Ana Sayfa > Haberler > Mimarlık > Mimarlık ve Çizgi Roman: Abstraction of Living
Tarih: 10 Mart 2006 Kaynak: Archinect Çeviren: Gülin Şenol
Çizim: Abstraction of Living''den bir kare
Mimari sunumlar sadece yapım hikayesi ile değil aynı zamanda operasyonun hikayesi ile de yüzleşme ihtiyacını sürdürmüştür. Sunulacak olan şeylerden biri mimarlığın nasıl inşa edildiğiyse bir diğeri kesinlikle mimarlığın nasıl kullanılacağıdır. Genelde bu sunumlar perspektife ya da bir perspektif serisine indirgenir ve böylece henüz gerçekleşmemiş bir ürünün statik bir görünümünü sağlanır. Bu doğmamış bir projenin kendisini idealleştirmesidir. Peki ya insanların bu esnada ne düşündükleri, bu sürece girmeden ne oldukları ve projenin nasıl oluştuğu da tasarım eyleminin bir parçası olursa?
Archigram’ın çizgi romanları ya da John Hejduk’un maskeleri tasarım eylemini eş zamanlı olarak yapım, işleme ya da kullanım hikayesinin içerisine sokmaya yakınlaşmış gibi gözüküyorlar. Mimarlık eyleminde bugün “anlatı”ların rolü nedir? Bir işin ömrünün fantastik sinema kalitesi gözden kaçırılmış potansiyel bir tasarım eylemi midir?
Toronto Üniversitesi’nden Jimenez Lai’nin işi, mitoloji ve anlatımını eş zamanlı olarak tasarlayan projesi Abstraction of Living üzerine yapılan bir söyleşiyi okuyabilirsiniz.
Mason White: Jim, sen şu çizgi roman okuma ve biriktirme tutkusuyla büyüyen çocuklardan mıydın?
Jimenez Lai: Evet, bu bir çeşit takıntıydı, ancak ben Kuzey Amerika çizgi romanlarıyla pek ilgilenmiyordum. Satın aldığım herşey neredeyse Japon mangalarıydı.
MW: Hangi mangaları takip ediyordun?
JL: İlk başlarda, çocukken, Doraemon’u okumaya başlamıştım. Doraemon, Hiroshi Fujimoto tarafından yazılıp ve çizilmişti; 22. yy’dan buraya 4. sınıftaki bir çoucuğa yardım etmek için zaman yolculuğu yapan bir android kedi ile ilgiliydi.
Daha sonra gençliğimde Dragonball’u okumaya başladım. Toriyama Akira’nın yarattığı Dragonball, 1984-1995 yılları arasında haftalık olarak bölümler halinde yayınlandı. Hikaye bir süper kahramanla, Son-Goku ile ilgiliydi, Son – Goku şeytana karşı savaşan boyun eğmeyen bir ruhu ve masum bir kalbi olan, başka bir gezegenden gelen ancak dünyada büyümüş bir çocuktu. Özellikle yazarın aklında gerçekleştiren fantastik teknoloji tarafından sürüklenip gidiyorum. Örneğin, ev ya da araba gibi objeleri cepte taşınabilecek boyuta kadar küçülten kapsül, yer çekimine karşı gelen kami-evler ve zamanı yavaşlatan ruh evler gibi.
Şimdi yetişkin bir insan olarak Inoue Takehiko''nun Vagabond’unu çok seviyorum. Bence Inoue’nin çizimleri ve kompozisyonları Toriyama’nın veya Fujimoto’nunkilerden çok daha sofistike. Karakter gelişiminin derinliği de, belki bir tek Urasawa Naoki''nin Manga Monster’ı dışında, şimdiye kadar ilgi duyduğum herşeyden çok daha kompleks ve olgun. Vagabond gençliğini obsesif biçimde dünyanın en iyi silahşörü olma düşüncesiyle geçirmiş olan yetenekli bir samurayın hayatındaki mücadeleleri anlatıyor. Manganın çerçevesi hikayeyi çok zekice yollardan ilerletiyor, yazarın ne yaptığını anlayabilmek için defalarca hikayeyi okuduğum oluyor.
MW: Bu bizi kolaylıkla yakın zaman önce bitiridiğiniz fantazi, yolculuk, ütopya ve toplum üzerine olan grafik roman Yaşamın Soyutlanması (Abstraction of Living) projenize götürüyor. Bob da bir çeşit Manga kahramanı mı?
JL: Bob benim için oldukça zor bir karardı. Manga karakterlerinin çoğu genelde sizin süper kahramanlarınızdır: zeki, yakışıklı, çalışkan vs. Başlarda çok az kusuru olan gerçek anlamda yakışıklı bir adam yaratmıştım.
Ancak haftalar sonra emekli Profesör John Wyatt ile çalıştım ve şuna karar verdim: Bob insanın bütün zayıflıklarını gösteren trajik bir kahraman olacaktı. Önceleri bir ismi yoktu, kendine olan özgüvenini düşüren ölçüde fiziksel olarak kötüydü, çok zeki değildi ve herşeyden önemlisi Bob bencildi. Manga kahramanlarının tam tersiydi.
MW: Sanırım Bob sıradan bir insan. Acaba bu yüzden Garnier’in “Cite Industrielle”i, Howard’ın “Garden City”si, FL Wright’ın “Broadacre City”si ya da Archigram’ın “Instant City”si gibi ütopik görüşlerin çizim ve sunum tekniklerinden uzak durdunuz mu?
Aslında kastettiğim şu; Wright’ın “Broadacre City”sinin etkileri sizin projenizde bir parça hissediliyor, ancak öyle gözüküyor ki sizin için sonlu bir figür olarak kentsel planlama, birimlere ayrılmış ve eşit olan (bir aile için bir akrelik yer) mekanın ve toprağın sosyal imgeleminden daha az önemli. Bu yönünüzle hangi açıdan Wright’ın vizyonun eleştiricisi oluyorsunuz? Ve, günümüz şehirciliğinde ütopyaların ne kadar yeri var?
JL: Bu kısa çizgi romandaki bazı karelerde Instant City ile bazı grafik sunum benzerlikleri görülebilir. Açık olmak gerekirse, bu projede ideal bir şehir arayışı yok. Bu iş, bir nostalji, evsizlik, modernizasyon ve modernite çalışması olarak başladı. Ailelerin neredeyse yarısının bir akrelik alana sahip olduğu bir ülkede, bir mekanı herhangi bir bağlamda sunmamaya çalıştım. Çizgi roman olmayan bir mekanın realistik olmayan bir vizyonunu ilüstre etmek için mükemmeldir, bazıları tek karelik imajlar olan kısa öyküleri ve okurları bu kurmaca hikayenin içine çekecek olan karakterleri kurabilmek için fırsatlar sunar.
Öte yandan, “Broadacre City” ile ilgili söylemek istediğim birkaç nokta var: Frank Lloyd Wright hiçbir zaman mekanın ve doğal kaynakların tükenebilir değişkenler olduğunu hesaba katmamıştı. Şu anda böyle bir duruma tanıklık etmekteyiz: Varlıklı insanlar alt-ayrışmaya doğru yayılıyorlar, kent merkezlerinin çekirdekleri boşalırken buraları alt gelir gruplarıyla doluyor ve kentler enerji tüketiminin kontrolünü gittikçe artan biçimde kaybediyorlar. "Broadacre City"i gerçekleştirmek, sınırlarını çizmek ve bir çembere çevirmek mekanın ve kaynakların tükenebilir olduğunun başlıca göstergesidir. Bu ölene kadar her bir kişinin bir birimde ikame ettiği ve işinden sıkıldığı bir dünyadır.
Çizim: Broadacre City
MW: Aslında, “ütopik” kelimesini kullanırken otonom bir şehirciliği ya da anklavları işaret ediyordum. Bir bakıma, seçtiğiniz sözcük “çember” bu durumda taşımacılığa ve evcimenliğe verdiği referanslarla çok doğru bir betimleme olarak duruyor. Ve, “the Broadacre” taşımacılığın ve kentsel altyapının fantazinin önemli bir parçası olmasından kaynaklanan bir durumla sizin için oldukça işe yarar bir örnek.
Ancak ütopyaları önünüze getirmemin sebebi, yayılma olmasına rağmen, bu tarihsel görüşlerin dahili bir mantık ve bireyselliği kolektiflik ile birbirlerinin ardına koşulmuş olarak tanıyan bir düzen önermelerdir.
Belki de bir parça daha grafik romanın roman kısmı üzerine konuşmalıyız. Bir mimarlık eylemi hikayesini bu formatta nasıl anlattınız?
JL: Birçok proje stüdyosunun varolan inşaat sahaları içerisinde kurgusal, hayali programlar yapmasından bu yana, bütün mimarlar mimarlık üzerine çizgi roman yapmaya muktedirler. Miras olarak, mimarlık okulları öğrencilerini her zaman kritik edebilecekleri planlar yapmaya teşvik ettiler. Her bir teslim tarihinde, öğrenciler kendilerinin oluşturduğu birşeyleri sunar, geniş basılı formatlarda hikayeler anlatırlar. Ben sadece bu sunum fikrini daha da genişletiyorum ve hikayeyi kareler içerisinde sunuyorum.
MW: Öyle gözüküyor ki bu size aynı anda hem bir mimar olarak hem de bir senaryo yazarı ve romancı olarak çalışma fırsatını sunuyor. Acaba seçtiğiniz uzay kavramı, plan ve görünüşün birleştirilmesi fikri üzerine bize birşeyler anlatabilir misiniz?
JL: Bir binanın tersyüz edilmesi, çevrilmesi ve görünüşlerine plan gibi davranılması ile ilgiliydim. Yerçekimi olmadan, bütün yüzeyler plan gibi işleyebilir ve zemin gibi üzerine yerleşilebilir. Gerçekte, ortografik çizimler arasındaki farklar terk edilir hale geliyor.