"İstanbul’un Beşinci Kere İnşaası", 2. Uluslararası Eminönü Sempozyumu Tebliğler Kitabı, İstanbul 2007, s. 344-349 | Dr. Mimar Sinan Genim
XX. yüzyılın başında Karoly Kos’un "İstanbul bir şehirdir, herhangi bir şehir değil" sözleri ile tarif etmeye çalıştığı bu şehir, yani İstanbul gerçekte, bugün Eminönü adıyla anılan ilçemizdir.
Geçmişin Akropol’ü, Hipodrom, Roma İmparatorluk Sarayı, Tiyatro, Via Egnatia’nın başlangıç noktası olan Million taşı, Forum Tauri... Eski ve Yeni İmparatorluk sarayları, Bab-ı Âli, Bab-ı Seraskeri, Şeyhülislamlık yani Meşihat Kapısı, Yeniçeri kışlaları, Kapalıçarşı, limanlar, günümüzde Vilayet makamı, Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Üniversite, yakın bir zamana kadar Adliye, Ayasofya, Sultanahmed ve Süleymaniye Camileri ve diğerleri hep karşımıza Eminönü’de çıkmaktadır. Görüldüğü gibi geçmişte, Yenicamii civarında ki küçük bir açıklığa ismini veren Gümrük Eminliği önündeki alan günümüzde tüm bu bölgenin adını sahiplenmiş olup, gerçek İstanbul’u kapsamaktadır.
Bu şehri yöneten, bu şehir için konuşma yapan hemen herkes büyük bir güvenle, İstanbul’u MÖ 660 tarihinde Megaralı Greklerin kurduğunu ve böylesi önemli bir merkezi görmezden gelerek Kadıköy’e yerleşenlere "Körler Ülkesi" adını verdiklerini söylemektedir.
Ne kadar hoş değil mi, bugün kü İstanbul’da yaşayanların bir bölümü Körler Ülkesi”nde yani Kadıköy’de oturuyor. Gelin bu işi bir kere daha düşünelim ve yakın bir gelecekte " Avrupa Kültür Başkenti" olacak şehrimizin tarihini yazmayı biz deneyelim.
Septimus Severus yıkılan şehri kısa süre içinde onarmaya başlar, şehri çevreleyen surları genişletir. Zeuxippos hamamlarını, Hipodromu, gelecekte Yeniçeri Kışlaları olarak kullanılacak olan Strategion’u yaptırır. Bu dönemde Ayasofya’nın bulunduğu alanda da şehrin Agora’sı bulunmakta olduğunu söylememiz gerek. Bu arada şehrin adıda değişecektir. Artık Byzantion ismi tarihe karışmıştır, şehrin yeni adı oğlu Aurelius Antoninus Caravalla’ya izafeten "Antoneinia-Augusta Antonina" olacaktır.
Tursun Bey, "Tarih-i Ebü’l-feth"de Yeni Saray’ın yapıldığı yer için "İki berre iki bahre bakar yir" demektedir. Gerçekte İstanbul’un Boğaziçi’ne doğru uzanan bu bölgesi iki denize ve iki karaya hakimdir ve yüzlerce yıldır genel görüntüsünü muhafaza etmektedir. Suriçi’ne doğru Galata’dan baktığımızda da büyükçe ve silüeti etkileyen bazı yapılar dışında genel görüntüde büyük bir bozulma görülmez.
"İstanbul’a girerken duyduğum heyacan Messina boğazından İstanbul boğazına kadar süren on günlük deniz yolculuğunda gördüğüm her şeyi neredeyse unutturdu bana. Herşeye geminin süvarisinin benimle arkadaşım Yunk’a yaklaşıp ellerini omuzumuza koyarak, Palermo şivesiyle:
"Beyler! Yarın sabah, gün ağarırken, İstanbul’un ilk minarelerini göreceğiz!" dediği andan Marmara denizinin ortasındaki son geceden başlamam gerekecek.
"Bir şey yok! Bir şey yok! Korkmayın beyler, üstelik şükredin bu sise. Bu sayede İstanbul’a hayali mümkün olmayan en güzel şekilde gireceksiniz".
Daha sonra uzun bir bekleyiş ve "Tamam! tamam, işte" sözleri.
"Dikkat, beyler! Diye bağırdı süvari hareket kumandası vermeden önce, işte dikkatli olunacak an. İki Üç dakika sonra İstanbul’un karşısında olacağız!"
"İleri" diye bağırdı süvari.
Bir dakika... bir dakika daha... Sarayburnu’nu geçiyoruz... son derece büyük, ışık içinde bir alan, sonsuz şeyler ve renkler görür gibiyim... burunu geçtik... İşte İstanbul! Muhteşem, muazzam, ulu İstanbul! Yaradana hamdolsun, yaratılmışa şan! Böyle bir güzelliği rüyamda bile görmemiştim!"