2020-135-E-İrsaliye Uygulaması Hakkında Bilinmesi Gerekenler - Boğaziçi Bağımsız Denetim ve YMM A.Ş.
2020-135-E-İrsaliye Uygulaması Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Sayı : 2020-135
Konu : E-İrsaliye Uygulaması Hakkında Bilinmesi Gerekenler
1- Hangi Mükellefler İçin 01.07.2020 Tarihinden İtibaren E-İrsaliye Kullanma Zorunluluğu Başlıyor?
E-Fatura uygulamasına dahil olan aşağıdaki mükelleflerin 01.07.2020 tarihinden itibaren E-İrsaliye kullanma mecburiyetleri başlayacaktır.
Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (I) sayılı listedeki malların imali, ithali, teslimi faaliyetleri nedeniyle EPDK'dan lisans (bayilik lisansı dahil) alan mükellefler,
Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malların (gazozlu içecekler ve alkollü içecekler ile tütün ve tütün mamüllerin) imal, inşa, ithalini bayi/distribütör şeklinde pazarlamasını gerçekleştiren mükellefler,
3213 sayılı Maden Kanunu kapsamında düzenlenen ruhsatı/sertifikası sahipleri ve işletme ruhsatı/sertifikası sahipleri ile yaptıkları sözle istinaden maden üretim faaliyetinde bulunan gerçek ve tüzel kişi mükellefler,
Şeker Kanununun 2 nci maddesinin (e) bendinde tanımı verilen şekerin imalini gerçekleştiren mükellefler,
E-Fatura uygulamasına kayıtlı olan mükelleflerden demir ve çelik (GTİP 72) ile demir çelikten eşyaların (GTİP 73) imali, ithali veya ihracı faaliyetinde bulunan mükellefler,
Tarım ve Orman Bakanlığınca gübre üretim ve tüketiminin kayıt altına alınmasına yönelik oluşturulan Gübre Takip Sistemi'ne kayıtlı kullanıcılar,
E-Fatura uygulamasına kayıtlı olan ve 2018 veya müteakip hesap dönemleri brüt satış (veya satışları ile gayrisafi iş hasılatı) 25 Milyon TL ve üzeri olan mükellefler.
2- Kapsama Giren Mükellefler E-İrsaliye Uygulamasına Nasıl Dahil Olacak?
E-İrsaliye kullanma zorunluluğu getirilenler ile ihtiyari olarak E-İrsaliye kullanmak isteyen mükellefler bu sisteme dahil olabiliyor,
Sisteme dahil olmak isteyen mükelleflerin E-Fatura uygulamasına geçmiş olması gerekiyor,
509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde açıklanan usul ve esaslara uygun olarak, e-İrsaliye düzenleyebilme ve iletebilme konusunda gerekli hazırlıklarını tamamlamış olması gerekiyor,
509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin “V.1.” numaralı bölümünde belirtilen uygulamadan yararlanma yöntemleri ve başvuru esaslarına uygun şekilde e-İrsaliye uygulamasına dahil olmak için gerekli başvuruyu yapması gerekiyor.
3- E-İrsaliye Uygulamasından Hangi Yöntemlerle Yararlanılabilir?
4- E-İrsaliye Kapsamına Giren Mükellefler Hangi Tarihe Kadar Kağıt İrsaliye Düzenleyebilir?
509 Seri No.lu VUK Tebliğinin “VIII. Diğer Hususlar” başlıklı bölümünde yer lan “ Bu Tebliğe konu e-Belge uygulamalarına dâhil olan mükellefler, uygulamaya dâhil oldukları tarihin içinde bulunduğu ayın (e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamaları için 7 nci günün) sonuna kadar, söz konusu belgeleri kâğıt ortamda da düzenleyebilirler. Ancak aynı işlem için e-Belge veya kâğıt ortamdaki belgelerinden sadece birinin düzenlenmesi gerekmektedir. e-Belge uygulamalarına dahil olunan tarihin ait olduğu ayın sonundan (e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamaları için 7 nci günden) itibaren, belgelerin e-Belge olarak düzenlenmesi zorunlu olup, kağıt ortamda belge düzenlenmesi halinde Kanunda yazılı cezalar tatbik edilir” hükmüne dayanılarak 31.07.2020 tarihine kadar kağıt ortamında sevk irsaliyesi düzenleyebileceklerdir.
5- E-İrsaliye Kapsamına Giren Mükellefler E-İrsaliye Kapsamında Olmayan Mükelleflere E-İrsaliye Düzenlemek Zorundalar mı?
E-İrsaliye kapsamına giren mükellefler, girdikleri tarihten itibaren kapsamda olsun olmasın tüm mükelleflere E-İrsaliye düzenlemek zorunda olduklarından, kağıt irsaliye düzenleyemeyeceklerdir.
509 Seri No.u VUK Tebliğinin “V.5.3. e-İrsaliyenin Düzenlenmesi ve İletilmesi” başlıklı bölümünde;
“e-İrsaliyenin ebelge.gib.gov.tr adresinde yayımlanan e-İrsaliye uygulamasına ilişkin teknik kılavuzlarda yer alan format ve standartlara göre elektronik ortamda, elektronik sertifika ile imzalanarak düzenlenmesi, alıcısına iletilmesi (alıcının e- İrsaliye uygulamasına kayıtlı olmadığı durumda alıcının talebine göre elektronik ortamda iletim veya kağıt çıktısının teslimi suretiyle iletilmesi), muhafaza ve ibraz edilmesi esastır.
e-İrsaliyenin, bu Tebliğde ve ilgili teknik kılavuzlarında belirlenen usul ve esaslara uygun olarak düzenlenmesi, gönderme veya alma işlemlerinin de Başkanlık tarafından oluşturulan e-İrsaliye uygulaması aracılığıyla (e-İrsaliye uygulamasına kayıtlı olmayan alıcılara düzenlenen e-İrsaliyenin elektronik halinin iletiminde e-İrsaliye uygulaması dışında kalan harici elektronik yollarla) gerçekleştirilmesi zorunludur”
Bu düzenlemeye göre; kapsama giren mükellefler düzenledikleri E-İrsaliyeleri sistem üzerinden alıcılara ileteceği, kapsama girmeyen mükelleflere ise alıcının talebine göre diğer elektronik ortam (mail vb.) veya kağıt çıktısının teslimi suretiyle iletileceği belirtildiğinden, kapsama girdikleri tarihten itibaren hiçbir mükellefe kağıt irsaliye düzenleyemeyeceklerdir.
6- Uygulamaya Kayıtlı Olmayanlara Düzenlenecek E-İrsaliyelerde Dikkat Edilecek Hususlar Nelerdir?
7- Kapsama Giren Mükellefler Hangi Durumlarda Kağıt İrsaliye Düzenleyebilirler?
509 Seri No.lu VUK Tebliğinin “V.7. e-Belge Olarak Düzenlenme Zorunluluğu Getirilen Belgelerin Kâğıt Olarak Düzenlenebileceği Haller” başlıkla bölümünde, kapsamda olan mükelleflerin hangi durumlarda kağıt irsaliye düzenleyebilecekleri sayılmıştır. Bu nedenle aşağıda belirtilen zorunluluk durumunda kağıt ortamında sevk irsaliyesi düzenlenmesi gerektiğinden, mükelleflerin bu durumu da gözeterek tedbir almaları yerinde olacaktır.
8- E-İrsaliye Ne Zaman ve Nasıl Düzenlenecek?
e-İrsaliye belgesinin malın fiili sevkinden önce e-İrsaliyenin düzenlenmiş ve başarılı bir şekilde Başkanlık sistemlerine gönderilmiş olması gerekmektedir. Bu hususta dikkat edilmesi gereken tarih/zaman e-İrsaliye belge tarihi değil, e-İrsaliye üzerinde belirtilen fiili sevk tarih/zamanıdır.
9- Malın Fiili Sevkinden Önce Fatura Düzenlenmesi Durumunda E-İrsaliye Düzenlenmesinde Nelere Dikkat Edilecek?
10- E-İrsaliye Düzenlenmesine Gerek Olmayan Durumlar Nelerdir?
Mükelleflerin faaliyetlerine ilişkin olarak işyerlerinde kullanılmak ve tüketilmek amacıyla satın aldıkları (Kırtasiye, büro ve temizlik malzemeleri, yemek, ekmek gibi) ufak hacimli ve değeri fatura düzenleme limiti tutarını aşmayan malları taşımaları veya taşıttırmaları halinde bu mallara ait faturanın taşıma esnasında taşıtta bulundurulması ve faturanın üzerine "Bu mallar için sevk irsaliyesi düzenlenmemiştir." şerhinin verilmesi şartıyla ayrıca matbu sevk irsaliyesi de aranmayacağından e-İrsaliye de düzenlenme zorunluluğu bulunmamaktadır.
3100 Sayılı Kanun ve Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 426) kapsamında yapılan düzenlemelere uygun olarak ödeme kaydedici cihazlar (yeni nesil dahil) aracılığıyla gerçekleştirilen ve müşteriye e-Fatura veya e-Arşiv Fatura verilerek belgelendirilen perakende mal ve hizmet satışlarında ödeme kaydedici cihazlardan satış anında düzenlenen bilgi fişleri (e-Fatura / e-Arşiv Fatura BİLGİ FİŞİ) satıcı veya yetkilisi tarafından imzalanmak şartıyla irsaliye yerine geçer. Buna göre ÖKC mevzuatı çerçevesinde belirlenen kurallara uygun olarak ÖKC'lerden düzenlenen ve irsaliye yerine geçen bilgi fişleri irsaliye yerine geçeceğinden ayrıca matbu veya e-İrsaliye şeklinde başka bir sevk irsaliye belgesinin düzenlenmesi zorunluluğu bulunmamaktadır.
11- İhracat Durumlarında E-İrsaliye Düzenlenecek mi?
İhracat işleminde, alıcının uygulamaya kayıtlı bir kullanıcı olmaması nedeniyle, bu kılavuzun 8 inci maddesinde açıklanan şekilde e-İrsaliye (ya da e-İrsaliye yerine de geçen e-Fatura veya e-Arşiv Fatura) düzenlenecek ve Başkanlık Sanal alıcı hesabına gönderilecektir. Malın yanında söz konusu e-İrsaliyenin kağıt çıktısı bulundurulacaktır.
Ancak Ticaret Bakanlığı ile GİB bilgi işlem sistemleri arasında gerekli entegrasyon çalışmalarının tamamlanmasını müteakip, e-İrsaliye’nin kağıt çıktısı yerine elektronik ortamda görüntülenebilir dosyası da ibraz edilebilir şekilde sevkiyat işlemleri gerçekleştirilebilecektir.
12- Yarı Mamül Veya Mamul Malların, Bazı İşlemler Yapılmak Üzere, Diğer Mükelleflere Gönderilmesi Ve Bu Mükelleflerden Malların Geri Getirilmesi Durumunda Götürülen Ve Geri Getirilen Mallar İçin Gidiş Ve Geliş Taşımaları Sırasında Belge Düzeni Nasıl Olacak?
Malların götürülmesinde düzenlenecek e-İrsaliyelerin müşteri bölümü bilgilerine işlemi yapacak mükellefin adı ve soyadı, varsa ticaret ünvanı, vergi dairesi ve hesap numarası yazılacak, Malın nev'i bölümüne, gönderilen malların adı/cinsi, miktarı bölümüne miktarı yazılacak ve söz konusu e-İrsaliye'nin açıklama not alanına yapılacak işin türü (Mesela : "Boyatılmak, tamir ettirilmek, parça değiştirmek üzere" şeklinde bir ibare) yazılacaktır.
İşlem gördükten sonra malın tekrar işlemi yaptıran tarafından geri taşınmasında düzenlenecek e-İrsaliyelerin müşteri bilgileri bölümüne işlemi yaptıran işletme kendi bilgilerine, sevk adresi olarak kendi işletme adres bilgisine (işlemin yapıldığı yer adres bilgisinin de başlangıç noktası olarak eklenmesi mümkündür) malın nev'i ve miktar bilgisi olarak işlemi tamamlanmış hali ile geri getirilen malların nev'i ve miktarı bilgileri yazılacak ve irsaliyenin not açıklama alanına yaptırılmış olan işlemin türü (boyama, baskı, tamir, parça değişim vb.) ne ilişkin açıklamaya yer verilecektir.
13- Satışa Konu Olmayan Ancak Tamir / Bakım Amaçlı Gönderilen Mal, Ekipman Veya Demirbaş Sevkiyatlarında Belge Düzeni Nasıl Olacak?
İşletmeye ait mal, demirbaş, ekipman vb. unsurların işlem görmek (boyatılmak, tamir edilmek, parça değiştirmek, dikilmek vb.) üzere başka işletmelere sevkiyatında da e-İrsaliye düzenlenmesi gerekmektedir.
Bu durumda düzenlenecek e-İrsaliyelerde ilave not, açıklama bilgisine yer verilerek söz konusu mal, ekipman, demirbaşın tamir, bakım, işlem görmek üzere gönderildiği belirtilecektir. Bu durumda söz konusu unsurları taşıyan/taşıtan kim ise onun sevk irsaliyesi / e-İrsaliye düzenlemesi gerekmektedir.
14- Numune Üzerine Veya Tecrübe Ve Muayene Şartıyla Gerçekleştirilen Satışlara Ait Mal Sevkiyatlarında Belge Düzeni Nasıl Olacak?
Numune üzerine veya tecrübe ve muayene şartıyla satım yapılmak üzere mal sevkiyatı yapılması halinde sevk edilen mallar için matbu kağıt ortamda sevk irsaliyesi düzenlenmesi zorunluluğu bulunduğundan, bu suretle sevk edilen malların e-İrsaliye düzenlenmek suretiyle sevk edilmesi zorunludur. Ancak irsaliye yerine geçen e-Fatura ya da e-Arşiv Fatura'nın kağıt çıktısı düzenlendiği durumda ayrıca e-İrsaliye düzenlenmesine gerek bulunmamaktadır.
Bu tür sevkiyatlarda, malı satıcı taşıyor veya taşıtıyorsa e-İrsaliye satıcı tarafından, alıcı taşıyor veya taşıtıyorsa e-İrsaliye alıcı tarafından düzenlenecektir. Ancak, kabule bağlı olan ve bunun için yazılı bir sözleşme bulunan bu tür satışlarda, fatura düzenlenmesindeki yedi günlük sürenin kabul tarihinden itibaren başlayacağı tabiidir.
15- İlgili Özel Mevzuatlarında Sevk İrsaliyesi Yerine Geçen Belgelerin Düzenlendiği Durumda e-İrsaliye Düzenleme Zorunluluğu Nasıl Olacak?
16- E-İrsaliye Kabul/Red ve Kısmen Kabul Nasıl Yapılacak?
e-İrsaliye'ye konu malları tam olarak teslim alan alıcı, e-İrsaliye sistemi üzerinden "KABUL" irsaliye yanıtı dönebileceği gibi, herhangi bir yanıt dönme zorunluluğu da bulunmamaktadır.
e-İrsaliye uygulamasında aynı e-Faturada olan “uygulama yanıtı” gibi işleyen “irsaliye yanıtı” belgesi de mevcuttur.
Söz konusu irsaliye yanıtı ile e-İrsaliye üzerinde yazan fiili sevk tarihinden itibaren 7 gün içinde e-İrsaliye muhteviyatı malların tamamı kabul yanıtı ile kabul edilebilir ya da KISMİ kabul yanıtı ile bir kısım mallar kabul edilebilir bir kısmı ise reddedilebilir.
e-İrsaliye'ye konu malları "eksik olarak" teslim alan alıcı, istemesi halinde e-İrsaliye sistemi üzerinden "KISMİ KABUL" irsaliye yanıtı ile satıcıya fiilen teslim aldığı mal miktarını bildiren bir yanıt dönebilir. Sistemsel olarak 7 gün içinde herhangi bir yanıt dönülmemiş e-İrsaliye'lere konu malların alıcıları tarafından tam olarak teslim alındığı ve satıcıları tarafından bu malların tamamı için fatura düzenleneceği kabul edilmektedir.
Ancak kabul edilmeyen mallarla ilgili olarak, malın satıcısına ya da farklı bir alıcıya sevk edilmesi durumundan, malı taşıyan ya da taşıttıran tarafından yeni bir sevk irsaliyesi (uygulamaya kayıtlı olanlar tarafından e-İrsaliye) düzenlenmesi gerekmektedir.
17- Düzenlenmiş E-İrsaliyenin İptali Yapılabilir mi?
18- Şubeler Arasında Sevkiyatlarda E-İrsaliye Düzenlenecek mi?
İşletmenin şubeleri arasında yapılan mal sevkiyatlarında da sevk irsaliyesi düzenlenmesi gereği bulunduğundan, uygulamaya kayıtlı kullanıcıların kendi işyerleri arasında gerçekleştireceği mal sevkiyatlarına ilişkin olarak e-İrsaliye düzenlenmesi gerekmektedir.
Bu durumda malı gönderen ve alan bilgileri olarak aynı mükellefiyet bilgilerine yer verilecek olup, malın teslimat adresi e-İrsaliye üzerinde ilgili alana girilecektir.