b'\n_START_ARTICLE_\nJordania\n_START_SECTION_\nGospodarka\n_START_PARAGRAPH_\nOficjaln\xc4\x85 walut\xc4\x85 Jordanii jest dinar jorda\xc5\x84ski (JOD). Jest on powi\xc4\x85zany z dolarem ameryka\xc5\x84skim sztywnym kursem walutowym kt\xc3\xb3ry odpowiada 1$ = 0,709 JOD, czyli 1 JOD = 1,41044$._NEWLINE_Jordania zosta\xc5\x82a sklasyfikowana przez Bank \xc5\x9awiatowy jako kraj o \xc5\x9brednio-wysokim dochodzie. Oko\xc5\x82o 13% ludno\xc5\x9bci \xc5\xbcyje za mniej ni\xc5\xbc 3 USD dziennie._NEWLINE_Jordania posiada bogate z\xc5\x82o\xc5\xbca fosforyt\xc3\xb3w eksploatowane w okolicach Al-Hasa i Ar-Rusajfa. Poza fosforytami wydobywa si\xc4\x99 sole potasowe, rop\xc4\x99 naftow\xc4\x85 oraz rudy \xc5\xbcelaza, miedzi i manganu. Dzi\xc4\x99ki temu rozwin\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 zak\xc5\x82ady przetw\xc3\xb3rstwa ropy naftowej, hutnictwo \xc5\xbcelaza, stali i metali nie\xc5\xbcelaznych. Widoczny jest tak\xc5\xbce rozw\xc3\xb3j przemys\xc5\x82u w\xc5\x82\xc3\xb3kienniczego, odzie\xc5\xbcowego i przetw\xc3\xb3rstwa spo\xc5\xbcywczego._NEWLINE_Rozw\xc3\xb3j rolnictwa jest w znacznym stopniu ograniczony, gdy\xc5\xbc zaledwie 4,5% ziemi nadaje si\xc4\x99 pod upraw\xc4\x99. Uprawia si\xc4\x99 przede wszystkim pszenic\xc4\x99, j\xc4\x99czmie\xc5\x84 oraz og\xc3\xb3rki, pomidory, figi, oliwki i winoro\xc5\x9bl. Na podobne trudno\xc5\x9bci napotyka produkcja zwierz\xc4\x99ca, gdy\xc5\xbc pastwiska i \xc5\x82\xc4\x85ki stanowi\xc4\x85 8,9% powierzchni kraju. Nie pokrywa ono krajowego zapotrzebowania, przez co konieczny jest import \xc5\xbcywno\xc5\x9bci z innych pa\xc5\x84stw._NEWLINE_Innymi problemami gospodarki s\xc4\x85: wysoki deficyt bud\xc5\xbcetowy, ub\xc3\xb3stwo, korupcja, drena\xc5\xbc m\xc3\xb3zg\xc3\xb3w i bezrobocie. Oficjalna stopa bezrobocia w 2012 wynosi\xc5\x82a 13%. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 analityk\xc3\xb3w uwa\xc5\xbca jednak, \xc5\xbce w rzeczywisto\xc5\x9bci jest to 25% os\xc3\xb3b w wieku produkcyjnym. W\xc5\x9br\xc3\xb3d m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy bezrobocie wynosi 30%._NEWLINE_Ze wzgl\xc4\x99du na niewielki wzrost gospodarczy, du\xc5\xbcy sektor publiczny oraz wysokie dotacje na energi\xc4\x99 i \xc5\xbcywno\xc5\x9b\xc4\x87, w Jordanii zazwyczaj odnotowuje si\xc4\x99 deficyt bud\xc5\xbcetowy. Jest on cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo pokrywany przez pomoc mi\xc4\x99dzynarodow\xc4\x85._NEWLINE_Pa\xc5\x84stwo jest najwi\xc4\x99kszym pracodawc\xc4\x85 w kraju, zatrudnia od 1/3 do 2/3 wszystkich pracuj\xc4\x85cych._NEWLINE_W 2000 roku Jordania do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a do \xc5\x9awiatowej Organizacji Handlu oraz podpisa\xc5\x82a porozumienie z USA o wolnym handlu._NEWLINE_Jordania musia\xc5\x82a wyda\xc4\x87 500 milion\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w na pokrycie strat spowodowanych przez seri\xc4\x99 atak\xc3\xb3w na gazoci\xc4\x85gi w Egipcie w 2011 (potrzeba u\xc5\xbcywania dro\xc5\xbcszych paliw do wytwarzania energii elektrycznej)._NEWLINE_W sierpniu 2012 Mi\xc4\x99dzynarodowy Fundusz Walutowy przyzna\xc5\x82 Jordanii dwa miliardy dolar\xc3\xb3w po\xc5\xbcyczki. W ramach umowy Jordania zobowi\xc4\x85za\xc5\x82a si\xc4\x99 do obni\xc5\xbcenia wydatk\xc3\xb3w. Dwa miesi\xc4\x85ce p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, w listopadzie 2012 rz\xc4\x85d obci\xc4\x85\xc5\x82 dotacje do paliwa, zwi\xc4\x99kszaj\xc4\x85c tym samym jego cen\xc4\x99. Doprowadzi\xc5\x82o to do og\xc3\xb3lnokrajowych protest\xc3\xb3w._NEWLINE_Ca\xc5\x82kowity d\xc5\x82ug zagraniczny Jordanii w 2012 r. wynosi\xc5\x82 22 miliardy dolar\xc3\xb3w, co stanowi\xc5\x82o 72% PKB. Pod koniec listopada 2012 deficyt bud\xc5\xbcetowy szacowany by\xc5\x82 na 3 miliardy dolar\xc3\xb3w (11% PKB). Stopa inflacji w pierwszej po\xc5\x82owie 2014 wynosi\xc5\x82a 3,18%._NEWLINE_Odsetek wykwalifikowanych pracownik\xc3\xb3w w Jordanii jest jednym z najwy\xc5\xbcszych w regionie. Rolnictwo stanowi\xc5\x82o ok. 40% PKB na pocz\xc4\x85tku lat 50. XX wieku. W przededniu wojny sze\xc5\x9bciodniowej w czerwcu 1967 roku, by\xc5\x82o to 17%, a w po\xc5\x82owie 1980 6%.\n_START_SECTION_\nZasoby naturalne\n_START_PARAGRAPH_\nZ\xc5\x82o\xc5\xbca fosforanowe w po\xc5\x82udniowej Jordanii czyni\xc4\x85 j\xc4\x85 jednym z najwi\xc4\x99kszych producent\xc3\xb3w i eksporter\xc3\xb3w tego minera\xc5\x82u na \xc5\x9bwiecie. Zosta\xc5\x82y one odkryte przez Amina Kamela Kawara w 1935 roku w Ar-Rusajfa (ok. 15 km na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od Ammanu)._NEWLINE_Planowana jest budowa elektrowni atomowej, sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 z dw\xc3\xb3ch blok\xc3\xb3w o mocy 2 GW._NEWLINE_W 1987 odkryto z\xc5\x82o\xc5\xbca gazu ziemnego wynosz\xc4\x85ce ok. 270 miliard\xc3\xb3w metr\xc3\xb3w sze\xc5\x9bciennych. Pole Risha w pobli\xc5\xbcu granicy z Irakiem produkuje 10 mln m\xc2\xb2 gazu dziennie. Jest on wysy\xc5\x82any do pobliskiej elektrowni i pokrywa ok. 10% zapotrzebowania na energi\xc4\x99 elektryczn\xc4\x85 Jordanii.\n_START_SECTION_\nTurystyka\n_START_PARAGRAPH_\nTurystyka stanowi 10\xe2\x80\x9312% produktu narodowego brutto w 2006 roku W 2010 roku Jordani\xc4\x99 odwiedzi\xc5\x82o 8 milion\xc3\xb3w os\xc3\xb3b. Przychody z turystyki wynios\xc5\x82y w tym samym roku 3,4 miliarda dolar\xc3\xb3w lub je\xc5\x9bli wliczy\xc4\x87 turystyk\xc4\x99 medyczn\xc4\x85 4,4 miliarda dolar\xc3\xb3w._NEWLINE_Jordania posiada \xc5\x9bwiatowej klasy obiekty historyczne i kulturalne (m.in. Petra, D\xc5\xbcarasz) oraz wysoko rozwini\xc4\x99t\xc4\x85 baz\xc4\x99 turystyczn\xc4\x85. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym o\xc5\x9brodkiem turystycznym jest Akaba, po\xc5\x82o\xc5\xbcona nad wybrze\xc5\xbcem Morza Czerwonego._NEWLINE_W Jordanii wyznaczone s\xc4\x85 liczne rezerwaty przyrody, spo\xc5\x9br\xc3\xb3d kt\xc3\xb3rych najwi\xc4\x99kszym jest Dana. Turystyka religijna koncentruje si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie ku g\xc3\xb3rze Nebo oraz miejscowo\xc5\x9bci Madaba._NEWLINE_W 2008 roku oko\xc5\x82o 35 tysi\xc4\x99cy turyst\xc3\xb3w i pielgrzym\xc3\xb3w z Polski odwiedzi\xc5\x82o Jordani\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nTransport\n_START_PARAGRAPH_\nJordania posiada dobrze rozwini\xc4\x99t\xc4\x85 infrastruktur\xc4\x99 transportow\xc4\x85._NEWLINE_W Jordanii znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 trzy mi\xc4\x99dzynarodowe lotniska. Dwa po\xc5\x82o\xc5\xbcone s\xc4\x85 w pobli\xc5\xbcu stolicy kraju \xe2\x80\x93 Ammanu a trzecie w Akabie._NEWLINE_Narodowymi przewo\xc5\xbanikiem jest Royal Jordanian, maj\xc4\x85cy siedzib\xc4\x99 w porcie lotniczym Amman (Queen Alia International Airport).\n_START_SECTION_\nDemografia\n_START_PARAGRAPH_\nW 2012 Jordania mia\xc5\x82a 6,388 mln mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w._NEWLINE_Spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo Jordanii jest bardzo m\xc5\x82ode (ok. 35,8% ludno\xc5\x9bci to osoby poni\xc5\xbcej 15 lat), co jest rezultatem do\xc5\x9b\xc4\x87 wysoko rozwini\xc4\x99tej s\xc5\x82u\xc5\xbcby zdrowia (\xc5\x9brednia d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbcycia: 72 lata) oraz powszechnej wielodzietno\xc5\x9bci. Wy\xc5\xbcszy poziom \xc5\xbcycia w mie\xc5\x9bcie powoduje migracje (82,7% ludno\xc5\x9bci \xc5\xbcyje w miastach) oraz masowe powstawania dzielnic biedy. Szkolnictwo podstawowe obejmuje w zasadzie ca\xc5\x82e spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo, istnieje 20 pa\xc5\x84stwowych i prywatnych szk\xc3\xb3\xc5\x82 wy\xc5\xbcszych. Stosunkowo wielu Jorda\xc5\x84czyk\xc3\xb3w studiuje za granic\xc4\x85._NEWLINE_Analfabetyzm w Jordanii wynosi 3%. W kraju znajduje si\xc4\x99 (stan na 2010) 10 uniwersytet\xc3\xb3w publicznych i 16 prywatnych.\n_START_SECTION_\nKultura\n_START_PARAGRAPH_\nReligia i tradycja odgrywaj\xc4\x85 wa\xc5\xbcn\xc4\x85 rol\xc4\x99 dla wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnego spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa Jordanii. Jorda\xc5\x84czycy \xc5\xbcyj\xc4\x85 w do\xc5\x9b\xc4\x87 tradycyjnym spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwie, kt\xc3\xb3re jest stale pod wi\xc4\x99kszym wp\xc5\x82ywem globalizacji. Jordania jest uznawana za jeden z najbardziej kosmopolitycznych kraj\xc3\xb3w w \xc5\x9bwiecie arabskim._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug ameryka\xc5\x84skiego think tanku Center for Strategic Studies, 90% jorda\xc5\x84skich muzu\xc5\x82man\xc3\xb3w opisuje siebie jako \xe2\x80\x9ereligijnych\xe2\x80\x9d lub \xe2\x80\x9edo\xc5\x9b\xc4\x87 religijnych\xe2\x80\x9d, 52% Jorda\xc5\x84czyk\xc3\xb3w wyra\xc5\xbca opinie i\xc5\xbc praktyki religijne, tak jak sprawy prywatne nale\xc5\xbcy oddzieli\xc4\x87 od \xc5\xbcycia spo\xc5\x82ecznego i politycznego._NEWLINE_Latem odbywa si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzynarodowy festiwal muzyki arabskiej Jerash Festival._NEWLINE_\xc5\x9awi\xc4\x99to niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bci przypada 25 maja. Dniem wolnym od pracy jest pi\xc4\x85tek.'