Oılap tapyşlaryň hukuk goragy hakynda
Şu Kanun oılap tapyşlaryň hukuk goragy we ulanylmagy bilen baglanyşykly gatnaşyklary düzgünleşdirıär.
1) Pariž konwensiıasy – 1967-nji ıylyň 14-nji iıulynda Stokgolm şäherinde gaıtadan gözden geçirilen we 1979-njy ıylyň 2-nji oktıabrynda düzedilen, 1883-nji ıylyň 20-nji martyndaky senagat eıeçiligini goramak boıunça Pariž konwensiıasy;
2) Patent bileleşmesi baradaky şertnama (PCT) – 1979-njy ıylyň 2-nji oktıabrynda düzedilen we 1984-nji ıylyň 3-nji fewralynda üıtgedilen, 1970-nji ıylyň 19-njy iıunyndaky Patent bileleşmesi hakyndaky şertnama (PCT – Patent Cooperation Treaty);
3) halkara deslapky seljerme edarasy – pudak edarasy, ol Intellektual eıeçiligiň Bütindünıä guramasynyň (IEBG) Halkara bıurosy bilen Ylalaşygyň esasynda Patent bileleşmesi baradaky şertnama (PCT) laıyklykda halkara deslapky seljermäniň wezipelerini ıerine ıetirıär;
4) İewraziıa patent konwensiıasy – 1995-nji ıylyň 12-nji awgustynda güıje giren oılap tapyşlary goramak boıunça İewraziıa patent konwensiıasy;
5) senagat eıeçiliginiň obıektleri – şu Kanun üçin ulanarlykly – oılap tapyş;
6) oılap tapyş – oılap tapyş derejesi we senagat taıdan ulanarlykly bolan, täze bolup durıan wezipäniň tehniki çözgüdi;
7) Türkmenpatent – Türkmenistanyň Maliıe we ykdysadyıet ministrliginiň intellektual eıeçiligi boıunça Döwlet gullugy;
8) şahs – ıuridik ıa-da fiziki şahs;
9) haıyşnamaçy – haıyşnamany beren we patenti ıa-da çäklendirilen patenti almaga dalaş edıän şahs;
10) haıyşnama – patenti ıa-da çäklendirilen patenti almak üçin gerek bolan resminamalaryň jemi;
11) aıratyn edilen haıyşnama – ilkibaşdaky haıyşnamada oılap tapyşyň bitewülik talaplarynyň bozulandygy sebäpli, haıyşnamaçynyň öz başlangyjy ıa-da seljermaniň talaby boıunça şol bir haıyşnamaçynyň öňki oılap tapyşa haıyşnamasynyň Türkmenpatente berlen gaıtalanıan bölegi;
12) birinji haıyşnama – berlen senesinden konwension ilkinjilik bellenilıän Pariž konwensiıasyna gatnaşyjy döwletiň degişli edarasyna berlen haıyşnama;
13) konwension haıyşnama – konwension ilkinjiligi soralıan haıyşnama;
14) halkara haıyşnama – Patent bileleşmesi hakyndaky şertnama (PCT) laıyklykda berlen haıyşnama;
15) ıewraziıa haıyşnamasy – İewraziıa patent konwensiıasyna laıyklykda berlen haıyşnama;
16) oılap tapyşyň ilkinjiligi – haıyşnama bermegi amala aşyrmakda wagt taıdan birinjilik;
17) konwension ilkinjilik – Pariž konwensiıasyna gatnaşyjy döwletiň degişli edarasyna birinji haıyşnamanyň berlen senesi boıunça bellenilen oılap tapyşyň ilkinjiligi;
18) oılap tapyşyň formulasy – oılap tapyşyň mazmunyny we hukuk goragynyň möçberini kesgitleıän alamatlarynyň jemi. Oılap tapyşyň formulasy patentlemegiň garaşsyz obıektlerini beıan edıän garaşsyz bentlerden we garaşsyz bentlerde getirilen jemiň ösüşini we (ıa-da) takyklygyny özünde saklaıan garaşly bentlerden ybarat bolup biler;
19) patent ıa-da çäklendirilen patent – patent eıesiniň oılap tapyşa bolan ilkinjiligini, awtorlygyny we aıratyn hukugyny tassyklaıan Türkmenistanyň gorag resminamasy;
20) patent eıesi – patentlenen oılap tapyşa bolan aıratyn hukuga eıelik edıän patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň eıesi;
21) gulluk oılap tapyşy – işgär tarapyndan öz gulluk borçlaryny ıa-da iş berijiniň belli bir tabşyrygyny ıerine ıetirmek bilen baglylykda döredilen oılap tapyş;
22) patenti ıa-da çäklendirilen patenti başga birine bermek – patentiň eıesi tarapyndan oılap tapyş üçin hukuklaryň şertnamanyň esasynda başga şahsa berilmegi;
23) oılap tapyş üçin ygtyıarnama (mundan beıläk - ygtyıarnama) – patent eıesi tarapyndan ygtyıarnama şertnamasy boıunça başga şahsa berlen oılap tapyşy peıdalanmaga bolan rugsat;
24) Bıulleten – Türkmenistanda bellige alnan oılap tapyşlar we oılap tapyş üçin patentleri we çäklendirilen patentleri almak üçin berlen haıyşnamalar hakyndaky maglumatlary çap etmek üçin niıetlenen Türkmenpatentiň resmi döwürleıin neşiri;
25) kontrafakt (bikanun) harytlar – patentlenen oılap tapyşyň bikanun ulanylıan harytlary;
26) patent ynamdarlary – Türkmenistanyň çäginde hemişelik ıaşaıan, Türkmenpatentde hünär synagyndan geçirilen we bellige alnan hem-de senagat eıeçiliginiň obıektleri üçin hukuklary edinmekde we goramakda fiziki we ıuridik şahslaryň bähbitlerine professional esasda wekilçilik edıän Türkmenistanyň raıaty;
27) Apellıasiıa topary – awtorlaryň, haıyşnamaçylaryň we patent eıeleriniň hukuklaryny goramak, şeıle hem bu toparyň ygtyıaryna girıän beıleki meseleler bilen baglanyşykly jedelleriň kazyıete çenli garalmagyny goşup, bozulan ıa-da jedelleşilıän hukuklar hakynda arzalara garamak üçin Türkmenpatentiň ıanynda döredilen topar.
2-nji madda. Oılap tapyşlaryň hukuk goragy hakyndaky Türkmenistanyň kanunçylygy
Oılap tapyşlaryň hukuk goragy hakyndaky Türkmenistanyň kanunçylygy Türkmenistanyň Konstitusiıasyna esaslanıar we Türkmenistanyň Raıat kodeksinden, şu Kanundan we Türkmenistanyň beıleki kadalaşdyryjy hukuk namalaryndan durıar.
3-nji madda. Oılap tapyşlaryň hukuk goragy babatda döwlet düzgünleşdirmesi
1. Oılap tapyşlaryň hukuk goragy babatda döwlet düzgünleşdirmesini Türkmenpatent amala aşyrıar.
2. Türkmenpatent öz ygtyıaryna laıyklykda:
1) oılap tapyş üçin haıyşnamalary garamak üçin kabul edıär, olar boıunça seljerme geçirıär;
2) oılap tapyşlaryň Döwlet sanawyny ıöredıär;
3) Türkmenistanyň patentlerini we çäklendirilen patentlerini berıär;
4) ygtyıarnama şertnamalaryny we oılap tapyşlary bermek hakyndaky şertnamalary bellige alıar;
5) oılap tapyşlaryň bellige alnyşyna üıtgetmeler girizıär;
6) Bıulleteni neşir edıär;
7) oılap tapyşlaryň hukuk goragy babatda bozulan ıa-da jedelleşilıän hukuklar hakynda gyzyklanıan şahslaryň garşylyklaryna garaıar;
8) senagat eıeçiliginiň obıektleriniň hukuk goragy babatda Türkmenistanyň kanunçylygyny kämilleşdirmek we halkara şertnamalaryny baglaşmak boıunça teklipleri işläp taııarlaıar;
9) patent ynamdarlarynyň hünär synagyny we bellige alnyşyny geçirıär.
3. Türkmenistanyň Maliıe we ykdysadyıet ministrligi şu Kanun, Türkmenistanyň beıleki kadalaşdyryjy hukuk namalary bilen Türkmenpatente berlen ygtyıarlyklaryň çäklerinde senagat eıeçiliginiň obıektleriniň hukuk goragynyň meseleleri boıunça halkara şertnamalaryna laıyklykda Türkmenistan tarapyndan öz üstüne alnan borçnamalaryň ıerine ıetirilmegini üpjün edıär.
4. Gyzyklanıan şahslar Türkmenpatent bilen gös-göni, wekilleriň, şeıle hem şu Kanunyň 43-nji maddasynyň ikinji böleginde göz öňünde tutulan düzgünleri hasaba almak bilen Türkmenpatentde bellige alnan patent ynamdarlarynyň üsti bilen Türkmenpatent bilen iş alyp barmaga haklydyrlar.
Wekiliň ıa-da patent ynamdarlarynyň ygtyıarlyklary ynanç haty bilen tassyklanylıar.
Türkmenistanyň Maliıe we ykdysadyıet ministrligi tarapyndan patent ynamdarlarynyň hünär synagynyň we bellige alnyşynyň tertibi kesgitlenilıär.
4-nji madda. Oılap tapyşlary döretmegiň we peıdalanmagyň döwlet tarapyndan höweslendirilmegi
Ylmy-tehniki progresi ösdürmek, Türkmenistanyň intellektual mümkinçiligini pugtalandyrmak we tehniki döredijiligiň ösdürilmegine ıardam etmek maksady bilen döwlet patent eıelerine we ygtyıarnama şertnamasy boıunça oılap tapyşy peıdalanıan şahslara, şeıle hem oılap tapyş üçin hukuklary almaga we goragyna ıardam edıän şahslara Türkmenistanyň kanunçylygyna laıyklykda ıeňillikleri berıär.
II BAP. OİLAP TAPYŞLARYŇ HUKUK
5-nji madda. Oılap tapyşlaryň hukuk goragynyň möçberi
1. Oılap tapyşa bolan hukuk Türkmenistanyň kanunçylygy bilen goralıar we patent ıa-da çäklendirilen patent bilen tassyklanylıar.
Patent patent seljermesi geçirilenden we oılap tapyşlaryň Döwlet sanawynda bellige alnandan soň berilıär.
Çäklendirilen patent patent seljermesi geçirilenden we oılap tapyşlaryň Döwlet sanawynda bellige alnandan soň berilıär.
Oılap tapyşa bolan aıratyn hukuk oılap tapyşlaryň Döwlet sanawynda ol bellige alnandan we patent ıa-da çäklendirilen patent berlenden soň ıüze çykıar.
2. Patent ıa-da çäklendirilen patent bilen berilıän hukuk goragynyň möçberi oılap tapyşyň formulasy bilen kesgitlenilıär. Oılap tapyşyň beıany we çyzgylar oılap tapyşyň formulasyny düşündirmek üçin peıdalanylıar.
3. Gizlin diılip ykrar edilen oılap tapyşlaryň hukuk goragy Türkmenistanyň kanunçylygy bilen bellenilen tertipde düzgünleşdirilıär.
4. Haıyşnama hakyndaky maglumatlaryň çap edilen senesinden oılap tapyşlaryň Döwlet sanawynda bellige alnan senesine çenli berlen oılap tapyşa wagtlaıyn hukuk goragy berilıär.
Wagtlaıyn hukuk goragynyň hereket edıän döwründe haıyşnama berlen oılap tapyşy ulanıan şahs patent ıa-da çäklendirilen patent alandan soň patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň eıesine öwez puluny töleıär, onuň möçberi taraplaryň ylalaşygy boıunça kesgitlenilıär.
Eger patenti ıa-da çäklendirilen patenti bermekden ıüz döndermek hakynda çözgüt kabul edilse, wagtlaıyn hukuk goragy aralaşmadyk diılip hasap edilıär.
5. Patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň hereket ediş möhleti gutarandan ıa-da möhletinden öň bes edilenden soň oılap tapyş jemgyıetçilik emlägine geçıär.
Jemgyıetçilik emlägine geçen oılap tapyş haısydyr bir razylyk ıa-da rugsat bolmazdan we peıdalanylandygy üçin töleg tölenmezden islendik şahs tarapyndan erkin peıdalanylyp bilner.
6-njy madda. Patentiň we çäklendirilen patentiň hereket ediş möhletleri
1. Patent oılap tapyş üçin haıyşnamanyň Türkmenpatente berlen senesinden ıigrimi ıylyň içinde we patentiň hereketiniň her bir ıyly üçin bellenilen paç tölenen şertinde hereket edıär.
2. Çäklendirilen patent oılap tapyş üçin haıyşnamanyň Türkmenpatente berlen senesinden on ıylyň içinde we çäklendirilen patentiň hereketiniň her bir ıyly üçin bellenilen paç tölenen şertinde hereket edıär.
3. Çäklendirilen patentiň ıa-da patentiň hereket ediş ıyllarynda pajy tölemek üçin bellenilen pajy tölemek şertinde alty aı ıeňillikli möhlet berilıär.
4. Haıyşnamanyň senesi diılip patenti ıa-da çäklendirilen patenti bermek hakyndaky arzany, onuň beıanyny we çyzgylaryny özünde saklaıan haıyşnamanyň Türkmenpatente gelip gowşan senesi, eger olara beıanda salgylanma bolsa ıa-da eger görkezilen resminamalar dürli wagtda berilse, ıokarda sanalyp geçilen resminamalardan soňkusynyň gelip gowşan senesi hasap edilıär.
7-nji madda. Oılap tapyşyň patente ukyplylygynyň şertleri
1. Eger-de oılap tapyş hökmünde haıyşnama edilen tehniki çözgüt täze, oılap tapyş derejesi bar bolup we senagat taıdan ulanarlykly bolsa, onda oňa hukuk goragy berilıär.
Eger-de oılap tapyş öňden belli bolan tehnikanyň derejesiniň bir bölegi bolup durmaıan bolsa, ol täze diılip ykrar edilıär.
Eger-de oılap tapyş hünärmen üçin tehnikanyň derejesinden aıdyň gelip çykmaıan bolsa, onda ol oılap tapyşlyk derejesine eıedir.
Tehnikanyň derejesi oılap tapyşyň ilkinjilik senesine çenli dünıäde umumy elıeter bolan islendik maglumatlary öz içine alıar.
Oılap tapyşyň täzeligi kesgitlenende tehnikanyň derejesine Türkmenistanda patentlenen oılap tapyşlar we beıleki şahslaryň oılap tapyşlar üçin has irki ilkinjilik bilen Türkmenpatente beren haıyşnamalary hem goşulıar.
Eger oılap tapyşy adamlaryň işiniň dürli pudaklarynda iş ıüzünde peıdalanylyp bilinse, onda ol senagat taıdan ulanarlykly bolup durıar.
2. Eger haıyşnama maglumatyň aıan edilen senesinden alty aıdan gijä galman Türkmenpatente berilse, onda awtor, haıyşnamaçy ıa-da bu maglumaty ondan göni ıa-da gytaklaıyn alan islendik şahs tarapyndan oılap tapyşa degişli maglumatyň aıan edilip, oılap tapyşyň düıp manysy hakyndaky maglumatlar umumy elıeter bolanda, ol oılap tapyşyň patente ukyplylygyny ykrar etmäge päsgel berıän ıagdaı diılip ykrar edilmeıär. Şunda bu fakty subut etmek borjy haıyşnamaçynyň üstüne düşıär.
3. Enjam, usul, madda, mikroorganizmiň ştammy, ösümlikleriň we haıwanlaryň öıjüklerini barlaghanalarda ıetişdirmek we beıleki tehniki çözgütler, şeıle hem olaryň täze maksatlar üçin ulanylmagy oılap tapyşa degişli obıekt bolup durıar.
4. Şular oılap tapyşlar diıip hasap edilmeıär:
1) açyşlar, ylmy nazaryıetler we matematiki usullar;
2) hojalygy guramagyň we dolandyrmagyň usullary;
3) şertli belgiler, tertipler, kadalar;
4) akyl amallaryny ıerine ıetirmegiň usullary;
5) hasaplaıjy maşynlar üçin algoritmler we programmalar;
6) desgalary, jaılary, çäkleri meıilleşdirmegiň taslamalary we çyzgylary;
7) öndürilen önümleriň estetik talaplary kanagatlandyrmaga gönükdirilen diňe daşky görnüşine degişli çözgütler;
8) integral mikroshemalaryň topologiıalary;
9) ösümlikleriň sortlary we haıwanlaryň tohumlary;
10) jemgyıetçilik bähbitlerine, ynsanperwerligiň we ahlak kadalarynyň ıörelgelerine gapma-garşy gelıän, daşky gurşawa zyıan ıetirıän çözgütler.
Oılap tapyşyň düzüminde hasaplaıjy maşynlar üçin algoritmleriň we programmalaryň bolmagy, eger-de olar oılap tapyşyň bir bölegi bolup durıan bolsa, oılap tapyşyň patentlik ukybyna täsir edıän ıagdaı diılip ykrar edilmeıär.
III BAP. AWTORLAR WE PATENT EİELERI
8-nji madda. Oılap tapyşyň awtory
1. Döredijilikli zähmeti bilen oılap tapyşy döreden fiziki şahs onuň awtory diılip ykrar edilıär.
2. Eger oılap tapyşyň döredilmegine birnäçe fiziki şahslar gatnaşsa, olaryň hemmesi onuň şärikli awtorlary hasap edilıär. Şärikli awtorlara degişli hukuklary peıdalanmagyň tertibi olaryň arasyndaky ylalaşyk bilen kesgitlenilıär.
Oılap tapyşyň döredilmegine öz döredijilik goşandyny goşmadyk, awtora diňe tehniki, guramaçylyk ıa-da maddy taıdan kömek eden ıa-da oňa hukuklary resmileşdirmäge we ony peıdalanmaga ıardam eden fiziki şahs awtor diılip ykrar edilmeıär.
3. Awtorlyk hukugy aırybaşgalanmaıan şahsy hukukdyr we möhletsiz goralıar.
9-njy madda. Patente ıa-da çäklendirilen patente bolan hukuk
1. Patente ıa-da çäklendirilen patente hukuk aşakdakylara degişlidir:
1) oılap tapyşyň awtoryna (şärikli awtorlaryna) ıa-da onuň (olaryň) hukuk oruntutaryna (hukuk oruntutarlaryna);
2) şu maddanyň ikinji böleginde göz öňünde tutulan ıagdaılarda iş berijä ıa-da onuň hukuk oruntutaryna.
2. Öz gulluk borçlaryny ıa-da iş berijiniň anyk hukuk taıdan resmileşdirilen tabşyrygyny (gulluk oılap tapyşy) ıerine ıetirmek bilen baglanyşykly işgär tarapyndan döredilen oılap tapyş üçin patenti ıa-da çäklendirilen patenti almaga bolan hukuk, eger iş beriji bilen işgäriň arasyndaky şertnama bilen başga zat göz öňünde tutulmasa, iş berijä degişlidir.
Eger iş beriji döredilen oılap tapyş hakynda onuň awtory tarapyndan habar berlen seneden dört aıyň içinde Türkmenpatente haıyşnama bermese ıa-da degişli obıekti gizlin saklamak hakynda awtora resmi taıdan habar bermese, onda patenti ıa-da çäklendirilen patenti almaga bolan hukuk awtora geçıär. Şu ıagdaıda iş beriji ylalaşyk esasynda kesgitlenilıän öwez puluny patent eıesine tölemek bilen oılap tapyşy öz önümçiliginde peıdalanmak hukugyna eıedir.
10-njy madda. Awtoryň tölege bolan hukugy
1. Patenti ıa-da çäklendirilen patenti almaga degişli hukugy bolmadyk gulluk oılap tapyşyň awtory olaryň arasyndaky ylalaşygyň esasynda kesgitlenilıän möçberde we şertlerde tölenilıän tölegi iş berijiden almak hukugyna eıedir.
2. Tölegi ıa-da öwez puluny tölemegiň möçberi we tertibi hakynda taraplaryň arasynda ylalaşyk gazanylmasa, jedel kazyıet tertibinde garalıar.
3. Ylalaşyk bilen kesgitlenilen tölegiň ıa-da öwez pulunyň öz wagtynda tölenilmändigi üçin günäkär iş beriji şunda Türkmenistanyň kanunçylygyna laıyklykda jogapkärçilik çekıär.
4. Şärikli awtorlaryň arasynda oılap tapyşyň peıdalanylandygy üçin tölegi paılamak olaryň arasyndaky şertnamanyň esasynda amala aşyrylıar.
IV BAP. OİLAP TAPYŞ ÜÇIN AİRATYN HUKUK
11-nji madda. Patent eıesiniň hukuklary
1. Patent eıesi patentlenen oılap tapyşy peıdalanmakda, şeıle hem başga şahslara peıdalanmaga rugsat bermekde ıa-da peıdalanmagy gadagan etmekde aıratyn hukuga eıelik edıär.
Şu Kanunda göz öňünde tutulanlardan başga ıagdaılarda hiç kimiň patentiň eıesiniň aıratyn hukugyny bozıan hereketleri amala aşyrmaga, şeıle hem onuň rugsady bolmazdan, patentlenen oılap tapyşy ulanmaga haky ıokdur.
2. Patent eıesi patente ıa-da çäklendirilen patente bolan hukugy şertnama boıunça başga şahsa berip biler ıa-da patent ıa-da çäklendirilen patent bilen goralıan oılap tapyşy peıdalanmak üçin ygtyıarnamany berip biler.
3. Patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň eıeleriniň arasynda oılap tapyşy peıdalanmak boıunça özara gatnaşyklar olaryň arasyndaky ylalaşyk bilen kesgitlenilıär. Şeıle ylalaşyk bolmadyk mahalynda olaryň her biri patentlenen oılap tapyşy öz islegine görä peıdalanyp biler, ıöne galan eıeleriň razylygy bolmazdan oňa ygtyıarnamany bermäge ıa-da başga şahsa patenti bermäge haky ıokdur.
Patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň eıeleriniň arasynda ygtyıarnamany bermek hakynda ıa-da patente ıa-da çäklendirilen patente bolan hukugy bermek hakynda ylalaşyk gazanylmasa, jedel kazyıet tertibinde çözülip bilner.
4. Eger patent eıesi başga patent eıesiniň hukuklaryny bozmazdan patentlenen oılap tapyşy peıdalanyp bilmese, ol beıleki patent eıesinden ygtyıarnama şertnamasynyň baglaşylmagyny talap edip biler.
5. Özara baglanyşykly patentleriň we çäklendirilen patentleriň eıeleriniň arasyndaky özara gatnaşyklar olaryň arasyndaky ygtyıarnama şertnamasyny baglaşmak bilen düzgünleşdirilıär. Özara baglanyşykly patentleriň we çäklendirilen patentleriň eıeleriniň arasynda ylalaşyk gazanylmasa şu Kanunyň 31-nji maddasynyň düzgünleri ulanylıar.
6. Patent ıa-da çäklendirilen patent we ony almaga bolan hukuk miras boıunça geçıär.
12-nji madda. Patent eıesiniň aıratyn hukugynyň bozulmagy diılip ykrar edilıän hereketler
Aşakdaky hereketler patent eıesiniň oılap tapyşa bolan aıratyn hukugynyň bozulmagy diılip ykrar edilıär:
1) patentlenen oılap tapyşyň peıdalanylmagy;
2) patentlenen oılap tapyşyň ulanylan önüminiň taııarlanylmagy, ulanylmagy, getirilmegi, satmak üçin teklip edilmegi, satylmagy we hojalyk dolanyşygyna başga hili girizilmegi ıa-da bu maksat bilen saklanylmagy;
3) patent ıa-da çäklendirilen patent bilen goralıan, gös-göni usul bilen alnan önümiň taııarlanylmagy, ulanylmagy, getirilmegi, satmak üçin teklip edilmegi, satylmagy we hojalyk dolanyşygyna başga hili girizilmegi ıa-da bu maksat bilen saklanylmagy. Şunda täze önüm tersine subutnamalar bolmasa, patentlenen usul bilen alnan diılip hasap edilıär;
4) niıetlenilişine laıyklykda işlände (ulanylanda) patentlenen usul awtomatik amala aşyrylıan enjamyň taııarlanylmagy, ulanylmagy, getirilmegi, satmak üçin teklip edilmegi, satylmagy we hojalyk dolanyşygyna başga hili girizilmegi ıa-da bu maksat bilen saklanylmagy;
5) patentlenen usuly amala aşyrmak ıa-da ony ulanmak üçin teklip etmek;
6) ıokarda ıatlanylan hereketleri amala aşyrmaga üçünji şahslary gönükdirmek.
13-nji madda. Patent eıesiniň aıratyn hukugynyň bozulmagy diılip ykrar edilmeıän hereketler
Şular patent eıesiniň aıratyn hukugynyň bozulmagy diılip ykrar edilmeıär:
1) patentlenen oılap tapyş ulanylan önümiň ıa-da öndürilen önümiň konstruksiıada, kömekçi enjamda ıa-da görkezilen ulag serişdeleri Türkmenistanyň çäginde wagtlaıyn ıa-da tötänleıin bolan we görkezilen önüm ıa-da öndürilen önüm ulag serişdesiniň hajatlary üçin ulanylan ıagdaıynda daşary ıurt döwletleriniň ulag serişdeleri (suw, howa, awtomobil, demir ıol ulagy we kosmos tehnikasy) ulanylanda peıdalanylmagy. Şeıle hereketler Türkmenistanda bellige alnan ulag serişdeleri babatda şeıle hukuklary berıän daşary ıurt döwletleriniň ulag serişdeleri babatda patent eıesiniň aıratyn hukugynyň bozulmagy diılip ykrar edilmeıär;
2) patentlenen oılap tapyşyň peıdalanylan önüminiň, usulynyň ıa-da öndürilen önümiň üstünde ylmy barlagyň ıa-da synagyň geçirilmegi;
3) patent eıesine bir aı möhletde habar bermek we soňra oňa deňölçegli öwez puluny tölemek bilen adatdan daşary ıagdaılarda (tebigy betbagtçylyklar, katastrofalar, awariıalar) patentlenen oılap tapyşyň peıdalanylmagy;
4) eger şeıle peıdalanmagyň maksady peıda (girdeji) almak bolmasa, patentlenen oılap tapyşyň şahsy, maşgala, öı ıa-da telekeçilik işi bilen baglanyşykly bolmadyk beıleki hajatlary kanagatlandyrmak üçin peıdalanylmagy;
5) patentlenen oılap tapyşy peıdalanmak bilen lukmanlaryň derman hatlary boıunça dermanhanada derman serişdeleriniň bir gezeklik taııarlanylmagy;
6) eger bu önüm ıa-da öndürilen önüm patent eıesi ıa-da patent eıesiniň rugsady bilen Türkmenistanyň çäginde başga şahs tarapyndan öň raıat dolanyşygyna girizilen bolsa, patentlenen oılap tapyş ulanylan önümiň peıdalanylmagy, satmak üçin hödürlenilmegi, satylmagy, raıat dolanyşygyna başga hili girizilmegi ıa-da bu maksatlar üçin saklanylmagy.
14-nji madda. Öňden ulanmak hukugy
1. Oılap tapyşyň ilkinjilik senesine çenli onuň awtoryndan özbaşdak döredilen meňzeş çözgüdi Türkmenistanyň çäginde päk ıürekli peıdalanan ıa-da munuň üçin zerur taııarlygy eden islendik şahs şeıle peıdalanmagyň möçberini giňeltmezden ony mundan beıläk muzdsuz peıdalanmak hukugyny saklaıar.
2. Öňden ulanmak hukugy diňe meňzeş çözgüdiň peıdalanylan ıa-da munuň üçin zerur taııarlygyň edilen önümçiligi bilen bilelikde başga şahsa berlip bilner.
15-nji madda. Oılap tapyşyň ulanylyşy
1. Oılap tapyşyň ulanylmagy diılip patentlenen oılap tapyşy ulanmak bilen taııarlanan önümiň (öndürilen önümiň) hojalyk dolanyşygyna girizilmegi, şeıle hem patent ıa-da çäklendirilen patent bilen goralıan usulyň ulanylmagy ykrar edilıär.
2. Eger-de önüm oılap tapyşyň formulasynyň garaşsyz bendinde getirilen alamatlaryny ıa-da oňa ekwiwalent alamaty saklasa, usulda bolsa onuň her bir alamatlary ıa-da oňa ekwiwalent alamat ulanylan bolsa, onda oılap tapyş önümde ıa-da usulda peıdalanylan diılip ykrar edilıär.
3. Eger patentlenen oılap tapyş peıdalanylanda özara baglanyşykly başga patentlenen oılap tapyşyň garaşsyz bendinde getirilen alamatlary hem ulanylsa, beıleki özara baglanyşykly oılap tapyş hem peıdalanylan diılip ykrar edilıär.
4. Patentlenen oılap tapyşy peıdalanmak isleıän islendik şahs patent eıesi bilen ygtyıarnama şertnamasyny baglaşmaga borçludyr.
V BAP. PATENTI WE ÇÄKLENDIRILEN PATENTI ALMAK
16-njy madda. Haıyşnamanyň berlişi
1. Haıyşnama Türkmenpatente berilıär. Haıyşnamaçy hökmünde oılap tapyşyň awtory (şärikli awtorlary), iş beriji ıa-da olaryň hukuk oruntutarlary çykyş edip biler.
2. Patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň berilmegi hakyndaky haıyşnama döwlet dilinde berilıär. Haıyşnamanyň beıleki resminamalary olaryň döwlet dilindäki terjimesini goşmak bilen başga dilde berlip bilner.
Başga dilde berlen resminamalar, eger olaryň terjimesi haıyşnamanyň berlen senesinden üç aıyň içinde gelip gowuşsa, olaryň Türkmenpatente gelip gowşan senesinde berlen diılip hasap edilıär.
Eger agzalan terjime haıyşnamanyň berlen senesinden üç aıyň içinde berilmese, bellenilen möhlet degişli paç tölenen şertinde haıyşnamaçynyň towakganamasy boıunça üç aı uzaldylyp bilner.
Terjime bellenilen möhletlerde berilmedik mahalynda haıyşnama yzyna alnan diılip ykrar edilıär.
17-nji madda. Haıyşnamanyň düzümi
1. Haıyşnama bir oılap tapyşa ıa-da özara baglanyşykly ıeke-täk oılap tapyş mazmunyny döredıän oılap tapyşlaryň toparyna degişli bolmalydyr, ıagny oılap tapyşyň bitewüliginiň talabyny kanagatlandyrıan bolmalydyr.
2. Haıyşnama aşakdakylary özünde saklamalydyr:
1) oılap tapyşyň awtoryny (şärikli awtorlaryny) we adyna patent ıa-da çäklendirilen patent soralıan şahsy (şahslary), şeıle hem onuň (olaryň) ıaşaıan ıerini ıa-da bolıan ıerini görkezmek bilen oılap tapyş üçin Türkmenistanyň gorag resminamasynyň berilmegi hakyndaky arzany;
2) bilimleriň degişli pudagynda hünärmen tarapyndan ony amala aşyrmak üçin oılap tapyşy dolulygy, ıeterlikligi bilen açyp görkezıän onuň beıanyny;
3) dolulygyna beıana esaslanyp, onuň düıp manysyny aňladıan we gorag berilmegi soralıan hukuklaryň möçberini kesgitleıän oılap tapyşyň formulasyny;
4) eger oılap tapyşyň düıp manysyna düşünmek üçin zerur bolsa, çyzgylary we beıleki materiallary;
5) oılap tapyşyň düıp mazmunynyň gysgaça beıanyny özünde saklaıan referaty.
Eger-de haıyşnama haıyşnamaçynyň wekili ıa-da patent ynamdary tarapyndan berilse, onda haıyşnama ynanç haty, şeıle hem bellenilen möçberde pajyň tölenendigini tassyklaıan resminama ıa-da paç tölemekden boşatmak ıa-da onuň möçberini azaltmak ıa-da onuň töleginiň möhletini uzaltmak üçin esasy tassyklaıan resminama goşulıar.
Haıyşnama goşulıan resminamalar haıyşnamanyň berlen senesinden üç aıyň içinde Türkmenpatente berilmelidir.
Eger agzalan resminamalar haıyşnamanyň berlen senesinden üç aıyň içinde berilmese, bellenilen möhlet degişli paç tölenen şertinde arza berijiniň towakganamasy boıunça üç aıa çenli uzaldylyp bilner.
Resminamalar bellenilen möhletlerde berilmedik mahalynda haıyşnama yzyna alnan diılip ykrar edilıär.
3. Konwension ilkinjilik soralanda onuň Türkmenpatente gelen senesinden dört aıdan gijä galman berilıän birinji haıyşnamanyň tassyklanan göçürme nusgasy bolmalydyr. Eger-de birinji haıyşnamanyň sany birnäçe bolsa, onda bu haıyşnamalaryň ählisiniň göçürme nusgalary goşulıar. Halkara haıyşnamasy Türkmenpatente berlende birinji haıyşnamanyň tassyklanan nusgasynyň berilmegi talap edilmeıär.
Konwension haıyşnama birinji haıyşnamanyň berlen senesinden on iki aıdan gijä galman Türkmenpatente berilmelidir.
Konwension ilkinjiligi bellemek hakyndaky towakganama haıyşnamanyň berlen wagty ıa-da Türkmenpatente haıyşnamanyň berlen senesinden üç aıyň içinde berlip bilner.
4. Haıyşnamanyň resminamalaryna bolan talaplar Türkmenpatent tarapyndan bellenilıär.
18-nji madda. Oılap tapyşyň ilkinjiligi
1. Oılap tapyşyň ilkinjiligi oılap tapyş üçin haıyşnamanyň Türkmenpatente berlen senesi boıunça bellenilıär.
2. Ilkinjilik şu Kanunyň 17-nji maddasynyň üçünji bölegi bilen bellenilen düzgünler ıerine ıetirilen şertinde Pariž konwensiıasyna gatnaşyjy döwlete birinji haıyşnamanyň berlen senesi boıunça bellenilip bilner.
3. Eger-de olar haıyşnamaçy tarapyndan özbaşdak haıyşnama hökmünde resmileşdirilip, edilen çözgüdiň mazmunyny üıtgedıän diıip ykrar edilmegi bilen baglylykda, Türkmenpatentiň goşmaça maglumatlary üns merkezine almak mümkin däldigi baradaky habarnamanyň iberilen senesinden üç aı möhletiň dowamynda berlen ıagdaıynda ilkinjilik goşmaça maglumatlaryň gelen senesi boıunça bellenilip bilner.
4. Eger şeıle ilkinjilik soralıan haıyşnama has irki haıyşnamanyň berlen senesinden on iki aıdan gijä galman berilse we eger irki berlen haıyşnama boıunça has irki ilkinjilik soralmasa, ilkinjilik oılap tapyşy açıan şol bir arza berijiniň has irki haıyşnamasynyň Türkmenpatente gelip gowşan senesi boıunça bellenilip bilner. Şunda has irki haıyşnama yzyna alnan diılip hasap edilıär.
5. Aıratyn edilen haıyşnama boıunça ilkinjilik, eger aıratyn edilen haıyşnama onuň şikaıat etmek mümkinçilikleri gutarmadyk ilkinji haıyşnama boıunça patenti ıa-da çäklendirilen patenti bermekden ıüz döndermek hakyndaky çözgüdiň kabul edilmegine çenli berilse, oılap tapyşyň düıp manysyny açıan, oılap tapyş üçin irki haıyşnamanyň Türkmenpatente berlen senesi boıunça bellenilıär, görkezilen haıyşnama boıunça patenti ıa-da çäklendirilen patenti bermek hakynda çözgüt kabul edilen mahalynda bolsa oılap tapyşlaryň Döwlet sanawynda oılap tapyşyň bellige alnan senesine çenli bellenilıär.
6. Eger meňzeş oılap tapyşlaryň ilkinjiliginiň şol bir senesiniň bardygy anyklanylsa, onda patent ıa-da çäklendirilen patent onuň Türkmenpatente berlen has irki sene bilen iberilendigi subut edilen haıyşnamasy boıunça, bu seneler gabat gelende bolsa – Türkmenpatentiň has irki bellige alyş belgisi bolan haıyşnama boıunça berilıär.
19-njy madda. Oılap tapyş üçin haıyşnamanyň resminamalaryna üıtgetmeleriň girizilmegi
1. Haıyşnamaçy bu haıyşnama boıunça patenti ıa-da çäklendirilen patenti bermek hakyndaky çözgüdiň ıa-da ony bermekden ıüz döndermek hakyndaky çözgüdiň kabul edilmegine çenli oılap tapyşyň düıp manysyny üıtgetmezden düzedişleri we takyklamalary haıyşnamanyň resminamalaryna girizmek hukugyna eıedir.
Goşmaça maglumatlar, eger olar oılap tapyşyň formulasyna girizilmäge degişli we haıyşnamanyň berlen senesinde oılap tapyşyň beıanynda bolmadyk alamatlary özünde saklasa, haıyş edilen oılap tapyşyň düıp manysyny üıtgedıär diıip hasap edilıär.
2. Haıyşnamanyň resminamalaryna üıtgetmeleriň girizilendigi üçin bellenen paç alynıar. Eger haıyşnamanyň resminamalaryna üıtgetmeler onuň berlen senesinden üç aıyň içinde haıyşnamaçynyň başlangyjy boıunça girizilse, şeıle üıtgetmeleriň girizilendigi üçin paç alynmaıar.
20-nji madda. Oılap tapyş üçin haıyşnamanyň seljermesi
Türkmenpatent oılap tapyş üçin haıyşnama boıunça formal seljermesini, çäklendirilen patent seljermesini, patent seljermesini geçirıär.
21-nji madda. Formal seljerme
1. Formal seljerme şu Kanunyň 17-nji maddasynyň ikinji böleginde göz öňünde tutulan resminamalar bolanda haıyşnamanyň Türkmenpatente berlen senesinden üç aı geçenden soň geçirilıär.
Haıyşnamaçynyň towakganamasy boıunça formal seljerme görkezilen möhlet geçmänkä hem başlanyp bilner. Bu ıagdaıda haıyşnamaçy haıyşnamanyň berlen pursadyndan şu Kanunyň 19-njy maddasynyň ikinji böleginde göz öňünde tutulan haıyşnamanyň resminamalaryna öz islegi boıunça paç tölemezden üıtgetmeler girizmek hukugyndan mahrum bolıar.
2. Formal seljerme bir aı möhletde geçirilıär we aşakdakylaryň barlagyny öz içine alıar:
1) zerur resminamalaryň bolmagyny we olar üçin bellenilen talaplaryň berjaı edilmegini;
2) haıyşnama berlen tehniki çözgüdiň hukuk goragy berilıän obıektlere laıyk gelşini;
3) oılap tapyşyň bitewülik talaplarynyň berjaı edilmegini;
4) oılap tapyşyň klassifikasiıasynyň Halkara patent klassifikasiıasy boıunça dogrulygyny;
5) ilkinjilik soralmagynyň hukuga laıyk gelşiniň we tertibiniň berjaı edilmegini.
Eger-de haıyşnama formal seljermäniň talaplaryna laıyk gelse, onda haıyşnamaça ony bermegiň bellenilen senesini görkezmek bilen haıyşnamanyň garamak üçin kabul edilendigi hakynda habarnama iberilıär.
Haıyşnama berlen tehniki çözgüt hukuk goragy berilıän obıektlere laıyk gelmedik mahalynda ıa-da bellenilen möhletlerde zerur takyklamalar girizilmese ıa-da haıyşnamanyň gelip gowşan senesinde bolmadyk resminamalar berilmese, haıyşnamaça bu haıyşnamany garamak üçin kabul etmekden ıüz döndermek hakynda habarnama iberilıär.
3. Haıyşnamanyň berlen senesinden alty aı geçenden soň ıa-da eger ilkinjilik soralsa, ilkinjiligiň senesinden Türkmenpatent Bıulletende haıyşnama hakyndaky maglumatlary çap edıär, haçanda haıyşnamanyň yzyna alnan ıa-da ol boıunça patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň berilmegi hakyndaky ıa-da ony bermekden ıüz döndermek hakyndaky çözgüdiň kabul edilen halatlary muňa degişli däldir. Çap edilıän maglumatlaryň möçberi Türkmenpatent tarapyndan kesgitlenilıär.
Formal seljerme tamamlanandan soň haıyşnama hakyndaky maglumatlar bellenen paç tölenen şertinde bellenilen möhletleriň gutarmagyna çenli çap edilip bilner. Degişli towakganama haıyşnamanyň garamak üçin kabul edilendigi hakynda habarnamanyň iberilen senesinden üç aıyň içinde haıyşnamaçy tarapyndan Türkmenpatente berlip bilner. Şu ıagdaıda Türkmenpatent haıyşnama hakyndaky maglumatlary Bıulleteniň nobatdaky sanynda çap edıär.
Oılap tapyşyň awtory haıyşnama hakyndaky çap edilıän maglumatlarda öz adynyň tutulmagyndan ıüz döndermek hukugyna eıedir.
Şu Kanunyň 5-nji maddasynyň dördünji böleginiň hereketi çap edilen haıyşnama degişlidir.
4. Onuň resminamalaryna bolan talaplary bozmak bilen resmileşdirilen haıyşnama boıunça onuň iberilen senesinden üç aıyň içinde düzedilen ıa-da ıetmeıän resminamalary bermek teklibi bilen haıyşnamaça delillendiriji talap iberilıär.
Haıyşnamaçynyň towakganamasy boıunça bellenilen möhlet degişli paç tölenen şertinde alty aı uzaldylyp bilner.
Eger haıyşnamaçy bellenilen möhletde soralıan resminamalary ıa-da ony uzaltmak hakyndaky towakganamany bermese, Türkmenpatent bellenilen möhletiň geçendigi hakyndaky habarnamany haıyşnamaça iberıär.
Soralan resminamalary bermek üçin duşdan geçirilen möhlet degişli paç tölenen şertinde haıyşnamaçynyň towakganamasy boıunça dikeldilip bilner.
Duşdan geçirilen möhleti dikeltmek hakyndaky towakganama soralıan resminamalary goşmak bilen bellenilen möhletiň gutaran senesinden alty aıdan gijä galman haıyşnamaçy tarapyndan berilmelidir.
Möhleti dikeltmek hakyndaky towakganama alty aıyň içinde berilmedik mahalynda haıyşnama yzyna alnan diılip hasap edilıär, bu hakynda haıyşnamaça habar berilıär.
5. Oılap tapyşyň bitewülik talabynyň bozulmagy bilen berlen haıyşnama boıunça haıyşnamaça oňa degişli habarnamanyň iberilen senesinden üç aı möhletde haıyş edilen oılap tapyşlaryň haısysyna garalmalydygyny we zerur mahalynda ilkibaşdaky haıyşnamanyň materiallaryna üıtgetmeleriň girizilmelidigini habar bermek teklip edilıär. Beıleki haıyş edilen oılap tapyşlar aıratyn haıyşnamalar bilen resmileşdirilip bilner.
Eger-de haıyşnamaçy bellenilen möhletiň içinde haıyşnama edilen oılap tapyşlaryň haısysyna garamalydygyny habar bermese we eger zerur bolanda degişli resminamalary getirmese, oılap tapyşyň formulasynda birinji bolup görkezilen oılap tapyşa garalıar.
22-nji madda. Çäklendirilen patent seljermesi
1. Formal seljermesini geçen haıyşnamalar boıunça çäklendirilen patent seljermesi geçirilıär.
Çäklendirilen patent seljermesi Türkmenpatente arza berlenden on sekiz aı geçenden soň geçirilıär we aşakdakylary öz içine alıar:
1) şu Kanunyň 7-nji maddasynda görkezilen haıyşnama edilen oılap tapyşyň patente ukyplylyk şertine laıyklygynyň goşmaça barlagyny;
2) haıyşnamaçy tarapyndan berlen oılap tapyş formulasynyň bellenilen talaplara laıyklygynyň barlagyny;
3) goşmaça maglumatlaryň bellenilen talaplara laıyklygynyň barlagyny;
4) Türkmenistanyň patentlerini ıa-da çäklendirilen patentlerini, gorag resminamalaryny almak üçin Türkmenpatente berlen haıyşnamalary, şeıle hem garalıan haıyşnamany bermegiň senesine garanda has irki sene bilen berlen ıewraziıa haıyşnamalaryny we ıewraziıa patentlerini öz içine alıan tehnikanyň derejesi babatda haıyş edilen oılap tapyşyň barlagyny.
2. Türkmenpatent çäklendirilen patent seljermesiniň barşynda bu seljermäni geçirmek üçin gerek bolan goşmaça maglumatlary haıyşnamaçydan talap etmäge haklydyr.
Şu Kanunyň 21-nji maddasynyň dördünji böleginiň talaplary goşmaça maglumatlary bermegiň möhletlerine degişlidir.
Çäklendirilen patent seljermesiniň barşynda haıyşnamaçynyň başlangyjy boıunça ıa-da seljermäniň talaby boıunça berlen goşmaça maglumatlaryň haıyş edilen oılap tapyşyň düıp manysyny üıtgetmeıändikleri barlanylıar.
Haıyşnama garalanda goşmaça maglumatlaryň oılap tapyşyň mazmunyny üıtgedıän bölegi üns merkezine alynmaıar we olar haıyşnamaçy tarapyndan özbaşdak haıyşnama hökmünde resmileşdirilip bilner, bu barada haıyşnamaça habar berilıär.
3. Eger çäklendirilen patent seljermesiniň netijesinde Türkmenpatent haıyşnama edilen oılap tapyşyň bildirilıän talaplara laıyk gelıändigini anyklasa, haıyşnamaça habarnamada getirilen oılap tapyşyň formulasy babatda öz pikirini üç aı möhletiň içinde bermek teklibi bilen çäklendirilen patenti bermäge taııardygy hakynda habarnama iberilıär. Haıyşnamaçynyň pikiri çäklendirilen patenti bermek hakyndaky çözgüt çykarylanda göz öňünde tutulıar.
Seljermäniň habarnamasynda getirilen oılap tapyşyň formulasy bilen haıyşnamaçy ylalaşan mahalynda ıa-da habarnama jogapsyz galdyrylanda seljermäniň beıan edilişi boıunça oılap tapyşyň formulasy bilen çäklendirilen patenti bermek hakynda çözgüt çykarylıar.
Çözgüt bir aıyň dowamynda haıyşnamaçynyň oılap tapyşyň formulasy babatda öz pikirini aıtmak üçin bellenilen möhlet geçenden soň çykarylıar.
4. Patent almak niıeti dörände, haıyşnamaçy çäklendirilen patent bermäge taııardyklary barada iberilen habarnamany alan senesinden üç aı möhletiň dowamynda onuň berilmegini togtatmak barada towakganama bermelidir. Bu ıagdaıda haıyşnama boıunça işler patent seljermesini geçirmek barada towakganama berilıänçä togtadylıar.
Patent seljermesini geçirmek baradaky towakganama oılap tapyş üçin haıyşnamanyň berlen senesinden bäş ıylyň dowamynda berilmelidir. Şeıle bolmadyk ıagdaıynda bellenilen möhletiň gutaran senesinden başlap alty aıdan soň Türkmenpatent çäklendirilen patent seljermesiniň netijeleri boıunça çäklendirilen patent bermek barada çözgüt çykarıar.
5. Eger çäklendirilen patent seljermesiniň barşynda haıyşnama edilen oılap tapyşyň patente ukyplylygyň şertlerine laıyk gelmeıändigi ıüze çykarylsa, haıyşnamaça çözgüdiň kabul edilmegine çenli habarnamada getirilen esaslandyrmalar babatda öz pikirlerini (delillendirmelerini) bermek teklibi bilen çäklendirilen patenti bermek mümkinçiliginden ıüz döndermek hakynda habarnama iberilıär.
Eger-de haıyşnamaçynyň pikirleri habarnama iberilen senesinden üç aıyň dowamynda Türkmenpatente berlen bolsa, olar çäklendirilen patenti bermezlik ıa-da bermek barada çözgüt çykarylanda göz öňünde tutulıar. Haıyşnamaçynyň towakganamasy boıunça jogap bermek üçin bellenilen möhlet degişli paç tölenen şertinde alty aı uzaldylyp bilner.
23-nji madda. Patent seljermesi
1. Oňyn netijeli çäklendirilen patent seljermesini geçen haıyşnamalar boıunça patentiň berilmegi hakynda towakganama bolanda şu Kanunyň 22-nji maddasynda bellenilen talaplaryň berjaı edilmegini hasaba almak bilen patent seljermesi geçirilıär. Patent seljermesini geçirmek hakyndaky towakganama haıyşnamanyň berlen senesinden bäş ıylyň içinde berilmelidir.
2. Patent seljermesiniň barşynda haıyş edilen oılap tapyşyň şu Kanunyň 7-nji maddasynda görkezilen patent ukyplylygynyň şertlerine laıyk gelşi barlanylıar.
Patent seljermesi haıyşnamaçy tarapyndan patent seljermesini geçirmek hakynda towakganama berlenden soň we haıyşnamaçy tarapyndan berlen oılap tapyşa berlen haıyşnamanyň patente ukyplylygynyň subutnamalary esasynda geçirilıär.
Haıyşnama edilen oılap tapyşyň patente ukyplylygyny tassyklaıan subutnamalar hökmünde haıyşnamaçy halkara deslapky seljerme edaralarynyň biriniň haıyş edilen oılap tapyşyň patente ukyplylygynyň netijenamasynyň nusgasyny patent seljermesini geçirmek hakyndaky towakganama goşmalydyr.
Oılap tapyşyň patente ukyplylygyny tassyklaıan resminamalar hökmünde halkara deslapky seljerme edaralarynyň biri tarapyndan geçirilen seljermäniň netijesinde parallel haıyşnama boıunça ony bermek hakynda çözgüdiň ıa-da patentiň nusgalary hem berlip bilner.
Patent seljermesini geçirmek hakyndaky towakganama pajyň tölenenligi hakynda resminama goşulmalydyr.
Oılap tapyşyň patente ukyplylygynyň berlen subutnamalaryna patent seljermesini geçirmek hakyndaky towakganamanyň gelip gowşan senesinden üç aı möhletde garalıar.
3. Patent seljermesini geçirmegiň barşynda seljermäni geçirmek üçin gerek bolan goşmaça maglumatlary Türkmenpatentiň haıyşnamaçydan talap etmäge haky bardyr. Şu Kanunyň 21-nji maddasynyň dördünji böleginiň talaplary goşmaça maglumatlara degişlidir.
4. Eger Türkmenpatent patent seljermesiniň netijesinde haıyşnama edilen oılap tapyşyň bildirilıän talaplara laıyk gelıändigini anyklasa, haıyşnamaça habarnamada getirilen oılap tapyşyň formulasy babatda öz pikirini üç aı möhletiň içinde bermek teklibi bilen patenti bermäge çözgüdi çykarmagyň taııarlygy hakyndaky habarnamany iberıär. Haıyşnamaçynyň pikiri patentiň berilmegi hakyndaky çözgüt çykarylanda göz öňünde tutulıar.
Haıyşnamaçy seljermäniň habarnamasynda getirilen oılap tapyşyň formulasy bilen ylalaşan mahalynda ıa-da habarnama jogapsyz galdyrylanda seljermäniň beıanyndaky oılap tapyşyň formulasy bilen patenti bermek hakynda çözgüt çykarylıar.
5. Eger patent seljermesiniň barşynda haıyşnama edilen oılap tapyşyň patente ukyplylygyň şertlerine laıyk gelmeıändigi ıüze çykarylsa, onda şu Kanunyň 22-nji maddasynyň bäşinji böleginiň düzgünleri ulanylıar.
6. Islendik gyzyklanıan şahs paç tölemek şertinde seljermäniň çözgüdiniň çykarylmagyna çenli patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň berilmek mümkinçiliginiň garşysyna esaslandyrylan garşylygyny Türkmenpatente berip biler. Haıyşnamaça garşylygyň gelip gowşandygy hakynda habar berilıär.
24-nji madda. Çäklendirilen patentiň özgerdilmegi
1. Eger-de oılap tapyş şu Kanunyň 7-nji maddasynda görkezilen patente ukyplylygyň şertlerine jogap berse, çäklendirilen patent patent eıesiniň towakganamasy boıunça patente özgerdilip bilner.
Özgertmek hakyndaky towakganama çäklendirilen patentiň hereket ediş möhletiniň gutarmagyna çenli berlip bilner.
Patente ukyplylygyň şertlerine oılap tapyşyň laıyklygyny barlamak şu Kanunyň 23-nji maddasynyň ikinji we üçünji bölekleriniň düzgünlerine laıyklykda geçirilıär.
2. Eger-de barlagyň netijesinde Türkmenpatent oılap tapyşyň patente ukyplylygyň şertlerine laıyk gelıändigini anyklasa, onda habarnamada getirilen oılap tapyşyň formulasy babatda öz pikirini üç aı möhletiň içinde bermek teklibi bilen çäklendirilen patenti özgertmäge taııardygy hakynda patentiň eıesine habarnama iberilıär. Patent eıesiniň pikiri çäklendirilen patenti özgertmek hakynda çözgüt çykarylanda göz öňünde tutulıar.
Patent eıesi seljermäniň habarnamasynda getirilen oılap tapyşyň formulasy bilen razy bolan ıa-da habarnama jogapsyz galdyrylan mahalynda seljermäniň beıanynda formula bilen çäklendirilen patenti özgertmek hakynda çözgüt çykarylıar.
Çözgüt bellenilen möhlet gutarandan soň bir aıyň içinde çykarylıar.
3. Eger barlagyň netijesinde oılap tapyşyň patente ukyplylygyň şertlerine laıyk gelmeıändigi anyklanylsa, onda çäklendirilen patenti özgertmekden ıüz döndermek hakynda we onuň hereketini möhletinden öň bes etmek hakynda çözgüt çykarylıar.
25-nji madda. Oılap tapyş üçin haıyşnama boıunça seljermäniň çözgüdine şikaıat edilmegi we duşdan geçirilen möhletleriň dikeldilmegi
1. Haıyşnamaçy formal, çäklendirilen patent ıa-da patent seljermesiniň çözgüdi bilen razy bolmadyk ıagdaıynda çözgüdiň iberilen senesinden üç aıyň içinde garşylygyny Apellıasiıa toparyna bermäge haklydyr. Garşylyk onuň alnan senesinden dört aı möhletde garalmalydyr. Garşylyga garamagyň möhleti garşylygy beren şahsyň arzasy boıunça uzaldylyp bilner, ıöne ol ilkibaşda bellenilen möhletiň gutaran senesinden alty aıdan köp bolmaly däldir.
Apellıasiıalara garamagyň tertibi Türkmenpatent tarapyndan bellenilıär.
Haıyşnamaçy Apellıasiıa toparynyň çözgüdine onuň tassyklanan senesinden alty aıyň içinde kazyıetde şikaıat etmäge haklydyr.
2. Seljermäniň talaby boıunça resminamalary ıa-da goşmaça maglumatlary bermegiň haıyşnamaçy tarapyndan duşdan geçirilen möhleti, patent seljermesini geçirmek hakynda towakganamany bermegiň möhleti, çäklendirilen patenti özgertmek hakynda towakganamany bermegiň möhleti, seljermäniň çözgüdine bolan garşylygy bermegiň möhleti dikeldilip bilner. Duşdan geçirilen möhleti dikeltmek hakyndaky towakganama degişli paç tölenen şertinde bellenilen möhletiň gutaran senesinden alty aıdan gijä galman haıyşnamaçy tarapyndan Türkmenpatente berlip bilner.
26-njy madda. Oılap tapyşyň bellige alynmagy we bellige alnyşa üıtgetmeleriň girizilmegi
1. Bellige alynıandygy we patent ıa-da çäklendirilen patent berilıändigi üçin paç tölenendigi barada, şeıle hem haıyşnamanyň berlen birinji ıylyndan başlap oılap tapyşyň bellige alnan ıyly boıunça patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň hereketi üçin ıyllyk paçlarynyň tölenendigi hakynda resminama alnandan soň Türkmenpatent oılap tapyşy oılap tapyşlaryň Döwlet sanawynda bellige alıar.
Pajyň tölenendigini tassyklaıan resminama haıyşnamaçy tarapyndan patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň berilmegi baradaky çözgüdiň iberilen senesinden üç aı möhletiň içinde berilmelidir. Oılap tapyşy bellige almak pajyň tölenendigini tassyklaıan resminama alnandan soň iki aıyň dowamynda geçirilıär.
Paç tölemek gijä galdyrylanda, duşdan geçirilen her bir aı üçin goşmaça paç tölenen şertlerinde, haıyşnamaça bellenen möhletiň tamamlanan senesinden alty aıdan ybarat bolan ıeňillikli möhlet berilıär. Oılap tapyşy bellige almak goşmaça pajyň tölenendigi barada resminama alnandan soň bir aıyň dowamynda geçirilıär.
Bellenen we ıeňillikli möhletlerde paçlaryň tölenendigi barada resminama berilmedik halatynda, haıyşnama yzyna alnan diılip hasap edilıär we bu barada haıyşnamaça habar berilıär.
2. Bellige alnan oılap tapyş üçin Türkmenpatent haıyşnamaça patent ıa-da çäklendirilen patent berıär we berlen patent ıa-da çäklendirilen patent baradaky maglumatlary Bıulletende çap edıär.
Patent ıa-da çäklendirilen patent birnäçe şahsyň adyna soralıan ıagdaıynda, olaryň arasyndaky ylalaşykda başga şertleşikler bolmasa, haıyşnamada ady birinji görkezilen şahsa bir patent berilıär.
3. Oılap tapyş üçin çäklendirilen patenti patente özgertmek hakyndaky ıazgy bellenilen pajyň tölenendigi hakyndaky resminama alnandan soň oılap tapyşlaryň Döwlet sanawyna we çäklendirilen patente girizilıär.
Pajyň tölenendigi hakyndaky resminamany bermegiň möhletlerine we patentiň özgerdilmegi hakyndaky ıazgyny oılap tapyşlaryň Döwlet sanawyna girizmegiň möhletlerine şu maddanyň birinji böleginiň talaplary degişlidir.
Bellenilen möhletlerde paçlaryň tölenendigi hakyndaky resminama berilmedik mahalynda patenti özgertmek geçirilmeıär.
4. Patent eıesiniň adynyň we (ıa-da) salgysynyň üıtgemegi bilen baglanyşykly üıtgetmeler we bellige almaga degişli beıleki üıtgetmeler oılap tapyşyň bellige alnyşyna girizilıär. Üıtgetmeleri bellige alnyşa girizmegiň kadalary Türkmenpatent tarapyndan bellenilıär.
5. Oılap tapyşlaryň Döwlet sanawyna girizilıän maglumatlaryň sanawy, patentiň we çäklendirilen patentiň görnüşi we onda görkezilıän maglumatlaryň düzümi Türkmenpatent tarapyndan bellenilıär.
27-nji madda. Patent ıa-da çäklendirilen patent hakyndaky maglumatlaryň çap edilmegi
1. Türkmenpatent oılap tapyşlaryň Döwlet sanawynda onuň bellige alnan senesinden alty aı möhletde patenti ıa-da çäklendirilen patenti bermek hakyndaky maglumatlary Bıulletende çap edıär.
2. Awtor patent ıa-da çäklendirilen patent hakynda çap edilıän maglumatlarda öz adynyň tutulmagyndan ıüz döndermek hukugyna eıedir.
3. Çap edilıän maglumatlaryň düzümi Türkmenpatent tarapyndan kesgitlenilıär.
4. Türkmenpatent oılap tapyşlaryň Döwlet sanawyna girizilen ähli soňraky üıtgetmeleri Bıulletende çap edıär:
1) patentiň eıesi hakyndaky maglumatlary üıtgetmek hakynda;
2) patente ıa-da çäklendirilen patente bolan hukuklary bermek hakynda;
3) çäklendirilen patenti patente özgertmek hakynda;
4) patenti ıa-da çäklendirilen patenti ıatyrmak hakynda;
5) patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň hereketini bes etmek ıa-da dikeltmek hakynda we beıleki üıtgetmeler.
5. Eger-de haıyşnama yzyna alnan diılip ykrar edilmese, ol hakyndaky ıa-da patent we çäklendirilen patent hakyndaky maglumatlar çap edilenden soň islendik şahs haıyşnamanyň resminamalary bilen tanyşmaga haklydyr.
Haıyşnamanyň resminamalary bilen tanyşmagyň tertibi Türkmenpatent tarapyndan bellenilıär.
28-nji madda. Paçlar
1. Haıyşnama berilmegi, seljerme geçirilmegi, patent ıa-da çäklendirilen patent berilmegi, ony güıjünde saklamak bilen we haıyşnamalar we patentler ıa-da çäklendirilen patentler babatynda beıleki amallar bilen baglanyşykly hukuk ähmiıetli hereketleriň amala aşyrylmagy üçin paçlar alynıar.
Eger-de Türkmenistanyň gatnaşyjysy bolup durıan halkara şertnamalarynda başga ıagdaılar göz öňünde tutulmadyk bolsa, paçlar haıyşnamaçy, patent eıesi ıa-da islendik üçünji şahs tarapyndan tölenilıär.
Amala aşyrylmagy üçin paçlaryň alynıan hereketleriniň sanawy, olaryň möçberleri, tölemegiň we gaıtarmagyň möhletleri, tertibi Türkmenistanyň Ministrler Kabineti tarapyndan kesgitlenilıär.
2. Paç alynmagyndan gelip gowşan serişdeler Türkmenistanyň Döwlet bıujetine geçirilıär.
Bu serişdeleriň bir bölegi awtomatlaşdyrylan ulgamyň tehniki enjamlaşdyrylmagyny, döredilmegini we ulanylmagyny goşup, senagat eıeçiliginiň obıektlerini goramagyň döwlet ulgamyny ösdürmek, döwlet patent-maglumat binıadyny döretmek, zähmete hak tölemegi, işgärleriň taııarlanylmagy we höweslendirilmegi, senagat eıeçiliginiň obıektleriniň goragy babatda Türkmenistanyň halkara ylalaşyklaryna gatnaşmagyny üpjün etmek üçin gerek bolan gatançlary we beıleki tölegleri tölemek üçin peıdalanylıar.
VI BAP. PATENT WE ÇÄKLENDIRILEN
PATENT ÜÇIN HUKUKLARYŇ BERLIŞI
29-njy madda. Patentiň we çäklendirilen patentiň başga birine berlişi
1. Patent ıa-da çäklendirilen patent hereket etmeginiň bütin möhletiniň içinde hukuklary bermegiň obıekti bolup biler. Patente ıa-da çäklendirilen patente esaslanan hukuk doly ıa-da bölekleıin berlip bilner.
2. Patente ıa-da çäklendirilen patente bolan hukuk erkin görnüşde düzülen we patent eıesi we hukuk oruntutar tarapyndan gol çekilen şertnama boıunça islendik gyzyklanıan şahsa berlip bilner.
30-njy madda. Oılap tapyşy ulanmak üçin ygtyıarnama şertnamasy
1. Patent eıesi bolup durmaıan islendik şahs patentlenen oılap tapyşy diňe ygtyıarnama şertnamasynyň esasynda ulanmaga haklydyr. Patent eıesi (ygtyıarnama beriji) ygtyıarnama şertnamasy boıunça şertnamada göz öňünde tutulan möçberde goralıan oılap tapyşy ulanmaga bolan hukugy başga şahsa (ygtyıarnamala) bermäge borçlanıar. Ygtyıarnamaly şertnamada şertlendirilen tölegleri ygtyıarnama berijä tölemek we şertnamada göz öňünde tutulan beıleki hereketleri amala aşyrmak borjuny öz üstüne alıar.
2. Aıratyn ygtyıarnamada kesgitlenilen çäklerde oılap tapyşy peıdalanmaga bolan hukuk ygtyıarnamala berilmeıän böleginde ony peıdalanmaga bolan hukugy ygtyıarnama berijide saklap galmak bilen ygtyıarnamala berilıär.
Aıratyn däl ygtyıarnamada ygtyıarnama beriji oılap tapyşy peıdalanmaga bolan hukugy ygtyıarnamala berip, patent ıa-da çäklendirilen patent bilen goralıan, şol sanda ygtyıarnamalaryň üçünji şahslara berilmegi üçin ähli hukuklary özünde saklaıar.
Doly ygtyıarnamada peıdalanmak hukugyny ygtyıarnama berijide saklap galmazdan we ygtyıarnamany başga şahslara bermezden oılap tapyşy peıdalanmaga bolan aıratyn hukuk ygtyıarnamala berilıär.
3. Eger-de ygtyıarnama şertnamasynda kömekçi ygtyıarnama şertnamasyny baglaşmaga mümkinçilik göz öňünde tutulsa, onda ygtyıarnamaly (kömekçi ygtyıarnama beriji) oılap tapyşy peıdalanmak üçin aıratyn bolmadyk ygtyıarnamany bermek hakynda üçünji şahs (kömekçi ygtyıarnamaly) bilen kömekçi ygtyıarnama şertnamasyny baglaşmaga haklydyr.
Eger ygtyıarnama şertnamasy bilen başga ıagdaı göz öňünde tutulmasa, kömekçi ygtyıarnamalynyň hereketleri üçin ygtyıarnama berijiniň öňündäki jogapkärçiligini ygtyıarnamaly çekıär.
4. Patent eıesi oılap tapyşy peıdalanmak üçin hukugyň islendik şahsa berilmegi hakyndaky arzany (açyk ygtyıarnama) Türkmenpatente berip biler. Şu ıagdaıda patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň saklanylandygy üçin paçlaryň tölegi açyk ygtyıarnama hakyndaky maglumatlaryň Türkmenpatent tarapyndan çap edilen ıylyndan soň gelıän ıyldan 50 göterim peseldilıär. Görkezilen oılap tapyşy peıdalanmak islegini mälim eden şahs patent eıesi bilen tölegler hakyndaky şertnamany baglaşmaga borçludyr.
Açyk ygtyıarnamada berilıän hukuklar aıratyn däl ygtyıarnamada berilıän hukuklaryň möçberinden ıokary geçip bilmez.
Açyk ygtyıarnama üçin hukugyň berilmegi hakynda patent eıesiniň arzasy yzyna alynmaga degişli däldir.
31-nji madda. Mejbury ygtyıarnama
1. Eger-de oılap tapyş patent eıesi ıa-da onuň üçin hukuklaryň berlen şahslary tarapyndan patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň berlen senesinden bäş ıylyň içinde peıdalanylmasa ıa-da ıeterlik peıdalanylmasa, onda oılap tapyşy peıdalanmaga isleg bildirıän we ulanmaga taııar islendik şahs, eger-de patent eıesi emele gelen degişli tejribäniň şertlerinde bu şahs bilen ygtyıarnama şertnamasyny baglaşmakdan ıüz dönderen ıagdaıynda, özüne görkezilen obıektiň ulanmak üçin aıratyn bolmadyk mejbury ygtyıarnamanyň berilmegi hakynda hak isleg bilen kazyıete ıüz tutmak hukugyna eıedir.
Eger patent eıesi oılap tapyşyň peıdalanylmagynyň ıa-da ıeterlik däl peıdalanylmagynyň esasly sebäpler bilen şertlendirilendigini subut edip bilmese, onda kazyıet oılap tapyşy peıdalanmagyň çäklerini, tölegleriň möçberini, möhletlerini we tertibini kesgitlemek bilen aıratyn bolmadyk mejbury ygtyıarnamany gyzyklanıan şahsa bermek hakynda çözgüt çykarıar. Tölegleriň möçberi emele gelen tejribä laıyklykda kesgitlenilen ygtyıarnamanyň bazar bahasyndan pes bolmadyk bahada bellenilmelidir.
2. Oılap tapyşy emele gelen tejribä laıyk gelıän şertlerde ygtyıarnama şertnamasyny baglaşmakdan boıun gaçyrıan beıleki bir patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň eıesiniň hukuklaryny bozmazdan ulanyp bilmeıän patent eıesi oılap tapyşy ulanmak üçin özüne mejbury aıratyn däl ygtyıarnamanyň berilmegi barada talap arzasy bilen kazyıete ıüz tutmaga haky bardyr. Kazyıet tarapyndan görkezilen ygtyıarnama berlende patenti ıa-da çäklendirilen patenti başga şahsa degişli bolan oılap tapyşy peıdalanmagyň çäkleri, özüne mejbury ygtyıarnamanyň berilmegini talap edıän şahsa patentlenen oılap tapyşy peıdalanmak üçin gerek bolan möçberde, şeıle hem tölegleriň möçberi, möhletleri we tertibi kesgitlenilmelidir. Şunda tölegleriň möçberi emele gelen tejribä laıyklykda kesgitlenilen ygtyıarnamanyň bahasyndan pes bolmadyk bahada bellenilmelidir.
3. Türkmenistanyň Ministrler Kabineti milli howpsuzlygyň bähbitlerinde, şeıle hem adatdan daşary ıagdaılarda patent eıesiniň razylygy bolmazdan oňa ygtyıarnamanyň bazar bahasy bilen deňeşdirilıän öwez puluny tölemek bilen patentlenen oılap tapyşy peıdalanmaga rugsat bermek hukugyna eıedir.
32-nji madda. Patenti ıa-da çäklendirilen patenti başga birine bermek baradaky şertnamanyň we ygtyıarnama şertnamasynyň bellige alynmagy
1. Patenti ıa-da çäklendirilen patenti başga birine bermek baradaky şertnama we oılap tapyşy ulanmak üçin ygtyıarnama şertnamasy Türkmenpatentde bellige alynmaga degişlidir. Şertnama oılap tapyşlaryň Döwlet sanawynda bellige alnan senesinden güıje girıär we bu barada maglumat Bıulletende çap edilıär. Bellige alynmadyk şertnama hakyky däl diılip hasap edilıär.
2. Bellige alnan ygtyıarnama şertnamasyna üıtgetmeler girizilip bilner. Üıtgetmeler hem Türkmenpatentde bellige alynmaga degişlidir.
3. Patenti ıa-da çäklendirilen patenti bermek hakyndaky şertnamany we ygtyıarnama şertnamasyny, şeıle hem ygtyıarnama şertnamasyna üıtgetmeler girizmegi bellige almagyň kadalary Türkmenpatent tarapyndan kesgitlenilıär.
4. Patenti ıa-da çäklendirilen patenti bermek hakyndaky şertnama, ygtyıarnama şertnamasy we ygtyıarnama şertnamasy boıunça üıtgetmeler bellenen paç tölenen şertinde gyzyklanıan taraplaryň islendiginiň arzasy boıunça Türkmenpatent tarapyndan bellige alynıar.
5. Türkmenistanyň çäginde hereket edıän oılap tapyş üçin ıewraziıa patentini bermek hakyndaky şertnama İewraziıa patent edarasynda bellige alynmaga degişlidir.
Türkmenistanyň çäginde hereket edıän oılap tapyş üçin ıewraziıa patenti boıunça oılap tapyşy ulanmak üçin ygtyıarnama şertnamasy Türkmenpatentde bellige alynmaga degişlidir we onuň bellige alnan senesinden güıje girıär. Degişli bellige almazdan oılap tapyş üçin ıewraziıa patentini bermek hakyndaky şertnama we oılap tapyş üçin ıewraziıa patenti boıunça oılap tapyşy ulanmak üçin ygtyıarnama şertnamasy hakyky däl diılip hasap edilıär.
VII BAP. PATENTIŇ İA-DA ÇÄKLENDIRILEN PATENTIŇ
HEREKETINIŇ BES EDILMEGI WE DIKELDILIŞI
33-nji madda. Patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň jedelleşilmegi we onuň hakyky däl diılip ykrar edilmegi
1. Aşakdaky ıaly ıagdaılarda islendik şahsyň nägileligi boıunça hereket ediş möhletiniň dowamynda patent ıa-da çäklendirilen patent jedelleşilip bilner we dolulygyna ıa-da bölekleıin hakyky däl diılip ykrar edilip bilner:
1) bellige alnan oılap tapyş şu Kanun bilen bellenilen patente ukyplylygyň şertlerine laıyk gelmese;
2) oılap tapyşyň formulasynda haıyşnamanyň ilkibaşky materiallarynda ıok alamatlar bolanda;
3) patentde ıa-da çäklendirilen patentde oılap tapyşyň awtory ıa-da patent eıesi nädogry görkezilende.
Garşylyga bellenilen pajyň tölenendigi hakyndaky resminama goşulmalydyr.
2. Şu maddanyň birinji bölegine laıyklykda hakyky däl diılip ykrar edilen patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň hereketi haıyşnamanyň berlen senesinden bes edilıär.
3. Şu maddanyň birinji böleginiň 1-nji we 2-nji bentlerinde göz öňünde tutulan esaslar boıunça patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň berilmeginiň garşysyna bolan garşylyklara olaryň gelip gowşan senesinden alty aı möhletde Apellıasiıa topary tarapyndan garalıar. Apellıasiıa toparyny döretmegiň we işiniň tertibi şu Kanunyň 37-nji maddasy bilen düzgünleşdirilıär.
Şu maddanyň birinji böleginiň 3-nji bendinde göz öňünde tutulan esaslar boıunça patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň berilmeginiň garşysyna bolan garşylyklara kazyıet tarapyndan garalıar.
Patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň berilmeginiň garşysyna bolan garşylyk boıunça Apellıasiıa toparynyň toparynyň çözgüdi bilen razy bolunmadyk mahalynda taraplaryň islendigi çözgüdiň tassyklanan senesinden alty aı möhletde ony kazyıetde jedelleşip biler.
4. Apellıasiıa toparynyň çözgüdiniň ıa-da kazyıetiň çözgüdiniň esasynda hakyky däl diılip ykrar edilen patent ıa-da çäklendirilen patent ıatyrylıar. Patent ıa-da çäklendirilen patent bölekleıin hakyky däl diılip ykrar edilende oılap tapyşyň täze formulasy bilen täze patent ıa-da çäklendirilen patent berilıär.
Türkmenpatent doly ıa-da bölekleıin hakyky däl diılip ykrar edilen patentler ıa-da çäklendirilen patentler hakyndaky maglumatlary Bıulletende çap edıär.
5. Oılap tapyş üçin ıewraziıa patentiniň jedelleşilmegi we İewraziıa patent konwensiıasynyň 13-nji maddasynda göz öňünde tutulan onuň Türkmenistanyň çäginde hakyky däl diılip ykrar edilmegi şu maddanyň birinji-dördünji bölekleriniň düzgünlerine laıyklykda amala aşyrylıar.
34-nji madda. Patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň hereketiniň möhletinden öň bes edilmegi
1. Patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň hereketi möhletinden öň bes edilıär:
1) patent eıesi tarapyndan Türkmenpatente berlen arzanyň esasynda – arzanyň gelip gowşan senesinden. Eger-de patent ıa-da çäklendirilen patent oılap tapyşlaryň toparyna berlen ıagdaıynda, patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň hereketi diňe arzada görkezilen oılap tapyşlar babatda bes edilıär;
2) patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň güıjünde saklanylmagy üçin pajyň tölenilmedik ıagdaıynda – bellenilen möhletiň gutaran senesinden.
2. Türkmenpatent hereketi möhletinden öň bes edilen patent ıa-da çäklendirilen patent hakynda maglumatlary Bıulletende çap edıär.
35-nji madda. Patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň hereketiniň dikeldilmegi
1. Onuň güıjünde saklanylmagy üçin pajyň tölenmezligi bilen baglanyşykly bes edilen patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň hereketi patent eıesiniň towakganamasy boıunça dikeldilip bilner. Towakganama patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň hereketiniň bes edilen senesinden üç ıylyň içinde Türkmenpatente berilıär. Towakganama patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň hereketiniň dikeldilmegi üçin pajyň tölenendigini tassyklaıan resminama goşulıar.
Patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň hereketiniň bes edilen senesinden üç ıyl geçenden soň patent ıa-da çäklendirilen patent dikeldilmäge degişli däldir.
2. Türkmenpatent patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň hereketiniň dikeldilendigi hakyndaky maglumatlary oılap tapyşlaryň Döwlet sanawyna girizıär we Bıulletende çap edıär.
36-njy madda. Soňundan ulanmak hukugy
1. Patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň hereketiniň bes edilen senesi bilen patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň hereketiniň dikeldilendigi hakynda maglumatlaryň Bıulletende çap edilen senesiniň aralygyndaky döwürde oılap tapyşy peıdalanmaga başlan ıa-da görkezilen döwürde munuň üçin zerur taııarlygy eden şahs, şeıle peıdalanmagyň möçberini giňeltmezden ony mundan beıläk peıdalanmaga bolan hukugy saklap galıar.
2. Soňundan ulanmak hukugy diňe oılap tapyşyň ulanylıan ıerindäki önümçilik ıa-da oňa meňzeş çözgüt bilen bilelikde başga şahsa berlip bilner ıa-da muňa zerur bolan taııarlyklar edilip bilner.
VIII BAP. AWTORLARYŇ, HAİYŞNAMAÇYLARYŇ WE
PATENT EİELERINIŇ HUKUKLARYNYŇ GORAGY
37-nji madda. Apellıasiıa topary
1. Apellıasiıa topary şahslaryň aşakdaky garşylyklaryna garamaga doly ygtyıarlydyr:
1) oılap tapyş üçin haıyşnama boıunça seljermäniň çözgüdine;
2) patenti ıa-da çäklendirilen patenti bermek hakyndaky şertnamany we patentlenen oılap tapyşy peıdalanmak üçin ygtyıarnama şertnamasyny bellige almak hakynda seljermäniň çözgüdine;
3) patenti ıa-da çäklendirilen patenti şu Kanunyň 33-nji maddasyna laıyklykda hakyky däl diıip ykrar etmek hakynda;
4) patent ynamdarlygyna dalaşgäriň hünär synagy we (ıa-da) ony hünär synagyna goıbermek boıunça hünär synagy toparynyň çözgüdine.
2. Apellıasiıa topary hakyndaky Düzgünnama Türkmenistanyň Maliıe we ykdysadyıet ministrligi tarapyndan tassyklanylıar.
3. Haıyşnamaçy degişli paç tölenen şertinde Türkmenistanyň kanunçylygynda bellenilen möhletlerde şu maddanyň birinji böleginde göz öňünde tutulan garşylygy Apellıasiıa toparyna bermäge haklydyr.
Şu maddanyň birinji böleginiň 1-nji, 2-nji, 4-nji bentlerinde göz öňünde tutulan garşylyklar olaryň alnan senesinden dört aı möhletde Apellıasiıa topary tarapyndan garalmalydyr.
Şu maddanyň birinji böleginiň 3-nji bendinde göz öňünde tutulan garşylyk onuň alnan senesinden alty aı möhletde Apellıasiıa topary tarapyndan garalmalydyr.
Garşylyga garamak möhleti garşylygy beren şahsyň, şeıle hem patent eıesiniň towakganamasy boıunça uzaldylyp bilner, ıöne işe garamak üçin ilkibaşky bellenen senäniň gutaran gününden başlap alty aıdan köp bolmaly däldir.
4. Apellıasiıa toparynyň çözgüdine gaıtadan seretmek hakyndaky towakganama onuň alnan senesinden bir aıyň içinde gyzyklanıan taraplaryň islendigi tarapyndan Apellıasiıa toparynyň başlygynyň adyna berlip bilner.
Gyzyklanıan taraplaryň islendigi kazyıetde Apellıasiıa toparynyň çözgüdine onuň tassyklanan senesinden kyrk bäş günüň içinde şikaıat edip biler.
38-nji madda. Jedellere kazyıet tertibinde garalyşy
Kazyıetler şu Kanuny ulanmak bilen baglanyşykly jedellere Türkmenistanyň kanunçylygynda göz öňünde tutulan tertipde garaıarlar, şol sanda:
1) oılap tapyş üçin awtorlyk hakynda;
2) patent eıesini anyklamak hakynda;
3) patenti ıa-da çäklendirilen patenti bermek hakynda;
4) mejbury ygtyıarnamany bermek hakynda;
5) patent eıesiniň oılap tapyşa bolan aıratyn hukugynyň we beıleki emläk hukuklarynyň bozulmagy hakynda;
6) patenti ıa-da çäklendirilen patenti bermek hakynda şertnamalary we patentlenen oılap tapyşy peıdalanmaga bolan ygtyıarnama şertnamalaryny baglaşmak we ıerine ıetirmek hakynda;
7) oılap tapyşyň wagtlaıyn goragy döwründe ony peıdalanmak üçin öwez pulunyň möçberleri hakynda;
8) öňünden ulanmak hukugy hakynda;
9) soňundan ulanmak hukugy hakynda;
10) şu Kanuna laıyklykda iş beriji tarapyndan oılap tapyşyň awtoryna töleg tölemegiň möçberi, möhleti we tertibi hakynda;
11) şu Kanunda göz öňünde tutulan öwez pullaryny tölemegiň möçberi, möhleti we tertibi hakynda;
12) patent eıeleriniň hukuklaryny goramak bilen baglanyşykly beıleki jedeller.
39-njy madda. Oılap tapyşyň bikanun peıdalanylandygy üçin jogapkärçilik
1. Şu Kanunyň düzgünlerini bozmak bilen patentlenen oılap tapyşy peıdalanıan islendik şahs patent eıesiniň aıratyn hukugynyň bozulmagy diılip hasap edilıär we Türkmenistanyň kanunçylygyna laıyklykda jogapkärçilik çekıär.
2. Patentlenen oılap tapyşy bikanun ulanıan şahs patent eıesiniň talap etmegi ıa-da kazyıetiň çözgüdi boıunça aşakdakylara borçludyr:
1) patent eıesiniň hukuklaryny ykrar etmäge;
2) patent eıesiniň hukuklaryny bozıan hereketleri bes etmäge;
3) elden giderilen peıdany goşup, ıitgileriň öwezini dolmaga ıa-da öwez puluny tölemäge. Öwez pulunyň möçberi kazyıetiň çözgüdi ıa-da taraplaryň ylalaşmagy boıunça kesgitlenilıär;
4) ahlak zyıanynyň öwezini dolmaga;
5) patent eıesiniň işewürlik abraıyny dikeltmek maksady bilen kazyıet çözgüdini çap etmäge.
Kazyıet bikanun harytlary muzdsuz almak hakynda çözgüt çykarmaga haklydyr.
3. Patent eıesiniň aıratyn hukugynyň bozulmagy hakyndaky hak isleg haçanda patent eıesiniň öz hukugynyň bozulandygy hakynda bilen ıa-da bilmeli bolan gününden üç ıylyň içinde bildirilip bilner.
Patent eıesiniň aıratyn hukugynyň bozulandygy hakynda hak isleg patent eıesi tarapyndan bildirilıär.
Patent eıesiniň hukuklarynyň bozulmagy hakynda talap arza, eger ygtyıarnama şertnamasynda başga zat göz öňünde tutulmasa, aıratyn ygtyıarnamanyň eıesi tarapyndan ıa-da eger bu ygtyıarnama şertnamasy tarapyndan göz öňünde tutulsa, aıratyn bolmadyk ygtyıarnamanyň eıesi tarapyndan hem berlip bilner.
IX BAP. HALKARA HYZMATDAŞLYGY
40-njy madda. Oılap tapyşlaryň daşary ıurt döwletlerinde we (ıa-da) halkara guramalarynda patentlenilmegi
1. Türkmenistanda döredilen oılap tapyş üçin haıyşnama Türkmenpatente degişli haıyşnamanyň berlen senesinden dört aı geçenden soň, eger görkezilen döwürde haıyşnamaça haıyşnamada döwlet syryny düzıän maglumatlaryň saklanıandygy hakynda habar berilmese, daşary ıurt döwletlerine ıa-da halkara guramasyna berlip bilner.
2. Eger Türkmenistanda döredilen oılap tapyş üçin halkara haıyşnamasy alyjy edara hökmünde Türkmenpatente berilse, degişli haıyşnamany Türkmenpatente deslapdan bermezden halkara haıyşnamasynyň berilmegine ıol berilıär.
Eger oılap tapyş üçin Türkmenistanda döredilen ıewraziıa patenti Türkmenpatentiň üsti bilen berilse, degişli haıyşnamany Türkmenpatente deslapdan bermezden ıewraziıa haıyşnamasynyň berilmegine ıol berilıär.
3. Daşary ıurt döwletlerinde we halkara guramalarynda oılap tapyşy patentlemek bilen baglanyşykly çykdajylary haıyşnamaçy ıa-da onuň bilen ylalaşmak boıunça başga şahs çekıär.
41-nji madda. Oılap tapyş üçin halkara haıyşnamasyna garalyşy
1. Eger gorag resminamasynyň berilmegi hakynda haıyşnama halkara haıyşnamasynyň ilkinjilik senesinden otuz bir aıyň geçmegine çenli Türkmenpatente berilse, oılap tapyş üçin halkara haıyşnamasyny bermek senesi bellenilen oılap tapyş üçin halkara haıyşnamasy halkara haıyşnamasyny bermek senesinden dogry resmileşdirilen milli haıyşnamanyň güıjüne eıedir, ol haıyşnamany Türkmenistanda bermegiň hakyky senesi hökmünde garalıar.
Türkmenpatent soralıan ilkinjiligiň senesinden otuz bir aı geçenden soň ıa-da haıyşnamaçynyň towakganamasy boıunça görkezilen möhletiň gutarmagyna çenli halkara haıyşnamasyna garap başlaıar.
2. Haıyşnamanyň halkara basgançakdan milli basgançaga geçmegi üçin duşdan geçirilen möhlet degişli paç tölenen şertinde bellenilen möhletiň gutaran senesinden üç aıyň içinde haıyşnamaçynyň towakganamasy boıunça dikeldilip bilner.
3. Türkmenpatent tarapyndan halkara haıyşnamasyna garamak şu Kanunyň kadalaryna laıyklykda amala aşyrylıar.
Oılap tapyş üçin haıyşnamanyň resminamalaryna üıtgetmeler girizmek üçin şu Kanunyň 19-njy maddasynyň ikinji bölegi bilen bellenilen möhlet şu maddanyň birinji böleginiň ikinji tesimine laıyklykda halkara haıyşnamasyna garamaga başlamagyň senesinden hasaplanylıar.
42-nji madda. Patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň ıewraziıa haıyşnamasy esasynda berlişi
1. Patenti ıa-da çäklendirilen patenti bermek İewraziıa patent konwensiıasyna laıyklykda özgerdilen ıewraziıa haıyşnamasynyň esasynda amala aşyrylyp bilner.
Şeıle haıyşnama ıewraziıa haıyşnamasy ıaly şol berlen sene we ilkinjilik senesi bilen Türkmenpatente berlen, şu Kanuna laıyklykda oılap tapyş üçin dogry resmileşdirilen, milli haıyşnama diılip hasap edilıär.
Haıyşnama garamak haıyşnamaçy tarapyndan haıyşnamanyň berilmegi üçin bellenilen pajyň Türkmenpatente tölenen şertinde ıewraziıa haıyşnamasynyň tassyklanan nusgasynyň Türkmenpatent tarapyndan alnan senesinden başlap amala aşyrylıar.
2. Eger ol boıunça berlen ıewraziıa patenti onuň Türkmenistanyň çäginde güıjünde saklanylandygy üçin pajyň tölenmändigi zerarly öz hereketini möhletinden öň bes etse, patenti ıa-da çäklendirilen patenti bermek ıewraziıa haıyşnamasynyň esasynda amala aşyrylyp bilner.
Şeıle ıewraziıa patentiniň eıesi ıewraziıa haıyşnamasynyň berlen senesinden bäş ıylyň içinde ıa-da ıewraziıa patentiniň hereketiniň bes edilen senesinden üç ıylyň içinde, haısy senäniň giç gelip ıetendigine baglylykda ıigrimi ıyl hereket ediş möhleti bilen patentiň ıa-da çäklendirilen patentiň berilmegi hakynda Türkmenpatentiň öňünde towakga etmäge haklydyr.
Şeıle patentiň berilmegi hakyndaky towakganama arza, ıewraziıa patentiniň nusgasy, degişli pajyň tölenendigi hakyndaky resminama, şeıle hem eger oılap tapyş üçin haıyşnama eıesiniň wekili tarapyndan berilse, ynanç haty goşulmalydyr.
Patentiň berilmegi hakyndaky goşulan resminamalar bilen berlen towakganama şu Kanunyň 23-nji maddasynyň ikinji böleginiň düzgünlerine laıyklykda garalıar.
43-nji madda. Daşary ıurtly şahslaryň hukuklary
1. Daşary ıurtly şahslar Türkmenistanyň gatnaşıan halkara şertnamalaryna laıyklykda ıa-da özaralylyk ıörelgesiniň esasynda Türkmenistanyň beıleki şahslary bilen bir hatarda şu Kanun bilen göz öňünde tutulan hukuklardan peıdalanıarlar.
2. Eger Türkmenistanyň gatnaşıan halkara şertnamalary bilen başga tertip göz öňünde tutulmadyk bolsa, daşary ıurtly şahslar, şeıle hem Türkmenistanyň çäklerinden daşynda ıaşaıan ıa-da hemişelik ıaşaıan ıeri bolan Türkmenistanyň raıatlary Türkmenpatent bilen gatnaşyklarda öz hukuklaryny Türkmenpatentde bellige alnan patent ynamdarlarynyň üsti bilen durmuşa geçirıärler.
44-nji madda. Gümrük gözegçiligi
Türkmenistanda goralıan patentleri ıa-da çäklendirilen patentleri peıdalanmak üçin patent eıeleriniň ıa-da aıratyn ygtyıarnama eıeleriniň hukuklaryny goramak babatda gümrük gözegçiligi Türkmenistanyň gümrük kanunçylygyna laıyklykda gümrük edaralary tarapyndan amala aşyrylıar.
45-nji madda. Şu Kanunyň güıje girmegi
2. Türkmenistanyň kadalaşdyryjy hukuk namalary şu Kanuna laıyk getirilıänçä, olar şu Kanuna ters gelmeıändigine görä ulanylıar.
2017-nji ıylyň 4-nji noıabry.