İran ile savaş Irak’tan çok daha yıkıcı olur Yaşar Yakış Köşe Yazıları
25.05.2019 - Bu Yazı 297 Kez Okundu.
Ortadoğu’da tansiyonun, başta Washington’dan gelen karışık mesajlar dolayısıyla arttığına dair duyumlar giderek artıyor.
On gün önce, Başkan Trump Amerika-İran ilişkilerinde cesaret verici yumuşamaların sinyalini veriyordu. İlişkilerde yumuşama sağlanması adına İsviçre’nin adımlar atmasına dahi izin verilmişti.
Uluslararası kamuoyu, İsviçre başbakanı Ueli Maurer’ın Washington ziyareti sırasında umut verici haberler duymayı beklerken, Trump “İran savaşmak istiyorsa, bu İran’ın resmi sonu olacaktır. Amerika’yı asla tehdit etmeyin” şeklinde bir twit atarak herkesi yine şoke etti.
Şunu kabul etmek gerekir ki, Iran isterse Amerikan çıkarlarına zarar verebilecek şiddet olaylarını gerçekleştirebilecek kaynak, altyapı ve çevreye sahiptir. Ayrıca Amerika’nın JCPOA diğer adıyla İran Nükleer Anlaşması’ndan çekilmesi ile İran’ın uranyum zenginleştirme programlarına tekrar başlaması için yolu da açılmış durumda. Ancak, anlaşılan o ki, mevcut şartlarda Tahran’ın bölgede yeni bir çatışma başlatmaya niyeti yok.
Amerika’dan gelen çok sesli mesajlar, bir Amerikan inisiyatifinin pek olası olmadığını düşündürüyor. Güç odaklarının yaklaşımları arasında farklılıklar göze çarpıyor. Trump, Amerikan askerlerini dünyanın çeşitli yerlerindeki bataklıklardan uzak tutmaya çalışırken, kendisini savaşa sokmaya çalışan Milli Güvenlik Danışmanı John Bolton ile dalga geçen ifadeler kullanıyor.
Pentagon, İran ile tam teşekküllü bir savaşta olabilecek zayiatın hesaplamasını yapıyor olmalı. Amerika’nın 2003 yılındaki Irak işgali, Washington’daki analistlere işgalin ne kadar yıkıcı olabileceği hakkında ilk elden bilgiler sağlamış olsa gerek.
Amerikan kamuoyu, yönetimin Irak’ın kitle imha silahlarına sahip olduğu şeklindeki; sonradan tamamen yalan olduğu anlaşılan; yoğun lobi faaliyeti ile ikna edilmişti. Sonuç olarak, on binlerce aile ile beraber Amerika’nın Irak insanları nezdindeki imajı yok edildi.
Her iki tarafta ödenen bedeller korkunçtu. Irak altyapısı anlatılamaz bir şekilde imha oldu. Buna ek olarak, Amerikan analistlerinin hiç öngöremediği şekilde İran, Irak içerisindeki Şii çoğunluk aracılığıyla, Irak’ta çok kuvvetli bir siyasi hareketi yönetir hale geldi.
İran’ın olası işgali, her iki taraf için daha fazla acı ve kaybı getirecektir, çünkü İran Irak’tan pek çok yönde farklılıklar göstermektedir. Daha da ötesi, Amerika’nın molla rejimini iktidardan indirmeyi başardığını varsayarsak, gelecek olan rejimin Batı ile daha uyumlu olacağının garantisi bulunmamaktadır. Daha militan liderler türeyip İran’ı daha da Amerikan karşıtı yapabilirler.
Amerikan medyasında çıkan haberler, Milli Güvenlik Danışmanı John Bolton, Pentagon’a 120 bin askerin Ortadoğu’ya gönderilmesi için bir planlama yapılmasını emrettiğini bildiriyor. Bu tam olarak, Irak işgalinde kullanılan asker sayısına eşit bir rakam.
Amerikan yetkilileri bunun sadece bir fikir olduğunu ve işletilmesi mümkün olmayan bir plan olduğunu söylese de, askeri operasyonun düğmesine basıldığında ne olacağını kestirmek güç. Kesin olan tek şey, İran ile askeri bir karşılaşmanın maliyetinin, her iki taraf için de geçerli olmak üzere Irak işgalinde yaşananlardan kat kat fazla olacağı.
Gerçekten de Amerikan çıkarlarına karşı İran kaynaklı bir tehdit var mı? IŞİD ile mücadele eden görev gücünün başında bulunan İngiliz Tümgeneral Chris Ghika, gazetecilerin Pentagon’dan katıldığı bir video konferansta “Hiçbir istihbarat raporunda, bölgede bir saldırı beklendiğine dair bir bilgi bulunmamaktadır” dedi.
Bu muhalif sözler ışığında, Irak işgali sırasında George W.Bush’u destekleyen zamanın Britanya başbakanı John Major’ın aksine, İngiliz hükümetinin, Batı dünyasının çıkarlarına karşı somut bir tehdit olmadıkça Orta Doğu’daki bu yeni macerada Amerika’yı desteklemeye çok da hevesli olmadığını varsayabiliriz.
Amerika’nın tutumuna karşı henüz ortak bir tepki yok, ancak Avrupa Birliği’nin büyük çoğunluğu Washington’un savaş çığırtkanlığından pek hoşlanmıyor. İsrail bunun tek istisnası, onlar İran’ın her ne koşullar altında olursa olsun yıkılmasını destekliyor ancak onların da bu büyük yangından tek parça olarak çıkacaklarının garantisi yok.
Bolton’un savaşçı yaklaşımı Washington’da kabul görecek olursa, Ortadoğu Irak’ın yıllardır yaşadığı gibi bir felaketle veya daha kötüsü ile karşı karşıya kalabilir.