Kitapların Ardından / Kara Kutu: Amos Oz | Şalom Gazetesi
Kara Kutu: Sırlarla örülmüş ilişkiler, zamanı gelmiş bir hesaplaşma; Kara Kutu... siyasetin iç dünyalara vuran gölgesi, sistemin çarptığı ruhlar... politik sınırlar ve tenin sınırları... ifade edilmeyi bekleyen gerçekler, arzular... Kara Kutu: gecikmiş bir aşk itirafı...
28 Ocak 2009595 görüntüleme-
Amos Oz’un adını son on yıldır, neredeyse her yıl Nobel edebiyat ödülü bağlamında duymaya başladık. Gerçi 90’lı yıllarda Türkçeye çevrilen birkaç romanı olmuştu, daha sonra saygın edebiyat ödülleri vasıtasıyla adından söz edilse de sıklıkla çevrilen bir yazar olmadı. Belki İbraniceden çevirmenin zorluğu bunun nedenlerinden biriydi, bir diğeri de kuşkusuz Ortadoğu edebiyatının ülkemizde az bilinmesiydi. İsrailli Amos Oz, 80’li yıllarda ülkesinin en sevilen yazarlarından biriydi, Kara Kutu romanı, dört milyon nüfuslu İsrail’de birkaç ay içinde yüz binleri bulan satış rekorları kırdı ve övgüyle karşılandı. İlerleyen yıllarda, ünü azalmadı ama ülkesinin siyasi duruşunu eleştirdiği ve Barış Şimdi hareketinin kurucu üyelerinden biri olduğu için, farklı kesimlerin dikkatini üzerine çekti.
Kara Kutu’yu yazdığı sıralarda kendisiyle yapılan bir söyleşide Amos Oz, 18. yüzyıl mektup-roman formatını bu eseri için özellikle seçtiğini, gizli kalmış duyguları ortaya mektuptan daha iyi bir ortamda çıkarmanın mümkün olmadığını söylemiş. Mektup her zaman gizli bir erotik araç görevi üstlenmiştir zaten, Oz da bu romanda, yıllar sonra kocasının yeniden ilgisini çekmek isteyen İlana’nın doğal olarak bu yola başvurduruyor.
Romandaki kahramanları yakından tanımaya başladığımızda, hastalıklı ilişkiler içinde olduklarını anlıyoruz. Roman boyunca belki en az tanıdığımız, romanda en çok mektup satırı yazmış olan İlana’yı; az tanımamızın nedeni, kendi geçmişiyle ilgili kara kutuları açmaması. Eski koca, yeni koca, oğul, avukat, gibi romanın erkek kahramanlarını da onun gözünden tanıyoruz. Fakat kendisini tanımamıza izin vermiyor. İlana karakteri bana İsaac Bashevis Singer’in romanlarındaki kadın kahramanları çağrıştırdı. Mazoşist yanları ağır basan, öfkeli ama bir yandan da edilgen ve kırılgan kadınlar. Kendilerini aşağılayan erkeklere daha bir tutkuyla bağlanan bir kadın tipi... İlana aynı zamanda kendini öncelikle bir dişi olarak hisseden (ve hissettirmek isteyen) bir kadın, kocalarına yazdığı mektuplarda onları sinirlendirecek, kıskandıracak tüm bilgileri vermekten garip bir haz duyuyor sanki. En tahrik edici şeyleri yazdıktan sonra “yüzün kıskançlıktan kıpkırmızı mı oldu? Nefretten gözlerin mi kararıyor?” diye sormadan da edemiyor. Çünkü amacı sinirlendirmek, kışkırtmak, bir erkeğin kendisini sevdiğini ancak böyle hissediyor. Amos Oz’un diğer romanlarında karşımıza çıkan kadın kahramanları İlana’dan çok farklı değiller. Henüz bir çocukken annesinin intihar etmiş olması, Oz’un kadın kahramanlarını hep uçlarda gezinen kadınlar olarak yaratmasına neden oluyor belki. Hep içlerinde derin bir karanlık saklayan kadınlar bunlar.
Amos Oz günümüzün hiç kuşkusuz en iyi yazarlarından biri. Yirmi yıl önce yazmış olsa da “Kara Kutu” hâlâ diri ve güncel. Oz’un anlatımı, bazen yılan gibi sokan, bazen şefkat dolu bir kucak gibi saran niteliğe sahip. Okuru şaşırtan hatta allak bullak eden bir uçlarda gezinme hali var; en şiddetli nefretin özündeki sevgiyi gösterme yeteneğine sahip bir yazar. Her karakterini de hiç çekinmeden en uçlara götürdüğü için, insanın içindeki en büyük kötülüklerle en saf iyilikler bir arada yer alıyor. Aynı hayatın kendi gibi...Radikal
Yazan: Amos Oz
Önceki HaberSA­NAT­TA KI­SA KI­SA...
Sonraki HaberSanatta kısa kısa...