Rus basınına göre Türk-Rus ilişkileri - Ankara-Moskova
07.04.2018 - Moskova / Geçen hafta Rus basını Ankara zirvesine odaklandı.
Rus uzmanlar, Ankara'daki protokol sırasında "Kalinka-malinka”nın çalındığı, Putin ile Erdoğan’ın "koz paylaştıkları” ve "Rus liderinin Osmanlı devletinde yalnızlığını gidermek amacıyla” Fener Patriği ile telefonda sohbet ettiğine dikkat çekti.
"Rusya-İslam Dünyası”Analiz Merkezi Başkanı Şamil Sultanov: "Gördüğümüz ve duyduğumuz iltifatlar, Şark usulü diplomasiden başka bir şey değilir. Esas olan Ankara, Washington ve Moskova arasındaki ilişkiler. Rusya-ABD çelişkilerini çok iyi değerlendiren Erdoğan’ın oynadığı oyun hoşuma gidiyor. Putin ise Erdoğan’ın kozudur… Öte yandan Batı ikisine de serseri gözüyle baktığı için ikisinin de birbirine sarılmaması mümkün değil. Üstelik darbe esnasında, en kritik zamanda Erdoğan’ı destekleyenler Putin ile Ruhani oldu”.
Realist Yayınevi Başkanı Sarkis Tsaturyan: "Akkuyu için 20 milyar dolar ayırdıktan sonra bizimle dost olunmaz mı, "Kıymetli dostum” denmez mi? Suriye’de çıkarlarımız birbirine ters. Türklerin amacı "Suriye nakliye koridorunu” kontrol edebilmek. ABD, Afrin için yeşil ışık yaktı, şimdi de Menbic konusunda görüşmeler sürdüğüne göre Ankara, NATO’dan kopmak niyetinde değil. Biz de Suriye’nin toprak bütünlüğünü korumak isteriz, aynı "koridoru” kontrol etmek için. Bir gün Türkiye Amerika’dan gerçek anlamda bağımsız politika yürütmek isterse Washington Ankara’ya finansmanı keser, yaptırım uygular. İşte o zaman, İran’ın aksine enerji kaynaklarından yoksun Türkiye diz çöker. Oraya milyarlarca dolar niçin yatırdığımızı anlamıyorum.”
Rusya Bilimler Akademisi Şarkiyat Enstisüsü uzmanlarından Vladimir Sajin’e göre Ankara zirvesinden görüşülen en kritik konu, "Kürt meselesi” oldu. EADaily ajansına konuşan Sajin, IŞİD bozguna uğradıktan sonra Suriye’nin geleceğinin gündeme oturmasının yanı sıra teröre karşı savaşan ülkelerin amaç farklılığının öne çıktığını öne sürdü.
Uzmana göre Suriye, İran ve Türkiye açısından Kürt meselesi çok hassas bir konu. "Arap Baharı’ndan” önce üçü de Kürt milli hareketini baskı altında tutmaya çalışırken bugünlerde aldıkları tutumlar birbiri ile çelişiyor. Sajin "Bu arada Rusya bu konuya uzak duruyor. Açıkçası, Moskova’nın Kürtlere yaklaşımı bana oldukça karışık geliyor” dedi.
Nezavisimaya gazetesine konuşan Rusya Bilimler Akademisi Şarkiyat Enstitüsü uzmanlarından İlşat Sayetov, Ankara zirvesinde kulislerde Suriye’de Rusya, İran ve Türkiye’nin nüfuz bölgelerini ayırma çalışmasının yapıldığını öne sürdü. Sayetov "TSK’nin Suriye’de bulunma meşrutiyeti ve Ankara’nın, Suriye’nin iç işlerine karışmama garanti vermesi masada olmalı” dedi."Kürt meselesine” gelince Sayetov, "Putin Erdoğan ile yüz yüze konuşurken Zeytin Dalı’nı sert biçimde eleştirmiş olabilir ama bununla ilgili herhangi açıklama yapılmayacak” ifadesini kullandı.
Sayetov’a göre bundan önce Moskova Ankara’ya, büyük ihtimalle Kürtler ile var olan hesaplaşmasına karışmayacağını belirtmekle beraber TSK, Suriye ordusu ile sıcak temasa girerse Rusya’nın "hareketsiz” kalması zor olacak. Hatta Türk askerleri Afrin’de Şii milislere karşı yürürse Türkiye dolaylı bir şekilde İran ile savaşa girecek.
Üstelik Kürt militanlarının ABD’den yardım aldıklarını hatırlatan Sayetov, "Kuzeybatı Suriye’de Türk ordusunun Rusya ve İran’ın desteklediği güçlerle geniş çaplı bir savaşa girme ihtimali bugün gündemin ana maddesi haline geliyor” dedi.
Zirveyi takip eden Gazeta.ru sitesi muhabiri Rustem Falyahov, Putin ile Erdoğan’ın ekonomik alanda birçok konuda anlaştıklarını, karşılıklı dostluk ve güven kurduklarını yazdı. Ne var ki kendi deyişiyle "Bütün bunların Suriye konusunda kalıcı bir anlaşmaya varmak için yeterli olup olmadığı meçhul”.
Son olarak iki ülke liderlerinin eskiden kalan sorunları Soçi’de çözmeye çalıştıklarını bildiren Falyahov, geçen sonbahardaki zirvede ne Putin’in ne Erdoğan’ın ne de beraberindekilerin gazetecilere güler yüz "gösteremediklerine” dikkat çekerek Ankara zirvesinin gerçekten çok olumlu hava içinde geçtiğini dile getirdi.
Falyahov’a göre ne var ki üçlü zirvenin ana maddesi kuşkusuz Suriye’ydi. Yazar, "Kapalı kapılar arkasında neler konuşulduğunu bilemeyiz ama üç ülkenin ticarete de odaklanması şart. En azından savaş bitince Suriye’de yeni nüfuz bölgelerine harcanacak paraları kazanmak için…” ifadesini kullandı.
Aynı gazete yazarlarından Aleksandr Braterskiy,"Suriye kime kalacak?” sorusuna cevap aradı.
Rusya Devlet Başkanlığı tarafından yapılan açıklama uyarınca Ankara’da Putin, Erdoğan ve Ruhani "saatlerini ayarlayacaktı”. Ne var ki Braterskiy’nin deyişiyle çatışmazlık bölge sorununa çözüm getirmediği için, üçlü ittifakın içindeki anlaşmazlıklar Suriye’de kalıcı ateşkesin uygulanmasını hep geciktiriyor.
Gazeta.ru’nun mikrofon uzattığı Rusya Dışişleri Konseyi Uzmanı Yuriy Barmin‘e göre, Ankara müzakerelerinin Astana sürecine netlik getirmesi bekleniyordu. Kendisine göre Esad’a yönelik çatışmazlık bölgelerini ihlal suçlamaları, Şam’ın "o bölgelerdeki militanlar orduya ateş açtı” iddiaları, çatışmazlık bölge projesinin "suya düştüğünü” gösteriyor.
Braterskiy Batı’nın, yine de Suriye savaşından en çok kârlı çıkan Rusya, İran ve Türkiye’ye "Suriye’yi bölmek niyetinde oldukları” gözüyle baktığını öne sürdü.
Ankara - Moskova stratejik araştırmalar merkezi uzmanlarından Engin Özer ise, 'Türk Rus ilişkilerini iki ana düzlemde yorumlamak doğru olacaktır. Birincisi,Suriye'nin geleceği ve buna bağlaşık konular. İkincisi ise, Suriye'den tamamen bağımsız meseleler. S-400 hava sistemi alımından Türk akımına hatta Akkuyu nükleer santrali anlaşması 'dolaylı' olarak Suriye meselesinin Türkiye lehine çözülebilmesi ve 'olası' Kürt koridoruna karşı, Ankara'nın Moskova'ya verdiği 'alım garantileri' idi. Bu konularda, Türk hükümetinin diplomatik ekonomik yada siyasi bir başarı elde ettiği söylenemez.
Bu aşamadan sonra (Suriye meselesinin çözümü sonrası) Türk Rus ilişkilerinde iki ülkenin birlikte hareket edebileceği bölgeler ve konular belirlenecektir. Örneğin Balkanlarda ortak konsensüs söz konusu değilken, sahraaltı Afrika'da çeşitli işbirlikleri gündeme gelebilir. Dolayısıyla Ankara Moskova hattında ikinci dönem başlamak üzere ve bu dönemin kuralları uzun yıllar Rus ilişkilerinin temelini oluşturacak. Bu anlamda Türkiye'deki zirve bir dönem değişikliğini ifade etti' dedi.