Hipoksi Nedir? Nedenleri,Belirtileri,Teşhisi ve Tedavisi Hipoksi Nedir? Nedenleri,Belirtileri,Teşhisi ve Tedavisi - Sağlık Dünyam
Ana SayfaHastaliklarHipoksi Nedir? Nedenleri,Belirtileri,Teşhisi ve Tedavisi
Hipoksi Nedir? Nedenleri,Belirtileri,Teşhisi ve Tedavisi
Tıbbifizyolog Temmuz 08, 2019
Hipoksi olduça ciddi,hayati sorunlara yol açabilecek bir durumdur.
Hipoksi, kelime anlamı olarak oksijen azlığıdır.Herhangi bir durumdan dolayı vücuttaki oksijenin azalması tıp dünyasında hipoksi olarak adlandırılır.Vücutta oksijen azalması sonucunda kanda da oksijen miktarı azalacaktır.Bu duruma da hipoksemi adı verilir.
Herhangi bir organa kan ile taşınan oksijen azaldığında,o organ beslenemeyecek ve gittikçe işlevini kaybetmeye başlayacaktır.Bu duruma da iskemi adı verilir.Yani hipoksi,hipoksemi ve iskemi birbiriyle ilişkili terimlerdir.
Vücutta çeşitli organlarda hipoksi meydana gelebilir.Bunlar arasında en sık karşılaşılan kalp,beyin ve karaciğerdir.Serebral hipoksi yani beyin hipoksisi aralarında en ciddi olanıdır.Normal bir insanda,beyin fonksiyonlarının hasar almadan yerinde kalabilmesi için,beynin en fazla 4-5 dakika oksijensiz kalabilir.
Örneğin kalp krizi sonrasında yaşanan kalp durması sonucu,beyine belli bir süre sonra kan gitmemeye başlar.Kişinin beyin ölümünün veya beyin hasarının gelişmemesi için kişiyi acilen müdahale etmek gerekir.Çünkü oksijensizlikten en çok etkilenen organ beyindir.
Hipoksinin nedeni vücuttaki bir sorun olabileceği gibi,çevresel nedenlerle de olabilir.Örneğin çevrede yeterli oksijenin bulunmaması veya yüksek irtifalarda aniden oksijen azalması sonucu kişide hipoksi gelişebilir.
Hipoksinin birçok nedeni vardır.Bunlardan bazıları şunlardır:
1-)Kimyasal madde veya zararlı gaz zehirlenmeleri (Siyanür,karbonmonoksit gibi)
2-)Dağ tırmanışı,yüksek irtifalarda uzun süre seyahat etmek,suda boğulma gibi sebeplerle çevredeki oksijenin azalması
3-)Bazı akciğer sorunlarına bağlı yeteri oksijenin vücuda iletilememesi de bir hipoksi nedenidir.Bu akciğer problemleri şunlar olabilir:
4-)Fentanil,narkotikler gibi solunumu azaltan ilaçlar
5-)Kalp krizi,ciddi bradikardi (kalp hızı azalması) gibi kalp hastalıkları
6-)Oksijeni taşıyan kırmızı kan hücrelerinin (eritrosit) azalması (Anemi)
7-)Organ içine kan akışını engelleyen durumlar (Örneğin damarı tıkayan pıhtılar)
Hipoksinin belirtileri akut veya kronik olabilir.Yani akut belirtiler aniden ortaya çıkarken,kronik belirtiler zaman içinde kendini belli eder.
Akut belirtiler şunlardır:
2-)Hızlı nefes alma
3-)Hızlı kalp atışı
Hem akut hem de kronik hipoksi de ortaya çıkabilecek belirtiler şunlardır:
4-)Derinin renginin maviden,vişne kırmızısına kadar değişik renklere dönüşmesi (Bu renkler hipoksinin sebebine bağlı olarak değişir.)
Serebral hipoksi yani beyin hipoksisinde görülen belirtiler şunlardır:
1-)Konfüzyon (Bilinç bulanıklığı)
2-)Düzgün iletişim kuramama
3-)Koma veya ölüm
Çocuklarda ve bebeklerde hipoksi belirtileri yukarıdakiler gibi olsa da onlara ek olarak şunlar görülebilir:
4-)Diyaframdan solumayı güçlendirmek için öne eğilme hareketi
Hipoksinin teşhisi genelde parmaklara yerleştirilen oksijen monitöleri ve kan gazı ölçümleri ile konulur.
Oksijen satürasyonunun normal değerleri %94-%99 arasındadır.Eğer bu değer %92'nin altına düşerse,bu bir müdahale gerektiğini ve kişinin hipoksi altına olduğunu gösterir.
Karbonmonoksit gibi zehirlenme sonucu oluşan hipoksilerde başka ek testler de istenebilir.
Açıklanamayan hipoksi nedenlerini belirlemek için,solunum fonksiyon testlerinden yararlanılabilir.
Hipoksinin tedavisi, kişiye acil olarak kan veya başka yollarla oksijen takviyesi yapılmasıdır.
Birçok hasta burun yolundan verilen oksijene iyi tepki verir ve düzelmeye başlar.Hasta ne kadar hızlı kendine gelirse,iyileşme sansı o kadar yüksektir.Bununla birlikte beyin hipoksisi gibi durumlarda müdahale hızı çok daha önemlidir.
Bazı durumlarda aşırı oksijen verilmesi de hasta için toksik yani zararlı etki gösterir.Aşırı oksijen aşağıdaki durumlara sebep olabilir:
3-)Zatürreye kadar sebep olabilecek doku değişiklikleri
4-)Katarakt gibi göz hastalıkları
Uzun süre hiperbarik tedavi alanlarda bu durumlar gözlenebilir.