Prematüre bebeklerin yaşam şansı – Dr. S. Altan Yaşar
Anasayfa / Yenidoğan / Büyüme ve Gelişme / Prematüre bebeklerin yaşam şansı
Prematüre bebeklerin yaşam şansı
Dr. S. Altan Yaşar Büyüme ve Gelişme, Yenidoğan Leave a comment 633 Görüntülenme
Doğum ağırlığı 1500 gramın üstündeki prematüre bebeklerin yüzde 95’i hayatta kalırken, büyük bir bölümü de gelişim olarak yaşıtlarını yakalar.
Normal koşullarda 40 haftayı tamamlayarak doğması gereken bir bebeğin, 37 haftayı doldurmadan doğmasına, erken doğum veya prematüre adı verilir.
Dünyadaki her 100 doğumun 1-3’ünü prematüre bebekler oluşturur. Bu bebeklerin yaşama şansını, doğum ağırlığı belirler. Doğum ağırlığı 1500’ün üzerinde olan bebeklerin yüzde 95’i yaşarken, bu ağırlığın altına düşen bebeklerin ölüm oranı yüzde 80’lere çıkar.
Prematüre bebekleri bekleyen bir diğer tehlike ise kalıcı sağlık problemleridir. Özellikle 37 haftadan önce doğan bebeklerde, beyin kanamasından solunum yetersizliğine, zeka geriliğinden kronik hastalıklara kadar pek çok kalıcı problem riski artar.
Bu olumsuz tabloya rağmen günümüzün modern tıp koşullarında, prematüre bebeklerin büyük bir bölümü, gelişim olarak yaşıtlarını yakalar.
Sosyo-ekonomik düzeyi düşük annelerde daha sık görülen prematüre doğum, pek çok nedenden kaynaklanır. Bunlar;
İkiz, üçüz gebelikler, bebeğin rahim içinde yeterince besin ve oksijen alamaması, kan uyuşmazlığı,
Bebeğin içinde geliştiği rahmin anatomik olarak bozuk olması, rahim boyunun zamanından önce gevşeyip, açılması,
Anneyle bebek arasındaki alışverişi sağlayan plasentanın işlevini yerine getirememesi, rahimden erken ayrılması,
Annenin kötü beslenmesi, yüksek tansiyonu, kalp ve böbrek hastası olması, kansızlığı, uyuşturucu özellikle de kokain kullanımı, genetik yatkınlığı gibi faktörler,
Annenin suyunun erken gelmesi, rahim içi suyunun normalden daha az veya çok olması, erken doğuma yol açan nedenlerdir.
Prematüre bebeklere, hassas bir bakım gerekir. Normal bebeklere yapılan standart uygulamaların dışında, kuvözde tutulması, solunum ve kalp atışının izlenmesi, oksijen tedavisi, dikkatli beslenmesi ve enfeksiyonlardan korunması çok önemlidir.
Kuvöz bakımı: Bebeğin vücut ısısını koruyan kuvöz, aynı zamanda gerekli nemle birlikte oksijeni de sağlar. Kuvözün ısısı, bebeğin ağırlığına ve kaç haftalık olduğuna göre ayarlanır. Yeterli oksijen alamayan bebeklerde morarma, sık soluk alıp verme, nefesin ara ara durması gibi belirtiler oluşur. Bebeklerin ne kadar oksijen aldığı, topuklarına bağlanan bir kablo yardımıyla monitörden izlenir. Oksijen tedavisinin dozu çok önemlidir. Çünkü azlığı kadar, fazlası da körlüğe varabilir.
Beslenme: Doğum ağırlığı 1500 gramdan fazla olan prematüre bebekler, anne sütü veya biberonla beslenebilir. Daha küçük olanların hemen beslenmesi tehlikelidir. Küçük bebeklerin çoğunda solunum sıkıntısı olduğu için sütün akciğerlere kaçma riski vardır. Solunum sıkıntısı tedavisi uzayan bebekler, damar yoluyla beslenir. Solunumu düzelen prematüre bebeklere, burunlarından midelerine bir tüp indirilir. Bu tüple anne sütü veya mamaya azar azar başlanır ve miktarı giderek artırılır.
Enfeksiyonlardan korunma: En küçük bir enfeksiyon prematüre bebeklerde hızla yayılarak, hayatını tehlikeye sokar. Bu nedenle bebekle temas kuran hemşirenin, dirseğinden başlamak üzere ellerini iyice yıkaması gerekir. Kan alma gibi bebeğe yapılan herhangi bir müdahalede, mutlaka eldiven takılmalıdır. Anne dışında, özellikle hasta kişilerin bebek odasına girmesi engellenmelidir.
Prematüre bebekte olabilecek kalıcı hasarlar
Prematüre bebekler tedavi edilse de taşıdıkları riskler açısından ömür boyu izlenmesi gereken çocuklardır. Özellikle erken dönemde bazı sorunlar yaşayan prematüre bebekler, ilerde çeşitli hastalık riskleri taşır.
Hangi sorunlar, hangi riskleri taşır?
Yetersiz oksijen: Bu durum ilerde zeka geriliği, kafa küçüklüğü, havale, spastisite, okuldaki başarısızlık riskini taşır.
Beyin kanaması: İlerde zeka geriliği, havale, spastisite, beyin içinde su birikmesine neden olabilir.
Solunum yetmezliği: Kronik akciğer hastalığı, tekrarlayan zatürree, bronş hastalıkları riski taşır.
Bağırsak hastalığı: Bağırsaklardan emilim bozukluğu, kısa bağırsak sendromu, kronik ishal riski taşır.
Tıkayıcı karaciğer hastalığı: Siroz, karaciğer yetmezliği, kanser riski taşır.
Beslenme bozukluğu: Kemik zayıflığı, kansızlık, gelişme geriliği riski taşır.
Sosyal stres: Çocuk istismarı, reddetme, boşanma gibi sosyal sorun risklerini taşır.
Diğer faktörlerde ise; ani beşik ölümü, enfeksiyon, kasık fıtığı, reflü, yüksek tansiyon, böbrek ve safra taşı riski taşır.
Prematüre bebek ne zaman evine gönderebilir?
Öncelikle anne sütü veya biberonla beslenmeye geçmelidir.
Günde 10-30 gram tartı almaya başlamalıdır.
Kuvöze ihtiyaç duymadan, kendi vücut ısısını koruyabilmelidir.
Nefes alışında veya kalp atımında herhangi bir yavaşlama olmamalıdır.
İlaç veriliyorsa, ağızdan almaya başlamalıdır.
Uzun süre oksijen tedavisi görenlerin, göz muayenelerinde herhangi bir sorun olmamalıdır.
İşitme testi sonucu normal çıkmalıdır.
Göbek katateri takılmış olan bebeklerin özellikle tansiyonları normal olmalıdır.
Kan sayımıyla, kansızlığının olup olmadığı belirlenmelidir.
Anneye, bebeğin evdeki bakımıyla ilgili gerekli eğitim verilmelidir.
Tartısı 1800-2100 grama çıkan ve yukarıdaki aşamaları tamamlayan bebek, gönül rahatlığıyla taburcu edilip, evine gönderilebilir.
Önceki Yenidoğan kimdir?
Sonraki Bebeklerde baş çevresinin önemi