b'\n_START_ARTICLE_\nW\xc4\x85welno (wzg\xc3\xb3rze)\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie\n_START_PARAGRAPH_\nSzczyt wzg\xc3\xb3rza znajduje si\xc4\x99 w po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci gminy Mi\xc5\x82kowice w obr\xc4\x99bie wsi Lipce, oko\xc5\x82o 2 kilometry od zachodniej granicy Legnicy na zach\xc3\xb3d od drogi ekspresowej S3._NEWLINE_Stoki W\xc4\x85welna obejmuj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc obszar gminy Krotoszyce (obr\xc4\x99by Bia\xc5\x82ka i Jaszk\xc3\xb3w).\n_START_SECTION_\nNazwa\n_START_PARAGRAPH_\nPrzed rokiem 1945 wzg\xc3\xb3rze nosi\xc5\x82o nazw\xc4\x99 G\xc3\xa4nse Berg (\xe2\x80\x9eg\xc4\x99sia g\xc3\xb3ra\xe2\x80\x9d). _NEWLINE_Polska nazwa W\xc4\x85welno zosta\xc5\x82a nadana zarz\xc4\x85dzeniem nr 70 Prezesa Rady Ministr\xc3\xb3w z dnia 30 marca 1954 r. \xe2\x80\x9ew sprawie przywr\xc3\xb3cenia i ustalenia urz\xc4\x99dowych nazw obiekt\xc3\xb3w fizjograficznych Dolnego i G\xc3\xb3rnego \xc5\x9al\xc4\x85ska\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug historyka j\xc4\x99zyka polskiego Witolda Taszyckiego pierwotnym znaczeniem s\xc5\x82owa \xe2\x80\x9ew\xc4\x85wel\xe2\x80\x9d jest \xe2\x80\x9emiejsce wynios\xc5\x82e i suche w\xc5\x9br\xc3\xb3d \xc5\x82\xc4\x85k_NEWLINE_b\xc5\x82otnistych; te\xc5\xbc l\xc4\x85d, ostr\xc3\xb3w oblany dooko\xc5\x82a wod\xc4\x85\xe2\x80\x9d. Odzwierciedla to po\xc5\x82o\xc5\xbcenie wzg\xc3\xb3rza w wid\xc5\x82ach niewielkich potok\xc3\xb3w: Paw\xc5\x82\xc3\xb3wka (p\xc3\xb3\xc5\x82nocnego) i Bia\xc5\x82ka (po\xc5\x82udniowego)._NEWLINE_Na mapie topograficznej w skali 1:50 000 z 1994 roku, upublicznionej przez Zarz\xc4\x85d Topograficzny Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, W\xc4\x85welno oznaczone zosta\xc5\x82o jako g\xc3\xb3ra Dworka. Nazwa nie znajduje odzwierciedlenia w Pa\xc5\x84stwowym Rejestrze Nazw Geograficznych.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nNajstarsze \xc5\x9blady obecno\xc5\x9bci cz\xc5\x82owieka w rejonie W\xc4\x85welna odnaleziono w 2001 roku na wschodnim zboczu, podczas budowy obwodnicy zachodniej dla Legnicy. Archeolodzy odnale\xc5\xbali cmentarzysko cia\xc5\x82opalne kultury \xc5\x82u\xc5\xbcyckiej. Odkryto 13 jam grobowych rozleg\xc5\x82ej nekropolii pochodz\xc4\x85cej z okresu 1700\xe2\x80\x931300 lat do 500 lat p.n.e. W grobach znaleziono fragmenty ceramiki i naczynia. Szacowano, \xc5\xbce \xc5\x81u\xc5\xbcyczanie u\xc5\xbcywali cmentarzyska przez kilkaset lat._NEWLINE_Teren wok\xc3\xb3\xc5\x82 W\xc4\x85welna by\xc5\x82 w \xc5\x9bredniowieczu miejscem kilku bitew. Na p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym zboczu istnia\xc5\x82y dobra rycerskie z folwarkiem Annawerder. _NEWLINE_26 sierpnia 1817 r. na wzg\xc3\xb3rzu uroczy\xc5\x9bcie oddano wie\xc5\xbc\xc4\x99 widokow\xc4\x85 w formie belwederu. Obiekt po\xc5\x9bwi\xc4\x99cono pami\xc4\x99ci dow\xc3\xb3dc\xc3\xb3w i \xc5\xbco\xc5\x82nierzy armii prusko-rosyjskiej w bitwie nad Kaczaw\xc4\x85 26 sierpnia 1813 r. oraz wcze\xc5\x9bniejszej bitwa pod Legnic\xc4\x85 (1634). We wn\xc4\x99trzu budowli, obok tablic, znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 popiersie feldmarsza\xc5\x82ka Gebharda Leberechta von Bl\xc3\xbcchera. _NEWLINE_Belweder nie zachowa\xc5\x82 si\xc4\x99 do lat 30. XX wieku, kiedy na wzg\xc3\xb3rzu zlokalizowane zosta\xc5\x82y poligony wojskowe i l\xc4\x85dowisko dla szybowc\xc3\xb3w. Po roku 1945 na wzg\xc3\xb3rzu znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 poligon wojsk \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Grupy Wojsk Armii Radzieckiej (kompleks nr 156 \xe2\x80\x9eIg\xc5\x82a\xe2\x80\x9d o powierzchni 25 ha), a w pobli\xc5\xbcu poligon garnizonu Si\xc5\x82 Zbrojnych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej \xe2\x80\x9eLegnica\xe2\x80\x9d w Go\xc5\x9blinowie._NEWLINE_W po\xc5\x82owie lat 60. XX wieku wzg\xc3\xb3rze W\xc4\x85welno zosta\xc5\x82o wytypowane przez Wojew\xc3\xb3dzk\xc4\x85 Rad\xc4\x99 Narodow\xc4\x85 we Wroc\xc5\x82awiu jako jedna z najkorzystniejszych (wzgl\xc4\x99dem szkodliwego oddzia\xc5\x82ywania huty miedzi) lokalizacji szpitala zespolonego dla Legnicy. Ostatecznie, na skutek sprzeciwu dow\xc3\xb3dztwa radzieckiego wojew\xc3\xb3dzki szpital specjalistyczny zbudowano po przeciwnej stronie Legnicy, na podmok\xc5\x82ym terenie przy drodze z Piekar Wielkich do Kunic.\n_START_SECTION_\nZagospodarowanie\n_START_PARAGRAPH_\nWi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 wzg\xc3\xb3rza zosta\xc5\x82a zadrzewiona podczas zak\xc5\x82adania strefy ochronnej Huty Miedzi \xe2\x80\x9eLegnica\xe2\x80\x9d po roku 1988._NEWLINE_W latach 2009-2013 na terenie by\xc5\x82ego poligonu radzieckiego, przej\xc4\x99tym po wyj\xc5\x9bciu wojsk radzieckich przez gmin\xc4\x99 Legnica, urz\xc4\x85dzono cmentarz komunalny dla Legnicy z infrastruktur\xc4\x85._NEWLINE_Zachodni stok W\xc4\x85welna zosta\xc5\x82 w 2001 roku przeci\xc4\x99ty obwodnic\xc4\x85 zachodni\xc4\x85 Legnicy, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 w latach 2015\xe2\x80\x932018 zast\xc4\x85piono drog\xc4\x85 ekspresow\xc4\x85 S3.\n_START_SECTION_\nWalory widokowe\n_START_PARAGRAPH_\nW studium uwarunkowa\xc5\x84 i kierunk\xc3\xb3w zagospodarowania przestrzennego Legnicy kraw\xc4\x99d\xc5\xba Wysoczyzny Chojnowskiej w rejonie wzg\xc3\xb3rza W\xc4\x85welno, wzmiankowana pod uwidocznion\xc4\x85 na przedwojennych mapach niemieck\xc4\x85 nazw\xc4\x85 belwederu (Bellevue), jest wymieniona w\xc5\x9br\xc3\xb3d wa\xc5\xbcnych stref widokowych na \xc5\x9brodkow\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 miasta.'