Önceki Yazısı<< 200. YAZISI >>Sonraki Yazısı
16)- Ucup ve kibirli olmamak
Dikkat edilmesi îcab eden hususlardan biri de ucub ve kibirden uzak durmaktır. Kibir: İnsanın kendini ilim, mevki, mal, güzellik vs. yönünden başkalarından üstün görmesidir. Ucup ise: Kendini beğenmek, gurur, kendini bir şey sanmak, insanın kendi nefsini, müstehık olduğu mertebenin üstünde tasavvur etmesidir
Ucup ve Kibir (Allah korusun!) sonu küfre dayanan bir hastalıktır. Dinimiz, her hayrın ve faziletin Hz. Allah’dan olduğunu öğretir. O halde kişinin sahip olduğu faziletlerden dolayı başkalarına karşı büyüklenmesi, bu nimetlere karşı nankörlük ve onu veren Cenabı Hak’tan gafil olması demektir.
Kibrin sebep olacağı hataların affı dahi zordur. Süfyanı Sevri: “Her bir mâsiyet ki, sebebi, kaynağı şehvet ise affı ümit olunur. Bir masiyet ki kaynağı kibir ise affı ümit olunmaz. Çünkü İblisin masiyetinin aslı kibirden, Adem (A.S)’ınki şehvettendi .”, buyurmuşlardır.
Kibirliler, Allah’ın sevmediği ve hakkı dinlemeye karşı kalpleri mühürlenmiş kişilerdir. Nitekim Hz. Allah bir çok ayeti kerimelerinde şöyle buyurmaktadır:
* سأصرف عن آياتى الذين يتكبرون فى الأرض بغير الحق “Yeryüzünde haksız kibirlenenleri ayetlerimden çeviririm”
* كذلك يطبع الله على كل قلب متكبر جبار “Allah, büyüklük taslayan her zorbanın kalbini mühürler”
* إنه لا يحب المستكبرين “Allah, büyüklük taslayanları sevmez.”
İnsanın kibirlenmesine birçok sebep vardır:
a)-İnsanın kendisindeki ilim ile kibirlenmesidir. Buna sebep:
* İlim sahibinin hakiki alim olmamasıdır. Çünkü إنما يخشى الله من عباده العلماء “Allah’tan hakkiyle ancak âlimler korkar.”, ayetinin mucibince hakiki alimler Allah’tan korkarlar da kibir illetine düşmezler.
*Veya İlminin kendisine fayda vermemesinden kaynaklanmıştır. İlim nisan yağmuruna benzer tatlı meyvelerde meyvenin tadını artırdığı gibi acı meyvelerin dahi acılığını artırır. İlim, kötü âlimde kibir ve gururu iyi alimde de tevazuu artırır.
Bazı yönden irtifa kaydeden insanların, başkalarına karşı mütevazi ve mütebessim olması lazımdır. Kibir ehli insan bunu gerçekleştiremez ve insanlardan yüz çevirir de Allah’ın şu ikazına muhatap olur:
ولا تصعر خدك للناس ولا تمش فى الأرض مرحا. إن الله لا يحب كل مختال فخور . “İnsanları küçümseyip yüz çevirme, yer yüzünde böbürlenerek yürüme! Allah kendini beğenip övünen hiçbir kimseyi sevmez.”
Yukarda zikrettiğimiz ve etmediğimiz başka birçok ayeti kerimede kibrin bu kadar zemmedilmesi, küfrü tazammun etmesindendir. Kibir ve azamet Allah’ın (yaratıcının) sıfatlarındandır. Bir hadis-i Kudsî’de Cenab-ı Hak: قال الله تعالى:الكبرياء ردائي والعظمة إزاري ومن نازعنى واحدا منها قذفته في النار “Büyüklük ridam, azamet de izarımdır. Kim bu iki şeyde benimle niza ederse ona azap ederim.”, buyurmaktadır.
Ucup, kibir derecesine varmayan aşırı güvendir ki, Eshabı kiram Huneyn savaşında kendilerine aşırı güvenerek, ucübe kapılmışlardı. Sayıca fazla olmalarına rağmen harpte epeyce zorlandılar. Müminleri ikaz ve her şeyin Allah’ın yardımıyla olduğunu ifade etmek için Cenab-ı Hak: لقد نصركم الله في مواطن كثيرة ويوم حنين إذ أعجبتكم كثرتكم فلم تغن عنكم شيئا وضاقت عليكم الأرض بما رحبت ثم وليتم مدبرين “Muhakkak Allah pek çok yerde ve huneyn gününde size yardım etmişti. O gün çokluğunuza güvenmiştiniz. Fakat bu size fayda vermedi. Yeryüzü o kadar genişliğiyle beraber size dar geldi ve arkanızı dönüp gittiniz.”, buyurmuştur.
İmamı Gazali hazretleri şöyle zikreder: “Kibirli kişi muallimlik yaparsa talebelere hoş davranmaz, onlara hakaret eder, onlarla alay eder ve kendi işinde çalıştırır...”
İnsan fıtratında mütekebbir insanlardan bir kaçış vardır. Talebeleri kendinden kaçan bir muallim nasıl olurda o talebelerine fayda verebilir?
Mütekebbir insan, dünyada yanlızlığa ahirette de azaba düçar olur. Peygamber Efendimiz (S.A.V): (لا يدخل الجنة من كان في قلبه مثقال حبة من خردل من كبر ). Kalbinde hardal tanesi kadar kibir bulunan kimse Cennete girmeyecektir.” buyurmaktadır.
Yüzde ısrar etme, doksan da olur,
İnsan dediğin noksan da olur
Sakın büyüklenme, elde neler var!
Ey insanoğlu! Kaf dağı kadar kibirlensen de kefene sığacak kadar küçüksün
Unutma! Her şeyin bir hesabı var, üzdüğün kadar üzülürsün.