b'\n_START_ARTICLE_\nKinematografia australijska\n_START_PARAGRAPH_\nKinematografia w Australii bierze sw\xc3\xb3j pocz\xc4\x85tek wraz z premier\xc4\x85 Historii gangu Neda Kelly\xe2\x80\x99ego (1906), pierwszego filmu fabularnego w dziejach kina, trwaj\xc4\x85cego a\xc5\xbc 60 minut. Okres rozkwitu kino australijskie prze\xc5\xbcywa\xc5\x82o w latach 70. XX w., gdy debiutowali Peter Weir, Phillip Noyce, Fred Schepisi czy Paul Cox._NEWLINE_Do najwi\xc4\x99kszych sukces\xc3\xb3w kinematografii zalicza si\xc4\x99 takie filmy jak Piknik pod Wisz\xc4\x85c\xc4\x85 Ska\xc5\x82\xc4\x85 (1975) i Gallipoli (1981) Petera Weira, Mad Max (1979) George\xe2\x80\x99a Millera, Krokodyl Dundee (1986) Petera Faimana, Babe \xe2\x80\x93 \xc5\x9bwinka z klas\xc4\x85 (1995) Chrisa Noonana, Blask (1996) Scotta Hicksa oraz Moulin Rouge! (2001) Baza Luhrmanna. Wielu australijskich aktor\xc3\xb3w zrobi\xc5\x82o karier\xc4\x99 mi\xc4\x99dzynarodow\xc4\x85: Errol Flynn, Rod Taylor, Peter Finch, Mel Gibson, Nicole Kidman, Hugh Jackman, Russell Crowe, Cate Blanchett czy Heath Ledger.\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tki\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tki kinematografii w Australii si\xc4\x99gaj\xc4\x85 22 lipca 1896 roku, kiedy w Melbourne odby\xc5\x82a si\xc4\x99 pierwsza publiczna projekcja kinowa. Pierwszy film australijski \xe2\x80\x93 Melbourne Cup (1897) \xe2\x80\x93 nakr\xc4\x99ci\xc5\x82 Marius Sestier, wys\xc5\x82annik braci Lumi\xc3\xa8re. Australia zas\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82a jako pionier w dziedzinie metra\xc5\xbcu filmowego: Soldiers of the Cross (1900) uchodzi za pierwszy film pe\xc5\x82nometra\xc5\xbcowy, natomiast Historia gangu Neda Kelly\xe2\x80\x99ego (1906) \xe2\x80\x93 za najd\xc5\x82u\xc5\xbcszy w\xc3\xb3wczas film fabularny na \xc5\x9bwiecie. Ten ostatni zapocz\xc4\x85tkowa\xc5\x82 seri\xc4\x99 unikatowych film\xc3\xb3w o buszrend\xc5\xbcerach, bandytach australijskich, pojawiaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 do 1912 roku, kiedy ich produkcja zosta\xc5\x82a zakazana.\n_START_SECTION_\nOkres powojenny\n_START_PARAGRAPH_\nPo wybuchu I wojny \xc5\x9bwiatowej kinematografia w Australii wyprodukowa\xc5\x82a liczne filmy s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ce gloryfikacji \xc5\xbco\xc5\x82nierzy australijskich walcz\xc4\x85cych w ramach Wsp\xc3\xb3lnoty Brytyjskiej. W latach 1910\xe2\x80\x931920 wyprodukowane zosta\xc5\x82y \xc5\x82\xc4\x85cznie 163 filmy. Jednak kino australijskie nie wytrzyma\xc5\x82o konkurencji ze strony film\xc3\xb3w ameryka\xc5\x84skich i brytyjskich, kt\xc3\xb3re zdominowa\xc5\x82y repertuar filmowy. Skutkiem tego, mimo profesjonalnej tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci Raymonda Longforda i Franklyna Barretta, Kena G. Halla i Charlesa Chauvela, nast\xc4\x99powa\xc5\x82 ci\xc4\x85g\xc5\x82y spadek produkcji filmowej. Kryzys si\xc4\x99gn\xc4\x85\xc5\x82 szczytu w latach 1962\xe2\x80\x931965, kiedy Australijczycy nie wyprodukowali ani jednego filmu. Kinematografi\xc4\x99 Australii wyci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 z kryzysu film To jest dziwaczny t\xc5\x82um (1966) angielskiego re\xc5\xbcysera Michaela Powella, kt\xc3\xb3ry odni\xc3\xb3s\xc5\x82 spektakularny sukces w\xc5\x9br\xc3\xb3d widowni na antypodach.\n_START_SECTION_\nLata 70. i 80.\n_START_PARAGRAPH_\nDopiero jednak zaanga\xc5\xbcowanie rz\xc4\x85du Gougha Whitlama spowodowa\xc5\x82o dzia\xc5\x82ania maj\xc4\x85ce doprowadzi\xc4\x87 do narodzin \xe2\x80\x9ekina narodowego\xe2\x80\x9d. W 1973 roku powsta\xc5\x82a Szko\xc5\x82a Filmowa i Telewizyjna, kt\xc3\xb3rej dyrektorem zosta\xc5\x82 Jerzy Toeplitz. Efektem tego by\xc5\x82o powstanie formacji zwanej australijsk\xc4\x85 Now\xc4\x85 Fal\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra mi\xc4\x99dzynarodowy rozg\xc5\x82os zyska\xc5\x82a za spraw\xc4\x85 filmu Piknik pod Wisz\xc4\x85c\xc4\x85 Ska\xc5\x82\xc4\x85 (1975) Petera Weira. Kolejne dzie\xc5\x82a kinematografii australijskiej: Zbyt odleg\xc5\x82a niedziela (1975) Kena Hannama, Front nowin (1978) Phillipa Noyce\xe2\x80\x99a, Pie\xc5\x9b\xc5\x84 Jimmiego Blacksmitha (1978) Freda Schepisi, Ostatnia fala (1976) i Gallipoli (1981) Weira czy Cz\xc5\x82owiek znad \xc5\x9anie\xc5\xbcnej Rzeki (1982) George\xe2\x80\x99a Millera, zapewni\xc5\x82y jej miejsce w panteonie kina \xc5\x9bwiatowego. W kinie gatunkowym fenomenem sta\xc5\x82a si\xc4\x99 popularno\xc5\x9b\xc4\x87 filmu postapokaliptycznego Mad Max (1979) George\xe2\x80\x99a Millera. Osobne kino, koncentruj\xc4\x85ce si\xc4\x99 na problemach kobiet w rzeczywisto\xc5\x9bci, stworzy\xc5\x82a Gillian Armstrong (Moja wspania\xc5\x82a kariera, 1979). W\xc5\x9br\xc3\xb3d autor\xc3\xb3w kina lat osiemdziesi\xc4\x85tych wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnili si\xc4\x99 Bruce Beresford (popularno\xc5\x9b\xc4\x87 zdoby\xc5\x82 za spraw\xc4\x85 zrealizowanego w USA filmu Wo\xc5\xbc\xc4\x85c pani\xc4\x85 Daisy, 1989) i Paul Cox (Vincent, 1987).\n_START_SECTION_\nLata 90. i wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesne\n_START_PARAGRAPH_\nNa prze\xc5\x82omie lat 80. i 90. wielu re\xc5\xbcyser\xc3\xb3w filmowych (Beresford, Weir, Schepisi, Noyce, Miller) karier\xc4\x99 robi\xc5\x82o ju\xc5\xbc w USA. W samej Australii popularny w\xc3\xb3wczas sta\xc5\x82 si\xc4\x99 kicz jako forma wyrazu artystycznego, np. w g\xc5\x82o\xc5\x9bnym filmie Priscilla, kr\xc3\xb3lowa pustyni (1994) Stephana Elliotta. Najg\xc5\x82o\xc5\x9bniejszym z re\xc5\xbcyser\xc3\xb3w operuj\xc4\x85cych poetyk\xc4\x85 kiczu okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 Baz Luhrmann (Moulin Rouge!, 2000; Australia, 2008). Og\xc3\xb3lno\xc5\x9bwiatowy rozg\xc5\x82os zyska\xc5\x82 film z kr\xc4\x99gu kina familijnego Babe \xe2\x80\x93 \xc5\x9bwinka z klas\xc4\x85 (1995) Chrisa Noonana._NEWLINE_Kino artystyczne z powodzeniem uprawiali tacy uznani tw\xc3\xb3rcy jak Paul Cox czy Rolf de Heer.'