BADEMCİK VE GENİZ ETİ HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ – Op. Dr. Hakan Yenice
Bademcik ve Geniz Eti Hastalıkları ve Cerrahisi
Bademcikler ve geniz eti, üst havayollarımızın savunma sistemini oluşturan Waldayer halkası olarak adlandırılan lenfoid yapıların en bilinen elemanlarıdır. Dil kökünde, boğaz arka duvarında ve gırtlakta yardımcı lenfoid dokular da bulunur. Bu sistem doğumdan itibaren çalışmaya başlar ancak ilk yıllarda anneden geçen immünglobülinler, Waldeyer halkasının yükünü azaltır. 3-10 yaş arasında çevresel mikrobiolojik etkenler, bademcik ve geniz etinin yükünü arttırır, büyümelerine ve zaman zaman hastalanmalarına neden olur. Büyüyen ve sık enfeksiyon geçiren geniz etleri, uykuda solunum güçlüğü, horlama, büyüyen bademciklerle birlikte apne denilen uykuda solunum durma atakları, sık sünüzit ve burun akıntısı, kronik öksürük, orta kulak infeksiyonu, orta kulakta sıvı birikimi ve işitme kaybı gibi sorunlara neden olur.Sık hastalanan bademcikler özellikle Beta Hemolitik Streptokok bakterisi ile enfekte olarak yüksek ateş, yutma güçlüğü, boğaz ağrısı ataklarına neden olur ve olası eklem ve kalp hastalıkları için zemin hazırlar.
Bademcik ve geniz eti hastalıkları için ilk yaklaşım ilaç tedavisi ve hastanın yakın gözlemidir. Uygun ilaç tedavileri ve hayat tarzıyla ilgili düzenlemeler çoğu hastanın iyileşmesini sağlar ancak medikal tedavilerin yetersiz kaldığı durumlarda, özellikle büyüme-gelişme çağındaki çocuklarda Cerrahi tedaviler gündeme gelmelidir.Sık hastalanan, sık antibiotik kullanmak zorunda kalan, uykuda solunum güçlüğü ve orta kulak infeksiyonu-işitme sorunları yaşayan çocuklar için Cerrahi tedaviler çok yüz güldürücü olmaktadır.
Burun tıkanıklığı, uykuda solunum güçlüğü ve hırıltılı solunum, horlama, ilaç tedavisine dirençli kulak infeksiyonu ve orta kulak sıvıları Adenoidektomi denilen Geniz eti Operasyonu için endikasyon oluştururlar. Tekrarlayan bademcik infeksiyonları (Bir yılda 7 kez, takip eden iki yılda 5 kez ve takip eden 3 yılda 3 kez, kanıtlanmış Beta Hemolitik Streptokok kaynaklı bademcik infeksiyonu), periodik ateş sendromlarınden biri olan PfapaSendromu, tekrarlayan bademcik çevresi absesi (peritonsillerabse), bademcik tümörü şüphesi,Tonsillektomi denilen bademciklerin alınması prosedürünü gerektirir.
Uykuda solunum güçlüğü, horlama ve uyku apnesinde etken genellikle geniz eti ile bademciklerin birlikte büyümesidir. Bu tip çocuklarda geniz etiyle birlikte bademciklerin de alınması iyileşme sağlayacaktır fakat aslında hasta olmayan, sadece büyüyen bir savunma organının belki de gereksiz kaybına yol açacaktır. Son yıllarda gelişen tıbbi teknolojiler artık bu tip vakalarda bademciklerin alınmadan, küçültülmesine olanak tanıyarak, hava yolunun açılmasını sağlamaktadır. PlasmaSurgery teknolojisi Coblation cihazı ile hem geniz eti operasyonu, hem de bademcik küçültümesi (TonsillerAblation) operasyonu uygulanabilmektedir. Geniz eti operasyonundan sonra bölgesel savunmayı daha çok bademcikler sağlamaktadır ve ilerleyen süreçte geniz eti operasyonundan sonra tıkayıcı bademcik büyümesi çok seyrek olmayarak rastlanan bir durumdur. Orta veya orta-ileri büyüklükte bademcik boyutu olan çocukların geniz operasyonu planlanırken, bademcik küçültme seçeneği de mutlaka tartışılmalıdır.
Sık hastalanan bademcikler özellikle Beta Hemolitik Streptokok bakterisi ile enfekte olarak yüksek ateş, yutma güçlüğü, boğaz ağrısı ataklarına neden olur ve olası eklem ve kalp hastalıkları için zemin hazırlar.