İSTİKLÂL MARŞI’NIN YAZILMASI
Yeni kurulan devlet için bir «Millî Marş» yazılması hususunda Büyük Millet Meclisi’nin altı ay müddet vererek açtığı «İstiklâl Marşı Müsabakası»na muhtelif şairlerin gönderdiği 724 şiir gelmişti. Bunlar Maarif Vekâletinde teşkil edilen bir komisyonda incelenmiş ve içlerinden 6 tanesi seçilerek Meclis matbaasında bastırılıp mebuslara dağılmıştı. Maarif Vekili bulunan Hamdullah Subhi Bey, müsâbakaya «nakdî mükâfat vaat edilmiş olması yüzünden» iştirak etmemiş olan şair Mehmed Âkif Bey’e müracaat ederek, yazmasını istemişti. Bunun üzerine Mehmed Âkif Bey «Ben mebusum, müsâbakaya iştirak etmem, ayrıca yazarım.» diyerek teklifi kabul edip, ikamet etmekte olduğu Tâceddin Dergâhı’nda, «Kahraman Ordumuza» ithaf ettiği İstiklâl Marşı şiirini yazdı.
İstiklâl Marşı sadece bir şiir değil, ruhları coşturan bir hamâset ve belâgat âbidesi idi. Meclis’te Maarif Vekili Hamdullah Subhi Bey tarafından okunduğu zaman heyecan ve tazahürat son haddini bulmuştu; her mısraı, her kıt’ası sürekli alkışlarla karşılandı. Nihâyet 12 Mart 1337 (1921) günü Meclis’te verilen takrîrler reye konup «İstiklâl Marşı» olarak kabul edildi ve müteakiben bütün mebuslar ayağa kalkarak Maarif Vekilinin tekrar okuduğu İstiklâl Marşı’nı, ayakta dinlediler.
Marşın kabulünden sonra Meclis Muhasebecisi Necmeddin Bey, kanunen müsabakayı kazanana verilecek olan 500 lira nakdî mükâfatı getirdi ise de Âkif Bey, «Ben müsâbakaya girmedim; bu para bana âit değildir» diye reddetti. Fakat muhasebecinin «Kanun metninde mükâfatın, kazanana verileceği yazılıdır. Sizin Marşınız kabul edilmiştir; bu para sizindir, Meclis kasasında kalamaz. Siz, usûlen tesellüm edin, sonra istediğinizi yaparsınız.» diye ısrar etmesi üzerine Âkif Bey, parayı alıp «Sarıkışla Hastahanesi»ndeki yaralı gazîlere hibe etmiştir.
Seneler sonra bir gün, Saraçhanebaşı’ndaki evinde kendisini ziyaret ettiğim Âkif Bey’in çok samimî ahbabı olan Erzurum Mebusu Gözübüyükzâde Ziyâ Bey, bu mesele açıldığı zaman bana şu hâtırasını anlattı: Şair Âkif Bey’e «Yahu sen bu parayı neden almadın? Sırtında palton yok. Üstelik bana da ikiyüzelli lira borcun var. Alıp da bâri borcunu verseydin.» dediğim zaman, merhum sert bir edâ ile «Borç başka, bu iş başka» diye bana mukabelede bulundu. Halbuki, ben, Âkif Bey’in karakterini iyi bildiğim hâlde, sırf bir latife olsun diye mahsûs böyle söylemiştim.
İstiklâl Marşı ile ilgili bu hâtırayı Âkif’in karakter ve seciyesini ifade etmesi bakımından kaydediyorum. İstiklâl Marşı Müsabakasına gönderilen 724 şiir arasından Maarif Vekâletince seçilen ve Meclis matbaasında basılıp mebuslara dağıtılan 6 şiiri de, Meclis zabıt kâtipliğinde bulunmuş olan İhsan Kaftangil'in hususî koleksiyonunda mevcut matbu nüshadan iktibas ederek aynen naklediyorum. Bunları neşretmekle sadece tarihî bir hâtırayı değil, aynı zamanda İstiklâl Marşımızın mukayese kabul etmeyen misilsizliğini de vesikalandırmış oluruz kanaatindeyim.
Yurduma göz dikenler al kanlara boyansın.
Ya ben, ya onlar diyen silâhına dayansın
Türk oğludur bu millet,
Türkündür bu memleket.
Can veririz her zaman hürriyettin yoluna
«Ya gazi, ya şehid»lik ne devlettir kuluna
Ata emânet etmiş nâmusunu oğluna
İleri arşı ileri, arş ileri
Seni ihyâ için ey namı büyük
Yürü, ey milletin efrâdı yürü
Ak süd emmiş vatan evlâdı yürü.
Vatan evlâdını kurban edeli,
Veremez kimseye bir Çamlıbel’i
Bağlanır mı acaba Türk’ün eli?
İleri arş ileri, arş ileri
Çiğnenir çünki kalan yolda geri.
Göz yaşına vedâ et,
Hakkını koru elbet,
Türkün bükülmez kolu!
Bugün değil, yarın da!
Ya efendi yaşarız!
Hergün yeni bir hîle
Hergün yeni bir dille
Yeter, ey Kâbemizi
Biz ki Türk’üz, muhakkak
Her milletten uluyuz!
Yer yüzünde biz ancak
Yurd yolunda kan olur,
Matbuat Müdiriyet-i Umumiyesi
Ey Müslüman, ey Türkoğlu!
Açıldı İstiklâl yolu,
Esârete dayanır mı,
Muzaffer ol da ey millet!
«Kahraman Türk» idi cihanda adın
Bir ateşten siperdin İslâma
Ey büyük ünlü milletim ileri!...
Düşmenin bir cihansa dostun Hak1
Hakk’ın elbette müstakil yaşamak.
Atıl, ez, vur senindir istiklâl2
Ebedî parlasın şu al bayrak
Ey benim şanlı milletim ileri!
Ele çiğnetme koş bu ülkeleri!.
23 Kânunusâni 1337
Yıllarca altı cebhede âteşle, kanlara
Türk’ün hîlal ü dînine düşman olanlara
Yüksek başın eğilmedi bir an cihanlara
Ey kahramanlar ordusu, ey yıldırım-şitâb3
Göster cihan-ı mağribe bir kanlı inkılâb
Ey mazi-i havâriki bin dâsitân olan
Garbın zalâm-ı zulmüne yüz yıl kılınç salan4
Arslan yürekli ordu, demir giy silah kuşan!
Zira hududu kapladı âteşle, kan, duman.
Ey kahramanlar ordusu, ey yıldırım-şitâb
Göster cihan-ı mağribe bir şanlı inkılâb
Arslan mücahid ordusu, ey hâris-i salâh
Destinde seyf-i Hak gibi bin şanlı bir silâh
Açtın semâ-yı millete pür nûr bir sabah
Âtî bizim… Bizim artık vatan, zafer; felâh.
Göster cihan-ı mağribe bir şanlı inkılâb!
1 Yahut: Düşmanın bir cihansa dostun Hak
2 Yahut: Yürü, vur, az senindir İstiklâl
Mısraın sonundaki «istiklâl» yerine «istikbâl» de konulabilir.
3 Yahut: Ey kahramanlar ey berk-i pürşitâb!
4 Yahut: Baş eğmeyen cihanlara yüzyıl kılınç salan!
Mahir İz, Yılların İzi,
KİTABEVİ, İstanbul, Nisan 2000, s.161-167.