b'\n_START_ARTICLE_\nRoyal Navy\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nOd pocz\xc4\x85tk\xc3\xb3w pa\xc5\x84stwowo\xc5\x9bci na Wyspach Brytyjskich marynarka odgrywa\xc5\x82a rol\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnej si\xc5\x82y obronnej i zaczepnej Anglii, Wielkiej Brytanii i w ko\xc5\x84cu Imperium Brytyjskiego. Wyspy Brytyjskie oddzielone s\xc4\x85 od l\xc4\x85du sta\xc5\x82ego kana\xc5\x82em La Manche, kt\xc3\xb3rego szeroko\xc5\x9b\xc4\x87 w najw\xc4\x99\xc5\xbcszym miejscu wynosi oko\xc5\x82o 32 kilometr\xc3\xb3w i ka\xc5\xbcdy, kto chcia\xc5\x82by dokona\xc4\x87 agresji Wysp, musia\xc5\x82 bra\xc4\x87 ten fakt pod uwag\xc4\x99. Zdobycie przewagi na morzu przez potencjalnych przeciwnik\xc3\xb3w oznacza\xc5\x82oby dla mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Wysp zagro\xc5\xbcenie ich szlak\xc3\xb3w komunikacyjnych ze \xc5\x9bwiatem.\n_START_SECTION_\nAnglia (lata 800 do 1692)\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsza flota wojenna powsta\xc5\x82a w kr\xc3\xb3lestwie angielskim ju\xc5\xbc w IX wieku za panowania Alfreda Wielkiego, lecz po kr\xc3\xb3tkim czasie posz\xc5\x82a w rozsypk\xc4\x99. Po podboju Anglii przez Norman\xc3\xb3w kr\xc3\xb3lowie norma\xc5\x84scy rozpocz\xc4\x99li budow\xc4\x99 floty od za\xc5\x82o\xc5\xbcenia port\xc3\xb3w w Hastings, New Romney, Hythe, Dover i Sandwich oraz ustanowienia stanowiska ich nadzorcy. System ten zdawa\xc5\x82 egzamin za czas\xc3\xb3w Plantagenet\xc3\xb3w, jednak w okresie p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 ma\xc5\x82o skuteczny._NEWLINE_Pierwsz\xc4\x85 reform\xc4\x99 systemu norma\xc5\x84skiego i rozbudow\xc4\x99 Navy Royal (\xc3\xb3wczesna nazwa Royal Navy) przeprowadzono w wieku XVI za czas\xc3\xb3w Henryka VIII. Pierwszy sprawdzian bojowy flota Henryka VIII przesz\xc5\x82a w nierozstrzygni\xc4\x99tej bitwie w cie\xc5\x9bninie Solent, oddzielaj\xc4\x85cej wysp\xc4\x99 Wight od Anglii w 1545. Dwa lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, po \xc5\x9bmierci kr\xc3\xb3la, Navy Royal liczy\xc5\x82a 58 okr\xc4\x99t\xc3\xb3w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych typ\xc3\xb3w._NEWLINE_W 1588 dosz\xc5\x82o do nieudanej pr\xc3\xb3by inwazji Anglii przez Hiszpan\xc3\xb3w. Licz\xc4\x85ca 130 okr\xc4\x99t\xc3\xb3w Wielka Armada kr\xc3\xb3la Filipa II wyp\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82a w kierunku Anglii, nios\xc4\x85c na pok\xc5\x82adzie armi\xc4\x99 licz\xc4\x85c\xc4\x85 ok. 30 tys. \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. Na kanale La Manche mia\xc5\x82a spotka\xc4\x87 si\xc4\x99 z kolejn\xc4\x85 grup\xc4\x85 okr\xc4\x99t\xc3\xb3w p\xc5\x82yn\xc4\x85cych z hiszpa\xc5\x84skich Niderland\xc3\xb3w. Splot szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwych wypadk\xc3\xb3w (sztorm na kanale La Manche, rozruchy w Niderlandach) i determinacja marynarzy Royal Navy ocali\xc5\x82y Angli\xc4\x99, a w dalszym okresie pozwoli\xc5\x82y na przeniesienie wojny na wody Atlantyku i atakowanie hiszpa\xc5\x84skich statk\xc3\xb3w handlowych kursuj\xc4\x85cych mi\xc4\x99dzy koloniami a Hiszpani\xc4\x85._NEWLINE_Od czas\xc3\xb3w El\xc5\xbcbiety I datuje si\xc4\x99 stopniowy wzrost pot\xc4\x99gi Royal Navy.\n_START_SECTION_\n1692\xe2\x80\x931914\n_START_PARAGRAPH_\nTrudno jednak m\xc3\xb3wi\xc4\x87 o istnieniu sta\xc5\x82ej floty wojennej Anglii a\xc5\xbc do po\xc5\x82owy XVII wieku, gdy kontrol\xc4\x99 nad Fleet Royal przej\xc4\x85\xc5\x82 brytyjski parlament. By\xc5\x82a to druga wa\xc5\xbcna reforma Royal Navy, przeprowadzona przez admira\xc5\x82a Roberta Blake\xe2\x80\x99a za rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Olivera Cromwella. W przeciwie\xc5\x84stwie do oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w armii l\xc4\x85dowej, sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 z oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w pro- i antyrojalistycznych, marynarka otrzyma\xc5\x82a jednolite dow\xc3\xb3dztwo._NEWLINE_Mi\xc4\x99dzy rokiem 1692 a 1914 Royal Navy by\xc5\x82a najsilniejsz\xc4\x85 flot\xc4\x85 wojenn\xc4\x85 na \xc5\x9bwiecie. Jedyn\xc4\x85 powa\xc5\xbcn\xc4\x85 pora\xc5\xbck\xc4\x85, jak\xc4\x85 na przestrzeni tego okresu ponios\xc5\x82a Royal Navy, by\xc5\x82a bitwa pod Chesapeake z flot\xc4\x85 francusk\xc4\x85 w roku 1781. Rewan\xc5\xbc ze strony Royal Navy nast\xc4\x85pi\xc5\x82 \xc4\x87wier\xc4\x87 wieku p\xc3\xb3\xc5\xbaniej pod Trafalgarem, gdzie mniejsza flota brytyjska pokona\xc5\x82a po\xc5\x82\xc4\x85czone si\xc5\x82y francusko-hiszpa\xc5\x84skie._NEWLINE_Na przestrzeni ca\xc5\x82ego XIX wieku Royal Navy by\xc5\x82a g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 si\xc5\x82\xc4\x85 pozwalaj\xc4\x85c\xc4\x85 na utrzymanie Imperium Brytyjskiego w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci. Do jej zada\xc5\x84 w czasie pokoju nale\xc5\xbca\xc5\x82o zwalczanie piractwa, a po wprowadzeniu prawodawstwa zakazuj\xc4\x85cego handlu niewolnikami r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nadzorowanie przestrzegania zakazu._NEWLINE_Warunki s\xc5\x82u\xc5\xbcby w Royal Navy by\xc5\x82y ci\xc4\x99\xc5\xbckie, nawet w por\xc3\xb3wnaniu do \xc3\xb3wczesnych standard\xc3\xb3w \xc5\xbcyciowych. Surowa dyscyplina, obejmuj\xc4\x85ca kary ch\xc5\x82osty i przeci\xc4\x85gania pod st\xc4\x99pk\xc4\x85 okr\xc4\x99tu, nie zach\xc4\x99ca\xc5\x82a do zaci\xc4\x85gania si\xc4\x99 w jej szeregi. W tej sytuacji wprowadzono prawo pozwalaj\xc4\x85ce na organizowanie przymusowych zaci\xc4\x85g\xc3\xb3w, co prowadzi\xc5\x82o cz\xc4\x99stokro\xc4\x87 do porywania m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn i wcielania ich si\xc5\x82\xc4\x85 w szeregi za\xc5\x82\xc3\xb3g. W XVIII wieku s\xc5\x82u\xc5\xbcby werbunkowe Royal Navy wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82y z gangami, kt\xc3\xb3re upija\xc5\x82y, przekupywa\xc5\x82y i dostarcza\xc5\x82y przysz\xc5\x82ych marynarzy na pok\xc5\x82ady okr\xc4\x99t\xc3\xb3w. Zdarza\xc5\x82y si\xc4\x99 nawet przypadki porywania dzieci. Szczyt tej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci mia\xc5\x82 miejsce pod koniec wieku XVIII i na pocz\xc4\x85tku XIX; dochodzi\xc5\x82o do incydent\xc3\xb3w zatrzymywania przez okr\xc4\x99ty Royal Navy statk\xc3\xb3w innych bander oraz przeszukiwania port\xc3\xb3w ameryka\xc5\x84skich w poszukiwaniu zbieg\xc3\xb3w. W przypadku odnalezienia byli oni zabierani na pok\xc5\x82ad jednostek brytyjskich. We wczesnych latach 1800. uprowadzono w ten spos\xc3\xb3b si\xc5\x82\xc4\x85 oko\xc5\x82o 6000 obywateli ameryka\xc5\x84skich, co by\xc5\x82o jedn\xc4\x85 z przyczyn wybuchu wojny ze Stanami Zjednoczonymi w 1812 roku._NEWLINE_Po zako\xc5\x84czeniu wojen napoleo\xc5\x84skich, w zwi\xc4\x85zku z redukcj\xc4\x85 si\xc5\x82 Royal Navy, zmala\xc5\x82o zapotrzebowanie na rekrut\xc3\xb3w i opisane tu praktyki zosta\xc5\x82y zarzucone.\n_START_SECTION_\nOkres zimnej wojny\n_START_PARAGRAPH_\nPo zako\xc5\x84czeniu II wojny \xc5\x9bwiatowej nast\xc4\x85pi\xc5\x82 wzrost pot\xc4\x99gi Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych i rozpad Imperium Brytyjskiego. Ograniczy\xc5\x82o to dotychczasowe znaczenie Royal Navy. Z drugiej strony, wzrost zagro\xc5\xbcenia ze strony Uk\xc5\x82adu Warszawskiego wymusza\xc5\x82 sta\xc5\x82\xc4\x85 modernizacj\xc4\x99 si\xc5\x82 brytyjskiej marynarki i utrzymywanie ich w gotowo\xc5\x9bci bojowej. W roku 1962 do s\xc5\x82u\xc5\xbcby w Royal Navy wszed\xc5\x82 pierwszy okr\xc4\x99t podwodny o nap\xc4\x99dzie atomowym, a w roku 1968 w sk\xc5\x82ad arsena\xc5\x82u wprowadzono rakiety balistyczne Polaris z g\xc5\x82owicami j\xc4\x85drowymi. W wyniku reorganizacji wydzielono si\xc5\x82y do zwalczania okr\xc4\x99t\xc3\xb3w podwodnych, grup\xc4\x99 lotniskowc\xc3\xb3w i flotyll\xc4\x99 fregat i niszczycieli. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym zadaniem Royal Navy podczas ewentualnej wojny mia\xc5\x82o by\xc4\x87 zwalczanie radzieckich okr\xc4\x99t\xc3\xb3w podwodnych na p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym Atlantyku.\n_START_SECTION_\nOstatnie operacje Royal Navy\n_START_PARAGRAPH_\nNajpowa\xc5\xbcniejsz\xc4\x85 operacj\xc4\x85 wojskow\xc4\x85 od czasu drugiej wojny \xc5\x9bwiatowej, przeprowadzon\xc4\x85 samodzielnie przez Royal Navy, by\xc5\x82a wojna o Falklandy. Podczas walk o odleg\xc5\x82e od Wielkiej Brytanii o prawie 13\xc2\xa0000 kilometr\xc3\xb3w wyspy, mimo utraty czterech okr\xc4\x99t\xc3\xb3w wojennych Royal Navy udowodni\xc5\x82a, \xc5\xbce jest w stanie prowadzi\xc4\x87 dzia\xc5\x82ania wojenne praktycznie w dowolnym miejscu na \xc5\x9bwiecie. Jednocze\xc5\x9bnie wojna ta zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82a uwag\xc4\x99 na znaczenie okr\xc4\x99t\xc3\xb3w podwodnych i lotniskowc\xc3\xb3w w prowadzeniu wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych operacji morskich._NEWLINE_Royal Navy bra\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc udzia\xc5\x82 w wojnie w Zatoce Perskiej, konflikcie kosowskim, operacji w Sierra Leone, wspomaga\xc5\x82a ameryka\xc5\x84sk\xc4\x85 operacj\xc4\x99 w Afganistanie w roku 2001 i inwazj\xc4\x99 na Irak w roku 2003. Okr\xc4\x99ty Royal Navy bra\xc5\x82y te\xc5\xbc udzia\xc5\x82 w interwencji NATO w Libii.\n_START_SECTION_\nRoyal Navy dzisiaj\n_START_PARAGRAPH_\nWsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie zasi\xc4\x99g dzia\xc5\x82ania Royal Navy obejmuje wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 powierzchni w\xc3\xb3d kuli ziemskiej.\n_START_SECTION_\nPatrole na p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym Atlantyku\n_START_PARAGRAPH_\nObszar patrolowania rozci\xc4\x85ga si\xc4\x99 na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od Karaib\xc3\xb3w. Patrolowanie jest zadaniem okr\xc4\x99t\xc3\xb3w eskortowych.\n_START_SECTION_\nPatrole na po\xc5\x82udniowym Atlantyku\n_START_PARAGRAPH_\nObszar patrolowania rozci\xc4\x85ga si\xc4\x99 od zachodnich wybrze\xc5\xbcy Afryki na po\xc5\x82udnie od Falkland\xc3\xb3w. Patrolowanie prowadz\xc4\x85 wsp\xc3\xb3lnie okr\xc4\x99ty Royal Navy i jednostki pomocnicze.\n_START_SECTION_\nWody terytorialne Wielkiej Brytanii\n_START_PARAGRAPH_\nRoyal Navy nie zaznacza swej obecno\xc5\x9bci na wodach terytorialnych Wielkiej Brytanii, ochron\xc4\x99 \xc5\x82owisk i instalacji gazowych oraz naftowych zapewnia Eskadra Ochrony \xc5\x81owisk wyposa\xc5\xbcona w specjalne jednostki patrolowe pe\xc5\x82ni\xc4\x85ce r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc rol\xc4\x99 tra\xc5\x82owc\xc3\xb3w. Eskadra Irlandii P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej ma przeciwdzia\xc5\x82a\xc4\x87 pr\xc3\xb3bom przemytu broni i innych materia\xc5\x82\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re mog\xc5\x82yby pos\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 terrorystom w Irlandii P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej.\n_START_SECTION_\nZatoka Perska\n_START_PARAGRAPH_\nRoyal Navy stale zaznacza swoj\xc4\x85 obecno\xc5\x9b\xc4\x87 w Zatoce Perskiej. Patrolowanie w\xc3\xb3d zatoki jest jednym z element\xc3\xb3w wojny z terroryzmem.\n_START_SECTION_\nDaleki Wsch\xc3\xb3d\n_START_PARAGRAPH_\nMimo \xc5\xbce sta\xc5\x82a obecno\xc5\x9b\xc4\x87 Royal Navy na Dalekim Wschodzie nale\xc5\xbcy do przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci, na mocy porozumienia mi\xc4\x99dzy Australi\xc4\x85, Malezj\xc4\x85, Now\xc4\x85 Zelandi\xc4\x85, Singapurem i Wielk\xc4\x85 Brytani\xc4\x85, Royal Navy co trzy lata wydziela silny zesp\xc3\xb3\xc5\x82 morski bior\xc4\x85cy udzia\xc5\x82 w \xc4\x87wiczeniach na obszarze Pacyfiku.\n_START_SECTION_\nMorze \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemne\n_START_PARAGRAPH_\nRoyal Navy jest istotnym sk\xc5\x82adnikiem si\xc5\x82 morskich NATO. W zwi\xc4\x85zku z tym s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 na Morzu \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnym pe\xc5\x82ni jednostka eskortowa oraz jednostka do zwalczania min morskich.\n_START_SECTION_\nOkr\xc4\x99ty Royal Navy\n_START_PARAGRAPH_\nBojowe jednostki nawodne Royal Navy nosz\xc4\x85 nazwy z przedrostkiem HMS co jest akronimem od s\xc5\x82\xc3\xb3w Her (His) Majesty\xe2\x80\x99s Ship. W przypadku jednostek podwodnych akronim rozwijany jest jako Her (His) Majesty\xe2\x80\x99s Submarine. Nazwy jednostek pomocniczych wchodz\xc4\x85cych w sk\xc5\x82ad Royal Navy poprzedzane s\xc4\x85 akronimem RFA \xe2\x80\x93 Royal Fleet Auxiliary.\n_START_SECTION_\nG\xc5\x82\xc3\xb3wne Dow\xc3\xb3dztwo Royal Navy\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc5\x82\xc3\xb3wnym dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 Royal Navy znanym jako Lord Admira\xc5\x82 jest panuj\xc4\x85cy monarcha brytyjski. W chwili obecnej jest ni\xc4\x85 kr\xc3\xb3lowa El\xc5\xbcbieta II. Od strony profesjonalnej ci\xc4\x99\xc5\xbcar ten spoczywa na barkach Admiralicji.\n_START_SECTION_\nKomandor g\xc5\x82\xc3\xb3wnodowodz\xc4\x85cy Floty\n_START_PARAGRAPH_\nOd roku 1971 istnieje w Royal Navy tylko jeden szczebel dow\xc3\xb3dztwa operacyjnego floty. Po wycofaniu si\xc4\x99 z Singapuru Flota Wschodnia i Zachodnia zosta\xc5\x82y po\xc5\x82\xc4\x85czone pod wsp\xc3\xb3lnym dow\xc3\xb3dztwem. Siedzib\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnego dow\xc3\xb3dztwa jest Northwood, cho\xc4\x87 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 obs\xc5\x82ugi technicznej przeniesiono do Plymouth.'