İdlib Haberleri: Lavrov: "Rusya İdlib’de insani koridor oluşturacak"
İdlib Haberleri: Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Rusya’nın İdlib’de uzlaşma fırsatlarını teşvik etmek için insani koridor oluşturacağını duyurdu.
Haber Merkezi 16:58 Eylül 14, 2018 Son Güncelleme: 17:03 Eylül 14, 2018 IHA
Rusya İdlib’de insani koridor oluşturacağını açıkladı.
Fotoğraf: Ammar Abdullah
Prof. Dr. Nurşin A. Güney - Bahçeşehir Kıbrıs Üniversitesi İİSBF Dekanı/CEMES BaşkanıBir süredir ben dahil, eli kalem tutan, dili söz söyleyen herkes Suriye’de sona doğru yaklaştığımızı, İdlib’in bu sona doğru giderken bir ara son, bir yarı final falan olduğunu söylüyor. 8 yıllık Suriye savaşının ahlaki, siyasi, ekonomik yükünden sıkılmış uluslararası toplum, “ölen ölsün, kalan sağlar bizimdir” ruh halinin verdiği tembel huzursuzlukla topu Astana üçlüsüne atmış görünüyor. Tüm zihinler, Tahran Zirvesi’nin sonucunda ne olduğunu, çıkan 12 maddelik Sonuç Bildirgesi’nin anlamı üzerinde düşünüyor. Ancak tüm bunlar olurken, bazı işaretler bize ne İdlib’de ne de Suriye’de sonun başlangıcına daha gelmediğimizi düşündürüyor. İlk işaret çok gizli, saklı da değildi itiraf etmek gerekirse. ABD’nin eski Ankara Büyükelçisi, yeni Suriye temsilcisi James Jeffrey, Suriye konusunda geçtiğimiz günlerde baklayı ağzından çıkardı ve Rejim’in, gelecek günlerde Suriye’de kimyasal silah kullanılacağına dair ciddi kanıtların ABD’nin elinde olduğunu söyledi. Ne büyük sürpriz; gerçi Jeffrey bu açıklamaları yaparken Rejim güçleri İdlib’de varil bombaları kullanıp, bugün bir okul, yarın bir hastane, öbür gün başka bir sivil hedef derken, ölüm saçmaya devam ediyorlardı. Adım adım, hem İdlib’de birleşme yolundaki muhalefetin, hem de Tahran’da İdlib’de sivillere olacakları önemsediğini resmi olarak açıklayan Türkiye’nin neye ne kadar müsaade edeceğini Rejim, Rusya ve Tahran deneye dursun; Jeffrey – özel temsilci olduğundan beri, Pentagon’un ağzı ile konuşmaya devam ediyor. Zaten, 17 Ağustos’ta düzenlediği ilk basın toplantısında da Jeffrey, İdlib konusunda uyarılarda bulunmuş, “İdlib hikayesinin son bölümü henüz yazılmadı” demişti. Trump ekibi, post-modern kamuoyunun kısa hafızasına güveniyor olmalılar. Trump, Suriye’den çekiliyoruz filan derken, ABD’nin, İdlib oyununun son bölümünü -bu karmaşada- Tomahawklar ve Amerikan üstleriyle yazsak ne güzel olur dediği ortaya çıkıyor. Baylar, bayanlar; ABD Suriye’den çekilmiyor, aksine Suriye’de Rusya’nın bir hata yapmasını dört gözle bekliyor. Beklerken de karşısındakilerin sinirini bozacak şekilde silahlarını Suriye’nin üzerinde sallıyor. Suriye’de bolluk konusunda ölümle rekabet edecek yegâne şey, bahane olabilir. DAEŞ bahanesi yetmezse kimyasal silah bahanesi, kimyasal silah bahanesi yetmezse “cihatçılar geliyor-gidiyor” bahanesi. Göreceğiz, Washington, önümüzdeki günlerde bu bahaneleri teker teker, hızla, tekrar sahaya sürecek. TAHRAN ZİRVESİ BAŞARILIABD’leri Suriye kitabının İdlib bölümünü, üzerinden kan damlası eksik olmayan kendi kalemi ile yazmaya hazırlanırken, İdlib bizim bölümümüz, kimseye bırakmayız diyen diğer hevesliler; Rusya ve İran, Astana ortakları Türkiye’yi neye-nasıl ikna edebileceklerini görmek için Tahran Zirvesi’ni kullandılar. Doğal olarak uluslararası ilgi de taraflar arasında ikna sürecine odaklandı ve üç ülke liderinin Suriye’nin geleceğiyle ilgili sahip oldukları farklı hassasiyetlerin canlı televizyon yayınında kamuoyu ile paylaşılması bütün dikkatleri farklılıklar üzerine çekti. Oysa Tahran Bildirisi’nin, tüm farklılıklar, soğukluklar, gerginliklere rağmen Astana mutabakatını bir adım öteye götüren bir yönü var. Bilindiği üzere, Astana mutabakatı İran-Türkiye-Rusya üçlüsü arasında Suriye’nin bugünü ve geleceğiyle ilgili asgari müşterekler üzerine inşa edilmişti. Bugüne kadar en önemli asgari müşterek de, Suriye’nin toprak bütünlüğünün korunmasıydı. Tahran Zirvesi sonuç bildirgesinde de bu asgari müştereğin korunduğunu görüyoruz, kısaca Tahran Zirvesi, Astana ruhunu korumak konusunda başarılı oldu. Ancak, çok da dillendirilmeyen, başka bir başarısı var Tahran Zirvesi’nin. Tahran’da üç lider, ilk kez Suriye’nin geleceği söz konusu olduğunda, yeni bir azami müşterek bulduklarını dünya kamuoyu ile paylaştılar. Üç ülke, farklı gerekçelerle, ABD’nin Suriye’den artık çekilmesini istiyor. ABD’nin Tahran öncesi çabası (hem Astana üçlüsünü dağıtmak için Türkiye ve Rusya’ya ayrı ayrı, farklı aracılarla sunduğu havuç ve sopalar- İran’a sadece sopa var-; hem Rejim kimyasal silah kullanacak biz de vuracağız açıklamaları) ve Suriye’nin kuzeydoğusunu askeri ve idari olarak güçlendirmek için harcamak zorunda kaldığı milyonlarca dolar düşünüldüğünde, Tahran Zirvesi’nden çıkan bu ses Washington’un, Jeffrey’nin, Pentagon’un kesinlikle duymak istemediği bir ses. Bugün, Suriye’de askeri olarak var olan üç ülke ABD, Suriye’den çekilmeli diyorsa; ABD ise çekilemiyorum çünkü DAEŞ var, kimyasal var, ekolojik-demokratik teröristlerimin yani PYD’nin korunması lazım filan diyorsa, geldiğimiz noktada ABD-Rusya jeopolitik, jeo-ekonomik mücadelesinin Suriye’de bitmediğini söyleyebiliriz. Bu mücadele, hala Suriye’de hesapları karıştıran, süreçleri zora sokan, pazarlık masalarını açıp kapayan temel etmen. Bu mücadele dolayısıyla da Astana sürecinin yolu taşlı, engebeli ama üç ülke için de hala ilerlenebilir.ASTANA TRENİ TAHRAN’DAN KALKARKENRusya, Tahran Zirvesi’ne İdlib saldırıları konusunda hemen hemen kararlı bir biçimde gitti. ABD, Suriye’de Rusya ile her şeyi paylaşmaya hazır olduğunu söylemediği müddetçe (- ki jeopolitik bakış açısına göre ABD için Suriye hem çok değersiz hem de Rusya’ya A2/AD üstünlüğü verilmeyecek kadar değerli-) Rusya Suriye’de tüm kazanımlarına rağmen diken üstünde. Tahran öncesi Rusya’yı belirli noktalara hava saldırısında bulunmaya teşvik eden faktör de buydu. Moskova, Cenevre’ye gitmeden önce sahada Rejim üzerinden Suriye’de elini kuvvetlendirmek, mümkünse Cenevre masasında pazarlığı bu kuvvetli noktadan başlatıp, Washington’dan taviz koparmaya çabalamanın iyi bir fikir olduğunu düşünüyordu. Rusya’nın pazarlık masası için güç gösterisini, Lazkiye için hayati önemde olan İdlib’de gerçekleştirme kararı, kazanır görünürken kaybeden Esad rejimi ve Trump’a rağmen ölmedik ayaktayız demek isteyen İran için bulunmaz bir fırsattı. Farklı stratejik sıkışmalar içerisindeki Rejim (ülkesi elden gitti), Tahran (İdlib’e bakarken Basra’yı kaybediyor) ve Moskova (hava kuvvetleri ve donanmasını yürütmek için her gün petrol fiyatlarını takip etmek zorunda) fırsatın cazibesine kapılmışken, onlara Astana üçlüsünden Türkiye’nin insani ve stratejik uyarılarını dinlemek de güç geliyor. Ankara’nın, bu noktada kendini hayale kaptırdığını söylememiz zor. Daha çok, Türkiye verdiği mesajlarla ve yaptığı uyarılarla hem dünya kamuoyuna karşı pozisyonunu iyice açık hale getirmek istediğini, hem de İdlib’de alacağı tedbirler için zaman kazanmak istediğini söyleyebiliriz. Sonuçta Astana treni Tahran durağında, sarsıla sarsıla ilerlemeden önce durdu ve Ankara kendisi için neyin önemli olduğunu tekrar duyurdu. Kamuoyundaki hava farklı olsa da, Türkiye’nin sesinin bu duraklama anında, ister istemez işitildiğini de söyleyebiliriz. Zirve Bildirisi’nde yer alan 2 madde Ankara açısından son derece önemliydi. Bu maddede, Astana Üçlüsü, ‘‘Suriye’ye komşu ülkelerin ulusal güvenliğini zayıflatmayı amaçlayan ayrılıkçı gündemlere karşı durma kararlığını ifade ettiler.’’ Kısaca, Astana treni, Tahran’da yakaladığı azami müştereği gerçekten azami hale getirerek, Fırat’ın doğusundaki ABD destekli terör kuşağını ve tabi ABD’yi hedef alıyor. Bu Türkiye için çok önemli bir ayrıntı; zira Tahran Bildirisi’nde İran ve Rusya, mücadele edilecek terörist grupların isimlerini sayarken sadece DAESH, Al-Nusra gibi örgütlerin isimlerini saymakla yetinmek, Kürt kartını açıkta bırakmak istiyorlardı. Sonucun Türkiye’nin yorumuna yeşil ışık yakacak şekilde çıkması hem Irak, hem de Suriye PKK’sı tarafından endişe ile izlenmiştir.Astana treninin güzergahı ya da Suriye’de döşenen rayların saydamlığı konusunda sonuna kadar şüphe duymamız için sebepler var. Ancak unutulmamalı, uzun süredir Türkiye, Suriye’de real-politik bir gündemi takip ediyor. Ankara için mevcut koşullarda en önemli olan şey, sahada askeri-politik varlığını sürdürmektir. Yani, pazarlık masalarına oturduğunda (Astana, Cenevre, gelecekteki diğerleri) Türkiye elinde, mevcut kazanımlarını -Cerablus- Afrin- Cinderes hattı gibi- sağlam bir biçimde tutmak istiyor. Böylece, Türkiye hem güneyinde oluşturulmak istenen terör kuşağını bölmüş olacak, hem de Suriye’de bir siyasi yönetim kuruluncaya- ve bu yönetim ülkede güvenliği temin edinceye kadar- güneyinden kendisine yönelebilecek terör tehditlerini bertaraf etmiş olacak. Nitekim Cumhurbaşkanı Erdoğan da Tahran Zirvesi’nde, Suriye’de Ankara’ya yönelik güvenlik tehditler sona ermeden Türkiye’nin Suriye’den çekilmeyeceğini kameralar önünde hiç çekinmeden ilan etti. İdlib’in bir oyun bitirmediğini gösteren ikinci işaret. Ama elbette İdlib, Rusya ve İran için olduğu kadar, Türkiye için de yeni stratejik adımlara (riskli ama önemli sınavlara) olanak sağlıyor. Cumhurbaşkanı Sözcüsü İbrahim Kalın da geçen günlerde bu konuya değindi. Kalın Daily Sabah gazetesinde kaleme aldığı yazısında, Türkiye’nin İdlib’deki 12 gözlem noktasının önemini tekrar hatırlatıyordu. Kalın, bu gözlem noktalarının İdlib’de o noktalara yapılacak saldırıları caydıracağını, yani Rusya ve İran’ın 12 gözlem noktasındaki sivil halka Rejim’in olası bir saldırı düzenlemesine onay vermeyi göze alamayacağını ima ediyordu. Çünkü Astana treninin taşlı, engebeli yollardan sarsıla sarsıla gitmesine herkes alışık ama trenin raydan çıkmasını hiç kimse başta da Rusya hiç istemez. Öyleyse İdlib’de 12 gözlem noktasına konuşlanmış Türk askerinin işlevi, caydırıcılık kapasitesi bakımından Soğuk Savaş’ta Batı Almanya’ya konuşlandırılan Amerikan askeri ile aynıdır. Bunun ne demek olduğunu, kimse bilmiyorsa, inanın Almanya’da bir avuç askeri aşamayan Ruslar çok iyi biliyordur.ORTALIK TOZ, DUMAN VE BARUT KOKARKENTabii İdlib ’deki Türk caydırıcılığın, bazı asimetrik tehditlerle, paramiliter, hibrit unsurların saldırıları ile sınanması, maalesef beklenilebilir. Bu nedenle, İdlib’de Türkiye’nin sahip olduğu 12 gözlem noktasına yönelik olası küçük çaplı provokatif askeri riskler şimdilik bertaraf edilmiş değil. Şu anki atmosferde bu tür riskler için uygun ortam yaratmış durumda çünkü İdlib’de saha da henüz asimetrik güçler silah bırakma kararı almadılar. Rejim olası bir kara saldırısına hazırlanırken, böyle bir kararı almaları da güç görünüyor. Nitekim, 9 Eylül günü muhalifler silahlarını bırakmayacaklarını ve Rejim saldırılarına direneceklerini ilan ettiler. Kısaca, herkes İdlib’de yakında kopacak fırtınaya hazırlanıyor. Türkiye’de bir yandan sınıra askeri takviye yapıyor, bir yandan da İdlib’de gerçekleşecek olası kara saldırısı sonucunda sınırlarına yönelik oluşacak göç dalgasını Afrin/Cinderes’te karşılamak için harekete geçiyor. Rejim saldırısının konvansiyonel düzeyden kimyasal silaha doğru tırmanması halinde, Ankara tedbir olarak 12 gözlem noktasında sağladığı caydırıcılık üzerinden, tampon bir alan yaratmak için bekliyor. Tahran’daki gelişmeleri, kamuoyuna yansıtılanları ve çok dillendirilmeyenleri izleyen bir aktör daha var. ABD, İdlib’de Rusya’ya elindeki kozları oynama fırsatı vermeyebilir. Küçücük bir alanda Rusya ve ABD’nin kapışması İdlib’i yaşayanlar için cehenneme çevirebilir. Türkiye, konuyu uluslararası gündemde tutarken, olası göç dalgasını Afrin’de karşılamak ve kimyasal/konvansiyonel saldırılara karşı İdlib’de tampon bölge yaratmak için gerekli meşru gerekçeyi de ortaya alenen koymuş oluyor. Görünen o ki, şimdilik AB de, BM de, insani felaketi önleme topunu, Astana Üçlüsü’ne, üçlü içerisinde bu konuyla tek ilgilenen Türkiye’ye atmış durumdalar. Tabii ki, umudumuz, aklıselimin galip gelerek, Rusya, Rejim ve İran’ın kendi sıkışmışlıklarına daha uzun ama daha kansız bir yoldan çözüm bulmaya çalışmaları. Sonuçta, İdlib oyunu ABD’nin reaksiyonunu tetiklerse hem İran, hem de Rusya için bedeli ağır bir stratejik hata olabilir. Bir bakarsınız Moskova kazanıyorum derken kayıpla karşılaşır. Elbette, Türkiye Astana ortaklarının stratejik hata yapıp zorda kalmasını, İdlib kapanına kollarını, bacaklarını kaptırmalarını arzu etmez, fakat Suriye mücadelesi aktörleri kendi varoluşlarını öncelemeye de itiyor. İdlib kapanı kapanırken, toz, duman, kan, barut ortaya saçılacak, görüşü bulandıracak ama Türkiye elinde hangi alternatifleri tuttuğunu bugün o kadar iyi biliyor ki, İdlib’de gözün gözü görmediği günlere hazır.
Rusya, İran ve Esed rejimi siyasi çözümle ilgilenmiyor. Türkiye bunu geçen hafta öğrendi, İdlib'de ateşkes istedi ama Rusya ve İran, Türkiye'nin bu teklifini kabul etmedi.Bu sözler, ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Nikki Haley'e ait.İdlib.Muhaliflerin son kalesi, Esed rejiminin şimdiki hedefi.3 milyon sivilin yaşadığı bölgede katliam korkusu hakim.Son birkaç günde 30 binden fazla sivil, şehri terk etti.Büyük bir göç dalgası kapıda.İdlib konusunda yapılan 'çatışmasızlık' anlaşması defalarca ihlal edildiTürkiye, İran ve Rusya'nın Ankara'daki büyükelçilerini Dışişleri Bakanlığı'na çağırarak Suriye ordusunun operasyonlarına son verilmesi için Beşşar Esed yönetimine baskı yapılmasını talep etmişti.Türkiye Mayıs 2017'de Suriye'nin müttefikleri olan Rusya ve İran ile Kazakistan'ın başkenti Astana'da bir uzlaşmaya vardı ve İdlib "çatışmasızlık bölgesi" ilan edildi.Video: İdlib'de düğüm: Göç dalgası kapıdaTaraflar İdlib genelinde gözetleme kuleleri kurarak isyancı gruplarla hükümet güçleri arasındaki çatışmaları engellemek üzerinde anlaştı.Bu anlaşmayla birlikte, Suriye'de 7 yıldır süren savaşın farklı taraflarını destekleyen üç ülke bir uzlaşıya varmış oldu. Ancak o günden bu yana bu anlaşma çok defa Rusya ve Esed rejimi tarafından sekteye uğratıldı.Çaresiz bekleyiş. #İdlib pic.twitter.com/8diq6XYX5M&mdash; Yeni Şafak Dünya (@yenisafakdunya) 6 Eylül 2018 İdlib neden önemli?İdlib, Türkiye için stratejik ve güvenlik anlamında önemli.Sınırın diğer tarafında asker bulundurarak ulusal güvenliğini teminat altına almak isteyen Türkiye, aynı zamanda yeni bir göç dalgasını da önlemek istiyor.Bugün Türkiye'de üç milyondan fazla Suriyeli göçmen bulunuyor.İngiltere'den destek: Erdoğan'a kesinlikle katılıyoruzİngiltere'nin Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Karen Pierce, Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Wall Street Journal gazetesinde İdlib ile ilgili kaleme aldığı makaleye atıfta bulunarak ''Cumhurbaşkanı Erdoğan'a kesinlikle katılıyoruz.Türkiye'nin İdlib için bir planı var, muhalifler teröristlerle mücadele ederken rejim onlara saldırmayacak. Konseyin bunu konuşuyor olması gerek'' dedi.Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), Rusya'nın talebi üzerine Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'nin Tahran'da yaptığı zirvenin sonuçlarını ve İdlib'deki gelişmeleri görüşmek üzere önceki akşam toplandı.İdlib konusunda kim ne diyor?Cumhurbaşkanı Erdoğan, geçtiğimiz günlerde İran'ın başkenti Tahran'daydı. Rusya Devlet Başkanı Putin ve İran Cumhurbaşkanı Ruhani ile Suriye'yi görüşen Erdoğan, "İdlib’de elimiz kolumuz bağlı durmayacağız. Bu insanları Esed rejiminin insafına bırakamayız" demişti.Rusya Devlet Başkanı Putin, "Ortak mutabakatlarımızın başarılı şekilde hayat geçirilmesi siyasi çözüm sürecini ilerletebildi. Özellikle Suriyeliler kendi başına ülkenin kaderini tayin etmeye imkan bulacaklar" mesajını verdi.İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, zirve sonrası yaptığı açıklamada, "Teröristleri silahlarını bırakmaları için teşvik etmeliyiz.İdlib'de sivillerin zarar görmemesi için tedbir almalıyız" diye konuştu.BM'den çağrı: Boşa çıkmasınBM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Türkiye, Rusya ve İran'a İdlib'de savaşı önleme ve sivillerin korunması için hiçbir çabayı boşa çıkarmama çağrısında bulundu.Guterres, BM Genel Merkezi'nde gazetecilere açıklamasında, İdlib'de çok fazla şeyin tehlikede olduğunu belirterek kana bulanmış Suriye'de geniş çaplı bir savaştan kaçınılmadığı takdirde daha önce hiç görülmemiş bir insani felaket yaşanacağı uyarısı yaptı.Hayatları altüst oldu ve gidecek hiçbir yerleri yok.İdlib'de yaşayan yaklaşık 3 milyon kişinin yarısının daha önce yerlerinden edildiğini hatırlatan Guterres, ''Hayatları altüst oldu ve gidecek hiçbir yerleri yok.'' dedi.Evlerini terk etmeye zorlanan sivillerin büyük bir kısmı halihazırda "korkunç" şartlar içinde yaşamak zorunda kalıyor. Avrupa Birliği (AB) Komisyonu Başkanı Jean-Claude Juncker, İdlib'de insani felakete doğru gidildiğini belirterek, "İdlib bizim için derin bir endişe kaynağı olmalıdır. Çok kısa sürede yaşanacağı açık olan bu insani felaket karşısında sessiz kalamayız." dedi.Birleşmiş Milletler ise, 2011'den bu yana iç savaşın devam ettiği Suriye'de bu sene şimdiye dek görülmemiş düzeyde yerinden edilmeler yaşandığını açıkladı.Komisyonun ocak-temmuz döneminde Suriye'deki insan hakları durumuna ilişkin hazırladığı 24 sayfadan oluşan rapor yayımlandı.6 ayda 1 milyon kişi yerinden edildiRaporda, 2011'den bu yana iç savaşın devam ettiği Suriye'de bu sene şimdiye dek görülmemiş düzeyde yerinden edilmeler yaşandığına dikkat çekilerek, Beşşar Esed rejiminin, "silahlı muhaliflerin" ve "terörist organizasyonların" kontrolündeki bölgelere yönelik yılın ilk 6 ayında düzenlediği saldırılarda aralarında çocukların da bulunduğu 1 milyondan fazla Suriyelinin yerinden edildiği vurgulandı. Raporda, evlerini terk etmeye zorlanan sivillerin büyük bir kısmının halihazırda "korkunç" şartlar içinde yaşamak zorunda bırakıldığının altı çizildi.Üç kişiden oluşan komisyonun hazırladığı raporda, devam eden müzakerelerin sonuçsuz kalması durumunda ülkenin kuzeybatısındaki İdlib ilinde de benzer durumunun yaşanacağı uyarısında bulunuldu.Yıl başından haziran ayı ortasına kadar Esed rejiminin yoğun saldırılar düzenlediği Halep, Humus'un kuzeyi, Şam kırsalı, Dera ve İdlib'deki insani duruma dikkat çekilen raporda, bu bölgelerdeki "kilit çatışmaların" ülke içinde kitlesel göçlere ve sivillerin evlerinden koparılmasına yol açtığına işaret edildi.Video: “Mülteci olmak zor…”"Savaş suçları işlendi"Raporda, 6 aylık dönemde adı geçen bölgelerde yoğun çatışmalar yaşandığı anımsatılarak, "Çatışmaların çoğunda, silahlı gruplar tarafından da olmak üzere, ayrım gözetmeksizin saldırılar, korunan hedeflere kasten saldırılar, yasaklanmış silahların kullanılması, yağmalama ve zorla yerinden edilmeler de dahil savaş suçu işlenmesi dikkati çekti." ifadesine yer verildi.Komisyon raporunda ayrıca çatışan tüm tarafların uluslararası insan hakları hukukunun gereği olarak sivilleri korumak için uygulanabilir tüm önlemleri almadıklarına yer verildi.Yerinden edilen Suriyelilerin, geçim sıkıntısı ve sayısız zorluklarla karşı karşıya bırakıldığına vurgu yapılan raporda, sivillerin yeterli gıdaya, suya, temel sağlık hizmetlerine ve barınma imkanlarına erişimindeki büyük sıkıntılara dikkat çekildi.Birleşmiş Milletler insan hakları müfettişleri, Suriye hükümet güçlerinin bu yıl Guta ve İdlib'de üç kez daha, kullanımı savaş suçu olarak nitelendirilen yasaklı klor gazı kullandığını belirtti.
Başkan Tayyip Erdoğan, Suriye'nin İdlib kentindeki son gelişmeleri ve Türkiye'nin pozisyonunu Amerikan Wall Street Journal (WSJ) gazetesine yazdığı "Dünya Esed'i Durdurmalı" başlıklı makalede değerlendirdi.Türkiye'nin, İdlib konusunda elinden geleni fazlasıyla yaptığına işaret eden Erdoğan, Beşşar Esed rejiminin Suriye'de son 7 yıldır eylemlerinin ortada olduğunu kaydetti. Esed rejiminin İdlib'e yönelik yaklaşan saldırısına dikkati çeken Erdoğan, "İdlib'e yönelik saldırı ufukta gözükürken uluslararası toplum sorumluluğunun farkında olmalı. Pasif kalmanın bedeli büyük olur. Suriye halkını Beşşar Esed'in merhametine terk edemeyiz. Rejimin İdlib'e yönelik saldırı amacı, gerçek ve etkili bir terörle mücadele kampanyası değil, ayrım gözetmeden muhalefeti ortadan kaldırmaktır" değerlendirmesinde bulundu.İDLİB KÖPRÜDEN ÖNCEKİ SON ÇIKIŞErdoğan, makalesinde şu değerlendirmelere yer verdi:"İdlib, köprüden önceki son çıkıştır. Eğer Avrupa ve ABD şimdi harekete geçmede başarısız olursa sadece masum Suriyeliler değil, tüm dünya bedel ödemeye katlanacaktır. Türkiye yanı başındaki katliamı durdurabilmek için tüm gücüyle elinden geleni yapmıştır. Başarılı olduğumuzdan emin olmak için dünyanın kalanı da dar kişisel çıkarları bir kenara koymalı ve bunları siyasi çözüme yöneltmelidir."TERÖR ÖRGÜTLERİNİN HEDEFİ OLDUKTürkiye'nin 3,5 milyondan fazla Suriyeli'ye ev sahipliği yaparak büyük bir özveri sergilediğine değinen Erdoğan, "Aynı dönemde yanı başımızda faaliyet gösteren terör örgütlerinin de hedefi olduk: Sözde İslam Devleti ve PKK. Ne insani yardımların ağır bedeli ne de güvenlik endişeleri kararlı duruşumuzu zayıflattı" yorumunu yaptı. Türkiye'nin Suriye'deki krize çözüm bulma noktasındaki diplomatik çabalarına da vurgu yapan Erdoğan, Cenevre ve Astana görüşmelerine atıfta bulundu ve Ankara'nın tüm bu süreçlerdeki arabulucu rolüne işaret etti.SORUMLULUK ALIN ÇAĞRISIEsed rejiminin, müttefikleriyle beraber İdlib'e yönelik saldırı hazırlığını sürdürdüğünü belirten Erdoğan, "Böyle bir saldırıyı engellemeye yönelik olarak Hükümetimiz bir çatışmasızlık bölgesinin belirlenmesine katkıda bulundu ve 12 gözlem noktası kurdu" bilgisini verdi. İdlib konusunda ABD'ye seslenen Erdoğan, Moskova ve Tahran'a da çağrıda bulunarak, şöyle devam etti:"Kimyasal saldırılara odaklanan ABD'nin, ölümler arasında keyfi hiyerarşi gözetmeyi reddetmesi gerekir. Konvansiyonel silahlar çok daha fazla ölümden sorumludur fakat yanı başımızdaki katliamı durdurma sorumluluğu sadece Batı'ya düşmemektedir. Astana sürecindeki ortaklarımız Rusya ve İran da bu insani felaketi durdurmada aynı şekilde sorumludur."Esed’in çözümü yanlışErdoğan, makalesinde şunları kaydetti: "Esed rejimi kendi saldırılarını terörle mücadele zemininde meşrulaştırmaya çalışıyor. Bu konuda hataya düşmeyin: Hiçbir ülke Türkiye'den daha fazla terörle mücadelede takdiri hak etmemektedir. Beşşar Esed'in çözümü ise yanlıştır. Masum insanlar terörle mücadele adına kurban edilmemelidir. Bu, sadece aşırılıkçı ve terörizme yeni imkanlar doğuracaktır. DEAŞ'ın ortaya çıkışı, Suriye'de olanların bir sonucuydu, sebebi değil."Ilımlı muhalefetin desteği belirleyiciİdlib'de Heyet Tahrir eş-Şam gibi terör örgütlerinin aktif olduğu yerler olduğuna ancak bu unsurların İdlib nüfusunun sadece bir bölümünü oluşturduğuna dikkati çeken Erdoğan, "İdlib'de terörist ve aşırılıkçı unsurları ortadan kaldırmak ve yabancı savaşçıları adalet önüne çıkarmak için daha kapsamlı bir uluslararası terörle mücadele operasyonu gerekli. Ilımlı isyancılar Türkiye'nin, Suriye'nin kuzeyindeki terörle mücadelesinde önemli bir rol oynadılar; onların desteği İdlib'de de önemli olacaktır" değerlendirmesini aktardı. İdlib'de terörle mücadele edilirken sivillerin zarar görmemesinin sağlanabileceğini vurgulayan Erdoğan, Türkiye'nin DEAŞ ve PKK ile mücadele ederken bunun örneklerini sergilediğini kaydederek, "Suriye'nin kuzeyinde düzenin sağlanması noktasındaki Türkiye'nin kabiliyeti, terörle mücadelede sorumlu bir yaklaşımın kalpleri ve gönülleri kazanabileceğinin bir ispatıdır" ifadelerine yer verdi.Siviller tedirginVostok mesajıSürecidinamitler