Aziz Nesin Peyami Safa
Bay Safa 1
Bay Safa’nın bu yazısını okumuş olanlar şaşmışlardır. Durup dururken, ortada hiçbir şey yokken bay Safa’nın bana böyle saldırması neden? Bir fıkra durup dururken yazılır mı? Hani “Bayram değil seyran değil, eniştem beni neden öptü?” diye bir söz vardır. Bay Safa’nın yazısını okuyunca “bayram değil seyran değil, bay Safa beni neden ısırdı” diye düşündüm. Doğrusunu isterseniz ısıramıyor da. O eski ısırgan Peyami de kalmamış, artık. Perde’de gördüğümüz Metro Goldwin Mayer aslanı gibi, başını yorgun yorgun bir sağa bir sola çevirip kükreme taklidi yapıyor. Takma dişli aslan ısıramıyor, ısırma rolü yapıyor.
19 Aralık günü Milliyet’teki yazısında bay Safa “Türkçemiz” adlı bir kitaptan söz ederken şöyle demişti: “Kitabın ön sözünü dikkatle okumalarını bütün dil ve edebiyat öğretmenlerine, genç şair, hikayeci ve tenkitçilere, yazılarında “Tilcik”, “Pilcik”, “Cülcük” biçiminde kelimelerle cıvıldaşan kuş beyinli öz Türkçecilere hararetle tavsiye ederim.”
- Canbazhane İbişi!.. diye patlıyıverdi.
Şimdi düşünüyorum da, Bay Safa’ya o yazıyı yazmamalıymışım diyorum. Bay Safa’ya taş attığım için değil. Benim yazımın çıktığı gün, bay Safa Miliyet’teki fıkrasında şu “itiraf” da bulunuyor: “Geçen salı sabahından beri birtek sigara içmedim. Psiko-Analize, Narko-Analize, Kripto-Analize, hiç bir-analize girişmeden iki büyük neticeyi arzedeyim: Yirmi otuz seneden beri nefes borularında, haykırışları derinden derine gelen puğu kuşları, çaylaklar, kargalar, kurbağalar birdenbire sustular. Göğsümde bir meydan ferahlığı ve aydınlığı var.
İkinci netice berbat: Başım... Başım... Aman başım... Ne oluyor? Ağrıyor mu? Ağrıması için mevcut olması lazım. Başım gitmiş, yerine benden daha budala birinin başı gelmiş. Bu satırları yazarken, en basit kelimeleri, hafızamın zifiri karanlığı içinde arıyor ve zor buluyorum. İki üç gündür, belki siz de bunun farkındasınızdır.”
Bay Safa bana öğütler veriyor. Ben de ona küçük bir öğüt vereceğim. Beni “Canbazhane ibişi”ne benzettiği o yazıyı yazacağına, açık açık söylese, “ben o yazıyı, ** “Giden, yerine benden daha budala birinin başı geldi” dediğim başla yazmıştım, dese, çok daha doğru olmaz mıydı? Biz bay Safa’nın başlarından hangisini taşırken hangi yazıyı yazdığını nasıl anlayalım? Hiç olmazsa yazısının altına bir not koymalıdır.
Cinayetlerden sonra çoğu zaman caniler, sorgularında şöyle söylerler: - Çok sarhoştum, ne yaptığımı bilmiyorum.
- Başım yerinde değildi. Elime bıçağı aldıktan sonrasını hatırlamıyorum.
- Başım gitmiş, yerine benden daha budala birinin başı gelmiş... diye kendini savunmaya çalışıyor. İyi ama, kendisinin “benden daha budala bir baş” dediği başla bu Bay Safa, on binlerin okuduğu bir gazetede her gün yazılar yazıyor. Yeryüzünün beş kıtasında, böyle bir başla gazetede yazılar yazan başka bir yazar biliyor musunuz? Bay Safa, başlarından hangisini taşırken yazdığını, sizin anlayışınıza bıraktığım bir fıkrasında benim için şöyle diyor: “Ben de eşsiz kabiliyete acıyorum. Yalnız çok yazdığı için değil. Görüyorum ki mahud fikirlere bağlılığını azgınlık derecesine vardıran bu arkadaş, büyük dünya meselelerini kavramaya müsait bilgiden mahrumdur. Sadece inat ediyor veya iyi saatte olsunlara boyun eğiyor. Yazık, çok yazık. “
Bence doğu kafalı yazar, şu belirtileriyle tanımlanır: Bunlarla bir tartışmaya girilirse, söylemediğiniz sözleri söylemişsiniz gibi davranır, düşüncenizle, yazınızla hiç ilgisi olmayan bir yerden saldırır, sizi vurmağa çalışırlar.
Şimdilik yalnız birkaç belirtisini yazdığım doğulu kafa numaralarının hepsi de Bay Safa’nın bu yazısında vardır. Benim kendisine yazdığım yazıya cevap vermiyor. Ama benim yazıma tam on gün sonra, hıncını almak için, durup dururken bana çatıyor hem de hiç kanıtsız, hiç belgesiz, havadan konuşarak... Siz onun benim için “eşsiz kabiliyet” dediğine inanmayın. Bu “eşsiz kabiliyete” yani bana acıyormuş. Vah vah vah... Demek bana acıyor Bay Safa? Neden? Çünkü ben “mahud fikirlere azgınlık derecesinde bağlı”ymışım. Üstelik “dünya meselelerini kavramağa müsait bilgiden mahrum”muşum da “sadece inat ediyor, iyi saatte olsunların emrine boyun eğiyor”muşum. Bana “yazık, çok yazık”mış. Bu Bay Safa ne kadar da iyi yürekliymiş. Acımasını da biliyormuş.
Onun gerçek ereği çok başka. Bay Safa demek ister ki: - Ey hükümet, ey polis, ey jandarma, ey bekçi, ey gençlik! Uyanın, gözünüzü açın! Bu Aziz Nesin, yazılarında komünizm propagandası yapıyor. Hem de şöyle böyle değil, işi azgınlık derecesine vardırdı. Birşey de bildiğinden değil “sadece inat ediyor, yahut iyi saatte olsunların” emrinden dışarı çıkamıyor.
- Mahut, mahuuut... Azılı mahut! Yakalayın, tutun... Azılı mahut!... diye bağıracaktınız.
Bay Safa, dışardan yüz propagandacı getirilseydi, sizin yaptığınızı yapabilir miydi, pek kestiremiyorum. Size göre kim komünist değil, söyler misiniz? Komünizm, her kılığa giriyor. Öztürkçeci komünist, yurtsever komünist, dindar komünist, gerici komünist, ilerici komünist, sizin gibi düşünmeyen herkes komünist...
- Aman Peyami mi, bırak bırak... Yandan dolaşmalı daha iyi...
Neden böyle diyorlar? Çünkü Bay Safa yılardan beri herkese çamur atıyor! Bay Safa! Siz, başkalarına o kadar çok çamur attınız ki, o attığınız çamurlardan küçücük birer parçası üstünüze sıçrasa, daha bitmemiş bir heykel çamuruna dönerdiniz. Hem de en sonunda size de “komünist” demediler mi? Havadis Gazetesinde Mümtaz Faik Fenik, komünistlerin her kılığa büründüğüne göre, sizin de komünist düşmanı görünerek, komünizm propagandası yaptığınızı söylemedi mi? İşte en sonunda, yıllarca başkalarına attığınız taşların altında kaldınız.
- Bu nasıl iştir, kimi seviyorsak, komünist çıkıyor... diye komünizme sempati duymazlar mı? Sait Faik öldü, arkasından böyle söylediniz. Orhan Veli öldü, ardından şöyle yazdınız. Cahid Sıtkı öldü, bir başka türlü dediniz. Ataç öldü, neler yazdınız. Devlet Tiyatroları Genel Müdürü iken hiç sesinizi çıkarmadığınız Muhsin Ertuğrul, görevinden uzaklaştırılınca arkasından neler neler yazdınız.
Hayır, hayır, ben böyle bir şey demiyorum. Hiç bir zaman sizin yolunuzu tutup, sizin bir başka kalıba bürünüp azılı mahutluk yaptığınızı söyliyerek demagoji yapmak istemem. Siz, ne komünist, ne de komünist düşmanısınız. Siz, yalnızca bir azılı kıskançsınız. Her ün, her iyi tanınmış kişi sizi tedirgin ediyor. Öyle ki ölülerin ününü bile çekemiyor, bir ünlünün ölümü arkasından yazılan övgüleri bile kıskanıyorsunuz Bay Safa. Ulusumuzun geleneklerinden biri, ölülerin arkasından konuşmamaktır. Oysa siz, kaleminizin arkasında pusuya girmiş “Ah şu ünlü kişi ölse de, arkasından mahutluğunu yazsam...” diye bekliyorsunuz.
Ben, kendi yazımdan değil, başka birinin bir çevirisinden ötürü mahkûm oldum. O yazı, Fransızca bir felsefe kitabının önsözünden çeviriydi. Ben, Fransızca bilmem. Tanıyanlar da, benim Fransızca bilmediğimi bilirler. Bütün bunları mahkemede söylediler. Ama yalnız bir şeyi söylemedim. O yazıyı çevireni... Onun adını versem, elbet kurtulacaktım, şimdi de siz bana saldırmak için bir tutanak bulamayacaktınız. Neden onun adını vermedim, biliyormusunuz: 1- O yazıyı çevirenin de hiç bir zaman komünizm propagandası yapmak niyetinde olmadığını çok, ama çok iyi biliyordum.
- Hani biliyorsun ya, Tokatlıyan’ın camını taşlamıştın, diye söze başlarmış.
- Bak, demiş, ben bir zamanlar Tokatlıyanın camını taşlamıştım. O bir kere elde bir. Onu geç... Ondan başka bir söyleyeceğin varsa, buyur söyle!..
- Ben bir zamanlar, yazmadığım bir yazıdan 16 aya mahkûm oldum. Onu geç bir kere... Ondan başka söyliyeceğin bir şey varsa, buyur söyle! Var mı söyleyeceğiniz başka bir söz? Ben size Öztürçecilere “kuş beyinli” demek ayıptır, dedim, siz bana konuyla hiç ilgisi yokken “Azılı mahut” diyorsunuz. İş söylentilere, dedikodulara kalırsa, bizim hem de kanıtlara, belgelere dayanarak söyliyecek çok sözümüz var. Ama ben böyle yapmayı kendime yakıştırmam. Bakınız, konu birliğini hiç bozmadan sizinle konuşuyorum.
Siz bir zamanlar Tunç Yalman’a da böyle çamur atmıştınız. Kime atmadınız ki... O zaman Tunç Yalman, size gereken cevabı vermiş de,
Buna yalnız Tunç Yalman değil herkes şaşıyor. Bay Safa, geceleyin yatağınızda nasıl, nasıl uyuyabiliyorsunuz? Bay Safa 4
Dünkü fıkramda Bay Safa’nın ölüleri bile kıskandığını, ünlülerin ölümü arkasından yazılan övgüleri bile çekemediğini yazmamış mıydım? İşte bu yazının çıktığı gün Bay Safa, Milliyet’te şunları yazıyor: **Yahya Kemal’i bu manzum yaveleriyle değil, mazmunlarını divan ve Fransız edebiyatından aynen aldığı şiirleriyle de değil, yüzde yüz kendi yaratma eseri olan bir kaç nefis manzumesiyle değerlendirip onun edebiyat tarihimizdeki hakiki yerini tayin edecek halis tenkitçiyi bakalım ne zamana kadar bekleyip duracağız?
- Yoo... Sen ileri gittin dur bakalım.
- Sen fena değilsin, iyi, iyi. Böyle devam et.
- Aaa... Sen işi azıttın, yerinde say bakalım.
Bay Safa, yıllardan beri işte bu pozdadır. Ona sataşmaktansa dolaşmayı yeğ tutan genç kuşağın sözlerine aldırmazlığı yüzünden o da bu işi iyice benimsemiş, ortalığı boş bulmuştur. İşte bu Bay Safa benim için de şunları yazıyor: “Nükteli, nüktesiz, her mesele üzerinde konuşmak hakkı, Bernard Shaw gibi büyük kültür adamlarına tanınmıştır. Aziz Nesin gibi, böyle bir kültürün büyüğünden değil, zerresinden mahrum piyasa mizahçılarının sevimlilikleri ancak kendi hadlerini bilmeleri şartına bağlıdır. Sınır aşılınca, termometre düşmeğe başlar, okuyucu da titrer ve yazıyı elinden atar.”
- Yoo!.. diyor, sen öyle her konuda yazacak bilgide bir yazar değilsin. Haddini bil bakalım. Sen bir kere cahilin birisin.
Benim kültürüme gelince, onu “tayin” etmek senin haddine kalmamış. Sen kimsim a fikir komiseri? Çevreme, okurlarıma kültürlü, bilgili görünmek için senin gibi numaralar yapmam. İki de bir yazımın arasına, ayağa düşmüş frenkçe kelimeler karıştırmam. Senin “Matmazel Noralya’nın koltuğu” romanında bir cümlede on altı frenkçe kelime vardır. Okuyanlar “maşallah, ne de bilgiç şu Peyami... “ diyorlar.
Benim şanssızlığım şurda ki, benim karşıma en foslamış, en çürümüş, en bitik, en yok olduğunuz zamanda çıktınız. Bunları, sizin için değil, okurlarıma saygımdan ötürü yazıyorum; bir büyük gazetede her gün “allame” numaraları yapan şakrabanın gerçek kimliğini iyice anlasınlar diye...
Bay Safa, fıkrasının sonunda bana beş öğüt veriyor. Birinci öğüdü şudur: “Mizah mecmualarının çoğuna ve günlük bir gazeteye çalakalem yazı yetiştirmeye uğraşmak yüzünden kalitesi gittikçe düşen bir piyasa yazarı halinde kalmak istemiyorsanız, para kazanmak hırsınızı firenleyiniz ve daha az yazınız.”
Bay Safa! Ayıp, ayıp... Bir yazar, bir yazara böyle çatmaz. Son çıkan bir kitabını bir öncekinden kötüyse, bunu belgeler, kanıtlar göstererek yazmak, yermek, eleştirmek, elbette sizin hakkınızdır. Ama bana “para kazanma hırsınızı firenleyiniz” diyebilmeniz için, benim ne kazandığımı bilmeniz gerekir. Siz, demir tüccarı, kâğıt karaborsacısı değilsiniz; bir yazarsınız. Yazıdan ne kazanıldığını, bir yazarın neden çok yazmak zorunda olduğunu çok iyi bilirsiniz. Sanırım sizin yüz kırktan çok kitabınız çıktı. Benim de yirmi altı kitabım çıktı. Demek, ben sizin kazandığınızın beşte, altıda biri kadar kazanmışım. Peki, siz bu kadar parayı ne yapacaksınız? Bir yazarın kendi özel yaşayışını açıklaması bence ayıptır. Beni zorladığınız için, bu ayıp sizin boynunuza olmak üzere şu kadarcık söyliyeyim ki, ben bir hafta yazı yazmasam, sekizinci günü, benim yedi kişilik evime ekmek girmez, ekmek... Değil az yazmaya, hasta olmaya bile hakkım yok. Siz, bunca yıllık yazar olarak bunları çok iyi bilirsiniz, yine de beni para canlısı bir yazar gösterip küçültmek istersiniz. Ayıp! . .
Bay Safa’nın ikinci öğüdü şudur: “Yazdığınızdan fazla okuyunuz...”
Üçüncü öğüdü de şu: “Bir yabancı dili karikatür lejandı sökecek kadar değil, Kapital’i okuyup çok iyi anlayacak kadar öğreniniz.”
Doğru söylüyor Bay Safa. Benim bildiğim yarım yamalak bir İngilizcedir. Ama iş Kapital’i okuyup anlamaya gelince, orda biraz dur, yavaş gel Bay Safa... Kendini, Kapital’i okuyup anlamış bir yazar pozunda gösteriyorsun ki, buna kimseyi inandıramazsın. Sakın böyle bir şey söylemeye kalkma. Hangi yüksek matematik bilginle, hangi iktisat, hangi tarih, hangi sosyoloji bilginle? Bir iki kapital özeti, bir iki el kitabı okuyup da, kendini bana Kapital’i okumuş gibi yutturamazsın.
Ama siz başka Bay Safa, size sözüm yok. Siz, bir yazınızda “Burda ben dururken, filan hastalığı gidip Tıp Fakültesi profösörlerine sormuşlar” diye yazmamış mıydınız? Hem de bunu ciddi ciddi yazdınız. E pes doğrusu... Bir gazete yazarı ki, tıb biliminde kendisini tıb profösörlerinden üstün sayar, onu hemen yakalayıp gereken işlemi yapmaktan başka çıkar yol yoktur.
Bay Safa! Sizin bilmediğiniz ne var? Yok... Maşallah her şeyi biliyorsunuz. Siz harika bir şeysiniz ki adınız yok.
Pedagojiden söz açılsa “Şimdiye kadar yazdığım binlerce makale...” diye başlarsınız. Siz bir “ilim kırkayağı”sınız ki, hangi taşı kaldırsak altından çıkarsınız. Bu ne kafa, bu ne zeka, bu ne bilgi? Sizin yeriniz aramızda değil üstad, siz bu yüksek, bu derin, bu yüce bilginize uygun bir yere kaldırmalı.
Ah Bay Safa ah, sizin tıb profösörlerinden daha iyi bildiğiniz tıb ilminde, bu sözleri söyliyenin bir teşhisi yok mu? Jeolojiyi nasıl karıştırdınız, bir anlatsanıza. Bu kadar çok karıştırmayın! Alt üst ettiğiniz siyasi coğrafya döşek pamuğu mu? Bilginlerin bir ömür verdikleri tarihi, nasıl da araştırmışsınız? Hele etnoğrafyayı didik didik dideklemişsiniz. Hepsini az çok anladım da şu idraki nasıl mıncıkladığınızı bir türlü anlayamadım, sizin ellerinizle mıncık mıncık mıncıklanan zavallı idrak...
Bay Safa, elinizden gelirse, bir kaç gün için kimseye çamur atmayın, doğru olun, kendi kendinizle didişmeyin, kıskaçlıktan, çekememezlikten vaz geçin! ... Göreceksiniz ki çok rahat edeceksiniz.
Bundan sonra çurçurlarını paçama saldırtacak olan Bay Safa’ya sözüm burda bitiyor. Bu da ona yeter, çok bile...
Yeni Başdan dergisinin herhangi bir düşüncesini benimseyerek imzamla yazdığım yazı, o derginin sahibi olduğum demek değildir. Peyami Safa, Yeni Sabaah’da, altına imzasını atmadığı yazılar, başyazılar yazdı diye, Yeni Sabah’ın sahibi mi sayılıyor? Dinleyelim Peyami Safa’yı:
Saldırgan yazısının 7nci maddesinde şöyle diyor: “Bu habis, iddia ettiği gibi, bir arkadaşının yazısını üstüne aldığından dolayı değil ‘Yeni Başdan’ gazetesinin 1-4 sayılarında komünist propagandası yaptığı için 16 aya mahkûm olmuştur.”
Bu yazısından sanırsınız ki, Peyami Safa bu iddiasını ispat edecek. Bakalım, nasıl ispat ediyor: “İstanbul Üniversitesi Ceza Hukuku ve Ceza Usül Hukuku Doçenti Dr. Tarık Z. Tunaya’dan mürekkep bir bilirkişi heyeti bu gazetenin komünist propagandası yaptığı neticesine varmıştır.”
Yalan söylüyor, uyduruyor. Raporda bu sözler yoktur. Bilirkişi raporunun hiçbir yerinde “Aziz Nesin’in çıkardığı ‘Yeni Başdan’ gazetesi” diye bir söz yoktur. Olamaz da. Çünkü o gazeteyi ben çıkarmadım. Ben o gazeteye yazı yazdım. Yazdığım yazılardan ötürü de, ne sorguya çekildim, ne mahkûm oldum. Benim mahkûm olduğum yazı, Fransızca bir kitaptan çevidir. Kaçtır söylüyorum, ben Fransızca bilmem. Bilmediğim dilden nasıl çeviri yapabilirim? O kitap da benim bildiğim İngilizceye çevrilmemiştir. Bunu daha başka nasıl anlatayım? Ben şimdiye dek birçok dergiler çıkardım. Bunların hesabını vermekte alnım açıktır. Ne bir kimseden, ne bir partiden, ne hükümetten para aldım. Ama Peyami Safa, çıkardığı Türk Düşüncesi dergisinin sermayesini nerden, nasıl aldığını açıkça söylebilir mi? O söyleyemezse, ben söyleyeyim. Hükümetten almıştır. Türk Düşüncesi dergisi, hükümetten alınan parayla, bundan başka, daha çıkmadan bankaları, resmi yerleri abone yapılan paralarla çıkmıştır. Hükümetten alınan parayla dergi çıkarmak ayıp mı? Elbette ayıp… Haydi bakalım, siz bir dergi çıkarın da hükümetten para alın, ayrıca, daha dergi çıkmadan abone paralarını toplayın. Olur mu böyle şey? Hükümetin verdiği parayla çıkan dergide bir düşün bağımsızlığı, özgürlüğü olabilir mi? İktidar partileri elbette para verirler. Bu bir politika işidir. Ama o parayla nasıl bir dergi çıkarılır? Bir yandan hükümetten para al, o parayla dergi çıkar, sonra da bir gazetede üst perdeden yazılar yaz, daha sonra da ona buna ahlak dersi ver. Oooh, ne güzel iş... Böyle bir yazarın sözlerine inanabilir misiniz?
Vah Türk düşüncesi vah... Düşünce, Peyami Safa’nın eline düşünce, bakınız ne hale geliyor.
Şimdi gelelim, şu keçi hikayesine. Peyami Safa 9uncu madde olarak, benim için şunları yazıyor: “Bu habis, Harp Okulunu bitirip ordumuza katıldıktan sonra, askeri birliğine ait keçileri satarak parasını cebine attığı için ve ayrıca Çankırı Vilayetinin Çerkeş kazasında subay olarak bulunduğu sırada vuku bulan büyük zelzelede enkaz altından çıkan eşyayı zimmetine geçirerek çapulculuk ettiği için subaylıktan terk’e ve hapse mahkûm edildiğini milliyetçi gazete ve dergiler (Toprak, Ocak... ) neşir ve ilan ettikleri halde, gık diyememiş, hiçbirine cevap verememiştir.”
Gık diyememişim, hiçbirine cevap verememişim. Yok, ne yapacaktım, bunlara cevap mı verecektim? Onların istediği de bu. Böylelerine cevap vermem. Peyami Safa’ya cevap veriyorsam, Peyami Safa olduğu için değil, Milliyet gazetesinde yazdığı için cevap veriyorum. Onun saygı duymadığı Milliyet okurlarına benim saygım var da ondan. Neden mi cevap vermedim? Söyleyeyim: 1- O iki dergi, kendilerine cevap vermemi, dava etmemi bekliyorlardı. Gürültü patırdı çıkarmak işlerine geliyordu. Böylece dergilerini satabileceklerini bekliyorlardı. Doğru yoldan, bir işin çilesini çekerek üne kavuşulduğu gibi, onların yoluyla da üne kavuşulabilir. Onlar da bunu bekliyorlardı. Cevap verip de ekmeklerine yağ sürmedim. Hem cevap versem ne olacaktı? Peyami Safa yine de bunları yazmayacak mıydı? 2- Bu iki dergi, benim için yazdıkları bilgiyi nerden almışlardı? Söyliyeyim. Hiçbir sırrın dışarı sızmaması gereken bir devlet dairesinden. Burası çok önemlidir. Çok gizli bir devlet dairesinde, bana ait bir dosyadan istedikleri yazıyı okumuşlar, sonra da bunu değiştirip aleyhime kullanmışlardır. Nasıl mı almışlardır? Bunun cevabını verecek olan ben değilim. Kendilerine sorulsun, nerden alıp, nasıl öğrendiklerini söylesinler.
Peyami bu gün 60 yaşındadır, bu yaşına kadar 60 dakika askerlik yapmamıştır. Bir zamanlar Ahmet Haşim’e de, bir tartışmada onunla baş edemeyince “Sen Türk değilsin, Arap’sın!” diye çamur atmıştı. Bu Peyami kime çamur atmadı ki... Büyük Türk şairi Haşim’in, büyük Cingöz Recai romanları yazarı Peyami’ye yazılı cevabı şöyledir: “Evet ben Arab’ım. Ama Çanakkale Harbine giden benim. Sen ne yaptın?”
İkinci Dünya Savaşında Türkiye, demokrasiler cephesinde yer almışken, Peyami ne yapmıştır? O zamanki yazılarını hatırlamayanlar var mı? Peyami Safa! Ben, İkinci Dünya Savaşı sırasında üç yıl çadır altında yatarak Trakya sınırında, üç yıl da doğu sınırında Kars Kalesi’nde askerlik yaptım. Askerliğimi nasıl yaptığımı komutanlarım, arkadaşlarım bilir; sicilimde de yazılıdır. Benim bu yaptığım kahramanlık değil, o yaşta her Türk’ün yaptığı gibi vazifemdi. Ama ben sınır boylarında kendi küçük rütbem içinde yurt savunmasındaki yerimi aldığım zaman sen ne yapıyordun? Söyliyeyim mi ne yaptığını? Hitler’in, Musollini’nin kandırılmış zavallı faşist sürüleri, aç kurtlar gibi bizim de içinde bulunduğumuz demokrasi cephesine saldırırken, dünyayı kana bularken, milyonların canına kıyarken, sen onlara destanlar yazıyor, övgüler düzüyordun. O zamanki yazılarını çıkarayım mı birer birer ortaya? Başka ülkelerde senin fikir arkadaşların Nüremberg Mahkemesinde bütün Birleşmiş Milletler’e hesap verdiler. Sen paçanı kurtardınsa bunu, Türkiye’nin savaşa girmemiş olmasına borçlusun.
- Kahahayy! diye iki elini havaya kaldırdığını, sonra yüzü koyun yere kapaklanıp, sar’a nöbetleri içinde titreyerek, ağzın köpürerek çırpındığını, sonra da donup kaldığını, Cumhuriyet gazetesinde görenler, bilenler var.
Dün, okurlarını nasıl dolandırdığını, daha doğrusu dolandırmaya çalıştığını açıkladığım Peyami Safa şöyle diyor: “Ben hiçbir yazımda, komünist olduğuna dair elimde deliller ve vesikalar bulunmayan hiç kimse için ‘Mahuddur’ hükmünü vermedim.”
“Delil” ile “vesika” ile işte böyle konuşulur. Ama ben Peyami’nin faşist olduğunu, Nazi uşağı olduğunu, demokrasi düşmanı olduğunu kendi yazılarıyla ortaya kor, ispat ederim. İster mi bunu yapmamı Peyami Safa? Cevap versin, ister mi? “Elinde delil, vesika” olmayanlar için “komünist” demezmiş. Yalan söylüyor. Yalnız böyle yazmakla kalmaz konuşur da... Onun bu iddiasını çürütecek en azından elli örnek verebilirim. Bir örnek versem, Peyami’nin nasıl bir yaratık olduğunu anlarsınız.
Sayın Törehan’ın cevabı şudur: - Rica ederim Beyfendi. Sizi bana tanıtan, romanınızı tavsiye eden Fikret Adil’dir. Onun için nasıl böyle bir şey söyleyebiliyorsunuz?..
Elinde delil vesika olmayanlara “mahud” demezmiş. İsterse Peyami, daha böyle, iftiralarına en az elli örnek gösterebilirim. Ben Peyami gibi havadan konuşmuyorum; yeri ile, zamanı ile, tanıkları ile...
Peyami Safa şöyle diyor: Aziz Nesin’in yalan dolanlarını ve mahiyetini şu delil ve vesikalarla ortaya koyuyorum: Şimdi okurlar “benim mahiyetimi ortaya koyacak delil ve vesika” bekliyor Peyami’den değil mi? İşte “delil ve vesika”sının ilki: “Bu habis, Nazım Hikmet’ten sonra Moskova’ya kaçan Sertel’lerin gazetelerinde uzun zaman günlük siyasi yazılar yazmıştır.”
Şimdi de ben Peyami’ye soruyorum: “Peyami, “Moskova’ya kaçtılar” diye yalan söylediğin Sertel’lerin gazetesinde, onların dergilerinde sen yazı yazmadın mı? ”
Sen ne demek istiyorsun Peyami? Bir yazar, yazdığı yerden değil, yalnızca yazdığı yazılardan sorumludur. Ozamanki yazdığım yazılarımı karıştır bakalım, işine yarar bir şey bulabilecek misin? Ben, her zaman yazdığım yazıların sorumluluğunu şerefle taşımaya hazırım. Sen de faşizm propagandası yaptın, demokrasi düşmanlığı ettiğin eski yazılarından bugün şeref duyuyor musun? Sana bir şey daha söyliyeyim. Sertel’lerin bir suçları varsa, hesabını kendileri versinler. Ama ben Sertel’lerden hiç bir kötülük görmedim, tersine iyilik gördüm. Babıâli’de benim elime kalemi rahmetli Sedat Simavi verdi, sonra da Sertel beni gazeteciliğe başlattı. Ben, senin gibi nankör değilim. Her ikisini de, bana iyilik yapan herkesi de saygı ile anarım.
Sonra ben yalnız Tan gazetesinde yazmadım ki... Milliyet de içinde, birçok gazetelere adımla, değişik adla türlü yazılar yazdım.
Kaç Türlü Peyami Var? Peyami Safa aklınca beni şöyle suçluyor: “Bu habis, Bulgaristan’a kaçarken vurulan Sabahattin Ali ile ortak olarak ‘Marko Paşa’ adındaki komünist mizah gazetesini çıkarmıştır. Bu gazete birkaç kere toplatılmış ve nihayet kapatılmıştır.”
Şimdi Peyami Safa’ya soruyorum: Marko Paşa, komünist mizah gazetesiydi de, komünizm propagandası yapıyordu da, onun için mi, 70 bin satıyor, yüzbinlerce kişi okuyordu? Cevap veriniz. Demek, sizin yargınıza göre, Türkiye’de komünizme susamış aman bir gazete komünizm propagandası yapsın diye bekleyen yüzlerce kişi vardır... Öyle mi Peyami Safa? Marko Paşa’ya o zamanın hükümeti neden baskı yapıyordu? Bunu bilmeyecek ne var? Marko Paşa koleksiyonlarını her bakan bunu kolayca anlayabilir. Çünkü Marko Paşa, tek parti rejimine karşı en şiddetli savaşan gazeteydi. Bunu mizah yoluyla yaptığımız için de, gazetede yazdığımız demokratik düşünceler halk arasına kolayca yayılıyor, genişliyordu. Hükümet bunu önlemek istiyordu.
Marko Paşa, komünist mizah dergisiydi de, neden bir kere bile Marko Paşa’ya bu suçtan kovuşturma açılmadı? Türk basınının tek parti rejimini devirmekte bir rolü olmuşsa, bu işin en başında Marko Paşa’nın payı vardır.
Ama ne oldu Peyami Safa, zaman doğrulardan çıkıyor. O zamanın C.H.P. iktidarı herhalde bugün, bana yaptıklarından memnun değildir. Bir şeyden daha memnun değildir; sizin gibi kalemşorları o zaman kendini savunmak için kullanmış olmasından...
Peyami Safa, Marko Paşa, benim hayatımın en şerefli, en övünçlü dönemidir. Çamur atarak, doğru insanları yıldırabileceğini sanma! Gelelim, Sabahattin Ali’ye. Marko Paşa’yı Sabahattin’le çıkardık. Bütün Marko Paşa’larda Sabahattin’in hepsi de imzalı on dört başyazısı vardır. Onlardan başka da tek satırı yoktur.
Sabahattin Ali ile arkadaşlık suçsa Nâzım Hikmet’le arkadaşlık da suçtur. Ben, on yıl önce Sabahattin’le arkadaştım, Peyami de yirmi yıl önce Nâzım Hikmet’le arkadaştı. Ne çıkar bundan? Peyami’ye göre benim aleyhime olan aradaki on yıl fark mı? Önüne gelene çamur atan Peyami’ye karşı bir çokları (Sen de “Dokuzuncu Hariciye Koğuşu” adlı romanını Nâzım Hikmet’e ithaf etmiştin...) derler. Gerçekten de Peyami, tek güzel romanı olan “Dokuzuncu Hariciye Koğuşu”nu ilk sayfasındaki yazısıyla Nâzım Hikmet’e ithaf etmiştir. Bunu bilirler, söylerler de, çok kişi neden Peyami’nin bu ithafı yaptığını bilmez. Anlatayım: Peyami Safa’nın kokain içmeyi deneyip de, doğru dürüst kokainman olmayı bile beceremediği yıllar, bir gece Degüstasyon’da içilir. Sonra Nâzım Hikmet’le Peyami bir arkadaşlaarının evlerine giderler. Orada Peyami, kolunun nasıl sakat kaldığını anlatır. Bu olaydan büyük üzüntü duyan Nâzım, Peyami’ye: - Nedir yazdığın saçma sapan şeyler… Niçin bu anlattıklarını bir roman yapmıyorsun? Cingöz Recai’leri bırak da bunu yaz! der. O günden sonra da bu romanı yazması için Peyami’yi destekler, zorlar. Böylece “Dokuzuncu Hariciye Koğuşu” ortaya çıkar. Peyami de Nâzım Hikmet’e duyduğu minneti, romanı ona ithaf ederek ödemeye çalışır.
- Gelmiş geçmiş Türk şairlerinin en büyüğü! diye halka tanıtan Peyami’dir.
O sıralarda Sovyetlerle aramızda kültür alışverişi vardır. Rusya’dan ressamlar, yazarlar, müzisyenler gelmektedir. Rus kültür kurulu, Halkevi aracılığıyla, Halkevi’nin seçeceği yazarları Rusya’ya çağırır. Halkevi de iki Türk yazarını seçer; Yakup Kadri ile Suat Derviş... Oysa Peyami de Rusya’ya gitmek istiyordur. Önce Nâzım’a başvurur. Nâzım “Bu benim elimde olan iş değil. Beni de çağırmadılar” der. Peyami Rus Kültür Kuruluna, Tass Ajansı’na, Sovyetler Konsolosluğuna başvurur. Cevap şudur: “Buyrun, gelin. Ama yazarların listesini Halkevi yaptı.”
Şimdi siz, Peyami o zaman Rusya’ya çağrılanlar arasında olsaydı, bugün nasıl bir Peyami görecektiniz diye merak etmiyor mussunuz? Peyami Safa’nın Rengi
Peyami Safa benim aleyhime “vesika, delil” diye bir de şunu yazıyor: “Bu habis, Sertel’lerin halk tarafından yıkılan ve hükümetçe kapatılan ‘Görüşler’ adındaki komünist dergisinde, kapatılan ‘Ses’ dergisinde, kapatılan komünist ‘Gün’ ve ‘Zincirli Hürriyet’ dergilerinde yazılar yazmıştır.”
Yine Peyami’yi dinliyelim: “Bu habis, bahsettiği 16 ay mahkûmiyetinden evvel, komünist faliyetlerinden dolayı Bursa’ya sürgün edilmiştir.”
Demek Peyami Safa’ya göre Kapital’i okuyup anlamak gereklidir. Peki Marx’ın yazdığı Kapital, Marxizm’in ana kitabı değil midir? Ben Kapital’i okuyup da ne yapacaktım? Kapital hafızı mı olacaktım? Şimdi de Peyami Safa’nın 14 Ocak’ta çıkan “Bizde sozyalizm” başlıklı yazısından şu parçayı okuyalım: “Büyük Alman ekonomisti Zombart iki yüze yakın sosyalizm çeşidi sayıyor. İngiliz ekonomisti Griffith 261 sosyalizm nevi tespit etmiştir.”
Söyleyin Peyami Safa Marxist kültür olmadan bu 261 sosyalizm nev’inden hangisi olabilirmiş? İster tez olarak benimsesin, ister antitez olarak karşısına çıksın, Marxist kültür olmadan sozyalizmin hiçbir türlüsü olamaz.
Yine bu yazısının bir yerinde şöyle diyor: “Umumi manada sosyalist olmayan insan yok gibidir. Bir millet veya insan toplumunun iyiliğini isteyen her insan sosyalisttir.”
Steinberck’in bir romanında şöyle bir parça vardır: Kol olmuş giden bir karınca sürüsünün önüne küçük, kuru bir dere çıkar. Karıncaların hepsi de bu dereyi aşıp karşıya geçmek istiyor. En öndeki karınca kendini dereye atar. Arkadan öbürü, arkadan öbürü, öbürü... Çukur, karınca cesetleriyle dolunca, sıra kendilerine gelen karıncalar, çukuru dolduranların üstünü basarak karşıya geçerler.
Yine o yazıda Peyami Safa’nın bir çelişkisi daha: “Bizdeki sosyalist temayül sahipleri “komünist sosyalist” iseler, nev’ini bildirmeden, sadece “sosyalist” olduklarını söylerler.
Dolandırıcı Kim? Haksız da olsalar, tartışmayı bir dalaşma sanan güçsüz, donuk kafalı yazarlar, ille de üste çıkmak için, gerçekleri değiştirir, yazılmış bir yazıyı kendi çıkarlarına göre bozarlar. Kendilerince bu, bir kurnazlıktır.
- Peyami Safa, bu kokmuş, bayat demagoji numaralarından herkes bıktı. Vazgeçin bunlardan... deyin, o yine bildiğini okuyacaktır. Çünkü dağarcığında demagojiden başka sermayesi yoktur.
Bana “azılı mahut” diye saldıran Peyami’ye cevabımda şöyle demiştim: “Ben, kendi yazımdan değil, başka birinin bir çevirisinden mahkûm oldum. O yazı, Fransızca bir felsefe kitabının önsözünden çeviriydi. Ben Fransızca bilmem. Tanıyanlar da benim Fransızca bilmediğimi bilirler. Bütün bunları mahkemede söyledim. Ama yalnız bir şeyi söylemedim: O yazıyı çevireni... Onun adını versem, kurtulacaktım.”
Peyami Safa, işine geldiği için yazımın yalnız bir parçasını almış, sonra da, dilediği gibi şu yargıya varmış: “Böylece, dost hatırı için bir suçluyu kanundan sakladığını, adaleti ve mahkemeyi dolandırdığını itiraf eden Aziz Nesin hakikatte okuyucularını dolandırmaktadır. Bu saçmalar saçması müdafanın baştan başa uydurma olduğunu şimdi göreceksiniz.”
Peyami böyle diyor. Ben adaleti ve mahkemeyi dolandırmışım. Siz böyle dolandırıcılığı nerde gördünüz? Dolandırıcılık, bir çıkar için, bir kazanç için, bir cezadan kurtulmak için yapılır. Bir kişinin cebinden para vermek, ya da 16 ay hapse mahkûm olmak için dolandırıcılık yaptığı nerde görülmüştür? Demek ben 16 ay hapse gireyim diye adaleti, mahkemeyi dolandırdım... Yoksa Peyami Safa her türlü namuslu davranışı, dolandırıcılık mı sanıyor? Oysa ben yazımda, neden o çeviriyi yapanı söylemediğimi şöyle açıklamıştım: “1- O yazıyı çevirenin hiçbir zaman komünizm propagandası yapmak niyetinde olmadığını çok, ama çok iyi biliyordum.
Yazıyı çevireni neden mahkemede açıklamadığımı yukarda söyledim. Bunun “arkadaş hatırı” ile ne ilgisi var? Bu bir vicdan işidir, hatır işi değil... Onun adını ihbar, benim görevim değildir. O durumdaki bir gencin adını mahkemeye veremezdim.
16 ay hapse girmek için dolandırıcılık yapılmaz. Ama ben, şimdi size, Peyami’nin dolandırıcılığını anlatayım da dinleyin. Hem de o kadar eski değil. Daha birkaç aylık iş...
Hadi bakalım, Peyami Safa ben böyle bir teklifte bulunmadım desin? Bu uşak kalem, CHP iktidara geçerse,
- Biliyorsunuz ya, ben ne muhalif, ne sert yazılar yazmıştım. Sizin iktidara gelişinize hizmet ettim... diye onlara yaranacak.
- Biliyorsunuz ya ben “O adam”, “Bu adam” imzalı yazılarla sizi destekledim... diyecek.
Şimdi sayın okurlarım, hepinizden soruyorum: Komünizm propagandası yapmak niyetinde olmayan, yüksek öğrenimini yeni bitirmiş, bir yeni işe girecek, evlenmek üzere olan bir genci ihbar etmeyip, 16 ay hapis yatmak mı dolandırıcılıktır, yoksa, şu Peyami gibi hem şiddetli muhalif yazar görünmek, böyle sert yazılar yazmak, hem de iki iktidar gazetesinde başka adlarla iktidarı öven, muhalefeti yeren yazılar yazmak mı? Bunların hangisi dolandırıcılıktır? Ben mi okurlarımı dolandırıyorum, yoksa içi başka dışı başka olan, inançsız, bir şöyle, bir böyle olan Peyami Safa mı? Fikir dolandırıcısı Peyami Safa! Beni küçük düşürmek için uydurduğun her yakana karşı, senin içyüzünü ortaya koyan en az on tane doğru, gerçek olay ileri sürebilirim; hem de tanıkları, belgeleri, kanıtlarıyla.
 Bu yazı nerede?