10 Nisan Polis Haftası - Polis Teşkilatı Tarihi - Okurum Yazarım
Anasayfa Genel Kültür 10 Nisan Polis Haftası – Polis Teşkilatı Tarihi
10 Nisan Polis Haftası münasebetiyle tüm zorluklara rağmen kahramanca görev yapan, evlerimizde güvenli bir şekilde yaşamamızı sağlayan tüm polislerimizin Polis Haftası nı kutlarız…
10 Nisan Polis haftası olması sebebiyle Emniyet Teşkilatı nasıl kurulduğunu ve bugünlere gelene kadar teşkilat içerisinde olan görev ve yetki bakımından değişiklikleri siz değerli okuyucularımız için araştırdık. İşte 1845 yılından bu zamana dek Emniyet Teşkilatı;
Osmanlı Devleti’nde Polis Teşkilatı
Osmanlı Devleti içerisinde polis teşkilatı uzun seneler boyunca askeri kurumların içerisinde askeriyeye bağlı olarak yer aldığını görmekteyiz. Askeri kurumların içerisinde bulunan polislerin görevleri ise günümüzdeki bekçilerin göreviyle aynıdır. O dönemin polisleri ‘’asesbaşı’’ olarak gece bekçiliği görevi yapmaktaydılar.
İstanbul’un fethine kadar bu şekilde devam etmiştir. İstanbul’un fethinden sonra büyüyerek imparatorluk olan Osmanlı içerisinde, ‘’sadrazamlık, yeniçeri ağalığı, falakacı, cebecibaşı, kaptanpaşa, topçubaşı, bostancıbaşı, kadı ve böcekçibaşı ‘’ gibi polis makamları veya rütbeleri oluşturulmuştur. Kısa bir süre sonra ise sadece istihbarat görevinden sorumlu olan ‘’Baştebdil’’ makamı oluşturulmuştur.
Yeniçeri Ocağı Kaldırılması Sonrası Polis Teşkilatı
1826 yılına kadar polis teşkilatının varlığı yukarıda anlattığımız gibi devam etmiştir. , Osmanlı’nın Gerileme Dönemi içerisinde 18 Haziran 1826 yılında dönemin padişahı II. Mahmut tarafından Yeni-çeri Ocağı kaldırılmıştır. Bu olaya Osmanlı halkı içerisinde Vaka-i Hayriye ismi verilmiştir. İlk modern polis teşkilatının kurulmasına bu olaydan sonra başlanılmıştır.
10 Nisan 1845 yılında Osmanlı Devleti içerisinde askeriyenin içerisinde ilk kez ‘’polis’’ ismiyle emniyet teşkilatı kurulmuştur. Kurulan polis teşkilatının görev ve yetkilerini ise yine aynı günde yayınlanan ilk Polis Nizamnamesi’ n de belirtilmiştir. Kimi kaynakta ise yayınlanan Polis Nizamnamesinin temelini Paris Emniyet Görev ve Yetki Nizamnamesi oluşturduğu belirtilmektedir.
1846 yılı içerisinde yayınlanan bir genelge ile polis hizmetlerinin askeriye içerisinde bulunmasının askerlerin görevini aksattığı iddia edilerek sadece polis hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla ‘’Zaptiye Meclisi’’ kurulmuştur. Yaklaşık 2 sene sonrasında kurulan Zaptiye Meclisi’de kaldırılarak yerine ‘’Divan-ı Zaptiye’’ (Zabıt Divanı) isminde teşkilat kurulmuştur. Kurulan bu teşkilat 1879 yılına kadar bu şekilde devam etmiştir.
1879 yılına geldiğimizde , sadece polisin temel görev ve yetkilerini belirten Zaptiye Nezareti (o zamanki İçişleri Bakanlığı) kurulmuştur. 6 Aralık 1896 yılında Polis Teşkilatı’nın görev yetkilerini tam olarak belirleyen ilk hukuksal metin Zaptiye Nezareti tarafından yayınlanmıştır. 1908 yılına kadar polisin görev ve yetkileri bu hukuksal metne göre ayarlanmıştır.
II.Meşrutiyet Sonrası Polis Teşkilatı
24 Temmuz 1908 günü II.Abdulhamid, II.Meşrutiyet’i ilan etmiştir. II. Meşrutiyet’in ilanından sonra daha kapsamlı ve daha modern bir polis teşkilatı kurulması amaçlanarak bu yönde çalışmalar başlatılmıştır. İlk olarak yine Fransa Polis Teşkilatı ve sonrasında Almanya Polis Teşkilatı örnek alınarak 31 Mart 1909 günü Zaptiye Nezareti kaldırılmış ve yerine ‘’Emniyet Umumiye Müdürlüğü’’ ile İstanbul yönetimine bağlı Polis Teşkilatı kurulmuştur. Yaklaşık 4 yıl sonra 9 Aralık 1913 yılında Dahiliye Nezareti Teşkilat Nizamnamesi çıkartılarak, Emniyet Umumiye Müdürlüğü, Dahiliye Nezareti’ne bağlanmıştır. Kurulan bu teşkilat Kurtuluş Savaşı dönemine dek ayakta kalabilmiştir.
Kurtuluş Savaşı Sonrası Polis Teşkilatı
29 Haziran 1920 tarihinde İstanbul’un işgal edilmesi sebebiyle Emniyet Umumiye Müdürlüğü işgal kuvvetlerinde lağv edilerek polis ve askeri teşkilatlar pasifize edilmiştir. Polis ve askeri teşkilatlarında üst düzey noktalarına Ermeni ve Rumlar polis olarak atanmıştır. Tehlikeli görülen Türk Polisler ise Malta’ya sürgüne gönderilmiştir. Kurtuluş Savaşı bitimine dek Malta sürgünüe gitmek istemeyen dönemin polisleri, Milli Mücadele ye katılmıştır.
Cumhuriyet’in ilanı sonrası tekrar kurulmaya çalışılan Polis Teşkilatı hakkında günümüzde de halen polisin yetki ve görevlerini belirleyen kanun olan, Polis Vazife ve Salahiyat Kanunu 4 Temmuz 1934 yılında çıkartılmıştır. Yaklaşık 3 yıl sonrasında 4 Haziran 1937 yılında ise polislerin resmi bir teşkilat olduğunu kanunlaştıran Emniyet Teşkilatı Kanunu çıkartılmıştır. PVSK ve ETK ‘da günümüze kadar küçük değişiklikler yapılsa da genel olarak bütünlüğünü korumuştur.