Tüm Türkiye’de yaklaşık 100, Alanya’da ise 20-30 tane olduğu tahmin edilen, nesli tükenmek üzere olan Akdeniz Fokları’ndan 1 tanesi Alanya sahilinde ölü olarak bulundu
Sahilde vatandaşlar tarafından fark edilen yavru fok, ölmüş olduğu anlaşılınca Alanya Belediyesi ekiplerine haber verildi. Sahile gelen 2 belediye personeli yavru foku yanlarında getirdikleri çöp torbasına koyarak sahilden ayrıldılar.
Sahile vuran endemik hayvan türleri prosedür gereği Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Alanya Şubesi’ne bildirilmek zorunda. Müdürlük ise bu hayvanları genelde üniversitelerin veterinerlik fakültelerine, inceleme ve araştırma yapılması için teslim ediyor. Ancak Alanya sahiline vuran bu Akdeniz Foku, Doğa Koruma ve Milli Parklar Şubesi’ne teslim edilmediği gibi akıbeti de bilinmiyor.
Akdeniz fokları, insanların kolay ulaşamadığı, üzerinde yapılaşma olmayan veya insan faaliyetlerinden uzak kalmış, üreme ve barınma işlevleri gören kıyı mağara ve kovuklarına sahip sessiz ve tenha kayalık sahilleri yaşama alanı olarak seçmekte ve bu alanların bozulmasından doğrudan etkilenmektedir. Alanya yarımadasında bulunan mağaralar Akdeniz Fokları’nın barınma ve yaşama alanı olmasına rağmen, bu mağaralar özellikle yaz aylarında tekne turuna çıkmış on binlerce turist tarafından ziyaret edilmektedir. Alanya sahillerindeki yapılaşma ve insan nüfusundaki artış da göz önüne alınırsa Akdeniz Foku’nun neslini devam ettirebilmesi ve yaşayabilmesi her geçen gün daha da zorlaşmaktadır.
YAŞAM ALANLARI VE POPÜLASYONU
Akdeniz foku 1900’lü yılların başına kadar Akdeniz ile doğu Atlantik kıyısında, Portekiz’den Batı Afrika sahilindeki Senegal’e kadar binlerle ifade edilen bir popülasyona sahipti. Ancak aşırı avlanma ve kasıtlı öldürmeler, kıyılardaki yaşam alanlarının kaybı ve mağaralarında rahatsız edilmeleri sonucunda türün nüfusu azaldı. Son 35 yıldır ise, Akdeniz Foku kıyıların betonlaşması ile ciddi bir tehdit altında. Akdeniz foku bugün sadece Yunanistan, Türkiye, Moritanya ve Madeira Adaları‘nda yaşamakta. Toplam dünya nüfusu 750 civarında. Moritanya sahillerindeki Akdeniz fokları koloni halinde birlikte yaşarken, Akdeniz havzasındakiler insan tehdidi nedeniyle çoğunlukla tek tek dolaşmaya ve yalnız yaşamaya zorlanmışlardır.
Dünyada birbirinden kopuk 2 ana bölgede yaşar. Akdeniz popülasyonu Yunanistan ve Türkiye’de, Atlantik popülasyonu ise Batı Sahra ve Moritanya kıyıları ile Portekiz’in Madeira Adaları’nda bulunmaktadır.
TÜRKİYE’DE AKDENİZ FOKU
Türün en kalabalık nüfusu Ege Denizi’nde bulunmaktadır. Akdeniz fokunun soyunu sürdürebilmesi ve varlığını koruyabilmesi Türkiye ve Yunanistan’ın elindedir. Bir dünya mirası olan Akdeniz fokunun korunmasında Türkiye önemli bir ülkedir.
Bilimsel çalışmalar sonucunda 60 civarında Akdeniz foku sayılmış, kıyılarımızda 100 civarında fok yaşadığı tahmin edilmektedir. Dünyadaki fok popülasyonunun yaklaşık 750 olduğu düşünülürse bu rakam son derece önemlidir.
TÜRKİYE KIYILARINDA FOKLAR
1. Marmara’da; Marmara Adaları, Karabiga kıyıları ve Mola Adaları ile Kapıdağ Yarımadası kuzey sahillerinde,
2. Ege’de; Gelibolu Yarımadası (Ege kıyıları) ile Behramkale arasında ve Yeni Foça ile Datça arasında,
3. Akdeniz’de; Datça ile Kemer arasında, Gazipaşa ile Taşucu arasında ve Hatay Samandağ ile Suriye sınırı arasında, kalan sahillerde var olma mücadelesi vermektedir.
Kıyılarımızda türün ve yaşam alanlarının korunmasına bağlı olarak, her sene değişen oranda Akdeniz foku ölümleri olduğu gibi yavrulama ve çoğalma da gözlenmektedir.
Öte yandan bu tanımdan yola çıkarak Akdeniz foklarının farklı yapıda sahilleri (örneğin kumsal kıyılar, balıkçı barınakları ve kıyı yerleşim bölgeleri) kullanmadığı sonucuna varılamaz. Akdeniz fokunun özellikle beslenmek için ıssız kayalık sahillerin dışına çıkarak dolaşım alanını genişlettiğini, kumluk, çakıllık kıyılar veya nehir ağızları veya balıkçı barınakları içlerine de uğradığı bilinmektedir.
Ancak, Akdeniz fokunun birincil yaşam alanı ıssız ve yapılaşmamış, hala doğallığını koruyan kayalık kıyılardır. Büyük bir deniz memelisi olduğundan dar yaşam alanları içinde barınamaz. Tür ancak, makul büyüklükte ve uygun kıyı alanlarının olması durumunda varlığını sürdürebilir ve güvenle yavrulayabilir.
DIŞ GÖRÜNÜMÜ (MORFOLOJİSİ)
İri bir deniz memelisi olan Akdeniz fokunun boyu 2-3 metre, ağırlığı 200-300 kilogram arasında değişmektedir. Erginlerin vücudunu 0.5 cm’yi geçmeyen kısa ve sert kıllar kaplar. Su üstünde görüldüğünde en belirgin özellikleri iri kafaları, uzun bıyıkları ve kömür gibi siyah gözleridir. Ergin dişi ile erkekler arasında belirgin bir boy ve kilo farkı yoktur ancak karakteristik renk ayrımları mevcuttur. Karada yatarken vücudun iriliği ve tombul görünümü göze çarpar. Vücudun her iki yanında ön yüzgeçleri (ön üyeler) ve arkada ise iki parça halinde arka yüzgeçleri (arka üyeler) yer alır.
Akdeniz Foku ile ilgili araştırmalar AFAG (Akdeniz Foku Araştırma Grubu) tarafından yapılmaktadır. Bilgiler: www.sadafag.org
Önceki İçerikSapadere’de safari minübüsü kaza yaptı