Halkara İewropa: Anti-migrant çykyşlar artıar Oktıabr 21, 2015
Germaniıanyň "Pegida" ady bilen tanalıan anti-migrant hereketiniň tarapdarlary.
Üstümizdäki hepde Germaniıanyň "Pegida" ady bilen tanalıan anti-migrant hereketi özüniň bir ıyllygyny belläninde Drezden şäherinde İewropanyň bosgunlar bilen bagly barıan çekişmesiniň iki garşylykly ugry duşuşdy.
Immigrasiıa reformalaryny talap edip, bosgunlaryň gelmegine "günbataryň yslamlaşmagy" diıip garaıan ”Pegidanyň” tarapdarlary 19-njy oktıabrda bu toparyň dörän şäherinde ıygnanyşyk geçirdiler. Olaryň aglabasynyň elinde Germaniıanyň milli ıa regional baıdaklary, käbirleriniň elinde hem immigrasiıanyň tarapyny çalıan kansler Angela Merkeli "İewro-nasist" diıip suratlandyrıan plakatlar bardy.
12 aı mundan ozal ”Pegidanyň” gurnan ıörişine gatnaşanlaryň sany zordan 2 müňe baran bolsa, bu gezekki ıörişde olaryň sany has ıokary boldy.
Antimigrant partiıalara berilıän goldawlar artıar
”Pegida” garşy gurnalan demonstrasiıa bolsa 14 müň töweregi adam gatnaşdy. Bularyň köpüsi Merkeliň uruşdan gaçyp gelıän bosgunlara pena bermek baradaky açyk gapylar syıasatyny goldaıan adamlar. Käbirleri hem Köln şäheriniň täze saılanan häkiminiň bosgunlar baradaky aladalary sebäpli pyçaklanmagyna protest bildirmek üçin demonstrasiıa gatnaşanlar.
Sentıabr aıyndan başlap, hepdede on müňlerçe bosgunyň we beıleki migrantlaryň Germaniıa gelmeginden gözbaş alan häzirki krizis syıasy sagçylary täzeden direldene meňzeıär.
Bu ugry İewropanyň ıüz müňlerçe bosgunlaryň agyr günden gaçyp baran beıleki ıerlerinde hem görmek bolıar. Bu ıerlerde hem çet ıurtlulara duşmançylykly garaıan partiıalara berilıän goldaw gitdigiçe artıar.
Käbir halatlarda milletçileriň we sagçy partiıalaryň gazanıan utuşy saılawlardan gelip çykıar.
Şweısariıada 18-nji oktıabrda migrasiıa meselesi baradaky çekişmäniň agdyklyk etmegi bilen geçen parlament saılawlarynda ıurduň antiimmigrasion "Halk partiıasy" sesleriň 30 prosente golaıyny gazandy.
Awstriıada hem ençeme ıyl bäri "immigrasiıa garşy" we "yslamlaşyga garşy" platformada kampaniıa alyp barıan "Erkinlik partiıasy" Wenada oktıabrda häkimlik ugrundaky ıaryşda hem-de ıokary Awstriıada sentıabrda geçen ıerli saılawlarda 30 prosentden agdyk ses aldy.
Syıasy analitikleriň bellemegine görä, sagçy partiıalar antimigrasiıa şygarlary bilen saılawçylarda jemgyıet çalt özgerıär, gadymdan gelıän milli kimlik ıitip barıar diıen gorkyny oıarıarlar.
"Sagçy partiıalar migrasiıa meselesinden peıdalanmaga synanyşıarlar, İewropada yslama gezek gelende olar gorkudan peıdalanıarlar" diıip, Berlinde ıerleşıän Friederik-Ebert fondunyň sagçy ekstremizim boıunça eksperti Ralf Melzer aıdıar.
“Germaniıa bizi mejbur etjek bolıar"
Melzer: "Olaryň saılawçylary özlerine çekip, öz täsirlerini artdyrmak üçin edıän synanyşyklarynyň esasy temasy şu ikisi" diıip, sözüniň üstüne goşıar.
Barha güıçlenip gelıän sagçy partiıalaryň aglabasy öz ıurtlarynda syıasy durmuşyň uç-gyrasynda kiçi toparlanyşyklar bolup işe başlapdylar. İöne olar indi saılawlarda üstünlik gazanmak bilen jemgyıetiň esasy akymyna aralaşyp, öz ıurtlaryndaky orta-sol partiıalara kynçylyk döredıärler.
Häzirki migrant krizisi köp zatlaryň nähili gowşakdygyny görkezdi. Kansler Merkeliň sentıabrda öz ıurdunyň siriıaly bosgunlary oňat garşylajakdygyny aıdanda İewropada muny köpler öı-owzaryny uruşda ıitiren adamlara bildirilıän öwgä mynasyp raıdaşlyk diıip garadylar.
İöne bu diňe Germaniıanyň gowşak milletçi partiıalaryny däl, eıse olaryň beıleki ıurtlardaky has güıçli egindeşlerini-de gahar-gazaba mündürdi.
Fransiıanyň ”Milli Frontunyň” başlygy immigrasiıa çäklendirilmeli diııän Marine Le Pen 6-njy sentıabrda bir üışmeleňde: "Germaniıa biziň diňe ykdysadyıetimiziň üstünden höküm sürmek islänok, ol bizi ıüz müňlerçe bosguny kabul etmäge hem mejbur etjek bolıar" diıdi.
Le Pen ıygy-ıygydan Berlini İewropa Bileleşiginiň alyp barıan syıasatyny öz bähbidine görä şekillendirmäge synanyşıanlykda aıyplaıar.
İewropa Bileleşiginiň serhet gullugy "Fronteks" 13-nji oktıabrda üstümizdäki ıylyň deslapky dokuz aıynda Bileleşigiň daşky serhetlerinden 710 müňden agdyk migrantyň içeri girendigini aıtdy. Tutuş geçen ıylyň dowamynda bolsa gelenleriň sany 282 müň adam bolupdy.