Kuvay-ı Milliye Kadınları - Konya Devlet Tiyatrosu
Güncelleme: 22.10.2019 17:29
Tek perdelik oyun bir anlatıcının dilinden bizi o güne götürüyor ve onun anlattıkları sahnede canlanarak tamamlanıyor.İki oyuncunun bedeninde pek çok kadın olup karşımıza çıkıyor.
Tarihimizin dönüm noktası olan bir dönemde kadının,erkeğin,askerin,sivil halkın nasıl kenetlendiğini,bir devletin nasıl kurulduğunu,bir toplumun nasıl kurtulduğunu ve tarih yazabilmenin nelere mal olduğunu kadın teması üzerinden ve kadın öyküleriyle anlatan bir oyun Kuvay-ı Milliye Kadınları.
Yemin ediniz ki
Hiçbir güçten ve de ölümden korkmayacağız
Vatanımıza ihanet etmeyeceğiz
Tarih tekerrürden ibaret…
Laiklik tartışmalarının yaşandığı,türban etrafından başlatılan tartışmaların kaos yarattığı,kimilerinin demokrasi gereği bunlar dediği kimilerinin ise içten içe bölündüğümüzü söylediği bir dönemde Kuvay-ı Milliye Kadınları’nın seyirciye söyleyeceği ve göstereceği çok fazla şey var.Nezihe Araz büyük söylemleri olmadan kadınların hikayelerini insancıl bir şekilde anlatarak oluşturmuş bu oyunu.Konya Devlet Tiyatrosu da hem sanatsal hem toplumsal kaygılarla tam da zamanında bu oyunu sahnelemeye başlamış.
“Kara Fatma”kimdi? Ne yapmıştı “Maraşlı Kadın”? Niçin tanımak gerekliydi “Ayşe Çavuş” ve diğerlerini?Üstün körü bildiğimiz,tam olarak bilmeden anlamadan kahramanlaştırıp destansı hikayeler şeklinde anlatılan bu dönemi ve bu kadınları yazar Nezihe Araz sekiz yıllık bir çalışmanın sonunda oyunlaştırmış verilen emeğe layık olamadığımızı belirterek hatta bu oyunun da çok geç kalmış olduğunu söyleyerek.Yazar o dönemi anlatmaya çalışırken o dönemin kadınları ve çabası üzerinden bugünkü halimize bakıp da utanmamız gerektiğini,o dönem yapılanların bu dönem yaptıklarımız karşısında bir tokat gibi yüzümüze çarpacağını düşünmüş müydü acaba?
Seyirci salona girdiğinde sahnenin sağ köşesinde bir masanın üzerinde soluk bir ışıkta daktilonun başında sıkıntıyla bir şeyler yazan zaman zaman yazdıklarını yırtıp atan bir kadınla karşılaşıyor.Oyunun yazarın yazdıkları üzerinden gideceğini belirten bir ayrıntı olarak iyi düşünülmüş.Yönetmen Tomris Çetinel bu ayrıntıyı seyirciye göstermekle kalmamış yazarı seyirciyle iletişim halinde bırakarak seyircileri de oyuna dahil etmek istemiş fakat bu tarz bir oyunda bunun çok doğru bir tercih olduğu söylenemez.Çünkü yazar sıkıntıyla,öfkeyle,üzüntüyle bir şeyler yazar, düşündüklerini anlatırken bir anda kendisini tanıtma derdine düşüyor,adını,ne iş yaptığını söyledikten sonra günümüz medyasına ve magazin gazetecilerine açık göndermeler yaparak bambaşka bir havaya bürünüyor.Bu da oyunda kopukluğa neden oluyor.Ayrıca 2008 Türkiye’sinde bir gazeteci-yazar olan anlatıcının yöresel giysiler içinde daktilonun başında olması ve güncel göndermeler yapması işi daha da garipleştiriyor.Tomris Çetinel bir röportajında “Ben yönetmen değilim,bunu her zaman söylüyorum.Ben canım istediği zaman,gönlümün kaydığı oyunu yönetmekten yanayım.”demişti.Belli ki bu oyunu da çok sevmiş,sahnelemek istemiş fakat o dönemin coşkusu ve bu döneme ders verme çabası maalesef pek iyi sonuç vermemiş.
Kağnılar mı gıcırdıyor?
Tarih mi diş gıcırdatıyor?
Ve Anadolum gebe;savaşa
Adımlar dağ ova büyürken
Kağnı ardından inadına doğurmak..
Ve Anadolum ki göğüs göğse
Halide Edip,Yörük Ayşe
Fatma Seher,Turna Gelinler
Zübeyde Hanım ve ben Gökçe
Mehmetçikle el ele..
Anlatıcı Gökçe rolünü canlandıran Bengisu Gürbüzer daha önce Konya Devlet Tiyatrosu’nda Üç Kadın,Tahta Çanaklar,Bağdat Hatun gibi pek çok oyundaki üstün performansıyla göz doldurmuş,ayakta alkışlanmış bir oyuncu.Hem komedinin hem de dramatik rollerin altından başarıyla kalkabilmiştir.Bu oyunda ise hem oyun metni hem de yönetmen sanki onu oyunun dışında bırakmış.Zaman zaman o kadınların hikayelerini anlatırken seyirciye avucunun içine alsa da genel olarak baktığımızda bu oyunda Bengisu Gürbüzer’in performansının çok altında olduğunu söyleyebiliriz.
Ve savaş ve ölüm
Ve yine savaş ve yine ölüm
Söyleyin Ali’me beni beklesin
Daha önce genellikle yardımcı rollerde izlediğimiz Şebnem Büyükkalkan sanki yılarca bu oyunun sahnelenmesini beklemiş,bütün gücünü ve yeteneğini bu oyunda ortaya koymuş.Çocuklarını düşman askerinden korumaya çalışan bir anneyken de askere mermi taşırken doğum yapan bir gelinken de ve doğar doğmaz çocuğu öldürüldüğünde daha adımı bile koymamıştım diye ağlarken de çok inandırıcıydı.Olması gerektiği gibi kendisini bir kenara koymuş,hiçbiri diğerine benzemeyen kadınlar olarak sahneye çıkmış.
Beşikler boş,kucaklarında mermi
Sıvazlayan kınalı eller,Vatan dediler
Ölüm ne ki;Ay ve Yıldız
Anaların kanında bu toprakta dirildiler
Feray Darıcı karakterlerin arasında başarıyla geçişler yapabilen,oyunculuğuyla olduğu kadar ses tonuyla da seyirciyi etkilemeyi başarabilen bir oyuncu.Başka bir oyunda olsa abartılı kaçabilecek mimikleri bile canlandırdığı karakterle bütünleyebilmiş,belli ki o kadınları ve dönemi içinde hissetmiş.
Oyunun kostümeleri Konya DT Terzihanesi tarafından hazırlanmış.Oyuna,o döneme uyan kostümler hazırlanmış olmakla birlikte tek göze batan nokta anlatıcının üzerindeki yöresel kostümler olmuş.Oyunun esas yıldızlarının ise dekoru hazırlayan Sertel Çetiner ve ışık tasarımını yapan Mehmet Yaşayan olduğunu belirtmek isterim.Sertel Çetinel sade ve işlevsel bir dekorla hem oyunun ruhunu çok iyi yansıtmış hem de seyirciyi kalbinden vurmuş.Mehmet Yaşayan ise doğru ışık seçimleriyle dekorla bir bütün oluşturmakla kalmamış dekorun anlatmak istediklerine tercüman olmuş.
Birtakım aksaklıklara rağmen hem tarihimizin az bilinen bir dönemine ışık tutması hem de günümüzün sorunlarına ve sorularına cevap vermesi açısından çok doğru bir tercih olan Kuvay-ı Milliye Kadınları herkesin izlemesi ve bir kez daha düşünmesi gereken bir oyun.
Anahtar Kelimeler: kuvay-i milliye kadınları, konyadt, konya devlet tiyatrosu