Halk/cumhûr, gerçek başkanını seçebilecek mi? - SELAHADDİN E. ÇAKIRGİL
08 Haziran 2014 Pazar 00:47A+A-
Türkiye, 10 Ağustos’da gerçek mânâda bir ‘cumhurbaşkanı’nı, ilk kez ‘cumhûr’ / halkın ekseriyeti eliyle seçecek.. Bu seçime 2 iki ay kaldı.Bu zamana kadar seçilen 11 cumhurbaşkanına kısaca bakalım..
C.Başkanlığı seçimleri hep sancılı geçti..
İnşaallah bu kez, böyle olmaz..
Ve Meclis, askerlerin kuşatması altında, tek aday olan 27 Mayıs İhtilali’nin lideri olan General Cemal Gürsel’i 4. C. Başkanlığı’na seçti.. Resmî olarak büyük şenlikler yapılıyordu, ağzını bıçak açmıyan halk kitleleri ise, kan ağlıyordu.
C. Sunay’ın süresi biterken..
Türkiye, yine bir diğer askerî darbenin pençesinde idi.. 12 Mart 1971 Askerî Müdahelesi’nin.. Askerî yetkililer nasıl isterlerse, öyle bir yönetim oluşturulmaya çalışılıyordu..
Dönemin Genelkurmay Başkanı General Faruk Gürler, Sunay’dan sonrası için ‘aday’ gösterilmişti. Genelkurmay Başkanlığı’ndan istifa etmiş, C. Başkanı Sunay’ın kontenjanından senatör seçilmişti. Artık, Gürler, geleceğin C.Başkanı olarak resmî makam ve kuruluşları gösterişli bir şekilde ziyaret ediyordu.
Ama, Meclis’de başlayan oylamalar bir türlü netice vermiyordu. Meclis’in üzerinden savaş uçakları pike uçuşları yapıyorlar, Meclis’in camları çatlıyor ve yine de netice alınamıyordu. (Ki, o dönemi anlatırken, Bülend Ecevit, kendisinin de Generaller tarafından ölümle tehdid edildiğini yıllar sonra açıklamıştı.)
Nihayet, eski Deniz Kuv. Komutanları’ndan emekli general (amiral) Fahrî Korutürk’ün ismi etrafında birleşilmiş ve o, 6. Cumhurbaşkanı olarak seçilmiş, General Faruk Gürler de, -halkın o günlerdeki deyimiyle- gürleyip gitmişti..
Türkiye’nin sağ-sol kavgaları, anarşi-terör yılları içinde kıvrandığı, koalisyon hükümetlerinin ardı ardına kurulup devrildiği, yenilerinin kurulduğu ve; halk kitlelerinin ekonomik açıdan yokluklar ve pahalılık ateşi içinde çaresiz kaldığı, şeker, un, pirinç, akaryakıt gibi zarurî ihtiyaç maddeleri için bile, saatlerce değil, günlerde kuyruklarda beklediği ve meşhur deyimle ‘70 sent’e muhtaç olduğu ve Lüksemburg Dukalığı’ndan 10 milyon (evet; yanlış okumadınız, sadece 10 milyon dolar) borç almak için anlaşma imzalandığı zaman, bunun haber olarak medyadan sevinçle duyurulduğu yıllar..
Ama, yeni bir askerî darbenin ayak sesleri daha işitiliyordu.
Ve nihayet, 12 Eylûl 1980 günü, halkımız, başlarında General Kenan Evren’in bulunduğu ‘darbeci generaller’ eliyle bir kez daha ‘kurtarılıyor’du..
O da, bir yeni anayasa yaptırıyor ve o anayasayı kabul edilmesinin, Kenan Evren’in de 7 yıllık bir süre için C. Başkanlığı’na seçileceği mânâsına geleceğine dair bir geçeci madde de yazılıyordu, o anayasaya.. Ve 1982 Anayasası, ‘Ölümlerden ölüm beğen..’ dayatması karşısında kalan halkımıza kabul ettiriliyor ve böylece General Evren de 7. C. Başkanı oluyordu.
Generaller resm-i geçidi’ne son verilmişti;
ama, bu kez de, ‘sivil general’ler zuhûr etmişti..
Evren’in süresi dolmak üzereyken, yeni generaller bulunmaya çalışılıyordu, kemalistlerce.. Ama, Turgut Özal, onlara bu fırsatı vermedi ve 1989 yılında, kendisini, 6 yıldır iktidarda olan Anavatan Partisi’nin Meclis çoğunluğu eliyle ‘8. Cumhurbaşkanı’ olarak.. Yani, 3. C. Başkanı Celal Bayar’ın darbeyle devrilmesinin üzerinden 30 yıl geçerken; Türkiye, general olmayan bir kişiyi ve dayatma olmayan bir şekilde, ama, Meclis eliyle seçiyor, ikinci bir sivil cumhurbaşkanına yeniden kavuşuyordu.
Özal’ın cumhurbaşkanlığı 4 yıl kadar sürdü ve vefatıyla noktalandı.
O sırada Başbakan olan S. Demirel, koalisyon hükûmetinde birlikte olduğu SHP (CHP)’nin desteğiyle, kendisini gürültüsüz bir şekilde ‘9. C. Başkanı’ seçtiriyordu, 7 yıllık bir süre için..
Ve 2000 yılının Nisan’ında da, dönemin Başbakanı Ecevit, 10. C. Başkanlığı’na Anayasa Mahkemesi Başkanı A. Necdet Sezer’i seçtiriyordu, âdetâ tombala çeker gibi bir siyasetle..
Evet, artık Özal, Demirel, Sezer gibi siviller arka arkaşa geliyordu ve generaller silsilesi veya zinciri kopmuş oluyordu.. Ne var ki, Demirel ve Sezer, kemalist rejimin ideolojisi ve kurumlarının korunması konusunda generallerden daha az general değillerdi.
Özal dönemini bir kenara bırakırsak, Demirel ve Sezer döneminin de yine derin sosyo-ekonomik buhranlar içinde geçtiği, herhalde hâfızâlardadır.
Nihayet, o derin sosyo-ekonomik buhranlar 2002 yılının sonunda, halk kitleleri yeni bir liderle karşılaştı, Tayyib Erdoğan ve onun AK Parti’siyle..
Halk yeniden biraz nefes almaya başlamıştı. Ama, Sezer’in C. Başkanlığı sona ererken, kemalist-laik ideolojnin gecebekçileri, karanlık işler uzmanı konumundaki bir takım emekli veya muvazzaf generaller oyunlar hazırlamaya başlamışlardı. Ne var ki, entrikalarının tutup tutmayacağını bilemiyorlardı.
Çünkü, Erdoğan halk kitlelerine umut vermekle kalmamış, halk kitleleri onun şahsında, geçmişte emsaline rastlamadığı tipte, kendinden bir yöneticiyi bulduğunu görmüştü.
O zaman, bu halk desteğini, bu kemalist-laik generaller nasıl bertaraf edeceklerdi? Bunun korkusunu yüreklerinin derinliklerinde hissediyorlardı.
Ve Tayyîb Erdoğan’ın C. Başkanı olacağı beklenirken, generaller de açıkça ve küstahça, ‘Çankaya Köşkü, M. Kemal’in makamıdır, oraya çıkacak olan, hanımının başını açmaya mecburdur..’ diye dayatıyorlardı. Çünkü, AK Parti’nin C. Başkanı seçmesi düşünülen Erdoğan’ın refikası, inancının gereğine göre başörtülü idi ve bunu atatürkçüler kabul edemezlerdi.
Bunun için, TSK’nın da gizli desteğiyle dev gösteriler örgütlenip, ülkenin büyük şehirlerinin meydanlarında onbinler-yüzbinler halinde gösteriler yaptırılıyordu.
Ama, Tayyib Erdoğan ve yakın çalışma arkadaşları da dik duruyorlardı.
Muhtıralara boyun eğmeyen Erdoğan, inşaallah yine dik durur
ve halkın, cumhûr’un ekseriyetinin beklentisini boşa çıkarmaz..
Tam o sırada, 27 Nisan 2007 gecesi Genelkurmay Başkanı General Yaşar Büyükanıt tarafından bir muhtıra yayınlanmış ve bununla, Tayyib Erdoğan döneminin kapanacağı sanılmıştı. Ama, geçmişte, bir muhtıra ile hukûmetler devrilirken, Erdoğan dik durmuş ve muhtırayı kanunsuz bir eylem olarak niteleyip reddetmiş ve muhtıra, şaşırtıcı bir şekilde etkisiz hale düşmüştü.
Halbuki, o zamana kadar, bir askerî muhtıra yayınlanması, elinde silah olan güçlerin, başındaki hükûmeti tanımadığı mânâsına geliyordu.
Tayyîb Erdoğan kendisini de seçtirebilir veya gösterdiği birisini de seçtirebilecek bir güçte idi.. Çünkü halk kitleri ona güvenmişti.. O da , ’11. C. Başkanı’ adayı olarak dönemin Dışişleri Bakanı Abdullah Gül’ü göstermişti. Ama, onun refikası da mestûre / örtülü idi.
Bu kez, Anayasa Mahkemesi devreye girip, Meclis’te C. Başkanlığı seçiminin yapılabilmesi için, üçte ikilik 367 rakamının bulunması gibi geçmişte olmayan bir uygulamayı şart görmüştü ve muhalefet Meclis’e gelmiyordu.. AK Parti’nin sandalye sayısı da 330 civarında olduğundan, bu şart yerine getirilemiyordu..
Bunun üzerine, Erdoğan, 2007 Kasımı’nda yapılması gereken Genel Seçimleri birkaç ay öne aldı ve bir seçimle yeniden iktidara geldi ve Abdullah Gül’ü 11. Cumhurbaşkanı olarak seçtirdi.
Ve şimdi.. Abdullah Gül’ün 7 yıllık süresi de sona eriyor.
10 Ağustos’da yeni bir seçim yapılacak.. 12. Cumhurbaşkanı ilk defa olarak, halk / cumhûr, doğrudan doğruya kendi reyiyle, seçecek kendi başkanını..
Kimlerin aday olacağı, özellikle muhalefet partileri tarafından henüz de belirlenebilmiş değil.. Tayyib Erdoğan’ın kendisi mi aday olur, başkasını mı aday gösterir; bunu kesin olarak söylemek de mümkün değil, henüz.. Ama, ister kendisi aday olsun, ister başkasını göstersin, halk kitlelerinin bu dönemden, genelde memnun olduğu ve daha büyük ve yeni umutlarını gerçekleştirmek için Erdoğan ve kadrosuna destek vereceği tahmin ediliyor.
Muhalefet, henüz adayını bunun için de, belirleyebilmiş değil.. Çünkü, Erdoğan’ın veya göstereceği adayın karşısına aday çıkarmak zor..
Ne var ki, seçimin ister birinci turunda, ister ikinci turunda seçilmiş olsun, halkın seçmen kitlesinin yarıdan fazlası tarafından seçilecek bir cumhurbaşkanı’nın, elbette halka karşı sorumluluğu da olacak ve bu da ona, ister istemez, Hükûmet üzerinde, bugüne kadarki cumhurbaşkanlarından çok daha fazla güç ve fiilî yetki verecektir; kanûnî değişikliklere yapılamasa bile..
‘Görelim, Mevlâ neyler, / Neylerse, güzel eyler..’