Bağımlı İlişki Nedir? – İlişkilerde Bağlanma Problemi – SosyoBlog
Berk Duranay Ocak 1, 2020 Okuma süresi: 3dk, 47sn	57
Yaşam mücadelesinde kendini yetkin gören, özgüveni sağlam bireyler (ki bu çocuklukta başlıyor), eş-arkadaş-iş arayışında kendisine uyumlu olan özellikleri arar. Benzerliklere önem verir. Bu benzerlikler bağlamında ortaklıklar kurar. Bu ortaklıklar özünde özgür ve bağımsızdır. Çünkü, ortaklık seçimini güdüleyen temel eksiklikler bulunmaz. Arada güven, saygı ve sevgi var oldukça yolculuk devam eder; yok olduğu gün ilişki sona erer. Bu ilişkilere “bağlı ilişki” diyoruz.
Tam tersine, özgüvensiz yetişen bireylerde sürekli kendisini değersiz, güçsüz, eksik görme eğilimi vardır. Bu eksiğini tamamlayacağını düşündüğü zıt kutupları arama eğilimindedir. Bu; eş, arkadaş veya iş olabilir. Örneğin, ataerkil yapılanmanın güçlü olduğu çevrede yetişen kadın, hayat mücadelesinin birçok alanından uzak tutulur. Bu alanlar erkeğin egemenlik alanıdır. Kadın yetişkinlik döneminde bu alanlarda kendisini eksik görür ve bu eksiği tamamlayacak arayışa girer. Ataerkil yapıda eksik yetişen kadın, maço denilen baskın erkek profilinde kendi eksiklerinin tamamlanacağına inanır. Bu tür evlilikler, arkadaşlıklar ve çalışma hayatı “bağımlı ilişki” odaklıdır. Bir taraf diğerine bağımlı olabileceği gibi, iki taraf da diğerine bağımlı olabilir. Zıt kutuplarda yetiştirilen erkek ve kadın bireyler bu sorunu yaşarlar. Ayrılıklar çok zordur, çünkü bağımlılık söz konusudur ve özgürlük bulunmaz. Bu durumun oluşması için ataerkil yapı da şart değil; çocukluğunda küçük-büyük travma yaşayan birey de bazı yönlerinin eksik olduğuna inanarak yetişir. Eş, arkadaş ve iş arayışında bu eksikleri tamamlayacak zıt karakterleri tercih eder.
Tartışmalar her yerde olur: evlilik-arkadaşlık ilişkilerinde ve iş yaşamında. Bağlı ilişkilerde tartışmalar özgür seçenekler doğrultusunda ilerler ve daha akılcı sonuçlara ulaşır. Ancak bağımlı ilişkilerde özgürlük seçeneği olmadığı için, tartışmaların sonu bilinçaltının girdaplarına yolculuk yapar. (NPİstanbul’un bağımlılıklar listesinde “ilişki bağımlılığı” da bulunuyor. )
Psikoloji Bilimine Göre İlişkilerde Bağlanma
”Relationship Science” adlı ”İlişki Teorikeleri” dersi görmüştüm. Bölüm İngilizce olduğu için çoğu terimi İngilizce biliyorum olabildiğince çevirisi yapmaya çalışıcağım ama bazı kelimelerin tam karışılığı yok maalesef. Her insanın kendine özel bir ”Bağlanma Stili” var. İki adet ”Negatif Bağlanma Stili” diyebileceğimiz stil var. Bunlardan birisi ”Avoidant” diğeri de ”Anxious”. Avoidant (Kaçınmacı veya kaçınan diyebiliriz) bağlanma sitili olan insanlar genel olarak karşılarındaki insanlara bağlanmaya korkuyorlar veya çekiniyorlar ve eğer bir romantik ilişkiye başlarlarsa, olabildiğince karşısındaki insan ile aralarına mesafe koyup tensel dokunuştan kaçıyorlar. Anxious (Telaşlı ? ) bağlanma stili olan insanlar ise sürekli romantik partnerlerinin, onları aldatacağını veya onları artık sevmediğini ve ayrılacağını düşündüklerini düşünüyorlar. Hangi insanların ilişkilerde sorunlardan kaçıp, hangilerinin sorunların üstüne gideceğini belirlemek için bir şema modeli yapılıyor. Bu modelin ismi ”Risk Regulation Model” olarak geçiyor. Bu modele göre insanlar ilişkilere karşı ”Yapıcı pasif”, ”Yapıcı Aktif”, ”Yıkıcı Pasif” ve ”Yıkıcı Aktif” şeklinde rol alıyorlar. Yapılan şemaya ve araştırmalara göre bilim insanları, ilişkide bir sorun olduğunda ”Yıkıcı” rolünü üstenen insanların genellikle Anxious ve Avoidant bağlanma stiline sahip olup ilişkiyi korumak yerine kendilerini korumayı tercih edip hasar almamaya çalışan taraf olduğunu saptıyor. Aynı zamanda da özgüvenleri daha düşük olarak görülüyor. Ama ilişkideki sorunlara karşı ”Yapıcı” taraf olan insanlar daha özgüvenli olarak görülüp, kendilerini korumak yerine ilişkiyi korumaya yönelik davrandığını saptıyor. Yani bu ilişkideki sorunlarla yüzleşme veya kaçma her iki parterin bağlanma stiline ve özgüven seviyelerine bağlı. Tabi ki de bağlanma stili ve özgüven kısımlarında çocukluktan beri gelen çevre ve aile faktörü buradaki en önemli belirleyici kısım.
4 Ara, 2019 46
26 Eki, 2019 28
Merhabalar. Aile ve Çift Terapisti Uzman Psikolog Ayşenur Bayraktar’la ilişkiler üzerine çok keyifli bir röportaj...
13 Kas, 2019 64
26 Eki, 2019 54