Av. Ece KAVAKLI Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Ankara Halk Sağlığı Müdürlüğü Hukuk Birimi - PDF
1 Av. Ece KAVAKLI Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Ankara Halk Sağlığı Müdürlüğü Hukuk Birimi
2 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname nin Hukuki Yardım başlıklı 54. maddesinde; Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında; sağlık hizmeti sunumu sırasında veya bu görevlerden dolayı personele karşı işlenen suçlar sebebiyle ceza hukuku kapsamında yürütülmekte olan işlemler ve davalarda personelin talebi üzerine Bakanlık ve bağlı kuruluşlarınca hukuki yardım yapılır. Bu yardımın usul ve esasları Bakanlıkça belirlenir. hükmü yer almaktadır.
3 Sağlık çalışanlarına karşı sağlık hizmetinin sunumu sırasında veya görevlerinden dolayı suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla yapılan hukuki düzenlemeler şu şekildedir: 1) İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü nün tarihli ve 2012/39 (Bakanlık Genelge No:2012/22) sayılı Genelgesi 2) tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Personeline Karşı İşlenen Suçlar Nedeniyle Yapılacak Hukuki Yardımın Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik 3) Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün tarihli ve 2012/23 sayılı Genelgesi 4) Sağlık Bakanlığı Hukuk Müşavirliği nin tarihli ve 2013/2 sayılı Genelgesi
4 AMAÇ: Mezkur Yönetmeliğin amacı, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarında sağlık hizmeti sunumu sırasında veya bu görevlerinden dolayı personele karşı işlenen suçlar sebebiyle personelin veya kanuni mirasçılarının talebi üzerine Bakanlık ve bağlı kuruluşlarınca yapılacak hukuki yardıma ilişkin usul ve esasları belirlemek olarak belirlenmiştir. Yönetmeliğin 5. maddesine göre, hukuki yardımda bulunulabilmesi için aşağıda belirtilen hallerin gerçekleşmiş olması gerekmektedir: 1) Sağlık hizmeti sunumu sırasında veya bu görevlerinden dolayı personele karşı kanunlarda suç olarak tanımlanan bir fiilin gerçekleştirilmiş olması. 2) İlgilinin veya kanuni mirasçılarının talepte bulunması. 3) İlgili personelin soruşturma safhasında şüpheli, kovuşturma safhasında ise sanık durumunda bulunmaması. Personelin, bir olayda hem mağdur hem de şüpheli veya sanık durumunda olması halinde mağdur sıfatıyla hukuki yardım yapılacaktır.
5 Yönetmeliğin 2. Maddesi ile Sağlık Bakanlığı Hukuk Müşavirliği nin 2013/2 sayılı Genelgesi ne göre şu kişiler hukuki yardımdan yararlanabilecektir: Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarında hizmet sunan; 1) Kadrolu (memur) personel 2) 11/10/2011 tarihli ve 663 sayılı KHK eki (II) sayılı cetvelde belirtilen pozisyonlarda istihdam edilen sözleşmeli personel, 3) 663 sayılı KHK nın 52. maddesi çerçevesinde Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında gönüllü ve ücretsiz sağlık hizmeti verenler, 4) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu nun (4/B) maddesine göre istihdam edilen sözleşmeli personel,
6 5) 657 sayılı Kanun un 86. maddesine göre açıktan vekil olarak atananlar, 6) 10/7/2003 tarihli ve 4924 sayılı Kanun a tabi olarak görev yapan sözleşmeli personel, 7) 24/11/2004 tarihli ve 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu kapsamında görev yapanlar, 8) 7/5/1987 tarihli ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu nun Ek 1 inci maddesine göre sözleşme ile çalışan eğitim görevlileri, 9) 3359 sayılı Kanun un Ek 9. maddesine göre, üniversiteler ile birlikte kullanımdaki Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına ait kurum ve kuruluşlarda görev yapan üniversite personeli, 10) Kadro veya pozisyonları diğer kamu kurum ve kuruluşlarında olup, Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında görevlendirilen personel.
7 Bunun yanı sıra Yönetmeliğin 2. maddesi uyarınca, söz konusu hukuki yardım yalnızca ceza hukuku kapsamında yürütülmekte olan işlemleri ve davaları kapsamaktadır. Başka bir deyişle, mağdur ile şüpheli/sanık arasındaki özel hukuktan doğan ihtilaflar hukuki yardımın kapsamı dışındadır. 2013/2 sayılı Genelge nin 3. maddesine göre ise; Söz konusu personelin hukukî yardım talepleri, suç sağlık hizmeti sunumu sırasında veya bu görevlerden dolayı işlenmiş ise karşılanabilecektir. Hizmetin sunumu veya görevi ile ilgili olmak kaydıyla hizmet mahalli veya çalışma saati dışında gerçekleşen suçlar için de hukukî yardım verilecektir. 663 sayılı KHK nın 54 üncü maddesinde, sağlık hizmeti sunumu sırasında işlenen suçlar sebebiyle hukukî yardım verileceğini öngörüldüğü cihetle hizmet sunumu sırasında işlenen suç, personelin göreviyle ilgili olmasa dahi hukuki yardım kapsamında değerlendirilecektir.
8 Mezkur Genelge nin 4. maddesinde de; Suç, 663 sayılı KHK nın yürürlüğe girdiği tarihinden önce işlenmiş olsa dahi, yargılama hukukuna ilişkin kanun hükümleri yürürlük tarihi itibariyle uygulanacağından, şayet soruşturma veya kovuşturma halen devam ediyor ise hukukî yardımda bulunulacaktır. SİSTEMİN İŞLEYİŞİ Yönetmeliğin 7. maddesinde Bildirim ve Kayıt Sistemi düzenlenmiştir. Buna göre; (1) Bakanlık, sağlık hizmeti sunumu sırasında veya bu görevlerinden dolayı personele karşı işlenen fiillerin bildiriminin yapılacağı ve kayıtlarının tutulacağı bir sistem kurar. Bu sistemde kişisel verilere ilişkin bilgilere yer verilemez. (2) Bu Yönetmelik kapsamında işlenen fiilleri, ilgili sağlık kurum ve kuruluşunun yöneticisi, adli mercilere ve Bakanlıkça kurulan sisteme bildirir. Mağdur personel de bu bildirimi yapabilir. (3) Bildirim üzerine Bakanlık, olayın adli makamlara intikal ettirilip ettirilmediğini araştırır. Bakanlıkça keyfiyet ayrıca ilgili hukuk birimlerine de bildirilir.
9 Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet olaylarını takip etmek üzere "Bakanlık Beyaz Kod Birimi" kurulmuş, 24 saat hizmet verecek "113" numaralı telefon ve "www.beyazkod.saglik.gov.tr" internet sayfası oluşturulmuştur. Personele karşı kanunlarda suç olarak tanımlanan bir fiilin işlenildiği herhangi bir şekilde öğrenildiğinde, Bakanlık taşra teşkilatı için il sağlık müdürlerince, bağlı kuruluş taşra teşkilatı için ise bu kuruluşların taşra teşkilatı birim amirlerince bu Yönetmelik hükümleri resen uygulanır ve ilgili personelin veya kanuni mirasçılarının hukuki yardım müessesesini etkin bir şekilde kullanabilmesi için gerekli tedbirler alınır (Yönetmelik Madde 8/2).
10 VEKALET İLİŞKİSİ (Madde 6) Yönetmelik kapsamındaki personele karşı işlendiği iddia edilen suçlara ilişkin soruşturma ve kovuşturmalarda; Bakanlık ve bağlı kuruluşlar merkez ve taşra teşkilatı ile döner sermaye teşkilatı kadrolarında bulunan avukatlar ile 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre hizmet alımı suretiyle kendilerine idarece vekâlet verilmiş avukatlar, ayrıca vekâletname ibrazı gerekmeksizin ilgili personelin veya kanuni mirasçılarının vekili sıfatıyla işlem yapmaya yetkilidir. Ancak, hukuki yardım hizmetinin verilebilmesi, ilgili personelin veya kanuni mirasçılarının hukuki yardım talebinde bulunmuş olması şartına bağlı olduğu için, ilgili kişinin, yardım talebinde bulunduğunu yazılı olarak beyan ederek (ya da Hukuki Yardım Talep Formunu doldurarak), söz konusu dilekçeyi Hukuk Birimi ne ulaştırması yerinde olacaktır.
11 Madde 9 : (1) Hukuki yardım talebine ilişkin taleplerin gereği yapılmak üzere kendilerine intikalini müteakip Bakanlık ve bağlı kuruluşları taşra teşkilatı hukuk birimlerince yapılacak inceleme neticesinde talebin bu Yönetmelik kapsamında bulunmadığının değerlendirilmesi halinde durum gerekçeli bir yazı ile ilgili birim amirine ve talepte bulunana derhal bildirilir. (2) Birinci fıkra uyarınca yapılacak bildirim üzerine ilgili personelin itiraz etmesi veya birim amirinin yazılı olarak yeniden talepte bulunması halinde dilekçe ve ekleri en geç yedi gün içerisinde ilgisine göre Bakanlık Hukuk Müşavirliği veya Kurum Hukuk Müşavirliğine gönderilir. (3) Bakanlık Hukuk Müşavirliği veya Kurum Hukuk Müşavirliği tarafından verilecek karar ilgili personele, birim amirine ve taşra teşkilatı hukuk birimine gönderilir. (4) Üçüncü fıkra uyarınca verilecek karar idari açıdan kesin olup, taşra teşkilatı hukuk birimleri bu karar çerçevesinde işlem tesis etmekle yükümlüdür. (5) İlgili hukuk birimleri, safahatına göre soruşturma veya kovuşturma işlemleri ile alakalı olarak ifası lazım gelen hukuki işlemleri gecikmeksizin başlatır.
12 Madde 10: (1) İdarece yapılacak hukuki yardım; a) İlgili personelin veya kanunî mirasçılarının hukuki yardım talebini geri alması, b) 5 inci maddenin ikinci fıkrası hariç olmak üzere, adli mercilerce yapılacak tahkikat neticesinde personelin sanık durumuna gelmesi, hallerinde sona erer. (2) Hukuki yardımın birinci fıkranın (a) bendi uyarınca sonlandırılması halinde durum, ilgili birim amirine ve soruşturma safhasında yetkili Cumhuriyet Savcılığına, kovuşturma safhasında ise yetkili mahkemeye gecikmeksizin bildirilir. (3) Bu Yönetmelik kapsamındaki fiillerden dolayı yapılan soruşturma ve kovuşturma sonuçları, ilgili hukuk birimlerince Bakanlıkça kurulan sisteme bildirilir.
13 Yerine getirdikleri kamu görevi nedeniyle sağlık çalışanlarına karşı; a- Yaralama (TCK Madde 86-87), b- Tehdit (TCK Madde 106), c- Hakaret (TCK Madde 125), Fiillerin işlenmesi halinde mağdur kişinin şikayeti aranmaksızın yetkili kolluk kuvvetlerince doğrudan işlem tesis edilecek, ilgili Cumhuriyet Savcısına bilgi verilerek talimatları doğrultusunda soruşturma işlemlerine başlanacaktır. Suça el koyma ve soruşturma işlemleri, sağlık kuruluşlarında yürütülürken muayene, müdahale ve hasta bakım hizmetlerini aksatmayacak ve bu hizmetlerde herhangi bir zafiyete neden olmayacak şekilde titizlikle yürütülecek, görevli sağlık çalışanlarının bilgisine gibi soruşturmanın bir parçası olan işlemlerin tamamlanması konusunda Cumhuriyet Savcısının talimatına göre hareket edilecektir.