Gebelikte Tansiyon Yüksekliği, Op. Dr. Burcu Karamürsel
Gebelik sırasında tansiyon yüksekliği,anne ve bebek açısından ciddi risklere yol açabilen bir durumdur.
Gebe kalmadan önce ,ya da gebeliğin ilk 20 haftalık döneminde görülen tansiyon yüksekliğidir.
Tansiyon değerleri normalde 120/80 altında olmalıdır.Bu değerin üzerine olup < 140/90 ise, evre 1 hipertansiyon, 140/90 üzerinde ise evre 2 hipertansiyon olarak adlandırılır.
Gebeliğe bağlı (gestasyonel hipertansiyon) nedir?
Gebeliğin 20.haftasından sonra görülen tansiyon yüksekliğidir.Genellikle doğumdan sonra düzelmekle beraber, ileride hipertansiyon görülme riskini artırır.
Gebelikte tansiyon yüksekliği ne gibi sorunlara yol açabilir?
Gebelik hipertansiyonu,kalp ve böbrekler üzerinde yükü artırır, bu da gelecekte kalp ve böbrek hastalığı ve felç riskinde bir artışa yol açar.Ayrıca aşağıdaki komplikasyonların görülme olasılığı artar:
• Bebekte büyüme kısıtlanması:Plasentadan bebeğe besin geçişi azaldığı için görülebilir.
• Preterm (erken) doğum: Özellikle bebeğe giden kan akımı, oksijen ve besin azaldığı zaman, erken doğum kararı vermek gerekebilir.Ayrıca anne ile ilgili riskli durumlarda da erken doğum gerekebilir.
• Ablasyo plasenta:Plasentanın rahim duvarından ayrılması durumudur, acilen sezeryan gerektirir.
• Sezaryen doğum: Gebelikte tansiyonu yüksek olan hastalar için sezaryen olasılığı, normal doğumdan daha yüksektir.
Gebelikte kronik hipertansiyon nasıl tedavi edilir?
Gebelik süresince yakın tansiyon takibi gereklidir. Bu ölçümler gebe tarafından evde yapılabilir.Ayrıca bebeğin büyümesini takip etmek için yakın aralıklarla ultrasonografi ile muayene gerekebilir.Eğer büyüme problemi tesbit edilirse, ek testlerle bebeğin iyilik halini değerlendirmek gerekir.Özellikle şiddetli hipertansiyonu bulunan hastaların,gebelik sürecinde ilaç kullanmaları gerekebilir.
Gebelikte tansiyon yüksekliğine eşlik eden, idrarda normalin üzerinde protein atılması durumudur.Tüm organları ilgilendiren bir hastalıktır. Kötüleşmesi durumunda, şiddetli preeklampsi varlığından söz edilir.Bu durumda ,tansiyon değerlerinin çok yükselmesi, kanda trombosit adı verilen pıhtılaşma hücrelerinde azalma, karaciğer ve böbrek fonksiyonlarında bozulma,karnın üst kısmında ağrı, görmede bulanma,akciğerlerde sıvı toplanması, şiddetli baş ağrısı gibi belirtiler görülebilir.
Preeaklampsi ne zaman gelişir?
Gebeliğin 20.haftasından sonra, sıklıkla da son trimesterde (son üç ayda) görülür.32.gebelik haftasından önce görülürse erken preeeklampsi olarak adlandırılır. Ayrıca doğum sonrası dönemde de görülebilir.
Kimler preeklampsi için risk grubundadır?
• Geçmiş gebeliğinde ya da ailesinde preeeklampsi öyküsü bulunanlar
• Kronik hipertansiyon ya da böbrek hastalığı bulunanlar
• 40 yaş üzeri gebeler
• Şeker hastalığı, trombofili ya da lupus gibi kronik hastalığı bulunanlar
• Obez gebeler
• Tüp bebek yöntemiyle gebe kalanlar
Preeklampsi bebek için ne gibi risklere yol açar?
Preeklampsi geliştiği zaman, bebek gelişimini tamamlamamış olsa dahi, doğum kararı verilmesi gerekebilir.Erken doğan bebekler, ciddi risklerle karşı karşıyadırlar.Ayrıca erken doğuma bağlı bebeğin kaybedilme riski de vardır.
Preeklampsi anne için ne gibi risklere yol açar?
Özellikle gelecekte kalp damar sistemi hastalıkları ve böbrek hastalığı için risk artar.Kalp krizi, yüksek tansiyon ve felç riski bu hastalarda daha fazla görülebilir.Diğer gebeliklerde preeklampsi görülme riski artar.
Gebelik sürecinde konvülziyonlar görülebilir,bu durum eklampsi olarak adlandırılr.Ayrıca HELLP sendromu denilen riskli bir durum ortaya çıkabilir.
Hemoliz, karaciğer enzimlerinde yükselme ve düşük trombosit sayısı ile seyreden yüksek riskli bir durumdur.Kırmızı kan hücrelerinde yıkım olur, kan pıhtılaşması bozulur,karaciğerde kanama olabilir ve bu da göğüs ve üst karın ağrısına yol açabilir.HELLP sendromu tıbbi acil bir durumdur ve gebe için ölüm riski taşır.
• İnatçı başağrısı
• Üst karında omza vuran ağrı
Hafif gestasyonel hipertansiyon ve hafif preeklampsi nasıl tedavi edilir?
Hastanede ya da evde takip edilebilir, ancak evde takip edilen hastalar için yakın aralıklı (haftada iki kez)kontroller gereklidir.Bebeğinizin hareketlerini günlük takip etmeniz ve evde sık tansiyon takibi önerilir.37. gebelik haftasına ulaşınca doğum önerilir.Ancak test sonuçları gerekli gösterirse, doğumun daha erken gebelik haftasında gerçekleşmesi de gerekebilir.
Şiddetli preeklampsi nasıl tedavi edilir?
Hastanede kalmayı gerektiren bir durumdur.34.gebelik haftasına ulaşmış olan hastalar, durumları stabil olur olmaz doğurtulmalıdır.34. gebelik haftasından önce durumu stabil olan hastalar yakın takip edilebilir.Bebeğin akciğer gelişimini sağlamak için kortikosteroid enjeksiyonu yapılabilir.Ayrıca gebe hastaya tansiyonu düşüren ve konvülziyonu önleyen ilaçlar verilebilir.Eğer bebek ya da annenin durumunda bozulma olursa, acil doğum gerekebilir.
Öncellikle ,varsa, altta yatan risk faktörlerinin varlığı ortaya konmalıdır. Hipertansiyonu bulunan hastalar ,gebelik planlıyorsa, öncesinde mutlaka detaylı bir doktor değerlendirmesi önerilir.Ayrıca kilo fazlalığı olan hastalar, gebe kalmadan önce ideal kiloya ulaşmalıdır.Şeker hastaları için de gebe kalmadan önce, hastalığın iyi kontrol altına alınması önemlidir.