OBISP: wikileaks ne sızdırıyor?
temmuz 2010'da abd'nin afganistan'da yürüttüğü savaşla ilgili belgelerin wikileaks tarafından sızdırılmasına şahit olduk. "gizli" (secret) nitelikteki 90 binin üzerinde belgenin büyük çoğunluğu savaş bölgesinde yaşanan çatışmalardaki zayiatların dökümünden ibaret. en başta bana da oldukça umut verici gelen bu ifşaat, son ırak savaşı belgelerinin de sızdırılmasıyla burnuma pis kokular getirmeye başladı.
bu ekim ayında sızdırılan ırak işgali belgeleri de tıpkı afganistan belgeleri gibi zayiat tutanaklarından başka bir şey içermiyor. ve hatta belgelerdeki en önemli bulgu olarak bizzat ıraklı askerlerin işkence ve ölümlerden sorumlu olduğu anlatılıyor gazete haberlerinde.
şimdi bu iki belge sızdırma olayı ile ilgili beni kıllandıran noktalara değinmek istiyorum:
1) belgelerde güvenlik tehdit derecesi "gizli" olarak belirtiliyor. ancak bu belgeler abd ordusunun operasyon-plan belgeleri değil, zayiat tutanakları. yani bu bilgiler "gizli" değil ki? bu bilgilerin belli bir kısmını işgalle ilgilenen ciddi haber kanalları ve gazeteleri zaten veriyor yıllardır. bu bilgiler olsa olsa "confidential" nitelikte bilgiler olabilir ve abd'nin veya abd ordusunun güvenliğini değil, ancak ırak'ın güvenliğini tehdit edebilir eğer ortada bir tehdit varsa. 2) askeri bilgilerin güvenliği hakkında bilgisi olanlar bilir ki, asıl önemli bilgiler karargahların G-3 ve S-3 kodlu "operasyon merkezi" adı verilen bölümlerinde yer alır. her türlü istihbarat, emir ve plan buraya gelir, burda işlenir ve tekrar ilgili yerlere arz edilir veya emredilir. yani karargahların beyni burasıdır. haliyle buraya giriş ve çıkışlar sadece çok kesin güvenlik aşamalarından geçmiş yetkili kişilerce yapılabiliyor. buradan bilgi çıkarabilmek her babayiğidin harcı değildir. hele ki bir savaştaki tüm karargahlardan gelen toplu kayıtlara ulaşabilmek herhangi bir subayın yapabileceği iş değildir asla. bu toplu belgeler bir yandan operasyon merkezlerinden sızdırılmış gibi görünürken, asıl önemli olan operasyon planlarının sızdırılmamış olması da oldukça sakil duruyor. ırak ve afgan belgelerinin bizzat abd ordusu tarafından sızdırılmış olma ihtimali daha yüksek. çünkü bu kadar çok belgenin bir kişi veya bir grup tarafından sızdırılmış olması çok zor, hatta imkansız. sızdırılsa bile bu kişilerin bulunamama ihtimali sıfıra yakın. bu kadar toplu bilgiye ancak generaller ulaşabilir. kaldı ki onların da kısaca ntk (need-to-know) olarak bilinen bir gerekçesi olmak zorundadır. yani general de olsa hiçbir aşamada bu sızdırmayı yapanların kaçabileceği yer yok. 3) bir başka şüphe uyandıran durum, wikileaks'in her iki olayda da belgeleri kamuoyuyla paylaşmadan evvel, the guardian, the new york times, ve der spiegel gibi büyük gazetelere servis edip onların bu belgeleri derlemesine olanak tanıması. bu aşamada bu kadar önemli olduğu iddia edilen belgelerin gazetelerle paylaşımından abd istihbarat birimlerinin (cia, nsa ve ordu isthibarat) haberdar olmamasına inanmak safdillik olur. wikileaks ve gazetelerin kişilerin güvenliğini korumak amacıyla belgelerdeki hassas bölgeleri kendilerinin sansürlediğini söylemeleri ve abd yetkililerinin bunlara ucuz birkaç "güvenliğimizi tehdit eden belgeler bunlar" beyanlarla karşılık vermekten başka bir şey yapmaması ise tam bir piyesi izlediğimizi gösteriyor.
4) belgelerin sızdırılması ile abd ordusunun ırak'tan çekilme tarihleri de oldukça dikkat çekici bir biçimde birbirine yakın. abd ordusunun ırak'taki son savaş birliği 19 ağustos 2010'da çekiliyor. ırak belgeleri bundan 2 ay sonra yayınlanıyor. bundan önce barack obama 2009 aralık'ında afganistan'dan çekilme planlarını da paylaşmış ve afganistan'dan 2011 ortaları itibariyle çekilmeye başlayacağını söylemişti. yani obama yönetiminin ırak ve afganistan'dan çekilme planlarıyla bu belgelerin toplu sızdırılması arasında bir paralellik yoksa bunun neden savaşın en civcivli dönemi olan bush yönetimi zamanında sızdırılamadığını da sormamız gerekir. ve evet buradan, bir başkasının pisliklerini dökme ve kendi pisliklerini temizleme operasyonu konusuna geliyoruz. obama yönetimi bu belgelerle bir bakıma bush yönetiminin pisliklerini açığa çıkarır gibi görünüyor. ama bu göründüğü kadar basit bir ifşaat değil. bush yönetiminin asıl pisliklerinin ipuçlarını abd askerlerinin waterboarding ve bağdat hapishanesi işkencesi skandallarında görmüştük. ve işin garip yanı bu işkencelere veya buna benzer olaylara dair hiçbir bilgi yok sızdırılan belgelerde. tam tersine işkence yapanlar ırak askerleri olarak gösteriliyor tüm haberlerde. yani obama bir yandan bush'u kötüler gibiyken aslında abd ordusunun imajını düze çıkarıyor ve hatta bu sızdırmalarla insanlara "gizlenecek hiçbir şey kalmadı" alt mesajını vererek abd ordusunun asıl pisliklerini gizliyor. bundan sonra hangi meraklı araştırmacı bu savaşlarla ilgili bilinmeyen gerçekler olduğu konusunda kendine motivasyon sağlayabilir merak ediyorum.
bir başka ve benim için asıl önemli konu ise bu sızdırmalarda wikileaks'in oynadığı rol. insanlar wikileaks'i bugüne kadar devletlerin ve şirketlerin kamuoyundan gizlediği pisliklerinin açığa çıkarılabileceği bir tür tarafsız alan olarak belledi. her ne kadar bu belgeleri sızdırarak iyi bir iş yapmış görünse de wikileaks aslında burada abd'nin eskiden kendi içinden günah keçileri çıkarmadan yapamadığı operasyonları üstlenen bir tür taşeron konumuna düşmüş oldu. yani buradan alacağımız mesaj abd yönetimi kendi pisliklerinden kurtulmak istediğinde bunu artık tv ve gazetelerle değil, wikileaks ile hiçbir kurum ve memuru zarar görmeden kolayca yapabileceğidir. wikileaks bu sızdırmalarla demokrasi kahramanına dönüşürken, bu sızdırmalar karşısında wikileaks'e basın aracılığıyla "yapmayın, etmeyin" demekten başka bir şey yapmayan abd yönetimi de, kendi güvenliği için ırak ve afganistan'a girip milyarlarca doları harcamaktan çekinmeyen şahin imajını bir anda wikileaks'e dokun(a)mayan demokrasi beşiğine dönüştürmektedir. hayırlı olsun. tabi yerseniz. • wikileaks:
• afganistan savaş belgeleri:
• ırak savaşı belgeleri:
• abd belge gizlilik sınıflandırması:
• ırak'tan ayrılan son harp birliğiyle ilgili haber:
• obama'nın afganistan'dan çekiliş öngörüsü: