DAŞARY YKDYSADY IŞ: İETILEN SEPGITLER, TÄZE ÖZGERTMELER WE MÜMKINÇILIKLER
23 Iıul 2020
Mälim bolşy ıaly, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan dünıä hojalyk ulgamyna işjeň goşulmak bilen beıleki döwletler, halkara guramalar, maliıe we ykdysady düzümler bilen milli, sebit we dünıä derejesinde abadançylygy üpjün etmegiň hatyrasyna hyzmatdaşlyk edıär. Munuň özi bir tarapdan ıurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ıagdaıy bilen baglanyşykly bolsa, beıleki bir tarapdan ähli derejede ıüze çykan hem-de täze ıüze çykyp biljek meseleleri çözmekde we olaryň öňüni almakda hökmany şertdir. Şu nukdaınazardan, söwda-ykdysady hyzmatdaşlarymyz bilen gatnaşyklary ösdürmek we onuň netijeliligini gazanmak Türkmenistanyň alyp barıan daşary syıasatynyň strategik ugry hasaplanıar.
Häzirki wagtda «Açyk gapylar» syıasatyny durmuşa geçirıän Türkmenistan dünıäniň 100-den gowrak döwleti bilen söwda-ykdysady hyzmatdaşlygy alyp barıar. Şonuň bilen birlikde, ıurdumyz şeıle hyzmatdaşlygyň çäklerinde dünıä döwletleri bilen ikitaraplaıyn we köptaraplaıyn esasda özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmek hem-de işjeňleşdirmek bilen bagly toplumlaıyn we maksatnamalaıyn işleri amala aşyrıar.
Bilşimiz ıaly, bu ugurda 2019-njy ıylyň 6-njy dekabrynda geçirilen Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleıin mejlisinde hormatly Prezidentimiziň Karary bilen «Türkmenistanyň daşary ykdysady işini ösdürmegiň 2020 ― 2025-nji ıyllar üçin Maksatnamasy» tassyklanyldy. Milli Liderimiziň başlangyjy bilen işlenip taııarlanylan bu maksatnama ıurdumyzyň dünıä döwletleri, halkara guramalary, maliıe we ykdysady düzümleri bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygyny giňeltmäge gönükdirilendir. Ol «Türkmenistanyň Prezidentiniň ıurdumyzy 2019 ― 2025-nji ıyllarda durmuş-ykdysady taıdan ösdürmegiň Maksatnamasyna», «Bitarap Türkmenistanyň daşary syıasat ugrunyň 2017 ― 2023-nji ıyllar üçin Konsepsiıasyna», ıurdumyzyň ykdysadyıetiniň pudaklaryny ösdürmegiň maksatnamalaryna, Türkmenistanyň kanunlaryna we beıleki kadalaşdyryjy-hukuk namalaryna doly laıyk gelıär. Maksatnama işlenilip taııarlanylanda dünıäniň ykdysady giňişliginde hyzmatdaşlar bilen döwletimiziň daşary ykdysady gatnaşyklaryny işjeňleşdirmek we bu ugurda ıurdumyzyň öňünde durıan wezipeleri çözmek hem-de Türkmenistan döwletimiziň halkara abraıyny pugtalandyrmak zerurlyklaryndan ugur alyndy.
Häzirki döwürde bu konseptual resminamany durmuşa geçirmek boıunça ıurdumyzda uly işler alnyp barylıar. Maksatnamada göz öňünde tutulan wezipeler we öňde goıulan maksatlar geljekki ıyllarda ıurdumyzyň ykdysadyıetini diwersifikasiıa ıoly bilen ösdürmäge we ähli babatda uly öňegidişlikleri gazanmaga ıardam berer. Çünki maksatnamalaıyn esasda daşary ykdysady işi ösdürmek we gyzyklanma bildirıän taraplar bilen ykdysady hyzmatdaşlygy ıola goımak ıurdumyzda täze gaıtadan işleıän senagat kärhanalarynyň gurulmagyna, örän baı gorlary bolan uglewodorod serişdeleriniň köp mukdarda çykarylmagyna we dünıä bazaryna iberilmegine, beıleki tebigy baılyklaryň gaıtadan işlenilmegine, ykdysadyıetiň pudaklarynyň döwrebaplaşmagyna, önümçilik kärhanalarynda sanly tehnologiıalaryň iň kämil görnüşleriniň ornaşdyrylmagyna, halk hojalyk toplumynyň geljegi uly pudaklaryna maıa goıumlaryň giňden çekilmegine şert döreder. Munuň özi ıurdumyzda öndürilıän önümleriň görnüşiniň we mukdarynyň artmagyna, olaryň eksport edilıän möçberiniň ıokarlanmagyna hem-de daşary ıurtlardan getirilıän harytlaryň ornuny tutıan taııar önümleriň öndürilmegine oňaıly täsir eder. Bu babatda Türkmenistan döwletimizde giň mümkinçilikleriň bardygyny göz öňünde tutsak dünıäniň senagat taıdan ösen döwletleri, halkara guramalary we karz edaralary, ätiıaçlandyryş kompaniıalary bilen hyzmatdaşlyk etmek ıurdumyz üçin örän amatlydyr.
Globallaşma hadysasynyň bolup geçıän häzirki döwründe İer ıüzünde ıüze çykan çylşyrymly ıagdaılar dünıä ykdysadyıetine täsir etmek bilen daşary ykdysady işi ösdürmekde we halk hojalyk toplumynyň işini guramakda täzeçe çemeleşmeleri talap edıär. Emele gelen maliıe-ykdysady çökgünlik we gysga wagtda dünıä hojalyk ulgamyna özüniň oňaısyz täsirini ıetiren COVID-19 ıokanjy halkara giňişliginde birnäçe meseleleri döretdi. Emma bu ıokanjyň dörän ilkinji gününden başlap biziň döwletimizde öňüni alyş çäreleriniň geçirilmegi we birnäçe çäklendirilmeleriň girizilmegi onuň ıurdumyza aralaşmagynyň we milli ykdysadyıetimize ıetirjek oňaısyz täsiriniň öňüni aldy. Şunuň bilen baglylykda daşary ykdysady işi döwrüň talabyna laıyk guramak we ykdysady görkezijileriň ösüşiniň durnuklylygyny saklap galmak maksady bilen ıurdumyzda maksatnamalaıyn işler durmuşa geçirildi. Bu ugurda hormatly Prezidentimiziň Karary bilen şu ıylyň 3-nji iıulynda geçirilen Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleıin mejlisinde «Dünıä ykdysadyıetinde emele gelen çylşyrymly ıagdaılaryň ıurduň ykdysadyıetine ıetirıän täsirlerini peseltmek hem-de milli ykdysadyıeti durnukly ösdürmek boıunça 2020 ― 2021-nji ıyllar üçin Milli Maksatnama» kabul edildi. Ady agzalan Milli Maksatnama ıurdumyzda öňden hereket edıän beıleki maksatnamalara we konsepsiıalara laıyklykda işlenilip düzüldi. İokary ähmiıeti bolan bu Maksatnama COVID-19 ıokanjynyň, uglewodorod serişdeleriniň bahasynyň pese gaçmagynyň, dünıä bazarynda sarp edişiň, şol sanda halkara söwdanyň çäklenmeginiň we beıleki geosyıasy hem-de geoykdysady ıagdaılaryň milli ykdysadyıetimiziň görkezijilerine ıetirjek göni we gytaklaıyn täsirini peseltmek we onuň öňüni almak, ıurdumyzyň ykdysadyıetiniň dünıä hojalygyndaky oňaısyz ıagdaılara garşy durnuklylygyny berkitmek we makroykdysady görkezijileriň dowamly ösüşini üpjün etmek boıunça gaıragoıulmasyz durmuşa geçirilmeli çäreleri öz içine alıar.
İeri gelende bellesek, maksatnamanyň üstünlikli amala aşyrylmagy şeıle çylşyrymly döwürde döwlet goldawyna zerurlyk duııan hususy önüm öndürijilere, kiçi we orta telekeçilere oňyn görkezijileri gazanmakda we ykdysady işi kämil guramakda täze şertleri döreder. Munuň özi milli çäkde azyk howpsuzlygyny üpjün etmäge we import edilıän harytlara bolan baglylygy aradan aıyrmaga hem-de ahyrky netijede ilatyň durmuş taıdan goraglylygyny berkitmäge we ıaşaıyş-durmuş şertlerini gowulandyrmaga mümkinçilik berer. Hususan-da, maksatnamada göz öňünde tutulan wezipeler we öňde goıulan maksatlar içerki mümkinçiliklerden netijeli peıdalanmaga, halkara karz edaralary bilen hyzmatdaşlyk etmäge, ıerli we daşary ıurt maıa goıumlaryny işjeň çekmek arkaly durnukly ykdysady ösüşi gazanmaga şert döreder.
Hormatly Prezidentimiz ıurt başyna geçen ilkinji gününden başlap, Türkmenistan döwletimiziň dünıä döwletleri bilen alyp barıan ykdysady hyzmatdaşlygyny giňeltmek, milli ykdysadyıetimizi döwrebaplaşdyrmak we dwersifikasiıalaşdyrmak boıunça giň gerimli işleri durmuşa geçirıär. Şunuň netijesinde ıurdumyz syıasy taıdan durnukly we ykdysady taıdan kuwwatly döwlete öwrüldi hem-de dünıäniň 150-ä golaı döwleti bilen diplomatik, 100-den gowrak ıurdy bilen söwda-ykdysady gatnaşyklary ıola goıdy we 50-ä golaı halkara guramalaryň agzasy boldy. Munuň özi milli Liderimiziň baştutanlygynda ıurdumyzyň daşary ykdysady işiniň üstünlikli durmuşa geçirilıändigini, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň halkara abraıynyň barha belende göterilıändigini hakykat ıüzünde doly subut etdi.
Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň halkara ykdysady gatnaşyklary fakultetiniň talyby,
Telekeçilik işi ösdürilıär
«AKYLLY Öİ» — GELJEGIŇ ÖİI
DAŇDAN 6-DA OİANMAK ÜÇIN 6 SEBÄP
MAKSAT — ILATY İERLI ÖNÜMLER BILEN ÜPJÜN ETMEK
ERIK İAPRAGYNA EL İUWSAŇ...
SANLY YKDYSADYİET WE ŞERTNAMALAİYN GATNAŞYKLAR
TÄSIRLI PURSATLAR, İAKYMLY İATLAMALAR
İAŞLAR WE İAŞLAR GURAMASY
TALYPLAR İAŞLAR GURAMADA IŞ TEJRIBELIGINDE