2013'ün en trajikomik 5 medya vak'ası - MediaCat Online
2013’ün en trajikomik 5 medya vak’ası
2013, Türk medyası için adeta bir sınav yılı oldu.
01.01.2014 - 11:09
Facebook Twitter Google+ LinkedIn+Tarihimizdeki en önemli yıllardan birisi olacak 2013. Mayıs-Haziran’daki ‘Gezi olayları’, Aralık’taki ‘Yolsuzluk ve rüşvet operasyonları’ nedeniyle aynı zamanda Türk medyası için adeta bir sınav yılı oldu geçtiğimiz yıl.
Her zaman olduğu gibi MediaCat dergisinin Ocak sayısında geride bıraktığımız yılın kapsamlı bir özetine yer verdik. 2013′te öne çıkan olayları, sektörel başarıları, ödül kazanan projeleri, yılın başarılı manşetleri ve dergi kapaklarını MediaCat Ocak sayısında bulacaksınız.
2013’te Medyanın hallerine baktığımızda ise özellikle gazetelerimizin attığı, ‘nefret suçu’ içeren sayısız başlık, haber, manşetin yanı sıra bir akıl tutulmasına işaret eden, basın tarihine geçecek pek çok ‘trajikomik medya vak’asına tanık olduk. Pek çok ‘en iyi’, ‘en başarılı’ seçimin yanı sıra istedik ki 2013′e damgasını vuran en tartışmalı medya vak’alarını da kayıt altına alalım.
Geçtiğimiz yıl ileride iletişim fakülteleri ve gazetecilik bölümlerinde ders olarak okutulacak pek çok medya vak’asına şahit olduk. Sizler için en ‘trajikomik’ olan beş tanesini seçtim. Bir Ekşi Sözlük yazarının belirttiği ‘trajedinin en uç noktasında komedi başlar’ görüşünü doğrulayan bu ‘medya vak’aları’ sadece Türkiye’de değil dünyada da yankı uyandırdı.
Christiane Amanpour ile hayali söyleşi
2013′te Levent Kırca parodilerini aratmayacak nitelikte birkaç söyleşi ile Takvim gazetesi en çok tartışılanlardan birisi oldu.
Takvim 18 Haziran 2013′te CNN International’ın ünlü ismi Christiane Amanpour’la yaptığı hayali bir röportajı, gerçekten yapılmış gibi, ‘Kirli İtiraf’ başlığı ile manşetten büyük puntolarla verdi. İç sayfalarda bir köşeye iliştirilmiş ufak bir notta söyleşinin ‘hayali’ olduğunu itiraf eden gazete şöyle yazıyordu:
“CNN, Gezi Parkı olaylarını tüm dünyaya yalanlarla duyurdu. Biz de affınıza sığınarak CNN’in anlayacağı dilden bir asparagas haber yaptık. Mevlüt Yüksel’in Christiane Amanpour röportajı gerçek dışıdır.”
Hayalî röportajda CNN’in ünlü habercisi Christiane Amanpour’un eylemlerin haberini yapmak için ‘faiz lobisi’nden para aldığı da iddia ediliyordu.
Olayı aynı gün öğrenen Christiane Amanpour ise kişisel hesabından şöyle bir tweet attı: “Shame on you @Takvim for publishing FAKE interview with me.” Başta Huffington Post olmak üzere birçok uluslararası haber sitesi ve gazete bu hayali söyleşiyi takipçilerine duyurdu.
Özellikle sosyal medyada söyleşinin yankısı büyük oldu. Akit gazetesi yazarı Abdurrahman Dilipak, söyleşiyi gerçek sanıp Twitter hesabından bunu duyurdu. Dilipak Twitter’a (herhangi bir düzeltme yapmadan, aynen aktarıyorum) “Amanpourun itirafından sonra ılımlı islamcılar, solcular, çevreciler, ne diyeceksiniz.. sanırım sizin takvimden alıntıladığınız Amapour haberi herşeyi açıklıyor.. amanpour bu işi bitirdi. Koç ve Doğanı işaret ediyor galiba. ama amanpour yaptı yapacağını, sıra reuter ve BBC de.. bir bilirkişilik yapan grub, görüntüdeki resimden merminin o politisten çıkmış olamayacağı, iddia ediyor. Bu işde ecinniler var. amanpourun roportajna bakalım içerden ne tepki gelecek. Amanpour itiraf etti,bizimkilerde oyuna geldik, kullanldık diyebilecekmi.”
Dilipak daha sonra söyleşinin gerçek olmadığını fark edince şu mesajları attı: “Bazan çabuk kanıyor insan, kendi bakışına yakın birhaber duyunca. İnsan nekadarda kolay kanıyor.Hemen kanmakda kandırılmakta, kandırmakta kötü. bu da sizin uydurma haberiniz mi? Şakası bile rahatsız edici, sapla saman birbirine karışıyor. twitterdeki haberleri aktarırken, kaynağını kontrol etmek gerek, belki bir kaç kademede, yani asimetrik sorgulama.şakası bile tehlikeli hal almaya başladı bazı şeylerin. ha bu işler bize ders olsun..ya da herkes yalan birhaber bulsun kendine,sosyal mediayı herkesin içini boşalttığı,güvenilmez bir bilgi bataklığına döndürelim. amanpour haberini iyi incelemeden yansıttım için izleyenlerimden özür .. bu işlerin şakası bile cansıkıcı.”
Söyleşiyi gerçekleştiren Takvim Gazetesi Haber Müdürü Mevlüt Yüksel, bununla yetinmeyerek bu olayı takip eden günlerde CNN International ve Christiane Amanpour hakkında, gerçeğe aykırı haber yaparak ‘suç işlemeye tahrik’, ‘suçu ve suçluyu övme’ ve ‘halkı kin ve düşmanlığa tahrik’ suçlarını işlediği iddiasıyla suç duyurusunda bulundu.
NTV Tarih dergisinin kapatılması
Doğuş Yayın Grubu bünyesinde çıkarılan NTV Tarih, son derece prestijli bir dergi olarak yayın hayatına devam ediyordu. Dergi, Gezi Parkı eylemlerini konu alan Temmuz sayısı nedeniyle ani bir kararla kapatıldı. NTV Tarih, Gezi Parkı eylemlerini işlediği ve kapağına Gezi Parkı temalı bir görsel çıkardığı için Doğuş Yayın Grubunda krize neden olmuş ve söz konusu sayı hazır olduğu halde yayımlanmayarak, derginin yayını durdurulmuştu.
Derginin yazı işleri ekibi dergi kapatıldıktan sonra Temmuz sayısını ‘Yaşarken Yazılan Tarih’ başlığı ile internette yayımladılar.
Marmaray’ı kim bozdu?
2013′te Türkiye gazetesi yeni logosu, yeni kadrosu ve yeni köşe yazarları ile gündeme geldikten bir süre sonra attığı bir manşetle en çok tartışılan gazetelerden biri oldu.
29 Ekim’de büyük bir törenle açılan ‘asrın projesi’ Marmaray üst üste birkaç gün arıza yapınca Türkiye Gazetesi 3 Kasım 2013′te ‘Marmaray’a Gezi Sabotajı’ manşetiyle çıktı. Bu manşet sosyal medyada ti’ye alınırken kendi yazarlarından bazıları başta olmak üzere birçok gazetecinin de tepkisine yol açtı.
‘Milk port’ söyleşisi
26 Ağustos’ta Yeni Şafak’ta Burcu Bulut imzasıyla yayımlanan Noam Chomsky söyleşisi dünyada örnek gösterilen medya vak’alarımızdan birisi oldu.
Radikal gazetesinin Chomsky’nin sorulara verdiği yanıtlara sadık kalınmadan çeviri yapıldığını, söylemediği şeylerin röportajda yer aldığını ifade etmesinin ardından Yeni Şafak bir açıklama yaptı. ‘Zorunlu açıklama!’ başlıklı metinde, “Söyleşiyi yapan Burcu Bulut sadece üç cümleyi konunun akışına bağlı olarak kendisi eklemiştir. Ancak ekleme yapmanın doğru olmadığı da bir gerçektir” denilirken, açıklamada Chomsky’nin söylediği ‘iddia edilen’ cümlelere de yer verildi. Ancak söyleşideki çeviri hataları ünlü bir dilbilimci olan Chomsky’nin ‘İngilizce dilbilgisi hataları’ tartışmasını başlattı. Pek çok sosyal medya kullanıcısı, Chomsky’nin bu tür dilbilgisi hataları yapmayacağı ve böyle basit bir İngilizce kullanamayacağı görüşünde birleşirken, metinde yer alan ‘milk port’ kelimesi o gün Twitter’da TT oldu.
Chomsky’nin verdiği iddia edilen ve Yeni Şafak’ta Türkçe yayımlanan cevapların birinde, “Aksine, ne zaman ki her şey süt liman olur, düzene girer işte o zaman Batı’da telaş başlar” cümlesi yer alıyordu. Ancak cevabın İngilizcesi şöyleydi: “Contrary to what happens when everything that milk port, enters the work order, then begins to bustle in the West.” Türkçe dinginlik, sakinlik manasına gelen ‘her şey sütliman’ deyiminin, Chomsky tarafından İngilizce ‘everything that milk port’ olarak ‘kullanılması’ şaşkınlık yarattı. Kısa sürede olaydan haberdar olan Chomsky sitesine söyleşinin orijinalini koydu. Yeni Şafak ise okurlarından özür diledi ve söyleşiyi yapan muhabirin işine son verdi.
Ağaçla yapılan söyleşi
Gezi eylemleri sürecinde CNN’den Christiane Amanpour’la ilgili asparagas bir habere imza atarak adından söz ettiren Takvim’in Yazı İşleri Mevlüt Yüksel bir kez de Gezi Parkındaki bir ağaçla yaptığı söyleşiyle dikkatleri üzerine çekmeyi başardı. Pek çok gazeteci ve sosyal medya kullanıcısı bu söyleşiyi ‘gazetecilikte yeni bir çığır!’ olarak niteledi.
4 Temmuz’da yayımlanan söyleşi gazetede ‘Ne çektin be kızılağaç’ manşetiyle yer aldı. Gezi Parkı’ndaki kızılağaçla ‘dertleşilen’ söyleşide ‘Provokatörler, onu bahane etti. Türkiye’nin altını üstüne getirdi. Gezi Parkı’ndaki o ağaç dile geldi: En büyük eziyeti ben gördüm” ifadeleri kullanıldı.
Konuyla ilgili Sözcü gazetesi, ‘Kızılağaç’tan Takvim’e yalanlama’ başlığıyla bir haber yaparak parodi niteliğinde bir röportaj yayınladı.
Pazarlama miyobuna yakından bir bakış
Bir kategoride elde edilen liderliği takip eden hamle bir başka kategoriye doğru esnemek olmamalı.