Muhasebe Bilgileri-Bankaların Kuruluş Sözleşmesi
1.Banka Kurmak İçin Gerekli Belgeler:
- Banka kurucularına ilişkin beyannam,
- Ortaklar tarafından imzalanan ana sözleşme taslağı,
- Bankanın kurulmasından beklenen fayda analiz eden detaylı fizibilite raporu,
- Kuruluş tarihinden itibaren üç yıllık hedeflerini ortaya koyan tahmini bilanço ile kâr zarar cetvelleri ile sermaye artırımları için gereken tutar ve bunun sağlanacağı kaynağı kapsayan rapor,
- Gerçek kişi kurucular ile sermayedeki dolaylı pay sahipliği yüzde on veya daha fazla olan diğer gerçek kişilerce, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü veya Cumhuriyet Savcılıklarından, Kuruma verilmek üzere (Ek-4)'de yer alan örneğe uygun olarak düzenlenecek dilekçe ile talep edilecek arşiv kaydını da içeren, son altı ay içinde alınmış adli sicil belgelerinin. Kurucuların, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü ya da cumhuriyet savcılıklarından alacakları son altı ay içinde alınmış adli sicil belgeleri,
- Kurucu tüzel kişilerin kurulacak bankaya ortak olunmasına ilişkin yetkili kurullardan alınmış karar örnekleri,
- Kurucuların başka şirketlerde, doğrudan veya dolaylı olarak pay sahibi olmadıklarına ilişkin beyan,
- Banka kurulmasından beklenen faydayı analiz eden detaylı fizibilite raporu ile kuruluştan itibaren üç yıllık hedeflerin ortaya konulduğu tahmini bilanço ile kar ve zarar cetvellerini ve banka sermaye artırımları için gereken kaynak tutarını ve bu tutarın sağlanacağı kaynakları içeren bir raporun,
- Kurucuların, vergi SSK prim borcu olmadığına dair vergi daireleriyle SSK�dan alacakları belge,
- Kurucuların, son beş yıla ait gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri, emlak beyannameleri gibi belgeler,
- Sermaye payı %10 veya daha fazla olan ortakların mevduat ve kredi hesaplarına ilişkin bilgilerini gösteren BDDK�ya hitaben düzenlenmiş belgeler,
- Sermaye payı yüzde 10 veya daha fazlasını taahhüt eden kişilerin, mali dumları hakkında, yeminli mali müşavirler tarafından düzenlenecek rapor,
- Tüm kurucuların, son on yılda mali bir kurumda görev alıp almadıklarına ilişkin bilgileri kapsayan ayrıntılı özgeçmişleri,
- Kurucu gerçek veya tüzel kişilerin temsile yetkisi kılınmış kişilere verilmiş vekâletname örnekleri,
- Kurucuların, gerekli kaynağı kendi ticari sanayi vb. gibi yasal faaliyetleri sonucunda her türlü muvazaadan (tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla gerçek iradelerine uymayan açıklamalarda bulunmaları ve sözleşme yapmış görünmeleri, kural olarak her tür muvazaada hukuksal işlem geçersiz olur.) arınmış olarak sağladıklarına dair düzenleyip imzalayacakları taahhütname.
2.Banka Kuruluşunda İzlenecek Yollar: Kuruluş şartları yerine getirildikten sonra aşağıdaki işlemler yapılmalıdır,
- Şirket ana sözleşmesi hazırlanır, kurucu ortaklarca imzalanır ve imzalar notere tastik ettirilir.
- Şirket ana sözleşmesi ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığına kuruluş izni için başvurulur.
- Sanayi ve Ticaret Bakanlığının vereceği anonim şirket kuruluş izninden sonra, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kuruluna �banka anonim şirketi�nin kuruluşu izin için başvuracaktır.
- BDDK�nun kurul üyelerinin en az beşinin olumlu oy vermesi hâlinde kuruluş talebi kabul edilmiş olur.
- Kuruluş iznini ticaret siciline tescil edileyecek ilanla birlikte banka anonim şirketi tüzel kişilik kazanmış olacaktır.
3.Bankaların Anonim Şirket Olma Şartı: Anonim şirketler Türk Ticaret Kanunu�nun belirlediği şartlara göre kurulur. Anonim Şirket Türk Ticaret Kanunu�nda şöyle tanımlanmıştır: Bir unvana sahip, esas sermayesi belli paylara bölünmüş olan borçlarından dolayı yalnız şirketin mal varlığı ile sorumlu bulunan bir şahıs birliğidir.
- Para, alacak, kıymetli evrak ve menkul kıymetler,
- İmtiyaz ve ihtira beratlarıyla marka ruhsatları gibi sanayi hakları,
- Menkul ve gayrimenkullerin faydalanma ile kullanma hakları,
- Şahsi emek,
- Telif hakları, maden ruhsatnameleri gibi ekonomik değeri olan diğer haklar. Ancak banka kurulacak ise taahhüt edilecek sermaye sadece nakit para olabilir.
- Bankalar ve özel konunlarla sermaye miktarı tespit edilmiş şirketler dışında kalan anonim şirketlerde en az sermaye miktarı 5 tirilyon TL olmasına karşılık bankalarda 20 tirilyon TL�dir.
- Bankaların kurulması için büyük sermaye gerektirmekte, aynı zamanda bir çok kişinin yer alabileceği ortaklık olması, özellikle anonim şirket olarak kurulmasını gerektirir.
- Anonim şirketler, kanunların en çok kontrol edebileceği ve çeşitli yasal hükümlerle işlemlerini, yönetimlerini ve ortaklara hesap verme durumlarını açık olarak belirli şekilde düzenledikleri bir ortaklık şekli olması,
- Bankalar kuruluşlarında sermaye toplarken ve sonradan da özel, hükmi ve resmi dairelerin paralarını kendilerine çektikleri için anonim şirket şeklinde kurulmuş olması hükmü yerinde bir karardır.
- Ortakların sorumluluğu taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ile sınırlıdır.
Bir Anonim Şirketin Sonradan Banka Haline Dönüşmesi: Daha önce kurulmuş ve başka faaliyetlerde bulunmuş bir anonim şirketin banka anonim şirketine dönüşerek banka işletmek üzere izin talep etmesini engelleyecek bir hüküm bulunmamaktadır. Bunun için önce esas sözleşme değişikliği yapılacak ve �bankacılık yapmak� şirketin ana faaliyet konusu hâline getirilecektir. Ayrıca, açık bir zorunluluk olmamakla birlikte, şirketin ticaret ünvanı da �banka� kelimesini kapsayacak biçimde yenilenecektir. Bütün bunlar tamamlandıktan sonar, ilgili belgelerle birlikte BDDK�ya başvurulacak ve banka kuruluşu izni alındığı takdirde konu ve unvan değişikliği ticaret siciline tescil edilecektir. Bu hâlde de, kurulan banka, faaliyet izni için de ayrıca bir hazırlık süresine sahip olacaktır.
4.Banka Ana Sözleşmesi Düzenlemek: Şirket ana sözleşmesinin, Türk Ticaret Kanununun 279. maddesinde yer alan hususları içermesi, ana sözleşmenin yazılı şekilde yapılması ve kurucular tarafından imzalanarak notere tasdik ettirilmesi şarttır. Ana Sözleşme Aşağıdaki başlıklar altında düzenlenir:
b) Ticaret Unvanı: Ticaret unvanı, Türk Ticaret Kanununun 45. maddesi gereğince şirketin faaliyet konusunu gösterecek şekilde tespit edilir. Ticaret unvanlarında anonim şirket kelimesinin bulunması zorunludur. Gerçek kişinin ad ve soyadı unvanda bulunduğu takdirde şirket nev�ini gösteren ibareler rumuzlu veya kısaltılmış olarak yazılamaz. Ticaret unvanlarına Türk, Türkiye, Cumhuriyet ve Millî kelimeleri Bakanlar Kurulu Kararı ile konulabilir.
c) Merkez: Şirketin merkezi il ve ilçe olarak ana sözleşmede gösterilir. Ayrıca açık adresi de ana sözleşmeye yazılır. Buna göre ana sözleşmenin şirketin merkezinin gösterildiği maddesi: "Şirketin merkezi .....................................dır. Adresi ..................................................dır. Adres değişikliğinde yeni adres, ticaret siciline tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi�nde ilan ettirilir. Tescil ve ilan edilmiş adrese yapılmış tebligat şirkete yapılmış sayılır. Tescil ve ilan edilmiş adresinden ayrılmış olmasına rağmen, yeni adresini süresi içinde tescil ettirmemiş şirket için bu durum fesih sebebi sayılır." şeklinde düzenlenir.
f) Kuruluşun Ticaret Siciline Tescili ve İlanı: Ana sözleşme noterden onaylandıktan sonra, onay tarihinden itibaren 15 gün içerisinde şirket merkezinin bulunduğu veya bağlı olduğu yerin Ticaret Sicili Memurluğu�na tescil ettirilir. Tescil ile şirket tüzel kişilik kazanmış olur. Tescilden sonra ilana tabi hususlar Ticaret Sicili Gazetesi�nde ilan ettirilir. Tescil dilekçesine bu tebliğin 1 numaralı ekinde belirtilen belgeler eklenir.
Ana Sözleşme Değişikliği İşlemleri: Anonim şirketlerin ana sözleşme değişikliği safhâları aşağıda gösterilmiştir.
a) Ana Sözleşme Değişikliği İçin Yönetim Kurulunca Karar Alınması ve Değişiklik Metninin Hazırlanması: Genel Olarak, Yönetim kurulu tarafından kanunda ve ana sözleşmede belirtilen usul ve esaslara uygun olarak ana sözleşme değişikliği kararı alınarak değişecek maddenin/maddelerin eski ve yeni şeklini ihtiva edecek şekilde değişiklik metinleri hazırlanır. Tadil metinleri şirket unvanı altında temsile yetkili kişilerce imzalanır. Sermaye Artırımı, Sermaye artırımına ilişkin ana sözleşme değişikliklerinde özel kanunlardaki hükümler saklı kalmak üzere tadil tasarısındaki sermaye maddesinin yeni şeklinde, önceki sermayenin tamamının ödendiği ve arttırılan sermayenin muvazaadan ari şekilde tamamen taahhüt edildiği ve nakdi sermayenin 1/4 ünün ödendiği veya sermaye artırımının tescil tarihinden itibaren en geç üç ay içerisinde kalan sermayenin en geç üç yıl içerisinde ödeneceği belirtilir.
5. Kuruluş İzni: 4389 sayılı Bankalar Kanunu�nun ilk şeklinde kuruluş izni verilme yetkisi Bakanlar Kuruluna ait iken 1999 yılında 4491 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle bu yetki BDDK (Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu)na bırakılmıştır.
BDDK (Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu): Kurumun karar organı, biri başkan ve biri başkan vekili olmak üzere yedi üyeden oluşan Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kuruludur. Kurul Başkanı, kurumun da başkanıdır. Banka kuruluş aşamasında, tüm şartları yerine getirdikten sonra BDDK�na başvuruda bulunur,
- Kurul, banka kurmak isteyen kişilerin taleplerini üç aylık süre içinde değerlendirip sonuçlandırır.
- Ancak, başvuru dosyasında belge ya da bilgi eksikliği görülmesi durumunda, eksikliğin giderilmesinden sonra yeniden bir üç aylık başlayacaktır.
- Tüm belgelerin tam sayılması ve eksikliklerin giderilmesi durumunda, kurul bankanın kurulmasına karar verebilir.
- Kurulun bankanın kurulmasına karar verebilmesi için, Yedi kişilik Kurul, en az beş üyenin iştiraki ile toplanır ve en az beş üyenin oyu ile karar alır.
- Kurulun onaylaması ile banka kuruluş izni alınmış olur.
Merkez Bankası: Bankanın kuruluş aşamasında Merkez Bankası�nın işlevi; BDDK�nun, kurulacak banka hakkında T. C Merkez Bankası�nın görüşü alınır, eğer uygun görülürse bankanın kuruluş izni onaylanır.
Ticaret Sicili: Banka kuruluş işlemleri sırasında, Ticaret sicilinin onaylaması gereken belgeler vardır. Ticaret Siciline verilecek olan dilekçeye aşağıdaki belgeler eklenir;
e) Gerçek kişi kurucular ile sermayedeki dolaylı pay sahipliği yüzde on veya daha fazla olan diğer gerçek kişilerce, Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü veya Cumhuriyet Savcılıklarından, Kuruma verilmek üzere (Ek 4)�de yeralan örneğe uygun olarak düzenlenecek dilekçe ile talep edilecek arşiv kaydını da içeren, son altı ay içinde alınmış adli sicil belgelerinin,
s) Sermayenin yüzde on ve daha fazlasını taahhüt eden kurucuların, gerekli kaynağı kendi ticari, sınai ve sair yasal faaliyetleri sonucunda her türlü muvazaadan ari olarak sağladıklarına dair (Ek 5)�de yer alan örneğe uygun olarak düzenleyip imzalayacakları birer taahhütnamenin eklenmesi gerekir.
6. Kuruluştan Sonra Yapılacak İşlemler: Banka kuruluş işlemleri tamamlandıktan ve BDDK�nun kuruluşu onayladıktan sonra, banka hemen faaliyete geçemez. Bunun için de bazı işlemlerin yapılması gerekir.
Kuruluş İzni Alan Bankanın Mevduat Kabulü ve Bankacılık İşlemleri Yapması: Kuruluş izni ya da şube açma izni alan bir bankanın, mevduat kabulü ve bankacılık işlemleri yapabilmesi için ayrıca izin alması şarttır.
- Bu izinler bir beyanname ile yapılacak başvuru üzerine BDDK�na verilir.
- Verilen izinler Resmi Gazetede yayınlanır.
- Yapılan düzenlemelerdeki şartları taşımayanlara gerekli düzenlemeleri yapmaları ve eksiklerini tamamlamaları için uygun bir süre verilir.
- Bu süre içinde yeniden başvuranlar hakkında yapılan inceleme sonunda durumları uygun bulunmayanlara sonuç tebliğ olunur ve verilmiş olan kuruluş izni geçersiz olur.
- Başvuru ve izin verilmesine ilişkin esas ve usuller BDDK�nca çıkarılacak yönetmelikle tespit edilir.
Kuruluş İzni Almış Bir Bankanın Faaliyete Geçmesi: Kuruluş izni almış bir bankanın faaliyete geçebilmesi için,
- Sermayenin nakit olarak ödenmiş olması,
- Yüzde beşi faaliyete başlamadan önce ve kalan yüzde beşi de faaliyete geçiş tarihinden itibaren bir yıl içinde olmak üzere kurucular tarafından TMSF�u (Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu�u) 7. maddenin 2. fıkrasında belirtilen asgari sermayenin yüzde onu tutarında ayrıca sisteme giriş payı yatırılması, Bankacılık işlemlerini gerçekleştirebilecek ölçüde yönetim, personel ve teknik donanıma sahip olunması şarttır.