ÇAĞIN EN BÜYÜK OZANI, YANNİS RITSOS (1909-1990)
Hitler, Mussolini, Metaksas ve Franko gibi korkunç diktatörlere şahitlik eden 20. Yüzyıl Nazım, Aragon, Neruda ve Ritsos gibi devrimci ozanları da yaratmayı başarabilmiştir.
İnsan ile toplum arasındaki ilişkileri, analitik bir yöntem izleyerek çözmeye çalışan toplumcu- gerçekçi şair ve yazarlar; temelde rekabete dayalı piyasa ekonomisi üzerine kurulu, hukuk, etik, politik ve kültürel yoz –anamalcı düzenin yurttaşlar arasında yarattığı eşitsizlikleri- sömürüyü ona ayna tutmak, yansıtmak amacıyla değil, ancak buna neden olan düşünce sistematiğini ve onun savunma mekanızmalarını; yüzyıllardır süren ezilen halkların yazgısını değiştirmeyi amaçlayan ürünler vermişlerdir.
‘’Sanatın kaynağı özgür, organık bir toplumsal yaşamdadır. Baskı ve korku, kölelik ve zorbalık sanata düşmandır. Romantizmi keşfeden burjuvazi gerçeği ülküselleştirerek çarpıtmaktadır.’’ Diyen Marx bu sanat akımını salıklamıştır.
İnsan hayatının tarihsel değişiminin ve dönüşümünün başlamasıyla, o ana kadar birikmiş olan aktörenin çatışması kaçınılmazdır.
Kişisel çıkarlarını bir yana bırakarak toplumsal kaygılar gütmeye başlayan insanı ruhsal ve fiziksel olarak tüketen koşullara karşı başkaldırmayı, direnmeyi örgütleyen ve romantizmin sonunu getiren akımda gerçekliğin algılanışı ve ürünlerde yansıtılışı da çağa, uluslara ve toplumsal gelişmelere paralel olarak değişkenlik göstermiştir.
‘’Şairi, şiir yazmaya, kendi özgün şairlerin yapıtlarıdır’’ diyen Mikel Dufrenne gelince aklımıza, etkilendiğimiz şairleri sıralarız hemen.
Aragon’un ‘’şiirlerini ilk kez okuduğumda gözlerim doldu’’ ve o ‘’yaşadığımız çağın en büyük ozanıdır.’’ Dediği ünlü Yunan Şairi Yannis Ritsos’tur, kahramanımız.
Kitapları Atina’nın Zeus Tapınağı sütunları arasında Marx ve Gorki’ninkilerle birlikte yakılmıştır.
Nazım Hikmet, Angina Pektoris şiirindeki dizelerinde onun ülkesinin yazgısına göndermede bulunur.
‘’ … Sonra her şafak vaktı, doktor, kalbim
Yunanistan’da kurşuna diziliyor…’’
Ritsos,Nazım’a adağı Bir Ad Müzik ve Evrene Dönüşünce şiirinde seslenir:
Ve tepelerden taşlar yuvarlanırken
Sokak fenerinin altında
Özgürlük ki adlarından biridir senin’’
Özgürlük sevdalısıdır Ritsos. Aynı adlı şiirinde Freud’yen bir yaklaşımla varlık olarak insanın üst- bensizliğine vurgu yapar:
‘’Burada çiftleşti o mağrur atlar,
Sevgiye ve babalığa bağlanmaksızın.
Bağışlanma getirmez bu tepede.’’
Ailesi adeta lanetlenmiş gibidir. Maruz kaldığı acılara dayanamayıp kendini öldürmeyi düşünmüş, şiire ve devrimci ülküye tutunarak bunu aşabilmiştir. Siyasal düşünceleri yüzünden 1948/1952 yılları arasında Ege’deki adalarda tutuklu kalmıştır. Doğru dürüst bir tahsili ve işi olmamıştır.
Onun şiirinin büyüklüğünü ortaya koymak için Yunan halkının yarım asırlık özgürlük savaşımının, umutlarının ve hayal kırıklıklarının sesini günümüze kadar taşımasındaki başarıda bulabiliriz.
1967 yılında yönetime el koyan Albaylar Cuntası tarafından tutuklanıp Yaros adasına gönderilen şairin bütün eserleri tekrar yasaklanmıştır.
Dünyanın ozana gösterdiğiilgi yüzünden cuntanın başkan yardımcısı Stelios Pattakos onu Atina’ya getirterek görüşmek istediğinde aralarındaki diyalog bir soru ve cevaptan ibarettir.
Pattakos: Siz bir ozansınız. Niçin politikaya karışıyorsunuz?
Ritsos: Bir ozan ülkesinin en büyük yurttaşıdır,işte bu yüzden de politikayla ilgilenmek onun görevidir.
Ozan halkın gözü kulağı, vicdanı ve dilidir; gerçekliği taşıyıcı, yansıtıcı ve bilinçlendiricidir. Manevi olarak önderidir onların. Çünkü sadece kendi adına değil, halkı ve bütün bir insanlık içinde konuşur.
İnsanlarıyla birlikte acı çeker ve onlarla birlikte katlanınca bütün zorluklara, güvenlerini kazanırsa bu görevi layıkıyla üstlenmiş olacaktır.
Cunta artan ününe ve yurtdışından gelen davetlere dayanamayarak ona pasaport vermiş ama o yurtiçinde kısıtlanan özgürlüğünü protesto etmek amacıyla bunu kullanmamıştır.
Şiirlerinde umutsuzluğa yer yoktur. Ona göre ozan karanlıkta görebilen insandır. Şiir ise ozanın serüvenidir, yakalanamayanı, dile gelmeyeni ele geçirmektir.
Onun şiiri fabrika bacalarında tütmelidir, sokaklarda savrulmalı, zalime meydan okumalı ve insan varlığına karşı olan ne varsa ona başkaldırmalıdır.
Alman işgalini, İngiliz müdahalesini, iç savaşı ve Albayla Cuntasını görmüş militan bir devrimci olan ozana dünyanın en prestijli ödülleri layık görülmüştür.
Ömrünün sonuna kadar resim yaparak ve şiir yazarak yaşamıştır.
Çünkü bu onun varoluş biçimidir.
Hatay'da düzenlenen uyuşturucu operasyonunda 492 bin uyuşturucu hap ele geçirildi, olayla ilgili 3'ü Suriyeli 5 kişi gözaltına alındı. Hatay'da düzenlenen...