Bugünkü yazımda Büyük Millet Meclisi’nin kuruluşu hakkında biraz bilgi vermek istiyorum. Özellikle başta Gazi Mustafa Kemal Paşa olmak üzere tüm emeği geçenleri saygıyla ve rahmetle anmak istiyorum. Milli değerlerimizi anmak bir yerde bizim de görevimizdir. TBMM’nin kuruluşunun 100 yaşını ve büyük bir bayramı milletçe onurla, sevinçle kutluyoruz.
Türkiye Büyük Meclisinin top yekûn girdiği Milli Mücadele sırasında kuruldu. Bir yerde kuruluşun ilk tarihi 19 Mayıs 1919 Bir grup arkadaşıyla Samsun’a ayak bastıkları gündür. Daha sonda Sivas Kongresi ( 4- 11 Eylül 1919 ve Erzurum Kongresi 23 Temmuz - 7 Ağustos 1919 tarihleri arasında yapıldı. Bu kongrelerin tek amaçları milli birlik ve beraberli sağlamaktı. TBMM’nin kurulması için Gazi Mustafa Kemal yurt genelinde o günün imkânlarına göre bir bildiri hazırları ve bunu bütün ilgililere gönderdi. 21 Nisan 1920 ‘de hazırladığı bildiriyi aynen sunuyorum:
Tel: Çok acildir.
Ankara’ya acil yazı 21. 4. 1920
Kolordulara ( 14. Kolordu Komutan Valiliğine)
61. Tümen Komutanlığı’na, Refet Bey Efendi’ye,
Bütün illere, Bağımsız sancaklara, Müdafaa-i Hukuk Merkez Heyetlerine, Belediye Başkanlarına,
1- Allah’ın yardımıyla Nisan’ın 23. Cuma günü, Cuma namazından sonra Ankara’da Büyük Millet Meclisi açılacaktır.
2- Yurdun bağımsızlığı, yüce halifelik ve padişahlık makamının kurtarılması gibi en önemli yaşamsal görevleri yapacak olan Büyük Millet Meclisi’nin açılış günü Cumaya rast getirmekle anılan günün kutsallığından yararlanılacak ve açılıştan önce bütün değerli milletvekilleriyle beraber Hacı Bayramı Veli Camii Şerifi’ inde Cuma namazı kılınarak Kur’an’ın ve namazın ışığından da faydalanılacaktır. Namazdan sonra Hz. Muhammed’in sakalı ve kutsal sancak taşınarak Meclis binasına gidilecektir. Meclise gitmeden önce bir dua okunarak kurbanlar kesilecektir. Bu törende de askeri birlikler de Kolordu Komutanlığı tarafından askeri birliklerle özel tören düzeni alınacaktır.
3- Açılış gününün kutsallığının doğrulanması için bugünden başlayarak il merkezinde Vali Beyefendi Hazretlerinin düzenlemesiyle hatim İndirilmeye ve Buhari-i Şerif okunmaya başlanacak ve hatmin son kısımları uğurlu olması için Cuma günü namazdan sonra meclis binasının önünde toplanacaktır.
4- Vatanımızın her köşesinde aynı şekilde bugünden başlayarak Buhari okumaya ve hatim indirilmeye başlanarak Cuma günü ezandan önce minarelerden sala okunacak ve hutbe sırasında Padişah Efendimizin adı söylendiği sırada vatanımızın kurtuluşu ve selameti için yapılan ulusal çalışmanın önemi, din ve devletimizin, vatan ve ulusumuzun kurtuluşu ve vatanımızın bağımsızlığı için dua edilecektir.
5- Bu bildirinin hemen yayımlanması ve yayımlanması için her araca başvurulacak, hızla en uzak köylere ve küçük askeri birliklere ve ülkenin tüm örgüt ve kurumlarına ulaştırılması sağlanacaktır.
6- Yüce Allah’tan tüm bir başarıya ulaştırılması dilenir.
Gazi Mustafa Kemal bu genelgeden sonra bir tane daha gönderir. O da kısaca şöyledir: ( 22 Nisan 1920)
Telgraf: Dakika Geciktirilmeyecektir. 22.4.1920
Bütün illerle Bağımsız Sancaklara
Kolordulara, Nazilli’de Albay Rafet Beyefendi’ye,
Bursa’da 20.Kolordu Komutanı Ali Fuat Hazretleri’ne,
Bursa’da 56. Tümen Komutanı Albay Bekir Sami Beyefendi’ye,
Balıkesir’de 61. Tümen Komutanı Albay Kâzım Beyefendi’ye
Allah’ın yardımıyla Nisan’ın 23,Cuma günü Büyük Millet Meclisi açılacak, görev yapmaya başlayacağından, anılan günden başlayarak askeri ve sivil büktün makamlarla tüm umusun tek başvuracağı yerin belirtilen Meclis olacağı bilginize sunulur. (1)
Temsili Heyeti Adına
İşte bu emirler ve genelgeler doğrultusunda Türkiye Büyük Millet Meclisi kurulur. Meclisin Başkanı da oy birliğiyle Gazi Mustafa Kemal Paşa oluyor. Elbette bunlar anlatıldığı gibi de kolay olmuyor.
Büyük Millet Meclisi’nin kuruluşu günlerinde Mustafa Kemal Paşa’nın yanında ve onlarla sıkça haberleştiği kimler vardı?
Bu unutulmaz kahramanlardan bir kaçının adını vermek istiyorum:
Tevfik Paşa, Ahmet İzzet Paşa, Reşat Hikmet Bey, Albay Ali Rıza Bey, Reşit Refet Bey, Savunma bakanı Cemal Paşa, Süleyman Şefik Bey, Kâzım Karabekir Paşa, Şemsettin Bey (12. Kolordu Komutanı), Sait Molla Efendi, Mebuslar Meclisi Başkanı Celalettin Arif Bey, Faik Arif Bey, Manastırlı Hamdi Bey, Tuğgeneral Nurettin Paşa, Binbaşı Ahmet Necati, 1.Tümen Komutanı Fevzi Bey, Sadrazam Ali Rıza Bey, Ankara Vali Yardımcısı Yahya Galip, Milis Kuvvetleri Komutanı Yahya Bey, Rauf Bey, İsmet Paşa, Ahmet Fevzi Paşa, Savunma Yaveri Başyardımcısı Salih Bey ve Köprülü Hamdi Bey gibi daha birçok vatansever Mustafa Kemal Paşa’nın yanında bulundular. Görevleri başında eksiksiz olarak Büyük Millet Meclisinin kurulması bağlamında çeşitli hizmetlerde bulundular. Bu arada Büyük Millet Meclisinin açılmaması için birçok isyan hareketlerinde bulunanlar da oldu. Aslında bu ayrı bir yazma konusudur. Örnek olarak Sivas’ta Şeyh Recep Olayı, Adapazarı dolaylarında kışkırtmalar, Bayburt’ta bir yalancı Peygamber olayı (25 Aralık 1919), Bunun dışında karamsarlık ve direnme gösteren bazı yerlerde istenmeyen olaylarda oldu. Yenihan, Yozgat Boğazlayan, Tunceli, Malatya, Elazığ, Konya, Diyarbakır ve Trabzon gibi ilerde de menfur olaylar oldu. Bunlar anında bastırıldı. Bu arada Milli Mücadele de büyük yararlıklar gösteren Ege yöresi Efelerimizden 1919 Haziran ortalarında, Aydın Cephesi de kuruldu. Bu Bölgede 57.Tümen Komutanı Albay Mehmet Şefik Bey, ve Topçu Komutanı Binbaşı Hakkı Bey, Binbaşı Şükrü Bey Binbaşı Hakkı Bey ve Aydınlı Efelerimizden Yörük Ali Efe, Demirci Mehmet Efe, ve Sökeli Cafer Efe(yi unutmamak lazımdır. Onlar da canlarını pahasına Mustafa Kemal’in yanında yer aldılar. Sırası gelmişken bu mübarek Ramazan Günlerinde tüm adı geçenleri saygıyla ve rahmetle anmak istiyorum. Bunlar tarihimizde ve TBMM‘nin kurulmasında büyük emekleri oldu.
TBMM’nin kurulması Cumhuriyete giden ilk adımdır. Bundan böyle HÂKİMİYET KAYITSIZ, ŞARTSIZ MİLLETİNDİR” diye bu duygu ve düşüncelerle bu tarihi gün Türk Ulusu ile paylaşılıyor, TBMM’nin kuruluşu 23 Nisan Milli Egemenlik ve Çocuk Bayramı olarak da ilan ediliyor. Millet olarak tam bir asırdır yani 100 yıldır bu mutlu ve kutlu günün anısına 23 Nisan Milli Egemenlik ve Çocuk Bayramını kutluyoruz. Ne yazık ki korona virüs salgını münasebetiyle bu yıl bu bayramımızı balkonlarımızda şarkılarla, türkülerle ve de şiirler okuyarak al bayraklarla kutlayacağız. Bayramınız kutlu olsun efendim.
1- Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Gençler İçin Fotoğraflarla NUTUK,
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları 24.Basım Kasım 2017- İstanbul.
NOT: Önümüzdeki günlerde Ramazan ayına giriyoruz. Bu kutsal günlerin başta tüm İslam âlemi olmak üzere. cümlemize sevgiye ve barışa vesile olmasını diliyorum.
Bu makale 210 kez okundu.