Ünite 12 Ders Özetleri
ilitam ,arapça klavye, ilahiyat, önlisans > Forum > ๑۩۞۩๑ Açık Öğretim & İlitam Dunyasi ๑۩۞۩๑ > Dokuz Eylül İlitam > İslam Felsefesi > Ünite 12 Ders Özetleri
Gönderen Konu: Ünite 12 Ders Özetleri (Okunma Sayısı 2080 defa)
24 Kasım 2013, 16:04:02
« : 24 Kasım 2013, 16:04:02 »
12. ÜNİTE / GAZALİ SONRASI FELSEFE : İŞRAKİLİK
S1) SUHEREVERDİ NİN İŞRAKİ HİKMET ANLAYIŞI NASILDIR?
C1) isnanın felsefesi eleştirilir,varlık,itibari/zihni bir kavramdır,mahiyete dayalı tanım teorisi eleştirlir,felsefi düşüncenin antik kaynaklarına (hintçin,
mısır,iran,yunan ) başvurulur
S2) SÜREVERDİNİN ESERLERİNDE BULUNAN UNSURLAR NELERDİR?
C2) sufi hikmwt,hermetizm,platon,Zerdüşt felesefesi bulunur
S3) MOLLA SADRA YA GÖRE AYAN-I SABİTE VARLIKLARIN (ARKETİPLER) SÜREKLİLİĞİ NASIL SAĞLANMAKTADIR?
C3) Allah ın sabite(arketip) varlıklar hakkındaki sağlamaktadır
S4) İŞRAKİ FELSEFE NİN KURUCUSU OLARAK KİM KABUL EDİLİR?
C4 Sühreverdi kabul edilir 1153-1190 iranın sühreverd köyünde doğdu
S5) SÜHREVERDİ NİN EN MEŞHUR ESERİ NEDİR?
C5) hikmetül işrak(Aristo öncesi eski yunan felsefesi ve iran kökenli sufilerden yararlanmıştır)
S6) SUHEREVERDİYE GÖRE ASIL GERÇEKLİK NEDİR?
C6) nurun aydınlanması asıl mantıki gerçekliktir" der
S7) İŞRAKİ FELSEFE NİN EN TEMEL KAVRAM ÇİFTLERİ NELERDİR?
C7) nur ve zulmettir(karanlık)
S8) MEŞŞAİ FELSEFEDEKİ AKIL KAVRAMININ İŞRAKİDEKİ KARŞILIĞI NEDİR?
C8)"maddesiz nur" kavramıdır
S9) KARANLIĞIN GÖRÜLMESİ VE BİLİNMESİ NASIL OLUR?
C9) gayrı cismani nurlar aracılığıyla gerçekleşir
S10) İŞRAKİLİK VE MEŞŞAİLİKTE VUCUD-MAHİYET İLİŞKİSİ NASILDIR?
C10) meşaailiğe göre vucud aslıdır , işrakiliğe görezihind ebir varlık olabilir
mahiyet vücuda eklemlenmştir meşşailikte,işrakilikta ise mahiyet asıldır.
S11) MOLLASADRA YA "SADRUL MÜTEELLİHİN" DENİLMESİNİN SEBEBİ NEDİR?
C11) o nun ilahi filozofların önderi olmasından dolayı
S12) MOLLA SADRANIN HAYATI KAÇ DÖNEMDE ELE ALINIR?
C12) 3 dönemde ele alınır
çocukluk,uzlet dönemi,ders verme ve eser verme dönemis
S13) MOLLA SADRANIN EN BUYUK BASARISI NE DİR?
C13) dini ilimlerle akli ilimleri birleştirip uyumlu hale getirmesidir
S14) SADRA NIN EN ÖNEMLİ ESRİ NEDİR?
C14) Esfarül erbaa dır (4 kademeli manevi yolculuktan bahseder.)
S15) ESRAFUL ERBAA NIN MUHTEVASI
C15) varlık-cevherler-teodise?-ruh ve ruh kökeni
S16)M SADRA YA GÖRE BİLGİ ÇEŞİTLERİ 2 DİR
C16) a-resmi bilgi b-ilm-i ledünni(akli-kalbi sezgisel
S17) MOLLA SADRAYA GÖRE YUNAN FELSEFESİNİN KAYNAĞI NEYDİ?
C17) yahudi peygamberlerinin hikmeti olarak görüyordu
S18) MOLLA SADRANIN KURDUĞU HİKMETE NE DENİR MAHİYETİ NEDİR?
C18) El-Hıkmet Ul Mutealiye meşşai+işraki+sufi(ibni arabinin görüş nü mezcetmesi
S19) İLİMLERİ GENEL OLARAK KAÇA AYIRMAKTADIR?
C19) ikiye ayırır dünyevi- uhrevi ilimler
S20) MOLLA SADRA NIN ÖNEMİ NERDE YATAR?
C20) o nun (vif) vahiy-ırfan ve felsefeyi mezcedip yeni uzlaşmacı kendi felsefesini kurmasında yatar
S21)SADRA NEFSİ KAÇ MERTEBEDE İNCELER?
C21) beden(cismani nefs)nebati nefshayvani nefsinsani nefs
Re: Ünite 12 Ders Özetleri
« Posted on: 02 Nisan 2020, 07:21:38 »
Anahtar Kelimeler: Ünite 12 Ders Özetleri rüya tabiri,Ünite 12 Ders Özetleri mekke canlı, Ünite 12 Ders Özetleri kabe canlı yayın, Ünite 12 Ders Özetleri Üç boyutlu kuran oku Ünite 12 Ders Özetleri kuran ı kerim, Ünite 12 Ders Özetleri peygamber kıssaları,Ünite 12 Ders Özetleri ilitam ders soruları, Ünite 12 Ders Özetleriönlisans arapça,
06 Ocak 2014, 16:11:40
Ynt: Ünite 12 Ders Özetleri
« Yanıtla #1 : 06 Ocak 2014, 16:11:40 »
ŞİHABEDDİN SÜHREVERDİ EL-MAKTÛL
Sühreverdi, İslam felsefesine metafizik, ontoloji ve epistemoloji alanlarında katkı yapan bir filozoftur. O, kendi döneminde hakim olan İbn Sina'nın Meşşaî sistemini eleştirmekle işe başlamış ve bazı temel noktalarda ona karşı çıkmıştır.
 En önemli eseri, İşrak Felsefesidir.
 Sühreverdi'ye göre, felsefî düşüncenin üç antik kaynağı bulunmaktadır: a) Mısırlılar, b) Hintliler ve Çinliler ile c) antik İranlılar.
 Sühreverdi farklı gelenekleri birleştiren ilk Müslüman filozoftu ve kullandığı dilden, felsefenin temel kahramanı olarak Eflatun'u esas aldığı son derece açıktır.
 Sühreverdî'nin kendi felsefî geçmişine, yani "Doğulu" köklerine olan ilgisi ve sözkonusu geçmişin pek çok ayrıntısı tamamen Pisagorcu/Eflatuncu/Yeni-Eflatuncu geleneğin özelliklerini taşımaktadır.
 İslam dünyasında, Aristo felsefesinin rasyonel yönünün sufi ve kelamcıların tepkisini çektiği ve gücünü kaybetmeye başladığı bir dönemde İşrakilik ortaya çıkmıştır.
 Halep'te idam edilmesinden dolayı, Sühreverdi, bazen şeyhu'l-maktûl (öldürülmüş şeyh) adıyla da anılır.
Sühreverdi'nin eserlerinin yaklaşık elli tanesi, çeşitli tarih ve biyografi kitaplarında bize ulaşmıştır. Bunlar şu şekilde beş sınıfa ayrılabilir:
1- Dört Büyük doktrinal İnceleme: İşrak felsefesinin en önemli metinleridir. Bunların ilk üçü Aristo felsefesiyle (meşşaî) ilgili; sonuncusu ise işrakî hikmet hakkındadır. Bu eserlerin hepsi Arapça olarak yazılmıştır: Telvihât (İmâlar), Mukâvemât (uygunluklar), el-Meşârî' ve'l-Mutârahât (Yollar ve Sığınaklar) ve Hikmetu'l-İşrâk (İşrak Felsefesi)'dır.
2- Heyâkilu'n-Nûr (Nur Heykelleri), el-Elvâhu'l-İmâdiyye (İmadî Tabletler), Pertev-Nâme (Sudur'a Dair Mektup), İ'tikâdu'l-Hükemâ, Lemahât, Yezdân Şinaht ve Bustânu'l-Kulûb gibi kısa risaleler. Bu risalelerden bazıları Arapça, bazıları da Farsça'dır.
3- Sermbolik dilde yazılmış ve saliklerin ma'rifet ve işrâk'a yolculuklarını tasvir eden seyr ü sülûk hikayeleri. Tamamı Farsça yazılmış olan kısa risalelerden ibarettir: Akl-ı Surh (Kırmızı akıl), Avâz-i Per-i Cebrâil (Cebrail'in Kanat Sesi), el-Gurbetu'l-Garbiyye (Bir Batı sürgünlüğü Hikayesi-Arapçası da var), Lugat-i Mûrân (Karıncaların Dili), Risâle fi'l-Mi'râc, Risâle fî Hâleti't-Tufûliyye (Çocukluk Haline Dair), Rûzi bâ Cemaat-i Sûfiyân (Sufî Cemaatle Bir Gün) ve Safir-i Simurg (Simurg'un Çığlığı).
4- İbn Sina'nın Risâletü't-Tayr'ının Farsça'ya tercümesi ve İbn Sina'nın İşârât ve't-Tenbihât'ının Farsça şerhi.
5- Şehrezûrî'nin el-Vâridât ve't-Takdîsât diye adlandırdığı dua ve zikirler.
 Bu eserler ve çok sayıdaki şerhler, İşrak geleneğinin özünü teşkil etmiştir. Ayrıca Sufi Hikmet, Hermetizm, Pisagor, Platon, Aristo ve Zerdüşt felsefeleri diğer unsurlarıyla birlikte Sühreverdi'nin eserlerde bir araya getirilmiştir.
 Sühreverdi kendisini, Ezelî Hikmet'in (philosophia perennis veya kendisinin dediği gibi Hikmetu'l-Ledunniye veya Hikmetu'l-Atika) müceddidi olarak kabul eder.
 Tarihsel olmaktan çok sembolik olarak anlaşılması gereken İşraki doktrinlerin tarihteki gelişimi şu şekilde şematize edilebilir:
Asclepius- İranlı rahip-krallar
Neo-Platonistler -Ebu Yezid Bistami
Zunnun Mısrî -Hallac-ı Mansûr
Ebu sehl Tüsteri -Ebu'L-Hasan el-harrakânî
 Sühreverdî Zerdüşt'ün dinini araştırmıştır. Nur ve zulmetten devamlı sözeden Sühreverdi bir çok deyimi Zerdüşt'ün Zend-Avesta adındaki kitabından almıştır.
 Sühreverdî Zerdüşt'ü hakikate vakıf olan filozofların ileri gelenlerinden saymaktadır: "Onun nur ve zulmet dediği şeyleri iki ilke şeklinde anlamamalıdır. Zulmet ve nuru iki ilah şeklinde kabul edenler Mecusilerdir" fikrinde ısrar etmektedir.
Arapça aydınlanma anlamındaki işrak ve Doğu anlamındaki maşrik kelimelerinin her ikisi de etimolojik olarak, güneşin doğuşu anlamındaki şark kökünden türetilmiştir.
 İbn Sina Hayy b. Yakzân, Risâletü't-Tayr ve Salamân ve Absâl isimli üç eserinde, Batı'yı karanlığın yurdu, Doğuyu ise ışığın yurdu olarak göstermiştir.
 işrak teriminin, aydınlanma (illumination) ve Doğu (Orient) anlamlarının ikisini de kendisinde birleştirmesi, güneşin doğudan doğarak her şeyi aydınlatması ve bu yüzden de ışığın yurdunun (yani Doğu) irfan ve aydınlık (işrak) ile aynı olması sembolizmine dayanır.
 Cürcanî, Ta'rîfât adlı eserinde, işrakileri "üstadları Eflatun olan filozoflar" diye nitelendirir.
 İşrakî hikmet istidlalî (bahsî) olmaktan çok, aydınlanmaya (işrâk) zühd ve arınma yoluyla ulaşmaya çalışan sezgisel (zevkî) düşünce anlamına gelir. Sühreverdi'nin ellerinde Platon ve Aristo felsefeleri, Zerdüşt melek bilimi ve Hermetik fikirler birleşir. Sonra Sühreverdi, bunların tümünü tasavvufun içerisine yerleştirir. Böylece yeni bir hikmet ekolü meydana getirir. Onun eserlerinde ayet ve hadislerden yapılan alıntılarla birlikte, farklı fikirlerin islamî bir kalıba döküldüğü görülebilir. Bu birleştirme ve islamî hale getirme sayesinde, işrakî hikmet daha çok Şiilik üzerinde büyük bir etki yapmıştır.
 Sühreverdî kendi felsefesinde mükaşefeyi bir yöntem olarak kullanır. Ona göre bütün düşünceler mükaşefeye dayanır. Akıl yürütme yöntemi, insanı, hakikate ulaştırmaz.
Sühreverdi, Hikmetu'l-İşrâk'ın girişinde, kadim hikmeti İslamî bir perspektifle birleştirerek, "bilenleri" dört gruba ayırır.
1-Hem istidlalî felsefeyi (yani Aristo felsefesini) hem de marifeti (te'ellüh) bilen hakim-i ilahî.
2-Hallaç, Bistami ve Tusterî gibi istidlalî felsefeyle ilgilenmeyen, ama marifetle ilgilenen bilgeler.
3-Farabi ve İbn Sina gibi istidlali felsefeyi bilen, ama marifete yabancı olan filozoflar.
4-Bilgiyi arayan (tâlib), ama henüz bir bilgi makamına ulaşamamış kimse.
Bütün bu mevkilerin üstünde ise, manevi hiyerarşinin başı olan Kutb veya İmam ile onun temsilcileri (hulefâ) bulunur.
 Ayrıca hikmetin makamları, tamamen tasavvufi bir tarzda, şehadet tarafından ifade edilen ilahî birliğe ulaşma derecesine göre de tarif edilmiştir. Sühreveredi seyr-u sülûka dair risalesi olan Safîr-i Simurg'da (Simurg'un Şarkısı) birliğin beş derecesini sıralar. Allah'tan başka hiçbir şeyin ibadete layık olmadığı anlamındaki lâ ilahe illallah, Allah'ın birliğinin ve diğer ilahların reddinin en genel kabulüdür. Allah'tan başkasını reddetmek, O'ndan başka O olmadığı anlamına gelir: lâ hüve illa hüve. Allah dışındaki tüm senliği reddetmek, Sen'den başka Sen yok anlamına gelir. Bu anlam şöyle ifade edilir: lâ ente illâ ente. İlahî "Ben" dışında "ben" yoktur anlamında da şöyle denilir: lâ ene illâ ene. Son olarak da birliğin en yüksek makamındakiler şöyle derler: küllü şey'in hâlikun illa vechuhu (O'nun vechi/zatı dışında her şey yok olur). Tasavvufun bilgi tasnifi, Sühreverdî'nin bilgi sınıflandırmasının iskeletini oluşturur.
 El-Kıssatu'l-Gurbeti'l-Garbiyye (Batılı Sürgünün Hikayesi) adlı risalesinde Sühreverdi, evreni bir mağara şeklinde tasvir eder ve hakikati bulmak isteyen kimsenin onda seyahat etmesi gerektiğini belirtir.
İşrakî hikmet sistematik bir felsefe olmadığı için onu sistematik bir şekilde incelemek de çok zordur. İşrakî hikmeti incelerken takip edilecek en önemli metin Hikmetu'l-İşrâk'tır. Telvihât, Mukavvemât, Mutarahât, işrakî hikmetin kurulması için ön hazırlık olarak gerekli olan Aristo felsefesiyle ilgilidirler.
 Sühreverdi Aristocu özsel tanım (el-haddu't-tâm) görüşünü reddederken Eflatuncu tanım anlayışına dayanır. Aristo, şeylerin mahiyetlerinin ancak tanımlar yoluyla bilinebileceğini söyler. Bu türden tanımlar, cins ve faslı içermektedir (mesela "insan akıllı hayvandır").
 Ona göre fıtrî bilgiye ulaşma yolları ise duyusal idrak, tenbih ve büyük hekimlere özgü ruhanî müşahedelerdir.
 Sühreverdi, bir şeyi teşkil eden tüm bileşenlerin tanımda bir araya getirilmesi üzerinde ısrar eder. Ona göre bu tanım, çok sayıdaki ortak yanların ve farklılıkların bir sentezi olmalıdır.
 Sühreverdî'nin kullandığı bütün (küll) ve birleştirme (cem') gibi terimler içerisinde bir şeyin tanımlanan bileşenleri ya da niteliklerinin özcü tanım içerisinde bir araya gelmeleri gerekir. Sühreverdi'nin tanıma yönelik eleştirisi, aynı zamanda, onun semantik tercihlerini ortaya koymakta ve tanımlanacak şeylerin telaffuz edilmesiyle birlikte ortaya çıkan mana ve delaletleri de incelemektedir. Meşşailer göre X nedir?in tam özsel tanımı, X'in yakın cinsi ve yakın ayrımı ile yapılan tanımdır. Sühreverdî'ye göre bu formül yetersizdir. Meşşailere göre insan akıllı hayvan olarak tanımlandığında, bu tanım, sadece insanın hayvanlık özünü ifade eder ve bizim insanlık kavramımızla ilgili bilgimize hiçbir şey ilave etmez. "Hayvan" ve "akıllı"nın telaffuzu sadece" ruhu olan bir şey"e işaret etmektedir. O halde Aristocu tanımla, insanın özü değil, sadece akıllılık tespit edilmiş durumdadır.
 Meşşaî bakış açısı, tanımlanan şeyden daha çok, özün bilinmesine izin verir. Hâlbuki Suhreverdi şeyin kendisi olarak özlerin bilinemeyeceğini savunur. Ona göre somut gerçeklikte insan, hayvanlık ve insanlık şeklinde iki ayrı cüz değil, tek bir şey olarak görülür. Kısacası varlıklar, cins ve fasla bölünmüş olarak değil, bir ve bütün olarak görülürler.
 Temel işraki ilkeye göre, bir şeyi bilmek, onunla ilgili bir tecrübe edinmek, bir şey üzerindeki belirleyici olan unsurların doğrudan tecrübe edilmesi anlamına gelir. Bir şeyin tecrübi bilgisi ancak o şeyin sezgisel yolla ulaşılan toplamından ve aracısız idrakinden sonra analiz edilir.
 Sühreverdi'nin eserlerinde tavsif edilen işrakî felsefe, bilginin kazanılmasında takip edilmesi gereken üç aşamadan sonra gelen dördüncü aşamayı içerir ki bu son aşama asıl tecrübeyi ...