ODTÜ'de felce karşı sinir doku mühendisliği
ANKARA - Ortadoğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) araştırmacıları, sinir dokularında meydana gelen iyileşemeyen hasarlarda, kök hücrelerin kullanımını içeren ‘sinir doku mühendisliği’ çalışmalarında önemli başarı gösterdi. ODTÜ Biyolojik Bilimler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Vasıf Hasırcı başkanlığındaki ekip, kök hücreleri farklılaştırarak elde edilen sinir hücrelerini çeşitli yöntemlerle organize doku olmaya elverişli bir biçimde yönlendirmeyi başardı. Felç tedavisinde önem taşıyan çalışmanın bundan sonraki aşamasında sinir hücrelerinin oluşturduğu üç boyutlu yapı, tavşanlarda denenecek.
Prof. Dr. Hasırcı, kazalarda sinir sisteminin alabileceği mekanik, ısıl ya da kimyasal darbelerin merkezi ya da periferal sinir sisteminde tedavi edilemez hasarlara yol açabileceğini hatırlattı. Bu gibi durumların sonucunda, pek çok insan istemli hareket, hafıza, konuşma gibi yeteneklerini kaybedebiliyor. Bunlar arasında bulunan omurilik yaralanması hasar boyutu ve derecesine göre kendiliğinden iyileşmesi mümkün olmayan bozukluklara neden oluyor. Hasırcı’nın verdiği bilgiye göre yeni bir yaklaşım olan ‘sinir doku mühendisliği’, tedavide çığır açacak.
Yapay kemik, kıkırdak, kalp kası...
Hasırcı, ODTÜ laboratuvarlarında doku mühendisliği çalışmaları kapsamında yapay kemik, kıkırdak ve yapay kalp kasının yanı sıra yapay sinir dokusu üretimi çalışmaları yürüttüklerini anlattı.
Hasırcı, sinir kopmalarında oluşan boşluğu doldurmak için, laboratuvar ortamında yapay sinir dokusu çalışmalarında doğal sinir dokusunu taklit edecek boyut ve yapıda doku oluşturma çalışması yürüttüklerini belirtti. Hasırcı, ürettikleri prototip yapının biyolojik ortamda davranışını sınayabilmek için tavşanlar üzerinde deneme yapılacağını söyledi.
ABD’nin National Spinal Cord Injury Statistical Center tarafından 2005’te yayınlanan verilerin, ABD’de her yıl 10 bin yeni vakaya rastlandığını gösterdiğini anlatan Hasırcı, verilere göre bu hastaların ortalama hastane masraflarının 95 bin dolar, ayrıca iyileşme ve rehabilitasyondan sonra ortalama yıllık masraflarının da yaklaşık 14 bin dolar olduğunu kaydetti. Hasırcı, bu verilerin ışığında yirmi beş yaşındaki bir hastanın yaşam boyu ortalama sağlık giderlerinin, 620 bin&#8211;2 milyon 800 bin dolar arasında değiştiğini söyledi. Merkezi sinir sistemi hasarlarının yanı sıra, periferal sinir sisteminde de travma sonucu oluşan hasarların oldukça yaygın olduğuna işaret eden Hasırcı, ABD’de periferal sinir sisteminde meydana gelen travmalar sonucunda her yıl 50 binden fazla nörolojik cerrahi işlem uygulandığını dile getirdi.