Ana Sayfa Biyoloji Sitoplazma ve Hücre Organelleri – Özellikleri, Görevleri
Sitoplazma: Ökaryot hücrelerde çekirdek ile hücre zarı arasını dolduran yarı sıvı bölgeye sitoplazma denir.
Prokaryot hücrelerde ise sitoplazma bütün hücre zarını içerisini kapsamaktadır. Çünkü zarla çevrili çekirdeği yoktur. Prokaryot hücrelerde hemen hemen bütün yaşamsal faaliyetler sitoplazmada bulunan serbest enzimler tarafından yürütülür. Ökaryot hücrelerde ise sitoplazmada bulunan serbest enzimler yanı sıra bir kısım metabolik olaylar da organeller tarafından gerçekleştirilir. Sitoplazma hücre içeriğinin homojen hâle gelmesini sağlamak için sürekli hareket hâlindedir.
Sitoplazmanın Yapısında Bulunan Maddeler
Sitoplazma yarı sıvı matrikstir. Bu yarı akışkan sıvı içerisinde ise organeller ve hücre iskeleti elemanları bulunur. Sitoplazmanın %70-%90’ı sudur. Bununla birlikte sitoplazma içerisinde ATP, nükleotitler, RNA’lar, mineraller, tuzlar, gazlar, proteinler, karbonhidratlar, yağlar, enzimler, hormonlar, vitaminler ve boşaltım atıkları bulunur.
İnsan vücudundaki hücrelerin sayısı trilyonları bulmaktadır. Ve bu hücrelerin her birinin içerisinde çeşitli görevleri yerine getiren organeller ve binlerce enzim çeşidi bulunur. Bu hücre ve içerisindeki elemanlar uyumlu bir şekilde çalışmaktadır. Hücre ve elemanlardan herhangi birinin düzgün çalışmaması sonucu hücre veya canlı hastalanır. Hatta ölümüne bile yol açabilir.
Bütün ökaryot ve prokaryot canlılarda sitoplazma içerisinde, yaşamsal faaliyetleri gerçekleştiren özelleşmiş yapılara organel denir.
Prokaryot Hücre Organelleri
Prokaryot hücrelerde sadece zarsız bir organel olan ribozom bulunur.
Ökaryot hücrelerde zarsız, tek ve çift katlı zara sahip farklı görev ve fonksiyonlar yerine getiren organeller vardır. Hücre içerisindeki bu organellerin sayıları ve çeşitleri, hücrenin tipine, beslenme şekline, yaşına göre değişiklik gösterir. Bitki ve hayvan hücrelerinde farklı fonksiyonları yürütebilen organeller bulunabilir.
Detaylı Bilgi: Ribozom (Konu Anlatımı)
Detaylı Bilgi: Endoplazmik Retikulum (Konu Anlatımı)
Golgi Aygıtı: Protein ve yağ yapılı çok sayıda yassılaşmış keseden ve küçük kofullardan meydana gelen organeldir. Golgi cisimciği de denir.
En genel anlamda Golgi aygıtı, proteinlerin ve lipitlerin keseciklere taşınmasından, değiştirilmesinden ve paketlenmesinden sorumludur.
Endoplazmik retikulumlarda üretilen maddelerin büyük bir kısmı Golgi aygıtında ayrıştırılır, depolanır ve paketlenir.
Golgi aygıtı, glikoprotein ve lipoprotein gibi maddelerin üretimi ve salgılanmasından sorumludur.
Detaylı Bilgi: Golgi Aygıtı (Konu Anlatımı)
Lizozom: Tek katlı zarla çevrili olan ve sindirim enzimleri taşıyan hücre organeline lizozom denir.
Yabancı maddeleri, bakteri ve virüsleri etkisiz hale getirir.
Bozulmuş ve yaşlanmış organelleri yok eder.
Döllenme için spermin başında yer alara yumurtanın delinmesini sağlar.
Hücrenin savunmasında rol oynar.
Detaylı Bilgi: Lizozom (Konu Anlatımı)
5. Peroksizom (Mikrocisimcikler)
Detaylı Bilgi: Peroksizom (Konu Anlatımı)
Koful: Sitoplazmadan arınmış, bir zarla çevrili ve içi sıvı dolu olan hücre içindeki boşluklara koful denir.
Detaylı Bilgi: Koful (Konu Anlatımı)
Detaylı Bilgi: Mitokondri (Konu Anlatımı)
Plastitler: Ökaryot hücreli canlılarda (alg, bitki gibi) bulunan ve çift katlı zara sahip organeller grubuna plastitler denir.
Bitki hücrelerindeki plastitler üç çeşittir. Bunlar;
Kloroplast: Klorofil bulunduran ve fotosentez tepkimelerini gerçekleştiren yeşil
renkli plastitlere kloroplast denir.
Kromoplast: Bitkilerde yeşil dışındaki diğer renk pigmentlerini taşıyan plastitlere kromoplast denir.
Lökoplast: Genellikle bitkilerin ışık görmeyen kısımlarında bulunan (kök, gövde, tohum, yumru vb.) renksiz plastitlere lökoplast denir.
Güneş ışığı yardımıyla fotosentez yapar,
Bitkilerin çiçek, tohum ve meyvelerine renk verirler.
Protein, yağ ve karbonhidratların sentezini yapar ve depolarlar
Detaylı Bilgi: Plastitler (Konu Anlatımı)
Detaylı Bilgi: Sentrozom (Konu Anlatımı)
10. Hücre İskeleti
Detaylı Bilgi: Hücre İskeleti (Konu Anlatımı)
Sitoplazma ve Organeller İle İlgili Sorular
1. Sitoplazma nedir? Kısaca açıklayınız.
2. Sitoplazmanın yapısında bulunan maddeler nelerdir?
3. Organel nedir?
4. Prokaryot hücre organelleri nelerdir?
6. Ribozom nedir? Görevleri nelerdir?
7. Endoplazmik Retikulum nedir? Görevleri nelerdir?
8. Golgi Aygıtı nedir? Görevleri nelerdir?
9. Lizozom nedir? Görevleri nelerdir?
10. Peroksizom nedir? Görevleri nelerdir?
11. Koful nedir? Görevleri nelerdir?
12. Mitokondri nedir? Görevleri nelerdir?
13. Plastitler nedir? Görevleri nelerdir?
14. Sentrozom nedir? Görevleri nelerdir?
15. Hücre İskeleti nedir? Görevleri nelerdir?