Hal Hakem Heyetleri
Hal hakem heyetleri, 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile kurulmaktadır. Hal hakem heyetlerinin kurulmasına ilişkin usul ve esaslar Hal Hakem Heyeti ve Toptancı Hal Konseyi Hakkında Yönetmelikle düzenlenmiştir.
Hal hakem heyetleri, üreticiler ile meslek mensupları arasında veya meslek mensuplarının kendi aralarında Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmakla görevli ve yetkilidir. Yalnızca, Kanunun 14 üncü maddesinde öngörülen idari para cezaları hakem heyetlerinin görev ve yetkilerinin dışındadır.
Hal Hakem Heyetinin Görev Alanına Giren Uyuşmazlıklar
Hal hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklar üç ana başlık altında yer alır.
1- Değeri 2020 yılı için 117.394,36 Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklar: Bu uyuşmazlıklara ilişkin hal hakem heyetinin vereceği kararlar ilam hükmündedir. Uyuşmazlığın taraflarını doğrudan bağlar. Ancak tarafların bu kararlara karşı asliye ticaret mahkemesine itiraz yoluyla başvurma hakları mevcuttur.
2- Değeri 2020 yılı için 117.394,36 Türk Lirası ve üstündeki uyuşmazlıklar: Bu uyuşmazlıklara ilişkin hal hakem heyetinin vereceği kararların taraflar üzerinde bir bağlayıcılığı yoktur. Ancak bu kararların ilgili mahkemelerde delil olarak ileri sürülebilmesi mümkündür.
3- Toptancı hali yönetimi veya personelinin uygulamalarından veyahut toptancı hallerinin ve pazar yerlerinin yönetim ve işleyişinden kaynaklanan diğer uyuşmazlıklar: Yine bu uyuşmazlıklarda, hal hakem heyetinin vereceği kararlar bağlayıcı olmamakla beraber ilgili mahkemeler önünde delil olarak ileri sürülebilmesi olanağı mevcuttur.
Uyuşmazlıklarda Başvuru Nereye Yapılacaktır?
Başvurular, mal alım satım işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda malı alan ya da satanın faaliyet gösterdiği, diğer uyuşmazlıklarda ise müracaat sahibinin faaliyet gösterdiği veya ikamet ettiği yerdeki hakem heyetine yapılır. Bu heyetler Ticaret İl Müdürlükleri nezdinde faaliyet göstermektedirler.
Örneğin; Antalya’da bir domates üreticisi İstanbul Büyükşehir Belediyesi Bayrampaşa Toptancı Halinde faaliyet gösteren bir komisyoncuya satmak üzere 2000 kg domates gönderdiği ancak, komisyoncu bu üreticiden teslim aldığı domatesi 5.000 Türk Lirası bedelle bir markete satıp üreticinin alacağını on beş iş günü içinde ödemediği takdirde üretici söz konusu alacağının tahsili için üretim yaptığı yerdeki Antalya Hal Hakem Heyetine müracaat edebileceği gibi komisyoncunun faaliyet gösterdiği yerdeki İstanbul Hal Hakem Heyetine müracaat edebilecektir.
Tarafları ve konusu aynı olan uyuşmazlıklarla ilgili olarak farklı hakem heyetlerine ya da aynı hakem heyetine birden fazla başvuru yapılması mümkün değildir.
Hal Hakem Heyetlerine Başvuru Nasıl Yapılır?
Hal hakem heyetine başvuru, uyuşmazlık konusunu belirten bir dilekçe ile yapılır. Uyuşmazlığa ilişkin delil teşkil eden belgeler de bu dilekçeye eklenmek suretiyle hal hakem heyetine teslim edilir.
Daha fazla bilgi için: Hal Hakem Heyeti ve Toptancı Hal Konseyi Hakkında Yönetmelik