"Türkmenler mejbury zähmete çekilıär"
Iıun 24, 2014
Türkmenistanly pidalaryň iň ıygjam barıan ıeri Türkiıe bolup, olaryň ikinji köp gatnaıan ıurdy Orsıetdir.
Türkmenistan erkekleriň, aıallaryň we çagalaryň mejbury zähmete, ten söwdasyna çekilmeginiň çeşme-ıurtlarynyň biri bolup durıar diıip, Birleşen Ştatlaryň Döwlet departamentiniň dünıäde adam söwdasy baradaky ıyllyk hasabatynda (2014-nji ıyl) aıdylıar.
Hasabatyň awtorlary dünıäniň ıurtlaryny bu meselede üç topara bölıärler: olaryň birinjisi adam söwdasyna garşy maksimal göreş alyp barıan ıurtlar, ikinjisi bu ugurdaky talaplary minimal derejede amala aşyrıan ıurtlar, üçünji topara adam söwdasy babatda heniz agyr ıagdaıda galıan ıurtlar girıär.
«Türkmenistanly erkekler we aıallar daşary ıurtlara iş gözläp gidenlerinde, mejbury zähmete sezewar edilıärler. Türkmen aıallary we gyzlary daşary ıurtlarda ten söwdasyny etmäge mejbur bolıarlar. Oba ıerleriniň ıaşaıjylary we aıallar adam söwdasynyň pidalary bolmak töwekgelligine iň golaı toparlar hasaplanıar, ıöne halkara guramalary erkek pidalaryň hem sanynyň köpelıändigini aıdıarlar» diıip, hasabatda bellenilıär.
Ekspertleriň hasaplamalaryna görä, her ıylda türkmenleriň bir topary adam söwdasynyň pidasyna öwrülıär, olaryň aglaba köplügi bolsa zähmet ezişiniň pidasy bolıar. Türkmenistanly pidalaryň iň ıygjam barıan ıeri Türkiıe bolup, olaryň ikinji köp gatnaıan ıurdy Orsıetdir. Soň olar Birleşen Arap Emirliklerine, azrak mukdarda Eırana, Gazagystana, Pakistana, Kipre, Angliıa, Şwesiıa, Birleşen Ştatlara hem gatnaıarlar.
Bir halkara guramasynyň hasaplamalaryna görä, her aıda Türkmenistana adam söwdasynyň pidasy bolan raıatlaryň 10-dan 15-e çenlisi gaıtarylyp eltilıär diıip, hasabatda aıdylıar.
«Türkmen raıatlary ıurt içinde hem mejbury zähmet çekmeli bolıarlar. Pagta ıygymyna gatnaşmak, ozalkylary ıaly, döwlet sektorynyň işgärleri üçin hökmany bolup durıar. Berilıän habarlara görä, Daşoguz, Lebap welaıatlarynyň kärhana eıeleri işgärlerini pagta ıygymyna ibermäge borçly edildiler» diıip, hasabatda aıdylıar.
Şeıle-de hasabatda Türkmenistanyň adam söwdasynyň pidalaryna ıardam etmändigi, 2013-nji ıylda adam söwdasynyň pidasy bolan 33 raıatyň döwlete degişli bolmadyk çeşmelerden kömek alandygy habar berilıär. Halkara guramalary bolsa Türkmenistandan 61 pida kömek edendiklerini aıdıarlar. Deňeşdirmek üçin aıdylsa, hasabatyň awtorlary 2012-nji ıylda bu ıurtdan 232 pida kömek berlendigini belleıärler.
Şeıle-de hasabatda ıurduna deportasiıa edilen türkmenistanlylaryň bäş ıyllap ıurtdan çykmasyz edilıändigi habar berilıär.
Ykballar nähili bolar?
Zähmet biržasy: 'Para berseň, iş bar; ıogsa-da ıok'