Psikiyatrist Mehmet Tüzün’le “Kişisel Gelişim” üzerine bir söyleşi | islamiKariyer.com
Peki, bu ihtiyaç ülkemizde gerçek bir ihtiyaç mı, yoksa üretildi mi?
Ben sosyal olaylarda “arz talebi doğurur” mantığını değil, “talep arzı doğurur” mantığını doğru buluyorum. Gizli güçlerin ihtiyaç dayatması türünden komplo teorilerini pek sevmiyorum. Ve faraza çok bol miktarda kaliteli salyangoz üretseniz bile, ne yaparsanız yapın bunu Müslüman mahallesinde satamazsınız. Almaya istekli müşteri lazımdır. Yani demek istiyorum ki, bu akım ülkemizde (en azından belli bir kültürel kesimde) var olan manevi boşluktan faydalanarak yer tutabildi. Biz maneviyatımıza hakkıyla sahip çıkarsak da, fazla tutunamayacaktır buralarda.
Kişisel gelişimle ilgili “sahte-bilim” iddiaları var. Mesela psikoloji kuramlarını eksik biçimde ya da çarpıtarak kullandığı söyleniyor. Bir psikiyatrist olarak bu konuda ne söylemek istersiniz?
Bilim, “bir sahada geçerli kurallar bütünü” olarak nitelenir. Kişisel gelişimcilerin kendi bilimlerine ulaşmak için kullandıkları yöntem ise şöyledir: “Başarılı olmuş, iz bırakmış” kişilerin ortak özelliklerini araştırırlar, bunları belli prensipler halinde billurlaştırırlar ve bu prensipleri diğer insanların faydasına sunarlar. İlk anda akla yakın gibi görünen bu yöntemin aslında ta en başta ciddi bir sorunu vardır: Kimi “başarılı” veya “iz bırakmış” olarak kabul edeceğiz?
Mesela sektöründeki tüm rakip şirketleri batırıp kendi şirketini bir numara, hatta tekel yapan agresif bir yönetici, “iyi ve başarılı” sayılır mı? Ya da bir ülkenin yıllarca başında kalmış ama ülke kaynaklarını popülist politikalarla heba etmiş statükocu bir siyasetçi, “iz bırakmış” sayılabilir mi?
Mesela meşhur evliya İbrahim Ethem’i düşünelim. Hakkı olan padişahlığı terk etmiş, fakir ve münzevi bir hayat ile ömrünü geçirmiştir. Arkasında somut eser de bırakmamıştır görünürde. Ama mana âleminin sultanı sayılır (dindar biri için tabii). Bu durumda onu, bazı somut eserler bırakmış (çeşme-hamam vs yaptırmış) ama şimdi adını kimsenin hatırlamadığı bir padişaha kıyaslarsak, hangisi başarılıdır, hangisi başarısız? İşte bu noktada açığa çıkan bir ciddi sorun var. Ki bunun da temeli, “kişisel gelişim” akımının sağlam bir felsefi temelinin olmayışıdır.
Amerikalıların kişisel gelişim çatısı altında Uzak doğu inanışlarına yönelmesi de galiba dediğiniz sebepten. Peki, bizim kişisel gelişimcilerimiz de İslâmi birikimden istifade etmeye yöneliyorlar. Bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Az önce bahsettiğim felsefi temelinin olmayışı, az irdeleme ile sırıttığı için, bu akıma derin ve sağlam bir temel kazandırma gayreti olarak, dinlerden payandalar alınıyor, bir anlamda taşıma su ile değirmen döndürülmeye çalışılıyor bence. Tabii bu taşıma bazen Hıristiyanlıktan, sıklıkla Budizm’den, bizde ise İslam’dan yapılıyor.
Kişisel gelişimcinin yaşadığı coğrafyaya ve inançlarına göre değişen kaynaklardan devşirme yapılıyor. Ancak bunun sağlıklı bir aşılama olması mümkün değil. Zira (gerçi “temelsizdir” dedik ama) en temelde kişisel gelişimin kökünde “felsefe” vardır. Ve din ile felsefe arasındaki bakış açısı farklılığı, ciddi bir uçurumdur.
Mesela dine göre, insan Allah için vardır ve Allah için yaşamalıdır. Kişisel gelişimcilere (yani felsefeye) göre ise, insan kendisi adına vardır ve hedefi de kendi çıkarlarıdır doğal olarak. Peki bu uçurumu nasıl kapatabilirsiniz? Kişisel gelişim ile İslam’ı sentez etmeye çalışanların buna sağlam bir cevap bulmaları lazım.
Son olarak, kişisel gelişim sektörü nereye varır? Kalıcı olur mu?
Kişisel gelişim akımının uzun vadeli olması çok mümkün değil bence. Zira insan hayatına yön verme amacı taşıyan bir ekolün, önce “kainat nedir, neden var olmuştur ve neyi gösterir?” sorularına doğru ve tatmin edici bir cevap vermesi gerekir. Bu “temel” sorulara tutarlı bir cevap veremeyen bir akım, ne kökleşebilir, ne de insanın kökü derinlere uzanan ihtiyaçlarını karşılayabilir. Geçici bir rüzgar olarak bir süre ortalıkta eser sadece.
Re: Psikiyatrist Mehmet Tüzün’le “Kişisel Gelişim” üzerine bir s
On Nisan 25th, 2009 Sertan (üye değil) says:
Özellikle islami terminoloji kullanılarak yazılan kişisel gelişim kitapları kişi üzerinde çok önemli,olumlu etkiler bırakıyor bence...okuyan insan daha inançlı,daha üretken olup tembellikten uzaklaşıyor,etrafına faydalı bir insan haline geliyor.tek bir yönden hepsini aynı çuvala koyup yorum yapmak yanlış olur,her şeyde olduğu gibi bir şeyi iyi veya kötü yönde kullanmak insanın iradesinde Allah bu iradeyi insana vermiş...Asıl boşluk Batı kaynaklı kitapların yanında Müslüman yazarların Kişisel gelişim alanında kitabı olmaması halinde doğar...Neyseki bu yönde Muhammed Bozdağ,Abdülkadir Akgündüz vs...gibi önemli yazarlarımız var...
pozitif + negatif
On Mart 12th, 2009 RABİA (üye değil) says:
BEN BI ZARARINI GÖRMEDİM..
HEDEF AMACLAMAYLA BASLAYAN BU SERUVEN HEDEFE ULAŞMAKLA SON BULUYOR. EN İYİ ''İYİ '' OLABİLMEK SE AMAC SORUN YOK BENCE ..
OLUMLU BAKABILIYORUM , ARKADAŞLARIMI SECEBILIYORUM , DAHA SABIRLIYIM, DAHA İNAÇLIYIM, DAHA SEVGİ DOLU, DAHA BAĞIŞLAYICIYIM, BU DAHALAR HEP İYİLİK OLMASI DİLEĞİYLE.. :) barış ve sevgi ile kalın
On Şubat 7th, 2009 yldrmbyzt says:
Değişmeyen tek şey değişimin kendisidir ama olumlu yönde değişmek önemli.Ben 20 yaşına gireceğim, geriye baktığımda olumlu bişey yaptım mı ,bişeyler başardım mı diye düşünüyorum ama pek bişey göremiyorum.Benim bu yaşıma kadar bir temelim yoksa ben ne başarabilirm peki?
Bazı insanlar kendini yetiştirir, bazılarına ise birileri kılavuz yapar.Ben tecrubenin bu konuda bizlere çok yardımcı olacağına inanıyorum.Mesela tarihte birisi bir çömlek yapmış, etkileşim sonucu bu yayılmış .usta-çırak ilişkisi olmalıki birileri tecrübelerden yararlansın o çırakta usta olabilsin.
Bu yazıları okuyarak nereye kadar olur bilmiyorum, önemli olan pratik bence.
Ekonomizm Devam Ediyor