YATIRIM ÖRNEKLERİ - FiZİBİLİte etüDÜ kirikkale üNİversitesi
Arsa ve arazi alımı, imal edilmiş bir mal olmadığına göre, genel ekonomi yönünden yatırım sayılmaz. Buna karşılık; arazi düzenlenmesi, arazinin ıslahı, yeni arazi kazanılması, yatırım harcamalarıdır. Yani sermaye harcamasını gerektirdiğinden bu bir yatırım sayılmaktadır.
Araştırma ve eğitim harcamaları, genel ekonomi açısından yatırım sayılmaz. İşletme ekonomisi yönünden ise yatırım döneminde iş başında yapılan bir eğitim ve araştırma bilgi birikimi yönünden yatırım sayılır.
Bir tesis için yapılan bina, tesis, satın alınan makine teçhizat, ulaştırma araç ve gereçleri, arazi düzenlemesi, yollar (iç ve bağlantı yolları). Bu kalemlerin büyük onarımları (kapasite değişikliği yaratıyorsa) yatırım sayılır. Bakım – İdame ve diğer onarımlar yatırım sayılmayıp cari harcama sayılır ve şirket masraflarına yazılır.
Birinci Kademe: Makro büyüklükler(Ülke ekonomisi açısından incelenmesi),
İkici kademe: Sektörler arası tutarlılık(Kurulduğu yerdeki benzer sektör ve yansanayii),
Üçüncü kademe: Etkenlik araştırması(Kurulan firmanın çıktılarının anlamlılık düzeye).
İdeal bir kalkınma planı, çok sayıda yatırım projeleri üzerinde yapılacak değerlendirme çalışmalarından sonra, iktisadi kalkınmaya en fazla katkıda bulunacak projelerin seçilmesi yoluyla yapılır. Planın ilk hazırlanışında, belirli bir üretim seviyesine ulaşması değerlendirilmektedir.
Örneğin, elektrik enerjisinin üretilmesi için yapılan etütlerde genel bir problemle karşılaşılacaktır. Termik santral mi (kömür, fuel oil, gaz) yoksa hidroelektrik santral mi kurulacak? Bu konumda ki teknik alternatifler ancak münferit projelerin etüdüne dayanılarak tahlil edilebilecektir.
Proje Kavramı ve Safhaları
Bu bölümde projenin hedefleri ortaya konur. Hangi mal ve/veya hizmetlerin üretileceği, bunların cinsleri ve miktarı, hangi kuruluş tarafından gerçekleştirileceği, projenin ne zaman hizmete gireceği ayrıntılı olarak açıklanır. Birçok proje iyi tanımlanmadığı veya hedefleri başlangıçta iyi saptanmadığı için başarısız olmuştur.
Proje, sınırları ve çerçevesi belirlenmiş iştir. Hazırlanan proje sayesinde olaya bütün olarak bakma imkanı oluşur.
Araştırma ve geliştirme projeleri,
Tasarım Projeleri ; Bir makinecinin yaptığı makine projesi, bir elektrikcinin yaptığı tesisat projesi, bir mimarın yaptığı bina projesi birer tasarım projeleridir.
Araştırma ve Geliştirme Projeleri ; Belirli bir fikri veya teçhizatı daha kullanışlı, daha etkin hale getirmek için yapılan çalışmalara denir.
Yatırım Projeleri ; Üretmeyi düşündüğümüz mal veya hizmetlerin, hangi şartlarda, nasıl yapılacağının tespit edilmesidir.
İşletmenin kurulması için arazi yada bina üzerindeki faaliyetler başlayıncaya kadar yapılan çalışmalar 2 aşamadan oluşmaktadır. Bunlar,
“Ön proje” veya “ön fizibilite etütleri”
“Kesin proje” veya “fizibilite etütleri” şeklinde adlandırılabilir. Planlama çalışmaları açısından her iki aşamada ilerde oluşabilecek aşırı maliyetlerin önceden kestirimi iç çok önemlidir.
Projeyi Kim Hazırlar; Bir işletmenin yatırım projesinin bir takım tarafından hazırlanması en iyi yoldur. Bu takım, projenin büyüklüğüne ve kompleksliğine göre, iktisatçı, mühendis, mali analist dahil edilebilir. Takım uzmanlarından biri başkan olur, çalışmaları koordine eder ve yönetir.
Proje Fikrinin Doğuşu; Belirli bir alanda yatırım fikri ya tesadüfen doğar veya ekonomide uygun yatırım alanları sistemli çalışmalarla ve tahlillerle meydana çıkarılabilir. Bir proje fikri tesadüfen doğsa bile, yine sistemli araştırmalarla bu projenin mümkün olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir.
Uygun Yatırım Alanlarının Araştırılması
Gerçekten, uygun yatırım alanlarının araştırılması, bir üretim ünitesinin başarısı için başlangıç noktasıdır. Yatırım üzerinde derinliğine bir inceleme yapmadan önce uygun yatırım alanları araştırmak ve yatırım alanları arasında bir ön seçim yapmak gerekmektedir.
En uygun yatırım alanlarının seçimi iki safhayı kapsar:
Ümit verici yatırım alanlarının araştırılması,
Yatırım projeleri hazırlandıktan sonra projeler arasında seçim yapılması.
Bir yatırımın planlanabilmesi için önce uygun faaliyet alanının tespit edilmesi gerekmektedir.