Dünyaya Neden Batı Hükmediyor (Şimdilik)
Kasım 12, 2013
Kemirgenlerden Sömürgenlere İnsanlık Tarihi ve İnsanın Hikayesi'nden sonra bu tarzda okuduğum 3. kitap. Ne kadar başarılı olacağımı bilemeden bu 820 sayfalık kitabı özetlemeye çalışacağım.
Ian Morris kitabında, tarihi ele alma zamanını çok öncelere götürerek olayı homo habilis'e kadar götürüyor ama genel olarak ele aldığı zaman aralığı gerçek anlamdaki son buzul çağı bitişi olan MÖ 12000 ile günümüz dünyası. Kitabın başlangıç bölümlerinde henüz doğu-batı ayrımı yapılmadan ilk insanların hayata tutunuşları ve varlıklarını sürdürebilmek için neler yaptığından bahsediyor. İlerleyen sayfalarda Afrika'dan çıkıp Avrasya boyunca yayılmış insanların yerleştiği ilk bölgeyi bizim (en azından benim) bildiğimiz Mezopotampa bölgesinde biraz daya yukarı çıkarıp bizim Güneydoğu Anadolu, Suriye'nin güneybatısı ve İran'ın güneydoğusu arasındaki üçgensel bölgeye yerleştiriyor. (Kitap'taki adı ile Hilly Flanks: http://en.wikipedia.org/wiki/Hilly_Flanks) Ve batı uygarlığının başlangıç noktasını da bu bölge olarak konumluyor. Tahmin edilebileceği gibi doğunun başlangıcı da (ve batının zaman içinde değişen merkezlerinden farklı olarak taih boyunca neredeyse hiç değişmeyecek şekilde) Çin bölgesi oluyor.
Yazar avcı-toplayıcı insan gruplarından günümüz ülkelerine kadarki süreçte tarihsel olayları, kimi zaman neden-sonuç ilişki içerisinde ki mi zamanda tarihsel geçmişten feyz alarak detaylandırıyor. Tarihsel konuların gelişmişlik üzerinden soyut yansımasını da somutlaştırmak için kendi deyimi ile bir toplumsal gelişmişlik endeksi yaratıyor. Ve bu endeksteki puanlamaları da 4 ana başlık altında topluyor.
Enerji üretebilme kapasitesi
Organizasyonel bütünlük (Örneğin bir şehir kurup, yönetebilme)
Bilgi toplayabilme ve yorumlayabilme yeteneği
Yıllar boyunca devam eden savaşlar, salgınlar, doğal afetler vb. olayların katkıları ile birlikte bu dört başlık altında topladığı konulara göre gelişmişlik endeksinin grafiğini çiziyor. Bu grafiği göre de MÖ 12.000-MS 500 arasındaki dönemde hep batı önde gidiyor. Bunun sebebi olarak da batı çekirdeğinde doğuya göre nispeten daha önce başlayan hayatın; fiziksel avantajları ile birlikte (dünya üzerinde evcilleştirilebilecek bitki ve hayvanların önemli bölümünün bu bölgede olması, iklim açısından kısmen de olsa avantajlı olması vb.) insanları daha organize bir hayata yönlendirdiği ve bu avantajların bir şekilde (muson yağmurlarındaki değişim) kaybolması ile var olma savaşına giren insanların küçük de olsa devletleşme modeline girerek içine girdikleri zor şartlara geçerli bir tepki vermesine bağlıyor. Daha sonra benzer şeyler doğuda da oluyor. Her iki tarafta da olan bir diğer ortak özellik gelişme gösteren bu çekirdeklerin düşmanlarını kendilerinin yaratması şeklinde kendini gösteriyor. Çekirdeklerinde etrafında bulunan çeper bölgelerinden gelen tepkilere gösterilebilen/gösterilemeyen direnç bir süre sonra doğunun liderliği ele almasını sağlıyor. MS 500-MS 1700 arasında devam eden doğu öncülüğü Amerika kıtasının keşfi ve Sanayi Devrimi ile birlikte batıya geçiyor ve günümüze kadar devam ediyor.
Yazar; tüm bu yorumları yaparken 3 ana belirleyiciden bahsediyor: biyoloji, sosyoloji ve coğrafya. İlk ikisinin sonucu belirlemedeki etkisinin çok olmadığını belirtmekle birlikte coğrafyanın her şeyi belirleyen etken olarak görüyor. Bu konudaki en belirgin örneğini de Amerika kıtasının doğu çekirdeğine göre genişlemiş batı çekirdeğine daha yakın olması şeklinde açıklıyor. Doğu ve batı arasındaki yarışta kazanının belirleyecek 2 temel sebep olarak ortaya atılan uzun vadeli kenetlenme ve kısa vadeli rastlantı tespitlerine karşı çıkan yazara şöyle bir soru sormak isterdim: Pangea ayrıldıktan sonra Amerika kıtasının Avrupa'ya daha yakın olması ve günümüzde batı öncülüğüne sebebiyet vermesi uzun vadeli rastlantı değil midir?
Kitabın son bölümünde de bundan sonra ne olacağının cevabını aynı yöntemleri kullanarak bulunmaya çalışılıyor. Çin'in günümüzdeki atılımının ve buna Amerika'nın kötü gidişatının da eklenmesi ile çok değil 2103 gibi bir tarihte doğunun üstünlüğü tekrar ele alabileceğini belirten yazar bu durumun gerçekleşmemesi için; Amerika'nın daha önce yaptığı gibi kendini yenileyebilme kabiliyetini kullanması olası bir nükleer savaşın çıkması gibi durumların belirleyici olacağını söylüyor. Bu bölümde dikkat çeken bir diğer husus da; günümüzdeki 900 olan gelişmişlik endeksi puanın benzer hesaplama yöntemi ile 2100'lerde 5000'e çıkması ile ilgili. Bu kadar büyük bir gelişmişlik süreci farkında olmadan insanlığının sonunu da hazırlayabilir diyen yazar bu noktada devlet yöneticilerine önceki zamanlara göre çok daha fazla sorumluluk düşeceğini belirtiyor.
Doğu ve batı arasındaki yarışta tüm kilometre taşlarını hesaba katan, tarihsel olaylar arasında güçlü bağlar kurup neden-sonuç ilişkilerini açıkça ortaya çıkaran ve geçmişte ne olmuştu ve gelecek neler olabilir sorularını en az bir kere bile kafasından geçirmiş insanlar için kesinlikle dimağ açıcı bir kitap. Her sayfasından kendinize yeni bilgiler katabilirsiniz. Şimdi bu kitabın bize ve bizim bugünümüze değen taraflarına bakalım.
Kitapta bizden (müslüman, Türk ve Osmanlı) pek iyi bahsedilmiyor. Müslüman alimlerin belli dönemlerde önemli geliştirmelere yaptığını belirten bir dipnot dışında kitaptaki ilgili yerlerde standart göçebe, barbar ve pek de bir şey beceremeyen bir topluluk olarak gösterilmişiz. Kitabın son bölümünde Hz. Muhammed hakkında çok da masum olmayan ifadeler de var.
Kitabın bir diğer özelliği de AKP tarafından teşkilatlarına okunması önerilen kitaplar arasında yer alması.
Ayrıca kitaptan yazarları farklı iki uçta olan şu köşe yazılarında da bahsediliyor:
Kısa Vadeli Rastlantı: http://haber.stargazete.com/yazar/turkiye-ve-erdogan-neden-kilit/yazi-780551
Uzun Vadeli Kenetlenme: http://www.odatv.com/n.php?n=acilim-acilim-kilitlenen-memleket-2810121200
Dünyaya Neden Batı Hükmediyor(Şimdilik) Ian Morris
Osman Berat Çelebi 12 Temmuz 2014 03:26
İstifade ettim teşekkür ederim. Yazarın savaş üzerine yazmış olduğu kitabı araştırırken rastladım yazınıza. İnşallah kitabı bitirdiğimde tekrar üzerine konuşuruz. Hayırlı günler dilerim.
Çocuk Aktivite Merkezleri
Eylül 01, 2014
Hazır yavaş yavaş yazın sonuna yaklaşırken ve anne-babalarda bu yıl çocuğumu hangi okula versem, hangi etkinlik merkezlerine gitsek düşüncesi başlamışken bu yazıyla birlikte bir nebze de olsa kafalardaki soru işaretlerinin giderilmesine yardımcı olacağımı düşünüyorum. Aslında yazının başlığı içeriği tam olarak karşılamıyor. Çünkü aşağıda okul, oyun grubu merkezi, oyuncak ve tiyatro gibi geniş bir yelpazede bulunan yerlerle ilgili düşüncelerimi paylaşacağım. Bir baba olarak da bu seviyede bir bilgi birikimi yaptığım için izninizle kendimle de bir parça olsun gurur duymak istiyorum :)
Bu aşamada itiraf etmeliyim ki, deneme dersi için gittiğimiz birçok yere aslında geleceğe yönelik düşüncelerle değil sadece o güne özel bir farklılık getirmek için gittik. Okuyanların bu durumu göz önünde bulundurmalarını rica ederim.
İşte bizim zaman içinde bir şekilde temasta bulunduğumuz yerler ve o yerler hakkındaki görüşlerim :
MY GYM Bu tarz bir konudaki ilk tecrübemiz My Gym ile oldu. Biraz da çalış…
Haziran 07, 2013
En başta belirtmek isterim ki bu yazıdaki değerlendirmeler her iki kurumun da Ataşehir şubeleri üzerinedir.
Bu konuyla ilgili daha ayrıntılı yazıma da şu adresten ulaşılabilir: http://abaciyorum.blogspot.com.tr/2014/09/cocuk-aktivite-merkezleri.html
Bu kurumlarla ilk tanışmamız, çalıştığım kurumun ile MyGym arasında yapılan bir kampanyanın tanıtım mail'i ile başladı. Bizim ufaklığın yavaş yavaş hareketlenmeye başlaması ve yabancı ortamlarda aşırı pasif kalmasının da, "Oyun grubu olarak adlandırılan ortamlara girsek mi acaba?" düşüncelerimize destek vermesi ile birlikte ilk olarak MyGym'in deneme dersine katıldık. Sonrasında Gymboree'deki deneme derslerine katılıp, kendimize göre bir seçim yaptık. Şimdi gelelim bu sürecin detaylarına.
İçerik olarak MyGym 1, Gymboree ise 3 farklı ders çeşidi sunuyor. Oyun grubu olarak adlandırılabilecek, bir eğitmen eşliğinde ortamda bulunan çeşitli oyuncaklar ve top havuzları gibi gereçlerle bedensel gelişim desteği sunan dersler…
Webrazzi 2017 Commit’in açılış oturumunda İş Bankası Genel Müdürü Adnan Bali, “Eskiden ATM üzerinden yapılan işlemlerde müşterilerimizin doğum gününü kutlayan bir mesaj gösterirdik. Karşılığında da müşterilerimizden ne kadar memnun olduklarını ifade eden mektuplar alırdık. Son zamanlarda bu uygulamadan dolayı “Zaten herkesin doğum gününü kutluyorsunuz, bana özel bir kutlama/hediye uygulamanız yok mu? ” şeklinde eleştiriler almaya başladık. Artık insanlar her şeyin kendilerine özel olmasını istiyorlar. Biz de bankacılığı bu şekilde değiştirmek istiyoruz.” dedi. Ortalamanın Sonu da bu bakış açısının hayatın her alanına yayılmasını hedef alan bir anlatım içeriyor.
Kitabın başlangıç bölümü, bugün genel olarak hayatımızın her alanına etki etmiş ortalamacı yaklaşımın ilk olarak nasıl ortaya çıktığını anlatıyor. Her ne kadar kitabın genel teması bu yaklaşımın bir antitezi şeklinde olsa da, ortalamaya göre inşa edilen eğitim, işyeri vb. organizasyon sistemlerinin başlangıç döneminde ne kadar…
Batı'nın Deli Gömleği
Değişim Sürecinde Türkiye
Dünyaya Neden Batı Hükmediyor(Şimdilik)
ETS Gemisi İle Yunan Adaları Turu
Gölcük Milli Parkı
İmamlar ve Haramiler Medyası
Leonardo Da Vinci Expo
Mehdi'nin Darbesi-Eşikteki Kıyamet
Saatleri Ayarlam Enstitüsü
Sahi Beni Neden Almadılar?
Şirin Okul Öncesi Seti
Ucu Olmayan Şehir
Uzunköprü Kent Müzesi
Yeşilçay Tatil Köyü