b'\n_START_ARTICLE_\nBernikla hawajska\n_START_SECTION_\nOpis\n_START_PARAGRAPH_\nDu\xc5\xbcy ptak o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci cia\xc5\x82a o 60 cm, rozpi\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 skrzyd\xc5\x82a 35-37,8 cm. Osi\xc4\x85ga wag\xc4\x99 od 1,5 kg do 3 kg przy czym samce s\xc4\x85 \xc5\x9brednio o 11% wi\xc4\x99ksze od samic. Brak wyra\xc5\xbanego dymorfizmu p\xc5\x82ciowego w upierzeniu. Pi\xc3\xb3ra tworz\xc4\x85 na szyi charakterystyczne, czarne rowki, kt\xc3\xb3re pozwalaj\xc4\x85 na odr\xc3\xb3\xc5\xbcnienie jej od innych gatunk\xc3\xb3w z rodzaju Branta. M\xc5\x82ode s\xc4\x85 podobne do samc\xc3\xb3w, kolor ich upierzenia jest jednak bardziej br\xc4\x85zowy, a rowki na szyi s\xc4\x85 mniej widoczne. Pomimo prowadzenia naziemnego trybu \xc5\xbcycia, jest zdolny do lotu. Zdarza\xc5\x82y si\xc4\x99 przypadki codziennych lot\xc3\xb3w mi\xc4\x99dzy gniazdem, a miejscem \xc5\xbcerowania. Zdarzaj\xc4\x85 si\xc4\x99 m\xc5\x82ode pozbawione mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci lotu. B\xc5\x82ona p\xc5\x82awna na stopach zredukowana. Na palcach wyst\xc4\x99puje warstwa grubszej \xc5\x82uski, kt\xc3\xb3ra chroni stop\xc4\x99 przed uszkodzeniami podczas pokonywania trudnych teren\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nWyst\xc4\x99powanie i siedliska\n_START_PARAGRAPH_\nZamieszkuje g\xc5\x82\xc3\xb3wnie zaro\xc5\x9bla, przybrze\xc5\xbcne wydmy, pola lawowe oraz ekosystemy wytworzone przez cz\xc5\x82owieka takie jak pola golfowe czy pastwiska. Spotykany jest do 2400 m n.p.m. oraz potrafi migrowa\xc4\x87 z ni\xc5\xbcszych teren\xc3\xb3w na te wy\xc5\xbcej po\xc5\x82o\xc5\xbcone. Niegdy\xc5\x9b wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 na wielu wyspach archipelagu Hawaje (Hawai\xca\xbbi, Maui, Kaho\xca\xbbolawe, L\xc4\x81na\xca\xbbi, Moloka\xca\xbbi oraz Kaua\xca\xbbi), jednak w wyniku polowa\xc5\x84 i introdukcji europejskich drapie\xc5\xbcnik\xc3\xb3w jego populacja jest obecnie ograniczona do wysp Hawai\xca\xbbi, Maui, Moloka\xca\xbbi, Kaua\xca\xbbi i O\xca\xbbahu.\n_START_SECTION_\nRozmna\xc5\xbcanie\n_START_PARAGRAPH_\nSezon godowy trwa od sierpnia do kwietnia (d\xc5\x82u\xc5\xbcej ni\xc5\xbc u jakiejkolwiek innej g\xc4\x99si), wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 jaj jest sk\xc5\x82adana w okresie od listopada do stycznia. Jaja sk\xc5\x82ada na l\xc4\x85dzie w odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci Anatidae. Samica tworzy gniazdo, do kt\xc3\xb3rego sk\xc5\x82ada do 5 jaj (\xc5\x9brednio 3-4 w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od wyspy, na kt\xc3\xb3rej wyst\xc4\x99puje). Jaja wysiaduje samica, a samiec spe\xc5\x82nia rol\xc4\x99 stra\xc5\xbcnika. Piskl\xc4\x99ta wykluwaj\xc4\x85 si\xc4\x99 po oko\xc5\x82o 30 dniach, s\xc4\x85 zagniazdownikami, a wi\xc4\x99c zdolne s\xc4\x85 do samodzielnego zdobywania pokarmu. Pozostaj\xc4\x85 z rodzicami do nast\xc4\x99pnego sezonu godowego.\n_START_SECTION_\nPo\xc5\xbcywienie\n_START_PARAGRAPH_\nBernikla hawajska jest ro\xc5\x9blino\xc5\xbcerc\xc4\x85. Spo\xc5\xbcywa g\xc5\x82\xc3\xb3wnie li\xc5\x9bcie, nasiona, owoce, kwiaty i trawy.\n_START_SECTION_\nEwolucja\n_START_PARAGRAPH_\nBadania dowodz\xc4\x85, \xc5\xbce bernikla hawajska wyewoluowa\xc5\x82a z bernikli kanadyjskiej (Branta canadensis), kt\xc3\xb3ra przyby\xc5\x82a na Hawaje oko\xc5\x82o 500,000 lat temu, wkr\xc3\xb3tce po tym jak uformowa\xc5\x82 si\xc4\x99 archipelag Hawaje. Za przodka ne-ne uznaje si\xc4\x99 nene-nui (Branta hylobadistes), by\xc5\x82 on wi\xc4\x99kszy od nene oraz cz\xc4\x99sto pozbawiony mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci lotu. Wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 na wyspie g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na wyspie Maui, ale odnaleziono podobne skamienia\xc5\x82o\xc5\x9bci r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na wyspach O\xca\xbbahu i Kaua\xca\xbbi. Mierzy\xc5\x82 1,2 m i wa\xc5\xbcy\xc5\x82 oko\xc5\x82o 9 kg. Badania mitochondrialnego DNA sugeruj\xc4\x85, \xc5\xbce wszystkie bernikle hawajskie s\xc4\x85  blisko zwi\xc4\x85zane z Branta canadensis maxima i Branta canadensis occidentalis.\n_START_SECTION_\nOchrona\n_START_PARAGRAPH_\nJest uznawana za najrzadsz\xc4\x85 g\xc4\x99\xc5\x9b na \xc5\x9bwiecie. Szacuje si\xc4\x99, \xc5\xbce w momencie przybycia Jamesa Cooka na Hawaje w 1778 roku, populacja bernikli hawajskiej wynosi\xc5\x82a 25,000 osobnik\xc3\xb3w. Polowania oraz introdukcja drapie\xc5\xbcnik\xc3\xb3w (\xc5\x9bwi\xc5\x84, kot\xc3\xb3w, mangust) doprowadzi\xc5\x82y do redukcji populacji do 30 osobnik\xc3\xb3w w 1952 roku. Bardzo dobrze rozmna\xc5\xbca si\xc4\x99 w niewoli co pozwoli\xc5\x82a na reintrodukcj\xc4\x99 gatunku. W 2004 roku populacja zosta\xc5\x82a oszacowana na 1000 przedstawicieli gatunku. Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 jednak problemy z rozmna\xc5\xbcaniem z powodu ma\xc5\x82ej populacji, z kt\xc3\xb3rej reintrodukowano gatunek. Obecnie \xc5\xbcyje oko\xc5\x82o 2500 osobnik\xc3\xb3w. W Czerwonej ksi\xc4\x99dze gatunk\xc3\xb3w zagro\xc5\xbconych Mi\xc4\x99dzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasob\xc3\xb3w zosta\xc5\x82 zaliczony do kategorii VU (zagro\xc5\xbcona wygini\xc4\x99ciem).'