b'\n_START_ARTICLE_\nLeni Riefenstahl\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tki kariery\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzona w Berlinie, w Niemczech, Riefenstahl rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a karier\xc4\x99 jako tancerka \xe2\x80\x93 w wywiadzie udzielonym w 2002 wspomina\xc5\x82a, \xc5\xbce taniec dawa\xc5\x82 jej poczucie prawdziwego szcz\xc4\x99\xc5\x9bcia. Gdy kontuzja zmusi\xc5\x82a j\xc4\x85 do porzucenia ta\xc5\x84ca, Riefenstahl zainteresowa\xc5\x82a si\xc4\x99 kinem. _NEWLINE_Zachwycona mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bciami tego \xc5\x9brodka przekazu skontaktowa\xc5\x82a si\xc4\x99 z miejscowym re\xc5\xbcyserem, Arnoldem Fanckiem, domagaj\xc4\x85c si\xc4\x99 roli w jego nast\xc4\x99pnym filmie. Uleg\xc5\x82 on jej naleganiom i Riefenstahl zagra\xc5\x82a w kilku tzw. \xe2\x80\x9efilmach g\xc3\xb3rskich\xe2\x80\x9d wytw\xc3\xb3rni Universum Film AG, takich jak \xc5\x9awi\xc4\x99ta g\xc3\xb3ra (Der heilige Berg) czy Burza nad Mont Blanc (St\xc3\xbcrme \xc3\xbcber dem Mont Blanc)._NEWLINE_Od pocz\xc4\x85tku zainteresowana by\xc5\x82a filmami fabularnymi. Gdy nadarzy\xc5\x82a si\xc4\x99 jej sposobno\xc5\x9b\xc4\x87 re\xc5\xbcyserowania filmu, skorzysta\xc5\x82a z niej, tworz\xc4\x85c obraz B\xc5\x82\xc4\x99kitne \xc5\x9bwiat\xc5\x82o (Das blaue Licht)._NEWLINE_W 1932 us\xc5\x82ysza\xc5\x82a na wiecu przemow\xc4\x99 Adolfa Hitlera i \xe2\x80\x93 zafascynowana jego zdolno\xc5\x9bciami oratorskimi \xe2\x80\x93 zaoferowa\xc5\x82a mu swoje us\xc5\x82ugi jako re\xc5\xbcyser.\n_START_SECTION_\nW III Rzeszy\n_START_PARAGRAPH_\nW 1933 wyre\xc5\xbcyserowa\xc5\x82a Zwyci\xc4\x99stwo wiary \xe2\x80\x93 kr\xc3\xb3tki film o spotkaniu partii narodowosocjalistycznej. W\xc3\xb3wczas Hitler poprosi\xc5\x82 j\xc4\x85 o sfilmowanie zjazdu partyjnego w Norymberdze w 1934. Pocz\xc4\x85tkowo odm\xc3\xb3wi\xc5\x82a, sugeruj\xc4\x85c, aby Hitler wybra\xc5\x82 do tego zadania Waltera Ruttmanna. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej jednak zgodzi\xc5\x82a si\xc4\x99, i nakr\xc4\x99ci\xc5\x82a Triumph des Willens (pol. Triumf woli), film dokumentalny gloryfikuj\xc4\x85cy ruch narodowosocjalistyczny, powszechnie uwa\xc5\xbcany za jeden z najlepszych film\xc3\xb3w propagandowych w historii, mimo i\xc5\xbc sama Riefenstahl twierdzi\xc5\x82a, \xc5\xbce film ten mia\xc5\x82 pe\xc5\x82ni\xc4\x87 rol\xc4\x99 wy\xc5\x82\xc4\x85cznie dokumentaln\xc4\x85. _NEWLINE_W tym czasie za po\xc5\x9brednictwem Alberta Speera pozna\xc5\x82a operatora filmowego Waltera Frentza, kt\xc3\xb3ry robi\xc5\x82 zdj\xc4\x99cia do jej p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych obraz\xc3\xb3w i z kt\xc3\xb3rym przyja\xc5\xbani\xc5\x82a si\xc4\x99 do swojej \xc5\x9bmierci._NEWLINE_W 1936 Riefenstahl zakwalifikowa\xc5\x82a si\xc4\x99 do olimpijskiej reprezentacji Niemiec w narciarstwie, lecz zamiast tego wybra\xc5\x82a filmowanie. Tak powsta\xc5\x82a kronika berli\xc5\x84skiej olimpiady (Olympiada), film g\xc5\x82o\xc5\x9bny z powodu nowatorskich osi\xc4\x85gni\xc4\x99\xc4\x87 technicznych i estetycznych, takich jak podkre\xc5\x9blaj\xc4\x85ce kontrast o\xc5\x9bwietlenie (w tym zdj\xc4\x99ciach pod \xc5\x9bwiat\xc5\x82o), du\xc5\xbca dba\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 o wysok\xc4\x85 jako\xc5\x9b\xc4\x87 techniczn\xc4\x85 zdj\xc4\x99\xc4\x87, czy te\xc5\xbc dynamiczny, cz\xc4\x99sto asynchroniczny monta\xc5\xbc sceny.\n_START_SECTION_\nII wojna \xc5\x9bwiatowa\n_START_PARAGRAPH_\nWe wrze\xc5\x9bniu 1939 wraz ze swoj\xc4\x85 ekip\xc4\x85 filmow\xc4\x85 zjawi\xc5\x82a si\xc4\x99 na kr\xc3\xb3tko w Polsce. W mundurze Wehrmachtu, uzbrojona w pistolet i kr\xc3\xb3tki bagnet przy pasie z wojskow\xc4\x85 ekip\xc4\x85 kr\xc4\x99ci\xc5\x82a dziennik kampanii wojskowej w Polsce. W niemieckim archiwum federalnym Bundesarchiv zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 zdj\xc4\x99cia z tej kampanii. M.in. filmowa\xc5\x82a parad\xc4\x99 zwyci\xc4\x99stwa w Warszawie, przebywa\xc5\x82a wraz z Adolfem Hitlerem w sopockim Grand Hotelu. 12 wrze\xc5\x9bnia 1939 by\xc5\x82a obecna w mie\xc5\x9bcie Ko\xc5\x84skie (obecnie woj. \xc5\x9bwi\xc4\x99tokrzyskie) podczas egzekucji 22 os\xc3\xb3b dokonywanej w odwecie za napa\xc5\x9b\xc4\x87 na niemieckich \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. Wbrew niekt\xc3\xb3rym \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82om, jakoby po tym wydarzeniu przerwa\xc5\x82a realizacj\xc4\x99 i powr\xc3\xb3ci\xc5\x82a do Niemiec, zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 jej zdj\xc4\x99cia jak z trybuny filmuje parad\xc4\x99 wojsk niemieckich w Warszawie przed Hitlerem i realizowany przez ni\xc4\x85 film zosta\xc5\x82 uko\xc5\x84czony._NEWLINE_Po zaj\xc4\x99ciu Francji przez III Rzesz\xc4\x99 Leni Riefenstahl wys\xc5\x82a\xc5\x82a entuzjastyczny telegram do Hitlera, kt\xc3\xb3ry zachowa\xc5\x82 si\xc4\x99 i zosta\xc5\x82 przypomniany przez Die Neue Rechte._NEWLINE_Ze wzgl\xc4\x99du na cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9b\xc4\x87 kontakt\xc3\xb3w z Hitlerem i wsparcie finansowe, kt\xc3\xb3re z jego polecenia stale otrzymywa\xc5\x82o jej studio filmowe, by\xc5\x82a uwa\xc5\xbcana w niekt\xc3\xb3rych kr\xc4\x99gach za blisk\xc4\x85 mu osob\xc4\x99 (co podnosili tak\xc5\xbce zwyci\xc4\x99scy alianci).\n_START_SECTION_\nPo wojnie\n_START_PARAGRAPH_\nPo II wojnie \xc5\x9bwiatowej Riefenstahl sp\xc4\x99dzi\xc5\x82a cztery lata we francuskim areszcie. Oskar\xc5\xbcano j\xc4\x85 o wykorzystywanie 117 cyga\xc5\x84skich wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w obozu koncentracyjnego do filmu Niziny (Tiefland), kt\xc3\xb3rych po wykonaniu uj\xc4\x99\xc4\x87 na potrzeby filmu odes\xc5\x82ano do oboz\xc3\xb3w, ale zarzut\xc3\xb3w tych nie udowodniono przed s\xc4\x85dem, gdy\xc5\xbc nie przes\xc5\x82uchano \xc5\xbcadnej z ofiar (kt\xc3\xb3rych cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 przetrwa\xc5\x82a pobyt w obozach). Nie mog\xc4\x85c udowodni\xc4\x87 \xc5\xbcadnych karalnych form wspierania nazist\xc3\xb3w, s\xc4\x85d okre\xc5\x9bli\xc5\x82 j\xc4\x85 mianem \xe2\x80\x9esympatyzuj\xc4\x85cej\xe2\x80\x9d z nazistami. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych wywiadach Riefenstahl utrzymywa\xc5\x82a, \xc5\xbce \xe2\x80\x93 cho\xc4\x87 zafascynowana nazistami \xe2\x80\x93 by\xc5\x82a politycznie naiwna i nie wiedzia\xc5\x82a o pope\xc5\x82nianych okrucie\xc5\x84stwach. Postawa ta przez wielu krytyk\xc3\xb3w jej nazistowskiej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci okre\xc5\x9blana by\xc5\x82a jako niedorzeczna, a niekt\xc3\xb3rzy Cyganie niewolniczo wykorzystani do grania w jej filmie zeznawali o z\xc5\x82ym traktowaniu ich w trakcie produkcji._NEWLINE_Riefenstahl kontynuowa\xc5\x82a karier\xc4\x99 po wojnie. W szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci doko\xc5\x84czy\xc5\x82a film "Niziny", kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 premier\xc4\x99 w 1954 r. w Stuttgarcie i by\xc5\x82 w dystrybucji w Niemczech, Austrii i USA, a tak\xc5\xbce pokazywano go na Festiwalu Filmowym w Cannes. Pr\xc3\xb3by realizacji innych film\xc3\xb3w fabularnych po wojnie (m.in. Czerwone diab\xc5\x82y) spotyka\xc5\x82y si\xc4\x99 z oporem, protestami i ostr\xc4\x85 krytyk\xc4\x85 \xe2\x80\x93 dlatego te\xc5\xbc nie udawa\xc5\x82o jej si\xc4\x99 zebra\xc4\x87 funduszy na sfinansowanie swoich film\xc3\xb3w. Z tych powod\xc3\xb3w postanowi\xc5\x82a zaj\xc4\x85\xc4\x87 si\xc4\x99 fotografi\xc4\x85 i filmami etnograficznymi oraz przyrodniczymi. Zainteresowa\xc5\x82a si\xc4\x99 mieszka\xc5\x84cami G\xc3\xb3r Nuba w Sudanie i w 1974 oraz 1976 opublikowa\xc5\x82a po\xc5\x9bwi\xc4\x99cone im albumy fotograficzne oraz filmy. W p\xc3\xb3\xc5\xbanych latach 70. Riefenstahl sk\xc5\x82ama\xc5\x82a na temat swojego wieku, aby zdoby\xc4\x87 uprawnienia p\xc5\x82etwonurka i rozpocz\xc4\x85\xc4\x87 karier\xc4\x99 w fotografii podwodnej. W 2000 prze\xc5\xbcy\xc5\x82a katastrof\xc4\x99 helikoptera w Sudanie. W swoje setne urodziny, 22 sierpnia 2002, wyda\xc5\x82a film zatytu\xc5\x82owany Impressionen unter Wasser, przedstawiaj\xc4\x85cy \xc5\xbcycie w oceanach.\n_START_SECTION_\nEcha wojny\n_START_PARAGRAPH_\nW pa\xc5\xbadzierniku 2002, gdy Riefenstahl mia\xc5\x82a ju\xc5\xbc 100 lat, niemieckie w\xc5\x82adze zdecydowa\xc5\x82y si\xc4\x99 umorzy\xc4\x87 spraw\xc4\x99 wytoczon\xc4\x85 jej przez u\xc5\xbcytych przez ni\xc4\x85 w filmie Tiefland (Niziny) cyga\xc5\x84skich wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w oboz\xc3\xb3w koncentracyjnych w jej filmie. Riefenstahl d\xc5\x82ugo utrzymywa\xc5\x82a, \xc5\xbce Cyganie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cy w filmie prze\xc5\xbcyli wojn\xc4\x99, ale grupa Cygan\xc3\xb3w oznajmi\xc5\x82a, \xc5\xbce Riefenstahl wykorzysta\xc5\x82a ich do filmu i pos\xc5\x82a\xc5\x82a ich z powrotem do obozu, gdy przesta\xc5\x82a ich potrzebowa\xc4\x87. Jako pow\xc3\xb3d umorzenia sprawy w\xc5\x82adze niemieckie poda\xc5\x82y zaawansowany wiek Riefenstahl.\n_START_SECTION_\nSchy\xc5\x82ek \xc5\xbcycia\n_START_PARAGRAPH_\nLeni Riefenstahl zmar\xc5\x82a podczas snu 8 wrze\xc5\x9bnia 2003, w swoim domu w P\xc3\xb6cking (G\xc3\xb3rna Bawaria) do\xc5\xbcywaj\xc4\x85c 101 lat. Zosta\xc5\x82a pochowana na Cmentarzu Le\xc5\x9bnym w Monachium.\n_START_SECTION_\nOcena dokona\xc5\x84 artystycznych Riefenstahl\n_START_PARAGRAPH_\nMimo jej pronazistowskich film\xc3\xb3w propagandowych Riefenstahl zdoby\xc5\x82a uznanie w historii filmu jako tw\xc3\xb3rczyni nowej estetyki filmowej, zw\xc5\x82aszcza w sposobie filmowania ludzkiego cia\xc5\x82a.'