Müzik Köşesi ve Müzik Türleri ve Enstrümanları Bölümünden Müzik aletleri ney ile ilgili Kısaca Bilgi
22 Ağustos 2009 18:27 1
Ney (Farsça: نی; Arapça: ناي‎; Türkçe: ney; diğer: nai, nye, nay, gagri tuiduk, or karghy tuiduk), Sümerlerden beri bütün Türk topluluklarında sürekli görülmüş olan[kaynak belirtilmeli] üflemeli çalgıdır. Benzer örneği Aztek Kültür'ünde de bulunmaktadır.[kaynak belirtilmeli] Kaşgarlı Mahmut, Divân-ı Lügati't-Türk adlı Türk Kültür ve Dil'ini anlatan eserinde, Sagu denilen, "Erler" için düzenlenen, ölüm, erdem ve acıları anlatan tören'lerde kullanıldığını aktarmıştır.
"Ney", yakın zamanlarda Farsça'ya geçmiş olup nâ veya nay (kamış) adını almıştır. Arap toplumunda'da üflemeli çalgıların hemen tümü için kullanılan mizmâr sözcüğü ise, (nefes borusu, ses organı anlamında) ney için de kullanılmıştır. Türkçe’de ise hemen her zaman ney olarak anılmıştır. Kavimler Göçünden çok eski zamanlardan kalan, Runik Harfler'in aslının henüz anlaşıldığı; Proto Türk Yazıtları zamanından kaldığı düşünülen kültür'izleri gibi miras kalmış olan, çok az kültürel öğelerin devamı olarak ise, bugünkü Romanya’da nayu olarak Ad'landırılır..
Sümer toplumunda M.Ö. 5000 yıllarından itibaren kullanıldığı sanılan bu çalgıya ait elimizdeki en eski bulgu, M.Ö. 3000-2800 yıllarından kalan bugün Amerika'da Philadelphia Üniversitesi Müzesi'nde sergilenen neydir. Çalgının o dönemlerde de dinsel törenlerde kullanıldığı sanılmaktadır.
Günümüzde ney, Türk sazı olarak anılmaktadır ve tasavvuf müziğinin bir sembolü haline gelmiştir. Bir müzik aleti için kullanılan çalmak yerine, Ney için üflemek tabiri kullanılır. Burada üflemenin mecazi bir anlamı vardır. Kaynağını İslam'da Allah'ın insanı yaratırken ruhu üflemiş olmasından alır.
Kargı denilen bir çeşit budaklı kamıştan yapılır. Akordlarına göre çeşitli boylarda olan ney, dokuz kısa boğumdan meydana gelmiştir. Üzerinde 7 perde mevcuttur. Bu perdeler, açkı ile delinerek elde edilir. Son yüzyıllarda eklenmiş üflemeyi kolaylaştırıcı önemli bir bölümü de başparesidir. Boynuzdan veya fil dişinden yapılır. Bir neyin düzgün akord'lu olabilmesi için 9 adet boğumdan oluşması ve bu boğumların her birinin birbirlerine eşit olması şarttır ki böyle bi kamışın sazlıkta bulunması çok enderdir.Ney fiyatlarının yüksek olmasının sebebi de budur.
Başlıca yedi çeşit ney vardır. Bazı neyzenler ve ney ustalar her ney için diyapazona göre hangi perde açılacak akordun karşılığıdır: Mansur'da dügah, şah ney'de buselik, davut ney'de çargah, bolahenk'te neva, süpürde'de hüseyni, müstahsen'de acem, kız ney'de gerdaniye.
Mesnevi'de Ney [değiştir]
Dinle neyden kim hikâyet etmede
ayrılıklardan şikayet etmede - Mevlana
Ney Çeşitleri [değiştir]
Ney Çeşitleri Uzunluk (mm) Karar sesi (piyanoya göre 440 A)
Davud Ney 910-936 (fa#)
Şah Ney 858-884 G (Sol)
Mansur Şah Mabeyni Ney 832-845 G# (sol#)
Mansur Ney 780-806 A (La)
Kız Mansur Mabeyni Ney 728-754 B# (Sib)
Kız Ney 689-702 B (Si)
Yıldız Ney 650-663 C (Do)
Müstahsen Ney 598-624 F (do#)
Süpürde Ney 572-585 D (Re)
Bolahenk Süpürde Mabeyni Ney 546-559 (Re#)
Bolahenk Nısfiye Ney 520-533 E (Mi)
Neylerin uzunlukları yaklaşık ölçülerdir. Kamış çapına ve hacmine bağlı olarak bu oranlar artı ya da eksi değişkenlik gösterirler.
25 Kasım 2015 03:03 2
Cevap: müzik aletleri ney
üflemeli çalgılar arasında yer alır, kaval fülüt ailesindendir.her türlü müziklerde çalındığı gibi özellilkle tasavfuf müziğine çok yakışmaktadır duygusal acıklı bir müzik sesi vardır
ney müzik aleti, müzik aletlerinden ney, müzik aletleri tanımlar ney, ney müzik aleti nedir5, müzik aleti ney
« Nağara Nedir ? | Müzik aletleri klarnet »