6.8.4 Özel hükümler - ADR 2017 - Türkçe
NOT 1: Parlama noktası en fazla 60 °C olan sıvılar için ve alevlenebilir gazlar için ayrıca bkz. 6.8.2.1.26,
6.8.2.1.27 ve 6.8.2.2.9.
NOT 2: En az 1 MPa (10 bar) test basıncına tabi tutulan tanklara veya soğutularak sıvılaştırılmış gazların
taşınmasına mahsus tanklara ilişkin zorunluluklar için bkz. 6.8.5.
Bölüm 3.2, Tablo A, Sütun (13)'da bir kayıt altında gösterilmeleri halinde, aşağıdaki özel hükümler geçerli
TC1 6.8.5'in zorunlulukları, bu gövdelerin malzemeleri ve yapımı için geçerlidir.
TC2 Gövdeler ve donanım elemanları, hidrojen peroksidin bozunmasına neden olmayacak bir
şekilde en az %99,5 saflıkta alüminyum veya çelikten yapılmış olacaktır. Gövdenin %99,5'ten
az olmayan saflıkta alüminyumdan yapılmış olduğu yerlerde, 6.8.2.1.17'deki formül daha
yüksek bir değer verse bile, cidar kalınlığının 15 mm'yi aşması gerekir.
TC3 Gövdeler, östenitik çelikten mamul olacaktır.
TC4 Gövdenin malzemesi UN No. 3250, kloroasetik asitten etkileniyorsa gövdeler, emaye koruyucu
astar ile donatılacaktır.
TC8 Gövdeler alüminyum veya alüminyum alaşımından yapılmış olmalıdır. Gövdeler en az 5 kPa
(0,05 bar) dış tasarım basıncına sahip olacak şekilde tasarlanabilir.
(b) Donanım parçaları (TE)
TE3 Tanklar ilave olarak aşağıdaki gereksinimleri de sağlayacaktır. Isıtma cihazı, gövdenin içine
bir boru, bir ısıtma ceketi ile donatılabilir. Ceketi ısıtan cihaz, fosforun sıcaklığının gövdenin
üst kısmından girecek; delikler fosforun izin verilen en yüksek düzeyinin yukarısında yer alacak
ve kilitlenebilir kapaklarla tamamen kapanma özelliğine sahip olacaktır. Tank, fosforun
düzeyini doğrulama amacına yönelik bir ölçüm sistemiyle donatılacak ve koruyucu madde
olarak su kullanılıyorsa, suyun izin verilen en yüksek düzeyini gösteren sabit ayar işaretine
sahip bir ölçüm sistemi ile donatılacaktır.
TE4 Gövdeler kolayca alevlenmeyen malzemelerden mamul bir ısı yalıtımıyla donatılacaktır.
TE6 Tanklar, taşınan maddenin kendisine engel olmasına imkan tanımayan bir tasarımdaki ve gövde
içindeki aşırı basınç veya yetersiz basınç birikimi ile sızıntıyı önleyen bir cihazla donatılacaktır.
TE7 Gövde boşaltım sistemi, her biri bir boşaltma borusunda olmak üzere ilki onaylanmış tipte
çabuk kapanan bir iç stop valfi, ikincisi ise bir dış stop valfi şeklini alabilen, seri bağlanmış ve
karşılıklı bağımsız iki kapatma cihazıyla donatılacaktır. Aynı güvenlik düzeyini sağlayan kör
bir flanş veya eşdeğer başka bir cihaz da her dış stop valfinin çıkışına takılacaktır. İç stop valfi,
borunun bükülmesi halinde stop valfi gövdede ve kapalı pozisyonda kalacak şekilde olacaktır.
TE8 Tankların dış boru soketlerine giden bağlantılar hidrojen peroksidin bozunmasına neden
olmayacak malzemelerden yapılmış olacaktır.
TE9 Tankların üst kısımlarına, taşınan malzemelerin bozunmasına, herhangi bir sıvı sızıntısına ve
gövdenin içerisine yabancı madde girişine bağlı olarak gövde içerisinde aşırı basıncın
oluşmasını önleyecek şekilde bir kapatma cihazı monte edilecektir.
TE11 Gövdeler ve servis donanımı, yabancı maddelerin girişini, sıvının sızıntısını veya gövdenin
önleyecek şekilde tasarlanacaktır. Yabancı cisim girişini önleyen bir emniyet valfi de bu hükmü
organik peroksidin SADT'si 55 °C ya da daha az ise veya tank alüminyumdan yapılmışsa,
gövde tamamen yalıtılacaktır. Güneşlik veya tankta kalkanın kaplamadığı yerler ya da komple
yalıtımın dış örtüsü, beyaza boyanacak veya parlak metal ile aprelenecektir. Boya her taşıma
işleminden önce temizlenecek ve sararma ya da bozulma durumunda yenilenecektir. Isı
yalıtımında yanabilir malzeme kullanılmayacaktır. Tanklar sıcaklık algılayıcı cihazlarla
Tanklara emniyet valfleri ve acil durum basınç tahliye cihazları monte edilecektir. Vakum
tahliye cihazları da kullanılabilir. Acil durum basınç tahliye cihazları gerek organik peroksidin
özellikleri, gerekse tankın üretim özelliklerine uygun olarak belirlenecek basınçlarda
çalışacaktır. Eriyebilir elemanların, gövdenin yapısında kullanımına izin verilmemektedir.
Tankın içerisinde bozunan ürünlerden kaynaklanan önemli bir basıncın oluşmasını önlemek
amacıyla, tanklara yaylı emniyet valfleri takılacak ve 50 °C sıcaklıktaki buhar dışarı
bırakılacaktır. Emniyet valfinin kapasitesi ve boşaltmaya başlama basıncı, TA2 özel hükmünde
belirlenen testlerin sonuçlarına dayanacaktır. Bununla birlikte, boşaltmaya başlama basıncı,
hiçbir şekilde, tank devrildiğinde sıvının valf(ler)den dışarı çıkacağı şekilde olmayacaktır.
girdabı boyunca oluşan tüm bozunum ürünleri ile buharları boşaltmak üzere tasarlanmış yaylı
ya da kırmalı türden olabilir:
q = 70961× F × A 0,82
q = ısı emilimi [W]
A = ıslak alan [m2]
F = yalıtım faktörü
F = l yalıtımsız tanklar için ya da
yalıtımlı tanklar için
K = yalıtım tabakasının ısı iletkenliği [W·m-1 K-1]
L = yalıtım tabakasının kalınlığı [m]
U = K/L = yalıtımın ısı transfer katsayısı [W·m-2·K-1]
TPO = boşaltma koşullarında peroksidin sıcaklığı [K]
Acil durum boşaltma cihaz(lar)ının boşaltmaya başlama basıncı yukarıda belirtilenden daha
yüksek olacak ve TA2 özel hükmünde sözü edilen testlerin sonuçlarına dayanacaktır. Acil
durum boşaltma cihazları, tanktaki azami basınç hiçbir zaman tankın test basıncını aşmayacak
NOT: Acil durum tahliye tertibatlarının ebadını belirlemeye yönelik örnek bir yöntem, Testler
ve Kriterler El Kitabı, Ek 5'te verilmiştir.
Komple giydirmeden oluşan ısı yalıtımıyla donatılmış tanklar için, acil durum tahliye
tertibatının veya tertibatlarının kapasitesi ve ayarı, yüzey alanının %1 yalıtım kaybına uğradığı
Taşınan maddeler ve bunların ayrıştığı ürünler yanmayan ürünler olmadığı sürece, tankların
vakum tahliye cihazları ve yaylı emniyet valflerine alev tutucular monte edilecektir. Tahliye
kapasitesinde alev tutucuların neden olduğu azalmaya gerekli dikkat gösterilecektir.
tasarlanmış olduğu azami sıcaklıktan en az 50 °C daha yüksek bir tutuşma sıcaklığına sahip
TE16 (Rezerve edildi)
TE17 (Rezerve edildi)
Tankın üst kısmına monte edilmiş bağlantı elemanları ve
aksesuarlar aşağıdaki şekillerden biri olmalıdır:
- bir iç emniyet valfiyle donatılmış veya
- bir kapak veya çapraz ya da uzunlamasına unsurlar veya
bunlara eşit ölçüde etkin cihazlar tarafından korunmuş olacak
ve devrilme durumunda bağlantı parçaları ve aksesuarların
hasar görmeyecekleri bir profile sahip olacaktır.
Tankın alt kısmına monte edilmiş bağlantı elemanları ve
Boru soketleri, yanal kapatma cihazları ve tüm boşaltma
cihazları, tankın dış yüzeyinden en az 200 mm içeriye gömülecek
veya en az 20 cm3 atalet katsayısına sahip hareket yönüne çapraz
bir rayla korunacak; tank dolu olduğunda yerden yükseklikleri
300 mm'den az olamayacaktır.
Tankın arka yüzüne monte edilmiş bağlantı parçaları ve
aksesuarlar, 9.7.6'da tanımlanan bir tamponla korunacaktır.
Yerden yükseklikleri tampon tarafından yeteri kadar
olmaksızın, tanklar bir emniyet valfi ile donatılacaklardır.
TE22 (Rezerve edildi)
TE23 Tanklar, taşınan maddenin kendisine engel olmasına imkan tanımayan bir tasarımdaki ve gövde
Bitümenin taşınması ve elleçlenmesine yönelik
tankların, boşaltma borusunun ucunda bir sprey
çubuğuyla donatılmış olması halinde 6.8.2.2.2'de
öngörülen kapatma cihazının yerini, boşaltma
borusunun üzerinde yer alacak ve sprey çubuğunun
önünde olacak şekilde yerleştirilecek bir kapatma
TE25 (Rezerve edildi)
TA1 Organik maddelerin taşınması için tankların kullanımına onay verilmez.
TA2 Bu madde, sabit veya sökülebilir tanklarda, menşei ülkenin yetkili makamı tarafından
yetkili makamın bu tür bir taşıma işleminin güvenle yürütülebileceği konusunda tatmin olması
gerekmektedir. Menşei ülke ADR'ye Anlaşmaya Taraf Ülke değilse, bu koşullar sevkiyatın
ulaşacağı ilk ADR'nin Anlaşmaya Taraf Ülkesinin yetkili makamı tarafından onaylanacaktır.
cihazlarının ve emniyet valflerinin tasarımını hızlandırmak üzere veri sunmak ve
- maddenin güvenli taşınması için gerekli özel zorunlulukları belirlemek.
Test sonuçları, tip onayı raporuna eklenecektir.
TA3 Bu madde, yalnızca tank kodu LGAV veya SGAV olan tanklarda taşınabilir; 4.3.4.1.2'de
TA4 Başlık 1.8.7'nin uygunluk değerlendirme prosedürleri, 1.8.6.2, 1.8.6.4, 1.8.6.5 ve 1.8.6.8'e
akredite olan yetkili makam, temsilcisi veya muayene kurumu tarafından yürütülecektir.
TA5 Bu madde sadece tank kodu S2.65AN(+) olan tanklara uygulanabilir; 4.3.4.1.2'de belirtilen
TT1 Saf alüminyum tankların yalnızca 250 kPa (2,5 bar) (gösterge basıncı) basınçta başlangıç ve
TT3 6.8.2.4.2'nin zorunlulukları istisna olmak üzere, periyodik muayeneler en az sekiz yılda bir
kapsayacaktır. Bu tür tanklar için, en az dört yılda bir, 6.8.2.4.3'te öngörülen sızdırmazlık testi
ve kontrolü yapılacaktır.
TT4 (Rezerve edildi)
Hidrolik basınç testini de kapsayan
periyodik testler en az 3 yılda bir
TT7 6.8.2.4.2 zorunluluklara rağmen, periyodik iç muayene yerine yetkili makamın onaylayacağı bir
TT8 UN No. 1005, AMONYAK, ANHİDRİT, girişi için istenen uygun sevkiyat adının 6.8.3.5.1 ila
N/mm2'den fazla olan ince tanecikli metalden mamul tanklar, 6.8.2.4.2 kapsamındaki her
periyodik test sırasında, yüzey çatlaklarının tespit edilmesi amacıyla manyetik parçacık
Her bir gövdenin alt kısmı için, her bir çevresel ve boylamasına kaynağın en az %20'si, tüm
enjektörlü kaynaklar ve her türlü onarım ve topraklama alanıyla birlikte muayene edilecektir.
Tankın veya tank plakasının üzerindeki madde işaretinin kaldırılması halinde, manyetik
parçacık muayenesi yürütülecek ve bu eylemler tank kaydına iliştirilecek muayene sertifikasına
Bu tür manyetik parçacık muayenesi EN ISO 9712:2012 (Tahribatsız muayene yöntemi - NDT
personelinin sertifikasyonu ve yeterliliği - Genel ilkeler)'e göre, bu yöntem için yetkin nitelikli
TT9 Muayene ve testler (ve üretim gözetimi) için, Başlık 1.8.7'nin prosedürleri, 1.8.6.2, 1.8.6.4,
1.8.6.5 ve 1.8.6.8'e uygunluk gösteren ve EN ISO/IEC 17020:2012 (8.1.3 koşulu hariç) tip A
kapsamında akredite olan yetkili makam, temsilcisi veya muayene kurumu tarafından
TT10 Periyodik muayeneler 6.8.2.4.2'ye göre gerçekleştirilecektir:
en az üç yılda bir. en az iki buçuk yılda bir.
karbon çelik kabuk ve servis donanımı
bulunan sabit tanklar (tankerler) ve
testi, periyodik inceleme anında ve başvuru
sahibinin talebi üzerine, aşağıda listelenen
tahribatsız muayene (NDT) teknikleriyle
değiştirilebilir. Yetkili makam, temsilcisi
veya inceleme kurumu tarafından uygun
görülen şekilde bu teknikler tek başına ya
da kombinasyon halinde kullanılabilir
(bkz. özel koşul TT9):
- EN ISO 17640:2010 - Kaynakların
tahribatsız muayenesi - Ultrasonik test
etme - Teknikler, test etme seviyeleri ve
- EN ISO 17638:2009 - Tahribatsız kaynak
testi - Belirtilerin EN ISO 23278:2009
uyarınca kabul edildiği manyetik parçacık
testi - Kaynakların manyetik parçacık
testi. Kabul seviyeleri,
- EN 1711:2000 - Kaynakların tahribatsız
muayenesi - Karmaşık düzlem analiziyle
- EN 14127:2011 - Tahribatsız muayene -
Ultrasonik kalınlık ölçümü,
Aşağıdaki standart uyarınca, NDT'de yer
alan personel kalifiye, belgeli olacak ve
gerçekleştiği, belirlediği, denetlediği,
izlediği ya da değerlendirdiği tahribatsız
testler hakkında uygun teorik ve pratik
bilgiye sahip olacaktır:
- EN ISO 9712:2012 - Tahribatsız
muayene - NDT personelinin niteliği ve
Tankın basınç içeren elemanlarına
yapılan kaynak ya da kesim gibi
doğrudan ısı uygulamasından sonra,
öngörülen herhangi bir NDT'ye ek olarak
bir hidrolik test gerçekleştirilecektir.
NDT, gövdenin ve donanımın aşağıdaki
Gövde ve donanım alanı
Gövdenin boyuna alın kaynakları
%100 NDT, şu tekniklerden
bir ya da daha fazlasını
manyetik parçacık ya da
girdap akımı testi
Gövdenin çevresel alın kaynakları
Gövdenin direkt bağlantıları, işçi yolu,
nozüller ve ağız kaynakları (iç)
Bağlama katlama plakalarının yüksek
gerilmeli alanları (kaldırma kancasının
ucu üzerinden, her bir tarafta 400 mm
Gövde, dışarıdan gözle incelenemeyen
muayenesi, iç taraftan, 150
mm (azami) aralıklı
bakılmaksızın, kusur kabul seviyeleri EN
14025:2013 + A1:2016 (Tehlikeli
maddelerin taşınmasına yönelik tanklar -
metal basınçlı tanklar - tasarım ve yapı),
(LPG ekipman ve aksesuarları -
kaynaklı çelik tanklar - karayolu
tankerleri - tasarım ve imalat), EN ISO
23278:2009 (Kaynakların tahribatsız testi
- kaynakların manyetik parçacık testi -
kabul seviyeleri) standartlarının ilgili
kısımlarındaki gerekliliklere ya da
uygulanabilir NDT standardında atıfta
bulunulan kabul standardına uygun
NDT yöntemleriyle tankta kabul edilemez
bir kusur bulunduğunda, tank onarılacak
ve yeniden test edilecektir. Gereken
onarımları yapmadan tankta hidrolik test
yapılmasına izin verilmez.
during carriage. (Taşıma sırasında açmayın.) Liable to spontaneous combustion.
(Kendiliğinden alev alabilir.)" (ayrıca bkz yukarıdaki Not).
during carriage. (Taşıma sırasında açmayın.) Gives off flammable gases on contact with
water (Suyla temas halinde alevlenebilir gazlar açığa çıkarır.)" (ayrıca bkz. yukarıdaki
TM3 Tanklarda ayrıca 6.8.2.5.1'de öngörülen plaka üzerinde bu maddenin uygun sevkiyat adını ve kg
cinsinden izin verilen azami yük kütlesi yer alacaktır.
TM4 Tanklar için aşağıdaki ek özellikler 6.8.2.5.2'de tarif edilen plaka üzerinde damgalama ya da
TM5 Tanklar, 6.8.2.5.1'de belirtilen hususlara ek olarak, gövdenin iç durumunun en son denetlendiği
tarihi (ay, yıl) de taşıyacaktır.
TM6 (Rezerve edildi)
TM7 5.2.1.7.6'da tanımlanan yonca sembolü, 6.8.2.5.1'de belirtilen plaka üzerinde damgalama veya
benzer bir yöntemle markalanacaktır. Tankın cidarları hasar görmeyecek ölçüde
güçlendirilmişse bu yonca sembolü, doğrudan gövdenin üzerine basılabilir.
En az 1 MPa'lık (10 bar) bir test basıncı gerektiren sabit kaynaklı tanklar, sökülebilir kaynaklı tanklar ve kaynaklı tank konteynerlerin kaynaklı gövdeleri ile Sınıf 2 kapsamındaki soğutularak sıvılaştırılmış gazların taşınmasına yönelik sabit kaynaklı tanklar, sökülebilir kaynaklı tanklar ve kaynaklı tank konteynerlerin malzemeleri ve yapımına ilişkin zorunluluklar
- Sınıf 8 kapsamındaki UN No. 1052 hidrojen florür (susuz) ile %85'ten fazla hidrojen
florürlü UN No. 1790 hidroflorik asit
(b) Aşağıdakilerin taşınmasına yönelik ince tanecikli çeliklerden mamul gövdeler:
- Sınıf 2 kapsamındaki korozif gazlar ile UN No. 2073 amonyak çözeltisi ve
termal gerilmelerin giderilmesi için ısıl işleme tabi tutulacaktır.
asetilen içermeyen gazlar için izin verilecektir; bununla birlikte, etilen fazla %0,005 oranında
- ince tanecikli çelikler, -60 °C sıcaklığına kadar;
- nikel çelikler (%0,5 ile 9 arası nikel ihtiva eden), nikel içeriğine bağlı olarak -196 °C
- östenitik krom-nikel çelikleri, -270 °C sıcaklığına kadar;
(c) En az %99,9 saflıktaki oksijeni giderilmiş bakır veya %56'dan fazla bakır içeren bakır alaşımı
(b) Östenitik çelik, bakır veya bakır alaşımından yapılmış olan gövdeler sert lehimli olabilir.
Bağlantı parçaları ve aksesuarlar gövdelere vidalanmış veya aşağıdaki şekilde oraya sabitlenmiş olabilir:
(b) Östenitik çelik, bakır veya bakır alaşımından yapılmış olan gövdeler: kaynakla veya sert
Gövdelerin ve onların araca, alt şasiye veya konteynerdeki şasiye bağlantıları şunu temin edecektir: yük
taşıma bileşenlerinin sıcaklıklarındaki herhangi bir düşüş bu gövdenin ve bu bağlantıların kırılgan hale
gelmesi kesinlikle engellenecektir. Gövdelerin bağlantı elemanları, gövdenin en düşük sıcaklıklarda olması
durumunda bile, mekanik özelliklerinin korunması sağlanacak şekilde tasarlanacaktır.
Gövdelerin ve kaynak kabarcıklarının yapımında kullanılan malzemeler, en düşük sıcaklıklarda ancak en az
-20 °C'de, darbe mukavemetine ilişkin aşağıdaki gereklilikleri karşılayacaklardır:
- Uzunlamasına ekseni hadde yönüne dik açılarda olan ve plaka yüzeyine dik olmak üzere V
şeklindeki çentik (ISO R148'e uygun) test parçaları için asgari darbe mukavemeti (bkz. 6.8.5.3.1
ve 6.8.5.3.3), yumuşak çelik (mevcut ISO standartlarından ötürü, hadde yönünde uzunlamasına
ekseni sahip olan); ince tanecikli çelik; Ni < %5'lik alaşımlı çelik; %5 ≤ Ni ≤ %9'luk alaşımlı
çelik ve östenitik Cr-Ni çeliği için 34 J/cm2 olacaktır;
- Östenitik çeliklerde, yalnızca kaynak kabarcığı darbe mukavemeti testine tabi tutulacaktır;
- -196 °C'nin altındaki çalışma sıcaklıkları için, darbe mukavemeti testi en düşük çalışma
sıcaklığında değil, -196 °C'de yapılacaktır.
Darbe mukavemetinin uygun olup olmadığını saptamak için test yapılması gerekli değildir.
(burada "e" levhanın kalınlığını temsil eder) kullanılacaktır. Gerektiğinde 7,5 mm veya 5 mm'ye kadar
işlemeye izin verilmektedir. Her koşulda 34 J/cm2'lik asgari değer karşılanacaktır.
NOT: 5 mm'den ince levhalar veya onların kaynak dikişleri üzerinde hiçbir darbe mukavemeti testi
(a) Levhaların testi amacıyla, darbe mukavemeti üç test parçası üzerinde saptanacaktır. Test parçaları hadde
yönüne dik açılarda alınacaktır; bununla birlikte, yumuşak çeliklerde bunlar hadde yönünde alınacaktır.
(b) Kaynak dikişinin testi için, test parçaları aşağıdaki gibi alınacaktır:
ısıdan etkilenen bölgenin merkezinde çentikli üç test parçası (V çentiği örneğin merkezinde erime sınırını
ısıdan etkilenen bölgenin merkezinden üç test parçası (V çentiği örneğin merkezinde erime sınırını
e > 20 mm ise:
üç test parçasından iki takım, bir takımı üst yüzde ve bir takımı alt yüzde olmak üzere aşağıda gösterilen
noktaların her birinde (ısıdan etkilenen bölgeden alınanlar için, V çentiği örneğin merkezinde erime sınırını