UTANÇ DUVARLARI Belli başlı sınır duvarları – Mazhar Özsaruhan
Türkçe sözlükte “duvar” şöyle tanımlanmış: 1. Bir yapının yanlarını dışa karşı koruyan, iç bölümlerini birbirinden ayıran, taş, tuğla vb. gereçlerden yapılan veya örülen dikey düzlem. 2. Bir toprak parçasını sınırlayan taş, tuğla, kerpiçten yapılan engeldir. Kelime Farsçadan Türkçeye geçmiş.
Bahsetmeye çalıştığımız bahçe duvarı değil, istinat duvarı, baraj duvarı yada inşaat duvarı da değil. Burada açıklamaya çalıştığımız bir utanç abidesidir. Halkları, insanları hayvan ve bitki habitatlarını birbirinden ayıran, binlerce kilometre uzunluğunda ve devletleri birbirine düşman eden utanç duvarıdır.
Antik duvarlar, tamamen savunma amaçlı olup, birer dünya mirasıdır. Sözü edilen duvarların başında hiç şüphesiz ki Çin Seddi yer almaktadır.
Çin’in milattan önce 403 ile 221 tarihleri arasındaki Savaşan Beylikler döneminde Çin seddinin temeli 20’den fazla ayrı ayrı krallık tarafından atılmıştı. Yapımı 2.000 yıl sürmüştür. Krallıkları birbirinden korumak için sınırlarında setler inşa etmişlerdi. 2012 tarihi itibariyle Çin Halk Cumhuriyeti tarafından yapılan resmi açıklamada bu duvarın uzunluğunun 21.196 km. olduğu bildirilmiştir. Günümüzde orijinal duvarın sadece % 8,2’si ayakta kalabilmiştir. Günümüzde Seddin yıkılmış olan kısımlarıyla birlikte kalan kısmın uzunluğu yaklaşık 8.852 kilometredir.
Çin Seddi’nin yüksekliği yer yer 6 metreye kadar çıkmış, duvar kalınlığı, tabanda 7 metre, üst kalınlığı ise yaklaşık 6 metredir. Tamamı taştan ve tuğladan örülmüş, harçta çamur yerine pirinç kullanılmıştır. Bu antik harç, pirinçteki organik bileşen olan amilopektin ve kalsiyumdan oluşmuştur.
Kudüs’te Milat’tan önce yapılan duvar kalıntıları yıkılmış olmakla birlikte MS 1500 yıllarında Kanuni Sultan Süleyman döneminde yapılan savunma duvarı 4.018 km uzunluğundadır. Duvarın yüksekliği yaklaşık 12 metre civarındadır. Bu duvar da UNESCO Dünya Kültür Mirası listesine girmiştir. Ayrıca Kudüs şehir merkezinde Ağlama Duvarı.
İstanbul, Karadeniz’den Marmara’ya kadar uzanan Ortaçağda Bizans İmparatorluğu tarafından Anastasios Suru’nun uzunluğu 56 km’dir. Yine İstanbul’da İstanbul Surları.
Diyarbakır’da M.Ö. 349 yılında Bizans İmparatoru Costantinus tarafından yenilenen surların yapılış tarihi tam olarak bilinmemektedir. Tamamı siyah taştan inşa edilen surların uzunluğu 5.700 metre, yüksekliği 10-12 metre ve genişliği 3 ile 5 metre arasında değişmektedir. Surların tamamında 82 adet burç ve 4 yöne açılan ana kapıları bulunmaktadır. Diyarbakır Surları UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesinde yer almakla birlikte, yine bu listede yer alan Sur ilçesinde 2 Aralık, 2015 tarihinde başlayan ve 10 Mart 2016 tarihinde sona eren çatışmalar sonrasında taş üstünde taş bırakılmamıştır. Antik Sur Kenti yerle bir edilmiştir.
İskoçya’da Romalılar döneminde yapılan Antonine SuruUNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde yer almakla birlikte ayrıntılı bilgiye ulaşılamamıştır. Yine İskoçya’da meşhur Hadrian Duvarı, Edinburgh’ta Kral Suru ve Flodden Suru.
Diğer Surlar ve Duvarlar şunlardır: İtalya Roma’da Aurelian Suru, İspanya’da Ávila Suru, İspanya Barselona’da Barselona Surları, İspanya, Lugo’da Lugo Roma Duvarları, Niebla Arap Duvarları, İsviçre, Basel’de Basel Şehir Surları, Mısır, Kahire’de Kahire Büyük Duvarı, Kuzey Kore ve Çin’de Cheolli Jangseong, İngiltere’de Chester Şehir Surları, yine İngiltere Londra’da Londra Surları, York Şehir Surları, Galler’de Conwy Köy Surları, Almanya’da Danevirke, Limes Germanicus antik surları, Kuzey İrlanda Derry Şehir Surları, Hırvatistan’da Dubrovnik Surları, Ston Surları, Moğolistan’da Erdene Zuu Manastır duvarları, İran’da Gürgan Büyük Duvarı, Filistin, Eriha’da Eriha Duvarları, Hindistan, Racasthan’da Kumbhalgarh Duvarı, Moskova’da Moskova Kremlin Surları, Filipinler, Manila’da Intramuros Duvarları, Yunanistan’da Pire ve Atina’yı birbirine bağlayan Uzun Duvarlar, Ukrayna’da Serpent Surları, Polonya’da Silezya Duvarları, Romanya, Dobruca’da Trajan Surları, İsveç, Visby’de Visby Şehir Surları, Çin’de Küçük Çin Seddi diye anılan antik Xi’an Surları, Nijerya, Kano Şehir Surları, Fransa’da antik Fransa, Carcassonne kale duvarları. 
Yukarıda anılan duvarların bir kısmı Ortaçağ’da, bir kısmı da Antik Çağda savunma / korunma amaçlı yapılan duvarlar ve surlardır. Bunların büyük kısmı birer Dünya Kültür Mirası’dır.
Ülkeler arasına örülen ve halkları birbirinden ayıran utanç duvarların boyutu tam 18 bin kilometreye ulaşmıştır. Düz bir şerit üzerinde düşünülürse dünyanın çevresinin yarısına yakın bir bölümü oluşturmaktadır. Gerek uluslararası finans kapitalistlerinin ve gerekse yerli işbirlikçisi olan ulusların yerli burjuvazileri, halklar arasında oluşabilecek birlik, beraberlik ve kurtuluş örgütlenmesini engellemek amacıyla bu duvarlara ihtiyaç duymuştur. Utanç abidesi duvarların inanılmaz yüksek maliyeti de işbirlikçi siyasal iktidarlar tarafından karşılanmaktadır.
46 kilometrelik Doğu Berlin’i Batı Berlin’den ayıran sınır duvarına utanç duvarı diye dünya kamuoyunu oluşturan batı emperyalistleri, üçüncü dünya ülkeleri ve Türkiye’nin yaptıklarına bakın:
ABD-Meksika sınırının toplam uzunluğu ise 3.201 kilometredir. Bu sınırın 3.145 kilometresine duvar örülmüştür.
İsrail-Filistin sınırında örülen duvarın uzunluğu 700 kilometredir.
1609 km’lik Suudi Arabistan – Yemen arasındaki sınır Suudiler tarafından 2015 yılı itibariyle duvar örülmesine başlanmıştı. Suudi Arabistan ile Kuzey Irak arasındaki sınırda 2006 tarihinde duvar inşa edilmesine karar verilmişti.
Kuveyt, Irak sınırına 215 kilometre uzunluğunda duvar döşedi.
Fas ile Batı Sahra arasındaki 2.720 km. sınır, kum ve elektrikli dikenli tellerle örülmüş, 120.000 asker tarafından korunmaya alınmıştır.
Botsvana – Zimbabve sınırında inşa edilen duvar 500 km. uzunluğundadır.
Hindistan, Keşmir ile Pakistan arasında inşa edilen utanç duvarı 3.300 km’dir. Hindistan ile Bangladeş arasındaki sınır uzunluğu 4.023 km’dir. Yerleşim bölgelerinin takası sonucu geriye kalan sınır boyunca duvar örülmesi planlanmıştır.
Amerika, Hindistan ve İsrail`in milyarlarca dolar harcayarak inşa ettikleri duvarların toplam uzunlukları 5700 kilometredir.
Kuzey Kore ile Güney Kore arasında 248 km. uzunluğunda ve 4 km genişliğinde tampon bölge ilan edilmiş ve 700.000 Kuzey Koreli asker ile 400.000 Güney Koreli askerler tarafından gözetlenmektedir.
Kuzey Afrika’da İspanya’ya bağlı Ceuta ile Melilla AB sınırı içinde kabul edilmektedir. Olası mültecileri durdurmak ve AB’den uzak tutmak için burada da duvar inşa edilmiştir. 1993 tarihinde örgülerden oluşan bu duvar, 2005 yılında sınırı geçmeye çalışan çok sayıda mültecinin ölmesi üzerine değiştirildi. Çitlerin yüksekliği 6 metre, uzunluğu 11 kilometredir. Duvarın maliyeti 33 milyon Euro’dur. Septe’nin 400 km. doğusunda yer alan Melilla sınırındaki diğer duvar yine mültecilerin geçişini engellemek için yapıldı. Duvarı sınır boyunca Fas güvenlik güçleri korumaktadır.
Yunanistan – Makedonya arasında dikenli ve jilet keskinliğinde tel örgüler çekilmiştir. 2015 ve 2016 tarihlerinde Makedonya’ya mülteci geçişlerini engellemek amacıyla yapılmıştır.
Macaristan-Sırbistan arasında yapımı 2015 tarihinde gerçekleştirilen jiletli tel örgülerin uzunluğu 175 kilometre, yüksekliği de 3 metredir.
Macaristan – Hırvatistan arasındaki 300 kilometrelik sınırın 120 km’lik kısmına jiletli ve dikenli tel örgüler örülmüş, asker ve polis takviyeli devriyeler yapılmaktadır.
Slovenya, sığınmacıları engellemek amacıyla 2015 tarihinde Sutle nehri boyunca 2 metre yüksekliğinde ve 150 km. uzunluğunda dikenli ve jiletli tel örgü yapmıştır.
Estonya, Rusya sınırına 45 km’lik kısmına 2,5 metre yüksekliğinde tel duvar çekmiştir.
Batı Avrupa ülkelerine Balkan güzergahını kullanan mültecilerin yolu tamamen kapatılmış oldu.
Kıbrıs’ı, Türk ve Yunan olarak iki parçaya ayıran 180 kilometrelik sınır da hala yerli yerindedir.
Özbekistan, Kırgızistan sınırına; Türkmenistan ise Özbekistan sınırına duvar ördü.
İran, Pakistan’daki mültecileri önlemek amacıyla 950 kilometre boyunca sınırda duvar inşa etti.
Kuveyt, Irak sınırı boyunca 215 kilometre uzunluğunda duvar inşa etti.
Tayland ve Malezya arasında beton ve çelik duvar örülmüştür.
Brezilya’da Sao Paulo kentinde zengin mahalleleri ile yoksulları birbirinden ayırmak için utanç duvarı inşa edildi.
Peru’nun başkentindeki 3 metre yüksekliğindeki duvar kentin yoksul ve zengin mahallelerini birbirinden ayırıyor.
Arjantin’de Buenos Aires eyaletinde zenginlerle yoksullar arasında 1,5 uzunluğunda ve 3 metre yükseklikte utanç duvarı inşası her ne kadar mahkeme tarafından durdurulsa de zenginlerin bu duvarı inşa etmekte ısrarlı oldukları biliniyor.
Kuzey İrlanda’da Belfast kentinde Katolik ve Protestan mahalleleri arasında yer yer 5 kilometreyi bulan duvarlar inşa edilmiştir.
Son olarak Türkiye, 911 kilometrelik Suriye sınırının 850 kilometresine beton, çelik ve üstü jiletli dikenli tellerle örülü utanç duvarını inşa etmiştir. Bu yetmiyormuş gibi İran sınırına 144 kilometre duvar inşaatına 2017 itibariyle devam edilmiştir. Türkiye, Irak ve Ermenistan sınırlarına da duvar öreceği bildirilmiştir.
Daha önce de Türkiye, Bulgaristan sınırının 30 kilometresinde duvar inşa etmiş, 2015 tarihi itibariyle 274 kilometreye çıkarılması hedeflenmişti.
Yunanistan, Türkiye sınırına 2012 yılı itibariyle 12,5 kilometrelik tel örgülü duvarın inşaatı tamamlandığını açıkladı. Meriç nehrine kadar uzanan 4 metre yüksekliğindeki bu duvar 3 milyon Euro’ya mal olmuştur. Duvarın inşaatında 1.000 tona yakın çelik ve 6.000 metreküp beton kullanılmıştır. Duvar ayrıca termal kameralarla donatılmıştır. Verilen bu örnekler sadece utanç duvarlarının bir kısmını oluşturmaktadır.
(Gelecek bölüm: Suriye Sınır Duvarı)