Pelin Buzluk ve Ödüllü Kitapları - Perihan Tunçbilek - biamag
Pelin Buzluk, “En Eski Yüz” adlı öykü kitabıyla 63. Sait Faik Hikaye Armağanı sahibi olduğu günlerde KHK ile Enerji Bakanlığı’ndaki görevinden ihraç edilmişti. Onu tanıma sürecim de bu döneme denk düştü.
Gazetelerde “Türk Edebiyatı’nın ödüllü öykücüsü memuriyet görevinden ihraç edildi,” haberi çıkınca Google’dan yazarla ilgili epey araştırma yaptım. O edebiyatın hem en genç kalemlerinden, hem de en başarılı öykü yazarlarındandı. İlk öykü kitabı "Deli Bal" ile Yaşar Nabi Nayır Öykü Ödülü’nü, ikinci öykü kitabı "Kanatları Ölü Açıklığında" ile Selçuk Baran Öykü Ödülü’nü, üçüncü öykü kitabı "En Eski Yüz" ile Sait Faik Öykü Ödülü’nü alan Pelin Buzluk 1984 Ankara doğumlu. Ankara Atatürk Lisesi’nden mezun olduktan sonra ODTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü’nü 2008’de tamamlamış. Türk Edebiyatı’nda kendine has bir dil geliştirdiği için üç öykü ödülünü alan yazar, on sekiz yaşından itibaren öykülerini Varlık, Kitaplık, Notos, Sıcak Nal, Dünyanın Öyküsü, Özgür Edebiyat gibi dergilerde yayımlamış.
Böylesine başarılı bir edebiyatçının adını duymamış olmayı talihsizlik sayarak Haziran ayında kitaplarını aramaya koyuldum. Tam da bu dönemde ilk iki öykü kitabı “Deli Bal” ve “Kanatları Ölü Açıklığında” İletişim Yayınları tarafından yeniden baskıya verilmiş, ancak iki önemli ödül kazanan bu kitaplar, yazara büyük haksızlık yapılarak tek kitap altında satışa sunulmuştu.
Pelin Buzluk’un üç öykü kitabını peş peşe okudum. Bu yazıyı yazmaya karar verdiğimde ise, “Deli Bal”da beni etkileyen bazı öyküleri ve “En eski Yüz” kitabının tamamını yeniden okudum. Bu yazıda bu iki kitabın dilini ve kurgusal derinliğini incelemeye, kimi öyküleri de tek tek tanıtmaya çalışacağım.
Deli Bal hakkında
On öyküden oluşan bu küçük kitapta “Deli Bal” bir öykünün adı değil, Karadeniz’de üretilen ve dozu kaçırıldığında insanı delirttiği söylenen bir bal çeşidi. Yazar eserini, hacmi ve içeriği kıyaslandığında deli bala benzettiği için bu adı kullanmış. Ve “Deli Bal”ın hazırlık sürecini 16 Eylül 2017 tarihli Ankara Cern Modern Müze söyleşinde şöyle tanımladı; “Yoğun varoluşsal okumaların gölgesinde melodram tuzağına düşmemek kaygısıyla yazılmış düş gücü yüksek öyküler.”(cümle bana aittir. P.T)
“Deli Bal” tıpkı adı gibi insanı çarpıp kaçan bumerang etkisi yarattı bende. Kitabın insanı canını acıtan, ancak nasıl olduğunu çözemediğiniz bir şiddeti var. “Deli Bal”ı ilk okuduğumda öykü temalarına çok şaşırdım ve çocuk yaratıcılığının absürt izlerini gördüm. Çoğu öyküsünü bu temada yazan yazar, olayları ve durumları eğip bükerek, kimi zaman gerçeklerden uzaklaştırıp, ancak son noktada izleyicisini şaşırtan ve ürperten bir izlekte yazmış. Özellikle kitapta yer alan farklı gerçeklikler okuyucunun benliğinde derin izler bırakıyor.
Bu izler; “2.9 Saniye” öyküsünde, sevgilisi intihar eden adamın ölümün ağır yükünden kurtulmak için başvurduğu inkar ve pornografik arınış isteğinin acımasız gerçekliğinde karşımıza çıkıyor.
“Refüj” öyküsünde, şehrin kalabalık bulvarında refüj ortasında mahsur kalan insanların zaman içerisinde kendi kurallarını yaratması ve yeni bir yaşam alanı/medeniyet kurma çabası, George Orwell hikayelerinde anlatılan zorbalığı ve kıstırılmışlığı çağrıştırır nitelikte kaleme alınmış.
Yine en dikkat çeken öykülerden biri “Aynanın Sonu” öyküsü. Paris’te möbleli bir eve taşınan kahramanımız, her gece komodin çekmecesinden gelen garip tıkırtıları fark eder. Çekmeceyi uzun uğraşlar sonucunda açtığında kesik bir sağ el ile karşılaşır. Başlangıçta korktuğu bu sağ el, ondan işaretlerle kağıt kalem ister. Yazışarak sohbet etmeye başlayan garip ikili, geçmişin gergin izlerinde kaybolurlar.
“62 Tavşan” öyküsünde ise babasına kırgın bir çocuğun farklı düş gücünü ve onunla yıllar sonra hesaplaşma anını kaleme almış yazar. 62 yaşına gelen babaların öz çocukları tarafından öldürülmesi yasalarca emredilir. Buna gerekçe olarak da yeraltı kaynaklarının tükenmesi ve gelecek nesillerin yaşamının tehlikeye girmesi gösterilir. Öykü de çocukların babalarına karşı duyduğu öfke, özlem, acıma ve tiksinti gibi karmaşık duygu geçişleri oldukça çarpıcı bir dille anlatılıyor.
Bence “Deli Bal” orijinal teması ve kurgusuyla, gerçeküstü öykücülüğünün kült kitapları arasına girmeye adaydır. Yazarın bundan sonra nasıl bir yol izleyeceği, gerçeküstü anlatım tarzını sürdürüp sürdürmeyeceğini şimdilik bilmiyoruz. Ancak onun tarzını beğenmiş bir okuyucusu olarak, yazarın farklı kurgulama becerisi ve geniş düş gücüyle bilimkurgu türü kitaplar yazmasının da sürpriz olmayacağını düşünenlerdenim.
En Eski Yüz hakkında
“En Eski Yüz” kitabı ise ayakları yere basan sağlam öyküleriyle dikkat çekiyor. Yazar “Deli Bal”ın okuyucuda iz bırakan anlatım sertliğini bu son kitabında sürdürmemiş. Bütün duygular oya gibi ince ince işlenmiş yazımında. Bazı öykü temaları insanı kedere boğsa da, sonuçta dili iyi kullanan bir yazarın kitabını okumanın keyfini çıkarıyorsunuz. Özellikle kitabın son öyküsü “Güllabi” tüm kitabı sırtlayacak derinlikte yazılmış çok güzel bir öykü.
Yazar “En Eski Yüz” kitabında çoğunlukla Ankara’yı mesken tutar. İlk öykü macerasına “Su İşi”ile başlar. Garip bir yitiş hikayesini anlatan bu öyküde, tesisatçısı Cemil’in su tamirine gittikten sonra temelli yok oluşunu, hamile karısının tüm çabalarına rağmen arkada iz bırakmadan kayboluşunu okuruz.
İkinci öykü “Tozlu Cennet” ikiz kardeş Yıldırım ve Yıldız’ın hayatına düşen kadının hikayesidir. Kadın kocası Yıldırım’a yazdığı mektupta, onunla evlenmesine rağmen, kız kardeşi Yıldız’a duyduğu derin ve bitimsiz aşkı, kendi anlatımıyla “yıldız yitimini” kimi zaman pişmanlık ve utançla, kimi zaman da büyük bir coşkuyla anlatır.
Üçüncü öyküsüne yazar “Dördüncü” adını koymuş. Öykü yalnızca erkeklerin gittiği bir batakhaneye kendini atan bir kadının bilinmez yolculuğunu, gerilimli bir kurguda anlatıyor. Burada sözü edilmeyen ve öyküye adını veren “dördüncü”, vefasız sevgililerin kadınlara verdiği zararın en sonuncusu, en bilinmezi ve en çoğudur. Ve öyküde yazılmayan bu dördüncü şık okuyucunun hayal dünyasına bırakılmış bir seçenektir.
Dördüncü öykünün adı ise “Başka Esnada.” Öyküde cesedi günler sonra çürümüş bir şekilde bulunan Fuat Bey ve onun bağ evi anlatılır. Geçmişte kalan gizler ve küllenmemiş aşklar yıkılmış bu eski evin boş arazisinde aranır. Anlatıcı; henüz anne babasının cenazesi ortadan kalkmadan bağ evini nedensiz yere yıkıp dağıtan hayırsız erkek evladını “bitten yakınan bir analık gibi, öksüz kızın saçlarını rastgele tıraşlamıştı,” diye tanımlar.
“Gemisiz” kitabın beşinci öyküsü. İkili bir anlatım yapısına sahip olan öyküde, şimdiki zamanı anlatan bölüm daha şiirsel bir dille aktarılırken, anılara giden kurmacada daha kaba bir dil kullanılır. Öyküde namus cinayeti anlatılır, cinayet yeri ise bir denizdir. Toplumsal cinsiyet rollünü eksiksiz yerine getiren baba cinayetin azmettiricisi, abi ise katildir.
“Deray” kitabın altıncı öyküsü. Bu sefer de öykümüzün anlatıcısı, trende yaptığı yolculuk boyunca gelmişle yüzleşir. Kahramanımız Saint Germain treninde rüya ile gerçek arasında gidip gelerek, yaşanmış eski bir olaydan, bir kayıp hikayesinden, Aynur’un gizemli kayboluşundan bahseder. Burada temel mesele yalnızlık ve kimsesizliktir.
“Ağırlama”kitabın yedinci öyküsü ve bu öyküde ensest vakası anlatılıyor. Herkesin bildiği, ama hiç kimsenin ses çıkarmadığı bu tür olaylarda toplum sessiz kalırken, yazar taraf tutarak tecavüzcüyü cezalandırır. Ve abinin kötü sonunu evin diğer kadınları hazırlar.
“Yaz Geldi”öyküsü bir aşk hikayesini anlatıyor. Kitabın sekizinci öyküsü olan bu hikayede genç öğrencinin öğretmenine duyduğu aşk, aşılması zor kuralları barındırıyor. Ancak hikayenin sonunda kimin av kimin avcı olduğu konusunda kafalar karışır.
“Uçurum” kitabın dokuzuncu öyküsü. Bu öyküde yazar babasızlığın acısını “uçuruma düşmek” olarak tanımlıyor. Öyküyü oldukça duygusal bir dille yazan yazar kahramanına psikolojik derinliği olan yolculuklar yaptırıyor.
“Ortanca Oysa” öyküsünde büyümenin sancılarını çekmiş küçük bir kızın geçmiş anılarına tanık oluruz. Kitabın onuncu öyküsü olan “Ortanca Oysa”da, arkadaşları tarafından Ortanca ismi takılan ve cinsel yönelimi nedeniyle ailesi tarafından horlanan, şiddet gören ve sonunda öldürülen bir erkek çocuğun acılı hikayesi anlatılır.
“Güllabi” kitabın on birinci ve son öyküsü. Henüz kundaktayken terk edilmiş bir leyla’nın, meczup bir kadının ölüme giden yolculuk hikayesi. Aslında kitabın duygusal derinliği en iyi yansıtılan öyküsü diyebilirim. Başta sona hüzün kokan bu öykünün en güzel tarafı kahramanın kendi öyküsünü anlatıyor olması. Okuyucu öykünün sonuna kadar acıyla yüklü bu yolculukta bilir ki kahramanı mutlaka hayatta kalacaktır.
Pelin Buzluk’un (çok geç keşfettiğim bir yazar olmasına rağmen), “Deli Bal”da sergilediği cesur anlatım tarzına ve “En Eski Yüz” kitabında kullandığı hüzünlü ve incelikli diline hayran kaldım. Ve her satırını okurken ona yapılan haksızlığı, KHK ile görevine son verilmesini anımsadım. Her ne kadar atalarımız bu gibi durumlar için “Yel kayadan ne koparır,” diye anlamlı bir özdeyiş kullanmış olsa da, yaşanan bu süreç binlerce insanın çok fazla kırılıp, incinmesine neden olmuştur. Bu zor koşullarda okuyucuya düşen görev ise daha fazla okumak, yazarın kitaplarıyla daha fazla tanışmak olmalıdır. (PT/ÇT)
PERİHAN TUNÇBİLEK YAZDI Pelin Buzluk ve Ödüllü Kitapları
Perihan Tunçbilek İstanbul - BİA Haber Merkezi 30 Eylül 2017, Cumartesi 00:00