Tokyo nasıl kazandı, İstanbul neden kaybetti?
Zeki Saatçi &bullet; Son güncelleme: 09/09/2013
“Birlikte Köprüler Kuralım”
İstanbul’un beşinci kez aday olduğu Olimpiyat Oyunları’nı finalde Tokyo’ya kaptırması, böylesi bir organizasyonu ‘kıtaların buluştuğu şehir’e yakıştıran herkesi üzdü. Buenos Aires’ten elimiz boş dönmemize, Türkiye’de eleştiri dozunu aşıp sevinenlerin olması ise işin tuzu biberi oldu. “Birlikte köprüler kuralım” sloganı ile çıkmıştık yola oysa…
Çok değil bundan 11 yıl önce; bu kez yeşil sahalarda rakibimiz olmuştu Japonya. 2002 FIFA Dünya Kupası’nda üzülen taraf onlardı. A Milli Futbol Takımımız, 2. turda Japonya’yı eleyerek çeyrek finale yükselmişti. Dünya 3.‘sü olduğumuz o turnuvada tüm Türkiye tek yürekti. O günlerde Londra’daydım. İngiliz başkentinin ünlü meydanı Trafalgar’da kutlamıştık bu coşkuyu. Mağlup olmalarına rağmen Japon taraftarlar ve çeyrek finale beraber yükseldiğimiz Güney Koreliler de katılmıştı bize. Ay-Yıldızlı bağrağımızı birlikte sallamıştık. Şimdi benzeri bir sevinci Japonlar yaşıyor.
Oylama gecesi – Banzai!
’2020 Yaz Olimpiyat ve Paralimpik Oyunları’nın ev sahibi olabilmek için üç şehir yarıştı. Arjantin’in başkenti Buenos Aires’teki ilk tur oylamada en fazla oyu Tokyo aldı. Oyları eşit çıkan İstanbul (26) ve Madrid (26) arasında yeni bir tura gidildi. Bu turda Madrid elendi. Finalde ise Uluslararası Olimpiyat Komitesi’nin (IOC) 97 üyesinden 60’ı tercihini Tokyo’dan yana kullandı. İstanbul’un adaylığını 36 üye destekledi. 1 üye çekimser kaldı.
Kazananın Tokyo olduğunu IOC Başkanı Jacques Rogge düzenlenen törenle açıkladı. Başbakan Şinzo Abe’nin başında bulunduğu Japon heyet aynı anda oturdukları yerden fırladı. Japon Olimpiyat Komitesi Başkanı Tsunekazu Takeda, sevinç gözyaşlarına hakim olamadı. Karar açıklandığında Tokyo’da saatler sabaha karşı 05.20’yi gösteriyordu.
Asya’da Yaz Olimpiyatları’na ikinci kere ev sahipliği yapan ilk ülke olacak Japonya. Olimpiyat meşalesi başkent Tokyo’ya ilk kez 1964’te gitmişti. O yılki oyunlar için inşa edilen ve 2019’a kadar yenilenecek olan Komazawa Stadyumu, aynı coşkuyu yaşamaya hazırlanıyor. Aslında olimpiyat ruhu Buenos Aires’ten gelen haber ile Komazawa’da şimdiden canlandı. 2 bin kadar Tokyolu, o gece oylamayı stad yakınlarında kurulan dev ekranlardan takip etti. Sonuç ilan edildiğinde hep bir ağızdan ‘Banzai!’ sesleri yükseldi.
Tokyo nasıl kazandı?
İstanbul’un neden kaybettiğine dair Türk basınında ve sosyal medyada şu ana değin pek çok şey konuşuldu. Bu sorunun rasyonel cevabı aslında Japonlar’ın nasıl başardığının satır aralarında gizli. Peki Tokyo nasıl kazandı?..
Washington Post gazetesinin Japonya baskısında dün yayımlanan bir analiz, Yaz Olimpiyatları’na ikinci kez aday olan Tokyo’nun bir önceki başarısız girişiminden çok şey öğrendiğinin altını çiziyor. Haberde ayrıca Japonlar’ın 2020 adaylığını daha önce hiç olmadığı kadar desteklediği ortaya konuyor. Buenos Aires’teki tarihi oylamanın hemen öncesinde yapılan son kamuoyu yoklamalarına göre; olimpiyat meşalesinin yarım asır sonra yeniden Tokyo’da yanması Japon halkının yüzde 90’ına yakını tarafından destek gördü. (Bu oran 2009’da yüzde 50’ler seviyesindeydi.)
Siyasetçisinden, iş çevrelerine; spor dünyasından, sanatçılarına velhasılı Japon toplumu hemen hep birlikte olimpiyatların ülkeye vadettiği kazanımların arkasında durdu. Hiç mi olmadı eleştiren? Elbette hükümetlerinin ayırdığı yaklaşık 4 buçuk milyar Dolar’ı spor organizasyonu yerine 2011’deki afetten zarar gören bölgelere aktarmasını isteyen bir kesim de vardı. Fakat, ilk olimpiyatları İkinci Dünya Savaşı’ndaki yıkımın 20 yıl sonrasında düzenleyen Japonlar, bu kez ülkenin kuzeydoğu kıyılarını yıkıp geçen deprem ve tsunaminin ardından böyle bir projeye ihtiyaçları olduğuna inandı.
Mainichi Shimbun’da yer alan bir başka haber de bu duruma dikkat çekiyor. Japonya’da 20 bine yakın insanın öldüğü, 160 bin kadarının tsunami sonrası yaşanan nükleer felaket nedeni ile evlerini terketmek zorunda kaldığı büyük afetin yaralarını sarmak için olimpiyatların ‘benzersiz bir reçete’ olarak görüldüğü ifade ediliyor. Japon toplumu, olimpiyatların yıllardır durgunluk içerisindeki ekonomiyi canlandıracağı; istihdama katkı sağlayacağı, radyasyon korkusu ile turistlerin gelmeye çekindiği ülkelerine bir aylık süreçte 8 milyon ziyaretçinin geleceği gibi olumlu beklentilere odaklanmış durumda.
Diğer yandan son haftalarda tsunamide zarar gören Fukuşima Santrali’nden sanılanın çok üzerinde nükleer sızıntı olduğu; okyanus ve yeraltı sularını etkileyen radyasyonun Tokyo’yu da tehdit ettiği konuşuluyordu. Bu endişe, başından beri favori olarak gösterilen aday kent Tokyo’yu Buenos Aires’te zorlayan tek konu oldu. Ancak Başbakan Abe, IOC üyelerinin bu yöndeki kaygılarını “Nükleer sızıntı kontrol altında. Bu durum Tokyo’ya asla zarar vermedi, vermeyecek” sözleri ile giderdi. İlk ağızdan gelen bu garanti, adaylar arasında mali bakımdan en hazır; teknoloji, ulaşım ve alt yapı açısından en avantajlı konumdaki Tokyo’ya ’2020’yi getirdi.
Ev sahibi şehri açıklayan IOC Başkanı Rogge, Olimpiyatların “Bir çift güvenli el“e teslim edildiği ifadelerini kullandı. Japon medyasında, aslında Şinzo Abe’ye ait olan bu sözler manşetlere taşındı. Ülkenin en çok satan Asahi Shimbun ve Japan Times gibi gazeteleri, ‘Tokyo’nun rakiplerine göre, mali açıdan en az riskli ve en güvenli aday olması’nın ikna edici olduğu yorumlarına yer verdi.
Japon basınında 2020 Olimpiyatları’nı Tokyo’nun nasıl kazandığına ilişkin çıkan analizlerde iki yıldır Japon heyetinin, IOC nezdindeki başarılı lobicilik faaliyetlerinin de altı çiziliyor. Japon haber ajansı Kyodo’nun servis ettiği bir haber, geçtiğimiz yıl Uluslararası Olimpiyat Komitesi üyeliğine seçilen Tsunekazu Takeda’nın, IOC’de ‘King Maker (Kral Yapıcı)’ olarak tanınan Kuveytli Prens Ahmad Al-Fahad Al-Sabah’ın desteğini kazanmasının belirleyici olduğuna vurgu yapıyor. Yine eski Başbakan Yoshiro Mori ve Prenses Hisako’nun benzeri girişimleri sonucu, Tokyo’nun diğer iki adaya göre Avrupa, Asya ve Okyanusya’dan en çok oyu aldığı tespiti dikkat çekiyor.
2020 için yeni hedef!
İstanbul’un aday olması halinde 2024 Olimpiyatları’nı alma şansının zora girdiği bir sır değil. Zira Olimpiyatlar’ın Avrupa’ya dönmesi beklenen 2024 için Paris ve Roma gibi güçlü adayların yarışması bekleniyor. Bu yüzden Olimpiyatlar’ı henüz Avrupa’da istemeyen üyelerin tercihlerini Tokyo’dan yana kullandığı belirtiliyor. Yine Amerika Birleşik Devletleri’nin de Japonya’nın ardından Olimpiyatlar’ı almaya son derece istekli olduğu biliniyor.
Buenos Aires’ten hayal kırıklığı ile döndük. Fakat Türkiye Futbol Federasyonu, 2020 Avrupa Futbol Şampiyonası’nda yarı final ve final maçlarını İstanbul’da düzenlemek için resmi başvuruda bulundu bile. Olimpiyatlar’ı kaçırdık, şimdi yeni hedef için kenetlenme vakti.