Bebeklerde ve Çocuklarda CPR (Yaşam Desteği) Nasıl Yapılır? - Sesan
29 Ekim-4 Kasım Kızılay Haftası Sonraki yazı »
Güncelleme: 21 Eki 2018
acil durum, acil yardım, bebek, çocuk, cpr, hastalık, ilk yardım, kalp masajı, suni solunum, yaşam desteği
Yaşam desteği (CPR) yetişkinlere, çocuklara ve hatta bebeklere bile uygulanabilen hayat kurtarma yöntemlerinin genel adıdır. Bu şekilde, ölüm tehlikesi yaşayan kişilere kalp masajı ve solunum desteğinden (suni teneffüsten) oluşan ilk yardım yapılması sağlanır. CPR (yaşam desteği) uygulaması hiç vakit kaybetmeden yapıldığında birçok hastanın hayatını kurtarabilecek güçtedir. Bu müdahalelerin herhangi bir ilaç veya cihaz kullanılmadan yapılan kısmına “temel yaşam desteği” denir. Ülkemizde pek önemsenmeyen bu konu hakkında herkesin bilinçlendirilmesi gerekir. Sağlığımızı bir anda ciddi şekilde tehlikeye sokabilecek durumlar herkesin başına gelebilir. Örneğin, ani solunum ve kalp durması gibi rahatsızlıklar yetişkinlerde görülebildiği gibi çocuklarda ve bebeklerde de görülebilir. Zamanında ve doğru şekilde müdahale edilirse hastayı kurtarma ihtimali oldukça yükselir. Müdahale edilen kişiler çocuk veya bebek olursa uygulama biraz daha hassas yapılmalıdır. Daha önce CPR detaylarını ve yetişkinlerde nasıl uygulandığını “CPR (Yaşam Desteği) Nedir? Nasıl ve Ne Zaman Uygulanır?” başlıklı yazımda açıklamıştım. Bu yazımda bebeklerde ve çocuklarda uygularken hangi farklara dikkat edilmesi gerektiğini açıklayacağım.
Bebeklere ve çocuklara uygulanan CPR (yaşam desteği) teknikleriyle yetişkinlere uygulananlar arasında bazı farklar vardır. Müdahale esnasında yapılan yanlışlar olumsuz sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle doğru tekniklerin uygulanması gerekir. Bebek ve çocuklarda ani kalp durması erişkinlere göre daha ender görülür. Çocuklarda solunum ve kan dolaşımı genellikle bir süreç içinde bozulur, sonrasında kalp ve solunum durması gelişir. Bu durumun aniden olması nadir görülür. O yüzden bebeklerin ve çocukların acil yardıma ihtiyaç duyacağını daha önceden anlayabilir ve önlemler alabiliriz. Yanlış müdahale yapmamak için de hem yetişkin hem çocuk hem de bebekler için uygulanması gereken hayat kurtarma tekniklerini detaylı şekilde öğrenmeli ve aralarındaki farkları bilerek davranmalıyız.
Çocuklarda uygulanan temel yaşam desteğinin, 8 yaşının altında ve üstünde olmak üzere bazı farkları vardır. Bunlardan en önemlisi, 8 yaşından küçük çocuklarda genellikle solunum problemleri ön planda olduğundan öncelikle beş siklus (yaklaşık iki dakika) CPR yapılmalı ve sonra 112 Acil Servis aranmalıdır. Eğer çocuk 8 yaşından büyükse genellikle kalple ilgili problemler ön planda olduğundan ve elektroşok gerekebileceğinden, önce 112 Acil Servis aranmalı sonrasında CPR uygulamasına başlanmalıdır. Buradaki birkaç saniyelik süre farkı bile çok önemlidir. Hastayı doğru ve hızlı şekilde tahlil etmeli ve hemen karar vermelisiniz.
Bilinci kapalı bir bebekte solunum yolu tıkanmasının en sık görülen nedeni ise başın öne doğru eğilmesi ve dilin arkaya düşmesidir. Travma şüphesi yoksa, bebeğin omuzları altına bir havlu veya kıyafet konularak başı geriye doğru yatırılır. Böylece kapanan solunum yolu kolayca açılmış olur. Eğer travmadan şüpheleniliyorsa bebeğin boynunun stabil hale getirilmesi gerekir. Omurga yaralanması varsa hasta sarsılmadan, mevcut vücut pozisyonu korunarak hareket ettirilmelidir. Bir yaşın altındaki bebeklerin, bilinçleri açık olsa bile sözlü iletişime geçemeyecekleri için hareketlerine ve dış görünüşlerine bakarak karar verilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Acil durumda ilk olarak hastanın nabzı kontrol edilmeli ve atmadığı tespit edildiyse vakit kaybetmeden kalp masajına başlanmalıdır. Genel olarak 8 yaşına kadar olan çocuklarda kalp masajının tek elle yapılmasının yanında, bebeklerde de 2 veya 3 parmak kullanarak kalp masajı yapılır. Özellikle bebeklerin vücut dokuları hassas olduğu için kalp masajını aşırı baskı oluşturmadan yapmak gerekir. Kalp masajı için bebeğin göğüs merkezi (iki meme ucunun altındaki hattın ortası) belirlenir. Göğüs kemiği (sternum) 4 cm kadar aşağı (yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3’ü kadar) inecek şekilde bastırılır. Masajın hızı dakikada 100 kere (yaklaşık olarak saniyede iki bası) olmalıdır. Kurtarıcı kişi sayısı fazlaysa her 15, kurtarıcı tek kişiyse her 30 kalp masajından sonra 2 kere suni solunum yapılmalıdır. Bu işlemler sağlık ekipleri gelene kadar devam ettirilmelidir. Bebeklere uygulanan temel yaşam desteğinde kurtarıcı tek kişiyse öncelikle beş siklus (yaklaşık iki dakika) CPR yapıldıktan sonra 112 Acil Servis’in aranması gerektiği unutulmamalıdır.
1-8 yaş arası çocuklarda kalp masajı dakikada 100 kere hızında yapılmalıdır. Bu da yaklaşık olarak saniyede iki kalp masajına tekabül eder. Her beş döngüde bir, yani yaklaşık her iki dakikada bir çocuk tekrar değerlendirilir. 1-8 yaş arası çocuklarda kalp masajı/suni solunum oranı “30/2″dir. Her 30 kalp masajından sonra 2 kere solunum yaptırılır. Bebeklerde olduğu gibi 1-8 yaş arası çocuklara uygulanan temel yaşam desteğinde de kurtarıcı tek kişiyse öncelikle beş siklus (yaklaşık iki dakika) CPR yapıldıktan sonra 112 Acil Servis’in aranması gerektiği unutulmamalıdır.
Bebeklere suni solunum yaparken kurtarıcının ağzı hastanın hem burnunu hem de ağzını kapatacak şekilde konumlandırılır. Bebeklik döneminden çıkmış çocuklarda ve yetişkinlerde hastanın burnu elle kapatılarak sadece ağız yoluyla solunum yaptırılır.
Sekiz yaşından büyük çocuklarda yaşam desteği (CPR), bebeklere ve küçük çocuklara uygulanandan biraz daha farklıdır. Vücut dokuları geliştiği için kalp masajı daha sert şekilde uygulanmalıdır. Ayrıca bazı durumlarda CPR esnasında iki elin birden kullanılabilmesi de mümkün olmaktadır.
Bebek ve çocuklarda yabancı bir cisimle ilgili olarak (yiyecek, oyuncak parçaları ve benzeri) solunum yolunun tam tıkanması durumunda hastada birkaç belirti görülebilir. Bu durumda çocuk nefes alamaz, ses çıkaramaz veya öksüremez. Solunum yolu kısmen tıkandıysa ani solunum sıkıntısı görülür, zayıf ve sessiz bir şekilde öksürme olabilir ve hırıltı duyulabilir. Bu durumda tıkalı solunum yolunun açılması gerekir.
Bebeklerde tıkalı solunum yolunu açmak için dönüşümlü olarak “sırt vuruşu” (her saniyede bir vuruş olacak şekilde skapulalar arasına 5 kez) ve “göğüs basısı” (diyaframın üst bölümüne 5 kez) yapılır. Bu döngüye, yabancı cisim çıkana veya bebeğin bilinci kapanana kadar devam edilmelidir. Bebeğin bilinci kapanırsa acil olarak CPR uygulamasına başlanmalıdır.
Çocuklarda tıkalı solunum yolunu açmak için birkaç farklı yöntem uygulanabilir. Bilinci kapalıysa baş geri çene yukarı (head tilt chin lift) manevrası ile çocuğun ağzı açılır. Ağız içinde yabancı cisim görülürse çıkartılır. Yabancı bir cisim aramak üzere çocuğun ağzına bilinçsizce parmak sokmamak gerekir. Ağız içi temizlendikten sonra acil olarak CPR uygulamasına başlanır.
Bu yazıda belirttiğim kurallar yetişkinlere uygulanan CPR ile bebek ve çocuklara uygulanan CPR yöntemlerinin farklarını ortaya koymaktadır. Acil durumların ne zaman karşımıza çıkacağını bilemeyiz. Bu nedenle ilk yardım uygulamalarının en önemli bölümünü teşkil eden CPR yöntemlerini bilmek belki bir insanın hayatını kurtarmamızı sağlayabilir. CPR işlemlerini eksik veya hatalı yapmak hastayı daha büyük tehlikeye sokabileceği için yetişkin, çocuk ve bebeklere uygulanacak teknikleri iyi şekilde öğrenmenizi tavsiye ederim.
Emzirme destekleyici sistem (kısaca EDS), anne sütünün yeterli olmadığı durumlarda bebeğin emmeye devam etmesi ve beslenmesinin kesintiye uğramaması i...