Pazarlama | İstanbul Pazarcılar Odası
Dünyada paranın icadından bile evvel ticaretin doğuşuna zemin hazırlayan pazarlar, bugün tüm coğrafyalarda olduğu gibi ülkemizde de alışverişlerin olmazsa olmaz adresleridir. İlk zamanlar üreticinin artı değerini, kendi ihtiyaçlarından fazla olan üretimini takas yolu ile değerlendiren üreticilerin mallarını sergiledikleri alanlar iktisat ilminin de temelini oluşturmaktadır. Pazar ekonomisi, pazar oluşturmak, pazarlama v.b... gibi kullandığımız iktisadi terimler de bunlara iyi bir örnek olmaktadır. Günümüzde para politikası ile insanların ticaret yapmasını sağlayan ve alıcı ile satıcıyı bir araya getiren; ki son yıllarda yapılan araştırmalara göre de hem genelde hem de özelde İstanbul halkının %75 inin üzerinde uğradığı ve alış verişini yaptığı pazarlarımızın rağbet görmesinin bir çok nedeni vardır. Bunun en temel sebepleri arasında zaman, taze ürün, kolay alış veriş ve ucuzluk yer almaktadır. Açık veya kapalı pazar alanlarında sıcak veya soğuk iklimlerde alış veriş yapmanın keyfi, reyon dolaşma, kuyruk bekleme, sıraya girme gibi sorunlarla karşılaşmayan, özellikle metropollerde bu sıkıntıdan dolayı strese giren halkımızın alış verişte zaman kazanmasına iyi bir etken olmaktadır.
Özellikle ticari hukukta bir malın üreticiden tüketiciye çeşitli adlar altında el değiştirerek bir çok safhadan sonra ulaşmasını göz önünde bulundurursak, taze yaş sebze ve meyveye ulaşımı sağlayan pazarlar, çeşitliği ile tek tek manav, şarküteri ve bakkal dolaşmaktan kurtaran bir özelliğe sahip. Ve en önemlisi pazarlarda her keseye uygun ucuz bir şeyler elde edebilme şansı yatmaktadır.
Fakat bugün gelinen noktada pazar ve pazarcımız bir çok sorunla karşı karşıya kalmaktadır. Özellikle kimi kesimler tarafından vergisiz kazanç elde eden ve sokakları işgal etmiş yığınlar gibi adlandırılan pazarcılarımız, bu kesimler tarafından bilinçli ve ya bilinçsiz , örgütlü veya örgütsüz bir hedef halini almıştır. Pazarcılarımız bu vizyon sorunu ile birlikte özellikle sokak aralarına kurulduklarından ulaşım sorunu ve Avrupa Birliğine entegre sürecinde çokça dillendirilmeye başlanan bir modernleşme sorunu ile karşı karşıyadır.
Semt pazarlarımız ve pazarcı esnafımızla ilgili yapılan en büyük eleştirinin kayıt dışı ekonomiye verdiği mahal yani vergisiz ve kolay kazanç elde ettiklerine duyulan inançtır. Lakin bu sav temelinden yoksun ayakları havada bir görüşten öteye geçmemiştir. Basında da zaman zaman yapılan bu haksız eleştiriler hiçbir araştırmaya gerek duymadan kulaktan dolma bilgilerle yapılmaktadır. Bu yüzden öncelikle sokaklara veya açık alanlara pazarcılarımız nasıl konumlandırılıyor ve hangi usullere göre vergilendiriliyor ona bakalım.
Pazarcı esnafımız İstanbul Büyükşehir Belediyesi Tarife Komisyonun her yıl belirlediği ücretleri kullandıkları yerlere karşılık belediyelere ödemektedirler. Bu gelirler tezgah kurma belge ücreti, her pazarda tahta başına alınan ek ücret, işgaliye, kimi belediyelerde çöp vergisi ve çoğu yerel yönetimlerde de çeşitli gelirler adı altında tahsil edilmektedir. İş yeri açma ruhsatı yerine geçen tezgah kurma belgeleri pazarcı esnafı dışında kalan tüm küçük ve orta ölçekli esnaflarda tek bir belediye ye ödenirken, pazarcının görüşü alınmadan bahsi geçen komisyonda da yer alamayan esnafımız bu ücretleri her belediyeye ayrı ayrı ödemektedir. Peşin olarak tahsil edilen bu ücretler, ödeyen pazarcı esnafının tek taraflı olarak vazgeçmesi halinde de iade edilmemektedir.
Vergi kanunlarımıza göre, büyükşehir belediye sınırları içerisinde ( Erzurum ve Diyarbakır hariç ) mal alım-satımı ile uğraşanlar gerçek usulde gelir vergisi mükellefi sayılırlar. Böylece İstanbul , Ankara, İzmir, Bursa ve Antalya başta olmak üzere büyükşehir belediye sınırları içerisinde ticari faaliyette bulunan tüm pazarcılar da gelir vergisi kanununa göre gerçek usulde vergilendirirler. Buda yapılan ticari kazancın belgelendirilmesi ve kanunla belirlenmiş defterlerin tutulmasını sağlamaktadır. Böylece vergisini ödeyen pazarcılarımız aynı zamanda muhasebeciye de verecekleri defter tutma ücreti ile birlikte Bağ-kur ödemelerini ve yanlarında çalıştırdıkları kişileri de ssk ya bildirip pirim ödemelerini gerçekleştirmektedirler. Ayrıca pazarcı belediyeden tezgah kurma belgesini alırken belediyelerimizin istemekle yükümlü olduğu oda mesleki faaliyet belgesi ve vergi kaydı zorunluluğu tüm pazarcılara 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar kanununda da açıkça belirtildiği gibi vergi ödemeyi bir görev kılmıştır. Yani vergilendirilmiş kazancın kutsallığı pazarcı esnafın en küçük lokmasında da mevcuttur.
Pazar yerlerinin kuruldukları alanlarda ulaşım, trafik, itfaiye ve doğal afetler gibi sorunlar karşısında çözümsüzlük yaşanmaktadır. Bugüne kadar resmi veya gayri resmi tutanaklarda pazar yeri nedeni ile itfaiye ve ambulans gibi acil ve insan sağlığını ilgilendiren bir olayda sorun yaşanmasa da yaşanabilme ihtimali bilinci ile yeni projelerle çalışmalarımız ivedilikle devam etmektedir. Bizler mesleki esnaf odası olarak pazar ve pazarcının sorunlarının birebir muhatabıysak ta, unutulmamalıdır ki bunun bir diğer ayağı da yerel yönetimlerdir. Çünkü İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığının da belirttiği gibi semt pazarlarının yapılandırılması ilçe belediyelerinin sorumluluğundadır. İlçe belediyeleri imar planı yaparken hastane, okul, ibadethane, park ve bahçe gibi alanlar oluştururken maalesef yıllardır pazar alanı oluşturmayı göz ardı ettiği gibi bir çok pazarımızın da meclis kararını almamıştır. Yerel yönetimlerimizin üvey evlat olarak gördüğü pazarcımız yılların suiistimali yüzünden bugün böyle bir problemle karşı karşıyadır. Bugün yukarıda saydığımız sorunları da ancak belediyelerimizin imara alacağı açık pazar alanları yaratarak; gıda, ziraat ve çevre mühendislerinin de içinde bulunacağı iyi bir ekiple çözeceğimize inanıyoruz. En yoğun iç göçün yaşandığı İstanbul da önemli bir istihdam alanı olan pazarlarımızda yaşanan sorunların çözümü ancak belediyelerimizin pazarcıya geçici esnaf gözü ile bakmaktan vazgeçip toplanan harçların küçük bir kısmını esnafımızın hizmetine sunarak, özellikle metro, tramvay ve tren istasyonlarına yakın, ana yola paralel açık pazar alanları yaratmakla mümkündür.
Avrupa Birliğine geçiş sürecinde çokça dillendirilen fakat yıllardır odamızın da önemle üzerinde durduğu pazarlarımızın revizyonu ve çağa, ihtiyaçlara uygun pazarlar yaratılması ilk hedefimizdir. Yoğun bir etüt ve araştırma neticesinde ve son zamanlarda Türk Standartları Enstitüsü nün belirlemiş olduğu standartlar ışığında ideal bir pazar yeri ve pazarcı esnafı projemiz son aşamasına gelmiştir.
Pazar yerlerinde oluşan toz ve çamur tüketicinin sağlığını tehdit edecek boyutlara varmıştır. Özellikle kış aylarında tüketicinin alış verişini zorlayan bu zeminlerin düzeltilmesi, kanalizasyon ve drenaj kanallarının açılması gerekmektedir. Akşam pazar toplandıktan sonra alınan çöplerin ardından yıkanabilecek pazar bir sonraki gün için temiz hale getirilebilir. Gıda maddelerinin tüketiciye sağlıklı ve hijyenik ulaşması için pazar yerinin su ve tuvalet sıkıntılarının olmayacağı, içlerinde gıda mühendislerinin bulunduğu denetim elemanlarının rutin kontrollerinin yapıldığı ve periyodik sağlık denetiminden geçen esnafa ve uygulamalara ihtiyaç vardır. Müşterileri ve pazar esnafları için yeterli düzeyde otoparkın bulunduğu, kreş, lokanta ve kafeteryaları ile tüketicinin en ufak ihtiyacının göz ardı edilmediği pazarlara ayrıca ücretsiz servis araçlarının da olması gerekmektedir. Güvenli alış veriş yapılabilmesi için kamera sistemi ile sürekli kontrol altına alınan pazar ayrıca özel güvenlik elemanları ile de ülkemizin kanayan bir yarası olan hırsızlık, kapkaç v.b... olaylarında önüne geçmeyi hedeflemektedir. Ayrıca kamera sistemi ile İnternet üzerinden pazarda hangi ürünlerin yer aldığı fiyat listesi ile birlikte pazarın kurulduğu her gün güncellenerek yayınlanacaktır. Nöbetçi bir ambulansın da hazır bulunacağı pazarlarda, tüketiciyi bilgilendirecek tabelalar, pazar çıkışlarında bulundurulacak elektronik hassas terazilerle bilinçli ve güvenle alışveriş yapacak müşteriler şikayetlerini de pazar başlarında bulunan “Pazar Masası’na” anında bildireceklerdir. Mesleki eğitime tabi tutularak sertifikalı olacak pazarcı esnafımız üniforması ile tanıtım veya kimlik kartı bulunduracaktır. Pazarcılarımızın ve müşterilerimizin de önerileri ile daha çağdaş ve kolay alış veriş imkanı sağlayacak modern pazarlara ulaşabileceğiz.
21 Temmuz 2015 Salı | 1004 Görüntülenme
Pazar Yerleri Pazar Ticaret Pazarlama