b'\n_START_ARTICLE_\nTriticum dicoccoides\n_START_SECTION_\nMorfologia\n_START_PARAGRAPH_\nK\xc5\x82osy tego gatunku pszenicy maj\xc4\x85 ziarniaki zro\xc5\x9bni\xc4\x99te z o\xc5\x9bcist\xc4\x85 plew\xc4\x85, a osadka dojrza\xc5\x82ych k\xc5\x82os\xc3\xb3w jest bardzo \xc5\x82amliwa, wskutek czego po dojrzeniu k\xc5\x82os ulega samorzutnemu rozpadowi.\n_START_SECTION_\nHistoria udomowienia\n_START_PARAGRAPH_\nTriticum dicoccoides by\xc5\x82 najwcze\xc5\x9bniej przez ludzi wykorzystywanym gatunkiem pszenicy. Nasiona pocz\xc4\x85tkowo zbierano z siedlisk naturalnych. Pszenica ta jest te\xc5\xbc przodkiem niemal wszystkich obecnie uprawianych pszenic, w tym najwa\xc5\xbcniejszych: pszenicy zwyczajnej (Triticum aestivum) i pszenicy p\xc5\x82askurki (Triticum dicoccum). Wskazuj\xc4\x85 na to genetyczne badania ich genom\xc3\xb3w. Najstarsze znaleziska ziarniak\xc3\xb3w T. dicoccoides pochodz\xc4\x85 sprzed 23 tysi\xc4\x99cy lat znad brzeg\xc3\xb3w Jeziora Galilejskiego (stanowisko Ohalo II w obecnym Izraelu). Ziarniaki te by\xc5\x82y mielone i wykorzystywane do wypieku chleba. Upraw\xc4\x99 rozpocz\xc4\x99to w rejonie \xc5\xbbyznego P\xc3\xb3\xc5\x82ksi\xc4\x99\xc5\xbcyca. Wykopaliska w Netiv Hugdud (na terenie obecnej Jordanii) wskazuj\xc4\x85, \xc5\xbce zacz\xc4\x99to j\xc4\x85 uprawia\xc4\x87 przynajmniej 11 300 lat temu (okres neolitu)._NEWLINE_Obecnie pszenica T. dicoccoides nie jest ju\xc5\xbc uprawiana, gdy\xc5\xbc ma zbyt ma\xc5\x82\xc4\x85 wydajno\xc5\x9b\xc4\x87, a jej k\xc5\x82osy s\xc4\x85 zbyt \xc5\x82amliwe i rozpadaj\xc4\x85 si\xc4\x99 ju\xc5\xbc na polu. Mo\xc5\xbce by\xc4\x87 jednak wykorzystywana do krzy\xc5\xbcowa\xc5\x84 mi\xc4\x99dzygatunkowych.\n_START_SECTION_\nGenetyka\n_START_PARAGRAPH_\nTriticum dicoccoides jest tetraploidem (liczba chromosom\xc3\xb3w 2n = 28), powsta\xc5\x82ym w wyniku skrzy\xc5\xbcowania ro\xc5\x9blin nale\xc5\xbc\xc4\x85cych do r\xc3\xb3\xc5\xbcnych rodzaj\xc3\xb3w: Triticum urartu i Aegilops speltoides. Zlokalizowano gen NAM-B1, kt\xc3\xb3ry hamuje dojrzewanie ziarna i powoduje wi\xc4\x99kszy rozmiar ziarniak\xc3\xb3w, ale jednocze\xc5\x9bnie zmniejsza ilo\xc5\x9b\xc4\x87 azotu, \xc5\xbcelaza i cynku w li\xc5\x9bciach i nasionach ro\xc5\x9blin. Gen ten wyst\xc4\x99puje zar\xc3\xb3wno w\xc5\x9br\xc3\xb3d dzikich, jaki udomowionych form T. dicoccoides, ale brak go u wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie uprawianych pszenic. Do niedawna wierzono, \xc5\xbce znikn\xc4\x85\xc5\x82 on podczas procesu udomowienia. Najnowsze jednak badania historycznych odmian (Asplund i wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownicy), wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce gen ten by\xc5\x82 obecny w pszenicach uprawianych w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Europie do po\xc5\x82owy XIX wieku. Asplund z wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownikami twierdzi, \xc5\xbce gen ten w tych regionach m\xc3\xb3g\xc5\x82 si\xc4\x99 tak d\xc5\x82ugo utrzyma\xc4\x87 ze wzgl\xc4\x99du na potrzeb\xc4\x99 wczesnej dojrza\xc5\x82o\xc5\x9bci w regionach o kr\xc3\xb3tkim okresie wegetacji.'