Konutun Aranması - 1
Evde herhangi günlerden birini yaşıyorsunuz... Kapınız çalıyor... Açıyorsunuz... Biri, "Polis..! Hakkınızda ihbar var. Evinizde arama yapacağız." diyor... Pekii, bu durumda ne yapmalısınız? Ne yapabilirsiniz?..
Bu sayfaları okuyanlar derhal "Polis, sorulduğunda kimliğini göstermek zorundadır." cümlesini hatırlayacaktır...
Kişinin ikinci olarak hatırlaması gereken şey ise evini aramak isteyen polisin yanlarında aramayla ilgili bir hakim kararı bulundurmak zorunda oluşuydu.
Özel hayatın gizliliği ve konut dokunulmazlığı kişinin Anayasa tarafından tanınmış temel haklarındandır, bu nedenle aramada kural, "hakim kararı" olmasdır.
(Anayasa madde 20/2-21 Ceza Usulü Kanun.
"Hakim kararı" olmaksızın yapılacak aramalarda, polisin kişinin evine girerek arama yapabilmesi için, 'geciktiği takdirde önlenemez bir tehlikenin meydana geleceğini gösteren belirtilerin' olması gerekmektedir. Gecikmesinde sakınca olan hallerde, hakim kararı olmaksızın, kanunla yetkili kılınan merciin emri ile arama yapılabilir.
(Anayasa madde 20/2, 21)
Arama izni kimden alınır?
Aramaya karar verme yetkisi, Anayasal hak ve özgürlükler ile kamu düzenini korumak amacıyla Vali ve Kaymakama da tanınmıştır. (Polis Vazife ve Selahiyetleri Kanunu madde 9./2) Eğer bölge sıkıyönetime dahil ise sıkıyönetim komutanı da evde arama yapılabileceğini emredebilir. (Sıkıyönetim Kanunu madde 3)
Kural olarak arama, gündüz yapılır. Gece arama yapılabilmesi için gecikilmesi halinde tehlikeye girebilecek bir durumun söz konusu olması gerekmektedir. Sadece bir takım ihbarlar ve eve birilerinin girip çıkması gibi nedenler gece arama yapmak için yeterli değildir.
1- O anda suç işleniyorsa;
2- Kaçak bir tutukluluk ve mahpusluk söz konusuysa;
3- Şartlı salıverilmiş bir suçluluk varsa;
4- Mahkûmların toplandığı, sığındığı, suç sonucu elde edilen eşyanın saklanmasına hizmet eden bir yerin;
5- Gece herkese açık bir yerin;
6- Gizli kumar işleten bir yerin ya da genelev gibi polisce bilinen yerlerin sahibi olma durumu varsa, polisin arama yapması engellenemez. (Ceza Muhakemeleri Usulu Kanunu, madde 96)