Denizli Psikolog - Psikolog Burçin Koyuncu
Çocuk gelin’’ konusu yıllar önceye dayanan ve kapatılması gereken toplumsal bir yaradır. Çocuk gelinlerle ilgili araştırma ödevi yapan öğrenci arkadaşımız Ayşenur Ekin ile keyifli bir röportaj gerçekleştirdik. Durumun psikolojik boyutunu değerlendirdiğimiz bir röportaj oldu. Teşekkür ederiz.
ÇOCUK GELİNLER HAKKINDA NE DÜŞÜNÜYORSUNUZ?
Çocuk gelin konusu üzerindeki araştırmanız çok güzel bir tercih öncelikle. Ben bu durumun kültürel, sosyolojik olduğunu düşünüyorum. Ama psikolojik anlamda da yaralar açmış olduğu bir gerçek. Çocuk ve gelin kelimelerinin bir arada olması bile durumun ciddiyetini gösteriyor aslında. 18 zaten reşit olma yaşı olarak dünyaca kabul edilmiş bir yaş. Biz her ne kadar çocuk ve ergen diye ayırsak da 18 yaş altı çocuk olarak kabul ediliyor. Bu dönemdeki bir çocuk hem fizyolojik hem de psikolojik anlamda evliliğe uygun değildir. Üreme organlarının aktif hale gelmiş olması kızın evlenebilir olduğunu göstermez. Ne yazık ki ülkemizde çok fazla var.
ÇOCUK GELİNLER PSİKOLOJİK AÇIDAN NASIL ETKİLENİRLER?
Psikolojik olarak aslında araştırmalarınızda gözlemlerinizde de fark etmişsinizdir. Bu çocuklar çok bilinçli değiller. Hayır ben evlenmeyeceğim deyip de tutulup zorla evlendirilen çocuklar olmuyorlar. Etrafta bakıyorlar evet olması gereken bu evet ben ergenliğe girdim ve evlilik normal gibi bir kavram oluşmuş bile olabilir. Çocuk zaten ikna oluyor. Evliliğin ne olduğunu bilmeden ikna oluyorlar. Hatta mutlular o an özel hissediyorlar çünkü. Ama daha sonrasında bazı rahatsızlıklar meydana geliyor. Mesela en sık rastlanan somatizasyon denen rahatsızlık var. Vücut ağrıları bayılmalar ve baş ağrıları fizyolojik kökeni olmayan.. bunlar somatizasyon bozukluklardır. Çoğunlukla bu gözlemleniyor erken evlilik sonucunda yıllar sonra gelmiş kadınlarda. Bir diğeri depresyon. Depresyon ve kaygı bozukluğu gözlemleniyor. Küçük yaşta girmiş oldukları sorumluluk anne olma, eş olma ve tamamlanmamış bir ergenlik.. Tamamlanmamış bir dönem var orada. Ergenlik tamamlanmadan eş olma ve anne olma rolüne giriliyor. Kendisini tanımayı tamamlamamış bir kadın anne olursa annelik güdüsüne daha hazır değildir. Evet fizyolojik olarak doğurabilir ama. Lohusalık depresyonundan tutun anne bebek arasında oluşan bağı da zedeliyor. Bir de travmatik durumlar olabiliyor. İlk gece travması veya yaşanılan olumsuzluklar çok fazla zedeliyor çocuğu. Hiç tanımadıkları bir aileye giriyorlar ve söz hakkına sahip değiller. Kızı alalım kendimize uygun bir şekilde yetiştirelim. Bu bize yanlış ve garip gelebilir ama toplumda böyle bir kesim var ve bunu görmezden gelemeyiz. Şuan biraz daha bilinçli olunmaya çalışılıyor
‘’Öğrenilmiş çaresizlik’’ de çocuk gelinler için bir diğer problem. Küçük yaşta kabullenilen bir durum var. Başka bir aileye girilmiş ve onların kuralları var. Sürekli pasif durumda olan kadın büyüdüğünde bu defa gücünün yetebileceği durumlarda bile yetersiz hisseder kendini. Yapamam edemem.. adım atamıyorlar herhangi bir konuda.
ÇOCUK GELİNLER PEDOFİLİ MİDİR SİZCE?
Pedofili bir tanıdır. DSM IV kriterlerimiz var bizim oradaki kriterlere uyarsa pedofili diyebiliriz. Oradaki kriter de şudur. Daha ergenliğe girmemiş çocuğa karşı duyulan haz ve bu hazzın oluşturduğu taciz ve tecavüz eğilimi. Bu durum gözlemleniyorsa pedofili diyebiliriz. Ama çocuk gelinler genelde ergenliğe girmiş kızlardan oluşuyor. Erkek o çocuktan haz aldığı için değil belkide aile istediği için evleniyor o da. Yani erkek tarafından da olaya baktığımızda o da ailesinin ve kültürün gereğini yerine getiren bir erkek oluyor. burada erkek suçlu sapkın demek ne kadar doğru bilemiyorum. Ama bazı durumlarda 70 yaşında bir erkeğin 15 yaşında bir kız istiyor olmasından bahsetmiyorum. bu araştırılması gereken bir durumdur. Yani o kişide pedofili rahatsızlığı olabilir.
PSİKOLOJİK GELİŞİMLERİ NASIL DÜZELTİLEBİLİR?
Çocuk gelinler ''çocuk gelin vakası'' olarak gelmiyorlar zaten. Psikolojik kökenli ağrılar depresyon tükenmişlik kaygı bozukluğu ve ailevi sorunlarla geliyorlar. Ama hikayeyi incelediğimizde kökeninde erken evlilik durumu çıkıyor. Travmatik birşeyler varsa bu üzerinde ciddi çalışılması gereken bir durum olabiliyor. Gerekiyorsa ilaç desteğiyle beraber terapiler sayesinde durumun kökenine inip sorunu netleştirerek baş edebilmesi adına yardımcı oluyoruz
ÇOCUK GELİN DANIŞANLARINIZ VAR MI?
Böyle danışanlarım var. Buraya gelen çocuk gelinler 15-16 yaşında gelmiyorlar. Artık 30lu 40 lı yaşlara gelmiş oluyorlar yıpranmışlık ve kaygı seviyesi yüksek ya da depresyon belirtileriyle geliyorlar. Biz bunları konuşurken bakıyoruz ki erken yaşta evlilik çıkıyor.
AİLELER NASIL BİLİNÇLENDİRİLMELİ?
Aileler sosyokültürel seviyesi düşük olan aileler oluyor genelde. Bu durumu normalleştiren de aile. Maddi anlamda düşük olan aileler kız çocuğunu vererek bakımını başkasına devretmiş oluyor. bu konuda devlet desteği belki sağlanabilir evlendirmemeleri şartı ile. Asıl çocuklar bilinçlendirilmeli. ilkokulda ortaokulda okullarda bilinçlendirme yapılabilir. 183 aile sosyal politikalar hattından haberdar olmalı çocuklar. Sonucu ne derece değiştirir bilemeyeceğim ama en azından evliliği istemeyen bir çocuğun aklında bir seçenek olur. Farkındalığı olur. İsterse nereyi arayabileceğini bilir. Bunun çok doğru olmadığını hem ruhsal hem bedensel sağlıkları açısından iyi olmadığını belirten bilinçlendirme çalışmaları yapılabilir okullarda. Çok engeller mi?.. ama bir önlem olabilir..
Bilinçlilik adına son olarak şu söylenebilir. Madem şartlar bu şekilde gelişti ve erken evlilik oldu. Kadın bilinci yerine geldiğinde destek alabilir. Bunun yıpranmışlığını hissediyorlarsa kendilerinde, aile bağlarında, özgüvenlerinde problemler hissediyorlarsa bu konuda destek alabilirler. Çünkü en azından nereden tutulsa kar.. Bir birey olmak adına bunu almalarında fayda var.
Bu durumun doğusu batısı yok insanların bilinçlenmesiyle ilgili bir şey.. Sağlıklı nesiller için sağlıklı evlilikler şart. Bunu da çocuk gelinlerle sağlamak mümkün değil. Tek bir kişi etkilenmiyor. O kızların anne olduklarını da düşünürsek yeni nesilde de sorunlar yaşamak kaçınılmaz. Bu yüzden toplum aile yapısının sağlığı için umarım çocuk gelin olayları en kısa zamanda son bulur..