Tarikatta Evliya Nasıl Bir Kişiliktir
ilitam ,arapça klavye, ilahiyat, önlisans > Forum > ๑۩۞۩๑ Kitap Dünyası - İlim Dünyası Kütüphanesi ๑۩۞۩๑ > Tasavvuf Eserleri > Rabıta ve Nakşibendilik > Tarikatta Evliya Nasıl Bir Kişiliktir
Gönderen Konu: Tarikatta Evliya Nasıl Bir Kişiliktir (Okunma Sayısı 746 defa)
08 Haziran 2010, 15:32:50
« : 08 Haziran 2010, 15:32:50 »
Tarîkatta Evliya Nasıl Bir Kişiliktir:
1. Bunlar masum, günahsız, yüce ve yanılmaz şahsiyetlerdir ; kutsal bi­rer kişiliğe sahiptirler.
3. Duaları makbûldür; ne dilerlerse Allah o dileği yerine getirir.
4. Aynı anda birkaç yerde bulunabilirler.
Râbıta ve benzeri mistik uygulamalarla şartlandırılmış duygusal insan­lar, "Evliya" diye niteledikleri adamların, böylesine olağanüstü güçlere sa­hip bulunduğuna kendilerini inandırınca bu kez de onların bu kerâmetle­rini, hayâlleri zorlayan mitolojik hikâyelerle kaleme almışlardır.
Tarih boyunca bu konuda "Menâkıbnâme" adı altında yazılan kerâmet hikâyeleri, ciltler dolusu bir birikim oluşturmuştur.
Dolayısıyla tarîkatlara bağlı toplulukları yönlendiren araçlardan en önemli biri de bu Menâkıbnâmelerdir.
Her şeyhin, tarîkata olan katkısı ve evliyalık derecesi, ona mal edilen menkabelerle ölçülür. Onun için bir şeyhin, eğer kerâmetleri kitaplara konu olacak kadar çok uzun anlatılmış ise o şeyhin en büyük velîlerden biri ol­duğuna inanılır. Rabbânî ve Bağdâdî gibi...
İslâm ve Kur'ân ölçüleri bakımından çok büyük bir sorun olan bu "Ev­liyâlık" ve "Ermişlik" inanışının râbıta ile ilişkisi, Nakşibendî Tarîkatı'nın temel felse­fesini oluşturur. Çünkü şeyhi, mürîdin kalbine, yüce, masum ve yanılmaz bir kişi, "Himmet", «Bereket» ve "Tasarruf" sahibi bir "Evliya" olarak kazı­yan araç râbıtadır. Evet, hayâl bile edilemeyecek kadar yüceler yü­cesi bir ma­kama yük­selmiş, Allah'da fânî olmuş (?!), ve nihayet "İlâhî-Zâtî sıfatlarla tahakkuk etmiş" bir kâmil ve mükemmel olarak şeyhi mürîdin kalbine ve zihnine yerleştiren sihirli anahtar, râbıta egzersizleridir.
Bir kez daha vurgulamak gerekir ki, mürîdin en büyük görevi, şeyhinin şeklini, (yanında bulunsun, ya da bulunmasın) sürekli olarak zihninde can­landırmasıdır. İşte râbıta budur ve râbıta, zaman içinde şeyhi, mürîdin her zerresine nakşeden, hatta onu, (haşa!) Allah'ın, yeryüzünde tecessüm etmiş bir modeli olarak mürîdin ruh derinliklerine oturtan bir "Reflexive condi­tion" haline gelir.
Böyle inanmaya başlayan mürîd, üstünlük, olağanüstülük, yücelik ve kerâmet olarak mürşidi için tasavvur edebileceği her meziyet ve olayın, ey­lemsel biçimde yaşanmış ve gerçekleşmiş olduğundan asla kuşkulanmaz. Ondan sonra da bunları, hayâlinin enginliği ve dilinin zenginliği oranında anlatmaya ve yaymaya başlar.İşte menkabeler böyle oluşmuştur.
Halbuki İslâm'da böyle bir evliya telakkisi yoktur ve olamaz da. Nite­kim ilk zâhidler olarak bilinen Hasan el-Basrî, Sufyan es-Sewrî, Abdullah b. el-Mubârek, Fudayl b. İyad, Şaqıyq el-Balkhî, Ma'ruf el-Karkhî, Ebu Süley­man ed-Dârânî, Bişr el-Hâfî, Seriy’yus-Saqatıy, Harith el-Muhasibî ve Sehl b. Abdillâh et-Tusterî gibi şahsiyetlere, yaşadıkları çağda böyle bir kişilik mal edilmemiştir. Velî kavramı, Müslümanların ilk üç ku­şağı tarafından ta­mamen Kur'ân'ın tanımladığı şekilde benimsenmiştir.
Bu sözcüğe ilişkin lûgat bilgilerine gelince:
“Evliya “ kelimesi çoğuldur ve “velîler“ demektir.
“Velî“ sözcüğü, Kurân-ı Kerîm'de kısaca iki anlama gelmektedir.
Birincisi: Yandaş, tarafdar ve dost demektir.
İkincisi ise: Başkası adına, onun işlerini yöneten yetkili demektir.
İslâm Hukukundaki "Veliy'ul-Emr" ve "Evliyâ-i Umûr" terimleri bu anlamda kullanılmıştır. Keza, "Çocuğun Velisi" ile, idari ve siyasi yetkililer için kullanılan "Veliy'ul-Emr" ; Dernek, vakıf ve cemiyet yöneticileri için kullanılan "Mütevelli Heyeti" ve "Vâlî" gibi sıfatlar, yine bu anlamı hatır­latmaktadır.
Ne yazık ki çağdaş ilahiyatçı meâlciler bu iki kavramı sık sık birbirine karıştırmışlardır.
Ayrıca ne ilginçtir ki "Velî" ve "Evliya" sözcükleri, Kur'ân-ı Kerîm'in birçok yerinde geçmesine rağmen tarîkatçılar, yalnızca Yunus Sûresi'nin, 62. âyet-i kerîmesinde geçen bu kelime üzerinde durmuşlardır.
"Evliya" (yani velîler), âyet-i kerîmede dört ayrı sıfatla nitelenmektedir­ler. Bunlar: Korkmazlık, üzülmezlik, imanlı olmak ve Allah'ın emir ve yasaklarını uygulamada titizliktir.
Çok büyük ihtimalle tarîkatçılar, bu dört sıfattan ilk ikisinin esnekliğin­den yararlanarak velî diye inandıkları kişilere, olanca hayâl güçleriyle bece­rebildikleri mitolojik nitelikler mal etmeye çalışmış ve zihinlerinde can­landırdıkları insan şeklindeki tanrıyı bu suretle yaratmışlardır.
Oysa aslında Kur'ân-ı Kerîm'e göre "Evliyâullah" (yani Allah'ın dost­ları), Ondan başka herhangi bir kimseden korkmayan, dünyalık kayıplar için üzülmeyen, imanlı ve buna bağlı olarak ilahî emir ve yasaklara uy­makta büyük titizlik gösteren bütün Müslümanlardır. Evet Kur'ân-ı Kerî­m'e göre işte evliyâ bunlardır. Dolayısıyla tarîkattaki evliya ile İslâm'daki evliya arasında bulunan fark, bu karşılaştırma ile ortaya çıkmış bulunmak­tadır.
Gerçek bu olmasına rağmen, Budizm'den İslâm'a adapte edilmiş olan râbıtanın, Nakşîlerde şartlı refleks haline getirdiği Mito-Mürşid tipi ilahlar, bu tarîkatın kültüründe ısrarla yaşatılmaya çalışılmaktadır.
Nakşîlikte «Velîlik» ile «Şeyhlik» eş değerdedir. Yani her şeyh, kendi mürîdlerince aynı zamanda en büyük velîdir; keşif ve kerâmet sahibidir. Onun için eğer bir kimse, hüner ve maharetlerini kullanarak herhangi bir Nakşibendî şeyhinin gözüne girebilir ve ondan şeyhlik yetkisini almayı be­cerirse aynı zamanda evliya olma şansını da elde etmiş olur!
Öyle ise her şeyh adayı (ya da veli adayı) için esasen önemli olan hedef, şeyhlik postuna yüksele­bilmektir. Bunun ise iki yolu vardır.
Birincisi: «Beşik Şeyhliği»'dir ki, her tarîkat şeyhinin emzikteki erkek çocuğu bile zaten doğuştan şeyh sayılır. (Bu görüş, daha çok Kürt Nakşibendî­ler arasında benimsenmiş ve tutunmuştur.) Ancak sadece beşik şeyhliği, üs­tün bir liderlik popülaritesi için her zaman yeterli olmayabilir. Bu bakım­dan, doğal veliaht sayılan şeyhzâdeler posta oturmak için (aşağıda anlatılan ikinci yolu izleyerek) genelde birbirleriyle yarışır ve beşik şeyhliğini aşmak amacıyla rutin pratikleri yapmayı da ihmal etmezler.
İkincisi ise: «Seyr-u Sülûk» ile (Yani özel bir mistik eğitimden geçerek) mezun olduktan sonra bu makama getirilmekle olur.
Bu ikinci yol, genelde çok büyük yetenekler, geniş bilgi ve kültür gibi meziyetler, çok yönlü bir sosyal kişilik ya da yüksek entelektüalite gerek­tirmez. Hatta denebilir ki, gelişmiş üstün bir kişilik, tarîkata lider olma yolu üzerinde bazen bir engel bile oluşturabilir. Çünkü Nakşî şeyhlerinin bilgi düzeyleri sığdır. Hem kişilikli çömezlerini anlamakta zorluk çekerler, hem de onları gizli gizli kıskanırlar. Onların, günün birinde şöhret olup, kendi­lerini göl­gede bırakabileceklerinden, için için endişe ederler. Bu nedenle, daha çok meftûniyet (aşırı ve sıkı bağlılık) ararlar. Tabii bu da ancak râbıta ile oluşabi­lir. Bunun yanında öğrencinin, Nakşîlere özgü giyim ve kuşama dikkat et­mesi, disiplinli, temiz ve suskun olması istenir.
Bir öğrenci eğer bu kurallara titizlikle uyarak günün birinde yüzlerce (hatta bazen binlerce) arkadaşı arasında şeyhinin halîfesi (ondan sonra ye­rine geçecek olan temsilcisi) makamına getirilecek olursa bu şans, onun ar­tık kesin bir velî olduğunu kanıtlamak için yeterlidir. Onun daha fazla uğ­raşmasına da gerek yoktur. Çünkü o, artık «Ulu bir zât»'dır. Hatta eğer hey­betini mürîdlerinin iliklerine kadar işlemekte yüksek bir performans göste­rebilirse onun, çok geçmeden “bir zât-ı ecell-i âlâ“ olması bile işten değildir!. Hayatta olduğu sürece o, «Efendi Hazretleri»'dir. Konuştuğu en bayağı bir sözde bile hikmetler aranır; her lafı sayfalar dolusu yorumlara konu olur; attığı her adımdan, yaptığı her hareketten, hatta yüzünü çevirip bir yana göz atmasından, gülümsemesinden ya da hapşırmasından bile türlü türlü anlamlar çıkarılır. Öldükten sonra üzerine saltanatlı bir türbe inşa edi­lir; mezarının üzerine süslü bir sanduka kurulur; adı, yaşam tarzı, sözleri ve ona ait hemen her şey kurumlaşır ve kutsallaşır.
Çünkü halîfe, (yani şeyhin baş çömezi) üstadının postuna oturur otur­maz, mürîdleri arasında otomatik olarak hemen bir hiyerarşik düzen kuru­luverir. Bu düzeni, ya onun etrafında kümelenmiş bulunan kalabalıkların zengin elit tabakası -kendi inisiyatifi ile- hazırlar ki, -yakın ta­rihe kadar yüz­yıllar boyu Nakşî toplulukları böyle teşkilatlanmışlardır- ya da yaklaşı...
Re: Tarikatta Evliya Nasıl Bir Kişiliktir
« Posted on: 17 Şubat 2020, 09:14:50 »
Anahtar Kelimeler: Tarikatta Evliya Nasıl Bir Kişiliktir rüya tabiri,Tarikatta Evliya Nasıl Bir Kişiliktir mekke canlı, Tarikatta Evliya Nasıl Bir Kişiliktir kabe canlı yayın, Tarikatta Evliya Nasıl Bir Kişiliktir Üç boyutlu kuran oku Tarikatta Evliya Nasıl Bir Kişiliktir kuran ı kerim, Tarikatta Evliya Nasıl Bir Kişiliktir peygamber kıssaları,Tarikatta Evliya Nasıl Bir Kişiliktir ilitam ders soruları, Tarikatta Evliya Nasıl Bir Kişiliktirönlisans arapça,