b'\n_START_ARTICLE_\nWyhorlat (g\xc3\xb3ry)\n_START_SECTION_\nGeologia i tektonika\n_START_PARAGRAPH_\nPodobnie jak pozosta\xc5\x82e pasma g\xc3\xb3rskie Wewn\xc4\x99trznych Karpat Wschodnich, pasmo Wyhorlatu jest pochodzenia wulkanicznego, przy czym jest najm\xc5\x82odszym pasmem wulkanicznym w granicach S\xc5\x82owacji. G\xc3\xb3ry powsta\xc5\x82y w dw\xc3\xb3ch etapach aktywno\xc5\x9bci wulkanicznej pod koniec trzeciorz\xc4\x99du \xe2\x80\x93 oko\xc5\x82o 17 mln i 9 mln lat temu. W pierwszej fazie powsta\xc5\x82 m.in. szczyt Kyjov, w drugiej \xe2\x80\x93 najwy\xc5\xbcsze szczyty: Vihorlat, Ve\xc4\xbek\xc3\xa1 Trestia, Motrogon, Scob, Ve\xc5\xbea. Odpowiednio do swego pochodzenia Wyhorlat jest zbudowany ze ska\xc5\x82 wulkanicznych \xe2\x80\x93 zwi\xc4\x99z\xc5\x82ych andezyt\xc3\xb3w i sypkich tuf\xc3\xb3w. W toku p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych ruch\xc3\xb3w tektonicznych pasmo najprawdopodobniej zosta\xc5\x82o znacznie obni\xc5\xbcone, a w ka\xc5\xbcdym razie utwory wulkaniczne uleg\xc5\x82y silnemu zniszczeniu. Do zniszczenia i obni\xc5\xbcenia wierzchowiny Wyhorlatu przyczyni\xc5\x82a si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc erozja i liczne osuwiska gruntu.\n_START_SECTION_\nKlimat\n_START_PARAGRAPH_\nKlimat Wyhorlatu jest umiarkowany, a w wy\xc5\xbcszych partiach \xe2\x80\x93 ch\xc5\x82odny g\xc3\xb3rski. W roku jest 100-140 dni z pokryw\xc4\x85 \xc5\x9bnie\xc5\xbcn\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nWody\n_START_PARAGRAPH_\nWyhorlat w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci le\xc5\xbcy w zlewni Laborca. Potoki sp\xc5\x82ywaj\xc4\x85ce z p\xc3\xb3\xc5\x82nocnych stok\xc3\xb3w (najwi\xc4\x99ksze Luh, Savkov potok, Strihovsk\xc3\xbd potok) wpadaj\xc4\x85 do Cirochy, potoki i rzeczki z po\xc5\x82udniowych stok\xc3\xb3w (najwi\xc4\x99ksze Skaln\xc3\xbd potok, Ceremosna, Barlahov potok, Lysaka i Rybni\xc4\x8dka) \xe2\x80\x93 do Okny, dop\xc5\x82ywu U\xc5\xbcu. Potoki ze wschodnich zboczy Poprie\xc4\x8dnego uchodz\xc4\x85 do U\xc5\xbcu. Wody z po\xc5\x82udniowo-zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Wyhorlatu zasilaj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc le\xc5\xbc\xc4\x85ce u jego st\xc3\xb3p wielkie sztuczne jezioro Zempl\xc3\xadnska \xc5\xa1\xc3\xadrava. G\xc3\xb3ry magazynuj\xc4\x85 w sobie du\xc5\xbce zasoby wody pitnej._NEWLINE_Osobliwo\xc5\x9bci\xc4\x85 Wyhorlatu s\xc4\x85 g\xc3\xb3rskie jeziorka. Najs\xc5\x82ynniejsze z nich to Ve\xc4\xbek\xc3\xa9 Vihorlatsk\xc3\xa9 jazero, zwane \xe2\x80\x9eMorskim Okiem\xe2\x80\x9d (618 m) i Mal\xc3\xa9 Vihorlatsk\xc3\xa9 jazero (\xe2\x80\x9eMa\xc5\x82e Morskie Oko\xe2\x80\x9d, 727 m) w kotlinie mi\xc4\x99dzy masywami Motrogonu i Ne\xc5\xbeabca. Kolejne jeziorka, z kt\xc3\xb3rych najbardziej znany jest Kotl\xc3\xadk (850 m n.p.m.), le\xc5\xbc\xc4\x85 na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od Motrogonu. Na p\xc3\xb3\xc5\x82nocnych stokach le\xc5\xbc\xc4\x85 dawne jeziorka Podstavka i Hypkania, obecnie w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych fazach zaniku.\n_START_SECTION_\nFlora i fauna\n_START_PARAGRAPH_\nWyhorlat jest poro\xc5\x9bni\xc4\x99ty mieszanymi lasami o bardzo urozmaiconym sk\xc5\x82adzie gatunkowym. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 las\xc3\xb3w w wy\xc5\xbcej po\xc5\x82o\xc5\xbconych partiach g\xc3\xb3r zachowa\xc5\x82a charakter pierwotnej puszczy, natomiast na ni\xc5\xbcszych wysoko\xc5\x9bciach i w pobli\xc5\xbcu siedzib ludzkich, w tzw. lasach gospodarczych, introdukowano wiele gatunk\xc3\xb3w nie nale\xc5\xbc\xc4\x85cych do pierwotnej flory Wyhorlatu, np. \xc5\x9bwierk. Pierwotna ro\xc5\x9blinno\xc5\x9b\xc4\x87 le\xc5\x9bna uk\xc5\x82ada\xc5\x82a si\xc4\x99 pi\xc4\x99trowo: na wysoko\xc5\x9bciach 300-500 m n.p.m. lasy bukowe i d\xc4\x99bowe, na wysoko\xc5\x9bciach od 500 do 800 m n.p.m. \xe2\x80\x93 niemal wy\xc5\x82\xc4\x85cznie lasy bukowe, powy\xc5\xbcej 800 m n.p.m. wzrasta udzia\xc5\x82 lipy, jod\xc5\x82y, jesionu i jawora._NEWLINE_Podobnie urozmaicone jest \xc5\xbcycie zwierz\xc4\x99ce. Nale\xc5\xbcy wspomnie\xc4\x87 ok. 100 gatunk\xc3\xb3w gnie\xc5\xbcd\xc5\xbc\xc4\x85cych si\xc4\x99 tu ptak\xc3\xb3w oraz ponad 2 000 gatunk\xc3\xb3w bezkr\xc4\x99gowc\xc3\xb3w. Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 tu nawet najwi\xc4\x99ksze drapie\xc5\xbcniki europejskie, jak rysie, wilki i nied\xc5\xbawiedzie.\n_START_SECTION_\nWykorzystanie gospodarcze\n_START_PARAGRAPH_\nTeren Wyhorlatu nie jest zasiedlony. Skupiska ludzkie znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 natomiast w okalaj\xc4\x85cych go dolinach Cirochy (Snina, Stak\xc4\x8d\xc3\xadn) i Laborca (Humenn\xc3\xa9). Tereny te by\xc5\x82y i s\xc4\x85 wykorzystywane przez cz\xc5\x82owieka przede wszystkim w gospodarce le\xc5\x9bnej \xe2\x80\x93 do pozyskiwania drewna i produkt\xc3\xb3w le\xc5\x9bnych (st\xc4\x85d powsta\xc5\x82y lasy gospodarcze). Gospodarcze wykorzystanie las\xc3\xb3w w XVIII i w XIX wieku doprowadzi\xc5\x82o do wyczerpania si\xc4\x99 zasob\xc3\xb3w drewna w \xc5\x82atwiej dost\xc4\x99pnych miejscach g\xc3\xb3r. _NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku XIX wieku na p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodnich stokach Sni\xc5\x84skiego Kamienia odkryto z\xc5\x82o\xc5\xbca rudy \xc5\xbcelaza, kt\xc3\xb3re zacz\xc4\x99to wydobywa\xc4\x87 metod\xc4\x85 odkrywkow\xc4\x85. Przetapiano je w ma\xc5\x82ych hutach w miejscowo\xc5\x9bciach Zempl\xc3\xadnske H\xc3\xa1mre i Remetsk\xc3\xa9 H\xc3\xa1mre. Z\xc5\x82o\xc5\xbca wyczerpa\xc5\x82y si\xc4\x99 na pocz\xc4\x85tku XX wieku. Wydobycia zaprzestano w 1904._NEWLINE_Obecnie ca\xc5\x82\xc4\x85 zachodni\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Wyhorlatu obejmuje du\xc5\xbcy poligon wojskowy (Vojensk\xc3\xbd obvod Kamenica nad Cirochou).\n_START_SECTION_\nOchrona przyrody\n_START_PARAGRAPH_\nOd 1973 r. centralna \xe2\x80\x93 najwy\xc5\xbcsza cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Wyhorlatu podlega ochronie jako Obszar Chronionego Krajobrazu Wyhorlat o powierzchni (akt. na 2013 r.) 17\xc2\xa0485 ha. Na terenie Wyhorlatu (w tym r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w granicach w/w. CHKO Vihorlat) znajduje si\xc4\x99 15 rezerwat\xc3\xb3w przyrody o \xc5\x82\xc4\x85cznej powierzchni 613 ha._NEWLINE_28 czerwca 2008 r. w Christchurch w Nowej Zelandii s\xc5\x82owackie i ukrai\xc5\x84skie pierwotne lasy bukowe i bukowo-jod\xc5\x82owe (ok. 30 tys. ha \xe2\x80\x93 najwi\xc4\x99kszy taki kompleks w Europie) zosta\xc5\x82y wpisane na List\xc4\x99 \xc5\x9awiatowego Dziedzictwa UNESCO.\n_START_SECTION_\nSport i turystyka\n_START_PARAGRAPH_\nObecnie w Wyhorlacie rozwija si\xc4\x99 turystyka i sport. W ca\xc5\x82ej dost\xc4\x99pnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci grupy g\xc3\xb3rskiej istnieje do\xc5\x9b\xc4\x87 g\xc4\x99sta sie\xc4\x87 znakowanych szlak\xc3\xb3w turystycznych, a Morskie Oko i szczyt Sni\xc5\x84skiego Kamienia nale\xc5\xbc\xc4\x85 do najliczniej odwiedzanych przez turyst\xc3\xb3w miejsc we wschodniej S\xc5\x82owacji. Wyci\xc4\x85gi narciarskie znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w miejscowo\xc5\x9bciach Por\xc3\xbabka, Koromla, Snina, Petrovce, Podhorod i Inovce.'