TİROİD BEZİ İLE İLGİLİ OLARAK MERAK ETTİKLERİNİZ - Doç. Dr. Sinan Mahir Kayıran
Mart 29, 2017Dr. Sinan Mahir KayıranYazili MedyaSinan Mahir KayıranTiroid Bezleri
Tiroid bezinin önemi nedir?
Tiroid bezi yaklaşık 20-25 gr ağırlığında boynun alt kısmına yerleşik kelebeğe benzer iki bölümlü bir organdır. Tiroid bezinin salgıladığı T3 ve T4 hormonları vücuttaki tüm metabolizmanın işleyişine, büyüme ve sinir sisteminin gelişiminden diğer organların ve enzimlerin çalışmasına etki eden hormonlardır.
Tiroid bezinin yetersiz çalışması olarak adlandırılan “hipotiroidi” çocuklarda ne gibi sağlık sorunlarına yol açar?
Tiroid bezinin yetersiz çalışması değişik yaş gruplarında farklı sağlık sorunlarıyla karşımıza çıkabilmektedir. Örneğin konjenital (doğumsal) hipotiroidi bulguları emmme güçlüğü, kabızlık, uzamış sarılık, göbek fıtığı, kalın kaba ses, geniş fontanel (bıngıldak), karın gerginliği iken, büyük çocuklarda zeka geriliği, gelişme bozukluğu, anemi (kansızlık), şişmanlama, halsizlik, yorgunluk, adet düzensizliği, ellerde ve ayaklarda şişmeler, saç dökülmesi, ciltte kuruluk ve çatlamalar, tansiyon dengesizliği ve kabızlık görülür.
Hipotiroidi doğumsal olarak mı sonradan mı görülür?
Hipotiroidi hem doğumsal hemde sonradan (edinsel) olabilir.
Doğumsal hipotiroidi vakalarının % 90 ı tiroid bezininin gelişme kusuruna bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Ayrıca yenidoğanın geçici hipotiroidisi, tiroid hormon sentez kusurları, annenin gebelikte radyoaktif iyot kullanımı, annede hamilelikte iyot eksikliği de doğumsal hipotiroidi yapmaktadır. Edinsel hipotiroidi grubu ise yenidoğan döneminden sonra görülen ve doğumsal olmayan hipotiroidi formlarıdır. En sık görüleni otoimmun lenfositik tiroidittir. Ayrıca otoimmun tiroidit (Hashimato tiroiditi), akut süpüratif tiroidit, subakut non süpüratif tiroidit ve iyot eksikliği edinsel hipotiroidi nedenleridir.
Konjenital Hipotiroidi nasıl anlaşılır?
Erken tanı ancak tarama testleri ile yapılabilir. Bu nedenle tüm yenidoğan bebeklerin doğumu izleyen 3-.4. günlerde topuktan filtre kağıdına alınan kan örneğinde TSH ve/veya T4’ e bakılmaktadır. Tarama testleri ile ilk günlerde tanı konmayan vakalarda serum TSH, T4 ve serbest T4 tayini ile tanıya varılır. Ayrıntılı öykü tanıda yardımcıdır. Konjenital hipotiroidide vakaların %60 ında yenidoğan döneminde kemik olgunlaşmasında gecikme vardır. 3-4 aydan önce el bileğinde henüz kemikleşme nüveleri ortaya çıkmadığından diz grafisi çekilir. Doğum ağırlığı 3000 gramın üzerinde olan yenidoğanda distal epifiz yokluğu konjenital (doğumsal) tiroid hormonu eksikliğine işaret eder. Büyük çocuklarda tiroid bezinde büyüme (Guatr) kan tetkikleri, sintigrafi ve ultrasonografi ile incelenir.
Her yeni doğan bebeğe hipotiroidi testi yaptırmak gerekir mi?
Evet. Tüm yenidoğan bebeklerin doğumu izleyen günlerde hipotiroidi açısından taranması gereklidir ve bu test ülkemizde yıllardır yapılmaktadır.
Tedavi tamamıyle nedene yöneliktir. Tiroid hormonu eksikliği yerine konulur. Tedavide L-tiroksin oral yoldan verilir. Erken tanı ve tedavi şart olup bu sayede ağır zeka gerilikleri önlenebilmektedir.
Tedavide geç kalırsa kalıcı bir hastalığa dönüşebilir mi?
Tedavide geç kalınırsa başta zeka geriliği olmak üzere ince motor hareketler ve öğrenmede (özellikle matematik) sorunlar sık görülmektedir.
Çocuk Sağılığı ve Hastalıkarı Uzmanı