Ödemiş Kent Gazetesi 02 Mayıs 2018 0 6279 - kez okundu.
19. yüzyıl sonundan itibaren Osmanlı topraklarında belediye teşkilatları kurulmaya başlanmıştır. Bu düzenleme Avrupa'dan yükselen bir yenilik olan; yerel-kamusal hizmetlerin, ağırlıklı olarak ihtiyaç duyulan yerlerde yerel bir kurum tarafından yerine getirilmesi için geliştirilen yapısal değişimlerdi. Bu kapsamda, vilayet ve birçok kaza merkezinin yanısıra; nüfus ve ekonomik değer olarak irileşen belde ve nahiyelerin de yerel hizmetlerinden yoksun kalmaması için Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinden bu yana belediyeler açılmıştır.
Ödemiş'te belediye 1881 yılında kurulurken, Ödemiş'e yakın nahiyeler olan Birgi'de 1889, Adagide'de 1907 yılında, Kiraz 1948, Beydağ 1964 yılında kurulmuştur. Mum Dağı eteklerinde parke taşlı dar sokakları ve cumbalı evleriyle şirin, yemyeşil bir kasaba olan Bademiye'de belediye cumhuriyet dönemine kalmış, Bademli Belediyesi 1 Kasım 1930 tarihinde kurulmuştur. Belediyenin kurulduğu yıllarda Bademiye'nin sosyal durumu 1933 Yılı Belediyeler Yıllığı'nda verilmektedir.
1933 yılında Bademiye 2.462 nüfuslu ve 692 haneli bir nahiye idi. Dağlardaki dört kaynaktan gelen sular 26 mahalle çeşmesini beslemekteydi, kanalizasyon sadece 2 km'ydi. Aydınlatma gaz lambalarıyla sağlanmakta, temizlik işleri eşekli çöpçülerle yerine getirilmekteydi. İtfaiye yoktu. Müsella mevkiinde medreseden çevrilmiş, ahşap beş odalı bir ilkokul, üç cami, 11 mescit ve dört odalı küçük bir belediye binası ile kooperatif binaları kasabada bulunan kamu binalarıydı. Meyve cenneti tanımını hak eden beldede; incir, üzüm, kestane, zeytin, elma, armut, erik, vişne, zerdali, kayısı, şeftali ve kiraz üretiliyordu. Kasabadaki ticari hayat iki yağhane, dokuz değirmen, altı fırın, üç han ve 37 dükkân ile yürütülüyordu.
Belediye çalışmalarının başlaması ve cumhuriyetin ilk yıllarındaki hamlelerin de katkısıyla, Bademiye'nin ulaştığı nokta 1947 yılı Belediye Yıllığı'nda verilen bilgilerle kıyaslanabilmektedir. Kasabanın nüfusu 1935 yılında 2.920, 1940'da 3.098 ve 1945'de 3.310 kişi olurken, 1947 yılına gelinceye kadar hane sayısında bir artış yaşanmamıştır.
Bademli yeni okuluna 1934 yılı Şubat ayında Adalet Bakanı Ödemişli Şükrü Saracoğlu'nun çabaları ile kavuşmuş, okulun adı Şükrü Saracoğlu İlkokulu olmuştur. 1947'de bu okulda 404 öğrenci eğitim görmekteydi. Bademiyeliler ilk radyoyu 1939 yılı Şubat ayında açılan Halkevinde gördüler.
2. Dünya Savaşı yılları ülkenin diğer kentlerinde olduğu gibi etkisiz bir belediyecilik dönemi olmasına karşın, Bademiye'de fidancılık bu yıllarda serpilmiştir. 1947 Belediye Yıllığı'nda; “60-70 bin adet çeşitli meyve fidanı yetiştirilir ve civar bölgelere satılır. Az olarak ipek kozacılığı yapılır, senelik istihsal 800-1000 kilodur. Kasaba bölgesinin büyük bir kısmı ağaçlık olduğundan hububat az ekilir ve halkın %80'i zahiresini hariçten temin eder” denilmektedir.
Belediye sınırlarına dahil olan 105 hektarlık alanda 1946 yılında 500-600 ton üzüm elde edilmiştir. İncir üretimi evvelce 600-700 ton iken, 1942'deki soğuktan incir ağaçları donmuş, 1947 yılında 100-150 ton ürün elde edilmiştir. Bu arada, tütüncülük gelişmiş, 50-60 bin kilo tütün yetiştirilmiş, zeytin hasadı 300-350 ton olmuştur. Bu ürünlerin yanısıra, ceviz, kestane, kiraz, erik, elma, armut, kayısı ve vişne gibi çeşitli meyveler de kayda değer miktarda yetiştirilmekteydi. Bu zirai verimlilik nedeniyle 1937 yılında beş Köy ile birlikte 168 ortak tarafından 7.480 lira sermayeli Bademiye Tarım Kredi kooperatifi kurulmuştur.
Belediye hizmetleri 1947 yılında da dört odalı ahşap belediye binasından yürütülmekteydi. 1946 yılında 38.729 lira gelir bütçesine sahip olan belediyenin harcamaları 43.376 lira olmuştu. 1947'de ise gelir-giderler dengelenmiş, bütçe 44.864 lira olmuştur. 1948 bütçesi 48.538 lira olarak öngörülmekteydi. Bu yıllarda belediye 4 memur ve 6 hizmetli ile çalışma yürütüyordu. Personele ödenen toplam maaş yıllık 1.335 liraydı. Kasabanın sokak aydınlatması, konutlar gibi gaz lambalarıyla yapılmaktaydı. Kasabanın umumî temizliği; üç amele, tek atlı araba ve el arabaları ile yerine getiriliyor, toplanan çöpler kasaba dışındaki dereye dökülüyordu. Çöp toplama/temizlik ve sokak aydınlatması için harcanan para 1.914 liraydı. 1963 yılına gelindiğinde dahi Bademiye Belediyesi'nde temizlik işleri için bir at arabası ve iki temizlik işçisi vardı. Yangın Söndürme aracı olarak belediyede bir el tulumbası bulunmaktaydı. Kasaba ile ilçe arasında işleyen bir otobüs ve bir kamyon belediye tarafından işletiliyordu.
1947 Yıllığı'nda Bayındırlık İşleri olarak; kasabanın fennî haritasının ve imar plânının olmadığı yazılmaktadır. Belediye yollarının 3.600 m2'si adi kaldırım, gerisi ham yoldu. Kasabada 400 m2 genişliğinde bir park vardı. 1947'de Bademiye'de su tesisatı olmadığı, hatta projesinin de henüz yapılmadığı ve kasabanın suyunun kaynak ve bentlerden künklerle temin edilerek, 43 mahalle çeşmesine su temin edildiği, bu suların sertlik derecesinin 6 ile 8 arasında değiştiğinden söz edilmektedir. Belediye, meyve bahçelerine verilen dere sularından ücret almaktaydı.
Bademiye'de 1947 yılında sağlık kuruluşu, doktor ve eczane yoktu. Kasabada dört umumi tuvaletten söz edilmesi, o yıllar için dikkate değer bir ayrıntıdır. Su ile çalışan bir elektrik santralı kurulması için yapılan etüt sonucunda, projesi yaptırılmaya karar verilmiş, ancak kasaba elektriğe 1967 Aralık ayında kavuşabilmiştir.
Kasabada bir yılda 779 baş hayvan kesilmekteydi. Kasaba ihtiyacına uygun bir mezbaha binasının inşası belediye programına alınmıştı. Belediyeye ait altı dükkân ve bir fırından yılda 1.171 lira gelir sağlanıyordu. Belediyeye ait mülklerin değeri 23.000 lira civarındaydı, ancak bunlar sigortalı değildi. Biri belediyeye, diğerleri özel kişilere ait olmak üzere beş fırın ve bir han vardı.
Doğa tutkunlarının gözdesi, toprağı suyu ve havasında neredeyse yetişmeyecek bitki olmayan Bademiye; 1960 yılından sonra hızlı bir gelişme göstermiştir. 1964 Haziran'ında ilk Kiraz Festivali, fidancılıkta profesyonel üretime geçiş ve 5 Ocak 1969'da çalışmalarına başlayan Bademli Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Bademiye fidancılığının ülke çapında tanıtımına yardımcı oldu. Bademiye Kooperatifi 1971'de Köy-Koop kurucu ortaklarındandır. Ödemiş Cephe Gazetesi'nin 24 Temmuz 1975 tarihli haberinde “Bademli'de teleferik kurma teşebbüsü”nden söz edilmekteydi.
Bademiye'nin durağan, köy irisi bir kasabadan modern bir belde ve kooperatif bilincine sahip olmasını belediye teşkilatının güçlü olmasına bağlamak yanlış olmaz. Belde belediyelerinin kapanması ve bütçesiz, yetkisiz muhtarlıklara dönüştürülmesi beldelerin gelişimini duraklatmıştır.