﻿ Tifüs Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi | diyetz
Tifüs, diğer bir adıyla lekeli humma çok eski zamanlardan beri varlığını sürdürmektedir. Özellikle savaş zamanlarında, tarih boyunca en yıkıcı hastalıklardan biri olmuştur. Tifüs salgını ilk olarak 1489’da İspanya’nın Granada ordusu kuşatması sırasında kaydedildi.
Şu anda, tifüs hastalığı, Doğu Afrika, Asya ve ayrıca Orta ve Güney Amerika’daki bazı bölgeler gibi dünyanın belirli bölgelerinde kaydedilmiştir.
Bugüne kadar, gelişmiş hijyen uygulamaları, antibiyotik kullanımı ve etkili insektisitler dışında, bu hastalığın tedavisi ve önlenmesi için bilinen hiçbir aşı mevcut değildir.
Son yapılan çalışmalarda tifüs oluşumunda belirgin bir azalma olduğu ortaya çıkmıştır.
Bu yazıda “tifüs hastalığı nedir”, “tifüs nasıl bulaşır”, “tifüs neden olur” konularına değinilecektir.
1) Tifüs Nedir?
2) Tifüs hastalığı nasıl bulaşır?
3) Tifüs Nedenleri ve Çeşitleri
4) Tifüs Belirtileri
5) Tifüs Tedavisi
6) Tifüs Nasıl Önlenir?
7) Tifüs Ölümcül müdür?
Rickettsia bakterilerinin neden olduğu bakteriyel bir hastalıktır. Bakteriyel hastalık veya enfeksiyon pire, bit veya akarlarla yayılır.
Enfeksiyon eklembacaklılara yayılır, yani akarlar, bitler veya keneler gibi omurgasız hayvanlar bakterileri ısırma yoluyla iletir.
Böcek ısırığı vücut üzerinde bir iz bırakır, bu da çizildiğinde cildi daha fazla açabilir. Bakteriler açık deri ile temas ettiğinde kan dolaşımına erişir; üremeye ve büyümeye devam eder.
Genellikle, bir böcek ısırığı durumunda bu hastalığa yakalanabilirsiniz. Bir kişiden diğerine grip veya soğuk algınlığı gibi bulaşmaz.
Fareler, sincaplar ve kediler gibi küçük hayvanlarda bulunan enfekte bitler, pireler veya akarlar bakteriyel enfeksiyonun aracıdır.
Buna ek olarak, böcekler, enfekte olmuş bir kemirgen veya enfekte olmuş bir kişinin kanından beslendiğinde enfeksiyonun taşıyıcıları haline gelir.
Tifüs bulaşma yollarından en yaygın olanı, bakteri taşıyan eklembacaklıların istila ettiği yatak örtüleriyle temas etmektir.
Aynı şekilde, enfeksiyon, eklembacaklıların dışkısı yoluyla da yayılabilir. Farelerin veya bitlerin beslendiği ısırılan bölgeyi çizerseniz, dışkıdaki bakteriler çizilmeye maruz kalan bölgedeki yaralardan kan dolaşımına girer.
Seyahat pansiyonları, çok sayıda çalılığa sahip yerler ve hijyenik olmayan umumi tuvaletler gibi kalabalık yerlerde tifüs olma ihtimali yüksektir.
Tifüs Nedenleri ve Çeşitleri
Üç farklı türü vardır. Her bir türüne farklı spesifik bir bakteri neden olur ve farklı eklem bacaklı türleri yoluyla yayılır.
Salgın hastalığa bağlı epidemik tifüs
Buna “Rickettsia prowazekii” bakterileri neden olur ve vücut biti bu enfeksiyonun taşıyıcısıdır. Aynı zamanda keneler yoluyla da iletilebilir.
Ciltte bulunan mikro sıyrıklar, patojen yüklü dışkı maddelerinin kan dolaşımına girmesi için ortam olarak işlev görür.
Enfeksiyon tüm dünyada bulunabilir, ancak genel olarak kötü temizlik ve aşırı nüfuslu yerler gibi bit istilasını teşvik eden bölgelerde bulunur.
Epidemik tifüs, kısa sürede çok sayıda popülasyonu etkileyebildiği için en ciddi ve yaygın şeklidir.
Murin tifüs ya da endemik tifüs
“Rickettsia typhi” bakterilerinden kaynaklanır. Kedi piresi veya fare piresi ile bulaşır. Murin türü, dünyaya yayıldığı için belirli bir bölge ile sınırlı değildir.
Ancak, tropikal ve subtropikal iklime sahip bölgelerde belirgin bir şekilde bulunur. Sıçanlarla yakın temasta bulunan insanlara kolayca bulaşır.
“Orientia tsutsugamushi” bakterisinden kaynaklanır. Bu tür en çok Avustralya, Asya, Papua Yeni Gine ve Pasifik Adaları’nda bulunur. Taşıyıcılar, bir kişinin veya bir kemirgenin enfekte olmuş kanıyla beslenen bakterilerdir.
Yukarıda bahsedilen üç tipin de değişik belirtileri vardır. Ancak az sayıda da olsa bazı ortak belirtileri de bulunur ;
Bundan başka, her türünün kendine özgü belirtileri vardır. Epidemik tifüs belirtileri aniden ortaya çıkar ve şu belirtileri gösterir;
– Sayıklama ve zihin karışıklığı
– Titreme ile yüksek ateş
– Şiddetli eklem ve kas ağrısı
– Göğüste veya sırtta döküntüler.
Endemik tifüs semptomları 10 ila 12 gün arasında sürer. Semptomlar epidemik olana benzese de, kıyaslandığında daha az şiddetlidir.
– Yüksek ateş (iki haftaya kadar sürebilir)
– Kusma ve mide bulantısı
– Vücudun orta kısmında donuk kırmızı döküntüler
Scrub tifüsün belirtileri, ısırıldıktan sonraki ilk on gün içinde ortaya çıkmaya başlar. Diğer iki tipten farklı olarak, kanama ve organ yetmezliği ile sonuçlanabileceğinden, her türlü ciddi hastalıktan muzdarip insanlar için, bu tip ölümcül olabilir. Belirtileri şöyledir;
– Lenf bezlerinin genişlemesi
– Zihinsel karışıklık ve ileri durumlarda koma
– Vücut ve kas ağrısı
– Isırılan bölgede koyu, kabuk benzeri bir oluşum.
Bu hastalık için spesifik bir tedavi bulunmamakla birlikte, günümüzde antibiyotikler kullanılmaktadır. Uygulama etkilenen kişilere göre değişir.
– Doksisiklin en çok tercih edilen tedavi yöntemidir. Her yaştan insanlara verilebilir. Doksisiklinin en kısa sürede en etkili sonucu verdiği tespit edilmiştir.
– Kloramfenikol çoğunlukla hamile veya emzirmeyen bireylerde kullanılır. Genellikle salgın tifüs için geçerlidir.
– Antibiyotik doksisiklin alamayan bireylere siprofloksasin verilir.
Tifüs Nasıl Önlenir?
Bu hastalığın oluşumunu önlemenin özel bir yolu yoktur. II. Dünya Savaşı sırasında salgın için tifüs aşısı geliştirilse de, azalan vakaların sayısı aşı üretimini durdurdu. Bakteriyel hastalığa özel bir ilaç olmadığı için, tifüs gelişimini önlemek için aşağıdaki tedbirleri almalısınız.
– En kolay korunma yöntemlerinden biri, hastalığı yayan zararlı böcek ve bitlerin üremesini önlemektir.
– Her zaman kişisel hijyene dikkat edin.
– Düşük hijyen kalitesi olan, aşırı nüfuslu bölgelere seyahat etmekten kaçının.
– Böcek kovucular kullanın.
– Bitkisel alanlara seyahat ederken kendinizi örtün.
Tifüs Ölümcül müdür?
20. yüzyıldan önce bu hastalık için ölümcül raporlar var, özellikle de epidemik tifüs türünden. Günümüzde insanlar hijyenin öneminin daha fazla farkına vardıkça, daha az sayıda ölüm bildirilmektedir.
Güçlü bir bağışıklık sistemi olmayan yaşlı yetişkinler ve yetersiz beslenen insanlar arasında çok sayıda ölüm bildirilmiştir.
Salgın tifüs durumunda tedavi eksikliğinde ölüm vakaları yaşanabilir. Tifüs tanısı konan çocuklar çoğunlukla iyileşir.
tifüs ne demektifüs sebepleri
Karnabahar Kaç Kalori? Faydaları ve Besin Değeri
Zayıflamak için Nane Nasıl Kullanılır?
Soğuk Sıkım Zeytinyağı Nerelerde Kullanılır, Faydaları Nelerdir?
Lahana Turşusunun Faydaları ve Besin Değeri