19.05.2019 17:27 Karakter boyutu :
Yeni Türkiye Stratejik Araştırmalar Merkezinin yayınladığı ve bilim kurulunda yer aldığım Ortak Türk Tarihi külliyatını Türkoloji’nin ebedi banisi, Türkologlarla ilmi toplantılar yapan ilk ve son lider Atatürk’ün CHP’sinin bir Türk dünyası misyonu olduğunu anmak, kamuoyuna hatırlatmak altını çizmek ve dikkat çekmek adına Sayın Genel Başkan Kemal Kılıçdaroğlu’na arz ettim.
Sayın Kılıçdaroğlu “Türk Sanatının 2500 Yılı Projemizi” de ilgiyle takip eden, soran ve destekleyen bir siyasetçi. Büyük bir takdirkârlık ve hüsnü kabul gösterdiler. Kültür Bilimleri Akademimizin bu türden çalışmalarını bilim ve kültür dünyamıza kazandırılmasını tavsiye ve teşvik ettiler. Kendilerine şahsım ve arkadaşlarım adına teşekkürlerimi sunarım.
Kültür ve tarih hepimizi birleştiren ortak asil mirasımızdır.
BİLGİ VE İKTİDAR İLİŞKİLERİ BAĞLAMINDA TÜRKOLOJİ ARAŞTIRMALARI
Bilgi güç ve iktidardır. Tarih boyunca bilgiyi üreten ve dağılımını kontrol eden milletler başat siyasi, askeri, kültürel ekonomik güç olmuşlardır.
14. yüzyılda Sorbonne’de 2000 elyazması 15’inci Yüzyılda Vatikan kütüphanesinde 2257 eser vardı. Aynı tarihlerde Türk İslam dünyasının kültür şehirlerinde 80.000 ve 100.000 ciltlik kütüphaneler vardır. Bu yapı Rönesans’tan sonra aleyhimize olmak üzere değişti. Hiç tılsım aramaya gerek yok. En çok kitabı olan "her zaman döver". Rönesans öncesi Doğu dünyası bilgi üretiminde öncü olduğu için siyasi ve ekonomik kültürel üretimin odağıydı. Rönesans'tan günümüze gelen süreçte son 500 yılda süreç tam tersine döndü aynı oranlarda Batı öne geçti.
“TÜRK DEVLET HAYATINDA BUNU GÖRÜP VE TAKDİR EDEN ATATÜRK’TÜR”
Bu bağlamda Türkoloji araştırmalarının Batı’da 500 yıla yaklaşan bir tarihi, 300 yıllık programlı bir akademi araştırma ve öğretim tarihi vardır. [Bizde henüz 100 yıl]. Afroavrasya’daki 55 milyon kilometrekarelik alanın temel envanter bilgileri, ilişki ve çelişkileri için Türkoloji araştırmaları vazgeçilmezdir. Türk devlet hayatında bunu görüp ve takdir eden Atatürk’tür. TTK, TDK, DTCF, İstanbul Üniversitesi Türkiyat Enstitüsü bu amaçla kurdurmuştur. Atatürk milli mücadelenin o parasız günlerinde Sovyetlerden, Azerbaycan’dan yardım aldığımız günlerde, 1922 yılında büyük Hakas asıllı Türkolog Nikolay A. Katanov’un 3000 altın liraya 7325 ciltlik kütüphanesini satın almıştır. Bu kitaplar İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Kütüphanesinin çekirdeğini teşkil etmiştir.
Bölge araştırmaları [regional Studies] akademik bilginin operasyonel bilgiye dönüştürülmesi ve karar alma süreçlerinde kullanılması açısından son derece önemlidir. Kremlin’in kıdemli bürokratları Şarkiyat ve Türkoloji’den gelirler. Türkiye’nin dışında Türkoloji ciddi bir bilgi alanı olarak ele alınır. Bizde nitelikli, imkân ve kabiliyetlerle donatılmış bir Türkoloji enstitüsü yoktur maalesef. Ülkemizin ehem, mühim tasnifi olan bir bilim politikası olmadığı gibi kültür ve tarih araştırmaları alanında da kurucu felsefenin ve iradenin perspektifinden de tamamen uzaklaşılmıştır. Bütün imkânsızlık ve zorluklara rağmen kurucu ilmi Türkçülük ve Türkoloji geleneğini ayakta tutmaya çalışan az sayıdaki meslek mensubunu burada şükranla anıyorum. Dış politikada yıllardır yaşadığımız çelişki ve tutarsızlıkların temelinde kültür havzamızla ve ilişkide olduğumuz dünyayla ilgili nitelikli bilgi üretememe uzman yetiştirememe, liyakate değer vermeme sorunu, stratejik bilgi üretimindeki yetersizlikler vardır.
Soğuk savaş döneminde Amerika Varşova Paktına karşı Türkoloji’yi stratejik bilgi üretiminin odağı haline getirmişti. Bu ifadeler Indiana Üniversitesi Ural Altay Araştırmaları Bölümü arşiv sayfasından: “Resmi olarak 1960'lara kadar bir Bölüm olarak kurulmamasına rağmen, Ural ve Altay İncelemeleri kampüste uzun bir geçmişe sahiptir. II. Dünya Savaşı sırasında, Orta Avrasya çalışmaları için bir ‘Ordu Özel Eğitim Programı’ İÜ'de başladı. Daha sonra, Enstitü bünyesinde ‘Uralic-Altayic'te’ bir program kuruldu. Artan ilgi, 1966'da tam bir Bölüm kurulmasına neden oldu. Uralik ve Altayik Çalışmaların asıl odak noktası dil ve dil eğitimi olmasına rağmen, fakültenin kapsamını genişletmeye karar vermesi ve alan konularında ders vermeye ve araştırma yapmaya başlaması çok uzun sürmedi. 1993 yılında ismi Orta Avrasya Etütleri Dairesi olarak değiştirildi. 
Rus, Macar, Alman Türkoloji geleneklerine ve çalışmalarına burada değinemiyorum bile.
Bizimkiler açık çay içerken yarenlik sohbetlerinde bu açığı kapattılar.!
Türk kültürünün ve tarihinin tam bir envanteri ve bütüncül bir kültür ve siyasi tarihi elimizde yoktur. 1993 sonrası sürçte ortaya çıkan Türk Cumhuriyetleri ve Türk akraba toplulukları heyecanı bilimsel olarak bizi maalesef arzu edilen seviyeye taşıyamadı. Halen nitelikli saha uzmanlarımız yoktur. Bu sebeple nüfuz alanlarımızdaki politikalarımız yetersizdir. Bu mesele pek tabi büyük bir ana stratejiye bağlı olarak planlanması gerekir. Türkiye aleyhine yapılan operasyonel amaçlı sosyal bilim ve kültür temelli çalışmalara enstitü temelli organizasyonlarımız olmadığı için refleks üretmiyoruz. Prusya instutut geleneğini halen bilmiyoruz hazindir. Olanca enstitümüz araştırma kurumu değil “dostlar alışverişte görsün” kabilindedir.
“MANKURT TİPLERİN CENNETİDİR TÜRKİYE”
Bunu sonucu olarak kültürel ve tarihi bir şizofreniye savrulmak kaçınılmaz oluyor. Bir milletvekili ve belediye başkanı yurttaş asgari düzeyde birlikte yaşadığı toplumun kültürünü tarihini bilmesi lazım gelir. Ağzıyla g.tü yer değiştirmiş gibi yabancı operasyon ünitelerinin “soykırım saçmalıklarını, etnik kimlik hezeyanlarını” salvolarıyla ülkesine karşı bühtanları dile getirmemesi lazım. Örneklerini büyük bir sıklıkla görüyoruz maalesef. Kendi ülkesine yönelik kültürel diplomasi temelli operasyonlara alet olan, karşıt tezlere taraftar olan mankurt tiplerin cennetidir Türkiye.
Türk asıllı İranlı büyük filozof Daryush Sayegana kulak verelim:
“Kendilerini kaderin ellerine bırakan, bütün eylem hevesleri geçen, talihsizlik sonucu tüm değerlerin yer değiştirdiği heterojen bir dünyada yaşayan ezilen halklar sonunda yarı felçli bir bakış açısı edinmeye başlarlar. Bu bakış hep yarı yarıya felçlidir: Ötekini eleştirdiğinde kendisini ülküleştirir; bir şeye saldırdığında başka bir şeyi kutsar. Aynı anda iki sicil üzerinde kalamaz; hem soran hem de cevap veren olamaz, yani olumlu ve olumsuz nedenlerin üzerinde, her tür nesnelliğe bağlı eleştirel bir tutumu yoktur.” (Daryush Shayegan, Yaralı Bilinç,s. 152)
“BİR YANDA TARİHİN DIŞINA DÜŞME KAYGISI DİĞER YANDA KÖKSÜZLEŞME KORKUSU”
Bilindiği gibi, İranlı düşünür, köklü bir medeniyete sahip olmakla modernitenin ani atakları karşısında şaşkınlığa uğramış, gelişmelere ayak uydurabilmek için acele ederken üst üste yanlışlar yapan toplumlarda özellikle aydınların yaşadığı “kültürel şizofreni”yi işaret eder. Bu gibi toplumlarda, en moderninden en muhafazakârına kadar, bütün aydınların ayırıcı vasfı, duygu ve düşünce dünyalarında iki farklı kültürün sürekli itişip kakışmasından doğan zihin çarpıklıklarıdır. Bir yanda tarihin dışına düşme (anakronizm) kaygısı, diğer yanda “köksüzleşme” (yabancılaşma) korkusudur.
“Bu gibi toplumlarda bilinç bir hard diskin ikiye bölünmesi gibi birbirine zıt iki düzlemdedir. Tespitler tahliller tutarsız çelişkili, söylemler afaziktir. Beynin bir tarafının iyi, dost dediğine öbür tarafı kötü, düşman der, özetle bir cinnet hali.”
“Eleştirellikten yoksunluk ve bunu perçinleyen kutsallaştırma, dahası dikkatini sorulardan çok yanıtlara odaklayan bu yaralı bilincin var ettiği nesneler hemen her yanımızı kaplamış ve hatta benliğimizi dahi işgal etmiş durumdadır. Tuhaf denemeyecek kadar vahim, acınası düşünce yapıları var eden bu bilinç, olur olmaz verileri harmanlamada, birbiriyle hiçbir ilişkisi olmayan tutumları birleştirmede, öncelik ve sonralık ilişkisini altüst etmede ve her şeyi birbirine karıştırmada derhal işe koşulur. Ve neticede anlamdan yoksun, çarpık ve hatta çarpık olmaktan öte kelimenin tam anlamıyla boş, bomboş fikirler birbirine kenetlenerek, sürekli bir melezlemenin sonucunda her şey birbiriyle ilişkilendirilmeye çalışıldığından ortaya darmadağınık fırça darbelerinden oluşan berbat bir tablo çıkar Shayegan bunu ‘gerçek-altı dünya’ şeklinde tanımlar.”
“BİZDE TARİH ŞUURU HENÜZ YOKTUR”
Çok değerli hocam ve dostum tarih filozofumuz Prof. Dr. Şahin Uçar'a göre;
"...beşerî şuur, sanat ile, yani yüz binlerce yıl önce, daha taş balta vb ‘artifact’ları yaparken başladı faaliyetine. Tahminlere göre belki 50 bin yıl önce ruhlara inanç Şamanizm, ölüleri gömme ve benzeri haller ile, yani dini anlayış ile devam etti yoluna. Felsefe belki 3000 yıl önce eski Yunan'da başlamadı amma, nihayet bilinen kadarıyla en fazla 5-6 bin yıl kadar bir geçmişi olabilir. Gerçek müspet ilimlerin geçmişi de bilemedin 7- 8 asır. Tarih şuuru ise en zor olanı ve en son gelişen beşerî şuur biçimidir" der Colingwoood “Speculummentis" adlı eserinde ve batıda ancak 18'inci asırda zuhur eder. Bize ise henüz teşrif etmedi bile. Zira, bir tarihçi olarak tarih felsefesi ile sadece ben meşgul oldum ve ben de milletin kale alacağı kadar fazla bir şey yazamadım bu vadide bilindiği üzere. Bu yüzden bizde tarih şuuru henüz yoktur. İslam alemine de henüz teşrif etmemiştir. Türkiye'de, tarihçiliğin ise ismi var amma müsemması meçhul. Tarihi ahbar rivayetini tarihçilik zannediyor insanlar. Tarihi hadiseleri/olayları öğrenerek tarih öğrenilebilir zannediyor tarihçiler bile. Velhasıl raviya- ı ahbar ve nakilan- ı asar şöyle rivayet ederler; kim bizim milletin tarih deyince anladığı -haşa benim gibi diyeceğim nerdeyse- bir mağribi anka kuşudur ki gerçekte onu da gören bilen tanıyan anlayan yoktur vesselam...
Bilimsel yorum metodolojisi ve yorum bilim perspektifinden süzülmüş Kültür ve tarih bilgisi/bilinci bugünü anlamak, geleceği inşa etmek anlamında milletler için eşsiz bir repertuardır.
Bu bağlamda büyük bir açığı kapamaya yönelik Yeni Türkiye Stratejik Araştırmaları Merkezinin “Ortak Türk Tarihi” isimli projesini dikkatlerinize sunuyorum.
ORTAK TÜRK TARİHİ KÜLLİYATI
Kültür bir topluma kimlik veren, onu diğer topluluklardan ayıran belirleyici unsurdur. Tarihin en kadim ve köklü medeniyetlerinden biri olan Türk kültürü hem içerisinde barındırdığı çeşitlilik hem de yayıldığı coğrafya açısından dünyada araştırmacılar tarafından kabul edilen medeniyet dairlerinden bir tanesidir. Orta Asya steplerinden Avrupa’ya kadar uzanan bir coğrafyada hüküm süren Türk kültürü, tarihi süreç içerisinde birçok kültürü etkilemiş ve kendisi de onlardan etkilenmiştir. Orta Asya’dan Batı yönünde göç etmeye başlayan Türkler birçok farklı kültür ile karşılaşmışlar ancak bu kültürleri yok etmek yerine kendi kültür potalarına katmayı tercih etmişlerdir. Böylece zenginleşerek günümüze gelen Türk kültürü, Anadolu’da yaşayan en kalıcı medeniyeti kurmuştur. Bu bağlamda Türk kültürünün yayıldığı geniş coğrafya göz önüne alındığında, bu geniş toplulukları millet yapan en önemli unsurların başında “tarih birliği” gelmektedir. Müşterek bir tarih bilinci ve hafızası olan milletler geleceklerine dair planlamaları şüphesiz daha kolay yapacaklardır.
Sovyetler Birliği’nin 1991 yılında dağılmasının ardından bağımsızlıklarını ilan eden Türkî Cumhuriyetler’in devlet başkanları, siyasetçileri, aydınları, sanatçıları geçmişte önemli toplantılarda ortak dil, ortak alfabe, ortak tarih vb. konularda fikirlerini dile getirmiş ve konunun önem ve hassasiyetini ihtiyaç dahilinde ortaya koymuşlardır. Yeni Türkiye Stratejik Araştırma Merkezi – YTSAM, “Ortak Türk Tarihi”ni doğru okumak, ortaklıkları öne çıkararak Türk Dünyası’nın kültürel değerlerine uygun gelecek hedefleri doğrultusunda “Ortak Türk Tarihi Projesi”ni başlatmıştır.
2012 yılında Türk Konseyi’nin İkinci Zirvesi’nde üye ülkelerin ortaöğretim kurumlarında “Ortak Türk Tarihi” dersi okutulması kararı alınmıştır. Hasan Celal Güzel beyefendi tarafından Türk kültürünün ortak tarihi ve medeniyet sahasındaki kültürel üretimleri tarih, kültür, sanat, siyaset, ekonomi, düşünce, dil ve edebiyat açılarından bütün yönleriyle belirleyip değerlendirilmek ve gelecek nesillere aktarmak üzere “Ortak Türk Tarihi” projesi çalışmalarına başlamıştır. Ancak kendisinin vefatı üzerine bir müddet akamete uğrayan çalışma, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın destekleriyle Ağustos 2018 tarihinde proje çalışmalarına tekrar başlamıştır. Yayın ve bilim kurullarının tespitinin ardından Eylül 2018 tarihli yapılan çalıştayda projenin çerçevesi, bölüm başlıkları, yazarlar, genel ilkeler, yazım kuralları ve zamanlama hususları belirlenerek çalışmalara başlanmıştır. Hazırlanan külliyatta dünya üzerinde yer alan Türklerin tarih sahnesine çıkış sürecinden 15’inci Yüzyıla kadar olan ortak tarihleri ve medeniyetleri incelenmeye çalışılmıştır.
45 BİLİM İNSANINDAN 50 BİLİMSEL ÖZGÜN YAZI
Bu bağlamda altı ciltlik külliyatın ilk dört cildini başlangıçtan 15’inci Yüzyılın sonuna kadar olan Türklerin ortak tarihi dönemi oluşturmaktadır. Dördüncü cildin sonunda günümüz Türk Dünyası’nın genel bir durum değerlendirmesi yapılmış ve başlangıçtan 16. Yüzyıla kadar olan tarihsel süreç kronolojik olarak verilmiştir. Altıncı ciltte İslamiyet Öncesi Türk Eserleri ve (Kök)Türk Harfli Yazıtlar başlığı altında özgün belgeler ve görüntüler ışığında Türk tarihinin bilinmezlerine kapı aralayacak “kaya üstü tasvirler”, “damgalar”, “kurgan ve mezarlar”, “heykel ve balballar”, ve (Kök)Türk harfli yazıtlar konu edinilmiştir. Toplamda 45 bilim insanının 50 bilimsel özgün yazısının yer aldığı 6 ciltlik külliyatta ayrıca merhum Prof. Dr. Halil İnalcık’ın 1999 yılında Osmanlı Projesi için hazırladığı “Osmanlı Tarihine Toplu Bakış” yazısı da yer almaktadır.
Sonuç olarak Ortak Türk Tarihi Projesi kapsamında ortaya konan 6 ciltlik bu külliyat, başta akademisyenler olmak üzere Türkoloji alanında çalışan herkes için birer başucu kaynağı olacak niteliktedir. Genel Türk Tarihi konularında güncel bilgilerle desteklenen çalışmalar, merak edilen pek çok noktayı aydınlatması bakımından ilgi duyan her kesime de ayrıca hitap etmektedir. Türk Devletleri’nde okutulması kararlaştırılan “Ortak Türk Tarihi” dersi için hazırlanacak kitaplara kaynaklık etmesi amaçlanan bu külliyatın, Türkiye – Türk Dünyası müşterekliğinde yeni ufuklar açacağı da şüphesizdir. Bu noktada projenin hayata geçmesindeki emekleri için Hasan Celal Güzel beyefendiyi ve Prof. Dr. Halil İnalcık’ı rahmetle yad ediyoruz. Ayrıca eserin Sahibi ve Genel Yayın Yönetmeni Ülker Güzel hanımefendiye; Editörler Prof. Dr. Bilgehan Atsız Gökdağ’a, Prof. Dr. Saadettin Y. Gömeç’e, Prof. Dr. Osman Karatay’a; Bilim Kurulu Başkanı Prof. Dr. İlber Ortaylı’ya, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na, Yeni Türkiye Stratejik Araştırma Merkezi – YTSAM’ye, katkıda bulunan tüm akademisyenlere ve emeği geçen çalışanlara teşekkür ediyor; kıymetli külliyatın Türk Dünyası için “kut”lu olmasını temenni ediyoruz.
Böyle bir eserin bilim kurulundan bulunmaktan onur ve gurur duyuyorum.
2019 yılında milliyetçilik 150 yıllık milli mefkûre geleneğine yaslanıp bugüne ve geleceğe yön vermek yerine güveç ve güllaç yiyip ilkesiz ve tutarsız doğaçlamalar yapmak, tarih ve zaman dışı aykrılıkları, kaba bir folklorizmi yüceltmek değildir. Tıpkı bu çalışmada olduğu gibi Atatürk’ün de mensup olduğu genç Türkler, ITC geleneğinin, ilmi Türkçülüğün rehberliğinde tıpkı yüzyılın başında olduğu gibi Avrasya dinamiklerini belirleyecek düşünce ve projeleri ortaya koymaktır.
100. yılında 19 Mayıs bayramınızı tebrik ederim.
Gazi Paşa’nın deyimiyle “Asla şüphem yoktur ki, Türklüğün unutulmuş büyük uygar niteliği ve büyük uygar kabiliyeti, bundan sonraki gelişimi ile geleceğin yüksek uygarlık ufkunda yeni bir güneş gibi doğacaktır.”
21’inci Yüzyılda Türklüğün kurucu ana stratejisi bu temel ilkeden yola çıkarak kurulmalıdır.
 Toby E. Huff, Modern Bilimin Doğuşu,Epos Yay.Ankara, 2008,s 119t
Kemal Üçüncü Türkoloji tarih kültür