Synçylar türkmen hökümetiniň mätäçlere goldaw berjegine şübhelenıär
Türkmenistan, çagalary bilen köçede dilegçilik edıän aıal
Türkmenistanda ilata berilıän ıeňillikleriň ıatyryljagy baradaky habar ıurduň ıaşaıjylarynda we ıerli synçylarda aladaly pikirleri döretdi.
Prezident Berdimuhamedow 6-njy iıunda geçiren iş maslahatynda sosial kömegiň hemmelere däl-de, hakykatda kömege mätäç adamlara berilmelidigini aıdan hem bolsa, Azatlygyň söhbetdeş bolan türkmenistanlylary hökümetiň mätäçlere goldaw berip biljegini sorag astyna alıarlar.
Şol bir wagtda Türkmenistanda işsizleriň anyk sany, ıaşaıyş minimumy ıa-da bazar sebedi obada näçä durıar, şäherde näçe durıar – bular belli bolman galıar.Galyberse, ıylda 10 prosent köpeldilıän aılyklardan öň bazardaky harytlaryň ençeme esse gymmatlaıandygy, inflaıasiıanyň bolsa örän ıokarydygy aıdylıar.
Hukuk goraıjy Farid Tuhbatullin ıeňillikler ulgamynyň ıatyrylmagynyň Daşoguz welaıatynyň ıaşaıjylaryna has agyr zarba urjakdygyny, sebäbi bu sebitiň sosial, senagat we ykdysady taıdan has yzagalakdygyny, şonuň üçin bu ıeňillikleriň örän köp adama peıdaly bolandygyny, adamlaryň indi birki aıdan töleg hasaplary gelip başlanda näme ederis diıip alada galandygyny aıtdy.
Asly daşoguzly hukuk goraıjynyň tassyklamagyna görä, Daşoguzda adamlaryň aglabasy işsiz ıa-da çem gelen wagtlaıyn iş, gazanç bilen mydar edıär. Şol bir wagtda Tutbatullin sosial kömekleriň anyk adresli bolmalydygyny aıdıar we tutuş ıurt boıunça kömege mätäç adamlaryň juda köp bolmagynyň mümkindigini, Oraza aıynda beıle karara gelmezden öň hakyky kömege mätäç adamlaryň sany anyklanan bolsa, gowy boljagyny belleıär.
Aşgabatly ıazyjy Amanmyrat Bugaıewiň ynanjyna görä, ıeňillikleriň ıatyrylmagy adamlaryň güzeranynyň öňküdenem peselmegine getirer we, öz sözleri bilen aıtsak, ozalam ‘ilatyň esasy gatlagy garyp ıa-da garyplygyň bäri gyrasynda ıa aňry gyrasynda duran adamlar”. İöne ol bu kararyň has-da oba ıerlerinde ıaşaıan we köplenç işsiz, ıeňillikli gazyň, toguň hasabyna mellegindäki ıyladyşhanasy, mal-garasy bilen zordan güzeran aılaıan adamlara zarba bolmagyndan howatyr edıär.
Şeıle-de Bugaıew hökümet häzirki ıeňillikleri ıatyryp, mätäçlere hakykatdanam kömek berse, onda döwlet gaznasyndan häzirki ıeňilliklere harçlanıan serişdeden has köp harajat çykarmaly boljagyny çaklaıar. Ol bu pikirini ıurtda işsizligiň derejesiniň örän ıokary bolmagy, oba hojalygynyň, maldarçylygyňdargamagy bilen delillendirıär.
Mundanam başga, Bugaıew ıeňillikleri ıaşulular maslahatyndaky elçapyşmalar bilen däl-de, uly sosiologik barlag geçirip, bir-bir ıarym ıyl içinde, taııarlykly ıatyrsalar, adamlara uly kömek boljakdygyny sözüne goşdy.
Türkmenistandaky ıeňillikler sistemasy, mugt gaz, suw we tok düzgüni 1993-nji ıylda ıurduň ilkinji prezidentiS.Nyıazow tarapyndan girizildi we prezident Berdimuhamedow bu düzgüni saklap, 2008-nji ıylda öňdenem arzan benzini hem mugtçulyga goşdy. Emma ol 2014-nji ıylda, ıurduň ykdysady ıagdaıynyň agyrlaşyp başlamagy bilen, hususy ulagly adamlara mugt bermeli eden benzinini ıatyrmaly, ıangyç baharlaryny ençeme esse gymmatlatmaly boldy.
Prezident Berdimuhamedow 6-njy iıunda ıeňillikleriň doly netijesizdigini aıtmazyndan öň olaryň bazara geçilmegine päsgel berıändigini öňe sürüpdi.
Adynyň efirde aıdylmazlygyny soran ıerli synçy, 57 ıaşyndaky aşgabatly žurnalist hakykatdabazara geçilmegine awtoritar dolandyryşyň päsgel berıändigini aıdıar.
“Bir tarapdan, türkmen hökümetiniň ıeňillikler ulgamyndan el çekmek we bazar gatnaşyklaryna geçmegi hakykatdan hem tizleşdirmek kararyna gelmeli boljagy öňden hem bellidi, ikinji tarapdan bu S.Nyazıowyň pensionerleriň çörek pullaryna el urşuny ıatlatdy” diıip, ıerli žurnalist Azatlyk radiosyna aıtdy.