GökTanrı İnancında İbadetler ve Tengri'nin Özellikleri
Esenlikler, Ziyaretçi.Lütfen giriş yapın veya kayıt olun. 24 Ocak 2020, 08:10:42
Türkçü Turancı Otağ, Kurt ini > TÜRK TARİHİ ve EDEBİYATI > TARİH, EDEBİYAT, COĞRAFYA VE SANAT > Genel Türk Tarihi > GökTanrı İnancında İbadetler ve Tengri'nin Özellikleri
Gönderen Konu: GökTanrı İnancında İbadetler ve Tengri'nin Özellikleri (Okunma Sayısı 829 defa)
« : 12 Mart 2018, 20:44:00 »
Gök Tanrının taşıdığı özellikler ile başlayalım;
Eski Türklerde tek bir Tanrı inancı vardı ve bu Tanrı'ya, yüce Tanrı manasına gelen Gök Tanrı "Tengri" denilmiştir. Güneşin doğmasını sağlayan, bitkilere can veren, insanların hayatlarını bağışlayan, istediği zaman insanlara verdiği canı geri alan, cezalandıran, bağışlayan Tengridir. Atların ve kuzuların üreyip çoğalmasını sağlayan yine Tengridir, Türk toplumunda kimin kağan olacağını o seçer. seçtiği kağana kudret ve güç verir.
Göktürk yazıtlarını incelediğimizde Tanrının sahip olduğu özellikleri İslam dininde belirtilen Allahın sıfatları ile benzerlikler gösterir. Tanrı sonsuz bir hayata sahiptir. Her şeyin yaratıcısıdır ve sadece o yaratır. Tanrı yaşatan ve öldürendir. Tanrı üstün bir kudret sahibidir. Tanrı insan kaderine hakimdir, insana isterse güç, başarı ve zafer verir. Tanrı her şeyin en iyisini bilir, insana bilgi ve aydınlanma verendir. Tanrı esirgeyici ve koruyucudur. Tanrı kullarının dualarını duyar ve kabul eder. İnsan Tanrının egemenliğinde onun kuludur.
Gök Tanrının özelliklerini kısaca ele alırsak şunları söyleyebiliriz: Tengri tektir, eşi ve benzeri yoktur. Yaratan o dur; bilinen ve bilinmeyen her şeyi Tengri yaratmıştır. Savaşlarda Tengrinin isteği ile zafer kazanılır. İradesinden uzak olanları cezalandırır. Canlılara o yaşam verir. Ölüm Gök Tanrının iradesine bağlıdır. Varlıklara yaşam verdiği gibi verdiği canı geri almakta ona mahsustur. İnsanlar ölümlü, Tengri ise ebedidir.
Gök Tanrı inancı, eski Türk toplumlarının tamamında görülen bir inanç şeklidir. Bu inanç, başka inanç türleri ile hiç bir şekilde karışmadan Türk toplumlarının asıl dini olmuştur. Bu inanç sisteminde Tanrı, en yüksek varlık olarak inancın merkezinde bulunur.
Gök Tanrı semavi, yüksek ve kudret gibi özellikleri olan Yüce bir Varlıktır. Yüce Varlık, taşıdığı bu özellikle Tek Tanrı inancının temelini oluşturur. Tek Tanrı inancı, tarihin erken dönemlerinden itibaren Türklerde görülmektedir. Bu açıdan Türkler manevi yönden her zaman en üst seviyelerde olmuştur. Eski çağdaki Tanrı anlayışı Türklerde yoktur. Tanrısal evlilik kurumuna rastlanmaz. Göktürk kitabelerinde Tanrının eşsiz oluşu ve yüce varlığı "Tanrıya benzer Tanrı" ifadesiyle anlatılır. Dede Korkut masallarında Tengri ile ilgili sözler vardır. "Yücelerden yücesin, kimse bilmez nicesin, Görklü Tanrı" şeklinde bahsedilir. Bu örnekler Türklerin Tek Tanrı inancına bağlı olduğunu gösterir.
Bütün eski Türklerin ana kültü, gerçekten inandıkları ve taptıkları, Gök Tanrı inancı idi. Eski zamanlarda, başka inanç sistemleriyle temasa geçilmediği dönemlerde Tanrı inanılan en yüksek varlık olarak dinin merkezinde oturuyordu. eski Çin kaynaklarında, Türkler beşinci ayın ortalarında Tamir nehri kıyısında bir araya göğün tanrısına adak ve kurbanlar adıyor ve bir çok koyun ve at kurban ediyorlardı. Gök tanrının lütuf, irade, gazap gibi özellikleri vardı.
Gök Tanrı inancının Türklerin tarihi boyunca dinin hakim bir ögesi olduğu Tengri kelimesinden anlamaktayız. Tanrı kelimesi, Hun ve Göktürklerde "Tengri", Uygurlarda "Kün Tengri", Yakutlarda "Tangara", Kazan Türklerinde "Teri", Soyonlarda "Ter" farklı isimler ile telaffuz etmiştir. Böylece Gök Tanrı, Asya'nın doğu ucundan Orta Avrupa'nın içlerine kadar yer almış, dahası Türklerin bütün kabul ettikleri inanç ve dinlerde de varlığını sürdürmüştür.
Bu gelişmeler şunu gösteriyor, Türklerin değişmeyen tek inancı "Gök Tanrı" inancıdır. Tengricilik, yerleşik olarak yaşayan toplumlardan ziyade daha çok avcılık, çobanlık ve hayvancılık ile uğraşan göçebe yaşayan toplumlara özgü olmuştur.
Hunlar, Tabgaçlar, Göktürkler, Uygurlar gibi eski Türk boylarında kurban sunumunun başında ve açık olarak Gök Tanrı inancı gelmektedir. Gök Tanrı hayatın içinde doğrudan olmasa bile dolaylı bir şekilde etkin rol oynar. buna örnek vermek gerekir ise Gök Tanrı hakanlara verdiği kut ve güçle gösterir.
Gök Tanrı inancının kanıtı olarak yaşanmış bir olay örnek olarak gösterilmektedir. İbn-i Fadlan'ın 10.yüzyılda Oğuz Türklerine İslam Halifasinin bir elçisi olarak ziyaret eder. O yıllarda Müslümanlığı daha kabul etmemiş olan Türkler, elçinin anlattıklarına göre bir haksızlığa uğradıkları zaman ya da bir zorlukla karşılaştıkları zaman başlarını yukarı kaldırırarak Tengri demektedirler. Hala bu gelenek Türklerde devam etmektedir.
Göktürk yazıtlarında Tanrının özellikleri İslam dininde belirtilen Allahın sıfatlarına benzerlikler gösterir. Tanrı sonsuz bir hayata sahiptir. Her şeyin yaratıcısı Tanrıdır ve bir tek o yaratır. Tanrı yaşatan ve öldürendir. Tanrı üstün bir kudret sahibidir. Tanrı insan kaderine hakimdir, insana güç, başarı, zafer verir. Tanrı her şeyin en iyisini bilendir, insana bilgi ve aydınlanma verendir. Tanrı esirgeyici ve koruyucudur. Tanrı kullarının dualarını duyar ve kabul eder. İnsan Tanrının egemenliğinde onun kuludur.
Gök Tanrının özelliklerini kısaca özetlersek şunları söyleyebiliriz: Tengri tektir, eşi ve benzeri yoktur. Yaratan o dur; bilinen ve bilinmeyen her şeyi Tengri yaratmıştır. Savaşlarda Tengrinin isteği ile zafer kazanılır. İradesinden uzak olanları cezalandırır. Canlılara yaşam verir. Ölüm Gök Tanrının iradesine bağlıdır. Varlıklara yaşam verdiği gibi verdiği canı geri almakta ona mahsustur. İnsanlar ölümlü, Tanrı ise ebedidir.
Gök Tanrı inancında ibadetler ile devam edelim;
21 Mart'ta güneşi karşılama töreni yapılarak yeni yıla giriş kutlanır. Müslüman Türkler de bunu Nevruz adı ile kutlar. Bu gün, sonbaharda tedarik edilen yiyecekler azaldığı için et ve tuz orucu tutulur ve bu oruç sayesinde arınma (arçı) yapılmış olur. Bu zaman "ak-temiz" denir.