Kim haklı? - Samsun Haber Hattı
Ana Sayfa > Şenol KUL >
Yaşamda mutluluk ve başarı biraz da karşılaşılan sorunları çözme becerisine bağlıdır. Sorun kendimizle ilgiliyse çözüme odaklanır, çözüm yolları ararız ve çaresini bulduğumuzda da çözeriz. Ya sorun bireyler arasında veya çok aktörlü, çok boyutlu toplumsal ise ne yaparız?
Mantıken olması gereken; bireylerin bir araya gelip, soruna değil çözüme odaklanmaları ve çözüm yolları aramalarıdır. İnsanlar duyguları değil aklı kullanarak, çözüm yollarından birinde uzlaşıp, ortak sorunlarını kolayca çözebilirler. Yani sorun odaklı değil çözüm odaklı, duygusal değil mantıklı düşünerek sorunlarımızı çözebiliriz.
Ya günümüz toplumunda olan nedir?
Çözüm odaklı düşünenler çare peşinde, sorun odaklı düşünenler ise haklılığını ispat peşindedir.
Peki haklılık sorunu çözer mi?
Yıl 1975. Abim, ilçede lisede öğrenci. Babam ekonomik durumu uygun olduğu için abime sıfır bir yerli otomobil alır. Yaklaşık 40 yıl önceki Türkiye’nin durumunu düşünürsek bunun ilçede ne anlama geldiğini anlarız. Abim artık ilçenin en popüler gençlerinden biridir. Bir gün ilçenin en zenginlerinden ve aynı zamanda bir partinin ilçe başkanlığını yapan dayım köye gelir. İlçeye dönmek istediği zaman abimden kendisini İlçeye bırakmasını ister. Ve beraberce yola çıkarlar. Samsun-Ordu karayolunda seyir halindeyken, bir kamyon başka bir aracı sollayarak abimin kullandığı arabaya doğru gelmeye başlar. Dayım abimi uyarır:
-“Kamyon üzerimize geliyor” der
-“Yol hakkı benim” der ve yoluna devam eder.
-“Oğlum kamyon üzerimize geliyor, yoldan dışarı çık” der.
-“Dayı, kamyon haksız, ben haklıyım yol benim” der.
Kamyon hızla üzerlerine gelirken bu diyalog dayımla- abim arasında birkaç kez tekrarlanır. Kamyon hızla üzerlerine gelmeye devam etmektedir. Artık dayım dayanamaz ve abime iki Osmanlı tokatı atarak zorla yol dışına çıkarır. Bunun üzerine abim ağlayarak:
-“ Neden beni cezalandırıyorsun? Haklı olan benim. O yüzde yüz haksız” der.
-“ Doğru sen haklısın. Hem de yüz de yüz haklısın ama gebereceğiz ya oğlum. Eğer arabayı sürmeye devam etseydin ne olacaktı? Kaza olacaktı. Ya ölecek, ya öldürecek , ya yaralanacak ya da yaralayacaktık. Bak oğlum, hayat bu tür olayları senin karşına hep çıkaracak. Bu kafayla gidersen ya çok yaşamazsın ya da kafayı yersin. Hayatla inatlaşma, kazanamazsın!”
Sakinleştikten sonra beraberce ilçeye giderler.
Yaşamda kaçınılmaz olan bir sorunla karşılaştığımızda çözüme mi odaklanmalıyız yoksa soruna mı? Çözüm odaklı düşünenler çözüm yolları arayışında iken sorun odaklı düşünenler haklılıklarını ispatlama peşindedirler. Haklı olmak tek başına sorunu çözemeye yeter mi? Yoksa sorun karşısındaki tutumumuz mu çözüm için belirleyici olur? Duyguların esiri olarak “haklıyım öyleyse karşı tarafı cezalandırmalıyım” diye çatışmacı bir tutum takınırsak, sorun çözülmez büyür. Eğer haklıyım ama önemli olan haklılığım değil sorunun çözülmesidir diye düşünüp , duyguları değil aklı kullanarak, uzlaşmacı bir tutum takınırsak hem kendi haklarımızı savunmuş oluruz hem de sorunu uzlaşmacı bir tutumla daha kolay çözeriz.
Ortada bir sorun varsa mutlaka bir taraf mı haklıdır?
Toplumsal olaylar çok aktörlü, çok boyutlu olduğuna göre, nereden baktığınıza bağlı olarak birden fazla kişi haklı olabilir. Çünkü olayın göremediğiniz boyutu nedeniyle kendinizi haklı görebilirsiniz ama Nasreddin hoca hikayesin de olduğu gibi herkesin haklılık payı olabilir.
Peki o zaman sorunu nasıl çözeceğiz?
Haklılık durumu siyah ve beyaz gibi biri haklıysa diğeri haksızdır gibi bir durum değildir. Kırmızı, mavi, sarı, gri gibi diğer renklerde vardır. Dünyaya siyah ve beyaz olarak bakmayalım. Peki önemli olan kimin haklı olduğu mu yoksa sorunun çözümü mü dür? Peki sen haklısın ama sorun yerinde dursun diyebilir miyiz? Sorunları çözmeden de yaşayabilir miyiz?
Neden insanlar haklılıklarını ispat için harcadıkları enerjiyi sorunu çözmek için harcamıyorlar. Üstelik çok boyutlu çok aktörlü toplumsal ve sosyal sorunlarda kimin haklı olduğu kimin haksız olduğu nasıl belirlenecek?
Türkiye de her yerde herkes haklılığını ispat peşine düşmüş. fikir ve politika tartışıyorum diye TV’lerde görünen insanlar, çoğu zaman futbol muhabbeti yapıyorlar. Benim takımım senin takımından daha iyidir. Her biri kendi mevziinden o kadar emin ki, o yüzden de fikir konuşmuyorlar.
Sosyal sorun ve süreçler tek bakış açısıyla anlaşılamaz ve çözülemezler. Bize haklılığını ispat derdine düşmüş demogoglar değil, halis düşünce ve ilim adamları gerek.
Çözüm odaklı düşünenler mi yoksa sorun odaklı düşünenler mi?
Yüreğinin sesini dinle... (23.01.2014)
Dikiz Aynası (23.01.2014)
Gerçek deli kim? (23.01.2014)
Yeter ki parayla olsun! (23.01.2014)
Meydan, Park ve Anıt (23.01.2014)