Kadın, Kent ve Balkanlar
Yaşam paradoksal örgüsünü sert çizgilerle belirliyor. Bir tarafta yer kürenin en çekici coğrafyası, diğer tarafta hatırası bile korkutucu vahşet sahneleri. Balkanlara gidin. Yaşadıklarınız yeni bir renk olarak kalacak hafızanızda
Birgün Pazar/Ali KOÇAK
adının sokaklarında görünmediği, hayatın içinde yer almadığı kentler eksiktirler. Mimari ve tarihi dokuya özensizlik, duyarsızlık hissettirir kadınsız kentler.. Sanki geçmişleri yok gibidir. Yaşayanlarına sundukları sınırlıdır. Kentin hakimi erkekler kendilerini tarif edebilecekleri, beğendirebilecekleri birinden yoksun olduklarından, erkek mekânlarında özensiz ve eksik bir hayatın kısırlığında günü tüketirler.
Oysa kadının kendini var eteği kentler hayata dönüktür. Üslupları vardır. Kentin yaşama alanları ortaklığı sergiler. Bu ortaklık ve sahiplenme bilinci kentin dokusuna da yansır. Tarih korunur ve insanlar bu dokunun içinde geçmişleriyle barışık yaşar. Geçmişte yaşanan acı, sevinç, aşk kentin sokaklarına yansır. Sokaklarda kentin öyküsünü okuyabilir, sizden önce yaşananları biraz düş gücüyle kurgulayabilirsiniz.
Balkan kentleri belki de bu nedenle insana yaşama sevinci verir. İki büyük dünya savaşı ve geçen yüzyılın en acımasız savaşlarının acılarına rağmen, Balkan kentlerinde kadın bütün varlığı ile hayatın içindedir. Erkekle beraber sokaktadır kadın. Eski Yugoslavya'nın kültür başkenti olarak tanımlanan Saraybosna'da, savaşın en acımasız günlerinde kadınlar bir başkaldırı olarak en güzel halleriyle sokaklarda dolaşırdı. Başçarşı gibi Osmanlı mimarisinin özelliklerini taşıyan kentin eski bölümünün yanı sıra, çağdaş mimari tasarımı kentin yeni kısmı insanı rahatsız etmeyecek bir dokunun parçalarıdır. Kent insanı kucaklar Kadın ve erkek birliktedir. Birbirlerini ve kenti korurlar. Yaşarlar. Bütün Balkan kentlerinde olduğu gibi Saraybosna'nın da ortak yaşam mekânları kafelerdir. Kadın ve erkeğin bir arada bulunduğu, sevişir gibi durdukları mekânlar. Bu duyguyu Zagrep'de, Belgrad'da, Üsküp'te de yaşarsınız.
Balkanlara hayat veren iki ırmağın kesiştiği bir alana kurulu Belgrad, savaş sonrası ve uluslararası toplumun uyguladığı ambargo ve onca yoksulluğa karşın direncinin yitirmemiştir. Savaş sonrası demokrasi istemiyle kadın ve erkek yan yana mücadele etti. Bedel ödediler, karşılığını aldılar. Bu, yaşama tutunmanın zaferiydi. Aşkı bilmenin.
Zagrep bin yıllık bir kent. Güzel kadınların kenti. Kadının kent ile temasını her noktada hissedebilirsiniz Zagrep'de. Kentin meydanlarında ya da kafelerin yan yana dizildiği Barlar Sokağı'nda. Çoğu genç insanın bakışlarında aşk vardır. Kadının bakılmaktan, erkeğin bakmaktan hoşlandığını bu kentte anlayabilirsiniz. Üsküp, eski Yugoslavya'nın ekonomik açıdan en yoksul ülkesinin başkenti. Türk kahvesi ve Türk yemeklerini de bulabileceğiniz kentin Osmanlı Mahallesi de olarak adlandırılan eski kısmında, Osmanlı mimarisinin seçkin örneklerini de bulabilirsiniz. Bu özellik Osmanlı'nın bölgede 700 yıl hakimiyet kurması nedeniyle çoğu balkan kentinin ortak özelliği...
Balkan tarihi sürekli bir mücadelenin tarihi. Bu mücadele kadın ve erkeğin yan yana durmasına neden olmuş. Bu birliktelik de kentlere yansımış. İnsana ve yaşama ilişkin bunca güzelliğin toplandığı bu kent insanlarının temelinde şovenist ırkçılığın körüklenerek ateşlendiği savaşları, insan idealini zedeleyecek vahşeti yaşamaları ise, anlaşılması güç bir olgu.
Yaşam paradoksal örgüsünü sert çizgilerle belirliyor. Bir tarafta yer kürenin en çekici coğrafyası, diğer tarafta hatırası bile korkutucu vahşet sahneleri.
Balkanlara gidin. Yaşadıklarınız yeni bir renk olarak kalacak hafızanızda.