BOLfiEV K PART ZAN KONGRE YAPILDI! Fabrikalar kalemiz, yaflas n bolflevik mücadelemiz!
Download "BOLfiEV K PART ZAN KONGRE YAPILDI! Fabrikalar kalemiz, yaflas n bolflevik mücadelemiz!"
1 21. yüzy lda da insanl n önünde duran alternatif: Ya sosyalizm, ya barbarl k! Sosyalizm mücadelesinde Bolflevik Parti en önemli araç, en önemli silaht r. BOLfiEV K PART NfiASI Ç N - JÎ BO SAZBÛNA PART YA BOLfiEWÎK BOLfiEV K PART ZAN Bütün ülkelerin iflçileri birlefliniz! Bütün ülkelerin iflçileri ve ezilen halklar birlefliniz! Karkerên hemû welatan yekbin! Karkerên hemû welatan u gelên bindest yekbin! «Say / Hejmar: 149 «Ocak / Çile 2006 «Fiyat : 7,5 YTL flçiler, emekçiler; Bolflevik Parti silah na sar l n! Bolflevik devrim mücadelesinde yerinizi al n! Bolflevik saflarda birleflin! BOLfiEV K PART ZAN KONGRE YAPILDI! Fabrikalar kalemiz, yaflas n bolflevik mücadelemiz!
2 Ç NDEK LER 3 BOLfiEV K PART 8. KONGRES YAPILDI Ya bolflevik devrimler ve sosyalizm; ya emperyalist barbarl k içinde çöküfl! 8 S YAS RAPOR Siyasi geliflmeler üzerine 46 Bolflevik nisiyatif Almanya n n mesaj 47 fite B Z M K ML M Z: nsan z, iflçiyiz, köylüyüz, emekçiyiz! 51 Sol içi iliflkilerde fliddeti d fllaman n yolu HKP/ML N N ORTAK AÇIKLAMA ÖNER S : Dünya Ticaret Örgütü nün Hong Kong ta yapaca Bakanlar Konferans na karfl birleflelim! BOLfiEV K PART 8. KONGRES YAPILDI Ya bolflevik devrimler ve sosyalizm; ya emperyalist barbarl k içinde çöküfl! BOLfiEV K PART ZAN V.i.S.d.P&Yaz flma Adresi: K. nan 12 Rue de Rome, Boite Postale No: 287, France nternet Adresi: Adresi: Tel. & Fax: 0033 (0) Fiyat : 7,5 YTL, 1.50, 2 EURO K uzey Kürdistan ve Türkiye nin bütün milliyetlerinden iflçileri, köylüleri, sömürülen, ezilen kad n-erkek emekçi insanlar sözümüz size Bütün dünyan n iflçileri ve ezilen halklar sözümüz size Size bir 29 Ocak ta sesleniyoruz. Bundan 85 y l önce, 29 Ocak 1921 de kemalist Türk burjuvazisi, daha henüz emperyalist iflgale ve Türkiye nin bütünüyle sömürgelefltirilmesine karfl Kurtulufl Savafl içinde iken, bu milli savafl ayn zamanda bir sosyal kurtulufl savafl olarak yürütmek isteyen komünistlere karfl hunharca sald rd. Henüz 3
3 4 kurulufl aflamas nda bulunan Türkiye Komünist Partisi - nin 15 yöneticisi kemalist Türk burjuvazisinin kiral k katilleri taraf ndan barbarca katledildiler. Mazlum Türkiye yi kurtaracak ancak k z l inkilapt r. Kahrolsun buna karfl duran kara kuvvetler! diyen, Türkiye de Amele, Rençber ve Askerlerinin Hükümet ve Cumhuriyeti için mücadele edenler, 29 Ocak 1921 de Kara Kuvvetler taraf ndan taranarak Karadeniz in karanl k sular na gömüldüler. Onlar öldürenler, böylece sosyalizm-komünizm mücadelesini durduracaklar n san yorlard. Yan ld lar. Komünizm davas n n genç, deneyimsiz, örgütlü gücü çok a r bir yara ald. Yenildi. Fakat sosyalizm-komünizm davas durdurulamad. Türkiye Komünist Partisi nin kurucusu Mustafa Suphi ve 14 yoldafl n n davas n n sürdürücüleri; Kaz d k Onbefllerin ismini, kanl k z l bir mermere!... Bir çelik aynad r gözlerimiz, Onbefllerin resmini görmek isteyenlere diyerek sürdürdüler savafl mlar - n. Bu mücadele burjuvazinin a r sald r lar, burjuvazinin bask lar karfl s nda dayanamay p saf de ifltirenler, sosyalizm-komünizm davas için mücadele edenlerin yapt klar bir dizi hatalar n, sapmalar n da vb. katk lar sonucu, 1950 li y llar n bafllar na kadar durdurulamadan ve fakat önemli bir baflar da elde edemeden sürdü geldi li y llarda SBKP deki yozlaflmaya paralel olarak, TKP de bütünüyle yozlaflt de brahim Kaypakkaya önderli inde TKP/ML nin kuruluflu ile, Mustafa Suphi nin bayra yeniden bütün k z ll yla yükseltildi. Burjuvazi ayn Mustafa Suphi ve yoldafllar nda oldu u gibi, brahim Kaypkakkaya yoldafl da katletmek için bütün gücüyle yüklendi. Bir baflka 29 Ocak ta, 29 Ocak 1973 te brahim Kaypakkaya kemalist faflist diktatörlü ün it sürüleri taraf ndan yaral olarak esir al nd. Diyarbak r zindanlar nda barbar iflkencelerle brahim i konuflturmak, teslim almak isteyen faflist diktatörlük, karfl s nda kaya gibi direnen, ser verip s r vermeyen, her sözünde faflizmi lanetleyip, devrim davas n, sosyalizmi, komünizmi savunan bir komünisti bulunca, onu 18 May s 1973 te öldürdü. Günlü ünün katledilmeden birkaç gün önce yaz lm fl son sayfas nda; Demiri de kömürü de sökeriz aman Bu day da pirinci de ekeriz aman Faflizme kan damlayan k l c z Bir gün gelir kinimizi dökeriz aman yazan bo yoldafl öldürmekle yine sosyalizm-komünizm davas n durduracaklar n san yorlard. Yan ld lar. bo nun takipçileri 18 May s unutma dan, onun davas n devrald lar. Onun kurdu u TKP /ML içinde yürüyen iki çizgi mücadelesi sonras nda 1981 de, partiyi iflçi s n f temeline oturtmay fliar edinen Bolflevik kanat, TKP/ML yi onun yanl fllar na da k skançl kla sahip ç karak, o yanl fllar daha da sistemlefltirerek Menflevik bir örgüt haline getiren kanattan ayr larak, Bolflevik Parti yi kurdu den bu yana, flimdi 25 y ld r Mustafa Suphi lerin, brahim Kaypakkaya lar n marksist-leninist bayra Kuzey Kürdistan ve Türkiye de Bolflevik Parti taraf ndan dalgaland r - l yor. Sosyalizm-komünizm davas, burjuvazinin tüm hunhar sald r lar na, tüm ihanetlere karfl, Bolflevik Parti nin mücadelesinde yafl yor. fiimdi 29 Ocak 2006 da 8. Kongre mizin baflar yla tamamlanm fl oldu unu ilan ediyoruz. Bu ilan sosyalizm- komünizm davas n n durdurulamazl k ilan d r! Burjuvazi komünistleri katledebilir, zaaf gösterenleri kendi taraf na çekebilir, bu davadan çekilenler, nefesi yetmeyenler, zoru gördüklerinde köflelerine çekilenler, Marksizm-Leninizm, komünizmi savunma ad na burjuvazi ile uzlaflmay savunanlar ç kabilir. Burjuvazi komünizme karfl geçici zaferler kazanabilir. Fakat yeryüzü aflk n yüzü olana dek sürecek olan komünizm davas durdurulamaz. Partimizin 8. Kongresi nin bütün dünyaya ilan etti i budur. Herfleye ra men: Vard k, var z, varolaca z! Ta ki sömürü egemenli i tarihin çöplü üne gömülene dek, insan n insan taraf ndan sömürüsüne son verildi i, herkesin topluma hiçbir d fl zorlama olmaks z n katabilece i herfleyi katt ve hiç bir d fl zorlama olmadan toplumdan kendi belirledi i ihtiyac kadar alabildi i zenginlik toplumu, komünizm gerçekleflene dek! 8. Kongremiz Kuzey Kürdistan Türkiye co rafyas nda bu iddian n alt - n n bir kez daha çizilmesidir! Sosyalizm iflçi s n f ve emekçi halklar için tek çözümdür! 8. Kongremiz, bir kez daha flu gerçe in alt n çizmifltir: Bar fl, demokrasi, insan haklar, özgürlük, halklar n kardeflli i ve eflitli i, kad nlar üzerindeki cinsiyetçi ayr mc l a son verilmesi, fikir özgürlü ü; do an n talan na son verilmesi vb. burjuvazinin üzerine çok laf etti i kavram ve olgular sömürüye dayal sistemlerde lafta kalmaya mahkûmdur. Sömürü sisteminde bunlar toplumun büyük bölümünü oluflturan emekçiler için ancak sömürü sistemi sorgulanmad sürece ve ölçüde vard r. Emekçiler için gerçek bar fl, demokrasi, insan haklar, fikir özgürlü ü ancak iflçilerin-emekçilerin iktidar oldu u, insan n insan sömürüsüne son verilmifl olan bir sistemde mümkündür. Sömürü sistemi uluslar, milliyetleri ezen ve ezilen olarak ikiye ay ran, de iflik milliyetleri, de iflik milliyetlerden halklar birbirine düflman eden ve bu düflmanl klar sayesinde ayakta duran bir sistemdir. Bu sistemde halklar n kardeflli- 5
4 6 i ve eflitli i mümkün de ildir. Halklar n kardeflli i ve eflitli i ancak sömürü sisteminin y - k lmas temelinde gerçeklefltirilebilir. Kad nlar üzerindeki cinsiyetçi ayr mc l k, sömürü sisteminin temellerinden biridir. Bu ayr mc l n gerçek anlamda son bulmas da ancak eme in egemen oldu u bir toplumda, sosyalizmde mümkündür. En fazla kâr temel dürtüsü olan kapitalizm flartlar nda do al kaynaklar hoyratça talan edilmekte, do al dengeler bozulmakta, dünya insan yap s do al felaketlere sürüklenmektedir. Kapitalizm ve do- al dengeleri gözeten, kal c, sürdürebilir üretim birbirinin karfl t d r. Do ayla uyum içinde bir üretim için kapitalizmin egemenli ine son vermek gerekir. flçi s n f ve emekçi halklar için tek çözüm, iflçilerin emekçilerin kendi iktidarlar, tek çözüm sosyalizmdir. Sosyalizme bolflevik devrimlerle var lacak! 8. Kongremiz bir kez daha flu gerçekleri vurgulam flt r: Sosyalizm bir hayal de il, emekçilerin, büyük insanl n önündeki biricik gerçek alternatiftir. Lenin ve Stalin önderli indeki Sovyetler Birli i ndeki k sa proletarya diktatörlü ü döneminde gerçeklefltirilen at l m ve dönüflümler, nelerin mümkün oldu unu gösteren örneklerdir. Sovyetler Birli i ndeki sonraki geri dönüfl olgusu da k sa sosyalist infla döneminde elde edilen kazan mlar n muazzam önemini ortadan kald rmam flt r, kald ramaz. Sovyetler Birli i deneyiminin ö retti i, iflçi s n f n n kapitalist toplumun en devrimci s n f olarak her türlü sömürüyü, sömürü sistemini ortadan kald rmaks - z n kurtulamayaca, bu s n f n kendisi ile birlikte insanl kurtarma tarihi görevine sahip oldu- u gerçe idir. Sovyetler Birli- i ndeki devrim deneyiminin ö retti i, 20. yüzy l n iflçi s n f önderli inde gerçekleflen tüm devrimlerinde de onaylanm fl olan ders, iflçi s n f ve emekçilerin iktidar için bolflevik partiler önderli- inde bolflevik devrimlerin gereklili idir. Bolflevik devrimler, bolflevik partiler önderli inde iflçi ve emekçi y nlar n kendi kaderlerini kendi ellerine ald klar devrimlerdir. Sosyalizm için yolu açacak olan bolflevik devrimlerdir. Dünyan n her yan nda iflçi s n f n n ve tüm emekçilerin önünde duran acil görev, bolflevik devrimler için iflçi s n f n n Marksizm-Leninizm silah ile donanm fl partisi, bolflevik partiler önderli inde birleflmek, örgütlenmektir. Kuzey Kürdistan ve Türkiye de de görev bolflevik partilerimizi fabrikalar temelinde inflad r! Devrimin zaferinin yolu ve güvencesi budur. 21. yüzy lda da insanl n önünde duran alternatif: Ya sosyalizm, ya barbarl k içinde çöküfl! 20. yüzy l hem Lenin-Stalin önderli indeki Sovyetler Birli i nde sosyalizm inflas dönemindeki muazzam at l mlar, bu anlamda dünyadaki ilk büyük sosyalizm deneyimini, hem de emperyalist barbarl - n örne in kinci Dünya Savafl nda yaflanan Nazizmde konaklayan yüzünü gördü. Ermeni soyk r m nda, Yahudi soyk r m nda, Afrika da yaflanan bir dizi soyk r mda sömürü sisteminin barbarl n gördü yaflad. Vietnam-Laos-Kamboçya da emperyalizme karfl direnen halklara karfl emperyalizmin barbarl n gördü, yaflad. Çin devrimi somutunda, daha önce açl ktan k r lan yüzmilyonlarca emekçinin, emekçilerin iktidar flartlar nda neler yapabilece ini gördü. Buna karfl yine emperyalizmin en fazla kâr dürtüsü temelinde insanl n yaflama temellerini, do al kaynaklar hoyratça talan ederek nas l sarst n gördü, yaflad yafl yor. Bütün geliflmeler, insanl n önündeki tek gerçek alternatifin kendini ya sosyalizm, ya barbarl k içinde dayatt n çok aç k gösteriyor. Bunun tespiti felaket tellall yapmak de il, iflçilere emekçilere kurtuluflun tek gerçek yolunu göstermek, onlar sosyalizm için mücadeleye ça rmakt r. Emperyalist barbarl devrimle durdurmakt r görev! Yeni, sömürüsüz bir dünya kurmakt r görev! Ve bu görev er geç baflar lacakt r! flçiler, emekçiler Bolflevik saflara! Ülkelerimizde Bolflevik Partilerimiz, Bolflevik Parti- Kuzey Kürdistan ve Bolflevik Parti-Türkiye, bu gerçeklerin tafl y c s d r. 8. Kongremiz partilerimizin önüne partilerimizin iflçi s n f içinde kök salmas ve örgütsel olarak iflletme hücreleri temeline yerlefltirilmesi için yap labilece in en fazlas n yapma görevini koymufltur. Partilerimiz bu görevi onurla üzerlenmifltir. flçiler, emekçiler; Bolflevik Parti sizin iktidar mücadelenizde, sosyalizm mücadelenizde sizin en önemli arac n z, en önemli silah n zd r. Bu silaha sar l n! Bolflevik devrim mücadelesinde yerinizi al n! Bolflevik saflarda birleflin! 29 Ocak 2006 Bolflevik Parti (Kuzey Kürdistan Türkiye) Merkez Komitesi 7
5 8 7. Partimizin 8. Kongresi yap ld. Bu kongre Partinin örgütlenmesinin fabrika hücreleri temeline oturtulmas sorunlar n n öncelikli olarak tart fl ld, örgütlenme sorunlar n n dikkatin merkezinde durdu u bir Kongre oldu. Bu konuda yürütülen tart flmalar, al nan kararlar vb. üzerine önümüzdeki dönemde özel makalelerle duraca- z. Kongreden sonraki bu ilk say m zda Siyasi Geliflmeler Üzerine bafll kl belgeyi yay nl yoruz. Bu belge, 7. Merkez Komitesi nin 8. Kongre nin haz rl klar s ras nda Parti nin tart flmas na ve denetimine sundu u Merkez Komitesi Raporu nun siyasi bölümünün Kongre deki tart flmalar ertesinde de ald son biçimidir. Siyasi geliflmeler üzerine Kongremiz ile 8. Kongremiz aras nda geçen dört y ll k dönem ( ) içinde olan somut siyasi geliflmeler üzerine partimiz bu dönem içinde yay nlanan legal/illegal yay nlar üzerinden sürekli tav r tak nd ; güncel geliflmeler hakk nda yap lan de erlendirmelerimiz konusunda partimiz içinde, dönem sonunda partiden d fllanm fl olan bir üyemizin Kürt milliyetçisi revizyonist görüflleri temelindeki ayr l klar d fl nda, köklü bir fikir ayr l ç kmad. Sözkonusu eski üyemizle aram zda siyasi de erlendirmeler ba lam nda olan görüfl ayr l klar Stêrka Bolflewîk te kifli ad na yay nlanan kimi yaz larda ve Stêrka Bolflewîk Yaz Kurulu ad na bu yaz - lar n bir bölümü hakk nda tak n - lan tav rlarda yans d. Ayr ca ç kar lan bir say Tart flma Yaz lar nda yeralan yaz larda da bu görüfl ayr l klar belgelenmifltir. Bunlar üzerinde bu rapor çerçevesinde durmayaca z. Siyasi de erlendirmeler ba lam nda bunun d fl nda varolan görüfl ayr l klar ya süreç içinde afl lan, ya henüz üzerinde yeterli bir tart flma yürütülmedi i için ne yönde geliflece i belli olmayan, ya da ideolojik siyasi konularda özsel, köklü ayr l k olarak de erlendirmedi imiz ayr l klard r. Marksist-leninist çizgimizin prati- e uygulanmas nda bu dört y ll k dönem içinde de baflar l bir faaliyet yürüttük. Dört y ll k geliflmeler bir bütün olarak ele al nd nda flunlar söylemek istiyoruz: Dünya emperyalist sisteminin durumu ve geliflmesinde özsel bir de ifliklik yok Dört y l içinde çok h zl de ifliklikler ve geliflmeler yaflad k. Fakat bu de ifliklikler ve geliflmeler özsel konularda olmad. Dört y l içinde yaflad m z geliflmeler flunu bir kez daha bunun tersi iddialara ra men aç kça gösterdi: çinde yaflad m z ça emperyalizmin, yani tekelci kapitalizmin dünyada egemen oldu u ça, emperyalizm ça d r. Emperyalizme ait olan temel çeliflmeler bugün de dünyada varl n ve egemenli ini sürdürmekte ve bu çeliflmeler proleter dünya devriminin objektif temelini oluflturmaktad r. Emperyalizmin biricik gerçek alternatifi dün oldu u gibi bugün de proleter dünya devrimidir. Bu anlamda yaflad m z ça emperyalizm ve proleter devrim(leri) ça d r. Emperyalizmin ideologlar ve propagandac lar, özellikle 1990 l y llar n bafllar ndan bu yana yo un bir biçimde, art k yeni bir döneme, ça a girildi i; hiçbir fleyin eskisi gibi olmad tezlerini yayg nlaflt r - yor. Tabii ki, hiçbir fley eskisi gibi de il. Her fley de ifliyor. Burada soru de iflikliklerin öze ait olup olmad sorusudur. Ve emperyalizmin propagandac lar bu soruya srarla, de ifliklikleri öze aitmifl gibi göstererek cevap veriyorlar. Örne in son dört y l içinde yaflanan kimi büyük uluslararas tekel birleflmeleri, sanki emperyalizmin özünde bir fley de ifltirirmifl gibi, çok yeni bir geliflmeymifl vb. gibi gösterildi. Gerçekte ise bu ba lamda olan, emperyalizmin geliflmesinin do al sonuçlar yd. Esasta de iflen tekellerin, dolay s yla tekel birleflmelerinin boyutlar yd yaln zca. Ya da telekomünikasyon teknolojisindeki çok h zl geliflmeler, gen teknolojisindeki son y llardaki çok h zl geliflmeler, emperyalizmi kökten de ifltirmifl gibi gösterildi. Gerçekte ise olan, bir yandan uzun vade aç s ndan bir zenginlik toplumu olan komünizmin maddi temellerinin daha da olgunlaflmas, di er yandan anda emperyalizmin dünya egemenli inin bu tekniklerin kullan lmas yla daha da pekifltirilmesi idi. Emperyalizmin propagandac lar art k komünizmin çöktü ü, onun bir alternatif olmad n n görüldü- ü, kapitalizmin de eski ya mac, vahfli kapitalizm olmad ; sermayenin toplumsal sorumluluk bilincinde hareket etti i, gelinen yerde gidiflin ulusal özel sermayelerin birleflmesiyle, birleflmifl bir dünya sermayesi ve dünya devletine do ru oldu u, daha flimdiden kapitalizmin/burjuvazinin kimi de erlerinin (insan haklar, [burjuva] demokrasi[si] vb.) art k insanl n ortak de- erleri haline geldi i ve bu de erleri bütün insanl k ad na savunan-koruyan uluslararas kurulufl ve güçlerin daha etkin hale geldikleri ve gelecekleri tezlerini savundular, savunuyorlar. Bunlar ayn zamanda özellikle haberleflme tekni indeki 9
6 10 muazzam geliflmelerden yola ç karak, art k bilgi ça na girildi i, bu ça da herkesin istedi i bilgiye istedi i anda ulaflabilece i, bu yüzden de eflitsizli in temellerinin ortadan kalkt, komünikasyon tekni inin geliflmesiyle bütün dünyan n art k birleflti i, global bir köy haline geldi ini savunuyorlar. Globalizasyon (küreselleflme) dönemin, görünürde herfleyi aç klayan fakat gerçekte hiçbir fleyi aç klamayan sihirli sözcü ü oluyor. Globalizasyon denen fley özünde, sermayenin (daha do rusu büyük sermaye gruplar n n, emperyalist tekellerin) dünya hegemonyas peflinde daha fazla enternasyonalleflmesi nden, yani bir yandan enternasyonal alanda operasyon alan n sürekli geniflletmesi, di er yandan de iflik ulusal sermaye gruplar n n, dünya pazar nda daha iyi rekabet flartlar - na kavuflabilmek amac yla birleflmesi nden baflka bir fley de ildir. Globalizasyon, gerçekte emperyalist mali sermayenin (finanskapitalin) hem çeflitli ulusal büyük sermaye gruplar n n birleflmesi bu daha çok büyü ün küçü ü yutmas biçiminde oluyor, hem de dünyan n en ücra köflelerine kadar girmesi anlam nda enternasyonalleflmesi nin en uç boyutlara varmas n n modern ad ndan baflka bir fley de ildir. Enternasyonalleflme emperyalist büyük sermayenin do al e ilimidir. Bu enternasyonalleflmenin boyutlar n n büyümesi, dünyan n en geri ülkelerinde bile antiemperyalist-demokratik devrimlerin objektif koflullar n daha da olgunlaflt rmaktad r. leri emperyalist kapitalist ülkeler aç s ndan ise globalizasyonun anlam, üretimin toplumsallaflt r lmas n n en üst boyutlara varmas, sosyalist devrimlerin ve komünizme ilerlemenin objektif koflullar n n herzamankinden daha olgun hale gelmesidir. Dünya bir bütün olarak ele al nd nda, globalizasyon, de- iflik devrimlerin birbirini karfl l kl etkimesini, sosyalist devrimlerle antiemperyalist demokratik devrimlerin, proleter dünya devrimi sürecinin birbirini karfl l kl etkileyen unsurlar oldu unu, de iflik ülkelerdeki devrimlerin tarihte herzamankinden çok birbirine ba l oldu unu daha aç k göstermektedir. Emperyalizmin ideolog ve propagandac lar n n her türlü olumlulu- u yükledi i globalizasyon sözcü- ü, kimi sol cular, en baflta da her türlü kötülü ü yabanc egemenli- inde gören milliyetçi sol cular, sosyalistler taraf ndan her türlü olumsuzlu un yüklendi i bir sözcük olarak da kullan l yor. Her iki kullan mda da fakat globalizasyon denilen fley, her halükârda iliflkilerde özsel de iflikliklerin ad olarak kullan l yor. Fakat geçmifl dört y ldaki geliflmeler de, varolan bütün de iflikliklere ra men, de iflikliklerin öze ait olmad n bir kez daha aç kça gösterdi, gösteriyor. Evet, boyutlarda, emperyalist metropollerde, emperyalist devlet ve tekellerin elinde toplanan muazzam zenginli in, de erlerin boyut- lar nda, dünyada emperyalistlerin elinde birikmifl olan ve üretim alan d fl nda kullan lan mali sermayenin boyutlar nda, mali sermayenin spekülasyonlarla kazand ve spekülasyonda kaybetti i de erlerin boyutlar nda, uluslararas sermayenin uluslararas piyasalarda dolafl m h - z nda vb. büyük de ifliklikler vard r. letiflim araçlar ndaki muazzam geliflmeler herfleyden önce bilgisayar tekni indeki muazzam geliflmeler sonucu da olarak uluslararas sermayenin hareket alan ve dolafl m h z, örne in bundan çok de il y l öncesine göre bile muazzam bir art fl göstermifltir. Son dönemde gen teknolojisinde muazzam geliflmeler ve at l m var. Fakat bunlar iflin özünde bir de ifliklik yapm yor. Dün de olan emperyalist büyük sermayenin dünya hegemonyas için uluslararas hareketi idi, bugün de olan budur. Dün de de iflik ulusal sermaye gruplar n n di er baflkalar na karfl birleflmesi söz konusu idi, bugün de olan budur. Sermayenin yo unlaflmas ve enternasyonalleflmesi, emperyalizm ça nda sermayenin en tipik, en özgün hareket biçimlerinden biriydi, bugün de biridir. Bunu globalizasyon ad alt nda sanki çok yeni bir fley, özsel bir de ifliklik vb. olarak göstermek, gerçeklerin üzerini örtmektir. Emperyalizmin propagandac lar çok genel düzlemde flunun propagandas n yap yorlar: Globalizasyon ile emperyalist tekelci sermaye art k ulusal ç karlar n filan üzerine ç km fl durumdad r; o art k dünya çap nda eylem içinde oldu u, çoktan ulusal s n rlar n d fl nda hareket etti i için, etkime alan bütün dünya ve insanl k oldu u için, bütün insanl n uluslararas global ç karlar n gözeten bir konuma gelmifltir. Dar ulusal ç karlar içinde hapsolmayan, gerçek anlamda enternasyonal-global olan sermaye, uluslararas alanda bar fl n, insanl - n ortak de erlerinin savunucusudur. O ilerlemeden, insan haklar ndan, demokrasiden, sürdürülebilir kalk nma dan; çevrenin gelecek kuflaklar için korunmas ndan vb. yanad r!!! Yani globalizasyon ile kapitalizm öz de ifltirmifltir!!! Globalizasyon insanl n ileriye do ru hareketinin ad d r, onu savunmak ilericilik, karfl ç kmak gericiliktir. Küreselleflmeye karfl nas l mücadele? Tabii ki bu tezlerin özü ve amac emperyalist sömürü ve hegemonyan n ilericilik olarak gösterilip, emperyalist sömürü çark n n dönmesine karfl direnifli engellemektir. Fakat Globalizasyon un uygulay - c s olan emperyalist kurumlar n toplant lar n n (G7 lerin (1), G20 lerin (2) toplant lar, Dünya Bankas - IMF fleflerinin toplant lar ; AB fleflerinin zirve toplant lar vb. vb.) yap ld hemen her alandaki (Berlin, Seattle, Prag, Göteborg, Roma, Cenova vb.) militan kitle gösterileri, emekçilerin bu yalanlarla fazla avutulamad n gösterdi gösteriyor. flçiler aç s ndan globalizasyon, ger- 11
7 12 çekte emperyalist sermayenin serbest dolafl m n n, yani dünyadaki tüm emek pazarlar nda tüm iflçileri kendi belirledi i flartlarda sömürmesinin önündeki tüm ulusal engellerin kalkmas, bütün dünyada gerçek ücretlerin düflmesi vb. anlam na geliyor. Köylüler ve küçük esnaf aç s ndan globalizasyon, kelimenin gerçek anlam nda mahvolmak, s n f olarak tasfiye olmak anlam na geliyor. Ve bu geliflmelere karfl boyutlar ve biçimleri de iflik bir dizi direnifl kaç n lmaz olarak gündeme geliyor. Bu direnifllerde birçok alanda milliyetçi solcu pozisyonlar da dile geliyor. Bunlara göre, globalizasyonun anlam, tek tek ülkelerde ulusal ba ms zl n ortadan kald r lmas ; uluslar üzeri (transnasyonal) kurulufllarda birleflen tekeller in, ulusal sanayi ve sermayeyi yutmas ; ulusal kamu kurulufllar n n ki milliyetçi solcu lar bunlar n halk n mal oldu u iddias ndalar özellefltirme yoluyla uluslararas sermaye ye peflkefl çekilmesi, bunun sonucunda artan iflsizlik, yoksulluk vb.dir. Globalizasyon bunlara göre her türlü kötülü ün ad d r. Ona karfl ç kmak, ilericili- in gere idir. Bu yüzden bunlar kapitalizme karfl ç kmadan!!! globalizasyon a karfl mücadele yürütüyorlar. Emperyalist sermaye egemenli ine karfl, ulusal sermaye egemenli i bunlar n program. Emperyalist büyük sermayeye karfl küçük ve orta sermayenin program emperyalizme ba ml ülkelerde ba ms zl k fliar alt nda gerçekte gerici milliyetçi pozisyonlar gelifltirirken, emperyalist ülkelerde vahfli kapitalizmi! örne in spekülasyon gelirlerine konacak % 1 lik bir vergi (3) ile ya da emperyalist ülkelerin en borçlu ülkelerin borçlar n silmesi yoluyla, GSY H n n binde 7 sini kalk nma yard m çerçevesinde kullanma talebiyle vb. ehlilefltirme program ile ortaya ç k yor. Kuflkusuz globalizasyona karfl mücadele etmek hakl, do ruve gereklidir. Fakat do rubir bilinçle ve do rubir pozisyondan, do rubir bak fl aç s yla: Yani, globalizasyonun emperyalizmden baflka bir fley olmad n n, ona karfl mücadelenin bir bütün olarak emperyalizme/kapitalizme karfl mücadele olarak yürütülmesi gerekti inin bilinciyle; tekelci kapitalizme karfl, tekelci olmayan, büyük sermayeye karfl, daha küçük boyuttaki sermayenin pozisyonundan, yani daha geri olan bir kapitalizmin savunulmas pozisyonundan de- il, iflçi s n f ve emekçi s n flar n pozisyonundan mücadele. Emperyalist dünya sistemine karfl, proleter dünya devrimi bak fl aç s yla mücadele! Globalizasyona karfl geliflen hareketin bafl nda bulunan emperyalist büyük sermayeyi s n rland rmak isteyen, milliyetçi, liberal reformist burjuvazinin temsilcilerinin emekçi kitleleri bu harekete ba lama fonksiyonuna sahip temel slogan Baflka bir dünya mümkündür! slogan d r. Hareket en genifl enternasyonal örgütlenmesini en büyük em- peryalist tekel ve devletlerin temsilcilerinin her y l düzenledikleri Dünya Ekonomik Forumu na karfl milliyetçi-liberal-reformist alternatif olarak ortaya ç kan Dünya Sosyal Forumu nda(dsf) buluyor. DSF nin sahiplendi i Baflka bir dünya mümkündür slogan nda kastedilen baflka l k, emperyalist sistemin kapitalist sömürü özüne dokunmayan, emperyalist sistem içinde kimi afl r l klar n törpülenmesi ile ulafl lmak istenen bir baflkal kt r. Gerçekte, evet, bir baflka dünya mümkün dür. O yaln zca mümkün de il ve zorunlu ve kaç n lmazd r da Çünkü emperyalist sistem e er proleter dünya devrimleri ile yerle bir edilmezse, bütün dünyay kendisiyle birlikte barbarl k içinde çöküfle sürüklemektedir. Baflka bir dünya bu yüzden ancak ve yaln z, emperyalist dünyan n y k nt lar üzerinde kurulacak, sömürü sistemini bir daha gelmemecesine mezara gömecek olan devrimlerle süreç içinde oluflacak sosyalist bir dünya olarak mümkündür. Ya sosyalizm, ya barbarl k içinde çöküfl! Globalizasyona karfl mücadele sosyalizm için mücadeleden, devrim için mücadeleden ayr ele al nd nda ya bilinçli sahtekârl k ya da bofl laft r. Globalizasyona karfl mücadelede bizim fliar m z: Baflka bir dünya mümkündür Yaln zca devrimle, sosyalizmde! dir. Biz bu slogan ve içeri i reformizmin, revizyonizmin etkisi alt ndaki emekçilere de tafl mak görevine sahibiz. Bu görevi geçen dönem içinde gücümüz oran nda 4. Dünya Sosyal Forumu nda ve de iflik ülke ve bölge Sosyal Forumlar nda da yerine getirmeye çal flt k. Emperyalist sistemin temel çeliflmeleri varl n koruyor, derinlefliyor ve geliflmeleri belirliyor Geçen dört y l içindeki geliflmelere bakt m zda gördü ümüz ne? Bütün aksi iddialara ra men emperyalist sistemin özünde bir de ifliklik yok. Bütün geliflmeleri emperyalist sistemin kendi iç çeliflmeleriyle aç klamak mümkün. * Emperyalist/kapitalist ülkelerde iflçi s n f ve emekçilerin mücadelelerine bakt m zda gördü ümüz, bu ülkelerde sermaye ile emek aras ndaki çeliflmenin varl n sürdürdü ü ve iflçi ve emekçilerin en basit talepleri için bile mücadele ettiklerinde, sermayenin ortak orac olarak hareket eden devlet güçleriyle karfl karfl ya geldikleridir. Kuflkusuz emperyalist ülkelerin tümü bir bütün olarak ele al nd nda, ve bir genelleme yap ld nda bu çeliflme çok keskin bir çeliflme olarak; s n f s n fa karfl harekete geçiren çeliflme olarak sivrilmedi geçen dört y l içinde. Emperyalist burjuvazi hâlâ iflçi emekçi haklar na karfl giriflti i topyekün sald r lara karfl, emperyalist ülkelerde geliflme e ilimi gösteren mesela Güney Almanya da Daimler Chrysler iflçilerinin otoyol iflgali, Opel Bochum iflçilerinin bir hafta süren fabrika iflgali gibi yasalara gö- 13
8 14 re suç say lan kitlesel eylemlerin gündeme gelmesinde kendini gösteren hareketlenmenin gerçek devrimci bir s n f savafl m na geliflmesini engelleyebiliyor. Bunda emperyalist dünya bir bütün olarak ele al nd nda, en önemli emperyalist devletler aç s ndan, geçen dört y lda, 2000/2001 y l nda bafllayan kriz devresinin, emperyalist dünya ekonomisinin motoru rolünü oynayan ABD nin Irak a karfl giriflti i savaflla normal geliflim sürecini yaflamamas, ABD de ekonomide suni bir canlanma yaflanmas, bunun di er emperyalist ülkeler aç s ndan da devrenin depresyon aflamas n hafifletme ifllevini görmesi yan nda, iflçi s n f n n ve emekçilerin binlerce ba la kapitalist sisteme ba lanm fl olmas ve sistemi kendi düzenleri olarak görmeleri belirleyici rol oynuyor. Buna ra men, bir dizi emperyalist metropolde yürüyen grevler, yer yer iflletme iflgalleri gibi eylemler, çeliflmenin sürdü ünü ve topluma damgas n vuran bir çeliflme oldu unu gösteriyor. * Emperyalist devlet ve tekellerle, ezilen (ba ml ülkeler) halklar aras ndaki iliflkileri ele alal m: Geçti imiz dört y l içindeki geliflmelerde, birçok ülkede emperyalizmin IMF/Dünya Bankas vb. kurumlar taraf ndan dayat lan ve ba ml ülke egemen s n flar n n uygulad, iflçiler aç s ndan yo un iflsizlik, gerçek ücret düflüflü, daha yo un sömürü, küçük ve orta köylüler ve küçük esnaf aç s ndan yok olufl, tüm emekçiler aç s ndan daha fazla yoksulluk, açl k anlam na gelen ekonomik programlara karfl direnifl eylemleri oldu. Yüzbinlerce, milyonlarca insan IMF dayatmalar na karfl, özellefltirmeye karfl vb. eylemler yapt. Bütün bu eylemler, asl nda emperyalizm/ezilen halklar çeliflmesinin d flavurumuydular. Latin Amerika 4 y ll k sürece bütünlük içinde bakt m zda emperyalizm aç s ndan kaynayan bir kazand. Arjantin de, Venezuela da, Kolombiya da, Brezilya da, Uruguay da en az ndan sözde millilefltirme ve adaletli gelir da l m yoksullu- u yok etme programlar ile ortaya ç kan sol partiler yönetimlere geldiler. Emekçi y nlar militan kitle eylemleri ile yer yer hükümetler devirdiler. (Arjantin, Kolumbiya) yer yer egemen s n flar n solcu hükümetleri devirme giriflimlerine darbe giriflimlerine engel oldular (Venezuela). Kimi ba ml ülkelerde bu çeliflme örne in Filipinlerde oldu u gibi yer yer emperyalizme ve yerli gericili- e karfl kitle eylemleri yan nda yürütülen gerilla savafllar nda da yans mas n buldu. Nepal de Maoist Parti önderli inde yürüyen gerilla savafl nda, ülkenin önemli bölümü Maoistlerin kontrolüne geçti. Ortado u da, Irak n ABD emperyalizmi ve müttefikleri taraf ndan askeri iflgali, faflist Saddam rejiminin devrilmesi ertesinde, iflgale karfl giderek fliddetini artt ran silahl direnifl hareketi de, özü itibar yla emperyalizm ezilen halklar çeliflmesinin bir görüntüsüdür. Filistin de siyonist iflgale karfl ony llard r süren silahl di- renifl de bu çeliflmenin bir yans mas d r. Gelinen yerde bu mücadele bir mini Filistin devletinin kurulmas - n n emperyalistlerin gündemine oturmufl oldu u bir aflamaya geldi. Emperyalist devlet ve tekellerle ezilen halklar aras ndaki çeliflmeler, dünya çap nda yürüyen mücadeleler bütünlük içinde ele al nd nda, birinci tip çeliflmelere (yani emperyalist ülkelerde emek sermaye çeliflmesi) göre, kendilerini daha keskin bir biçimde gösterdi; daha kitlesel ve militan eylemlerin hareket ettiricisi oldu. Bütünlük içinde ele al nd nda, olmas mümkün olan ve objektivitenin dayatt olas mücadelelerin boyutlar ile karfl laflt r ld nda; emperyalizm/ezilen halklar çeliflmesi temelinde yürüyen mücadelelerin boyutlar son dört y l içinde önemli ölçüde büyümüfl olmas na ra men, yine de yeterli de- il. En önemlisi de bu mücadeleler içinde marksist-leninistlerin yönetici, yönlendirici olarak güçleri genelde gayet s n rl olmas d r. Küçük burjuva ve burjuva milliyetçili i ve özellikle Ortado u da Müslüman nüfusun ço unlukta oldu u ülkelerde slamc l k/fleriatç l k emperyalizme karfl hareketler içinde cirit at yor, birçok halde harekete damgas n vuruyor. * Emperyalist devlet ve tekellerin kendi aralar ndaki çeliflmeler de, geçti imiz dört y l içinde dünyadaki geliflmelere yön veren çeliflmelerdi. Hatta s n f mücadelesinin gerili- i ve düzeni gerçek anlamda tehdit etmeyen boyutlar nedeniyle de oldukça rahat olan emperyalist devlet ve tekellerin kendi aralar nda dünya hegemonyas dalafl, emperyalizmin temel çeliflmeleri içinde geçen dört y ll k dönemde öne ç - kan geliflme oldu da diyebiliriz. Geçen dört y ll k dönem içinde özellikle Avrupa da kendi aralar nda birlik oluflturmaya çal flan Avrupal emperyalist güçlerle (Avrupa Birli i AB ), ABD emperyalizmi aras ndaki çeliflmeler çok daha net olarak gösterdi kendini. Emperyalist güçlerin her birinin kendi özel hesaplar oldu u; her birinin Rus sosyal emperyalizminin ve sosyal emperyalist kamp n çökmesi ertesinde, aç kça kaç n lmaz hale gelen yeniden paylafl mda, en büyük pay kapmak için çal flt çok aç k görüldü. AB giderek artan ölçüde ABD nin dünyan n efendili i iddias n sorgulayabilecek bir güce do ru evrimlendi, evrimleniyor. Öncelikle Fransa ve Almanya n n öncelikle ABD ye (tabii di er emperyalist büyük güçlere de) karfl, Avrupa da güçleri birlefltirme stratejisinin ürünü olan emperyalist AB projesinde ard ard na gelen genifllemelerle, ekonomik olarak 25 üyeli AB, ABD nin gücüne yaklaflan bir güce eriflti. Askeri aç dan bu güç kendini flimdi hâlâ askeri aç dan büyük ara farkla birinci s rada olan ABD nin vesayetinden kurtarmaya çal fl yor. Siyasi olarak AB ülkelerini ABD ye benzer bir devlet yap s içinde toplama giriflimi, Fransa da ve Hollanda da referandum sonuçlar - n n gösterdi i gibi flimdilik halklar n oylar na tak ld. AB içindeki bir 15
9 16 dizi güç, baflta ABD ile çok s k iliflkilere sahip olan ngiliz emperyalizmi, gerçekte Almanya-Fransa n n belirleyici oldu u bir siyasi yap lanmaya da karfl. Geliflmeler gerçek anlamda bir siyasi birli in 25 li Avrupa n n tümünü kapsamayaca n, Frans z ve Alman emperyalist burjuvazisinin planlad ve istedi inden çok daha uzun sürece ini gösteriyor. AB nin her biri kendi özel ç karlar olan ço u emperyalist, bir bölümü emperyalist büyük güç olan emperyalist ulus devletleri ABD ye benzer bir federatif çat alt nda toplama projesi olarak 25 li ve hatta daha genifl bir kapsamda gerçekleflme flans yok gibidir. Olabilecek olan, siyasi birlik aç s ndan, daha dar bir çerçevede ve uzun bir süreçte, bugünkü birlik sürecinin biraz daha ilerlemesidir. AB anda siyasi tav rlar, hatta ekonomik ç karlar n ortak formülasyonu vb. aç lar ndan bile yamal bohça gibidir. Yine de bu haliyle bile AB, ABD nin tek bafl na hegemonya iddias n n karfl s nda ciddi bir rakiptir. Hal böyle oldu u için de görünürde müttefik olan bu güçler, gerçekte birbirinin kuyusunu kazmakta, biri di erinin dünya hegemonyas mücadelesinde ilerlemesini engellemek için elinden geleni yapmaktad rlar. Bu noktada Almanya n n, Japonya ve Hindistan da yan na alarak, bu ülkelerin (ek olarak bir Latin Amerika ve belki bir Afrika ülkesinin de) Birleflmifl Milletler Güvenlik Konseyi (BM GK) daimi üyeleri aras na girmesi için bafllatt diplomatik ata n önünün veto hakk na sahip ABD taraf ndan nas l kesildi- i çal flma dönemimizde yaflad - m z ilginç bir örnektir. Bu ba lamda talya n n pratikte Avrupa dan e er bir ülke daha BM GK daimi üyeleri aras na girecekse, bu neden talya olmas n itiraz yla AB üyesi Almanya n n karfl s nda ABD nin yan nda yer almas ; Japonya n n BM Güvenlik Konseyi daimi üyeli ine neredeyse ilkesel(!) itiraz olan Çin Halk Cumhuriyeti nin (ÇHC) böyle bir BM reform u ba lam nda veto hakk n kullanaca n aç klamas vb. de geçen çal flma dönemimizde emperyalistleraras hegemonya dalafl n n diplomatik arenaya kimi yans malar yd. Çal flma dönemimizin hemen bafl nda 11 Eylül, ve ertesinde ABD nin bafl n çekti i ve bütün dünyada emperyalist güçlerin ABD nin önderli- inde birleflti i terörizme karfl uluslar aras savafl cephesi kurulmufl gibi görünüyordu. Sanki art k ABD nin patronlu unun di er emperyalist büyük güçler taraf ndan da kabul edilmifl oldu u bir durum varm fl gibi görünüyordu. Kimi eski solcu, burjuva yazarlar Pax Americana, mparatorluk vb. den söz etmeye bafllad lar. Gerçek durumun böyle olmad, birli in geçici ve görünürde bir birlik oldu u, emperyalist büyük güçler aras nda dünya hegemonyas dalafl n n sürdü ü ve sürece i marksist-leninistler aç s ndan aç kt. Nitekim bu yeni dönem in, terörizme karfl uluslararas savafl döneminin ilk do rudan sald r s nda, Afganistan a karfl yürütülen savaflta, savaflta do rudan yer alan ya da savafl destekleyen güçlerin her birinin kendi hesab oldu u, bu hesaplar n çat flt yerde güçlü olan n sözünün geçti i, ABD nin gücü karfl s nda di erlerinin ancak de iflik kombinezonlarda ittifak içinde hareket ettiklerinde söz sahibi olabildikleri ve olduklar görüldü. Afganistan savafl na ngiltere d fl nda askeri olarak dolayl destek veren güçler, ifl paylafl ma geldi inde pazarl a oturdular. Afganistan n yeni yönetimi Almanya da Bonn da yap lan bir konferansta kuruldu. Rusya 11 Eylül ü, kendisinin Çeçenistan da yürüttü- ü iflgali ve imha savafl n ABD ve bütün emperyalist dünya nezdinde terörizme karfl savafl olarak tescil ettirmek için kulland. ABD nin Irak a ikinci sald r s emperyalist kamptaki çeliflmelerin derinli ini aç kça gözler önüne serdi. ABD, bütün diplomatik çabalar na ra men, kendini ezilen halklara ABD nin temiz alternatifi olarak göstermeye çal flan bafl n Almanya ve Fransa n n çekti i AB yi savafla do rudan ortak edemedi. Almanya, Fransa ittifak içinde, Rusya ve Çin le ayn safta birleflerek, ABD nin Irak a sald r ve iflgal hareketine görünürde karfl ç kt lar. Sald r ya BM onay verilmesini engellediler. Bu son on y llarda ABD nin uluslararas alanda ald en büyük diplomatik yenilgi oldu. Sonuçta ABD emperyalistleri tabii BM karar olmaks z n da Irak iflgal, Saddam devirip, kukla bir yönetim kurarak Irak petrollerini üzerinde egemenliklerini sa lama alma planlar n uygulamaya koyma gücüne sahiptiler ve Irak a 1991 den sonra ikinci kez, bu kez BM karar olmaks z n sald rd lar. Bu iflgal hareketi ABD ye karfl bütün dünyada Vietnam savafl ndan bu yana olan en büyük kitle gösterilerini tetikledi. ABD emperyalizminin halklar n gözünde biraz daha teflhir olmas n beraberinde getirdi. Bu süreçte di er emperyalist büyük güçler halklar nezdinde ABD ye karfl puan toplad lar. ABD, Almanya ve Fransa n n önderli inde AB nin kendine karfl ciddi bir alternatif olarak ç kmas ba lam nda, AB içindeki ngiltere ile s k ittifak n daha da pekifltirme yan nda, Irak a karfl sald r savafl döneminde talya, spanya gibi AB nin eski üyeleri, Polonya gibi yeni üyelerini de yan na çekerek, AB içindeki birli in hiç de sa lam olmad n pratik içinde gösterdi. Ortado u da ABD ile di er emperyalist büyük güçler aras ndaki hegemonya dalafl bütün bölge çap nda sürüyor. Almanya-Fransa ile iyi iliflkiler içinde olan ran flimdi Amerika n n ilk hedefleri aras nda. ran daki molla rejimini bask alt na almak ve y kmak için ABD, daha önce Irak ta yapm fl oldu u gibi kitle imha silahlar n n varl tezini iflliyor. ran n atom program ile atom bombas üretmeye yöneldi i, baflta srail olmak üzere tüm bölge ülkelerini ve dünya bar fl n tehdit etti i görüflleri sistemli olarak iflleniyor. Filistin de ABD, kendi belirledi i 17
10 18 yol haritas n n izlenmesi için her iki yana bask yaparken, Almanya, AB nin de temsilcisi olarak, srail i do rudan karfl s na almadan kurulacak Filistin devletinin dostu görünümünde oyunda rol üzerlenmeye soyunmufl durumda. Dünyan n di er alanlar nda da AB, daha do rusu öncelikle Almanya-Fransa ile ABD nin aras ndaki dalafl sürüyor. AB, ABD nin arka bahçesi konumundaki Latin Amerika ya girmeye çal fl rken ABD de Do u Avrupa ülkelerini Almanya ya b rakmamak, Rusya n n da etki alan n daha da geriletmek için elinden geleni yap - yor. Son dönemde Ukrayna da iktidar n bat yanl s güçler taraf ndan ele geçirilmesi ABD nin büyük katk lar ile oldu. Ukrayna dan sonra K rg zistan, ondan sonra Tacikistan s raya sokuldu. Bütün geliflmeler asl nda emperyalistleraras çeliflmelerin sertleflti ini gösteriyor. ABD bunun yan nda geleneksel olarak Fransa n n güçlü oldu u Afrika da da Fransa n n rolünü küçültmeye giriflti. Dünyan n yeniden paylafl lmas konusunda flimdi yeni bir güç, daha önce bu paylafl m dalafl nda özne olmamas anlam nda yeni olan bir güç, Çin Halk Cumhuriyeti de aç kça devreye girdi. Çin kapitalist/emperyalist dünyan n 20 y l aflk n süredir en h zl geliflen ülkesi olarak elinde büyük bir mali sermaye biriktirmifl durumda ve bu mali sermaye ile dünyaya aç l yor. fiimdiden Latin Amerikan n bir dizi ülkesine Çin önemli ölçüde sermaye ihraç etmifl durumda. Afrika da özellikle enerji sektöründe büyük yat r mlar var. ran la uzun süreli anlaflmalarla, ran petrol ve gaz n n en önemli al c lar ndan biri haline geldi. Çin bir dizi alanda dünya çap nda meta üretimi ve ihracat nda birinci s rada bulunuyor. Asya da Çin Japonya n n en önemli rakibi konumunda. Bugünkü yap s ve siyasetiyle Çin art k, h zla dünya dalafl n n bafl aktörlerinden biri olmaya, emperyalist büyük güçler aras nda yerini almaya do ru ilerleyen emperyalist bir güç konumunda. Hâlâ bat l emperyalist büyük güçlerle karfl laflt r ld nda geri, fakat aç h zla kapatan bir geliflme sözkonusu. Çin in geliflmesi ve bunun ortaya ç kard sonuçlar, flimdi emperyalistleraras dünya hegemonyas dalafl nda yeni bir gücün devreye girmesi, leninist emperyalizm teorisinin temel tezlerinden biri olan eflitsiz ve s çramal geliflme yasas n n yeni pratik bir kan t d r. Bu yasa ba lam nda Politik Ekonomi Ders Kitab nda flöyle deniyor: Kapitalizm tekel öncesi aflamada esas olarak yükselen bir çizgi boyunca geliflti. Üretim çok say da iflletmeye bölünmüfl olup serbest rekabet egemendi, tekeller yoktu. Kapitalizm henüz nispeten pürüzsüz bir flekilde geliflebiliyordu. Bir k s m ülke, di erlerini ancak uzun bir zaman süresi içinde geçiyordu. Dünya yüzünde o zaman henüz kimse taraf ndan iflgal edilmemifl büyük bölgeler bulunuyordu. Dünya çap nda savaflç çat flmalar olmadan bir ilerleme sa lanabiliyordu. Tekelci kapitalizme geçiflle birlikte durum temelden de iflti. Tekni in yüksek geliflme düzeyi, genç ülkelere yafll rakiplerini h zl, s çramal bir flekilde yakalama ve geçme olana sundu Di erlerinden daha sonra kapitalist geliflme yoluna giren ülkeler, teknik ilerlemenin haz r sonuçlar ndan makineler, üretim yöntemleri vs. yararland. Di er taraftan eski ülkelerde asalakl k, çürümüfllük ve tekni in durgunlu u e ilimi ile karakterize olan tekellerin egemenli- i genç ülkelerden daha önce ortaya ç kt. Bir k s m ülkenin h zl, s çramal geliflmesi ve di er ülkelerdeki büyümenin gecikmesinin nedeni budur. Bu s çramal geliflme, sermaye ihrac yoluyla da son derece güçlenir. Ülkelerden bir k sm için, di er ülkeleri geçmek, onlar pazarlardan kovmak ve paylafl lmas tamamlanm fl olan dünyan n silah zoruyla yeniden paylafl lmas n zorlamak imkân do ar. Emperyalizm döneminde kapitalist ülkelerin eflitsiz geliflmesi, emperyalist geliflmenin tayin edici etkeni oldu. ( ) Emperyalizm döneminde kapitalist ülkelerin geliflmesinin eflitsizli i sonucu, dünya kapitalizmi bunal mlar ve savafl felaketleri yolundan baflka bir flekilde geliflemez. (Politik Ekonomi, Ders Kitab, cilt 1, s , nter Yay nlar ) Çin in somutunda yaflad m z kapitalizm yoluna sonradan somutta bir anlamda geri dönerek giren bir gücün teknik ilerlemenin haz r sonuçlar ndan yararlanarak (Çin gerek ortak iflletmeler (joint venture) gerek do rudan sat n alma yoluyla, ve do rudan ve fakat kontrollü sermaye yatar mlar na ülkeyi açarak üretim tekni ini modernlefltirdi) s çramal olarak geliflmesidir. Bu s çramal geliflmede rol oynayan, yüksek kalk nma h z n n 25 y l aflk n bir süredir sürdürülebilmesi olgusu, ülkenin demokratik halk iktidar döneminden kalma devlet tekellerine sahip olmas ve siyasi alanda da bir tekelin varl (her türlü muhalefeti ezen sosyalfaflist bir rejim) sayesinde de olmufltur ve bu Çin in bir özelli idir. Gelinen yerde Çin henüz yeniden paylafl m için savafl gündeme getirmiyor. Buna henüz haz r da de il. Fakat emperyalist hegemonya dalafl nda çeliflmelerin Çin in devreye girmesiyle sertleflmifl oldu u olgudur. Bu geliflme önümüzdeki dönemde de sürecektir. Dengelerin de iflmesi ba lam nda Asya da geçen dönemde dikkat çekici tek geliflme Çin in durumunda olmad. Henüz geri, ba ml bir ülke konumundaki Hindistan da, geliflme yönü ve potansiyeli göz önüne al nd nda gelecekte dünyadaki geliflmelerde bafl aktörler aras na girebilir. Çin ile Hindistan Nisan 2005 de imzalanan Stratejik Ortakl k (ortak protokol) anlaflmas, bu iki Asya gücünün gelecekte dünya siyasetinde birlikte hareket edebileceklerinin bir iflaretidir. Karfl l kl olarak gümrük duvarlar n n kald r lmas, yüksek teknoloji ve alt yap alanlar nda karfl l kl yat r mlar vb. ni öngören ve 40 y ldan fazla zamand r 19
11 20 süren s n r anlaflmazl n donduran bu anlaflma, her iki güç aç s ndan da daha h zl geliflmenin yolunu açabilir. Çin ve Hindistan n birlikte hareketi, bu arada Rusya n n da bu ikiliyle ittifak dünya dengelerinde büyük de iflikliklere yol açabilecek geliflmelerdir. Kuflkusuz emperyalistler, en baflta emperyalist büyük güçler aras ndaki derinleflen çeliflmeler, bu dört y ll k dönem içinde de emperyalist büyük güçlerin kendi aralar nda do rudan bir savafl d fl nda bir yol ve yöntemle çözülemez sertli e ve boyutlara varmad. fiimdilik savafllar emperyalistler aras savafl yerine, dünyan n flu veya bu alan nda, oray oraya demokrasi götürme, insan haklar götürme, savafl, soyk r m engelleme vb. ad na iflgal etme ve ele geçirme biçiminde yürüyor. Yürüyen savafllar n esas nedeni emperyalistleraras hegemonya dalafl. Savaflan güçlerin ard nda de iflik emperyalist ç karlar var. Bu ba lamda çal flma dönemimizde örne- in Fildifli Sahili nde yaflananlar tipik bir temsilciler savafl idi. Bir yanda ABD emperyalizminin destekledi i bir güç, di er yanda Frans z emperyalizminin iflbirlikçileri. Ülkedeki iktidar için iç savafl, gerçekte ABD emperyalizmin ülkede Frans z egemenli ini k rma savafl. Emperyalistleraras dalafllar n flimdilik hâlâ böyle sürmesi, bunun hep böyle gidece i anlam na gelmiyor. Çeliflmeler derinlefltikçe, emperyalistler aras do rudan çat flmalar n, savafllar n da olas l art yor. Borsa krizleri ve bunlar n devrevi ekonomik krizlere etkisi Geçen dört y ll k çal flma dönemimiz içinde, daha önceki dönemdeki derinlik ve genifllikte ve dünya çap nda bir borsa krizi yaflanmad. Tek tek ülkelerde, örne in Arjantin de, örne in ülkemizde bölgesel kalan borsa krizleri yafland. Bu krizlerde bir günden di er güne borsalarda tahvillerin de er kaybetmesi sonucu milyarlarca dolar tutar nda de er kayboluyor buharlafl yor. Borsalarda ifllem gören tahvil sat c - s kimi firmalar; kimi borsa sat c lar ; bunlarla ifl yapan kimi bankalar iflas ediyor. Ortaya kimi bankalar n bu arada merkez banklar n n da taahhütlerini yerine getiremedi i mali kriz ler ç k yor. Faaliyet dönemimizde örne in Arjantin de Merkez Bankas 2001 sonunda ödeme yapamaz hale geldi. Bir dizi banka da mevduat sahiplerine ödeme yapamaz duruma gelip, kepenkleri indirdi. (Benzer bir durumu 2001 fiubat nda Türkiye de de yaflam flt k). Arjantin de mali kriz bütün ülkede emekçilerin soka a dökülmesini, ard ard na bir dizi burjuva yönetimin istifa ederek geri çekilmek zorunda kalmas n beraberinde getirdi. Borsa kaynakl mali krizler tek bafllar na ne emperyalist ülkelerde, ne de bir bütün olarak emperyalist dünyada, üretimin bir bütün olarak daralmas na ve gerçek de er art fl - n n s f r n alt na düflmesine, yani gerçek anlamda bir ekonomik çökü- fle (depresyon) yol açm yor. Bunun basit nedeni, anda bütün dünyada muazzam bir h zla dolaflan parasermayenin ancak %15 inin do rudan üretim ve üretimle ba içinde olan hizmetler alan nda kullan lmas ; % 85 inin ise yeniden üretim ve hizmet alan nda kullan lmamas ; k sa zamanda en büyük kâr elde etmek amac yla spekülatif bir biçimde kullan lmas d r. Bu tabii, kapitalizmin bugün geldi i yerdeki asalakl n n ve çürümüfllü ünün boyutlar n göstermek aç s ndan ilginçtir. Dünyada var olan ve en derinde, kökünde üretim olan de erlerin % 85 i üretim alan ve üretimle do rudan ilgili alan d fl nda kullan lmaktad r. Üretim alan ve üretimle do rudan ba nt l hizmet alanlar na burjuva ekonomistleri bile reel sektör diyerek, di erinin reel olmad n, sanal oldu unu teslim ediyor. Buradaki sanal l k, bu de erlerin olmamas anlam nda bir sanall k de il. Bunlar, ç k fl noktas nda, kayna nda, iflçilerin, emekçilerin patronlar taraf ndan el konulmufl art de erleri ve emperyalist devlet ve tekellerce dikte edilen uluslararas ticaret hadleri sonucu ba ml ülkelerin yeralt -yerüstü zenginliklerinin utanmazca sömürülmesinden elde edilen muazzam gelirlerdir. Bu muazzam zenginli in üretim ve üretimle do rudan ba nt l hizmetler d fl na çekilen kesimi de borsalarda ifllem görüyor, al n p sat l yor. Sermaye, hatta yaln zca belli opsiyonlar (belirlenen sat fl koflullar çerçevesinde, bir mal n sat c s taraf ndan al c ya tan nan karar verme süresi) al p satarak bile, üretim ve hizmet alan nda hiç boy göstermeden bile hem de üretim alan nda büyüdü ünden daha h zl büyüyebiliyor! Bu anlamda reel. Fakat di er yandan bunlar üretim ve hizmet alan nda de il, do rudan ve yaln zca spekülatif olarak kullan lan, bir anlamda kumar da kullan lan de erlerdir. Bu konumlar yla reel sektör d fl na, üretim ve üretimle do rudan ilintili alan d fl - na çekilmifllerdir. Spekülasyon alan nda hareket ettikleri için, çok kolayl kla de er kazanabildikleri gibi, çok kolayl kla da de er kaybedebilmektedirler. Ekonomi d fl bir dizi faktör de bu alanda önemli dalgalanmalara yol açabilmektedir. Ve bu sermaye reel alan d fl nda oldu u için de, bunun dalgalanmas reel alan dolayl olarak etkilemektedir. Burada flunlar tespit etmek istiyoruz: Burjuva ekonomistlerinin bir bölümünün iddias n n tersine, krizsiz bir kapitalizm düflünülemez. Mali alanda dolaflan de erlerin çok önemli bir bölümünün spekülasyon alan nda dolaflmas, kapitalizmi her zamankinden daha fazla krizlere aç k hale getirmifltir. Fakat sözkonusu, her an patlayabilir krizler, mali alandaki krizlerdir. S kça ortaya ç kan ve ekonomi d fl faktörlerce de tetiklenebilen bu krizlerin ekonominin bütün alanlar na sirayet etmesi mümkün oldu u gibi, bu krizlerin ekonominin di er alanlar - na sirayet etmeden, bir bütün olarak ekonomik krize yol 21 açmadan
12 22 afl lmas da mümkündür. Bu spekülatif sermayenin el de ifltirmesi, bir bölüm spekülatör pazardan d fllan rken, bir di er bölümünün daha da zenginleflmesi sonuçlar na yol açar. De er kay plar n n telafi edilebilmesi için reel sektörde daha yo- un sömürü, bu tip mali krizlerin iflçi ve emekçiler aç s ndan sonuçlar d r. Bir bütün olarak emperyalist sistem aç s ndan bu krizler, spekülatif pazarda geçici temizliklerin yap lmas, büyük mali de erlerin el de ifltirmesi anlam na gelir. Esas olarak reel sektör d fl nda, spekülasyon alan nda geliflen ve borsalarda önemli de er kay plar biçiminde kendini gösteren, oldukça s k görülen ve bir dizi ekonomi d fl geliflme ile de tetiklenebilen mali krizlerin yan nda, bir de devrevi afl r üretim krizleri vard r. Bu devrevi krizler, esas olarak reel sektörde üretimde ve üretimle do rudan iliflki içinde bulunan hizmetlerde önemli bir daralma ve gerileme biçiminde kendini gösterir, krizin iyice derinleflti i, tabana vurdu- u dönemlerde ki buna kriz devresi içinde depresyon dönemi diyoruz ülkede bir y lda yarat lan de- erler toplam ndaki y ll k art fl (ya da baflka bir deyimle kalk nma h - z ) dibe vurur, bir çok halde s f r n alt na düfler. Ç k fl noktas nda kapitalizmin temel dürtüsünün afl r kâr olmas ve bunun sonucunda üretici sermayenin anda en çok kâr getiren alanlarda y lmas, bu alanlarda pazarda sat lamayacak kadar çok ürünün üretilmesi, yani afl r üretim yatar. Böylece afl r üretimin konusu olan ürünler sat lamaz, elde kal r. Sermaye gerçeklefltirilemez. Yat r lm fl sermaye büyüyerek geri dönüp sermayeye eklenemez. Afl r üretim in karfl ucunda, ellerindeki para ile pazarda sunulan zenginlikleri sat n alamayan tüketiciler, yani yetersiz tüketim vard r. Emekçiler aç s ndan afl r üretim, bolluk içinde yokluktur. Pazarda meta vard r. Fakat emekçinin elinde onu sat n alacak para yoktur. Sonuç bir dizi sanayi iflletmesinin ve hizmet iflletmesinin iflas, bu iflletmelerinin devam -uzant s olarak çal flan daha küçük boyda iflletmelerin iflas, birçok iflçinin iflini kaybetmesi vs.dir. Bu tip krizler kapitalist ekonomide devrevi olarak ortaya ç karlar. Her kalk nma ve refah dönemini, kalk nma refah dönemi zirvesine vard ktan ve e ilim tersine döndükten sonra mutlaka bir gerileme, kriz ve çöküfl dönemi izler. Bu tip krizler, üretim tekni inin yenilenmesi, yeni üretim alanlar n n aç lmas, sermayenin da l m n n yeniden örgütlenmesi biçiminde afl l r. Çal flma dönemimizde ABD de ve ona ba l olarak hemen tüm emperyalist dünyada 2001 y l nda yeni bir kriz devresine girilmiflti. Bu kriz devresinde üretimin giderek gerilemesi, te dibe vurmas normal geliflme seyri idi. Bu normal geliflme seyri emperyalist bir sald r savafl yla, ABD nin Irak a sald r s yla kesildi. Savafl ekonomiyi suni olarak canland rmak için kullan ld. Bunda baflar l da olundu. 2002, 2003 ve 2004 y llar nda ABD de yapay büyük bir bütçe aç na ve d fl ticaret aç na, borca dayal bir canlanma yafland. Çin in yüksek kalk nma h z, Rusya da ekonominin eksilerden ç k p büyümeye geçmesi birleflti inde, dünya ekonomisi 2003 y l nda % 3.7, 2004 y l nda % 4.4 büyüdü. fiimdi görünen bu yapay büyümenin biraz h z kesmifl olmas d r. ABD de 2004 % 4.4 olan büyümenin (GSY H n n bir y l önceye oranla art fl ) 2005 y l nda % 3.5 civar nda olmas, 2006 da % 3.1 e gerilemesi beklenmektedir. Bunun yeni bir kriz devresinin bafllang c olmas olas l oldukça yüksektir. Bunlar d fl nda bir de, emperyalizmin sistem olarak genel buhran içine girmifl olan kapitalizm oldu- u olgusu vard r. Bu en genel anlam ile flu demektir: Emperyalist aflamaya varm fl olan kapitalizm, art k yükselen bir çizgide geliflen bir sistem de ildir. Emperyalizm asalak, çürüyen, can çekiflen kapitalizmdir. (Lenin) Art k kapitalizm üretici güçlerin geliflmesinin önünü açan, onlar n geliflebilece i ölçüde geliflmesine yard mc olan bir sistem de il (feodalizme karfl mücadele içinde yükselen çizgide geliflen kapitalizm böyle bir sistemdi), tersine üretici güçlerin geliflme imkan ve olas l klar n daraltan, geliflmenin önünü t kayan bir sistemdir. Evet, üretici güçler geliflmektedir. Fakat geliflme imkânlar ölçüsünde de il, onun gerisinde bir geliflmedir var olan geliflme. Üretici güçler art k asl nda kapitalizm sayesinde de- il, ona ra men geliflmektedir. Afl r kâr dürtüsü, üretici güçlerin yerinde durmas n de il, kontrollü bir biçimde, deyim yerindeyse az harl ateflte geliflmesini talep etmektedir. Olan budur. fiimdi yaln zca yukarda verdi imiz rakamlar yine bilince ç kar p; e er bugün dünya pazar nda dolaflan de erlerin % 85 inin daha üretim ve onunla do rudan ba nt l alanda kullan ld n düflünelim. Ya da Kuzey Kürdistan Türkiye aç - s ndan hortumland bizzat devlet müfettifllerince aç klanan bankalarda, bankalara el koyan devletin üzerlendi i, sonuçta esas olarak emekçilerin s rt ndan ödenen, ödenecek olan de er kayb n n milyarlarca dolar oldu unu (ki de iflik kaynaklar bu ba lamda 40 milyar dolara kadar varan rakamlar veriyorlar!), bu paran n yat r mlar için kullan ld n düflünelim. Büyük patronlar n hiç eksilmeyen kâr lar - n n, toplum taraf ndan toplum için kullan ld n düflünelim. Bunun üretim ve üretici güçlerin geliflmesi aç s ndan olas sonuçlar n biraz düflleyelim. O zaman kapitalizmin insanl n andaki durumu ve gelece i aç s ndan ne anlama geldi i daha iyi anlafl labilir. E er bugün bu kadar zenginlik içinde bu kadar yoksulluk, açl k, ölüm varsa, bunun temel nedeni kapitalist sistemdir. Ve e er bugün, bugün üretilenin en az dört-befl misli daha üretmek mümkünken; tekni in muazzam ölçüde gelifltirilmesi mümkünken, bunlar yap lm yorsa, bunun nedeni 23
13 24 kapitalist sistemdir. Bu sistem, emperyalizme evrimlenmesiyle birlikte gerçekte insanl k tarihinde oynad - olumlu rol aç s ndan miyad n doldurmufltur, emperyalizm bu anlamda genel buhran içindeki kapitalizmdir. Bu bütün emperyalizm dönemi için geçerli bir tespittir. (4) Krizden söz ederken bu yüzden sürekli somut konuflulmal, neyin kastedildi i aç kça ortaya konmal d r. Evet, kapitalizm krizsiz olmaz. Fakat bu hem onun bütün ülkelerde eflzamanl ve/veya sürekli kriz içinde bulundu u anlam na gelmiyor; hem de onun krizlere ra men ömrünü sürdürebilece i, kendili inden y k lmayaca gerçe ini ortadan kald rm yor. Kriz dönemleri kuflkusuz, krizlerin yükü emekçi s n flar n s rt na y k ld için, iflçi s n f ve emekçilerin kapitalizmin gerçek yüzünü kendi tecrübeleriyle görüp kavramalar için ve sisteme karfl baflkald r için uygun flartlar yarat r. Fakat bu, ekonomik kriz kendili inden ve otomatik olarak devrimci duruma yol açar anlam na gelmez. Ayr ca her devrimci durum (yani üsttekilerin art k eski yöntemlerle yönetemedi i, alttakilerin de eskisi gibi yaflamak istemedikleri, art k yeter deyip, tarihi ba ms z eyleme yöneldi i dönemler) mutlaka devrimle sonuçlanmaz. Bunun için iflçi s n f ve emekçi y nlar n bilinç ve örgütlenme seviyesi belirleyici önemdedir. Geçen dört y l içinde de gördük ki, kriz teorisi konusunda devrimci çevrelerde, yaln zca ülkemizde de il uluslararas alanda da, büyük bir kafa kar fl kl - vard r. Ülkemizde birçok devrimcioportünist grup gerçekte, sürekli kriz oldu u iddias ndad r. Kimi bunu sürekli devrimci durum teorilerini savunacak noktaya kadar geniflletmektedir. Uluslararas alanda da, mali krizlerle, afl r üretim krizleri birbirine kar flt r lmakta; sosyalist kamp n da l fl n n ve bugün dünyada tek bir sosyalist iktidar n bile olmamas n n emperyalizmin genel bunal m konusunda oynad rol kavranmamakta, bilince ç kart lmamaktad r. Bunun sonucu, her mali krizde devrimci ayaklanmalar bekleme vb. durumlar ortaya ç kmaktad r. Bir kez daha Gerçek alternatif: Ya sosyalizm, ya emperyalist barbarl k içinde çöküfl! Son dört y l içindeki tüm geliflmeler de bir gerçe i asl nda çok net olarak bir kez daha göstermifltir: Günün gerçek alternatifleri ya sosyalizm, ya emperyalist barbarl k içinde çöküfltür. Bu art k uzun erimli bir propaganda slogan vb. de il, günün gerçek durumunu ve gerçek alternatifleri adland ran bir ajitasyon slogan d r. Bu slogan milyonlarca emekçinin eylem slogan haline getirilemezse, gerçekten de bugün egemen olan emperyalist barbarl k kendisi ile birlikte bütün insanl yok etmeye; insanl - n yaflama temellerini yok etmeye do ru h zla yürümektedir. flte emperyalizmin bar fl : Dünyan n her yan nda emekçiler birbirine karfl k flk rt l yor, birçok yerde emperyalist böl-yönet siyaseti çerçevesinde ç kart lan bölgesel savafllarda halklar birbirine düflman edili- yor. Geçti imiz dört y l içinde onlarca ülkede savafllar yafland. Irak ta ABD iflgali, Fildifli Sahili nde Frans z askeri müdahalesi yafland. Hem buralarda, hem savafl yürüyen bütün di er alanlarda savafllar, hem emperyalist güçlerin dünya hegemonyas konusundaki iddialar n pekifltirdi, hem de silah-cephane tüketimi, savafl n y k mlar sonucu yeni kârl yat r m alanlar açarak, emperyalistlerin zenginli ine zenginlik katt. Emperyalistler, afl r kâr dürtüsü ile dünyay kana boyamaktan da çekinmiyor. Ellerindeki yaln zca atom silahlar dünyay birkaç kez yok edecek y k c, yak c güce sahip. Onlar n radyasyon etkisi, dünya üzerinde onbinlerce y l bugün bildi imiz canl türlerinin yaflama imkânlar n ortadan kald racak potansiyele sahip. flte emperyalizmin insan haklar na sayg l dünyas : Bu dünyada her befl insandan biri açl k s n r nda yaflarken, milyonlarca insan açl ktan, kurakl ktan, salg n hastal ktan k r l rken, her befl insandan birinin yaflad zengin emperyalist-kapitalist ülkelerde, afl r üretilen yiyecek maddeleri yok ediliyor! Bu ülkelerde de insanlar, her gün patlayan zehirli yiyecek, besi hayvanlar ndaki salg n hastal k haberleriyle, ne yiyecek sat n alaca n bilemiyor. Et fiyatlar n sabit tutabilmek, fiyatlar n düflmesini engellemek için milyonlarca büyükbafl hayvan, Deli Dana/BSE hastal tehlikesi de gerekçe gösterilerek öldürülüp, yak l yor. Elde kesilen her hayvan n etinin tahlil edilmesi, sa l kl etlerin kullan lmas imkân var. Elde bu hastal n yayg nlaflmas n engelleyecek imkânlar da vard, var. Bu imkânlar kullan lmad, kullan lm yor. Hayvanlar n yok edilmesi, kapitalist kâr mant aç s ndan, bu imkânlar n kullan lm fl olmas ndan ve kullan lmas ndan daha az masrafl, daha az zahmetli, daha kârl!!! Bir yanda yokluk, açl k, öbür yanda ürünlerin yok edilmesi emperyalist dünyan n gerçekli i bu. Yedi imiz ekmek, içti imiz su, teneffüs etti imiz hava emperyalizmin afl r kâr dürtüsü nedeniyle zehirleniyor. Do al kaynaklar n hoyratça kullan lmas sonucu, gelecek kuflaklar n yaflam alan daralt l yor, evet ortadan kald r l yor. Emperyalist efendiler, bir yandan kendi ülkelerinde azalan nüfusu ço- altabilmek ve kendilerine uygun özelliklere sahip insanlar üretebilmek için gen teknolojisini, kopyalama yöntemlerini, suni döllenme yöntemlerini gelifltirmeye milyarlarca dolar ay r yor. Di er yanda fakat geri ülkelerde yine yayg nlaflan verem gibi eski salg n hastal klarla mücadele için; AIDS gibi yeni salg nlarla mücadele için kaynak yok lu undan yak n l yor. Afrika k - tas n n nüfusunun yüzde otuzu, yani her üç Afrikal dan biri AIDS virüsü tafl yor vücudunda! AIDS virüsünü tan mayan Kamboçya ya bu virüs BM nin uluslararas bar fl gücü ad alt nda gönderdi i bat l askerlerce tafl nd. fiimdi nüfusun önemli 25
14 26 bir bölümü HIV virüsü tafl yor! Fakat tabii ki Kamboçya ve Afrika halklar n n k r lacak olmas emperyalizmin kayg s, tasas de il. Tersine emperyalistler aç s ndan, emperyalist metropoller d fl ndaki nüfus patlamas dünyan n en büyük sorun lar ndan biridir. Bu nüfus azalt lmal d r! Bu ba lamda örne in HIV virüsüne karfl gelifltirilen ilaçlar n ucuz imal edilmesi emperyalist tekellerin patent hakk ad na engelleniyor. Maksimum kar için siyah Afrikada 5-10 milyon insan n fazladan ölmesi sorun olmuyor. Emperyalizmin uygarl k böyle oluyor! Irak a, Afganistan a insan haklar, demokrasi vb. götürdüklerini söyleyenlerin gerçek yüzleri Abu Garip teki, Guantanamo daki iflkencelerde görülüyor. Afl r kâra dayanan üretim, iklimde de iflikliklere yol açm fl durumda. Bunun andaki sonuçlar, her y l yeniden yaflanan yüzy l n en s cak yazlar, en kurak y llar ; kurakl k içinde en büyük sel bask nlar vb. vb. Çivisi ç km fl, ç kar lm fl bir do a, emperyalizmin gelecek kuflaklara b rakaca miras olacak. Bu miras her geçen gün daha da berbatlafl yor. Bütün bunlar emperyalizmin barbarl k oldu unu ve e er dur denmezse, kendisi ile birlikte bütün insanl barbarl k içinde çöküfle götürdü ünü gösteriyor. Bu barbarl a dur demenin bir tek yolu, emperyalizmi ortadan kald rmak, sömürünün olmad, iflçi ve emekçilerin egemen oldu u yeni bir dünya kurmakt r. Emperyalizmin biricik alternatifi sosyalizmdir. Bu bugün sosyalizmin gerçek özneleri olan iflçiler, köylüler, emekçi s n flar n büyük kesimleri sosyalizmi bir ç k fl yolu, umut vb. olarak görmeseler bile böyledir. Emperyalizm bu gerçekleri herkesin kendi deneyimleri ile görmesi için yeterli malzeme sunmaktad r. Beyinlerin medya taraf ndan yo un iflgali de uzun süreçte bu gerçeklerin emekçi y nlarca görülmesini engelleyemeyecektir. Görev, emekçi y nlara bitmeden usanmadan do rular tafl mak; ayd nlatmak; örgütlemek, örgütlemektir! Bugün y k lmaz görünen emperyalizm gerçekte içinden çürümüfltür. Emekçiler biz bir fley yapamay z, böyle gelmifl böyle gider düflüncelerinden kurtulup, kendi güçlerinin bilincine vard nda, emperyalist sistemin üzerine bilinçli ve örgütlü yürüdü ünde, o kaç n lmaz olarak devrilecektir. Görev o günleri haz rlamak, o günlere haz rl kl olmakt r. Ve ülkelerimiz Rapor döneminde Kuzey Kürdistan Türkiye deki güncel siyasi geliflmeler konusunda de erlendirmelerimiz illegal ve legal bas n m zda yay nland. Dönem bizim geliflmelere, özellikle s n f mücadelesine kat lma/müdahale etme ba lam nda, tüm eksikliklerimize ra men, daha önceki dönemlerle karfl laflt - r ld nda en aktif oldu umuz dönem oldu. Dört y ll k dönem bü- tünlük içinde ele al nd nda, kimi öne ç kan konularda flu genel tespitleri yap yoruz: Devrimci durum sorunu Kimi devrimci örgütlerin ajitatif/sübjektif tespitlerinin tersine, geçen dört y ll k dönemde de Kuzey Kürdistan Türkiye de, leninist devrimci durum ö retisi temel al nd nda, devrimci durumun varl - ndan sözedilemez. Egemen s n flar, aralar ndaki tüm dalafllara ra men, kendi belirledikleri yöntemlerle yönetebilecek durumdayd. Bu dönem içinde askeri kanat arada bir yap lan Genelkurmay ve Kuvvet Komutanlar aç klamalar yla balans ayar lar vb. ile devreye girmesine ra men; parlamenter demokrasi maskesi kald r - l p at lmaks z n hükümet de ifliklikleri, hem de Türkiye aç s ndan, iktidardaki dengeler aç s ndan bir anlamda köklü say labilecek bir hükümet de iflikli i gerçeklefltirilebildi, seçimler yap ld, Türkiye deki gerçek devlet iktidar n n, bürokrat devlet burjuvazisinin, en baflta da ordunun hiç istemedi i bir hükümet iflbafl na geldi. Bu hükümet AKP yi bütün bölme çabalar na, yürütülen tüm laik çi ve millici kampanyalara ra men hâlâ halk deste ini önemli ölçüde koruyor ve Meclis te de rahat bir ço unlu a sahip. Meclis, kendi içinde büyük kaymalar olup, aritmetik dengelerin de iflmesi halinin ortaya ç kmas durumunda ki böyle bir geliflme ufukta görünmüyor kendi içinden yeni hükümetler ç karabilecek durumda. Meclisin pek olas görünmeyen t kanmas flartlar nda veya AKP kendisinin rahat hükümet edemeyece ini gördü ü noktada parlamenter sistem e dokunmadan yeni seçimlerle kurulacak yeni bir hükümetle yönetebilecek durumdalar. Ezilen/sömürülen (afla daki) emekçi s n f ve katmanlar aç s ndan ise durumu belirleyen, özellikle ekonomik durumdan yak nmalara, bir dizi greve, gösteriye, direnifle, protesto eylemine vb. ra men, sisteme karfl ba ms z tarihi eylem in sözkonusu olmamas d r. syan n tüm objektif flartlar vard r ve olgundur, fakat düzene karfl isyan yoktur. Varolan mücadeleler bu dört y ll k dönemde de esas olarak egemen s n flar n yeni sald r lar ve kazan lm fl kimi haklar geri alma giriflimlerine karfl savunma mücadeleleridir; genelde düzen içi mücadelelerdir. Biraz kitlesel olanlar n bafl düzenin bekçisi olan sendika a alar taraf ndan çekilmektedir deki son derin ekonomik kriz sonras nda özellikle kendili- inden esnaf eylemlerinde s çramal bir geliflme yaflanm fl, di er s n f ve katmanlar n da hareketlili i artm flt. Bu çal flma dönemimiz 2001 deki derin ekonomik krizden, krizin depresyon evresinden ç k l p, canlanma ve kalk nma evrelerine geçildi i bir dönem oldu. Türkiye de egemen s n flar n ekonomisi 2004 te % 10 civar nda bir büyüme 27
15 28 ile son y llar n en yüksek büyüme h z n yakalad. Tabii ki bu büyüme ezilen, sömürülen s n flar n yaflam flartlar nda bir iyileflme, düzelme vb. anlam na gelmiyor. Büyümenin anlam Türkiye de önemli bölümü emperyalist sermaye ile iç içe olan büyük sermayenin sanayi kurulufllar n n yüksek kapasite ile çal flmas, daha fazla ve daha h zl üretim yapmas, ihracat n ve ithalat n artmas sonuçta büyük sermayenin onun arkas ndaki emperyalist sermayenin kârlar n n büyümesidir. Kapitalist ekonomide kalk nma öncelikli ve esas olarak sermaye s - n f n n sermayesinin büyümesi demektir. Türkiye deki büyük sermaye son on y llar n en kârl dönemlerinden birini yaflad bu son dört y ll k dönemde. Bu durumda Türkiye de ekonomik krizden söz etmek, marksist kriz teorisi aç s ndan yanl flt r. Bu ekonomik geliflmelere paralel olarak, çal flma dönemimizde s n f mücadelesinde ekonomik krizde depresyon evresinde yaflad - m z s çramal geliflmeler olmad. Normal günlük mücadeleler, özellikle belli K T lerin özellefltirilmesine (iflçiler aç s ndan gerçekte iflyerlerini kaybetme tehlikesine) karfl eylemler, hükümetin ç karmak istedi i kimi yasalara karfl sendikalar n düzenledi i eylemler, bunun d fl nda 1 May s gibi geleneksel eylem günü eylemleri s n f mücadelesi aç s ndan en kitlesel eylemler oldu. Bir de tabii Kürt ulusal hareketi ba lam nda Newroz kutlamalar en kitlesel eylemler oldu. Fakat Kürt ulusal hareketi, kitleselli- ine ve relatif militanl na ra men, sistem içi bir muhalefet konumuna oturdu u için, bu temeldeki hareketin yükselmesi de devrimci bir geliflmenin iflareti olmuyor. Gerçekten s n f n s n fa karfl durdu u, iflçi s n f n n kendi ba ms z s n f talepleriyle ortaya ç kt hareket kitlesel bir hareket olarak yoktu. Yani ezilenler alttakiler aç s ndan, varolan sistemi kökten sorgulayan bir geliflme, art k yeter diyen bir tav r, bu tavr n kendini yükselen kendili- inden tarihi eylemde göstermesi durumu yoktu. Devrimci durum yoktu. Anda yap lmas gereken ve yap - lacak ifl, iflçi emekçi s n flar n varolan eylemliliklerinde, varolan durum abart lmadan, varolan hareketler içinde maksimum uyand rma örgütleme çal flmas yürütmek, hareketlerin düzeni sorgulayan hareketler haline dönüfltürülmesi için yap labilecek her fleyi yapmakt. Biz bunu gücümüz oran nda yapmaya çal flt k. Yukarda çizdi imiz gerçek durum karfl s nda iki yanl fl gözlemlenmektedir: Birinci yanl fl ki bu yanl fl devrimci konumlar n koruyan kesim içinde görülmektedir bu gerçekleri yok saymak, kendi sübjektif iste- ini gerçe in yerine koymak, sürekli derinleflen bir krizden söz etmek ve bir yandan küçük devrimci gruplar n örgütlü mücadelelerini halk n mücadelesi yerine koymak, di er yandan ise yürüyen mücadeleleri de oldu undan fazla abartmak ve âdeta halk isyan varm fl ya da isyan kap da bekliyormufl gibi bir siyaset gelifltirmek yanl fl d r. Bunu bu dönemin ortas ndan bu yana örne in ölüm orucu eylemini tek bafl na sürdüren Devrimci Halk Kurtulufl Partisi Cephesi nin (DHKP C) tavr nda net olarak gördük, yaflad k. DHKP C gerçekte yanl fl de erlendirmeler temelinde bafllayan Ölüm Orucu (ÖO) eylemini, geçen çal flma dönemimizde de halktan bu eyleme gerçekte hemen hiçbir deste- in gelmedi i bir ortamda sürdürmeyi âdeta devrimcili in k stas haline getirdi. Pratikte devrim davas u runa ölüme haz r devrimci insanlar n telef edilmesi, devrimci enerjinin çarçur edilmesi anlam na gelen bu eylem ba lam nda, 7. Kongremizin ald devrimcilerin süren bir eylemini zay flatmamak için elefltirilerimizi eylem eylemci örgütler taraf ndan sonland r lana dek kamuoyuna açmama yönündeki tavsiye karar, eylemin 4. y l nda, DHKP C nin ÖO eylemini kendi örgütünün varl k/yokluk sorunu haline getirdi inin, ve DHKP C nin bu eylemi iradi bir kararla sonland rmas n n çok zor oldu unun görüldü ü noktada, Parti nin tümüne dan flma temelinde Merkez Komitesi taraf ndan kald r ld. ÖO eylemi hakk ndaki de erlendirmelerimiz Mart 2004 te kamuoyuna da aç ld. (Bkz. Ölümüne Bir Mücadele ve Ç kar lmas Gereken Dersler, Bolflevik Partizan, Özel Say, Mart 2004) DHKP C nin bu emekçi halk y nlar n n hareketinden bütünüyle kopuk öncü savaflç çizgisinin temelinde kendi örgütünü halk, kendi örgütünün hareketini halk hareketi yerine koyan temsiliyetçi, kendi örgütünün öznelci de erlendirmelerini objektif durumun yerine geçiren iradeci küçükburjuva görüfller ve yaklafl m yatmaktad r. Bu yaklafl m n bir baflka ifadesi de, halk savafl ad alt nda yürütülen silahl öncü eylemleridir. Burada içinde bulunulan anda halk y nlar n n ve s n f mücadelesinin gerçek durumu ve talepleri gözönüne al nmadan, halk iradesini temsil etme iddias yla, kimi hakim s n flar taraf ndan kendi amaçlar do rultusunda kullan lmaya aç k silahl eylemler söz konusudur. Bunun bir örne ini Maoist Komünist Parti nin Dersim de gerçeklefltirdi- i güya ajan temizleme eylemlerinde gördük. (Bu eylemlerin ve çizginin de erlendirilmesi için bkz. Halk Savafl m, Halk Ad na Halka Ra men Savafl m?, Bolflevik Partizan, say 148) kinci yanl fl ise, varolan durumun flu anda kitlelerin devrimci taleplerle harekete geçmedi i do ru tespiti temelinde, devrimci mücadeleden, devrim propaganda ve hedefinden pratikte vazgeçilmesi, reformlar için mücadelenin her fley haline getirilmesidir. Asl nda kitlesel etki aç s ndan ele al nd nda sol içinde egemen ve esas tehlike konumunda olan bu tavr, sosyalizm ad - na hareket eden ÖDP, EMEP gibi legal sol partilerin prati inde yafla- 29
16 30 d k, yafl yoruz. Bunu ayn zamanda PKK nin mral ertesinde art k herkesin görebilece i bir ç plakl kta ortaya ç kan tavr nda yaflad k, yafl yoruz. Burada PKK nin aç k reformist çizgisini hayata geçirmek için çal - fl rken silahl eylemler de yapmak zorunda kalmas, devletin sald r lar na karfl kendini silahla savunmak zorunda olmas, çat flmalar n ve ölü say lar n n artmas vb. sorunun özünü de ifltirmiyor. Reformizm ile devrimcili i birbirinden ay ran fley silah, silahl eylem de il. Kuflkusuz bu biri sol di eri sa bu iki yanl fl, birbirine taban tabana z t görünmesine ra men, birbiriyle yak n akrabad r. Birinin di erine dönüflmesi her zaman mümkündür. Egemen s n flar n iç çeliflme ve çat flmalar Geçen dört y ll k dönem içinde, egemen s n flar aras ndaki iktidar dalafl, biraz da s n f mücadelesinin gerili i yüzünden, egemen s n flar n iktidar emekçi s n flar taraf ndan anda ciddi bir flekilde tehdit edilmedi i için, geliflmelere damgas n vuran esas unsur oldu. Bu dönemde egemen s n flar n kendi aralar ndaki iktidar dalafl nda saflar daha da netleflti. Kaba olarak ele ald m zda iktidar için birbirlerine karfl da mücadele yürüten kesimler flunlar: Egemen s n flar içinde en derin çeliflme kendini siyasi alanda hükümette olan ve devlet iktidar n ele geçirme mücadelesi yürüten AKP ile, egemen s n flar n devlet iktidar n elinde tutan kesimi olan büyük bürokrat burjuva kesimi, en baflta ordu aras ndaki çeliflme olarak gösteriyor. 2002, 3 Kas m seçimlerinde egemen s n flar n bundan önceki dönemde koalisyon hükümeti içinde yer alan iktidar partileri konumundaki ANAP ve DSP yi neredeyse bitirerek, DYP ve MHP yi baraj n alt nda b rakarak, k sa süre önce içinden ç k p geldi i Milli Nizam Partisi-Milli Selamet Partisi Refah Partisi çizgisini (yani aç k radikal slamc, fleriatç kanad ) % 3 ler civar nda bir oy deste ine indirerek, geçerli oylar n üçte birinden fazlas n al p, seçim sistemi sayesinde Meclis te üçte ikiye yak n bir ço unluk elde ederek tek bafl na hükümeti kuran ve yasaya göre 2007 sonuna do ru yap lmas gereken seçimlere kadar befl y l hükümet etme hakk kazanan AKP, seçimlerde seçmenler nezdinde asl nda geleneksel merkez sa n oylar n kendinde birlefltirmeyi baflard. AKP nin izledi i çizgi, Türkiye de bürokrat devlet burjuvazisinin ordu merkezli egemenli ine karfl, sivil bir yönetimin egemenli ini savunan, din ba lam nda aç k fleriat propagandas ndan ve söyleminden vazgeçmifl ve devletin dini bask alt na almas na karfl ç kan, dinine ba l y nlar n, tabii en baflta aç k fleriatç kesimin devletin yasakç tav rlar - na duydu u tepkiyi, iktidar mücadelesinde kullanan bir çizgi. D fl dünya ile iliflkilerde, de iflik emperyalist güçler aras ndaki çeliflmelerden yararlanmaya çal flan ve fakat herhalde emperyalist dünyan n temel istekleri do rultusunda hareket eden, Türkiye ekonomisinin dünya emperyalist ekonomisine tam entegrasyonunu sa lama yolunda tüm programlar harfiyen uygulayan bir çizgi AKP in çizgisi. Özellikle dinci tabana mesaj ifllevine sahip kimi göstermelik ç k fllar, AKP hükümetinin flimdiye kadar gelmifl hükümetler içinde emperyalist devlet, kurum ve tekellerle iliflkilerde en iflbirlikçi hükümetlerden biri oldu u gerçe ini ortadan kald rm yor, bu gerçe in üzerini örtmüyor. AKP, emperyalizm yanl s ve özel sermayeci, halk n Sünni ço unlu unun dinine (devletinkine de il) önem veren ve devlet bürokrasisinden yak nan her kesimi kucaklayan siyaseti ve yap s yla, Türkiye nin egemen s n flar n n kendi aralar ndaki iktidar dalafl nda 1946 lardaki DP, 1960 lardaki AP ve 1983 lerde Özal n ANAP çizgisinin bugünkü flartlara uygulanm fl biçimiyle sürdürücüsü bir parti olarak ortaya ç k yor. Ekonomik özü itibariyle egemen s - n flar aras ndaki iktidar dalafl ; iflbirlikçi devlet bürokrat büyük burjuvazisi ile iflbirlikçi özel sermayeli büyük burjuvazi aras ndaki bir dalaflt r. Bu dalaflta 1923 ten bu yana devlet iktidar n elinde bulunduran ve asl nda ikinci kesimin de büyüyüp geliflmesine kendi eliyle yard mc olan birinci kesim, siyasi aç dan tutucu kemalist olarak adland r labilecek kanat. Bu kanat, esasta bugüne dek flekillenmifl ve kemalist birtak m dogmalar n yön verdi i TC devletinin, çok önemli de iflikliklere u rat lmadan sürdürülmesinden yana. Bu kanad n en büyük dayana- ordu. Türkiye de büyük bürokrat sermayenin en önemli bölümünü elinde tutan ordu, ayn zamanda siyasi alanda da Türkiye siyasetinin esas belirleyicisidir. Bunlar evet fleriat isteklerine karfl laik çi ve bat c d rlar. Fakat, bat emperyalizminin demokratikleflme yönünde ad m at lmas talepleri ba lam nda, TC nin vatan ve milletiyle bölünmezli i ilkesine(!!!) ayk r gördükleri her reforma, -bunu emperyalist efendiler talep etse bile- karfl - d rlar. Bunlar bu tav rlar yla yer yer emperyalist hegemonyaya karfl ulusal ba ms zl savunur görünen, antiemperyalist görünen konumlara girmektedirler. Laik likten anlad klar, kemalist devletin kontrolü alt nda ve onun denetiminde bir dinciliktir. Antiemperyalistlikleri, kendi iktidarlar n korumak için bir maskedir. Bu kendini örne in özellefltirme ye karfl tav rda net olarak göstermektedir. Bunlar n önemli bölümü özellefltirmeye karfl ç karken, özellefltirilen K T lerin kamuya ait oldu u yalan n, halk n mal oldu u yalan n ileri sürerler. Bunun sat lamazl üzerine ahkâm keserler. Hele hele yabanc lara sat lmas na vatan sat yorlar teraneleri ile karfl ç karlar. K T lerin özellefltirilmesi, bunlar n K T ler üzerindeki egemenli inin k r lmas, maddi varl k temellerinin y k lmas demektir. Halk n mal dedikleri iflletmeler üzerinde söz ve yetki sahibi olanlar bunlard r. Özellefltirme ile bu ellerinden al nmaktad r, al nacakt r. Antiemper- 31
17 32 yalizm lerinin özü yani kendi egemenliklerini savunmaktan baflka birfley de- ildir. Ayn flekilde, örne in Milli Güvenlik Kurulu nun yetkilerinin k s lmas, yönetimin sivillefltirilmesi, ordunun siyaset d fl na ç kar lmas vb. ordu için flimdiye kadarki egemen konumun yitirilmesi anlam na gelir. Buna karfl direnifl, hangi maske alt nda gelirse gelsin, gerçekte iktidar nimetlerinin paylafl lmas na evet süreç içinde tümden yitirilmesine karfl direnifltir. Di er kanat siyasi alanda, bir dizi s n rlama ve aç klamayla, liberal diye adland rabilece imiz kanatt r. Bu kanat, esas nda bat l emperyalist sermayenin (ve bürokrat sermaye ve fleriatç slami sermaye d fl ndaki) iflbirlikçi tekelci büyük Türk sermayesinin ç - karlar do rultusunda, hem ekonomik alanda, hem de siyasi alanda liberalleflme talep etmektedir. Ekonomik liberalleflme talepleri, zaten sermayenin mant gere i önemli ölçüde gerçeklefltirilmifl durumdad r. Fakat hâlâ tam liberalleflmeye karfl bizzat burjuvazi içinden, en baflta da bürokrat burjuvaziden kaynaklanan küçümsenmeyecek bir direnifl vard r. Bu direnifl, ülke zenginliklerinin, halk n mal n n, emperyalistlere peflkefl çekilmesine karfl, anti-emperyalist millici tav rlarla ortaya ç kan bir direnifltir. Yukar da da belirtti imiz gibi kendini en aç k bir biçimde örne- in özellefltirme siyasetlerindeki kap flmalarda yans tmaktad r. Siyasi alanda liberalleflme konusunda, tutucu kanad n direnifli, ekonomik alandaki direniflten daha da güçlüdür. Bu alanda çat flmalar, AB ye üyelik sorunlar somut olarak gündeme geldi inde, AB üyelik için TC nin önüne ev ödevleri koydu- unda çok daha net olarak görülmektedir. Kuflkusuz geliflme ac l ve sanc l olarak da olsa, uzun evrede liberal kanat lehinde olmaktad r ve olacakt r. Fakat anda belirleyici olan en az ndan siyasi alanda hâlâ tutucu kemalist kanatt r. AKP bugün genelde savundu u ve uygulad siyasetle özel sermayeli iflbirlikçi büyük burjuvazinin partisi olarak ifllev görmektedir, halk n oy veren kesiminin ço unlu u nezdinde onu seçilir k lan, emekçi y - nlara onlar n da ç karlar n bürokrat devlet burjuvazisinin keyfili- ine karfl en iyi kendinin savunaca- mesaj n verebilmifl olmas d r. flbirlikçi özel sermayeli büyük burjuvazi kendi s n f örgütleri (TÜ- S AD, TOBB, TBB, Ticaret Odalar, Borsa vb.) üzerinden yapt aç klamalarla önce AKP ye onun geldi i kökene bakarak kuflkuyla yaklaflt - n ortaya koyuyordu. Evet burjuvazinin bu kesimi devlet bürokrat burjuvazisinin iktidar na karfl idi, fakat ayn zamanda slami sermayenin iktidar na ve fleriat devletine de karfl yd. Bu yüzden AKP geldi i köken itibar yla kuflku uyand r yor, gizli gündeminin fleriat oldu u kuflkusu tafl n yordu. Bu kuflku Kemalist kanat taraf ndan da sürekli körükleniyordu. flbirlikçi büyük burjuvazinin özel sermayeli kesimi, AKP hükümetinin önüne taleplerini, uygulanmas gereken ekonomi politikay koydu. AKP hükümetinin bu programa ve taleplere sahip ç kmas ölçüsünde süreç içinde bu kuflkular yerini AKP hükümetinin kendi hükümeti olarak görülmesine b rakt. Bu tabii arada bir yap lan uyar, elefltiri ve önerileri, yol ve yön göstermeleri d fltalam yor. Benzer bir geliflme bat l emperyalist güç odaklar ile iliflkilerde yafland. AKP kendini bat l güç odaklar na emperyalist Hristiyan bat ile iflbirli ine haz r, bat n n insani de- erleri ne sahip ç kan, l ml slam, demokrat slam modeli olarak, bat n n slam dünyas na aç lmas için kullanaca bir araç olarak sundu. Bafllang çta kuflku ile yaklafl lan bu sunufl, süreç içinde AKP nin pratik siyaseti ile kabul gördü. Kuflkusuz AKP nin taban ndaki kitlelere mesaj verme ifllerinde yer yer hem Türkiye deki iflbirlikçi büyük sermayenin s n f örgütleri temsilcileri ile, hem de bat ile çat flt noktalar oluyor. Fakat genel tav r itibariyle, AKP nin izledi i genel siyasi çizgi ile onun emperyalizmin iflbirlikçisi, özel sermayeli tekelci büyük burjuvazinin temsilcisi olarak hareket etti i net. Burada ortaya koydu umuz flematik tablo kuflkusuz gerçe i çok kaba hatlar yla çizen bir tablodur. Gerçek bu tablodan çok karmafl kt r, çok daha hareketlidir, ak flkand r. Egemen s n flar n birbiriyle iktidar için dalaflan kanatlar (ki flimdi RP de kalan, kitle deste inde bir azalma olan slamc fleriatç kanat da, bugün geri planda kalsa da, asl nda Türkiye de slami sermayenin bir kesiminin temsilcisi olarak iktidar dalafl n n d fl nda de ildir) kendi içinde çok parçal d r. Kendi içlerinde ve birbirleriyle çok karmafl k iliflkilere sahiptirler. Hiçbir parti veya kurum homojen bir yap da de ildir. Kuzey Kürdistan Türkiye flartlar nda en homojen kurum olan ve tutucu Kemalist kanad n esas dayana n oluflturan ordu içinde bile, hem liberal kanad n bunlar daha çok hem de slamc lar n radikal ve l ml kesimlerinin bunlar daha az ve görüldü ü anda temizleniyorlar temsilcileri var. AKP nin kendini gerek Türk hakim s n flar n n liberal kesimine, gerekse bat l emperyalist güçlere Türkiye deki bürokrat burjuva iktidar n n Müslüman demokrat sivil alternatifi olarak kabul ettirmesinde onun AB ile iliflkilerde, Türkiye nin AB üyeli i için yürüttü ü siyaset, sarfettti i çaba belirleyici oldu. AB nin Türkiye nin önüne biraz da zaten yapmaz beklentisi içinde koydu u Kopenhag Kriterleri temelindeki uyum yasas isteklerine, AKP kendinden önceki tüm hükümetlerin h z n katlayan bir h zla cevap verdi. Türkiye ile tam üyelik görüflmeleri için tarih verilmesi konusunun gündemde oldu u 17 Aral k 2004 teki AB zirvesine kadar AKP hükümeti talep edilen ve Türkiye deki hukuk düzeni aç s ndan, Türkiye ile AB yasalar aras nda temelde uyum sa lanmas, bu anlamda yasal düzlemde TC nin AB içindeki devletlerden esasta bir fark 33
18 34 kalmad anlam na gelen uyum yasalar n ç kard. Türkiye nin önünde AB üyeli i için bir engel olarak duran K br s konusunda da AKP hükümeti, devlet siyasetinde belirli bir de ifliklik anlam na gelen Annan Plan n n kabulü ve Kuzey K br s ta Annan Plan konusunda referandumla bu engeli de önemli ölçüde aflan, Türkiye de liberal burjuvazinin siyaseti olan bir siyasetle AB zirvesinde görüflmelerin bafllamas için tarih ald. Bütün bu geliflmeler fakat ayn zamanda en az ndan yasal düzenlemeler baz nda, ka- t üzerinde büyük bürokrat burjuvazinin iktidar n n geriletilmesi anlam na geliyor. Di er yandan özellefltirme siyasetinin h zland r lmas, Türkiye ye yabanc sermaye giriflinin önündeki tüm engellerin kald - r lmas gibi ekonomik karar ve tedbirler de, Türkiye de bürokrat burjuvazinin maddi temellerini sars - yor. Buna ra men AKP Türkiye deki gerçek güç dengelerinin bilincinde olarak, iktidara yürüyüflünü ordu ile do rudan çat flmaya girmeden sürdüren bir siyaset izliyor. Ordunun tepki verdi i ve Çankaya da adeta bürokrat burjuva iktidar n n sözcüsü olarak hareket eden Cumhurbaflkan Ahmet Necdet Sezer in karfl ç kt bir dizi konuda geri ad m at p, beklemekte sak nca görmüyor. Zaman n kendi lehine iflledi ini görüyor. AKP 2007 ye kadar hükümette kalma, 2007 de cumhurbaflkan n seçme, ard ndan seçimlerle yeniden hükümet kuracak ço unlu a ulaflarak, iktidar yürüyüflünü sürdürme, yeni dönemde e er anayasay de ifltirecek bir ço- unluk sa larsa, yar baflkanl k sistemine geçme hesaplar içinde. Bürokrat burjuvazi flimdi iktidar mücadelesinde Türkiye de yasal düzlemde kendisinin iktidar n n geriletilmesi anlam na da gelen burjuva anlamda demokratikleflme ad mlar n n pratikte engellenmesi için elinden geleni yapmaktad r, yapacakt r. Bu kendini örne in yarg n n bir dizi halde yeni ç kan yasalar hiçe saymas nda göstermektedir, bu kendini MHP nin itlerinin yine soka a sal narak bir sa sol çat flmas ortam n n yarat lmaya çal fl lmas nda, bu kendini Kuzey Kürdistan da PKK yi yok etme ad - na halka karfl savafl n yükseltilmesinde vb., Güney Kürdistan a yönelik sald r tehditlerinde vb. göstermektedir. Devletin derin güçleri de iflbafl ndad r, bunlar kendileri d - fl nda kimsenin bu ülkenin güvenli ini sa layamad n n, hükümetin beceriksiz oldu unun, s k yönetim, ola anüstü hal uygulamalar - n n gerekli oldu unun vb. vb. ispat çabas içindedir. AB deki geliflmeler de, bizim hep söyledi imiz, Türkiye nin bugünkü tam üyelerin hak ve statüsü ile AB ye tam üye al nmayaca tezimizi do rulamaktad r. Bunun görüldü ü ölçüde devlet iktidar n elinde tutan ve fakat giderek köfleye s k - flan bürokrat burjuvazi Türkiye de birçok halde AB istiyor fleklinde gerekçelendirilen kimi burjuva anlamda demokratik yasal ad mlar n pratikte uygulanmamas için bahane bulacak, ba ms zl k, biz iflimize kar flt rtmay z, sömürge miyiz? gibi kula a hofl, antiemperyalist gelen söylemlerle, süreci tersine çevirmeye çal flacakt r. Görünen Türkiye nin 2007 y l na kadar AKP ile devlet iktidar aras ndaki, devleti elinde tutan güçler taraf ndan mümkün oldu unca sertlefltirilecek, AKP taraf ndan ise mümkün oldu unca çat flmas z atlat lmaya çal fl lacak iktidar mücadelesinin giderek daha çok gündemi belirleyece idir. Bu ba lamda geçen dönem içinde tart flt m z temel siyasi bir soru var: Kuzey Kürdistan-Türkiye de faflizm çözülüyor mu, çözülüyorsa bu sürecin neresindeyiz? Bugün Kuzey Kürdistan Türkiye gerçekli i fludur: Kuzey Kürdistan da Türk devleti PKK yi yok etme ad na bir savafl yürütmektedir. Burada aç k terör hala esas yönetim yöntemi ve biçimidir. Türkiye de ise devrimcilere ve mücadele eden iflçilere, emekçilere karfl bu mücadeleleri bast rmak için yer yer aç k terör devlet güçlerinin temel yöntemi olarak kullan lmaktad r. Bir dizi alanda faflist uygulamalar pratikte yaflanmaktad r. Kuflkusuz en aç k alan devrimcilerle devletin karfl karfl ya geldi i alanlard r. Ancak bu alanda burjuva devletlerinin en demokrat n n bile uygulad yöntemler faflist yöntemlerdir. Bütünlüklü olarak al nd nda sistemli bir biçimde uygulanan genifl kapsaml faflizmin varl n söylemek do ru ve gerçekçi bir tespit de ildir. Bu anlamda, somut geliflmelere bak ld nda bugün Kuzey Kürdistan Türkiye de faflizmin çözüldü ü bir sürecin yafland tespiti yap lmal d r. AKP nin geliflmesi ve AB ye girme çabas, Kuzey Kürdistan Türkiye de liberalleflme çizgisi çerçevesinde sürmektedir. AKP hükümeti bugüne kadar sürdürülen devlet politikalar n n bir bölümünü de ifltirdi ve de ifltirmeye devam etmek istiyor. Örne in, K br s sorunundaki geliflmeler, Kürtçe yay n sorunu vs. AKP nin izledi i siyasetin gidifl yönü a rl kl olarak iflbirlikçi özel sermayeli büyük burjuvazinin liberal leflme siyasetini savunmak, bunun yan nda l ml bir din savunusunu da bir yana b rakmadan yoluna devam etmektir. Bugün AKP nin iktidar yürüyüflünün önünü kesmek için bir darbe ihtimali epeyce zor görünüyor, çünkü AKP nin yapt klar na büyük burjuvazinin özel sermayeli kesimi; ki bunlar anda ekonomik olarak Türkiye nin esas efendileri konumundad r, destek vermektedir. ktidar mücadelesi aç s ndan demokratik kurallara uyuldu u sürece ve ölçüde belirleyici olan kitlelerden destek konusunda ise daha önce de belirtmifl oldu umuz gibi, AKP ye kitle deste i hala esasta sürmektedir. Bunun d fl nda uluslararas emperyalist sermaye de AKP hükümetinden esasta hoflnuttur. AKP hükümeti burjuvazinin belirleyici önemdeki kesimlerinin ve uluslararas alandaki devletlerin ve sermaye- 35
19 36 nin deste ini yan na alm flt r, böylesi bir durumda darbe olas l azd r, buna ra men bunun son çare lerden biri olarak Türkiye de gündeme gelebilece i olas l da bütünüyle d fltalanmamal d r. Bugün Kuzey Kürdistan Türkiye de devletin bir dizi de iflmez siyaseti sorgulan yor. Bunu örne in K br s konusunda gördük, yaflad k. Ermeni soyk r m konusunda da ambargo delindi. Bizzat devlet kurumlar n devreye sokarak tart flmak zorunda kald. Devletin de iflmez ideolojisi Kemalizm, anayasada yer alan Atatürk ilkeleri bile art k yaln zca gerçek komünistler taraf ndan de il, daha genifl çevrelerce de sorgulan yor. Devletin radyo ve televizyon kurumu olan TRT bundan 10 y l önce devletin varl - n bile reddetti i bir dilde, Kürtçede, flimdilik yar m saat de olsa yay n yapmak zorunda kal yor. Kürtçe kurslar aç l yor. Bütün bunlar burjuva anlamda bir demokratikleflmenin, bir baflka deyiflle faflizmin çözülmesinin belirtileridir. AB yasalar na uyum yasalar n n ç kar lmas, yasal alanda burjuva demokratik ad mlar n at lmas d r. AKP nin özel sermayeli iflbirlikçi büyük Türk burjuvazisinin istekleri do rultusunda AB ye entegre olmak için ç kard yasalar, yasal alanda faflizmin gerilemesidir. Gelinen yerde yasa metinleri temel al nd nda Türkiye nin AB içindeki burjuva demokratik ülke lerden esasta bir fark kalmam flt r. Fakat bu yasalar n uygulama alan hâlâ çok dard r. Uygulamada devlet iktidar n hâlâ elinde tutan iflbirlikçi büyük bürokrat devlet burjuvazisi elindeki ayg tla bu yasalar n uygulanmas n engellemeye çal flmakta, ayak diremektedir. Bunun örnekleri yarg da yaflanmaktad r, bunun örnekleri ordu hükümet iliflkilerinde yaflanmaktad r vs. Bu anlamda yasal düzlemde gerici burjuva demokratik devletlerinden esasta bir fark kalmayan Türkiye, henüz tam anlam yla burjuva demokratik devlet olarak adland r lamaz. Türkiye de hâlâ aç k terör, hukuksuzluk, gerileyerek de olsa, temel yönetim biçimidir. Bu anlamda hâlâ faflist, fakat faflizmin çözülme sürecinde bulundu u bir ülke adland rmas do ru olan tan md r. Süreç ç kar lan burjuva demokratik yasalar n uygulama alan n n genifllemesi yönünde gelifliyor. Bu geliflmenin sonunda Türkiye de burjuvazinin devletinin faflist bir devletten, gerici bir burjuva demokratik devlete dönüflmesi var. Kuflkusuz sürecin bu yönde geliflmifl olmas nda ezilen, sömürülen y nlar n tabandan hareketinin, herfleyden önce de Kürt ulusal kurtulufl mücadelesinin çok önemli bir rolü var, fakat burjuva demokrasisi yönünde geliflmelerde somutta belirleyici olan egemen s n flar n kendi aralar ndaki iktidar dalafl nda özel sermayeli iflbirlikçi büyük burjuvazinin geliflmifl ve kendi liberal taleplerini formüle edecek duruma gelmifl olmas ve bat l emperyalist güçlerin de TC ye kendi demokra- si leri yönünde geliflmesi için bask yapmas d r. Bu anlamda süreç esasta egemenlerin kendi aralar ndaki iktidar dalafl n yans tan bir süreç olarak gelifliyor. Tabii bu sürecin k r lmaya u ramas olas l da var. Devlet iktidar n elinde tutan ve ona faflist bir karakter veren bürokrat burjuvazinin iktidar direnmeden terk edece- ini düflünmek safdillik olur. Bu geliflmelerin devrimci ve komünist faaliyet aç s ndan getirdi i fley, legal faaliyet imkânlar n n artmas, bu alan n genifllemesidir. Ancak zemin kaygand r. Burjuvazinin legalli ine ve bu geliflmelerin istikrarl olaca na vb. hiç güvenmeden, ortaya ç kan yeni f rsatlardan yararlanmas n bilmeliyiz. Sol da kimi geliflmeler Geçen dönem halklar m z n mücadelesi aç s ndan sol da en olumsuz geliflme kuflkusuz PKK ile ilgili olarak yafland. PKK nin baflkan Abdullah Öcalan n uluslararas bir komplo sonucu, emperyalist ve gerici güçler taraf ndan TC faflist devletine teslim edilmesi ile bafllayan yeni süreç, çal flma dönemimizde derinleflerek sürdü. Bir dizi isim de- ifltiren, son dönemde yeniden PKK ismi ile ideolojik merkez konumunda oldu unu aç klayan PKK, gelinen yerde devlet iktidar için mücadeleyi de ilkellik olarak niteleyen, Ekolojik Demokratik Konfederasyon program ad alt nda liberal, ekolojist, yeflil, legal bir taban hareketi olmaya aday oldu unu aç klayan bir hareket konumuna geldi. Sorun flu ki, devlet PKK ye, o silahlar bütünüyle teslim etmedikçe ve her PKK li birey olarak tek tek piflmanl k aç klay p devlete teslim olmad kça, hayat hakk tan mamakta kararl. Devlet yönetici konumda olanlara ise, bunlar piflmanl k ilan edip, do rudan iflbirli ine girseler bile (fiemdin Sak k somutunda oldu u gibi) hiçbir flekilde af ç karma niyetinde de il. Devlet PKK ye karfl savafl, PKK, ben savafl de il, bar fl istiyorum. Türk devletinin birli i, toprak bütünlü ü benim için tabu. Onun sorgulanmas - n ben ilkel milliyetçilik olarak görüyorum, bana birazc k legal çal flma imkân tan nsa hemen silahlar teslime haz r m vb. diyorsa da, derinlefltiriyor, yükseltiyor. Liberal burjuvazinin, devletin bu savaflla ezme siyaseti karfl s nda, bu siyaset gerçekte bürokratik devlet burjuvazisini güçlendirdi i halde, fazla sesi ç km yor. Ç kam yor. Sevr paranoyas temelinde yarat lan, k flk rt lan Türkçü rkç milliyetçi dalga, burjuvazinin tüm kesimlerini PKK ye karfl ya tümden teslim alma ya da silahla yok etme siyaseti çerçevesinde bir hizada birlefltiriyor. PKK, bütün teslimiyetçi siyasetine ra men bugün hâlâ Kuzey Kürdistan da ve Türkiye de sol da en büyük kitlesel güç olma konumunu sürdürüyor. Bu durum büyük bir kitle potansiyelinin asl nda devletle uzlaflma siyasetinin pefline tak lmas anlam - 37
20 38 na geliyor ve bu devlet aç s ndan kazanç, sol aç s ndan, devrim aç s ndan önemli bir kay p. Önümüzdeki dönemde A HM - nin karar do rultusunda Türkiye de Abdullah Öcalan n yeniden yarg lanmas sorunu üzerine tart flmalar yo unlaflacak, bu ba lamda al nan karar ne olursa olsun, hem egemen s n flar içindeki çeliflme ve çat flmalar, hem egemen s n flarla, halk y nlar aras ndaki çeliflme ve çat flmalarda keskinlefltirici bir rol oynayacakt r. Komünizm ve devrim aç s ndan belirleyici olan, devletin PKK ye yönelen sald r lar na karfl ç kar, Kürt ulusunun ayr lma hakk n ve tüm milli haklar n sonuna dek savunurken, ayn zamanda PKK nin peflinden giden kitleler aras nda, onun reformist, teslimiyetçi çizgisinin etkisini k rma iflini baflarmakt r. Bu ba lamda her iki bölgesel partimize de çok önemli görevler düflmektedir. flçi hareketi flçi s n f n n kendili inden hareketinin durumuna gelince: Rapor dönemimizde de bu hareketin gerek nicel boyutlar, gerekse niteli i konusunda belirleyici önemde bir de ifliklik olmad. Nicel boyut ba lam nda: Geçen dört y l içinde öncelikle özellefltirme siyasetlerine karfl ve AKP nin ç kard kimi yasalara karfl büyük boyutlu ve sendika a alar n n önderli inde gerçekleflen eylemler d fl nda, iflçi s n f n n mücadelesini belirleyen, bölük pörçük, iflçi s n f na yönelen sald r lar n boyutlar ile karfl laflt r ld nda gerekli olandan çok az say da grev ve direnifl eylemleri oldu. Bir bütün olarak ele al nd nda, çok önemli bir ilerlemeden sözedilemez. (5) Eylemlerin niteli i ba lam nda: Eylemlerin niteli ini belirleyen yine eyleme kat lanlar n do rudan ekonomik ç karlar ; iflçi s n f n n do rudan, ço u ekonomik talepleri oldu. Eylemler bir bütün olarak ele al nd nda basit reform taleplerinin s n rlar d fl na ç kmad. flçi s n f n n mücadelesinin geneli ele al nd nda, tespit edilmesi gerekli olan bir gerçek de, mücadelelerin esasta savunma mücadeleleri oldu u gerçe idir. Yani egemen s - n flar gerek ekonomik alanda gerekse siyasi alanda emekçilere sald rmakta, gerçek ücretler düflürülmekte, kitlesel iflten ç karmalar gündeme getirilmekte, kazan lm fl kimi haklar budanmaktad r. Mücadeleler yeni haklar kazanma, gerçek ücretleri yükseltme vb. için mücadeleler olmaktan çok, var olan korumak için yürütülen savunma mücadeleleridir. Büyük kat l ml eylemler, aç k olarak devletin kontrolündeki sendikalar n inisiyatifi alt nda, sendika a alar n n yönetimi ve denetiminde geliflti. flçi s n f, kendi do rudan talepleri d fl nda, kendi d fl nda geliflen di er s n f ve katmanlar n mücadelelerine esasta kay ts z kald örne in ölüm oruçlar konusunda da iflçi s n f n n genel tavr kay ts zl k oldu. Ya da Türkiye de yaflayan ve çal - flan yabanc iflçiler ba lam nda da, sendika a alar n n Türk ifli, Türk iflçilerine rkç sloganlar temelinde gelifltirdi i çizgiye karfl iflçi s n - f ndan bir tepki gelmedi. Birkaç eylemde iflçi s n f n n kendi aras ndaki dayan flma aç s ndan örne in SEKA grevinde, iflgalinde oldu u gibi olumlu örnekler de yafland. Yani esasta iflçi s n f n n s n f mücadelesi aç s ndan, hareket oldukça alt seviyelerdedir. Bu hareketin bugünkü seviyesinde, gelecek için perspektif daha da gerileme de il, ilerleme, yükselmedir. Önümüzdeki dönemde bugünkü yüksek kalk nma h z n n bu seviyede korunamayaca, ekonominin olumlu gidiflini terse çevirecek bir dizi d fl kaynakl k r lma noktalar bulundu u da gözönüne al nd nda, iflçi s n f na karfl sald r lar n daha da yo unlaflaca bilindi inde, iflçi s - n f hareketinde artan bir hareketlilik ve kitleselleflme, yer yer sendika a alar n n kontrolünden ç k p ba- ms z eylemler gelifltirme, normal geliflme perspektifidir. Buna haz r olmak, mücadeleler içine girmek, mücadeleler içine do ru düflünceleri tafl mak gereklidir; hareketi ba- ms z s n f hareketi yönünde geliflmesi do rultusunda etkilemek bizim görevimizdir. flçi s n f içinde çal flmada, iflçi s - n f n mücadelede ilerletmek için, iflçilerin andaki somut reform taleplerini do ru tespit edip, bu mücadelelerin en ön saflar nda yer al nmal ; sosyalizm/komünizm hedefi bu somut mücadeleler içinde, nihai çözüm olarak propaganda edilmeli; reform mücadelesi ile devrim propagandas n n do ru birlefltirilmesi konusunda ustalafl lmal d r. Salt uzak hedefin propagandas temelinde iflçi s n f n n sosyalizm hedefleri için kazan lmas mümkün de- ildir. En basit ekonomik ve reform talepleri için mücadele etmeyen, bu mücadeleler içinde kendi gücünü görüp s namayan iflçilerin sosyalizm hedefleri için mücadele etmesini beklemek bofl bir beklentidir. Sendikalar ve sendikal hareketin durumunu belirleyen de, son dört y l için geneli ele al nd nda, gerilemedir. Ancak egemen s n flar n sendikas zlaflt rma sald r lar n n boyutlar göz önüne al nd nda, bu gerilemenin boyutlar büyütülmemelidir. flçiler asl nda sendikal alanda, kendi ç karlar n savunacak bir sendikal örgütlenme içinde yer almaya haz rd r. Bunun önündeki en büyük engel iflten at lma korkusu dur ve sendikalara karfl duyulan güvensizliktir. Çal flma dönemindeki deneyimlerimiz sendikal faaliyetlerde çok daha uzun süreli ve sab rl bir çal flman n kaç n lmaz zorunluluk oldu unu gösteriyor. Sendikalar, büyük iflçi sendikas konfederasyonlar n n tümü, genel yönelimleri itibariyle, kapitalist düzene karfl köklü bir itiraz olmayan örgütler konumundad r. Büyük sendika konfederasyonlar n n köfle bafllar, düzenin ayr lmaz birer par- 39
21. yüzy lda da insanl n önünde duran alternatif: Ya sosyalizm, ya barbarl k! Sosyalizm mücadelesinde Bolflevik Parti en önemli araç, en önemli silaht r. BOLfiEV K PART NfiASI Ç N - JÎ BO SAZBÛNA PART
Siyasi geliflmeler üzerine...
Siyasi geliflmeler üzerine... 6. Kongremiz ile 7. Kongremiz aras nda geçen dört y ll k dönem (1997 2001) içinde olan somut siyasi geliflmeler üzerine partimiz bu dönem içinde yay nlanan legal/illegal yay
Çev. Ayfle Merve KAMACI
329 MAKEDONYA CUMHUR YET NDE YABANCI DO RUDAN YATIRIMLAR VE fi ORTAMI P rof. Dr. Angelova BILJANA St. Cyril and Methodius Üniversitesi, Makedonya Çev. Ayfle Merve KAMACI Küreselleflme süreci, geliflmekte
DEVRİM KOLEKTİF DEHADIR Toplumda her gün tekrarlanan, olup biten olaylara yüzeysel bakmak yaygındır, neredeyse bir düşünce sistemi özelliği
DEVRİM KOLEKTİF DEHADIR Toplumda her gün tekrarlanan, olup biten olaylara yüzeysel bakmak yaygındır, neredeyse bir düşünce sistemi özelliği kazanmıştır. Özel mülkiyet ilişkilerine dayalı düşünce biçimi
Marksist Kriz Teorisi. Marksist Kriz Teorisi, kapitalist. emperyalist dünyada. ...ve anda. bu ba lamda durum...
Marksist Kriz Teorisi...ve anda emperyalist dünyada bu ba lamda durum... / Marksist Kriz Teorisi krizden öncelikle devrevi krizleri anlar. Devrevi krizler esas olarak afl r üretim (ya da bunun tam karfl
Asgari Ücret Denklemi
Asgari Ücret Denklemi Av. Mesut Ulusoy MESS Hukuk Müflaviri ve Dr. Aykut Engin MESS E itim Müdürü flçilere normal bir çal flma günü karfl l olarak ödenen ve iflçinin g da, konut, giyim, sa l k, ulafl m
7. KONGRE YE G DERKEN...
7. KONGRE YE G DERKEN... Partimiz bu y l 20. kurulufl y ldönümünü kutluyor. 20. kurulufl y l nda Parti 7. Kongre sine haz rlan - yor. Kongreler bilindi i gibi partilerin tarihlerinde hep geçmiflin muhasebesinin
Yaflas n devrimci 1 May s! 21. YÜZYIL BOLfiEV ZM N OLACAKTIR!
bildiriler haberler okuyucu mektuplar 1 MAYIS TA DEVR M VE SOSYAL ZM N KIZIL BAYRA INI YÜKSEKLERE KALDIRALIM! 1 MAYIS IN DEVR MC GELENE N YAfiATALIM! Yaflas n devrimci 1 May s! 21. YÜZYIL BOLfiEV ZM N
İktisat Anabilim Dalı-(Tezli) Yük.Lis. Ders İçerikleri
1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı İktisat Anabilim Dalı-(Tezli) Yük.Lis. Ders İçerikleri Mikroekonomik Analiz I IKT701 1 3 + 0 6 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih, Talep, Maliyet, Üretim, Kar, Arz.