Pankitap | Basından
Buradasınız: Home » BasındanKategori ArşiviBasından	Bir provokatör olarak İlhan Mimaroğlu ağıtı
.Basından/.Ferruh Gençer	Hadi ULUENGİN/hadiuluengin@taraf.com.tr
İLHAN Abi New York’ta ve seksen altı yaşında öldü!
Vasatlık gazetecisini değil kompozitör ve müzikolog İlhan Mimaroğlu’nu kastettim.
Cenazesi dün yine aynı şehirde yapılan törenle kaldırıldı.
İlhan Abi filtresiz “Lucky Strike” kalmamış, siz yine şu cigaranın ucunu kopartıverin!
BEKLİYORDUK. Haberlerini haftada iki üç defa Rüstem’den (Batum) alıyordum.
Hastanenin yoğun bakım ünitesinden arada bir Columbia Üniversitesi’ndeki evine taburcu edildiğini öğrensem bile mukadder sonun hızla yaklaştığını hepimiz biliyorduk.
Güngör Abla’nın, Rüstem’in ve tabii ki dünya müzik camiasının başı sağolsun.
BESTELEDİĞİ ve icra ettiği türün yabancısı olduğum için burada tınıları yorumlamak gibi bir cüretkârlığa kalkışmayacağım. Haddim değil! Çizmeyi fena hâlde aşmış olurum.
Dolayısıyla, “Ş” harfinin mutlaka majüskülle yazılacağı “Şahsiyet”ten bahsedeceğim.
Ve hemen söyleyebilirim ki muhtemelen bütün öncü yaratıcılar, daha doğrusu evrensel tabirle bütün“avangard” dâhiler gibi İlhan Mimaroğlu da su katılmamış bir provokatördü!
Nitekim başta ABD olmak üzere Batı ülkelerindeki herhangi bir kalburüstü müzik mağazasına girip“Mimaroğlu” reyonunda duran bestelerinin isimlerine şöyle bir bakın:
“Can Çekişme”; “Çıldıran İblisin Kanatları”; “Sırtından Vurulmuşlara Ağıt”, vs…
Kulak daha notaların yadırgatıcılığına alışmadan provokatörlük buradan başlar.
ZATEN provokatör kelimesini kullanmakla irkilticiliği baştan vurgulamış oldum.
Fakat bilhassa, meydan okumanın yansıttığı sorgulama dürtüsünü kastediyorum.
Meselâ 8. Cadde’deki ofisin asansörüyle aşağı inmişiz ve zemini paspaslamakta olan siyahî adam “sağ taraf henüz ıslak, lütfen soldan yürüyün” dedi.
İlhan Abi dönecek ve, “Yarım asırdır şu memlekette yaşıyorum, bana ‘sol’dan gitmemi tavsiye eden ilk insan sizsiniz. Minnettarım” diye iltifat yağdıracaktır. Burada hangi Amerika?
Veya “gerici” bulduğu için örneğin Mozart plaklarını geceyarısı kapı dışarı edecektir.
Güngör Abla da o yattıktan sonra toplayıp gizlice saklayacaktır. Burada hangi müzik?
Veya, Charlie Mingus’e de tını ürettiği o efsanevi “Blue Note” kulübünde caza inmişiz.
Etraf “Mimaroğlu geldi” diye fısıldaşadursun, İlhan Abi izmaritini barmene göstererek “Tabureye ilişmemi istiyorsan tütün yasağı tabelasını kaldır” diyecektir. Burada hangi doğru?
UZUN seneler önce galiba “Türklerin ‘El Turco’su nerede” başlıklı bir yazı yazmıştım.
Aile fi tarihinde ve Osmanlı tebaası olarak göçtüğü için yukarıdaki lâkapla anılan fakat aslında Arap olan o zamanki Arjantin Cumhurbaşkanı’ndan yola çıkarak, etnik anlamda Türk sayılanların Yeni Dünya’da niçin başarı kazanamadıklarını sorgulamaya çalışıyordum.
İşte Ertegün biraderler hariç aynı istisnayı bozan belki tek kişi İlhan Mimaroğlu’dur!
Her hangi bir dünya ansiklopedisini açın, sultanlar ve siyaset simaları dışında ismine rastlayabileceğiniz tek tük Türk kökenliden birisi mutlaka İlhan Abi olacaktır!
Ve ben haklı olarak provokatörlüğüne de değindim ama Mimaroğlu’nun bu statüye erişmesindeki neden onun her anlamda evrenselliği yakalamış olmasından kaynaklanıyordu.
Hayır, yanlış söyledim! Öyle evrenseli yakalamış olmasından falan kaynaklanmıyordu.
Çok daha ötesi, bizzat o evrenseli üretmiş ve pekiştirmiş olmasından kaynaklanıyordu.
Doğu’yu ve Batı’yı özümsemiş engin kültür; anadil gibi vâkıf olunan yabancı lisanlar; kâinatın başkenti New York’ta ikameti seçmiş sağduyu! İlhan Mimaroğlu bunların hepsiydi!
İlhan Abi filtresiz “Luck Strike” kalmamış, ucunu kopartıp dumanı hırsla “Çıldıran İblisin Kanatları”na üfleyin ki, siz yaratıcının o meydan okuma provokatörlüğü asla bitmesin!
Taraf, 21 Temmuz 2012
Yazar İlhan Mimaroğlu
.Basından/.Ferruh Gençer	Ali SİRMEN/asirmen@cumhuriyet.com.tr
Paris’e yolu düşen Türkler, Abidin’e (Dino) mutlaka giderlerdi. Paris’e giden Türklerin kâbesiydi o.
New York’a yolu düşüp de İlhan Mimaroğlu’nu tanımış Türklerin çokluğunu öğrendiğimde şaşırdım.
Onlardan biriyim. İlhan ve tabii ki eşi Güngör Mimaroğlu’nu tanımak mazhariyetine eriştim.
Haddimi aşmayayım, kendim için söyleyeyim. İlhan Mimaroğlu’nun gidişiyle New York, parlaklığının birazını olsun yitirmiştir.
İlhan Mimaroğlu’nun, çok iyi, parlak bir yazar olduğunu sanırım bir zamanlar Cumhuriyet’te yayımlanan yazıları dolayısıyla biliyorsundur.
Uzatmayıp, 10.5.1995 tarihli “Vergiler, Algılar” ile sözü İ. Mimaroğlu’na bırakayım:
“Bu yakınlarda yolunuz New York’a düşerse Ulusal Borç Saati’ni görmeden gitmeyin.
Amerika’nın ne hızla batmakta olduğunun bir göstergesi bu saat. Times Square’in az ötesinde, Altıncı Cadde ile 43. Sokağın kesiştiği yerde bir binanın üstünde. Son uğradığımda, ulusal borç 4 trilyon 825 milyar, 733 milyon 815 bin 104 dolardı. Fotoğraf makinem yakalayabildi sayının tümünü. Yüzlerin artışını göz izleyemiyor. Neredeyse binlerin bile. Anlaşılsın diye, borcun saniyede 10 bin dolar arttığını belirtmişler. Borçtan aile başına düşen payın şimdilik 63 bin 019 dolar olduğunu da.
New Yorker dergisinin kapağında bir karikatür. Paskalya tavşanı kılığına sokulmuş bir adam, boş cepleri dışarıda, vergi beyannamesinin üstünde çarmıha gerilmiş. Derginin hem paskalya sırasına hem de yıllık vergi beyannamelerinin postalanması gereken güne rastlayan 17 Nisan sayısındaki bu kapak, ABD insanının IRS yüzünden düştüğü durumu çok iyi yansıtıyordu.
Nedir IRS? Internal Revenue Service. Demek oluyor ki, İç Gelir Hizmeti. Gülesim geliyor o ‘hizmet’ sözcüğüne. Çakırcalı düşünememişti kendini o türlü tanıtmayı.
Nedir eve hırsız girmesi, yankesiciye para kaptırma ya da bir yol kesiciye yakalanıp, soyulma olasılığı? Ömür boyunca bir kez, üç kez, beş kez… Belki de hiç. Oysa çalışan kişi, ücretinin ödendiği her gün, parasının önemli oranını yasal soyguna kaptırıyor.
Eve giren hırsız hiç olmazsa soyduğu evin sahibine zorla beyannameler doldurtup, çalınan parayı bildirmesini, yeterli görmüyorsa üstünü ödemesini istemez. Yasal soyguncu bunu da yapıyor. Her biri gitgide karmaşıklaşan vergi beyannamelerinin içinden hesap uzmanları bile kolay çıkamıyorlar artık.
Erich Maria Remarque’ın bir sözü vardır: ‘Bir katil günde 24 saat boyunca katil değildir.’ Kendilerine iç gelir hizmeti adını yakıştıran IRS soyguncuları da, günde 24 saat boyunca soyguncu değiller. Yalnız haftanın 5 günü sabah dokuzdan beşe.
Hizmetmiş! Ne hizmeti? Hangi hizmet? Vergiye kaptırılan paralardan tek bir meteliğin bile başta sağlık hizmetleri olmak üzere halka hizmet yolunda harcandığını biliyor değilim.
Nereye mi gidiyor öyleyse o paralar? Örneğin, aybalığının votkadan mı, yoksa tekiladan mı hoşlandığının araştırmasına gidiyor. ‘Devenin başı’ diyeceksiniz. Değil. Vergiye kaptırılan paralar deve olduğuna göre, devede kulak bile değil aybalığına giden seksen bin dolar. Amerikan hükümetinin özel sivil uçaklarıyla yüksek memurların, eşlerinin ve konuklarının gezdirilmesine, yılda 800 milyon dolar, sayısı 1200 olan bu uçaklar satın alındıklarında, ödenmiş para toplu olarak 2 milyar dolar…
Atom denizaltısına 5 milyar dolar, derken bozuk çıkıyor o denizaltı; onarımına 2 milyar dolar daha…
Sıkboğaz edip, bana da ödetiyorlar bu paraları. Allende’nin öldürülüp yerine Pinochet’nin getirilmesinin parasını da ödetmişlerdi. Noriega’yı ele geçirmek için Panama kentinin yakılıp yıkılmasının da…
Bir istatistiğe göre Amerika, cezaevlerine kapatılmışların sayısı en yüksek ülke. Her bir yargılıya yılda harcanan para ise Harvard gibi, Yale gibi ileri gelen üniversiteleri bitirmişlere girdikleri işlerde ödenen yıllık ücret ortalamasına denk.
Bu sıralarda Amerika’da seçim kazanmak için ölüm cezasından yana olmak gerekiyor. İdam edilenlerin sayısı gitgide artmakta. Her bir idam 2 milyon dolara patlıyormuş. Adam öldürmenin parasını ben de ödüyorum. O ikişer milyoncukları dağıtmazlar ki bizlere, biraz da biz ölelim!
Bernard Shaw vergiyi şöyle tanımlamıştı: ‘Peter’dan çalıp Paul’a veren bir hükümet, Paul’ün desteğine her zaman güvenir.’ Paul doymak bilmediği için Peter’dan çalanın borcu trilyonlara yükseliyor. Peter da Paul’un desteğine sığınmış o soyguncuya ‘yeter artık!’ diyemiyor.
Bir alıntı daha Remarque’dan: ‘Nefret kişiye ayağını denk almayı unutturur.’ Soyulanların nefreti henüz ayağı denk alma kaygısını unutturmuş değil.”
Cumhuriyet, 22 Temmuz 2012
Tülay German’dan Mimaroğlu İçin…
.Basından/.Ferruh Gençer	Zeynep ORAL/zeynep@zeyneporal.com
Önceki gün, çok sevdiğim, çok saydığım eşsiz bir sanatçıdan Tülay German’dan bir mektup aldım. “Hayatımda çok büyük bir yeri var” dediği İlhan Mimaroğlu’yla ilgili yazısını paylaşıyordu.
Bu çok yalın, çok alçakgönüllü, müthiş özlü ama aynı zamanda sonsuz duyarlı ve gerçekçi yazıyı ben de sizlerle paylaşıyorum:
“Korkuyorum ölümden, herkes gibi. Ama öldükten sonra yeniden doğmaktan, bu bataduran korsan gemisine geri gelmekten daha çok korkuyorum” diyen, gerek meslek, gerek özel hayatımda büyük bir yeri olan 50 yıllık arkadaşım Mimar Kemalettin oğlu İlhan Mimaroğlu’nun önce kitaplarını okudumdu.
Türkiye’de yayımlanan ilk caz müziği kitabı olan “Caz Sanatı” – Yenilik Yayınları, 1958.
İç kapakta yer alan Ayzenştayn’ın bir sözü o genç yaşımda çok ilgimi çekmişti. “Modalar geçer, kültür kalır.”
Sonra, 1961 yılında Varlık Yayınları’ndan çıkan “Musiki Tarihi Kitabı”.
1962 yazında da İstanbul’a geldiğinde Moda’daki evinde kaldığı en yakın arkadaşı Erdem Buri tanıştırmıştı.
Buri, Stephane Mallarme’nin “Le Tombeau d’Edgar Poe” şiirini okuyor, Mimaroğlu da kayıt yapıyordu. (Electronic Music – Turnabout Vox Productions, 1964)
1972’de piyasaya çıkan albümü “Wings of the Delirious Demon” için, Andrew Derken, High Fidelity-Musical America’da “başyapıt” der.
1973’te Jean Dubuffet’nin “Coucou Bazar”ı için gerçekleştirdiği albüm, gerek ABD’de gerek Fransa’da olay olmuştu.
Büyük trompetçi Freddie Hubbard ile yaptığı “Sing Me a Song of Songmy” (Atlantic, 1971), 12 Mart felaketinin üzerine 1972’de benimle yaptığı TRACT (Folkways, 1975), Che Guevara’nın söylediklerinin yer aldığı “To Kill a Sunrise” (Folkways, 1976) ilk aklıma gelen en sevdiğim politik yapıtları.
“Sanatçının varoluşunu hayatının değil, eserlerinin belirttiği konusundaki yaygın görüşe ben de katılıyorum” diyen İlhan Mimaroğlu’nun eserlerini anlatmak için yüzlerce sayfa gerek.
Erdem Buri’nin ardından Abidin’i de yitirdiğimde, “Tülayka, Paris’in tadı kalmadı benim için” diyen sesi kulağımda.
Bugün, sanki Erdem Buri’yi ikinci kez yitirmişim gibi bir his var içimde.
Tülay German. 19 Temmuz 2012. Paris.
İlhan Mimaroğlu’nun eşsiz bir yazar olduğunu önceki yazımda belirtmiştim. İşte “Günsüz Günce” kitabından çok sevdiğim bir bölüm:
Bir kol saati yapmışlar. Sayıların yerine notalar var.
Üçü beş mi geçiyor saat? “Mi’yi do diyez geçiyor” diyeceksiniz. İkiye yirmi mi var? “Re’ye la bemol” o da.
Günün birinde belki alaturkasını da yaparlar o saatin. 12 yerine do değil de Çargâh. 7 yerine sol değil de Gerdaniye.
“Saat kaç şimdi?”
“Dikçe Dilavizi Gülizar geçiyor.”
“İyi öyleyse. Mahura Muhayyer kala Eminönü’ne bir vapur var. Kaçırma onu. Kolaylık olsun diye köprünün Kadıköy iskelesi çıkışında buluşalım Acemaşiranı Yegâh geçe. Oldu mu?”
Unutma. En geç Zirguleye Dilarâ kala Arnavutköy’de olmalıyız.”
25 yıldır hep müzik kitapları yayınlıyor
Sayfa 9 / 9«‹789
İstanbul’un 100 Musikişinası	25TL 22,50TL	Almanya’da ”Hayali Türkiye”nin Müziği	39TL 35,10TL	Esatiz-i Elhan	Dillerin Kökeni Üstüne Deneme – Hasan Ali Yücel Klasikleri	10TL 9TL	Cemal Reşit Rey Müzikten İbaret Bir Dünyada Gezintiler	Adres: Barbaros Bulvarı, 18/4