A) FRANSA DEVLETİNE FRANSIZ DEVRİMİNİN ETKİLERİ
Hazinesi iflasın eşiğine gelen Fransa kralı 16. Louis’nin 1789 yılında, tam 175 yıldır hiç toplanmamış olan Millet Meclisi’ni toplantıya çağırmasıyla Fransız tarihinin en hareketli dönemi başladı; yüzlerce yıllık mutlak monarşinin karşısında ilk defa ulusal egemenlik düşüncesi dile getirildi, insan haklarından ve insanlar arasındaki eşitlikten söz edildi, nihayet krallık devrildi ve cumhuriyet kuruldu.
Devrimin öngördüğü bütün bu reform ve kurumların yerleşmesi sanıldığı kadar kolay olmadı. Ulusal egemenlikten artık ödün vermek istemeyen devrimciler, şiddetli sindirme eylemlerine girişecek, hatta diktatörlük damgası yiyeceklerdi. Ulusal Konvansiyon bu aşırı eğilimleri gene kendisi bastırdı ve Thermidor Ayaklanması’ndan sonra, aynı hatayı bir daha işlememek için, gereğinden çok tedbirli davrandı. Bu yüzden Directoire dönemi bir geri adım olarak nitelenir. Devrimden ve olağanüstü hükümetlerin sert tedbirlerinden yorgun düşen Fransız halkı, büyük bir coşku ve umutla gerçekleştirdiği devrime sonunda gene kendi elleriyle son verecekti.
Mayıs 1789’da Etats Generaux’nun (millet meclisi) toplanmasından birkaç ay sonra Fransa’da Ancien Regime yıkıldı. Gerçekte Millet Meclisinin toplantıya çağırılmasındaki asıl amaç, ülkenin artık içinden çıkılmaz bir hal almış olan mali sorunlarına çare bulamayan kralın, bu konuda çözüm arayışıydı, ama görüşmeler çok geçmeden reform ve meşruti monarşi tartışmalarına dönüştü. Milletvekilleri devrim değil, reform düşünüyorlar ve kralığa bir anayasa kazandırmak istiyorlardı. Ama toplum düzenini, daha doğrusu imtiyazları tehlikeye atabilecek hiçbir konuda ödün vermeye yanaşmayan kralın uzlaşmaz tavrı ülkeyi devrime doğru sürükledi.
Etats Generaux’yu oluşturan üç meclisten biri olan ve soylular ile ruhban sınıfı dışındaki halk temsilcilerinden oluşan Tiers Etat’nın (Halk Meclisi) kendini 17 haziran 1789’da Ulusal Meclisi, 9 temmuzda da Kurucu Meclisi ilan etmesiyle devrime doğru ilk adım atılmış oldu. Halk temsilcileri, monarşinin egemenliği ilkesine, temsilcisi oldukları halkın egemenliği ilkesine dayanarak karşı çıkıyorlardı. Bu insanlar başkent Paris’te, taşra kentlerinde ve köylerde düşüncelerini yaymaya çalışırken, bazı milletvekileri daha ileri giderek kralsız bir demokratiyi savunmaya başladılar. Artık kurucu meclisin oturumları, kral ve iki meclisten oluşan İngiliz modeli bir meşruti monarşiden yana olanlarla, krala sadece veto hakkı tanıyan tek yasama meclisi savunanlar arasında sürekli tartışmalar geçiyordu. Tek meclisi savunanlar kısa sürede diğerleri üzerinde üstünlük sağladılar ve Kurucu Meclis 1 ekim 1789’da yerini Yasama Meclisin’e bıraktı. 5-6 ekim günlerinde Paris halkı Versailles Şatosu’nu işgal ederek kralı ve ailesini Paris’teki Tuileries Sarayına götürdü. Böylece devrimcilerin rehinesi olan kral, feodal rejimin ve imtiyazların kaldırılması, anayasa, İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi gibi yeni bir dünya yaratılacak şartları birer birer kabul etmek zorunda kaldı.
Bu arada ülkenin idari sisteminde de ilçe ve bucaklara bölünen illerin kurulmasıyla büyük bir reform yapıldı (1789 yılında Fransa’da 83 il vardı). Bu birimler, faal nüfus tarafından (yalnızca en yoksullar, hizmetkarlar ve kadınlar hariç 4 milyon Fransız) seçilen idare meclislerince yönetilecekti. Adalet mekanizması ve özellikle vergi sistemi yeniden düzenlendi; toprak vergisinin bütün toprak sahiplerinden alınması sağlandı. Meslek loncalarının yasaklanması (Le Chapelier yasası) ve ticaretin serbest bırakılmasıyla ekonomide liberalleşmeye girildi.
Yasama Meclisi’nin kurulduğu dönemde, ülkenin içinde bulunduğu durum Kurucu Meclis zamanında olduğundan çok farklıydı. Bir yanda devrimcilerin giderek kızışan vaat yarışı, öbür yanda devrim aleyhtarlarının yıkıcı faaliyetleri ve din çatışmaları havayı iyice elektriklendirirken, en inanılmaz taleplerinin dahi gerçekleşebildiğini gören halk da isteklerinde fazla ısrarcı davranmaya başlamıştı: Parisli militanlar, iktidara el koyabilmek için Robespierre’i ve Jakobenleri basamak olarak kullanacaklardı.
Bu sırada Avusturya’ya savaş ilan edilmesi, zaten tutuşmaya hazır olan fitili ateşledi ve Fransa kralı ile ulusu arasındaki son bağları da kopardı. 10 Ağustos 1972 tarihinde ülkede mutlakiyet yönetimine son verildi ve 16. Louis tahttan indirilerek Paris Komünü tarafından tutuklandı. Avusturya’nın ordusu Fransız topraklarına girince, kralın ihanetlerine uğradıklarına inanan ve düşmanın içeriye sızmış olmasından tedirgin olan Parisliler eylülde ayaklanarak hapishanelerdeki bütün tutukluları öldürdüler.
20 eylülde Avusturyalıların Valmy’de durdurulması üzerine Ulusal konvansiyon toplandı ve Fransa’da cumhuriyeti ilan etti. Önceleri bu yeni mecliste çoğunlukta olan Girondin’lerin karşılarına çok geçmeden Montagnard’lar (Dağlılar) çıktı. Girondin’ler, taşradan gelme ılımlı cumhuriyetçilerdi; Montagnard’lar ise, Paris Komünü ile işbirliği yaparak çok radikal ve olağanüstü önlemler alınmasını savunuyorlardı. Bu sıra abaşlayan kralın muhakemesi sırasında Konvaksiyon’un amacı tanrısal haklarla donatılmış bir hükümdar olmadığını halka iyice göstermekti. Ancak bu yargılanma aynı zamanda Montagnard’lar ile Girondin’ler arasında bir iktidar kavgasına dönecekti. Girondin’lerin şiddetle karşı çıkmalarına rağmen Montagnard’lar galip geldi ve kral 16.Louis 21 Ocak 1793’te idam edildi. Bu olay, Fransa’ya karşı bir koalisyon kuran Avrupa ile gerginliği iyice tırmandırdı. Fransız toprakları bu koalisyonun tehdidi altındayken, ülkenin batısında Vendée bölgesinde de köylüler cumhuriyete karşı ayaklandılar. Konvansiyon, kendi halkının üzerine bir ordu gönderdi ve hızla yayılan ayaklanmalar çok kanlı biçimde bastırıldı.
Fransa gerçekten çok kötü günler yaşıyordu:Avrupa Konvansiyonu’nun orduları ülkeyi kuşatmıştı, Vendée’de iç savaş çıkmış ve Konvansiyon’un iki kanadı arasındaki çatışma iyice alevlenmişti. Sonunda olağanüstü önlemler alındı ve 6 nisanda Halk Kurtuluş Komitesi kuruldu. 2 haziran 1973’te Girondinler meclisten saf dışı edildi ve Montagnard’lar iktidarı ele geçirdiler. Bu kargaşa döneminde dış saldırılara karşı koyabilmek için iyice zorlanan hükümet, önce anayasayı askıya aldı, 1793 yılı eylülünde de terör dönemini başlattı. Bütün gençler silah altına alındı, şüpheli görülen yüzbinlerce kişi tutuklandı, binlerce kişi öldürüldü.
Danton’un çevresinde toplananlar, devrim hükümetinin terör politikasını kıyasıya eleştirmeye başladılar. 1973 yılının son aylarında, Fransanın kazandığı zaferle istilacı kuvvetler püskürtüldü ve Robespierre, mecliski ılımlı ve aşırı sol grupların tasfiyesine girişti: Danton ve Hebert ile arkadaşları birbiri ardına giyotine gönderildi. Ama mühaliflerini birer birer ölüme göndermesi, Terör’ün en yoğun döneminde Robespierre’I halkın desteğinden mahrum bırakmıştı. Nihayet Konvaksiyon ona karşı ayaklandı ve 27 temmuz 1794 yılında tutuklanan Robespierre ile yandaşları ertesi gün yargılanmaya bile gerek görülmeksizin idam edildiler.
Romantizmin yükseliş ve düşüş dönemi oldu. Fransız devrimi, kültürel yaşamda çelişik tepkiler doğurdu. Bir yanda yeniliğin baş döndürücü açılımı vardı, bir yanda da tarihsel süreklilikteki kopuş yazarlarda yalnızlık ve temelsizlik duygusuna yol açmıştı. Bu iki eğilim de, Romantizmin öncülerinden olan Chateaubriand’ın yapıtlarında görülebiliniz. Devrime karşı olan bu yazar, gençliğin yalnızlık ve mutsuzluğunu lirik ve ritmik bir düzyazıyla anlattığı René’yle romantik edebiyat için model oluşturuyordu.
Devrimden sonra Fransa’da filozofların ve en üstün eleştirel düşüncenin çağı oldu. Eleştirel düşünce dine ve dinsel doğmalara olduğu kadar, sivil topluma, sivil toplumun örgütlenme biçimine ve temellerine de yöneldi.
Güzel Sanatlar Bakımından
B) DÜNYA DEVLETLERİ’NE FRANSIZ DEVRİMİNİN ETKİLERİ
1789 Fransız Devrimi’nin dünya tarihinde bir dönemi kapayarak yeni
bir dönemi açacak olması, kuşkusuz dünyada birçok örneği olan rejim değişikliklerinin boyutlarını çok aşan sonuçlarından kaynaklanır. Bu devrimle Avrupa’da feodalite dönemi sona eriyor, ilk defa olarak insan ve yurttaşlık hakları gündeme geliyordu: artık bütün insanlar özgür, hukuk ve yasalar karşısında eşit sayılacak, düşünce ve basın özgürlüğü yaşanacaktı. Sıradan yurttaşların kazandığı bütün bu haklar ve bir krallın halkı tarafından yargılanıp idam edilmiş olması, Fransız Devrimi’ni kendi monarşileri için de dehşetli bir tehlike olarak gören bütün Avrupa ülkelerini derinden sarsmıştır. Daha sonra yeni yönetim biçimlerinin ortaya çıkmıştır. Monarşi rejimi yıkıldı ve onun yerine önce meşrutiyet yönetim biçimi daha sonrada cumhuriyet yönetimini esas alan devletler kuruldu. Fransız ihtilalinin getirdiği milliyetçilik fikirleriyle bazı devletler (Rumlar, Sırplar, Arnavutlar, Hırvatlar, Romenler gibi devletler) ayaklanmaya başladı ve sonucunda Rusya, Avusturya, İngiltere ve Fransa’nın desteğiyle bağımsızlıklarını elde ettiler. Daha yeni başlamış olan sanayiyi (özellikle İngilterede) hızlandırdı.
Devrim sırasında İngiltere ve Almanya’ya giden Fransız yazarlar, bu ülkelerde daha önce başlamış olan Romantizmi geliştirmeye çalıştılar ve Almanya ve İngiltere’de Romantizm ile ilgili kitaplar yazdılar.
C) OSMANLI DEVLETİ’NE FRANSIZ DEVRİMİNİN ETKİLERİ
Fransız Devrimi, Fransız Devriminin Sonuçları, Fransız Devriminin Sonuçları Nelerdir, Fransız Devriminin Sonuçları hakkında bilgi, Fransız Devriminin Sonuçları ile ilgili bilgi, Fransız Devriminin Sonuçları kısaca, Fransız Devriminin Sonuçları ile ilgili kısa bilgi, Fransız Devriminin Dünyaya Etkileri, Fransız Devriminin Etkileri,
Fasıl ne demek