Yangın algılama ve alarm sistemlerinde kullanılan yedek güç kaynakları ve hesaplamaları
TS CEN/TS 54-14 (Yangın Algılama ve Yangın Alarm Sistemleri - Bölüm 14: Planlama, Tasarım, Montaj, İşletmeye Alma, Kullanım ve Bakım) Standardında yangın algılama ve alarm sistemlerinde kullanılan yedek güç kaynakları ile ilgili açıklamalar bulunmaktadır.
Yedekleme Yükü Standardın “Terimler ve tarifler” başlığı altında tanımlanmıştır;
3.42 Yedekleme yükü
Ana güç kaynağının arızalanması durumunda ve bunun dışında sükûnet hâlinde sistemin çektiği güç.”
Elektrik akımı ile çalışan diğer bütün sistemlerde olduğu gibi yangın algılama ve gaz sistemlerinde de ana güç kaynağının çalışmaması durumuna karşı sistemin görevini yerine getirebilmesi için yedek güç kaynağı tesis edilmektedir.
Yine TS CEN/TS 54-14 Standardının 5. Başlığı altında, sistemin güvenli şekilde çalışması için yetkili makamlara bataryalar hakkında da danışılması gerektiği belirtilmiştir.
Tesis edilmiş sistem mevzuata tabi ise, yetkili makama danışılmalı ve onların şartları belirlenmelidir. Tesis edilecek sistemle ilgili şartlar sistemin alıcısı tarafından diğer ilgili taraflara danışıldıktan sonra tespit edilmelidir.
Ele alınacak konular aşağıdakileri kapsayabilir:
k) Bataryalardan sağlanması gereken yedekleme süresi (Madde A.6.8.3)”
TS CEN/TS 54-14 Standardında, yedek güç kaynaklarının projelendirmesi doğru şekilde nasıl gerçekleştirileceği “6.8.3 Yedek güç kaynağı” başlığı altında ele alınmıştır.
6.8 Güç kaynakları
6.8.3 Yedek güç kaynağı
Ana güç kaynağının devre dışı olması hâlinde, yedek bir bataryadan güç sağlanmalıdır. Bu bataryanın kapasitesi ana güç kaynağından beklenen bütün kesintiler süresince sistemi beslemeye veya diğer düzeltici işlemlerin yapılmasına yetmelidir. Bazı durumlarda yedek jeneratörlerden veya kesintisiz güç kaynaklarından da güç alınabilir. Bu durumlarda yedek bataryanın kapasitesi azaltılabilir, ancak her zaman bu işe tahsisli bir batarya mevcut olmalıdır.
Yedek jeneratörlerin kullanıldığı durumlarda, yakıt bitmeden önce yakıt ikmali yapılması sağlanmalıdır.
Madde A.6.8.3’te aşağıdakiler hakkında kısıtlamalar verilmektedir:
a) Gerekli yedekleme süresi,
b) Gerekli yedekleme yükünü ve alarm yükünü beslemek için yedek bataryanın kapasitesi,
c) İzin verilen yedek güç kaynağı tipleri.”
TS CEN/TS 54-14 Standardının A Eki’nde yedek güç kaynaklarının projelendirilmesi için öneriler belirtilmiştir.
A.6.7.3 Yedek güç kaynağı
Ana besleme kaynağında olabilecek arızalara karşı tedbir olmak üzere, yedek besleme kaynağı sistemi en az 72 saat süreyle çalışır durumda tutabilmeli, bu süreden sonra en az 30 dakika süreyle alarm yükünü besleyebilmelidir.
Sistemin mahallî veya uzak gözetiminden derhal arıza ikazı verildiği durumlarda ve tamir sözleşmesinin 24 saatten kısa azami tamir süresi verdiği hallerde asgari yedek kapasite 72 saatten 30 saate düşürülebilir. Yedek malzemelerin, tamir personelinin ve yedek jeneratörün her zaman sahada bulunması hâlinde bu süre 4 saate indirilebilir.
Yukarıda verilen yedekleme süreleri normal uygulamalar için yeterli görülen sürelerdir. Bazı uygulamalarda daha uzun süreler gerekli olabilir. Sürelerin uzatılması gereken hâller, Madde 5.2’de belirtilen görüşmelerde ele alınmalıdır.
NOT 1 Batarya kapasitesinde yaşlanmadan dolayı azalma dikkate alınmalıdır. Genel olarak başlangıçta hesaplanan kapasitenin % 25 fazlasını kullanmak yeterlidir.
NOT 2 Batarya kapasiteleri genellikle 20 saatlik boşalma süresi içinde verilebilen akım cinsinden belirtilir. Daha yüksek boşalma hızlarında (alarm durumunda olduğu gibi) batarya kapasitesi anma değerinin çok altında kalabilir. Batarya imalatçısının tavsiyeleri alınmalıdır.”
Önemli Not: TS CEN/TS 54-14 Standardında yer alan “6.8.3 Yedek güç kaynağı” maddesi, Standardın A Eki’nde A.6.7.3 şeklinde yanlış numaralandırma ile yer alıyor.
Yukarıdaki belirlemeleri bir tablo ile özetleyecek olursak;
Kullanılacak yedek güç kaynakları TS EN 54-4 (Yangın algılama ve yangın alârm sistemleri - Bölüm 4: Güç besleme teçhizatı) standardına uygun olmalıdır. Yangın alarm santrallerinde yedek güç kaynaklarının kapasiteleri hesaplanırken, çevrimlerdeki cihazların, doğrudan santral çıkışlarına bağlı sesli ve ışıklı uyarıcıların yanı sıra, santral elektronik kartlarının ve göstergelerinin talep güçler de dikkate alınır.
Yangın algılama ve alarm sistemlerinde; santral kutusunun içerisinde bulunan yedek güç kaynaklarının yanı sıra, harici beslemeye ihtiyaç duyan cihazlar için ayrıca güç kaynakları temin etmek gerekebilmektedir. Harici elektriksel besleme gereksinimi olan cihazlar;
- Siren/flaşör kontrol modülleri
- Bölge denetim modülleri
- Işın tipi duman dedektörleri
- Patlayıcı ve zehirleyici gaz dedektörleri
- Aktif hava örneklemeli hassas duman dedektörleri
- Kablo tipi sıcaklık sensörü kontrol üniteleri
- Alarm matrix üniteleri
Yangın algılama ve alarm sistemlerinin yedek güç kaynakları hesaplanırken, yukarıda yer alan cihazlar da dahil edilerek durağanda ve alarm sürelerinde talep edilen güçler dikkate alınarak, güç kaynağı kapasiteleri hesaplanır.
Örnek uygulamaları gözden geçirecek olursak;
Mavili Elektronik A.Ş. tarafından 30 yıllık sektör tecrübesi ve bilgi birikimiyle üretilen, Maxlogic marka TS EN54-4 Standardına uygun güç kaynakları aşağıdaki gibidir.
ML-0515: Anahtarlamalı (SMPS) güç kaynağı, 5A, A tipi kutu içinde
ML-05110: Anahtarlamalı (SMPS) güç kaynağı, 10A, A tipi kutu içinde
Bir sonraki yayınımızda görüşmek ümidiyle,