b'\n_START_ARTICLE_\nJane Jacobs\n_START_SECTION_\n\xc5\x9amier\xc4\x87 i \xc5\xbcycie wielkich miast Ameryki\n_START_PARAGRAPH_\nPo kilku skutecznych atakach na p\xc3\xb3\xc5\xbanomodernistyczn\xc4\x85 urbanistyk\xc4\x99 lat 50., m.in. w przem\xc3\xb3wieniu wyg\xc5\x82oszonym w 1956 roku na Harvardzie i w kontrowersyjnym felietonie \xc5\x9ar\xc3\xb3dmie\xc5\x9bcie jest dla ludzi (Downtown is for People) opublikowanym w magazynie \xe2\x80\x9eFortune\xe2\x80\x9d w 1958 roku, Jane Jacobs zyska\xc5\x82a renom\xc4\x99 jednej z czo\xc5\x82owych przeciwniczek procesu odnowy miejskiej (urban renewal) \xe2\x80\x93 szeroko zakrojonej przebudowy centralnych cz\xc4\x99\xc5\x9bci miast ameryka\xc5\x84skich. Jej obserwacjami zainteresowa\xc5\x82a si\xc4\x99 Fundacja Rockefellera, kt\xc3\xb3ra w 1958 roku przyzna\xc5\x82a Jane Jacobs grant na napisanie ksi\xc4\x85\xc5\xbcki oceniaj\xc4\x85cej przemiany w przestrzeni miast ameryka\xc5\x84skich od po\xc5\x82owy lat 50. do po\xc5\x82owy lat 60._NEWLINE_Rezultatem by\xc5\x82a wydana w 1961 roku ksi\xc4\x85\xc5\xbcka \xc5\x9amier\xc4\x87 i \xc5\xbcycie wielkich miast Ameryki. Ju\xc5\xbc w pierwszym zdaniu, Jacobs wyra\xc5\xbanie okre\xc5\x9bla swoj\xc4\x85 pozycj\xc4\x99 pisz\xc4\x85c, \xc5\xbce \xe2\x80\x9e[t]a ksi\xc4\x85\xc5\xbcka to atak na obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85ce metody planowania i przebudowywania miast\xe2\x80\x9d. Jacobs atakuje przede wszystkim przekszta\xc5\x82cone wersje utopijnych wizji Le Corbusiera, w kt\xc3\xb3rych g\xc4\x99sta i niska zabudowa miejska ust\xc4\x99puje miejsca wysoko\xc5\x9bciowcom zatopionym w zieleni, a tradycyjna siatka ulic zast\xc4\x85piona zostaje autostradami i ci\xc4\x85gami pieszymi. Zdaniem autorki, tego typu dzia\xc5\x82ania przyczyni\xc5\x82y si\xc4\x99 do stopniowej degradacji wielu dzielnic Nowego Jorku i innych du\xc5\xbcych miast kraju. Nowa, sztuczna i nieprzyjazna struktura miejska spowodowa\xc5\x82a m.in. wzrost przest\xc4\x99pczo\xc5\x9bci, rozpad wi\xc4\x99zi s\xc4\x85siedzkich, upadek drobnej przedsi\xc4\x99biorczo\xc5\x9bci, w tym lokalnego handlu i rzemios\xc5\x82a oraz spadek og\xc3\xb3lnego poczucia bezpiecze\xc5\x84stwa._NEWLINE_W \xc5\x9amierci i \xc5\xbcyciu\xe2\x80\xa6 Jacobs wprowadza te\xc5\xbc poj\xc4\x99cia takie jak \xe2\x80\x9eoczy ulicy\xe2\x80\x9d (s\xc4\x85siedzka czujno\xc5\x9b\xc4\x87 i nieintencjonalne patrolowanie ulicy wzrokiem przez jej mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w), \xe2\x80\x9ekapita\xc5\x82 spo\xc5\x82eczny\xe2\x80\x9d, czy \xe2\x80\x9e\xc5\x82\xc4\x85czenie podstawowych funkcji\xe2\x80\x9d (handel, mieszkalnictwo i przemys\xc5\x82). Jacobs twierdzi, \xc5\xbce stare, pozornie chaotyczne dzielnice, s\xc4\x85 tak naprawd\xc4\x99 najwi\xc4\x99kszym skarbem wszystkich miast. Sieci lokalnych znajomo\xc5\x9bci, mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 uto\xc5\xbcsamienia si\xc4\x99 z dan\xc4\x85 okolic\xc4\x85 i tradycyjne, ma\xc5\x82e warsztaty i sklepy sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 na obraz dobrze funkcjonuj\xc4\x85cej dzielnicy, zar\xc3\xb3wno pod wzgl\xc4\x99dem spo\xc5\x82ecznym, jak i ekonomicznym._NEWLINE_Ksi\xc4\x85\xc5\xbcka ta do dzisiaj uznawana jest za jedn\xc4\x85 z najwa\xc5\xbcniejszych i najbardziej wp\xc5\x82ywowych publikacji na temat ameryka\xc5\x84skiej urbanistyki. Idee Jane Jacobs by\xc5\x82y \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em inspiracji dla p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych pokole\xc5\x84 architekt\xc3\xb3w i urbanist\xc3\xb3w, np. dla Jana Gehla.'