Anasayfa/GÜNDEM/Gaziantep Üniversitesinden COVID-19 İçin Plazma Tedavisi Yöntemi
Gaziantep Üniversitesi, dünyayı kasıp kavuran Covid-19 hastalığına yakalananların tedavisini sağlayacak ‘’Patojenden Arındırılmış Plazma Tedavisi’’ uygulamasının son derece etkili bir yöntemini Nisan ayı sonuna kadar kullanmaya başlayacak.
Gaziantep Üniversitesi bilim insanlarının, heyecan ve umut yaratan bu çalışmasıyla ilgili bir açıklama yapan Gaziantep Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ali Gür, Amerikan Gıda ve İlaç Kurumu’nun (FDA) Covid-19 hastalarının tedavisinde “plazma nakli” yönteminin kullanılmasını geçtiğimiz günlerde henüz onayladığını belirtirti.
“Bu tedavi yöntemiyle Antikor aktarımı sağlayan plazma nakli ile hastalığı geçirmiş ve iyileşmiş Covid-19 hastalarından alınan kan, şekilli elemanları uzaklaştırılarak, ayrıca virüs, bakteri ve parazit gibi patojenlerden arındırılarak plazmasına ayrıştırılacak. Bu plazma yeni Covid-19 hastalarına tedavi veya sağlık çalışanları gibi yüksek risk grubundaki kişilere hastalıktan korunma amaçlı güvenli olarak verilebilecek” dedi.
Diğer Tedavi Yöntemlerinden Çok Farklı
“Yaklaşık yüzyıllık geçmişi olan ve günümüzde plazma nakli olarak bilinen bu yöntemin geçmişi, aşının çok daha öncesine dayanıyor. Henüz aşı bilinmiyorken grip ve kızamık salgınıyla mücadele için kullanılan plazma nakli, yakın zamanda SARS ve Ebola salgınlarına karşı da denendi.
Covid-19′u tedavi için iyileşen hastalardan alınan kandan elde edilen plazma nakli, yakın zamanda ilk olarak Çinli doktorlar tarafından yapıldı. Şimdilerde ABD’li uzmanlar, tarihsel kanıtları cesaret verici olan plazma nakliyle daha kapsamlı çalışmalar yürütmek için FDA’nın onayını aldılar.
Gaziantep Üniversitesi’nde yapılan çalışmanın diğer plazma nakil tedavilerinden çok önemli bir farkı var. Kanda yer alan çeşitli virüs, bakteri ve parazitlerin patojen yükünü yok ederek transfüzyonla bulaşan hastalık riskini sıfırlamak hedefleniyor.
Bu fark Gaziantep Üniversitesi’nin geliştirdiği yöntemi dünyada bu tedaviyi uygulayan çoğu merkezden ayıracak, ayrıca kan bileşenlerinde bulunan beyaz kan hücrelerinin kalıntılarını inaktive eden sistemi sayesinde plazma nakili esnasında oluşabilecek istenmeyen reaksiyonları en aza indirgeyecektir.
Gerek geçmişte gerekse günümüzde bu tedavinin en çok korkulan yan etkisi olan hastayı yeniden aynı ya da yeni bir patojenle enfekte etme riski kurulacak bu özel sistemle imkansızlaşacaktır.”
Patojenden Arındırılmış Plazma Tedavisi’nin uygulamasıyla ilgili bilgi veren Prof. Dr. Ali Gür: “Bir insan belli bir virüs nedeniyle enfekte olduğunda, vücut enfeksiyonla savaşmak için antikor adı verilen özel olarak tasarlanmış proteinler üretmeye başlıyor.
Bu antikorlar, kişi iyileştikten sonra kanın özellikle plazma kısmında aylarca, hatta yıllarca barınabiliyor. Gaziantep Üniversitesinde bilimsel araştırmalar projeler birimine Doç. Dr. Umut Elboğa’nın verdiği ‘’Patojenden Arındırılmış Plazma Tedavisi’’ başlıklı proje kapsamında hastalığı iyileşen kişinin antikor bakımından zengin plazmasının yeni Covid-19 hastalarına verilmesi sonrası vücutlarının virüsle savaşma kapasitesi test edilecek.
Yöntem başarılı olursa, hastaların hayatta kalma şansının yükselmesi ve solunum cihazlarına daha az ihtiyaç duyulmasını bekliyoruz. Plazma nakli, bir çeşit aşı görevi üstleniyor. Ancak aşıdan farklı olarak, yalnızca geçici bir koruma sağlayabiliyor.
Aşı, bağışıklık sistemini vücudun belli bir virüse karşı kendi antikorlarını üretmesi için eğitiyor. Plazma nakli yaklaşımındaysa vücuda kısa ömürlü ve tekrarlanması gereken dozlarla başkasının antikorları enjekte ediliyor.
Bu sayede iyileşmiş kişilerin kanında virüse karşı geliştirilmiş antikorlar (füzeler) hasta olan kişinin vücudundaki virüse karşı aktif hale getirilmiş olunur. Virüsün zırhındaki proteine bağlanan bu antikorlar (füzeler) bir kilitle anahtar gibi virüse yapışarak virüsün hücre içine girmesini engelliyor.
Çünkü hücrede virüsün vücuda geçmesine neden olan bir reseptör var ve virüsün yüzeyindeki bu zırh proteini antikorla(füzeyle) kapatıldığından, bu reseptöre bağlanamayan proteinler nedeniyle antikorlar(füzeler) virüsü bloke etmiş oluyorlar. Bu sayede virüsün replikasyonu yani çoğalması da önlenmiş oluyor.”
İyileşen Hastaların Kanını Kullanacağız
Tedavinin devamında, Gaziantep Üniversitesi’nin kuracağı sisteme enfekte olan hastaların iyileştikten sonra kan vermelerinin sağlanacağını açıklayan Prof. Dr. Gür, bu aşamayla ilgili ise şu bilgiyi verdi:
“Bu kanlar toplanacak ve ‘plazmanın içinde virüse karşı olan antikorlar var mı yok mu’ önce test edilecek. Bunlar belirlendikten sonra bu kanların başka enfeksiyon hastalıkları açısından da güvenli olup olmadığı sadece Gaziantep’te üniversitemize kuracağımız bu sistemle test edilebilecek ve güvenlik sorunu yaratan tüm patojenler Türkiye’de ilk defa üniversitemizde kurulacak özel bir sistemle inaktif hale getirilebilir olacaktır.
Özellikle durumu kritik hastalara verilecek bu plazma nakli tedavisinin bu patojen arındırma sistemi sayesinde yan etkileri olmaksızın güvenli bir şekilde uygulanması mümkün olacaktır. Özellikle ağır ya da ölümcül seyredebilen vakalarda gerçekten plazma nakli tedavisi hayat kurtarıcı olarak kullanılabilecektir.”
Haber ile ilgili video için…
Öğrenmeye devam edelim: Aşılar Nasıl Çalışır? Bağışıklık Sistemini Nasıl Güçlendirir?
Gaziantep Üniversitesi web sayfasından alınarak düzenlenmiştir.