Yaşasın Zazaki, Kurmanci ve tüm diller - Yeni Söz Haberleri - Radikal
Bingöl, Diyarbakır, Mardin, Ağrı, Hakkari, Siirt, Van, İstanbul , Şırnak’ta 27 Zazaki ve Kurmanci öğretmeni Milli Eğitim Bakanlığı kadrosunda olmak üzere resmen öğrencilerle sınıflarda buluşmaya devam ediyor. Bakanlığın talebi üzerine 5, 6 ve 7. sınıflar için ders kitaplarını Mardin Artuklu Üniversitesi öğretim elemanları hazırladı. Bakanlık sadece 5. sınıflar için Zazaki ve Kurmanci kitaplarını okullara dağıtıyor ve önümüzdeki yıl diğer sınıfların kitaplarının basımı ve dağıtımı artık geciktirilmemelidir. 8.sınıfların ders kitabı ise hala hazırlanmadı.
Zazaki ve Kurmanci öğretmenleri diğer tüm branş öğretmenlerinin haklarına sahipler ve bu hakları kullanarak Zazaki ve Kurmanci için normalleşmeyi hızlandırıyorlar. Örneğin, Batman’da hafta içinin yanı sıra hafta sonu yetiştirme kursları da başlatıldı ve devam ediyor. Halk Eğitim Merkezlerinde de Zazaki ve Kurmanci dersleri başlatılması için Bakanlığa modül önerildi, geciktirilmesine rağmen onay bekleniyor.
Öğrenciler sınıflarda, koridorda, öğretmenler odasında, okul bahçesinde, okul dışında Zazaki ve Kurmanci’yi kullanmaya başladı. Bazı evlerde çocuklar aileyle Zazaki ya da Kurmanci sohbetlere katılmaya başlarken, bazı evlerde de çocuklarımız aileyi Zazaki ya da Kurmanci konuşmaya davet ediyor. Özellikle, kaybolmakta olan diller kategorisinde yer alan Zazaki’nin sözel ve yazınsal olarak görünürlüğünün artması ve güçlenmesi cesaret vericidir.
Yardımcı ders materyallerinin fiyatları düşük gelirli öğrenciler için çok yüksektir. Kamu ve özel sektörün bu öğrencilerimize yardımcı ders materyallerinin sağlanmasında destek olması gerekmektedir.
Bakanlık tarafından geçtiğimiz yıl özel okullar dahil bu dersi seçen öğrenci sayısı 23 bin olarak açıklanırken, bu yıl 85 bin sayısı verildi. Bu anlamlı artış bereketini de beraberinde getirecek; önümüzdeki yıllarda atanacak öğretmen sayısını ve üniversitelerin lisans bölümlerine ilgiyi daha da artıracağı gibi, yazarların ve yayınevlerinin yardımcı ders materyali hazırlamaya yönelmesini de hızlandıracak. Zazaki ve Kurmanci’den artık “ekmek parası” kazanılabiliyor ve bu, öğrenci velileri dahil büyük bir çevreyi yörüngesine çekmeye devam edecek.
İstanbul, Adana, Mersin, İzmir, Antalya, Bursa, Ankara başta olmak üzere Zazaki ve Kurmanci dersini vermek isteyen öğretmenlerin il ya da ilçe Milli Eğitim Müdürlüklerine başvurması, dönem başından itibaren velileri sürekli bilgilendirmesi ve de bu okullardaki öğrenci ve velilerin bu derslere ilgi göstermesiyle Zazaki ve Kurmanci’nin olağanlaşması ve yaygınlaşması için önemli bir gelişme daha sağlanacaktır.
Mardin Artuklu Üniversitesi’ndeki Kürt Dili ve Edebiyatı Bölümü bu Haziranda, Tunceli Üniversitesi Zaza Dili ve Edebiyatı Bölümü bir yıl sonra ve Bingöl Üniversitesi Doğu Dilleri ve Edebiyatı (Kürt Dili ve Edebiyatı, Zaza Dili ve Edebiyatı) ile Muş Alparslan Üniversitesi Kürt Dili ve Edebiyatı bölümleri ise iki yıl sonra ilk mezunlarını verecek ve süreç daha programlı ve akademik bir boyut kazanmış olacak. Mardin Artuklu Üniversitesi, Milli Eğitim Talim ve Terbiye Kurulu'na bu yılki Kürt Dili öğretmenlik atamalarında lisans mezunlarına da kontenjan verilmesi için başvuruda bulundu.
Mardin Artuklu, Tunceli, Muş Alparslan, Bingöl, Van Yüzüncü Yıl Üniversiteleri Zazaki ve Kurmanci çalışmalarına lisansüstü düzeyde devam ediyor. Ankara Üniversitesi’nde Zazaki ve Kurmanci dili üzerine tez çalışmaları başlatıldı. Mardin Artuklu Üniversitesi öğrencilerinin tümü Kürtçeyi seçmeli ders olarak görüyor. Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğrencilerine Zazaki ve Kurmanci dersleri verilmesi de önemli bir adımdır. Zazaki ve Kurmanci derslerini üniversite öğrencileri ayrıca seçmeli olarak alabiliyor.
Harran, Hakkari ve Dicle Üniversiteleri de tezli ve tezsiz yüksek lisans programlarını başlatmak için hazırlık yapıyor. Bugüne dek en az 1500 lisansüstü mezun verildi. Sayıdan ziyade önemli olan nokta bu kadar kişi akademik kriterlerle araştırma yapmayı öğrendi ve edindikleri disiplinle çalışmalarını devam ettiriyor. Açılmış ve açılması planlanan Kürt Dili ve Edebiyatı Bölümlerindeki akademik yapı YÖK gibi karar verici mercilerin de desteği ve çeşitli teşviklerle güçlendirilmelidir. Kürt Dili alanında kariyer yapmak ve çalışmak isteyenler için hala iki temel eksiklik mevcuttur. Bunlardan ilki Kürt Dili doktora programının açılmamasıdır. İkincisi ise, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı’nın doçentlik alanlarına Kürt Dili’nin eklenmemiş olması. Bu nedenle, doktora ve doçentlik için başvurmak isteyen adaylar bu iki eksikliğin acilen giderilmesini bekliyor.
2011 yılından beri küçümsenmeyecek adımlar atıldı; akademik ve okullarda öğretim açısından sayısız gelişme sağlandı, çalışmalar yapıldı. Fen Edebiyat Fakültelerinden mezun olacak öğrenciler Zazaki ve Kurmanci’nin dilbilimsel, edebi ve öğretim açısından sahiplenilmesine, temellerinin sağlamlaşmasına ve gelişimine emek harcayacaklardır. Meslekleri Zazaki ya da Kurmanci üzerine olacak lisans mezunları dünyanın her yerinde iş bulacak, araştırma yapabilecektir.
Türkiye ’deki Kurmanci ve Zazaki'nin konuşucuları Türkçeyi de bilişsel dil düzeneklerinde harmanlayarak iletişim güçlerini çok daha iyi seviyelere çıkarmaktadır. Bu sadece iletişim boyutunda değil, farklı bilişsel eylemlerde de konuşucuların yetkinliklerini artırmaktadır. Yani zihnimizdeki dil sayısı başarı ve mutluluğun keşfinde yeni ve farklı yolların oluşumuyla eşdeğerdir. Zihnimizi güçlendirelim, dillerimizi güçlendirerek!
15 Mayıs dil bayramımız kutlu olsun.
Prof. Dr. Hasan Çiftçi, Bingöl Üniversitesi
Doç. Dr. Abdurrahman Adak, Mardin Artuklu Üniversitesi
Doç. Dr. Aziz Yağan, Dicle Üniversitesi
Yrd. Doç. Dr. Orhan Varol, Yüzüncü Yıl Üniversitesi
Yrd. Doç. Dr. Ercan Çağlayan, Muş Alparslan Üniversitesi