Trafik kurallarına riayet etmeyen modern çağ insanları, aslında hiç çalışmayan ve illüzyondan başka bir işlevi olmayan düğmelerle kandırılıyor mu?
Eğer böyle düşünüyorsanız yalnız değilsiniz ve haklı olma olasılığınız da yüksek. Tüm dünya, aslında hiçbir işlevi olmayan çok sayıda düğme ile kuşatılmış durumda.
'Teselli düğmesi' olarak da adlandırabileceğimiz bu düğmeler, mekanik olarak sesli ve basılabilir görünse de, işlevsellik açısından koca bir sıfır. Teselli ilaçları gibi teselli düğmeleri de yine de bir hedef uğrunda işlev görüyor olabilir.
Harvard Üniversitesi'nde görevli psikolog Ellen Langer, bahsi geçen düğmelerin psikolojik etkileri olduğunu ve düğmeye basan kişide, kontrolü ele alma hissi yarattığını söylüyor. Langer'e göre düğmeye basmak gibi basit şeyler yapmak, bireyi hiçbir şey yapmamaktan daha rahat ve huzurlu hissettiriyor.
New York Ulaştırma Departmanı, kent genelinde bulunan 1000 trafik düğmesinden yalnızca 100'ünün çalıştığını açıklamıştı. Sayının belki de daha az olabileceği tahmin ediliyor.
Peki trafik düğmeleri neden çalışmıyor?
Bu sorunun belki de en mantıklı cevabı, yıldan yıla daha da kötüye giden trafik olabilir. Yaya geçidi düğmelerinin birçoğu, günümüzdeki trafik sıkışıklığından daha önce döşendi. Uygulamaya geçtiği dönemin ihtiyaçlarına cevap veren bu sistemler, zamanla artan araç ve insan sayısına yetişemez oldu.
Bu düğmelerin işlevleri zamanla daha gelişmiş sistemler tarafından devralınsa da, düğmeler yerinde kalmayı sürdürdü.
Çalışmayan düğme vakasının yaşandığı bir diğer büyük kent de Londra. 6 bin kadar trafik düğmesinin bulunduğu Londra'da, düğmeye basmanız trafiğin belli bir süre durması anlamına gelmiyor.
Londra'nın ulaşım ağı sisteminden sorumlu ismi Glynn Barton, kentin bazı noktalarında karşıdan karşıya geçme sistemlerinin otomatik çalıştığını fakat yayaları yine de düğmelere basmaya yönlendirdiklerini söylüyor.
İstanbul'da da trafik düğmelerin çalıştığına güvenmeyen milyonlar, düğmeye basmak ya da yayalar için yeşil yanmasını beklemek yerine, akan trafikte karşıya geçmeyi tercih ediyor.
Trafik düğmesine bastığınız andan itibaren sesli sistemler devreye giriyor ve bekleme talimatlarını sürekli tekrarlıyor. Trafiğin hemen hemen tamamında elektronik sistemler kullanıldığı için trafik düğmeleri ses çıkaran cihaz olma özelliğinden başka bir işlev görmüyor demek doğru olur.
Trafik düğmeleri sorunsalını bir sonuca bağladığımıza göre, asansör düğmeleri sorunsalına geçelim.
Asansörlerdeki kapı kapama düğmesi gerçekten işe yarıyor mu?
ABD'deki asansörlerde kapama düğmesinin herhangi bir işlevi yok.
ABD Ulusal Asansör Endüstrisi'nden Kevin Brinkman, asansördeki kapı kapama düğmesinin kapıların daha kısa sürede kapanmasını sağlamadığını söylüyor.
Kapı kapama düğmesi çalışmasa da, mevcudiyetinin mantıklı bir açıklaması var. Asansörler kapılarının ortalama açık kalma süresi, değnek ya da tekerlekli sandalye kullanan engelli ya da hareket engeli olan bireylerin asansöre güvenli binebilmesi için kapıların yeterli süre açık kalması gerektiğini bildiren 1990 Engelli Amerikalılar Yasası ile belirlenmiş durumda.
Belirlenen süreye ulaşılmaması durumunda kapı kapama düğmesine basmanın hiçbir işlevselliği yok. Aslına bakılırsa kapı kapama düğmesi yalnızca bir anahtar ya da şifreyle asansör kontrolünü sağlayan itfaiyeciler, acil durum personeli ve bakım personeli için var.
ABD dışındaki ülkelerde de durum pek farklı değil.
Otel ya da iş yerlerindeki ısı ayarlayıcı düğmelere ne demeli?
Teoride kullanıcının ısıyı istediği aralıkta tutmasını sağlayan ve böylece enerji tasarrufu sağlayan bu düğmenin de pek özelliği olmadığını söylemek yanlış olmaz.
Otel ya da işyeri gibi ortamlarda ısıyı kontrol altında tutan tek etmen, duvarda ya da yerde bulunan bir düğme değil. Bu düğmeler her türlü ısı kontrolünü elde bulundurmayı sağlamıyor.
Toparlamak gerekirse, kontrolü sağladığımızı düşündüren düğmelerin hemen hemen hepsi aslında teselli ilaçlarıyla aynı görevi görüyor. Bu düğmeler psikolojik amaçlar dışında hiçbir amaca hizmet etmiyor.
Kapı Kapama Düğmesi
Isı Ayarı Düğmesi
Okuduğunuz MakaleTüm dünya neden çalışmayan düğmelerle kuşatılmış durumda?