komedi - Tiyatroevi.com
Komedi türü, 17. yüzyılın ardından düzyazı yani nesirle yazılmaya başlanmıştır. Bu türün birincil amacı; insanları güldürerek eğitmektir. Bir sunumun iyi ya da kötü olduğunun sınanması ise; bunu dinleyen ya da izleyenlerin tecrübeleriyle gerçekleşir. Yani izleyici aktiftir ve iyi ve kötüye kendisi karar verir. Komedi bilinenin ötesinde iki manalı olarak işler. Bunların ilki; klasik (komedi tiyatrosu) ikincisi ise; popüler (güldürme amaçlı espri)'dir. Klasik anlamda komedi ile trajedi arasındaki en belirgin fark ise; Trajedi'nin olay örgüsü başrol oyuncusunun konumunu yitirmesi üzerinedir, oysa komedinin sunduğu dünyada; genç ve yaşlı otoriteler arasında belirgin bir yüzleşme hakimdir. Popüler anlamda komedi de ise durum bir hayli farklıdır, çünkü tanımlaması zordur. Popüler komedide izleyici kavramı belki de en belirgin ve önemli olan kavramdır. Çünkü bir kişiye göre komik, eğlenceli ya da sıradan gelen bir espri diğer bir kişi için aynı şeyi ifade etmeyebilir. Kişilerin zevklerinin önplanda tutulduğu bu tür, riskleri göze almayı gerektirir.
Komedi'nin ana ilkesi, komik unsurları yakalayıp, ortaya çıkarmak ve sergilemektir. Komedi türünün temel dinamitinde insanların ve toplumun gülünç yönlerini göstererek eğlendirmek ve bir ders vermektir. Yani komedi, bir anlamda sosyoloji ile benzer bir işleve sahiptir. Bu açıdan disiplinlerarası geçiş söz konusudur.
Komedilerdeki gülünecek şeye komik adı verilir. Komediler, bu komik unsurların yapısına ve özelliklerine çeşitlere ayrılır.
Başlıca komedi çeşitlerine bakacak olursak;
Entrika Komedisi – Belli bir entrika üzerine kurulmuş bulunan komedilerdir. Dış aksiyona dayanır, herhangi bir psikolojik ve moral değeri olmayan hafif, neşeli eserlerdir.
Karakter Komedisi – Karakter komedisi, insan karakterinin ilginç ve gülünç yanlarını anlatır. Çeşitli devirlerin ve ülkelerin insanlarındaki ortak karakter özelliklerinin aksayan yanlarını, çirkinliklerini gülünç tablolar halinde sergiler. Bu türün en güzel örneklerini Moliere vermiştir.
Töre Komedisi – Herhangi bir çağın veya yörenin, gülünecek duruma gelmiş olan örf ve adetlerini konu edinir. İşlerliğini kaybetmiş bulunan batıl inançlar ve duyuşlar, bu komedi türünün temel malzemesidir.
Hissi Komedi – Seyirciyi bir yandan duygulandırırken diğer yandan güldürmeyi gaye edinen komedi türüdür. Duygu birinci planda, güldürücü motifler ikinci plandadır. Günümzün en yaygın ve sık kullanılan komedi çeşitidir.
Fars – Basit güldürme unsurlarından faydalanan ve az sayıda kişilerle temsil edilen komedilerdir. Yer yer şarkılarla süslenir. Fars türü komedilere daha çok ortaçağda rastlanır.
Vodvil – Entrika komedisinin biraz daha basit ve biraz daha hızlı şeklidir. Karmaşık bir örgüye sahiptir, temel gayesi güldürmektir. Vodvil toplumsal sorunları, mizahi bir yaklaşımla hicveden tiyatro türüdür. Vodvil türü, 18. yüzyılda sınıf farkının oluşması sonucu Fransa`da ortaya çıktı. İçinde müzikal bölümler, dialoglar, monologlar, ve pandomim gibi değişik gösteri türleri barındırabilir.
Skeç – Bir kaç dakikalık bölümlerden meydana gelen kısa oyunlara denir. Daha ziyade kabare ve gazinolarda temsil edilir. Günümüzde radyo ve televizyonlarda da bu tür oyunlara rastlamak mümkündür. Skeç genellikle bir nükteyle son bulan, az kişili ve yalın, şakalı bir içeriği olan kısa oyundur.
Satir – Yerme ve taşlama yönü ağır basan komedilere denir. Günün sosyal ve politik olayları ile bu olaylarda yer alan kişiler, komik özellikleriyle ele alınarak taşlanır.
Ve son olarak komedi türünün en başarılı örneklerine değinecek olursak; Aristophanes, Menandros, ve Moliére ile karşılaşırız.