100 Seneye Kadar Gençleşme
Ünlü yazar Jean-Claude Secondé’nin “Rajeunir jusqu'à 100 ans ” isimli kitabını okuyunca öğünlerinde deniz ürünlerine ağırlık verenlerin ne denli doğru yolda olduğuna bir kez daha tanık oluyorsunuz. Söz konusu kitapta bahsedilen mucizevi deniz ürünlerinden bir tanesi var ki çok yakından tanıdığımız sardalye balığı. Globalstar Avrasya Yönetim Kurulu Başkanı Atilla Özçelik, iş hayatının önemli bir bölümünü Fransa ve İsviçre’de sürdürmüş, yeme içmeye meraklı, sürekli teknesiyle Akdeniz’i dolaşan deneyimli bir denizci aynı zamanda. Altı yıl önce Ankara Hilton’da ayda bir düzenlenen cigar-club yemeğinde yan yana oturunca tanışmıştık kendisiyle. Benim Çanakkaleli olduğumu öğrenince hemen sardalye konusunu açtı: “Süreyya Bey Ankara’da bir Alaeddin kulüp kuralım ve Gelibolu sardalyesini klasikleştirelim, yaşatalım” dedi. Kendisinin kafasında 40 yıl önce yerleşen sardalye merakına neden olan olay şu: Ailece aşçı olan Blanclar’ın Fransa’da Vonnas isimli kasabada Lion tepelerinde yanında küçük bir derenin aktığı olağanüstü doğal ortamda bir aile lokantası var. Fransa’da uzun yıllar “En İyi İlk 10”da anılan Chez La Mer Blanc isimli lokantada harikalar yaratan Michel, sardalyeye oldukça meraklı ve bir gün konuk olduğu televizyon programında Fas’ın bir köyünde sürekli sardalye yiyen insanların ortalama yaşının 110 olduğunu söyleyince bir hayli ilgi uyandırıyor ve o gece halkın huzurunda bir yıl o köyde yaşamaya gideceğini, gitmeden önce ve gittikten sonra kan değerlerini ölçtürüp izleyicilerle paylaşacağını söyleyip iddiaya giriyor. Gerçekten bir yıl o köye gidip yaşıyor. Bir yıl sonra hücreleri yenilenmiş ve gençleşmiş olarak gelince Fransa’da sardalyeye karşı ilgi artıyor.
1964 yılında yukarı Mısır’da Asuan Barajı yapılınca her yıl Nil sularının taşarak Akdeniz’e karışması engellenmiş oldu. Fosfat ve nitrat açısından çok zengin olan bu su Nil’in ağzından Kıbrıs’a kadar uzanan bölgedeki hayatı oldukça etkiliyordu. Yılda balıkçılar tarafından yakalanan 20 bin ton sardalye 1000 tona düşüverdi. Omega 3 yağ asitlerinin en çok olduğu, ucuz bir balıktır sardalye. Denizlerimizde sürekli dolaşan gezgin bir balık olan sardalye Karadeniz’e pek uğramaz.
ŞİMDİ SARDALYE ZAMANI
Sardalyenin en lezzetli zamanları temmuz ve ağustos aylarıdır. Pulları çok fazladır ve hemen dökülüverir, dayanıksızdır, uzun mesafelere kasalarda gönderildiğinden kendini dağıtıverir. Ağustos ayında Gelibolu’da sardalye festivali yapılır. Aynı ayda yapılan bağ bozumu, sardalyenin en yağlı olduğu dönemdir. Asma yaprağında pişirilirken yağı da dengelenir ve çok yakışır. Hiç temizlenmeden denizden çıkar çıkmaz pişirilmesine “bokluca” denir ve en lezzetli pişirme şeklidir. Buğulaması, dolması, tuzlu konservesi de ayrı birer lezzet harikasıdır sardalyenin. Jean-Claude Secondé, kitabında yaşlılığa karşı koyan docosahexaenoic faktörü içinde bulunduran maddenin de olduğunu söylüyor. Tam bir gençlik iksiri olduğunu ima ederken viagra yapımında kullanılan temel maddelerin de sardalyenin yapısında bulunduğunu ekliyor. Denizlerimizde bol bulunan ve yararlarını saymakla bitiremediğimiz sardalyeden yeterince yararlanamıyoruz. Ama yine de en geç en erkendir diyerek bugünü milat kabul edebilir sardalye ile haşır neşir olabiliriz. Bol balıklı sağlıklı bir hafta diliyorum.