Çocuklarda Özgüven Eksikliği Nasıl Giderilir? | Süt Alerjisi Rehberi
Çocuklarda özgüven eksikliği ile ilgili neler yapılması gerektiğini anlayabilmek için öncelikle “özgüven nedir” ve “özdeğer nedir” gibi soruların yanıtını bulmalı ve bunların birbiri ile olan farkını ortaya çıkarmak gerekir.
Çocuğun özgüveninin desteklenmesi, sağlıklı sosyal ilişkilerin gelişimi ve okul başarısı için çok önemlidir. Çocukların da yetişkinler gibi zayıf ve güçlü yanları vardır. Çocukların, toplum içerisinde yer edinmeleri, kendilerini doğru bir şekilde ifade edebilmeleri, hakkını arayabilme ve haksızlıklara boyun eğmemeleri, sahip olduğu güçlü ve zayıf yanları ile ilgilidir. Özgüven ve özdeğer kavramları da çocuğun bu yetkinliklerini ortaya koyabilmesinin bir ölçütüdür.
Çocuğun, anne babası ile olan ilişkisinde, kendisiyle ilgili geliştirdiği duygu ve düşünceleri, çoğunlukla arkadaşları ve diğer yetişkinlerle olan ilişkilerindeki yaklaşımlarından önemli derecede farklılık gösterir. Anne ve babasının kendisine karşı göstermiş olduğu iyi niyet ve hoşgörü, çocuğun davranışlarına yansır. Sosyal çevresinde sergilemediği bazı davranışları ailesine karşı daha rahat yada bazen daha çekingen tavırlarla sergiler. Bu noktada çocuğun davranışlarını tetikleyen unsur, çocuğun sahip olduğu özgüven ve özdeğer ile ilgilidir.
Özdeğer ve özgüven nedir?
Özdeğer ve özgüven birbirine yakın ancak farklı kavramlardır.
Yüksek özdeğer, çocuğun kendini sevme ve kendine güvenli ile ilgilidir. Özdeğer duygumuzu aldığımız ilk ve en önemli kişiler anne babalarımızdır. Anne babalar çocuklarını ne kadar sever ve bunu ona gösterirlerse çocukta özdeğer duygusu o kadar gelişir.
Düşük özdeğer ise kendinden hoşnut olmama ve kendine güvenmeme ile ilgilidir. Bir nevi “kendini sevmeme” dir.
Çocuğun özdeğeri aşağıdaki durumlarda zarar görür;
Anne babanın ya da başkalarının çocuğa karşı çoğunlukla eleştirici ve ihmalkar olduğu durumlarda,
Çocuğun başkalarıyla karşılaştırılması durumunda,
Anne baba çocuğa zaman ayırmadığında ya da onu hayal kırıklığına uğrattığında
Anne baba çocuğun önem verdiği şeyleri ciddiye almadığında.
Yüksek özgüven, ise ulaşılmak istenen şeylere kolaylıkla ulaşılabileceğini bilmekten kaynaklanır. Yeni şeyler denemek ve başarılı olma deneyimlerinden sonra gelişir.
Düşük özgüven, ulaşılmak istenen şeylere ulaşılamayacağını ve kazanamayacağına duyulan inançtan kaynaklanır. Çok fazla başarısızlık ya da çok az başarı deneyiminden sonra gelişir.
Çocuklarda özgüven eksikliği yaratan durumlar aşağıdaki gibi sıralanabilir;
Çocuğun gelişimsel ihtiyaçlarına çevresinin uyum sağlayamadığında,
Çocuk için yeterli destek ve takdirin olmadığında,
Anne babaların ve diğer insanların sadece mükemmel sonuçlara değer verdiğinde,
Anne babaların, çocuğun zorluklarla başa çıkamayacağına inandığında ve bunu dile getirdiğinde,
Çocuğun hayatında anlayamayacağı ve kontrol edemeyince kendini güçsüz hissedeceği büyük değişiklikler ya da olaylar olduğu durumlarda.
Çocuğa özgüven kazandırmanın yolu en başta anne babaların tutumları ve çocuğa yaklaşımları ile sağlanır. Çocuğa karşı ne kadar dürüst, samimi ve yardımsever davranılırsa çocuk kendini ailesine karşı daha fazla açar ve sorunların kaynağına daha kolay inilebilir.
Aşağıdaki öneriler, çocuklara yüksek özgüven kazandırmak için gerekli temel şartları oluşturur;
Zorluklar karşısında pes etmemesi için destek vermek,
Başarıyı ödüllendirmek yada takdir etmek,
Çocuğa, sınırlı riskleri alabileceği olanaklar yaratmak,
Çocuğu koşulsuz şartsız sevmek ve bunu ona göstermek,
Etkin dinleme yaparak çocuğun sıkıntılarını ve günlük yaşantılarını paylaşmasına imkan sağlamak,
Çocuğa karşı empati kurmak ve duygularını anlamaya çalışmak,
Mükemmelliyetçi yaklaşımdan uzaklaşmak ve çocuğun yapabildikleri ölçüsünde sonuçlara razı olmak,
Diğer çocuklarla kıyaslamadan kaçınmak,
Çocuğa cesaret vermek.
Çocuklarda özgüven eksikliğinin giderilmesi için ailelere büyük sorumluluklar düşer.
Anne babaların temel görevi, çocuğu mutlu ve etkin bir şekilde hayata hazırlamaktır. Bunu yapabilmenin tek yolu, çocuğu bir birey olarak kabul etmek, onun değer yargılarını ve önem verdiği şeyleri görmezden gelmemek ve saygı duymaktan geçer.
Kendisine değer verildiğini ve önemsendiğini düşünen çocuklar, hayatlarında çok daha başarılı olabilmekte ve sosyal çevresinde kabul edilen, sayılan ve sevilen bir kişiliğe sahip olmaktadırlar.
Çocuklarda özgüven eksikliği dışında, çocuk gelişimi ile ilgili aşağıdaki konular da ilginizi çekebilir;
çocuklarda özgüven eksikliğiçocuklarda özgüven nasıl gelirştirilirözdeğer nedirözgüvenözgüven nedirözgüveni yüksek çocuközgüvenli çocuk yetiştirmek