Haluk BİLGESAY | ATATÜRK VE KAYSERİ | Kayseri Yeni Haber
Kayseri, Mustafa Kemal Atatürk’ün Cumhuriyet öncesi ve sonrasında önem verdiği illerden biridir. Cumhuriyet öncesinde bir kez, sonrasında ise dört kez ziyaret etmiştir. İlk ziyareti 19 Aralık 1919’da olmuş, Sivas’tan Ankara’ya giderken o dönemki Temsil Heyeti üyeleriyle birlikte gelmiş ve konaklamıştır.
Ulusal Kurtuluş savaşı devam ederken de Kayseri İli, koşullar gereği Atatürk’ün zihninde hep olmuştur. Özellikle Yunanlıların, Ankara Hükümeti’nin reddettiği Sevr Antlaşması çerçevesinde Anadolu topraklarına kuvvet çıkararak genel bir saldırıya geçmesi ve ardı ardına Afyonkarahisar, Tavşanlı, Simav, Emet, Kütahya, Seyitgazi ve 20 Temmuz’da da Eskişehir’e kadar gelmesi, Ankara’da gizlenmesi mümkün olmayan bir moral kırıklığı meydana getirmişti. Kulaktan kulağa fısıldanan kara haberler halk arasında panik yaratmıştı. Tehlike Ankara’ya yaklaştığından kentin elden çıkabileceği düşünülmüş, bir kısım hükümet daireleri daha içerilere gitmeye hazırlanmıştı. Bu arada Sakarya Cephesinde bulunan Başkomutan Mustafa Kemal Paşa, cephenin yarılma riski ve durumun kritikliğini görerek Refet Bele’ye ve Meclis ikinci başkanı Adnan Adıvar’a gizli bir telgraf göndererek Meclis’in, Kayseri’ye taşınmasını istemişti. Kayseri Lisesinde konuşma kürsüsü bile hazırlanmıştı. Ulusal zafer, böyle bir girişime gerek kalmadığını ve Meclisin Ankara’da kalmasını sağlamıştır.
Mustafa Kemal Atatürk’ün Kayseri’yi İlk Ziyareti (19 Aralık 1919)
Mustafa Kemal Atatürk, Cumhuriyet öncesinde Heyet-i Temsiliye Reisi unvanıyla ve Mustafa Kemal Paşa adıyla Kayseri’ye gelmiştir. Temsil heyeti üyeleriyle birlikte Kayseri-Kırşehir üzerinden Ankara’ya gitmek üzere, 18 Aralık 1919 Perşembe günü karlı bir havada, Sivas’tan Kayseri’ye hareket etmiş ve 19 Aralık 1919 Cuma günü akşamı Kayseri’ye ulaşmıştır. Beraberinde Rauf Bey ve diğer heyet üyeleri ile Çifte Kümbetler’de otomobilinden inerek Türk Bayraklarıyla süslenmiş cadde ve sokaklarda toplanan Kayseri halkının “Yolunda ölmeye hazırız paşam” çığlıkları arasında halkı selamlamış ve İmamzade Reşid Bey’in evinde konaklamıştır.
Ertesi gün, belediyeyi ziyaret etmiş, Kayseri halkı ile ve özel olarak da din adamlarıyla Raşid Efendi Kütüphanesinde toplantı yapmıştır. Toplantıya katılanlara memleketin içine düştüğü kötü durumdan birlik ve beraberlik içerisinde kurtulunacağını belirtmiş ve onlardan yardımlarını istemiştir.
Sonrasında din adamı Kızıklızade Hoca Kasım Efendiyi evinde ziyarete gitmiştir. Bu görüşmede Hoca Kasım Efendi, Atatürk’e “Doğudan mavi gözlü bir zat gelecek ve bu vatanı kurtaracak. Allah’ül-alem, o zatı muhterem Siz olsanız gerektir” demiştir. Mustafa Kemal Paşa, ertesi gün 21 Aralık 1919’da Kayseri halkına hitaben, teşekkür ve memnuniyetlerini ifade eden ünlü beyannamesini yazmıştır. “Anadolu ve Rumeli Müdafai Hukuk Cemiyeti Heyeti Temsiliyesinin Kayseri Ahali Mühteremesine Beyannamesi” adıyla Heyet-i Temsiliye namına Mustafa Kemal imzasıyla yayınlanan bu beyanname, Kayserililerin atadan evlada kalan ve iftiharla, şükranla taşıyacakları çok değerli bir belgedir.
Mustafa Kemal Atatürk ikinci defa; Cumhuriyetin ilanından yaklaşık bir yıl sonra 13 Ekim 1924 tarihinde eşi Latife Hanımla birlikte Kayseri’ye gelmiştir. 14 Ekim’de Kayseri Lisesini ziyaret etmiş ve lisenin şeref defterine kendi el yazısıyla “Kayseri Lisesini, müdürüyle, muallimleriyle, bütün talebesiyle Cumhuriyetin ateşli, feyizli bir ocağı bulduk” diye yazmış ve imzalamıştır. O zamanlar lisede öğrenci olan Behçet Kemal Çağlar, Atatürk hakkında ateşli bir nutuk vermiştir. Daha sonra Behçet Kemal’le Ankara’daki bir görüşmede Atatürk “Ben bu genci Kayseri’den tanırım” demiştir.
Atatürk üçüncü defa; 20 Eylül 1928’de İsmet Paşa ile birlikte gelmiş, yeni Türk Alfabesi üzerinde görüşmeler yapmıştır. Şehir meydanında, CHP Merkezinin önüne, yazı tahtası ve tebeşir konmuş ve toplanan halkın yeni harflerle okuma, yazma öğrendiğini izlemiştir. Yeni yazıyı on günde öğrendiğini söyleyen bir Kayserili vatandaşı göstererek “Bak İsmet, on günde öğrenmiş” diyerek durumu takdir etmiştir.
Atatürk, dördüncü defa 19 Kasım 1930’da Kayseri’ye gelmiştir. Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk, 1930 yılının sonbaharında çıktığı uzun bir yurt gezisi sırasında beyaz trenle Kayseri’yi de ziyaret etmiştir. Özellikle Kayseri Lisesine giden Atatürk, burada derslere girmiş, öğretmen ve öğrencilerle sohbet etmiştir.
Büyük önder, beşinci ziyaretini 4 Şubat 1934’de yapmıştır. Gelişinin ertesi günü şehirdeki faaliyetleri yerinde görmüş, özellikle tayyare fabrikasını, Talas’ı ve Kayseri Hunat Medresesi müzesini gezmiş ve ilgililerden bilgi almıştır.
Görüleceği üzere, Ulusal Kurtuluş Savaşı sürecinde ve zaferle sonuçlanmasıyla başlayan yeni Türkiye’nin gelişmesinde Kayseri, örnek ve önemli bir şehir olarak yerini almıştır.
Ulusal bayramlara ek olarak her yıl 19 Aralık’ta, Atatürk’ün Kayseri’yi ilk ziyareti çeşitli etkinliklerle kutlanmaktadır. Bu törenler etkili, verimli ve oldukça coşkulu etkinliklerle kutlanıyor mu? Yapılan törenler, O’nu anlama ve devrimlerine sahip çıkma anlamında etkinliklerle donatılıyor mu? Halkın katılımı doyurucu mu?
Yarın yapılacak bu tören. Merak ediyorum. Bakalım bu yıl 19 Aralık günü ne tür etkinlikler yapılacak, izleyecek ve göreceğiz.