Sandra Cisneros ile bir Meksikalı olarak Chicago’da büyümek - Zimlicious
Bugün hâlâ pek çok alanda olduğu gibi edebiyat alanında da azınlıkların, ‘genel’den farklı olanın sesi pek duyulmuyor ne yazık ki. Eskiye göre, en azından benim hatırladığım eskiye göre bile seslerinin giderek artmasını görmek güzel ama her sesin duyulabildiği bir seviyeye ne zaman geliriz, gelebilir miyiz, onu bilemiyorum haliyle. Yazar, eylemci, öğretmen, mentor Sandra Cisneros da The House on Mango Street (Mango Caddesi’ndeki Ev) ile Chicago’da büyüyen, Meksikalı gençlerin sesi olmuş.
Bir röportajında kitabı kendi hikâyesini anlatmak için yazmaya başladığı ama sonradan seslerini duyurabileceği daha çok kişi olduğunu görünce onlara da yer verdiğini söylemiş Sandra Cisneros. Böylece kırk dört kısa hikâyeden oluşan The House on Mango Street çıkmış ortaya. Aslen Esperanca Cordero isimli genç kızın hikâyesi olsa da bu kısa hikâyelerde Mango Caddesi’ndeki farklı karakterlerin hayatlarından farklı kesitlerle karşılaşacaksınız: aile bireylerinin saçları, okula sandviç götürebilme arzusu, mahalle “göçmen dolduğu için” başka bir yere taşınan beyaz aile…
Sandra Cisneros kadınların hikâyelerini bir araya getirmiş
Sandra Cisneros çoğunluğu öğrencileri olan kadınların hikâyelerine yer verdiği kitabını “minik hikâyeler koleksiyonu” olarak tanımlıyor. Gerçekten de öyle. Normalde bir kitap okurken bir başlangıç, orta bölümler ve sonuç beklersiniz ya? Öyle bir şey yok The House on Mango Street’te. Yazarken de eğitimli olsun olmasın, zengin ya da fakir olsun, çocuk veya yetişkin olsun, edebiyat öğrencisi veya otobüs şoförü olsun her türlü insana hitap edebilmesini istemiş. Bunu başarmış da. Eminim Meksikalı olmasanız, Chicago’ya hiç gitmemiş olsanız bile de kendinizden bir şeyler bulabilirsiniz bu hikâyelerde. Ama tabii Sandra Cisneros için kitabın asıl amacı, Latino kültürünün Amerika’da kabul edilmesine katkı sağlamak olmuş. Yazar, bunu başardığını da düşünüyor:
“Pek çok kişi [bu kitap sayesinde] Latino hayatı hakkında bir şeyler öğrenmeye başladığını söylüyor. Pek çok insanın da bu kitap dışında Latino hayatı ile hiçbir kontağı yok. Latino topluluğu ile en yakın ilişkileri bu kitap üzerinden kurulmuş durumda.”
Sandra Cisneros, AARP röportajından
Fazla kopuk hikâyeler
Bu kitabı tanımlamak için de kullanılan, “coming of age” denilen, yani çocukluktan/ergenlikten olgunluğa geçişi konu alan kitapları her zaman sevdim. Farklı kültürlerden karakterleri konu alan kitapları da seviyorum çünkü gerçekten onların hayatına konuk olma fırsatını yakalıyorsunuz. Ancak sanırım The House of Mango Street’in bu kadar birbirinden kopuk ve kendi içinde pek de başı-sonu olmayan hikâyeleri bana kitaplarda aradığım şeyi veremedi. Çoğu zaman okuduğum hikâye biraz daha devam etsin, biraz daha ayrıntı verilsin, o kişinin hayatını biraz daha göreyim istedim ama olmadı.
Mesela, Meksikalı kadınlar tam olarak neden kadınlar olarak algılanmaktan sıkılmış durumdalar? Mango Caddesi’ndeki mahalleden geçen insanlar neden korkuya kapılıyor? Neden mahalledeki çoğu karakter kötü yola sapıyor? Neden mahalleyi terk edenlerin bir gün, bir şekilde geri dönmeleri gerektiğini hatırlaması gerekiyor? Diğer okuduğum Meksikalı yazarlardan öğrendiklerimle az çok tahmin edebiliyorum bu soruların cevaplarını ama asıl Sandra Cisneros ve onun kaleme aldığı karakterleri yanıtlasın istedim. Ve hâlâ cevabını merak ettiğim soru: Esperanza neden ismi Esperanza dışında bir şey (Cassandra, Alexis, Maritza) olsun istiyor? Bunu ilk başlarda istiyordu da sonra kendi ve etrafındaki dünya hakkında daha fazla bilgiye ve deneyime sahip olunca fikrini değiştirdi mi? Bu, Toni Morrison’ın En Mavi Göz kitabındaki gibi bir durum muydu yoksa daha basit, gelip geçici bir dilek miydi?
Okuduğum kitaplarda bazı boşlukları benim doldurmamın beklenmesi, bazı kısımların benim hayal gücüme bırakılması hoşuma gidiyor ama Sandra Cisneros kadar merakta bırakanlara da hafiften gıcık oluyorum sanırım. Bu kadar özel, bu kadar kişisel hikâyeleri daha dolu dolu yazsaymış keşke.
NOT: Farklı Meksikalı yazarlar ve diğer ülkelerden kitaplar keşfetmek için Her Ülkeden Bir Kitap projeme göz atabilirsiniz.
2 yıldızher ülkeden bir kitapkitap yorumuprojeler
Kitap yazan aktörler: Tom Hanks'ten Tina Fey'e