b'\n_START_ARTICLE_\nOb\xc3\xb3z internowania w Szczypiornie\n_START_PARAGRAPH_\nOb\xc3\xb3z internowania w Szczypiornie \xe2\x80\x93 by\xc5\x82y ob\xc3\xb3z internowania w Szczypiornie (od 1976 dzielnica Kalisza), w kt\xc3\xb3rym w latach 1915\xe2\x80\x931922 przebywali internowani przez w\xc5\x82adze niemieckie dzia\xc5\x82acze niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bciowi, \xc5\xbco\xc5\x82nierze Legion\xc3\xb3w Polskich, je\xc5\x84cy rosyjscy. Od 1918 r. strona polska przetrzymywa\xc5\x82a w obozie je\xc5\x84c\xc3\xb3w niemieckich oraz internowanych \xc5\xbco\xc5\x82nierzy armii Ukrai\xc5\x84skiej Republiki Ludowej._NEWLINE_W lipcu 1917, w nast\xc4\x99pstwie kryzysu przysi\xc4\x99gowego, w obozie w Szczypiornie internowano \xc5\xbco\xc5\x82nierzy i podoficer\xc3\xb3w I Brygady Legion\xc3\xb3w Polskich i II Brygady Legion\xc3\xb3w Polskich; sam J\xc3\xb3zef Pi\xc5\x82sudski zosta\xc5\x82 osadzony w Twierdzy Magdeburg. W 1933 szcz\xc4\x85tki zmar\xc5\x82ych w obozie \xc5\xbco\xc5\x82nierzy ekshumowano i z\xc5\x82o\xc5\xbcono w mauzoleum Legionist\xc3\xb3w Polskich w Kaliszu.\n_START_SECTION_\nUtworzenie obozu\n_START_PARAGRAPH_\nW czasie I wojny \xc5\x9bwiatowej, na pocz\xc4\x85tku 1915 w ramach przygotowa\xc5\x84 do ofensywy niemieckiej na froncie wschodnim w Szczypiornie powsta\xc5\x82 ob\xc3\xb3z dla internowanych Kriegsgefangenenlager Skalmiersch\xc3\xbctz. Na prze\xc5\x82omie 1915/1916 w obozie przebywa\xc5\x82a m.in. Aleksandra Pi\xc5\x82sudska, kt\xc3\xb3ra ocenia\xc5\x82a liczb\xc4\x99 wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w na 4 tysi\xc4\x85ce je\xc5\x84c\xc3\xb3w i 100 os\xc3\xb3b cywilnych.\n_START_SECTION_\nLegioni\xc5\x9bci\n_START_PARAGRAPH_\nPo kryzysie przysi\xc4\x99gowym trafili do niego internowani \xc5\xbco\xc5\x82nierze Legion\xc3\xb3w Polskich. Pierwszy transport legionist\xc3\xb3w przyby\xc5\x82 do Szczypiorna 13 lipca 1917._NEWLINE_Wszystkie obozowe wspomnienia i relacje podkre\xc5\x9blaj\xc4\x85 skrajnie trudne warunki egzystencji legionist\xc3\xb3w, przede wszystkim mieszkaniowe i \xc5\xbcywno\xc5\x9bciowe. Je\xc5\x84cy mieszkali w ziemiankach krytych pap\xc4\x85, kt\xc3\xb3re nadawa\xc5\x82y si\xc4\x99 do u\xc5\xbcytku tylko w miesi\xc4\x85cach letnich. Wzd\xc5\x82u\xc5\xbc \xc5\x9bcian barak\xc3\xb3w sta\xc5\x82y prycze zbite z desek, z papierowymi siennikami wypchanymi wi\xc3\xb3rami i ko\xc5\x82drami wypchanymi starymi gazetami. W przej\xc5\x9bciu mi\xc4\x99dzy nimi bieg\xc5\x82 wykopany w ziemi r\xc3\xb3w s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cy do odprowadzania wody deszczowej. Z nastaniem jesieni i zimy w baraku panowa\xc5\x82 przejmuj\xc4\x85cy ch\xc5\x82\xc3\xb3d i wilgo\xc4\x87._NEWLINE_Internowani legioni\xc5\x9bci utworzyli w\xc5\x82asny samorz\xc4\x85d i utrzymywali wojskow\xc4\x85 dyscyplin\xc4\x99. Poeta W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Broniewski zosta\xc5\x82 jednym z przewodnicz\xc4\x85cych s\xc4\x85d\xc3\xb3w blokowych, kt\xc3\xb3re rozstrzyga\xc5\x82y sprawy sporne i pot\xc4\x99pia\xc5\x82y wykroczenia. Za\xc5\x82o\xc5\xbcyli tak\xc5\xbce warsztaty rzemie\xc5\x9blnicze, przygotowywali przedstawienia amatorskie, prowadzili lekcje nauki j\xc4\x99zyka i stenografii oraz zaj\xc4\x99cia gimnastyczne, w ramach kt\xc3\xb3rych zacz\xc4\x99to gra\xc4\x87 w gr\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra obecnie znana jest jako pi\xc5\x82ka r\xc4\x99czna. Polscy je\xc5\x84cy grali szmacian\xc4\x85 pi\xc5\x82k\xc4\x85. W\xc5\x82a\xc5\x9bnie t\xc4\x85 drog\xc4\x85 ta dyscyplina sportowa zosta\xc5\x82a spopularyzowana w Polsce i st\xc4\x85d jej potoczna nazwa szczypiorniak. Gra przyj\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 w\xc5\x9br\xc3\xb3d legionist\xc3\xb3w, gdy\xc5\xbc oszcz\xc4\x99dza\xc5\x82a buty (legionistom odebrano buty zaraz po kryzysie, chodzili w drewnianych butach, tzw. pontonach), jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dlatego, \xc5\xbce szmaciana pi\xc5\x82ka nie chcia\xc5\x82a si\xc4\x99 toczy\xc4\x87. We wspomnieniach pojawia si\xc4\x99 nazwisko majora Grzmota-Skotnickiego, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 zainicjowa\xc4\x87 gr\xc4\x99 w Szczypiornie, oraz kaprala Antoniego Jarz\xc4\x85bka._NEWLINE_Legionist\xc3\xb3w w grudniu 1917 przewieziono do \xc5\x81om\xc5\xbcy, gdzie zostali zakwaterowani w by\xc5\x82ych koszarach rosyjskich. Kilkumiesi\xc4\x99czny pobyt \xe2\x80\x94 od lipca do grudnia 1917 roku \xe2\x80\x94 internowanych legionist\xc3\xb3w w obozie w Szczypiornie zapisa\xc5\x82 si\xc4\x99 trwale w historii, jako prze\xc5\x82omowy moment w dziejach walk o niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87. W\xc5\x82a\xc5\x9bnie w\xc3\xb3wczas zacz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 rodzi\xc4\x87 prawdziwy mit Polskich Legion\xc3\xb3w. W listopadzie 1932 ods\xc5\x82oni\xc4\x99to mauzoleum legionist\xc3\xb3w zmar\xc5\x82ych w obozie, zburzone przez Niemc\xc3\xb3w w 1940.\n_START_SECTION_\nJe\xc5\x84cy rosyjscy\n_START_PARAGRAPH_\nW drugiej po\xc5\x82owie 1917 w obozie mia\xc5\x82o tak\xc5\xbce przebywa\xc4\x87 kilkana\xc5\x9bcie tysi\xc4\x99cy je\xc5\x84c\xc3\xb3w, przewa\xc5\xbcnie rosyjskich.\n_START_SECTION_\nJe\xc5\x84cy niemieccy\n_START_PARAGRAPH_\nPo I wojnie w 1918 w Szczypiornie powsta\xc5\x82 ob\xc3\xb3z dla je\xc5\x84c\xc3\xb3w niemieckich.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbo\xc5\x82nierze Ukrai\xc5\x84skiej Republiki Ludowej\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 1920-1924 funkcjonowa\xc5\x82 tu Ob\xc3\xb3z Internowanych nr 5 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy Armii Czynnej URL. Ukrai\xc5\x84c\xc3\xb3w przeniesiono p\xc3\xb3\xc5\xbaniej do Obozu Internowanych nr 10 w Kaliszu, istniej\xc4\x85cego do 1924. Zmar\xc5\x82ych chowano na obozowym Ukrai\xc5\x84skim Cmentarzu Wojskowym.\n_START_SECTION_\nKoszary Batalionu Pogranicznego\n_START_PARAGRAPH_\nW 1918 koszary w Szczypiornie zdobyli \xc5\xbco\xc5\x82nierze kaliskiego Batalionu Pogranicznego, kt\xc3\xb3ry w czasie powstania wielkopolskiego odegra\xc5\x82 znacz\xc4\x85c\xc4\x85 rol\xc4\x99 w wyzwoleniu po\xc5\x82udniowo-zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Kaliskiego, i tam nast\xc4\x99pnie stacjonowa\xc5\x82.'