Gökdelenler ve Sanat | eYaşamRehberi | Yaşam Rehberiniz
Anasayfa/eYaşam/İlginç Bilgiler Rekorlar/Gökdelenler ve Sanat
Gökdelenler ve insanlığın göğe yükselme tutkusu
Gökdelenler: İnsanlığın yükselme tutkusunu zirveye taşıyan yapılar
İnsanoğlunun ilkçağlardan bu yana süren yükselme tutkusu, gökdelenlerde hayat buldu dünyanın heryerinde birbirinden muhteşem gökdelen göğe doğru yükseldi.
İlk yüksek bina örneklerini Yemen’de 2 bin 500 yıl önce çamurdan inşa edilen ve yüzyıllardır ayakta duran yapılar oluştururken, Dubai’de yapımı 2010 yılında tamamlanan 828 metre uzunluğundaki dünyanın en yüksek yapısı Burç Halife, gökdelen mimarisini zirveye taşıdı. İşte gökdelenler….
İnsanoğlunun göğe yükselme tutkusu tarihin ilk dönemlerine uzanırken, 19. yüzyıl sonlarında başlayan gökdelen yapımı günümüzde en çarpıcı örnekleriyle doruk noktasına ulaştı. Tarih boyunca Mısırlılar piramitleriyle, Mezopotamyalılar ziguratlarıyla, Çinliler pagodalarıyla, Müslümanlar minareleriyle hep daha yüksek yapılar kurma eğiliminde oldular. İlk yüksek bina örneklerini Yemen’de 2 bin 500 yıl önce çamurdan inşa edilen ve içinde hâlâ yaşamın sürdüğü yapılar oluşturuyor. İlk insanları yüksek bina yapmaya iten çoğu kez dinsel nedenlerdi. Zamanla dinsel simgeler yerini tümüyle kapitalist dünyanın geçerli simgelerine bıraktı. Ayrıca, gelişen malzemeler (çelik, betonarme vb.), araçlar (asansör), yapım ve kaldırma teknikleri, 19. yüzyıl sonlarından başlayarak daha yüksek bina yapımına olanak verdi.
İLK GÖKDELEN ÖRNEKLERİ
Gökdelenler, 19. yüzyılın sonlarında New York, Şikago ve Londra’da, 1930’ların başından itibaren de Güney Amerika’da inşa edilmeye başlandı. Dünyadaki ilk gökdelen 1884-1885’te ABD’nin Şikago kentinde inşa edilen 10 katlı “Home Insurance” isimli bina kabul edilirken, günümüz koşullarıyla yapılan ilk gökdelen ise New York’taki “Woolworth Building”dir. Gökdelen yapım teknolojisi günümüzde büyük aşama kaydetti. Strüktür, rüzgâr ve deprem mühendisliğindeki gelişmeler, bilgisayarın sunduğu yeni programlar ve yeni hesaplama yöntemleri, rüzgâr yüklerini de azaltmaya yarayan yeni tasarımlara olanak sağladı. Bu olanaklarla yükün daha sağlıklı transferi için daha karmaşık sistemler kullanılabiliyor. Böylece, eski piramidal ya da prizmatik biçimlerin yerine kıvrılarak yükselen yeni biçimler devreye giriyor. Biçim ve strüktürün yanı sıra “yeşil gökdelen” arayışlarının sürdüğü, CO2 emisyonu ve sera gazı etkilerini azaltan ekolojik çözümler arandığı ve mimari teknolojinin bu doğrultuda geliştirilmesi yolunda araştırmaların yoğunlaştırıldığı da görülüyor.
Yüksek nitelikli beton ve çelik, art gerilme, korozyona dayanıklı donatı, yangına dayanıklı çelikler, döküm parçalar, kompozit (karma) sistemler ve kompozit malzeme bugünün gökdelen tasarımlarında teknolojik belirleyici durumunda bulunuyor. Mimari açıdan bakıldığında da günümüzde, performansa dayalı tasarım, narinlik, strüktürel ifade, son malzeme teknolojisi, serbest mimari form (heykelsi görünüm), yeşil karakter ve saydamlık ön planda. Dubai’de yapımı 2010 yılında tamamlanan 828 metre uzunluğundaki Burç Halife, dünyanın en yüksek yapısı olarak gökdelen mimarisini zirveye taşırken, 2017 yılı başı itibarıyla en uzun 10 binadan 4 tanesi Çin’de, birer tanesi ise Tayvan ve Hong Kong’ta yer alıyor. Dünyanın en yüksek binaları şöyle sıralanıyor:
Burç Halife (BAE)
Burç Halife (BAE) Birleşik Arap Emirlikleri’nin Dubai kentinde yer alan ve yapımı 2010 yılında tamamlanan Burç Halife, 828 metre uzunluğunda 163 kattan oluşuyor. 10 m/s hızla hareket eden 58 asansörün bulunduğu Burç Halife, dünyada ilk defa betonarme kütle üzerine çelik konstrüksiyonla yapılmış bina özelliğine sahip.
Ping An Uluslararası Finans Merkezi (Çin)
Ping An Uluslararası Finans Merkezi (Çin) Çin Halk Cumhuriyeti’nin Shenzhen şehrinde yapımı 2016 yılında tamamlanan Ping An Uluslararası Finans Merkezi, Çin’in en yüksek ikinci gökdeleni. İlk etapta Şangay Kulesi’nden daha yüksek bir kule olarak tasarlanmasına rağmen, uçuş trafiğini olumsuz etkilememesi adına bu fikirden vazgeçilerek, 599 metre yükseklikle inşa edildi.
Kraliyet Saat Kulesi Oteli (Suudi Arabistan)
Kraliyet Saat Kulesi Oteli (Suudi Arabistan) Suudi Arabistan’ın Mekke şehrinde yer alan 662 metre uzunluğundaki Kraliyet Saat Kulesi Oteli, dünyanın en büyük saatini de taşıyor. Saatin üzerindeki altın kaplama minare ise 201 metre.
CTF Finans Merkezi (Çin)
CTF Finans Merkezi (Çin) Çin Halk Cumhuriyeti’nin Guangzhou şehrinde bulunan ve dünyanın en uzun yedinci binası olma özelliğini taşıyan CTF Finans Merkezi, 2016 yılında tamamlandı. 111 katlı gökdelenin uzunluğu 530 metre. Hiatichi firması gökdelen için 76 km/s hızla hareket eden, ultra hızlı bir asansör geliştirdi.
Bir Dünya Ticaret Merkezi (ABD)
Bir Dünya Ticaret Merkezi (ABD) ABD’de yaşanan trajik 11 Eylül saldırıları sonrasında inşa edilen kompleksin en uzun gökdeleni olan bina, 2013 yılında tamamlandı. Merkezin yapımında, New York’un mevcut inşaat kurallarının da ötesine geçilerek çelikle güçlendirilmiş beton kullanıldı. 541 metre uzunluğundaki Bir Dünya Ticaret Merkezi’nin yüksekliği 1776 fittir. Bu sayı ABD’nin kurulduğu tarihe atıfta bulunuyor.
Şangay Kulesi (Çin)
Şangay Kulesi (Çin) Çin Halk Cumkhuriyeti’nin Şangay kentinde yer alan bina, 632 metre uzunluğunda ve 127 katlı. Dünyanın en hızlı asansörüne de sahip olan gökdelen, inşa edilmiş en dayanıklı gökdelen olarak kabul ediliyor. İç ve dış yüzeyleri transparan olan bina, güneş ışığını azami ölçüde kullanırken, sahip olduğu sistemler sayesinde yağmur suyu toplayarak ısıtma ve soğutma amaçlı olarak bu suları kullanıyor.
Lotte Dünya Kulesi (Güney Kore)
Lotte Dünya Kulesi (Güney Kore) Dünyanın en uzun beşinci gökdeleni olan Lotte Dünya Kulesi, Güney Kore’nin başkenti Seul’de bulunuyor. 2016 yılında tamamlanan bina, 554 metre yüksekliğinde ve 123 katlı. Kule, en yüksek cam zeminli gözetleme güvertesi, en hızlı çift katlı asansör ve çift katlı asansörle en uzun seyahat olmak üzere üç Guinness Dünya Rekoru’nun da sahibi.
Şangay Dünya Ticaret Merkezi (Çin)
Şangay Dünya Ticaret Merkezi (Çin) Çin’in Şangay şehrinde 2008 yılında inşa edilen gökdelen, 449 metre uzunluğunda ve 101 katlı. Bina ticaret ve iş merkezi olarak kullanılsa da turistlerin de ilgisini çekiyor ve üst katlardan şehri izlemek için kullanılıyor.
Hong Kong Uluslararası Ticaret Merkezi (Çin)
Hong Kong Uluslararası Ticaret Merkezi (Çin) Dünyanın en uzun 10’uncu binası olan 484 metre uzunluğundaki gökdelen, dünyanın en uzun binası olarak modellenmiş ancak sonradan plan değiştirilmiş.
Taipei 101 (Tayvan)
Taipei 101 (Tayvan) Tayvan’ın başkentinde yer alan gökdelenin uzunluğu 508 metre. Taipei 101, Çince konuşulan ülke sayısını sembolize etmek için sekiz blok şeklinde inşa edildi. Orjinal adı Taipei Finans Merkezi olan yapı, 2004 yılında girdiği yeşil dönüşüm süreci ile beraber Taipei 101 adını aldı. Taipei 101, dünyanın en yüksek yeşil binası ünvanına sahip.
Petronas İkiz Kuleleri (Malezya)
Petronas İkiz Kuleleri (Malezya) Dünyanın en yüksek ikiz kuleleri olan Petronas İkiz Kuleleri, Malezya’nın başkenti Kuala Lumpur’da bulunuyor. Her kulede 88 kat var ve gökdelenin toplam yüksekliği 452 metreyi buluyor. Petronas İkiz Kuleleri’ndeki her iki kulenin de 41 ve 42’nci katında dünyanın en yüksek iki katlı köprüsü yer alıyor.
Zifeng Tower Nanjing (Çin)
Zifeng Tower Nanjing (Çin) Nanjing’de yer alan Zifeng Tower, 2005 yılında inşa edilmeye başlanmış ve 2010 yılında hizmete açılmış. 89 katlı Zifeng Tower’ın yüksekliği 450 metreyi buluyor.
432 Park Avenue (ABD)
432 Park Avenue (ABD) Dünyanın en yüksek gökdelenlerinden biri olan 432 Park Avenue, milyonlarca insanın yaşadığı New York’un en iyi manzarasını sunuyor. 426 metre yüksekliğindeki binada 104 lüks daire mevcut.
Guangzhou Uluslararası Finans Merkezi (Çin)
Guangzhou Uluslararası Finans Merkezi (Çin) Yapımına 2005 yılında başlanan Guangzhou Uluslararası Finans Merkezi, 2010 yılında tamamlanarak hizmete açıldı. 103 kattan oluşan bina, toplam yüksekliği olan 439 metre ile Asya’nın en yüksek 10’ncu gökdeleni ünvanını taşıyor. Gökdelenin içerisinde birçok otel, konferans salonu, ofisler ve yine gökdelenlerin vazgeçilmezi seyir terası bulunuyor.
KK100 Shenzhen (Çin)
KK100 Shenzhen (Çin) KK100 ve Kingkey finans merkezi ismi ile de bilinen Kingkey 100 gökdeleni Shenzhen, Guangdong’da bulunuyor. Yapımına 2007 yılında başlanan bina 2011 yılında tamamlanmış. Kingkey 100 gökdeleni, 442 metre yüksekliği 100 kat sayısı ile Çin’deki dördüncü en yüksek gökdelen olma özelliğini taşıyor.
Willis Tower (ABD) Willis Kulesi
Willis Tower (ABD) Willis Kulesi, Şikago’da bulunan ABD’nin en yüksek binalarından biri. 3 Mayıs 1973 yılında yapımı tamamlanan binanın yüksekliği 442 metre. Anten ile birlikte toplam yüksekliği 527 metre. 110 kattan oluşan bina, 85 metre uzunluğunda bir antene sahip. Bina çevresi siyah alüminyum ile kaplanmış.
Jin Mao Tower (Çin)
Jin Mao Tower (Çin) Çin’in Şangay kentindeki Pudong bölgesinde bulunan 421 metre yükseklikteki kulede ofisler, restoranlar ve gözlem kabinleri bulunuyor. 88 katlı gökdelen, yapımı tamamlandığında çatı yüksekliği bakımından dünyanın en yüksek beşinci binasıydı.
Trump Tower (ABD)
Trump Tower (ABD) ABD Başkanı Donald Trump’ın Şikago’daki otel ve kulesi olan Trump Tower’ın yüksekliği 423 metre. 96 katlı binanın içinde 4-5 yıldızlı restoranlar, eğlence mekanları, spa, park alanı, otel ve özel daireler yer alıyor.
Willis Tower (ABD)
The Big Bend” daha çok ses getirecek. Dünyanın en ihtişamlı gökdeleni: The Big Bend
The Big Bend” daha çok ses getirecek. Dünyanın en ihtişamlı gökdeleni: The Big Bend:Teknoloji ve mühendisliğin gelişmesiyle, alışılmışın dışındaki bina projeleri daha çok karşımıza çıkmaya başladı. Bunun en yeni örneği ise ABD’nin New York şehrinde yapılması planlanan The Big Bend oldu. ABD’nin Manhattan adası gökdelenleriyle ünlü olsa da, Central Park ve etrafının dokusunu korumak için, New York belediyesi bina inşaatlarına büyük kısıtlamalar getiriyor. Binalar ünlü parkın güzelliğini bozmasın ve önüne geçmesin diye, herkes istediği yükseklikte inşaat yapamıyor. Bu durumun farkında olan Oiio Studios, yükseklik yerine uzunluğu hedef alan “The Big Bend” adlı konsept bir proje tasarladı. Manhattan’ın silüetini değiştirecek olan bu alışılmışın dışındaki gökdeleninin tasarımları bir süre önce ortaya çıktı. Bina tam olarak 1230 metre uzunluğunda ve bildiğiniz yapıların aksine, U şeklinde. Dış cephesi tamamen cam kaplamalı olan gökdelenin, mevcut tüm tasarımlara meydan okuyacak bir asansör sistemine de ihtiyacı var. Şimdiden iyi ve kötü birçok tepki alan projenin yapılıp yapılmayacağı daha belli olmasa da, 828 metrelik Burç Halife’ye kıyaslandığında, “The Big Bend” daha çok ses getirecek. Dünyanın en ihtişamlı gökdeleni: The Big Bend