b'\n_START_ARTICLE_\nWysiedlenie Polak\xc3\xb3w z Kres\xc3\xb3w Wschodnich 1955\xe2\x80\x931959\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie ludno\xc5\x9bci polskiej w ZSRR w okresie poprzedzaj\xc4\x85cym fal\xc4\x99 kolejnego masowego wysiedlenia\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 1947\xe2\x80\x931955 pozosta\xc5\x82a na terytorium ZSRR ludno\xc5\x9b\xc4\x87 polska, kt\xc3\xb3rej liczebno\xc5\x9b\xc4\x87 mo\xc5\xbcna szacowa\xc4\x87 od kilkuset tysi\xc4\x99cy do miliona os\xc3\xb3b, znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 w po\xc5\x82o\xc5\xbceniu niezwykle ci\xc4\x99\xc5\xbckim i trudnym. Pozbawieni w\xc5\x82asnej inteligencji (kt\xc3\xb3ra w zdecydowanej wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci zmuszona zosta\xc5\x82a do wyjazdu w nowe granice Polski) Polacy musieli stawi\xc4\x87 czo\xc5\x82a krwawym konfliktom jakie rozlewa\xc5\x82y si\xc4\x99 w\xc3\xb3wczas po zachodnich rubie\xc5\xbcach ZSRR. W latach 1945\xe2\x80\x931956 w Litewskiej SRR trwa\xc5\x82a walka pomi\xc4\x99dzy komunistami a niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bciowym podziemiem litewskim i polskim, kt\xc3\xb3rej ofiarami pad\xc5\x82o od kilkudziesi\xc4\x99ciu do kilkuset tysi\xc4\x99cy os\xc3\xb3b \xe2\x80\x93 u\xc5\x9bmierconych w walkach lub wywiezionych na Syberi\xc4\x99._NEWLINE_W Bia\xc5\x82oruskiej SRR pomi\xc4\x99dzy Grodnem a Nowogr\xc3\xb3dkiem dzia\xc5\x82a\xc5\x82y do pocz\xc4\x85tku lat 50. polskie oddzia\xc5\x82y partyzanckie wywodz\xc4\x85ce si\xc4\x99 z Armii Krajowej. By\xc5\x82y to zgrupowania zwi\xc4\x85zane z takimi strukturami jak Samoobrona Wo\xc5\x82kowyska, Samoobrona Nowogr\xc3\xb3dzka oraz Obw\xc3\xb3d AK 49/67 w rejonie Szczuczyna i Lidy. Walka z nimi powodowa\xc5\x82a zaostrzanie si\xc4\x99 sowieckiego terroru wobec zamieszkuj\xc4\x85cych tam os\xc3\xb3b narodowo\xc5\x9bci polskiej._NEWLINE_Na wymienione wy\xc5\xbcej konflikty na\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82a si\xc4\x99 polityka Stalina, kt\xc3\xb3ry w latach 1948\xe2\x80\x931952 przyst\xc4\x85pi\xc5\x82 do forsowania planu masowej kolektywizacji rolnictwa, co musia\xc5\x82o uderzy\xc4\x87 w rodziny ch\xc5\x82opskie, w tym tak\xc5\xbce polskie. Dlatego te\xc5\xbc w okresie kolektywizacji wywieziono na Syberi\xc4\x99 ca\xc5\x82e wsie polskie z Wile\xc5\x84szczyzny, Grodzie\xc5\x84szczyzny i Tarnopolszczyzny i innych region\xc3\xb3w oraz licznych Polak\xc3\xb3w pozostaj\xc4\x85cych jeszcze we Lwowie. Po \xc5\x9bmierci Stalina w 1953 roku terror radziecki nieco zel\xc5\xbca\xc5\x82 i pozwolono deportowanym na powr\xc3\xb3t do swoich dawnych miejsc zamieszkania._NEWLINE_Zmieni\xc5\x82y si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wytyczne Kremla w stosunku do ludno\xc5\x9bci polskiej na Wile\xc5\x84szczy\xc5\xbanie. W\xc5\x82adze radzieckie stara\xc5\x82y si\xc4\x99 po zgnieceniu litewskiego oporu znale\xc5\xba\xc4\x87 w Litewskiej SRR przeciwwag\xc4\x99 dla ludno\xc5\x9bci litewskiej. Rol\xc4\x99 t\xc4\x99 mia\xc5\x82a pe\xc5\x82ni\xc4\x87 ludno\xc5\x9b\xc4\x87 polska. Dlatego w 1953 roku zezwolono na zorganizowanie w tej republice ZSRR polskiego szkolnictwa podstawowego i \xc5\x9bredniego. Oddano do polskiej dyspozycji jedn\xc4\x85 wy\xc5\xbcsz\xc4\x85 uczelni\xc4\x99 \xe2\x80\x93 Pa\xc5\x84stwowy Wile\xc5\x84ski Instytut Pedagogiczny. Polacy uzyskali mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 zak\xc5\x82adania w\xc5\x82asnych ludowych zespo\xc5\x82\xc3\xb3w pie\xc5\x9bni i ta\xc5\x84ca oraz amatorskiego teatru ludowego. Otrzymali r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jedn\xc4\x85 gazet\xc4\x99 \xe2\x80\x9eCzerwony Sztandar\xe2\x80\x9d i prawo do kr\xc3\xb3tkich audycji radiowych. Wszystkie te posuni\xc4\x99cia mia\xc5\x82y s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 Kremlowi do wygrywania antagonizm\xc3\xb3w polsko\xe2\x80\x93litewskich dla w\xc5\x82asnych korzy\xc5\x9bci, ale trzeba zaznaczy\xc4\x87, i\xc5\xbc stworzono warunki do odrodzenia si\xc4\x99 polskiej inteligencji i kultury polskiej na Wile\xc5\x84szczy\xc5\xbanie. By\xc5\x82y to warunki, jak na republiki ZSRR, wyj\xc4\x85tkowe, o jakich nie mogliby pomarzy\xc4\x87 Polacy w Bia\xc5\x82oruskiej czy Ukrai\xc5\x84skiej SRR, a nawet na samej Litwie poza Wile\xc5\x84szczyzn\xc4\x85. Na odrodzenie si\xc4\x99 polskiej warstwy inteligenckiej nale\xc5\xbca\xc5\x82o jednak\xc5\xbce poczeka\xc4\x87 przynajmniej 20 lat.\n_START_SECTION_\nWile\xc5\x84szczyzna po wysiedleniach\n_START_PARAGRAPH_\nW roku 1960 nast\xc4\x85pi\xc5\x82 kolejny zwrot w polityce w\xc5\x82adz ZSRR wobec polskiej ludno\xc5\x9bci na Wile\xc5\x84szczy\xc5\xbanie. Zosta\xc5\x82a ona poddana silnej presji rusyfikacyjnej oraz sowietyzacji. Zmiana sytuacji geopolitycznej u schy\xc5\x82ku lat osiemdziesi\xc4\x85tych XX wieku spowodowa\xc5\x82a kres rusyfikacji i sowietyzacji Polak\xc3\xb3w, ale zapocz\xc4\x85tkowa\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wzmo\xc5\xbcenie na nich proces\xc3\xb3w lituanizacji. W roku 1988 wprowadzono bowiem nakaz nauki j\xc4\x99zyka litewskiego na terenach z przewag\xc4\x85 ludno\xc5\x9bci polskiej.'