Biyonik Göz Ameliyatı (Retina İmplantı) - UZMANTV
Biyonik göz, halk arasında retinaya çip takılması şeklinde de bilinebilir. Gözün çok az gören, tavuk karası hastalığına bağlı olarak ışık seviyesi ya da el hareketi seviyesinde görmeleri olan hastalara uyguladığımız bir ameliyat tekniğidir.
Biyonik göz şimdiye kadar dünyada 170 civarında hastaya uygulanmış durumdadır. Türkiye'de de ilk ameliyatı biz gerçekleştirdik. Onların sonuçlarıyla da hastalarda konuştuğumuzda "en başta bir beyaz-gri bir bulutun içinde olduklarını ve daha sonra bu sistemi kullandıkça şekillerin objelerin belirmeye başladığını" ifade ederler. Biyonik gözle daha özgürce, biraz daha kendi hayatlarını kendileri devam ettirecek şekilde yaşam kalitelerini arttırıcı bir görme seviyesi yakalanır.
Biyonik göz iki parçadan oluşur. Birinci parça gözün etrafında olan birtakım elektronik anten, elektronik bölümlerdir. Bir de gözün içinde retinanın üzerinde, retina denilen turuncu tabakanın sinir hücrelerinden oluşan ve ışığı algılayan hücrelerin özellikle de merkezindeki sarı nokta üzerine yerleştirdiğimiz bir elektrottan oluşur.
Biyonik gözdeki sistemin amacı bu hücrelerdeki aşırı hasara bağlı görme kaybı olan hastalarda kamera vasıtasıyla görüntüyü kaydedip bunu elektronik sistemlerle ışık algısına dönüştürmektir. Biyonik göz, retina üzerindeki o implanttan görme sinirini, oradan da beyindeki görme merkezine ulaşmasını sağlayarak hastaya görmesini kısmen dolaşacak kadar görmeyi kazandıran bir sistemdir.
Biyonik göz (retina implantı) olarak retinanın üzerine yerleştirdiğimiz epiretinal implantlar mevcuttur. Bazı gruplar da retinanın altına yerleştirilerek çalışan implantlar üzerine hâlâ çalışmaktadırlar. 2 sistem de mevcuttur. Özellikle retinada sarı noktanın üzerine yerleştirdiğimiz implantlar hem Amerika'da hem de Avrupa'da uygulamaya şu anda onay almış durumdadır.
Gözleri görmeyen birinin biyonik göz ile görmeye başlaması
Gözleri görmeyen tavuk karası hastalarına bu ameliyat uygulanır. Hastada, halk arasında tavuk karası veya gece körlüğü olarak bilinen retinitis pigmentosa tanısı olması gereklidir. Görmemekte de kastımız ışık hissi olabilir, çok yakından da olsa bir hareket hissi olanlara uygulanabilir. Işık görmeyen gözlerde birtakım ileri testler sonucunda uygun veya değil kararını vererek yapılabilir.
Ameliyattan sonra en az 40 seanslık bir rehabilitasyonla devam ederken belli bir görme seviyesi beklenir ancak bu renkli görme değildir. Çünkü şu anda bu sistemin yazılımında renkli görme yoktur. Çok yüksek rezolusyonlu görme de beklenen bir şey değildir. Örneğin kişi aynada yüzüne baktığında ince detayları, gözünün rengini, şeklini göremez, yani çok detayı görmesi beklenmez.
Biyonik göz, ağırlıkla hastanın kendi hayatını idare ettirmesini, yaşam kalitesini artırma, kendi başına özgür bir şekidle dolaşabilmesini sağlama amaçlıdır. Biyonik göz ile büyük objeleri, odalarda kapıyı, sandalye, masa gibi objeleri; yol, kaldırım kenarlarını, arabanın gelip gelmediğini, önünde bir engelin olup olmadığını gözlükle baktığında ve taradığı alanda bir objenin olup olmadığını görebilecek şekilde bir görme beklenir.
Tavuk karası hastaları küçük objelerde yemek yemede zorlanır. Biyonik gözle hasta yemek yerken tabağını, tabağındaki yemeği grinin tonlarında görebilir. Çatalını, kaşığını kendi uzanıp kendi alabilecek kadar bir görme elde edilebilir. Büyük puntolarla okuyabilen hastalar da vardır.
Biyonik göz tedavisinin uygulanabileceği kişiler
Biyonik göz ameliyatı ya da retina implant ameliyatları şu anda sadece tavuk karası hastalığına bağlı gece körlüğü ya da retinitis pigmentosa adı verilen hastalığa bağlı ileri evrelerde iki gözün de görmesi el hareketi, ışık hissi seviyesinde olan hastalara uygulanmaktadır. Eğer ışık hissi de kaybolduysa kişinin birtakım ileri tekniklerle ameliyata uygun olup olmadığına karar verilmektedir. Bunlardan bazıları flash test ve diğer elektro fizyolojik testlerdir.
Biyonik göz ameliyatı olabilecek kişiler
- Tavuk karası hastalığının ileri evresinde olmalıdır.
- İki gözünde de en iyi görmesi el hareketi seviyesinde veya daha aşağıda olmalıdır.
- Hastanın görme siniri ve ileti sistemi sağlıklı olmalıdır.
- 25 yaşından büyük olmalıdır.
- Genel anestezi engeli olmamalıdır.
- Bu ameliyat için kişinin rızası olmalı, ameliyat sonrası rehabilitasyon eğitimlerine katılabilecek, işbirliği içinde olabilecek bir hasta olmalıdır.
Diğer hastalıklara bağlı görmenin ciddi kaybı olan gözlerde şu anda bu sistemin uygulanması için henüz onay verilmemiştir.
Biyonik göz ameliyatı
Biyonik göz ameliyatından sonra iyileşme süreci
Biyonik göz ameliyatı yapıldıktan sonra her göz cerrahisi gibi 1 hafta iyileşme süreci vardır. Hasta birtakım damlaları kullanır, istirahat eder. Gözün kızarıklığı geçtikten, gözü rahat açıp kapamaya başladıktan ve gözde kuruma geçtikten sonra birinci haftasında bu elektronik sistem, bir elektronik mühendis ile birlikte açılır. Bu retinanın önünde yerleştirilen her elektrodun empedans ayarı, yani kişiye özel eşik değeri ve çalışma ayarları yapılır.
Ondan sonra hasta bu sistemi takmaya başlayarak gözlüğünü takarak ve küçük çantasında bulunan bilgisayarı da takarak bununla çalışmalara başlar. En az 20 saat hastane içinde, birebir bizimle ve bizim eğitim elemanlarımızla birtakım egzersizler yapar. Öncelikle merkez gözlükte 20 derecelik bir alanı tarar ve onu taramayı öğrenir.
Önce makroskopik denilen daha kaba taramalar, daha büyük objeleri bulmaya yönelik çalışmalar yapılır. Daha sonra mikro tarama denilen daha hızlı taramalara geçilir. Kişinin tecrübesi arttıkça tarama hızı da artar. Daha küçük objeleri bulmak için bu sistemde çalışırlar. Örneğin masa üzerindeki bardağı, tabağı bulmak ya da büyük objelerde odaya girdiğinde kapıyı görmek, sandalye, koltuk yerlerini anlamak; nerede, kaç kişi var, bu kişiler kimler; siluet, gölgeler tarzında görmeye başlarlar.
Bu sistemi kullandıkça biraz daha detay görülmeye başlanır. Ama hiçbir zaman yüzdeki bir detay, gözünün rengi görecek kadar rezolusyon sağlama şu ana kadar olan sistemde mümkün değildir. Daha sonra en az 20 saat hastanın kendi yaşadığı düzende, kendi evinde, kendi yaşam çevresinde bizim rehabilitasyon ekibimizle eğitim çalışmaları olur. Bu da dışarı çıkabilmesi, kendi kendine dolaşabilmesi için gereklidir. Ancak bunları tamamladıktan sonra bunları ne kadar düzenli yapabilirlerse daha başarılı olduklarını görebilmekteyiz.