Diyarbakır yada Diyâr-ı Sahâbe « Hasan Mahir
« Önce Dağlara Yağardı Kar
Azap Osman »
Diyarbakır yada Diyâr-ı Sahâbe
Yeryüzü Yıldızları Geceleri gökyüzünün lacivert renginde yıldızlara ulaşmak için başımızı kaldırırız. Yıldızlar bizim için hep ulaşılamaz, hep uzaktadırlar. Oysa yakınımıza kadar gelmiş yıldızlar vardır ki onları fark edemez ve onlardan uzak dururuz.
Peygamberimiz, Sultanımız, gönül güneşimiz Hz. Muhammed (sav), ashabını gökteki yıldızlara benzetmiştir. “Kim onların yolunda giderse, kurtuluşa ulaşır” buyurmuştur.
Onları tam manasıyla örnek alamasak da, onların aktığı Samanyolu galaksisinin dışında kalsak da; onları arama, onlara yakın olma arzumuz bir Müslüman olarak her zaman içimizin bir yanındadır. Her zaman bizimle beraberdir.
Yıldızlı bir gecenin sabahında düştük gökyüzünün yıldızlarının kıskandığı “kırk bir” yıldızın peşine… Diyarbakır’dayız.
Şanlıurfa için ne kadar ‘Peygamberler Şehri’ demek yerinde ise, Diyarbakır için o kadar “Sahabeler Şehri’ demek o kadar yerindedir.
Her Yan Tarih
Tüm seslere inat, biz sessizliğimizle şehri kuşatan surları dolaşıyoruz ilk önce. Uzaydan görülebilen, Çin Seddi’nden sonra, en uzun yapı surlar. Surların bu uzayan büyüleyici güzelliği bizi etkilerken, aynı zamanda insanların tarih boyunca en büyük sorunlarının başında güvenlik kaygısının da olduğunu gösteriyor.
İnsan yaşantısından, hayatından, canından, malından emin olmak istiyor.
Şehrin hemen her yanında bir tarihi mekâna rastlamak mümkün. Eski yapılarda görülen Diyarbakır’a özgü siyah taşlar, eski zamanlara çağırıyor bizi.
Kırkbir sahabenin yaşadığı bu şehrin tarih kokan sokakları, bizi geçmişin sayfalarına çağırıyor. Surları geçip az ilerdeki yirmi yedi sahabenin bulunduğu Hz. Süleyman Camii’ne çeviriyoruz yolumuzu. Diyarbakır fethinde şehit düştüğü tespit edilen kırk bir sahabeden, mezarlarının yeri tespit edilen otuz sahabe var. Bunlardan yirmi yedi tanesi Hz Süleyman Cami’inde bulunmakta.
Diyarbakır surlarının altındaki kapıdan geçip ihtişamı ile karşımızda duran Hz. Süleyman Camii’ne varıncaya kadar, rehberimizden bu hikayeyi dinledik. Siyah taşlardan örülmüş caminin avlusunda ve cami içinde insanlar dua ediyorlar. Öyle ki Kur’an okumayı bilmeyenlere, Kur’an okumak için hazır kıta bekleyen insanlar da türbe etrafını kuşatmış.
Cami-i şerif şehit düşen yirmi yedi sahabenin kabirlerinin üzerine yapılmış. Cami, altındaki türbeye iniş merdiveni kapatılmış zamanla. Onların anısına, cami avlusuna Hz. Süleyman’ın sandukası yapılmış. Daha sonra, etrafını çok sayıda mezar sarmış.
Temiz ve bakımlı olan cami ve türbelerin güzel görüntüsünü cami ve türbe etrafını mekan tutan paralı Yasin okuyanlar ve dilenciler gölgelemekte. Bu sahabe mabedinin kapısında el açılması, inancın sömürülmesi içimizi burkuyor. Fatihalarımızın yanına, bu nahoş görüntülerin son bulması için temennilerimizi sıkıştırıyoruz.
Hz. Süleyman Camii, Nisanoğlu Ebul Kasım tarafından 1155-1169 yılları arasında yaptırılmıştır. Ebul Kasım’ın rüyasına giren Hz. Süleyman, “Üzerimiz ne zamana kadar açık kalacak?” diye sitemde bulunmuş.
Cami bitişiğinde, Osmanlılar döneminde yapılan Halid Bin Velid’in oğlu Hz. Süleyman ile Diyarbakır’ın İslam orduları tarafından alınışı sırasında şehit düşen diğer sahabelerin yattığı şehitlik bulunmaktadır.
Diyarbakır’ın fethi sırasında şehit olan Halid Bin Velid’in oğlu Süleyman dahil, 27 Sahabe bu bölgede, 13 Sahabe ise surların farklı bir yerinde şehit olmuştur. Yaralanan Sultan Sa’sa’nın da 6 ay sonra şehit olmasıyla birlikte, bölgeye toplam 41 sahabe defnedildi.
Diyarbakır’da medfun bulunan Sahabiler (Vakidi Tarihi’ne göre):
1- Süleyman İbn-i Halid (radıyallahu anh)
2- Amir b. Ehves (radıyallahu anh)
3- Huzeyde b. Sabit (radıyallahu anh)
4- İmran b. Bişr (radıyallahu anh)
5- Selem b. Yes’ub (radıyallahu anh)
6- Macid b. Talha (radıyallahu anh)
7- Musanna b. Asim (radıyallahu anh)
8- Salim b. Adiyy (radıyallahu anh)
9- Malik b. Hafiz (radıyallahu anh)
10- Hattab b. Cerir (radıyallahu anh)
11- Efleh b. Saide (radıyallahu anh)
Diyarbakır’da (çeşitli mekanlarda) medfun bulunan Sahabiler: �
1-Malik-i Eşter (radıyallahu anh) Bu mekanda Parmağı medfundur. Balıkçılarbaşı Aşefçiler Sokakta.
2-Mir Seyyaf (radıyallahu anh) Hasırlı Mah. Kardeniz 2 Sk.
3-Sahad bin Ebi Vakkas Ebul Muhsin (radıyallahu anh) Dağ Kapı’da kapının yanında.
4-Sa’saa bin Sühân (radıyallahu anh) Ulu Camii yanı, Hasan Paşa Hanı karşısı.
5-Mirsiyap (radıyallahu anh) Şeyh Matar (Dört ayaklı) Camii bahçesinde.
6-Ebul Mücin (Hançer-i Güzel) (radıyallahu anh), Lalabey Mahallesinde.
Diyarbakır’da (Hz.Süleyman Camii’nde) Metfun Bulunan Sahabiler:
Hz.Süleyman, Hz.Rıdvan, Hz.Mesut, Hz.Beşir, Hz.Hamza, Hz.Amr, Hz.Sabe, Hz.Sabit, Hz.Zeyd (2 ayrı kişi), Hz.Halid (2), Hz.Numan, Hz.Muhammed (2), Hz.Abdullah (3), Hz.Hasan (2), Hz.Ka’b-Zişan, Hz.Fudayl, Hz.Malik, Hz.Fahr, Hz.Ebul Hamd, Hz.Ebu Nasr, Hz.Muğire (radıyallahu anhum).
Diyarbakır’a karayolu ve havayolu ile ulaşmak mümkündür. Otellerde güvenle kalınabilir. Şehir içerisinde yürüyerek dolaşırsanız sürprizlerle karşılaşırsınız.
Kaynaklar: 1- Yahya Erikli; Diyarbakır Sahabe Fatihleri. 2- Yahya Erikli; Peygamberler Sahabeler Diyarı ve Ziyaret Yerleri.
•41. Şehit Sahabe olarak adlandırılan Hz. Sa’sa (ra) ilk Müslüman vali olmuştur. 6 ay sonra hayatını kaybetmiştir.
•Hz. Süleyman Camiinin diğer adı Nasriye Kale Camii’dir.
•Diyarbakır’a gidilmişken özelikle Ulu Camii görülmeden dönülmemelidir.
•Amid olarak bilinen şehir, Sahabe döneminde Şam’a bağlı idi. Peygamberimizin Hendek Savaşı’nda, hendek kazarken ilk vuruşta, kayanın üçte biri kopar. Hz. Peygamber (sav): “Allâhu Ekber! Bana Şam’ın anahtarları verildi. Şu anda Şam’ın kırmızı köşklerini görmekteyim” buyurur. Peygamberimizin bu müjdesinin Diyarbakır’ı fetih etmenin bir işareti olacağı belirtilmektedir.
‘Beşinci Harem-i Şerif’ Diyarbakır’da
Yirmi yedi yıldızın yanında, o günkü savaşlarda on dört Sahabe daha şehit düşüyor. Yüreğimizin bir yanını yirmi yedi yıldıza bırakırken, diğer yanı ile Diyarbakır sokaklarında şehitlerin türbelerini aramaya, onlardan izler bulmaya çalışıyoruz.
Diyarbakır’da 30 sahabe mezarının kesin olarak yerleri biliniyor. Ancak, daha sonra şehirde kalan ve soylarını devam ettirenlerle birlikte toplam 541 sahabe ve tâbiînin kabrinin bulunduğu belirtiliyor. Kentte halen Sahabe torunu olduklarını belgeleyebilen, şecere tutan aileler var. Kentte 6 peygamberin kabri, 3 peygamberin ise makamının bulunduğu ifade ediliyor. Sahabe kabirlerinin sayısı bakımından Mekke ve Medine’den sonra üçüncü sırada yer alan Diyarbakır’ı Kudüs, Suriye ve Irak’ın takip ettiği ileri sürülüyor. (Bülent Ceyhan; Diyarbakır’ın İslam’a Bakan Yüzü” Aksiyon, sayı, 606.)
Diyarbakır Ulu Camii, farklı mezheplerin birleştiği adeta Beşinci Harem-i Şerif olmuş. Asırlarca; ten rengine, diline bakılmadan, kırk bir Sahabe’nin kanları ile mayaladıkları kardeşlik hamuru huzur getirmiş bu topraklara.
Günümüzde ise sevgiyi, barışı, hoş görüyü kaybedenler, yanlış mekanlarda aramaya koyuldular onları. Uzaklarda aranan oysa yakında idi. Gökte aran yıldızlar, Hz. Süleyman Camii’nin yüreğine inmişlerdi.
Onların ışığı, karanlığa inat, aydınlık isteyenlere hala yol gösteriyor. Ateşe inat, hala sığınılacak en güvenli serinlik olmaya devam ediyor. Başımızı gömdüğümüz kumdan aldırıp yolumuzu kırk bir yıldızın parladığı şehre düşürmenin zamanı geçiyor bile…
Tags: diyarbakır, hz süleyman camii, sahaba
This entry was posted on Pazar, Aralık 27th, 2009 at 12:11	and is filed under Gönül Mekanları. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.
One Response to “Diyarbakır yada Diyâr-ı Sahâbe”
kale kapı diyor ki:
19 Şubat 2011, 09:28
Diyarbakır konusunda çok güzel bir yazı olmuş.