b'\n_START_ARTICLE_\nSoja transgeniczna\n_START_PARAGRAPH_\nSoja transgeniczna \xe2\x80\x94 odmiany genetycznie modyfikowanej soi otrzymane przy pomocy in\xc5\xbcynierii genetycznej. Najpowszechniej uprawian\xc4\x85 odmian\xc4\x85 w roku 2010 by\xc5\x82a soja odporna na dzia\xc5\x82anie herbicydu, kt\xc3\xb3rego sk\xc5\x82adnikiem czynnym jest glifosat. Wykorzystano w niej gen enzymu z agrobakterii, uodporniaj\xc4\x85ce j\xc4\x85 na dzia\xc5\x82anie glifosatu.\n_START_SECTION_\nPochodzenie\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze transgeniczne ro\xc5\x9bliny soi zosta\xc5\x82y opisane w roku 1988. W tym samym roku opisano zar\xc3\xb3wno ro\xc5\x9bliny uzyskane metod\xc4\x85 mikrowstrzeliwania przy u\xc5\xbcyciu cz\xc4\x85stek z\xc5\x82ota, jak i transformacj\xc4\x99 przeprowadzon\xc4\x85 przy u\xc5\xbcyciu Agrobacterium tumefaciens. Pierwsza odmiana transgenicznej soi Roundup Ready (Roundup to nazwa herbicydu zawieraj\xc4\x85cego glifosat, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 opracowany i wypuszczony na rynek przez Monsanto w latach 70) zosta\xc5\x82a opracowana i opatentowana przez firm\xc4\x99 Monsanto. W odmianie Roundup Ready pe\xc5\x82n\xc4\x85 kopi\xc4\x99 genu syntazy EPSP z agrobakterii szczepu CP4 przeniesiono do genomu soi przy pomocy dzia\xc5\x82ka genowego, co czyni j\xc4\x85 odporn\xc4\x85 na dzia\xc5\x82anie herbicydu glifosat, stosowanego powszechnie do walki z chwastami. W kolejnych latach opracowano tak\xc5\xbce odmian\xc4\x99 transgenicznej soi odpornej na glifostat oraz wykazuj\xc4\x85cej odporno\xc5\x9b\xc4\x87 na szkodniki. Odmiana taka zosta\xc5\x82a dopuszczona do stosowania w Brazylii. Powsta\xc5\x82a tak\xc5\xbce kolejna wersja odmiany Roundup Ready o oznaczeniu MON 89788. Trwaj\xc4\x85 lub trwa\xc5\x82y prace nad odmianami soi o zbilansowanym sk\xc5\x82adzie aminokwas\xc3\xb3w w bia\xc5\x82kach, wzbogaconych w lizyn\xc4\x99 i tryptofan, poprawionym sk\xc5\x82adzie oleju i kwas\xc3\xb3w t\xc5\x82uszczowych, zmienionym sk\xc5\x82adzie w\xc4\x99glowodan\xc3\xb3w, bogatych we flawonoidy i wzbogaconych w fitaz\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nZastosowanie\n_START_PARAGRAPH_\nImport jak i wykorzystywanie soi genetycznie modyfikowanej dozwolone jest w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci kraj\xc3\xb3w \xc5\x9bwiata. Inaczej jest z siewem i upraw\xc4\x85, kt\xc3\xb3re ju\xc5\xbc nie s\xc4\x85 wsz\xc4\x99dzie dozwolone. W Rosji uprawa soi transgenicznej jest zabroniona, podobnie jak innych ro\xc5\x9blin genetycznie zmodyfikowanych. Transgeniczna soja jest pierwszym produktem z genetycznie modyfikowanych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82, kt\xc3\xb3ry otrzyma\xc5\x82 "prawa obywatelskie" w Rosji. W 1999 roku Giennadij Oniszczenko \xe2\x80\x93 g\xc5\x82\xc3\xb3wny pa\xc5\x84stwowy lekarz sanitarny Rosji \xe2\x80\x93 wyda\xc5\x82 transgenicznej soi \xc5\x9bwiadectwo rejestracji "numer jeden". W 2002 r. na terenie Rosji obowi\xc4\x85zuje nakaz informowania o zawarto\xc5\x9bci genetycznie modyfikowanej soi w sk\xc5\x82adzie produkt\xc3\xb3w \xc5\xbcywno\xc5\x9bciowych, je\xc5\xbceli jego zawarto\xc5\x9b\xc4\x87 przekracza 5%._NEWLINE_Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 upraw soi modyfikowanej genetycznie na \xc5\x9bwiecie idzie na produkcj\xc4\x99 oleju ro\xc5\x9blinnego, \xd0\xb0 tak\xc5\xbce paszy dla byd\xc5\x82a i drobiu. W ostatnich latach coraz wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87 ma wykorzystanie soi do otrzymania biodiesla.\n_START_SECTION_\nBezpiecze\xc5\x84stwo\n_START_PARAGRAPH_\nProblem bezpiecze\xc5\x84stwa soi modyfikowanej wydaje si\xc4\x99 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 og\xc3\xb3lnej debaty na temat bezpiecze\xc5\x84stwa zwi\xc4\x85zanego z organizmami modyfikowanymi genetycznie. Wszystkie transgeniczne odmiany ro\xc5\x9blin przed wprowadzeniem na rynek przechodz\xc4\x85 gruntowne testy, je\xc5\x9bli chodzi o bezpiecze\xc5\x84stwo dla cz\xc5\x82owieka i ekologii. Prowadzi to do znacznych koszt\xc3\xb3w opracowania i wprowadzenia nowej ro\xc5\x9bliny zmodyfikowanej genetycznie na rynek (od 50 do 200 mln USD). W tym przypadku jest to znacznie wi\xc4\x99cej ni\xc5\xbc, przyk\xc5\x82adowo, odmiany uzyskane metodami zwyk\xc5\x82ej hodowli. Do dzisiaj nie odnotowano ani jednego naukowo potwierdzonego przypadku negatywnego wp\xc5\x82ywu soi modyfikowanej na zdrowie cz\xc5\x82owieka, pomimo 10-letniej historii konsumpcji w USA i innych krajach rozwini\xc4\x99tych. Niemniej g\xc5\x82\xc3\xb3wny argument przeciwnik\xc3\xb3w produkt\xc3\xb3w modyfikowanych zamyka si\xc4\x99 w tym, \xc5\xbce nie min\xc4\x99\xc5\x82o wystarczaj\xc4\x85co du\xc5\xbco czasu, aby mo\xc5\xbcna wyci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 wnioski co do bezpiecze\xc5\x84stwa jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc, by\xc4\x87 mo\xc5\xbce, negatywnego wp\xc5\x82ywu na przysz\xc5\x82e pokolenia._NEWLINE_Na skutek stosowania produktu Roundup w soi, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w innych ro\xc5\x9blinach, mog\xc4\x85 znajdowa\xc4\x87 si\xc4\x99 \xc5\x9bladowe ilo\xc5\x9bci glifosatu, sk\xc5\x82adnika aktywnego herbicydu. Dotyczy to tak\xc5\xbce innych stosowanych pestycyd\xc3\xb3w. Zgodnie z zaleceniami przy wykorzystaniu herbicydu podczas uprawy soi modyfikowanej zawarto\xc5\x9b\xc4\x87 glifosatu w ko\xc5\x84cowym produkcie nie mo\xc5\xbce przekracza\xc4\x87 20 ppm (cz\xc4\x99\xc5\x9bci na milion, lub 0,002%). Glifosat jest stosunkowo ma\xc5\x82o toksycznym herbicydem, o czym \xc5\x9bwiadczy jego wysoka dawka LD 50=5600 mg/kg w warunkach normalnych przy eksperymentach na szczurach.'