b'\n_START_ARTICLE_\nJoik\n_START_PARAGRAPH_\nJoik \xe2\x80\x93 rodzaj ludowego \xc5\x9bpiewu Lapo\xc5\x84czyk\xc3\xb3w. Joik jest wa\xc5\xbcnym elementem kultury oralnej Lapo\xc5\x84czyk\xc3\xb3w si\xc4\x99gaj\xc4\x85cej czas\xc3\xb3w przedchrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skich i wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie stanowi wa\xc5\xbcny element saamskiej to\xc5\xbcsamo\xc5\x9bci kulturowej._NEWLINE_Zachowane teksty przetrwa\xc5\x82y dzi\xc4\x99ki pracy Johannesa Schefferusa "Lapponia" z 1673 roku oraz zapiskom Jacoba Fellmana z pocz\xc4\x85tku XIX wieku._NEWLINE_Joiki mog\xc4\x85 opowiada\xc4\x87 o mi\xc5\x82o\xc5\x9bci, o pochodzeniu i \xc5\xbcyciu ludu Lapo\xc5\x84czyk\xc3\xb3w oraz o walce dobrych (bia\xc5\x82ych) i z\xc5\x82ych (czarnych) szaman\xc3\xb3w noaide. Teksty joik\xc3\xb3w r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 od typowych piosenek - maj\xc4\x85 budow\xc4\x99 cykliczn\xc4\x85, bez wyra\xc5\xbanego pocz\xc4\x85tku i ko\xc5\x84ca, kr\xc3\xb3tka fraza jest powtarzana, z niewielkimi zmianami, wielokrotnie. D\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 takiej frazy waha si\xc4\x99 od jednosylabowej onomatopei do epickiego poematu. Melodia jest prosta, \xc5\x9bpiewana przy bardzo napi\xc4\x99tych strunach g\xc5\x82osowych, oparta na skali pi\xc4\x99ciotonowej._NEWLINE_Funkcj\xc4\x85 joika jest wyra\xc5\xbcenie to\xc5\xbcsamo\xc5\x9bci osoby, miejsca lub zwierz\xc4\x99cia, identyfikacja przynale\xc5\xbcno\xc5\x9bci klanowej, przekazanie wtajemniczonym intymnego portretu danej osoby._NEWLINE_Joikowanie, wraz z u\xc5\xbcyciem szama\xc5\x84skiego b\xc4\x99bna, by\xc5\x82y wa\xc5\xbcnymi elementami szama\xc5\x84skich rytua\xc5\x82\xc3\xb3w. Jako elementy kultury niechrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skiej praktyki te by\xc5\x82y przez wiele stuleci zakazane._NEWLINE_Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie joiki nagrywaj\xc4\x85: Wimme Saari, Mari Boine, Nils-Aslak Valkeap\xc3\xa4\xc3\xa4, Kenneth Njuolla, Ulla Pirttij\xc3\xa4rvi, \xc3\x81nde Somby, Jon Henrik Fj\xc3\xa4llgren oraz grupy Vajas, Adj\xc3\xa1gas, Korpiklaani.\n_START_SECTION_\nCiekawostki\n_START_PARAGRAPH_\nJon Henrik Fj\xc3\xa4llgren, Lapo\xc5\x84czyk urodzony w Kolumbii, w 2014 roku wygra\xc5\x82 6. edycj\xc4\x99 "Talang Sverige". Za\xc5\x9bpiewa\xc5\x82 joik dedykowany jego zmar\xc5\x82emu przyjacielowi Danielowi, kt\xc3\xb3ry zgin\xc4\x85\xc5\x82 w wypadku. Wygrane pieni\xc4\x85dze przeznaczy\xc5\x82 na wydanie albumu Goeksegh, kt\xc3\xb3ry ukaza\xc5\x82 si\xc4\x99 w maju 2014 roku.'