Birinji Hazar ykdysady forumynyň taryhy ähmiıeti | TDH
опубликованно 13.08.2019 // 210 - просмотров
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň işjeň täzeçil syıasaty durmuşa geçirmegi netijesinde Türkmenistan indi ençeme gezek möhüm ähmiıete eıe bolan iri halkara çäreleriň geçirilıän ıerine öwrülıär. Olar köp halatda dünıä syıasatynda düıbünden täze möhüm ugurlaryň başlangyç nokadyna öwrülıär. Düıpli gepleşikleriň geçirilmegini höweslendirıär, döwletara gatnaşyklaryň hil taıdan täze esaslarynyň düıbüni tutıar.
Ine, bu gezek hem ıurdumyz döwletleriň köpüsi üçin örän wajyp we derwaıys meseleler boıunça uly wekilçilikli forumy guramak hem-de geçirmek wezipesini öz üstüne aldy. Şol meseleleriň çözülmegi bolsa hemmetaraplaıyn oılanyşykly we ylalaşykly çemeleşmeleri, geljek üçin garaıyşlaryň — Hazar sebitiniň geljegi bilen baglanyşykly meseleleriň seljerilmegini talap edıär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlangyjy boıunça geçirilen birinji Hazar ykdysady forumynyň ähmiıetine indi baha berler. Awgust aıynyň şu günlerinde Awazada geçirilen ara alyp maslahatlaşmalar, gazanylan ylalaşyklar olaryň iş ıüzünde durmuşa geçirilmegi bilen baglylykda giň gerime eıe bolar. İöne häzirden forumyň taryhy waka bolandygyny ikirjiňlenmän tassyklamak bolar. Munuň özi diňe bir Hazar deňziniň sebitinde ıerleşıän bäş ıurda degişli däldir.
Beıleki köp ıurtlaryň oňa gatnaşmaga çalyşmagy bu sebitiň geosyıasy we geoykdysady kuwwatynyň barha artıandygyna şaıatlyk edıär. Hazar “bäşligine” goňşy döwletler hem, çäk taıdan alysda ıerleşıän, ıöne bu ıerde ykdysady bähbitleri bolan döwletler hem şu sebitde bolup geçıän zatlaryň ählisine uly gyzyklanma bildirıärler.
Hazar sebiti, hakykatdan hem, ykdysadyıet, söwda, ulag nukdaınazaryndan İewraziıa yklymy üçin strategik ähmiıete eıedir. Munuň özi onuň dünıä möçberinde ägirt uly uglewodorod baılyklaryna hem-de dünıäniň möhüm bazarlaryna oňaıly elıeterliligi üpjün edıän üstaşyr mümkinçiliklere eıedigi bilen şertlendirilendir. Bu barada hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow forumda eden çykyşynda belledi. Milli Liderimiz bilen forumda çykyş eden Hazarıaka ıurtlaryň hökümetleriniň Baştutanlary hem ylalaşdylar.
Sebitiň diňe bir kontinental däl, eısem, dünıä möçberindäki ähmiıeti bellenildi. Diňe bir onuň tutuş adamzada ägirt uly peıda getirmäge ukyply energiıa serişdeleriniň binıadynyň däl, eısem, dünıäde deňi-taıy bolmadyk bu täsin deňziň ekologiıa ulgamynyň hem ähmiıeti nygtaldy. Ekologiıa meseleleri bolsa häzirki döwürde umumy dünıä Gün tertibiniň öň hataryna çykıar, çünki olar siwilizasiıanyň geljegi, halklaryň köpüsi üçin bu geljegiň mümkinçiligi bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr. Şoňa görä-de, ekologiıa diplomatiıasy halkara syıasatynyň aırylmaz bölegine öwrülıär.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow birinji Hazar ykdysady forumynda eden taryhy çykyşynda bu meselä aıratyn üns berip, tebigaty goramak ulgamynda ylmy barlaglary geçirmegiň zerurdygyna ünsi çekdi.
Döwlet Baştutanymyzyň belleışi ıaly, biz Hazar ykdysady forumyny geçirmek baradaky pikiri öňe sürmek bilen şu ıagdaılaryň ählisini toplumlaıyn nazara almak, döwletleriň, halkara guramalaryň, işewürler düzümleriniň, ylmy-merkezleriň gatnaşmagynda hyzmatdaşlygyň giň, hemişelik hereket edıän binıadyny döretmek arkaly bilelikdäki işi üçin şertleri döretmek mümkinçiliklerinden ugur aldyk.
Milli Liderimiz umumy gymmatlyklara esaslanıan hem-de umumy maksatlar we wezipeler bilen birleşen halkara hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň geljeginiň uludygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz: “Şonsuz hiç bir taslama-da, iň gowy we oňyn başlangyç-da amala aşyrylyp bilinmez” diıip aıtdy.
Munuň özi kenarıaka ıurtlaryň we olarda ıaşaıan halklaryň arasyndaky parahatçylyk, howpsuzlyk, dostluk we özara düşünişmegi bilen baglanyşykly meseledir diıip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.
Şu sözleriň aňyrsynda adamlaryň durmuşy, döretmek we birek-birek bilen gatnaşmak bilen bagly şatlyk duıgusy durıar. Hyzmatdaşlyk hem-de umumy “Hazar öıüni” gurmak üçin güıç-kuwwatyň baş çeşmesi şundan ybaratdyr. Daşary syıasatynda bitaraplyk derejesine eıe bolan döwlet hökmünde Türkmenistan ähli işlerde özüniň parahatçylyk dörediji ornuna wepaly bolup galıar we gyzyklanma bildirıän taraplaryň ählisi bilen hyzmatdaşlygy ösdürmek babatda möhüm ykdysady wezipeleri çözmekde ynsanperwerlik ıörelgelerine eıerıär.
Şunuň bilen baglylykda, milli Liderimiz biziň sebitimiziň parahatçylykly we durnukly ösüşini üpjün etmek, Hazarda köptaraplaıyn gatnaşyklaryň täze syıasy-hukuk esaslaryny döretmek maksady bilen, 2002-nji ıylyň aprelinde Türkmenistanyň başlangyjy bilen Aşgabatda Hazarıaka döwletleriň Baştutanlarynyň birinji sammitiniň geçirilendigini ıatlatdy. Hut şonda Hazar meseleleri boıunça ulgamlaıyn, köp derejeli hem-de yzygiderli gepleşikler üçin berk binıat goıuldy.
“Biz, hakykatdan hem, uly ıoly geçdik, syıasy-diplomatik ulgamda möhüm ylalaşyklar gazanyldy, hyzmatdaşlygyň giň, mazmunly hukuk binıady döredildi” diıip, döwlet Baştutanymyz aıtdy we geçen ıyl Aktauda bäş döwletiň Prezidentleri tarapyndan Hazar deňziniň hukuk derejesi hakyndaky Konwensiıa gol çekilmeginiň şu işiň netijesiniň bolandygyny nygtady. Bu resminama hyzmatdaşlar üçin ägirt uly mümkinçilikleri açıar.
...Bäş ıurt ıigrimi ıylyň dowamynda hyzmatdaşlygyň maksatnamasynda bu möhüm ugur boıunça “ylalaşygyň” çözgüdini gözledi. Ine, geçen ıyl uzak wagtyň dowamynda Konwensiıanyň üstünde alnyp barlan işler üstünlikli tamamlandy. Munuň özi şol bir wagtyň özünde täze bilelikdäki taslamalar we başlangyçlar üçin badalga boldy. Şunuň netijesinde köp ugurlar boıunça birek-birege ıakynlaşmakda oňyn netijeler gazanyldy.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow özüniň çykyşynda energetika ulgamyndaky hyzmatdaşlyga kuwwatly itergi bermegiň şol wezipeleriň hatarynda durıandygyny belledi. Munuň özi Hazarıaka ıurtlaryň ählisiniň we olara goňşy döwletleriň ykdysadyıetleriniň ösmegine itergi bermäge ukyplydyr.
Milli Liderimiziň pikirine görä, Hazar deňziniň düıbündäki we oňa ıanaşyk çäklerdäki uglewodorod çig malynyň uly gorlarynyň netijeli özleşdirilmegi, senagatyň diwersifikasiıa ıoly bilen ösdürilmegine ıardam eder. Öz nobatynda, oňaıly durmuş netijeleriniň gazanylmagy: täze iş orunlarynyň döredilmegi, adamlaryň ıaşaıyş-durmuşynyň hiliniň we derejesiniň ıokarlandyrylmagy, durmuş düzüminiň — mekdepleriň, çagalar baglarynyň, hassahanalaryň gurulmagy hem şunuň bilen baglydyr.
Döwlet Baştutanymyzyň bellemegine görä, bu ugurdaky geosyıasy serişde tutuş sebitiň ykdysady landşaftyny üıtgetmäge ukyplydyr. Şunda dünıä bazarynda onuň orny we täsiri artıar.
Milli Liderimiz öz çykyşynda ulag ulgamyny Hazarıaka hyzmatdaşlygynyň örän wajyp ugurlarynyň hatarynda görkezdi. Sebitiň geografiıasy tarapyndan söwda ıollarynyň köpugurly ulgamyny döretmek üçin oňaıly şertler üpjün edildi. İöne, olaryň doly güıjünde işlemegi üçin kadaly ulag arabaglanyşygynyň bolmagy wajypdyr. İagny, bäş ıurduň arasynda hereket edıän yzygiderli gatnawlaryň bolmagy hem-de ulaglaryň ähli görnüşleriniň netijeli işledilmegi möhümdir.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hazar sebit logistika merkezini döretmek pikiri barada ıatlatdy. Bu pikir örän wajypdyr. Döwlet Baştutanymyz bu teklibi öňe sürmek bilen çäklenmän, eısem, Aziıanyň we İewropanyň bazarlaryny birleşdirıän täze ulag-üstaşyr geçelgelerini döretmek, dolandyrmak boıunça bilelikdäki işi utgaşdyrmagyň zerurdygyny nygtady.
Elbetde, munuň üçin degişli döwrebap düzümiň bolmagy, onuň işi halkara ülňülerine we beıleki köp sanly görkezijilere we talaplara, şol sanda multimodal gatnawlara laıyk gelmelidir. Türkmenistan eııäm bu ulgamda uly işleri amala aşyrdy, soňky ıyllarda köp zatlar edildi, sebitiň ulag-kommunikasiıa ulgamynyň möhüm halkalary döredildi. Olaryň doly kuwwatyna çykmagy diňe bir biziň ıurdumyza we goňşy döwletlere däl, eısem, kontinental derejede hem uly peıda getirer.
Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow birinji Hazar ykdysady forumynda çykyş edip, Hazar sebitiniň daşarky bazarlar bilen netijeli söwda gatnaşyklaryny ıola goımagyň zerurdygyny nygtady. Bu gatnaşyklar durnukly, syıasylaşdyrmakdan hem-de ynsapsyz bäsdeşlikden azat bolmalydyr, düşnükli hem-de aç-açan ıörelgelerde işlemelidir diıip, döwlet Baştutanymyz nygtady.
Şeılelikde, milli Liderimiz degişli halkara düzümleri, şol sanda BMG-niň ıöriteleşdirilen komissiıalary, Ykdysady hyzmatdaşlyk guramasy, Şanhaı hyzmatdaşlyk guramasy, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy ıaly sebit birleşikleri bilen işjeň gatnaşyklary ösdürmegiň wajypdygyny belledi.
Hazar gadymy döwürlerden bäri Beıik İüpek ıolunyň möhüm suw bölekleriniň biri bolupdyr. Biz bu ıoly gaıtadan dikeltmek bilen, bu işi täze, döwrebap başlangyçlarda amala aşyrmalydyrys diıip, döwlet Baştutanymyz hasaplaıar. Bu başlangyçlar ıurtlaryň ulag-kommunikasiıa toplumyny dünıäniň öňdebaryjy tejribesini hem özleşdirmäge we innowasion tehnologiıalary ornaşdyrmaga ugrukdyrmalydyr.
Ylma, aň-paıhas kuwwatyna daıanmak bäsdeşlige ukyply we geljegi uly gatnaşyjy hökmünde Hazar sebitiniň ykdysady ösüşiniň, onuň dünıä hojalyk gatnaşyklaryna ıakynlaşmagynyň üstünlige eıe bolmagynyň aıgytlaıjy şerti bolup durıar diıip, milli Liderimiz belledi.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň birinji Hazar ykdysady forumynda tehnologik we innowasion badalga almagyň binıatlaıyn meıdançasy hökmünde halkara innowasion-tehnologiıalar merkezini döretmek barada beıan eden teklibi uly gyzyklanma döretdi. Bu pikir diňe bir Hazarıaka ıurtlaryň däl, eısem, beıleki döwletleriň hem onlarçasynyň döwlet düzümlerine hem-de ylmy toparlaryna, işewürler bileleşiklerine wekilçilik edıän HYF — 2019-yň wekilleriniň giň goldawyna mynasyp boldy.
Milli Liderimiziň şertli atlandyran “Hazaryň innowasion şäheri” pikirleriň özboluşly laboratoriıasy bolmalydyr. Bu ıerde Hazarıaka ıurtlardan we beıleki döwletlerden alymlar, hünärmenler, düıpli we amaly ylymlaryň wekilleri Hazar üçin täze tehnologik ıörelgäniň üstünde bilelikde işläp, innowasion hyzmatdaşlygyň nusgalaryny, Hazar meselesiniň köp ugurlary — energetika, senagat, logistika, düzümleıin ekologiıa ugurlary boıunça öňdebaryjy çözgütleri taııarlap bilerler.
Şeılelikde, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow milli hem-de sebit ösüşinde ylma uly üns berıär. Döwlet Baştutanymyz hut intellektual döredijilik ulgamynda ykdysadyıetiň innowasion ösüşiniň ägirt uly mümkinçiliklerini görıär.
Milli Liderimiz Hazar deňziniň ekologiıa deňagramlylygyny, deňziň täsin biologik köpdürlüligini saklamak işinde hem ylma aıratyn ornuň degişlidigini nygtaıar. “Hazar sebitinde ykdysady taslamalaryň ählisi ıokary halkara ekologiıa standartlarynyň esasynda amala aşyrylmalydyr” diıip, döwlet Baştutanymyz HYF-nyň wekilleriniň öňünde eden çykyşynda aıtdy.
Hazar deňziniň baı tebigy serişdelerini aıawly saklamaga hem-de rejeli ulanmaga gönükdirilen tebigaty goraıyş çäreleriniň toplumy hökmünde täze Hazar ekologiıasy maksatnamasynyň döredilmeginiň möhümdigini aıdyp, hormatly Prezidentimiz bu Maksatnamanyň Hazarda ekologiıa ıagdaıynyň monitoringi wezipesini amala aşyryp hem-de kenarıaka ıurtlarynyň hökümetlerine degişli maslahatlary döredip biljekdigini belledi.
“Biz ekologiıanyň ykdysady we täjirçilik bähbitlerine bakna bolup bilmejekdigine berk ynanıarys” diıip, hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow aıtdy we Hazar üçin “ıaşyl diplomatiıanyň” netijeli ıollaryny ıola goımagy, bu işe döwletleri, halkara agentliklerini, ekologiıa merkezlerini we köpçülikleıin habar beriş serişdelerini çekmegi teklip etdi.
Biz geografik babatda hem, durmuş ykdysady babatda hem Hazary BMG-niň 2030-njy ıyla çenli strategiıasynyň ugurlarynyň biri hökmünde hasaplaıarys diıip, milli Liderimiz nygtaıar.
“Ykdysadyıetiň durnuklylygy, energetika howpsuzlygy, ekologiıa deňagramlylygy umumy Hazar öıüniň esasy daıanjy bolup durıar” — döwlet Baştutanymyzyň bu sözleri köpugurly hyzmatdaşlygyň konsepsiıasy bolup hyzmat edip biler. Şol Konsepsiıanyň durmuşa geçirilmegi bolsa, Hazar sebitine dünıäniň ykdysady ulgamynda öňdäki orunlary eıelemäge ıardam eder.
Hormatly Prezidentimiz şeıle hem HYF — 2019-a gatnaşıan ıurtlara Birleşen Milletler Guramasynda Hazar sebitini toplumlaıyn ösdürmek boıunça giňişleıin we köptaraplaıyn gepleşikleri geçirmegi teklip etdi. Bu teklip hem foruma gatnaşyjylar tarapyndan makullanyldy, çünki BMG-niň gurallarynyň çekilmegi halkara giňişliginde sebitiň ähmiıetini has-da artdyrar.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow Hazaryň strategik geljegini kesgitlemek bilen: “Biz Hazar deňzini hyzmatdaşlygyň, ösüşiň we rowaçlygyň, gapma-garşylyklardan hem-de agzalalykdan azat giňişlik, döwletleriň, halkara guramalaryň, işewürligiň, ylmy we tehnologiıa kuwwatynyň birleşıän ıeri hökmünde görmek isleıäris” diıip belledi.
Hut şonuň ıaly nusgany sebitiň ähli ıurtlary, häzir hem birek-birege uly gyzyklanma bildirıän, biri-biri bilen köpasyrlyk taryhy gatnaşyklar bilen bagly bolan halklary görmek isleıär. Şol gatnaşyklar medeni we ruhy mirasyň däpleriniň özara täsiri bilen kemala geldi.
Munuň şeıledigine HYF-na gatnaşyjylaryň Hazarıaka ıurtlardan has köp gelendigi hem şaıatlyk edıär. Forum ıakynlaşdygyça, adamlaryň, kompaniıalaryň, edaralaryň köpsanlysyny öz gurşawyna aldy. Onuň ähmiıeti baradaky düşünje has aıdyň boldy, şonuň üçin köpler Hazarda hyzmatdaşlygyň täze taryhyndaky ilkinji waka dahylly bolmak islediler.
Russiıa Federasiıasynyň Hökümetiniň başlygy Dmitriı Medwedewiň HYF — 2019-da eden çykyşynda belleışi ıaly, forumyň aıratyn wezipesi — Hazar “bäşliginiň” çäklerinde hyzmatdaşlygyň köp derejeli ulgamynyň üstüni işewür we söwda-ykdysady gatnaşyklaryň netijeli hem-de döwrebap guraly bilen ıetirip, özara bähbitli taslamalar bilen möhüm syıasy çözgütleri berkitmek bolup durıar.
Şol sanda üçünji ıurtlaryň gatnaşmagy bilen, hut şonuň üçin oňa beıleki döwletlere wekilçilik edıän Hökümetleriň ıolbaşçylary hem-de myhmanlar gatnaşdylar, çünki Hazar sebiti ykdysady hyzmatdaşlyk üçin doly açyk bolmalydyr.
Şeılelikde, 12-nji awgustda Awazada Hazar sebitiniň ıurtlary hem-de olaryň sebitiň çäklerinden alyslardaky hyzmatdaşlary üçin täze hemişelik gepleşik meıdançasy döredildi. HYF-nyň täze, birinji duşuşygynda bu meıdança 60-a golaı ıurtlaryň wekillerini özüne çekdi. Bu bolsa milli Liderimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň forumy yzygiderli geçirmek hakynda başlangyjynyň ähmiıetiniň örän uludygyna şaıatlyk edıär.
Dürli döwletleriň wekiliıetlerinden başga-da, foruma iri halkara guramalaryň we maliıe düzümleriniň ıokary wezipeli wekilleri gatnaşdylar. Olaryň hatarynda Birleşen Milletler Guramasy hem-de onuň esasy düzümleri, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygy, Şanhaı Hyzmatdaşlyk Guramasy, Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasy, Halkara Awtomobil ulaglary birleşigi, Bütindünıä söwda guramasy, Bütindünıä banky we beılekiler bar.
Forumyň baı mazmunly maksatnamasy onuň çäklerinde geçirilen wakalaryň: iş duşuşyklarynyň we gepleşikleriň, hökümetara mejlisleriniň, ministrler derejesindäki maslahatlaryň, işewür geňeşleriň, bilermenler geňeşmeleriniň, mowzuga degişli maslahatlaryň we seminarlaryň, beıleki ugurdaş çäreleriň köpsanlysyny öz içine aldy.
Birinji Hazar ykdysady forumynyň çäklerinde geçirilen Hazar innowasion tehnologiıalar halkara sergisi hem-de “Türkmen sährasy — 2019” halkara awtosergisi gerimleri boıunça has iri çäreler boldy. Giň gerimli sergiler Hazarıaka ıurtlaryň we olaryň hyzmatdaşlarynyň ykdysadyıetleriniň dürli pudaklarynyň gazananlaryny we mümkinçiliklerini giňden görkezip, täze tehnologiıa işlerini peıdalanmak, hyzmatdaşlygy berkitmek we ıola goımak boıunça işjeň tejribe alyşmak üçin netijeli meıdança öwrüldi.
Türkmenistan milli bähbitlerini hem-de durmuş-ykdysady we ruhy-medeni ösüşiniň wezipelerini nazara almak bilen dünıä tejribesinde bar bolan ähli täze we peıdaly zatlar üçin açyk bolup, dünıäniň gyzyklanma bildirıän ähli döwletleri bilen mäkäm gatnaşyklary gurıar. Dünıäniň iri önüm öndürijileriniň — daşary ıurt kompaniıalarynyň onlarçasynyň sergilere gatnaşmagy munuň aıdyň subutnamasydyr.
Hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow geljekki Hazar gün tertibini döretmek, IT ulgamda hyzmatdaşlygyň ileri tutulıan ugurlaryny kesgitlemek, tejribe alyşmak, sebitiň döwletleriniň hem-de dünıä bileleşiginiň arasynda netijeli hyzmatdaşlygy ıola goımak üçin mümkinçiliklerini döretmek boıunça wezipäni innowasion tehnologiıalarynyň sergisini guramagyň maksatnamasynda goıdy.
Hazar innowasion tehnologiıalar halkara sergisiniň işiniň barşynda birža söwdalary geçirilip, olarda ıurdumyzda öndürilıän önümler çykaryldy, olary satyn almak ugrunda daşary ıurtly kompaniıalaryň onlarçasy, şeıle hem türkmen telekeçileri bäsleşdiler. Netijede, geleşikleriň bahasy bir söwda gününiň ähli görkezijilerinden ıokary bolup, ABŞ-nyň 380 million 179 müň dollaryndan hem gowrak boldy.
Türkmenistan Hazarıaka döwletleri, şeıle hem beıleki sebitleriň ıurtlary bilen anyk we strategik ugurlar boıunça giň gatnaşyklara taııardygyny nobatdaky gezek görkezdi. Forumyň barşynda halkara resminamalarynyň 57-sine gol çekilip, olar maglumat tehnologiıalary, maıa goıum hyzmatdaşlygy, söwda-ykdysady we maliıe ulgamy, diplomatiıa, ulag, elektroenergetika, ıeňil senagaty, oba we suw hojalygy, sport ıaly ugurlarda özara gatnaşyklara degişlidir.
HYF-nyň netijeleri boıunça köpçülikleıin habar beriş serişdeleriniň wekilleri üçin 13-nji awgustda Awazada geçirilen brifingde ara alyp maslahatlaşmalaryň esasy meseleleri, hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmegiň bar bolan mümkinçilikleri baradaky netijeler umumylaşdyryldy, şeıle hem sebitiň köpugurly maıa goıum kuwwatyna baha berildi.
Brifingde hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Hazar ykdysady forumyny geçirmek baradaky başlangyjynyň taryhy ähmiıeti nygtaldy. Bu forum Hazar sebitiniň ıurtlarynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy hil taıdan täze derejä çykarmak üçin meıdança, şeıle hem sebitde we onuň çäklerinden daşda ykdysady ösüşiň guralyna öwrüldi.
Şeıle hem Hazarıaka döwletleriň hökümetleriniň arasynda söwda-ykdysady hyzmatdaşlyk hakyndaky Ylalaşyga hem-de Hazarıaka döwletleriň hökümetleriniň arasynda ulag ulgamynda hyzmatdaşlyk hakyndaky Ylalaşyga gatnaşyjy ıurtlaryň ministrleriniň duşuşyklarynyň Hazarıaka döwletleriň bu ulgamlarda özara gatnaşyklaryny mundan beıläk-de pugtalandyrmaga we ösdürmäge ıardam edıändigi bellenildi.
Şunuň bilen birlikde, söwda ulgamynda we maıa goıum syıasatynda mümkinçilikleri artdyrmagyň hem-de Hazar sebitinde söwda işini ıeňilleşdirmegiň zerurdygy nygtaldy.
Brifingde Hazar sebitiniň ıurtlarynyň hem-de gyzyklanma bildirıän taraplaryň ählisiniň, şol sanda hususy ulgamyň, assosiasiıalaryň we ylmy toparlaryň öňdebaryjy tejribäni ösdürmek meseleleri hem-de ykdysady gatnaşyklaryň ösdürilmegini üpjün etmek çäreleri boıunça işjeň gatnaşyklary saklamagy göz öňünde tutıandyklary tassyklanyldy.
Şeıle hem HYF — 2019-da Hazarıaka ıurtlaryň ykdysadyıetleriniň özüne çekijiligini ıokarlandyrmak boıunça anyk wezipeleriň hem-de ädimleriň kesgitlenilendigi bellenildi. Munuň özi hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan Hazar sebitiniň halkara ykdysady giňişlige mundan beıläk-de işjeň goşulyşmagynyň esasy şertleriniň biri hökmünde kesgitlenildi.
Taraplar şeıle hem maıa goıumlarynyň çekilmegini we Hazarıaka döwletleriň energetika, senagat, ulag, söwda we ykdysadyıetiň beıleki pudaklarynda innowasiıalary höweslendirmek barada ylalaşdylar.
Durmuş-ykdysady ösüş, daşky gurşawy goramak, ylym we innowasiıalar, ykdysady maglumatlary alyşmak ıaly ulgamlarda sebit hyzmatdaşlygyny mundan beıläk-de pugtalandyrmak boıunça çäreler göz öňünde tutuldy.
Mundan başga-da, gatnaşyjy ıurtlaryň Hazar sebitiniň döwletleriniň we Birleşen Milletler Guramasynyň, şol sanda BMG-niň sebit komissiıalarynyň arasynda hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga meıillidigi nygtaldy.
Hazar ykdysady forumyny Hazarıaka döwletleriň kenarıaka şäherlerinde yzygiderli geçirmek baradaky çözgüt esasy netijeleriň biri boldy. Birinji Hazar ykdysady forumynyň netijeleri boıunça Beıannama taııarlanyldy.
Foruma gatnaşyjylar hormatly Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedowa birinji Hazar ykdysady forumynyň ıokary derejede guralandygy hem-de bildirilen myhmansöıerlik, netijeli işlemek üçin döredilen şertler üçin tüıs ıürekden hoşallyk bildirdiler.
Dünıä metbugatynyň wekilleri forumyň işine ıokary baha berdiler we şeıle möhüm ähmiıetli taryhy waka gatnaşmagyň hem-de ony şöhlelendirmegiň, ıagny Hazar sebitiniň ykbalynda täze tapgyryň başlanmagyna dahylly bolmagyň özleri üçin uly hormat we buısançdygyny beıan etdiler.