MEDENİYET VE MODERNİZM | Söz&Kalem Dergisi
Ana Sayfa/ 2017 / MEDENİYET VE MODERNİZM
Çağımızın en önemli meselelerden olup ve güncelliğini yitirmeyip revaçta olduğu dönemlerde toplumun tüm kesimlerini etkisi altına alan iki kavram “Medeniyet” ve “Modernizm” den bahsedelim. Gün içinde çokça duyacağımız, çoğu zamanda kendimizin kullandığı bu kavramlar ne anlam ifade ediyor. Bu kelimeler çeşitli zihniyet dünyalarında farklı şekilde kavranmış ve tanımlanmıştır.
Medeniyet, Arapçada “Şehir” anlamına gelen ve müdûn köküne dayanan Medîne isminden Osmanlı Türkçesi’nde türetilen Medeniyyet kelimesinin, kök itibariyle “yönetmek” (es-siyâse) ve “mâlik olmak” anlamları da bulunan deyn (dîn) masdarıyla ilişkili olduğu da ileri sürülmüştür
Medeniyet dediğimizde hepimizin ilk aklına gelen şey neden ABD ve Avrupa Devletleri gelir. Evet, şimdi bu düşünceye cevap aramaya başlayalım;
“Medeni” ve “Modern” diye nitelendirilen/tanımlanan insan profilinde bir erkek ve bayan olmak üzere iki kişinin resmini gözümüzde canlandıralım. Eminim ki çoğumuz yıllarca bize algı operasyonlarıyla, dizi, film ve magazin programlarıyla yutturulan “modern” ve “medeni” insan profilleri gözünüzün önünde canlandı. Modern-medeni erkeği düşündüğümüzde yine kendi uydurdukları bir modern tabirle “janti” bir takım elbise ve kravatlı bir profil oluşurken, bayan profil de ise başı açık, mini etek giymiş topuklu ayakkabı giyen biri olarak aklımızda oluşturdular-oluşturmaya çalışıyorlar. Böyle bir düşünceye sevk etmek elbette kolay olmadı ama ne yazı ki sonuç olarak bugün sözde kendini bu ülkenin aydını sanandan tutun da sabahtan akşama kadar asgari ücretle çalışan ve ancak geceleyin gece kondu evine gelen gariban Müslüman kardeşim ve bu ülkenin zenginine kadar her kesimin bilinçaltına bunları yerleştirdiler. Hâlbuki geleneksel giyinen bir erkekte, tesettürlü bir hanımda da çağın tüm bilimsel gelişmenin önünde olabilirken onlara nedense aklımıza gelmez.
Dostoyevski “Eğer tanrıyı bu evrenden sürebilirsek, insan için her türlü davranış serbesttir.” şeklinde görüş bildirmiştir. Ve aslında Modern batının tüm dünyaya yaymak istediği düşünce bu manada gizlidir.
Modernizm, aydınlanma felsefesinin ilkelerini (inanç yerine bilgiyi, tanrı yerine aklı, teoloji yerine bilimi) temel kabul eden toplumsal bir projedir. Din yerine aklı referans noktası olarak belirlemiştir. Bu bağlamda akla uygun olmayan modern değildir. Modern olmayan geri kalmıştır. Geri kalan da çağdışı ve kötüdür. Geride kalan, kadim olan da ilerleyememiştir. Modayı takip etmek, her zaman yeni olana sahip olmak ve yeni olanı değerli bilmek modernizmin ritüellerindendir.
“Medeniyeti” Avrupalı olmakla özdeşleştirip, Medeniyetin tüm dünyaya Avrupa’dan yayılacağını iddia eder ve medenî olmak için kendilerinin taklit edilmesinin ve yüceltilmesinin gerektiğini savunur. İnsanlara dünyada cenneti sunar. İnsanların bağlarını, kimliğini ve kişiliğini bırakarak özgürleşeceği savunur. Geçmişi terk edip bugünü kutsallaştırır. Geçmişte dini argümanlar hâkimdi bu yüzden dinden kurtulup seküler bir dünyanın kurulması gerektiğini söyler.
Ali Şeriatı “Kırın bu Modernizmin putlarını” diyerek çok önemli bir husussa değiniyor. Çünkü Modernizm, İslam’a karşı savaş açmış bir dünyanın ideolojisidir. Yine Modernizm ile asli değerlerimizi süfli değerlerle değiştirmek isteniyor. Toplumun tüm geleneksel yapısını âdeta yerle bir eden bu zihniyet dünya toplumlarını tekleştirip, kendi kültürel değerlerini bir ihtiyaç olarak insanların önüne koyar. Bunu yaparken teknoloji, ya da moda çukuru olarak tanımlayabileceğimiz yöntemlerle istenilen yapıldı-yapılıyor.
Modernizm, amellerde huysuzlaştırma operasyonu ile insanın hercai ve hedonistçe bir hayat yaşamasını öngörür, insanın sahip olma duygusunu kamçılar. İnsan artık kendi değerini sahip oldukları ile ölçer vaziyete gelir.
Modernizm, insanı kendisinden, toplumdan, tabiattan ve Rabbinden uzaklaştırmıştır. Sanallığın ve ferdiyetçiliğin pompalandığı bir dünyayı altın tepside sunmuş, maneviyatla imar edilmesi gereken yeryüzünü matemhaneye çevirmiştir. İntiharlar, psikolojik travmalar ve toplumsal buhranlar her yanı sarmıştır.
Kişileri değersiz, kalpsiz, ruhsuz ve düşüncesizliğe sürükleyip, sunduğu argümanlarla can sıkıntısı üretmiştir. Akıl ve duygularını kalbine danışamayan, ruhî bunalımlar yaşayan insanlar türetmiştir. Belki biraz abarttığımı düşünebilirsiniz ama Modernizmin ürettiği moda akımı ile insanın fıtratı ile oynamış, erkekler kadınlaşma, kadınlar erkekleşme eğilimleri göstermiştir. Modernizm, yolcu olduğumuz ve misafirliğimizin biteceği dünyada ev sahibi gibi davranarak kalıcılığı öngörmüş, ufka gem vurarak sığ bir zihin inşa etmiştir.
Avrupai devletler bilim ve teknolojilerde ne yazık ki bizden çok daha ilerideler. Dolayısıyla özelde ülkemiz genel de diğer gelişmemiş Müslümanlar ülkeler bu ülkelerin teknolojilerini satın alırız. Ne yazık ki kaçırdığımız bir nokta var. Seküler batı toplumları kendi ürünlerini satmak için öncelikle kendi ürünlerini bir ihtiyaç ve eksiklik olarak göreceğin kültürü sana/bana/bize empoze ediyor, pazarlıyor.
Sonuç olarak kastettiğim şey ebetteki bilim ve teknolojik gelişmelerin bunlar “batılı toplumların” deyip kullanmayı reddeden, eski sığ bir düşünceyle hareket etmemek lazım, kendi bilimsel ve teknolojik gelişmemizi sağlamamız yanından diğer tüm toplumların bilim ve teknolojilerinden faydalanmamız lazım. Burada dikkat çekmek istediğim asıl nokta batı toplumların bu bilim ve teknolojiyi bize pazarlarken kendi kültürel değerlerini pazarlıyor olmasıdır. Böylelikle Ali Şeriati’nin deyişiyle “Mozaik Medeniyetler” oluşturmak isteniyor. Bu oyuna gelmemeliyiz.
Özelikle okumanızı tavsiye edeceğim Medeniyet ve Modernizm adlı kitabında Ali Şeriati adeta bir direniş manifestosu yazarak modernizm akımına başkaldırmış ve aydın(!) kişilerin iddiasıyla ortaya çıkan medeniyetin modernizmden doğduğu ezberini, ‘empozeedilmiş modernleşme’ ile ‘gerçek medeniyet’ arasındaki ilgiyi ortaya koyarak bozmuştur. Tarihî akış içerisinde, bugünkü dünyanın nasıl şekillendirildiğini gözler önüne seren Medeniyet ve Modernizm kitabı, diğer kitapların aksine modernizme getirdiği diyalektik yorumla, size daha gerçekçi bir bakış açısı sunacak.
Araştırma , Medeniyet ve Modernizm
DÜNYA EVİ Mİ? AHİRET SAADETİ Mİ?