b'\n_START_ARTICLE_\nGy\xc3\xb6rgy Ligeti\n_START_PARAGRAPH_\nGy\xc3\xb6rgy S\xc3\xa1ndor Ligeti [\xcb\x88\xc9\x9f\xc3\xb8r\xc9\x9f \xcb\x88li\xc9\xa1\xc9\x9bti] (ur. 28 maja 1923 w Dics\xc5\x91szentm\xc3\xa1rtonie, obecnie T\xc3\xa2rn\xc4\x83veni, Siedmiogr\xc3\xb3d, zm. 12 czerwca 2006 w Wiedniu) \xe2\x80\x93 w\xc4\x99gierski kompozytor pochodzenia \xc5\xbcydowskiego, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc obywatel Austrii. Uznawany za jednego z czo\xc5\x82owych kompozytor\xc3\xb3w muzyki wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej XX w. W powszechnej \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci znany przede wszystkim jako tw\xc3\xb3rca utwor\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re (we fragmentach) zosta\xc5\x82y wykorzystane jako muzyka do filmu Kubricka 2001: Odyseja kosmiczna (zob. Muzyka filmowa)\n_START_SECTION_\nDzieci\xc5\x84stwo i m\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nLigeti by\xc5\x82 synem okulistki i bankiera - doktora ekonomii. Ojciec zosta\xc5\x82 zamordowany w 1944 roku w KZ Bergen-Belsen, a jego m\xc5\x82odszy brat G\xc3\xa1bor w KZ Mauthausen-Gusen, za\xc5\x9b matka prze\xc5\xbcy\xc5\x82a KZ Auschwitz-Birkenau._NEWLINE_Ligeti ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82 do w\xc4\x99gierskiej szko\xc5\x82y podstawowej, a nast\xc4\x99pnie rumu\xc5\x84skiego gimnazjum. Od 1936 roku otrzymywa\xc5\x82 lekcje fortepianu. Po maturze w 1941 roku chcia\xc5\x82 studiowa\xc4\x87 fizyk\xc4\x99 i matematyk\xc4\x99, jednak\xc5\xbce z powodu \xc5\xbcydowskiego pochodzenia nie zosta\xc5\x82 przyj\xc4\x99ty. Ligeti rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 wi\xc4\x99c nauk\xc4\x99 teorii muzyki u Veressa, J\xc3\xa1rd\xc3\xa1nyia, B\xc3\xa1rdosa i Farkasa, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc gry na organach w konserwatorium w Klausenburgu, a nast\xc4\x99pnie w Budapeszcie. W roku 1944 musia\xc5\x82 przerwa\xc4\x87 nauk\xc4\x99, gdy\xc5\xbc zosta\xc5\x82 powo\xc5\x82any przez armi\xc4\x99 w\xc4\x99giersk\xc4\x85 do prac pomocniczych. Kr\xc3\xb3tko po tym Ligeti dosta\xc5\x82 si\xc4\x99 do sowieckiej niewoli. Zdo\xc5\x82a\xc5\x82 jednak, korzystaj\xc4\x85c z zamieszania wywo\xc5\x82anego bombardowaniem, zbiec z obozu jenieckiego. Po wojnie kontynuowa\xc5\x82 studia muzyczne, uko\xc5\x84czywszy je w 1949 roku. Nast\xc4\x99pnie pracowa\xc5\x82 przez rok jako etnomuzykolog rumu\xc5\x84skiej muzyki ludowej, po czym uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do Budapesztu, gdzie wyk\xc5\x82ada\xc5\x82 harmoni\xc4\x99, kontrapunkt i analiz\xc4\x99 muzyczn\xc4\x85 w konserwatorium.\n_START_SECTION_\nEmigracja 1956\n_START_PARAGRAPH_\nPo upadku powstania w\xc4\x99gierskiego w 1956 roku uciek\xc5\x82 w grudniu wraz ze sw\xc4\x85 przysz\xc5\x82\xc4\x85 \xc5\xbcon\xc4\x85 Ver\xc4\x85 Spitz do Wiednia i uzyska\xc5\x82 obywatelstwo austriackie._NEWLINE_W Kolonii pracowa\xc5\x82 w studiu muzyki elektronicznej, tam te\xc5\xbc spotka\xc5\x82 wa\xc5\xbcnych przedstawicieli awangardy \xe2\x80\x93 kompozytor\xc3\xb3w Stockhausena i Koeniga \xe2\x80\x93 pionier\xc3\xb3w muzyki elektronicznej._NEWLINE_Ligeti przebywa\xc5\x82 od 1969 do 1972 roku w Berlinie, b\xc4\x99d\xc4\x85c w latach 1969\xe2\x88\x921970 stypendyst\xc4\x85 DAAD. Od 1972 do 1992 roku by\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem berli\xc5\x84skiej Akademie der K\xc3\xbcnste (zachodniej). R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc od roku 1972 mia\xc5\x82 status \xe2\x80\x9eComposer in Residence\xe2\x80\x9c na Stanford University w Kalifornii pisz\xc4\x85c tam m.in. dzie\xc5\x82o orkiestrowe: San Francisco Polyphony. Z prac\xc4\x85 na Stanford University \xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a si\xc4\x99 te\xc5\xbc s\xc5\x82awa i uznanie. W latach 1973\xe2\x88\x921989 wyk\xc5\x82ada\xc5\x82 kompozycj\xc4\x99 na Hochschule f\xc3\xbcr Musik und Theater Hamburg (Wy\xc5\xbcsza szko\xc5\x82a muzyczna i teatralna w Hamburgu). Nast\xc4\x99pnie uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do Wiednia, gdzie przebywa\xc5\x82 do \xc5\x9bmierci w dniu 12 czerwca 2006.'