Bir Kaşif Olarak Çocuk - - Denizkızı
Çocuklar için dünya keşiflerle dolu bir yerdir. Bu keşifler, çocuğun hem kendisini hem de çevresini tanımasına yardım eder. Çocuk önce anneyi, sonra kendi bedenini ve diğer kişileri keşfetmeye başlar. Bu keşif süreci boyunca çocuklar ebeveynlerinden uzaklaşırken, ebeveynlerinin tutumu bu süreçte önemli rol oynar. Keşfe çıkan çocuk, keşfe çıkmasına izin veren, geriye dönüp baktığında bu keşfi onaylayan, takdir eden ve “ben buradayım ve seni izliyorum” mesajını içeren güven verici bakışlara ihtiyaç duyarlar. Hamish Canham bu konuyla ilgili şöyle der: “Aile ilişkileri çocuğun güvende olma hissi için merkezi bir rol oynamaya devam etse de çocuklar daha uzakları keşfe çıkarlar.”
Keşif ve sınırlar
Keşif, aileden ayrışma, çocuğun bireyleşmesi deyince devreye ailedeki tüm bireyleri, en çok da çocukları koruyan sınırlar giriyor. Özgürlüğün keyfini çıkarmaya başlayan çocuk doğru ile yanlışı, uygun olan ile uygun olmayanı ayırt etmeye çalışırken ebeveynlerinin yol göstericiliği önemli olur.
Ebeveynlerinin koruyucu varlıkları devrede olmadığında, keşfetmek haz veren bir şeyden korkutan bir şeye dönüşebilir. Çocuk dış dünyada ilerlerken birden kendini çok küçük ve savunmasız hissedebilir. O noktalarda ebeveynlerine geri döner. Bu dönüş bir çeşit yakıt ikmali gibidir. Ebeveynler tarafından duyguları düzenlenen (“endişelenme ben burdayım. hadi oyununa devam edebilirsin” demek) ve sevgi-güven depoları dolan çocuğun yeniden keşfe dönmesi uzun zaman almayacaktır.
Keşifte ve geçişlerde güven hissi veren kişilerin/nesnelerin önemi
Çocuklar yaşadıkları geçişlerde (emen bebekten konuşan çocuğa, oynayan çocuktan okula çocuğuna dönüşme gibi) kendilerine güven duyduğu kişileri ve sakinleştirici anıları hatırlatan nesnelere (geçiş nesnesi) ihtiyaç duyarlar. Bu bebeklikte bir yastıkken, ilkokul çocuğunda boyna asılan kolye olabilir. Çocuklar ebeveynlerini içselleştirdikçe, geçiş nesnesine daha az ihtiyaç duymaya başlarlar. Çocuk büyümesine rağmen bu nesnelerden kopamıyorsa, ebeveynlerin tarafından hangi duygusal ihtiyaçlarının yeterince karşılanmadığını düşünmeye başlamak gerekir.
Çocuğun anne ve babası yanında olmadığında, “şu anda annem/babam yanımda olsaydı bana nasıl bir tavsiye verirdi?” diye düşünmesine ve o tavsiyeyi almışçasına kendini yatıştırabilmeye içselleştirme diyoruz.
Anne ve babasını içselleştirebilen çocuk, okuldayken anne ve babası olmadan kendini sakinleştirebilmeye ve ortama uyum sağlayabilen biri olur. Çocuklar kendilerine inanan ve güvenen önemli bir yetişkinin (anne, baba, büyükanne gibi) düşüncelerini ve sözlerini içselleştirirler.
“Çocuğum keşifteyken biz nasıl davranalım?” diye sorabilirsiniz. Galilei’nin dediği gibi ona keşfetmeyi öğretemezsiniz, “siz ona yalnız, kendi içinde bir şeyler keşfetmesine yardımcı olabilirsiniz”. Çocuğunuzun bağımsızlığına saygı göstererek yanında olun ve elinizden geldiğinizce siz de ebeveyn olmanın keşfine çıkın…