Büşra Özgüç Akıllı şehirler sayesinde kentin ve vatandaşın ihtiyaçları verilerden elde edilen gerçekliklere dayandırılarak kamu ve özel sektör unsurları tarafından çözüme kavuşturulabilir.
Geçmişteki klasik şehircilik anlayışına bir alternatif olarak akıllı şehircilik kavramı geliştirilmiştir. Buna göre şehirde var olan kaynakların ve şehri oluşturan unsurların verimli bir şekilde kullanılarak yönetilebilmesi ve bu amaçla bilgi üretilebilmesi için elektronik veri toplamaya yarayan sensörlerin kullanılması ile akıllı şehircilik uygulanabilir. Akıllı şehir oldukça yenilikçi bir yaklaşım olduğundan her ülke bu yeni gelişmeye karşı farklı tutumlar sergilemektedir. Bazı ülkeler akıllı şehir konseptini fazlasıyla benimserken bazı ülkeler daha mesafeli bir tutum almıştır.
Akıllı şehirlerde veri elde etmek oldukça önemlidir. Akıllı telefon, akıllı aydınlatma, güvenlik sistemleri ve akıllı evler akıllı şehrin en önemli veri sağlayıcıları arasında sayılır. Akıllı şehir unsurlarından elde edilen veriler sayesinde daha yaşanabilir teknolojik şehirler yaratılabilir. Akıllı cihazdan alınan bilgiler ışığında hem hanelerde hem de şehirde enerji tasarrufu yapılabilir, su tüketimi azaltılabilir ve atıklar azaltılabilir. Trafik ışıklarına koyulan sensörler sayesinde ışığın yanma hızının şehirdeki trafik akışına göre düzenlenmesi gibi günlük yaşamı kolaylaştıran çok sayıda akıllı şehir çözümü mevcuttur.
Teknolojinin durmadan geliştiği küreselleşen dünyada hem şehirler hem de ülkeler birbirilerine başta ekonomi olmak üzere sayısız bağ ile bağlıdır. Şehirlerde gelişmeye açık bir rekabetçi ortam yaratmak, orada yaşayan halkın refah içerisinde olması ve bunun sürdürülebilir bir hal alması için şehirler çok sayıda teknolojik ürünler ile donatılmaktadır. Giderek artan kentli nüfus, artan nüfusun ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan tüketim alışkanlıkları nedeniyle verimli şehircilik anlayışı zorunlu hale gelmiştir. Akıllı şehir sayesinde şehrin gereksinimleri kamu yönetimi tarafından daha kolay bir şekilde karşılanabilir. Bu da verinin ve teknolojik olanakların kullanılmasıyla gerçekleşir.
Akıllı şehirler sayesinde kentin ve vatandaşın ihtiyaçları verilerden elde edilen gerçekliklere dayandırılarak kamu ve özel sektör unsurları tarafından çözüme kavuşturulabilir. Avrupa Parlamentosu başta olmak üzere dünyanın pek çok kuruluşu akıllı şehir üzerine yoğunlaşarak çeşitli ilkeler belirlemiştir. Akıllı şehri oluşturan 6 adet özellik akıllı yönetim, akıllı ekonomi, akıllı insanlar, akıllı ulaşım, akıllı çevre ve akıllı yaşamdan oluşmaktadır.
Akıllı şehir ile hedeflenen nedir?
Şehirlerin güncel sorunları ve ileride ortaya çıkması muhtemel sorunlarını tespit etmek, elde edilen veriler sayesinde anında çözüm üretebilmek.
Hem sosyal hem de dijital yönden planlama yapabilmek.
Meydana gelen sorunları verileri kullanarak öngörebilmek, soruna anında ve pratik çözümler bulabilmek.
Şehir yönetiminde bulunan küçük yapılar arasında koordinasyon yaratabilmek, hizmet ve yenilikler üretebilir hale gelmek.
Akıllı şehir hangi unsurlardan oluşur?
1. Ücretsiz Wi-Fi
Akıllı şehri oluşturan en önemli unsur veri elde edebilmektir. Verinin iletilmesi de internet bağlantısı sayesinde gerçekleşir. Bu yüzden şehrin wi-fi ağları ile donatılması oldukça önemlidir. Hem şehirde yaşayanlar hem turistler kolayca internete erişebilmelidir.
2. Akıllı Park Yerleri
Özellikle trafiğin yoğun olduğu kalabalık şehirlerde araç parkı büyük bir sorundur. Dakikalarca turlayarak arabaya park yeri aramak yerine akıllı parkla sayesinde sürücünün konumuna en yakındaki park yeri kolayca bulunabilir.
3. Otomobil ve Toplu Taşıma Paylaşım Uygulaması
Çevreye zarar vermeyen karbon emisyonu sıfıra indirgenmiş otobüslerin toplu taşımada kullanılması, mobil bilet sayesinde uygulamadan bilet alınabilmesi, elektrikli bisikletlerin kullanılması, trafik yoğunluğunun azaltılabilmesi için aynı güzergaha giden otomobillerin paylaşılması akıllı ulaşım unsurları arasında sayılır.
4. Temiz Enerji
Sokak lambalarının insanlar sokağa çıktığında bulundukları yeri aydınlatmaya başlaması, sensörlerin yürüyen insanların bulunduğu yeri aydınlatacak şekilde bir algılamaya sahip olması akıllı şehrin sokaklarında görülen bir özelliktir.
5. Akıllı Binalar
Akıllı binalar elektrik, su gibi tüketilen kaynakların ölçülmesini sağlayan sensörler ile donatılmıştır. Bu sayede hem hane halkın tüketim giderleri kontrol edilerek azaltılır hem de çevre korunmuş olur.
6. Akıllı Trafik
Özellikle Hamburg’daki trafik sorunun akıllı trafik ile çözümlendiği bilinmektedir. Trafik yoğunluğuna müdahale edecek şekilde çalışan trafik ışıkları akıllı trafiğin en önemli unsurudur.
Akıllı şehrin sayısız yere konumlanan kameralar ile kent güvenliğinin sağlandığı bilinmektedir. Bu kameralar hem suçu caydırıcı hem de işlenen suçların aydınlığa kavuşturulabilmesi için kanıt depolayan niteliktedir. Özellikle güvenlik kameraları Çin’in pek çok şehrinde yaygın olarak kullanılmaktadır.
8. Akıllı Çöp Toplama
Çöp kutularına sensörler yerleştirilerek hangi kutuların dolduğu tespit edilir. Bu sayede çöp arası dolu olan çöp kutusunun bulunduğu konuma yönelerek şehrin kirlenmesine engel olabilir.
9. Akıllı Şehir Mobil Uygulaması
Şehirde yaşayanların şehrin gidişatı ve yönetimin icraatları ile ilgili geri bildirimde bulunabildiği uygulamalar akıllı şehir konseptinin ayrılmaz bir parçasıdır.
10. Dijital Kiosklar
Şehrin çeşitli yerlerine konumlandırılan dijital kiosklar sayesinde vatandaşlar aklına takılan soruyu kiosk vasıtasıyla kent yönetime iletebilir, sorusuna anlık cevaplar alabilir. Bu özellikten turistlerin de fazlasıyla yararlandığı görülmektedir.
Akıllı şehrin yararları nelerdir?
Günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası olan akıllı telefonlar sayesinde eğitim, bankacılık işlemleri, alışveriş başta olmak üzere neredeyse her işlem kolayca yerine getirilebilmektedir. Akıllı şehirler de en az akıllı telefonlar kadar şehir yaşamını kolaylaştırır. Akıllı şehir konseptinin temel parçası olan akıllı ev sistemleri de ev yaşamına büyük kolaylıklar sağlamaktadır. Uzaktan kontrol edilebilen iklimlendirme sistemleri, musluğun sensör ile su akıtması, TV ve ses sistemlerinin uzaktan kontrol edilebilmesi veya güvenlik kameralarının izlenebilmesi akıllı evin başlıca özellikleri arasında sayılır. Akıllı şehircilik sayesinde doğal kaynaklar verimli bir şekilde kullanılır, trafik gibi şehir yaşamını zorlaştıran unsurlar bertaraf edilebilir, şehir daha güvenli bir yer haline getirilebilir. Ulaşım gibi zorlayıcı unsurlara düzen getirilebilir.
Dünya üzerindeki akıllı şehir uygulamaları nelerdir?
Viyana, Tokyo, Barselona, Londra, Hong Kong, Singapur, Amsterdam, New York gibi dünyaca ünlü şehirler akıllı şehirciliğin öncüleri arasında yer alır. Akıllı şehir uygulamalarının örnekleri şöyle sıralanabilir:
Hollanda’nın Oss kenti daha az elektrik enerjisi tüketmeyi sağlayan projesiyle bilinir. Otoyola çizilen ve güneş enerjisini depolayan çizgiler sayesinde elektriğe ihtiyaç duyulmadan hava karardığında otoyol kolayca aydınlatılmaktadır.
San Francisco’ya kurulan akıllı sokak lambaları sayesinde elektrik harcaması önemli ölçüde azaltılmıştır. Işıkların güneş ışığına göre açık ve kapalı kaldığı süreler sensörler tarafından kontrol edilir. Böylece enerjiden tasarruf edilebilir. Bu şehirde akıllı sokak lambalarına ek olarak akıllı park sistemi de uygulanır. Buna göre sürücünün konumuna en yakında bulunan boş park alanlarına bir uygulama üzerinde erişmek mümkündür.
Sürücüsüz taşıtların kullanıldığı toplu taşıma sistemi sayesinde Singapur dünyanın önde gelen akıllı şehirleri arasında yer alır.