Amniosentez Hakkında Bilinmesi Gereken Hususlar
1- Amniosentez anne karnından ince bir iğne ile bebeği çevreleyen suya ulaşılarak bir miktar örnek alınması işlemidir.
2- Yapılmasındaki en önemli sebep anne karnındaki bebekte Down, Edwards sendromu gibi kromozom bozukluklarının olup olmadığını tespit etmektir.
3- Amniosentez için en uygun zaman 16. gebelik haftası sonrasıdır.
4- 15. hafta sonrasında ultrason eşliğinde yapılan amniosentez sonrasında her 100 kadından 1’ inin (%1) düşük yapma riski vardır.
5- Amniosentez rutin olarak her gebe kadına önerilen bir işlem değildir, risk varlığında önerilir.
6- Amniosentez esnasında bebeğin suyunun kanlı gelme olasılığı tecrübeli kişilerin elinde %1 den azdır.
7- Amniosentez öncesinde sizden yazılı izin formu istenecektir.
Amniosentez gebelik esnasında yapılan tanısal bir işlemdir. Genel olarak bebeğin kromozomlarında Down; Edwards sendromları gibi bozuklukların olup olmadığını tespit etmek için kullanılır.
Ne Zaman ve Nasıl Uygulanır?
Amniosentez 16 -22 haftalar arasında uygulanır.
İşlem sırasında genellikle lokal anestezi uygulamaya ihtiyaç olmaz.işlem öncesinde karnınıza jel sürülerek bebeğin pozisyonu ve plasentanın yerleşimi ultrason ile incelenir. Daha sonra cilt temizlenerek uygun yerden iğne yerleştirilir.
Ultrason eşliğinde bebekten uygun uzaklıkta iğne bebek kesesine doğru itilir. İşlemi yapan hekim plasentadan uzak durmaya dikkat eder fakat bazı durumlarda sıvı alabilmek için tek yol plasenta üzerindendir. Bu durumun size yada bebeğinize zarar verme ihtimali çok azdır.
Enjektör yardımı ile bebeğin suyundan bir miktar örnek alınır. Sıvı krem-sarı renklidir fakat bazen kanla lekelenebilir. Bunun bir zararı yoktur fakat sonucun doğruluğunu etkileyebilir. İğne, bebek ultrason ile kontrol edilirken çıkarılır. Bebeğin hücrelerini içeren amnion sıvısı incelenmek üzere laboratuara gönderilir.
Her 100 kadının 8 inde yeterli sıvı alınamadığı için iğne tekrar yerleştirilmek zorunda kalınır. Bu durum bebeğin pozisyonuna bağlıdır. Eğer ikinci kez işlem başarısız olursa hasta ertesi gün çağrılmalıdır.
Eğer annenin kan grubu RH negatif (-) ise anneye işlem sonrasında anti-D immunglobulin (kan uyuşmazlığı iğnesi) önerilebilir.
Amniosentez Ağrılı Bir İşlem midir?
Pek çok kadın amniosentezi hafif bir ağrı periodunun yanında genelde rahatsız bir işlem olarak tanımlar. Hastalar iğne girerken batma tarzında bir ağrı , iğne çıkarılırken ise basınç hissettiğini söylemektedir.
İşlem sonrasında günün geri kalan kısmında dinlenmek gereklidir.
İşlemden sonra birkaç saat içinde leke tarzında vajinal kanama ve kramp tarzında ağrı hissedilmesi normaldir. İşlem sonrasında ateş, titreme, su gelmesi, kanama ve kontraksiyonların (doğum sancısı) olması durumunda doktorunuza başvurmanız uygundur.
Amniosentezin Riskleri Nelerdir?
Her gebelik düşük riski taşır. Amniosentez işlemi esnasında bebeğin kesesine girmek gerektiği için işlem sonrasında ortaya çıkabilecek zedelenmeye ve enfeksiyona bağlı düşük olabilir. Amniosenteze bağlı düşük riski %1 oranındadır. Başka bir deyişle 15 hafta üstünde ultrason eşliğinde amniosentez yaptıran her 100 kadından biri düşük yapacaktır.bu sebeple doktorunuz sizinle amniosentez öncesinde riskleri tartışacaktır.
Amniosentez yaptıran kadınlarda 1000 de 1 den daha az oranda işleme bağlı ciddi enfeksiyon riski vardır. Enfeksiyon iğnenin barsağa saplanmasına yada ciltten kontaminasyona bağlı olabilir. Amniosentez yapılırken tavsiye edilen uygun kriterlere uyulursa yukarıda değinilen komplikasyonların çıkma olasılığı çok zayıftır.
Tecrübeli bir hekimin elinde alınan amniotik sıvının kanla kirlenme riski 100 de 1 in altındadır.
Amniosentez işlemini sık yapan hekimler nadiren işlem yapanlara kıyasla ilk denemede daha başarılı bulunmuştur. Düşük oranları tecrübeli hekimlerin elinde daha düşük görünmektedir.
Kimler Amniosentez Yaptırmayı Düşünmelidir?
- Down sendromu için kan taramasında yüksek riskli bulunanlar
- 35 yaş üstünde olup down sendromu taramasını kaçıranlar
- Detaylı USG de kromozom anomalisi belirteçleri saptananlar (ense kalınlığı, kalp defektleri gibi)
- Daha önceki gebeliğinde kromozom anomalisi çocuğu olanlar
- Akrabalarında kromozom anomalisi bulunanlar
- Kesin olarak kromozom anomalisi olmadığını belirlemek isteyenler
Laboratuar Testleri Nelerdir?
Bebeğin kromozomlarını belirlemek için iki tip test bulunmaktadır.
- Tam karyotipleme: Bebeğin tüm kromozomları incelenir. Sonuç 2-3 haftada çıkar.
- Hızlı test: Belirli kromozomlar incelenir. (Down sendromu için kromozom 21, Edward sendromu için kromozom 18, Patau sendromu için kromozom 13ve istenirse sekskromozomları.) Sonuç 3 gün içinde çıkar.
Laboratuvar Testlerinin Güvenilirliği Nedir?
- Tam karyotipleme ile 100 de 1 oranında kesin sonuç verememe riski vardır. Kültür esnasında ürememe yada testin tam sonuç vermemesi sebep olabilir.
- Hızlı testteki problem ise bazı örnekler hızlı test için uygun değildir.
- Bazı durmlarda hızlı test noral sonuç verse bile 2-3 hafta sonrasında karyotipleme ile anomali tespit edilebilir.
Pek çok kadın için laboratuar testleri var yada yok şeklinde kesin sonuç verir. Eğer sonuç kesin değilse size tekrar amniosentez yada diğer testler önerilebilir.
Sonuçlar Bana Ne Söyler?
Bebeğin kromozomlarının incelendiği testler bize bebekte bulunan hastalıkların hepsinin değil ama birtakım hastalıkların tanısını koydurur.
- Amniosentez yaptıran kadınların büyük bir çoğunluğunun sonuçları normal olarak rapor edilir. Bunun anlamı test için taranan bozukluk olmadığı anlamına gelir.
- Bazı kadınların sonuçlarında test edilen bozukluğun bulunduğu rapor edilir.
- Çok nadiren Down sendromunu tanımlamak için yapılan amniosentez sonrasında başka bir sendromun olduğu tespit edilir.
- Çok çok nadiren normal olarak rapor edilen kadınların test edilen bozukluklu yada diğer genetik yada kromozom anomalilili bebeği olabilir. Normal sonuç verilmesi bütün anomalilerin olmadığı anlamına gelmez.
Eğer Test Sonuçları Normal Değil ise Benim Seçeneklerim Nelerdir?
Eğer sonuç anormal ise bu durum sizinle hekim tarafından tartışılacaktır. Tespit edilen bozuklukların birçoğunda tedavi yada iyileşme söz konusu değildir. Sizin ve bebeğininiz için en iyisini düşünüp karar vermeniz gerekmektedir.
- Gebeliğe devam edip doğum ve sonrasında bebeğinizin bakımı için gerekli bilgileri edinebilir ve bebeğinize en doğru bakımı verebilirsiniz.
- Gebeliği sonlandırabilirsiniz
Eğer gebeliği sonlandırmayı seçerseniz size bu işlemin nasıl yapılacağı konusunda gerekli bilgiler verilecektir. İşlem gebeliğin haftasına göre değişiklik gösterebilir.gebeliği sonlandırmak doğum yaparak olabilir.
Amniosentez kararı almadan önce doktorunuzla tüm seçenekleri bebekte bir sorun çıkarsa seçeneklerinizin ne olduğunu işleme karar vermeden önce tartışmak en doğrusudur. Hatta amniosentez öncesinde yada bebekte bir sorun çıkması durumunda bebeğin geleceği konusunda karar almadan önce pediatrist ile yada genetik uzmanı ile konuşmanız durumunuzu kavramada ve size en uygun kararı almada çok yardımcı olacaktır.
Amniosentez Yaptırmaya Karar Verme
Gebelik esnasında amniosentez gibi girişim yaptırmaya karar vermek zor olabilir. Kararı kendi başınıza yada eşinizle birlikte almanız gerekebilir. Sizin için en iyi kararı alabilmeniz için doktorunuz ile aşağıdaki hususları tartışmanız uygundur.
- Amniosentez sıvısını incelemek için ne tip bir test kullanıldığı ve sonucun size ne söyleyeceği
- lLbarotuvar testlerinin güvenilirliği
- Tekrar amniosentez önerilmesi ve testin kesin sonuç verememe olasılığının ne kadar olduğu
- Amniosentez sonrası düşük riski ve sizin amniosentez yaptıracağınız birimin kendi düşük riskinin nekadar olduğu
- Sonuçların ne kadar sürede çıkacağı
- Eğer bebekte bir bozukluk tespit edilirse seçeneklerinizin neler olguğu
Ayrıca amniosentez ile hangi bozuklukların tespit edilebileceğini, tespit edilirse gebeliğinizin ne şekilde sonlandırılacağını doktorunuzla tartışabilirsiniz.
Amniosentez kararı alırken yeterli zamana ve düşünmeye ihtiyacınız olabilir. Son karar size aittir. Bebeğinizin amniosentez ile belirlenebilecek bozukluğu olup olmadığını ne kadar öğrenmek istediğiniz ile amniosentezin düşük ve diğer risklerini iyice tartıp kararınızı ona göre almalısınız.
Eğer amniosentez kararı alırsanız sizden işlem önecesinde onam formu imzalanmanız istenecektir.