Yaygın Anksiyete Bozukluğu | Psikiyatristim.org | Psikiyatri | Ruh Sağlığı | Psikoloji
Günlük hayatta zaman zaman herkesin yaşadığı ve endişe, korku, gerginlik, daralma, huzursuzluk, kaygı, sıkıntı, bunaltı, tedirginlik olarak ifade ettiğimiz duyguları karşılamak için psikiyatri alanında anksiyete kavramı kullanılır.
Anksiyete; stresli durumlar karşısında insanlar için normal bir reaksiyondur. Normalde anksiyete olarak adlandırılan duygular uyum sağlayıcı bir işlev görür. Kişiyi içten ya da dıştan gelen tehditlere karşı önlem alması konusunda uyarır. Süre ya da şiddet olarak aşırı olması, kişinin yaşamını olumsuz yönde etkilemeye başlaması (mesleksel ya da sosyal performansın düşmesi) anksiyetenin tedaviyi gerektiren (patolojik) boyut aldığını düşündürmelidir.
Yaygın anksiyete bozukluğunda ise sık, süregiden korku ve anksiyete ön plandadır. Yaygın anksiyete bozukluğu olan korkularının çok fazla düzeyde olduğunu bilmeyebilir fakat bu korkularından yoğun sıkıntı duymalıdırlar. Süre olarak en az 6 ay süre geçmesi gerekirken korku ve anksiyeteye eşlik eden bedensel ve zihinsel şikayetler de olmalıdır.
Yaygın anksiyete bozukluğunun yaşam boyu sıklığı A.B.D’de yapılan epidemiyolojik çalışmada %2.7 olarak saptanmıştır. Başka bir çalışmada bu oran %8’lere kadar ulaşmıştır. Kadınlarda erkeklere oranla bu rahatsızlık daha sık görülür. Geç ergenlik veya genç erişkinlik dönemlerinde genellikle başlamasına rağmen ileri yaş kadın hastalarda da sıklıkla görülür. Bu rahatsızlığın birinci basamak sağlık hizmetlerinde daha sık görüldüğüne dair veriler bulunmaktadır.
Bu rahatsızlığa sahip olan kişilerde genel olarak yoğun bir korku ve bunun getirdiği sıkıntı hissi ön plandadır. Bu kişilerin korkusu her alanda olabilir. Örneğin telefon çalacak ve kötü bir haber alacağım, çocuklarım başıma kötü bir şey gelecek, işimde başarısız olacağım veya derslerimi veremeyip sınıfta kalacağım birkaç örnekten biridir. Bu kişilerde kolay yorulma, dikkatini bir konuya odaklayamama, unutkanlık, uykusuzluk, gerginlik, kas gerginliği veya yoğun sıkıntı hissinden hepsi veya bir çoğu bulunabilir. Bu şikayetlerin en az altı ay boyunca sürmesi gerekmektedir. Bu kişilerde diğer anksiyete yaratan rahatsızlıklar(panik bozukluk, özgül fobi, obsesif-kompulsif bozukluk veya travma sonrası stres bozukluğu gibi) bulunabilir. Depresif bozukluklar bu rahatsızlığa çok sık eşlik eder ve tanınıp tedavi edilmesi çok önemlidir.
Yaygın anksiyete bozukluğunda yapılan aile ve ikiz çalışmalarında genetik geçişin olduğu ve riski 6 kat oranında artırdığı saptanılmıştır.
2- Çevresel Etmenler
3- Psikanalitik görüş
Diğer anksiyete bozukluklarında da olduğu gibi yaygın anksiyete bozukluğunda da anksiyete id, ego, süperego kaynaklı bir iç çatışmanın ürünüdür.
4- Bilişsel görüş
Bu görüşe göre yaygın anksiyete bozukluğuna sahip kişilerde belirsizliğe dayanamama mevcuttur. Ayrıca mevcut anksiyeteyi kişinin başa çıkma yöntemi olarak kullandığı da düşünülmektedir.
Beyinde özellikle serotonin ve serotonin taşıyıcılarında sorun olabileceği üzerinde durulmaktadır.
6- Yaşam Olayları
Özellikle erken çocukluk döneminde yaşanan her türlü travma (evebeyn kaybı gibi) yaygın anksiyete bozukluğu gelişme riskini artırır.
DSM-5’e göre yaygın anksiyete bozukluğu tanı kriterleri şunlardır;
A- En az altı aylık bir sürenin çoğu gününde bir takım olaylar ya da etkinliklerle (işte ya da okulda başarı gösterebilme gibi) ilgili olarak, aşırı bir kaygı ve kuruntu (kaygılı beklenti) vardır.
B- Kişi, kuruntularını denetim altına almakta güçlük çeker.
C- Bu kaygı ve kuruntuya aşağıdaki altı belirtiden üçü (ya da daha çoğu) eşlik eder. (en azından kimi belirtiler son altı ayın çoğu gününde bulunmuştur) :
1- Dinginleşememe (huzursuzluk) ya da gergin ya da sürekli diken üzerinde olma.
2- Kolay yorulma.
3- Odaklanmada güçlük çekme ya da zihin boşalması.
4- Kolay kızma.
5- Kas gerginliği.
6- Uyku bozukluğu (uykuya dalmakta ya da uykuyu sürdürmekte güçlük çekme ya da dinlendirmeyen, doyurucu olmayan bir uyku uyuma).
D- Kaygı, kuruntu ya da bedensel belirtiler, klinik açıdan belirgin bir sıkıntıya ya da toplumsal, işle ilgili alanlarda ya da önemli diğer işlevsellik alanlarında işlevsellikte düşmeye neden olur.
E- Bu bozukluk, bir maddenin (örn. kötüye kullanılabilen bir madde bir ilaç) ya da başka bir sağlık durumunun (örn. hipertiroidi) fizyoloji ile ilgili etkilerine bağlanamaz.
F- Bu bozukluk başka bir ruhsal bozuklukla daha iyi açıklanamaz.
1- Panik bozukluğu
2- Depresif bozukluk
3- Obsesif-kompulsif bozukluk
4- Travma sonrası stress bozukluğu
5- Hipertiroidi, Cushing hastalığı, Kalp ve akciğer kaynaklı patolojiler, Feokromasitoma, Ritim bozukluklukları, Mitral kapak prolapsusu gibi organik rahatsızlıklar
1- Anksiyeteyi gideren ilaçlar
Bunlar genellikle benzodiazepin türevi ilaçlardır.
2- Beta Blokör ilaçlar
Bunlar anksiyetenin otonomik belirtilerine (özellikle çarpıntı, titreme üzerine) etkilidir.
4- SSRI türevi antidepresanlar
5- SNRI türevi antidepresanlar
6- Trisiklik antidepresanlar
Son yıllarda yapılan çalışmalarda özellikle pregabalin yaygın anksiyete bozukluğunda çok etkili olduğu gösterilmiştir.
1- Destekleyici psikoterapi
2- Gevşeme egzersizleri
3- Bilişsel davranışçı terapi
4- Analitik psikoterapi
Eşlik eden diğer psikiyatrik rahatsızlık tanınıp tedavi edilmesi, tedaviye uyum, hekim-hasta ilişkisinin iyi olması, erken tanı konulup erken tedavi edilmesi, eşlik eden kişilik özellikleri tedavinin başarısını etkileyen birkaç faktörden bazılarıdır. Genellikle hastalığın tanısının konulmasından yıllar öncesinden başladığı gösterilmiştir. Bu yüzden hastalığın hem hekimler hem de hastalar arasında tanınıp tedavi edilmesi çok önemlidir. İster ilaç tedavisi ister psikoterapi veya kombine tedavi olsun başarı oranı yüz güldürücüdür.
1Amerikan Psikiyatri Birliği (2013) Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı(DSM 5) (Çev. ed: E. Köroğlu) Hekimler Yayın Birliği, Ankara, 2014
ÇOCUKLARINIZ DA DEPRESYONA GİREBİLİR!!!
Son yapılan çalışmalarda çocuk ve ergenlerin yaklaşık %20’sinde bir ruhsal bozukluk geliştiği ve bunların en sık görülenlerinden birisinin de depresif bozukluk olduğu saptanmıştır
11 Nisan Dünya Şizofreni Günü
Şizofreni toplumun önemli bir kısmını etkileyen fakat damgalanma nedeniyle hem hastaların hem de yakınlarının kabullenmesi zor bir hastalık. Siteyi kurarken en önemli misyonumuzun psikiyatrik hastalıklara karşı olan damgalanmayı azaltmak olduğunu bir kez daha belirterek şizofrenide erken başlanan ve düzenli kullanılan tedavinin önemini vurguluyoruz.
EKT Nedir, Ne Değildir?
Halk arasında şok tedavisi olarak bilinen EKT (Elektro Konvulzif Tedavi) hakkındaki her şey yazımızda.
Neden Aşk Acısı Yaşarız?
Aşk acısı yaşamayanımız yoktur. Bazen bir gün sürer, bazen bir ay, bazen de yıllarca. Zihnimizde olup bittiğine inandığımız aşk ve sevginin ani sonlanması sonrası hissedilen bu yoğun acının biyolojik temelleri var mıdır? Neden bu acıyı yaşarız?
Öfkelenince minik bir "Hulk" a mı dönüşüyorsunuz? Ne yazık ki yalnız değilsiniz. Öfkemizi kontrol edememek toplum olarak en önemli sorunlarımızdan.
Tıp Fakültesi Öğrencilerinin En Az Dörtte Biri Depresyonda!!!
Yapılan son çalışmada (JAMA) tıp fakültesi öğrencilerinin %27’sinde depresyon olduğu saptandı. Tıp Fakültelerinin yoğun baskısı ve psikiyatrik hastalıklara karşı olan damgalama işleri daha da zorlaştırmakta.
Günümüz koşullarında artan iş yükü, rekabet, kısıtlı tatil imkanları ve tatmin etmeyen maaşlar nedeniyle çoğumuzda olan fakat farkında olmadığımız bir durum tükenmişlik sendromu. Belirtileri ve korunma yöntemlerini Uzm. Dr. Fikret Poyraz ÇÖKMÜŞ sizin için yazdı.
Otizm Spektrum Bozuklukları-2
Otizm yazı dizimizin ikinci bölümünde Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Dr. Yekta Özkan otizmli bireylerde görülebilen ek psikiyatrik tanıları ve otizmin tedavisini kaleme aldı.
Hepimiz yas tutarız fakat farklı şekillerde. Yazımızda değişik bir yas olgusunu işliyoruz. Olgumuzun gizliliği nedeniyle yaşı, adı, yaşadığı yer değiştirilmiştir.
Psikanalitik Psikoterapi Nedir?
Filmlerde, dizilerde ve karikatürlerde sıkça karşılaşırız. Terapist bacak bacak üstüne atar, hasta da bir divana sırt üstü uzanır. Ve kaçınılmaz son çocukluğa inilir. Peki gerçekten böyle bir şey midir psikanaliz/psikanalitik psikoterapi?
Otizm Spektrum Bozuklukları-I
Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Dr. Yekta Özkan sizin için Otizm nedir, hangi belirtiler varlığında otizmden şüphelenmeliyizi sizin için yazdı.
Yeni Yazarımız Belki de Sizsiniz
Psikoloji/psikiyatri alanında söyleyecekleriniz varsa bize ulaşın, sitemizde yazınızı yayınlayalım. İster mail yoluyla ister sosyal medyadan yazılarınızı bize yollayın.
Yazı dizimizin son yazısı DEHB nin ayırıcı tanı ve tedavisinden bahsedeceğiz
TELEVİZYONU KAPATMAK İÇİN BİR NEDEN DAHA
Teknolojinin gelişmesi elbette istediğimiz bir şey fakat ne yazık ki bu gelişme her zaman olumlu sonuçlara yol açmıyor. Çoğumuzun önemli bir vaktini alan televizyonun bilişsel düzeyde bizi ve çocuklarımızı nasıl etkilediğini merak ediyorsanız okumanızı öneririz.
ERİŞKİNDE DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU (II)
Yazı dizimizin ikinci kısmında DEHB erişkinlerde hangi belirtilere yol açar, bunlardan bahsedeceğiz.
Sancılı Bir Dönem: ERGENLİK
Hem ergen birey hem de anne baba için yoğun sancılı bir dönemdir ergenlik. Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Yekta Özkan bu dönemle ilgili merak ettiklerinizi sizin için yazdı.
ÇOCUK VE ERGENLERDE DEPRESİF BOZUKLUK