b"\n_START_ARTICLE_\nSystem prawny Francji\n_START_SECTION_\nGa\xc5\x82\xc4\x99zie prawa\n_START_PARAGRAPH_\nSystem prawny dzieli si\xc4\x99 na prawo prywatne, do kt\xc3\xb3rego nale\xc5\xbc\xc4\x85 prawo cywilne i karne, oraz prawo publiczne, czyli prawo konstytucyjne i administracyjne._NEWLINE_Prawo konstytucyjne opiera si\xc4\x99 na tzw. bloku konstytucyjnym (fr. bloc de constitutionnalit\xc3\xa9), obejmuj\xc4\x85cym obok konstytucji z 1958 roku tak\xc5\xbce Deklaracj\xc4\x99 Praw Cz\xc5\x82owieka i Obywatela z 1789 roku, oraz zasady prawne i cele dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci pa\xc5\x84stwa. Nad konstytucyjno\xc5\x9bci\xc4\x85 akt\xc3\xb3w prawnych czuwa powo\xc5\x82ana w 1958 roku Rada Konstytucyjna (fr. Conseil Constitutionnel)._NEWLINE_Prawo cywilne opiera si\xc4\x99 na znacznie zmienionym Kodeksie cywilnym z 1804 roku (fr. Code Civil). Francuski kodeks karny (fr. Code P\xc3\xa9nal) pochodzi natomiast z roku 1994.\n_START_SECTION_\nS\xc4\x85dy powszechne\n_START_PARAGRAPH_\nS\xc4\x85dy powszechne zajmuj\xc4\x85 si\xc4\x99 rozstrzyganiem spraw cywilnych oraz karnych. System s\xc4\x85downiczy sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z s\xc4\x85d\xc3\xb3w trzech instancji \xe2\x80\x93 rejonowych, apelacyjnych oraz S\xc4\x85du Kasacyjnego (fr. Cour de cassation)._NEWLINE_S\xc4\x99dziowie s\xc4\x85 urz\xc4\x99dnikami pa\xc5\x84stwowymi, jednak posiadaj\xc4\x85 szereg praw, kt\xc3\xb3re chroni\xc4\x85 ich niezale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87. S\xc4\x99dzi\xc3\xb3w nie mo\xc5\xbcna przenosi\xc4\x87 ani awansowa\xc4\x87 bez ich zgody. Na stra\xc5\xbcy niezale\xc5\xbcno\xc5\x9bci s\xc4\x99dzi\xc3\xb3w i prokuratury stoi Najwy\xc5\xbcsza rada korpusu urz\xc4\x99dnik\xc3\xb3w s\xc4\x85dowych (fr. Conseil sup\xc3\xa9rieur de la magistrature). Cz\xc5\x82onkami rady s\xc4\x85 prezydent, minister sprawiedliwo\xc5\x9bci, przewodnicz\xc4\x85cy s\xc4\x85d\xc3\xb3w administracyjnych i kasacyjnych oraz s\xc4\x99dziowie i prokuratorzy reprezentuj\xc4\x85cy samorz\xc4\x85d zawodowy. Rada decyduje o nominacjach s\xc4\x99dziowskich i prokuratorskich, ma prawo do prowadzenia post\xc4\x99powa\xc5\x84 dyscyplinarnych przeciwko s\xc4\x99dziom._NEWLINE_\xc5\x81awnicy bior\xc4\x85 udzia\xc5\x82 tylko w sprawach dotycz\xc4\x85cych najci\xc4\x99\xc5\xbcszych zbrodni. Zgodnie ze standardem wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych pa\xc5\x84stw demokratycznych, we Francji oskar\xc5\xbcony jest niewinny, dop\xc3\xb3ki ponad wszelk\xc4\x85 w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9b\xc4\x87 nie udowodni mu si\xc4\x99 winy.\n_START_SECTION_\nS\xc4\x85downictwo administracyjne\n_START_PARAGRAPH_\nS\xc4\x85dy administracyjne zajmuj\xc4\x85 si\xc4\x99 rozstrzyganiem spraw spornych pomi\xc4\x99dzy obywatelami a instytucjami pa\xc5\x84stwa oraz mi\xc4\x99dzy r\xc3\xb3\xc5\xbcnymi urz\xc4\x99dami. Ka\xc5\xbcda decyzja urz\xc4\x99dnika mo\xc5\xbce zosta\xc4\x87 zaskar\xc5\xbcona. S\xc4\x85downictwo administracyjne podobnie jak powszechne zapewnia mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 apelacji. Wyroki rejonowych trybuna\xc5\x82\xc3\xb3w administracyjnych, mog\xc4\x85 podlega\xc4\x87 apelacji do administracyjnych s\xc4\x85d\xc3\xb3w apelacyjnych, a najwy\xc5\xbcsz\xc4\x85 instancj\xc4\x85, do kt\xc3\xb3rej mo\xc5\xbcna si\xc4\x99 odwo\xc5\x82a\xc4\x87 jest Rada Stanu (fr. Conseil d'\xc3\x89tat) a dok\xc5\x82adnie jej wydzia\xc5\x82 zajmuj\xc4\x85cy si\xc4\x99 pozwami._NEWLINE_Rada Stanu jest organem rz\xc4\x85dowym, pe\xc5\x82ni\xc4\x85cym dwie funkcje: doradcz\xc4\x85 (doradza rz\xc4\x85dowi w sprawie projekt\xc3\xb3w ustaw i ordonans\xc3\xb3w) oraz s\xc4\x85downicz\xc4\x85 (jest najwy\xc5\xbcsz\xc4\x85 instancj\xc4\x85 s\xc4\x85downictwa administracyjnego). Formalnie na czele Rady Stanu stoi premier, lecz faktyczne kierownictwo sprawowane jest przez wiceprezesa, nominowanego dekretem Rady Ministr\xc3\xb3w. Bliskie powi\xc4\x85zanie Rady Stanu z administracj\xc4\x85 rz\xc4\x85dow\xc4\x85 bywa przedmiotem kontrowersji co do jej niezale\xc5\xbcno\xc5\x9bci przy rozpatrywaniu skarg na dzia\xc5\x82ania organ\xc3\xb3w administracji publicznej. Zgodnie z francusk\xc4\x85 doktryn\xc4\x85 prawa administracyjnego, s\xc4\x99dzia administracyjny sam jest administratorem._NEWLINE_Rada Stanu rozpatruje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc skargi dotycz\xc4\x85ce decyzji rz\xc4\x85du. Je\xc5\xbceli rozporz\xc4\x85dzenia wykonawcze lub inne decyzje w\xc5\x82adzy wykonawczej s\xc4\x85 sprzeczne z ustawami lub og\xc3\xb3lnymi zasadami pa\xc5\x84stwa prawa, mog\xc4\x85 zosta\xc4\x87 uniewa\xc5\xbcnione na mocy wyroku tego cia\xc5\x82a.\n_START_SECTION_\nRada Konstytucyjna\n_START_PARAGRAPH_\nRada Konstytucyjna (fr. Conseil Constitutionnel) jest s\xc4\x85dem konstytucyjnym badaj\xc4\x85cym akty prawne pod k\xc4\x85tem ich zgodno\xc5\x9bci z konstytucj\xc4\x85 oraz traktatami mi\xc4\x99dzynarodowymi. Wniosek o wszcz\xc4\x99cie post\xc4\x99powania przed Rad\xc4\x85 Konstytucyjn\xc4\x85 mog\xc4\x85 sk\xc5\x82ada\xc4\x87 prezydent, przewodnicz\xc4\x85cy Senatu (fr. pr\xc3\xa9sident du S\xc3\xa9nat), przewodnicz\xc4\x85cy Zgromadzenia Narodowego (fr. pr\xc3\xa9sident de l'Assembl\xc3\xa9e nationale), premier, 60 senator\xc3\xb3w lub 60 pos\xc5\x82\xc3\xb3w. Jednocze\xc5\x9bnie za niekonstytucyjne trybuna\xc5\x82 mo\xc5\xbce uzna\xc4\x87 przepisy sprzeczne z Deklaracj\xc4\x85 Praw Cz\xc5\x82owieka i Obywatela (fr. D\xc3\xa9claration des Droits de l'Homme et du Citoyen) oraz Europejsk\xc4\x85 Konwencj\xc4\x85 Praw Cz\xc5\x82owieka._NEWLINE_Rada Konstytucyjna sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z 9 cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w, z czego 3 jest mianowanych przez prezydenta, 3 przez przewodnicz\xc4\x85cego Senatu i 3 przez przewodnicz\xc4\x85cego Zgromadzenia Narodowego. Ponadto do zasiadania w radzie maj\xc4\x85 prawo byli prezydenci Francji. Charakterystyczne jest to, \xc5\xbce cz\xc5\x82onkowie rady nie musz\xc4\x85 mie\xc4\x87 wykszta\xc5\x82cenia prawniczego, jednak utrwali\xc5\x82 si\xc4\x99 zwyczaj konstytucyjny, aby takie wykszta\xc5\x82cenie posiadali.\n_START_SECTION_\nS\xc4\x85dy rozrachunkowe\n_START_PARAGRAPH_\nS\xc4\x85downictwo rozrachunkowe zajmuje si\xc4\x99 audytem finans\xc3\xb3w pa\xc5\x84stwa oraz innych instytucji publicznych. Jego struktura opiera si\xc4\x99 na lokalnych s\xc4\x85dach rozrachunkowych, a instytucj\xc4\x85 odwo\xc5\x82awcz\xc4\x85 jest tutaj Naczelny S\xc4\x85d Rozrachunkowy (fr. Cour des Comptes). Cia\xc5\x82o to publikuje coroczny raport, kt\xc3\xb3ry czasami staje si\xc4\x99 wst\xc4\x99pnym materia\xc5\x82em dla dzia\xc5\x82a\xc5\x84 prokuratury."