59 Figürun muhteşeme şekilde yerleştirildiği Atina Okulu -Rafaello
Raphaello Sanzio , Rönesans , Sanatın Öyküsü
İtalyan ressam, mimar, heykeltıraş ve şair olan Raffaello nun en önemli eserlerinden biri Atina Okuludur.
Rafaello, Michelangelo ve Leonardo Da Vinci gibi büyük ressamlar ile aynı dönemde yaşamıştır.
Papa II. Julius için Roma’da çalışmaya başlayan Rafaello ilk olarak Papa’nın kütüphanesini dekore ederek işe başlamış. İlerleyen yıllarda Rafaello ‘ Atina Okulu ’ adlı freski yapmakla görevlendirilmiş.
Rönesans sanatında başlıca iki unsur önemli olmuştur.
İlk unsur; Yunan ve Roma sanatlarında uygulanmış formların yaklaşık 1000 yıl aradan sonra yeniden kullanılması ile klasik sanat anlayışının hâkim olması ve böylelikle sanatçıların antik Yunan ve Roma’nın ruhunun yeniden doğuşunu sağlamaya çalışmalarıdır.
İkincisi ise; yeni bulunmuş “perspektif” tekniğinin kullanılmasıdır. Bu buluş sanatçıya resim ve matematik kurallarını kâğıt veya başka bir yüzeye bilimsel bir doğrulukla 3 boyutlu gerçek görünümünü verecek şekilde yansıtabilme olanağı sağlamıştır. Bu yöntem bir yapıtın bittiğinde nasıl görüneceğini önceden görme olanağı vermiştir.
Rafaello’nun Atina Okulu, Rönesans’ın temelini oluşturan Klasik Yunan medeniyetinin en ünlü filozof ve bilim adamlarını bir araya getirir.
Ancak bu Yunan Filozof ve bilim adamları Klasik bir Yunan mimarisi içinde görülmez. Tüm bunlar Klasik bir Roma Mimarisi içinde bir araya getirilmiştir.
Rönesans’ın bir diğer temeli olan perspektif ise yine muhteşem kullanılmıştır. Ard arda sıralanan kemerler resme derinlik katar, ayrıca yerdeki ve kemerler arasında kalan simetrik düzenli süslemeler de derinliği ve perspektifi güçlendirir.
Her şeyin bir planı bir düzeni vardır. Resim içinde yer alan 59 figür özelliklerine göre gruplarına ayrılmıştır.
Sol tarafta müzik ile ilgilenenler, aritmetik ile ilgilenenleri görüyoruz. Sağ tarafta ise geometri ve astronomi ile ilgilenenler var. Orta kısımda ise Filozoflar yer alıyor.
Resmin asıl önemli özelliklerinden bir diğeri ise tüm bu filozofların, matematikçilerinin, müzisyenlerinin Rönensan’da Rafael ile aynı dönemde yaşayan sanatçılar olması… Resmin diğer dikkat çekici özelliği ise Vatikan içinde yer almasına rağmen hiç dini figür bulundurmamasıdır.
Resmin merkezinden başlayalım. Ortada duran iki figür Klasik Yunan Filozofları Platon ve Aristotales’tir. Rafael, Platon’un elini göğü gösterirken resmetmiştir.Bunu Platon’un idealist felsefesini sembolize etmek için yapmıştır.
Realist Aristo’yu ise yeri gösterirken resmetmiştir.
Ayrıca Aristo’nun elinde meşhur ethics eseri görülmektedir. Burada yer alan Platon figürü Leonardo Da Vinci’nin yüzü temel alınarak yapılmıştır.
Beyazlar içinde gördüğümüz Hypathia ise yüz hatlarıyla Papa 2. Julius’un yiğenine benzetilmiştir. Merdivenlerde elini başına koymuş olan Matematikçi Heraklit figürü ise Michelangelo olarak resmedilmiştir.
Sağ ön tarafta öne doğru eğilmiş çevresindekilere bir şeyler anlatan Öklid ise Rönesans Mimarı Bramente şeklinde resmedilmiştir.
Resmin en sağ köşesinde nerdeyse saklanmış gibi gözükmekte olan Apelles figürü ise Rafaello’un kendisidir.
Rafaello bu resmi yaptığında 26-27 yaşlarında… Onun yanında yer alan Perugino ise Rafael’in izinden gittiği hocasıdır.
Sağ tarafta Platon ve Aristo ile aynı hizada ancak daha ön planda yer alan, koyu kırmızı elbisesi içinde asil ve yalnız bir duruşu olan Plotinus figüründe ise Rönesans’ın meşhur heykeltıraşı Donatello’dan esinlenildiği düşünülmektedir.
Bu eser aslında bir “Felsefe Destanı” olarak adlandırılabilir.
Örneğin ortada öne doğru adım atmakta olan iki figür Platon ve Aristotales’i temsil etmektedir. Platon elinde Timaios kitabını tutmakta, Aristotales de Ethicha isimli en önemli kitaplarından biriyle kendini göstermektedir. Freskte görüldüğü üzere Platon parmağıyla yukarıyı, gökyüzünü yani idealar dünyasını işaret etmektedir; çünkü Platon’a göre bu dünya, yanifenomenler dünyası, idealar dünyasının sadece bir gölgesidir ve hakikat ancak idealar dünyasında bulunabilir.
Aristotales ise eliyle yeryüzünü, bu dünyayı, Platon’un diliyle fenomenler yani görüngüler dünyasını göstermekte çünkü esas bilginin ve hakikatin bu dünyada, görüp dokunabildiğimiz bu yeryüzünde olduğuna inanmaktadır. Bu arada Rafaello, Platon figürünün yüzünü yaşadığı dönemde çok meşhur olan Leonardo da Vinci’den esinlenerek ve onun yüzünü temel alarak tasarlamıştır.
Merdivenlerin hemen başında, yüzünü eline dayamış şekilde oturan adam ise Herakleitos’tur. Herakleitos kendi çağında “karanlık adam” ya da “ağlayan adam” olarak tanınırdı; Raffaello, Herakleitos’u bu yüzden üzgün ve düşünceli bir şekilde resmetmiştir. Rafaello bu freski yaptığı sıralarda Michelangelo da Sistine Şapeli’nin tavanı üzerinde çalışmaktadır. Tavan fresklerinin yarısı tamamlandığında, şapel gösteri amaçlı açılır; Rafaello de freskleri görmeye gider. Raffaello gördüğü freskler karşısında şaşkınlığa düşer ve Michelangelo’ya hayran kalır. Bu yüzden Rafaello, tamamlanmış eserine sonradan Herakleitos figürünü ekler ve figüründe aslında Michelangelo’yu resmeder.
Merdivenlere boylu boyunca uzanmış, elindekini inceleyen figür Diyojen’dir. Kinik felsefesinin öncüsü Diyojen, medeniyeti ve her türlü malı mülkü redderek ömrü boyunca bir fıçıda yaşamaya karar vermiştir. Kendisini ziyarete gelen ve “benden bir dileğin var mı” diye soran Aristotales’in öğrencisi Büyük İskender’e bile “gölge etme, başka bir ihsan istemem” yanıtını vermiştir. Rafaello da Diyojen’i freskine, onun felsefi görüşüne en uygun şekilde yerleştirmiştir.
Dikkat edilirse Rafaello, Atina Okulu freskinin sol tarafına müzik ve aritmatikle ilgilenen düşünürleri, sağ tarafına ise geometri ve astronomi ile ilgilenen düşünürleri yerleştirmiştir. Ortada yer alan düşünürler ise her konu hakkında kendisini geliştirmiş ve kendi oluşturdukları felsefi sistemler üzerinde çalışan düşünür ve filozoflardır.
Rafaello, 1509 ve 1511 yılları arasında yaptığı
bu freskte kendisini de resmetmeyi unutmamıştır. O dönemde ressamların kendilerini eserlerine yerleştirmesi bir çeşit “imza” niteliği taşımaktadır. Atina Okulu’nun sağ köşesinde yer alan siyah şapkalı adam Rafaello’nun ta kendisidir ve freskte seyirciye doğru bakan tek figür odur.
Rönesans resminin üç büyük dâhisi için şöyle bir tanımlama yapılır; DA VINCI: her mevsimde donmuş karlarla örtülü bir dağ, MICHALENGELO: her an ateş püsküren bir yanardağ, RAPHAEL: Güneşli bir yaz günü…!
Yaptığı heykele konuş diyen Rönesans dahisi Michelangelo di Lodovico Buonarroti
1475-1564- 89 yaşında ölmüş -İtalyan heykeltraş- Ressam Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni 1475 senesinin mart ayında, İtalya’nın Arezzo/Toskana Bölgesi...
Leonardo da Vinci’nin gizli kalmış anatomi çalışmaları bilim için büyük önem taşımaktadır. Bir sanatçının insan ve hayvan anatomisini inceleme...
Hıristiyan sanatında, özellikle heykelde, Meryem Ana’yı ölmüş oğlu İsa’yı kucağında tutarken gösteren sahnelere “Pieta” denir. En ünlü Pieta heykeli Michelangelo’nun...