Seçil Seçil, Yazıları NeoEkonomi
Yazar: Seçil Seçil
Bülent Ecevit Üniversitesi-İİBF-Maliye
Yayım tarihi 06 Temmuz 2014 06 Temmuz 2014
“Yiyin, için, fakat israf etmeyin.” (A’râf, 7/31)
İsraf, gereksiz ve ölçüsüz tüketmektir. Her şeyi israf etmek mümkündür; zamanı, parayı, yemeği, suyu, enerjiyi..israf hem kişisel bazda hem de ülke bazında maliyeti olan bir durumdur.
Ekonomi alanında israfı ele aldığımızda korkunç sayılara ulaşabildiğimiz veriler ortaya çıkıyor. Örnek vermek gerekirse ;ekmekten bahsedecek olursak, Türkiye İsrafı Önleme Vakfı’nın verilerine göre ;
Günde 6 milyon (5.944.708) adet, yılda 2,1 milyar (2.169.818.420) adet ekmeği ifade ediyor bu durum.
Türkiye’de kişi başı ekmek tüketimi ve israfı: günlük 20 gr (19.9 gr)’dır.
Artan ekmekleri nasıl saklayacağımızı öğrenerek bu israfı önlememiz mümkün.
Her ne kadar israf denildiğinde akla ilk ekmek gelse de ülkemizde israf ettiğimiz birçok şey var. Ülkemiz için önemi yadsınamaz israfımızdan biri de enerji alanında. Türkiye İsrafı Önleme Vakfı başkanı Prof. Dr. Aziz AKGÜL ‘un verilerine göre enerji israfı şöyle: Türkiye’de enerji tüketiminde toplam yaklaşık 11.5 milyon TEP (Ton Eşdeğer Petrol) tasarruf potansiyeli var. Konutlarda ise yaklaşık %35 enerji tasarrufu yapma potansiyeli var. Diğer bir deyişle ısıtma ve aydınlatmada kullandığımız enerjinin %35 ‘ini israf ediyoruz. İhtiyacımız olmayan ışıkları kapatarak, elektrikli cihazlarımızı kullanmadığımızda fişini çekerek tasarruf edebiliriz.
Kişisel bazda israftan kaçınabiliriz fakat tüketime dayalı toplum yapısını göz önünde bulundurduğumuzda ülkesel olarak israftan kaçınmamız zor görünüyor.
Dünya çapında yılda yaklaşık olarak üretilen 4 milyar ton gıdanın yaklaşık 2 milyar tonunun israf ediliyor olması tüketime dayalı yaşamının korkunç yüzünü gözler önüne seriyor.
israf ülke ekonomisini nasıl etkiler
gıda israfının etkileri kısaca
Yayım tarihi 06 Mayıs 2014 06 Mayıs 2014
Geçtiğimiz günlerde Zabita Destek Hizmet Müdürlüğü’nün düzenlemiş olduğı Bilinçli Tüketici Semineri’ne katıldım. Orada öğrendiğim bazı bilgileri yararlı olduğunu düşündüğüm için sizlerle paylaşmak istiyorum.
Bilinçli Tüketicinin tanıtımını yapmak istiyorum;
* Piyasayı araştıraran, ürünleri kalite ve fiyat açısında karşılaştıran piyasa hakkında herzaman güncel bilgilere sahip olan
*Bir zarara uğradığı zaman hakkını nezaman ve nasıl arayacağını bilen
*Aşırı tüketimi sevmeyen, israftan kaçan
*Alacağı ürünün etiketine mutlaka bakan
*İyi bir piyasa araştırmasıyla satın alacağı ürünün fiyat ve kalitesini diğer markalarla karşılaştıran
*İhtiyacı yoksa reklamlı, promosyonlu, kampanyalı satışların çekiciliğine kapılmayan
*Yıkanarak kullanılan ürünlerin kullanım etiketini okuyan ve uygulayan
*Taklit ve korsan ürünlerden sakınan, belgesiz, kaçak mal kullanmayan
*Firmanın yaygın ve etkin bir servis ağına sahip olup olmadığını araştıran
*Malı satın aldıktan sonra garanti belgesini satıcı firmaya yada yetkili servise mutlaka onaylatan
*Gıda maddeleri ile ilaçların üretim ve son kullanma tarihine veya ambalajının bozuk olup olmadığına bakan
*Üzerinde Türkçe açıklama olmayan ithal gıdaları almayan kişidir.
Her tüketicinin bilmesi gereken bazı haklara değinmek gerekirse öncelikle fiyat etiketinden bahsetmem gerekiyor. Parekende olarak satışa sunulan ürünlerin üzerinde görülebilir ve okunabilir şekilde;
* ürünün üretim yeri
*vergiler dahil satış fiyatını gösteren fiyat etiketi
konulması yasal zorunluluktur. Ayrıca lokanta, çay bahçesi ve kafe tarzında işletmelerin, görülebilecek ve kolayca okunabilecek şekilde fiyat tarifesi asması zorunludur. Etiket fiyatı ile kasa fiyatı arasında fark olması halinde tüketicinin lehine olan fiyat geçerlidir.
Ayıplı mal ve hizmet hakkında aldığım bilgilere göre; satın aldığınız bir ürün yada hizmetin ambalajında, tanıtım ve kullanma kılavuzunda veya yapılan ilan ve reklamlarda var olduğu söylenen özellikleri taşımıyor, bu durum kusur oluşturuyorsa ayıp olarak adlandırılmaktadır. Satın aldığınız üründe bu tür ayıpları fark etmeniz halinde;
1) ödediğiniz bedelin iadesini
2)malin yenisi ile değiştirilmesini
3)ayıp oranında bedel indirilmesini
4)ücretsiz tamirini isteme hakkına sahipsiniz.
Garanti Belgesi de aldığımız ürünler açısından oldukça önemli.Bu konuda dinleyicilere belirtilenler şöyleydi: Garanti süresi 2 yıldan az olamaz ve ürünün teslim tarihinden itibaren başlar. Garanti belgemizi satıcıya mutlaka onaylatmanız gerekiyor ve garanti süresi içinde garanti kapsamında olan arızaların onarımı için tüketiciden hiçbir şekilde ücret talep edilemez. Garanti süresi içinde;
-1 yıl içerisinde 4 sefer arızalanması
-garanti süresi boyunca 6 sefer arızalanması
-tamir süresi 20 iş gününü geçtiği durumlarda
1)ürünün yenisi ile değiştirilmesini,
2)ödemiş oldukları bedelin iadesini,
3)ayıp oranında bedel indirilmesini isteyebilir.
Bu hakların kullanılabilmesi için arızalı ürünü Yetkili Servis’e tamir ettirme ve tamir fişlerini ibraz etme zorunluluğu vardır. Başvurunuz halinde satıcı veya yetkili servis taleplerinizden birini kabul etmezse bu hakkınızı Tüketici Sorunları Hakem Heyetine veya Tüketici Mahkemesi’ne aldığınız ürüne ait belgelerle başvurarak kullanabilirsiniz.
Kredi kartları hakkında dinlediklerimi de kısaca şöyle: 5464 Sayılı Kanun yeniden düzenlenmiş. Bu kanun çerçevesinde mevzuatlar ile ilgili 12 punto koyu siyah harfler ile yazılmış, yazılısı sözleşme düzenlenir. İmzalanan sözleşmenin 1 nüshası tüketiciye verilmelidir. Sözleşme yükümleri va kart kullanımı hakkında ayrıntılı bilgi verilmesi zorunludur. Sözleşmede kart hamilinin haklarını zedeleyecek tek taraflı haksız şartlara yer verilemez. T.C. Merkez Bankası, azami faiz akdi ve gecikme faiz oranlarını tespit etmeye yetkilidir ve belirlediği bu oranları 3 ayda bir açıklar. Ayrıca tüketici talep etmeden kart verilmez ve kart hamili bankadan talep etmek suretiyle kredi kartı ve sözleşmeyi iptal etme hakkına sahiptir.
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın 2008/5 nolu genelgesine göre üyelik ücret miktarı sözleşmeye açıkça yazılmadığı taktirde; bu durum bankaya yazaılı olarak ihtar edilir. Üyelik ücreti iptal edilemez ise ilçe hakem heyetlerine başvurulması durumunda üyelik ücretinin iptal edilmesi gerekir.
Tüketici Kanunundaki bazı diğer hakları şu şekilde ifade edebilirim:
Sözleşmedeki Haksız Şartlar; Tüketici Kanununda yer alan satışlarda tüm sözleşmeler 12 punto ve koyu siyah harfler ile düzenlenmelidir. Tüketici ile görüşülmeden, tüketicinin içeriğine etki edemediği sözleşmeler haksız şart içeren sözleşmelerdir. Taksitli satış; ödeme miktarı, taksit miktarı, faiz, gecikme faizi, vade sayısı ile uzlaşarak sözleşmenizi yapın ve her ay için ayrı ayrı senet imzalayın.
Yazımı Tüketici Hakları Zabıta Amirliği’nin hazırladığı Bilinçli Tüketici Rehbberi’nden faydalanarak hazırladım.
Umarım paylaştıklarim sizler için faydalı olan bilgilerdir. Satın aldığınız malın bozuk, hatalı çıkması veya çok kısa sürede bozulması durumunda sineye çekmeyin; öncelikle malı satın aldığınız yere yazılı bir şekilde başvurun. Sorunlarınız için yetkili mercilere başvuruken, ürünü aldığımızı gösteren satış fişi, fatura gibi belgeler ve şikayetlerinizi anlatan yazı ile müracaat edin.Tüketici Mahkemesi ve Hakem Heyetlerine başvurularda herhangi bir harç alınmamaktadır.
bilinçli tüketici tamir
Yayım tarihi 20 Nisan 2014 24 Nisan 2014
Victoria’s Secret ülkelerine Türkiye de eklendi, avuç içi kadar çamaşıra 80$ verince çok mutlu olacağınızı garanti ediyorum!
Ben Kapitalizm ve siz hangi tanrıdan bahsediyorsunuz, artık farkına varın, taptığınız tek tanrı benim!
Amerikalıların % 85’i eğer ekonomik durumlarını iyileştirebilecekse faşist bir hükümeti seçebileceklerini söylüyor. İşte bu kapitalizm gücü!
Not: Bu yazı facebook /‘Bir iktsatçıyLa birLikte oLmak için 1001 Neden…’ adlı gruptan alınmıştır. Kapitalizm hakkında çok şey anlatmaya çalışıyor..
Kozmetik, ekonomi içerisinde geniş yeri olan bir sektör. Bu alanda faaliyet gösteren büyük ve çok uluslu firmalar üretim ve pazarlama faaliyetlerini Türkiye’de yapıyor ve buna karşın azımsanmayacak miktarda yerli firmalarımız da bulunuyor.
Kozmetik sektöründe 46.000’i yeri olmak üzere 170.000 ürün iç piyasada bulunuyor. Sağlık Bakanlığı elektronik bildirim sisteminde görünen firma sayısı 2.659 olarak ve bu alanda istihdam edilen kişi sayısı 14.000 olarak gözüküyor. Doğal kozmetik ve kişisel bakım ürünlerinin % 50’si aktarlarda, % 40’ı parfümeri ve kozmetik mağazalarında ve % 10’u eczanelerde satılıyor. Piyasadaki doğal kozmetik ürünleri, diğer kozmetik ürünlere göre % 30 daha yüksek fiyat ile satılmakta.
Türkiye’de birçok firma ISO 9000 Kalite Sistem Sertifikalarına ve ISO 14001 sertifikasına sahiptir ve bu alanda faaliyet gösteren firmalar Sağlık Bakanlığına kayıt yaptırmak ve her ürünü bildirmek zorunda.
2013 verilerine göre iç pazar büyüklüğünün 14,5 milyar lirayı aştığı ve 3 milyar dolar ihracat, 2,6 milyar dolar ithalat yapıldığı belirtiliyor. Sektörün gelecek yıllar için hedefleri de oldukça pozitif; 2023 için 6 milyar dolar ihracat hedefleniyor.
Geniş bir alanda faaliyet gösteren kozmetik sektöründe kaçak ürünlerin fazla olduğunu Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Türkiye Kozmetik ve Temizlik Ürünleri Sanayi Meclis Başkanı Ahmet Pura, iç pazar büyüklüğü 14,5 milyar lirayı aşan sektörde, sahte ve kaçak ticaretin neden olduğu ekonomik kaybın yüzde 13’ü bulduğunu belirtiyor.
Yayım tarihi 04 Şubat 2014 26 Ocak 2016
Yayım tarihi 22 Ocak 2014 26 Haziran 2016
Yayım tarihi 03 Ocak 2014 22 Ocak 2016
Yayım tarihi 08 Aralık 2013 09 Aralık 2013
Yayım tarihi 24 Kasım 2013 02 Aralık 2013
1 Kuruşun Anlam ve Önemi
Bugün 1 kuruşun içinde barındırdığı çinko ve bakırın değeri 2.64 kuruş. 2009 yılında piyasaya sürüldüğünde değeri 0.89 kuruşken emtia fiyatlarının artmasıyla değeri yükseliyor. Buda birçok kişinin parayı para dışında kullanmak istemesine sebep olabiliyor.
İçersindeki bakır ve çinkodan yararlanmak isteyen hurda sektörü piyasadaki 1 kuruşları toplama hevesinde. Başarı sağlayamamaları için şuan bir sebep yok. Çünkü bunu engellemek için bir düzenleme mevcut değil. Ancak para üstü olarak dahi almadığımız 1 kuruşlarımıza sahip çıkarsak hedeflerine ulaşamayabilirler. ‘Bakkal amca 1 kuruşumu versene’ kullanmamız gereken cümlelerden biri artık..
1 kuruşun basımına Darphane ağır eleştirilere maruz kaldığı halde devam edecek. Bu konuda Ali Babacan geçtiğimiz günlerde 1 kuruşun basımının değerini düşürmek için çalışmalar yapıldığını açıkladı.
NOT: Daha temiz bir çevre için atık pillerinizi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı kontrolünde olan toplama kutularına atınız. Ekim ayı verilerine göre 10 ayda toplam 399 ton atık pil toplanılmış. Kullanılmayan pillerin ağır metal içermesi soluduğumuz havaya karışmasına neden oluyor. Özellikle büyük şehirlerde havayı kirleten onca şeyin var olması her bireyin üzerine basit sorumluluklar yüklüyor; bunlardan bir tanesi de pillerin toplama kutularına atılması..
Yazar Seçil Seçil’e Teşekkürler…