b'\n_START_ARTICLE_\nChevron Corporation\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tki Chevron Corporation si\xc4\x99gaj\xc4\x85 drugiej po\xc5\x82owy XIX wieku, kiedy odkryte zosta\xc5\x82y z\xc5\x82o\xc5\xbca ropy w Pico Canynon, na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od Los Angeles w Stanach Zjednoczonych. Odkrycie to spowodowa\xc5\x82o powstanie w 1879 roku firmy Pacific Coast Oil Company, najstarszego przodka Chevronu._NEWLINE_W roku 1895 firma wypu\xc5\x9bci\xc5\x82a na wody Kalifornii pierwszy w tym stanie tankowiec \xe2\x80\x93 George Loomis \xe2\x80\x93 kt\xc3\xb3ry m\xc3\xb3g\xc5\x82 przetransportowa\xc4\x87 a\xc5\xbc 6500 bary\xc5\x82ek ropy naftowej na trasie pomi\xc4\x99dzy Ventur\xc4\x85, a San Francisco._NEWLINE_Chevron Corporation powsta\xc5\x82a pocz\xc4\x85tkowo pod nazw\xc4\x85 Standard Oil Co. (California), po\xc5\x9br\xc3\xb3d upadku wskutek nowego prawa antytrustowego sp\xc3\xb3\xc5\x82ki paliwowej Standard Oil, kt\xc3\xb3rej za\xc5\x82o\xc5\xbcycielem by\xc5\x82 John D. Rockefeller. W roku 1926 nazwa firmy zosta\xc5\x82a zmieniona na Standard Oil Co. of California, w skr\xc3\xb3cie SoCal. W 1933 SoCal uzyska\xc5\x82a koncesj\xc4\x99 od Kr\xc3\xb3lestwa Arabii Saudyjskiej na poszukiwania ropy naftowej na terenie tego pa\xc5\x84stwa. Poszukiwania zako\xc5\x84czy\xc5\x82y si\xc4\x99 pe\xc5\x82nym sukcesem w 1938. W 1944 powsta\xc5\x82a sp\xc3\xb3\xc5\x82ka Arabian American Oil Company (ARAMCO), kt\xc3\xb3ra rozwin\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 ze sp\xc3\xb3\xc5\x82ki California-Arabian Standard Oil Company, sp\xc3\xb3\xc5\x82ki c\xc3\xb3rki nale\xc5\xbc\xc4\x85cej do SoCal, kt\xc3\xb3ra odpowiada\xc5\x82a za dzia\xc5\x82ania korporacji na terenie Arabii Saudyjskiej._NEWLINE_W 1948 korporacja odkry\xc5\x82a z\xc5\x82o\xc5\xbce Ghawar, kt\xc3\xb3re \xe2\x80\x93 jak si\xc4\x99 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej okaza\xc5\x82o \xe2\x80\x93 do dzi\xc5\x9b pozostaje najwi\xc4\x99kszym z\xc5\x82o\xc5\xbcem ropy naftowej na \xc5\x9bwiecie. Pierwsza ropa ze z\xc5\x82o\xc5\xbca Ghawar pop\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82a w 1951._NEWLINE_W 1973 rz\xc4\x85d Arabii Saudyjskiej rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 wykupywanie udzia\xc5\x82\xc3\xb3w w ARAMCO, by jeszcze przed 1980 przej\xc4\x85\xc4\x87 firm\xc4\x99. W 1988 nazwa firmy zosta\xc5\x82a zmieniona na Saudi Arabian Oil Company, w skr\xc3\xb3cie Saudi Aramco._NEWLINE_W 1984 nast\xc4\x85pi\xc5\x82a fuzja SoCal z firm\xc4\x85 Gulf Oil. Zgodnie z ustaw\xc4\x85 antytrustow\xc4\x85, SoCal musia\xc5\x82a pozby\xc4\x87 si\xc4\x99 wielu czynnych sp\xc3\xb3\xc5\x82ek zale\xc5\xbcnych Gulfa, ponadto sprzeda\xc5\x82a kilka stacji oraz rafineri\xc4\x99 we wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci USA. Nazwa SoCal zosta\xc5\x82a zmieniona na Chevron Corporation._NEWLINE_W styczniu 1996, Chevron oraz NGC Corporation og\xc5\x82osi\xc5\x82y plany, by po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Chevronu odpowiedzialn\xc4\x85 za Gaz ziemny z korporacj\xc4\x85 NGC. Stosowne porozumienie o po\xc5\x82\xc4\x85czeniu interes\xc3\xb3w tych dw\xc3\xb3ch korporacji zosta\xc5\x82o zawi\xc4\x85zane z dniem 23 maja 1996 roku. Zgodnie z umow\xc4\x85, Chevron przetransferowa\xc5\x82a na NGC procesy zwi\xc4\x85zane z wydobyciem gazu, obs\xc5\x82ug\xc4\x85 i marketingiem, w zamian za w przybli\xc5\xbceniu 25 procent udzia\xc5\x82\xc3\xb3w w NGC. 30 sierpnia 1996 roku akcjonariusze zatwierdzili porozumienie. W 1998 nazwa korporacji NGC zosta\xc5\x82a zmieniona na Dynegy Inc._NEWLINE_15 pa\xc5\xbadziernika 2000 roku Chevron og\xc5\x82osi\xc5\x82a plany przej\xc4\x99cia korporacji Texaco, stworzenia drugiej pod wzgl\xc4\x99dem wielko\xc5\x9bci korporacji paliwowej w Stanach Zjednoczonych oraz czwartej co do wielko\xc5\x9bci korporacji handluj\xc4\x85cej rop\xc4\x85 naftow\xc4\x85 na \xc5\x9bwiecie, o \xc5\x82\xc4\x85cznej warto\xc5\x9bci rynkowej oko\xc5\x82o 95 miliard\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w. 9 pa\xc5\xbadziernika 2001 akcjonariusze Chevronu i Texaco zatwierdzili fuzj\xc4\x99, a Chevron Corporation zmieni\xc5\x82a nazw\xc4\x99 na ChevronTexaco. Transakcja by\xc5\x82a wyceniana na 45 miliard\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w._NEWLINE_9 maja 2005 roku ChevronTexaco og\xc5\x82osi\xc5\x82a decyzj\xc4\x99 o usuni\xc4\x99ciu wyrazu \xe2\x80\x9eTexaco\xe2\x80\x9d z nazwy, powracaj\xc4\x85c tym samym do nazwy Chevron. Texaco istnieje dalej, jako nazwa marki w Chevron Corporation._NEWLINE_4 kwietnia 2005 roku, Chevron og\xc5\x82osi\xc5\x82a plany kupienia Unocal Corporation za 18,4 miliarda dolar\xc3\xb3w, zwi\xc4\x99kszaj\xc4\x85c dzi\xc4\x99ki temu swoje rezerwy paliwowo-gazowe o oko\xc5\x82o 15 procent. 10 sierpnia 2005 roku, akcjonariusze Unocal Corporation zatwierdzili przej\xc4\x99cie korporacji przez Chevron. Transakcja by\xc5\x82a wyceniana na 18 miliard\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w._NEWLINE_W lipcu 2010 roku, Chevron zako\xc5\x84czy\xc5\x82a sprzeda\xc5\xbc detaliczn\xc4\x85 w kilku stanach na wschodzie USA. Loga Chevronu oraz Texaco znikn\xc4\x99\xc5\x82y z oko\xc5\x82o 1100 niezale\xc5\xbcnych stacji benzynowych w takich stanach jak Delaware, Indiana, Kentucky, Karolina P\xc3\xb3\xc5\x82nocna, New Jersey, Maryland, Ohio, Pensylwania, Karolina Po\xc5\x82udniowa, Wirginia, Wirginia Zachodnia, Waszyngton oraz z cz\xc4\x99\xc5\x9bci stanu Tennessee._NEWLINE_9 listopada 2010 Chevron og\xc5\x82osi\xc5\x82a przej\xc4\x99cie korporacji Atlas Energy. Fuzja zosta\xc5\x82a zatwierdzona przez akcjonariuszy z dat\xc4\x85 18 lutego 2011 roku. Transakcja zosta\xc5\x82a wyceniona na 4,3 miliarda dolar\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nKrytyka firmy\n_START_PARAGRAPH_\nW Nigerii za rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Sani Abachy re\xc5\xbcim wojskowy skaza\xc5\x82 na \xc5\x9bmier\xc4\x87 dziewi\xc4\x99ciu cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w ludu Ogoni (m.in. Kena Saro-Wiw\xc4\x99). Ludno\xc5\x9b\xc4\x87 Ogoni od lat protestowa\xc5\x82a przeciw dewastacji \xc5\x9brodowiska spowodowanej przez takie firmy jak Shell, Elf, Agip, Mobil i Chevron w delcie rzeki Niger._NEWLINE_Chevron nale\xc5\xbcy do grona firm, kt\xc3\xb3re osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82y zyski na wojnie w Iraku \xe2\x80\x93 koncern otrzyma\xc5\x82 tam licencj\xc4\x99 na wydobycie._NEWLINE_Chevron jako nast\xc4\x99pca prawny Texaco w lutym 2011 roku zosta\xc5\x82 uznany przez ekwadorski s\xc4\x85d za winnego ogromnych zniszcze\xc5\x84 i degradacji \xc5\x9brodowiska naturalnego w ekwadorskiej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Amazonii podczas wydobycia ropy w prowincji Sucumbios w latach 1967\xe2\x80\x931990. S\xc4\x85d na\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 na koncern kar\xc4\x99 w wysoko\xc5\x9bci 9,5 mld dol., o ile ten zaakceptuje swoj\xc4\x85 odpowiedzialno\xc5\x9b\xc4\x87. Wobec braku zgody ze strony koncernu wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 odszkodowania zosta\xc5\x82a zwi\xc4\x99kszona do 19 mld dol._NEWLINE_Proces zako\xc5\x84czy\xc5\x82 s\xc4\x85dow\xc4\x85 batali\xc4\x99 pomi\xc4\x99dzy koncernem a autochtoniczn\xc4\x85 ludno\xc5\x9bci\xc4\x85 Lago Agrio i okolic prowadzon\xc4\x85 od listopada 1993 roku, kiedy to do s\xc4\x85du w Nowym Jorku wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 pozew z\xc5\x82o\xc5\xbcony przez Cristobala Bonfaza reprezentuj\xc4\x85cego poszkodowan\xc4\x85 ludno\xc5\x9b\xc4\x87. W wyniku zabieg\xc3\xb3w koncernu proces po dziewi\xc4\x99ciu latach zosta\xc5\x82 przeniesiony do Ekwadoru, gdzie ruszy\xc5\x82 od nowa._NEWLINE_Szacuje si\xc4\x99, \xc5\xbce powa\xc5\xbcnemu ska\xc5\xbceniu przez wylewanie toksycznych odpad\xc3\xb3w procesu wydobycia i wst\xc4\x99pnego przetworzenia ropy uleg\xc5\x82o 1,5 tysi\xc4\x85ca mil kwadratowych las\xc3\xb3w deszczowych._NEWLINE_Mimo wyroku i ewidentnych dowod\xc3\xb3w \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85cych na niekorzy\xc5\x9b\xc4\x87 koncernu odszkodowanie nie zosta\xc5\x82o wyp\xc5\x82acone. W 2012 roku Ameryka\xc5\x84ski S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy odrzuci\xc5\x82 wniosek Chevrona, kt\xc3\xb3ry chcia\xc5\x82 uzyska\xc4\x87 ochron\xc4\x99 przed wyrokiem s\xc4\x85du w Ekwadorze.'