Kendi KHK'sına bile aykırı komisyon kimin sorununu çözecek
13 Haziran 2017 Salı 09:25 1 A + A - Yazdır
685 sayılı “OLAĞANÜSTÜ HAL İŞLEMLERİ İNCELEME KOMİSYONU KURULMASI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME”ile, aslında Avrupa Konseyi bünyesindeki en önemli komisyon olan Venedik Komisyonu (Avrupa Hukuk Yoluyla Demokrasi Komisyonu)’nda önerilen “Kurul” müessesesine öykünülmüştü.
9-10 Aralık 2016 tarihinde 109. Genel Kurul toplantısında komisyonun kabul ettiği bu görüşün 221. ve 222. Paragrafında şöyle denilmişti: “Venedik Komisyonu Türk resmi makamlarını diğer seçenekleri gözden geçirmeye davet etmektedir – örneğin kamu görevlilerinin görevden alınmalarıyla ve ilintili diğer tedbirlerle ilgili münferit vakaların incelenmesinden sorumlu özel bir geçici kurul oluşturulması gibi. Bu kurulun, hukuk kurallarının temel ilkelerine saygılı olması, özel kanıtları incelemesi ve gerekçeli kararlar vermesi gerekecektir. Bu kurul bağımsız ve tarafsız olmalı ve durumu öncesine döndürebilmek (statusquoante) ve/veya uygun olan yerlerde tazminat verebilmek için yeterli derecede yetkili kılınmalıdır.”
PEKİ AMA OHAL KOMİSYONU, YERLEŞİK AİHM GÖRÜŞ VE İLKELERİNİ KARŞILIYOR MU?
Konuyla ilgili ilk tespitlerimizi 25.01.2017 tarihinde Odatv’de paylaşmıştık: (odatv.com/bu-yaziyi-okumadan-khklara-itiraz-etmeyin-2501171200.html).
VilhoEskelinen/Finlandiya davasında AİHM memur yaptırımlarına dönük adil yargılanma hakkına iki kriterli test getirmiştir:
1- İç hukuk, söz konusu görev veya personel kategorisi için mahkemeye başvuru hakkını açıkça hariç bırakmıştır.
(Bizde aksine Danıştay kararı ile açıkça top çevrilmiştir ve 2015’deki KHK denetimlerine tam görevsizlik gerekçesi bu kez yerel idare mahkemelerine gönderme gerekçesine dönüşmüştür.AİHM bu top çevirmeye ilk kez Zihni/Türkiye kararında katılmış ve adeta “Danıştay dava yolu kapalı demedi ki” diyerek iç hukuka gönderme yapmıştır.)
2- Bu hariç bırakma, Devletin yararına olan objektif gerekçelerle meşru kılınabilir.
Venedik’in raporunda yalnızca atıf yapıp içeriğine girmemesini yadsıdığımız bir kararından, Venedik raporundan önce ilk kez 25 Kasım 2016 tarihli yazımızda bahsetmiştik: (odatv.com/ohalde-hangi-haklar-ihlal-ediliyor-2511161200.html).
AİHM KARARI ALBERT VE LE COMPTE/BELÇİKA KARARI
- Ya da bu şekilde uyum sağlayamıyorlarsa daha sonra tam yetkili ve 6/1 fıkrasının güvencelerini sağlayan bir yargısal organın denetimine tabi olurlar.” (a.g.k.)
PEKİ 685 SAYILI KHK İLE KURULAN OHAL BAŞVUUR KOMİSYONU BİR YARGISAL ORGAN MIDIR?
- İdari nitelikte bir İtiraz Komisyonu ihdas
- Bu komisyon kararlarına karşı idari dava yolu açılması
AİHM İÇİN ETKİLİ BAŞVURU YOLU NEYDİ
1 - Çözüm yolunu inceleyen makamın "ihtilafın her alanını çözebilme yetkisi."
2- Giderim sisteminin yeterli ölçüde tatmin edici olması” (bkz: odatv.com/ohalde-hangi-haklar-ihlal-ediliyor-2511161200.html)
Bu iki ölçütü Venedik’in de ifade ettiği “statusquoante” (durumu öncesine döndürebilme) imkanı açısından da değerlendirelim…
YÜRÜTMENİN DURDURULMASI YOLUNUN GASP EDİLMESİ VE ANAYASAYI İHLAL
AİHM’e göre, Etkili bir ulusal makam, sözleşmeye aykırılığı tartışmalı bir tedbirin uygulanmasının telafisi güç veya mümkün olmayan zararlar meydana getirmesi söz konusu olduğunda, bu tedbirlerin "yürütmesini durdurabilme yetkisine sahip olmalıdır."
685 sayılı KHK’da Komisyonun üyelerininbir ay içinde seçileceği öngörülmüştü (geçici madde 1). Ancak komisyon, bizatihi kendisini ihdas eden OHAL KHK’sına bile uyulmayarak 5 ayda kurulabildi. Komisyon tarafından başvuruların alınmaya başlanacağı tarih ise 6 ay içinde ilan edilecekti. Henüz böyle bir tarih ilanı yok. Yani AİHM, henüz başvuru tarihi ilan etmeyen Başvuru komisyonunun etkili olmadığı yönünde bir veri olmadığını söyleyebildi!
KOMİSYONUN BAĞIMSIZLIĞI VE TARAFSIZLIĞI
AİHM, etkili başvuru yoluna dair önceki karar ve kurallarından çıkan sonucu tersine çevirmiş, “komisyonun etkili bir başvuru yolu olmadığına dair elde veri yok, görmek lazım” demiştir. Bu kararıyla AİHMOHAL öncesi tüm kararlarını ve hatta OHAL Tematik Notu’nu geri yutmuştur.
AİHM BİR PAS DA ANAYASA MAHKEMESİ’NE ATMIŞTIR
Adalet ve hukuk - 2 ay önce
EyvAllah avukat... O günü sabırla ve ümitle bekliyoruz...