan malzemenin havada manyetik separatörün manyetik alanına girdiğinden konveyör üzerinde taşınırken alt kısımda kalan ferrometal malzemelere erişmede avantaj sağlar. Bu sebepten ötürü paralel uygulama çapraz uygulamaya göre aynı konveyör malzeme kapasitesinde ve yüzey alanında daha yüksek verimlilik sağlar. (Bknz. Şekil-2) Fakat paralel uygulama (konveyörün döküş noktaları) saha uygulama yerlerinde ana proses ekipman giriş çıkış yerlerinde olduğundan yetersiz hacimlerde bulunmasından ötürü manyetik separatörlerde çapraz uygulama (konveyör hattı boyunca uygun hacim) sahalarda daha yaygın kullanım alanına sahiptir.
Şekil-2 Bant Üstü Manyetik Separatör Çapraz Uygulama ve Paralel Uygulama
Bant üstü manyetik separatörler, manyetizma tipine bağlı olarak kalıcı doğal ve elektromanyetik olarak ikiye ayrılır. Kalıcı doğal manyetizmalı manyetik separatörler ferrit veya neodyum doğal mıknatıslardan meydana gelip sınırlı manyetik alana şiddetine sahiptir fakat işletme maliyetleri ve servis maliyetleri düşüktür. Elektromanyetik separatörler ise ortalama 30 cm’de oluşturduğu manyetik alan şiddetinde kalıcı manyetik separatörlere oranla iki kat daha güçlü olabilirler. Fakat elektrik tüketimi, satış sonrası servis uygulamaları işletme maliyetlerin artmasında etkendir. Uygulamalarda uygun manyetik alan şiddeti tayini malzeme yoğunluğuna, malzeme tane boyut aralığına, malzeme yüksekliğine ve separatör-bant mesafesine bağlı olarak çok fonksiyonlu olarak değişir. Uygun manyetik separatör manyetik alan ve manyetik şiddeti tayini için üretici firmalar ile görüşülüp en uygun tayinin yapılması gerekmektedir.
Mak.Yük.Müh. – Temel Furkan Akyol Manyet Ltd.