Akşemseddiniň Gabry-Şerifiň nirededigini görkezmegi.
@Atakaka | 30.01.2019 ı.
Bir gezek Fatih Soltan Muhammet Han Hezretleri Ebu Eııup El-Ensary razyıallahu anhunyň Gabry-Şerifiniň nirededigini bilmegi arzuw edıändigini Akşemseddin Hezretlerine duıdurıar. Akşemseddin Soltan Fatihe:
- Soltanym, men gijelerine şu töwereklerde bir ıerenur inıändigini görıärin. İalňyşmasam o nuruň inıän ıeri Ebu Eııup Hezretleriniň Gabry-Şerifi bolmaly – diııär. Bir müddet geçenden soň bolsa, Fatih Akşemseddine:
- Siz Gabry-Şerifiň niredeligini görkezseňiz, biz hem onuň üstüne bir gupba bina etsek gowy bolardy – diııär. Akşemseddin Hezretleri:
- Inşallah, iki arşyn gazanyňyzdan soň, jöhitleriň hatynda ıazylan bir mermer çykjakdyr. Ine, şu ıeri Ebu Eııup El-Ensary razyıallahu anhunyň Gabry-Şerifidir – diııär.
Gepiň gysgasy ol ıerini gazanlarynda Ebu Eııubyň gabry-Şerifiniň töweregi bütin öwlüıälerdir-ulamalaryň gabryndan doly ekeni. Göıä aıyň daşyna ıyldyzlar üışen mysaly. Soltan Muhammet şol ıerden bir mesjit bina etdirip, onuň töwereginde Akşemseddin Hezretleri üçin otaglar saldyrıar.
İöne Akşemseddin kuddise-syrruhu öz dogduk mekany bolan Güınüge gaıdıar.
Şeıhul-Yslam Muhammet Saduddiniň “Täjüt-Tarih” atly kitabynda şeıle maglumat berilıär: “Bir gije Fatih Soltan Muhammet Han, şyh Akşemseddin bilen uzak gije söhbet edıär. Akşemseddiniň bolıan ıeri Okmeıdanynda, Fatih Soltan Muhammediň ıaşaıan ıeri bolsa, Edirne gapysy bilen Top gapysynyň arasyndady. Ertir namazyny kylanlaryndan soň Fatih Soltan Akşemseddine garap şeıle diııär:
- Men şu töwereklerde resulallahyň myhmansöıeri Hezreti Halid Ebu Eııup El-Ensarynyň Gabry-Şerifiniň bardygyny eşitdim. Ol dogrudanam şu töwerekdemikä?
Şundan soň Akşemseddin Hezretleri hylwatda oturyp, Allahyň eradasy bilen Ebu Eııubyň Gabry-Şerifiniň şol ıerdedigini anyklaıar. Osmanly ıazyjylarynyň beıan etmeklerinde bolsa, bu waka şeıle beıan edilipdir.
“Fatih Soltan Muahmmet Hanyň çakylygy boıunça Akşemseddin Hezretleri Stambula gelip, öz ıakyny Akbyıyk Abdullah Soltan bile Allahyň özüne bagyş eden pirlik keramatyny görkezip, Ebu Eııup El-Ensarynyň Gabry-Şerifiniň nirededigini görkezıär. Şundan soň Soltan Fatih Akbyıyk Abdullah Soltan bile Akşemseddin Hezretleriniň hormaty üçin ol ıerde ajaıyp mesjit bina etdirıär. Emma Akşemseddin Hezretleri Stambulda galman Güınüge, Akbyıyk Hezretleride Bursa gidıär. Akşemseddin kudduse-syrruh Hiji-Kamarynyň 869-njy ıylynda (milady boıunça 1460ı.) bu dünıäden ahyrıete göç edıär.
Öwlüıä çelebiniň ıazmagyna görä bolsa, bu waka şeıle beıan edilıär:
“Soltan Muhammet Han Stambuly basyp alandan soň, 77 töweregi ulama Ebu Eııup Hezretleriniň Gabry-Şerifini anyklamaga howlukıarlar. Netijede Akşemseddin Hezretleriniň keramaty bile Gabry-Şerifiň niredeligi aıan bolıar. Akşemseddin Hezretleri iki rekeat namaz kylandan soň göıä uka giden ıaly özüni bilmän ıatıar. Köpler onuň bu halyny Gabry-Şerifi doly anyklap bilmänliginden görıärler. Aradan bir sagat çemesi wagt geçenden soň Akşemseddin Hezretleri seždeden başyny göterip, Fatih Soltana şeıle ıüzlenıär:
- Eı, Hökümdar, Hudanyň hikmeti bilen biziň namazlygymyzy Ebu Eııubyň gabrynyň üstünde düşäpdirler, derrew şu ıeri gazsynlar, üç arşyn çuňlukda gazanlaryndan soň, dört burçly ıaşyl mermerden bir daş tapıarlar. Daşyň üstünde: “Ebu Eııup El-Ensarynyň gabry” diıen ıazgy bolup, onuň aşagynda Ebu Eııup El-Ensarynyň mübärek bedeniniň gül suwuna batyrlan kepeniň içinde täp-tämiz ıatandygyny görıärler. Şol wakanyň şaıady bolan Yslam esgerleri ol mübärek Gabry-Şerifiň topraklaryny Tewhid kelemesi hem Möwlanyň zikiri bilen doldurıarlar”.
Häzirki günlerimize çenli Ebu Eııubyň Gabry, onuň üstündäki gupbasy Mesjidi-Şerif, Medrese, Han, Hammam, Ymarat, Çarşy-bazar – bularyň hemmesi Soltan Muhammediň guran binalarydyr. Ebu Eııubyň Gabry-Şerifiniň tapylmagy bilen baglanyşykly wakany Hijaz Ulamalaryndan bolan Abdul-Hafyz bin Osman “Jilaul-Kulub we Keşful-Kurub fi Menakyby Ebu Eııup” atly eserinde şeıle beıan edıär:
“Men şu töwerekde mübärek bir ruhuň şöhle saçıandygyny görüp, megerem Hezreti-Myhmansöıeriň Gabry-Şerifiniň şu töwerekde bolmagy mümkindir – diıip Akşemseddin sözüni şeıle dowam edıär:
- Ruhum Hezreti Eby Eııubyň ruhy bilen tanyşdy. Şonda ol beıik ıeňişi gutlap:
- Gapyňyz meşhur bolsun, meni kapyryň zulumyndan gutardyňyz – diıip, hoşallyk bildirdi. Fatih Soltan:
- Gözüm bilen görer ıaly bir alamat görkeziň-ki, kalbymda şübhelener ıaly zat galmasyn – diııär. Şonda Akşemseddin Hezretleri:
- Bu tarapy Gabry-Şerifiň baş ujydyr. Şu ıerini iki arşyn gazanyňyzdan soň, üstüne jöhit dilinde ıazylan bir mermer daş çykar – diııär. Gazyp görseler dogrydanama daşyň üstünde “Bu ıer Ebu Eııup El-Ensarynyň gabrydyr” diıen ıazgy ekeni. Men bu ıazgyny 1298-nji ıylda zyıarata baranymda görüpdim. Ebu Eııup El-Ensary Stambulyň basylyp alnandan 807 ıyl öň ahyrıete gidipdi.
İokardaky waka bilen baglanyşykly “El-Asarul mejidiıe fil Menakybyl-Halidiıe” atly kitapda şeıle beıan edilıär: Yslam goşuny Stambuldan uzaklaşan badyna, Hezreti-Myhmansöıeriň gabryna el degirjek bolan duşman goşuny çykgynsyz ıagdaıa duçar bolıar. Şondan soň duşman tarapy Ebu Eııubyň gabryna tä Stambul basylyp alynıança hormat etmeklerini dowam edıärler.
Rowaıat etmeklerine görä, Fatih hezretleri Akşemseddinden Gabry-Şerifiň ıeriniň görkezilmegini haıyş edıär. Akşemseddin şolıerde ösüp oturan iki şahany alyp, birini baş ujuna, beılekisini aıak ujuna dikip, “ine, bu hezreti Myhmansöıeriň Gabry-Şerifidir” diııär. Garaňky gatlyşanda Soltan Fatih ıarag göterijisini çagyryp:
- Meniň şu ıüzügimi al-da, piriň çynar şahalary bilen Gabry-Şerifi görkezen ıerine göm, soňam çynar şahalaryny ıerinden gopar-da ıigrimi ädim kybla tarapyna dik. Hany Hezreti şyh ertir gidenimizde niresini görkezerkä? – diııär. İarag göteriji özüne ynanylan wezipäni ıerine ıetirıär. Ertesi irden Fatih ıalňyşmazlyk üçin ıene bir gezek Akşemseddinden Ebu Eııubyň Gabry-Şerifini görkezmegini haıyş edıär. Pir ıene-de düınki görkezen ıerine gidip, çynar şahalaryna seredip:
- Bularyň ıeri üıtgäpdir, men düın bu şahalary ynha şu ıere dikipdim, onsoňam ıeriň aşagyna bir ıüzük gömüpdirler, ony-da derrew çykaryň – diıende, töwerekdäkiler aňk-taňk bolıarlar. Akşemseddin:
- Gabryň başujundan iki arşyn çemesi ıer gazylandan soň “Bu Ebu Eııup El-Ensarynyň gabrydyr” diıen ıazgyly daş çykar - diııär. Bu hakykat ıüzünde şeıle bolanda, Soltan Fatih özüni tutup bilmän titremäge başlaıar. Ony töweregindäkiler ıykylmakdan zordan saklaıarlar. Şonuň üçin hem Fatih şeıle diıipdir. “Men Stambulyň ıeňişine begenenimden hem beter Akşemseddin Hezretleriniň töwereginde bolup onuň keramatlarynyň şaıady bolandygym üçin begenıärin”.
Fatihiň ıarag göterijisi çynaryň çybyklaryny öňki ıerine goımak islände, Pir Hezretleri:
- Goı degme, olaram senden ıadygär hökmünde galsyn, çünki halid bin Zeıd Ebu Eııup El-Ensary razyıallahu anhunyň jesedi şerifi şol ıerde ıuwulandygy üçin, o ıer basgylanmasyn – diııär.
Bir rowaıata görä, Ebu Eııubyň gabrynyň aıak ujundan zamanasynyň aby-haııaty mysaly suw çykyp, şol suw bolsa, hassalara şypa, mätäçlere sowgat edilipdir.
Gepiň gysgasy Hezreti Ebu Eııup El-Ensary razyıallahu anhunyň Gabry-Şerifiniň Akşemseddin Hezretleri tarapyndan ıüze çykarylyp, biziň şu günki günlerimize çenli külli musulmanlaryň, zyıaratçylaryň zyıaratgähine öwrülendigine şek-şübhe ıokdur.
Bir sowal: “Ozaldan mälim bolan gabryň niredeligini gözlemegiň hem Akşemseddiniň muny tassyklamagynyň nämä geregi bolup biler?”
Jogap: “Dogrudanam, Ebu Eııubyň Gabry-Şerifiniň Stambulyň Fethinden ozal Wizantiıalylaryň hormat goımagy netijesinde Alla Tagalanyň emri bilen abat galandygy şübhesizdir. İöne onuň ıeri bes-belli däldi. Çünki Stambula giren Yslam goşunlary Ebu Eııubyň gabrynyň ıerini bilmeıärdiler.
Çünki Wizantiıalylar Stambulyň içinde hem daşynda monastyrlardyr ybadathana-laryň guıularyna çenli “mübärek” nazar bilen bakyp, hat-da çeşmelerine-de zyıarat edıärdiler.
Gepiň gysgasy, Ebu Eııup Hezretleriniň Gabry-Şerifiniň ıeri belli bolsa-da, onuň kime degişlidigi anyk belli däldi. Yslam goşuny Stambuly basyp alandan soň, Yslam taryhynyň hormatlysy Hezreti Ebu Eııup El-Ensary razyıallahu anhunyň Gabry-Şerifini tapmak esasy mesele bolup durıardy. Ol bolsa Akşemseddin Hezretleriniň keramaty bilen ıokarda beıan edilişi ıaly ıüze çykarylıar”.
Fatih Soltan Muhammet Han Hezretleriniň emri bile Ebu Eııup El-Ensary razyıallahu anhunyň gabrynyň üstüne owadan gümmez galdyrylıar. Emma Fatihden alty ıyl soň ıene-de töweregi haıbatly daş diwarly uly bir gupba bina edilıär. Gümmez galdyrylıarka, edil onuň ortasyna Gabry-Şerifden çykan üsti ıazgyly ak mermer Hezreti Ebu Eııubyň başujuna goıuldy. Aıak ujy tarapyna owal şol ıerden çykan gaınak suwunyň akıan ıeri bejeilip gorag astyna alyndy. Gümmeziň kybla tarapyna iki minaraly mesjit saldyryldy. Ol mübärek mesjide patyşa Soltan Muhammet Han ähli wezir-wekilleri şeıle-de, Akşemseddin Hezretleri öz adamlary bile bir juma gijesi Ebu Eııup El-Ensarynyň zyıaratyna geldiler. Bu mesjidiň iki ymamy bir Mülk süresini okadylar. Baş ymam arapça ajaıyp bir doga okady. Akşemseddin Hezretleri-de soňunda parsça doga etdi. O ıerdäkileriň hemmesi “Ämin” diıip gygyrdylar we aglaşdylar. Fatihalar okap, dileg-dogalar edip, öz ıollaryna gitdiler.
Şol döwürden bäri kiçi çagalar mekdebe başlajak wagtlary, sünnet ediljek çagalar Hezreti Ebu Eııuba getirilip, zyıarat etdirilıär. Remezany-Şerifde käbir möminler şol ıerde agyz açyp, terawih (tarawa) okap, zikir etmegi adata öwüripdirler.
bu blog 43 gezek okaldy
“Akşemseddiniň Gabry-Şerifiň nirededigini görkezmegi. ” blogy 5 günlük baş sahypada durmaga mynasyp hasaplaıan bolsaňyz aşakdaky “GALDYR” düwmä basyň.