b'\n_START_ARTICLE_\nJohn Glenn\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzony 18 lipca 1921 roku w Cambridge w Ohio. Ojciec, John Glenn senior, by\xc5\x82 konduktorem kolejowym, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej porzuci\xc5\x82 ten zaw\xc3\xb3d i za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 warsztat \xc5\x9blusarski. Szko\xc5\x82y podstawow\xc4\x85 i \xc5\x9bredni\xc4\x85 uko\xc5\x84czy\xc5\x82 w New Concord w Ohio, paru tysi\xc4\x99cznym mie\xc5\x9bcie po\xc5\x82o\xc5\xbconym kilkana\xc5\x9bcie kilometr\xc3\xb3w od rodzinnego Cambridge. Uczy\xc5\x82 si\xc4\x99 doskonale i zas\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 jako sportowiec. Gra\xc5\x82 w futbol ameryka\xc5\x84ski, koszyk\xc3\xb3wk\xc4\x99, p\xc5\x82ywa\xc5\x82, uprawia\xc5\x82 \xc5\x82y\xc5\xbcwiarstwo i biegi d\xc5\x82ugodystansowe, a tak\xc5\xbce gra\xc5\x82 na tr\xc4\x85bce. Jeszcze przed zdaniem ko\xc5\x84cowych egzamin\xc3\xb3w w liceum uko\xc5\x84czy\xc5\x82 kurs pilota\xc5\xbcu w New Philadelphia. Nast\xc4\x99pnie studiowa\xc5\x82 in\xc5\xbcynieri\xc4\x99 w college\xe2\x80\x99u Muskingum w tym samym mie\xc5\x9bcie. W 1942 roku rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 szkolenie wed\xc5\x82ug programu dla pilot\xc3\xb3w lotnictwa morskiego w Teksasie, gdzie w 1943 jako podporucznik uzyska\xc5\x82 z\xc5\x82ote skrzyde\xc5\x82ka pilota. Na rok trafi\xc5\x82 do Dywizjonu 155 jako pilot my\xc5\x9bliwca F-4U Corsair. W tym samym roku o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 z kole\xc5\xbcank\xc4\x85 ze szko\xc5\x82y \xc5\x9bredniej Annie Castor. Podczas II\xc2\xa0wojny \xc5\x9bwiatowej bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w 59 lotach bojowych. Po wojnie kontynuowa\xc5\x82 s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 w lotnictwie jako pilot w Dywizjonie 218, stacjonuj\xc4\x85cym w bazie marynarki na wyspie Guam, a od lipca 1948 roku by\xc5\x82 instruktorem lotnictwa w Teksasie. W 1953 roku uczestniczy\xc5\x82 w wojnie korea\xc5\x84skiej, wykona\xc5\x82 90 lot\xc3\xb3w bojowych i zestrzeli\xc5\x82 trzy MiGi-15 podczas ostatnich dziewi\xc4\x99ciu dni walk nad rzek\xc4\x85 Jalu. Za bojowe zas\xc5\x82ugi zosta\xc5\x82 czterokrotnie odznaczony Distinguished Flying Cross (Krzy\xc5\xbc Lotniczy) oraz dziewi\xc4\x99ciokrotnie \xe2\x80\x93 Air Medal (Medal Lotniczy). P\xc3\xb3\xc5\xbaniej uko\xc5\x84czy\xc5\x82 szko\xc5\x82\xc4\x99 pilot\xc3\xb3w do\xc5\x9bwiadczalnych marynarki USA w Patuxent River i w tym charakterze s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 w latach 1956\xe2\x80\x931959. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w tych latach zaanga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w prace projektowe w Biurze Broni Marynarki Wojennej w Waszyngtonie. Bra\xc5\x82 czynny udzia\xc5\x82 w doskonaleniu nowych typ\xc3\xb3w samolot\xc3\xb3w odrzutowych. W tym czasie uko\xc5\x84czy\xc5\x82 studia na University of Maryland._NEWLINE_Podj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce zorganizowania rekordowego lotu transkontynentalnego od wybrze\xc5\xbcy Pacyfiku do wybrze\xc5\xbcy Atlantyku. Przeloty te by\xc5\x82y w Stanach Zjednoczonych bardzo popularne i cieszy\xc5\x82y si\xc4\x99 d\xc5\x82ugoletni\xc4\x85 tradycj\xc4\x85. 16 lipcu 1957 roku major J. Glenn wystartowa\xc5\x82 z Los Angeles, trzykrotnie uzupe\xc5\x82nia\xc5\x82 paliwo w powietrzu i po trzech godzinach 23 minutach wyl\xc4\x85dowa\xc5\x82 na lotnisku Floyd Bennett Field pod Nowym Jorkiem bij\xc4\x85c poprzedni rekord o 23 minuty, lec\xc4\x85c na my\xc5\x9bliwcu F8U._NEWLINE_Gdy w 1959 roku rozpocz\xc4\x99to nab\xc3\xb3r kandydat\xc3\xb3w na astronaut\xc3\xb3w Glenn zg\xc5\x82osi\xc5\x82 swoj\xc4\x85 kandydatur\xc4\x99. By\xc5\x82 ju\xc5\xbc wtedy znanym lotnikiem i do\xc5\x9bwiadczonym oblatywaczem. Mimo swego wieku przeszed\xc5\x82 pozytywnie wszelkie pr\xc3\xb3by i badania i 2 kwietnia 1959 zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem pierwszej grupy ameryka\xc5\x84skich astronaut\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy rozpocz\xc4\x99li przygotowania do lot\xc3\xb3w kosmicznych w ramach programu Mercury. By\xc5\x82 jedynym lotnikiem spo\xc5\x9br\xc3\xb3d ameryka\xc5\x84skich astronaut\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3ry bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w powietrznych akcjach bojowych drugiej wojny \xc5\x9bwiatowej. By\xc5\x82a to si\xc3\xb3demka lotnik\xc3\xb3w nazwanych przez Amerykan\xc3\xb3w original seven (Si\xc3\xb3demka programu Mercury). W siedmioosobowym zespole pocz\xc4\x85\xc5\x82 odgrywa\xc4\x87 przoduj\xc4\x85c\xc4\x85 rol\xc4\x99. Jego pomys\xc5\x82y dotycz\xc4\x85ce treningu zosta\xc5\x82o zaakceptowane przez kierownictwo o\xc5\x9brodka. Astronauci przebyli wyczerpuj\xc4\x85ce tygodniowe \xc4\x87wiczenia na pustyni Nevady, by zapozna\xc4\x87 si\xc4\x99 z warunkami \xc5\xbcycia na odludziu, w przypadku przymusowego l\xc4\x85dowania w podobnych okolicach. Z w\xc5\x82asnej inicjatywy sprawdzi\xc5\x82 reakcj\xc4\x99 swego organizmu na brak wody, nie przyjmuj\xc4\x85c p\xc5\x82yn\xc3\xb3w przez 24 godziny. Bra\xc5\x82 aktywny udzia\xc5\x82 w planowaniu niekt\xc3\xb3rych urz\xc4\x85dze\xc5\x84 kabiny Mercury. Dba\xc5\x82 o utrzymanie kondycji fizycznej. Ka\xc5\xbcdego dnia przed \xc5\x9bniadaniem przebiega\xc5\x82 po pla\xc5\xbcy oko\xc5\x82o sze\xc5\x9b\xc4\x87 kilometr\xc3\xb3w._NEWLINE_John Glenn by\xc5\x82 dublerem Alana Sheparda, kt\xc3\xb3ry 5 maja 1961 roku wykona\xc5\x82 suborbitalny lot kosmiczny oraz Virgila Grissoma, kt\xc3\xb3ry 21 lipca 1961 roku uczestniczy\xc5\x82 w podobnym locie._NEWLINE_20 lutego 1962 roku zosta\xc5\x82 pierwszym ameryka\xc5\x84skim astronaut\xc4\x85, kt\xc3\xb3ry wykona\xc5\x82 lot orbitalny na pok\xc5\x82adzie statku kosmicznego Mercury 6. By\xc5\x82a to \xc3\xb3sma pr\xc3\xb3ba startu \xe2\x80\x93 wcze\xc5\x9bniejsze siedem by\xc5\x82y odwo\xc5\x82ywane z r\xc3\xb3\xc5\xbcnych przyczyn. Kapsu\xc5\x82a, w kt\xc3\xb3rej lecia\xc5\x82 J. Glenn nosi\xc5\x82a nazw\xc4\x99 Friendship-7 (Przyja\xc5\xba\xc5\x84\xc2\xa07). Podczas trwaj\xc4\x85cej 4 godziny, 55 minut i 23 sekundy misji astronauta trzykrotnie okr\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82 Ziemi\xc4\x99. W czasie lotu Glenn mia\xc5\x82 problemy ze sterowaniem kapsu\xc5\x82\xc4\x85. Temperatura w kabinie podnios\xc5\x82a si\xc4\x99 do ponad 40\xc2\xa0\xc2\xb0C na skutek problem\xc3\xb3w z klimatyzacj\xc4\x85. Po pomy\xc5\x9blnym wodowaniu na Oceanie Atlantyckim w odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci oko\xc5\x82o 350 km od wyspy San Juan zosta\xc5\x82 bohaterem narodowym Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych._NEWLINE_Lot Glenna by\xc5\x82 najdonio\xc5\x9blejszym osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciem Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych na pocz\xc4\x85tku tych lat, gdy prezydent Kennedy zdecydowa\xc5\x82 o wys\xc5\x82aniu ludzi na Ksi\xc4\x99\xc5\xbcyc. Spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo uwielbia\xc5\x82o astronaut\xc4\x99. Prezydent Kennedy, kt\xc3\xb3ry w maju wita\xc5\x82 w Bia\xc5\x82ym Domu Alana Sheparda, polecia\xc5\x82 na Przyl\xc4\x85dek Canaveral, aby powita\xc4\x87 Glenna. W Waszyngtonie astronauta wyg\xc5\x82osi\xc5\x82 przem\xc3\xb3wienie do po\xc5\x82\xc4\x85czonych izb Kongresu. Zaszczyt ten spotka\xc5\x82 dot\xc4\x85d tylko kilka g\xc5\x82\xc3\xb3w pa\xc5\x84stw. Nast\xc4\x99pnie odby\xc5\x82a si\xc4\x99 wielka defilada na Manhattanie, gdzie zebra\xc5\x82y si\xc4\x99 cztery miliony ludzi. Witano go uroczy\xc5\x9bcie tak\xc5\xbce w gmachu ONZ. Spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy innymi z lordem-burmistrzem australijskiego miasta Perth, w kt\xc3\xb3rym na czas lotu pozapalano \xc5\x9bwiat\xc5\x82a. Wreszcie nast\xc4\x85pi\xc5\x82o powitanie w rodzinnym stanie Ohio._NEWLINE_Dwa lata po swoim locie kosmicznym zrezygnowa\xc5\x82 z kariery astronauty i zaanga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w polityk\xc4\x99. W 1974 zosta\xc5\x82 wybrany do Senatu Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych (z ramienia demokrat\xc3\xb3w). W Senacie do 1999 roku nieprzerwanie reprezentowa\xc5\x82 stan Ohio. W 1984 roku bezskutecznie ubiega\xc5\x82 si\xc4\x99 o nominacj\xc4\x99 swojej partii w wyborach prezydenckich._NEWLINE_Drugi lot kosmiczny odby\xc5\x82 w roku 1998, po 36 latach, w charakterze specjalisty \xc5\x82adunku u\xc5\xbcytecznego na pok\xc5\x82adzie Discovery. By\xc5\x82 to lot STS-95. Prom kosmiczny wystartowa\xc5\x82 29 pa\xc5\xbadziernika 1998 roku. W momencie startu John Glenn mia\xc5\x82 uko\xc5\x84czone 77 lat. Nikt w jego wieku wcze\xc5\x9bniej ani p\xc3\xb3\xc5\xbaniej nie polecia\xc5\x82 w kosmos. Wywo\xc5\x82a\xc5\x82o to bardzo du\xc5\xbce zainteresowanie medi\xc3\xb3w. W misji uczestniczy\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pierwszy hiszpa\xc5\x84ski astronauta Pedro Duque. Podczas lotu STS-95 na orbicie pozostawiono studenckiego satelit\xc4\x99 PANSAT oraz satelit\xc4\x99 s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cego do obserwacji korony s\xc5\x82onecznej SPARTAN. J. Glenn by\xc5\x82 przez ca\xc5\x82y czas pod obserwacj\xc4\x85 lekarzy, kt\xc3\xb3rych interesowa\xc5\x82o jak cz\xc5\x82owiek w takim wieku zniesie warunki lotu kosmicznego. Lot zako\xc5\x84czy\xc5\x82 si\xc4\x99 7 listopada 1998 roku po 8 dniach, 21 godzinach, 43\xc2\xa0minutach i 57 sekundach._NEWLINE_W sumie jako pilot wylata\xc5\x82 ponad 9000 godzin, a podczas obu pobyt\xc3\xb3w w przestrzeni kosmicznej sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 w niej 9 dni, 2 godziny, 39\xc2\xa0minut i\xc2\xa020\xc2\xa0sekund._NEWLINE_Zas\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 si\xc4\x99 nie tylko w astronautyce, ale r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w nauce, rozwoju technologii kosmicznej i polityce._NEWLINE_Zmar\xc5\x82 8 grudnia 2016 w Ohio State University Wexner Medical Center (szpitalu klinicznym Uniwersytetu Stanu Ohio) w Columbus, maj\xc4\x85c 95 lat.'