Başarının sırrı lokum testinde saklı! - Selçuk ŞİRİN
Haberler>Yazarlar>Selçuk ŞİRİN>Başarının sırrı lokum testinde saklı!
HAYATTA başarılı olmanın sırrı nedir?
Dunedin araştırması üzerine binlerce araştırma var. Ama bana göre en önemli sonuçlardan biri hayatta sağlık, refah ve başarıyı neyin daha iyi belirlediği sorusuna verilen yanıt. Zekâ mı? Sosyal sınıf mı? Yoksa başka bir faktör mü? Böylesine kapsamlı bir soruya yanıt vermek için yola çıkan Moffitt ve arkadaşları 40 yıllık veriyi incelediğinde karşılarına hiç umulmadık bir faktör çıkıyor: Benlik kontrolü! 5 yaşındaki çocukların kendi duygularını kontrol edebilme becerisi onların yetişkin hayatlarındaki başarı durumunu belirliyor. Zekâ ve sosyal sınıf bir noktaya kadar başarıyı etkiliyor ama benlik kontrolünün etkisi bunların çok daha ötesinde. Öyle ki eğitimde başarıdan gelir seviyesine, hapse girme olasılığından evlilikte tatmine kadar araştırmacıların baktığı tüm yetişkin başarı göstergelerinde temel belirleyici olan şey çocuk yaşta ölçülmüş olan benlik kontrolü becerisi. Dikkatinizi çekerim, zekâ ya da sosyal sınıf değil, benlik kontrolü! Üstelik benlik kontrolünün bu saydığım farklı alanlardaki kalıcı etkisi hem zengin çocuklar hem de fakir çocuklar için, hem IQ testlerinde yüksek puan alan çocuklar hem de IQ testlerinden düşük puan alan çocuklar için geçerli. Peki nedir bu benlik kontrolü denilen şey? Öğretilebilir mi?
Hem lokum testi, hem de Dunedin araştırması bize okulöncesi dönemin insan gelişiminde oynadığı kritik rolü hatırlatıyor. Şimdi tüm dünya harıl harıl bu dönemde çocuklara nasıl daha iyi duygu yönetimi kazandırırız sorusuna yanıt arıyor. Duygu yönetimi işte bu arayışın bir sonucu olarak ortaya çıkmış bir kavram. Amaç, çocuklara erken yaşta kendi duygularını tanıma ve kontrol etme becerisi kazandırmak. Bunun ilk yolu onlarla güvene dayalı bir ilişki ise ikinci yolu onlara iyi bir rol modeli olmak. Eğer siz bir ebeveyn olarak çocuklarınızın ihtiyaç duyduğu anda onların yanında yer alıyorsanız ve onlara sinirlerinize hâkim olduğunuzu yaşayarak gösteriyorsanız onlar da bunu size bakarak öğreniyor. Çocuklara benlik kontrolü kazandırmanın diğer yolu da onlara sorumluluk duygusu kazandırmak için sınırlar koymak. Yasaklama ya da şımarıklık değil, açıklanabilir makul sınırlardan söz ediyorum.
TÜRKİYE’NİN MİLLİ BİR ARAŞTIRMASI NEDEN OLMALI?
Bu yazının konusu bu değil ama söylemeden geçemeyeceğim. Dunedin araştırması şu anda hem Yeni Zelanda’ya kendi çocuklarını nasıl daha iyi yetiştireceğine dair ışık tutuyor hem de ülkeyi dünya literatürüne sokuyor. Aynı şekilde Almanya’nın, Amerika’nın, İngiltere’nin 50-60 yıl devam eden ulusal araştırmaları var. Bizde maalesef böyle milli bir araştırma yok. Bir ilçede doğan tüm çocukları belli aralıklarla takip ettiğimizi, Türkiye’de çocuk olmak, ergen olmak, yetişkin olmak üzerine veriler topladığımızı, o verilerin eğitimden sağlığa pek çok alanda bize ışık tuttuğunu bir hayal edin...