b'\n_START_ARTICLE_\nJulian Talko-Hryncewicz\n_START_PARAGRAPH_\nJulian Talko-Hryncewicz herbu I\xc5\x82gowski (ur. 12 sierpnia 1850 w Rukszanach ko\xc5\x82o Kowna na Litwie, zm. 26 kwietnia 1936 w Krakowie) \xe2\x80\x93 polski lekarz, antropolog i etnograf, archeolog-amator, badacz Syberii, profesor Uniwersytetu Wile\xc5\x84skiego i Jagiello\xc5\x84skiego, cz\xc5\x82onek Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci i Polskiej Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci, cz\xc5\x82onek Towarzystwa Historycznego we Lwowie.\n_START_SECTION_\nPochodzenie i lata nauki\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w polskiej rodzinie szlacheckiej. By\xc5\x82 synem Dominika i Leokadii z Fischer\xc3\xb3w. Poniewa\xc5\xbc ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo rodzic\xc3\xb3w rych\xc5\x82o si\xc4\x99 rozpad\xc5\x82o, wychowaniem ch\xc5\x82opca zaj\xc4\x99li si\xc4\x99 rodzice matki. Rozpocz\xc4\x99t\xc4\x85 w Kownie nauk\xc4\x99 w gimnazjum uko\xc5\x84czy\xc5\x82 w Petersburgu. Po zako\xc5\x84czonych niepowodzeniem staraniach o podj\xc4\x99cie dalszej nauki w Warszawie i Petersburgu, zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 ostatecznie na studia medyczne w Kijowie i uko\xc5\x84czy\xc5\x82 je w 1876. Jego dziadkami ze strony ojca byli Jan Ludwik Talko-Hryncewicz (ur. ok. 1750, zm. 1807) i Krystyna z domu Karp herbu w\xc5\x82asnego. Pradziadkami byli Franciszek Talko-Hryncewicz i Ludwika z domu Kwinta herbu Dryja, c\xc3\xb3rka Antoniego \xe2\x80\x9ePrewysz\xe2\x80\x9d Kwinta.\n_START_SECTION_\nEuropa Zachodnia i Ukraina\n_START_PARAGRAPH_\nPo uko\xc5\x84czeniu studi\xc3\xb3w podj\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 w charakterze lekarza praktyka w niewielkiej, licz\xc4\x85cej w\xc3\xb3wczas 12 tysi\xc4\x99cy mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w, miejscowo\xc5\x9bci Zwinogr\xc3\xb3dka w guberni kijowskiej. Pragn\xc4\x85c pog\xc5\x82\xc4\x99bi\xc4\x87 swoj\xc4\x85 wiedz\xc4\x99 og\xc3\xb3lnomedyczn\xc4\x85, wyjecha\xc5\x82 na prze\xc5\x82omie lat 1876\xe2\x80\x931877 za granic\xc4\x99, odwiedzaj\xc4\x85c liczne o\xc5\x9brodki medyczne we Francji, w Niemczech i w Austro-W\xc4\x99grzech. B\xc4\x99d\xc4\x85c w Pary\xc5\xbcu zainteresowa\xc5\x82 si\xc4\x99 antropologi\xc4\x85, s\xc5\x82uchaj\xc4\x85c wyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w Paula Broki._NEWLINE_Po powrocie do Zwinogr\xc3\xb3dki, gdzie w sumie pracowa\xc5\x82o 4 lekarzy, Talko-Hryncewicz prowadzi\xc5\x82 praktyk\xc4\x99 lekarsk\xc4\x85 o bardzo szerokim profilu, w kt\xc3\xb3rej przewa\xc5\xbca\xc5\x82y przypadki chor\xc3\xb3b zaka\xc5\xbanych wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ce endemicznie i epidemicznie. Nie odpowiada\xc5\x82a mu jednak praca lekarza prowincjonalnego. Jednocze\xc5\x9bnie zorientowa\xc5\x82 si\xc4\x99, \xc5\xbce intelektualne zainteresowania sk\xc5\x82aniaj\xc4\x85 go do podj\xc4\x99cia prac badawczych w zakresie antropologii._NEWLINE_Ujawni\xc5\x82a si\xc4\x99 w nim r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w tym okresie pasja archeologiczna \xe2\x80\x93 powodowany ciekawo\xc5\x9bci\xc4\x85 zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 uwag\xc4\x99 na kurhany w okolicy Ry\xc5\xbcan\xc3\xb3wki, kt\xc3\xb3re rozkopa\xc5\x82 i przebada\xc5\x82. Jego prace wykopaliskowe przy Wielkim Kurhanie Ry\xc5\xbcanowskim w 1884 nie przynios\xc5\x82y pocz\xc4\x85tkowo efektu, ale a czasem pozostawiony przez niego wykop uleg\xc5\x82 obsuni\xc4\x99ciu, ujawniaj\xc4\x85c wej\xc5\x9bcie do komory grobowej, w kt\xc3\xb3rej spoczywa\xc5\x82y szcz\xc4\x85tki scytyjskiej ksi\xc4\x99\xc5\xbcniczki. Dalsze prace wykopaliskowe prowadzi\xc5\x82 ju\xc5\xbc, wezwany z Krakowa przez Talko-Hryncewicza, zawodowy archeolog Gotfryd Ossowski. Talko-Hryncewicz bra\xc5\x82 jednak udzia\xc5\x82 w tych badaniach, przeprowadzaj\xc4\x85c analiz\xc4\x99 szcz\xc4\x85tk\xc3\xb3w, odnalezionych w grobowcu.\n_START_SECTION_\nSyberia i Mongolia\n_START_PARAGRAPH_\nJego zainteresowania antropologi\xc4\x85 oraz k\xc5\x82opoty finansowe sk\xc5\x82oni\xc5\x82y go w ko\xc5\x84cu do opuszczenia Ukrainy i wyjazdu na Syberi\xc4\x99, gdzie zarobki podejmuj\xc4\x85cych dobrowolnie prac\xc4\x99 lekarzy by\xc5\x82y bardzo wysokie. Osiedli\xc5\x82 si\xc4\x99 wraz z \xc5\xbcon\xc4\x85, po\xc5\x9blubion\xc4\x85 tu\xc5\xbc przed wyjazdem na Syberi\xc4\x99 w 1891, w ma\xc5\x82ej, licz\xc4\x85cej 8 tysi\xc4\x99cy mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w, miejscowo\xc5\x9bci Troickosawsk przy granicy z Mongoli\xc4\x85, otrzymuj\xc4\x85c posad\xc4\x99 lekarza okr\xc4\x99gowego. Do jego zada\xc5\x84, opr\xc3\xb3cz obowi\xc4\x85zk\xc3\xb3w diagnostyczno-terapeutycznych, nale\xc5\xbca\xc5\x82y czynno\xc5\x9bci eksperckie i s\xc4\x85dowo-lekarskie w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych komisjach sanitarnych oraz wykonywanie sekcji zw\xc5\x82ok. Na podleg\xc5\x82ym jego kompetencjom terenie zamieszkiwa\xc5\x82o oko\xc5\x82o 70 tysi\xc4\x99cy os\xc3\xb3b i pracowa\xc5\x82o w sumie 11 lekarzy. Prowadzi\xc5\x82 te\xc5\xbc tam badania etnograficzne i antropologiczne oraz by\xc5\x82 organizatorem miejscowego \xc5\xbcycia naukowego. Nale\xc5\xbca\xc5\x82 do za\xc5\x82o\xc5\xbcycieli lokalnego oddzia\xc5\x82u Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego w Troickosawsku i przez ca\xc5\x82y okres pobytu w tym mie\xc5\x9bcie by\xc5\x82 inspiratorem r\xc3\xb3\xc5\xbcnych przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x85\xc4\x87 naukowych. Z jego inicjatywy powsta\xc5\x82o miejscowe muzeum, biblioteka naukowa, za\xc5\x82o\xc5\xbcono lokalne wydawnictwo Prace Troicko-Kiachta\xc5\x84skiej Sekcji Nadamurskiego Oddzia\xc5\x82u Imperatorskiego Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego, na kt\xc3\xb3rego \xc5\x82amach publikowa\xc5\x82 swoje prace antropologiczne. By\xc5\x82y one rezultatem jego w\xc5\x82asnych obserwacji terenowych, pog\xc5\x82\xc4\x99bionych lektur\xc4\x85 literatury przedmiotu. Da\xc5\x82 w nich wszechstronny obraz organizacji spo\xc5\x82ecznej, historii, bytu i religii Buriat\xc3\xb3w, Ewenk\xc3\xb3w, Cha\xc5\x82chas\xc3\xb3w. Wiele pisa\xc5\x82 o kontaktach rosyjsko-chi\xc5\x84skich, o wzajemnych przenikaniu si\xc4\x99 ras i dyfuzji kulturowej tego pogranicza._NEWLINE_W 1899 Talko-Hryncewicz oddelegowany zosta\xc5\x82 do stolicy Mongolii, Urgi, w celu zwalczania szerz\xc4\x85cej si\xc4\x99 epidemii d\xc5\xbcumy. Jego zas\xc5\x82ug\xc4\x85 by\xc5\x82o stwierdzenie, \xc5\xbce g\xc5\x82\xc3\xb3wnymi przenosicielami choroby na terenie obj\xc4\x99tym epidemi\xc4\x85 s\xc4\x85 gryzonie \xe2\x80\x93 tarbagany.\n_START_SECTION_\nKrak\xc3\xb3w, Petersburg, Kij\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nW 1908, po 16 latach praktyki, Julian Talko-Hryncewicz opu\xc5\x9bci\xc5\x82 Syberi\xc4\x99 i przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do Krakowa, obejmuj\xc4\x85c Katedr\xc4\x99 Antropologii na Uniwersytecie Jagiello\xc5\x84skim. W 1911 by\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82za\xc5\x82o\xc5\xbcycielem i autorem koncepcji naukowej Muzeum Etnograficznego w Krakowie. W czasie I wojny \xc5\x9bwiatowej znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 ponownie w Rosji, gdzie w 1915 powierzono mu zorganizowanie lazaretu nr 243 w Petersburgu dla \xc5\xbco\xc5\x82nierzy Buriat\xc3\xb3w, walcz\xc4\x85cych na froncie. Lazaretem kierowa\xc5\x82 przez 2 lata._NEWLINE_W 1917 roku przyby\xc5\x82 do Kijowa i prowadzi\xc5\x82 wyk\xc5\x82ady z antropologii w Polskim Uniwersyteckim Kolegium.\n_START_SECTION_\nW niepodleg\xc5\x82ej Polsce\n_START_PARAGRAPH_\nW niepodleg\xc5\x82ej Polsce zorganizowa\xc5\x82 Zak\xc5\x82ad Antropologii na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie oraz obj\xc4\x85\xc5\x82 ponownie kierownictwo Katedry Antropologii na Uniwersytecie Jagiello\xc5\x84skim, gdzie pracowa\xc5\x82 do 1932. Polska Akademia Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci w 1927 roku obdarzy\xc5\x82a go godno\xc5\x9bci\xc4\x85 czynnego cz\xc5\x82onka.\n_START_SECTION_\nDorobek naukowy\n_START_PARAGRAPH_\nNa dorobek naukowy Juliana Talko-Hryncewicza z zakresu medycyny z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82y si\xc4\x99 liczne publikacje w czasopismach medycznych \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9eMedycynie\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eGazecie Lekarskiej\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9ePrzegl\xc4\x85dzie Lekarskim\xe2\x80\x9d. Ich tre\xc5\x9b\xc4\x87 dotyczy\xc5\x82a prezentacji r\xc3\xb3\xc5\xbcnych schorze\xc5\x84 oraz w\xc5\x82asnych do\xc5\x9bwiadcze\xc5\x84 terapeutycznych autora z okresu pracy na Ukrainie. Publikacjami medycznymi by\xc5\x82y jego Listy z zachodniego kraju o stosunkach lekarskich i stanie zdrowotnym prowincji oraz Korespondencje ze Zwinogr\xc3\xb3dki. W 1890 opublikowa\xc5\x82 prac\xc4\x99 o ko\xc5\x82tunie. Za czo\xc5\x82owe dzie\xc5\x82o uwa\xc5\xbcna jest ksi\xc4\x85\xc5\xbcka pt. Zarysy lecznictwa ludowego na Rusi po\xc5\x82udniowej, wydana w Krakowie w 1893. Poprzedzi\xc5\x82y j\xc4\x85 artyku\xc5\x82y w j\xc4\x99zyku rosyjskim zamieszczone w czasopismach \xe2\x80\x9eZiemskij Wracz\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eWiestnik Jewropy\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Pobyt na Syberii rozbudzi\xc5\x82 zainteresowania Talko-Hryncewicza medycyn\xc4\x85 tybeta\xc5\x84sk\xc4\x85 czego wynikiem by\xc5\x82a publikacja \xe2\x80\x9eKilka s\xc5\x82\xc3\xb3w o medycynie tybeta\xc5\x84skiej i jej stosunku do folkloru\xe2\x80\x9d z 1898. W nast\xc4\x99pstwie wyprawy do Mongolii opublikowa\xc5\x82 w j\xc4\x99zyku rosyjskim \xe2\x80\x9eO czumnych zaboliewaniach w Mongolii\xe2\x80\x9d. Po powrocie do Polski ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 obszerna publikacja na \xc5\x82amach \xe2\x80\x9ePrzegl\xc4\x85du Lekarskiego\xe2\x80\x9d (1904 i 1914) pt. Antropologia i jej stosunek do medycyny oraz Antropologia i medycyna._NEWLINE_W por\xc3\xb3wnaniu z olbrzymim dorobkiem pi\xc5\x9bmienniczym z dziedziny antropologii, opublikowane prace o charakterze \xc5\x9bci\xc5\x9ble medycznym stanowi\xc4\x85 niewielk\xc4\x85, ale znacz\xc4\x85c\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci naukowej Juliana Talko-Hryncewicza._NEWLINE_Pozostawi\xc5\x82 tak\xc5\xbce po sobie dwa pami\xc4\x99tniki: Z prze\xc5\xbcytych dni 1850-1908 oraz Wspomnienia z lat ostatnich 1908-1932.'