Psk.Dan. Merve YILMAZ - PANİK BOZUKLUK - Ruh sağlığına dair her şey!
Tarih: 25-07-2019 18:26:00 Güncelleme: 25-07-2019 18:26:00
Çağımızın en yaygın ve popüler rahatsızlıklarından birisidir. Kaygı bozuklukları içerisinde yer alan panik bozukluk hakkında merak edilenlere, panik atak ve panik bozukluğun detaylarına kısaca yer verelim
Öncelikli olarak panik atakla panik bozukluk aynı şey değildir. Panik atak bir takım bedensel belirtilerle kendini gösteren, kişinin bu belirtileri “kalp krizi geçiriyorum, ölüyorum, çıldırıyorum “ şeklinde hatalı yorumlaması ile birlikte sıkıntı veren bir durumdur. Panik atağın belirtileri inceleyelim
Korku hali çoğu zaman tehdit veya tehlike unsurları içeren durumlarla bağlantılı olduğu için korkunun alarm fonksiyonunu bize gösteren belli başlı belirtilere yol açmaktadır.
Nefes daralması, nefes almakta zorluk
Soluğun tıkanması durumu
Nabız hızlanması, düzensiz nabız, çarpıntı
Göğüs ağrıları, göğüste fenalık hissi
Halsizlik hissi, baş dönmeleri
Gerçek dışılık, kendinden kopma ya da yabancılaşma durumu
Bir Panik Atağın bu belirtilerden en az 4 ya da daha fazlası bulunur. Dörtten daha az panik atakların görüldüğü ataklara ise Kısıtlı Panik Atağı denir.
Ataklardan en az birinden sonra, diğerlerinden biri ya da her ikisi de bir ay( ya da daha uzun bir süreyle) olur:
Başka panik atakların olacağı ya da bunların olası sonuçlarıyla (örn. denetimi yitirme, kalp krizi geçirme, çıldırma) ile ilgili sürekli bir kaygı duyma, tasalanma.
Ataklarla ilgili olarak, uyum bozukluğu ile giden davranış değişiklikleri (örn. spor yapmaktan ya da tanıdık, bildik olmayan durumlardan kaçınma gibi panik atağı geçirmekten kaçınmak için tasarlanmış davranışlar) gösterme.
Bu bozukluk,bir maddenin (örn. kötüye kullanılan bir madde, bir ilaç) ya da başka sağlık durumunun (örn. hipertiiroit, kalp-akciğer hastalıkları) belirtilerine bağlanamaz.
Bu bozukluk başka bir bozuklukla açıklanamaz. (DSM 5 Tanı Kriterleri)
Tanımını yapacak olursak; aniden başlayan ve hızlı bir şekilde şiddetlenen, çoğunlukla şiddetli bir tehlike hissi, sonunun geldiği düşüncesi, yoğun korku veya sıkıntı nöbetidir. Panik atakta genellikle 10 dakika içerisinde semptomlar doruğa çıkar. Atak 20-30 dakika sürer ( nadir olarak 1 saate yakın) Panik nöbetinin yaşanmasının ardından, sıkılıka yeni bir nöbet geçirme korkusu (beklenti anksiyetesi) gerçekleşmektedir. Panik atak ele alındığında tek başına psikiyatrik bir rahatsızlık veya tanı olarak düşünülemez. Yaşanılan bu durumun atak olarak değerlendirilebilmesi için 13 semptomdan en az 4 ‘nün aniden başlaması gerekir. Panik atak herkeste görülebilir. Çoğunlukla da mükemmeliyetçi veya kontrolcü kişilerde fazladır. Panik bozukluğun yaşam boyu görülme yaygınlığı verilere göre yaklaşık olarak erkeklerde %2 , kadınlarda %5 ‘tir. Panik atak belirtileri kişiden kişiye değişiklik gösterebilir ancak ortak özellikleri vardır. Yetişkinlerde görülebileceği gibi ergenler ve çocuklarda da gözlenebilir.
Bu belirtilerin çoğunluğu şu şekillerde gözlenecektir; Kalp atışında artış, titreme, terleme, gögüste sıkıntı, boğuluyor gibi olma hissi, bunaltı gibi fiziksel olmakla birlikte bilişsel özellik de yer alır. Depersonalizasyon (Bedenden ayrılmış olma duygusu ) veya derealizasyon (dış dünyanın garip veya gerçekdışı olduğu duygusu ) , bir diğeri ise çıldırma veya kontrolünü yitirme, ölüm korkusu şeklinde olacaktır. Panik atağın belirtileri arasında Parestezi (uyuşma veya karıncalanma ) hissi yer alır. Baş dönmesi , düşecek gibi bayılacak gibi olma, karın ağrısı, soluğun kesilmesi, tekrar atak geçirme korkusu, nefes darlığı ve yukarıda da yer vediğimiz gibi pek çok belirti gözlenebilir.
Evde kimsenin olmadığı bir zamanda kalp krizi geçirmekten ve hastaneye ulaşamadan ölmekten ya da kontrolünü kaybederek çıldırıp intihar etmekten , kendisine ya da yakınlarına bıçak ve bu gibi bir şeyle zarar vermekten, başkalarının bulunduğu ortamlarda çılgınca ve garip davranışlarda bulunarak rezil olmaktan şiddetle korkarlar. Bu düşüncelerin sürekli aklına gelmesinden dolayı da yoğun bir üzüntü duyarlar.
Bu hastalar gerektiğinde acil yardımı çabuk alabilmek için ; bütün günlerini hastane bahçesinde geçirmeyi ya da güzergahlarını muayenehane, eczane ve acil servis bulunan yerlerden seçmeyi tercih ederler. (trpsikiyatrider)
Panik Atak geçiren kişi bu tür hislere kapılsa da hasta ve çevresindeki insanların bilincinde olması gereken önemli noktalar vardır. Bunlar hastanın boğulmayacağı, delirmeyeceği, kalp krizi geçirmeyeceği, bayılmayacağı, felç olmayacağı veya ölmeyeceğidir. Panik atağın nedenleri nelerdir? Psikolojik rahatsızlıklar, depresyon, yoğun stres altında olmanın yanı sıra genetik faktörlerde etkileyici olabilir. Hastalara önerilerim ise kendinizle barışık olun, düzenli egzersizler yapın, önerilen gevşeme ve doğru düşünmeyi sağladıkça sıradan bir bunaltının panik atağa dönüşmesini engelleyebilirsiniz, psikoterapi sırasında öğrendiğiniz baş etme becerilerini günlük hayatta sık sık kullanın, unutulmamalıdır ki panik atak iyileşir. Diğer rahatsızlıklar da olduğu gibi panik atakta da erken teşhis önemlidir. Uzman gerekli görmeden iyileştim hissine kapılıp alınan tedavi sonlandırılmamalıdır. Devamlı ve düzenli tedavi olumlu sonuçlara götürecektir…