Radikalizmden Liberalizme İslami Sol
1979 Devrimi sonrası İran’daki dindar aydınlar kendilerini yeniden keşfettiler. Bu aydınlar 1979 öncesinde köklü bir devrimin ve şiddetli sosyo-ekonomik dönüşümlerin savunuculuğunu yapıyorlardı. Son otuz yıl içerisinde ise beklentilerini parça parça reformlar gerçekleştirmeye, özelde de politik özgürleşmeye indirgemiş durumdalar.
Eskiden kullandıkları lügatte devrim, emperyalizm, şehit, mustazafin, tevhid, kökler ve Batı sarhoşluğu (garpzadegi) gibi sözcükler yer alırdı. Şimdi ise demokrasi, hürriyet, eşitlik, çoğulluk, insan hakları, sivil toplum, modernite, diyalog, politik katılım ve doksanların sonunda uydurulmuş yeni bir terim olan yurttaşlık (şehrevendi) yer buluyor.
Bu makalenin niyeti gayet mütevazı. Amacı, odak noktası, dil ve önceliklerle ilişkili olarak yaşanan değişim için kimi zihinsel gerekçeler sunmak. Makale, ne sosyolojik bir analiz sunmaya niyetleniyor ne sözkonusu dönüşümü açığa çıkaran politik, sosyal ve ekonomik baskı unsurlarına dair derinlemesine bir çalışma yapıyor ne de dindar aydınların kendi seküler karşıtları, özellikle marksist sol ile geliştirdikleri karmaşık ilişkileri inceliyor. Makale, sadece altmışların ulvî bir siması olan Ali Şeriati ile doksanların eşdeğerdeki bir siması olan Abdulkerim Suruş’un kıyaslanması üzerinden, görece daha geniş bir bağlamda gerçekleşen başkalaşımı resmediyor. Gerçekte Suruş ve onun Ekber Ganci gibi paralı askerleri, kendilerini sıklıkla Şeriati’nin entelektüel varisleri olarak tarif ediyorlar ve onu “İslam Devrimi”nin ideologu olarak methediyorlar.
Yazının tamamını dergimizden okuyabilirsiniz.
Yıl: 2012 - Sayı: 30
Ali Şeriati [Özel Sayı]