Zekeriya Öz’ün tavla vurgunu FETÖ'nün liste oyunu Görme engelli avukatın azmi WhatsApp, o telefonlarda çalışmayacak! Ceza Soruşturmaları Kapsamında Bütün Medya ve İletişim Araçlarına Yönelik Yayın Yasağı Kararı Verilebilir mi?
28.11.2016 - Göçmen Krizi ve Türkiye / AB Yaklaşımları (1) 08.11.2016 - İNSAN TİCARETİ VE BATININ UNUTMAK İSTEDİĞİ TARİHİ: ATLANTİK KÖLE TİCARETİ 31.10.2016 - OHAL’de de AİHM'e Müracaatta İç Hukuk Yollarının Tüketilmesi Gerekir 17.10.2015 - Ceza Soruşturmaları Kapsamında Bütün Medya ve İletişim Araçlarına Yönelik Yayın Yasağı Kararı Verilebilir mi? 03.09.2015 - Türkiye’nin Basın ve İfade Özgürlüğü Açmazı! 18.02.2015 - CİNSEL SUÇ FAİLLERİNİN ISLAHINDA KİMYASAL HADIM UYGUN BİR TEDBİR OLABİLİR Mİ? Ülkemizde tatbikatta ceza soruşturma ve kovuşturmaları ile ilgili tüm yazılı, görsel ve internet ortamında faaliyet gösteren medya organlarına, sosyal medyada paylaşım yapan bireylere dönük yayın yasağı kararları verildiğini ve yayın kuruluşlarına bu kararların tebliğ edildiğini görmekteyiz. Bu durumun son örneğini, Ankara’da geçtiğimiz günlerde yaşadığımız terör saldırısına ilişkin soruşturma kapsamında alınan Ankara Sulh Ceza Hâkimliği’nin kararı oluşturmaktadır.
1982 Anayasası‘nın basın özgürlüğünü düzenleyen 28 inci maddesinde;“Basın hürdür, sansür edilemez (..) Devlet, basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır” denilmektedir. Basın Kanunu’nun 3 üncü maddesinin 1 inci fıkrası da; “Basın özgürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir” şeklindedir. Basın hürriyetinin hangi şartlarda sınırlanabileceğine ilişkin Anayasa’nın (m.28/4 uyarınca) 26 ve 27 nci maddelerine paralel bir düzenlemeye de, Basın Kanunu’nun 3 üncü maddesinin 2 nci fıkrasında yer verilmiştir. Buna göre; basın özgürlüğünün kullanılması ancak demokratik bir toplumun gereklerine uygun olarak; başkalarının şöhret ve haklarının, toplum sağlığının ve ahlâkının, millî güvenlik, kamu düzeni, kamu güvenliği ve toprak bütünlüğünün korunması, Devlet sırlarının açıklanmasının veya suç işlenmesinin önlenmesi, yargı gücünün otorite ve tarafsızlığının sağlanması amacıyla sınırlanabilir. Öte yandan Anayasa’nın 28 inci maddesinin 6 ncı fıkrası uyarınca; yargılama görevinin amacına uygun olarak yerine getirilmesi için kanunla belirtilecek sınırlar içinde hâkim tarafından verilen kararlar saklı kalmak kaydıyla; olaylar hakkında yayım yasağı konamaz.
İfade özgürlüğünün düzenlendiği AİHS.’nin 10 uncu maddesi basın özgürlüğüne açıkça yer vermemiş ise de, maddenin 1 nci fıkrasında; “Herkes görüşlerini açıklama ve anlatım özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, kanaat özgürlüğü ile kamu otoritelerinin müdahalesi ve ülke sınırları söz konusu olmaksızın haber veya fikir alma ve verme özgürlüğünü de içerir” denilerek haber verme hakkı da ifade özgürlüğünün bir parçası olarak kabul edilmiştir. Dar anlamda haber verme hakkı, geniş anlamda basın özgürlüğünün, ifade hürriyetinin ayrılmaz bir parçası olması sebebiyle; mahkeme, basın ve yayın organlarına özel statü tanıyan bir dizi ilke ve kuralı ortaya koyan içtihatlara yer vermiştir. ÖrneğinLingens/Avusturya (1986) ve Thorgeirson/İzlanda (1992) davasında Mahkeme, kamu çıkarı ile yakından ilgili alanlarda (ve aynı zamanda siyasi konularda) bilgi ve fikirleri açıklamanın basının görevi olduğunu belirtmiştir.Lingens davasında Mahkeme, kamunun yararı ile ilgili konularda bilgi ve fikir açıklamasının sadece basının görevi kapsamında değerlendirilemeyeceği, aynı zamanda halkın da bu bilgilere ulaşma hakkı olduğunu vurgulamıştır.Thorgeirson davasında mahkeme; gazetecinin, polisin kanun dışı tutum ve muamelelerini konu edinen eleştirel yazısına karşılık davalı devletin “yazıların nesnel ve olgusal bir temeli olmadığını, davacının iddialarını kanıtlayamadığını” ileri sürmesi üzerine, basın yönünden doğruluk koşulunu makul olmayan olanaksız bir talep olarak değerlendirmiş ve basının sadece bütünüyle kanıtlanmış olguları yayınlama zorunluluğuyla karşı karşıya bırakılması halinde, ortada hemen hemen yayınlayacak hiçbir şeyin kalmayacağını belirtmiş, halkı ilgilendiren, halkın yararına olan her konuda kamusal tartışma ortamının oluşturulması gerekliliğine işaret etmiştir.
Bahsi geçen yayın yasağına ilişkin kararda devam eden ceza soruşturması gerekçe olarak ifade edilmiştir. Belirtelim ki, ceza muhakemesinde soruşturma evresi gizlidir. CMK.’nun 157 nci maddesi bu konuyu düzenlemiş ve “kanunun başka hüküm koyduğu hâller saklı kalmak ve savunma haklarına zarar vermemek koşuluyla soruşturma evresindeki usul işlemleri gizlidir”hükmünü sevk etmiştir. Bu hükümden anlaşılacağı üzere, soruşturma işlemlerinin gizli yapılması esastır. Gizlilik ilkesi, hem delillerin karartılması tehlikesinin önüne geçilmesi, hem de soruşturmanın, lekelenmeme hakkına uygun şekilde yürütülmesini sağlar. Böylelikle, henüz ortada kesin bir hüküm bulunmadan şüphelinin toplum nezdinde gereksiz yere lekelenmesinin önüne geçilmiş olur. Bu açıdan soruşturmanın gizliliğinin korunması hem toplumsal açıdan ortaya çıkabilecek infialleri önlemek hem de şüphelinin masumiyet karinesinin korunması bakımından şarttır. TCK.’nun 285 inci maddesinde de, bu gizlilik ilkesinin ihlaline yönelik davranışlar yaptırıma bağlanmıştır.