b'\n_START_ARTICLE_\nZastava 101\n_START_SECTION_\nHistoria i opis modelu\n_START_PARAGRAPH_\nWsp\xc3\xb3\xc5\x82praca Fiata i Zastavy zosta\xc5\x82a rozpocz\xc4\x99ta podpisaniem kontraktu w sierpniu 1954 roku. Nieco p\xc3\xb3\xc5\xbaniej rozpocz\xc4\x99to na licencji monta\xc5\xbc modelu 1400, w kolejnych latach za\xc5\x9b: 750, 1300 i 1500. W 1955 stanowisko prezesa Zastavy obj\xc4\x85\xc5\x82 Prvoslav Rakovi\xc4\x8d, w 1959 uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 nak\xc5\x82oni\xc4\x87 Fiata do zainwestowania 30 milion\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w w budow\xc4\x99 nowej fabryki, co mia\xc5\x82o pozwoli\xc4\x87 zwi\xc4\x99kszy\xc4\x87 roczn\xc4\x85 produktywno\xc5\x9b\xc4\x87 do 32\xc2\xa0000 pojazd\xc3\xb3w, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie licencyjnego modelu 600. Produkcj\xc4\x99 w nowej fabryce uruchomiono w 1962 roku. W po\xc5\x82owie lat 60. nast\xc4\x85pi\xc5\x82 gwa\xc5\x82towny rozw\xc3\xb3j przemys\xc5\x82u motoryzacyjnego w krajach bloku wschodniego, Fiat podpisa\xc5\x82 licencje z \xc5\x81ad\xc4\x85 oraz FSO. Zastava mia\xc5\x82a produkowa\xc4\x87 pojazd oparty na Fiacie 128, zamiast nadwozia typu sedan nowy model cechowa\xc4\x87 mia\xc5\x82 si\xc4\x99 nowoczesnym typem hatchback zaprojektowanym w Turynie z polecenia Rakovi\xc4\x8da._NEWLINE_Pocz\xc4\x85tki konstrukcji Fiata 128 si\xc4\x99gaj\xc4\x85 wczesnych lat 60. XX wieku, pracowano w\xc3\xb3wczas nad projektem X1/1. Za prace odpowiedzialny by\xc5\x82 Dante Giacosa, zak\xc5\x82adano by nowy samoch\xc3\xb3d cechowa\xc5\x82 si\xc4\x99 silnikiem zamontowanym poprzecznie do osi nadwozia i przednim nap\xc4\x99dem. Produkcj\xc4\x99 nowego pojazdu planowano uruchomi\xc4\x87 w jugos\xc5\x82owia\xc5\x84skiej fabryce \xc4\x8crvena Zastava, gdzie wcze\xc5\x9bniej powstawa\xc5\x82y licencyjne modele 750 i 1300. Fiatowi 128 przyznano w 1970 tytu\xc5\x82 Samochodu Roku. 16 maja 1971 roku ruszy\xc5\x82a produkcja Zastavy 128 z 4-drzwiowym nadwoziem typu sedan. Wersj\xc4\x99 hatchback, nazwan\xc4\x85 pocz\xc4\x85tkowo Zastava NV (narodowy w\xc3\xb3z), zaprezentowano 15 pa\xc5\xbadziernika 1971 roku podczas salonu motoryzacyjnego w Belgradzie. W 1973 roczny poziom produkcji nowej Zastavy przekroczy\xc5\x82 pr\xc3\xb3g 55\xc2\xa0000 egzemplarzy, tym samym przekraczaj\xc4\x85c poziom produkcji modelu 750. Fiat 128 oraz Zastava 101 wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82y si\xc4\x99 nowoczesnym jak na owe czasy silnikiem zaprojektowanym przez Aurelio Lamprediego.  _NEWLINE_W odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od pierwowzoru, kt\xc3\xb3ry oferowany by\xc5\x82o jako 4-drzwiowy sedan oraz 3-drzwiowe kombi, Zastava 101 by\xc5\x82a pi\xc4\x99ciodrzwiowym hatchbackiem. Wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82a si\xc4\x99 wygl\xc4\x85dem pasa tylnego nadwozia, zastosowano m.in. inne klosze lamp tylnych. Pojazd wyposa\xc5\xbcony by\xc5\x82 w sk\xc5\x82adan\xc4\x85 tyln\xc4\x85 kanap\xc4\x99, co podnosi\xc5\x82o jego u\xc5\xbcyteczno\xc5\x9b\xc4\x87 i powi\xc4\x99ksza\xc5\x82o dost\xc4\x99pn\xc4\x85 przestrze\xc5\x84 baga\xc5\xbcow\xc4\x85 do maksymalnie 1010\xc2\xa0dm\xc2\xb3. W pocz\xc4\x85tkowym okresie produkcji do nap\xc4\x99du s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 silnik R4 SOHC o pojemno\xc5\x9bci 1116\xc2\xa0cm\xc2\xb3 i mocy 55 KM, co wystarczy\xc5\x82o, aby wa\xc5\xbc\xc4\x85cy 850\xc2\xa0kg samoch\xc3\xb3d rozp\xc4\x99dzi\xc4\x87 do pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci 140\xc2\xa0km/h. Jednostka nap\xc4\x99dowa cechowa\xc5\x82a si\xc4\x99 odlewanymi elementami: wa\xc5\x82em korbowym podpartym na pi\xc4\x99ciu \xc5\x82o\xc5\xbcyskach g\xc5\x82\xc3\xb3wnych, korbowodami oraz blokiem silnika. G\xc5\x82owic\xc4\x99 silnika oraz t\xc5\x82oki wykonano ze stop\xc3\xb3w metali lekkich. Silniki produkowano w fabryce DMB Motori w Rakovicy. Samoch\xc3\xb3d wyposa\xc5\xbcony by\xc5\x82 w hydrauliczny uk\xc5\x82ad hamulcowy, na przedniej osi zastosowano hamulce tarczowe, z ty\xc5\x82u za\xc5\x9b b\xc4\x99bny. Zawieszenie pojazdu by\xc5\x82o w pe\xc5\x82ni niezale\xc5\xbcne, w konsktrukcji przedniej osi wykorzystano zwrotnice kolumnowe typu McPherson ze spr\xc4\x99\xc5\xbcynami \xc5\x9brubowymi oraz stabilizator poprzeczny, na osi tylnej zastosowano wahacze poprzeczne, resory pi\xc3\xb3rowe oraz amortyzatory teleskopowe._NEWLINE_Pocz\xc4\x85tkowo pojazd dost\xc4\x99pny by\xc5\x82 w dw\xc3\xb3ch wersjach wyposa\xc5\xbcenia, podstawowej Standard (czarna skajowa tapicerka) oraz lepiej wyposa\xc5\xbconej De Luxe (czerwona tapicerka foteli, chromowane listwy na drzwiach). W 1976 De Luxe zast\xc4\x85piona zosta\xc5\x82a przez 101L, wersja ta wyposa\xc5\xbcona by\xc5\x82a dodatkowo w hamulce ze wspomaganiem, lamp\xc4\x99 biegu wstecznego, zapalniczk\xc4\x99, rozk\xc5\x82adane siedzenia czy te\xc5\xbc chromowan\xc4\x85 atrap\xc4\x99 ch\xc5\x82odnicy z ozdobami. Od roku 1979 zamiast Standard oferowana by\xc5\x82a 101B, jedyn\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnic\xc4\x85 by\xc5\x82y rozk\xc5\x82adane fotele przej\xc4\x99te ze 101L. W tym samym roku powsta\xc5\x82o prawie 90\xc2\xa0000 egzemplarzy modelu. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym czasie do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82y do oferty od\xc5\x9bwie\xc5\xbcone wersje 101S i 101SC, zastosowano nowe zderzaki, prostok\xc4\x85tne przednie reflektory oraz inn\xc4\x85 atrap\xc4\x99 ch\xc5\x82odnicy, ma\xc5\x82e ko\xc5\x82paki oraz ogrzewanie tylnej szyby. Produkowano tak\xc5\xbce usportowiony wariant 101 Special z silnikiem 1300 o mocy 73\xc2\xa0KM (53,5\xc2\xa0kW), obrotomierzem i wska\xc5\xbanikiem ci\xc5\x9bnienia oleju. Wersje 101 GT/GLL 55/65 cechowa\xc5\x82y si\xc4\x99 szerszymi zderzakami z wkomponowanymi we\xc5\x84 lampami pozycyjnymi i kierunkowskazami, now\xc4\x85 atrap\xc4\x85 ch\xc5\x82odnicy, zmodyfikowanym uk\xc5\x82adem zawieszenia._NEWLINE_Po 1983 roku rozszerzono gam\xc4\x99 dost\xc4\x99pnych wersji o samoch\xc3\xb3d z nadwoziem typu pick-up, otrzyma\xc5\x82 nazw\xc4\x99 Poli/Poly. Cechowa\xc5\x82 si\xc4\x99 on przy \xc5\x82adowno\xc5\x9bci r\xc3\xb3wnej 515\xc2\xa0kg przestrzeni\xc4\x85 \xc5\x82adunkow\xc4\x85 o pojemno\xc5\x9bci 2,3\xc2\xa0m\xc2\xb3 (z zabudow\xc4\x85), pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 maksymalna dla silnika 1.1 wynosi\xc5\x82a 130\xc2\xa0km/h, przyspieszenie 0-100\xc2\xa0km/h 16,25\xc2\xa0s, \xc5\x9brednie zu\xc5\xbcycie paliwa przy 90\xc2\xa0km/h za\xc5\x9b 7\xc2\xa0l. Wersja pick-up produkowana by\xc5\x82a przez zak\xc5\x82ady Zastava Specjialni Automobili zlokalizowane w Somborze. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym czasie wprowadzono do produkcji now\xc4\x85 jednostk\xc4\x99 nap\xc4\x99dow\xc4\x85 o pojemno\xc5\x9bci 1302\xc2\xa0cm\xc2\xb3 i mocy maksymalnej 64\xc2\xa0KM (47\xc2\xa0kW). W 1985 roku na rynkach eksportowych zmieniono nazw\xc4\x99 Zastava 101 na Jugo/Yugo Skala. Od 1988 roku z silnikiem 1300 dost\xc4\x99pna by\xc5\x82a 5-biegowa manualna skrzynia bieg\xc3\xb3w, zastosowano tak\xc5\xbce nowe zderzaki z tworzyw sztucznych oraz uk\xc5\x82ad zap\xc5\x82onowy Bosch. W 1997 roku fabryk\xc4\x99 opu\xc5\x9bci\xc5\x82o 2725 egzemplarzy Skali 101 oraz 1757 Skali 128. Wiosn\xc4\x85 1999 roku fabryka w Kragujevacu zosta\xc5\x82a zbombardowana przez si\xc5\x82y NATO. Produkcj\xc4\x99 modelu 101 wznowiono ju\xc5\xbc p\xc3\xb3\xc5\x82 roku p\xc3\xb3\xc5\xbaniej. W 2001 roku zrezygnowano z nazwy Yugo na rzecz historycznej marki Zastava. Dwa lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, w 2003, zako\xc5\x84czono produkcj\xc4\x99 4-drzwiowej Zastavy 128. W maju 2008 roku zaprezentowano ostatni\xc4\x85 wersj\xc4\x99 Skali 55, zastosowano nowy typ foteli przednich oraz zmodernizowano wygl\xc4\x85d deski rozdzielczej. Produkcja Zastavy 101 zosta\xc5\x82a zako\xc5\x84czona dnia 21 listopada 2008 roku. Pod koniec produkcji by\xc5\x82 to jeden z najta\xc5\x84szych dost\xc4\x99pnych w wolnej sprzeda\xc5\xbcy nowych samochod\xc3\xb3w osobowych \xe2\x80\x93 cena wynosi\xc5\x82a nieco ponad 3700\xc2\xa0\xe2\x82\xac. Wytwarzanie odmiany Poly z nadwoziem pick-up kontynuowano do grudnia 2010 roku, co ostatecznie zako\xc5\x84czy\xc5\x82o produkcj\xc4\x99 samochod\xc3\xb3w serii 101.\n_START_SECTION_\nZastava 1100p\n_START_PARAGRAPH_\nOd 1973 do 1983 roku samoch\xc3\xb3d montowano w Polsce w FSO pod nazw\xc4\x85 Zastava 1100p. Model wprowadzono do oferty FSO jako spos\xc3\xb3b na powi\xc4\x99kszenie oferty produkowanych pojazd\xc3\xb3w. Na wyb\xc3\xb3r Zastavy jako producenta wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 fakt wcze\xc5\x9bniejszej wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy mi\xc4\x99dzy Polsk\xc4\x85 a Jugos\xc5\x82awi\xc4\x85 (produkcja podzespo\xc5\x82\xc3\xb3w samochodowych, porozumienie pomi\xc4\x99dzy producentami autobus\xc3\xb3w). Jako miejsce produkcji pos\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y hale fabryczne zwolnione po zako\xc5\x84czeniu produkcji Warszawy i przeniesieniu produkcji Syreny do Bielska-Bia\xc5\x82ej. Zak\xc5\x82adano, \xc5\xbce fabryk\xc4\x99 ma opuszcza\xc4\x87 rocznie od 7 do 10 tysi\xc4\x99cy egzemplarzy. W roku 1978 przeprowadzono drobny facelifting nadwozia, od\xc5\x9bwie\xc5\xbcono wygl\xc4\x85d atrapy ch\xc5\x82odnicy, tapicerki oraz zrezygnowano z uchylanych szybek w drzwiach bocznych. W Polsce dokonano uzupe\xc5\x82nienia gamy samochodu o model 3-drzwiowy, kt\xc3\xb3ry nazwano Zastava 1100 Mediteran. Jego produkcj\xc4\x99 rozpocz\xc4\x99to pod koniec 1980, zastosowano d\xc5\x82u\xc5\xbcsze o 11\xc2\xa0cm drzwi przednie, tapicerk\xc4\x99 z dwudrzwiowego Fiata 128 oraz sk\xc5\x82adane przednie fotele u\xc5\x82atwiaj\xc4\x85ce zajmowanie miejsc na tylnej kanapie. W por\xc3\xb3wnaniu z wersj\xc4\x85 5-drzwiow\xc4\x85, pojazd by\xc5\x82 o 15\xc2\xa0kg l\xc5\xbcejszy. W ramach kooperacji polsko-jugos\xc5\x82owia\xc5\x84skiej wykonano t\xc5\x82oczniki paneli nadwozia do modelu Mediteran, produkowanego w Jugos\xc5\x82awii od ko\xc5\x84ca lat 70, a od roku 1980 montowanego w kraju. Pomimo monta\xc5\xbcu aut w kraju prawie przez ca\xc5\x82y okres wytwarzania trzeba by\xc5\x82o p\xc5\x82aci\xc4\x87 za niego dewizami w tzw. eksporcie wewn\xc4\x99trznym, tylko od roku 1982 do 1983 auta by\xc5\x82y dost\xc4\x99pne w sieci Polmozbyt za z\xc5\x82ot\xc3\xb3wki, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie dla posiadaczy przedp\xc5\x82at na Polonezy. Od 1973 do 1983 roku w zak\xc5\x82adzie nr 1 FSO zmontowano 58\xc2\xa0541 egzemplarzy Zastavy 1100p.\n_START_SECTION_\nMonta\xc5\xbc CKD\n_START_PARAGRAPH_\nZastava 128 montowana by\xc5\x82a w Egipcie przez maj\xc4\x85c\xc4\x85 siedzib\xc4\x99 w Kairze firm\xc4\x99 Nasr. Monta\xc5\xbc rozpocz\xc4\x99to w 1984 roku, w 1995 zosta\xc5\x82 on przerwany ze wzgl\xc4\x99du na zam\xc3\xb3wienia na nowy model Florida, wznowiono go jednak w 1999 roku. Produkcja odbywa\xc5\x82a si\xc4\x99 w systemie CKD, importem zajmowa\xc5\x82a si\xc4\x99 firma Jugo Misir Trade. Po zako\xc5\x84czeniu produkcji Skali w rodzimym kraju prowadzono tak\xc5\xbce negocjacje na temat monta\xc5\xbcu modelu w Kongu.\n_START_SECTION_\nEksport\n_START_PARAGRAPH_\nZastava 101 eksportowana by\xc5\x82a do kraj\xc3\xb3w bloku wschodniego jak i do Europy Zachodniej, przy czym we Francji ze wzgl\xc4\x99du na brak praw do trzycyfrowej nazwy z cyfr\xc4\x85 0 po\xc5\x9brodku oferowany by\xc5\x82a jako Zastava 1100 lub 1300. Od 1982 pojazd oferowany by\xc5\x82 w Wielkiej Brytanii, pocz\xc4\x85tkowo jako Zastava 1100/1300, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej za\xc5\x9b wersja 3-drzwiowa otrzyma\xc5\x82a nazw\xc4\x99 Yugo 311 lub 313, 5-drzwiowa za\xc5\x9b 511 lub 513 (w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od silnika).\n_START_SECTION_\nZako\xc5\x84czenie produkcji\n_START_PARAGRAPH_\nProdukcj\xc4\x99 4-drzwiowej Zastavy 128 zako\xc5\x84czono w 2003 roku. Pojazd jednak wci\xc4\x85\xc5\xbc montowany by\xc5\x82 w Egipcie, gdzie zdoby\xc5\x82 popularno\xc5\x9b\xc4\x87 jako taks\xc3\xb3wka, toczy\xc5\x82y si\xc4\x99 tak\xc5\xbce rozmowy w sprawie rozpocz\xc4\x99cia monta\xc5\xbcu modelu w Kongo. Wersja hatchback, Skala, produkowana by\xc5\x82a do 21 listopada 2008 roku. Przez 37 lat produkcji ta\xc5\x9bmy monta\xc5\xbcowe zak\xc5\x82adu w Kragujevacu opu\xc5\x9bci\xc5\x82o 1\xc2\xa0045\xc2\xa0258 egzemplarzy modelu 101 i 228\xc2\xa0274 egzemplarze sedana 128. W produkcji pozostawiono w\xc3\xb3wczas wersj\xc4\x99 pick-up, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 ostatecznie zako\xc5\x84czono w grudniu 2010 roku. By\xc5\x82 to ostatni historyczny model Zastavy produkowany w fabryce, po zako\xc5\x84czeniu jego monta\xc5\xbcu rozpocz\xc4\x99to przygotowania do wdro\xc5\xbcenia do produkcji modeli Fiata.'