Arşiv (March 2006) 84 83 82 81 80 79 78 77 76 75 74 73 72 71 70 69 68 67 66 65 64 63 62 61 60 59 58 57 56 55 54 53 52 51 50 49 48 47 46 45 44 43 42 41 40 39 38 37 36 35 34 33 32 31 30 29 28 27 26 25 24 23 22 21 20 19 18 17 16 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 > Dünya Siyaset > Karikatürize edilmiş fobiler
11 EY­LÜL me­şum sal­dı­rı­la­rı son­ra­sın­da İs­lam coğ­raf­ya­sı­nın ge­niş bir bö­lü­mü­ne sa­vaş açan ve önü­müz­de­ki gün­ler­de ye­ni cep­he­ler aça­ca­ğı­nın işaretini ve­ren ABD ve müt­te­fik­le­ri­nin as­ke­rî iş­gal­le­ri sü­rü­yor. Öte yan­dan İs­lam dün­ya­sı­nı, ta­ri­hi­ni ve me­de­ni­ye­ti­ni he­def alan kül­tü­rel iş­ga­lin bo­yut­la­rı gün geç­tik­çe bü­yü­ye­rek fark­lı so­ru ve so­run­la­rı da be­ra­be­rin­de ge­ti­ri­yor.
Or­ta Do­ğu böl­ge­si­ne yö­ne­len di­nî ve si­ya­sî düş­man­lı­ğa bel­ki bir­çok açık­la­ma ge­ti­ri­le­bi­lir; an­cak şu gün­ler­de böl­ge­de di­ya­log ve uz­laş­ma ze­mi­ni­ne ya­tı­rım ya­pan­la­rı ha­yal kı­rık­lı­ğı­na uğ­ra­ta­cak çok önem­li ge­liş­me­ler ya­şa­nı­yor.
Adım Adım Kri­ze Doğ­ru
Son yıl­lar­da Ba­tı’da ya­yım­la­nan ma­ka­le ve ki­tap­lar­da İs­la­mo­fo­bik te­ma­la­rın hız­la art­ma­sı göz­ler­den kaç­mı­yor. Ör­ne­ğin Av­ru­pa ve ABD ba­sı­nın­da son ay­lar­da ya­yım­la­nan bir­kaç ya­zı­nın baş­lı­ğı şöy­ley­di: “İs­lam bom­ba­sı ge­li­yor”, “Mo­der­niz­me kar­şı İs­lam’ın sa­va­şı”, “İs­la­mî te­rör Ba­tı’yı teh­dit edi­yor”, “Haç­lı Se­fer­le­ri de­vam edi­yor”, “Ba­tı ile İs­lam ara­sın­da­ki me­de­ni­yet ça­tış­ma­sı”. An­cak bun­la­rın yal­nız­ca sa­hip­le­ri­nin gö­rüş­le­ri­ni yan­sıt­tı­ğı dü­şün­ce­si ön pla­na çı­ka­rı­la­rak, me­se­le­nin İs­lam âle­mi ve Ba­tı dün­ya­sı ara­sın­da kriz oluş­tu­ra­cak dü­ze­ye gel­me­si­nin önü­ne ge­çi­li­yor­du.
30 Ey­lül 2005 ta­ri­hi­ne ge­lin­di­ğin­de ise, Da­ni­mar­ka’da ya­yım­la­nan bir ga­ze­te­de ad­la­rı pek de du­yul­ma­mış bir­kaç ka­ri­ka­tü­ris­tin ka­ra­la­dı­ğı İs­lam di­ni­ne ve özel­lik­le de pey­gam­be­ri­ne ha­ka­ret içe­ren 12 ka­ri­ka­tü­rün ba­sıl­ma­sı son­ra­sın­da ya­şa­nan olay­lar, Ba­tı ile İs­lam dün­ya­sı ara­sın­da­ki iliş­ki­le­rin pat­la­ma­ya ha­zır bir sa­at­li bom­ba üze­rin­de otur­du­ğu ger­çe­ği­ni göz­ler önü­ne ser­di.
Pey­gam­ber­le­rin re­sim­le­ri­nin çi­zil­me­si­ni ya­sak­la­yan İs­lam öğ­re­ti­si­ni ayak­lar al­tı­na alan bu ka­ri­ka­tür­ler, İs­lam’ı ger­çek­le­re ay­kı­rı bir şe­kil­de res­met­mek­le kal­mı­yor; İs­lam pey­gam­be­ri­ne açık­ça ha­ka­ret ede­rek Müs­lü­man-Arap-te­rör üç­lü­sü­nü ay­nı ka­re­ye yer­leş­ti­ren açık bir me­saj ni­te­li­ği ta­şı­yor­du. Ola­yı ben­zer­le­rin­den ayı­ran nok­ta, Da­ni­mar­ka hü­kü­me­ti­nin ba­sın öz­gür­lü­ğü­nü ge­rek­çe gös­te­re­rek ka­ri­ka­tü­rü ya­yım­la­yan­la­ra zım­nî bir des­tek ve­rir gö­rün­me­si, ar­dın­dan da Av­ru­pa’da­ki ba­zı ga­ze­te­le­rin Jyllands Pos­ten ga­ze­te­siy­le da­ya­nış­ma ama­cıy­la art ar­da say­fa­la­rın­da bu re­sim­le­re yer ver­me­si ol­du. Her ne ka­dar sağ­du­yu sa­hi­bi ki­mi po­li­ti­ka­cı­lar­dan ka­ri­ka­tür­le­rin ya­yım­lan­ma­sı­nın ifa­de öz­gür­lü­ğü çer­çe­ve­sin­de de­ğer­len­di­ri­le­me­ye­ce­ği yö­nün­de açık­la­ma­lar gel­se de, kut­sal de­ğer­le­ri­mi­ze sal­dı­rı ni­te­li­ği ta­şı­yan bu olay son­ra­sın­da özel­lik­le de Arap dün­ya­sı­nın ön­de ge­len ya­zar-çi­zer­le­ri şu so­ru­yu sor­mak­tan ken­di­le­ri­ni ala­ma­dı­lar: Aca­ba Ba­tı dün­ya­sı­nın bel­li ke­sim­le­ri­ni uzun sü­re­dir et­ki­si al­tı­na alan İs­la­mo­fob­ya has­ta­lı­ğı hız­la kit­le­le­re de si­ra­yet eden bu­la­şı­cı bir sal­gın ha­li­ne mi ge­li­yor­du?
Med­ya Ger­çe­ğin Ay­na­sı­dır!
Olay­la­rın ön­ce­den plan­lan­mış bir stra­te­ji doğ­rul­tu­sun­da iler­le­yen kam­pan­ya­lar ol­du­ğu­nu ve gü­cü­nü de “Ta­ri­hin So­nu”, “Me­de­ni­yet­ler Ça­tış­ma­sı” gi­bi tez­ler­den al­dı­ğı­nı sa­vu­nan­la­ra gö­re, Arap ve İs­lam âle­mi kar­şı­sın­da he­men her alan­da müf­rit bir gü­ce sa­hip du­rum­da­ki Ba­tı, bun­dan al­dı­ğı ce­sa­ret­le Müs­lü­man­la­rı il­gi­len­di­ren me­se­le­ler­de ba­şı­na buy­ruk ha­re­ket edi­yor ve med­ya­yı da di­le­di­ği gi­bi kul­la­nı­yor. Gü­cü elin­de bu­lun­dur­ma­sı ha­se­biy­le Ba­tı âle­mi, Ho­lo­kost hak­kın­da en ufak bir kuş­ku­yu da­hi af­fet­mez­ken İs­lam’ın en önem­li kut­sa­lı­na dil uzat­ma­yı hoş gö­re­bi­li­yor.
Ay­nı çev­re­ler, İs­lam pey­gam­be­ri­nin şah­sı­na dil uzat­ma­nın öz­gür­lük kap­sa­mı içe­ri­sin­de de­ğer­len­di­ril­me­si ge­rek­ti­ği­ni id­di­a eden fa­şi­zan söy­lem­le­rin, yal­nız­ca din ve me­de­ni­yet ek­sen­li düş­man­lık­la­rı kö­rük­le­me­ye ve ırk­çı­lı­ğı bes­le­me­ye ya­ra­ya­ca­ğı­nı vur­gu­la­ya­rak Müs­lü­man­la­rın İs­la­mo­fo­bi’nin so­mut­laş­tı­rıl­ma­sı an­la­mı­na ge­len bu ka­ri­ka­tür­le­ri hak et­me­dik­le­ri­nin al­tı­nı çi­zi­yor­du.
Dü­zen­le­nen pro­tes­to gös­te­ri­le­rin­de ya­şa­nan taş­kın­lık­la­rı -bü­yü­kel­çi­lik­le­rin ate­şe ve­ril­me­si ve bay­rak­la­rın ya­kıl­ma­sı- as­la tas­vip et­me­dik­le­ri­ni de vur­gu­la­yan ya­zar­lar, bas­kı­cı yö­ne­tim­le­rin iz­le­di­ği po­li­ti­ka­lar se­be­biy­le Müs­lü­man halk­la­rın ba­rış­çıl pro­tes­to ey­lem­le­ri dü­zen­le­me ko­nu­sun­da ha­len ye­te­rin­ce ol­gun­la­şa­ma­dık­la­rın­dan dem vu­ru­yor­lar­dı.
Ka­ri­ka­tür­le­rin ya­yım­lan­dı­ğı gün­den iti­ba­ren İs­lam âle­mi­nin ile­ri ge­len­le­ri­nin el­le­rin­den ge­le­ni yap­ma­la­rı­na rağ­men, Da­ni­mar­ka hü­kü­me­ti­nin ger­gin­li­ği tır­man­dı­ra­cak ha­re­ket­ler­de bu­lun­mak­ta ıs­rar et­me­si de bu­gün­ler­de ya­şa­nan olay­la­ra adım adım plan­la­na­rak va­rıl­dı­ğı id­di­ala­rı­na güç ka­zan­dı­rı­yor. Res­mî ma­kam­la­rın ka­mu­oy­la­rın­da­ki tep­ki­yi ilet­mek ama­cıy­la gö­rüş­me ta­lep­le­ri­ne ku­lak tı­ka­yan Da­ni­mar­ka hü­kü­me­ti­nin Müs­lü­man­la­rın so­ka­ğa dö­kül­me­sin­de pa­yı olup ol­ma­dı­ğı da ak­la ge­len so­ru­lar ara­sın­da.
Her­ke­sin Ka­fa­sı Ka­rı­şık!
Ka­ri­ka­tür­le­rin Av­ru­pa’da kü­çük bir azın­lık ta­ra­fın­dan oku­nan ga­ze­te­ler­de ya­yım­lan­mış ol­ma­sı­nı ka­nıt gös­te­re­rek Av­ru­pa’da­ki ço­ğun­lu­ğun İs­lam di­ni hak­kın­da bu tip olum­suz dü­şün­ce­ler ta­şı­ma­dı­ğı­nı id­di­a eden ve ya­şa­nan kri­zi ba­ğım­sız, ma­hal­lî bir olay ola­rak gör­me eği­li­min­de­ki ya­zar­la­ra gö­re ise gös­te­ri­len tep­kiler ol­duk­ça abar­tı­lı.
Eş-Şark el-Aw­sat ga­ze­te­sin­de ya­yım­la­nan şu söz­ler de as­lın­da Arap en­te­lek­tü­el­le­ri­nin bu ko­nu­lar­da ka­fa­la­rı­nın ne den­li ka­rı­şık ol­du­ğu­nu ka­nıt­la­yan va­him bir bel­ge ni­te­li­ğin­de: “Olan bi­te­ni, biz­ler­den bir grup ya­zar he­men ‘me­de­ni­yet­ler ça­tış­ma­sı’ ola­rak ni­te­le­mek­te ace­le edi­yor. Biz­ler bu te­ze ina­na­rak ken­di­mi­zi şı­mart­mış olu­yo­ruz. Di­ğer bir me­de­ni­yet­le ça­tı­şan han­gi me­de­ni­yet­ten bah­se­di­yo­ruz Al­lah aş­kı­na? Arap âle­mi de İs­lam âle­mi de, için­de bu­lun­du­ğu du­rum iti­ba­riy­le hiç­bir ko­nu­da me­de­nî de­ğil; ge­ri kal­mış­lık­la bo­ğuş­mak­ta­lar. ‘me­de­ni­yet­ler ça­tış­ma­sı’ boş bir slo­gan­dan öte­ye git­mi­yor. Eğer ‘me­de­ni­yet­ler ça­tış­ma­sı’ ola­cak­sa, bu eşit as­ke­rî gü­ce, eko­no­mi­ye ve kül­tü­re sa­hip iki me­de­ni­yet ara­sın­da ol­ma­lı­dır.”