Türkiye Dış Politikası ve Ekonomiye Etkileri
Wednesday, January 4, 2017 Merhaba arkadaşlar iyi günler bu içeriğimde biraz Türkiye dış politikası sonuçları ve ekonomimize etkilerinden bahsedeceğim. Ara ara kısa notlarda ekleyeceğim. Bu seneki olaylarıdan bahsedip etkisini anlatacağım. İsrail İle Normalleşme ve Etkileri Bildiğniz üzere İsrail ile Mavi Marmara olayı yaşamış ve 9 vatandaşımızı kaybetmiştik. Ve bu olayın yaşandığı zaman tarih 31 Mayıs 2010'du. Fakat bu olay öncesindede sürtüşmeler devam ediyordu. ''One Minute'' krizi olarak bildiğimiz olay sadece birer küçük tepkiydi. Mavi Marmara olayı sonrasında Türkiye-İsrail ilişkileri bozulmuş fakat Türkiye ilişkilerin noramlleşmesi için 3 şart koymuştu; Açık bir şekilde özür dilenmesi ,hayatnı kaybedenlerin yakınlarına tazminat, ve Gazzeye ablukanın kaldırılmasıydı. İsrail Türkiyenin 2 talebini karşılasada bir talebini karşılamak yerine arka yoldan dolanıp kabul etmemiştir. Fakat bu normalleşmeye engel olmamıştır. Bu arada bu bahsettiğim normalleşme için İsrail Hükümeti 6 sene beklemiştir. Yani 2010-2016 döneminde ilişkiler en alt düzeyde idi. Bu arada kısa bir ara bilgi olarak Türkiye bu dönemde Hem İsrail Hem Suriye Hemde Mısırla diplomatik kriz yaşıyordu ve bu üç ülkede büyükelçileri bulunmamaktaydı. Artı İranla yaşanan Suriye eksenli krizde bunları körükleyince Türkiye Ortadoğu Arenasında kendini git gide yanlzılaştırmıştır.Bu süreçtede ABden uzaklaşılmıştır. 2010-2016 arasında İsrail ile krizde olmamıza karşın ticaret hacmimiz yüzde 20 yükselmiştir (Rusya krizimizde muhteşem gerilemeye karşın bu krizde İsrail ile ticaret hacmimiz artmıştır). Yani eğer krizde olmasaydık veya normal şekilde ilişkilerimiz devam etseydi ticaret hacmi ve turist sayısının yüzde 20 değilde yüzde 40-50 artması ve İsrail doğalgazının Türkiye üzerinden Avrupaya taşınması gibi Türkiye ve İsrail lehine olan anlaşmalar imzalanabilir ve her iki ülkenin gelişmesine katkı sağlanabilirdi. İsrailli turistin en çok tercih ettiği bölge Anltalyadır ayrıca. Krizde olmamıza rağmen Türkiye İsrailin en çok ticaret yaptığı 6. en önemli ticaret ettiği ülke olmuştur (5.5 milyar dolar Veri:2014 sonu). Ayrıca 2 ülke birbirini mal satış-alışta birbirini tamamlayan ülkeler olmakta olup, Türkiyede üretilen İsrailde üretilmemektedir. İsrailde üretilende Türkiyede üretilmemektedir. Peki İsrail Türkiye İle Normalleşmeye Neden Bu Kadar Önem Verdi ?
İsrail ABD'nin İran açılımından rahatsız duymakta ve bunu İrana verilen bir fırsat olarak görmektedir. Yüzyıllardır üstü örtülü şekilde süren İran-İsrail anlaşmazlığıda göz önüne alındığında, Orta Doğuda Şii olmayan ve gelişmiş devlet yapısına sahip tek ülke olan Türkiyedir. Ayrıca İsrail bulduğu doğalgazı en ekonomik ve en güvenilir şekilde Avrupaya ihraç etmesinin yolu Türkiye üzerinden geçicek doğalgaz hattıdır. Ayrıca ekonomik ilişkilerinde giderek artarak her iki ülkeye yarar sağlayıcıda kaçınılmaz bir gerçektir. Türkiye ile İsrail ne kadar bizim medyamızda kötü gösterilsede iki ülke birbirini tamamlayan ülkelerdir. Ayrıca Ortadoğuda 3 güçlü ülkeden 2si olan Türkiye ile İsrailin aralarında anlaşması Ortadoğudaki bazı sorunlara son verebilir. Yani her 2 ülkeninde birbirine ihtiyaç duymaktadır. Yani 2 ülke 5 sene sonra veya 10 sene sonra veya 13 sene sonrada olsa birbirine ihtiyaç duyduklarından dolayı normalleşme sürecine girecektir. (https://www.youtube.com/watch?v=h4QyG4fEfdc eğer sıkıntı olmayacaksa bunu okuyanlardan bu videoyu izlemesini istiyorum. Bu videoda ülkelerin diğer ülkeler arasındaki ilişkileri bozabileceğini anlatan bir videodur.O dönemki İsrail Büyükelçimiz videoda konuşma yapmıştır.) 2. Rusya İle Olan Uçak Krizi ve Ekonomik Sonuçları Tekrardan bildiğiniz üzere 24 Kasım 2015 tarihinde meydana gelen Uçak düşürme olayı sonuçları hızlı bir şekilde yükselen Türkiye-Rusya ilişkileri resmen donduruldu. Ve Türkiye bu olaydan çok çok önemli dersler çıkardı. Kriz öncesi Türkiye-Rusya ilişkilerinde mükkemmel bir gelişim mevcuttu. Krizden önceki son yaz Rusyadan Türkiyeye gelen turist sayısı tamı tamına 3 Milyondu. Rusya artık savaşların silahla ve kurşunla yapılmadığını bildiği için Türkiyeye adeta ambargo koyarak, Türkiyeyi uluslararası arenada zor durumda bıraktı. Ayrıca Türkiye bu dönemde zaten yanlızlaştığı için bir kez daha yanızlığa itildi. Rusya sırayla Türkiyeden gelen tırlara adeta ambargo uygulanması Rusyada çalışan Türk çalışanlara oturma izini ve vize sıkıntısı
Rusyada Türk Şirketlerine her türlü vergi indiriminin iptal edilmesi
Türkiyeye giden Rus Turiste engel koyup bütün paketleri iptal etmesi
Vizesiz girişin kaldırılması ve sıkı tedbirler
Türkiyeden gelen mallara ambargo ve satın alınmaması gibi engeller koymuş ve Türkiye ekonomisine adeta bir dış müdahalede bulunmuştur.
Tabiki bu olayın sonuçları ve sıkıntıları Türkiye acı bir şekilde öğrendi.
Uçak Krizi Ve Sonuçları Türkiyenin Suriyedeki hareket alanı kısıtlanmış ve Rusya Suriyeye daha çok kuvvet yollamış ve s-300 füzeleri yerleştirmiş, bunların sonucu olarak Türkiye Suriye meselesinde eli kolu bağlanmıştır.
Türkiyeye gelmeyen turist sonucu ülkemizde çoğu işletme kapanmış veya geçiçi tatil yapılmıştır. Bunun sonucu olarak Türkiye 20 milyar dolar gibi korkunç bir rakama kadar ulaşmıştır.
Tırlarımız ve ihraç ettiğimiz ürünlerin Türk ülkelerine ulaşması için Rusya üzerinden geçtiği için büyük sıkıntılara yol açmıştır.
Yaklaşık Rusyanın 16 senesinde etkili olan Vladimir Putin Türkiye'ye ambargo kararlarını açıklamasının ardından Tl-Dolar paritesi yükselme trendine girmiş ve ülkemizin dış borcu artmıştır.
Türkiyede işsizlik artmıştır. Ve bunun sonucu olarak ekonomide gerilemeye kadar giden bir domino etkisi yaratmıştır.
Rusya kürtlere ve Suriye Devletine verdiği desteğin artması sonucu Türkiye dış politikasında önceliği Esadı devirmekten , kürt devleti oluşmasını engellemeye dönmüştür.
Türkiye her ne kadar ''NATO'ya üye ülke '' olarak gözüksede Rusya ile ilişkilerini koparmayan bir ülkedir. Avrupa ve Abd Rusyaya ambargo koyma kararı almasından sonra Türkiye bu karara uymayacağını belirtmiş ve Türkiye-Rusya arası yatırım hız kazanmıştır. Yani 28 ülkenin Rusyaya sattığı malı Türkiye tek başına Rusyaya satmaya başlamıştır.Fakat ambargo sonrası ülkemiz bu ürünler satmamaya başlamıştır. Gibi Ülkemiz için kötü sonuçlar doğmuştur. Fakat Türkiye yaklaşık 7 ay içinde Rusya ile normalleşme ilişkilerine başlamış ve bu normalleşme iki ülkenin Cumhurbaşkanı ve Devlet Başkanlarının ziyaretleriyle bu normalleşme süreci kısaltılmaya çalışılmıştır. Hatta bu dönemde yaşanan darbe girişimiyle ilgili darbe sürecinde gelen istihbarat ve gerçek desteği sadece Rusya ve İranın iletmesi iki ülkenin normalleşmesini bir kez daha ön plana çıkarmıştır. Hatta Rusya bu durumdan sonra Türkiyeyi ''NATO'dan ayrılın, Şangay İşbirliği Örgütüne alalım sizi '' durumuna kadar gitmiştir.
Bu olaylar yaşanırken Türkiyeye batıdan hiçbir şekilde elle tutulur destek gelmemesi , iki ülkeyi hem aynı çizgiye yakınlaştırmış ve normalleşmenin daha hızlı olmasını sağlamıştır. Ayrıca bu ilişkinin iyileşmesi sonucu Şangay İşbirliği Örgütünün enerji konferansı 2017'de Türkiyede yapılması kararlaştırılmıştır. Türkiye enerji konusunda Rusya'ya sıkı sıkıya bağlı bir ülkedir. Yani olurda bir gaz kesiminde tezek yakmak veya yemek konusunda kararsızlık durumuna düşmemiz muhtemeldi. İlişkilerin perde arkasını okumak isterseniz buraya linkini bırakayım kimin arka planda yardım ettiğini siz görün. (http://sptnkne.ws/cgrn)
Peki Biz Bu Normalleşmeyi Nasıl Sağladık Nasıl Yaptık? Darbe girişiminde önce Erdoğan Putine, Binali Yıldırım ise Medvedeve Rusyanın Milli Günü dolayısıyla tebrik mesajı yollamış, ardından Erdoğan üzüntülerini ve özrünü dile getiren bir mektup yollamıştır. Bunun sonucunda normalleşme başlamış fakat bir sıkıntı ortaya çıkmıştır. Bu sıkıntı 15 Temmuz Darbe Girişimidir. Bu olaydan sonra Recep Tayyip Erdoğanın yaptığı ilk yurtdışı ziyareti herhangi bir batılı ülkeye değilde Rusyaya olması bu ilişkilerin ne kadar önemli olduğunu anlatmamıza yarar. Erdoğanın bu buluşması sonrası ilişkilerin eski seyrine yakın bir döneme yakınlaşmış ve önemli detay ve pürüzler giderilmiştir. St. Petersburg Kararları Üst düzey işbirliği konseyini yeniden canlandırılacak.
Bu alınan kararlar sonrası 7 ay süren kriz aşılmış ve Türkiye Rusya ilişkileri normalleşme sürecine girmiştir. Bundan sonraki ziyaret ise Vladimir Putini enerji kongresi kapsamında yaptığı Türkiye ziyaretidir. Görüşmede ilişkilerin geliştirilmesi konuşulmuş ve Türk Akımı sözleşmesi imzalanmıştır. Ayrıca Türkiyeye konulan meyve-sebze ambargosu kalkmıştır. Ve Akkuyu Nükleer Santarli yapımına hız verilmiştir.
Türkiyenin Rusya ile Normalleşinden Kazandığı Önemli Kozlar
Türkiye Suriyede Fırat Kalkanı Operasyonunu Rusya desteğiyle yapmıştır. Ve dolaylı yoldan kürtleri destekleyen Rusya kürtlere olan desteğini azaltmıştır. Enerjisinin yaklaşık yarısını Rusyadan karşılayan Türkiye Türk Akımı ile bu gazı Avrupaya sattığından dolayı ekonomik alanda güçlenmiştir. Rusyanın ekonomik ambargoları kaldırmasıyla Türkiye eski günlerine dönmeye başlamıştır. Rusyayayla olan ticari ilişkilerimiz yeniden canlanmış Türk Firmaları Rus Pazarında eski konumlarından daha iyi duruma dönerek Rusyaya dönmüştür. Suriyeye ateşkesi getiren iki ülkeden Türkiye ve Rusya Suriyedeki savaşa çözüm bulmaya çalışırken Abdyi satrancın dışına iten bir hamlede bulunmuşlardır. Bunun sonucu olarak Türkiye Suriye barışında birincil güç pozisyonuna yükselmiştir. Balkanlarda artan Rusyanın etkisi kendini Ukrayna krizinde ve Suriye krizindede göstermiş ve Rusyayla iyi ilişkileri olan ülkelerin bu krizde söz sahibi olması gibi bir sonucu doğurmuştur. Rusya ve Türkiye arasında askeri anlamda gelişmeler yaşanmış Türkiyenin hava savunma sistemi almasına kadar uzanan bir ticaret gelişmiştir. Türkiyenin zorunlu ''Natoda kalıcak Abye üye olması gerekiyor'' gibi görüşler Rusyayla olan ilişkilerin iyileşmesi sonucu kendini '' Acaba Şangay İşbirliğ Örgütü Türkiye için iyi bir alternatifmi? '' gibi sorulara yer bırakmıştır. Ve daha birçok kazancımızı buraya yazabiliriz. Ekonomiye etkisi ise Türk parasının değer kazanması, iki ülke arasında ilişkilerin gelişmesinden dolayı ticaret hacminin gelişmesi ve buna paralel olarak iki ülkenin ekonomisinin olumlu yönde etkilenmesi, doğalgazda alınan indirimler ve Türk Akımını ekonomik sonuçlar olarak görebiliriz. Yani Türkiye-Rusya ilişkilerinin ne kadar önemli olduğunu bu sonuçlardan ve olaylardan görebiliriz. 3. Türkiye-İran İlişkileri ve Fırsatlar Türkiye-İran arasında kayda değer herhangi bir sıkıntı bulunmaması ve Çözüm Süreci kapsamında İranlı turistin Doğuya ve Güneydoğuya olan ziyaretleri ve bölgeyi canlandırması, Türkiye için mükkemmel bir mutluluk sağlamıştır. Çünkü bölgeye gelebilecek turist sayısı çok sınırlı olacağı için bu sayıyı artırmak için ne yapabilirz diye düşünürken İranlı turist bize çıka geldi ve bizi bu dertten kurtardı. Gaz ihtiyacımızında yüzde 18ini karşılayan İranın çoğu yüksek kaliteli ürünü Türkiye üzerinden ithal ettiği için bu Türkiye için '' Sen bizden ithal et bizde üstüne biraz koyalım sende kazan bizde kazanalım. '' mantığı güttüğümüz için ilişkilerimi çoğunlukla yüksek seviyede devam etmiştir. Fakat Suriye İç Savaşı ve Arap Baharı döneminden itibaren bu ilişkilerde sıkıntıya sebep olmuş ve İranın ortadoğudaki nüfüz mücadelesini Türkiye destekelemiyor olsa bile bu ilişkilerde çok büyük bir etkiye sebep olmamıştır. İranın çoğu Batılı ülkeye ambargo koyması ve bu ambargolara Türkiyeyi dahil etmemesi Türkiye-İran ticaretinin hızlanmasını sağlamıştır. Bu hızlanma sonucu İranda İnşaat, Havalimanı yapımı, fabrika yapımı, otomotiv sanayi, beyaz eşya yapımı gibi yüksek kaliteli ürünleri bizden alması sonucu ekonomimize yüksek katkıda bulunmuştur. 200e yakın Türk şirketi İranda 2 milyar dolarlık yatırım yapmaktadır.Türk şirketlerinin önümüzdeki dönemde otomotiv,otelcilik,inşaat,avm yapımı, karayolu ve demir yolu inşası gibi önemli projelere imza atması bekleniyor.
Suriyede Abd ve Rusyanın ön plana çıkması elbetteki İran ve Türkiyeyi rahatsız eder.Çünkü bölgede olan herhangi bir olaydan öncelikli olarak etkilenecek İran ve Türkiyedir. Son zamanlarda yapılan ateşkes ve Suriyenin sorunlarına kalıcı çözüm arayışı iki ülkeyi tekrardan aynı masa etrafına toplamıştır. Her 2 ülkeninde Suriyenin kuzeyinde terör koridoruna karşı olması, her iki ülkeninde Suriyenin toprak bütünlüğünden yana olması gibi detaylar alt alta yazılınca Türkiye-İran, Sünni-Şii ülkeleri olmasına rağmen yüksek düzeyde işbirliği sağlanabilmekte ve ekonomik olarak gelişim sağlanabilmektedir. Fakat İran Suriyede askeri olarak ülkede bulunmasına karşın Türkiye-Rusya iyileşmesinin bu kadar hızlı olmasının İran açısından olmusuz sonuçları olacağını biliyor. Bu sonuçlardan biri askeriyede Rusyanın İranla yaptığı işbirliği Türkiyenin etkili politikasıyla masada Türkiye-Rusya işbirliğine dönüşmesi ve İranın etkinliğinin azalması gibi sonuçlar doğurabilir. Ayrıca Esadın meşrutiyetini kaybetmiş olması İranın daha fazla Esad üzerinde ısrar etmesini anlamsız kılabilir. Arkadaşlar bu üç ülke olan ilişkilerimizden bahsettim eğer beğenirseniz gene komşumuz olan üç ülkeyle ilgili bu şekilde bahsedebilrim. Ve size bir soru sorarak son vermek istiyorum makaleme, sizce Türkiye batı ekseninden kayıp Şangay İşbirliği Örgütüne katılıp batıyla arasına mesafemi koymalı, yoksa Nato ve Abci tavırlarmıza devam mı etmeliyiz ? Etiketler dış İlişkiler Bu makale 5 Puan
Hanifi Can IŞIK
Taha Çağrı Doruk