Mesnevi-i Nuriye 9. Ders - Eserin Kemali Müessirin Kemalini Gösterir.. - Sayfa 2
28-01-2013 21:29 #11
Rabbimizin cc. celali, cemali ve kemali sıfatlarını kısaca açıklamak gerekirse; "maşaallah ne kadar güzel yaratılmış" diyebildiğimiz herşey, Yaratıcımızın cemali sıfatlarının delilidir. Çiçekler, kuşlar, yeryüzündeki tezyinat ve güzellikler gibi.
Celali sıfatlarına ise, daha çok kudretini ve haşmetini gösteren mevcudat işaret ediyor. Milyarlarca güneşlerin, hızlı ve sürekli bir şekilde tedbiri, idaresi, tedviri gibi.
Kemali sıfatlarına ise, bir sanattaki harikalıklar işaret ediyor. Mesela bir sivrisineğin vücudunun ya da bir arının vücudunun, mükemmel bir şekilde tasarlanmış olması gibi.
28-01-2013 21:38 #12
Sohbetlerden ve okumalarımızdan anladığımız kadarıyla izah etmeye çalışalım.
Burdaki şe'n kelimesi: Cenâb-ı Hakkın yüce sıfatlarının mahiyetinde bulunan ve onları tecellîye sevk eden Zâtına ait mukaddes özellik anlamına geliyor. Bunun çoğuluna da şuunat diyoruz. İnsanlar için kullanılan karşılığı daha çok istidat, kabiliyet gibi anlamlara geliyor. Allah için, "kabiliyet" gibi, eksikliği hatıra getiren kelimeler kullanmak caiz olmadığından, bu kelimenin anlamına, Allahın herhangi bir mevcuttaki fiilinin, bağlı olduğu sıfatı tecelliye sevkeden, Zatına mahsus özellikler diyebiliriz.
Paragrafı anlamak için misal, olarak mükemmel bir resim düşünüyoruz. Eserimiz resim. Resme baktığımızda boyamak ve çizmek gibi fiiller görüyoruz. Resmin mükemmel olması, bu fiillerin mükemmel olduğunu gösteriyor. Fiilde mükemmellik olmasaydı, resim mükemmel olamazdı. Mesela resimde bir kuş olsa, kuşun, resmin boyutuna orantılı bir büyüklükte çizilmesi, çizmek fiilindeki mükemmelliği gösterir. Biraz büyük olsa resimdeki bütün güzellikler, sadece resmin o kısmından ötürü bozulur. Sarıya boyanacak kısmı, kırmızıya boyasa yine aynı netice hasıl olur. Demek eser mükemmelse, onun üzerindeki fiillerde mükemmel oluyor.
Fiillerin mükemmelliği ise, failinin isimlerinin mükemmelliğini gösteriyor. Mesela resmi yapan ressam boyamayı bildiğine göre, Alîm ismini taşıyor. Fırçayı tutacak kudreti olduğuna göre, Kadir ismini taşıyor. Resmi yapmayı irade ettiğine göre Mürid ismini taşıyor ve hakeza. Ve fiillerindeki mükemmellikler bu isimlerinde mükemmel olduğunu gösteriyor. Mesela Alim ismi kemal noktada olmasa, ya yanlış boyayacak, ya resmin içine alakasız bir kısım koyacak vs. Demek fiiileri gerçekleştiren isimler kemal noktada ki, ortaya kusursuz bir tablo çıkıyor.
İsimlerin mükemmelliği ise, sıfatların mükemmelliğini gösteriyor. Mesela Alîm isminin mükemmelliği, ressamın ilim sıfatındaki mükemmelliğini ortaya koyuyor. Basir isminin mükemmelliği, Basar sıfatının mükemmelliğini gösteriyor. Vesair sıfatlar...
Sıfattaki mükemmellikler ise, o sıfatları tecelliye sevkeden şuunatının mükemmelliğini gösteriyor. Yani ortadaki resim tamamıyla, boyası, süslemeleri, çizgileri, boyutu ile, eser sahibinin şuunatını gösteriyor. Ve mükemmel olduğu nisbette, ressamının şuunatının mükemmelliğini gösteriyor.
Şuunatın mükemmelliği ise, eser sahibinin Zatının mükemmelliğine kesin bir kanaat oluşturuyor. Çünkü Zat ile eser arasında çelişki olamaz. En basit ifadeyle "ayinesi iştir kişinin" deriz. Eserin ortaya konmasına sevkeden kabiliyetlerin mükemmelliği de, ressamın zatının mükemmelliğine ayine oluyor. Ustaca boyama kabiliyeti olmasa ortaya eser çıkmazdı. O kabiliyet nihayet derecede ressamda bulunuyor ki resmi yapmaya kalkışmış. Bu da bize resmi yapan zatında mükemmel olduğunu gösteriyor ki; zatı mükemmel olmasa kabiliyetlerinde de eksiklik, noksaniyet olurdu. Bu da Müessirden esere bir noksaniyet olarak yansırdı.
29-01-2013 21:14 #13
Bu paragraf geçmiş paragrafların izahatı hükmünde. Bir sarayın nakışları, süslemeleri, sarayının bütün bölümlerinin birbiri ile irtibatı, sağlamlığı, şaşaası vs. hepsi fiilen mükemmel yapıldığını gösteriyor. Mesela sarayı oluşturan taşları üstüste koymak fiili mükemmel ki, sağlam bir şekil almış ve göze de hoş görünen bir yönü var. Sarayın süslerini ve nakışlarını oluşturan süslemek ve nakşetmek fiilleri mükemmel ki, bütün nakışlar uyum içerisinde, bütün süsler hem göze, hem ruha hitap ediyor. Bunun gibi sarayın oluşmasında daha ne kadar fiil varsa hepsi fiilin mükemmelliğine delalet ediyor.
29-01-2013 21:18 #14
Madem o fiiller mükemmeldir. O sarayın sanatkarının isimleri de mükemmeldir. Mesela saraydan maksat hikmettir. Bir faydaya binaen vücuda getirilmiştir. Haliyle sanatkarının hakîm olduğunu gösterir. Eğer sarayın penceresi olur da camları olmazsa, ya da kapıları olur da kapılarının kolları olmazsa sanatkar hakîmdir diyemeyiz. Bunun gibi sarayda gözetilen hikmetlerin herbirisi ne kadar ince ve hassas bir şekilde tasarlanıp, yerine getirilmiş ise, o nisbette sanatkarının isimlerinin mükemmeliyetini gösterir.
İsimlerdeki mükemmeliyet sıfattaki mükemmeliyete delalet eder. Sarayı vücuda getiren Kadir isminin mükemmelliği, sanatkarının Kudret sıfatının mükemmelliğinin tezahürüdür.
Sıfatın mükemmelliği, şuunatının mükemmelliğine delil olur. Eğer mükemmel bir saray yapma becerisi olmasa idi, mimar sarayı vücuda getiremeyecekti. Çünkü becerilerinin yetersizliğinden, sarayı yapmaya cesaret edemeyecekti. Madem ki saray yapılmış ve muhteşemdir, o zaman onun yapılmasında ne kadar isim ve sıfat varsa, o isim ve sıfatları harekete sevkeden, sanatkarının şuunatındaki mükemmellikten ileri gelir.
Ve şuunatın mükemmelliği, şuunatı yapan Zatın da mükemmel olduğuna delalet ediyor. Sanatkar mükemmel olmasa kabiliyetlerinde eksiklik olurdu. Bu da eserde kusur ve eksiklerin olmasına sebeb olurdu. Madem eser kusursuz, eserin oluşumuna kadar olan, ef'al, esma, sıfat, şuun ve Zat silsilesi de kusursuz olması icab ediyor.
29-01-2013 21:36 #15
Buraya kadar olan kısım, meseleyi anlaşılır hale getirmek adına, bir kısım temsillerden ibaretti. Şimdi temsil bitti hakikate geçiyoruz.
Misal verdiğimiz saray, resim gibi eserler biz insanlara mahsus eserler. Mükemmellikleri nisbetinde sanatkarının mükemmelliklerini gösteriyor. Ancak kainattaki hadsiz eserlere baktığımızda, beşerin eserleriyle kıyaslanamayacak derecede mükemmellikler göze çarpıyor ve en ufak bir kusur göremiyoruz. Cenab-ı Hak bir ayet-i kerimede buyuruyor ki: هَلْ تَرٰى مِنْ فُطُورٍ Yani “En küçük bir kusur görüyor musun?” Mülk Sûresi, 67:3. Ve dahi devamındaki ayette ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خَاسِأً وَهُوَ حَسِيرٌ "Sonra gözü(nü) tekrar tekrar çevir (ve yine bak); o göz (aradığı kusûru bulamadan)zelil ve bitkin bir hâlde sana dönecektir!" buyuruyor.
Evet göremiyoruz. Çünkü herşey en mükemmel şekilde yaratılmış. Mesela bir bal arısında mükemmel fiiller var. Arının iğnesine, düşmanlarını zehirleyecek zehiri koymak fiili, bal yapmak fiili, çiçekleri dermek fiili, uçmak fiili, hayat vermek fiili vs. Bu fiilllerin herbiri en kemal noktada. O küçücük bedende hem düşmanlarına karşı savunmaya yarayacak zehiri koyup, hem de en gıdalı bir balı aynı o vücuddan vermek gibi daha çok fiiller, Falinin esmasının da, mükemmel olduğunu gösteriyor. Demek arıyı yapanın Rezzak ismi en kemalde, Hakîm ismi en kemalde, Muhyî ismi en kemalde, Musavvir ismi en kemalde, Alîm ismi en kemalde, Hafîz ismi en kemalde ve hakeza.
Madem arıyı Yaratanın, esmasının kemalinin nihayeti yoktur. O zaman sıfatlarının mükemmelliğinde de nihayet yoktur. Sem ve Basar sıfatları, Beka sıfatı, Hikmet sıfatı, Kudret sıfatı gibi bütün sıfatları hadsiz mükemmeliyettedir.
Madem sıfatları mükemmeldir o halde şuunatı da mükemmeldir. Şuunatı mükemmel olmasa, mahlukatın bir tarafı tam olsa, diğer tarafı eksik kalırdı. Mesela hayat verilip rızıklanmayan canlı görebiliyor muyuz ? Elbetteki göremiyoruz. Ya da mükemmel yaratıldığı halde hiçbir işe yaramayan mahlukat var mı ? Hayır yok. Demek mevcudatı yaratan onun hayatına ve hikmetlerine dair, yahut varlığına dair her ne varsa hepsini biliyor öyle yapıyor. O halde onun şuunatı da mükemmeldir.
Madem şuunatı mükemmel, o halde Zatı da mükemmeldir. Zatında -haşa- kusur ve noksaniyet olsa eserlerinde görünürdü. Oysaki ayet هَلْ تَرٰى مِنْ فُطُورٍ Yani “En küçük bir kusur görüyor musun?” Mülk Sûresi, 67:3. demekle, net bir şekilde dikkatlerimizi çekiyor. Sonuç olarak, eserden yola çıktığımızda fiil, esma, sıfat, şuun ve Zatın mükemmelliğine şahit oluyoruz. Müessirden yola çıktığımızda ise, şuun, sıfat, isim, fiill ve eserin mükemmelliğine şahit oluyoruz. Her iki silsilenin her aşamasında tevhidin izleri ve Rabbimizin nihayetsiz mükemmellikleri tezahür ediyor. Kime kul olduğumuzun, farkına varanlardan olmak duası ile, amin.
23-12-2013 09:52 #16
Çünkü, güzel ve mânidar bir kitap ve muntazam bir hane, bedahetle, yazmak ve yapmak fiillerini;
ve güzel yazmak ve intizamlı yapmak fiilleri dahi, bedahetle, yazıcı ve dülger namlarını;
yazıcı ve dülger ünvanları ise, bedahetle, kitabet ve dülgerlik san'atlarını ve sıfatlarını;
ve bu san'at ve sıfatlar, bedahetle, herhalde bir zâtı istilzam eder ki, mevsuf ve sâni ve müsemmâ ve fâil olsun.
Fâilsiz bir fiil ve müsemmâsız bir isim mümkün olmadığı gibi, mevsufsuz bir sıfat, san'atkârsız bir san'at dahi mümkün değildir.
İşte bu hakikat ve kaideye binaen, bu kâinat, bütün mevcudâtıyla beraber,
kaderin kalemiyle yazılmış, kudretin çekiciyle yapılmış mânidar
hadsiz kitaplar, mektuplar, nihayetsiz binalar ve saraylar hükmünde,
herbiri binler vech ile ve beraber hadsiz vücûh ile
Rabbânî ve Rahmânî nihayetsiz fiilleri
ve o fiillerin menşeleri olan bin bir esmâ-i İlâhiyenin hadsiz cilveleriyle
ve o güzel isimlerin menbaı olan yedi sıfât-ı Sübhâniyenin nihayetsiz tecellîleriyle,
o yedi muhit ve kudsî sıfatların madeni ve mevsufu olan
ezelî ve ebedî bir Zât-ı Zülcelâlin vücub-u vücuduna ve vahdetine hadsiz işaretler
ve nihayetsiz şehadetler ettikleri gibi;
bütün o mevcudatta bulunan bütün hüsünler, cemâller, kıymetler, kemâller dahi,
ve esmâ-i İlâhiyenin
ve sıfât-ı Samedâniyenin
ve şuûnât-ı Sübhâniyenin,
kendilerine lâyık ve muvafık kudsî cemâllerine ve kemâllerine
ve hepsi birden Zât-ı Akdesin kudsî cemâline ve kemâline bedahetle şehadet ederler.
157, 159, 160, 161, acip, açıklamalı, adedince, aklı, akıldan, arz, basar, bilmüşahede, binaen, binaenaleyh, birdir, birlik, bitti, çalışıyorlar, çekiyor, daire, delalet, derece, dersler, diyoruz, dışında, eder, ediyorlar, faydaya, gibi, herbir, ilân, ile, işaret, iştir, kadar, kâinatı, kâinatın, kardeşlerimizi, kemâli, koyup, kudretine, kusur, kısmı, kıymetler, lisanı, menbaı, meseleyi, mesnevi-i nuriye, mevcudat, mümkü, müş, naks, nihayet, olduğuna, olmayanı, risalei nur, risalesinde, sanii, sırdı, tamamıyla, taşları, temasları, üstü, uyum, vardır, vazifeler, veyahut, yaratanı, zerrelerin, zira, şehadetler, şeye