Uluslararası Gümrük Terimleri Sözlüğü | Birleşik Gümrükleme
Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasını danışmanlık çalışmalarımızla Değerli iş ortaklarımız Pilenpak ve İnka Şirketlerine kazandırmanın gururunu yaşıyoruz.
Yetkilendirilmiş Yükümlü Sertifikasını danışmanlık çalışmalarımızla Değerli iş ortaklarımız Pilenpak ve İnka Şirketlerine kazandırmanın gururunu yaşıyoruz. 20.11.2017 tarihinde...
Büyük projeler, tecrübe, uzmanlık ve iyi bir ekip çalışması gerektirir
Birleşik Gümrük Müşavirliği olarak Türk Akım Doğalgaz Boru Hattının Marmara ve Karadeniz’deki inşaatını gerçekleştirecek Pioneering Spirit’ in...
Müşteri Bilgilerinin gizliliğine ve güvenliğine büyük önem veren şirketimiz bunu ISO 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi...
Birleşik Gümrükleme ailesi iftar yemeğinde bir araya geldi.
İzmir Merkez Şubemiz personeli ve yöneticilerimizin katılımıyla bir iftar yemeğinde daha bir araya geldik.
Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü ve ISO 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi Paneli
Birleşik Gümrük Müşavirliği tarafından düzenlenecek olan “Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsü Nedir? Yetkilendirilmiş Yükümlü Statüsünün sağladığı faydalar nelerdir? Başvuru...
Açıklama : Uluslararası Gümrük Terimleri Sözlüğü
TERMS TERİMLER ULUSLARARASI GÜMRÜK TERİMLERİ SÖZLÜĞÜ
ADMINISTRATIVE SETTLEMENT OF A CUSTOMS OFFENCE
(Règlement administratif d’une infraction douanière) GÜMRÜK SUÇUNUN İDARİ YÖNDEN HALLİ Gümrüğe, konuyla ilgili bir karara vararak ya da konuyu uzlaşma yoluyla halletmek suretiyle, ulusal mevzuat çerçevesinde bir gümrük suçunu karaya vardırma yetkisinin verildiği prosedür.
Bir gümrük suçunun idari yönden halli hususu, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin H.2 Eki ile revize Kyoto Sözleşmesi’nin H Özel
Eki’nin 1. Bölümü çerçevesinde ele alınmaktadır.
AD-VALOREM DUTIES AND TAXES
(Droits et taxes ad valorem) KIYMET ÜZERİNDEN ALINAN VERGİ VE RESİMLER Kıymete dayalı olarak hesaplanan vergi ve resimler.
(Déclaration générale de l’aéronef) HAVA TAŞITI GENEL BEYANI 1944 yılına ait Şikago Uluslararası Sivil Havacılık Sözleşmesi’nin 9. Eki hükümlerine uygun olarak yapılan beyan. Genel beyan, hava taşıtıyla taşıtın takip edeceği yol, mürettebatı, yolcuları ve sağlıkla ilgili özet bilgilere ilişkin bilginin
temin edildiği, varış ve çıkışla ilgili temel belgedir.
(Recours) İTİRAZ Gümrüğün aldığı bir karardan ya da ihmalinden doğrudan etkilenen ve dolayısıyla mağdur olduğunu düşünen kişinin mevcut durumun yetkili bir merci nezdinde telafisini isteyen kişinin yaptığı işlem.
Gümrük konularında itirazda bulunulması, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin H.1 Ekiyle revize Kyoto Sözleşmesi’nin Genel
Eki’nin 10. Bölümü’nde ele alınmaktadır.
(Liquidation des droits et taxes) VERGİ VE RESİMLERİN TAHAKKUKU Ödenecek vergi ve resim tutarının tespiti.
Vergi ve resimlerin tahakkuku,
revize Kyoto Sözleşmesi’nin Genel Eki’nin 4. Bölümü’nde ele
(Carnet ATA) ATA KARNESİ ATA Sözleşmesi ve İstanbul Sözleşmesi koşulları çerçevesinde düzenlenen; uluslararası geçerliliği olan bir teminatı bünyesinde barındıran ve eşyanın geçici kabulünü ve gerekli görülmesi halinde eşyanın transitini kapsayacak şekilde ulusal gümrük belgeleri ve ithalat vergi ve resimlerine sağlanan güvencenin yerine kullanılabilen uluslararası gümrük belgesidir. ATA Karnesi, eşyanın geçici ihracı ve yeniden ithalinin kontrolü amacıyla kabul edilebilir; ancak bu durumda uluslararası teminat geçerli sayılmaz.
1. ATA karnesi, prensipte, taşıma araçlarının geçici kabulünde kullanılmaz (Bkz. İstanbul
Sözleşmesi’nin 1. Maddesi A Eki 2. Yorumu)
2. “İthalat vergi ve resimleri” yerine, ATA
Sözleşmesi’nde, Sözlüğün daha önce kullanılan ifadeye karşılık olarak tanımladığı aynı kapsamda olacak şekilde, “ithalat vergileri”
(Convention ATA) ATA SÖZLEŞMESİ Gümrük İşbirliği Konseyi’nin 1961 yılında kabul ettiği, eşyanın geçici kabulüne ilişkin ATA karnesi hakkındaki Gümrük Sözleşmesi’ne
(ATA Sözleşmesi) atıfta bulunmak için yaygın olarak kullanılan ifade.
(Contrôle par audit) EŞYA BEYANNAMESİNİN KONTROLÜ Gümrüğün, ilgili kişilerin elinde bulundurduğu defter, kayıt, iş sistemleri ve ticari verilerin incelenmesi yoluyla beyanların doğruluğu ve gerçekliğinden emin
olmak için aldığı tedbir.
Eşya beyannamesinin kontrolü, revize Kyoto Sözleşmesi’nin Genel Eki’nin 6. Bölümü’nde ele alınmaktadır.
Economique Agréé – OEA) YETKİLENDİRİLMİŞ YÜKÜMLÜ (YY) YY, DGÖ standartlarına ya da buna eşdeğer arz zinciri güvenliği standartlarına uygun olduğu ulusal bir gümrük idaresi tarafından ya da ulusal bir gümrük idaresi adına onaylanmış bulunan herhangi bir işlevle uluslararası eşya dolaşımına dâhil olan taraftır. imalatçılar, ithalatçılar, ihracatçılar,
komisyoncular, konsolidatör firmalar, aracı firmalar, limanlar, hava limanları, terminal operatörleri, entegre operatörler, antrepolar, distribütörler ve nakliye komisyoncuları YY kapsamına girebilmektedir.
1. Yetkilendirilmiş Yükümlü (YY), DGÖ SAFE
Standartlar Çerçevesi’nde ele alınmaktadır.
BOARDING AND SEARCH OF MEANS OF TRANSPORT
(Contrôle à bord et visite des moyens de transport) TAŞIMA ARAÇLARININ KONTROLÜ Taşıma araçlarının,
(a) Taşıma aracından ve taşıma aracı, yük, stok, mürettebat ve yolcularla ilgili ticari, taşımayla ilgili ve diğer belgelerin incelenmesinden sorumlu kişiden bilgi toplanması;
(b) Taşıma araçlarının teftişi, muayenesi ve aranması amacıyla gümrük tarafından
ziyaret edilmesi kapsamında yer alan faaliyetler.
(Soumission) TAAHHÜT Kişinin, belli bir fiili yerine getirip getirmeme hususunda kendisini bağladığı, hukuki usulüne uygun
(Déclaration de chargement) YÜK BEYANI Ticari kullanıma yönelik bir taşıma aracının varışında ya da çıkışında ya da varış ya da çıkışından önce sunulan; gümrüğün, gümrük bölgesine getirilen ya da gümrük bölgesinden çıkarılan yükle ilgili olarak gerekli gördüğü detayları sağlayan bilgiler.
1. Yük beyanlarının mahiyeti ve içeriği, yararlanılan ticari kullanıma yönelik taşıma araçlarına göre ülkeden ülkeye değişiklik gösterebilir. Yükle (navlunla) ilgili detaylı bilgiler, eşyanın cinsini, sayısını, ambalajların işaret ve sayılarını, eşyanın kısa bir tanımını, brüt ağırlığı vb. içerebilir. Bazı ülkelerde, bu detaylı bilgiler, elektronik yöntemle sunulabilir.
2. Yük beyanları, genellikle “manifesto” şeklinde anılmaktadır; bazı ülkelerde hava taşıtı yük manifestoları, gemi manifestoları ya da eşya manifestoları, yük beyanı yerine kabul edilmektedir. Yük manifestolarına zaman zaman navlun beyanı da denilmektedir.
3. 1965 yılına ait Londra’da imzalanan Uluslararası Deniz Ticaretinin Kolaylaştırılmasına ilişkin Sözleşme Eki (Model Form IMO FAL (Uluslararası Denizcilik Örgütü Uluslararası Deniz Ticaretini Kolaylaştırma
Sözleşmesi Form 2). Hava taşımacılığı hususunda, ilgili
beyan ise, yük manifestosu olarak anılmaktadır (1944 yılına ait Şikago’da imzalanan Uluslararası Sivil Havacılık Sözleşmesi Model Formu)
4. Eşya beyannameleri, yük beyanları kapsamına giren tek tek sevkiyatlarla ilgili olarak sonradan da sunulabilir.
5. Yük beyanı, revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel A Eki 1 ve
2. Bölümleri’nde tanımlanmaktadır.
(Manifeste de chargement) YÜK MANİFESTOSU Taşıma aracında ya da taşıma biriminde taşınan yükü (navlunu) kapsayan eşya listesi. Taşıma belgesi sayıları, göndericiler, alıcılar, işaret ve sayılar, ambalaj sayısı ve tipi, eşyanın cinsi ve miktarı gibi eşyaya ilişkin ticari detayları veren yük manifestosu, yük beyanı yerine kullanılabilir.
Yük manifestosu örnekleri, hava taşıtı yük manifestoları, gemi manifestoları, eşya manifestoları ve (kara yolu
(Transporteur) NAKLİYECİ Fiilen eşya taşıyan ya da taşıma
araçlarının işleyişinden sorumlu olan kişi (*).
(*) 1974 yılına ait Kyoto
Sözleşmesi’nin A.1 Eki ve revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel A Eki’nin
1. Bölümü ile Özel J Eki’nin 4. Bölümü
(Certificat d’origine) MENŞE ŞAHADETNAMESİ Belgeyi düzenleme yetkisi olan merci ya da makamın düzenlenen belgenin belli bir ülkede eşyanın menşeiyle ilgili olduğunu açıkça ifade ettiği, eşyayı teşhis etme amacıyla kullanılan belli bir form. Bu belgede, imalatçı, üretici, tedarikçi, ihracatçı ya da diğer yetkili bir kişinin bulunduğu beyan da yer alabilmektedir.
1. Bu tanımda yer alan “ülke” ifadesi, bir grup ülkeyi, bir bölgeyi ya da ülkenin bir kısmını içerebilir.
2. Menşe şahadetnamelerine
ilişkin özel formlar, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin D.2
Eki’nde ve revize Kyoto Sözleşmesi’nin K Özel Eki’nin 1 ve 2. Bölümleri’nde ve Genel Tercihler Sistemi gibi tercihle ilgili düzenlemeler çerçevesinde
(Déclaration certifiée de l’origine) TASDİKLİ MENŞE BEYANI Tasdik yetkisi olan merci ya da makamın tasdik ettiği menşe beyanı (*).
Sözleşmesi’nin D.2 Eki ve revize Kyoto Sözleşmesi’nin K Eki’nin 2 ve
(Dédouanement) GÜMRÜKLEME Eşyanın, ülke içi kullanımına, ihraç edilmesine ya da başka bir gümrük rejimi kapsamı altına alınmasına izin verilmesi için, gümrük işlemlerinin yerine getirilmesi (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin Genel Eki’nin 2. Bölümü
(Mise à la consommation) ÜLKE İÇİ KULLANIM AMAÇLI GÜMRÜKLEME İthal edilen eşyanın, tahsil edilecek ithalat vergi ve resimlerinin ödenmesi ve gerekli tüm gümrük işlemlerinin yerine getirilmesi üzerine gümrük bölgesinde serbest dolaşıma girmesini öngören gümrük prosedürü.
Ülke içi kullanım amaçlı gümrükleme, 1974 Kyoto Sözleşmesi’nin B.1 Eki ve revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel B
Eki’nin 1. Bölümü dâhilinde ele alınmaktadır.
CN22/23 (CN22/23) CN22/23 Yürürlükteki Dünya Posta Birliği Senetleri’nde tanımlanan posta
kalemlerine ilişkin özel beyan formları (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin J Eki’nin 2. Bölümü
(Fraude commerciale) TİCARİ SAHTECİLİK
– Ticari eşya hareketlerinden alınan vergi/resim/harçları ödemekten kaçınmak ya da kaçınma girişiminde bulunmak;
– ticari eşyaya uygulanan her tür yasaklama ya da kısıtlamadan kaçınmak ya da kaçınma girişiminde bulunmak
– usulü gereği hak etmeksizin, her tür geri ödeme, sübvansiyon ya da diğer para ödemesini almak ya da alma girişiminde bulunmak;
– meşru ticari rekabet prensibine ve uygulamasına zarar verecek mahiyette, yasadışı ticari fayda sağlamak ya da sağlama girişiminde bulunmak amacıyla işlenen; gümrüğün, uygulamakla sorumlu olduğu kanuni ya da düzenleyici hükümlere karşı işlenen her tür suç.
Ticari sahtecilik türlerinin listesi, ticari sahtecilikle mücadele önlemlerine ilişkin Gümrük İşbirliği Konseyi El Kitabı’nın II. Bölümü’nde yer
(Produits compensateurs) TELAFİ EDİCİ ÜRÜNLER (a) Dâhilde işleme rejiminden yararlandırılmasına izin verilen eşyanın imalatından, işlenmesinden ya da onarılmasından kaynaklanan, bir ülke içinde elde edilen; ya da
(b) Yurt dışında elde edilen ve hariçte işleme rejiminden yararlandırılmasına izin verilen eşyanın imalatından, işlenmesinden ya da onarılmasından kaynaklanan ürünler (*).
Bazı ülkelerde, duruma göre, cins, nitelik ve teknik özellikler bakımından, geçici olarak dâhilde işleme rejimine ya da geçici olarak hariçte işlemeye tabi eşyaya benzer ithal, ihraç edilen eşya ya da yurt içi eşyanın muameleye tabi tutulmasından elde edilen ürünler, telafi edici ürünler olarak kabul edilmektedir (eşdeğer eşyayla mahsup etme).
Sözleşmesi’nin E.6, ve E.8 Ekleri ile revize Kyoto Sözleşmesi’nin B Özel
Eki’nin 2. Bölümü ve Özel F Eki’nin 1 ve 2. Bölümleri.
(Transaction) UZLAŞMA YOLUYLA ÇÖZÜME KAVUŞTURMA Yetkilendirilmiş bulunan gümrüklerin, bir gümrük suçuna karışmış bulunan kişi ya da kişilerin içinde bulunduğu bazı koşullara uygun şekilde söz konusu suçla ilgili olarak kovuşturmadan vazgeçtiği mutabakat.
1. Gümrük suçunun uzlaşma yoluyla çözüme
kavuşturulması, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin H.2 Eki ve revize Kyoto Sözleşmesi’nin H Eki’nin 1. Bölümü çerçevesinde ele alınmaktadır.
2. Ayrıca bkz. “Gümrük suçunun idari açıdan halledilmesi”.
(Conteneur) KONTEYNER (i) Eşya ihtiva etmek amacıyla bir bölme
oluşturacak şekilde kısman ya da tamamıyla
(ii) sürekli kullanılmak üzere düşünülmüş ve dolayısıyla yeniden kullanıma uygun şekilde sağlam;
(iii) arada yeniden yükleme olmaksızın, özellikle, eşyanın bir ya da daha fazla taşımacılık
yöntemiyle taşınmasını kolaylaştıracak şekilde tasarlanmış;
(iv) özellikle bir taşımacılık yönteminden diğer
transfer edilirken yükleme- boşaltma işlemlerini kolay gerçekleştirecek şekilde
(v) doldurma ve boşaltma işlemleri kolayca
gerçekleştirilecek şekilde tasarlanmış; ve
(vi) bir metre küp ya da daha fazla iç hacme sahip (lift van, taşınabilir tanker ya da diğer benzer yapıya sahip) taşıma ekipman kalemi.
“Konteyner” deyimi, yedek parça ve ekipmanların kontteynerle beraber
taşınması kaydıyla, konteynerin, ilgili konteyner tipine uygun olacak şekilde yedek parça ve ekipmanlarını da
kapsar. “Konteyner” deyimi, taşıtları, taşıt yedek parçalarını ya da ambalaj ya da paletleri kapsamaz. “Demonte
edilebilir kısımlar, konteyner olarak değerlendirilir.
1. Konteynerlere ilişkin geçici kabul imkânları, İstanbul Sözleşmesiyle (B.3 Eki) 1972 yılına ait Konteynerlere ilişkin Gümrük Sözleşmesi’nde ele
alınmaktadır. 1972 yılına ait Konteynerlere ilişkin Gümrük Sözleşmesi’nde, konteynerlerin gümrük mührü kapsamında uluslararası taşımacılığa kabul edilmesine ilişkin koşullar da yer almaktadır.
2. 1975 yılına ait TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına dair Sözleşme’de de konteynerlerin uluslararası gümrük transitine kabulüne
ilişkin koşullar yer almaktadır.
(Convention sur les conteneurs) KONTEYNER SÖZLEŞMESİ Birleşmiş Milletler himayesinde 1972 yılında Cenevre’de imzalanan ve Gümrük İşbirliği Konseyi’nin idaresi altında bulunan Konteynerlere ilişkin
Gümrük Sözleşmesi’ne atıfta bulunmak üzere sıklıkla kullanılan ifade.
COORDINATED BORDER MANAGEMENT (CBM)
(Gestion coordonnée des frontières – GCF) KOORDİNE SINIR YÖNETİMİ (KSY) Koordine Sınır Yönetimi (KSY) ifadesiyle, kurallara uygunluğu gerektiren koşullarla bir denge tesis ederken, ticaret ve seyahat akışlarını sevk ve idare etmek üzere daha fazla etkinlik arama bağlamında gerek yerel gerekse uluslararası düzeyde sınır kontrol kurumlarının ortaya koyduğu koordineli yaklaşıma atıfta
correspondante) MUHATAP DÜZENLEYİCİ KURULUŞ Diğer Akit Taraf’ta kurulu bulunan ve aynı teminat zincirine bağlı düzenleyici kuruluş
Bu deyim, İstanbul Sözleşmesi’nin A Eki’nde tanımlanmaktadır.
(Pays d’origine des marchandises) EŞYANIN MENŞE ÜLKESİ Eşyanın, gümrük tarifesinin, nicel sınırlandırmaların ya da ticaretle ilgili diğer önlemlerin uygulanması amacıyla belirlenen kriterlere göre üretildiği ya da imal edildiği ülke (*).
Bu tanımlamada yer alan, “ülke” ifadesi, bir ülke grubunu, bir bölgeyi ya da ülkenin bir bölümünü kapsayabilir.
Sözleşmesi’nin D.1 Eki ve revize Kyoto Sözleşmesi’nin K Eki’nin 1. Bölümü.
(Carnet CPD) GÜMRÜKTEN GEÇİŞ KARNESİ (CPD KARNESİ) Uluslararası ölçekte geçerli olan teminatı teşkil eden ve taşıma araçlarının geçici kabulünü ve gerekli görülmesi durumunda taşıma araçlarının transitini kapsamına almak üzere ulusal gümrük belgeleri yerine ve ithalat vergi ve resimleri için güvence olarak kullanılabilen uluslararası gümrük belgesi. Gümrükten geçiş karnesi, taşıma araçlarının geçici ihracı ve yeniden ithalinin kontrolü amacıyla da kabul edilebilir, ancak bu durumda, uluslararası teminat geçerli olmaz.
Gümrükten Geçiş Belgesi (CPD Karnesi), İstanbul Sözleşmesi, özel kara yolu taşıtlarının geçici ithaline ilişkin Gümrük Sözleşmesi, ticari kara yolu taşıtlarının ithaline ilişkin Gümrük Sözleşmesi ve özel kullanıma mahsus hava taşıtı ve dinlence teknelerinin geçici ithaline ilişkin Gümrük
Sözleşmesi koşulları çerçevesinde düzenlenmektedir.
(Effets de l’équipage) MÜRETTEBATIN KİŞİSEL EŞYASI Taşıma aracında taşınan ve gümrüğe beyan edilmesi gerekli, mürettebata ait günlük kullanıma özgü eşya ile diğer eşya.
1. 1965 yılına ait Uluslararası Deniz Ticaretinin Kolaylaştırılmasına ilişkin Sözleşme’nin Eki’nde, mürettebata ait kişisel eşya
beyanı öngörülmektedir (Model Form IMO FAL
(Uluslararası Denizcilik Örgütü Uluslararası Deniz Ticaretini Kolaylaştırma Sözleşmesi) Form 4)
2. Gümrüğün gerekli gördüğü
beyan sözlü ya da yazılı olarak yapılabilmektedir.
(Douane) GÜMRÜK Gümrük mevzuatının ve vergi ve resimlerin toplanmasından sorumlu olan ve eşyanın ithali, ihracı, dolaşımı ya da depolanmasıyla ilgili diğer mevzuat ve yönetmeliklerin uygulanmasında da sorumlu bulunan Kamu Kuruluşu (*).
1. Bu deyim, Gümrük İdaresi’ne ya da Gümrük İdaresi’nin ana ya da bağlı birimlerine atıfta bulunulurken de
2. Bu deyim, gümrük görevlileri, eşyayla ilgili vergi, resim ya da kontrol ya da gümrük alanı dâhiline giren diğer konularla bağlantılı olarak da (gümrük memuru, gümrük vergiler, gümrük idaresi, gümrük beyannamesi gibi) sıfat mahiyetinde kullanılabilir.
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin Genel Eki’nin
CUSTOMS GÜMRÜĞÜN ONAYLADIĞI Eşyanın ithali, gümrükten transit geçişi
APPROVED ROTA ve ihracı için kullanılan, kara yolu,
ROUTE demir yolu, su yolu, hava yolu ve (boru
(Route légale hattı vb.) diğer yol.
(Agent en douane) GÜMRÜKLEME GÖREVLİSİ Eşyanın gümrükleme işlemlerinin düzenlenmesi işini yürüten ve başka bir kişi için ya da başka bir kişi adına doğrudan gümrük idaresiyle muhatap olan kişi (*).
1. Gümrükleme görevlilerine örnek olarak, gümrük müşavirleri, gümrük komisyoncuları ve nakliye komisyoncuları verilebilir.
2. Bazı ülkeler, gümrükleme
görevlilerinin ya da gümrük komisyoncularının Gümrük
idaresi tarafından onaylanmasını ya da ruhsat almasını isteyebilir.
3. Bkz. “üçüncü taraf” deyimi.
(*) 1974 Kyoto Sözleşmesi’nin G.2 Eki
(Contrôle de la douane) GÜMRÜK KONTROLÜ Gümrük İdaresinin, gümrük mevzuatına uygunluğu sağlamak amacıyla uyguladığı önlemler (*).
Söz konusu önlemler, gümrük bölgesine giriş yapan tüm eşyayla ilgili olarak genel bir nitelik taşıyabilir ya da özellikle
(a) Eşyanın konumu;
(b) Eşyanın mahiyeti (yüksek vergi oranına vb. tabi olma);
(c) Eşyaya uygulanan gümrük rejimi (gümrük transiti vb.) ile ilgili olabilir.
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin Genel Eki 2. ve 6. Bölümleri
(Déclaration en douane) GÜMRÜK BEYANNAMESİ Gümrüğün gerekli gördüğü bilgi ya da detayları sağlayan, Gümrüğün öngördüğü ya da kabul ettiği her tür beyan ya da fiil.
1. Bu terime, elektronik yollardan yapılan beyanlar da dâhildir.
2. Bu terim, iki hat sistemi (kırmızı/yeşil) kapsamında yolcuların yerine getirmesi gerekli faaliyetleri de kapsar.
(Droits de douane) GÜMRÜK VERGİLERİ Gümrük bölgesine giren ya da gümrük bölgesinden ayrılan eşyanın tabi olduğu gümrük tarifesi dâhilinde belirlenen vergiler (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin Genel Eki’nin 2 ve 4. Bölümleri.
CUSTOMS GÜMRÜK MUHAFAZA AĞI Dünya Gümrük Örgütü’nün (DGÖ),
ENFORCMENT (CEN) nominal olmayan bilgi ve verileri
NETWORK (CEN) toplamak amacıyla oluşturduğu, küresel
(Réseau douanier de düzeyde muhafaza faaliyetleriyle ilgili
lutte contre la fraude merkezi bir depo vazifesi gören, küresel
(CEN)) web-tabanlı, otomatik gümrük
CUSTOMS ENFORCEMENT NETWORK COMMUNICATION
(CEN Comm) (Outil de communication du Réseau douanier de
lutte contre la fraude (CEN Comm)) GÜMRÜK MUHAFAZA AĞ BAĞLANTISI (CEN Comm) Dünya Gümrük Örgütü’nün (DGÖ), kolluk kuvvetlerinin ve diğer ilgili tarafların, Kapalı bir Kullanıcı Grubu dâhilinde bilgiyi güvenli bir şekilde paylaşmalarına ve yaygınlaştırmalarına imkân sağlayan web-tabanlı, otomatik iletişim ağı.
(Formalités douanières) GÜMRÜK İŞLEMLERİ Gümrük mevzuatına uygunluğu sağlamak amacıyla, ilgili kişi ve gümrüğün gerçekleştirmesi gerekli tüm muameleler (*).
1. Bu işlemler, bitki sağlığı, veterinerlik, göç, nakit para ve lisanslama düzenlemeleriyle ilgili işlemleri içerebilir.
2. Muhtelif gümrük usul ve uygulamalarıyla bağlantılı gümrük işlemleri, Kyoto Sözleşmesi kapsamında ele alınmaktadır.
(Fraude douanière) GÜMRÜK SAHTECİLİĞİ Kişinin, gümrüğü aldatması ya da aldatma girişiminde bulunarak vergi ve resimleri ödemekten ya da Gümrük mevzuatının belirlediği yasaklama ya da kısıtlamaların uygulanmasından tamamen ya da kısmen kaçınması ya da gümrük mevzuatına aykırı şekilde yarar sağladığı ya da yarar sağlama girişiminde bulunmak suretiyle gümrük suçu işlemesi (*).
1. Bazı ülkelerde, gümrüğün aldatılması, ancak kasti olması halinde gümrük sahteciliği olarak kabul edilmektedir.
2. İhmal suretiyle yapılan bir eylemle aldatma, gümrük sahteciliği olarak değerlendirilebilir ya da değerlendirilmeyebilir.
3. Bazı ülkelerde ya da gümrük bölgelerinde, gümrük idarelerinin, diğer kamu
kurumları adına uyguladığı ya
da yürüttüğü kanuni ve düzenleyici hükümlere karşı gerçekleştirilen bazı suçlar, gümrük sahteciliği olarak değerlendirilmemektedir.
(*) Nairobi Sözleşmesi
douanière) GÜMRÜK SINIRI Bir gümrük bölgesinin sınırı.
(Législation douanière) GÜMRÜK MEVZUATI Eşyanın ithali, ihracı, dolaşımı veya depolanması ile ilgili olarak idaresi ve uygulaması özellikle gümrüğün sorumluluğunda olan kanuni ve düzenleyici hükümler ve gümrüğün kanuni yetkileri kapsamında yaptığı düzenlemeler (*).
Gümrük mevzuatı, genel itibariyle, aşağıdaki hususlarla ilgili hükümleri içermektedir:
– Gümrüğün görevleri, yetkileri ve sorumluluklarıyla ilgili kişilerin hak ve yükümlülükleri;
– Uygulanmalarıyla ilgili koşul ve işlemlerle birlikte, muhtelif gümrük usulleri;
– İthalat ve ihracat vergi ve resimlerinin uygulanmasıyla ilgili etkenler;
– Gümrük suçlarının mahiyeti ve yasal sonuçları;
– İtiraz yol ve yöntemleri.
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin Genel Eki’nin 2. Bölümü.
(Zone maritime douanière) DENİZ GÜMRÜK BÖLGESİ Gümrüğün, ulusal mevzuatı gereği kontrolü altında tuttuğu deniz sahası.
Ayrıca bkz. “Gümrük bölgesi”.
Gümrük kontrolü altındaki deniz sahası, iç denize kadar devam eden bölgeyi de kapsar.
(Infraction douanière) GÜMRÜK SUÇU Gümrük mevzuatının ihlali ya da ihlaline yönelik girişimde bulunulması (*).
(*) Nairobi Sözleşmesi ve 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin H.2 Eki ve revize Kyoto Sözleşmesi’nin H Özel
Eki’nin 1. Bölümü.
(Bureau de douane) GÜMRÜK İDARESİ Gümrük işlemlerinin gerçekleştirilmesi için yetkili olan gümrük idari birimi ve yetkili merciler tarafından bu amaçla onaylanmış bina ya da diğer alanlar (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi Genel Eki’nin 2. Bölümü.
(Bureau de douane de départ) HAREKET GÜMRÜK İDARESİ Gümrük transit işleminin başladığı gümrük idaresi (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel E Eki’nin 1. Bölümü.
(Bureau de douane
de destination) VARIŞ GÜMRÜK İDARESİ Gümrük transit işleminin son bulduğu gümrük idaresi (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel
E Eki’nin 1. Bölümü.
(Union douanière ou économique) GÜMRÜK BİRLİĞİ YA DA EKONOMİK BİRLİK Taraf olmayı istediği Sözleşme kapsamında yürütülen konularla ilgili olarak Üyeleri üzerinde bağlayıcılığı bulunan kendi mevzuatını kabul etme yetkisi olan ve ilgili uluslararası belgeyi imzalamak, onaylamak ya da bu anlaşmanın tarafı olmak amacıyla, iç prosedürlerine uygun şekilde karar verme yetkisi bulunan, GİK (DGÖ) Üyesi Devletlerin, Birleşmiş Milletlere üye devletlerin ya da Birleşmiş Milletlere bağlı uzman kuruluşların oluşturduğu ya da bu devlet ya da uzman kuruluşlardan oluşan Birlik.
“Gümrük Birliği ya da Ekonomik Birlik” ifadesinin içeriği, “bölgesel ekonomik entegrasyon kuruluşu” deyimi kapsamında Birleşmiş Milletler
dahilinde hazırlanan muhtelif Sözleşmelerde yer almaktadır.
(Régime douanier) GÜMRÜK REJİMİ Gümrüğün, gümrük kontrolüne tabi eşyaya uyguladığı muamele.
1. “Eşya” deyimine yapılan atıf, taşıma araçlarını da kapsamaktadır.
2. Kyoto Sözleşmesi çerçevesinde ele alınan muhtelif gümrük
rejimi mevcuttur: iç kullanım amaçlı gümrükleme, gümrük antrepo, dâhilde işleme, geçici kabul, gümrük transit rejimleri vb.
(Scellement douanier) GÜMRÜK MÜHRÜ Güvenli bir şekilde birbirine iliştirilen mühürle kilitleme tertibatından oluşan düzenek. Gümrük mühürleri, genel olarak, mühürlü eşyaya izinsiz müdahalede bulunulmasını önlemek ya da bu eşyaya izinsiz müdahalede bulunulmasına dikkat çekmek amacıyla, (özellikle gümrük transit rejimi gibi) gümrük rejimleriyle bağlantılı olarak takılmaktadır.
Gümrük mühürleri, genel olarak, ambalajlara, konteynerlere, taşıma araçlarının yük bölmelerine vb. takılmaktadır. Mühürler, eşyanın tanımlanması amacıyla da
(Transit douanier) GÜMRÜK TRANSİTİ Eşyanın, gümrük kontrolü kapsamında bir gümrük idaresinden diğerine taşındığı gümrük rejimi.
1. Gümrük idareleri, eşyanın, gümrük bölgelerinde gümrük transiti dâhilinde:
(a) Giriş idaresinden gümrük bölgesine ve gümrük bölgesinden de çıkış idaresine (transit yoluyla);
(b) Giriş idaresinden gümrük bölgesine ve iç gümrük idaresine (ülke içine transit);
(c) Gümrük bölgesinden iç gümrük idaresinden, çıkış idaresine (ülke dışına transit);
(d) Bir iç gümrük idaresinden başka bir iç gümrük idaresine (iç transit) edilmesine izin vermektedir.
Yukarıda (a) ila (c) bentlerinde ifade edilen gümrük transit hareketleri, bir ya da daha fazla sınır, ikili ya da çok taraflı anlaşma gereği geçildiği sırada tek
gümrük transit işleminin parçası olarak
gerçekleştiğinde, “uluslararası gümrük transiti” olarak anılmaktadır.
2. Gümrük transiti, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin E.1 Eki, revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel E Eki’nin 1. Bölümü ve 1975 yılına ait TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına dair Sözleşme
dâhilinde ele alınmaktadır.
(Opération de transit douanier) GÜMRÜK TRANSİT İŞLEMİ Eşyanın, gümrük transiti dâhilinde, hareket idaresinden varış idaresine taşınması (*).
Sözleşmesi’nin E.1 Eki ve revize Kyoto Sözleşmesi’nin E Eki’nin 1. Bölümü.
(Union douanière) GÜMRÜK BİRLİĞİ İki ya da daha fazla gümrük bölgesinin yerini alarak bir gümrük bölgesi teşkil eden ve nihai hali aşağıdaki özellikleri taşıyan teşekkül:
– Ortak bir gümrük tarifesi ve bu tarifenin uygulanması için
ortak ya da uyumlulaştırılmış bir gümrük mevzuatı;
– Menşei tamamen gümrük birliğini oluşturan ülkeler olan ürünler ya da ithalat
işlemlerine uygunluğu sağlanan ve gümrük
vergileriyle eşdeğer etkiye sahip harçların tarh edildiği ya da teminat altına alındığı ve bu vergi ve harçların tamamen ya da kısmi olarak geri
ödenmesinden yararlanmamış olan diğer ülkeler olan
ürünlerle ilgili olarak; gümrük birliğini teşkil eden ülkeler
arasında gerçekleşen ticarette gümrük vergilerinin ve eşdeğer etkiye sahip harçların
– Gümrük birliği dâhilinde ticareti kısıtlayıcı
düzenlemelerin ortadan kaldırılması.
(Régime de l’entrepôt de douane) GÜMRÜK ANTREPO REJİMİ İthal edilen eşyanın, ithalat vergi ve resimleri ödenmeksizin, belirlenmiş bir yerde (gümrük antreposunda) gümrük kontrolü altında depolandığı gümrük rejimi.
1. Gümrük antrepoları, genel kullanıma (genel gümrük antrepoları) ya da özel kullanıma (özel gümrük antrepoları) yönelik olabilmektedir.
2. Gümrük antrepo rejimi, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin
E.3 Eki ve revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel D Eki’nin
1. Bölümü dâhilinde ele alınmaktadır.
(Modèle de données) VERİ MODELİ Bkz. DGÖ Veri Modeli.
(Décision) KARAR Gümrük idarelerinin, gümrük mevzuatıyla ilgili hususta karar verme faaliyeti (*)
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi Genel Eki’nin 2. Bölümü
(Déclarant) MÜKELLEF Eşya beyanında bulunan ya da adına eşya beyanında bulunulan kişi (*).
(*)Revize Kyoto Sözleşmesi Genel Eki’nin 2. Bölümü
(Déclaration d’entrée ou Déclaration de sortie) VARIŞ BEYANI ya da ÇIKIŞ BEYANI Ticari kullanıma yönelik taşıma aracından sorumlu kişinin, ticari kullanıma yönelik taşıma aracının varışında ya da çıkışında gümrüğe sunduğu ya da ibraz ettiği ve ticari kullanıma yönelik taşıma aracıyla aracın seyri, yükü, taşıdığı stoklar, mürettebatı ya da yolcularıyla ilgili gerekli bilgileri içeren beyan (*). (*) Revize Kyoto Sözleşmesi J
Eki’nin 3. Bölümü
(Déclaration d’origine) MENŞE BEYANI İmalatçı, üretici, tedarikçi, ihracatçı ya da ticari fatura ya da eşyayla ilgili diğer belge üzerinde yer alan yetkili diğer bir kişi tarafından, eşyanın ihracıyla bağlantılı olarak yapılan, eşyanın menşeine ilişkin bildirim (*).
(*) 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin D.2 Eki ve revize
Kyoto Sözleşmesi’nin K Eki’nin 2 ve 3. Bölümleri.
(Caution réelle) DEPOZİTO Geçici olarak ödenen tutar ya da tahsil edilebilecek hale gelen vergi, resim ya da diğer meblağların ödenmesi için teminat olarak ibraz edilen senetler, hamiline yazılı
(Document) BELGE Bir veri giriş kaydını taşımak amacıyla tasarlanmış ya da hali hazırda bir veri giriş kaydını taşıyan her tür araç; bu ifade, manyetik bantları ve diskleri, mikrofilmleri vb. de kapsamaktadır.
Bu deyim, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin J.1 Eki’nde
DOCUMENTARY BELGEYE DAYALI MENŞE Menşe şahadetnamesi, tasdikli
EVIDENCE OF İSPAT BELGESİ menşe beyanı ya da menşe beyanı
(Preuve documentaire (*) 1974 yılına ait Kyoto
de l’origine) Sözleşmesi’nin D.2 Eki ve revize
Kyoto Sözleşmesi’nin K Eki’nin 2
ve 3. Bölümleri
(Drawback) GERİ ÖDEME Geri ödeme prosedürü
kapsamında geri ödenen ithalat vergi ve resimleri tutarı (*)
Sözleşmesi’nin E.4 Eki ve revize Kyoto Sözleşmesi F Eki’nin 3.
(Régime du drawback) GERİ ÖDEME SİSTEMİ Eşya ihraç edildiğinde, eşyadan ya da eşya içinde yer alan ya da
eşyanın üretiminde kullanılan
malzemelerden alınan ithalat vergi ve resimleriyle ilgili olarak
(tamamen ya da kısmen) geri ödeme yapılmasını öngören gümrük prosedürü (*).
(*) 1974 Kyoto Sözleşmesi E.4 Eki ve Kyoto Sözleşmesi Özel F
DUAL CHANNEL İKİ HAT SİSTEMİ Varışta, yolcuların, iki tür hat
SYSTEM (KIRMIZI/YEŞİL) arasında seçim yaparak gümrük
(RED/GREEN) beyannamesi hazırlamalarına izin
(Double circuit veren basitleştirilmiş gümrük
(rouge/vert)) kontrol sistemi. Bu hatlardan yeşil
sembollerle teşhis edileni, miktar
ya da kıymet bakımından, izin
verilen vergiden muaf olanları
aşmayan ve ithalat yasağı ya da
kısıtlamasına tabi olmayan eşyayı taşıyan yolculara yöneliktir. Kırmızı sembollerle teşhis edilen diğer hatsa, diğer yolcular için düşünülmüştür.
Bu sistemin amacı, bagajların gümrük işlemlerinin ve yolcu akışının hızlı bir şekilde yerine
(Date d’échéance) VADE TARİHİ Vergi ve resimlerin ödenmesinin gerektiği tarih (*).
(Droits et taxes) VERGİ VE RESİMLER İthalat vergi ve resimleri ve/veya ihracat vergi ve resimleri (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin
Genel Eki’nin 4. Bölümü
(Comptoir de vente) GÜMRÜKSÜZ SATIŞ MAĞAZASI Eşyanın, gümrük vergi ve resimlerinden muaf olarak satın alınabildiği gümrük kontrolü (-) altında bulunan bina.
Bazı ülkeler, yurtdışına çıkış yapan yolculara yönelik gümrük vergisinden muaf eşya satışına sınır getirmektedir. (Bkz. 16 Haziran 1990 tarihli gümrüksüz satış mağazalarına ilişkin Tavsiye
(Compensation équivalente) EŞDEĞER TELAFİ Belli gümrük rejimleri çerçevesinde, tür, cins, nitelik ve teknik özellikler bakımından daha önce ithal ya da ihraç edilenlerle aynı eşyanın ihracına ya da ithaline izin veren sistem (*).
1. Uluslararası Taşımacılıkta
Kullanılan Havuz Konteynerlerinin Gümrüklerde İşlenmesine Dair AEK
Sözleşmesi bağlamında, bu deyim, daha önce ithal ya da ihraç edilen başka bir konteynerle aynı tipte bir konteynerin yeniden ihracına ya da yeniden ithaline izin veren sistem anlamına gelmektedir.
2. Bazı ülkelerde, bu sistem sadece, ihraç ya da ithal edilen eşyaya eşdeğer eşyadan elde edilen telafi edici bir ürünün sunulmasıyla ibra edilecek olan, dâhilde işleme rejimine ilişkin geçici kabule ya da hariçte işleme rejimine ilişkin geçici ihracata izin vermektedir.
3. Bazı ülkelerde, bu sistem, ithal ya da ihraç edilecek eşyaya da uygulanabilmektedir.
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin F Özel Eki’nin
1 ve 2. Bölümlerinin Yönlendirici İlkeleri
(Marchandises équivalentes) EŞDEĞER EŞYA Dâhilde ya da hariçte işleme amacıyla ithal ya da ihraç edilen eşyayla cins, nitelik ve teknik özellikler bakımından aynı olan eşya (*)
1. Bu deyim ya da kavram, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin, E.4 (geri ödeme), E.6 (dâhilde işleme için geçici kabul), E.7 (eşyanın gümrük vergisinden muaf olarak yerleştirilmesi) ve E.8 hariçte işlemeye ilişkin geçici kabul) Ekleri’nde yer almaktadır.
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi F Eki, 1 ve 2. Bölümleri
EXAMINATION OF EŞYANIN MUAYENESİ Gümrük idarelerinin, eşyanın
GOODS mahiyetinin, menşeinin, mevcut
(Vérification des koşullarının, miktar ve kıymetinin eşya
marchandises) beyannamesinde yer alan detaylı
bilgilere uygun olduğundan emin
olmak için yaptığı fiziksel muayene
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin F
Eki’nin 1 ve 2. Bölümleri
(Droits et taxes à l’exportation) İHRACAT VERGİ VE RESİMLERİ Eşyanın ihracında ya da ihracıyla bağlantılı olarak tahsil edilen, ancak Gümrük idaresinin başka bir ulusal makam adına gerçekleştirdiği hizmetlerin yaklaşık maliyetiyle sınırlı olan ücretleri kapsamayan gümrük vergileriyle diğer tüm vergi, resim ya da harçlar.
(Exportation) İHRACAT Eşyanın, gümrük bölgesinden çıkarılması ya da çıkarılmasına neden olunması (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin C Eki’nin 1. Bölümü
(Zone de libre échange) SERBEST TİCARET ALANI Devletler arasındaki bir ortaklığın oluşturduğu ve nihai hali, aşağıdaki özellikleri taşır mahiyette olan
– Menşei, alandaki ülkelerden herhangi biri olan ürünlere uygulanan gümrük vergilerinin kaldırılması;
– Her Devlet, kendi gümrük tarifesini ve gümrük mevzuatını uygulamayı sürdürmektedir;
– Alandaki devletlerden her biri, gümrük ve ekonomi politikası konularında özerkliğini korumaktadır;
– Ticaret, farklı gümrük tarifeleri dikkate alınarak ve ticaretin saptırılmasını engellemek amacıyla, menşe kurallarının uygulanmasına dayalıdır;
– Serbest ticaret alanında ticarete getirilen kısıtlayıcı
düzenlemeler ortadan kaldırılmaktadır.
(Zone franche) SERBEST BÖLGE İthalat ve ihracat vergileri söz konusu olduğunda, piyasaya sürülen eşyanın
genellikle Akit Tarafın gümrük
bölgesinin dışında kabul edildiği, Akit Tarafın gümrük bölgesinin bir kısmı.
1. Ticari ve sınai serbest bölgeler arasında bir ayrım yapılabilir. Ticari serbest bölgelerde, eşya, eşyanın müteakip elden çıkarılması sırasında kabul edilir ve işleme ve imalat, normal olarak yasaklanır. Sınai serbest bölgelere kabul edilen eşya, izin verilen işleme faaliyetlerine tabi tutulabilir.
2. Serbest bölgeler konusu, Kyoto Sözleşmesi’nin F.1 Eki kapsamında ele alınmaktadır.
3. Bazı ülkelerde, serbest bölgeler, “serbest liman”, “serbest antrepo” ya da “dış ticaret bölgesi” adıyla da bilinmektedir.
(*) Revize Kyoto
Sözleşmesi’nin D Eki 2. Bölümü
(Déclaration de cargaison) NAVLUN BEYANI Bkz. Yük beyanı
(Trafic frontalier) SINIR TİCARETİ Bitişik iki sınır bölgesi arasındaki sınır bölgesi mukimlerinin yürüttüğü ithalat ve ihracatlar.
1. Sınır ticareti, özel gümrük düzenlemelerine tabi tutulabilir.
2. Sınır ticaretiyle ilgili gümrük hizmetleri, İstanbul Sözleşmesi’nin B.8 ve D Ekleriyle 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin F.3 Eki ve revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel J.1 Eki
çerçevesinde ele alınmaktadır.
(Zone frontière) SINIR BÖLGESİ Genişliği ulusal mevzuatta belirlenen ve limitleri sınır ticaretini diğer ticaretten ayırt etme hizmeti gören kara sınırına bitişik gümrük bölgesi alanı.
Bu ifade, İstanbul Sözleşmesi’nin B.8 ve D Ekleri’nde tanımlanmaktadır.
(Frontaliers) SINIR BÖLGESİNDE İKAMET EDEN KİŞİLER Bir sınır bölgesinde yerleşik bulunan ya da ikamet eden kişiler.
1. Bu ifade, İstanbul Sözleşmesi’nin B.8 ve D Ekleri’nde tanımlanmaktadır.
2. Gerek özel gerekse tüzel kişiler, sınır bölgesinde ikamet eden kişi olarak
(Déclaration de marchandises) EŞYA BEYANI İlgili kişilerin eşyalarına uygulanacak olan gümrük rejimini belirttiği ve gümrük idarelerinin söz konusu rejimin uygulanması için beyanını gerekli gördüğü ayrıntılı bilgileri sunduğu, gümrük idaresinin öngördüğü şekilde hazırlanan beyan.
Bu tanımda yer alan ilgili kişiler, ilgili ülkeye göre, eşyanın ithalatçısı, ihracatçısı, sahibi, alıcısı, taşıyıcısı
vb. ya da bunların yasal temsilcileridir.
exportées avec réserve de retour) İADE ETME KAYDIYLA İHRAÇ EDİLEN EŞYA ‘İade etme kaydıyla ihraç edilen eşya’ deyimi, aynı devlet içinde yeniden ithal edilmesini
kolaylaştırmak amacıyla, gümrüğün eşya tanımlama tedbirleri aldığı,
yeniden ithal edilmesi amaçlanan, mükellefin belirlediği eşya anlamına gelir (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin B Eki’nin 2. Bölümü
(Marchandises en libre circulation) SERBEST DOLAŞIMDA BULUNAN EŞYA Gümrük kısıtlaması olmadan elden çıkarılabilecek eşya (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi Özel B Eki’nin, 1 ve 2. Bölümleri
(Association garante) KEFİL KURULUŞ Uluslararası bir anlaşmanın Akit Taraflarından birinin Gümrük İdaresinin, bu anlaşma koşulları çerçevesinde, yasal olarak ödenmesi gereken tutarların söz konusu Akit Tarafın Gümrük İdaresine ödenmesine kefil olması için onayladığı ve kefalet zincirine dâhil olan kuruluş.
1. Kefil kuruluşlar, ATA, İstanbul ve TIR Sözleşmeleri gibi geçici kabul ya da eşyanın uluslararası transitini kolaylaştırmak amacıyla yapılan uluslararası anlaşmalar çerçevesinde kurulmaktadır.
2. ‘Kefalet zinciri’, ‘kefil kuruluş’ ve ‘düzenleyen
kuruluş’ deyimleri arasında bir bağlantı bulunmaktadır.
(Chaîne de garantie) KEFALET ZİNCİRİ Kefil kuruluşların bağlı olduğu uluslararası örgütün idare ettiği kefalet sistemi.
1. Kefalet zincirleri, ATA, İstanbul ve TIR Sözleşmeleri gibi geçici kabul ya da eşyanın uluslararası transitini kolaylaştırmak amacıyla yapılan uluslararası anlaşmalar çerçevesinde kurulmaktadır.
2. ‘Kefalet zinciri’, ‘kefil kuruluş’ ve ‘düzenleyen kuruluş’ deyimleri arasında
bir bağlantı bulunmaktadır.
(Cautionnement) KEFALET Kefilin, gümrüğe karşı yükümlülük altına girdiği taahhüt.
SYSTEM CONVENTION (HS)
(Convention sur le Système harmonisé (SH)) ARMONİZE SİSTEM SÖZLEŞMESİ (AS) Gümrük İşbirliği Konseyi’nin, 1988 yılında kabul ettiği, Armonize Mal Tanımı ve Kodlama Sistemine ilişkin Uluslararası Sözleşme’ye atıfta bulunmak için yaygın olarak kullanılan ifade.
(Droits et taxes à l’importation) İTHALAT VERGİ VE RESİMLERİ Eşyanın ithalinde ya da ithaliyle bağlantılı olarak tahsil edilen,
ancak Gümrük idaresinin başka bir ulusal makam adına
yaklaşık maliyetiyle sınırlı olan ücretleri kapsamayan gümrük vergileriyle diğer tüm vergi,
resim ya da harçlar (*).
IMPORT/EXPORT LICENCE (OR IMPORT/EXPORT PERMIT)
exportation(ou permis d’importation/exportation)) İTHALAT/İHRACAT İZNİ Yetkili bir makamın, kısıtlamaya tabi eşyanın ithali ya da ihracına ilişkin olarak yayımladığı izin.
(Importation) İTHALAT Eşyayı, bir gümrük bölgesine getirme ya da eşyanın bir gümrük bölgesine getirilmesine sebep
(Droits de propriété intellectuelle) FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI Aşağıdaki haklar, fikri mülkiyet hakkı olarak kabul edilir:
1. Telif hakkı ve buna ilişkin haklar;
2. ticari markalar: imalatçının ya da ticaret erbabının, eşyasını
tanımlamak ve başkalarının imal ettiği ya da sattığı eşyadan ayırt etmek için kullandığı, sözcük, isim, yazı, rakam,
simge ve renk
kombinasyonlarını içeren her tür işaret ya da bunların
3. bir eşyanın menşeinin, eşyanın niteliği, namı ya da diğer özelliğinin esasen coğrafi menşeine dayandırıldığı bir Devletin topraklarında ya da bu topraklardaki bir bölge ya da muhitte olduğunu gösterir coğrafi göstergeler;
4. endüstriyel tasarımlar;
5. yeni olmaları, icat niteliğinde bir adım sayılmaları ve endüstriyel uygulama niteliği taşımaları kaydıyla, ürün ya da süreç olsunlar, teknolojinin tüm alanlarında her tür icada imkan veren patentler;
6. entegre devrelerin
yerleşim tasarımı (topoğrafyaları):
korumalı bir yerleşim tasarımı ya da korumalı yerleşim tasarımını bünyesinde barındıran entegre devre;
7. ticari sırları ve işle ilgili diğer gizli bilgiler gibi ifşa edilmeyen bilgilerin korunması.
1. Bu deyim, Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü tarafından
2. Bu genel bir tanım olup, gümrük idarelerinin, fikri mülkiyet haklarıyla ilgili mevzuata müracaat ettiklerinde, sahte eşya da dahil olmak üzere, Ticaretle Bağlantılı Fikri Mülki,yet Hakları Anlaşması’na (TRIPS) atıfta bulunması gerekmektedir.
(Trafic interne) DÂHİLİ TAŞIMA Bir gümrük bölgesinde araca bindirilmiş kişilerin ya da yüklenmiş eşyanın, aynı gümrük bölgesinde araçtan indirilmesi ya da boşaltılması.
1. Dâhili taşıma yerine ‘yurt içi taşıma” deyimi de aynı anlama gelecek şekilde kullanılmaktadır.
2. Geçici kabul rejimi kapsamındaki taşıma araçları, 1972 yılına ait Konteynerlere ilişkin Gümrük Sözleşmesiyle İstanbul Sözleşmesi’nde (B.3 ve C Ekleri) öngörüldüğü üzere dâhili taşıma kapsamında
(Perfectionnement actif) DÂHİLDE İŞLEME Bazı eşyanın, imalat, işleme ya da tamir ve sonradan ihracat
amacıyla, ithalat vergi ve
resimlerinden koşullu olarak muaf olacak şekilde, bir gümrük bölgesine getirildiği gümrük rejimi (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel F Eki’nin 1. Bölümü.
(Association émettrice) DÜZENLEYİCİ KURULUŞ Gümrük makamlarının, ATA,
CPD ya da TIR karnesi düzenlemesini onayladığı ve
doğrudan ya da dolaylı olarak kefalet zincirine bağlı olan kuruluş.
1. “Kefalet zinciri”
deyimiyle, “kefil kuruluş” ve “düzenleyici kuruluş” ifadeleri arasında bir bağlantı bulunmaktadır.
2. Düzenleyici kuruluşun, toprakları üzerinde yerleşik bulunduğu Akit Tarafın gümrük makamları tarafından
CONVENTION İSTANBUL SÖZLEŞMESİ Gümrük İşbirliği Konseyi’nin
1990 yılında İstanbul’da kabul
(Convention d’Istanbul) ettiği, geçici kabule ilişkin Sözleşme’ye atıfta bulunmak üzere yaygın olarak kullanılan
(Convention de Johannesburg) JOHANNESBURG SÖZLEŞMESİ Gümrük İşbirliği Konseyi’nin 2003 yılında kabul ettiği, Gümrük Konularında Karşılıklı İdari Yardıma ilişkin Uluslararası Sözleşme’ye atıfta bulunmak üzere
yaygın olarak kullanılan ifade.
(Convention de Kyoto) KYOTO SÖZLEŞMESİ Gümrük İşbirliği Konseyi’nin, 1973 yılında Kyoto’da kabul ettiği, gümrük rejimlerinin basitleştirilmesi ve uyumlu hale getirilmesine ilişkin uluslararası Sözleşme’ye atıfta bulunmak üzere
(Envois de la poste aux lettres) MEKTUP POSTASI GÖNDERİSİ Hali hazırda yürürlükte olan Dünya Posta Birliği Senetleri’nde mektup postası gönderisi şeklinde
tanımlanan, mektuplar, kart postallar, basılı kâğıtlar, körlere mahsus basılmış maddeler ile küçük paketler (*).
Dünya Posta Birliği’nin Senetleri’ne göre, bazı mektup postası gönderilerine, uygun görüldüğü şekilde, CN22/CN23 gümrük beyannamesinin eklenmesi gerekmektedir.
Sözleşmesi’nin F.4. Eki ve revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel J
Eki’nin 2. Bölümü.
(Moyen de transport à usage commercial) TİCARİ KULLANIMA YÖNELİK TAŞIMA ARACI Ücret karşılığında inşan taşımak ya da ücret karşılığı olsun ya da olmasın eşyanın sınai ya da ticari amaçlı taşınmasında kullanılan, (gemide taşınsın ya da taşınmasın layterler ve mavnalarla kayaklı gemiler dâhil olmak üzere) her tür deniz aracı, hoverkraft (hava yastıklı gemi), hava taşıtı, (treylerler, yarı römorklar ve taşıt kombinasyonları dâhil olmak üzere) kara taşıtı ya da demir yolu taşıtı.
1. Ticari kullanıma yönelik taşıma aracı için geçerli olan gümrük işlemleri, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin A.3 Eki ile revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel J Eki’nin 3. Bölümü çerçevesinde
gerçekleştirilmektedir. Bu Ekler, uluslararası taşımacılıkta kullanılan ticari kullanıma yönelik taşıma araçlarını kapsamaktadır. Bu Ekler’de ifade edilen “ticari kullanıma yönelik taşıma aracı” deyimi, normal yedek parça, aksesuar ve ekipmanla ticari kullanıma yönelik taşıma araçlarıyla taşındıkları takdirde normal tanklarda bulunan yağlama yağlarıyla yakıtı da içermektedir.
2. Bazı ülkelerde, “ticari kullanıma yönelik taşıma aracı”yla aynı anlama sahip olacak şekilde, “nakil aracı” ifadesi de kullanılmaktadır.
3. Bkz. İstanbul Sözleşmesi C
Eki’nin, 1. Maddesi’nin 3. Şerhi
(Moyen de transport à usage privé) KİŞİSEL KULLANIMA YÖNELİK TAŞIMA ARACI İlgili kişinin münhasıran kişisel kullanım amacıyla ithal ya da ihraç ettiği; ücret karşılığında insan taşıma ya da ücret karşılığında olsun ya da olmasın sınai ya da ticari eşya taşıma amaçlı olmayan, yedek parça ve normal aksesuar ve ekipmanlarıyla birlikte kara yolu taşıtları ve treylerler, tekne ve hava taşıtları.
Kişisel kullanıma yönelik taşıma araçlarına ilişkin gümrük işlemleri, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin
F.3 Eki ile revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel J Eki’nin 1. Bölümü çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Bu Ekler,
yolcuların ithal ya da ihraç ettiği kişisel taşıma araçlarını kapsamaktadır.
(Blanchiment de fonds) KARA PARA AKLAMA Kara para aklama, yasadışı gelir kaynaklarının, bu kaynakları meşru gibi göstermek amacıyla, mali işlemler ya da
diğer yöntemlerle gizlenmesi sürecidir.
(Assistance mutuelle administrative) KARŞILIKLI İDARİ YARDIM Gümrük kanununun muntazaman uygulanması ve gümrük suçlarının önlenmesi, soruşturulması ve bastırılması amacıyla bir gümrük idaresinin, diğer bir gümrük idaresi adına ya da bu gümrük idaresiyle
işbirliği halinde aldığı önlemler.
(amended) (Convention de Nairobi (modifiée) NAİROBİ SÖZLEŞMESİ
(değişikliğe uğramıştır) Gümrük İşbirliği Konseyi’nin, 1977 yılında kabul ettiği gümrük suçlarının önlenmesi, soruşturulması ve bastırılması hususunda karşılıklı idari yardıma ilişkin uluslararası Sözleşme’ye atıfta bulunmak için yaygın olarak
Réseau douanier national de lutte contre la fraude (nCEN) ULUSAL GÜMRÜK
MUHAFAZA AĞI (nCEN) Dünya Gümrük Örgütü’nün (DGÖ), gümrük idarelerini, ulusal düzeyde nominal veri ve bilgi toplamak, saklamak ve bu veri ve bilgileri paylaşmak amacıyla geliştirdiği web-tabanlı otomatik
(Bureau de passage) YOL BOYU GÜMRÜK İDARESİ Eşyanın, gümrük transit işlemi sırasında ithal ya da ihraç edildiği gümrük idaresi (*).
Sözleşmesi’nin E.1 Eki ve revize Kyoto Sözleşmesi Özel E Eki’nin,
(poste frontière à arrêt unique) TEK DURAK SINIR NOKTASI Yolcuların, eşyanın, taşıma araçlarının, bir ülkeden yapacakları çıkış işlemleriyle diğer bir ülkeye yapacakları giriş işlemlerini gerçekleştirmek amacıyla sadece bir defa durdukları sınır geçiş
(Exportation à titre définitif) KESİN İHRACAT Serbest dolaşımda olan ve gümrük bölgesinden ayrılan ve kalıcı bir süre gümrük bölgesi dışında bulunması amaçlanan eşyaya uygulanan gümrük prosedürü (*). (*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin C
Özel Eki’nin 1. Bölümü
(Emballages) AMBALAJLAR Dökme olarak ithal edildiklerinde saman, kâğıt, cam yünü, talaş vb. ambalajlama malzemeleri haricinde, eşyayı paketlemek, korumak,
istiflemek amacıyla ithal edildikleri şekilde kullanılan ya da kullanılacak olan tüm madde ve materyaller.
Konteyner ve paletler de bu kapsamın dışındadır.
1. Ambalajlarla ilgili geçici kabul imkânları,
ambalajların geçici ithaline ilişkin Gümrük
Sözleşmesi’nin B.3 Eki dâhilinde ele alınmaktadır.
2. Gümrükte kullanım amaçlı eşya kıymeti Sözleşmesi ile (yaygın olarak Gümrük Kıymetine ilişkin DTÖ
anlaşması olarak anılan) 1994 yılına ait GATT’ın 7. Maddesi’nin Uygulanmasına ilişkin Anlaşma, kıymet
amaçlı olarak ambalajların muameleye tabi tutulması hususuna dair hükümleri içermektedir.
3. Armonize Sistemin Yorumlanmasına ilişkin Genel 5. Kural (b) (Armonize Mal Tanımı ve Kodlama Sistemine ilişkin Uluslararası Sözleşme), ambalaj malzemeleri ve ambalaj konteynerlerinin
tarife sınıflandırmasına dair hükümler içermektedir.
4. Özel vergi ve resimler
olması halinde, ambalajların ağırlığı, duruma göre,
vergilendirilebilir ağırlığa, brüt ağırlığa ya da net
ağırlığa dâhil edilebilmektedir.
(Palette) PALET Ahşap üst kısmı üzerinde, bir miktar eşyanın, nakledilmesini ya da taşınmasını ya da mekanik aygıtların yardımıyla istiflenmesini sağlamak amacıyla, bir birim yük oluşturmak üzere monte edilebildiği cihaz. Bu cihaz, mesnetlerle birbirinden ayrılan iki ahşap üst kısımdan ya da ayaklarla desteklenen tek bir ahşap üst kısımdan oluşmaktadır; yerden yüksekliği, fork lift taşıyıcılarla ya da palet taşıyıcılarla taşınmaya asgari uyumu sağlayacak düzeye indirgenmektedir; üst yapısı olabilir ya da olmayabilir.
Bu madde, İstanbul Sözleşmesi’nin
B.3 Eki’nde tanımlanmaktadır.
(Suspension partielle) KISMİ MUAFİYET Eşyanın, geçici kabul rejimine dâhil edildiği tarihte yurt içi kullanım
amaçlı olarak gümrüklemesi
gerçekleştirilmiş olsa ödenmeyecek
olan ithal vergi ve resimlerinin toplam tutarının bir kısmının ödenmesine muafiyet getirilmesi.
Bu deyim, İstanbul Sözleşmesi’nin E Eki’nde tanımlanmaktadır.
(Personne) KİŞİ İçerik aksini gerektirmediği sürece, gerek gerçek gerekse tüzel kişiler (*). (*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin
genel Eki’nin 2. Bölümü
(Effets personnels) KİŞİSEL EŞYA Yolcunun, seyahatin tüm koşullarını dikkate aldığı, ancak ticari amaçlı olarak ithal ya da ihraç edilen eşya kapsam dışında tutularak, kişisel kullanımı için seyahat sırasında makul bir şekilde gereksinim duyabileceği (yeni ya da kullanılmış) tüm maddeler (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel J Eki’nin 1. Bölümü.
(Audit a posteriori) SONRADAN KONTROL Uluslararası ticaretle doğrudan ya da dolaylı olarak ilişkili
kişilerin/şirketlerin elinde tuttuğu ilgili defter, kayıt, iş sistemleri ve ticari verilerin incelenmesi yoluyla beyannamelerin doğruluğunu ve gerçekliğini sağlamaya yönelik
sistemli gümrük kontrolü.
(Envois postaux) POSTA GÖNDERİLERİ İşlemleri, posta hizmet birimleri tarafından gerçekleştirilen, hali
hazırda yürürlükte olan Dünya Posta Birliği Senetleri’nde tanımlanan mektup postası ve koliler (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel J Eki’nin 2. Bölümü
(Colis postaux) POSTA KOLİLERİ Hali hazırda yürürlükte olan Dünya Posta Birliği Senetleri kapsamında yer alan posta kolileri adı verilen kalemler (*).
Dünya Posta Birliği Senetlerine göre, posta kolilerine, CN22/CN23 gümrük beyan formunun da eklenmesi gerekmektedir.
(*) 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin F.4 Eki
(Service postal) POSTA HİZMETLERİ Hali hazırda yürürlükte olan Dünya Posta Birliği Senetleri kapsamında hükümetin yetkilendirdiği kamu
kurumu ya da özel kuruluş (*).
PROCESSING OF EŞYANIN YURTİÇİ Bu yöntemle elde edilen ürünlere
GOODS FOR HOME KULLANIM AMACIYLA uygulanan ithalat vergi ve resim
USE İŞLENMESİ tutarı, ithal edilen eşyaya uygulanan
(Transformation de tutardan düşük olmak üzere, ithal
marchandises edilen eşyanın, yurt içi kullanım için
destinées à la mise à la gümrük işlemleri yapılmadan önce
consommation) ve gümrük kontrolü altında imal
edildiği, işlendiği ya da üzerinde
çalışma yapıldığı gümrük prosedürü
Özel F Eki’nin 4. Bölümü
marchandises à la douane) EŞYANIN GÜMRÜĞE SUNULMASI Eşyanın, gümrük işlemleri yapılmak üzere, yetkili gümrük makamlarının belirlediği ya da bu makamların
kabul ettiği yerde söz konusu gümrük makamlarına sunulması.
Eşyanın gümrüğe sunulması, başlı
başına gümrük işlemlerinden birini teşkil eder.
(Matériel professionnel) MESLEKİ TEÇHİZAT Bir ülkeye giriş yapan kişinin, ticari faaliyetlerini ve mesleğini bu ülkede icra etmek üzere gereksinim duyduğu teçhizat.
1. Bu teçhizat;
(a) 1961 yılında Brüksel’de imzalanmış olan mesleki teçhizatın geçici ithaline ilişkin Gümrük
Sözleşmesi’nin A, B ve C Ekleri;
(b) 1990 yılına ait İstanbul Sözleşmesi’nin B.2
Eki’ndeki açıklayıcı listede belirtilen teçhizatı
2. ATA sisteminin uygulandığı ülkelerde, ATA karneleri, mesleki teçhizatın geçici
kabulü için bir kural olarak kabul edilmektedir.
PROHIBITIONS OF EŞYANIN YASAKLANMASI İthali ya da ihracı, kanunla
GOODS yasaklanan eşya.
(Contingent quantitatif) MİKTAR KOTASI Belli eşyanın, belli bir dönemde ithali ya da ihracına izin verilen; bu dönem dışında söz konusu eşyanın ilave bir miktar üzerinden ithal ya da ihraç edilemediği önceden tayin
(Réexportation) YENİDEN İHRACAT Eşyanın, daha önce ithal edildiği gümrük bölgesinden ihraç edilmesi.
(Certificat d’appellation régionale) BÖLGESEL İSİMLENDİRME BELGESİ Yetkili ya da onaylı bir merciin belirlediği kurallara göre
hazırlanan; kapsamında yer alan eşyanın, belli bir bölgeye özgü bir adlandırmaya hak kazandığını
tasdik eden belge. (örneğin, Şampanya, Porto Şarabı, Parmesan Peyniri) (*).
(*) 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin D.2 Eki.
(Réimportation) YENİDEN İTHALAT Eşyanın, daha önce ihraç edildiği
gümrük bölgesine ithal edilmesi.
(Réimportation en l’état) AYNI DEVLET İÇİNDE YENİDEN İTHALAT Yurtdışında imalat, işlenme ya da onarıma tabi tutulmamaları ya da vergi ve resimlerin ya da sübvansiyonların veya ihracatla bağlantılı olarak verilen diğer tutarların geri ödenmesi ya da kaldırılması ya da bu vergi, resim ve tutarlardan koşullu muaf olunması sonucunda, ödenmesi gereken tutarların ödenmesi kaydıyla, ihraç edilmiş bulunan eşyanın, ithalat vergi ve resimlerinden muaf olarak ülke içi kullanıma alınmasını düzenleyen gümrük rejimi. Yeniden ithalata elverişli olan eşya, serbest dolaşımda bulunan eşya ya da telafi edici ürünler olabilir (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel B Eki’nin 2. Bölümü
(Mainlevée) EŞYANIN TESLİMİ Gümrüğün, ilgili kişilerin hizmetine sunulmak üzere eşyanın, gümrük işlemlerine tabi tutulmasına izin
(Envois de secours) YARDIM SEVKİYATI – Taşıt ve diğer taşıma
araçları, gıda maddesi, ilaç, giysi, battaniye, çadır,
prefabrik ev, su arıtma ve su depolama malzemeleri ya da afetten etkilenen kişilere yardım
mahiyetinde iletilen diğer temel ihtiyaç eşyası; ve
– Afet yardım personelinin görevini yerine getirmesi ve bu personele görevleri süresince afet bölgesinde hayatlarını sürdürmeleri ve çalışabilmeleri için gerekli desteği vermek amacıyla, afet yardım personeline yönelik tüm ekipman, taşıt ve diğer taşıma araçlarıyla özel eğitime tabi tutulan hayvanlar, erzak, ikmal malzemesi, kişisel eşya ve diğer eşya (*).
– (*) Revize Kyoto Sözleşmesi, Özel J Eki’nin
(Admission en franchise des droits et taxes à l’importation) İTHALAT VERGİ VE RESİMLERİNDEN
MUAFİYET Belli koşullar dâhilinde ve belli amaçlar doğrultusunda ithal edilmeleri kaydıyla, normal tarife sınıflandırması ya da normal yükümlülükleri dikkate alınmaksızın, eşyanın ithalat vergi ve resimlerinden muaf olarak ülke içinde kullanım amacıyla gümrük işlemlerine tabi tutulması.
İthalat vergi ve resimlerinden muafiyet, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin B.2 Eki ile revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel B
Eki’nin 3. Bölümü çerçevesinde yürütülmektedir.
(Remise des droits et taxes à l’importation) İTHALAT VERGİ VE RESİMLERİNİN KALDIRILMASI Ödemenin yapılmaması durumunda, ithalat vergi ve resimlerinin ödenmesinden tamamen ya da kısmen vazgeçilmesi.
İthalat vergi ve resimlerinin kaldırılması konusu, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin F.6 Eki çerçevesinde yürütülmektedir. Bu Ek, yurtiçi kullanımda bulunulmak üzere beyan edilen eşya için ödenen ithalat vergi ve resimlerinin tamamen ya da kısmen geri ödenmesini de kapsamaktadır.
(Remboursement) GERİ ÖDEME Eşya için ödenen vergi ve
resimlerin tamamen ya da kısmen geri ödenmesi ya da ödemenin
yapılmaması durumunda, vergi ve resimlerin tamamen ya da kısmen kaldırılması (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi, Genel Eki’nin 2. Bölümü
RESTRICTION OF EŞYANIN KISITLANMASI İthalat ya da ihracat için ön koşul
GOODS teşkil etmek üzere, bir başvuru ya da
(Restriction de diğer belgenin (gümrükte kullanım
marchandises) amacı dışında) ibrazı ve onayının
kanuni olarak kısıtlanma şartı.
REVISED ARUSHA REVİZE ARUSHA Gümrük İşbirliği Konseyi’nin, 1993
DECLARATION DEKLARASYONU yılında kabul edip, 2003 yılında
(Déclaration d’Arusha revize ettiği, gümrüklerde iyi
revise) yönetişim ve dürüstlükle ilgili
Deklarasyona atıfta bulunmak için
REVISED KYOTO REVİZE KYOTO Gümrük İşbirliği Konseyi’nin, 1999
CONVENTION SÖZLEŞMESİ yılında Brüksel’de kabul ettiği
(Convention de Kyoto gümrük rejimlerinin
révisée) basitleştirilmesi ve
Uluslararası Sözleşme’ye atıfta
bulunmak için yaygın olarak
(Analyse de risque) RİSK ANALİZİ Mevcut bilgilerin, tanımlanan risklerin ne sıklıkta ortaya çıkabileceğini ve bu risklerin muhtemel sonuçlarının büyüklüğünü tespit etmek üzere sistemli kullanımı.
1. Risk Analizi konusu, Revize Kyoto Sözleşmesi Genel Eki’nin 6. Bölüm’ünde yer alan Kurallar çerçevesinde ele
(Gestion des risques) RİSK YÖNETİMİ İdarelerin riski, idare ve kontrol etmek için gerçekleştirdiği koordineli faaliyetler.
(Règles d’origine) MENŞE KURALLARI Ülkelerin, eşyanın menşeini belirlemek amacıyla uyguladığı, ulusal mevzuat ya da uluslararası anlaşmalarla tesis edilen prensipler (”menşe kriterleri”) bazında oluşturulan özel hükümler.
Menşe Kuralları konusu, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesiyle revize Kyoto Sözleşmesi’nin, Özel K Eki’nin, 1. Bölümünde ele
(Cadre de normes SAFE) SAFE STANDARTLAR ÇERÇEVESİ Gümrük İşbirliği Konseyi’nin 2005 yılında benimsediği, küresel ticareti güvence altına almaya ve kolaylaştırmaya yönelik, DGÖ SAFE Standartlar Çerçevesi’ne genelde
atıfta bulunulan ifade şekli.
(Echantillons) NUMUNELER Hali hazırda üretilmiş olan ve belli bir kategoriye ait eşyayı temsil eden ya da üretimi amaçlanan eşyanın örnekleri olan maddeler; bu terim, bir bütün olarak düşünüldüğünde olağan ticari kullanımları kapsamında daha fazla numune niteliği arz etmeyen miktarda aynı kişi tarafından getirilen ya da tek bir alıcıya gönderilen aynı eşyayı kapsamaz.
Numunelerle ilgili geçici kabul imkânları, İstanbul Sözleşmesi’nin
B.3 Eki kapsamında ele alınmaktadır.
(Echantillons sans valeur commerciale) TİCARİ DEĞERİ OLMAYAN NUMUNELER Gümrük idarelerinin ihmal edilebilir değerde gördüğü ve sadece temsil ettikleri eşya türüne yönelik sipariş vermek için kullanılacak maddeler (*).
Bu maddeler, normal olarak ithalat vergi ve resimlerinden muaf tutulmaktadır. 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin B.2 Ek’inde, aşağıda yer alanların, ticari değeri olmayan numuneler olarak kabul edilmesi tavsiye edilmektedir:
(a) demonstrasyon amaçlı kullanım haricinde kullanışsız halde bulunan hammaddeler ve bu boyutlardaki ürünler;
(b) her boyut ya da türde birden fazla olmaması kaydıyla, kartlara yapıştırılan ya da ticarette kullanıldığı şekliyle numune olarak düzenlenen değersiz malzemeden mamul maddeler;
(c) demonstrasyon amaçlı kullanım haricinde, yırtarak, delik açarak, silinmez işaret koyarak ya da başka bir etkin yöntemle kullanışsız hale getirilmiş olan hammadde ve ürünler;
(d) (1) Her tür ya da nitelikte bir numuneden fazla olmaması kaydıyla, 5 Amerikan Dolarını aşmayan değere sahip tüketim amaçlı olmayan eşyadan;
(2) miktarları ve düzenlenme şekillerinin numune dışında bir amaçla kullanımlarını engellemesi kaydıyla, tamamen ya da kısmen aynı tür ya da niteliğe sahip olsa da, 5 Amerikan Dolarını aşmayan değere sahip tüketim eşyasından oluşan ve yukarıdaki (a) ve (c) bentlerine uygun olarak ticari değeri olmayan numune şeklinde düzenlenemeyecek ürünler.
(*) Ticari numune ve reklam materyallerinin ithalini
Uluslararası Sözleşme (Cenevre, 1952).
(Scellé) MÜHÜR Bir bağlantı elemanının iki ucunu birleştirmek amacıyla kullanılan metal parça ya da diğer materyal (*). (*) 1968 yılına ait Eşyanın Uluslararası Taşınmasıyla bağlantılı
Gümrük Mühürleme Sistemlerine ilişkin Konsey Tavsiye Kararı
(Garantie) TEMİNAT Gümrüğün, bir yükümlülüğün yerine getirildiğinden emin olmasını sağlayan unsur. Teminatın, muhtelif işlemlerden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağladığında “genel” olarak tanımlanması gerekir.
Teminat, genellikle bir depozito ya da hukuki yükümlülük (senet) şeklini almaktadır. Genellikle, bu senedin
kefalet altına alınması gerekmektedir.
(Guichet unique) TEK PENCERE (TP) Ticaret ve taşımacılıkla ilgili tarafların, mevzuatta yer alan ithalat, ihracat ve transite ilişkin tüm koşulları karşılamak amacıyla tek bir giriş noktasında standart bilgi ve belgeleri sunmalarını sağlayan sistem. Bu bilgilerin, elektronik ortamda olması halinde, tek tek veri unsurlarının bir seferde ibrazı gereklidir (*).
(*) UN/CEFACT (Birleşmiş Milletler Yönetim, Ticaret ve Ulaştırma
Usullerini Kolaylaştırma Merkezi) 33 no’lu Tavsiye Kararı
(Scanographie) TARAMA Tahribatsız tespit ekipmanından yararlanarak, eşya ve taşıma araçlarıyla ilgili (resim ya da radyasyon imzalarını içerebilecek)
bilgilerin elde edilmesi.
(Examen analytique) ELEME Risk değerlendirme süreci dâhilinde eşya ve taşıma araçlarıyla ilgili bilgi ve istihbaratın değerlendirilmesi
(manüel olarak, otomatik olarak ya da başka bir şekilde).
SHIP’S GENERAL DECLARATION
(Déclaration générale du navire) GEMİ GENEL BEYANNAMESİ 1965 yılında Londra’da imzalanan Deniz Trafiğinin Kolaylaştırılması Sözleşmesi Eki’nin hükümlerine uygun olan beyanname (IMO FAL (Uluslararası Denizcilik Örgütü Uluslararası Deniz Ticaretini Kolaylaştırma Sözleşmesi) Form 1). Genel beyanname, geminin
kendisiyle, yük, mürettebat, yolcu ve seyahatle ilgili özet bilginin yer aldığı
varış ya da harekette düzenlenen temel belgedir.
(Contrebande) KAÇAKÇILIK Eşyanın, bir gümrük sınırından gizli bir şekilde hareketine; böylelikle gümrük kontrolünden kaçılmasına dayalı gümrük suçu (*).
1. Bu deyim, gümrük bölgesi dâhilinde eşyanın mülkiyeti ve hareketiyle ilgili gümrük mevzuatı ihlallerini de kapsamaktadır.
2. Bazı ülkelerde:
– Eşyanın sınırlardan gizli hareketi kavramı, faaliyetin kaçakçılık niteliği kazanması için zaruri değildir.
– Bir suç, kasti olarak yapılmadığı müddetçe
kaçakçılık olarak tanımlanamaz.
(Droits et taxes spécifiques) SPESİFİK VERGİ VE RESİMLER Kıymet dışında bir temele dayalı olarak hesaplanan vergi ve resimler.
Bu vergi ve resimlerin hesaplanmasında yararlanılan temel, örneğin brüt ya da net ağırlık, eşya kalemlerinin sayısı, hacim, uzunluk,
hacmen alkol oranı olabilir.
(Produits d’avitaillement) STOKLAR – Tüketime yönelik stoklar; ve
– Satış amaçlı stoklar (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel J Eki, 4. Bölümü.
(Déclaration des produits
d’avitaillement) STOK BEYANI Gümrüğün gerekli gördüğü şekilde, sunulması gereken, taşıma araçlarında taşınan stokla ilgili detaylı bilgi veren belgeler.
1965 yılında Londra’da imzalanan Uluslararası Deniz Ticaretinin Kolaylaştırılmasına ilişkin Sözleşme Eki, gemi deposu beyanını öngörmektedir (Model Form IMO FAL Form 3). Genellikle, yalnızca aşağıda anılan stokların, gemi stok
beyanında detaylı olarak listelenmesi gerekmektedir: tıbbi kullanıma
yönelik narkotik ilaçlar, tütün ürünleri, bira, yüksek alkollü sert içecekler, şaraplar. Bazı ülkeler, bu bilgilerin bir kısmının ya da tamamının, gemi yük beyanında yer almasını istemektedir.
IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü) Sözleşmesi Eki’nde, stok beyanının sunulmasının gerekli görüldüğü durumları kısıtlayan hükümler bulunmakla beraber; 1944 yılında Şikago’da imzalanan Uluslararası Sivil Havacılık Sözleşmesi’nin 9. Eki, hava taşıtında kalan stoklarla ilgili olarak bu koşulun kaldırılmasını öngörmektedir. 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin A.4 Eki, yukarıda
anılan belge hükümlerini dikkate almaktadır.
(Produits d’avitaillement à consommer TÜKETİME YÖNELİK STOKLAR Varışta taşıtta bulunan ya da insanların ücret karşılığında taşınması ya da ücret karşılığı olsun ya da olmasın eşyanın sınai ya da ticari amaçla taşınması için uluslararası ticarette kullanılan ya da kullanılması amaçlanan deniz taşıtlarının, hava taşıtlarının ya da trenlerin gümrük bölgesinde kalışları sırasında taşıta alınan
– satılmış olsun ya da olmasın, deniz taşıtı, hava taşıtı ya da trenlerideki yolcularıın ve mürettebatın tüketimi için düşünülmüş eşya; ve
– yakıt ve yağlama yağlama maddeleri dahil, yedek parça ve ekipman hariç olmak üzere, deniz taşıtlarının, hava taşıtının ya da trenlerinin işletilmesi ve bakımı için gerekli eşya (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel J Eki’nin 4. Bölümü
(Produits d’avitaillement à emporter) SATIŞ AMAÇLI STOKLAR Varış yerine ulaşıldığında; varışta taşıtta bulunan ya da insanların ücret karşılığında taşınması ya da ücret karşılığı olsun ya da olmasın eşyanın sınai ya da ticari amaçla taşınması için uluslararası ticarette kullanılan ya da kullanılması amaçlanan deniz taşıtlarının, hava taşıtlarının ya da
trenlerin gümrük bölgesinde kalışları sırasında taşıta alınan, yolculara ve
deniz taşıtı ve hava taşıtı mürettebatına satılacak eşya (*).
(Critère de la transformation substantielle) CİDDİ MAHİYETTE DÖNÜŞÜM KRİTERİ Menşenin, eşyaya asli niteliğini vermek için yeterli kabul edilen ciddi mahiyetteki son imalat ya da işlemden geçirmenin gerçekleştirildiği ülkeyi menşe ülkesi olarak kabul ederek tespit edilmesine ilişkin kriter (*).
(*) 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin D.1 Eki ve revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel K
Eki’nin, Birinci Bölümü
(Caution personnelle) KEFİL Başka bir kişinin gümrüğe olan yükümlülüklerini yerine getirmemesinin mali sonuçlarıyla ilgili olarak kanuni olarak sorumluluk
kabul eden gerçek ya da tüzel kişi (genelde banka ya da sigorta şirketi).
(Plafond tarifaire) TARİFE TAVANI Bazı eşyanın, belirlenen bir dönemde normal gümrük vergileri azaltılarak ithalatı ya da ihracatı için izin verilen ve anılan tarife indiriminin söz konusu dönemin sonuna kadar askıya alınabildiği
önceden tayin edilmiş kıymet ya da miktar.
tarifaire d’une marchandise) EŞYANIN TARİFE SINIFLANDIRMASI Bir tarife nomanklatüründe, bazı eşyanın sınıflandırılacağı tarife alt pozisyonunun tespit edilmesi.
(Espèce tarifaire) TARİFE TANIMI Bir eşya ya da ürünün tarife nomanklatürde kullanılan terminolojiye uygun olarak
(Position (ou sous- position) tarifaire) TARİFE POZİSYONU (YA DA ALT POZİSYONU) Tek bir emtianın ya da ilgili emtialardan oluşan tek bir grubun tarife nomanklatüründe yazıyla belirtilmesi .
1. Kolaylıkla atıfta bulunulabilmesi açısından, her tarife pozisyonu (ya da alt pozisyonu), diğer unsurların yanı sıra gümrük beyannamelerinde
kullanılan bir kod numarasıyla
tanımlanmaktadır. (Genel olarak Armonize Sistem Nomanklatürü olarak bilinen) Armonize Mal Tanımı Nomanklatürü ve Kodlama Sistemine dayalı tarifeyi kullanan ülkeler ya da Gümrük Birlikleri ya da Ekonomik Birlikleri için, bu kod numarası, Armonize Mal Tanımı Nomanklatürü ve Kodlama Sistemine pozisyon ya da alt pozisyon olabilmektedir.
2. Bazı ülkelerde, “Tarife pozisyonu” yerine “Tarife kalemi” deyimi
(Nomenclature tarifaire) TARİFE NOMANKLATÜRÜ Ülke idarelerinin ya da Gümrük Birliklerinin ve Ekonomik Birliklerin, emtiaları ya da ilgili emtia gruplarını, gümrük tarifesi amacı doğrultusunda uygulamaya koyduğu sınıflandırma ve kodlama sistemi.
1. Hali hazırda, ülkelerin çoğunluğu,
yorumlanması için gerekli Genel Kurallarla, Kısım ve Bölüm Notları ve sistemli bir sıraya göre düzenlenen pozisyonlar listesinden oluşan (genel olarak Armonize Sistem
Nomanklatürü olarak anılan) Armonize Mal Tanımı Nomanklatürüne dayandırmaktadır.
2. Bazı ülkeler ve Gümrük Birlikleri ya da Ekonomik Birlikler, Gümrük tarifesi ve dış ticaret istatistiklerine
ilişkin gereksinimleri bir
sistem içinde bir araya getirmektedir.
(Admission temporaire) GEÇİCİ KABUL Bazı eşyanın, koşullu olmak üzere, ithalat vergi ve resimleri tamamen ya da kısmen hafifletilerek, bir gümrük bölgesine getirildiği gümrük rejimi; bu tür eşya, belli bir amaç için ithal edilmelidir ve eşyanın belli bir süre zarfında yeniden ihracı amaçlanmalı ve eşyanın kullanımı sebebiyle normal amortisman haricinde eşya her hangi bir değişime tabi tutulmuş olmamalıdır (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi Özel G Eki’nin 1. Bölümü
(Dépôt temporaire des marchandises) EŞYANIN GEÇİCİ OLARAK DEPOLANMASI Eşyanın, eşya beyannamesinin ibrazı esnasında Gümrük İdaresinin belirlediği binalara ve üzeri kapalı olan ve olmayan yerlere (geçici depolar) gümrüğün kontrolü altında depolanması.
Geçici depolama konusu, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin A.2 Eki ile revize Kyoto Sözleşmesi Özel A Eki’nin 2. Bölümü’nde ele
(Régime du cabotage) EŞYANIN TAŞINMASI KABOTAJ REJİMİ (a) Serbest dolaşımda bulunan eşyanın, ve
(b) Gümrük bölgesine varmış oldukları ithalat gemisi dışında bir gemiyle
taşınması şartıyla, beyan edilmeyen ithal eşyanın, gümrük bölgesi içinde bir geminin bordasına
yüklendiği ve aynı gümrük bölgesi içinde, daha sonra boşaltıldığı başka bir yere taşındığı gümrük rejimi. (*)
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi Özel E Eki’nin, 3. Bölümü
THE UNIVERSAL DÜNYA POSTA BİRLİĞİ 1874 yılında “Genel Posta Birliği”
POSTAL UNION adıyla Bern Antlaşması çerçevesinde
(Union postale kurulan; daha sonra 1878 yılında
universelle) “Dünya Posta Birliği” (UPU) adını
alan ve 1948 yılından bu yana
Birleşmiş Milletlerin uzman
kuruluşu olarak faaliyet gösteren
hükümetler arası örgüt (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin J Özel Eki’nin, 2. Bölümü
(Tiers) ÜÇÜNCÜ TARAF Eşyanın ithali, ihracı, dolaşımı ya da depolanmasıyla ilgili olarak başka bir kişi için ya da başka bir kişi adına Gümrükle doğrudan alakadar olan kişi (*).
(Facilitation des échanges) TİCARETİN KOLAYLAŞTIRILMASI Uluslararası ticarette eşya hareketi için gerekli verilerin toplanması, sunulması, iletilmesi ve işlemden geçirilmesiyle ilişkili faaliyet, uygulama ve formaliteler gibi uluslararası ticaret usullerinin basitleştirilmesi ve uyumlu hale getirilmesi.
Bu kavramla, DTÖ’nün ticareti
kolaylaştırma tanımına atıfta bulunulmaktadır.
TRANSACTION SATIŞ BEDELİ DTÖ Kıymet Anlaşması’nda ifade
VALUE edildiği şekliyle, gümrük kıymetini
(Valeur belirlemede kullanılan ana yöntem.
transactionnelle) Satış bedeli, DTÖ Kıymet
Anlaşması’nın 8. Maddesi
hükümleri gereğince düzenlendiği
şekliyle; eşya, ithalat ülkesine ihraç
edilmek amacıyla satıldığında bu
eşya için fiilen ödenen ya da
ödenecek olan fiyata dayalıdır (DTÖ
Kıymet Anlaşması’nın 1. Maddesi).
(Transbordement) AKTARMA Eşyanın, gerek ithalat gerekse ihracat gümrük idaresi olan idarenin sahası dâhilinde, ithalat taşıma araçlarından ihracat taşıma araçlarına gümrüğün kontrolü altında aktarıldığı gümrük rejimi.
Aktarma konusu, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi’nin E.2 Ekiyle revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel Ek E 2. Bölümü dahilinde ele
TRANSIT BOND- TRANSİT İZİN BELGESİ Genel itibariyle, uygun olduğu
NOTE hallerde ithalat vergi ve resimlerinin
(Acquit-à-caution tahakkuku için gerekli tüm bilgileri
de transit) ve eşyanın, teminat kapsamında,
gümrük mührü sağlam olacak
şekilde varış gümrük idaresine
sunulmasına yönelik bir taahhüdü
içeren; eşyanın ithalat vergi ve resim ön ödemesi yapılmaksızın transit halindeyken sevkine imkân veren
ulusal gümrük belgesi.
(Unité de transport) TAŞIMA BİRİMİ Gümrük transit işlemi dâhilinde ya da gümrük mührü kapsamında kullanıma uygun eşya taşıma araçları.
1. Taşıma birimi deyimi:
(a) sökülebilir parçalar da dahil olmak üzere, bir ya da daha fazla metreküp iç hacme sahip konteynerler;
(b) römork (treyler) ve yarı römorklar (yarı treyler) dahil olmak üzere kara taşıtları;
(c) demiryolu yolcu ya da yük vagonları;
(d) mavna, filika ve diğer deniz taşıtları; ve
(e) hava taşıtı (*) anlamına gelir.
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel E Eki’nin 1. Bölümü
2. Eşyanın, gümrük mührü kapsamında taşınmasında kullanılan taşıma birimlerinin onaylanması, 1974 yılına ait Kyoto Sözleşmesi (E.1 Eki), 1972 yılına ait Konteynerlerle ilgili Gümrük Sözleşmesi ve 1975 yılına ait TIR Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına dair Sözleşme (TIR Sözleşmesi) gibi muhtelif uluslararası belgeler dahilinde ele
(Voyageur) YOLCU 1. Normalinde, yerleşik olmadığı (“mukim olmayan”) bir ülkenin topraklarına geçici olarak giriş yapan ya da bu ülke topraklarından çıkış yapan kişi; ve
2. normalinde ikamet ettiği bir ülkenin topraklarından çıkış yapan (“ayrılan mukim”) ya
da bu ülkenin topraklarına
dönüş yapan (“dönen mukim”) kişi (*).
(*) Revize Kyoto Sözleşmesi’nin Özel J Eki’nin 1.Bölümü
(Référence unique de l’envoi – RUE) TEK SEVKİYAT REFERANS NUMARASI (TSR) Tek Sevkiyat Referans Numarası (TSR), gümrüğün kullanımına yönelik olan ve gümrük işlemleri sırasında herhangi bir noktada
gümrüğe bildirilebilmesi gerekli referans numarasıdır.
(Envois urgents) ACİL SEVKİYATLAR – Mahiyetleri;
– Tamamıyla haklı
gerekçelere dayalı acil bir ihtiyacı karşılamaları sebebiyle
gümrük işlemleri, öncelikli olarak, hızlı şekilde
yapılması gerekli eşya.
Acil sevkiyatlara öncelik verilmeli ve bu
işlemleri hızlı yapılmalıdır.
(Modèle de données de l’OMD) DGÖ VERİ MODELİ Sınır yönetiminden sorumlu olan, Gümrük İdareleri de dahil olmak üzere sınır aşan düzenleyici kuruluşların operasyonel ve hukuki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla, net bir şekilde biçimlendirilen, uyumlu ve standart hale getirilmiş ve yeniden kullanılabilen veri
tanım ve elektronik ileti setlerinin bir arada toplandığı derleme.