TANIM Benzin veya dizel yakıtı ile çalışan araçların, motorlarının ayar, bakım ve onarımında çalışan kişidir.
GÖREVLER - Sabit ve hareketli motor parçalarını tanır, çalışmasını bilir, karakteristiklerini inceler, motordan söker, kontrollerini, gerekli ise tamirini ve onarımını yapar ve yerine takar, - Motorda arıza varsa kaynağını saptar ve onarır,- Motorun düzenli bakımını ve ayarlarını yaparak aşırı yakıt tüketimini önler, verimli, sessiz ve sarsıntısız çalışmasını sağlar, - Taşıtı yol testine hazırlar, yol testini yapar, - Teknik raporlar hazırlar.
KULLANILAN ALET VE MALZEMELER - Motor parçalarını söküp takmak için kullanılan el takımları, - Matkap, - tezgahı, el breyzi, - Motor test cihazları, - Ölçme aletleri, - Temizlik aletleri ve deterjanları, - Bilgisayar.MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLERMotor teknisyeni olmak isteyenlerin; - Şekil ve uzay ilişkilerini görebilme, - El ve gözü eşgüdüm halinde kullanabilme, - Mekanik ilkeleri kavrayabilme gücüne sahip, - Görme ve işitme organları, elleri sağlam, - Dikkatli ve sabırlıkimseler olmaları gerekir.
ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI Motor teknisyenleri genellikle otomobil tamirhanelerinde ve servislerinde çalışırlar. Çalışma ortamı kapalı, kirli, yağlı ve pis kokuludur. Pazar günleri hariç haftanın her günü çalışılır, çalışma temposu ağırdır. Motor teknisyenleri birinci derecede alet ve motorlarla ilgilidir. İşyerinde diğer çalışanlarla ve müşterilerle iletişimde bulunurlar.
ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA OLANAKLARI - Oto tamirhanelerinde ve servislerde, taşıt fabrikalarında, kamu kuruluşlarında teknisyen olarak ve kendi işyerlerinde çalışma olanağına sahiptirler. - Gelişmekte olan ülkemizde, bu meslek dalındaki teknik eleman ihtiyacına en iyi şekilde cevap verebilecek, alanla ilgili bilgi ve becerilere sahip olarak yetiştirilmiş motor bölümü öğrencileri ve mezunlarına ihtiyaç artacaktır.
MESLEK EĞİTİMİNİN VERİLDİĞİ YERLER Motor teknisyenliği mesleğinin eğitimi, Anadolu Teknik, Anadolu Meslek, Teknik, Endüstri Meslek Lisesi ve Çok Programlı Liselerde verilmektedir.
MESLEK EĞİTİMİNE GİRİŞ KOŞULLARI Endüstri Meslek, Teknik ve Çok Programlı Liselerde eğitim görebilmek için, ilköğretim okulu mezunu olmak ve okula giriş koşullarına uygun olmak gerekmektedir. Anadolu Teknik, Anadolu Meslek Liselerinde eğitim görebilmek için ise; merkezi sınavla yapılan Orta Öğretim Kurumları Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavı'nı kazanmış olmak gerekmektedir.
EĞİTİMİN SÜRESİ VE İÇERİĞİ Motor teknisyenliği eğitimi, Endüstri Meslek ve Çok Programlı liselerin motor bölümünde 3 yıl, Teknik ve Anadolu Meslek Liselerinde 4 yıl, Anadolu Teknik liselerinde 5 yıldır. Eğitim süresince çeşitli dönemlerde işyerlerinde staj zorunluluğu vardır. Öğrenciler; eğitim süresince lise genel kültür derslerinin yanında, meslek bilgi dersleri uygulama eğitimleri yaparlar.
MESLEKTE İLERLEME Meslek liselerinin “Motor” bölümlerinden mezun olanlar, istedikleri taktirde, Makine, Otomotiv, Tarım alet ve makineleri ön lisans proğramlarına sınavsız olarak yerleştirilebileceklerdir. Ayrıca endüstri meslek liseleri motor bölümü mezunları ÖSYM tarafından yapılan Öğrenci Seçme Sınavına girip başarılı olmaları ve “Otomotiv Öğretmenliği”, “ Uçak Gövde Motor (Sivil Havacılık YO)”, Ucak Gövde –Motor Bakım (Sivil Havacılık YO) lisans programlarını tercih etmeleri durumunda, ek puan almaları nedeniyle diğer bölümlerden mezun olanlara göre öncelikle yerleştirilmektedir. Teknik lise motor bölümü mezunlarına ''İşyeri Açma Belgesi'' ve "Ustalık Belgesi" girecekleri sınav sonrasında verilir. BENZER MESLEKLER: Dizel pompa, enjektör tamir ve ayarcılığı, Motor yenileştirmeciliği, Ön düzen ve balans ayarcılığı, İş makineleri bakım onarım teknisyenliği, Uçak bakım teknisyenliği (gövde-motor).
BURS, KREDİ VE ÜCRET DURUMU 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu gereğince, işletmelerde uygulamalı eğitim gören öğrencilere, işletmelerce asgari ücretin %30'undan az olmamak üzere bir ücret verilmektedir. İşe ilk girişte genellikle asgari ücret alırlar. İlk yıllarda ücret düşük, daha sonraları ise tecrübeye bağlı olarak oldukça yüksektir.
MOTOR (OTOMOTİV) ÖĞRETMENİ
TANIM Çalıştığı eğitim kurum ya da kuruluşunda; öğrencilere ya da yetişkinlere, motor (otomotiv) meslek alanı ile ilgili eğitim veren kişidir.
GÖREVLER Motor (Otomotiv) meslek alanı ile ilgili hangi bilgi, beceri, tutum ve davranışların, hangi yaş düzeylerindeki öğrenci gruplarına, hangi yöntemlerle kazandırılacağı, MEB tarafından onaylanan öğretim programları ve ilgili mevzuatta belirtilmiştir. Motor (otomotiv) öğretmeni, bu program çerçevesinde; - Eğitim vereceği grubun düzeyine uygun bir çalışma planı yapar, - Sorumlu olduğu atölye, laboratuar, işlik vb. yerleri sürekli olarak eğitime hazır durumda bulundurur. (Gerektiğinde kullanılan alet ve makinelerin bakımlarını ve basit onarımlarını yapar.) - Kendisine ayrılan ders saatlerinde çalışma planını uygulayarak öğrencilere alanı ile ilgili bilgi ve beceri kazandırır, - Öğrencilerin başarılarını değerlendirir, başarıyı artırıcı önlemler alır, - Eğitici kol çalışmalarında görev alarak öğrencilerin yeteneklerini geliştirici etkinlikler düzenler, - Öğrencilerin gelişimlerini izler, sorunlarının çözümüne yardımcı olur, - İşletmelerde uygulama yapan öğrencilerin çalışmalarını izler, ilgililere rehberlik eder, - Çevresindeki sanayi kuruluşları ile, işletmelerdeki gelişmeleri izler, ihtiyaçları saptar, bunların öğretim programlarına yansıtılması için ilgililere önerilerde bulunur, - Nöbetçi olduğu günlerde, okulun düzen ve disiplinini sağlamak üzere görev yapar, - Sınıf öğretmeni olarak, öğrencilerin alan ve ders seçmelerine yardımcı olur, yönetimle ilişkilerini sağlamaya çalışır.
KULLANILAN EĞİTİM MATERYALLERİ Alanı ile ilgili meslek dersleri müfredat programı, yıllık ve günlük çalışma planları, not defteri, ders ve yoklama defterleri, ders kitapları, yardımcı kitaplar, Motor bölümü meslek dersleri öğretim programında yer alan bilgi ve becerilerin, öğrencilere öğretilmesi için gerekli olan; malzemeler, atölye ve laboratuar donanımları, el aletleri, cihazlar, makineler ve eğitim setleri.
MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER Motor (otomotiv) öğretmeni olmak isteyenlerin; - Üst düzeyde genel yeteneğe sahip, - Fen bilimlerine karşı ilgili ve bu alanda başarılı, - El ve gözlerini eş güdümle kullanabilen, - Doğru, düzlem, cisim ve uzay ilişkilerini görebilen, - Düşüncelerini başkalarına açık bir biçimde aktarabilen, - İyi bir öğrenme ortamı sağlayabilen, dikkatli, işine özen gösteren, - Mesleğinin sorunları ile ilgilenen ve çözüm yolları bulmaya çalışan, - İnsanlarla iyi iletişim kurabilen; sevecen, hoşgörülü, sabırlı, - Öğrencilerin duygu ve düşüncelerini anlayabilen, - Kendini geliştirmeye istekli, coşkulu, girişimci,yaratıcı, kimseler olmaları gerekir.
ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI Motor (otomotiv) öğretmeni, sınıfta, atölyede ve işletmelerde görev yapar, görevini genellikle ayakta yürütür. Çalışma ortamı gürültülü ve biraz kirlidir.
ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA OLANAKLARI Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında otomotiv (motor), gemi makineleri, iş makineleri, uçak bakımı teknisyenliği, motor yenileştirmeciliği oto-motor tamiri, dizel motorları yakıt pompa ve enjektör ayarcılığı, ön düzen ayarcılığı, oto boyacılığı, oto elektrikçiliği branşlarında ders verebilirler. Özel sektörde eğitici, yönetici veya teknik eleman olarak görev alabilirler. Kendi işyerlerini açabilirler.
MESLEK EĞİTİMİNİN VERİLDİĞİ YERLER Mesleğin eğitimi çeşitli üniversitelerin teknik eğitim fakültelerinin “Otomotiv Öğretmenliği” bölümünde verilmektedir.
EĞİTİMİN SÜRESİVE İÇERİĞİ Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim süresince, İmalat İşlemleri, İçten Yanmalı Motorlar Tekniği, Elektrik- Elektronik Bilgisi, Dinamik, Cisimlerin Dayanımı, Bilgisayar Destekli Çizim, Şasi Güç Aktarma Organları, Oto Elektrik ve Elektroniği, Otomotiv Ölçme Tekniği, Motor Termodinamiği, Otomotiv Makine İşlemleri, Motor Test Teknikleri, Taşıtlarda Mekanik Titreşimler, Motor Dinamiği, Mesleki ve Teknik Eğitime Giriş, Birey ve Öğrenim Metotları vb. dersler verilmektedir. Öğrenciler eğitimleri sırasında okullarda uygulama yapmaktadırlar.
BURS ÜCRET VE KAZANÇ DURUMU Öğrenciler Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu’nun imkanlarından veya çeşitli kuruluşların burslarından yararlanabilirler. Eğitim sonrasında, teknik öğretmen olarak 8. derecenin 1. kademesinden göreve başlarlar. Görev yaptıkları okul bünyesinde döner sermaye işletmesi bulunduğu takdirde döner sermaye ücretinden belli oranda pay alırlar. Ayrıca her yıl tüm öğretmenlere öğretim yılı başında eğitim- öğretim tazminatı adı altında bir ödeme yapılmaktadır.
MESLEKTE İLERLEME Üniversitelerde lisans üstü eğitimden sonra araştırma görevlisi, doçent ve profesör unvanını alabilirler.
DAHA AYRINTILI BİLGİ İÇİN BAŞVURULABİLECEK YERLER - İlgili Eğitim Kurumları, - Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü, - Milli Eğitim Bakanlığı Erkek Teknik Öğretim Genel Müdürlüğü, - Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Ankara Meslek Danışma Merkezi, - Bünyesinde Meslek Danışma Merkezi bulunan Türkiye İş Kurumu İl Müdürlükleri.
Çalıştıkları okullarda idari görevlere yükselebilirler. BENZER MESLEKLER: Makine mühendisliği, motor (otomotiv) teknisyenliği, uçak motoru teknikerliği, gemi makineleri teknikerliği. MOTOSİKLET TAMİRCİSİ
TANIM Motosikletlerin motor, motor yardımcı sistemleri, güç aktarma organları, direksiyon, fren, tekerlek ve elektrikli sistemlerini söküp bakım ve onarımlarını yaparak yerlerine ayarlı ve uygun bir şekilde takan kişidir.
GÖREVLER - Arızayı tespit eder, - Arızalı parçaları tamir ederek veya yenisiyle değiştirerek arızayı giderir, - Zamanla çıkabilecek arızaları önlemek için motosikletlerin motor, yakıt, elektrik, ateşleme, fren, güç aktarım organları vb. kısımlarının bakım ve ayarlarını yapar, - Tamir ve bakım çalışmalarında gerekli sökme, takma, parça değiştirme ve benzeri işleri yapar, - Yapılan işlerle ilgili kayıt tutar, - Kullanılan alet, malzeme, makine vb. parçaların bakımını, temizliğini yapar.
KULLANILAN ALET VE MALZEMELER - El takımları (çekiç ,anahtar çeşitleri, tornavida çeşitleri, pense çeşitleri...), Mengeneler ve eğeler, Ölçme ve ölçü aletleri (uzunluk ölçü aletleri, kumpaslar, mikrometreler vb.), Markalama aletleri (pleyt, dayama parçaları, gönye, pergel ...), Kesme ve kesme takımları (el keskileri, el makasları, el testeresi, kollu makaslar ...), Delme ve delme takımları (matkap çeşitleri), Vidalar paftalar ve kılavuzlar, Rayba, Zımpara taşları ve alet bileme cihazları, - Lehimleme ve kaynak takımları, Motor tamirciliğinde kullanılan takım ve cihazlar.
MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER Motosiklet tamircisi olmak isteyenlerin; - Şekiller arasındaki ilişkileri görebilen, - Mekanik problemleri çözebilme yeteneği olan, - El ve gözü eşgüdümle kullanabilen, - El ve parmak becerisine sahip, - Yağlı, paslı, soğuk, sıcak... ortamlarda çalışabilecek dayanıklılıkta kimseler olmaları gerekir.
ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI Motosiklet tamirciliğinin icra yeri genellikle kapalı alanlardır. Ancak bu meslek elemanları açık alanda, arazide, yolda vb. yerlerde de çalışabilirler. Çalışma ortamı genellikle egzost kokulu, kirli ve yağlıdır.
ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA OLANAKLARI Motosiklet tamirciliğinin çalışma alanı sınırlıdır. Özel tamirhanelerde istihdam edilmektedirler. Motosiklet kullanımının mevsimlik olması bakım ve onarımını da büyük oranda mevsimlik kılmakta ve birçok bölgede oto motor tamircilerinin de bu işleri yapabildiği düşünülürse istihdam alanının darlığı ortaya çıkmaktadır. Gelir seviyesinin yükselmesine paralel olarak otomobil sayısının hızla artması da motosiklet kullanımını azaltmakta ve dolayısıyla tamirci istihdamını da sınırlamaktadır.
MESLEK EĞİTİMİNİN VERİLDİĞİ YERLER Motosiklet tamirciliğinin mesleki eğitimi, yeterli müracaat olması durumunda Mesleki Eğitim Merkezlerinde verilmektedir. MESLEK EĞİTİMİNE GİRİŞ KOŞULLARI Çıraklık eğitimine başlayabilmek için; · En az ilköğretim okulu mezunu olmak, · 14 yaşını doldurmuş 19 yaşından gün almamış olmak, ancak 19 yaşından gün almış olanlardan daha önce çıraklık eğitiminden geçmemiş olanlar, yaşlarına ve eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir. · Bünyesi ve sağlık durumu gireceği mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olmak, · Eğitim görmek istediği meslekte bir işyeri sahibi ile çıraklık sözleşmesi imzalamak gereklidir.
EĞİTİMİN SÜRESİ VE İÇERİĞİ Mesleki eğitim merkezlerinde, söz konusu eğitimin süresi lise ve daha üst düzeyde genel eğitim almış olanlarda 1 yıl, ilköğretim mezunu olanlarda ise 2 yıldır. Mesleki eğitim merkezlerinde haftanın 1 günü teorik eğitim okulda, 5 günlük pratik eğitim ise işletmelerde verilmektedir. Gerek teorik gerek pratik eğitimlerde öğrenciler; - Mekanik onarımda gerekli olan temel işlemleri kurallarına uygun olarak yapabilecek seviyede teknik bilgi sahibi olur, - Motorculuk mesleğinin gerektirdiği her türlü ölçü ve kontrol, tamir ve bakım aletlerini tanır ve kullanabilecek seviyede beceri sahibi olur, - Temel elektrik terimlerini, devre çeşitlerini, ölçü aletlerini tanır, - Güç aktarma organları ve şasi sistemlerinin yapısını ve çeşitlerini tanır ve bakım, onarım yapabilecek seviyede beceri sahibi olur,- Benzin ve dizel motorlarının ve yardımcı sistemlerinin özelliklerini, çalışma prensiplerini, motoru meydana getiren kısım ve parçaları tanır ve gerekli tamir ve bakımı yapacak beceriyi kazanır, - İki zamanlı motorların çalışma prensiplerini öğrenir, - Temiz tertipli ve düzenli çalışma alışkanlığı kazanır, - Meslek ahlakına, insan ilişkilerine, yardımlaşmaya, işbirliğine, girişimci olmaya uygun davranışlar edinir.
MESLEKTE İLERLEME - Meslekte usta ve usta öğretici unvanlarına yükselmek mümkündür. Mesleki eğitim merkezlerinden kalfa olarak mezun olanlar bir işyerinde çalışıp aynı zamanda teorik eğitimlerine de devam edebilirler. Motosiklet tamirciliği mesleğinde ustalık eğitimi çalışma süresi 1 yıldır. - Ustalık belgesine sahip olanlar veya bunları işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilirler. Ayrıca, işyerinde çırak çalıştırması için de "Usta Öğretici" belgesine sahip çalışanın olması zorunludur. - BENZER MESLEKLER: Oto motor tamircisi
EĞİTİM SÜRESİNCE VE EĞİTİM SONRASI KAZANÇ Çıraklık eğitimi sırasında asgari ücretin %30'undan az olmamak üzere ücret alınır. Bağımsız çalışanlarda kazanç oldukça yüksek olmakla birlikte, bir işyerine bağlı olarak çalışanlarda ücret durumu işverenle yapılacak olan anlaşmaya ve şahsın deneyimine göre değişmektedir.