Yaşamlar : 09
﻿ Ana Sayfa » Cumhuriyet Gazetesi Salı Kitapları » Yaşamlar : 09
Kentlerde erk sahibi olan devlet adamları, onu istekle karşıladılar; çünkü onun aracılığıyla demokrasilerin tümüyle yıkılıp sonuçta daha da güçleneceklerini umuyorlardı. Komutanların yalın ve soylu olmalarını yeğleyenlere gelince, Lysandros'u kurnazlık ve bilgiçlikle suçluyor ve onu savaşa hile karıştıran; adalete çıkarlarına göre değer veren; adalet çıkarlarına uymazsa, kendisine yararlı olanı en iyi diye kabul eden, gerçeği yalandan üstün tutmayıp her ikisine kendi beklentilerine göre değer biçen bir adam olarak görüyorlardı.
Nitekim Lysandros, hileye başvurarak savaşmanın Herakles soyundan gelenlere yakışmadığını söyleyenlerle “Aslan derisinin erişemediği yere tilkininkini eklemeli” diye eğlenirdi.
Bu davranış biçimi Miletos'ta yaptığı işlerde bile görülür. Kendilerine demokrasiyi yıkmaya ve karşıtlarını kovmaya yardım edeceğine söz verdiği dost ve konukları cayıp da, düşmanlarıyla barışınca, herkesin içinde sevinmiş gibi davranıp, barışmalarına yardım eder göründü, fakat gizlice onları aşağılayıp onurlarını kırıp halka karşı gelmeye kışkırtıyordu.
Başkaldırının başladığını duyunca hızla yardıma koştu, kente gelerek başkaldırının elebaşlarından ilk rasladıklarına bağırdı ve sert bir biçimde kendilerini cezalandıracağını ekledi. Karşı yandakilere de, yürekli olmalarını, kendisi yanlarında bulundukça hiçbir şeyden korkmamalarını söyledi.
Halktan yana olanların, partinin güçlü kişilerinin, kaçmayıp da kentte kalarak öldürülmelerini istediği için böyle davrandı ve bu yalanları söyledi. İstediği de oldu. Çünkü ona inananların hepsi öldürüldü.
Lysandros'un antlarına bağlılığında gösterdiği tutarsızlık konusunda Androkleides (25) onun bir sözünü aktarır. Söylendiğine göre “Çocukları aşık kemikleriyle, büyükleri de antlarla aldatmalı” dermiş (26). Böylece komutanlığında, bir tiran olan Samoslu Polykrates'e (27) benzemeye çalıştı. Sparta törelerinde tanrılara düşmanca, hatta bir düşmandan bile daha saygısızca davranılmaz. Çünkü andına karşı gelen düşmandan korktuğunu, tanrıyı da küçümsediğini kabul etmiş olur.
Kyros Lysandros'u Sardes'e çağırtarak (28) bir miktar para verdi, bir miktarın da sözünü verdi. Gençlik coşkusuyla, onun için, kendi özel gelirinden vereceğini, babası hiçbir şey vermeyecek olsa bile, yasa çıkarmak için üzerinde oturduğu altın ve gümüş tahtı bozup vereceğini söyledi. Sonunda Media'ya babasının yanına giderken (29) ona kentlerden vergi toplama yetkisini bağışladı ve yönetimini emanet etti. Esenleşirken de kendisi geri dönmeden Atinalılarla deniz savaşına girişmemesini istedi; dönüşte Fenike'den ve Kilikya'dan birçok gemi alarak geleceğini söyleyip Kralın yanına gitmek üzere yola çıktı.
Lysandros'a gelince, güçleri eşit olmadığı için ne deniz savaşına girişebildi, ne de bu kadar çok gemiyle boş durabildi. Denize açılıp adaların bazılarını ele geçirdi, Aigina ve Salamis adalarına çıkarak bunları yağmaladı. Attika'da karaya inip Agis'i selamladı. Agis Dekelaia'dan (30) onu karşılamaya gelmişti; Lysandros da denizde güçlü olduğu için her nereye isterse gidebilecek bir komutan gibi, deniz güçlerini orada bulunan yaya askerlere gösterdi. Bununla birlikte, Atinalıların kendisini izlediklerini görünce, yolunu değiştirerek, adaların arasından sıyrılıp Asya'ya kaçtı. Hellespontos'ta askeri güç olmayınca, gemilerle denizden Lampsakoslulara (31) saldırdı. Thoraks da kara ordusuyla aynı yere gelerek, surlara saldırdı. Lysandros kenti zora alıp yağma etmeleri için askerlere bıraktı.
« 01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 ... 65 »