b'\n_START_ARTICLE_\nElektrownia Ro\xc5\xbcn\xc3\xb3w\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nO ujarzmieniu powoduj\xc4\x85cego gro\xc5\xbane powodzie Dunajca zacz\xc4\x99to my\xc5\x9ble\xc4\x87 pod koniec I wojny \xc5\x9bwiatowej. Inicjatorem budowy zapory, autorem pierwszego projektu oraz sta\xc5\x82ym konsultantem w czasie studi\xc3\xb3w projektowych i budowy zapory by\xc5\x82 prof. Karol Pomianowski. Realizacja jego projektu, opracowanego w latach 1920\xe2\x80\x931930, by\xc5\x82a ze wzgl\xc4\x99du na panuj\xc4\x85cy kryzys gospodarczy odk\xc5\x82adana do lipca 1934 r. Pow\xc3\xb3d\xc5\xba, jaka mia\xc5\x82a miejsce 18 lipca 1934 roku na Dunajcu, przyspieszy\xc5\x82a podj\xc4\x99cie decyzji o rozpocz\xc4\x99ciu budowy zbiornika retencyjnego. Ostateczny projekt zapory na podstawie pracy prof. Pomianowskiego przygotowa\xc5\x82o Biuro Dr\xc3\xb3g Wodnych Ministerstwa Komunikacji. Realizacj\xc4\x99 inwestycji powierzono pocz\xc4\x85tkowo in\xc5\xbc. Ziemowitowi \xc5\x9aliwi\xc5\x84skiemu. Prace budowlane zacz\xc4\x99to w czerwcu 1935 r., a uko\xc5\x84czono w 1941 r. Zapora stan\xc4\x99\xc5\x82a w poprzek \xe2\x80\x9ep\xc4\x99tli ro\xc5\xbcnowskiej\xe2\x80\x9d, w dolinie, w kt\xc3\xb3rej meandrowa\xc5\x82a rzeka. Nape\xc5\x82nianie zbiornika rozpocz\xc4\x99to w drugiej po\xc5\x82owie 1941 r. Ca\xc5\x82kowite wype\xc5\x82nienie nast\xc4\x85pi\xc5\x82o w 1943 r. po wiosennych i letnich wezbraniach._NEWLINE_Miejsce budowy wybrano w najw\xc4\x99\xc5\xbcszym miejscu pog\xc3\xb3rskiego prze\xc5\x82omu Dunajca we wsi Ro\xc5\xbcn\xc3\xb3w, pomi\xc4\x99dzy cyplem g\xc3\xb3ry \xc5\x81azy (323 m n.p.m.), nazywanym r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc \xc5\x81aziska, a stromym, zalesionym, wygi\xc4\x99tym na kszta\xc5\x82t podkowy szczytem p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym Ostrej G\xc3\xb3ry (459 m n.p.m.). _NEWLINE_Zapora ma 550 m d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci, jej szeroko\xc5\x9b\xc4\x87 w koronie wynosi 9 m, a wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 32,5 m. Sta\xc5\x82y przep\xc5\x82yw wody wykorzystano do uruchomienia czteroturbinowej elektrowni wodnej, wbudowanej w \xc5\x9brodek zapory. Betonowy mur o szeroko\xc5\x9bci ok. 40 m stoi na fundamencie wpuszczonym 17 m w pod\xc5\x82o\xc5\xbce. We wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci zapory znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 przep\xc5\x82awki (system stopniowych basen\xc3\xb3w) dla ryb w\xc4\x99druj\xc4\x85cych w g\xc3\xb3r\xc4\x99 rzeki na doroczne tar\xc5\x82o. W zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci znajduje si\xc4\x99 siedem przelew\xc3\xb3w (w g\xc3\xb3rnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci) i pi\xc4\x99\xc4\x87 upust\xc3\xb3w (w dolnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci) dla wysokiej wody._NEWLINE_W wyniku spi\xc4\x99trzenia wody przez zapor\xc4\x99 powsta\xc5\x82o Jezioro Ro\xc5\xbcnowskie. Przed II wojn\xc4\x85 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85 elektrownia by\xc5\x82a elementem Centralnego Okr\xc4\x99gu Przemys\xc5\x82owego. Uruchomienie elektrowni spowodowa\xc5\x82o powstanie nadwy\xc5\xbcek mocy, znacznie przekraczaj\xc4\x85cych lokalne zapotrzebowanie. Nadwy\xc5\xbcki te postanowiono przesy\xc5\x82a\xc4\x87 w rejon Warszawy i Radomia, kt\xc3\xb3re zasilane by\xc5\x82y jedynie przez Elektrowni\xc4\x99 Powi\xc5\x9ble. W 1942 roku zako\xc5\x84czono budow\xc4\x99 i oddano do eksploatacji dwutorow\xc4\x85 lini\xc4\x99 elektroenergetyczn\xc4\x85 Ro\xc5\xbcn\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 Tarn\xc3\xb3w Mo\xc5\x9bcice \xe2\x80\x93 Starachowice \xe2\x80\x93 Warszawa, o napi\xc4\x99ciu 150 kV. Warszawsk\xc4\x85 stacj\xc4\x99 transformatorow\xc4\x85 150/35 kV zlokalizowano w pobli\xc5\xbcu miejscowo\xc5\x9bci Szamoty (obecnie na terenie zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w mechanicznych Ursus). Uk\xc5\x82ad przesy\xc5\x82owy Ro\xc5\xbcn\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 Szamoty pracowa\xc5\x82 do 1944 roku._NEWLINE_Obecnie elektrownia Ro\xc5\xbcn\xc3\xb3w jest jedn\xc4\x85 z sze\xc5\x9bciu elektrowni wchodz\xc4\x85cych w sk\xc5\x82ad Zespo\xc5\x82u Elektrowni Wodnych Ro\xc5\xbcn\xc3\xb3w. Pozosta\xc5\x82e to Elektrownia Czch\xc3\xb3w, Elektrownia Przew\xc3\xb3z, Elektrownia D\xc4\x85bie, Elektrownia Olcza i Elektrownia Ku\xc5\xbanice.'