b'\n_START_ARTICLE_\nTriest\n_START_SECTION_\nGeografia\n_START_PARAGRAPH_\nTriest le\xc5\xbcy u p\xc3\xb3\xc5\x82nocnych wybrze\xc5\xbcy Adriatyku, nad Zatok\xc4\x85 Trieste\xc5\x84sk\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra stanowi najbardziej na p\xc3\xb3\xc5\x82noc wysuni\xc4\x99t\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 basenu Morza \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnego. Miasto po\xc5\x82o\xc5\xbcone jest u p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodnich granic W\xc5\x82och, tu\xc5\xbc przy granicy ze S\xc5\x82oweni\xc4\x85. Zajmuje amfiteatralnie opadaj\xc4\x85c\xc4\x85 ku morzu kraw\xc4\x99d\xc5\xba p\xc5\x82askowy\xc5\xbcu Kras zamykaj\xc4\x85c p\xc3\xb3\xc5\x82nocn\xc4\x85 kraw\xc4\x99d\xc5\xba wybrze\xc5\xbca Dalmacji. Najwy\xc5\xbcszy punkt tego p\xc5\x82askowy\xc5\xbcu przy granicy z miastem si\xc4\x99ga 458 m n.p.m. Klimat Triestu jest stosunkowo ciep\xc5\x82y \xe2\x80\x93 jest to najbardziej na p\xc3\xb3\xc5\x82noc wysuni\xc4\x99te miejsce na ziemi o klimacie \xc5\x9br\xc3\xb3dziemnomorskim. \xc5\x9arednia temperatura stycznia wynosi ok. 6\xc2\xa0\xc2\xb0C, a lipca 24\xc2\xa0\xc2\xb0C. Lata s\xc4\x85 d\xc5\x82ugie, suche i upalne, natomiast zimy \xc5\x82agodne i deszczowe. Charakterystyczny dla regionu jest rodzaj wiatru katabatycznego zwanego bora, kt\xc3\xb3ry zim\xc4\x85 przynosi ch\xc5\x82odne i suche powietrze znad G\xc3\xb3r Dynarskich.\n_START_SECTION_\nCzasy staro\xc5\xbcytne\n_START_PARAGRAPH_\nTereny dzisiejszego Triestu w staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci zamieszkane by\xc5\x82y przez iliryjskich Wenet\xc3\xb3w. W roku 177 p.n.e. opanowali te tereny Rzymianie. Miasto otrzyma\xc5\x82o prawa kolonii rzymskiej od Juliusza Cezara. Tak\xc5\xbce w zapiskach tego wodza Triest pojawia si\xc4\x99 po raz pierwszy w \xc5\xbar\xc3\xb3dle pisanym, jako Tergeste.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9aredniowiecze\n_START_PARAGRAPH_\nPo upadku cesarstwa zachodniorzymskiego Triest znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w VI wieku pod panowaniem Bizancjum. By\xc5\x82 jedn\xc4\x85 z wa\xc5\xbcniejszych twierdz cesarstwa w tamtych rejonach. W 788 roku zosta\xc5\x82 zdobyty przez Frank\xc3\xb3w wchodz\xc4\x85c w sk\xc5\x82ad pa\xc5\x84stwa Karola Wielkiego i jego nast\xc4\x99pc\xc3\xb3w. W X wieku Triest zosta\xc5\x82 w\xc5\x82\xc4\x85czony w sk\xc5\x82ad \xc5\x9awi\xc4\x99tego Cesarstwa Rzymskiego. Podlega\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas w\xc5\x82adzy Patriarchy Akwilei. Jednak stopniowo wraz z rozwojem Triestu, kt\xc3\xb3ry bogaci\xc5\x82 si\xc4\x99 po\xc5\x9brednicz\xc4\x85c w handlu Italii z Europ\xc4\x85 \xc5\x9arodkow\xc4\x85 oraz jednoczesnym upadkiem staro\xc5\xbcytnej Akwilei miasto sta\xc5\x82o si\xc4\x99 niezale\xc5\xbcnym, wolnym miastem (XII wiek). Wkr\xc3\xb3tce jednak miasto zacz\xc4\x99\xc5\x82o rywalizowa\xc4\x87 o prymat w handlu ze znacznie pot\xc4\x99\xc5\xbcniejsz\xc4\x85 Republik\xc4\x85 Weneck\xc4\x85. Kilkakrotnie pokonane, by\xc5\x82o przej\xc5\x9bciowo okupowane przez Wenecjan (1369\xe2\x80\x931372). W\xc3\xb3wczas mieszczanie Triestu w obawie przed ca\xc5\x82kowitym podporz\xc4\x85dkowaniem zaborczej polityce Wenecji podj\xc4\x99li decyzj\xc4\x99 o poddaniu si\xc4\x99 pod opiek\xc4\x99 jednego z ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t Austrii, Leopoldowi III Habsburgowi (1382).\n_START_SECTION_\nCzasy nowo\xc5\xbcytne\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 1867\xe2\x80\x931915 Wolne cesarskie miasto Triest by\xc5\x82o jednym z kraj\xc3\xb3w koronnych Cesarstwa Austrii (Przedlitawia). W wyniku wybuchu I wojny \xc5\x9bwiatowej na mocy traktatu londy\xc5\x84skiego zosta\xc5\x82o w 1915 w\xc5\x82\xc4\x85czone do W\xc5\x82och. Od 1943 znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 pod okupacj\xc4\x85 niemieck\xc4\x85. Pod koniec II wojny \xc5\x9bwiatowej, na prze\xc5\x82omie kwietnia i maja 1945, wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 Wenecji Julijskiej \xc5\x82\xc4\x85cznie z Triestem zaj\xc4\x99li partyzanci jugos\xc5\x82owia\xc5\x84scy, lecz 9 czerwca 1945 w Belgradzie rz\xc4\x85dy brytyjski i ameryka\xc5\x84ski zawar\xc5\x82y z rz\xc4\x85dem Tity porozumienie, na mocy kt\xc3\xb3rego Triest wraz z cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 Wenecji Julijskiej znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w gestii wojsk ameryka\xc5\x84skich i brytyjskich. W 1947 traktat paryski ustanowi\xc5\x82 Wolne Terytorium Triestu, kt\xc3\xb3re sk\xc5\x82ada\xc5\x82o si\xc4\x99 z dw\xc3\xb3ch stref: stref\xc4\x99 A stanowi\xc5\x82 Triest z w\xc4\x85skim pasem wzd\xc5\x82u\xc5\xbc wybrze\xc5\xbca na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od miasta, stref\xc4\x99 B stanowi\xc5\x82a p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodnia cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Istrii z miastami Koper i Buje. Tymczasowo strefa A mia\xc5\x82a pozostawa\xc4\x87 pod wojskow\xc4\x85 administracj\xc4\x85 USA i Wielkiej Brytanii, strefa B \xe2\x80\x93 Jugos\xc5\x82awii. 5 pa\xc5\xbadziernika 1954 w Londynie Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Jugos\xc5\x82awia zawar\xc5\x82y porozumienie w formie memorandum, zgodnie z kt\xc3\xb3rym wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 strefy A (wraz z Triestem) zosta\xc5\x82a przy\xc5\x82\xc4\x85czona do W\xc5\x82och, a strefa B wraz ze skrawkiem strefy A (\xc5\x82\xc4\x85cznie 523 km\xc2\xb2) zosta\xc5\x82a przekazana pod cywiln\xc4\x85 administracj\xc4\x99 Jugos\xc5\x82awii.'