III. bilim felsefesi: Orientation 6 ve 7. celse – Şahin Uçar's VIRTUAL ACADEMİA
Şahin Hoca; tarihle yani. siz bilmezseniz o felsefenin tarihini mesela şimdi bak Yücel’in sahasından örnek verelim idea lafını biz idealar felsefesi deyince hep Eflatun’a &
yapıştırırız. Eflatun’un fikridir deriz. doğru eflatunun fikridir idealar nazariyesi zaten de felsefe tarihinin en meşhur teorilerinden biri Mağara — başlar ama şimdi o felsefe tarihini biliyorsanız okuyorsunuz orada diyor ki adam bak eskiden eflatun a.. kelimesini kullandığı zaman idea anlamında kullanmadı form anlamında kullandı diyor bak şimdi iyi mi? o yüzden Aristo da diyor maddelerin idealarından ziyade formlar üzerinde durdu onun talebesi olduğu için diyor. aslında idea kelimesi eski yunanca da o anlama da gelmezdi bu anlama gelirde form anlamına gelirdi diyor. bir sürü tartışma çıkıyor mu şimdi tarihini bilince o öyle mi böyle miydi derken iş şüpheli hale geliyor. sonra bakıyorsunuz acaba bu işin teferruatına girsek karşımıza neler çıkacak. şimdi siz onları bilmediğiniz zaman ezbere bir şey söylüyorsunuz ama kardeşim tamam anladık ta onu değerlendiremezsiniz işte bir de tarihi gelişme diye bir şey var. o onu söylediği zaman başka bir şey o. ondan hemen sonra da hatta nefesi Aristo söylediği zaman başka bir şey idea kelimesi anladın mı? daha sonra ki felsefe tarihinde başka bir şey yani bunları bilmek durumundaysanız şayet o zaman o felsefeyi sadece felsefecinin kendi mantık muhakemesi sırasına göre, kendi kriterlerine göre değil, tarihteki tesirleri başarıları yanılgıları her neyse onlarla da ölçüyorsunuz. başka kriterlerde devreye giriyor felsefi bilgi de bile ilmi bilgide bile. şimdi bakıyorsunuz. Puteleme başka bir kainat tasavvur ediyor, Galile başka, Newton başka, Einstein başka yeni kuantum fizikçileri başka. ee şimdi eğer siz bu tarihi gelişmeyi bilirseniz o zaman onu putlaştıramazsınız illa bunun dediği doğrudur diye, öylede olmayabilir sonradan böyle böyle şeylerde çıktı. itiraz ettiler adamlar bunlara yanlıştır dediler, bilmem nedir dediler değil mi? yani bir dini bilgi ölçüsü de sadece teoloji değil hatta bana göre. teolojinin kendine göre kuralları vardır skolastik felsefe, ha mantık yürütürler, muhakeme yürütürler, kendilerine göre usulleri vardır ama teologlar da tabi mesleki deformasyonla valla bizim inancımızın dışındaki bütün inançlar hatta bizim inancımıza dahil olan farklı mezheplerde dahil olmak üzere hepsi yanlıştır diye baktıkları için. şimdi tarih filozofu öyle bakamaz ban derse ki sen Müslümansın bende Müslümanım Yücel’de Müslüman bu arkadaş zaten koyu Müslüman yani ben haydi gösteriş yapayım arada sırada aklıma eserse namaz bile kılarım öyle kendimi Müslüman sayarım tamam mı. ama asla senin gibi inanmam yani Müslümanlık hak dindir Taoizm batıldır. ne münasebet Taoizm’inde kendi hakikatleri var ve bazı yönleri de Müslümanlıktan iyidir yani kusura bakma ben tarih filozofuyum senin gibi illa da Müslümanım diye bakmam hadiseye sadece bizim din gerçektir. diğer bütün dinler batıldır derse bir adam zaten dinler tarihçisi olamaz teolog olabilirde, tarih filozofu hiç olamaz bana göre. yani düşünebiliyor musun adam diyor ki valla dinlerin hakikatlerini bile teolojik felsefi, ilmi, tarihi her neyse bütün bu usullerin açılarından bakmakla beraber ben tarih filozofu olarak kendi kafama göre yeniden değerlendireceğim. şimdi bu sözü biraz mübalağalı ifade ettim daha kibar bir ifadesi mülk ve hilafette zaten var hem de zaten girişinde. dedim ki yani bu İslam tarihinin telkin ettiği manzaraya göre yapılan bir örgüde İslam’ın dışından bir tarih filozofu perspektifiyle bakalım bu meseleye .hep Müslüman gibi bakarak olmaz öyle. yani bir ormanın içinden bakmak, dışından bakmak hadisesi gibi. şimdi siz şu milletin, şu devletin, şu hanedanın, şu kavmin veyahut şu bölgenin şu kültürün tarihine bakmıyorsunuz tarih filozofu olduğunuz zaman. bütün insanlığın hatta bütün varlığın tarihi diye bakıyorsunuz. o zaman ötekileri yok saymayacaksın kardeşim, peşinen onlar zaten yanlıştır ilgilenmeye de değmez. sen bilmeden nasıl değerlendireceksin yani şimdi öyle değil mi? mesela ben ilk defa Taoteçih miydi o kitabın adı. evet İngilizce tercümeden okuduğum vakit bizim Can’dan ödünç alıp okumuştum 1980 yılında. epeyce etkilenmiştim, bizim Yunus Emre’ye çok benzeyen bir uslubu var, zaten mistik adam. hatta dorudan Taoizm’den tercüme edilmiş satırlar vardır benim şiirlerimde mesela Zervan’da var. oradan alınmış benzetmeler filan. o dinler tarihi ile ilgili uzun bir şiir yazmıştım vaktiyle Zervan diye orada Taoizm’inde bahsi geçti ve orada doğrudan adaptasyonlar var yani. şimdi ee peki kardeşim zaten kültürlerin özelliklerinden biri bulaşıcılık. yani bir saf kültür var eskiden coğrafya insanları sınırlıyordu adam ömrü boyunca kendi köyünden hiç çıkmadan yaşıyordu. şimdi çağımızda zaten internetti, televizyondu şuydu buydu derken öyle bir farklı kültürleri tanıma nispeti de arttı insanların, iyi yönleri var kötü yönleri var o ayrı. psikiyatri kongresinde biraz temas etmiştik hatırlarsam tamam öyle şeylerde var. ama şimdi sen meslek icabı hepsiyle ilgilenmek mecburiyetinde hissediyorsun kendini, eğer sen normal bir tarihçi olacaksan tamam işte falan hanedanın tarihi falan devletin tarihi onu anlarım. ben bütün insanlığın tarihiyle ilgileneceğim ve sadece siyasi hadiselerle değil insanlığın bütün meşgalelerinin muhasebesini yapacağım çünkü senin işin bizzat tarihte olmaktan çıkıyor. zaten tarih felsefesi olunca bilakis tarihi bilgiden istifade ederek vaziyeti değerlendirmek ve gelecek kurgusu yapmaya dönüşüyor daha çok futurizme gidiyor, tarihten ziyade tarih felsefesi. binaenaleyh oryantasyonunuzu tayin ederken bir tarih felsefesine müracaat etmek mecburiyetinde kalıyorsunuz o bilgiyi değerlendirirken tek cümlelik özeti budur da bu kadar gevezeliğin yani neye göre bir oryantasyon tayin edeceksin. işte bak inanç onu ne güzel anlatıyor. neye diyor Bismillahirrahmânirrahîm Elhamdü lillâhi rabbil’alemin Errahmânir’rahim Mâliki yevmiddin İyyâke na’budü ve iyyâke neste’în İhdinessırâtel müstakîm diyor değil mi. Allaha hamd ederek başlıyor ondan sonra diyor ki Allahım bize yardım et, bize doğru yolu göster, bizi doğru yola hidayet et sırate müstakimi bize göster diyor. yani biz kendi aklımızla gidersek yanlış yapabiliriz sen bize doğru yolu bulmakta yardımcı ol. öyle mi. aynı şey Fuzuli de var “ya rab hemişe lütfuna rehmimamına” gösterme ol tarikiki yetmez sa.. benim en sevdiğim şeylerinden biri sıkça tekrarlarım Fuzuli’nin bu şeyini. ya rabbi devamlı her zaman lütfunu bana yol gösterici yap, yolumu göstersin lütfun bana yani ihdinessıratelmüstakim. gösterme ol tariki ki yetmez sana bana. sana gitmeye yolumda bana gösterme diyor hatta bir yerinde. neyse bu doğru yolu seçme, doğru hareket tarzı, gelecek vizyonu falan bunları da oryantasyonu belirleyecek. şimdi sen dersen ki kardeşim valla benim bütün derdim fels
efedir, ilimle de ilgilenmem, sanatla da ilgilenmem, tarihle de ilgilenmem bilmem dinle de hiçbir şeyle de ilgilenmem varsa yoksa felsefe. o zaman sen mantık putuna tapıyorsun ve ya semantik neyse ee peki onun dışında bir değerlendirmeyi ölçü diye de kabul etmem. ben böyle bakacağım diyebilirsin tamam ama dünya felsefecilerden, felsefecilerin tarihinden ibaret değil ki. hatta insanlık üzerinde felsefenin öyle ne kadar etkisi olduğu da şüphe götürür. yani insanlar der Tolstoy bir yerde kendi değerlerini izam ederler, adam tüccarsa tarihi ekonomi ile izah ediyor, askerse askerlerin faaliyeti bütün tarih, ilim adamıysa ilim adamları. ilim adamları yazarlardan — bizim tarih üzerinde çok etkimiz var. nerede etkin var kardeşim. Eflatun’u kaç kişi okumuş, eflatunun bütün eserlerini ben bile okumadım. okuduğum var okumadığım var kim okuyor da ne kadar etkileniyor, okuyanlar ne kadar anlıyor ayrı bir mesele. yani herkes felsefeci değil hatta insanlık kahir ekseriyeti itibariyle felsefeden hiç bir şey anlamaz.