ADALET KAVRAMI ÜZERİNE!..
Yazar: ERDAL AKALIN | Tarih: 15/02/2017 | Saat: 08:02
AK-ŞAKA Köşesi yazarı, hukukçu olmadığı gibi hukuklu bile değildir. Ancak her eli kalem tutan, nispeten okumuş yazmış bir T.C. Vatandaşı olarak, adalet kavramı ile insani duygularla ve evrensel yaşam düzlemi içinde yaşamaya çalışması nedeni ile ilgilidir.
Bir dönemin usta yazarı Montaigne, toplumu yönlendiren kanunlar hakkında şöyle bir tez ileri sürmüştü; “Yasalar doğru oldukları için değil, yasa oldukları için yürürlükte kalırlar”. Bugün, bu savın doğru olmadığını biliyoruz. Çünkü Magna Carta’dan Fransız Devrimine ve de günümüze kadar geçen yıllar boyunca, nice hukukçu bu konuya kafa yormuş, kurgulanan yasaların insani değerlerle örtüşmeyen kısımları temizlenerek günümüze gelinmiştir.
Örneğin; BM İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi (1948), Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (1950) ve Siyasi Haklar Sözleşmesi (1966) gibi uluslararası geçerliliği olan hukuki metinler, kişilerin insani haklarını korumak üzerine ülkelere yol gösterici olmuş, hak ve özgürlükleri güvence altına alabilmek için yöntemler göstermiştir. Keza günümüzde tu kaka edilen 1982 Anayasası dahi adil yargılanma konusunu güvence altına almıştır.
Adalet Kavramını sadece yazılı hukuki metinlerle kabullenmek yeterli olmamaktadır. Burada diğer önemli kıstas, tarafsız ve bağımsız yargı mensuplarının görev başında bulunmalarını sağlamak ilkesidir. Ki, bu ise Devlet Baba tarafından sağlanacak erkler ayrığı ilkesinin yargı ile ilgili yaşamsal bir tercihidir.
Günümüzde adalet kavramı ve yargı unsurları ile ilgilenmemizin en yakın tanığı, kısa dönem önce yaşanan ve adına Ergenekon ve de Balyoz denen yargılamalar silsilesidir. Ki, bu gruba katılan daha nice yargılama olgusunu da yaşayarak izledik. Bu olayların şahsen beni en çok rahatsız eden kısmı, nice insanımızın hapishaneler içerisinde gasp edilen yılları olmuştur. Ve ne acıdır ki, haklarında henüz mahkemece hüküm verilmemiş nice değer, bir süre sonra beraat ederek dışarı çıktıklarında içeride yitirdikleri yıllarını hiçbir şekilde yeniden yaşayamayacak olmalarının üzüntüsünü ve adalet kavramı karşısındaki kısmen yıpranan saygılarını içlerine atarak, devlet adına sessiz kalabilmek erdemini de göstermişlerdi. Mağdurların bu özverisine Devlet Baba ne derece de karşılık verebilmiştir derseniz yanıtı da yoktur.
Günümüzde benzeri olaylar yeniden yaşanmaktadır. Korkarım ki, yaşanmaması için de yeterince önlem alınmamakta ve ilgili makamlar maalesef mevcut durumun korunması amacı ile düzeltici çabalarını göstermemektedirler. Örneğin; bazı basın mensupları, haklarında henüz yazılamayan iddianameler bahane edilerek aylardır tutuklu kalabilmektedirler.
Bu köşenin kalemşoru, 1971 yılının 12 Mart Muhtırası sonrası gelişen siyasi koşullar nedeni ile kazanmış olduğu uzmanlık ihtisasına gidebilmesi hakkı, o günün muktedirlerince engellenmiş bir kişidir. Ve bir tür keyfe keder mantıkla sırtına sakıncalı personel yaftası asılarak ailesi ile birlikte geçirdiği sıkıntılı yılı unutamamıştır. Üstelik o dönem ne ile suçlanmış olduğunu da halen bilememektedir. Neyse ki, bu hatadan bir yıl sonra dönülmüş ise de kalbindeki adalet kavramı yaralanmıştır. Buna karşın adalet kavramının önemini daha iyi anlamış olarak, en azından hukuk ile ilgili haberlere daha özel bir ilgi göstermeye çabalamıştır.
Kendi yakın geçmişinin anısında, günümüzdeki örneklerle kıyaslanmayacak kadar kısa süren o dönemin sıkıntısını, halen tutuklu olan ve büyük olasılıkla pardon denerek salınacak kişilerin şahsında içi burularak izlemektedir.
Yargı ile görevli insanlarımıza saygı duymakla beraber, yargı erkinin bünyesinde hiçbir sorun yoktur diyememenin sıkıntısını hep birlikte yaşıyoruz. Umulur ki, bu sallantı kısa süre sonra sonlanır ve T.C. Vatandaşları adalet kavramını yüreklerinde tüm sıcaklığı ile yeniden algılarlar. Burada sorumluluk Devlet Baba da olduğu kadar, yargıda görev verilecek insanlarımızı eğiten kurumlarda da eşit paylarla vardır.
AİHM içtihat kararı ile şöyle güzel bir yaklaşım sergilenmiştir; “Adaletin yerine getirilmiş olması yeterli değildir, bu eylemin gerçekleştirilmesinin tüm toplum kesimine gösterilmiş olması da önemlidir”.
Şahsen, bu kararın özellikle günümüz koşullarında ülkemizin tüm insanları için önemli olduğuna inanıyor ve hepimizin adalet kavramı konusundaki kafamızda oluşan kuşkulardan silkinmiş olacağımız günleri sabırsızla bekliyorum. Hem de özlemle!..
Kıssadan hisse: “Kadı ola davacı ve muzhir (yardımcısı) dahi şahit / Ol mahkemelerin hükmüne derler mi adalet!” (Ziya Paşa).
Erdal Akalın (14.02.2017)