b'\n_START_ARTICLE_\nStanis\xc5\x82aw Tomkowicz\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nSyn ziemianina Apoloniusza i Marii z W\xc4\x99\xc5\xbcyk\xc3\xb3w, wnuk Franciszka W\xc4\x99\xc5\xbcyka, pisarza, t\xc5\x82umacza i pos\xc5\x82a na sejm warszawski, m\xc5\x82odszy brat Jana, studenta wydzia\xc5\x82u lekarskiego Uniwersytetu Jagiello\xc5\x84skiego, poleg\xc5\x82ego 17 lutego 1863 w bitwie o Miech\xc3\xb3w, oficera \xc5\xbbuaw\xc3\xb3w \xc5\x9amierci Franciszka de Rochebrune\xe2\x80\x99a._NEWLINE_W 1869 ko\xc5\x84czy\xc5\x82 Gimnazjum \xc5\x9aw. Anny i rozpoczyna\xc5\x82 studia germanistyczne u ks. prof. Tomasza Bratranka na Uniwersytecie Jagiello\xc5\x84skim, uzupe\xc5\x82niane na uniwersytetach w Berlinie i Lipsku, uko\xc5\x84czone w 1874 tytu\xc5\x82em doktora filozofii za prac\xc4\x99 \xe2\x80\x9eBarbara Radziwi\xc5\x82\xc5\x82\xc3\xb3wna u historyk\xc3\xb3w, w rzeczywisto\xc5\x9bci i poezji\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W 1874 zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Komisji do Badania Historii Sztuki Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci, od 1882 do 1892 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 obowi\xc4\x85zki sekretarza tej Komisji. W latach 1883-1885 redagowa\xc5\x82 czasopismo \xe2\x80\x9ePrzyjaciel Sztuki Ko\xc5\x9bcielnej\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W 1886 zabiera\xc5\x82 g\xc5\x82os w dyskusji, tocz\xc4\x85cej si\xc4\x99 na forum Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci, o organizacyjno-prawnym kszta\xc5\x82cie pa\xc5\x84stwowej opieki nad zabytkami w Galicji. Zg\xc5\x82asza\xc5\x82 wiele innowacyjnych postulat\xc3\xb3w, wynikaj\xc4\x85cych z gruntownej znajomo\xc5\x9bci analogicznych unormowa\xc5\x84 oraz praktyki konserwatorskiej w wiod\xc4\x85cych krajach Europy Zachodniej. Od 1887 do 1895 obejmowa\xc5\x82 honorowo (niep\xc5\x82atne) stanowisko rz\xc4\x85dowego ck konserwatora zabytk\xc3\xb3w w IV okr\xc4\x99gu konserwatorskim Galicji Zachodniej (powiaty kro\xc5\x9bnie\xc5\x84ski, jasielski, gorlicki, grybowski, s\xc4\x85decki, limanowski, nowotarski). W toku urz\xc4\x99dowania prowadzi\xc5\x82 jednocze\xc5\x9bnie gruntowne prace terenowe i archiwalne nad pionierskimi w skali Polski topograficznymi inwentarzami zabytk\xc3\xb3w dla poszczeg\xc3\xb3lnych powiat\xc3\xb3w. Dwa z tych inwentarzy (obejmuj\xc4\x85ce powiaty grybowski i gorlicki) publikuje w 1900 roku. Pozosta\xc5\x82e \xe2\x80\x93 przechowane w r\xc4\x99kopisach (zob. fot.) \xe2\x80\x93 dopiero po up\xc5\x82ywie wieku wydane zosta\xc5\x82y drukiem powiat jasielski, kro\xc5\x9bnie\xc5\x84ski, s\xc4\x85decki, limanowski, stanowi\xc4\x85c dzisiaj niezwykle cenne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o najwcze\xc5\x9bniejszych informacji o cz\xc4\x99sto nieistniej\xc4\x85cych ju\xc5\xbc zabytkach sztuki._NEWLINE_Od 1889 do 1891 Tomkowicz bra\xc5\x82 czynny udzia\xc5\x82 w pracach tzw. Komitetu Parafialnego, nadzoruj\xc4\x85cego prace konserwatorskie i restauratorskie w Ko\xc5\x9bciele Mariackim w Krakowie, w toku kt\xc3\xb3rych wn\xc4\x99trze otrzyma\xc5\x82o now\xc4\x85 polichromi\xc4\x99 p\xc4\x99dzla Jana Matejki (przy udziale m.in. S. Wyspia\xc5\x84skiego i J. Mehoffera)._NEWLINE_W 1890 kandydowa\xc5\x82 do Rady Pa\xc5\x84stwa w Wiedniu \xe2\x80\x93 Ko\xc5\x82a Polskiego, jednak mandatu nie uzyska\xc5\x82. Od 1891, opr\xc3\xb3cz pracy w swoim okr\xc4\x99gu konserwatorskim, zast\xc4\x99powa\xc5\x82 w urz\xc4\x99dowaniu prof. J\xc3\xb3zefa \xc5\x81epkowskiego \xe2\x80\x93 konserwatora Krakowa i powiatu krakowskiego (do \xc5\x9bmierci profesora 27 lutego 1894). Nast\xc4\x99pnie obj\xc4\x85\xc5\x82 jego okr\xc4\x99g konserwatorski, pe\xc5\x82ni\xc4\x85c funkcje ck konserwatora krakowskiego do 1914 roku, czego efektem jest m.in. topograficzny inwentarz zabytk\xc3\xb3w powiatu. W tym samym 1894 Tomkowicz zosta\xc5\x82 zast\xc4\x99pc\xc4\x85 przewodnicz\xc4\x85cego Grona Konserwator\xc3\xb3w Galicji Zachodniej (prof. Mariana Soko\xc5\x82owskiego), ponadto \xe2\x80\x93 cz\xc5\x82onkiem korespondentem Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci._NEWLINE_W latach od 1893 do 1912 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 kuratora krakowskiej Fundacji Helcl\xc3\xb3w dla zubo\xc5\xbca\xc5\x82ych i chorych starc\xc3\xb3w._NEWLINE_W 1896 by\xc5\x82 jednym z cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w za\xc5\x82o\xc5\xbcycieli Towarzystwa Mi\xc5\x82o\xc5\x9bnik\xc3\xb3w Historii i Zabytk\xc3\xb3w Krakowa. Od 1900 do 1914 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 urz\xc4\x85d przewodnicz\xc4\x85cego Grona Konserwator\xc3\xb3w Galicji Zachodniej. W 1908 zosta\xc5\x82 obrany cz\xc5\x82onkiem czynnym Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3ra w tym samym roku honorowa\xc5\x82a go Nagrod\xc4\x85 z Fundacji im. Probusa Barczewskiego za monumentalne dzie\xc5\x82o \xe2\x80\x9eZabudowania Wawelu i ich dzieje\xe2\x80\x9d. Tomkowicz wsp\xc3\xb3\xc5\x82zawodniczy\xc5\x82 o t\xc4\x99 nagrod\xc4\x99 z historykiem Szymonem Askenazym, co da\xc5\x82o asumpt Boyowi do dowcipnej fraszki \xe2\x80\x9eO tem, co w Polszcze dziejopis mie\xc4\x87 winien\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Od 1911 do 1913 Tomkowicz kierowa\xc5\x82 pracami inwentaryzacyjnymi zabytk\xc3\xb3w sztuki Ordynacji Zamoyskiej (4 powiaty). Od 1911 do 1933 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 przewodnicz\xc4\x85cego Komisji Badania Historii Sztuki w Polsce Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci (po 1918 \xe2\x80\x93 Komisji Historii Sztuki Polskiej Akademii Umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci). W latach 1918 do 1926 czynny by\xc5\x82 jako dyrektor Wydzia\xc5\x82u II Filozoficzno-Historycznego PAU, za\xc5\x9b od 1928 do 1933 \xe2\x80\x93 dyrektor Wydzia\xc5\x82u I Filologicznego PAU._NEWLINE_Cz\xc5\x82onek wszystkich tzw. Komitet\xc3\xb3w Wawelskich \xe2\x80\x93 cia\xc5\x82 opiniodawczych, kieruj\xc4\x85cych i nadzoruj\xc4\x85cych prace konserwatorskie przy zabytkach Wzg\xc3\xb3rza Wawelskiego (zob. liczne publikacje Tomkowicza informuj\xc4\x85ce o post\xc4\x99pach i zakresie prowadzonych rob\xc3\xb3t)._NEWLINE_Od 1919 roku \xe2\x80\x93 cz\xc5\x82onek honorowy Towarzystwa Mi\xc5\x82o\xc5\x9bnik\xc3\xb3w Historii i Zabytk\xc3\xb3w Krakowa, od 1920 \xe2\x80\x93 cz\xc5\x82onek czynny Towarzystwa Naukowego we Lwowie, od 1930 \xe2\x80\x93 cz\xc5\x82onek zwyczajny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego._NEWLINE_W trakcie uroczystego jubileuszu osiemdziesi\xc4\x85tych urodzin wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniony za szczeg\xc3\xb3lne dokonania konserwatorskie m.in. medalem bitym w srebrze, projektu Karola Hukana._NEWLINE_13 marca 1933 \xe2\x80\x93 uroczysty pogrzeb S. Tomkowicza na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (zob. fot. epitafium), poprzedzony nabo\xc5\xbce\xc5\x84stwami \xc5\xbca\xc5\x82obnymi w ko\xc5\x9bcio\xc5\x82ach \xc5\x9aw. Anny i Mariackim. Spocz\xc4\x85\xc5\x82 w grobowcu rodzinnym W\xc4\x99\xc5\xbcyk\xc3\xb3w i Tomkowicz\xc3\xb3w, w kwaterze Lb._NEWLINE_8 maja 1933 \xe2\x80\x93 uroczyste ods\xc5\x82oni\xc4\x99cie tablicy epitafijnej na po\xc5\x82udniowej \xc5\x9bcianie Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Mariackiego (tablic\xc4\x99 zdobi br\xc4\x85zowy relief Zmar\xc5\x82ego, d\xc5\x82uta K. Hukana \xe2\x80\x93 zob. foto.)._NEWLINE_16 czerwca 1933 \xe2\x80\x93 posiedzenie komisji Muzeum Narodowego w Krakowie w sprawie legatu testamentowego S. Tomkowicza, kt\xc3\xb3rym Zmar\xc5\x82y ofiarowa\xc5\x82 muzeum cenne obrazy, zbi\xc3\xb3r zabytkowej porcelany i szk\xc5\x82a, wyroby rzemios\xc5\x82a artystycznego, trzy XVIII-wieczne fortepiany, r\xc4\x99kopisy, setki plan\xc3\xb3w architektonicznych, kilka tysi\xc4\x99cy fotografii zabytk\xc3\xb3w i in. Dwa lata wcze\xc5\x9bniej, do zbior\xc3\xb3w Muzeum Sztuki Uniwersytetu Jagiello\xc5\x84skiego w Krakowie (dzi\xc5\x9b Muzeum UJ) Tomkowicz przekaza\xc5\x82 siedem cennych szkicownik\xc3\xb3w i rysunk\xc3\xb3w terenowych autorstwa uczni\xc3\xb3w krakowskiej Szko\xc5\x82y Sztuk Pi\xc4\x99knych (m.in. S. Wyspia\xc5\x84skiego, J. Mehoffera, Stefana Matejki, Karola Polity\xc5\x84skiego, Karola Maszkowskiego) z wycieczek naukowo-artystycznych po zabytkach Galicji, organizowanych i prowadzonych przez prof. W\xc5\x82adys\xc5\x82awa \xc5\x81uszczkiewicza w latach 1889-1891._NEWLINE_Tomkowicz jest autorem co najmniej 625 prac opublikowanych drukiem_NEWLINE_. W zdecydowanej wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc5\x82 je kwestiom inwentaryzacji, opieki i ochrony zabytk\xc3\xb3w, monograficznym uj\xc4\x99ciom pojedynczych dzie\xc5\x82 sztuki i pomnik\xc3\xb3w architektury, kalendariom prowadzonych rob\xc3\xb3t konserwatorskich, rozleg\xc5\x82ym i erudycyjnym studiom na kultur\xc4\x85 renesansu i baroku, a tak\xc5\xbce bie\xc5\xbc\xc4\x85cym wydarzeniom artystycznym i zagadnieniom spo\xc5\x82eczno-kulturalnym.\n_START_SECTION_\nOdznaczenia i wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnienia\n_START_PARAGRAPH_\nOdznaczony papieskim z\xc5\x82otym krzy\xc5\xbcem Pro Ecclesia et Pontifice (1903) i Krzy\xc5\xbcem Komandorskim Orderu \xc5\x9awi\xc4\x99tego Grzegorza Wielkiego, austriackim Krzy\xc5\xbcem Komandorskim Orderu Franciszka J\xc3\xb3zefa (1908), oraz Krzy\xc5\xbcem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1923), Z\xc5\x82otym Krzy\xc5\xbcem Zas\xc5\x82ugi (1930)._NEWLINE_Jerzy Remer, Generalny Konserwator RP, podsumowa\xc5\x82 om\xc3\xb3wienie sylwetki Tomkowicza s\xc5\x82owami: Konserwatorstwo polskie zawdzi\xc4\x99cza mu sw\xc3\xb3j sztandar, wiar\xc4\x99, wiedz\xc4\x99 i czyn.'