Anasayfa İNANÇ İstiva Meselesi
DÖRT MEZHEB İMAMININ İSTİVÂ İLE İLGİLİ SÖZLERİ
İmam Ahmed b. Hanbel’e r.a istiva hakkında soruldu. O: “İstiva, haber verildiği gibidir. Yoksa beşerin hatırına getirdiği gibi değildir.” Cevabını verdi.
İmam Şafii’ye r.a istivadan sorulunca, cevabı şöyle olmuştur: “Benzetmeksizin inandım, misallendirmeden tasdik ettim, bilmekte nefsimi suçladım, bu mevzuda muhabaseye (tartışmaya) dalmaktan tamamen kendimi tutmuş bulunmaktayım.”
İmamı A’zam Ebu Hanife r.a. dedi ki: “Bir kimse, Allah gökte mi yoksa yerde mi bilemiyorum, derse küfre gitmiş olur. Zira bu söz, Hak teala için bir mekan var da o kimse bunda şüphede imiş vehmini verir.”
İmamı Malik’e r.a istivadan söz açılınca şu veciz ifade ile cevab vermiştir: “İstiva malumdur, nasıl olduğu meçhuldür, ona iman vacibtir, ondan sual açmak ise bid’attır.”
İmam Malik bu soran kişiye “Seni ancak harici olarak görüyorum” dedi ve yanındakilere onu huzurundan çıkartmalarını emretti.
İmamlarımız arasında bu meselede asla bir uyuşmazlık yokur. Kim imamlarımız arasında ihtilaf olduğunu söylerse, onlara büyük bir iftira atmış olur.
Kim Allah’ın cihetele alakası bulunduğunu vehmederse, onun için marifeti ilahiden hiçbir nasib yoktur. O, ancak Allaha cisim isnad eden gibidir. Allahu teala bu gibi isnadlardan münezzeh ve yücedir… (Yusuf en-Nebhani r.a Şevahidi Hak: 218)
"Rahman Arşa' istiva etti." Ayeti ve diğer benzer ayetlerde bahsedilen istiva, müteşabihattan olup hakkında kati olarak 'şudur' diye mana verilmez. ancak muhalif sapık görüşlülere mani olmak ve müslümanların imanının muhafaza etmek için sonra gelen alimlerimiz, bu ve benzeri müteşabih lafızları, muhkem naslara uygun şekilde tevil etmişlerdir.
Yani müteşabih (manası kapalı) lafızlar ayeti kerimede veya hadisi şerifte zikredilince, bu hususta ehli sünnet alimlerimizin iki durumu vardır.
1- Eslem (en emin yol) ki, lafızları olduğu gibi zikredip asla bir mana vermemek. Allahın eli, yüzü, nefsi veya istiva etti, indi, semaya nüzül etti gibi. Bunlar sabittir, ama manasını Allah bilir derler.
2- Muhkem (sağlam) yol ki, bunu sonra gelen alimler tercih etmişler. Allahın eli: Allahın kudreti. Allahın yüzü: Allahın Zatı. Semaya nüzül etti: Allahu teala rahmetini semaya indirdi. Bu gibi manaları vererek, bid'atçıların ifsadına mani olmuşlardır.
Bu iki yol da ehli sünnetin usulüdür. bu iki yolun birbirine zıt olduğunu kimse iddia etmesin, zira yerine ve durumuna göre iki yolu da tatbik etmemiz mümkün ve münasibtir.
Sapıklar bu iki usulü bırakıp; Allahın eli: Allahın eli ve azası vardır, derler. istiva etti: Arşın üzerine oturdu, derler. Semaya indi, derler.
Bunların sözü, Allaha şekil vermeyi ve cisme benzetmeyi gerektirdiğinden asla uygun değildir.