Taşınmaz Değerleme Sistemi Üzerine – bi_özet gayrimenkul
İlk olarak Ağustos 2018’de açıklanan 100 Günlük İcraat Programı’nda karşımıza çıkan “Taşınmaz Değerleme Sistemi”nin kurulması konusunu, sonrasında Yeni Ekonomik Programında “gayrimenkul envanterinin tamamlanması, tapu harçları ve emlak vergilerinin gerçek değerleri üzerinden alınmasını sağlayacak şekilde gayrimenkul vergi sisteminin yeniden düzenlenmesini amaçlayan bir sistem” olarak görmüştük.
Sürecin ilk aşaması olarak 5.2.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan 30 numaralı kararnameye göre “Taşınmaz Değerleme Dairesi Başkanlığı” kurulmasına karar verildi. Akabinde de Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün hazırlamış olduğu “Taşınmaz Değer Bilgi Merkezi’nin Kurulması ve Yönetilmesi Hakkında Yönetmelik Taslağı” görüşe açıldı. Bu yönetmelik taslağı ile değer bilgi merkezi kurma, toplu değerleme ve tekil değerleme yapma esasları, değerlerin nerelerden ne şekilde toplanacağı ve sisteme girileceği ve değer haritalarının oluşturulmasına yönelik aşamaların tanımlanmasının amaçlandığını söylemek mümkün.
Tabii bu sistemin neden önemli bir başlık haline geldiğinden biraz bahsetmekte fayda olabilir:
Vergi amaçlı düzenlemeler: Ülkemizde TKGM tarafından açıklanan verilere göre taşınmaz tapu adedi tam tamına 184 milyon 608 bin 378 adet. Bu tapuların her biri;
Alınıp satılırken Tapu Alım-Satım Harcı’na, 5 yıl içinde satıldığı takdirde değer artış kazancından ötürü Gelir Vergisi’ne, Her belediyenin yıllık olarak aldığı Emlak Vergisi rakamlarına etki ediyor.
Bu vergilerin ilk ikisinin bağlandığı yer ise genelde 3. sırada yer alan Belediye Emlak Rayiç değeri oluyor. Bu noktada genel algı da, kurulacak olan Taşınmaz Değerleme Sistemi bünyesinde gerçek değerlerin esas alınacağı bir değer altyapısının oluşturulması yönünde olacaktır.
Tabii bu çerçeveden bakıldığında herkesin ilk aklına gelen soru; vergi ve harç oranlarının aynı kalması halinde gerçek değerlerle birlikte harç ve vergi rakamlarının artışının gayrimenkul piyasasında olumsuz bir etkiye yol açıp açmayacağı oluyor.
Gayrimenkul envanterinin oluşturulması: Ülkemizde yaklaşık 20 milyon bağımsız bölüm tapusu ve yaklaşık 57 milyon parsel sayısı var iken, bu tapulardan oluşan geniş envanter kamuoyu tarafından bilinemiyor. Gayrimenkullerin nitelikleri, yoğunlaşmanın ne tür mülklerde olduğu gibi birçok veriden oluşan bir envanter kaydı ülkemizde halihazırda bulunmuyor. Yine Yeni Ekonomik Programında taşınmaz değerleme sisteminin kurulma amaçlarından biri gayrimenkul envanterinin oluşturulması olarak karşımıza çıkıyor.
Değer haritalarının oluşturulması: Ülkemizde gayrimenkule ilişkin veri setleri henüz oldukça kısıtlı. Oluşacak sistem, kuşkusuz veri setleri tarafında oldukça geniş bir yelpaze açacak iken herkesin en çok merak ettiği konu olan değer değişimlerinin analizi de böylelikle yayınlanabilecek. Bir diğer anlatımla değeri düşenler, yükselenler, aynı kalanların yanında değer değişimini tetikleyen etkenler de gözler önünde olabilecek.
Şeffaflaşma: Özelikle diğer ülkelere kendimizi açıklarken oldukça zor olan gayrimenkul değerlerinin nerede nasıl yazıldığı konusu, bu uygulamanın hayata geçmesi ile rafa kalkan önemli bir başlık olacak. Hatta belki de Taşınmaz Değerleme Sistemi’nin bu anlamda ilk uygulamasını da 15.2.2019 tarihinde TKGM Yabancı İşler Dairesi Başkanlığı tarafından yayınlanan “Yabancıların Taşınmaz Ediniminde Değerleme Raporu Aranılması Hk.” genelgesi ile görmüş oluyoruz. 4.3.2019 tarihi itibarıyla yabancı uyruklu gerçek kişilerin gerek alıcı gerek satıcı olarak taraf olduğu bütün satış işlemlerinde taşınmaz değerleme raporu aranılması zorunluluğunun getirilmesi bu sistemin bana göre ilk uygulaması olacaktır. Böylelikle çok küçük bir kesimde de olsa alım satımda değerleme raporu zorunluluğu başlamış oluyor.
Gönderi tarihi Mar 2019 Mar 2019 editorbiozet tarafındanPosted in bi_özet gayrimenkul | 7, Köşe Yazıları, Makbule Yönel MayaEtiketler 2019, 7.sayı, Makbule Yönel Kaya, Mart 2019.
Önceki Previous post: 3. İnşaat Yönetimi Zirvesi 13 Nisan’da!
Sonraki Next post: Bir Uzak Lens Diyarı Menteşe’de Güncel Emlak Piyasası