Çocuklarda baş ağrısı neden olur? - Makale | Doktorsitesi.com
Erişkin insanlarda olduğu gibi çocukların da başı ağrır. Okul hayatının başlamasıyla baş ağrısı sıklığının da arttığı gösterilmiştir. Tekrarlayan baş ağrıları okul sorunlarına, öğrenme güçlüğüne neden olabilir. Ebeveynler çocukların şikâyetleri ciddi olmadan ve süreğen hale gelmeden baş ağrısını genellikle makul sebeplere bağlayarak geçiştirirler. Altta yatan nedenler alışılagelen nedenler olabileceği gibi hayatı tehdit eden sorunların habercisi de olabilir. Bu yüzden çocuklardaki baş ağrısını önemseyerek ayrıntılı bir şekilde değerlendirmek ve nedenlerini ortaya çıkarmak gerekir.
Çocuklarda baş ağrısının kaynağı nelerdir?
Başımızı kafatası içindeki (intrakraniyal) ve dışındaki organlar ve yapılar (ekstrakraniyal) olarak ele alabiliriz. Kafatası içinde yer alan beynimizin kendisi ağrıya duyarlı değildir. Fakat beyni sıkıştıran, basınç yapan, içindeki sıvıyı ve kan akımını etkileyen her türlü durum ağrıya duyarlı beyin zarları, damarlar ve beyinden çıkan sinirler aracılığıyla ağrı duymamıza sebep olur. Bir başka deyişle baş ağrısı meydana gelen bozukluğun habercisi yani alarmıdır.
Yüz ve baştaki atar ve toplardamarlar, baş ve boynun çizgili kasları, dişler, sinüsler ve buradaki mukoza, kemik zarları, göz çukuru ise ağrıya duyarlı kafatasımız dışındaki yapılardır.
Çalışmalar baş ağrısını arttıran nedenler içinde yaş, cinsiyet, ailede (öncelikle anne ve babada) baş ağrısı öyküsü ve araç tutma öyküsü varlığının önemli olduğunu göstermektedir. Baş ağrısı yedi yaşına kadar kız ve erkek çocuklarda eşit oranda görülürken bu yaştan sonra kızlarda sıklığı giderek artmaktadır. Tekrarlayan baş ağrısı sıklığı yedi yaşına kadar %2.5 iken 15 yaşında bu oran %15’e çıkmaktadır. Erken ergenlik döneminde kızlarda erkeklere oranla iki kat daha sık görülmektedir.
Çocuklarda baş ağrısının tipleri nelerdir?
Baş ağrıları bilimsel olarak birincil ve ikincil baş ağrısı bozuklukları olarak sınıflandırılır.
Birincil bozukluklar olarak öncelikle migren, gerilim tipi ve küme şeklinde (cluster tipi) baş ağrısı bozukluklarını görüyoruz. Bu tip baş ağrıları genellikle tekrarlayıcı ve süreğen karakterdedirler. Hayatı tehdit etmezler ancak yaşam kalitesini olumsuz yönde etkilerler. Çevresel faktörler bu tip baş ağrıları için tetikleyici olabilir. Örneğin gürültü, fazla ışık, açlık, yorgunluk, uykusuzluk, stres, rüzgârlı ve basıncı yüksek hava durumu, bazı yiyecekler (peynir, çikolata, kafeinli içecekler, bazı meyveler, monosodyum glutamat içeren hazır gıdalar vb) baş ağrısı krizlerini arttırır. Krizler dışında hasta tamamen normaldir.
İkincil tipbozukluklar dediğimiz baş ağrıları daha sık ve sayıdaki nedenlerden oluşur. Genellikle tekrarlayıcı değillerdir ancak sebebe bağlı olarak süreğen olabilirler. Sıklıkla baş ağrısı nedeni olarak karşımıza çıkmalarına rağmen (örn. akut sinuzit) çok az bir kısmı ani ortaya çıkan, hayatı tehdit edici ve ilerleyicidir (anerizma yırtılması, beyin tümörü vb).
Baş ve boyun travmasına bağlı
Baş ve boyun damarsal olaylarına bağlı (kanama, anevrizma, anomali vs)
Kafa içinde damarsal olmayan yer kaplayan (tümör vb) olaylara bağlı
Alışkanlık yapan maddeye veya yoksunluğuna bağlı
Enfeksiyon kaynaklı (Menengit, ensefalit vb)
Pıhtılaşma bozukluklarına bağlı (tromboz vb)
Kafatası kemikleri, ense, göz, kulaklar, burun, sinüsler, dişler, yüz veya diğer yapılara bağlı
Sistemik hastalıklara bağlı (hipertansiyon vb)
Uyku düzensizliği veya aşırı yorulmaya bağlı (bilgisayar, tablet, telefon aşırı kullanımı dâhil)
Psikiyatrik bozukluklara bağlı olabilir.
Baş ağrısı olan bir çocukta öyküde öğrenmemiz gereken bilgiler nelerdir?
Baş ağrısının seyri: ani, ilk ağrı, tekrarlayıcı, her gün, giderek artma?
Baş ağrısı tek tip mi yoksa farklı şekilleri var mı?
Ne sıklıkta gelir ve ne kadar sürer?
Baş ağrısının geleceğini anlar mısın?
Yeri neresi ve özelliği (zonklayıcı, sıkıştırıcı, bıçak saplanır gibi vs)
Eşlik eden bulgu var mı? Burun akıntısı, kusma, baş dönmesi, uyuşma?
Baş ağrısına iyi gelen veya kötüleştirenler? Aktivite, ilaçlar, yiyecekler…
Baş ağrısı günlük aktiviteye engel oluyor mu?
Baş ağrısı özel bir dönem veya zaman dilimine özgümü?
Baş ağrıları olmayan zamanda başka bulgu var mı?
Tedavi için kullanılan ilaçlar var mı?
Başka tıbbi problem var mı?
Ailede baş ağrısı çeken kimse var mı?
Mobil cihazlarda (bilgisayar, TV, telefon, tablet vb) geçirilen süre günlük olarak kaç saat?
Uyku düzeni ve ağrı ile ilişkisi nedir?
Baş ağrınızın nedeni olarak düşündüğünüz bir şey var mı?
Baş ağrısı olan çocuklarda hangi tetkikler yapılmalıdır?
Baş ağrısı tedavisi nasıl yapılır, nelere dikkat edilmelidir?
Bu makale 08.08.2019 tarihinde eklendi. 13 kez okundu.
Çocuklarda Baş Ağrısı İle İlgili Uzmanlar