Dört kapı kırk makam / İnançlar / Milliyet Blog
Şeriat Kapısı: İlke olarak Alevilikte İslamın koyduğu kurallara uyma zorunluluğu vardır. Şeriat Kapısı Hz. Muhammet'in Nübüvvet Kapısı yani Peygamber'in halkın ilke ve esasları anlamak için uygulattığı yöntemler bütünüdür. Bir Alevinin şeriat kapısının ilkelerini öğrenmesi gerekir. Ancak bunu ailesinden aldığı terbiye ile öğrendiği ve bu kapının aşıldığı düşüncesiyle uygulanmamaktadır. Bu kapıyı aşmadığını düşünen insanlar için bu kapının ilkelerini uygulamanın bir sakıncası yoktur.
Tarikat Kapısı: İnanca göre bu kapı Hz. Ali'den kalmıştır. Hz. Muhammed Miraçtan getirdiği 90 bin kelamın 60 binini Hz. Ali'ye vermiştir. Aleviliğin kuralları bu kapı ile belirlenmiştir. Tarikat Kapısına girmek yol kardeşi tutmakla başlar. Bu yol kardeşine Müsayip Kardeş denir. Temeli Hicret sonrası Mücahir Ensar kardeşliğiyle tesis edilen yapıda Hz. Muhammed kendisine Hz. Ali'yi müsayip kardeş edinmiştir. Tarikata giren kişinin önemli sorumlulukları vardır. Bunların başında tarikatın sırlarını saklamak, korumak, kimseye söylememek gelir. Öbür önemli sorumluluk ise, eline, diline, beline sahip olmaktır.
-Ayn'el Yakıyn: Görerek, duyarak tanıma, anlama, olup biteni kavrama. Gerçekleri gözle, kendi bütünlükleri içinde öğrenme.
-İlm'el Yakıyn: Bilgi edinerek, bilereki bilim yoluyla öğrenip tanıma, anlamına gelir. Burda edinilen bilginin uygulanışı söz konusudur. Tarikata giren bir kimse yaptıklarını, düşündüklerini, edindiği bilgilerle değerlendirme durumundadır.
Hakk'el Yakıyn: Gerçeğe ulaşma, bütün olayları, evrenin, yaratılışın, oluşun gizliliklerini görme, tanıma evresidir. Burda kişi en yüksek aşamaya varmıştır. Gördüklerini, duyduklarını değerlendirebilecek olgunluğa ulaşmış sayılır. Bilginin en yüksek aşaması budur.
Kişi benlikten, bencillikten sıyrılmış, gönülde bütün insanlık duygularını toplamış kesin 'Birlik'e varmış demektir. Tanrının kişiye öngördüğü aşama burasıdır.
Bu kapıda önemli olan insanın kendisini eğitmesi, yetiştirmesi bütün eksiklerinden sıyrılmasıdır. Tanrıya ulaşma yoluna giren, onunla yüz yüze gelen, varlıkların sırlarını kavrayabilecek olgunluk aşamasına ulaşan bir kimsenin bütün kötülüklerden, yakışıksız davranışlardan, suç sayılabilecek işlerden sıyrılması, uzak kalması insanın kendi özünü arıtmasına, bir ayna gibi pırıl pırıl duruma h-getirmesine bağlıdır. Bu kapıda 'ben' , 'sen' gibi ayrılık, ikilik gösteren sözlerin yeri yoktur. Bütün 'ben'ler, 'sen'ler karışıp kaynaşmış birlik'e varmıştır. Bu kapıya ulaşan kişiye tarikat dilinde 'İnsan-ı Kamil' denir.