b'\n_START_ARTICLE_\nMuhammad Fadil al-D\xc5\xbcamali\n_START_PARAGRAPH_\nMuhammad Fadil al-D\xc5\xbcamali (ar.\xd9\x85\xd8\xad\xd9\x85\xd8\xaf \xd9\x81\xd8\xa7\xd8\xb6\xd9\x84 \xd8\xa7\xd9\x84\xd8\xac\xd9\x85\xd8\xa7\xd9\x84\xd9\x8a\xc2\xa0; ur. 20 kwietnia 1903 w Kazimii, zm. 24 maja 1997) \xe2\x80\x93 iracki polityk, premier Iraku w latach 1953-1954.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nBy\xc5\x82 szyit\xc4\x85. Uko\xc5\x84czy\xc5\x82 w Bagdadzie studia przygotowuj\xc4\x85ce do pracy w charakterze nauczyciela w szkole podstawowej. Nast\xc4\x99pnie dzi\xc4\x99ki rz\xc4\x85dowemu stypendium kontynuowa\xc5\x82 nauk\xc4\x99 na Uniwersytecie Ameryka\xc5\x84skim w Bejrucie. Nast\xc4\x99pnie na kr\xc3\xb3tko wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Bagdadu i wyk\xc5\x82ada\xc5\x82 na uczelni, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 sam uko\xc5\x84czy\xc5\x82, by wyjecha\xc4\x87 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej do Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych. Uko\xc5\x84czy\xc5\x82 studia magisterskie na Columbia University, po czym wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Iraku i w 1932 zosta\xc5\x82 zatrudniony w ministerstwie o\xc5\x9bwiaty, gdzie pracowa\xc5\x82 przez dziesi\xc4\x99\xc4\x87 lat. Od 1936 do 1947 wyk\xc5\x82ada\xc5\x82 ponadto pedagogik\xc4\x99 w kolegium kszta\xc5\x82cenia nauczycieli w Bagdadzie._NEWLINE_W 1945 zosta\xc5\x82 po raz pierwszy powo\xc5\x82any na stanowisko ministra spraw zagranicznych Iraku, kt\xc3\xb3re sprawowa\xc5\x82 nieprzerwanie przez trzy lata. Jako przedstawiciel Iraku podpisa\xc5\x82 Kart\xc4\x99 Narod\xc3\xb3w Zjednoczonych. Uczestniczy\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w negocjacjach z Wielk\xc4\x85 Brytani\xc4\x85 prowadzonych przez rz\xc4\x85d Saliha D\xc5\xbcabra, zako\xc5\x84czonych opracowaniem traktatu z Portsmouth; zosta\xc5\x82 on ostatecznie odrzucony przez stron\xc4\x99 irack\xc4\x85 pod wp\xc5\x82ywem protest\xc3\xb3w spo\xc5\x82ecznych (tzw. Wasba - Zryw). W 1949 ponownie zosta\xc5\x82 ministrem spraw zagranicznych; r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie od 1947 do 1958 pozostawa\xc5\x82 zwierzchnikiem irackiej reprezentacji przy ONZ, w 1950 by\xc5\x82 tak\xc5\xbce ambasadorem Iraku w Egipcie. Ministrem spraw zagranicznych by\xc5\x82 mianowany jeszcze dwukrotnie - w 1952 w rz\xc4\x85dzie Mustafy al-Umariego oraz w tym samym roku w gabinecie Nur ad-Dina Mahmuda. Sympatyzowa\xc5\x82 z ide\xc4\x85 umiarkowanej reformy politycznej w kraju i opowiada\xc5\x82 si\xc4\x99 za proameryka\xc5\x84sk\xc4\x85 polityk\xc4\x85 zagraniczn\xc4\x85. Za\xc5\x82o\xc5\xbcona przez niego partia otrzymywa\xc5\x82a ze Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych pomoc finansow\xc4\x85, co w 1953 pozwoli\xc5\x82o jej zdoby\xc4\x87 w irackim parlamencie 40 mandat\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nPremier Iraku\n_START_PARAGRAPH_\n17 wrze\xc5\x9bnia 1953 kr\xc3\xb3l Iraku Fajsal II powierzy\xc5\x82 mu misj\xc4\x99 utworzenia nowego rz\xc4\x85du. Al-D\xc5\xbcamali powo\xc5\x82a\xc5\x82 do niego g\xc5\x82\xc3\xb3wnie m\xc5\x82odych urz\xc4\x99dnik\xc3\xb3w, w tym osoby, kt\xc3\xb3re ju\xc5\xbc wcze\xc5\x9bniej wyst\xc4\x99powa\xc5\x82y z projektami reformy rolnej, zabezpiecze\xc5\x84 spo\xc5\x82ecznych oraz organizacji samego rz\xc4\x85du. Al-D\xc5\xbcamali zamierza\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc4\x87 do usprawnienia struktur pa\xc5\x84stwowych i zwi\xc4\x99kszenia ich autorytetu. Ponad po\xc5\x82owa ministr\xc3\xb3w by\xc5\x82a szyitami, za\xc5\x9b resort spraw wewn\xc4\x99trznych obj\xc4\x85\xc5\x82 Kurd Sa\xe2\x80\x99id Kazzaz. St\xc4\x85d nowy gabinet zosta\xc5\x82 przyj\xc4\x99ty pozytywnie, jako zapowied\xc5\xba zmian w kraju i lepszej reprezentacji ca\xc5\x82ego spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa (dot\xc4\x85d w elicie politycznej dominowali sunnici). Popar\xc5\x82 go r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wp\xc5\x82ywowy Nuri as-Sa\xe2\x80\x99id, kt\xc3\xb3ry uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce al-D\xc5\xbcamali b\xc4\x99dzie sprzyja\xc5\x82 rozwojowi kraju, powstrzymywaniu rozwoju Irackiej Partii Komunistycznej, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc odbierze szyicki elektorat jego rywalowi Salihowi D\xc5\xbcabrowi._NEWLINE_Jeszcze we wrze\xc5\x9bniu 1953 rz\xc4\x85d al-D\xc5\xbcamalego zni\xc3\xb3s\xc5\x82 cenzur\xc4\x99 prasy i zako\xc5\x84czy\xc5\x82 stan wyj\xc4\x85tkowy w kraju (wprowadzony rok wcze\xc5\x9bniej), znosz\xc4\x85c ograniczenia w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci partii politycznych. Nadal jednak szczeg\xc3\xb3lnie kontrolowa\xc5\x82 Irack\xc4\x85 Parti\xc4\x99 Komunistyczn\xc4\x85 i zwi\xc4\x85zki zawodowe. Gdy w Basrze wybuch\xc5\x82 strajk robotnik\xc3\xb3w naftowych, w prowincji wprowadzony zosta\xc5\x82 stan wyj\xc4\x85tkowy. W grudniu 1953 premier przedstawi\xc5\x82 dalsze projekty dzia\xc5\x82a\xc5\x84, w tym umiarkowane reformy systemu opodatkowania oraz ograniczon\xc4\x85 reform\xc4\x99 roln\xc4\x85. Nawet te plany zosta\xc5\x82y oprotestowane przez posiadaczy ziemskich i gabinet utrzyma\xc5\x82 si\xc4\x99 tylko dzi\xc4\x99ki poparciu Nuriego as-Sa\xe2\x80\x99ida i jego partii. Z jeszcze wi\xc4\x99kszym sprzeciwem spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 plan reformy administracyjnej, kt\xc3\xb3ra oznacza\xc5\x82aby rozbicie tradycyjnych sieci klientelizmu utrzymuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 od pocz\xc4\x85tku istnienia pa\xc5\x84stwa irackiego. W oczach wp\xc5\x82ywowych sunnit\xc3\xb3w reforma oznacza\xc5\x82aby tak\xc5\xbce konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 podzielenia si\xc4\x99 stanowiskami z szyitami. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie rz\xc4\x85d al-D\xc5\xbcamalego pracowa\xc5\x82 nad powo\xc5\x82aniem do \xc5\xbcycia antykomunistycznego sojuszu Iraku z Turcj\xc4\x85 i Pakistanem, co og\xc5\x82osi\xc5\x82 do wiadomo\xc5\x9bci publicznej w lutym 1954._NEWLINE_Wiosn\xc4\x85 1954 wielcy w\xc5\x82a\xc5\x9bciciele ziemscy (tak\xc5\xbce szyici) otwarcie wyst\xc4\x85pili przeciwko projektom al-D\xc5\xbcamalego w zakresie zmian na wsi, op\xc3\xb3r przeciwko reformie pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce w administracji pa\xc5\x84stwowej. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownik\xc3\xb3w premiera, rozczarowanych niemo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci\xc4\x85 wdra\xc5\xbcania jakichkolwiek zmian, opu\xc5\x9bci\xc5\x82a gabinet. W kraju dosz\xc5\x82o r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do protest\xc3\xb3w przeciwko planom zaanga\xc5\xbcowania si\xc4\x99 Iraku w antykomunistyczny pakt. 7 marca al-D\xc5\xbcamali poda\xc5\x82 si\xc4\x99 do dymisji, jednak Nuri as-Sa\xe2\x80\x99id przekona\xc5\x82 go, by zmieni\xc5\x82 zdanie. Rz\xc4\x85d zosta\xc5\x82 jedynie zrekonstruowany, wesz\xc5\x82o do niego trzech polityk\xc3\xb3w wskazanych przez Nuriego as-Sa\xe2\x80\x99ida. Ostatecznie jednak miesi\xc4\x85c p\xc3\xb3\xc5\xbaniej polityk ten zrezygnowa\xc5\x82 z popierania al-D\xc5\xbcamalego. W kwietniu 1954 premier poda\xc5\x82 si\xc4\x99 do dymisji podczas kolejnych protest\xc3\xb3w. Ich przyczyn\xc4\x85 by\xc5\x82o niezadowolenie z postawy rz\xc4\x85du, kt\xc3\xb3ry podczas wielkiej powodzi w Iraku zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 nie problemami obywateli, a dalszymi negocjacjami z ameryka\xc5\x84sk\xc4\x85 misj\xc4\x85 wojskow\xc4\x85 w sprawie antykomunistycznego zaanga\xc5\xbcowania pa\xc5\x84stwa. Jego nast\xc4\x99pc\xc4\x85 zosta\xc5\x82 konserwatywny Arszad al-Umari, kt\xc3\xb3ry zarzuci\xc5\x82 plany jakichkolwiek reform.\n_START_SECTION_\nDalsze losy\n_START_PARAGRAPH_\nAl-D\xc5\xbcamali, odchodz\xc4\x85c z urz\xc4\x99du, by\xc5\x82 politykiem wyj\xc4\x85tkowo niepopularnym i zosta\xc5\x82 praktycznie wyeliminowany z elity w\xc5\x82adzy. Po rewolucji 1958 r. zosta\xc5\x82 postawiony przed Trybuna\xc5\x82em Rewolucyjnym i skazany na \xc5\x9bmier\xc4\x87, wyroku jednak nie wykonano; by\xc5\x82y premier sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 w wi\xc4\x99zieniu trzy lata. Po zwolnieniu w lipcu 1961 wyjecha\xc5\x82 do Tunezji i zosta\xc5\x82 wyk\xc5\x82adowc\xc4\x85 uniwersytetu w Tunisie, uzyska\xc5\x82 obywatelstwo tunezyjskie.'