Ezan - Vikipedi
Ezan (Arapça: الأذان), İslam dininde namaz vaktinin geldiğini insanlara bildirmek için yapılan çağrıya verilen isimdir. Ezân-ı Muhammedî olarak da adlandırılır. Ezan okuyan kişiye müezzin denir.
Arapça'da "duyuru, ilan, çağrı" anlamlarına gelen "adhan" sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Kökeni Türkçedeki "izin" sözcüğünün de kaynağı olan Arapça "idin" (kulak verme) sözcüğüdür.
2.1 Sünni mezheplerinde ezan
2.2 Şiî mezheplerinde ezan
2.2.1 Zeydî ezânı
2.2.2 Onikicilik i'tikadında ezan
2.2.3 Fâtımî-İsmâ‘ilî ezânı
4 Ülkelerine göre Ezan
4.1 Türkiye'de Ezan
4.1.1 Türkçe ezan
4.1.2 İstiklâl Marşı
İlk ezan 622 yılında okundu. Ezandan önce Müslümanları namaza çağırmak için çeşitli yöntemler kullanılmaktaydı. Sabit bir yöntemde karar vermek üzere Muhammed'in de katıldığı istişare toplantılarında ortak bir karara varılmamış olup daha sonraları sahabeden bazı kimselerin (Abdullah bin Zeyd) gördükleri rüyalar sonuncunda mevcut ezan kullanılmaya başlanmıştır. Muhammed'in emriyle ilk ezan Bilal-i Habeşi tarafından okunmuştur.
Ezan ile ilgili Kur'an'ın Maide ve Cuma surelerinde çeşitli ayetler mevcuttur.
Ana madde: Fıkhî mezhepler
Sünni mezheplerinde ezan[değiştir | kaynağı değiştir]
Ana maddeler: Hanefîlik, Malikîlik, Şafiîlik ve Hanbelîlik
2x اشهد ان لا اله الا الله Eşhedû en lâ ilâhe illallah Allah'tan başka ilah olmadığına tanıklık ederim
2x اشهد ان محمدا رسول الله Eşhedû enne Muhammeden resulullah Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna tanıklık ederim
2x *الصلاة خير من النوم Es-salatu Hayrun Mine'n Nevm* Namaz uykudan hayırlıdır*
1x لا اله الا الله Lâ ilahe illallah Allah'tan başka ilah yoktur
Şiî mezheplerinde ezan[değiştir | kaynağı değiştir]
Ana madde: Şiî tarikât ve mezhepler
Zeydî ezânı[değiştir | kaynağı değiştir]
Ana madde: Zeyd’îyye
2x اشهد ان لا اله الا الله Eş-hedu allā ilāhe illa l-Lāh Allah'tan başka ilah olmadığına tanıklık ederim
2x اشهد ان محمدا رسول الله Eş-hedu enne Muhammeden-rasūlu l-Lāh Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna tanıklık ederim
2x حي على الصلاة Hayya 'ales-salāt Duaya acele gelin
2x حي على الفلاح Hayya 'alel-felāh Zafere doğru acele edin
2x حي على خير العمل Hāyyā 'âla-Khayri'l amel Her şeyin en yücesine acele edin
2x لا اله الا الله Lā ilāhe illā l-Lāh Allah'tan başka ilah olmadığına tanıklık ederim
Onikicilik i'tikadında ezan[değiştir | kaynağı değiştir]
Ana maddeler: İsnâ‘aşer’îyye, Onikicilik ve Câferîyye
2x اشهد ان لا اله الا الله Eşhedû enla ilahe illallah Allah'tan başka ilah olmadığına tanıklık ederim
2x اشهد ان محمدا رسول الله Eşhedû enne Muhammeden resulullah Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna
2x اشهد ان علی ان ولی الله Eşhedû enne Aliyyen veliyullah *** Ali'nin Allah'ın velisi olduğuna tanıklık ederim
2x حي علی خير العمل Hayya ala hayri'l-amel Haydi işlerin hayırlısına
2x لا اله الا الله Lâ ilahe illallah Allah'tan başka ilah yoktur
(***) "Ben tanıklık ederim ki Ali Allah'ın velisidir" sözü Şii ezanına da dahil değildir. Ezan şartı niyetiyle okunursa ezan batıl kabul edilir. Ancak Ali'ye saygı ve sevginin ifadesi olarak okunmasında sakınca görülmez.[kaynak belirtilmeli]
Fâtımî-İsmâ‘ilî ezânı[değiştir | kaynağı değiştir]
Ana maddeler: İsmâ‘îl’îyye, Yedicilik, Mustâ‘lî’îyye ve Tâyyîb’îyye
2x اشهد ان مولانا عليا ولي الله Eş-hedu enne Aliya Veli-ul-Lāh Ali'nin Allah'ın vekili olduğuna tanıklık ederim
2x محمد و علي خير البشر و عطرة هما خير عطر Muhammedun -ve- Ali-un Khayr-ul- beşer ve itrât-u- huma khayr-ul-itar Muhammed ve Ali en yüce insanlar ve onların soyları da en yücelerdendir
Fâtımî/İsmâ‘îlî/Davudî Bohra'ya göre Eş-hedu enne Mevlânâ Aliyen Veli ul-Lâh ("Ali'nin Allâh-u Zülcelâl-i vel-İkrâm'ın Vekili olduğuna tanıklık ederim") cümlesi ezânda söylenir ama ikâmede yer almaz, ve "Eş-hedu enne Muhammeden-rasūl ul-Lâh" şeklinde ikişer defa tekrarlanır.
Ayrıca "Muhammedun -ve- Ali-un Khayr-ul-beşer ve itrât-u- humâ Khayr-ul-itâr" (Muhammed ve Ali en yüce insanlar ve onların soyları da en yücelerdendir.) denir. Yedinci kısımdaki "Hayya 'âla-Khayri'l-amel" ifadesinden den sonra Eimmet Fatimiyyîn'den beri "İki" kez tekrarlanır. (İkâmede ise bunun yerine yine İki defa "Kad kamatis Salât" denir).
Bundan başka, Muhammed'in ölümünden sonra ezandan çıkarılan "Hayyâ 'âla-Khayri'l amel" de yüksek sesle, onun sünnetine uygun şekilde iki kez söylenir.
Okunuşu[değiştir | kaynağı değiştir]
Ezan okuyan bir imam.
İslam dininde genel kabule göre ezan okurken kıbleye yönelinir. Müezzin, Hayya ales-salah derken sağ tarafa, hayya alel-felah derken sol tarafa döner. Ezanda sesin yükselmesine yardımcı olsun diye iki parmağın uçları ile iki kulağın tıkandığı gözlenir. Ezanda, her cümle arasında bir bekleme yapılır. İkinci cümlelerde ses biraz daha yükseltilir. Buna teressül, irtisal denilir.
Araplardan farklı olarak Türklerde ezan her vakit farklı bir makamda okunur. Buna göre;
Sabah Ezanı: Sabâ makamında,
Öğle Ezanı: Rast makamında,
İkindi Ezanı: Hicaz makamında,
Akşam Ezanı: Segah makamında,
Yatsı Ezanı: Uşşak makamında okunur.
Cuma namazından önce verilen salâ da Hüseynî makamından söylenir.
Ülkelerine göre Ezan[değiştir | kaynağı değiştir]
Türkiye'de Ezan[değiştir | kaynağı değiştir]
Türkçe ezan[değiştir | kaynağı değiştir]
1932-1950 arasında okunan Türkçe ezan
Tanrı uludur (x4)
Şüphesiz bilirim bildiririm Tanrı'dan başka yoktur tapacak (x2)
Şüphesiz bilirim bildiririm Tanrı'nın elçisidir Muhammed (x2)
Haydi namaza (x2)
Haydi felaha (x2)
Namaz uykudan hayırlıdır* (x2)
Tanrı uludur (x2)
Tanrı'dan başka yoktur tapacak
*Sadece sabah ezanında söylenir.
Vikikaynak'ta Türkçe ezan
Ana madde: Türkçe ezan
İlk Türkçe ezan 3 Şubat 1932'de Hafız Rıfat Bey tarafından Fatih Camii'nde okunmuştur. Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 18 Temmuz 1932 tarihli bir genelgesi ile de ezanın sadece Türkçe okunmasına karar verilmiştir. Uygulama 16 Haziran 1950 tarihinde kabul edilen kanuna kadar sürmüş olup bu kanun ile ezanın okunmasında kullanılacak dil serbest bırakılmıştır.
İstiklâl Marşı[değiştir | kaynağı değiştir]
Türk millî marşının 8. kıtasında ezanın sürekliliği için dua yapılır. Bu kıta şu şekildedir:
Değmesin mabedimin göğsüne namahrem eli!
Tartışmalar ve eleştiriler[değiştir | kaynağı değiştir]
Ezanın hoparlör kullanılarak okunması bazı dini yorumlarda uygunsuz karşılanır.[kaynak belirtilmeli]
Büyük İslam İlmihali, Ömer Nasuhi Bilmen, Kahraman Yayıncılık
^ "ezan." Nişanyan Sözlük. Erişim: 24 Eylül 2013
^ Ebû Dâvud, Salât 27, (498)
^ Ebû Dâvud, Salât 28, (505-507)
^ a b Alıntı: Adhan and Iqamah
^ a b c Muhammed'in ölümünden sonra atıldığı iddia edilen kısım.
^ Fâtımîler Hâlifeliği Devri'nde eklenen kısım.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Ezan&oldid=21103304" adresinden alındı.
Bu sayfa son olarak 1 Kasım 2019 tarihinde ve 02.12 saatinde düzenlenmiştir.