ZORLANMIŞ TİTREŞİMLER - ppt indir
... konulu sunumlar: "ZORLANMIŞ TİTREŞİMLER"— Sunum transkripti:
ZORLANMIŞ TİTREŞİMLERMühendislik sistemlerine farklı formlarda kuvvetler etki etmektedir. Bu farklı formlarda en sık rastlanan ise harmonik zorlama formudur. Dönel makinalardaki kütle dengesizlikleri harmonik zorlamaların temel nedenidir. m k c X(t) md ω e θ
Bununla birlikte mühendislik sistemleri üzerinde sıklıkla etkili olan diğer bir zorlama tipi de periyodik zorlamalardır. Fourier serileri ve dönüşümleri kullanılarak, periyodik fonksiyonları bir dizi harmonik fonksiyonun toplamı şeklinde ifade etmek mümkündür. Zorlamanın bir dizi harmonik fonksiyonun toplamı olduğu bilgisi kullanılarak, doğrusal (lineer) sistemlerin periyodik zorlamalara verdiği cevabın, sistemin periyodik zorlamayı oluşturan her bir harmonik zorlamaya verdiği cevapların toplamı olduğu söylenebilir. Periyodik zorlama Periyodik zorlamayı oluşturan harmonik bileşenler
Sönümsüz Zorlanmış Titreşimler (Harmonik Zorlama):Yandaki tek serbestlik dereceli sistem üzerine ω zorlama frekansında harmonik bir kuvvet etki etmektedir. Newton’un 2. yasası kullanılarak hareket denklemi aşağıdaki gibi ifade edilebilir. m k x(t) f(t)=F0sinωt Yukarıdaki 2. mertebeden diferansiyel denklem için genel çözüm homojen ve özel çözümlerin toplamı şeklinde ifade edilebilir.
Homojen çözüm ilk şartlar etkisi ile elde edilen çözümdür ve başlangıç şartlarına bağlı olarakolarak ifade edilmişti. Özel çözümü elde etmek için zorlama tipinde bir çözüm kabul edilebilir. , olduğu kabul edilerek, kabul edilen çözümün türevleri diferansiyel denklemde yerine konulur ise
denklemin her iki tarafı ile çarpılır ise(Frekans Oranı)
Başlangıç şartları sıfırdan farklı bir sistem için harmonik zorlama altındaki genel çözüm;Genel çözümdeki A1 ve A2 katsayıları başlangıç şartlarından elde edilebilir.  A1=x0 
m=20 kg k=2000 N/m ω=15 rad/sn x0=0.05 m v0=0.2 m/sn
Başlangıç şartları sıfır ise çözüm xö(t) formunda harmonik bir cevap olacaktır. Frekans oranına bağlı olarak yer değiştirme genlikleri çizilir ise 1
ω=5 rad/s ωn=10 rad/s In-Phase cevapFrekans oranına bağlı olarak aşağıdaki durumlar geçerlidir. durumunda yer değiştirme zorlama ile aynı yöndedir. (in-phase) ω=5 rad/s ωn=10 rad/s In-Phase cevap
(REZONANS) cevap sonsuza gider. Anti-Phase cevapdurumunda yer değiştirme zorlama ile zıt yöndedir. (anti-phase) Anti-Phase cevap
Kiriş alan atalet momentiÖrnek: Şekilde verilen kiriş üzerinde bulunan bir elektrik motorundan dolayı kirişe etki eden kuvvet (N) şeklindedir. 20 mm 400 mm Çelik malzeme E=200 GPa Motor kütlesi m=250 kg. F0 m 3 m Bu kuvvet etkisi altında motorun bulunduğu noktadaki yer değiştirme genliklerini hesaplayınız. Motor kirişin ortasındadır. Kiriş kütlesi ihmal edilebilir değerdedir. Kiriş orta noktasındaki direngenlik Kiriş alan atalet momenti
Motor kiriş sisteminin doğal frekansı (kiriş kütlesi ihmal ediliyor)Zorlama frekansı 40 rad/sn’dir. Bu durumda zorlama ile yer değiştirme anti-phase durumundadır. Yer değiştirme genliği
Sönümlü Zorlanmış Titreşimler (Harmonik Zorlama):x(t) f(t)=F0sinωt c Şekilde verilen tek serbestlik dereceli harmonik zorlama etkisindeki sönümlü bir sistem için hareket denklemi aşağıdaki gibi yazılabilir. Sönüm oranı için ifadesi kullanılarak hareket denklemi şu şekilde de yazılabilir.
kabul edilerek, çözümün türevleri diferansiyel denklemde yerine konur ise.Trigonometrik açılımlardan yararlanılarak
Rezonans durumu incelenir ise; Rezonans durumunda genlik en büyük değere sahiptir. En büyük genliğin elde edildiği frekans değerine REZONANS FREKANSI adı verilir. Bu frekans değerinde cevap genliği eğrisinin türevi sıfıra eşittir. ve daha sonrası için rezonans tepesi gözlenmez.
Rezonansdaki genlik değerini hesaplamak için bulunan r değeri genlik oranı ifadesinde yerine konulur ise elde edilir. Küçük sonüm oranları için Rezonans Genliği olarak elde edilir.
Tek serbestlik dereceli bir sistemin frekansa bağlı cevap genliklerini hesaplamak için aşağıdaki program notepad programında yazılarak txt formatında kaydedilir. ANSYS’de çalıştırılır. Farklı model parametreleri için (kütle, direngenlik, sönüm) cevap genlikleri incelebilir. /prep7 et,1,mass21 et,2,combin14 r,1,0,40 r,2,200000,200 n,1,0,0,0 n,2,0,1,0 type,1 real,1 e,2 type,2 real,2 e,1,2 eplot /solu antype,3 d,all,ux,0 d,all,uz,0 d,1,uy,0 f,2,fy,-100 harfrq,0,60 nsubst,60 kbc,1 solve /post26 nsol,2,2,uy plvar,2 dof1_harm.txt m k x(t) f(t)=F0sinωt c
Kütle Dengesizliğinden Kaynaklanan Kuvvetler İle Oluşan Titreşimler:Kütle dengesizliği hemen hemen tüm dönel makinalarda karşılaşılan temel bir problemdir. Şekilde kütle dengesizliği ile uyarılan tek serbestlik dereceli bir sistem görülmektedir.
Trigonometrik eşitlikler kullanılaraksinωt ve cosωt terimlerinin katsayıları oluşturularak
ve için değerler yerine konur ise
İşlemler yapılır ise REZONANS durumu için r oranıRezonans durumundaki r oranını bulmak için genlik ifadesinin r’ye göre türevi alınıp sonuç sıfıra eşitlenir ise, İşlemler yapılır ise REZONANS durumu için r oranı Bu frekans genlik ifadesinde yerine konulur ise REZONANS genliği için Küçük sönüm oranları için
Zemine İletilen KuvvetHarmonik kuvvet etkisi altındaki bir mekanik sistem, hareket sırasında yay ve amortisörde oluşan reaksiyon kuvvetlerini bağlantı noktalarından zemine iletir. Zorlama kuvveti genliği ve zemine iletilen kuvvet arasındaki ilişki aşağıdaki şekilde elde edilebilir. Harmonik zorlama etksindeki düzenli rejim titreşimleri dikkate alınarak harmonik yer değiştirme ve buna ait hız ifadesi ile;
Aşağıdaki trigonometrik ilişki kullanılarak
Dolayısı ile zemine iletilen kuvvet aşağıdaki şekilde ifade edilebilir.Zemine iletilen kuvvet genliği üzerinde durulduğu için FTR genliği
(Kuvvet iletim Oranı, Transmissibility)
Kütle Dengesizliğinden Kaynaklanan Kuvvetlerin Zemine İletimiHarmonik bir kuvvet zorlaması durumu için zemine iletilen kuvvet ifadesi formülü ile ifade edilmişti. Kütle dengesizliğinden kaynaklanan kuvvetler ile zorlanan tek serbestlik dereceli bir sistem için kütleye ait yer değiştirme genliği X idi. Bu yer değiştirme genliği yukarıda verilen zemine iletilen kuvvet ifadesinde yerine konur ise
Kütle dengesizliğinden kaynaklanan kuvvetlerin zemine iletilmesi, frekans oranı ve sönüm oranına bağlı olarak aşağıdaki şekilde değişmektedir.
Harmonik Zemin Zorlaması
X (Hareket iletim oranı)
Hareket iletim oranı ile Kuvvet iletim oranı ifadelerinin aynı olduğu görülebilir. Hareket iletim oranının frekans oranı ve sönüm oranına bağlı değişimi aynen Kuvvet iletim oranı için bahsedilen şekildedir.
Harmonik formdaki zemin yer değiştirmesi dolayısı ile ile m kütlesine etki eden kuvvet frekans oranı ve sönüm oranına bağlı olarak aşağıdaki şekilde değişmektedir.
"ZORLANMIŞ TİTREŞİMLER" indir ppt
DİFERANSİYEL DENKLEM TAKIMLARI
SONLU ELEMANLAR DERS 2.
KÜTLE-YAY-AMORTİSÖR SİSTEMİNİN MATLAB SİMULİNK İLE ÇÖZÜMÜ