EMİRGAN ŞERİFLER YALISI
Boğaziçi Avrupa Yakası’nın en eski yalısı olarak bilinen Şerifler Yalısı, 17. Yüzyılın ilk yarısı içinde IV. Murat zamanında Emirgüneoğlu Yusuf Paşa’nın sahilhanesi olarak inşa edildi. Şerifler Yalısı; Barok üslupta yapılmış tipik bir Türk yalısıdır.
Yalı haremlik ve selamlık bölümünden oluşur. Selamlık bölümü bugun de ayakta olup ; Kültür Bakanlığı tarafından Tarihi Kentler Birliği ve Çekül Vakfı’na tahsis edilmiştir. Haremlik bölümü ise 3500 m2 arsa üzerinde kurulan bir bina olup, bugün yıkık durumdadır.
Tarihi bilgilere göre Şerifler Yalısı’nın banisi Emirgüneoğlu Yusuf Paşa aslen Revan Kalesi Komutanı’dır. Asıl adı Emirgüneoğlu Tahmasp Kulu Han olan bu komutan, 9 gün direndikten sonra teslim olmuştur. Bu hareketi ile IV. Murat’ın gözüne giren bu zat, sonrası sultanla dost olmuş ve Yusuf Paşa adını almıştır. Sultanın Yusuf Paşa’ya saray, çiftlik ve boğaz kıyısında toprak bağışladığı ; Emirgan adının buradan geldiği söylenir. Yusuf Paşa Sultan IV. Murat’ın ardından tahta çıkan Sultan İbrahim’in emri ile idam edildi.
Bölge, dolayısı ile yalı Emirgüneoğlu Yusuf Paşa’nın ölümünden sonra Merzifonlu Kara Mustafa Paşa’ya verilir. Merzifonlu’nun Viyana kuşatmasındaki başarısızlığı üzerine tekrar geri alınır.
Şerifler Yalısı XVIII. yüzyılın sonunda Mekke Emiri Abduillah (Abdullah) Paşa’nın olur. Mekke Emiri aynı zamanda Hicaz Eyaletinin de yöneticisiydi. Abdullah Paşa’nın soyu Haşimilerdendir, yani peygamberin soyundandır. Mekke-i Muazzama da hacıların rahatı için çalışan bu aileye “Şerif” ünvanı verilmiştir. Yalı bu itibarla Şerifler Yalısı adıyla bilinmektedir.
Abdullah Paşa’nın ölümünden sonra oğlu Hüseyin Paşa, dünyada yaygın olan milliyetçilik rüzgarının etkisiyle tüm Arapların birliğini sağlamak düşüncesi ile Osmanlı’ya isyan ederek Mekke’nin 1916’da, Medine’nin 1918 yılında Osmanlı himayesinden çıkmasını sağlar ve Mekke Emiri olur. Böylece kutsal topraklarda varolan yaklaşık 400 yıllık Osmanlı himayesi de sona erer.
Hüseyin Paşa’nın Osmanlı Parlementosunda mebus (milletvekili) olan üç oğlu Ali, Faysal ve Abdullah sırasıyla Hicaz, Irak ve Ürdün hükümdarı oldukları bilinir.