Anasayfa / Laçın' ın Kürdüleri – Hejarê Şamil
Pzt, 11/07/2016 - 22:16 Hejarê Şamil
Derinden bir nefes al,
Ve kov beni içinden,
Öldürüp ciğerinde taşıma…
Böyle bir yazı yazacağımi aklımın ucundan bile geçirmezdim.
Azerice yazılmış bir şiir kitabının tanıtımını yapacağımı yani.
Azerbaycan’dan ayrıldığım 22 yıl boyunca Kürdçe dışında şiir okumamaya çalıştım, ‘dostane’ istisnalar dışında okumadım da. Bugün Azerice bir şiir kitabını tam yarım günümü vererek baştan sona okumam kendi açımdan tam bir mucizeydi.
Bir şeyler arayarak zevkle okudum ve aradığımı buldum da.
Başka halkların dilinde yazı, ilmi eserler yazılır ama şiir yazılmaz diye kendi kendime bir karara varmıştım 1994’te.
Birçok Azerice şiirim diller ezberiyken, revaçtayken bu dilde şiir yazmaya tövbe dedim günlerin bir günü… Romanın, bilimsel eserlerin, makalelerin milleti olmaz ama şiirin ana dili vardır, milli kökeni vardır.
William Shakespeare’yi yüz dile çevirseniz de İngilizcedeki tadını tutturamazsınız, Ahmedê Xanî’yi başka bir dilde Xanî gibi konuşturamazsınız. Suyunun suyu olur. Tadı kaçar. Destanlar biraz çevride fikirsel tadını koruyabilir ama beş on mısralık “Dil ji min bir, dil ji min”ın Kürdçeden gayri tadı olmaz.
1994’te hala gençtik. Şair dostlarımın huzurunda bir daha Azerice şiir yazmayacağım ilanını yaptığımda şimdi Azerbaycan’ın en en şairi olmuş, sivri zekâsı, her mısraında hayret uyandıran şiirsel buluşlar yaratmasıyla Azeri şiirine damgasını vurmuş gençlik dostum, ‘Sen yazmazsın eger, ben de yazmam’ diyerek hüngür hüngür ağlamıştı. Evet, hüngür hüngür. Hiç unutulur mu?..
O yazmaya devam etti, ben asla yazmadım. Ben onu Azeriliğine, o beni Kürdlüğüme bağışladı.
Saqif kardeşime şiirleriyle bu tatlı anıları anımsattığı için bir teşekkür borcum var. Bir de Laçın’ımı, Kelbecer’imi siyah beyaz resimli şiirsel tablolarıyla değim yerindeyse gözüme soktuğu için.
Bir ay olmaz galiba; Saqif Zeynal isimli bir Laçınlı gencimizin “Nenemin Kürdüleri” şiir kitabının tanıtım toplantısının “Kürdüler” sözünden dolayı Azerbaycan’da engellendiğini sosyal medyada okumuştum. Kendisini ve kitabını merak ettim. Bu olay bana “Hejar” ismimden dolayı ilk şiirler kitabımın üç-beş yıl tozlu raflarda tutularak yayınlanmadığı olayını hatırlattı. Hiç yayınlanmadı. ‘Olay kardeşim’di en azından.
İlk başta ilgimi çeken sadece ‘Türküler’ kelimesine meydan okuyan, Azerice’de bulunmayan ve bu dilde hiç kullanılmamış “Kürdüler”di. Kürdüler’in altından meğerse yaşından yüz yaş büyük, genç yüreğinin üzerine kalın kırışlar çökmüş kocaman bir şair çıktı…
“Nenemin Kürdüleri” beni bana anımsattı, bu günümde kaybettiğim geçmişimi, yarın unutup bulamayacaklarımı hatırlattı.
Bir şairin kitabının tanıtımı “ben”le başlamaz, Onunla başlar. İşin orijinalliği, Kürdüler’de kendimi bulmamdadır. Şairin kendini bende yaşatan büyüklüğü budur işte.
Şiirlerin milleti vardır. Azerice Kürdü anlatmak hüner ister. Mehmet Arif bunu Türkçe biraz başarmıştı. Arapça başaranlar da oldu, Farsça başaranlar da. Saqif kardeşimiz de Azerice başarmış:
Bahçede bir ağaç var,
Kürdçe çiçek açar
Bir meyve verince
Bir Kürdün Türkçe, Azerice, Arapça, İngilizce şiir yazmasına karşıyım. Şiir ana sütü gibidir, süte süt karıştırılmaz (Saqif farklı düşünüyor: “Kim bilir ki, belki tüm annelerin sütü aynıdır”) . Ana dilinizi bilmiyorsanız eğer, yabancı dillerde şiir yazmayacaksınız! Ben 1994’te böyle karar verdim. Dilim, milletim ayaklar altındayken “Azerilerin güçlü şairi” olmayı kendime yediremedim.
Ama başaranlara başarılar dilemek de işten bile değil. Mehmet Arif, en azından asimle edilmiş 5 milyon dili türkleşmiş, 10 milyon ruhu türkleşmiş Kürdün şairidir. Kürd kökenli Azeri şairi Ramiz Rövşen, 8 milyonluk Azerbaycan’ın birinci şairidir.
Saqif Zeynal, Azerbaycan’da 1992 Ermeni işgaline kadar Kürdlüğünü koruyan, Kürdçe konuşan yegâne 12 köyden birinde, Karakêş’te doğmuştu. Bizler, dilini bilmeyen Kürdler, bu köyleri kıblemiz sanıyorduk bir zamanlar.
Ermeni işgalinden sonra dünyaya serpilmiş bu 12 köyün sakinlerinden 40 yaş altındakilerin tek biri kendi ana dilini bilmez oldu. Azerbaycan’da Kürdlük, Kürd dilli bu 12 köyün mültecileşmesi ile tarihe gömüldü. Saqif bunu yazmış bir az da:
Annem eliyle nenemin ağzını kapayıp
Kürdçe bir şeyler söyleyip içerlendi.
“BİR ŞEYLER SÖYLEYİP” diyor artık 1980’lerde Azerbaycan’daki Kürdlüğün kalesi Karakeşlî Saqif kardeşimiz.
Nenemin Kürdçe ağlaya ağlaya
Allaha havale ettiği ölüler dirilecekti…
demesi Saqif Zeynal’ın Azerbaycan’daki Kürdçenin ölüsüne yaptığı şairane ağıdır.
Saqif’in nenesinin Kürdüler’inde Kürdün özgürlüğüne pesimist yaklaşımı doğru görülmeyebilir ama şairanedir:
Gözü yolda kalan nenem,
Yollar bunu bilen değil.
Bin yıllardır gelmeyenin
Tek bir güne gelen değil.
Saqif’in şiirlerinde ala karanlıktaki SES var:
Buralarda her şey, her şey…
Sonuncu nağmeler gibi.
IŞIK arayışı var:
Gök yüzü çöktü üstümüze
Karanlık döküldü başımız üstüne.
Bir de SESle, IŞIKla gedilecek YOL var:
Sonuncu nağmeler gibi
Okunup bitirilmek içindir.
Bu yollar gitmek içindir…
Bütün ‘siyasi meseleleri’ bir tarafa bırakırsak…
Saqif Zeynal, sözden resimler çizen bir şair.
Penceremin terli sinesiyle
Sürünüyor soğuk damlalar.
Bu gece en çok hatırlayacaklarım,
En fazla unuttuğum insanlar…
“Nenemin Kürdüleri” bağırmıyor. İnsanlığın ebedi savaş rengi siyahla beyaz arkasından yeşili, maviyi… göstermeğe çalışıyor. Bir kitap boyunca siyah ve beyazdan başka tek bir rengi anımsamadan…
Sözleri siyah ve beyazla renkleyip kırmızılı, sarılı, yeşilli tablolar çizen bir şairden bahsettim.
Bir de çıkar uğruna kurban ettikleri yaşamlarından küsenlerin kulağından tutup ilahi sessizliğe çeken tenha bir şairden, sözle oynamayan, sözü oynatan bir şairden.
En sonda kendisi konuşsun:
İçimde kilise zillileri çalınıyor,
Bir çocuk azan okuyor yüreğimin dibinde.
Şeytanın ayağını kırarak seni 22 yıl sonra Azerice de yazacağım, Saqif, ama biraz farklı yazacağım…
Wezareta Tenduristiyê Ya Hikumeta Sûriyê : 65 Kesên Din Bi Vayrosa Koronayê Ketine (Buyerpress)
Konsera Grûp Yorûm hate astengkirin (Anfkurdi)
Polis yüzde 80 engelli baba ile oğlunu darp etti (Nupel)
Demirbaş: Kürtler demokratik siyasete inancını yitiriyor, iç savaş zemini hazırlanıyor (Nupel)
Онлайн-конференция: Севрскому договору 100 лет (Riataza)
Знакомьтесь – курдская поэтесса Каджал Ахмад (Riataza)
Турецкий солдат погиб в столкновениях с РПК (Riataza)