BORSANIN BÜYÜYEMEMESİNDEN İŞADAMLARIMIZ SORUMLU – Güngör Uras
Ana sayfa Milliyet Gazetesi BORSANIN BÜYÜYEMEMESİNDEN İŞADAMLARIMIZ SORUMLU
ETIK OLMAYAN DAVRANISLAR HALKI BORSADAN SOGUTTU. BORSA ÜÇ – BES SPEKÜLATÖRÜN ELINE GEÇTI VE EKONOMI IÇIN ÇOK ÖNEMLI BIR KAYNAK KURUDU.
Borsamizin büyüyememesini sadece ekonomideki olumsuz gelismelere baglayamayiz . Borsanin büyüyememesinde etigine / Is ahlakina aykiri davranislariyla çok da is adaminin sorumlulugu vardir.
Isadamlarimizm etik olmayan davranislari halki borsadan sogutmus uzaklastirmis üç – bes spekülatörün eline geçmesine kaynaginin kurumasina neden olmustu Belki bunlar çok sert ifadeler ama, gerçek bu. Borsa olmadan ekonomik büyüklükte yatirimlar gerçeklestirilemez. Ekonomi büyüyemez. Borsa yatirim ve üretimin kaynagidir.
Türkiye’de borsa kurulmadan önce bazi önemli sanayi kuruluslarimiz halka satilan hisse senetlerinden olusan kaynaklarla kuruldu. Faaliyete geçti ve büyüdü. Beklenti ekonomik büyüklükteki yatirimlarin borsa için de finansmaninin saglanmasi ve böylece tasarruflarin giderek daha büyük ölçüde yatirimlara yönelmesi îdi.Fakat beklenmedik bir gelisme oldu. Sahis sirketleri ve dile sirkeden halka açilmaya basladi. Bu sirketlerin çogu yeni yatirimlar için degil, kasada duran hisse senetlerini nakde dönüstürmek için borsayi kullandi. Halka açilan sirketler de batilin hisselere yönetime katilim Imkani taninmadi. Halka satilan hisselerin bedeli, sirket sahiplerinin ve ailelerinin sahsi hesaplarina, ceplerine girdi tsas etik olmayan davranis bundan sonra basladi .Kasadaki kagitlari nakde dönüstüren ve ceplerine koyan isadamlari ve aileler borsadan hisse senedi satin alanlari unuttu.
Borsanin gelismis ülkelerde bir sirketin itibari hisse senedinin borsadaki performansi ile ölçülür. Sirket yöneticisi sirket hisselerinin deger artisi ölçüsünde alkis toplar.
Bizde ise tersi oldu. Hisseleri borsada islem gören sirketler bu hisselerin sirket kazancindan alacagi payi bir külfet olarak degerlendirerek sirket kazançlarini baska sekillerde kullanmaya yöneldi. Amortisman tesvigi bahanesiyle kazançlar yatirim harcamalarina dönüstürülerek, hisse senetlerine temettü dagitimindan kaçinildi.
Açik anlatimiyla halka açiklik sahis ve aile sirketi yapisinda herhangi bir degisiklige yolaçmadi. Sadece halka açilma nedeniyle sirket hisse senedini satin alanlarin bu hisseleri nedeniyle sirketten alabilecekleri temettüyü kisitlama formülleri gündeme geldi.
Bu davranisi etik bir davranis olarak kabul etmek imkansiz. Bu etik olmayan davranis ile borsaya açilan isadamlari kendi bindikleri dali keser oldu. Hisse senetleri borsada deger kazanmadi . Deger kaybetti.
Maalesef bu sekilde davrananlarin sayisi çok oldugu içindir ki yatirimci borsadan giderek sogudu. Hisse senedi satin alanlar sirketlerin ortagi olarak degil de “kagida para yatiran saf vatandaslar” olarak kabul edilince sistem çökmeye basladi.
Bugün borsada yeni kurulacak bu sirketin hisse senetlerinin halka arzi veya kurulu bir sirketin halka açilmasi imkansiz hale gelmis ise bunda isadamlarinin etik olmayan davranislarinin büyük etkisi var. Bu çarpik yapinin kisa süre de düzelmesi, halki tekrar borsaya çekmek çok zor. Borsa tecrübesi yasamis olanlar genelde sirket sahiplerinin etik olmayan davranislarini çok iyi degerlendiriyor.
– Hangi sirket sahibinin bilanço oyunu ile temettü dagitmadigi
– Hangi sirket sahibinin, hisse senedi fiyati biraz oynadiginda borsaya el altindan hisse senedi sürdügü
– Hangi sirket sahibinin kendi hisse senetleriyle oynayarak “Keriz silkeledigi”
– Hangi sirket sahibinin, hangi spekülatörle isbirligi içinde oldugu biliniyor.
. Iste bunun içindir ki halk borsadan uzaklasti. Iste isadamlarinin etik olmayan is ahlaki ile çelisen bu davranislari nedeniyle ki, ekonomi için büyük önem tasiyan bir kaynak kurutuldu.
Bazi ülke isadamlari için ‘isimlerine leke gelmesi’ çok kötü birsey
Türkiye’de rüsvet vermek olagan hale gelmis durumda… Halbuki rüsvet is etigi/is ahlaki bakimindan büyük bir suç.
Türkiye’de rüsvet verdigini ballandirarak anlatmak, kime ne kadar rüsvet vererek is yaptirdigini hikaye etmek bir marifet sayilir. Geçen haftanin en önemli haberi Güney Kore’nin güçlü sanayici ailesinin bir ferdinin rüsvet ithamim kendisinin ve ailesinin sayginligina bir leke olarak kabul ederek intihar etmesi idi.
Sanayi sirketi Hyundai’nin 55 yasindaki Bas kani Chung Monghun 2000 yilinda Güney ve Kuzey Kore arasinda yapilacak zirve toplantisinin gerçeklesmesinin sagiamak için Kuzey Kore hükümetine rüsvet vermekle suçlaniyordu.
Güney Kore’nin eski devlet baskani Hyundai sirketinin Kuzey Kore’ye para ödemesinin so rumlulugunu üstlenmis ve bu ödemenin baris ve uluslararasi çikarlar düsünülerek yapildigini açiklamisti.
Kendi çikan veya sirketin çikari ötesinde, ülkesinin Kuzey Kore ile baglarinin güçlenmesi amaciyla ve kendi devlet baskanina yardim amaciyla yapilan harcamalarin rüsvet olarak dillenmesi Güney Kore’nin en büyük sanayi kurulusunun sahibini ve yöneticisini ölüme itti.
Bazi kimseler etige deger veriyor. Bazi kimseler için isimlerini temiz tutmak çok önemli. Isimlerin kirlenmesi onlarin intihari göze almalarina yol açiyor. Bilemiyorum bundan bizim alabilecegimiz dersler var mi?
Sayfa Milliyet Gazetesi. Etiket BORSANIN BÜYÜYEMEMESİNDEN İŞADAMLARIMIZ SORUMLU