Total kalça protezi ameliyatında yapılan işlem nedir?
Kalça eklemine ulaşıldıktan sonra uyluk kemiğinin ucundaki top şeklindeki baş çıkartılır. "Oyucu" adındaki bir aletle metal protez için düzgün bir yuva hazırlanır. Hazırlanan yuvaya metal protez monte edilir. Yeni yuvanın içine özel sert bir plastik (polietilen) yerleştirilir.Protezin gövde bölümü çakılarak yada çimentolanarak kemiğe yerleştirilir. Metal yada seramik bir baş konarak total kalça protezi tamamlanmış olur.
Kalça replasmanında kullanılan parçalar ki biz bunlara kısaca protez diyoruz, yuvaya konacak parçaya kap, uyluk kemiğinin içine konan parçaya da kök denmektedir.
Bu parçaları kemiğe tutturmak için bir çok yol vardır.
Çimentolu bir total kalça protezinde parçalar kemiğe kemik çimentosu ile tutturulmaktadır.
Çimentosuz total kalça protezinde; kemik dokunun protezin içine ve çevresine doğru büyümesi ile kemikle protez arasında biyolojik bağlanma gerçekleşir.
Hibrid yada melez total kalça protezlerinde ise uyluğun içine yerleştirilen kök parça çimentolanırken, yuvadaki kap, üzerine doğru biyolojik kemik büyümesi ile kemiğe tutunur.
Gelişen teknoloji ile birlikte çimentosuz kalça protezleri daha sık uygulanmaya başlanmıştır.
Sonuç olarak kalça protezi cerrahisi bazı bugün için kalçanın biomekaniğini düzenlemede etkili bir tedavi yöntemidir.
Ameliyat sonrası süreç; Dahili sorunları olan veya çok yaşlı hastalarda zaman zaman yoğun bakım ihtiyacı olabilir.
Ağrı, ağrı kesicilerle tamamen kontrol edilebilmektedir. 3-4 saat sonra hastalara yemek verilir.
Şayet idrar yapma ile ilgili bir sorun yaşanırsa idrar sondası takılıp 1-2 gün sonra çıkartılacaktır. İkinci gün tuvalete oturmanıza izin verilir
Ameliyatın ertesi gününden itibaren kalça-diz bükme ve adele güçlendirme egzersizlerine başlanır. Bu egzersizler hem dolaşım sorunlarını engellemeye yardımcı olacak hem de kaslarınızı güçlendirecektir.
Hastanede (uygulamalar farklı olmakla beraber) 4-6 gün kalacaksınız. 2. gün fizyoterapist gelerek size yatakta yapmaya başlayacağınız egzersizleri gösterecektir. İlk 2 gece 38 civarında ateşiniz olabilir, enfeksiyon anlamına gelmez. Enfeksiyon bulguları 3. günde başlar.
Ameliyattan sonra hastaların çoğunda ameliyatlı bacakta şişme olur. Şişliğin miktarı hastadan hastaya değişmekle birlikte, genellikle bu durum normaldir.
Ameliyattan sonraki ilk 4 hafta boyunca oturur durumda geçirdiğiniz zamanı en aza indirmelisiniz. Çünkü bu durum şişliği artırır. Yürüme dönemleri ile ameliyatlı bacağın yükseğe kaldırılması süreleri birbirini izlemelidir. Bacak yükseltildiğinde ayak bileği kalp seviyesinin üstünde olmalıdır.
Yemek için ayağınızı yere koyarak oturabilir ve ihtiyaçlarınız için walker aracılığı ile dilediğiniz kadar kalkıp yürüyebilirsiniz. Egzersizlerinizi aksatmada her gün tarif edildiği şekilde yapınız. Bu sırada kan sulandırıcı ilacınızı kullanmayı aksatmayınız ve ağrınız olursa ağrı kesicinizi alınız.
Ayağa kalkış süreci:
Cerrahiyi takiben 24-36 saat sonra ameliyat yerinize yerleştirilen tüp çıkartılacaktır. Bunu takiben yatak kenarına oturtulup pozisyon değişikliği sağlanacaktır. Bu esnada olabilecek baş dönmesi yada bulantı kusma sizi endişelendirmemelidir.
Ayağa kalkmadan önce, 5 dakika kadar oturarak başınızın dönmediğinden emin olmalı, başınız dönerse uzanarak 1 saat sonra tekrar denemelisiniz. Daha sonra bir yürüteç (walker) yada koltuk değneği yardımıyla ayağa kaldırılacaksınız.
İlk yürüme zor olabilir. Ancak her geçen gün daha rahat yürüdüğünüzü hissedeceksiniz. Size aksi bir şey söylenmedikçe, ayağınızı yere temas edecek şekilde basarak yürümelisiniz. Tam vücut ağırlığınızı zaten o kalçaya vermeniz destek kullandığınızdan dolayı mümkün olamamaktadır. Dolayısıyla korkmayınız.
Dikişler ortalama 15 günde alınır ve sonrasında banyoya izin verilir. Dikiş alındıktan sonra fizik tedavi başlanır. Fizik tedaviniz genellikle haftada 3 gün olmak üzere 3. ayın sonuna kadar devam edecektir.
Aktivitelere dönüş süreci
Genellikle 6. haftada tüm kalça fonksiyonları geri döner.
Kalçada şişlik ve protezin varlığını hastalar 3-6 ay hissedebilirlerse de yürüme ilk haftadan sonra ağrısızdır.
Hastalar 3-6 ay içinde protezin varlığını tamamen unutmaktadırlar.
3. hafta sonunda yürüteç bırakılıp bir bastona geçilir.
6-12 hafta içinde baston tamamen bırakabilir.
8. haftadan sonra araba kullanılabilir.