“Bebekli Emine Hanım’ın Sahil Sarayı”
Emine Valide Paşa Yalı'sı, İstanbul Boğazı’nınRumeli yakasında Bebek Cevdet Paşa Caddesi’nde 1902 yılında İtalyan Mimar Raimondo D’Aranco tarafından inşa edilmiştir. Bugün Mısır Konsolosluğu olarak hizmet vermektedir. Yapı, Hıdiva Sarayı, Emine Valide Paşa Sahil Sarayı, Hıdiv İsmail Paşa Yalısı, Valide Paşa Yalısı, Mısır Konsolosluğu Sahil sarayı olarak da bilinir. Buradaki ilk yapı, 1781 yılında inşa edilen Sultan I. Abdülhamit devri şeyhülislamı Dürrizade Mehmet Ataullah Efendi’nin yalısıdır. Sonraki yıllarda yalıda, Sultan III. Ahmet’in Kazaskerlerinden Dürrizade Arif Efendi oturmuş, ölümünden sonra ise oğlu Şeyhülislam Abdullah Efendi’nin olmuştur. İkinci yapı, II. Mahmut’un sadrazamlarından Rauf Paşa’nın yalısıdır. Daha sonra Tanzimat devri sadrazamlarından Ali Paşa, Rauf Paşa’dan yalıyı satın almış ve yenilemiştir. Ali Paşa ölünce, varisleri yalının giderlerini karşılayamamış ve rivayete göre Sultan II. Abdülhamit yalıyı satın alarak, Mısır Hıdivi Abbas Hilmi Paşa’nın validesi prenses Emine’ye hediye etmiştir. Diğer bir kayda göre ise Emine Hanımefendi kendisi satın almıştır. Bazı kaynaklarda ise Hıdiv Abbas Hilmi Paşa annesine yazlık ev olarak yaptırmış ancak Emine Hanımefendi İstanbullular arasında “Valide Paşa” olarak anıldığı için yalıya bu isim verilmiştir.
Valide Paşa Mısır’dan 2 kızı Hatice ve Nimetullah ile İstanbul’a ilk geldiğinde, kendisine hediye edilen bu ahşap yalıda kalmış, I. Dünya Savaşı yıllarında bu yalıyı yıktırarak, şimdiki sahil sarayını yaptırmıştır. Yalı Boğaziçi’nin tam ortasında ve en güvenli koydadır. Boğaz’ın en büyük yalılarından olan Valide Paşa Yalısı’nın, denize bakan cephesi 3, cadde cephesi ise iki katlıdır. Birinci kat cumbalarının arasına loca ve terasların oyuğu yerleştirilmiştir. Deniz cephesi ve yan cepheler, şerit, feston, floreal korniş ve armalarla kuşanmış taçlardan oluşan, zengin bir süslemeye sahiptir. Çatısının üstünde tam ortada, II. Mahmut Güneşi’nin içinde, Allah’ın isimlerinden ikisi yazmaktadır. Ali Paşa’nın sadareti ve hariciye nazırlığı sırasında, yalıda çok önemli toplantılar yapılmış, ünlü konuklar ağırlanmış. 1858 Karadağ Konferansı burada toplanmış, Girit İsyanı burada konuşulmuş, 1869 yılında İngiliz Veliahdı ve Avusturya-Macaristan İmparatoru Franz Joseph, burada ağırlanmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Devleti kurulunca Emine Valide Paşa, yalısını yeni Türkiye Devleti’ne bağışlamak istemiş fakat devir işlemleri sırasında kendisine “Bebekli Emine Hanım” diye hitap edildiği için son anda Mısır Hükümetine bağışlamaya karar vermiştir. Bu bağış sırasında binanın ebediyen konsolosluk binası olarak kullanılmasını ve kendisinin de ölünceye dek korudaki av köşkünde oturmasını şart koşmuştur. 15 Haziran 1931’de öldükten sonra, av köşkü vasiyeti gereği yıktırılmış. Yıllarca bakımsız kalan yapı, uzun bir restorasyon sürecinden sonra 2011’de, Mısır’da monarşinin devrilmesinin 59’uncu yılında yeniden açılmıştır. Art Nouveau stilindeki mimarisi ile İstanbul’un en güzel yapıları arasında yer alan konsolosluk binasının 2,5 yıl süren restorasyonu, Saruhan Mimarlık tarafından gerçekleştirilmiştir.
BİR HİKÂYESİ VAR | Mısırlı Yusuf Ziya Paşa...