b'\n_START_ARTICLE_\nZwyczaj i zbrodnia w spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci dzikich\n_START_PARAGRAPH_\nZwyczaj i zbrodnia w spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci dzikich (tytu\xc5\x82 oryg. ang. Crime and Custom in Savage Society) \xe2\x80\x93 praca Bronis\xc5\x82awa Malinowskiego, jedna z klasycznych pozycji antropologii prawa. Zawiera krytyk\xc4\x99 dotychczasowych bada\xc5\x84 nad prawem tubylczym oraz opis zjawisk prawnych w\xc5\x9br\xc3\xb3d mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Wysp Trobrianda.\n_START_SECTION_\nKrytyka antropologii\n_START_PARAGRAPH_\nMalinowski krytykuje zar\xc3\xb3wno metody wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej mu antropologii, jak i jej tezy. Zarzuca jej wyrywanie ze spo\xc5\x82ecznego kontekstu fenomen\xc3\xb3w prawnych, przez co niemo\xc5\xbcliwe staje si\xc4\x99 ich rozumienie, a prace antropologiczne staj\xc4\x85 si\xc4\x99 wyliczank\xc4\x85 egzotycznych obyczaj\xc3\xb3w._NEWLINE_Przede wszystkim jednak \xe2\x80\x9eZwyczaj i zbrodnia w spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci dzikich\xe2\x80\x9d przeciwstawia si\xc4\x99 pewnym utartym pogl\xc4\x85dom \xc3\xb3wczesnej antropologii. Zgodnie z nimi spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci tubylcze w zasadniczy spos\xc3\xb3b odr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85 si\xc4\x99 od spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stw \xe2\x80\x9ecywilizowanych\xe2\x80\x9d, a r\xc3\xb3\xc5\xbcnica ta jest szczeg\xc3\xb3lnie widoczna w prawie. Istnia\xc5\x82 jednak sp\xc3\xb3r co do charakteru tej r\xc3\xb3\xc5\xbcnicy. Niekt\xc3\xb3rzy autorzy (np. Lewis Morgan) twierdzili, \xc5\xbce tubylcy nie znaj\xc4\x85 prawa, tzn. nie s\xc4\x85 ograniczeni przez spo\xc5\x82eczne normy i swobodnie daj\xc4\x85 upust w\xc5\x82asnym nami\xc4\x99tno\xc5\x9bciom, co ilustrowa\xc4\x87 mia\xc5\x82y tezy o pierwotnym promiskuityzmie czy komunizmie. Inni natomiast (np. Sidney Hartland czy Robert Harry Lowie) uwa\xc5\xbcali, \xc5\xbce normy spo\xc5\x82eczne s\xc4\x85 przestrzegane w o wiele wy\xc5\xbcszym stopniu ni\xc5\xbc w zachodnich spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwach. Pos\xc5\x82usze\xc5\x84stwo tubylc\xc3\xb3w wobec norm mia\xc5\x82o by\xc4\x87 \xe2\x80\x9eautomatyczne\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9ebezrefleksyjne\xe2\x80\x9d czy \xe2\x80\x9espontaniczne\xe2\x80\x9d. Prawo tubylcze mia\xc5\x82o opiera\xc4\x87 si\xc4\x99 na strachu i sk\xc5\x82ada\xc4\x87 si\xc4\x99 przede wszystkim z zakaz\xc3\xb3w. Zgodnie z tymi pogl\xc4\x85dami b\xc4\x85d\xc5\xba zorganizowana spo\xc5\x82eczno\xc5\x9b\xc4\x87 dzikich nie istnieje, b\xc4\x85d\xc5\xba te\xc5\xbc organizacja ta jest tak silna, \xc5\xbce nie pozostawia miejsca dla indywidualno\xc5\x9bci._NEWLINE_Malinowski krytykuje oba te stanowiska. Pokazuje, \xc5\xbce \xc5\xbcycie tubylc\xc3\xb3w jest normowane przez szerok\xc4\x85 gam\xc4\x99 regu\xc5\x82. Tubylcy nie s\xc4\x85 jednak wi\xc4\x99kszymi konformistami od mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Zachodu. Potrafi\xc4\x85 \xc5\x82ama\xc4\x87, omija\xc4\x87 czy zmienia\xc4\x87 normy prawne.\n_START_SECTION_\nBadanie prawa\n_START_PARAGRAPH_\nPrawo jest integraln\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 kultury i nale\xc5\xbcy je bada\xc4\x87 w powi\xc4\x85zaniu z jego spo\xc5\x82ecznym kontekstem. Zjawiska prawne mo\xc5\xbcna odnale\xc5\xba\xc4\x87 praktycznie we wszystkich obszarach \xc5\xbcycia spo\xc5\x82ecznego. Poprzez opisanie r\xc3\xb3\xc5\xbcnych aspekt\xc3\xb3w \xc5\xbcycia Trobriandczyk\xc3\xb3w, Malinowski stara si\xc4\x99 pokaza\xc4\x87 r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodno\xc5\x9b\xc4\x87 zjawisk prawnych. Uwaga jego skupia si\xc4\x99 na normowaniu w\xc5\x82asno\xc5\x9bci i wymiany, organizacji stosunk\xc3\xb3w spo\xc5\x82ecznych takich jak podzia\xc5\x82 pracy czy ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo oraz na karaniu czyn\xc3\xb3w niedozwolonych._NEWLINE_W przeciwie\xc5\x84stwie do wielu wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych sobie antropolog\xc3\xb3w, Malinowski nie stara si\xc4\x99 dokonywa\xc4\x87 rekonstrukcji norm prawnych, lecz stosuje metod\xc4\x99 czysto deskryptywn\xc4\x85. Obserwuje jak prawo funkcjonuje w codziennej praktyce i w poszczeg\xc3\xb3lnych przypadkach. Jak zwraca uwag\xc4\x99, praktyka prawa zwykle odbiega od prawnego idea\xc5\x82u, a spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci tubylcze dysponuj\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnymi sposobami omijania prawa i unikania sankcji. Badanie \xe2\x80\x9eprawa w dzia\xc5\x82aniu\xe2\x80\x9d zbli\xc5\xbca Malinowskiego do realist\xc3\xb3w prawnych.'