Fıtık - Ahmet Bardak
FITIK(BEL YA DA BOYUN FITIĞI)
Bel fıtığı ya da boyun fıtığı nedir?
Fıtık disk hernisi olarak tıp litaratüründe geçer. Ne yazık ki ülkemizde bel fıtığı ve boyun fıtığı teşhisleri çok hızlı bir şekilde koyulmuş ve bu yüzden yanlış teşhisler artmış durumdadır.Fıtık için fizik muayene süresi çok azalmakta tüm teşhis sadece MR bulgularına bırakılmaktadır. Tüm dünyada fizik muayenenin önemi artmakta hasta hikayesine göre ve ağrı mekanizmasına dikkat ederek teşhisler koyulmaktadır.
Fıtık denilen olay, omurlar arasındaki diskin dışarı doğru taşması ve omurların her iki tarafından çıkan sinirlere baskı yapmasıdır. Öncelikle size biraz diskin yapısından bahsedeyim. İçi sıvı dolu bir kesecik olan bir çekirdek düşünün. Bunun etrafında birbiri içine geçmiş lif şeklinde yaylar olduğunu ve bu çekirdeğin etrafını sarmalayarak koruduğunu hayal edin. Diskin üzerine bir baskı geldiği zaman dışarıdaki yaylı yapı esneyerek gelen kuvveti yayar. Bu şekilde içerideki çekirdek korunmuş olur. Bu yüzden MR da görünen diskteki taşma her zaman fıtığı göstermez.
Ayrıca omurilik hareketli bir yapıdır. Bunu şu şekilde anlıyoruz; kemik ve kas esneyebilen bir yapıdır fakat sinirler minimal esner, yani esnemez kabul edilir. Öne eğildiğinizde, boynunuzu da öne eğdiğinizde beliniz ve başınız arasındaki mesafenin uzadığını görürsünüz. (meraklıları şober testine bakabilir) Siniri esnemez kabul ettiğimize göre bu mesafe artışı nasıl ortaya çıkabilir? Omuriliğin bir bütün şeklinde aşağı-yukarı bir hareketi vardır. Omurilik hareket ettiği için de disk her zaman aynı pozisyonda olamaz, kanaldaki daralma da her zaman aynı boyutta kalamaz.
İşte bu yüzden sadece MR bulgusu ile hastaya fıtığınız var veya fıtık başlangıcı var gibi şeyleri söylemek çok yanlıştır. Ayrıca yansıyan ağrı mekanizmasını hiç düşünmeden, yeterli ve etkili bir değerlendirme yapmadan verilen karar çoğunlukla yanlış çıkmaktadır. Bel ve kalça bölgesindeki kaslarda yansıyan ağrı yapabilmektedir. Hatta iç organlarınızdaki uyumsuz bir işleyiş bile bel ağrısı yapabilir.
Bir başka durum ise beyin bazen kendini korumak için vücudun bazı bölgelerine ağrı sinyalleri gönderebilmektedir. Örneğin bel ağrısı şikâyeti ile hastaneye gittiniz. Yeterli bir fizik muayene sonrasında MR istendi ve yukarıda anlattığım gibi diskte taşma görüldü. O gün size “fıtık başlangıcı var, bu sizde kalıcı bir durum” denildi. Kas gevşetici verildi ve gönderildiniz. Aslında sorun fıtık bile değilken beyniniz vücudunuza ağrı sinyalleri göndermeye başlayabilir. Ya da bir gün ters bir hareket yaptınız, yerden ağır bir şey kaldırdınız ve belinizden tık diye bir ses geldi ve kasılı kaldınız. Bu fıtığınızın patladığı ya da diskin kaydığı anlamına gelmez. Bu pozisyonda o sesin gelmesi belinizdeki omurun manipüle olduğu anlamına gelir, bel çevresindeki kaslar belinizi korumak için aniden kasılır ve gevşeyemez. Omurgamız ve çevresindeki yapılar bu kadar zayıf ve dayanıksız değildir. Fıtığın oluşma mekanizması daha karmaşık ve uzun bir süreçtir.
Bu yüzden hemen kendinizi bel ya da boyun fıtığı olmuş gibi düşünmeyiniz. Yanlış bilgiler beyninize yanlış uyarılar göndermekte ve ağrınızı arttırmaktadır. Mutlaka bir manuel terapistin değerlendirmesini isteyin.