Yeni Teşvikler Tüm Bölgeleri Canlandıracak - Güney Marmara Kalkınma Ajansı (GMKA) | Balıkesir, Çanakkale
Kalkınma Bakanı Lütfi Elvan, Türkiye ekonomisinin 15 Temmuz darbe girişimini, birçok gelişmiş ülkenin başaramayacağı şekilde atlattığını belirtirken, bazı bakanların görevlendirildikleri ülkelerde ekonomiyi anlatacağını söyledi. Yeni teşvik sisteminin sadece Doğu değil Türkiye’nin tamamına yerli ve yabancı yatırımı arttıracağını belirten Elvan, Japon sermayesinin Türkiye’ye büyük ilgi gösterdiğini, Çanakkale köprüsü konusunda bir an önce ihale açılmasını beklediklerini anlattı. Mevcut 6 bölgeli teşvik sisteminin korunacağını belirten Elvan, enflasyonda yüzde 7.5’lik hedefi koruduklarını bildirdi.
Bir darbe girişiminden sonra; Türkiye dışında gelişmiş ülkeler dahil, herhangi bir ülkede, böyle bir hadise meydana gelseydi, o ülkenin ekonomisi büyük zarar görürdü. Döviz kuru yüzde 3-5 değil, yüzde 20-30 gibi daha yüksek oranlarda yükselirdi, ciddi sıkıntılarla karşı karşıya kalınırdı. Geçmiş dönemlerde, bizim öncemizde, Sezer’in Cumhurbaşkanlığı, Ecevit’in Başbakanlığı döneminde bir kitap atmadan dolayı, bir anda ekonomi allak bullak oldu. 15 Temmuz 2016 darbe girişimi sonrasında borsa kapatılmadı. Döviz kuruna baktığımızda, batılıların beklediği, birtakım art niyetli kesimlerin beklediği oranın çok altında bir dalgalanma söz konusu oldu. Bugün itibarıyla dolar kuru 2.95’TL’ye kadar düştü. Bizim 2016 yılı için Orta Vadeli Program hedefimiz 3,00 TL.
Risk teşkil eden ne var diye baktığımızda, büyüme performansımız ilk yarı için iyi. İkinci yarıda da ilk yarı kadar olmasa bile bir miktar düşüşle iyi bir büyüme performansı bekliyoruz. Sanayi üretiminde ilk 6 ayda yüzde 4.2 büyüme gösterdik. Finansal piyasalarda daralma, uluslararası kuruluşların büyüme rakamlarını aşağı yönlü revize etmeleri göz önüne alındığında bu rakamlar ekonomimizin sağlam temeller üzerine oturduğunu göstermektedir. Bütçe açığına baktığımızda, şu anda bizim hedefimiz yüzde 1’in biraz üzerinde. Maastricht kriteri yüzde 3. Kaldı ki yüzde 2 bile gerçekleşse ekonomi açısından risk olarak görmüyoruz. Cari açıkta, son 2-3 yılda tedrici düşüş olduğunu görüyoruz. 2015 yılında yüzde 4.5’lik açık gerçekleşti. Bu yıl ilk çeyrekte yüzde 4.1-4,2 bandındayız. Cari açıkta da yukarı yönlü trend sözkonusu değil. Kamu dengelerinde problem yok. Yatırımlarda en ufak aksama yok, özellikle mega projelerde 7 gün 24 saat çalışma devam ediyor. Enflasyon konusunda yüzde 7.5 hedefimiz vardı. Özellikle tütün ve alkollü içkiler ile işlenmemiş gıdada temmuz ayındaki artış beklentinin üzerindeydi. Ancak yıla bütün olarak baktığımızda, işlenmemiş gıdada zaman zaman dalgalanma oluşabiliyor. Şu an yüzde 7.5 hedefimizi koruyoruz. Herhangi bir risk görürsek gereken tedbiri alırız.
Yeni bir teşvik mekanizması getiriyoruz. Bu teşvik mekanizması, Türkiye’ye olan ilgiyi daha da artıracaktır. Sadece Doğu-Güneydoğu değil, tüm bölgelere olan ilgiyi artıracaktır. Çalışmayı Ekonomi Bakanlığımız yaptı, bizler de katkı sağladık. Bunlar hem istihdamın artırılması, hem de teşvik enstrümanlarının daha etkin ortaya konulmasına yönelik tedbirlerdir. Şu an Ekonomi Bakanlığımızın uyguladığı standart bir teşvik sistemimiz mevcut. Yeni düzenleme ile proje bazlı ve daha esnek bir teşvik sistemi öngörüyoruz. Stratejik öneme haiz olan projeler, arz güvenliğini sağlamaya yönelik projeler, dışa bağımlılığı azaltmaya yönelik projeler, teknolojik dönüşümü sağlama, yenilikçi, Ar-Ge yoğun ve katma değeri yüksek alanlara yönelik yatırımlarda daha cazip bazı imkanları sunacağız. Bunlar açık, şeff af ve hesap verilebilir bir yapıda olacak.
Dünyada dikkate alınan 4 tane kredi derecelendirme kuruluşu var. S&P’nin bu 3 kredi derecelendirme kuruluşundan ayrıldığını görüyoruz. Bu 3 kuruluş ülkemizi halen yatırım yapılabilir olarak görüyor. S&P ile bizim bir sözleşmemiz de yok. Bu kuruluşun açıklama yaptığı tarih 20 Temmuz. Böyle bir ortamda hiçbir veriye dayanmadan, bilimsel verilere dayanmadan ani bir karar aldı. Aldıkları kararın gerekçesinde, Türkiye’de bir ayrışmanın söz konusu olduğunu bu nedenle Türkiye’nin notunu düşürdüklerini ifade ettiler. Oysa tam tersi söz konusu oldu, ayrışma olmadı, 79 milyonda milli birlik ve beraberlik havası oluştu. Tüm siyasi partiler, basın, STK’lar tek yürek oldu. Bakınız Moody’s geldi Bakanlığımızla, Maliye ile, Hazine ile görüştü. Neticede kredi notunda değişiklik yapmadı ve izleyeceğini belirtti. Fitch’in de önümüzdeki günlerde belki bir değerlendirmesi söz konusu olacak.
Bu 16 yılın ortalaması. Bizim özellikle yatırım ortamının iyileştirilmesine yönelik almış olduğumuz ve alacağımız tedbirler ile yine ihracatımızı artırıcı tedbirleri devreye sokmamız 3. ve 4. çeyrekte bir hareketliliği getirecektir diye düşünüyorum. 2016’da net ihracatın büyümeye pozitif bir katkısının olma ihtimali oldukça zayıf. Piyasanın biraz daha canlanacağını düşünüyoruz. Son aylarda dünyada risk iştahı arttı bunun da bize pozitif bir yansıması olacak diye düşünüyorum. Merkez Bankası’nın zorunlu karşılık oranlarını 50 baz puan düşürmesi de önemli. Bu bankaları likidite açısından daha da rahatlatacaktır. Merkez Bankası'nın politikaları gerçekten başarılı. Türkiye ekonomisinin sağlam temeller üzerine oturtulduğunu sadece biz söylemiyoruz. IMF Başkanı'nın ifadesi, “İnanılmaz bir olaydan sonra piyasalar düzgün çalışmıştır” diyor. Darbe girişimi sonrası ülkemizin, Türkiye ekonomisinin uluslararası camiaya anlatılmasına yönelik bazı tedbirler alıyoruz. Başbakan Yardımcımız Nurettin Canikli’nin başkanlığında bir toplantı gerçekleştirdik. Hangi bakanlıklarımız ne yapacak, ne yapabilir, bununla ilgili bir çalışma yapılıyor. Önümüzdeki günlerde Sayın Şimşek, ben, Maliye Bakanımız ve ilgili bakanlarımızla belki farklı ülkelere ziyaretler olacak. Fon yöneticileri ile bankalarla uluslararası birtakım kuruluşlarla bir araya geleceğiz. Hiçbir zaman mali disiplinden uzaklaşma söz konusu olmayacak. Mali disiplinden taviz vermemiz mümkün değil.
Yatırım fonların ağırlıklı olarak Uzak Doğu'ya kaydığını biliyoruz. Bu süreçte de özellikle Türkiye bir fırsat penceresi olarak ortaya çıkıyor. AB üyesi olup da gelişmekte olan ülke grubunda olan ülkeler var, buralardan da bir fon çıkışı olduğunu görüyoruz. Şu an itibariyle biz bir darbe girişimi yaşamamıza rağmen net fon girişinde artıdayız. Türkiye hala cazibesini koruyan bir ülke. Elbette dışarıda, yurtdışında darbecilerle aynı zihniyette olan, Türkiye’yi karalamak isteyen bazı kesimler var. Hala makale yazdıranlar var, aleyhimize kampanya oluşturmaya çalışanlar var. Ona rağmen Avrupa’da, dünyanın değişik ülkelerinde aklıselim sahibi, olaylara rasyonel bakan bilim adamları var. Onların açıklamalarına bakınca Türkiye’nin gerçekten yatırımlar açısından cazibesini koruduğu görülüyor.
Ben ciddi fiyat artışı beklemiyorum. Bu tabii aşamalı bir şey olacak. Hemen bir anda ihracat açılmayacak, hareketlilik yıl onuna doğru artacak. Tabii ki Rusya ile ilişkilerin normalleşmesi, dört temel alanda ciddi katkı sağlayacak. Turizme olumlu katkısı olacak, yurtdışı müteahhitlik hizmetlerinde çok sayıda işadamımız Rusya’da çalışıyor. Onların tedirginliği gitti, rahatladılar. Önümüzdeki dönemde Rusya’da Türk firmalarının daha etkin çalışmasını göreceğiz. Özellikle gıda başta olmak üzere ihracatımıza da pozitif yansıması olacak. İlişkilerin normalleşmesinin ekonomiye etkisi olumlu olacak.Bir diğer önemli unsur ise enerji projeleri. Akkuyu Santrali Sayın Cumhurbaşkanımızın Putin ile yaptığı görüşme sonrası daha da hızlanacak. Diğer enerji projelerinin de ilişkilerimize önemli katkısı olacak.