“Bu karanlık böyle iyi, aferin Tanrı’ya
Hedefi vurmak için tek gözünden vazgeçen insan, korktuğundan mı vazgeçemez uyumak için
iki gözünü kapamaktan…?
Oysa dinlese Orhan Veli’yi -gözleri kapalı- anlayacak
“Bir uyku aleminden doğar dünya. “
Kelime anlamı olarak: Dış uyaranlara karşı bilincin tümden ya da bir bölümünün yittiği, tepki gücünün zayıfladığı ve her türlü etkinliğin büyük ölçüde azaldığı doğal dinlenme durumu olan uyku, nice şiirlere, romanlara, makalelere, bilimsel çalışmalara konu olmuştur. Düşünün ki ebedi karanlığın tanrısı Erobus ile gece tanrısı Nyx’in Hypnos adını verdikleri oğludur O. Girişinde afyon çiçeği yetişen mağarasından ölüler ülkesine uzanan ırmağın suyunu içenlerin, her şeyi unuttuğu gibi, unutturur ne varsa. Yarı bilinçsizlik veya yarı bilinçlilik durumundan öte, zihinsel bir yenilenme durumudur. Hem son hem başlangıç, hem istemli kaçış hem istemsiz davranış olan nadir olgulardan biridir hayatımızda. Kişiler arası farklılıklar gösterse de hepimizin ihtiyacı olan bir gerçekliktir aynı zamanda.
Uzmanlara göre 17-18 saat uyuması gereken bebekler, yetişkin olduklarında ortalama günde 8 saat uykuya ihtiyaç duyarlar. Yeni çalışmalara göre ise kişinin biyolojik saati ve içinde bulunduğu duygu durum göz önüne alınarak kişisel uyku düzenini sağlamak ön plana çıkmaktadır. Sonuçta kimine göre biyolojik saat, kimine göre içimizdeki Kronos bizden bağımsız işlemekte ve sağlıklı çalışabilmesi için kendisine tam itaat istemektedir. Öyle ki zorunlu erken kalktığımız günlerden sonra verimli bir uyku için biyolojik saatimiz hafta sonunu bekler. Bu durum uyku borcunu ödemek olarak tanımlanabilir. Ancak hafta sonları da doğal bir şekilde erken kalkıyorsanız bilin ki Kronos’la aranız iyi..
Haydi çevirelim madalyonu tersine. Selam verelim uyuyamayanlara bir de özellikle uyumayanlara…
Özel bir selam da uyku ve uyanıklık arasında şiirlerini yazan Fransız şair Robert Desnos’a.. Belki de uykunun yaşamın üstündeki sınırlarını kaldırabildiği için akıllarda kalan şu sözüyle anılır: “Özgür olmak zorunda kalan şiir değil, şairdir”.*
Yıllardır tartışılır uykusuzluk. Nam-ı diğer ünlü insomnia…
Kısa süreli uyku ile insomniayı karıştırmamak lazım. Gündüz yaşamınız olumsuz etkilenmiyorsa, siz kısa süreli uykunun yettiği insanlardansınız. Fakat uyku için yeterli zaman ve fırsat varken, bilinçli bir şekilde uykudan kaçıyorsanız, isteseniz de uyuyamıyorsanız, gözlerinizi kapattığınızda laf lafı açıyorsa bir türlü dalamıyorsanız konunun uzmana taşınma vakti gelmiştir.
Uzman yardımının yanı sıra; düzenli spor yapmak, geç saatte besin ve kafein alımını kesmek, kesinlikle sigara kullanmamak gibi yaşam düzenleyici faaliyetlerin faydası kuşkusuzdur. Benden duymuş olmayın ama 30 ml suyun içine 2 damla ylang ylang, 7 damla portakal 3 damla lavanta yağını karıştırarak odanıza yastığınıza sıkarsanız Hypnos ile barış imzalayabilirsiniz, ben değil, eczacınız öyle diyor….
“Neleri, kimleri bırakıp ilerlediğim-
Neleri kimleri anımsadığım, özlediğim
O uyku” diyor Oruç Oruoba ve tamamlıyor Hayyam “o uyku girmez gözüne, gönlü viran olanın”
Ya kapalıdır rüya kapısı ya da hayaller lafa tutabilir uykuyu kapıda veya keşkeler, endişeler, tutkular… Yahut dardır zaman cimri insana göre, harcayamaz saniyeleri, Kronos’la savaşır gibi.
Bir de hastalık demezler mi uykusuzluğa?
İsim bile takmışlar : İnsomnia
Halbuki “Bir daldır uykusuzluk, sallanır durur sürekli gecede” sorsalar Cemal Süreya’ya.
Melisa, papatya, kedi otu hepsi nasıl olsa şaraptır on ikiden sonra…
Ey düşler tanrısının babası,
Gelirken eve uyku getir…
* İstanbul'da Bir Zürafa / Sunay Akın