"Ermiş bir ağacı silkmekle nasıl meyveleri düşüyor, sıtmanın titremesinden günahlar öyle dökülüyor." Buradaki meyve ve günah arasında nasıl bir bağlantı var, anlayamadık? | Sorularla Risale
Bu temsilde meyvenin kendisi değil, meyvenin dökülüş şekli nazara verilmiştir. Ağaç silkelenince, meyveler düşmeye başlar. İnsan hasta olunca, sıtmadan titrediğinde, günahlar dökülmeye başlar. Kısacası, meyve ile günah karşılaştırılmıyor, ortak benzerlik olan, dökülüş şekli nazara veriliyor.
Ancak "meyve ile günah arasında bir bağlantı olamaz mı?" diye düşünecek olursak, şöyle bir ilişki bulmak mümkündür. Öncelikle bilinmelidir ki, meyve sadece olumlu anlamda kullanılmaz, olumsuz ve zararlı anlamda da kullanılır. Zakkumu cehennem meyvesi buna bir örnektir. Meyvenin tanımı yapılacak olursa, günah ile olan ortak yanı daha da netleşir.
Meyve, netice demektir, bir şeyin karşılığı demektir. Günah da bir davranışın neticesi ve karşılığıdır. Hayır adına davrananların meyvesi sevap iken, şer adına hareket edenlerin de meyvesi günahtır. Dolayısı ile her hareketimiz, fiilimiz bir meyveyi netice vermektedir. Ya cennet meyvesi olan sevabı veya cehennem meyvesi olan günahı sonuç vermektedir.
"Evet, musibet zamanı uzundur. Fakat örf-ü nâsta zannedildiği gibi sıkıntılı olduğundan uzun değil, belki uzun bir ömür gibi hayatî neticeler verdiği için uzundur." İzah eder misiniz, hayatî neticeler neler olabilir?