Verigo, çakisdez derken yapılması gerekenler… | Kıbrıs Gazetesi Arşiv
Hafta sonu ülkede yine renkli sahneler vardı… ‘1. Verigo Festivali’ ve ‘3. Kalkanlı Çakisdez Festivali.’
Yeşilırmak-Yedidalga Üreticiler Birliği öncülüğünde, Lefke Belediyesi, her iki köyün muhtarlığı, Yakın Doğu Üniversitesi (YDÜ) ve Lefke Avrupa Üniversitesi’nin (LAÜ) katkılarıyla gerçekleştirilen Verigo Festivali’nde çeşitli etkinlikler yer alırken, üzüm ezme ve paluze yapımı izleyenlerin hayli ilgisini çekti. Festival etkinlikleri çerçevesinde antik Vuni Sarayı ile antik Soli Harabeleri de ziyaret edildi.
Kalkanlı Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği ile Kalkanlı Anıt Zeytin Ağaçları Koruma Birliği’nin işbirliğinde gerçekleştirilen 3. Çakisdez Festivali’nin ise, çakisdez kültürünün devamı ve anıt zeytin ağaçları konusunda bilinç yaratmak maksadıyla düzenlendiği belirtildi.
Festivallerin amacı kültürümüzü geçmişten geleceğe taşımak, yaşatmak ve ürünlerimize pazar yaratmaktır. Ülkemizi ziyaret eden turistler yanında, Türkiye’den gelenler verigo türü üzümü anlata anlata bitiremiyorlar. Yerken ağızda kütür kütür ettiğini söylüyorlar. Verigo üzüm, Kıbrıs’a özgü bir tür olup, daha çok Batı bölgesinde yetişmektedir.
Verigo üzüm gibi, Kıbrıs’ın çakisdezinin tadını başka yerlerde bulabilmek mümkün değildir. Böyle olmakla birlikte verigo ve çakisdezi ne denli değerlendirmekteyiz? Yerli halkın Kıbrıs mutfağına olan ilgi ve duyarlılığını
anlıyoruz da, üretim fazlasını pazarlayabilme durumu nedir?
Kıbrıs zeytininin dünyadaki yerinin bir başka olduğu gerçeğinden hareketle, bu tür ürünleri içte olduğu gibi, dışta da pazarlarda, turizm fuarlarında tanıtmak devletin görevidir. Böyle bir yaklaşım üreticiyi teşvik anlamındadır ve bundan kendi insanımız olduğu kadar, devlet de kazanç sağlayabilir.
Yeter ki narenciyede olduğu gibi, başka alanlarda olduğu gibi yüzümüze gözümüze bulaştırmayalım. Doç. Dr. Metin Çolak, dünkü yazısında, ithal portakal suyu konusuna değinmiş ve bu yılın ilk altı ayında KKTC’ye 5 milyon dolarlık portakal suyu ithal edildiğini ifade etmişti…
Narenciye ülkesi KKTC’nin 6 ayda 5 milyon dolarlık portakal suyu ithal etmesi, doğrusunu söylemek gerekirse acizlik ve beceriksizliktir.
Portakal suyu ithaline karşı değiliz. Ancak öncelikle çok daha sağlıklı olan halis portakal suyunu kendi halkımıza, öğrencilerimize, gençlerimize, turistlere sevdirmek esas görev değil midir? Çoğu kez turistler sıkma portakal suyu sorar ve bulamayınca da dudak büker. Üstelik de Güzelyurt’ta… Narenciyenin göbeğinde. Onun için değil midir ki, her alanda olduğu gibi, öncelikle narenciyede bir devlet politikasının oluşturulması gerektiğini her zaman dile getirmeye çalışıyoruz.
‘Çarpık ve günübirlik politikalarla gün gelecek, limon ithal eder duruma geleceğiz’ diye bundan 25-30 yıl önce ‘Halkın Sesi’ Gazetesinde bir yazım vardı… Bu acı gerçeği tanınmış turizmcilerden, Otelciler Birliği Fahri Başkanı Aziz Kent (Con Aziz) söylemiş, ben de konuyu değerlendiren birkaç yazı döşemiştim… Aziz Kent daha o günlerde, izlenen yanlış politikalar nedeniyle gelecek olan tehlikeyi görmüş ve uyarılarda bulunmuştu…
Gerçekleşmedi mi? Gün geldi, Latin Amerika ülkelerinden limon ithal etmedik mi?
‘Sarı Altın’ diye bilinen narenciyede çok yanlışlar yapıldı, üretici adeta soğutuldu. Asil Nadir döneminde ağaçtaki tek portakala, limona, greyfuta varıncaya kadar hepsi de değerlendirilir, ne üretici, ne de devlet zarara sokulurdu…
Bu ülkenin verimli topaklarında neler yetişmez ki! Örneğin geçenlerde Avrupa düzenlenen bir yarışmada yerli balımız birinciliği elde etti… Zeytinden harnuba, verigo üzümden çakisdeze, enginardan patatese, süt ürünlerine kadar her ürünün en iyi bir şekilde değerlendirilmesi, teşvik edilmesi ve desteklenmesi ancak devlet politikasıyla mümkündür.
Yine tekrarlıyoruz, portakal suyu ithaline kesinlikle karşı değiliz. Müşteri dilediğini seçmekte özgürdür. Ancak her ülke öncelikle kendi ürününü öne çıkarır ve bunu milli bir politika olarak görür. Almanya’da da böyledir, Amerika’da da, Japonya’da ve dünyanın her ülkesinde de! Niye bizde olmasın?
Örneğin geçenlerde Uluslararası İzmir Fuarı’nda, Kıbrıs Türk Sanayi Odası’nın standında sergilenen yerli ürünler arasında hellim ve kahve, gazlı ve gazsız içecekler, zeytin ve zeytinden mamul ürünler, süt ve meyve suyu çeşitleri, hellim, peynir de vardı…
Yani bir yerde çakisdez de İzmir’deki fuarda nasibini almış oldu.
Ürünlerimizin kalitesini artırarak, uluslararası standartlarda yerini alması, tanıtımı ve yaygınlaştırılması, sadece üreticilerin, üretici birlikleri veya kooperatiflerin, ya da Sanayi Odası’nın çabalarıyla mümkün değildir. Bu çabalarda devletin katkısının hissedilir biçimde artması gerek. Çünkü su geliyor, su! Şu kurak toprakları sulayacak, feryat eden Mesarya ovalarını da kuraklıktan kurtaracak su geliyor beyler.
Daha ne diyelim, nasıl izah edelim?