DİYETİSYEN (BESLENME UZMANI) - PDF
Download "DİYETİSYEN (BESLENME UZMANI)"
1 DİYETİSYEN (BESLENME UZMANI) TANIM İnsanların yeterli, dengeli ve sağlıklı bir biçimde beslenebilmeleri için yemek listelerinin hazırlanması, yiyeceklerin sağlığa uygun bir şekilde pişirilip sunulması konusunda çalışan, varolan besin kaynaklarının ekonomik ve sağlık kurallarına uygun olarak kullanılmasını sağlayan ve bu konularda bireyi ve toplumu bilgilendiren meslek elemanıdır. GÖREVLER Besinlerin işlenmesi, hazırlanması, pişirilmesi, depolanması vb. sırasında oluşan değişikliklerin insan vücudundaki etkilerini inceler, Toplumda değişik yaş, cinsiyet ve fiziksel uğraşı yapan grupların enerji ve diğer besin öğeleri gereksinmelerini belirler, Toplumun yanlış beslenme alışkanlıklarını saptar. Yetersiz ve dengesiz beslenmenin yol açtığı sağlık sorunlarına karşı önlemlerin alınmasını sağlar, Ülkenin temel beslenme plan ve politikalarının belirlenmesi ve uygulanmasında yardımcı olur, Besin analizlerini yapar, Diyet ürünleri geliştirir, Çeşitli hastalık durumlarındaki birey ve gruplar için hastalık durumlarına uygun diyetleri planlar, Hastalıklardan koruyucu diyetleri planlar, Toplu beslenme yapılan kurum ve kuruluşlarda beslenme ilkelerine uygun hizmetin verilmesini sağlar. Besinlerin satın alınması, hazırlanıp pişirilmesi, saklanması ilkelerini belirler ve uygulanmasını sağlar, Kurum ve kuruluşların özelliklerine göre bireylerin günlük enerji ve besin öğelerini hesaplar, Bu hesaplara uygun günlük, haftalık, aylık menüler düzenler, Besinin ve besinlerin hazırlanmasında görev alan personelin hijyenik ve sanitasyon kurallarına uyarak çalışmasını sağlar, Toplumu ve bireyleri sağlıklı ve ekonomik beslenme yöntemleri konusunda eğitir, Eğitim materyallerini hazırlar. KULLANILAN ALET VE MALZEMELER İlgili dokümanlar, Tıbbi ölçüm ve kontrol cihazları. MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER Diyetisyen olmak isteyenlerin; Fen bilimlerine, özellikle kimya ve biyolojiye ilgili ve bu konularda başarılı, Başkaları ile işbirliği yapabilen, Başkalarına yardım etmekten hoşlanan, 1
2 Dikkatli, araştırmacı ve yeniliklere açık, Güler yüzlü, kendini ifade edebilen ve beden dilini iyi kullanan, Sorumluluk sahibi kimseler olmaları gerekir. Yaratıcılık ve yabancı dil bilmek meslekte başarıyı artıran bir özelliktir. ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI Diyetisyenler hastanelerde, okullarda, yurtlarda, fabrikalarda görev yaparlar. Görev yeri temizdir. Ancak, mutfak denetimi yaparken, diyetisyen nemli ve kokulu ortamda çalışmak durumundadır. İş genellikle oturarak yürütülür. Diyetisyenin ilişkide bulunduğu kişiler görev yaptığı kuruma göre değişir. MESLEK EĞİTİMİ MESLEK EĞİTİMİNİN VERİLDİĞİ YERLER Mesleğin eğitimi aşağıdaki eğitim kurumlarının, Beslenme ve Diyetetik bölümlerinde verilmektedir. Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fak., Başkent Üniversitesi (Ankara) Sağlık Bilimleri Fak., Erciyes Üniversitesi Kayseri Atatürk Sağlık Yüksekokulu. Kayseri Hacettepe Üni.Sağlık Bilimleri Fak., Ankara Haliç Üni. Sağlık Bilimleri Fak., İstanbul İstanbul Bilim Üni. Sağlık Bilimleri Fak., İstanbul Yeditepe Üni. Sağlık Bilimleri Fak., İstanbul ÖN EĞİTİMDE BAŞARILI OLUNMASI GEREKEN DERSLER Biyoloji, Kimya, Fizik. MESLEK EĞİTİMİNE GİRİŞ KOŞULLARI Mesleğin eğitimine Sağlık Yüksekokullarında girebilmek için, Lise veya dengi okul mezunu olmak, Yükseköğretime Geçiş Sınavı (YGS) nda yeterli YGS-2 puanı almak Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Tercih Bildirim Formunda Beslenme ve Diyetetik lisans programı ile ilgili en az bir yükseköğretim programını tercih etmek gerekmektedir. Mesleğin eğitimine Sağlık Bilimleri Fakültelerinde girebilmek için ise, Lise veya dengi okul mezunu olmak, Yükseköğretime Geçiş Sınavı (YGS) ve Lisans Yerleştirme Sınavı nda (LYS) Beslenme ve Diyetetik Lisans programı için yeterli MF-3 puanı almak, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Tercih Bildirim Formunda Beslenme ve Diyetetik lisans programı ile ilgili en az bir yükseköğretim programını tercih etmek gerekmektedir Bu yüksek öğrenim programında öğrenim görmek isteyen adaylar liselerin Fen, Fen Bilimleri, Klasik Fen, Matematik, Tabii Bilimler alanlarından mezun iseler, YGS ve LYS 2
3 sonuçlarına göre ÖSYM tarafından yapılan yerleştirme sonucunda diğer alanlardan mezun olanlara göre daha yüksek bir ağırlıklı puan elde etmekte ve öncelikle yerleştirilmektedirler Meslek Liselerinin Ağırlama ve Gıda Teknolojisi, Besin Endüstrisi, Besin Endüstrisi- İşleme, Besin Kontrol ve Analizleri, Besin Teknolojisi, Besin Teknolojisi-Besin Kontrol ve Analizleri, Besin Teknolojisi-Gıda Kontrol ve Analizleri, Besin Teknolojisi-Kurum Beslenmesi, Gıda Kontrol ve Analizleri, Gıda Teknolojisi, Kurum Beslenmesi, Beslenme ve Ev Yönetimi, Ev Yönetimi, Ev Yönetimi ve Beslenme bölümlerinden mezun olanlar ÖSYM tarafından yapılan Öğrenci Seçme Sınavını (ÖSS) kazanıp, Beslenme ve Diyetetik lisans programını tercih etmeleri durumunda ek puan almaları nedeniyle diğer bölümlerden mezun olanlara göre öncelikle yerleştirilmektedirler Aşçılık, Gıda Teknikerliği, Gıda Teknolojisi, Hazır Yemek ve Aşçılık, Mutfak Yönetimi, Yemek Pişirme Teknikleri, Yiyecek İçecek İşletmeciliği, Yağ Endüstrisi Süt ve Ürünleri Ön lisans programlarını başarı ile bitirenler de ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavında başarılı oldukları takdirde yukarıdaki lisans programlarına dikey geçiş yapabilirler. EĞİTİMİN SÜRESİ VE İÇERİĞİ Beslenme-diyetetik programının öğrenim süresi 4 yıldır. Ayrıca yeterli düzeyde İngilizce bilmeyenler hazırlık sınıfı okurlar. Lisans düzeyindeki eğitim süresince: Türk Dili ve Edebiyatı, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi ve Yabancı Dil gibi derslerin yanı sıra: Temel Kimya, Tıbbi Biyoloji ve Genetik, Fizik, Matematik, İstatistik, Psikoloji, Sosyoloji, Biyoistatistik, Beslenme Biyokimyası, Beslenme İlkeleri ve Besinler, Fizyoloji, Anatomi, Besin Mikrobiyolojisi, Kişisel ve Toplumsal Sağlık, Aile Planlaması, Toplum Beslenmesi, Beslenme Hastalıkları Epidemiyolojisi, Besin Kimyası ve Analizi, Ana-Çocuk Beslenmesi, Kurum Beslenmesi, Besin Kontrolü ve Yönetim Ekonomisi gibi dersleri alırlar. EĞİTİM SONUNDA ALINAN BELGE-DİPLOMA VE UNVAN Eğitimini başarı ile tamamlayanlara "Beslenme ve Diyetetik Lisans Diploması" ve "Diyetisyen" unvanı verilir. ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA OLANAKLARI Mezunların çalışma alanları değişik alanlarda görülmektedir. Sağlık kuruluşlarında, yataklı tedavi kurumlarında klinik diyetisyen olabilirler. (Hastaların enfeksiyon rehabilitasyon, şişmanlık, şeker, kalp tedavilerinde özel diyetler hazırlarlar.), Toplu beslenme yapan kuruluşlarda, Beslenme eğitimcisi ve öğretmen olarak eğitim kurumlarında, Araştırma endüstri ve besin üretimi yapan kuruluşlarda, Halk sağlığı hizmetlerinde koruyucu ve eğitici diyetisyen, Özel beslenme ve spor merkezlerinde görev alabilirler. 3
4 EĞİTİM SÜRESİNCE VE EĞİTİM SONRASI KAZANÇ EĞİTİM SÜRESİNCE Eğitim süresince, öğrenciler, Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu'nun kredisinden ve çeşitli kuruluşların burslarından yararlanabilirler. EĞİTİM SONRASI Kamu kesiminde görev alan Diyetisyenler, Devlet Memurları Yasası hükümlerine göre maaş ve yan ödeme almaktadır. Özel sektörde ise: deneyim, işteki pozisyon ve işletmelerin yapısına göre, ücret, geçerli asgari ücretin 4-5 katı civarında olabilmektedir. MESLEKTE İLERLEME Başarılı öğrenciler, diyetisyenliğin yanı sıra Beslenme Bilimleri, Diyetetik, Toplu Beslenme Sistemleri, Biyokimya, Anatomi, Halk Sağlığı ve Metabolizma dallarında lisans üstü eğitime devam edebilirler. Doktora yapabilir,araştırma görevlisi olabilir ve akademik kariyer yapabilir.hastanelerde birden fazla diyetisyen bulunması halinde baş hekimlikçe diyetisyenlerden birisi şef olarak görevlendirilebilir. BENZER MESLEKLER Halk Sağlığı Gıda Uzmanlığı, Halk Sağlığı Hemşireliği, Ev İdaresi ve Aile Ekonomisi Uzmanlığı. EK BİLGİLER YARARLANILAN BİLGİ KAYNAKLARI Meslek Elemanları, Çeşitli Üniversitelerin Katalogları, ÖSYS (Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi) Kılavuzu 2008, Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu 2010 ÖSYM Üniversiteler, Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi 2000, Meslek Yüksek okulları ve Açık Öğretim Ön Lisans Programları mezunlarının Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı 2010 Kılavuzu, Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK )Üyesi Kuruluşlar. DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN BAŞVURULABİLECEK YERLER İlgili eğitim kurumları, Türkiye İş Kurumu web sayfası Ulusal Meslek Bilgi Sistemi Türkiye İş Kurumu Meslek Bilgi Merkezleri. 4
5 BURSA/E.D. H-I-İ /Il 5