Epilepsi (Sara) – ÇOCUK NÖROLOJİSİ
Beynimiz milyonlarca sinir hücresinin oluşturduğu karmaşık bir ağ sistemidir. Beyinde haberleşme bilgisayarlar gibi çok düşük elektriksel akımlarla sağlanır. Sağlıklı insanlarda bu elektriksel aktivite belirli bir düzen içerisinde işlerken, epilepsi hastalarında elektriksel kısa devreler görülür. Sinir hücrelerinin bir kısmı yüksek miktarda ve yoğun şekilde elektriksel sinyaller üretmeye başlar, bu sinyal beyinde çıktığı ve yayıldığı bölgeleri etkileyerek nöbetlere yol açar.
Çocuk beyni gelişmekte olan bir yapı olduğu için bu tür elektriksel hataların oluşmasına daha yatkındır. Bu nedenle epilepsi en çok çocukluk döneminde ortaya çıkar. Buna yol açan beyindeki etkilenmiş bir alan olabileceği gibi (yara), beyin bölgelerinin gelişimsel iletişim sorunları olabilir. Gelişimsel sorunlar belirli yaşlarda ortaya çıkan daha iyi huylu durumlarken, beyindeki yara, tümör, damarsal paket vb. durumlar daha dirençli nöbetlere yol açabilir.
Epilepsi çocuklarda yol açtığı nöbetlerin uzaması, 10 dakikadan uzun, nedeniyle solunum ve kalbi zorlayabileceği gibi, sık tekrar etmesi halinde okul başarısızlığı, öğrenme güçlüğü, konuşma sorunları ve hiperaktiviteye yol açabilir. Bu nedenle epilepsi tanısının erken dönemde konulması ve tedavisi önemlidir.
Doç Dr Barış Ekici, Çocuk Nöroloji Doktoru
Sara krizleri başlamadan tedavi!!! Epilepsi tedavisinde yeni yaklaşım.
Hastalık yoksa tedavide yoktur. Basit ve akılcı bir yaklaşım gibi görünsede son bilimsel veriler bunun doğru olmadığını gösteriyor.
Yıllarca epilepsi ilaçlarının hastaları tedavi etmediğini sadece sara nöbetlerini engellediği bilgisini hastalarımızla paylaştıktan sonra işlerin değişemeye başladığını fark ediyorum.
Aslında tıp böyledir. Önce mamalar övüldü, anne sütü kötülendi, sonra herşey değişti. Kolesterol en büyük düşmandı. Yumurta kötü, kırmızı et öldürürdü. Sonra Atkins diyeti, taş devri diyeti çıktı. Her şey değişti.
Son bilimsel çalışmalar da bize yanlış bildiğimiz doğruları gösteriyor. İlk veriler bir fare çalışmasında geldi. Genetiğiyle oynanmış ve 3 aylıkken sara krizleri başlayacak fareler önceden tedavi edilince sara krizlerinin başlamadığı gösterildi.
Sonra tuberoskleroz ve sturge weber sendromlu çocuklarda sara krizleri başlamadan tedavinin nöbetleri engellediği gösterildi. Daha ilginci bu çocukların zeka seviyeleri de diğerlerinden daha iyi korunuyordu.
Epileptogenez. Yani sara krizlerinin beyinde yer etmesi. Olay bu. Yangını daha hiç çıkmadan söndürmek. Dolayısıyla beynin sara krizini öğrenmesini engellemek.
AİLELER İÇİN SARA HASTALIĞI (EPİLEPSİ) HAKKINDA GENEL BİLGİ
Beynimiz milyonlarca sinir hücresi ve bunları destekleyen hücrelerden oluşmuşlardır. Beynimizdeki hücreler birbirleri ile karmaşık elektriksel ve kimyasal maddeler vasıtası ile haberleşir ve istediğimiz doğrultuda hareket etmemizi sağlarlar. Normal şartlar altında belirli düzen ve koordinasyon ile çalışan bu hücrelerin bir kısmının normal aktivitesi dışında uyarılar göndermesi sonucu nöbet olarak tarif edilen ataklar meydana gelir. Anormal olarak çalışan bu yapının sorumlu olduğu görevle ilişikli bulgular ortaya çıkar. Örneğin sol kolumuzu kontrol eden hücrelerin anormal davranışları sonucu sol kolumuzda uyuşma (duyusal), karıncalanma, ritmik atımlar-kasılmalar ortaya çıkabilir. Bu tür bilincin etkilenmediği nöbetlere fokal (basit) nöbet, bilincin etkilendiği tüm vücudun kasıldığı veya titremelerin ortaya çıktığı ataklara jeneralize nöbet olarak tanımlıyoruz. Bu tür tanımlamalar nöbetin nedenini anlamamıza yardımcı olmaktadır. Birden fazla nöbetin tekrarladığı duruma epilepsi (Sara) hastalığı denir. Anne karnından başlayarak tüm yaşam boyunca görülebilir. Özellikle çocuk sinir sistemindeki özel durumlar nedeni ile çocuklarda daha sık gözükür. Beyindeki sinir hücrelerinin çalışmasını bozan/farklılaştıran her durum nöbete yol açabilir. (Kafa yaralanmaları, beyin felçleri, inme, menenjit, ensefalit gibi beyin iltihaplanması, yüksek ateş, bazı uayarıcı ilaçlar, zeka geriliğine yol açan hastalıklar, ailevi-kalıtsal hastalıklar gibi)
Nöbetlerin büyük kısmı 2-5 dk kadar sürer nadiren 30dk uzun nöbetler olabilir bu duruma status epileptikus denir, yoğun bakım şartlarında takip edilmelidirler. Hayatı tehdit edici bir durumdur. Nöbetler çeşitli şekilde ortaya çıkmakla beraber temelde duyusal, motor, otonom ve psişik bulguların biri veya birden fazlasını içerebilirler. En sık karşılaştığımız ataklar jeneralize tonik klonik nöbetlerdir. Jeneralize tüm vücudun etkilendiği, yaygınlık durumudur. Tonik, etkilenen bölgenin kasılması ile karakterizedir genellikle 10sn-2dk kadar surer. Kasılan bölge çene, boyun, boğaz bölgesi ise hastada kısa bir sure sonra nefes alamaya bağlı siyanoz (morarma) gelişir, beyne yeterince oksijen gidemediğinden sorunlu hücreler dahil tüm beyin fonksiyonlarında geçici bir kapanma olur, bu da nöbet olayını çoğunlukla sonlandırır, sonrasında klonik olarak tariflenen ritmik atımlar ortaya çıkabilir. Hastanın atımlar olan uzuvunun tutulması atımları durdurmaz, bu durum nöbet için tipiktir. Atımlar ve kasılmanın sonrasında vücütta bir gevşeme olur hasta derin bir uykuya geçer bu dönem (postiktal ) 5-10 dk ile 1-2 saat kadar sürebilir. Bir nevi dinlenme dönemidir. Sonrasında başağrısı, uyku isteği, mide bulantısıkusma, konuşamama, görmeme, hafıza kaybı gibi birtakım bulgular ortaya çıkabilir. Bu durum tümü ile zararsız olup 2-4 saat içinde tümü ile düzelmesi beklenir.
Nöbet kontrolü amacı ile kullanılan ilaçlara antiepileptik ilaçlar olarak tanımlanmıştır. Bu ilaçların hiç biri epilepsinin nedenini tedavi edemez, sadece nöbet oluşma ihtimalini azaltarak hastayı bu yönden korur. Yani bu ilaçlar semptomatik tedavi edicilerdir. Antiepileptik ilaçların geniş bir yan etki spekturumu vardır. Her nekadar uzun yıllar deneysel ve klinik çalışmalarda yan etkileri anlaşılmaya çalışılsa da bir çok ilacın uzun dönem etkileri hala tam olarak bilinmemiş olabilir. Bu nedenlerden dolayı tüm dünyada çocuk nörologları mümkün olduğunca antiepileptik ilaç başlamamaya çalışırlar. Ancak nöbet sıklığı hastanın klinik durumu ve nöbetin yol açabileceği ikincil etkilerden dolayı gerekli durumlarda bir veya birden fazla ilaç tedaviye eklenebilmektedir. Genellikle ilk nöbette hastaya ilaç tedavisi başlanmaz. İlk nöbetten sonra nörolojik muayenesi ve EEG bulguları normal olan bir hastanın 6 ay içinde nöbet tekrarı ihtimali %40 olarak kabul edilmeltedir. Ancak bu dönemde 2. bir nöbet geçirilmiş ise %70 oranında, yakın bir zamanda 3. bir nöbet geçirilebileceği bilinmelidir. (Aynı gün içinde geçirilen birden fazla nöbet tek nöbet olarak kabul edilmektedir.) Hastaların büyük bölümüne EEG bulguları, kraniyal görüntüleme, elektrolitleri ve nöbet tarifine göre düşük dozda başlanılarak yavaşca arttırılan antiepileptik ilaç tedavisi verilir. Bazı durumlarda hekimin kararı ile ilaç başlamadan birden fazla nöbet izleyebileceği gibi (febril konvulsiyon, rolandik epilepsy, yenidoğan nöbetlerinin bir kısmı, vb) ilk nöbet ile de ilaç başlanılabileceği (status epileptikus ) bilinmelidir.
Başlanılan ilk ilacın nöbet kontrolünü sağlaması için uygun dozda, uygun yoldan verilmesi çok önemlidir. Ilaçın etkisiz olduğunu söylemek için kandaki ilaç düzeyinin toksik sınırın hemen altına kadar arttırmak gerekebilir. Birinci tercih edilen ilaç etkisiz olduğu kabül edilir ise yeni ilaç başlanır. Bu dönemde eski ilacı kesmek gerekir. Çoklu tedavi yarardan çok yan etkilerin bir birini tetiklemesine bağlı ciddi sorunlara yol açabilir. Tek ilacın nöbet kontrülü %60-70 oaranında sağladığı, ikinci ilacın ve üçüncü ilacın bu oranın üzerine ancak %5-10 katkı sağlayabileceği bilinmelidir. Tedaviye dirençli hastaların (2 antiepileptik tedaviye rağmen nöbetlerin sıklıkla devam etmesi) epilepsi cerrahisi, ketojenik diyet, vagus sinir stimulasyonu açısından değerlendirilmesi uygun olur.
“Epilepsi (Sara)” için 15 yorum
Kasım 22, 2016, 2:00 pm
3,5 yaşında oğlum haziran ve kasım 2016 aylarında birer nöbet geçirdi. Haziran 1. nöbet, gece uykudan hemen önce oldu. kısa sürede fark ettiğimiz için en fazla 2 dakika sürmüş olabileceğini tahmin ediyoruz. çocuk nöroloğu eeg ve mr çektirtti, ikisi de temiz çıktı. Kasım 2. nöbet, sabah uyanır uyanmaz oldu ve yine en fazla 2 dk sürdü. nöbetler sadece gözler açık tavana bakar şekilde biraz ağız sıkılmış vaziyette oldu. vücutta titreme, kasılma bulunmuyor. tekrar eeg çektirdik yine temiz çıktı. Doktorumuz 2. de normalde başlanması gerektiğini ama çocuğun gayet sağlıklı bir görüntüde olduğunu (ve bizimde ilacın yan etkilerinden ve kullanımından biraz çekindiğimizi göz önünde bulundurarak), 3. nöbet olursa ilaca o zaman kesin olarak başlamaya karar verdi. bu bekleme doğru bir karar mıdır? sizin öneriniz ve süreciniz nasıl olurdu bu durumda?
Kasım 22, 2016, 4:54 pm
Funda hanım sizi izleyen bir hekim varken buradan yorum yapmak boşuna olacaktır.