Rüstem Aslan, ,
Filiz Kumru , Troya Kazı Arşivi,
Troya’nın öyküsünü anlatmaya bir güzellik yarışmasından başlamalı. Güzel duvarlı, rüzgârlı Troya’nın kralı Priamos’un oğlu Paris, bu yarışmada birinciyi seçerken kendisine dünyanın en güzel kadınını vermeyi vadeden tanrıça Afrodit’ten yana kullanır oyunu. Bu karar birçok güzelliğin sonunu getirecek olan savaşlarla dolu uzun bir sürecin başlangıcı olur. Sonrasında Troyalı Paris, Grek yurdundaki Sparta kralının karısı Helena’yı kaçırıp kendi kenti Troya’ya götürür. Grek yurdunun krallarının öfkesi yere göğe sığmaz. Hemen karar verilir: Helena geri gelecek, Troya kenti yerle bir edilecektir! Akha kralları müttefik güçlerle birlikte oluşturdukları korkutucu büyüklükteki donanmayla Troya’yı kuşatırlar. 10 yıllık kuşatma boyunca, kaderi belirleyen tanrılar oyun oynarcasına bir o tarafa bir bu tarafa destek olurlar. Bu gelgitlerle birlikte yiğitlerin en cesurları, en acımasızları birbiri ardına ölüp gider. Savaş 10'uncu yılına vardığında, kuşatma Akhaların bir hilesiyle sona erer. Akhalar savaşmaktan vazgeçip geri döndükleri izlenimi vermek için çekiliyormuş gibi yapıp gemilerini Tenedos’un (Bozcaada) arkasına saklar ve içi askerlerle dolu dev bir tahta atı Troya surlarının önüne bırakırlar. Troyalılar tahta atı tanrılara sunulmuş bir hediye olarak kabul edip kentin içine alırlar. Bu büyük hata, kurtuluş sevincini ağıda dönüştürecektir. Gece atın içinden çıkan Akhalı askerler, dışarıda bekleyen diğer askerlere kentin kapılarını açar. Ege’nin en zengin ve güçlü kenti Troya yakılıp yıkılır; ölüm kentte kol gezer. Grek ordusu büyük bir zafer kazanır; ancak Akhalı askerlerin yurtlarına geri dönmek için çıktıkları yolculuk 10 yıl sürer. Denizlerde oradan oraya sürüklenen kahramanların birkaçı dışında hepsi hayatını kaybeder.
Troya antik kenti ve çevresi 1996 yılında millî park oldu. 1998 yılında ise Troya UNESCO’nun Dünya Mirası Listesi’ne alındı. Kente artan ilgi nedeniyle T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı 2011 yılında Troya Müzesi Mimari Yarışması açtı. İki yıl sonra ise 3 bin metrekarelik sergi salonuna, 11 bin 200 metrekarelik kapalı inşaat alanına sahip olan müzenin inşasına başlandı. 2015 yılında duran çalışmalar T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Çanakkale Valiliği koordinasyonu ile ilan ettiği 2018 Troya Yılı kapsamında yeniden başladı.
Troya örenyerinin girişindeki müzeyi ziyaret edenler, aşağı doğru inen bir rampa ile tarih yolculuğuna başlıyorlar. Burada Troya’nın katmanlarında yer alan 10 ayrı kent anlatılıyor. Giriş alanında Troas ve çevresini konu alan sergilemelerin yanı sıra arkeoloji bilimi, arkeolojik ve arkeometrik tarihleme yöntemleri de anlatılıyor. İstanbul Arkeoloji Müzesi’nden alınan Troya hazine buluntuları ile 2014 yılında T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından ABD’den getirilen Troya altınları da bu müzede yer alıyor. Rampayla başlayıp Troya’dan çıkarılan buluntular ve interaktif sergileme salonlarında devam eden sergiler müzenin seyir terasında sona eriyor. Ziyaretçiler terastan Homeros’un destanlarının geçtiği coğrafyayı, Kaz Dağları’ndan Çanakkale Boğazı’na, Avrupa’dan Asya’ya kadar olan topografyayı bilgilendirme panolarıyla inceleyebiliyor. Troya sadece bir örenyeri değil; bunun ötesinde bir anlamı var. Troya Müzesi ile bu anlama “eserler çıktığı topraklarda sergilenmeli” ilkesinin uygulandığı ilk yer olma özelliği de eklendi. Troya Müzesi, Antik Çağ'ın efsane kenti ile modern zamanları yan yana getirdiği için de heyecan verici.