b'\n_START_ARTICLE_\nWy\xc5\xbcyna Abisy\xc5\x84ska\n_START_PARAGRAPH_\nWy\xc5\xbcyna Abisy\xc5\x84ska \xe2\x80\x93 rozleg\xc5\x82a afryka\xc5\x84ska wy\xc5\xbcyna we wschodniej Afryce, po\xc5\x82o\xc5\xbcona w Etiopii oraz Erytrei, oddzielona od Wy\xc5\xbcyny Somalijskiej Rowem Abisy\xc5\x84skim.\n_START_SECTION_\nBudowa geologiczna\n_START_PARAGRAPH_\nFormowanie wy\xc5\xbcyn na obszarze dzisiejszych Etiopii i Erytrei rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 oko\xc5\x82o 75 mln lat temu. W trakcie ostatniego zlodowacenia pokrywa\xc5\x82a je ro\xc5\x9blinno\xc5\x9b\xc4\x87 podobna do dzisiejszej tundry. Wy\xc5\xbcyna Abisy\xc5\x84ska z prekambryjskich ska\xc5\x82 metamorficznych i magmowych przykrytych piaskowcami, a nast\xc4\x99pnie ska\xc5\x82ami wylewnymi (do 2000 m mi\xc4\x85\xc5\xbcszo\xc5\x9bci). Powierzchnia rozci\xc4\x99ta rowami tektonicznymi i wieloma dolinami rzecznymi (Nil B\xc5\x82\xc4\x99kitny, Sobat, Omo, Auasz i Atbara). W \xc5\x9brodkowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wy\xc5\xbcyny le\xc5\xbcy jezioro Tana. Ponad powierzchni\xc4\x85 wy\xc5\xbcyny wznosz\xc4\x85 si\xc4\x99 bazaltowe twardzielce oraz sto\xc5\xbcki wulkaniczne, w tym Ras Daszan (4620 m n.p.m.) znajduj\xc4\x85cy si\xc4\x99 w masywie Semien._NEWLINE_Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 z\xc5\x82o\xc5\xbca z\xc5\x82ota, platyny, rudy manganu. Gleby przewa\xc5\xbcnie ubogie.\n_START_SECTION_\nWarunki naturalne\n_START_PARAGRAPH_\nDo 1700 m n.p.m. klimat jest gor\xc4\x85cy i wilgotny, za\xc5\x9b na po\xc5\x82udniowych stokach rosn\xc4\x85 bujne lasy. Na wschodzie i p\xc3\xb3\xc5\x82nocy wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\x82pustynie, za\xc5\x9b od zachodu sawanna. Do 2500 m n.p.m. wyst\xc4\x99puje klimat umiarkowany ciep\xc5\x82y, dominuje krajobraz rolniczy i pasterski. Do 3500 m n.p.m. klimat umiarkowany ch\xc5\x82odny, wy\xc5\xbcej \xe2\x80\x93 wysokog\xc3\xb3rski. Roczna suma opad\xc3\xb3w waha si\xc4\x99 od 600 mm do 1500 mm. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 las\xc3\xb3w na Wy\xc5\xbcynie Abisy\xc5\x84skiej zosta\xc5\x82a wyci\xc4\x99ta, poniewa\xc5\xbc porastaj\xc4\x85ce j\xc4\x85 drzewa z rodzaju zastrzalin (Podocarpus) i ja\xc5\x82owce (Juniperus) s\xc4\x85 najbardziej po\xc5\xbc\xc4\x85danym przez Etiopczyk\xc3\xb3w \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em drewna. W wy\xc5\xbcszych partiach wy\xc5\xbcyny dominuj\xc4\x85 Podocarpus falcatus i Juniperus procera. W ni\xc5\xbcszych cz\xc4\x99\xc5\x9bciach dominuj\xc4\x85 w ro\xc5\x9blinno\xc5\x9bci drzewa z rodzaju migda\xc5\x82ecznik (Terminalia), balsamowiec (Commiphora), kadzidla (Commiphora) i akacja (Acacia). Sztucznie wprowadzono tak\xc5\xbce eukaliptusy._NEWLINE_World Wide Fund for Nature (WWF) wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia dwa ekoregiony w obr\xc4\x99bie wy\xc5\xbcyny, nazwane Ethiopian montane moorlands (dos\xc5\x82. etiopskie g\xc3\xb3rskie wrzosowiska) i Ethiopian montane grasslands and woodlands (dos\xc5\x82. etiopskie g\xc3\xb3rskie \xc5\x82\xc4\x85ki i lasy); oba ekoregiony s\xc4\x85 s\xc5\x82abo poznane.\n_START_SECTION_\nFauna\n_START_PARAGRAPH_\nDo endemicznych dla Etiopii ssak\xc3\xb3w zamieszkuj\xc4\x85cych wy\xc5\xbcyn\xc4\x99 nale\xc5\xbc\xc4\x85: psowaty kaberu etiopski (Canis simensis), kozioro\xc5\xbcec abisy\xc5\x84ski (Capra walie), niala g\xc3\xb3rska (Tragelaphus buxtoni) oraz szczurokret wielkog\xc5\x82owy (Tachyoryctes macrocephalus). Z p\xc5\x82az\xc3\xb3w mo\xc5\xbcna napotka\xc4\x87 Leptopelis yaldeni, Ericabatrachus baleensis i Spinophrynoides osgoodi._NEWLINE_BirdLife International wyznaczy\xc5\x82o Endemic Bird Area Central Ethiopia Higlands. Dla Etiopii i Erytrei endemicznych jest 29 gatunk\xc3\xb3w ptak\xc3\xb3w (stan w 2016), w tym etiopka (Cyanochen cyanoptera), rudowodnik (Rougetius rougetii), ja\xc5\x82owczyk (Parophasma galinieri) oraz abisyniak (Zavattariornis stresemanni). Ponadto w EBA na Wy\xc5\xbcynie Abisy\xc5\x84skiej wyst\xc4\x99puj\xc4\x85: nara\xc5\xbcone szponiaston\xc3\xb3g czerwonooki (Pternistis harwoodi) i afrokulczyk smugowany (Crithagra ankoberensis), zagro\xc5\xbcony afrokulczyk \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82togard\xc5\x82y (Crithagra flavigula) oraz najmniejszej troski smolarek czarny (Myrmecocichla melaena). Wy\xc5\xbcyn\xc4\x99 zamieszkuje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc krytycznie zagro\xc5\xbcona (2016) kusokurka bia\xc5\x82oskrzyd\xc5\x82a (Sarothrura ayresi).\n_START_SECTION_\nZagro\xc5\xbcenia dla ekosystemu\n_START_PARAGRAPH_\nWy\xc5\xbcyna Abisy\xc5\x84ska to jeden z najg\xc4\x99\xc5\x9bciej zamieszkanych region\xc3\xb3w Etiopii. W zwi\xc4\x85zku z tym jej \xc5\x9brodowisku zagra\xc5\xbca rozw\xc3\xb3j rolnictwa, od\xc5\x82ogowanie, po\xc5\xbcary i nadmierny wypas. Eksploatowana jest dzika kawa arabska (Coffea arabica).'