Nabokov'un Kelebek Teorisi | Kelebek Gözlem Kayıtları
Ana Sayfa » Nabokov'un Kelebek Teorisi
Nabokov'un Kelebek Teorisi
Lokman BAŞ tarafından 28 Temmuz, 2019 - 15:54 tarihinde gönderildi
Vladimir Nabokov, çoğu insan için “Lolita” ve “Soluk Ateş” gibi klasik romanların yazarı olarak tanınabilir. Ancak, o kitapları yazarken bile, Nabokov'un kelebekler üzerinde kendi kendini yetiştiren bir uzman olarak paralel bir varlığı vardı.
Harvard Üniversitesi'nde Karşılaştırmalı Zooloji Müzesi'nde lepidoptera'nın küratörlüğünü yaptı ve böcekleri ABD genelinde topladı. Yüzlerce türün ayrıntılı açıklamalarını yayımladı. Ve 1945'teki spekülatif bir anda, Polyommatus blues olarak bilinen bir grup olan, okuduğu kelebeklerin evrimi için kapsamlı bir hipotez ortaya koydu. Milyonlarca yıl boyunca bir dizi dalga halinde Asya'dan Yeni Dünya'ya gelmelerini öngörüyordu.
Çok az profesyonel lepidopterist Nabokov’un yaşamı boyunca bu fikirleri ciddiye aldı. Ancak 1977'deki ölümünden bu yana geçen yıllarda, bilimsel ünü artmıştır. Ve son 10 yıl boyunca, bir bilim adamları ekibi, Polyommatus blues'un nasıl geliştiği konusundaki hipotezine gen sıralama teknolojisini uyguluyor. Geçtiğimiz hafta Londra Kraliyet Cemiyeti Bildirileri'nde Nabokov'un kesinlikle haklı olduğunu bildirdiler.
Gazetenin ortak yazarı Harvard'lı Naomi Pierce “Gerçekten çok iyi bir mucize” dedi.
Nabokov, kelebek tutkusunu ailesinden devraldı. Babası, Rus makamları tarafından siyasi faaliyetleri nedeniyle hapsedildiğinde, 8 yaşındaki Vladimir, hücresine bir kelebek hediye etti. Bir genç olarak Nabokov kelebek avı gezilerine çıktı ve yakaladığı örnekleri dikkatle tarif ederek boş zamanlarında okuduğu bilimsel dergileri taklit etti. 1919'da ailesini sürgüne zorlayan Rus Devrimi olmasaydı, Nabokov, tam zamanlı bir lepidopterist olabileceğini söyledi.
Avrupa sürgününde Nabokov müzelerde kelebek koleksiyonlarını ziyaret etti. İkinci romanı “Kral, Kraliçe, Knave” nin gelirini, eşi Vera'nın yüzün üzerinde türün ağa bağladığı Pireneler'e bir seferi finanse etmek için kullandı. Nazilerin yükselişi Nabokov'u 1940’ta bir kez daha sürgüne sürdü, bu kez ABD’ye sürdü. Nabokov'un en büyük ününü romancı olarak bulduğu yerdeydi. Aynı zamanda kelebek bilimine derinlemesine daldı.
Nabokov, 1940'lı yılların çoğunu Polyommatus blues adı verilen kafa karıştırıcı bir tür grubunu inceleyerek geçirdi. Kelebekleri sınıflandırmak için cinsel organlarındaki farklılıklara dayanarak ileri görüşlü yöntemler geliştirdi. Yakından tür bağlantılı olduğu düşünülenlerin gerçekte sadece uzaktan ilişkili olduğunu savundu.
Grup hakkında 1945 tarihli bir makalenin sonunda, nasıl geliştiklerini değerlendirdi. Asya’dan geldiklerini, Bering Boğazı’nın üzerinden geçtiğini ve güneye Şili’ye kadar gittiğini belirtti.
Birkaç edebi gelişime izin veren Nabokov, okuyucularını “bir Wellsian zaman makinesinin yanında duran modern bir taksonomist” hayal etmeye davet etti. Milyonlarca yıl öncesine kadar, sadece Asya kelebeklerinin var olduğu bir zamanda sona erecekti. Ardından, tekrar ilerlemeye devam ederken, taksonomist Yeni Dünya'ya gelen beş kelebek dalgasını görecekti.
Nabokov, kelebeklerin Sibirya'dan Alaska'ya bir gezi yapan ve ardından Güney Amerika'ya kadar uzanan bir düşünce olduğu sonucuna varıldı. Fakat Pasifik’i kapsayan bilinmeyen bir kara köprüsünden daha anlamlıydı. “Bazı formlara dostça bir adım atmayı daha kolay buluyorum ve dünyanın diğer bölgelerinde transokean toprak köprülerinden ziyade dağıtım at nallarımı Nome'nin çivisine asıyorum” diye yazdı.
“Lolita”, 1958'de Nabokov'u bir yıldız haline getirdiğinde, gazeteciler gizli yaşamını bir kelebek uzmanı olarak keşfetmekten mutluluk duyuyorlardı. Nabokov'un 66 yaşında Cumartesi Akşamı Postası'nda çıkan ünlü bir fotoğrafı, kelebeğin bakış açısından. Yaklaşan Rus yazar, rapt derişimi netleştiriyor. Ancak, gününün en iyi bilinen kelebek uzmanı ve Harvard müze küratörü olmasına rağmen, diğer cinayet uzmanları Nabokov'u güzel ama farkedilmeyen bir araştırmacı olarak görüyorlardı. Ayrıntıları iyi açıklayabilir, verdiler, ancak bilimsel olarak önemli fikirler üretmedi.
Nabokov’un bilim adamı olarak ünü 1990’lı yıllara kadar tükendi. O zamanlar Amerikan Doğa Tarihi Müzesi'nden bir entomolog olan Kurt Johnson, mavilerin üreme organlarını inceledi ve çeşitliliğine şaşırdı. Yardım için literatür araştırırken, Nabokov’un eserleriyle karşılaştı. Daha sonra, 2000 yılında Steve Coates ile yazılmış “Nabokov’un Blues” kitabında tanımlandığı gibi, Dr. Johnson, Nabokov’un sınıfını yeniden canlandırmaya başladı. Macar Doğa Tarihi Müzesi'nden Zsolt Balint ve İsrailli bir koleksiyoncu olan Dubi Benyamini ile birlikte yeni maviler topladı ve dikkatlice inceledi. Sonunda Nabokov'un sınıflandırmada haklı olduğuna karar verdiler. Bu arada, onuruna Nabokovia cuzquenha gibi yeni türler bile verdiler.
Son zamanlarda, bilim insanları Nabokov’un çalışmalarına yeni DNA dizilim teknikleri kullanmaya başladılar. Örneğin, 1944'te Nabokov, kuzeydoğu ABD'de yaşayan nadir bulunan Karner mavi kelebeğinin ilk tanımını yayınladı. Rengi ve yemek yiyeceği bitki seçiminden yola çıkarak Nabokov farklı bir tür olduğuna inanmaya başladı. Ancak bilim adamları genlerini analiz etmeye başladıklarında, varolan bir türün bir parçası olduğuna karar verdiler, Melissa mavi (Lycaeides melissa).
Texas State Üniversitesi'nden Chris Nice ve meslektaşları yakın zamanda Karner Blues ve yakınlarının DNA'sına çok daha ayrıntılı bir bakış için yeni nesil sekanslamayı kullandı. Karner Blues ve Melissa Blues'un gerçekte çok az sayıda gen sattığını buldular. Aralık 2010'da Biyoloji Mektupları raporunda, Karner Blues'un her şeyden önce ayrı bir tür olduğunu açıkladılar - ve Nabokov bunu tanıdığı için kredi aldı.
1990'da Harpard biyoloji profesörü ve lepidoptera'nın küratörü olan Dr. Pierce, 1999'da 100. doğum gününü kutlamak için bir sergi hazırlarken Nabokov'un çalışmalarına yakından bakmaya başladı. Asya “İnanılmaz, cesur bir hipotezdi” dedi. “Düşündüm ki,“ Aman Tanrım, bunu test edebiliriz. ”
Bunu yapmak için, evrimsel blues ağacını yeniden yapılandırması ve dalların ne zaman ayrıldığını tahmin etmesi gerekir. Nabokov'un sadece kelebeklerin anatomisi üzerinde böyle bir çalışma yapması imkansız olurdu. Pierce'in kendi evrimsel geçmişleri hakkında daha fazla ayrıntı sağlayabilecek DNA'larına ihtiyacı olacaktı. Bazı kelebek dizilerini çoktan toplasa da, daha fazlasına ihtiyacı olacaktı.
Pierce, numunelerin laboratuvara gönderilmesini ayarlayan ve blues çeşitliliği hakkında zor kazanılmış bilgiler sunan Dr. Johnson ve arkadaşları ile birlikte çalışmaya başladı. Pierce’in doktora sonrası araştırmacısı Roger Vila, daha çok kelebek toplamak için And Dağları’na gitti ve daha sonra DNA’larını Harvard’da yeniden sıraladı.
Pierce ve meslektaşları kelebekler arasındaki en muhtemel ilişkileri hesaplamak için bir bilgisayar kullandılar. Ayrıca, ne kadar zaman önce birbirlerinden ayrıldıklarını belirlemek için her bir türün edindiği mutasyon sayısını karşılaştırdılar.
Kelebeklerin nasıl evrimleştiğine dair çeşitli varsayımlar vardı. Artan Andes'in popülasyonlarını parçaladığı için Amazon'da evrimleşmiş olabilirler. Bu doğru olsaydı, türler birbirleriyle yakından ilişkili olurdu.
Ancak Dr. Pierce ve meslektaşlarının bulduğu şey bu değil. Bunun yerine, Yeni Dünya türlerinin yaklaşık 10 milyon yıl önce yaşayan ortak bir ata paylaştığını buldular. Ancak birçok Yeni Dünya türü Eski Dünya kelebekleriyle komşularından daha yakın ilişkiliydi. Pierce ve meslektaşları, Nabokov'un iddia ettiği gibi, beş kelebek dalgasının Asya'dan Yeni Dünya'ya geldiği sonucuna vardı.
Pierce, “Tanrı'ya göre her hakkı vardı” dedi. “Üstesinden gelemedim - uçurulmuştum.”
Pierce ve meslektaşları ayrıca Nabokov’un kelebeklerin Bering Boğazı’ndan geldiği fikrini de araştırdı. Boğazı çevreleyen toprak, 10 milyon yıl önce nispeten ılıktı ve o zamandan beri düzenli olarak üşüyor. Pierce ve meslektaşları, yolculuğu yapan ilk Polyommatus blu soy soyunun, 10 milyon yıl önceki Bering iklimine uyan bir sıcaklık aralığında yaşayabileceğini buldu. Daha sonra gelen soylar, her biri düşen sıcaklıklara uygun bir sıcaklık aralığına sahip, daha soğuk dayanıklıdır.
Ne de olsa Nabokov’un taksonomik at nalı Nome'ye ait.
University College London'daki kelebek evrimi uzmanı James Mallet, “Ne harika bir makale” dedi. “Teknolojinin şimdi sunabileceği en modern yöntemlerin sistematik düzenini büyük ölçüde desteklediğini görmek harika bir adama verilen bir övgü.”
Pierce, Nabokov'un bu kadar haklı olmaktan büyük mutluluk duyacağına inandığını ve “Bir Kelebek Keşfetmek Üzerine” adlı en ünlü şiirlerinden birine işaret ettiğini söylüyor. 1943 şiiri başlıyor:
Onu buldum ve isimlendirdim.
taksonomik Latince'de; böylece oldu
bir böceğe vaftiz babası ve ilk
soyundan - ve ben başka bir ün istemiyorum.
Pierce, “Bilimsel çalışmalarının her zaman ayakta durduğunu ve daha büyük bir işletmede yalnızca bir oyuncu olduğunu hissetti” dedi. “Bilim adamı olarak tanınmıyordu, ama bu kesinlikle bana neyle ilgili olduğunu bildiğini gösteriyor.”
Düzeltme: 26 Ocak 2011
Bu makalenin daha önceki bir sürümü Vladimir Nabokov'un 1941'de Amerika Birleşik Devletleri'ne göç ettiği yılı yanlış gösterdi.
Düzeltme: 3 Şubat 2011
Salı günü Vladimir Nabokov’un Polyommatus blues adıyla bilinen kelebekler üzerine yaptığı araştırmaya ilişkin bir yazı, 2000 tarihli “Nabokov’un Blues” kitabının yazarının adını çıkardı. Sadece Johnson tarafından değil, Kurt Johnson ve Steve Coates tarafından yazılmıştı.
Bu yazı: https://www.nytimes.com/2011/02/01/science/01butterfly.html?_r=1 adresinden Google Translate ile çevrilerek alınılanmıştı.