Konu: Tbdy2016..genel bakış(1)
25-05-2016, 00:01 #1
TBDY, Türkiye bina deprem yönetmeliğinin kısaltılmışı.Şu an ilgililere sunuldu ve tartışmaya açıldı.Muhtemelen birkaç değişiklikle önumuzdeki 3-5 ay içerisinde yururlüğe girecek. Uzun süredir bende inceliyorum Belli bir noktaya gelmeden de yazı yazmak istemedim. Birkaç yazı ilede bu yönetmelik nedir neden bahsediyor bilgilendrmeye çalışacağım.
Öncelikle şunu bir hatırlatayım.Bu yönetmelikten korkmayın.Kanunda değişse, yönetmelik de değişse statik kurallar aynı dinamik kurallar aynı.Yönetmelik sadece birtakım usuller, kombinasyonlar şartlar getiriyor ve biz muhendislerde statik ve dinamik ve mukavemet bilgimizle bunları yapıyoruz.Durum bundan ibaret.
Yönetmelik yaklaşık 400 A4 kagıt boyutunda.Bunun nedeni betonarnmeden, çeliğe, zemin yapılarından yapı izolatörlerine(bina yalıtımı) kadar tüm bölümlerin burada yer alması.Bu iyi olmuş.SDürekli o kaynaga bu kaynaga yönelmek zorunda kalmayacagız.Yönetmelik yeni yapılacak ve güçlendirilecek tüm binaları kapsıyor. Dikkat edin Bina diyorum, Çünkü yönetmelik sadece bina türü yapıları baglamakta.
Yönetmeliğin en çarpıcı özelliklerinden biriside artık her mühendisin her projeye imza atamayacak olması.Yani okulu bitir istediğin projeye imza at.Artık bu devir kapandı gibi gözüküyor.Bundan böyle özel tasarım gerektiren projeler yetkin muhendisler tarafından yapılacak yada bu yetkin muhendilserin kontrolünde yapılacak.Burada özel uzmanlık gerektiren proje kavramı devreye giriyor.Bunlar sahaya özel deprem analizlerinin yapılması, zaman tanım alanında doğrusal olmayan yöntemle deprem hesabı yapılması,yüksek binaların deprem hesabı ve tasrımı, temel yalıtımı ile depreme karşı izolatör ler kullanılarak yalıtılmış yapıların tasarımı, gibi konular.Burada muhtemelen yüksek yapı tanımına dikkat ettiniz.Yönetmelikde tek bir yüksek yapıdan bahsedilmiyor.Yani 10 katlı bir yapı yada 40 metrelik bir yapı gibi tariften bahsedilmiyor.Yuksek yapı tarifide değişken.Bina yükseklikleri sınıf olarak 8 e ayrılmış durumda .Sadece BİNA YÜKSEKLİK SINIFI 1 olan yapılar yüksek bina sayılmakta.Yani BYS=1 ise yüksek bina.BYS=BİNA YUKSEKLİK SINIFI. Yükseklik olarak 70 metreden düşük hiçbir bina yuksek bina sayılmıyor bunu belirteyim.
Deprem hareketleride 4 e ayrılmış.Bunlar DD1, DD2,DD3 ve DD4. ...DD=DEPREM DUZEYİ.Bu deprem tanımlamaları tüm binalar için gecerli ister mevcut olsaun ister yeni yapılacak olsun.Biliyorsunuz TDY2007 de yeni yapılar için birtek tasarım depremi denilen deprem vardı.Mevcut binalar içinse tasarım depreminin yanında tasarım depreminden buyuk bir deprem ve tasarım depreminden küçük bir deprem olmak üzere toplam 3 adet deprem sözkonusu idi.TBDY de 4 adet deprem var.Tüm hesaplamaları bu 4 adet deprem düzeyine göre yapacagız.Burada en buyuk deprem DD1 olarak tanımlanmış.Ondan sonra DD2 dediğimiz deprem geliyor.DD3 deprem düzeyi biraz daha küçük.En küçük deprem düzeyide DD4 dediğimiz deprem ki DD4 depremine hergun olan kucuk depremler benzetmesini yapacagım(benzetmede hata olmaz.Hergun olmayacak tabi ama sık olacak anlamında kullandım)).DD2 olarak adlandırılan deprem günümüzdeki tasarım depremine karşılık gelmekte.DD1 depremi standart tasarım depreminin yaklaşık 1.5 kat buyuklüğünde.Yani DD1=1.5DD2.(SPEKTRAL BUYUKLUK OLARAK).DD3 depremi ise standart deprem dediğimiz DD2 nin yarısı buyuklugunde yaklaşık.Yai DD3=DD2 /2 ... DD4 depremi ise ufak bir deprem düzeyi.Sürekli karşılatıgımız bir deprem türü.Bu düzeyler önemli.Çünkü tasarımlarımız bu düzeylere göre yapılacak.Tasarımlarımızda yine çoğunluk standart deprem duzeyinin olacak.
Artık deprem bölgeleri haritamız da bir işe yaramayacak.Degişecek.Yeni deprem haritalarına deprem tehlike haritaları adı verilmiş.Bu haritalarda her deprem düzeyi için , yani 4 deprem düzeyi için iki spektral ivme degerleri yazacak.Yani siz deprem tehlike haritalarından spektral ivme değerlerini alacaksınız.Bu haritalarda kısa periyot bölgesi için spektral ivme katsayısı yazacak , hemen altında da 1 saniyelik periyoda denk gelen spektral ivme katsayısı yazacak.Deprem tehlikesine göre bu spektral ivme degerleri buyuyecek yada kuculecek.Aklınıza şu gelebilir :Bu 1 saniyelik spektral ivme degeri ne işe yarıyor neden haritada verilmiş.Onu ileride açıklayacagım.Haritada verilen bu spektral ivme degerlerinden yararlanarak hesaplarda kullanacagımız tasarım spektral ivme katsayılarını bulacagız.Tasarımda kullanacagımız spektral ivme katsayısını bulmak için haritadan aldığımız spektral ivme katsayısını yerel zemin etki katsayısı ile çarpacagız.Şu anki yönetmelikde biliyorsunuz Z1,Z2,Z3,Z4 zemin grupları vardı.Bunların uc periyotları yönetmelikde belirlenmişti.TBDY de ise , TA ve TB ler spektral ivme katsayılarına göre bulunmakta.TA ve Tb bulunurken 1 saniyelik periyoda denk gelen tasarım ivme spektrumundan yararlanılmakta.Spektral ivme de Yine şu anki yönetmeliğe benzer biçimde bulunulmakta.Perıyotlara göre Sae bulunmakta(Sae=spektral ivme.F=m x a düşünürsek a dediğimiz şey Sae spektral ivme diyebiliriz.TBDY de önemli bir konuda düşey deprem kuvvetinin bulunması Buda yatay spektral ivemin bir oranı şeklinde verilmiş.Düşey spektrum köşe periyotları TA/3 ve TB/3 şeklinde belirlenmniş.TBDY de zeminlerde 6 sınıfa ayrılmış. ZA,ZB,ZC,ZD,ZE,ZF..En iyi zemin ZA... ZF türü zemin ise üzerinde yapı yapılması için sahaya özel arastırma yapılması gereken zeminleri belirtmekte.
Bina önem katsayılarına göre bina kullanımı sınıfı belirlenmiş.Bina önem katsayıları 1, 1.2 ve 1.5 olarak 3 e ayrılmış.Biliyorsunuz şimdiki yönetmelikde 1.4 de vardı.TBDY de ise 1.4 bulunmamakta.Bu sınıf genelde 1.5 e katılmış.BKS dediğimiz şey bina kullanım sınıfını göstermekte.Bina kullanım sınıfı ise önem katsayısı 1.5 olan binayı anlıyoruz.BKS=2 ise bina önem katsayısı 1.2 olan binaları anlıyoruz.BKS=3 ise bina önem katsayısı 1 olan binaları anlıyoruz.DTS dediğimiz deprem tasarım sınıflarıda Bina kullanım sınıflarına göre belirlenmiş.Bina kullanım sınıfımıza göre spektral ivme katsayımızı harita spektral ivmesinden yararlanarak belirliyoruz.Deprem tasarım sınıfımızı seciyoruz.4 adet deprem tasarım sınıfından söz etmek mumkün.DTS1,DTS2,DTS3,DTS4.Yapımızı depreme göre dizayn edeceğimizde hangi sınıf deprem tasarımına girecegini belirlıyor ve o tür deprem sınıfına göre tasarlıyoruz.
Rijit bodrum durumuda açıklanmış.Bir yapının rijit bodrumlu olabilmesi için iki kuraldan bahsediliyor.Bu iki kural aynı ande gerçekleşirse siz rijit bodrum kabulu yapabilmektesiniz.Birisi bile saglamazsa rijit bodrum kabulu yapamıyorsunuz.
1...Rijit bodrum perdeleri binanın 4 tarafında olacak yada en azından 3 tarafını cevreleyecek.
2...Her iki yöndede bodrum katlar dahil binanın tümü için hesaplanan doğal titreşim periyodu, zemin kat döşemesi dahil bodrum katların yok varsayılması ile hesaplanan doğal titreşim periyodu oranının 1.1 den kucuk olması. Yani bodrumlu binada periyod göreceli düşüyorsa bodrum kat rijit kabul edilebiliyor.Ancak bodrum kat varlığı periyodu çok fazla degiştirmiyorsa o takdirde rijit kabul yapılmıyor.Buda mantıklı.
Bina yükseklikleride sınıflandırılmış.Yapılar yukseklik bakımından 8 parcaya bölünmüş.BYS1 den BYS8 e kadar.(BYS=BİNA YUKSEKLİK SINIFI).eN YUKSEK BİNALAR bys1 SINIFINDA AŞAGI İNİLDİKÇE YUKSEKLİK AZALMAKTA sADECE BYS1 sınıfına giren binalar yuksek bina kabul edilmekte.BYS lerde standart değil.Mesela DTS1 e göre tasrım yapmak zorundaysanız bina yukseklkiğiniz 70 metreyi geçtiğinde yuksek bina olmakta.Ama DTS 3 e göre tasarım yapacaksanız bina yuksekliğiniz 91 metreyi geçtiğinde yuksek bina sayılmakta.Bina yuksekliğide rijit bodrum ustlerinden itibaren ölçülmekte.Ayrıca asansor kulesi vb işin içine katılmayabilir.
Deprem etkisi altında bina performans düzeyleride belirlenmiş.Ancak bu performans düzeyleri sadece mevcutlar için değil yeni yapılar içinde gecerli.Biliyorsunuz şimdiki durumda sadece mevcut yapılar için performans belirlenip degerlendirme yapılıyordu.TBDY de ise yeni yapılacak yapılardsa performansa göre degerlendirilip tasarlanacak..Performans düzeyleride Kesintisiz Kullanım(yapıda hiç hasar olmayacak), Hemen Kullanım(belirli hasar olacak ama yapı kullanılabilecek),Can güvenliğ(tasıyıcı sistemlerde hasar olacak ama bunlar onarılabilecek ve Göçmenin önlenmesi(agır hasar).
Yeni yapı da yapacak olsak mevcut yapıda olsa yapınınhedef performans düzeyini belirleyecegiz.Bu performans düzeyinide kafamıza göre belirlemeyecegiz.Yöetmelikde DTS larına göre normal ve ileri performans düzeylerinin ne olması gerektiği belirtilmiş.Bunlar tablolarda yer almakta.Eger vatandaş isterse normal performansın ötesinde ileri performansa görede yapıyı dızayn etmek mumkun.unu şöyle düşünebiliriz.Konut olarak kullanacaksınız ancak yapıyı hastane gibi dizayn edeceksiniz.Bu mümkün.Ancak yönetmeliğin emrettiği normal performansın altına inmekte mumkun değil.
Tasrım olarak Dayanıma göre tasarıma izin verildiği gibi Şekil degiştirmeye göre tasarımada izin verilmekte hatta zorunlu kılınmakta.Tablolarda deprem tasarım sınıfına göre yeni yada mevcut yapıda performan hedefleri belirtilmiş.Hatta bu tabloda tasarımın hangı usule göre yapılması gerektiği de belirtilmiş.Yani dayanım esaslı yada şekil değiştirme esaslı.
bELKİDE BU YÖNETMELİĞİN EN ÖNEMLİ ÖZELLİKLERİNDEN İKİSİ YENİ YAPILARADA PERFORMANS HEDEFLİ TASARIMIN GETİRİLMESİ ve ŞEKİL DEĞİŞTİRME ESASLI TASARIMA YÖNELİNMESİ OLMUŞ.
Konu CELİKKOLLU tarafından (25-05-2016 Saat 00:05 ) değiştirilmiştir.
alozan (25-05-2016), darkinsun (26-05-2016), hamurcu83 (26-05-2016), mRN (25-05-2016), serdar_perwer (25-05-2016), Slymn1 (26-05-2016), torunoğlu (25-05-2016)
25-05-2016, 09:57 #2
Ahmet Bey çok teşekkür ederim tam olarak böyle açıklama arıyordum. Allah razı olsun.
25-05-2016, 10:39 #3
Eğer imza kısıtlaması getiriyorsa bu çok radikal bir değişiklik olur. Ancak bu nasıl uygulamaya girecek asıl sorun orada.
Aslında imza kısıtlaması bana okadar da kötü gelmemeye başladı. öğrenci iken kızdığım yetkin mühendislik meselesine daha bi sıcak bakmaya başladım. nasıl mı?
işim icabı hem proje çiziyorum hem proje kontrollüğü yapıyorum hem de şantiyede uygulama kontrollüğü yapıyorum. hem betonarme hem çelik projeler. ama ağırlıklı olarak çelik. gelen projeleri görünce diyorum ki bunu bir mühendis çizmiş olamaz. !!!
bunun üzerine bir de bilmiş bir müellife denk geldiyseniz ayvayı yediniz. hani açıp iki okumasam kendimden şüphe edecek duruma geliyorum bazen. işte böyle tiplerin şerrinden korunmak için uzmanlıklar getirilmeli. mesela ben gerekli eğitimi almadan 70 katlı yapı çizmeyeyim. şu anda bana 70 katlı yapı verseler çözmem. kendimi yeterli göremem. gider bir uzmanın yanında pişmeye çalışırım. ama bu soruyu bana 5-6 yıl önce sorsalardı (2-3 yıllık tecrübem varken) çözerim derdim
ha bu uzmanlık işi türkiye de ne kadar kusursuz olur? o tartışılır tabi ki.
25-05-2016, 12:09 #5
İmza yetkisi için bence odanın vereceği kapsamlı bir eğitim ve sonrasında yazılı sınav olmalı. Eğer sınavsız imza yetkisi verirsen bu sefer bilgiyi ölçemezsin. Yüksek lisans ve doktora yapanlara imza yetkisi verirsen bu sefer lisans mezunları dava açar. Biraz problemli bir konu gibi geliyor.
25-05-2016, 22:16 #6
Odanin verecegi egitime normal bir mühendisin ihtiyaci olmamasi lazim. Düzgün egitim veren bir üniversiteden cikan ortalama üstü bir ögrenci 3 asagi 5 yukari projenin temellerini bilir. Hic bir sey bilmiyorsa burada egitimde sorun vardir. Odanin veya bilmem kimin verecegi egitimle de düzelecek bir sey degil bu. Üniversitede verilen egitimin düzeltilmesi gerekir. Imza yetkisi icin de yeni mezunlarin en az 5 yil civari imza yetkisi olan bir proje mühendisinin yaninda calisma zorunlulugu mantikli olur. Bu sayede önüne gelen büro acamaz. Lisans ve y.lisans ayiriminda da, lisans mezunlarinin yapacaklari projeler sinirlandirilabilir. Kompleks yapilar icin y.lisansi olanlar imza yetkisine sahip olur gibi.
26-05-2016, 08:11 #7
Bende yeni mezun muhendislere sinirsiz imza yetkisinin verilmesine sasiriyordum. Onlarin en az iki sene tecrube edinmeleri lazim.zira iki aciklikli kirisi bile cizemediklerini gordum. Ne yalan soyleyeyim yonetmelikte belirtilen , bolgeye kendi deprem spec. Olusturma kismi doktora konusudur. Ben o konuyu ders olarak doktorada aldim. Bence Usa daki gibi yapi muhlerine ya sinav yapilmali yada yapi alaninda yuksek sarti veya doktora getirilmeli. Bunu soylemek ne kadar dogru bilmiyorum ama piyasada paket program operatoru bir cok vasifsiz muh var.muhendislik Okumaya gerek yok 3 saatlik kurs yeter cunku cikti sonuclarini bile yorumlamaktan aciz hem eski hem yeni muhlerle dolu piyasa. 10 katli binayi size 300 tlye cozsunler 1 saatte. Umarim yeni yonetmelik muhendislere nitelik ve deger katar.
Son Mesaj: 22-07-2013, 22:58
Son Mesaj: 27-06-2013, 20:30