b'\n_START_ARTICLE_\n28 cm Kanone 5 (Eisenbahn)\n_START_SECTION_\nHistoria powstania\n_START_PARAGRAPH_\nW odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od zaprojektowanych w tym samym czasie dzia\xc5\x82: 15 cm Kanone (Eisenbahn) i 17 cm Kanone (Eisenbahn), kt\xc3\xb3re powsta\xc5\x82y w ramach tzw. "Sofort-Program" i bazowa\xc5\x82y na istniej\xc4\x85cych ju\xc5\xbc armatach i wcze\xc5\x9bniej zmodernizowanych \xc5\x82o\xc5\xbcach kolejowych, K5 (E) by\xc5\x82o konstrukcj\xc4\x85 ca\xc5\x82kowicie oryginaln\xc4\x85. Prototypowa wersja armaty otrzyma\xc5\x82a oznaczenie K5M i mia\xc5\x82a kaliber 150 mm; prace nad ni\xc4\x85 rozpocz\xc4\x99to w 1934, a pierwsze strza\xc5\x82y oddano z niej w 1936. Po pomy\xc5\x9blnym zako\xc5\x84czeniu test\xc3\xb3w rozpocz\xc4\x99to produkcj\xc4\x99 armat kalibru 280 mm; w momencie inwazji na Francj\xc4\x99 w s\xc5\x82u\xc5\xbcbie Wehrmachtu by\xc5\x82o ju\xc5\xbc osiem armat tego typu.\n_START_SECTION_\nWersje rozwojowe\n_START_PARAGRAPH_\nJu\xc5\xbc po wej\xc5\x9bciu armaty do s\xc5\x82u\xc5\xbcby odkryto szereg problem\xc3\xb3w zwi\xc4\x85zanych z rozszczepianiem si\xc4\x99 i p\xc4\x99kaniem lufy b\xc4\x99d\xc4\x85cych skutkiem zbyt g\xc5\x82\xc4\x99bokiego gwintowania lufy; po serii test\xc3\xb3w g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9b\xc4\x87 gwintu zmniejszono z 10 mm do 7 mm, co rozwi\xc4\x85za\xc5\x82o wcze\xc5\x9bniejsze problemy. W r\xc3\xb3\xc5\xbcnych eksperymentalnych wersjach armaty wypr\xc3\xb3bowano tak\xc5\xbce takie rozwi\xc4\x85zania jak hamulec wylotowy czy zast\xc4\x85pienie tradycyjnie spotykanego w armatach niemieckich poziomego zamka klinowego zamkiem \xc5\x9brubowym. Eksperymentowano tak\xc5\xbce z amunicj\xc4\x85; specjalnie dla tego dzia\xc5\x82a powsta\xc5\x82 pocisk 28 cm R Gr 4331 z dodatkowym silnikiem rakietowym. Pocisk by\xc5\x82 wystrzeliwany z dzia\xc5\x82a w normalny spos\xc3\xb3b, ale tu\xc5\xbc przed osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciem apogeum trajektorii lotu w\xc5\x82\xc4\x85cza\xc5\x82 si\xc4\x99 silnik rakietowy. Takie rozwi\xc4\x85zanie z jednej strony znacznie powi\xc4\x99ksza\xc5\x82o dono\xc5\x9bno\xc5\x9b\xc4\x87 pocisku, z drugiej jednak powodowa\xc5\x82o znaczne pogorszenie celno\xc5\x9bci: przy osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciu maksymalnego zasi\xc4\x99gu tylko po\xc5\x82owa pocisk\xc3\xb3w trafia\xc5\x82a w cel o rozmiarach 3400 m * 200 m (masa \xc5\x82adunku wybuchowego wynosi\xc5\x82a 14 kg)._NEWLINE_Dwie armaty tego typu zosta\xc5\x82y specjalnie zmodyfikowane do strzelania podkalibrow\xc4\x85 amunicj\xc4\x85 Peenem\xc3\xbcnder Pfeilgeschoss (Flugstabilisiertes Treibringgeschoss). Lufy tych armat zosta\xc5\x82y rozwiercone do kalibru 310 mm i nie by\xc5\x82y gwintowane. Tak zmodyfikowane armaty otrzyma\xc5\x82y oznaczenie K5 Glatt (g\xc5\x82adkolufowe); strzela\xc5\x82y specjalnie opracowan\xc4\x85 amunicj\xc4\x85 podobn\xc4\x85 do podkalibrowych pocisk\xc3\xb3w stabilizowanych brzechwowo z odrzucanym sabotem. Sam pocisk mia\xc5\x82 kaliber 120 mm i d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 1911 mm i otoczony by\xc5\x82 sabotem o \xc5\x9brednicy 310 mm. Sabot odrzucany by\xc5\x82 od pocisku po ok. 2 kilometrach lotu \xe2\x80\x93 rdze\xc5\x84 kontynuowa\xc5\x82 lot do celu. Pierwsze pr\xc3\xb3by z tego typu amunicj\xc4\x85 rozpocz\xc4\x99to ju\xc5\xbc w 1940; w testach przeprowadzonych na poligonie w okolicach R\xc3\xbcgenwalde osi\xc4\x85gni\xc4\x99to dono\xc5\x9bno\xc5\x9b\xc4\x87 do 151 km. \xc5\x81adunek wybuchowy tych pocisk\xc3\xb3w wynosi\xc5\x82 25 kg._NEWLINE_Rozpocz\xc4\x99to tak\xc5\xbce prace projektowe nad wersj\xc4\x85 dzia\xc5\x82a z trakcj\xc4\x85 g\xc4\x85sienicow\xc4\x85, armata mia\xc5\x82a by\xc4\x87 przewo\xc5\xbcona przez dwa bezwie\xc5\xbcowe czo\xc5\x82gi Tygrys.\n_START_SECTION_\nS\xc5\x82u\xc5\xbcba\n_START_PARAGRAPH_\nArmaty tego typu wzi\xc4\x99\xc5\x82y udzia\xc5\x82 w inwazji na Francj\xc4\x99 w 1940; p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wesz\xc5\x82y w sk\xc5\x82ad systemu umocnie\xc5\x84 znanego jako Wa\xc5\x82 Atlantycki. W jego ramach u\xc5\xbcywano ich do zwalczania \xc5\xbceglugi, czasami te\xc5\xbc do ostrzeliwania wybrze\xc5\xbca Anglii. U\xc5\xbcywane by\xc5\x82y tak\xc5\xbce na froncie wschodnim w czasie obl\xc4\x99\xc5\xbcenia Leningradu i Stalingradu. Planowano przetransportowanie jednego dzia\xc5\x82a tego typu do Tunezji; ostatecznie pozosta\xc5\x82o ono we W\xc5\x82oszech; wraz z drugim takim samym dzia\xc5\x82em zosta\xc5\x82y u\xc5\xbcyte przez Niemc\xc3\xb3w w czasie bitwy pod Anzio (patrz dalej).\n_START_SECTION_\n"Anzio Annie" i "Anzio Express"\n_START_PARAGRAPH_\nPo udanym l\xc4\x85dowaniu aliant\xc3\xb3w (operacja Shingle), kt\xc3\xb3re da\xc5\x82o pocz\xc4\x85tek bitwie pod Anzio, dow\xc3\xb3dztwo niemieckie (OKW) zdecydowa\xc5\x82o o u\xc5\xbcyciu dw\xc3\xb3ch znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 we W\xc5\x82oszech K5 (E) do dalekosi\xc4\x99\xc5\xbcnego ostrza\xc5\x82u przycz\xc3\xb3\xc5\x82ku wojsk alianckich. Armaty przytransportowano w okolice Ciampino 2 lutego; pierwsze strza\xc5\x82y oddano z nich 7 lutego. Dzia\xc5\x82a te umieszczono w tunelach kolejowych; wy\xc5\x82ania\xc5\x82y si\xc4\x99 tylko na chwil\xc4\x99 w celu oddania kilku strza\xc5\x82\xc3\xb3w. Mimo \xc5\xbce przybli\xc5\xbcona lokalizacja armat by\xc5\x82a znana aliantom ju\xc5\xbc 12 lutego (poinformowa\xc5\x82a o tym dzia\xc5\x82aj\xc4\x85ca w Rzymie siatka szpiegowska Petera Tompkinsa), a ich dok\xc5\x82adniejsze po\xc5\x82o\xc5\xbcenie przekazano 5 marca, lotnictwu alianckiemu do ko\xc5\x84ca dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych nie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 ich zniszczy\xc4\x87 ani w inny spos\xc3\xb3b unieszkodliwi\xc4\x87; prawie przez ca\xc5\x82y czas by\xc5\x82y bowiem ukryte w tunelach. Zdaniem np. Carla D\'Este, by\xc5\x82a to trudno wyt\xc5\x82umaczalna nieporadno\xc5\x9b\xc4\x87 lotnictwa aliant\xc3\xb3w; jego zdaniem, aby je unieszkodliwi\xc4\x87 wystarczy\xc5\x82o jedynie uszkodzi\xc4\x87 tory znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 przed tunelami. \xc5\xbbo\xc5\x82nierze alianccy nazwali te dzia\xc5\x82a "Anzio Annie" i "Anzio Express", niemiecka obs\xc5\x82uga natomiast odpowiednio: "Robert" i "Leopold". Po zako\xc5\x84czeniu bitwy pod Anzio i zdobyciu Rzymu oba dzia\xc5\x82a zosta\xc5\x82y znalezione w Civitavecchia. "Robert" ("Anzio Annie") by\xc5\x82o uszkodzone na tyle, \xc5\xbce ostatecznie poci\xc4\x99to je na z\xc5\x82om; "Leopold" ("Anzio Express") zosta\xc5\x82o cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo odrestaurowane i przetransportowane do muzeum w Aberdeen; tam znajduje si\xc4\x99 do dzisiaj.'