Kararlılık, Allah’ın Kuran’da örnek gösterdiği bir tutumdur ve peygamberlerin ve salih müminlerin en belirgin özelliklerinden biridir. Müminlerin bu vasıflarının kaynağı, Allah’a olan güçlü imanları ve O’nun rızasını aramakta gösterdikleri titizliktir. Hiçbir zorluk, tek amaçları Allah’ın rızasını kazanmak olan müminleri, O’nun emirlerini yerine getirmekten alıkoyamaz. Bir mümin alabildiğine kararlı bir tutum ile hayatı boyunca gittikçe artan bir şevk ve azim içinde kulluk görevini yerine getirir ve -Allah’ın dilemesi dışında- O’nun emrettiği güzel ahlakı yaşamaktan vazgeçmez.
Müminler Kuran’da, Müminlerden öyle erkek-adamlar vardır ki- Allah ile yaptıkları ahde sadakat gösterdiler; böylece onlardan kimi adağını gerçekleştirdi, kimi beklemektedir. Onlar hiçbir değiştirme ile değiştirmediler. (Ahzab Suresi, 23) ayetiyle bildirildiği gibi, Allah’ın rızasını kazanmak için ölünceye dek aynı kararlılık ve istikrarı gösteren kişilerdir.
Örneğin Kuran’da kararlılıkları vurgulanan Kehf Ehlinden, Sabrın ve kararlılığın kalplerine rabtedildiği (Kehf Suresi, 14) bir topluluk olarak bahsedilmektedir. Bilindiği üzere Kehf Ehli, yaşadıkları toplumun iman etmeyen baskıcı hükümdarı tarafından, Allah’a iman ettikleri için baskı görmüş; çözümü bir mağaraya sığınarak bu ortamdan uzaklaşmakta bulmuşlardır. Gizlendikleri dönem sona erip ortaya çıktıklarında da yine Allah’tan başka hiçbir şeye tapmama konusunda kararlılık göstermişlerdir. Bu kararlı tutum, onların samimi Müslümanlar olduklarının da bir delili niteliğindedir. Herşeyi kaderde en güzel şekilde Allah yaratır ve Allah dilemedikçe hiçbir güç müminlere bir zarar veremez. Kehf Ehli de bu gerçeği bildikleri için çok güzel bir tevekkül ve kararlılık örneği göstermişlerdir.
Bir insanın ibadetlerinde sürekli olması da istikrar açısından yine önemli bir örnektir. Kuran’daki sarp yokuş (Beled Suresi, 11) kavramı kararlılık ve istikrarın önemini açıklamaktadır. Kararlılık ve istikrarın bitiş noktası ise ölümdür. Mümin, başına gelen her ne olursa olsun ölünceye dek sabretmekle yükümlüdür. Allah Kuran’da şöyle buyurmaktadır:
Müminler Kararlılıkla İmtihan Olurlar
Müminlerin kararlılığı hayatları boyunca çeşitli şekillerde denenir. Örneğin Allah, müminleri eğitmek için geçici bir süre sıkıntı ve zorluk verebilir. Kuran’da bu durum şöyle açıklanır:
Kesin bir kararlılığa sahip olan mümin, kendisine isabet eden tüm bu zorluklara sabreder. Kuran’da Allah, müminlerin bu tavrını ayetlerde şu şekilde bildirmektedir:
Nice peygamberlerle birlikte birçok Rabbani (bilgin)ler savaşa girdiler de, Allah yolunda kendilerine isabet eden (güçlük ve mihnet)den dolayı ne gevşeklik gösterdiler, ne boyun eğdiler. Allah, sabredenleri sever. Onların söyledikleri: Rabbimiz, günahlarımızı ve işimizdeki aşırılıklarımızı bağışla, ayaklarımızı (bastıkları yerde) sağlamlaştır ve bize kafirler topluluğuna karşı yardım et demelerinden başka bir şey değildi. (Al-i İmran Suresi, 146–147)
Buna karşılık zorluklara göğüs germemek, kararlılık göstermemek bir müminin özelliği değildir. Kuran’da bu durum şöyle belirtilmektedir:
Nimet İçindeyken de Kararlılık Göstermek
Zorlukların yanı sıra ele geçen iyi imkanların da insan üzerinde gevşetici etkisi vardır. Rahatlık, çoğu kişinin heyecanının ve şevkinin azalmasına sebep olabilir. Ancak Allah’tan bir nimet geldiğinde şımarıklığa kapılmak ve Ondan yüz çevirmek, iman etmeyen kimselerin özelliğidir. Kuran’da bu durum şu şekilde bildirilir:
Oysa iman eden bir insan için böyle bir şey söz konusu değildir. Ellerine lüks, ihtişam, para, iktidar gibi ne denli iyi bir imkan geçerse geçsin, bu onların kararlılıklarını bozup gevşek bir yapıya bürünmelerine sebep olmaz. Çünkü mümin, tüm bunların Allah’tan gelen birer nimet olduğunun, bunları Allah yolunda kullanması gerektiğinin ve Allah’ın dilerse bunları geri alabileceğinin farkındadır.
Gevşeklik göstermeden, ciddi bir çaba göstermek, aşırılıklardan ve taşkınlıklardan kaçınmak, müminlerin kararlılık ve istikrarlarının göstergelerindendir. Bir ayette, ahiret için ciddi bir çaba gösterenlerle ilgili olarak şu şekilde bildirilmektedir:
Ahir Zaman Fitnelerine Karşı Müminler Kararlılık Göstermelidirler
Kıyametten önceki son dönem olan Ahir Zamanda Mesih Deccal'in ortaya çıkıp insanları din ahlakından uzaklaştıracağı, yeryüzünde büyük kargaşaya ve zulme neden olacağı pek çok güvenilir hadisle bildirilmiştir.
Peygamberimiz (sav) bir hadisinde; "Allah Hz. Adem'i yaratmış olduğu günden bu yana, Deccal’in fitnesinden daha büyük bir fitne olmamıştır." (Medineli Allame Muhammed B. Resul El-Hüseyni el Berzenci, Kıyamet Alametleri, Pamuk Yayıncılık, Genişletilmiş 8. Baskı, İstanbul, tarihsiz, s.225) sözleriyle Deccal’in fitnesinin büyüklüğüne dikkat çekmiş ve tüm insanları bu tehlikeye karşı uyarmıştır.
Bir başka hadiste ise ”Allah’ın gönderdiği her peygamber, ümmetini Deccal ile uyardı.” (Sahih-i Buhari, Fiten 27) sözleriyle Deccal’in fitnesinin yalnızca Müslümanlar için değil tüm insanlar için büyük bir tehlike olduğuna işaret edilmiştir.
Peygamberimiz (sav)in hadislerinde, Deccal’in insanları iyilikten uzaklaştırabilmek için her yola başvuracağı, çeşitli hile ve aldatmacalarla geniş kitleleri etkisi altına alacağı bildirilmektedir. Deccal bu amacına ulaşabilmek için iman etmeyen kitleler kadar iman sahibi insanları da aldatmaya çalışacaktır. Deccal’in, yaptığı telkinler ve kullandığı taktiklerle bir kısım zayıf imanlı insanları kandırmayı başaracağı ve bu yolla çevresine taraftar toplayacağı hadislerde şöyle bildirilmektedir:
Her kim Deccal’in çıktığını işitirse ondan uzaklaşsın. Allah’a yemin olsun ki kişi kendini mümin zannederek (kendine güven içerisinde) O’nun yanına gider ve Deccal’in şüphelendirmesiyle onu takip eder. (İmam-ı Ahmed. Ebu Davud. Hakim Büyük Fitne Mesih-i Deccal, Saim Güngör, s. 99)
Deccal’in çıktığını işittiğinizde ondan kaçınız. Çünkü bir adam onu reddetmek niyetiyle yanına gelir, fakat ona tabi olup kalır. Zira Deccal ile beraber kalpleri vesveselendiren çok şeyler vardır. (Ebu Davud, Melahim: 14, Kıyamet Alametleri, İsmail Mutlu, s. 82)
Ahir zamanda samimi iman sahibi Müslümanları bu tehlikeden uzak tutacak en önemli vasıfları kararlılıkları olacaktır. Kuran’ı ve Peygamberimiz (sav)in sünnetlerini rehber edinen müminler Allah’ın izniyle asla yanılmayacaklardır. Bu konuda kararlılık gösteren ve dikkatli olan müminler dünyada ve ahirette kurtuluşa ereceklerdir. Ve yine Allah’ın izniyle ahir zaman imanında kararlı olan müminlerin galip geldiği, onların vesilesiyle yeryüzünde güzel ahlakın, barış ve adaletin hakim olduğu kutlu bir dönem olacaktır.
Kim Allah’ı, Resûlünü ve iman edenleri dost (veli) edinirse, hiç şüphe yok, galip gelecek olanlar, Allah’ın taraftarlarıdır. (Maide Suresi, 56)