İlk Kez Elde Edilen Kara Delik Görüntüsü Hakkında Bilmeniz Gerekenler - Dünya - Haber Şanlıurfa
Ana Sayfa Dünya İlk Kez Elde Edilen Kara Delik Görüntüsü Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Dünyayı muazzam bir radyo teleskopuna dönüştürmek için dünya çapında bir teleskop ağı kullanan Olay Ufku Teleskobu (Ing: The Event Horizon Telescope- EHT), ilk kez bir kara deliğin gerçek görüntüsünü yakaladı.
10 Nisan 2019 - 22:54
Kapak görselinde gördüğünüz bu görüntü, 55 milyon ışık yılı uzaklıktaki Messier 87 (M87) isimli galaksinin merkezinde bulunan süper kütleli kara deliğe ait. Şimdiye kadar gördüğümüz tüm kara delik görüntüleri, tahminlere dayalı simülasyonlardı, 10 Nisan 2019 itibariyle ilk kez bir kara deliğin gerçek görüntüsünü elde etmiş bulunuyoruz.
İşte Olay Ufku Teleskopu’ndan elde edilen görüntü ile ilgili bilmeniz gereken bazı bilgiler.
Bir kara deliğin fotoğrafını çekmek nasıl mümkün olabilir? Kara delikler, ışık da dahil olmak üzere her şeyi kendilerine çekmiyor muydu?
Esasında bu görüntü, kara deliğin etrafını saran parlak malzemeye “yansımış” bir silüeti. Yani görebildiğimiz şeylerin hiçbiri kara delikten çıkmıyor.
EHT’nin görüntüsünü yakaladığı kara delik ne kadar büyüklükte?
M87, Güneş Sistemimizi kolaylıkla yutabilecek kadar devasa bir kütleye sahip. Elde edilen verilere göre, kütlesi; Güneş’imizin kütlesinden yaklaşık 7 milyar kat daha büyük ve büyüklüğü yaklaşık 100 milyar kilometre genişliğinde. Bu da, Neptün ve Güneş arasındaki ortalama uzaklığın yaklaşık 22 katına denk geliyor.
EHT araştırmacıları iki kara delik gözlemlemişti. Neden ikisinin de fotoğrafını paylaşmadılar?
2017 yılında, EHT’nin içerisindeki 8 teleskop işbirliğiyle, bir tanesi; Güneş Sistemimiz’in merkezinde bulunan süper kütleli kara delik olan Sagittarius A’yı ve M87 isimli bir başka galaksinin merkezindeki çok daha büyük bir kara deliği gözlemlemişti.
Ancak araştırmacılar, şimdiye kadarki tüm enerjilerini, daha büyük ve daha az gizlenmiş olduğu için gözlemlenmesi daha kolay olan M87’nin bu görüntüsünü oluşturmaya odakladılar. Çünkü Sagittarius A‘dan elde edilen veriler bir görüntü oluşturmayı son derece zora sokuyordu, ancak eninde sonunda onun da bir görüntüsüne ulaşacağız
Olay ufku nerededir?
Olay ufku, kara bölgededir. Yani, kara deliğin etrafında dönen ve sonunda içine doğru düşen malzemeye ait gölgesidir.
NASA’nın Chandra X-ışını Gözlemevi tarafından sağlanan M87 kara deliğinin görüntüsü. Görsel Kaynak: NASA/CXC/Villanova University/J. Neilsen
Görüntünün bir tarafı neden daha parlak?
Görüntüde gördüğünüz bir kısım daha parlak, çünkü dönme hareketi yapıyor. Dolayısıyla, bize doğru gelen ışık daha parlak görünüyor ve uzaklaşan ise daha az parlak görünüyor.
EHT’den elde edilen bu görüntü, kuantum mekaniğini ve genel göreliliği tam olarak nasıl etkiler? Görüntü fizik yasalarımızı etkileyecek mi?
Şimdiye kadar, bu yeni görüntünün genel görelilik ile tutarlılık gösterdiğini söyleyebiliriz. Ancak bilim dünyasında umut edilen şu ki; olay ufkunu daha yüksek çözünürlükle gözlemleyebildiğimizde, bu durum kuantum ve göreliliğin nasıl bir araya geldiğini anlamamıza yardımcı olacak, çünkü oldukça uç bir alan.
Bu bir birikim halkası mı yoksa dönen bir kara delik mi?
Bu görüntüden elde ettiğimiz veriyle, bunun dönen bir birikim halkası mı, yoksa yalnızca kara delik mi ya da her ikisi birden mi olup olmadığına tamamen emin olamayız.
CERN’deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’yla Dünya’da minik kara delikler oluşturulmamış mıydı?
Hayır. Bazı insanlar, Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın mini kara delikler oluşturabileceğini düşünmüştü, ancak bu durum gerçekleşmedi. Bunun için çarpıştırıcının üretebildiğinden çok daha fazla enerjiye gereksinim duyuluyordu.
Hawking radyasyonunu kanıtlamış olduk mu?
Hawking radyasyonu veya Hawking ışınımı, İngiliz fizikçi Stephen Hawking’in 1975 yılında yayımlanan makalesinde kara deliklerin yayması gerektiğini öne sürdüğü teorik bir radyasyondur. Makalede kara deliklerin parçacık yaydığını ve bu sayede kütle kaybettiğini ifade etmiştir. Kuantum alan teorisinin genel relativite ile beraberce uygulanması sonucu ortaya atılmıştır. Genel relativite teorisine göre kara delikler küçülemezler, yani olay ufuklarının alanı azalamaz. Hawking’in bulduğu sonuç bundan dolayı çok şaşırtıcıydı.
Hawking radyasyonu ya da Hawking ışınımı, deneysel ya da gözlemsel olarak ispatlanması son derece zordur ve hiç de gözlemlenebilmiş değildir. Hala teorik olarak varlığını koruyor, yani şimdilik, tamamen teorik bir kuantum etkisidir.
kara delik görüntüsü kara delik görüntüsü hakkında bilmeniz gerekenler
Hindistan - Pakistan çatışmasının perde arkası