Maraş'ın paralimpik 'kahraman' ları - Al Jazeera Turk
MARAŞ'IN PARALİMPİK 'KAHRAMAN' LARI Kurtuluş Savaşı sırasında gösterilen ‘direniş’, Kahramanmaraşlılar için her zaman bir övünç kaynağı. Kent, İstiklâl Madalyalı. ‘Madalya’ ve ‘Direniş’ kent için gerçek bir nirengi noktası. Geçmişine olduğu gibi kentin geleceğine de yön veriyor. Çok fazla bilinmese de 2000 yılından bu yana Paralimpik Oyunları’nda Türkiye’nin en sağlam eli. Kent, sessiz ama derinden her yıl başarısını katlayarak yoluna devam ediyor.
16 yıldır paralimpik yüzme Millî Takımı’nın tüm sporcuları sadece bu kentten yetişti. Ali Uzun, Özlem Baykız, Beytullah Eroğlu, İsmet Ayık ve 2016 Rio’da forma giyen en genç sporcu 13 yaşındaki Sevilay Öztürk. Kahramanmaraş, engelli yüzücü yetiştirmede federasyonun model aldığı bir kent.
Rio Paralimpik Oyunları’nda birinci olan Golbol Kadın Millî Takımı’nın neredeyse tamamı yine Kahramanmaraşlı sporculardan oluşuyor. Bu aynı zamanda Türkiye’nin takım olarak elde ettiği ilk altın madalya.
Üstelik her iki kulvarda da alınan başarılara, herhangi bir maddi destek olmaksızın ulaşıldı. Öyle, büyük kentlerdeki gibi imkânlara sahip değiller. Hatta, pek çok bakımdan dezavantajlılar. Kaldırılan her kupa ‘yoksunluğa’ inat ‘direnişin’ sembolü. Kente gittiğinizde bunun uzun yıllara yayılan planlı bir çalışmanın ürünü olduğunu görüyorsunuz. Gerçek şu ki, Kahramanmaraş’ı bu noktaya taşıyan, hayatını spora ve sporculara adayanların varlığı. Gecesini gündüzüne katan, özel yaşantısından, sağlığından fedakârlıkta bulunan antrenörler, aileler ve onlara kendi görev sınırlarının dışına taşarak destek olan bir bürokrasi var.
Kentin Paralimpik Oyunları macerası iki isimle başlıyor. Yüzme sporcusu Ali Uzun ve antrenörü Osman Çullu.
Paralimpik meşalesini yakan isim: Osman Çullu Türkiye’nin Sidney 2000 Paralimpik Oyunları’na katılamayacağının belli olmasından sonra yazılan bir ‘mektup’ Uluslararası Paralimpik Komitesi’nin kararını değiştirmesini sağlıyor. Sporcusunun barajı geçtiğini komiteye anlatan ve ortadaki haksızlığın giderilmesini talep eden isim Osman Çullu.
Türkiye, o yıl Paralimpik Oyunları’na Çullu sayesinde katılabildi. Ali Uzun da o yıl Türkiye adına katılan tek sporcuydu.’ Efsane antrenör’, o günden sonra tek bir yolda ilerledi, paralimpik oyunlara ve Millî Takım’a sporcu yetiştirmek için. Osman Çullu
Paralimpik Yüzme Antrenörü
Osman Çullu, 25 yıldır engelli antrenörü. Bugüne kadar Millî Takım’a 15 engelli yüzücü yetiştirdi. 16 yıldır da Türkiye’yi Paralimpik Oyunları’nda temsil eden engelli yüzücülerin hepsi yine onun sporcusu.
Çullu, 2016 Rio’da Paralimpik Oyunları’nda forma giyen en genç sporcu 13 yaşındaki Sevilay Öztürk’ün de ilk antrenörü. Sağlık sorunları nedeniyle her zaman Sevilay’ın yanında olamasa da elini üzerinden çekmiş değil. Öztürk, şu anda Çullu’nun yetiştirdiği antrenör Ali Uzun’a emanet. Sevilay Öztürk
KAHRAMANMARAŞ'IN 'BEYAZ GÖLGESİ'
Özveri… Sağlığı ve özel hayatından esirgediği vakti tek bir yerde biriktirdi. Vaktiyle açılması için büyük mücadeleler verdiği 25 metrelik yarı olimpik havuz, onun tüm dünyası oldu. Osman Çullu, bugün eski yoğun temposundan uzak. Dört yıldır diyaliz hastası. Çeyrek asra 3 Paralimpik Oyun, 5 Dünya Şampiyonası, 3 Avrupa Şampiyonası, 3 Akdeniz Oyunları, 13 Uluslararası Şampiyona sığdırdı. Hepsinde de hem kendisinin hem sporcularının hem de Kahramanmaraş’ın adından bahsettirdi. Üstelik, Çullu emeği için hiçbir zaman ücret almadı. Osman Çullu
Çullu’nun en büyük yardımcısı Ali Uzun. İkili birlikte Kahramanmaraş’ı gezerek engelli çocukları spora kazandırmaya çalışıyor.
Yine günlerden ‘ keşif’ günü. Osman Çullu ile Ali Uzun, kendi araçlarıyla yollara düşüyor. İstikâmet merkeze 25 km uzaklıktaki Türkoğlu ilçesi. Cihangir’in varlığını fısıldayanlar da eş dost.
Cihangir Devletlioğlu, 10 yaşında. 5 kardeşler. Doğuştan bedensel engelli. Sporla olan ilişkisi teneffüslerde ya da ödev sonrası kafa dağıttığı bir ‘saha’ dan ibaret. Basketbol ve futbola merak duyuyor.
Babası uzun yol şoförü. Buluşma günü de Afganistan’da. Ancak, olup bitenden haberdar. İlk buluşma, Cihangir’in kendi evinde. Anne Figen Devletlioğlu, dikkatle, Osman Çullu ve Ali Uzun’un, Cihangir hakkında fikirlerini dinliyor. Cihangir, hocalarıyla birlikte nihayet havuzun yolunu tutuyor. Artık havuzdalar. ‘Saha’ avantajı bu kez antrenörlere geçiyor.
Cihangir ürkek, Cihangir heyecanlı… Havuza yabancı değil, daha önce belediyenin havuzuna girmişliği var. Ama bu sefer serinlemek ya da eğlenmek için değil, kendi geleceği sözkonusu…
İlk girişte tam 2 saat boyunca suda kaldı, hırpalandı. Osman Çullu da yeni öğrencisini havuzun kenarından takip etti. Yeri geldi sesini yükseltti, kızdı, yeri geldi motive olsun diye Cihangir’i ‘gaz’ladı.
İkilinin ‘serbest’ stil çalışmasını tribünden izleyen anne Figen Devletlioğlu, hayretler içinde oğlunun çabasına tanık oldu.
Osman Çullu, bugüne kadar 100’e yakın lisanslı engelli yüzücü yetiştirdi. En büyük mutluluğu da engelli çocukların hayata kazandırılması. Ona göre havuz, buluşma ortamı. Su da, ‘ötekileştirmeyi’ ortadan kaldıran bir araç.
Çullu ‘ailesi’ bir hayli kalabalık. Sayı her geçen gün daha da artıyor. Uluslararası müsabakalarda elde edilen başarılar, ailelerin ve çocukların şevkini katlıyor. Hacı Mehmet Buğra Aksu, üç aydır havuza geliyor. Buğra, Serebellar Ataksi hastası. Yani, beyincik ve omurilikteki sıkıntı nedeniyle ciddi denge sıkıntısı var. Babası Davut Aksu, olimpiyat hedefi olduğunu söylüyor.
Oğlu Serebellar Ataksi hastası
Samet Furkan Madsar, Akondroplazi hastası. Halk arasında cücelik olarak biliniyor. Madsar, 12 yıldır yüzüyor. O da, Osman Çullu’nun öğrencilerinden. Dünkü Samet ile bugünkü Samet arasında dağlar kadar fark olduğunu anlatıyor.
14 yaşındaki Töre Bıyık da onlardan biri. 14 yaşındaki Bıyık, ileri derecede miyop. Göz sinirlerinde kısalık var. Yüzde 10 görüyor.
Anne Gülay Akpınar açısından Töre’deki değişim çok daha büyük. Osman Hoca ile yollarının kesişmesi onların yeni başlangıcı.
Ali Uzun, engelli çocukların yüzmeye devam etmeleri için hiçbir fedakârlıktan kaçınmadıklarını anlatıyor.
OLİMPİK HAVUZ YOK
Kahramanmaraş’ta, engelli yüzme sporunda dünya ve Avrupa çapında derece sahibi on yüzücü var. 30’a yakın da lisanslı yüzücüleri…
Paralimpik Oyunları’nda Türkiye’yi temsil eden yüzücülerin hâlâ olimpik havuzları yok. 26 yıl önce yapılan 25 metrelik havuzda hazırlanıyorlar.
Antrenör Ali Uzun, yarışmalara hazırlanan çocukların ciddi sıkıntılar yaşadığını söylüyor.
İlk ‘altın’ Golbol’le Golbol sporunu Rio’daki Paralimpik Oyunları’yla öğrenenlerin sayısı az değil. Bu geç aydınlanma, kazanılan altın madalyayla oldu. 2016 Rio Paralimpik Oyunları'nda Golbol Kadın Millî Takımı, finalde Çin'i 4-1 mağlup etti ve altın madalyanın sahibi oldu. Bu, Türkiye’nin takım olarak aldığı ilk madalya. Golbol Kadın Millî Takımı, oyunlara 9 sporcuyla hazırlandı. 7’si Kahramanmaraş’tan. Takım antrenörü Ali Tekçe de yine Maraş’ta yaşıyor. Bugün kazanılan altın madalyada Tekçe’nin payı büyük.
Averaj takımından şampiyonluğa Golbol Kadın Millî Takımı, 2003 yılında kuruldu. 7 yıl derin uyku dönemi var. Ne bir amaç, ne de bir başarı sözkonusu. Uluslararası müsabakalara katıldıklarında 2 dakikada gelen 10-0 yenilgi…
Antrenörlük koltuğuna Ali Tekçe’nin gelmesiyle işin rengi bir anda değişiverdi. Başarılar, arka arkaya gelmeye başladı.
İlk önce Avrupa Şampiyonluğu, Avrupa İkinciliği, Dünya Üçüncülüğü, Dünya Oyunları Üçüncülüğü ve Dünya Şampiyonası…
Kadın Golbol Millî Takım Antrenörü
Onlar artık dünyanın ‘1’ numarası. 2016 Rio Paralimpik Oyunları’nda 67 gol attılar. Kendilerini takip eden üç takımın toplam attığı gol sayısı bile bu rakama erişemiyor.
BİREYSEL ÇABALAR Sporun, engellilerin sosyal hayata karışabilmesinin en önemli anahtarlarından biri olduğunu keşfeden bir kent Kahramanmaraş. 525 lisanslı engelli sporcu var.
İl Spor Müdürü Ali İhsan Kabakcı da önemli faktörlerden. Alışılmışın dışında bir bürokrat. Kentte engelli çocukların spora yönelmesi için 3 önemli proje hayata geçirdi. ‘Engelliyim ama spor yapabilirim’, ‘Yüzmeme engel olma, destek ol’ ve ‘Gözlerimle değil, yüreğimle oynuyorum’. Projelerin maliyeti, 210 bin TL. 150 engelli çocuğa ulaşıldı ve spora kazandırıldı.
Ses kaydı Ali İhsan Kabakcı / Kahramanmaraş İl Spor Müdürü
Kabakcı’ya göre Kahramanmaraş, tüm Türkiye için model alınabilecek bir kent. Devlet bürokrasisi, ‘sporcu avcısı’ gibi çalışıyor.
Ama yine de tüm bu başarılar, Kahramanmaraş’a ‘maddi’ anlamda şans getirmeye yetmiyor. Maddi imkânlar sınırlı. Bireysel mücadele olmasa Kahramanmaraş, bu noktada olamazdı.
BARAKADAN ALTIN MADALYAYA
Golbol takımı da barakadan biraz daha hallice bir yerde antrenman yapıyor. Olması gereken bir voleybol sahası büyüklüğünde bir alan. Ancak antrenman yaptıkları yer, neredeyse yarısı kadar. İdman süresi ‘mevsimlerle’ sınırlı. En uygun dönem bahar ayları. Yazın sac çatının altında çalışmak imkânsız. Sıcağı dayanılmaz bir hâl alıyor. Küçük pencereler yetersiz; kapıyı açmalarıysa tehlikeli. Görme engelli sporcular, kaç kez kapıya çarptıklarını anımsamıyor bile. Çatı, kışınsa yağmura yenik düşüyor. Akıtıyor. Isıtma sistemi zaten yok. Yerde pozisyon alan sporcular çivi gibi zemine çok fazla dayanamıyor. Ne diz ne de el konulabiliyor. Duvardaki derin çatlaktan da rüzgâr içeri ıslık çala çala giriyor.
Takımın en kıdemli sporcusu Sümeyye Özcan, Kahramanmaraş’tan daha fazla sporcu çıkmasının imkânlarla gerçekleşeceğine inanıyor.
Golbol Kadın Millî Takımı Sporcusu
KALP SANCISI: SPORCU GÖÇÜ
Engelli yüzücülerin büyük kısmı Kahramanmaraş Engelliler Spor Kulübü’nün sporcusu. Ancak kulüpte para yok. Parasızlık, sporcu göçünü de beraberinde getiriyor.
Yerinde desteklenmeyen sporcu, yeni hayâller, yeni umutlar için büyük kentlerdeki kulüplere transfer oluyor. Çullu’nun yetiştirdiği Özlem Baykız ile Beytullah Eroğlu, artık İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nde. Osman Çullu’nun kalbi biraz kırık. Osman Çullu
Gerçek şu, elde edilen ‘ilk’ başarılardan sonra kuşlar yuvadan uçmuş olsa da bu onların, Osman Çullu’nun ‘yavruları’ olduğu gerçeğini değiştirmiyor.
Kahramanmaraş, bireysel çabalar sayesinde Paralimpik Oyunları’nda zirveye tırmanan bir kent. Antrenörlerin etkisi büyük. Uzun vadeli planlı çalışma önemli. Görünen o ki, Kahramanmaraş, başarılarını daha da arttırarak yoluna devam edecek.
HAZIRLAYANLAR Başak Çubukçu
Sporcu Kişisel Arşivleri