"İnsan-ı kâmil odur ki: Bütün o letaifi; kendilerine mahsus ayrı ayrı tarîk-ı ubudiyette, hakikat canibine sevketmek ile sahabe gibi geniş bir dairede, zengin bir surette, kalb bir kumandan gibi, letaif askerleriyle kahramanane.." İzahı? | Sorularla Risale
Kur’an mesleği olan sahabe mesleği dışında, inanç ve düşünce tarihinde her bir meslek ya da ekol, insan mahiyetini işletmek noktasında parçalanmış ve dağınıktır. Yani her bir inanç gurubu ya da düşünce ekolü, insan mahiyetinde bulunan sayısız cihaz ve duyguların bütününü birlikte hareket ettirip terakki ettirecek sistemi ve terbiye metodunu ortaya koyamamıştır. Her birisi insan mahiyetinin bir yüzünü ya da birkaç duygusunu işletmişler, geri kalan duygu ve azaları ya ihmal etmişler ya da inkar etmişler.
Halbuki insan-ı kamil odur ki; insanın her bir cihaz ve duygusu hareket edip, tam manası ile terakki ile kemal bulsun ve o noktada Allah’a kulluğunu icra ve ilan etsin.
Yani insan mahiyetinde bulunan her bir cihaz ve duygu, Allah’ın bir ismine açılan bir penceredir ve hepsinin ibadet ve marifet mikyasları farklı ve başkadır. İnsan bu pencere ve mikyasları tam manası ile işletip istihdam edemez ise, insan-ı kamil derecesine erişemez.
Mesela; tasavvuf mesleği insan mahiyetinden kalbi esas alırken, aklı ve sair duyguları ihmal etmişler. Kelam ve felsefe mesleği aklı esas alırken, kalbi ve diğer duyguları ihmal, hatta inkâr etmişler vs.
İşte Kur’an mesleği olan sahabe mesleği, insan mahiyetinde bulunan her bir cihaz ve duyguyu, ibadet ve marifet noktasında tam işletip istihdam etmişler. Hepsi arasında mükemmel bir denge ve ahenk kurmuşlar. Ve bu sayede bütün mahiyetleri ile Allah’a tam bir kul, tam bir mütefekkir olmuşlar.
Bir binanın kırk tane ayrı ayrı manzaralı pencereleri olduğunu düşünelim. Bu pencerelerin birisinin manzarası çok hoşumuza gidiyor ve bu manzaraya kendimizi kaptırıyoruz, diğer pencerelere bakmak hiç aklımıza gelmiyor. Oysa her pencere ayrı bir manzaraya ayrı bir kemale açılıyor.
Allah’ı kırk pencereden kırk ayrı şekilde tanımak ile bir pencereden bir şekilde tanımak arasında elbette kemalat noktasından farklar olacaktır.
İşte sahabeler insanın mahiyetindeki sayısız pencerelerden Allah’a bakarken, sair meslekler bir pencereden bakmamaya çalışmışlar ve noksan kalmışlar.
Okunma sayısı : 5.114
"Eğer insan yalnız bir kalpten ibaret olsaydı, bütün mâsivâyı terk, hattâ esmâ ve sıfatı dahi bırakmak, yalnız Cenâb-ı Hakkın zâtına rapt-ı kalb etmek lâzım gelirdi. Fakat insanın akıl, ruh, sır, nefis gibi, pek çok vazifedar letâifi ve hasse..." İzah?
"Sahâbelerin nefisleri tezkiye ve tathir edildiğinden, nefsin mahiyetindeki cihâzât-ı kesire ile ubûdiyetin envâına ve şükür ve hamdin aksâmına daha ziyade mazhardırlar." Burayı "nefsin cihazatı" kısmı ile izah eder misiniz?
"Ehl-i velâyet, çendan fenâ-i nefse muvaffak olurlar, nefs-i emmâreyi öldürürler." Nefsin ölmesi konusunu açar mısınız, o zaman melek gibi olunmaz mı?