Damar Genişlemesi (Vazodilatasyon) - Nedir, Belirtileri ve Tedavi Yolları
Böbrek Damar Genişlemesi
Memede Damar Genişlemesi
Vücudun merkezi olarak bulunan ve vücut mekanizmasının kusursuz bir şekilde işleyişini sağlayabilmek için; atardamar ve toplardamarlar aracılığı organlar arasında kan dolaşımını yönlendiren kalp bazı durumlarda bu görevini yaparken zorlanmaktadır. Damarlarda oluşan sorunlara bağlı olarak; kalpten çıkan kan, organlara gereken besinleri, kanı, oksijeni ve diğer maddeleri iletmekte güçlük çeker. Bu da o damarın beslemekle yükümlü olduğu organların fonksiyonları tam olarak yerine getirmesine engel olur.
Damar genişlemesi genel olarak atardamarlarda meydana gelmektedir. Sağlık açısından ciddi bir sorun teşkil eden damar genişlemesi hangi organa yakınsa, hangi organı beslemekle yükümlüyse; o organların da zarar görmesine neden olur. Damar genişlemesi; damarının çapının risk yaratacak oranda genişlemesine sebep olduysa; herhangi kötü bir tablonun önüne geçebilmek amacıyla acil olarak müdahale edilmesi gereken bir problemdir.
Dolaşımı etkileyen damar hastalıkları sadece damar genişlemesinden ibaret olmamaktadır. Bunun yanında damarların büzülmesi vazokonstriksiyon veya damarlarda zaman içinde biriken yüksek kolestorele bağlı olarak oluşan plaklar diğer ismiyle vazodhatasyon kan dolaşımını etkileyerek organların yeterli oranda beslenmesine engel olmaktadır. Damarlarda biriken kolesterol plakları birden oluşmayabilir. Zamanla damarda birikerek plakların oluşmasına neden olur. Damar genişlemesine neden olan etmenlerden biri de vazodhatasyon olmaktadır.
Aort kalpten çıkan ilk arter olmakla kalmaz aynı zamanda vücutta bulunan en kalın en uzun en dayanıklı olan ana atardamardır.
Vücutta bulunan kirli kanı toplayan ve organlara oksijen taşınmasına yardımcı olan böbrek damarlarında meydana gelen genişleme; bu yüzden diğer organların da ihtiyacı olan oksijeni; gereksinim duyduğu oranda alamamasına hatta kirli kanın toparlanırken sorun yaşamasına yardımcı olmaktadır. Böbreklerdeki damar genişlemesinin nedenleri arasında ilk sırayı sigara kullanımı almaktadır. Bunun yanında doğum kontrolü amacıyla ara verilmeden ilaçlarda bu hastalıklar önemli faktör oynamaktadır. Farklı etmenlere bağlı olarak damarlarda bulunan kandaki basıncın artmasına bağlı yaşanan genişleme sorunu hakkında zamanında müdahale önemli olmaktadır.
Memede damar genişlemesi bazı durumlarda hamilelik belirtileri arasında yer alabileceği gibi bazı durumlarda tümör gibi hastalıkların da habercisi olabilmektedir. Hormonlardaki dengesizlik de memede damar genişlemesi nedenleri arasındadır. Genellikle hamile kadınlarda, yeni doğum yapan kadınlarda süt bezlerinin aktif hale gelmesi, hormonlarda oluşan değişimler memede oluşan damar genişlemeleri nedenleri arasındadır. Belirgin olarak göğüs üzerinde hissedilen bu damar genişlemeleri sırasında ağrı bulunması halinde farklı bir hastalıktan ileri gelebileceği varsayılarak doktor kontrolünde bulunmakta yarar vardır.
Vücutta bulunan damarlarda oluşan en ufak bir terslik, en ufak bir sorun; bütün dolaşım sistemini etkilemekle kalmaz. Aynı zamanda organların çalışmasına, vücutta görevlerini yapmalarına da engel olmaktadır. Damarların zaman içinde esnekliklerini kaybetmesi, içlerinde çeşitli etmenlere bağlı olarak plaklar birikmesi, sertleşme oluşması, pıhtı oluşturup bunun organlara geçmesine neden olması sağlık açısından büyük problem yaratmaktadır. Vücudu komple çevrelemiş olan kan damarları bir ağ gibi bütünüyle vücut yapısına destek vermektedir.
Zaman içinde yorulan damarlar; kan basıncının, sertleşmenin veya tıkanmanın da etkisiyle normal çaplarını aşacak balonlaşmalara neden olacaktır. Vozodilatasyon ismi de verilmekte olan damar genişlemesi büyük bir tehlikeyi haber vermektedir. Damarın genişlemesi sonucu yırtılması, çatlaklar oluşması veya patlaması; çoğu zaman ölümle sonuçlanabilen ciddi sorunlara neden olmaktadır. Damar genişlemelerinin vücuda verdiği zararlar arasında en önemlilerine şu örnekler verilebilir:
Bilinçte oluşan bulanıklık veya şuurun kaybedilmesi
Organların fonksiyonlarında oluşan kayıplar
Kalp damarında oluşan genişlemelerinin; besledikleri organlarla da ilgili olarak farklı nedenleri olabilmektedir. Memede olan damar genişlemesinin nedeni hormon yapısında dengesizlik, hamilelik veya lahosa dönemi olabileceği gibi, kalpten ayrılan ilk damar olan ana atardamarda meydana gelen genişleme alkol ve sigara bağımlılığında, yanlış beslenme, psikolojik sorunlara veya damarlarda dolaşan kanın pıhtılaşmasına kadar farklı nedenleri bulunabilmektedir. Damar genişlemelerinin en belirgin nedenleri arasında şunları sayabiliriz:
İlerlemekte olan yaş unsuru
Vücudun yeterince hareket etmemesi
Neredeyse damarlarda meydana gelen bütün hastalıkların belirtileri aynıdır. Bu belirtiler içinde en sık rastlanılanları şu şekilde sıralayabiliriz:
Kusma ve midede oluşan bulantılar
Ellerde veya kollarda meydana gelen uyuşma hissi
Vücutta yer almakta olan damarların genişlemesi sorunun tedavisinde eğer anjiyografi, stent veya balon yöntemi yeterli olmadığı durumlarda; genişleyen damarın çatlamasına veya yırtılarak organlara zarar vermesine engel olmak amacıyla direk olarak zaman kaybetmeden cerrahi bir müdahale tarzı olan ameliyatlar tercih edilir.
Kateter ile damar genişlemesi tedavisi
Genelikle açık cerrahi ameliyatı tercih edilen bu operasyonun aşamalarında;
Genişleyen damarın üzerinden üç santimetre civarında bir kesik açılır.
Sorunlu damarın başlangıç ve bitiş kısımları, müdahale sırasında kan dolaşımını engellemek için özel pensler yardımıyla sıkıştırılır
Sorunlu olan damar onarılacak haldeyse içine stent takılıp onarılır veya başka bir damarla ekleme yapılır
Pensler çıkarılarak dolaşım kontrol edilir. Sızıntı olup olmadığı test edilir.
Açılan bölge kapanır
Bu ameliyatlarda ya bypass yöntemiyle damar üzerinden köprü kurulur. Ya da sorunlu olan damar çıkarılarak yerine başka bir damar takılır. Bu yeni damar vücutta bulunan farklı bir bölgeden alınabileceği gibi, yapay bir damar da olabilmektedir.