Download "ENERJİ YÖNETİCİSİ VE EĞİTİM-ETÜT-PROJE EĞİTİMLERİ. tmmob makina mühendisleri odası"
1 tmmob makina mühendisleri odası ENERJİ YÖNETİCİSİ Meşrutiyet Cad. No: 19/6-7-8 Kızılay / ANKARA Tel : (+90) Fax : (+90) e-posta: UYGULAMALI EĞİTİM MERKEZİ Sanayi Mahallesi Çarşı Yapı Sitesi D Blok No : 22 İzmit / KOCAELİ Tel : (+90) Fax : (+90) e-posta: VE EĞİTİM-ETÜT-PROJE EĞİTİMLERİ
2 SUNUŞ Enerji verimliliği, Odamızın önemli çalışmalar yürüttüğü ve deneyim sahibi olduğu alanların başında gelmektedir. Binaların daha iyi yalıtılması, enerji performansı açısından değerlendirilmesi, yüksek verimli kazanların, ısı tesisatının, soğutma ekipmanlarının üretilmesi ve kullanılması, açık sıcak ve soğuk yüzeylerin yalıtılması ve atık ısının geri kazanımı, kojenerasyon tekniklerinin kullanımı, bölgesel ısıtma tesislerinin kurulması, enerji verimli ve çevre uyumlu taşıtlar, enerji verimliliği anlamında önem taşıyan konulardan bazılarıdır. Odamızca enerji yöneticiliği eğitimlerinin düzenlemesi konusuna özel bir önem verilmiş, yoğun bir hazırlık sürecinin ardından yaptığımız müracaat, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulu (EVKK) toplantısında alınan kararla onaylanmıştır. Böylelikle Odamız sanayiye ve binalara yönelik olarak enerji yöneticisi eğitimleri düzenlemek üzere 28 Ekim 2009 tarihinde B Sınıfı Yetki Belgesi ile yetkilendirilmiştir. 22 Aralık 2010 tarihli EVKK toplantısında alınan kararla Odamıza A Sınıfı Yetki Belgesi verilmesi onaylanmış olup, enerji verimliliği hizmet sektörünün bilgi düzeyini yükseltmek ve yönetmelik şartlarını yerine getirmelerine katkı sağlamak üzere etüt proje eğitimlerine başlanacaktır. Konut Dışı Binalarda; - Toplam inşaat alanı en az m 2 veya yıllık enerji tüketimi 500 TEP olan ticari binalarda enerji yöneticisi atamak, - Toplam inşaat alanı en az m 2 veya yıllık toplam enerji tüketimi 250 TEP ve üzeri olan kamu binalarında enerji yöneticisi atamak, Organize sanayi bölgelerinde (OSB) bulunan ve yıllık enerji tüketimi TEP in altında olan işletmelere hizmet vermek üzere OSB lerde enerji yönetim birimi oluşturmak, 100 MW ve üzerinde kurulu güce sahip elektrik üretim santralleri enerji yöneticisi atamak zorundadır. İŞLETMELERDE ENERJİ YÖNETİCİSİ GÖREVLENDİRİLMESİ ZORUNLULUĞU Enerji yöneticisi, endüstriyel işletmelerde ve binalarda enerji yönetimi ile ilgili faaliyetleri yerine getirmekle sorumlu ve enerji yöneticisi veya eğitim-etüt-proje sertifikasına sahip kişiyi tanımlamaktadır. 2 Mayıs 2007 tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ve 25 Ekim 2008 tarih ve sayılı Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik gereğince bazı kuruluşlar için enerji yöneticisi görevlendirilmesi zorunlu hâle gelmiştir. Kurum, Kuruluş ve İşletmeler; Sanayi Tesislerinde; - Yıllık enerji tüketimi Ton Eşdeğer Petrol (TEP) ve üzeri olan işletmelerde, enerji yöneticisi atamak, TEP ve üzeri olan işletmelerde, enerji yöneticisinin sorumluluğunda enerji yönetim birimi oluşturmak, ENERJİ YÖNETİCİSİ SERTİFİKALARININ KULLANIM ALANI Mevcut mevzuata göre sertifika sahibi kişilerin yapabilecekleri işler genel çerçevesi ile aşağıdaki gibidir. Sanayide Enerji Yöneticisi Sertifikasına sahip mühendisler; Enerji Verimliliği Danışmanlık (EVD) şirketlerinde ücretli veya sözleşmeli danışman olarak çalışabilir, sanayi kuruluşlarında, Organize Sanayi Bölgelerinin Enerji Yönetim Birimlerinde ve Elektrik Üretim santrallerinde tam zamanlı olarak enerji yöneticisi olarak görevlendirilebilirler. Bina Enerji Yöneticisi Sertifikasına sahip kişiler, enerji yöneticisi atama zorunluluğu olan binalara danışman olarak hizmet verebilir ya da EVD lerde çalışabilirler. ENERJİ YÖNETİCİSİ EĞİTİMLERİNİN KAPSAMI Bina ve Sanayi Enerji Yöneticiliği olmak üzere iki farklı eğitim düzenlenmektedir. Eğitim başvuru koşullarını sağlayan kişiler tercih ettikleri eğitime katılabilirler. 10 iş günü süresince yürütülen eğitimlerde asgari eğitim süresi; sanayi enerji yöneticiliği için 80 saat, bina enerji yöneticiliği için 75 saat, eğitim-etüt-proje için 120 saattir. 2 3
3 Enerji Yöneticisi eğitiminin amacı, mühendislik eğitimi almış kişilere enerji yönetimi kapsamını tanıtmak, enerji yöneticiliği hizmetleri sırasında yapmaları gereken çalışmalar için yol göstermek ve karşılaştıkları sorunların çözümüne yardımcı olacak bilgilerin kaynaklarını ve yöntemlerini hatırlatmaktır. Kursiyerlerin bu eğitimlere katılmadan önce hazır kaynaklardan ön çalışma yapması, kısa sürede uygulanan ve çok çeşitli konuları kapsayan eğitim programının yararını artıracaktır. Eğitimler, teorik ve uygulamalı olarak yapılmakta olup, kapsamı aşağıda belirtilmektedir. TEORİK EĞİTİM Türkiye de ve Dünyada Genel Enerji Durumu Enerji ve Çevre Mevzuatı, Görevler, Yükümlülükler Enerji Yöneticisinin Görevleri Enerji Verimliliği Kavramlar, Önlemler Hesap Yöntemleri Enerji Etütleri Verimlilik Artırıcı Projeler Ölçüm Ekipmanları- Ölçüm Teknikleri Ekonomik Analiz Yöntemleri Enerji Kütle Denklikleri Yakıtlar Yanma Tekniği Buhar Sistemleri Isı Yalıtımı Endüstriyel Fırınlar, Kurutma Sistemleri Isıtma, Havalandırma, İklimlendirme Sistemleri Basınçlı Hava Sistemleri Atık Isı Kullanımı Elektrik Enerjisinde Verimlilik Elektrik Motorları, Değişken Hız Sürücüleri Kompanzasyon Kojenerasyon Aydınlatma Otomasyon Sistemleri Kişisel Gelişim UYGULAMALI EĞİTİM Pompa Buhar Kazanı Kondenstop Fırın Fan Aydınlatma Kompanzasyon Yalıtım Basınçlı Hava Isıtma, Soğutma, Havalandırma Eğitim konuları ile ilgili uygulamalar, Uygulamalı Eğitim Merkezlerinde yapılmaktadır. Uygulamalı Eğitim Merkezleri İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü (İYTE) TMMOB Makina Mühendisleri Odası Uygulamalı Eğitim Merkezi (UEM) Adres İYTE Kampüsü Urla / İzmir Sanayi Mah. Çarşı Yapı Sitesi D Blok No : 22 İzmit / Kocaeli Tel : (0262) BAŞVURU ESASLARI Enerji Yöneticisi Eğitimlerine Kimler Katılabilir İlgili mevzuat uyarınca; endüstriyel işletmelerde mühendislik, organize sanayi bölgelerinde makina, elektrik veya elektrik-elektronik mühendisliği, binalarda ise makina, elektrik, elektrik-elektronik mühendisliği veya teknik eğitim fakültelerinin makina veya elektrik bölümlerinde lisans eğitimi görmüş gerçek veya tüzel kuruluşlardan gerçek katılımcılar eğitimlere kabul edilmektedir. Eğitim-Etüt-Proje Eğitimlerine Kimler Katılabilir Sanayi katagorisinde düzenlenen eğitimlere sanayi enerji yöneticisi sertifikası sahibi veya sertifika almaya hak kazanan mühendisler kabul edilmektedir. Bina katagorisinde düzenlenen eğitimlere bina enerji yöneticisi sertifikası sahibi veya sertifika almaya hak kazanan mühendisler kabul edilmektedir. Eğitime Kabul İçin İstenen Belgeler*: Eğitim Kayıt Belgesi Enerji Yöneticisi Bilgi Formu Mesleğinde en az 2 (iki) yıllık tecrübeye sahip olduğuna dair belge Mühendisler için Oda kayıt belgesi Mühendisler için üye aidat borcunun olmadığına dair belge 2 adet vesikalık fotoğraf Nüfus cüzdanı fotokopisi Noter onaylı diploma veya çıkış sureti Enerji yöneticisi sertifikası fotokopisi (Eğitim-Etüt-Proje Eğitimi için) Eğitim Bedeli Dekontları (Bina Enerji Yöneticisi Eğitimi, Sanayi Enerji Yöneticisi Eğitimi, Eğitim- Etüt-Proje Eğitimi ücreti ibaresi belirtilecek) * Belgelerin asıllarının eğitim başlangıç tarihinden önce eğitimin yürütüleceği şubenin eğitim sorumlularına teslim edilmesi gerekmektedir. Kayıt İşlemi Adayların katılmak istedikleri eğitimler için ilgili şubelerden herhangi birine başvurması gerekmektedir. Kayıt işlemleri Şube MİEM Sorumlusu tarafından MİEM Genelgesine göre gerçekleştirilir. Ücreti yatmamış kursiyerin kayıt işlemi tamamlanmamış sayılır. MMO, ücretini yatırmamış kursiyerin yerine başka kayıt alabilir. 4 5
4 Eğitim Ücreti Eğitim ve sertifika ücretleri, Enerji Verimliliği Koordinasyon Kurulu (EVKK) tarafından onaylanan taban ücret baz alınarak belirlenir. MMO ve TMMOB üyelerine belirlenen taban ücretin altında kalmayacak şekilde indirim sağlanır. Eğitim ücretine sertifika ücreti dahil değildir. Eğitim notları ve diğer dokümanlar kursiyerlere ücretsiz olarak verilmektedir. EĞİTİM MERKEZLERİ Odamız aldığı yetkiler çerçevesinde farklı şubelerinde enerji yöneticisi eğitimleri düzenlemektedir. Planlanan eğitimlerin tarihleri MMO MİEM sayfasında ( yayınlanmaktadır. Ek bilgi için aşağıdaki adreslere başvurulabilir. Kursun Açıldığı İl İletişim Bilgileri Adres SINAV VE SERTİFİKA Sınavlarda, eğitimlerde verilen dokümanlar esas alınmakla birlikte enerji yöneticiliğinin gerektirdiği tüm bilgiler ölçme ve değerlendirme için kullanılabilecektir. Sınav soruları çoktan seçmeli, boşluk doldurmalı, madde sıralamalı ve problem çözme şeklinde olabilir. Sınavlarda notlar kapalıdır. Gerekli görülen durumlarda bazı sorular için ek bilgiler verilebilir. Kursiyerler problem çözümleri için bilimsel hesap makinası bulundurmalıdır. Sınav, eğitimin son günü eğitim yerinde yapılır. Sınav soruları, MMO Yönetim Kurulu kararı ile oluşturulan sınav komisyonu tarafından hazırlanır ve değerlendirilir. Sınavda başarılı olunabilmesi için 100 üzerinden en az 70 puan alınması gerekmektedir. Sınav sonuçları açıklanır ve Elektrik İşleri Etüd İdaresi (EİE) ne yazılı olarak bildirilir. Eğitim sonunda yapılan sınavda başarılı olamayan kursiyerlere yönetmelik gereğince yeniden eğitime katılmaksızın bir yıl içerisinde bir kez daha sınava girme hakkı tanınır. Yönetmelik gereğince eğitim programının yüzde 95 ine devam eden ve yapılan sınavda başarılı olan kursiyerlere Bina/Sanayi Enerji Yöneticisi Sertifikası verilir. Devamsız olan kursiyerlere sınav hakkı tanınmaz, kayıt parası iade edilmez. Sertifika numarası EİE tarafından verildikten sonra kursiyerin sertifikası düzenlenerek kurs kayıtları sırasında bildirilmiş adresinin bulunduğu ilin bağlı olduğu MMO Şubesine kargo ile gönderilir ve imza karşılığı teslim edilir. Sertifika bedeli belge teslimi sırasında tahsil edilir. ADANA ANKARA ANTALYA DENİZLİ İSTANBUL İZMİR KAYSERİ KOCAELİ Tel : (+90) Faks : (+90) e-posta: Tel : (+90) Faks : (+90) Tel : (+90) Faks : (+90) Tel : (+90) Faks : (+90) Tel : (+90) Faks : (+90) Tel : (+90) Faks : (+90) Tel : (+90) Faks : (+90) Tel : (+90) Faks : (+90) ADANA ŞUBESİ Güzelyalı Mah. Adnan Kahveci Blv. No : 37/A Seyhan / Adana ANKARA ŞUBE EĞİTİM MERKEZİ Sümer 2 Sokak No: 36/1-A Demirtepe / Ankara ANTALYA ŞUBESİ Şirinyalı Mahallesi Sinanoğlu Caddesi No: 74 Antalya DENİZLİ ŞUBESİ Sırakapılar Mah. Saltak Cad. No: 83 Denizli İSTANBUL ŞUBE ANADOLU YAKASI EĞİTİM MERKEZİ Yenisahra Mahallesi Yavuz Selim Caddesi No:15 Kat:2 Kadıköy / İstanbul İZMİR ŞUBE TEPEKULE KONGRE VE SERGİ MERKEZİ Anadolu Cad. No: Bayraklı / İzmir KAYSERİ ŞUBESİ Cumhuriyet Mah. Kızılay Cad. No:11 Melikgazi / Kayseri KOCAELİ ŞUBESİ Körfez Mah. İzzet Uzuner Sk.. No:14 İzmit / Kocaeli KONYA ŞUBESİ Musallabağları Mh. Başkılavuz Sk. No: Selçuklu / Konya SAMSUN ŞUBESİ Kılıçdede Mah. Cumhuriyet Cad. No: 149 İlkadım / Samsun Eğitim-Etüt-Proje Sertifikası alınabilmesi için, eğitim sonunda yapılan sınavda 100 üzerinden en az 70 puan alınması ve eğitimin bitim tarihinden itibaren üç ay içerisinde bir endüstriyel işletmede ya da binada, enerji etüdü ve Verimlilik Arttırıcı Proje (VAP) çalışması yapılması şarttır. Bu çalışmadan da 100 üzerinden en az 70 puan alan kursiyerler Eğitim-Etüt-Proje Sertifikası almaya hak kazanır. KONYA SAMSUN Tel : (+90) Faks : (+90) Tel : (+90) Faks : (+90)
5 UYGULAMALI EĞİTİM MERKEZİ 25 Ekim 2008 tarihinde yayınlanan Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik kapsamında B Sınıfı Yetki Belgemizle sürdürdüğümüz Enerji Yöneticisi Eğitimlerinde uygulama hizmeti ve A Sınıfı Yetki Belgesi şartı olan uygulama laboratuvarı, Makina Mühendisleri Odası Kocaeli Şubesi yürütücülüğünde Kocaeli de Kasım 2010 sonu itibarı ile kurulmuştur. Dokuz ay gibi kısa bir sürede, ısı ve elektrik tasarrufu için bina ve sanayi sektörlerindeki çeşitli imkanları bire bir uygulamalarla tanıtan TMMOB Makina Mühendisleri Odası Uygulamalı Eğitim Merkezi (UEM) tamamen yerli mühendislik ile ülkemize kazandırılmıştır. DİĞER KONULAR İş Güvenliği Kursiyerler teorik ve uygulamalı eğitimler sırasında MMO yetkililerince yapılan tüm sözlü ve yazılı uyarılara uymak zorundadır. Kursiyerler kurs süresince trafik ve diğer kazalara karşı sigorta ettirilmektedir. Sigorta ücreti kurs ücretine dahildir. Konaklama Eğitimin yapılacağı yerde konaklama yeri seçimi ve konaklama ücreti kursiyerlere aittir. Konaklama gereksinimi olan kursiyerler için konaklama seçenekleri, talep etmeleri durumunda MMO tarafından kursiyerlere yardımcı olmak amacıyla bildirilir. MMO konaklama yerlerinin hizmet kalitesinden sorumlu değildir. Enerji Verimliliği Yönetmeliğinde belirlenen müfredat gereği; Buhar Kazanı ve Buhar Tesisatları, Endüstriyel Fırın, Basınçlı Hava, Pompa Sistemleri, Havalandırma Sistemleri, Soğutma Sistemleri, Aydınlatma Sistemleri, Kompanzasyon Sistemleri, Isıtma Tesisatları, Isı Geri Kazanımlı Bina Havalandırma Tesisatları, Ulaşım Eğitim programında yer alan uygulamalı eğitim yerlerine şehir içi gidiş ve gelişler MMO tarafından sağlanır. Yemek Öğle yemekleri ve eğitim sırasındaki yiyecek, içecek vb. ikramlar eğitim ücretine dahildir. Ek Hususlar Enerji Yöneticiliği Eğitimleri ile ilgili güncel ve ayrıntılı bilgilere Oda web sayfasından ulaşabilir. MMO, gereği durumunda planlanan eğitimlerin tarihlerini değiştirme, eğitimleri iptal etme veya yıl içinde ilave eğitim açma hakkına sahiptir. 8 9
6 Bina Konfor Şartlandırma Sistemleri, Isı Pompası, Güneş Enerjisi gibi uygulama ve eğitim üniteleri, Uygulamalı Eğitim Merkezi bünyesinde tesis edilmiştir. Tüm eğitim üniteleri verimsiz şartlarda çalıştırıldıktan sonra, enerji verimliliği iyileştirme uygulamaları devreye alınarak kazançlar, scada sistemi sayesinde bilgisayar kontrolü ile izlenebilmektedir. Teorik eğitimlerini tamamlayan katılımcılar; eğitim ünitelerinde, sistemleri verimsiz şartlarda ve daha sonra verimli şartlarda belirlenen senaryolar çerçevesinde çalıştırarak, gerek scada sistemi bağlantılı sabit ölçüm cihazlarıyla gerekse tesis bünyesinde bulunan taşınabilir ölçüm cihazlarıyla sıcaklık, basınç, enerji tüketimi, nem, debi gibi çeşitli parametreleri belirlemektedir. Bu değerler kullanılarak enerji verimliliği hesaplamaları yapılmaktadır. Eğitim Üniteleri projelendirilirken sadece deney düzenekleri olarak değerlendirilmemiş, endüstriyel bir uygulamada olması gereken cihaz ve donanımlar tasarlanarak oluşturulmuştur. Eğitim Ünitelerinde Yürütülen Enerji Verimliliği Eğitimleri Pompa Ünitesinde; çark çapları birbirinden farklı aynı yapılarda iki pompa kullanılarak, uygulamada ihtiyaçtan fazla büyüklükte seçilmiş bir pompanın tükettiği enerji ve mevcut pompa değiştirilmeden çeşitli kontrol yöntemleriyle çark çapının küçültülmesi durumunda iyileştirmenin gösterilmesi, Fan Ünitesinde; dönen makinalar üzerinde invertör sistemleri uygulamasının verimlilik üzerine etkilerinin incelenmesi, hava kanallarındaki kayıplar ve kayıpların azaltılmasındaki kazançların incelenmesi, Kompanzasyon Ünitesinde; güç faktörünün elektrik hatları ve elektrik tüketen cihazlar üzerine etkisiyle genel ve lokal kompanzasyon arasındaki farkların incelenmesi, Soğutma Ünitesinde; soğutma prosesi ve proseste kullanılan ekipmanların incelenmesi ve soğutma prosesinin etkinlik katsayısının hesaplanması, Basınçlı Hava Ünitesinde; kontrol sistemlerinin ve düşük basınç kullanımının enerji tasarrufuna etkisi, dağıtım hatlarında basınç düşümünün nedenleri ve etkileri, hava kaçaklarının tespiti ve kompresör güç tüketimine etkileri, kompresör atık ısının değerlendirme ve hesap yöntemlerinin incelenmesi, Aydınlatma Ünitesinde; Fluoresan lambalarda kullanılan klasik balast ve elektronik balast arasındaki farklar ve enerji tüketimlerinin karşılaştırılması, dimmer ile aydınlatma şiddetinin isteğe göre ayarlanması, harekete duyarlı sensör kulanımı, kompakt fluoresan lambaların kullanım alanları ve verimlilikleri, alçak ve yüksek basınçlı gaz deşarj lambalarının (metal halide, sodyum buharlı, civa buharlı) renk geri verimleri, uygulama alanları, enerji tüketimleri, ışıksal verimliliklerin uygulamalı olarak gösterilmesi, Endüstriyel Fırın Ünitesinde; endüstriyel fırın sistemlerinin ve verim hesaplarının yapılarak verimlilik artırma yöntemlerinin incelenmesi, uygulamada yakma havasının dış çevre şartlarından temini ile ön ısıtmaya tabi tutulması durumundaki farkların ve verimlerin değerlendirilmesi, Açık Alev Ünitesinde; proses yakıcıları, gaz ve hava yolu armatürleri ve yakma kontrol sistemlerinin ve yanma prosesinde yetersiz veya aşırı fazla hava ile yanma ve oransal kontrol sistemin uygulamalarının incelenmesi, Buhar Kazanı Ünitesinde; Buhar kazanı ve tesisatları üzerinde olması gereken ekipmanların tanımlanması, kazanın toplam veriminin hesaplanması, verim artırım yöntemlerinin incelenmesi, enerji kütle denkliği hesaplarının gerçekleştirilmesi, buhar hatları üzerindeki eksik izolasyonlu bölgelerin termal kamerayla tespitinin gerçekleştirilmesi ve maliyetler üzerine etkilerinin incelenmesi, Kondenstop (Buhar Kapanı) Ünitesinde; değişik kondenstopların çalışma mekanizmalarının ve farklı işletme koşullarındaki performanslarının incelenmesi, arızalı bir kondenstopun test cihazıyla belirlenmesi ve kaçak buharın işletmeye olan maliyetlerinin değerlendirilmesi konularında gözlem, ölçüm, değerlendirme ve yorumlama aşamalarından oluşan pratik çalışmalar kursiyerlerle birlikte gerçekleştirilmektedir