b'\n_START_ARTICLE_\nWilli M\xc3\xbcnzenberg\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nM\xc3\xbcnzenberg by\xc5\x82 synem wiejskiego ober\xc5\xbcysty Friedricha M\xc3\xbcnzenberga i jego \xc5\xbcony Luise. W latach 1903\xe2\x80\x931904 z przerwami ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82 do jednoklasowej szko\xc5\x82y wiejskiej we Friemarze i Eberst\xc3\xa4dt (ko\xc5\x82o Gothy), a nast\xc4\x99pnie do szko\xc5\x82y ludowej w Gocie. W latach 1904\xe2\x80\x931910 pracowa\xc5\x82 w erfurckiej fabryce obuwia Lingel.\n_START_SECTION_\nM\xc5\x82odzie\xc5\xbc\xc3\xb3wki lewicowe\n_START_PARAGRAPH_\nW 1906 M\xc3\xbcnzenberg wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do socjaldemokratycznej m\xc5\x82odzie\xc5\xbc\xc3\xb3wki Propaganda, kt\xc3\xb3ra zim\xc4\x85 1906\xe2\x80\x931907 do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a do Niemieckiego Stowarzyszenia Wolnych Organizacji M\xc5\x82odzie\xc5\xbcowych (niem. Vereinigung der freien Jugendorganisationen Deutschlands). W 1907 zosta\xc5\x82 przewodnicz\xc4\x85cym jednej z grup lokalnych. W 1908 uczestniczy\xc5\x82 w kongresie m\xc5\x82odzie\xc5\xbc\xc3\xb3wki socjalistycznej w Berlinie, przez co straci\xc5\x82 prac\xc4\x99._NEWLINE_Na prze\xc5\x82omie 1909 i 1910 opu\xc5\x9bci\xc5\x82 Erfurt i uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do Szwajcarii. Od sierpnia 1913 do ko\xc5\x84ca 1913 pracowa\xc5\x82 jako pomocnik w aptece w Zurychu. Tam wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do jednej z grup m\xc5\x82odzie\xc5\xbc\xc3\xb3wki socjalistycznej. W lipcu 1912 zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem zarz\xc4\x85du centralnego m\xc5\x82odzie\xc5\xbc\xc3\xb3wki socjalistycznej oraz redaktorem miesi\xc4\x99cznika \xe2\x80\x9eDie freie Jugend\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Podczas I wojny \xc5\x9bwiatowej kierowa\xc5\x82 sekretariatem mi\xc4\x99dzynarodowej m\xc5\x82odzie\xc5\xbc\xc3\xb3wki w Bernie, gdzie pozna\xc5\x82 Lenina. W 1914 spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce z Trockim i Karolem Radkiem. Jako przedstawiciel m\xc5\x82odzie\xc5\xbc\xc3\xb3wki bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w mi\xc4\x99dzynarodowej konferencji w Kienthal (24\xe2\x80\x9326 kwietnia 1916), w kt\xc3\xb3rej uczestniczyli nastawieni krytycznie do wojny przedstawiciele partii socjaldemokratycznych. W 1917 zosta\xc5\x82 aresztowany za udzia\xc5\x82 w demonstracji i sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 pi\xc4\x99\xc4\x87 miesi\xc4\x99cy w wi\xc4\x99zieniu. W maju 1918 zosta\xc5\x82 ponownie aresztowany. W listopadzie 1918 zosta\xc5\x82 wydalony ze Szwajcarii jako \xe2\x80\x9eniechciany obcokrajowiec\xe2\x80\x9d (niem. missliebiger Ausl\xc3\xa4nder) i \xe2\x80\x9esympatyk rewolucji pa\xc5\xbadziernikowej\xe2\x80\x9d (niem. Anh\xc3\xa4nger der Oktoberrevolution). W Stuttgarcie przy\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 si\xc4\x99 do organizacji Zwi\xc4\x85zku Spartakusa (niem. Spartakusbund). W 1919 zosta\xc5\x82 wybrany na przewodnicz\xc4\x85cego m\xc5\x82odzie\xc5\xbc\xc3\xb3wki mi\xc4\x99dzynarod\xc3\xb3wki komunistycznej. Wiele podr\xc3\xb3\xc5\xbcowa\xc5\x82, m.in. do Austrii, Szwecji i Danii, gdzie nawi\xc4\x85zywa\xc5\x82 kontakty z tamtejszymi komunistami. W 1920 na zaproszenie Radka bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w kongresie Kominternu w Moskwie. W 1921 powt\xc3\xb3rnie pojecha\xc5\x82 do Moskwy na trzeci kongres Kominternu.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 pomocowa\n_START_PARAGRAPH_\nW 1921 dwadzie\xc5\x9bcia milion\xc3\xb3w obywateli RFSRR zosta\xc5\x82o dotkni\xc4\x99tych przez kl\xc4\x99sk\xc4\x99 g\xc5\x82odu. Na pro\xc5\x9bb\xc4\x99 Lenina M\xc3\xbcnzenberg zacz\xc4\x85\xc5\x82 organizowa\xc4\x87 Mi\xc4\x99dzynarodow\xc4\x85 Pomoc Robotnicz\xc4\x85 (niem. Internationale Arbeiterhilfe), pozyskuj\xc4\x85c dla sprawy nie tylko organizacje lewicowe, ale tak\xc5\xbce wielu intelektualist\xc3\xb3w i artyst\xc3\xb3w: K\xc3\xa4the Kollwitz, Alberta Einsteina, George\xe2\x80\x99s Grosza, Arthura Holitschera, Maximiliana Hardena, Heinricha Vogelera, Aleksandra Moisiu, Anatole\xe2\x80\x99a France\xe2\x80\x99a czy Henriego Barbusse\xe2\x80\x99a (tzw. fellow travellers). W kr\xc3\xb3tkim czasie M\xc3\xbcnzenberg zorganizowa\xc5\x82 transporty z \xc5\xbcywno\xc5\x9bci\xc4\x85._NEWLINE_Dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 pomocowa wspierana by\xc5\x82a przez akcje propagandowe nakierowane na ofiarodawc\xc3\xb3w, rozbudzaj\xc4\x85c w nich zainteresowanie RFSRR. K\xc3\xa4the Kollwitz zaprojektowa\xc5\x82a plakat wzywaj\xc4\x85cy do pomocy g\xc5\x82oduj\xc4\x85cym, kt\xc3\xb3ry sta\xc5\x82 si\xc4\x99 symbolem Pomocy Robotniczej._NEWLINE_Ponadto M\xc3\xbcnzenberg anga\xc5\xbcowa\xc5\x82 Pomoc w bezpo\xc5\x9bredni\xc4\x85 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 gospodarcz\xc4\x85 w RFSRR \xe2\x80\x93 dzi\xc4\x99ki wsparciu finansowemu z zachodu zak\xc5\x82ada\xc5\x82 fabryki i budowa\xc5\x82 mieszkania. W 1922 jako delegat Pomocy M\xc3\xbcnzenberg wzi\xc4\x85\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w czwartym \xc5\x9bwiatowym kongresie Kominternu._NEWLINE_Po 1922, kiedy kl\xc4\x99sk\xc4\x99 g\xc5\x82odu uda\xc5\x82o si\xc4\x99 opanowa\xc4\x87, M\xc3\xbcnzenberg spot\xc4\x99gowa\xc5\x82 swoje zaanga\xc5\xbcowanie w budow\xc4\x99 radzieckiej gospodarki. W tym celu powo\xc5\x82a\xc5\x82 do \xc5\xbcycia przedsi\xc4\x99biorstwo Aufbau Industrie und Handels AG, w skr\xc3\xb3cie Aufbau (pol. odbudowa), kt\xc3\xb3re obok zakupu i dystrybucji sowieckich film\xc3\xb3w, emitowa\xc5\x82o akcje i obligacje, by zapewni\xc4\x87 kredyt dla rz\xc4\x85du sowieckiego.\n_START_SECTION_\nKoncern M\xc3\xbcnzenberga\n_START_PARAGRAPH_\nNa potrzeby dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci pomocowej i propagandowej M\xc3\xbcnzenberg stworzy\xc5\x82 ogromny koncern mediowy (tzw. M\xc3\xbcnzenberg-Konzern) \xe2\x80\x93 drugie co do wielko\xc5\x9bci przedsi\xc4\x99biorstwo tego typu w Republice Weimarskiej, po koncernie Alfreda Hugenberga, przez co nazywany by\xc5\x82 Czerwonym Hugenbergiem (niem. Roter Hugenberg)._NEWLINE_Na potrzeby Pomocy za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 najpierw w 1921 wydawnictwo Kosmos-Verlag GmbH, a nast\xc4\x99pnie w 1924 zakupi\xc5\x82 od Feliksa Hallego wydawnictwo Neuer Deutscher Verlag, w kt\xc3\xb3rym zacz\xc4\x85\xc5\x82 ukazywa\xc4\x87 si\xc4\x99 tygodnik \xe2\x80\x9eIllustrierte Sowjetru\xc3\x9fland im Bild\xe2\x80\x9d, przekszta\xc5\x82cony w 1926 w \xe2\x80\x9eArbeiter Illustrierte Zeitung\xe2\x80\x9d (AIZ). W pi\xc5\x9bmie zamieszczano reporta\xc5\xbce i zdj\xc4\x99cia dokumentuj\xc4\x85ce \xc5\xbcycie robotnik\xc3\xb3w na ca\xc5\x82ym \xc5\x9bwiecie. Wkr\xc3\xb3tce nak\xc5\x82ad magazynu przewy\xc5\xbcszy\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\x82 miliona egzemplarzy. M\xc3\xbcnzenberg wydawa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc \xe2\x80\x9eWelt am Abend\xe2\x80\x9d (przej\xc4\x99ty w 1926), \xe2\x80\x9eBerlin am Morgen\xe2\x80\x9d (od 1931), \xe2\x80\x9eNeue Montags-Zeitung\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eUnsere Zeit\xe2\x80\x9d (do 1933 \xe2\x80\x9eDer Rote Aufbau\xe2\x80\x9d), \xe2\x80\x9eDer Weg der Frau\xe2\x80\x9d (od 1931) oraz pismo satyryczne \xe2\x80\x9eEulenspiegel\xe2\x80\x9d (za\xc5\x82o\xc5\xbcone m.in. przez Heinricha Zillego w 1928). Ponadto w sk\xc5\x82ad koncernu M\xc3\xbcnzenberga wchodzi\xc5\x82 klub ksi\xc4\x85\xc5\xbcki \xe2\x80\x9eUniversum-B\xc3\xbccherei f\xc3\xbcr alle\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 wydawnictwo publikuj\xc4\x85ce opr\xc3\xb3cz tekst\xc3\xb3w autor\xc3\xb3w komunistycznych r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc prace pisarzy lewicuj\xc4\x85cych, m.in. Egona Erwina Kischa, Kurta Tucholsky\xe2\x80\x99ego, a tak\xc5\xbce socjalizuj\xc4\x85cych klasyk\xc3\xb3w z zagranicy: Sinclaira Lewisa, Uptona Sinclaira i Jaroslava Ha\xc5\xa1ka._NEWLINE_W 1926 M\xc3\xbcnzenberg za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 Prometheus Film GmbH, by rozprowadza\xc4\x87 i wy\xc5\x9bwietla\xc4\x87 sowieckie filmy na terenie Niemiec, m.in. sprowadzono film Siergieja Eisentsteina Pancernik Potiomkin (1925). W 1927 powo\xc5\x82a\xc5\x82 do \xc5\xbcycia Weltfilm GmbH, kt\xc3\xb3rego zadaniem by\xc5\x82a produkcja i dystrybucja (poprzez partyjne kana\xc5\x82y KPD) film\xc3\xb3w propagandowych adresowanych do robotnik\xc3\xb3w._NEWLINE_W 1929 M\xc3\xbcnzenberg zorganizowa\xc5\x82 w Brukseli kongres przeciwko kolonializmowi i imperializmowi, w kt\xc3\xb3rym uczestniczy\xc5\x82 m.in. Nehru.\n_START_SECTION_\nKongres Das Freie Wort\n_START_PARAGRAPH_\nPo doj\xc5\x9bciu nazist\xc3\xb3w do w\xc5\x82adzy, 19 lutego 1933 M\xc3\xbcnzenberg wraz z socjaldemokratami zorganizowa\xc5\x82 kongres Das Freie Wort (pol. \xe2\x80\x9ewolne s\xc5\x82owo\xe2\x80\x9d) w berli\xc5\x84skiej operze Krolla. W kongresie udzia\xc5\x82 wzi\xc4\x99\xc5\x82o 900 intelektualist\xc3\xb3w m.in. Carl von Ossietzky, Rudolf Olden, Ferdinand T\xc3\xb6nnies, Wolfgang Heine, Otto Lehmann-Ru\xc3\x9fb\xc3\xbcldt, Georg Bernhard, Max Baurer, K\xc3\xa4the Kollwitz, Kurt Grossmann, Albert Einstein, a tak\xc5\xbce Heinrich i Thomas Mann. Publicysta Erich Everth wyg\xc5\x82osi\xc5\x82 p\xc5\x82omienne przem\xc3\xb3wienie na temat obrony wolno\xc5\x9bci prasy. Uczestnicy kongresu podpisali manifest Das Freie Wort zredagowany przez M\xc3\xbcnzenberga._NEWLINE_Jeszcze w trakcie obrad, po wyst\xc4\x85pieniu T\xc3\xb6nniesa na temat wolno\xc5\x9bci nauczania i wolno\xc5\x9bci wypowiedzi (niem. \xc3\x9cber Lehr- und Redefreiheit), interweniowa\xc5\x82y si\xc5\x82y porz\xc4\x85dkowe, kt\xc3\xb3re nakaza\xc5\x82y zebranym opuszczenie sali, a kongres og\xc5\x82oszono za zako\xc5\x84czony.\n_START_SECTION_\nPrasa komunistyczna po po\xc5\xbcarze Reichstagu\n_START_PARAGRAPH_\nBezpo\xc5\x9brednio po po\xc5\xbcarze, NSDAP komentowa\xc5\x82o, \xc5\xbce by\xc5\x82 to \xe2\x80\x9esygna\xc5\x82 do krwawych rozruch\xc3\xb3w i wojny domowej\xe2\x80\x9d. 28 lutego 1933, w noc po\xc5\xbcaru Reichstagu, G\xc3\xb6ring, sprawuj\xc4\x85cy w\xc3\xb3wczas funkcj\xc4\x99 komisarycznego ministra spraw wewn\xc4\x99trznych Prus, wprowadzi\xc5\x82 zakaz wydawania prasy komunistycznej i socjaldemokratycznej. Zamkni\xc4\x99to 200 gazet socjaldemokratycznych i 35 komunistycznych o \xc5\x82\xc4\x85cznym nak\xc5\x82adzie dw\xc3\xb3ch milion\xc3\xb3w egzemplarzy. Wszystkie tytu\xc5\x82y wydawane przez Pomoc zosta\xc5\x82y wstrzymane, a sama dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 wydawnicza Pomocy zakazana._NEWLINE_AIZ oraz \xe2\x80\x9eUnsere Zeit\xe2\x80\x9d zacz\xc4\x99to wydawa\xc4\x87 zagranic\xc4\x85. AIZ wydano ponownie w kwietniu 1933 dzi\xc4\x99ki wydawnictwu prasowemu Joseph Wildner. W numerze zamieszczono m.in. reporta\xc5\xbc Egona Erwina Kischa In den Kasamatten von Spandau. Pismo \xe2\x80\x9eUnsere Zeit\xe2\x80\x9d ukaza\xc5\x82o si\xc4\x99 1 kwietnia 1933 (nr 7/1933) najpierw w Bazylei a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w Pary\xc5\xbcu (np. nr 15/1933). Nast\xc4\x99pnie od 15 wrze\xc5\x9bnia 1933 wydawano w Pradze pismo \xe2\x80\x9eDer Gegen-Angriff\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nRuch antyfaszystowski\n_START_PARAGRAPH_\nZ inicjatywy M\xc3\xbcnzenberga oraz licznych intelektualist\xc3\xb3w, m.in. Clary Zetkin, Herniego Barbusse i Johna Dos Passosa przy centralnym komitecie Pomocy powo\xc5\x82ano do \xc5\xbcycia Niemiecki Komitet Pomocowy (niem. Deutsches Hilfskomitee). Zadaniem komitetu by\xc5\x82o rozpowszechnianie informacji o ofiarach nazizmu, organizacja zebra\xc5\x84 i demonstracji w ich obronie, a tak\xc5\xbce aktywne poparcie walki rewolucyjnej niemieckiej klasy robotniczej. Komitet dysponowa\xc5\x82 adresem kontaktowym w Amsterdamie (Elandstraat 33)._NEWLINE_M\xc3\xbcnzenberg odkupi\xc5\x82 od Pierre\xe2\x80\x99a Leviego wydawnictwo Editions du Carrefour, kt\xc3\xb3re dzia\xc5\x82aj\xc4\x85c pod egid\xc4\x85 Kominternu opublikowa\xc5\x82o w 1934 m.in. zabronione w Niemczech teksty Kischa oraz pierwsz\xc4\x85 Brunatn\xc4\x85 Ksi\xc4\x99g\xc4\x99. Do 1937 w wydawnictwie ukaza\xc5\x82o si\xc4\x99 ok. 50 publikacji w j\xc4\x99z. niemieckim._NEWLINE_W 1935 M\xc3\xbcnzenberg uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do Moskwy, gdzie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 Pomocy Robotniczej zaczyna\xc5\x82a by\xc4\x87 postrzegana jako zagro\xc5\xbcenie. M\xc3\xbcnzenberg zacz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 bardziej anga\xc5\xbcowa\xc4\x87 w sprawy niemieckiego Frontu Ludowego, kt\xc3\xb3rego by\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82inicjatorem oraz \xc5\x9awiatowego Zgromadzenia na Rzecz Pokoju (ang. World Assembly for Peace), obraduj\xc4\x85cego w dniach 7-8 wrze\xc5\x9bnia 1936 w Brukseli. We wrze\xc5\x9bniu 1935 M\xc3\xbcnzenberg zainicjowa\xc5\x82 spotkania niemieckich emigrant\xc3\xb3w, by stworzy\xc4\x87 front antyhitlerowski. Emigranci z kr\xc4\x99g\xc3\xb3w komunistycznych, socjaldemokratycznych i bur\xc5\xbcuazyjnych zacz\xc4\x99li si\xc4\x99 spotyka\xc4\x87 w paryskim Hotelu Lutetia (Boulevard Raspail 51), tworz\xc4\x85c tzw. Kr\xc4\x85g Lutetia (niem. Lutetia-Kreis), kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 za zadanie przygotowanie niemieckiego frontu ludowego. M\xc3\xbcnzenberg by\xc5\x82 zwolennikiem ponadpartyjnej polityki pojednania w obliczu zagro\xc5\xbcenia hitlerowskiego. W lutym 1936, z inicjatywy Heinricha Manna i socjaldemokraty Maxa Brauna odby\xc5\x82a si\xc4\x99 w Hotelu Lutetia pierwsza wi\xc4\x99ksza konferencja niemieckiego Frontu Narodowego, w kt\xc3\xb3rej uczestniczy\xc5\x82o 118 os\xc3\xb3b. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82praca mi\xc4\x99dzy komunistami a demokratami nie uk\xc5\x82ada\xc5\x82a si\xc4\x99 \xe2\x80\x93 budowa frontu jedno\xc5\x9bci zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 niepowodzeniem (1938)._NEWLINE_M\xc3\xbcnzenberg koncentrowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w\xc3\xb3wczas tak\xc5\xbce na pomocy dla Hiszpanii \xe2\x80\x93 w szeregi armii Franco wys\xc5\x82a\xc5\x82 w roli dziennikarza Arthura Koestlera, a nast\xc4\x99pnie opublikowa\xc5\x82 raport Menschenopfert unerh\xc3\xb6rt. Wraz z zachodnimi oddzia\xc5\x82ami Frontu Ludowego skupowa\xc5\x82 u\xc5\xbcywan\xc4\x85 bro\xc5\x84 i rekrutowa\xc5\x82 ochotnik\xc3\xb3w do walki o demokracj\xc4\x99 w Hiszpanii._NEWLINE_W 1938 M\xc3\xbcnzenberg za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 wraz Arthurem Koestlerem pismo \xe2\x80\x9eDie Zukunft\xe2\x80\x9d. Do pierwszego numeru tekst napisa\xc5\x82 m.in. Heinrich Mann. Dla pisma pisali ponadto Lion Feuchtwanger, Oskar Maria Graf, Alfred D\xc3\xb6blin i Tomasz Mann. W dziesi\xc4\x85tym numerze pisma z marca 1939 M\xc3\xbcnzenberg zamie\xc5\x9bci\xc5\x82 artyku\xc5\x82 Alles f\xc3\xbcr die Einheit, w kt\xc3\xb3rym wezwa\xc5\x82 do budowy frontu jedno\xc5\x9bci przeciwko faszyzmowi. \xe2\x80\x9eDie Zukunft\xe2\x80\x9d publikowane by\xc5\x82o przez kolejne wydawnictwo M\xc3\xbcnzenberga pn. Sebastian Brant-Verlag, kt\xc3\xb3re zajmowa\xc5\x82o si\xc4\x99 wydawaniem literatury anty-faszystowskiej, m.in. Janko, der Junge aus Mexiko pi\xc3\xb3ra Ruth Rewald i Unter Freiheitsfahnen Kurta Kerstena.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9amier\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nPo wej\xc5\x9bciu Wehrmachtu do Beneluxu 10 maja 1940, M\xc3\xbcnzenberg \xe2\x80\x93 jako obywatel niemiecki \xe2\x80\x93 zosta\xc5\x82 internowany i przewieziony z Pary\xc5\xbca do obozu Chambaran na po\xc5\x82udniowy wsch\xc3\xb3d od Lyonu. Internowani zdo\xc5\x82ali przekona\xc4\x87 komendanta obozu do ewakuacji z zagro\xc5\xbconego wej\xc5\x9bciem nazist\xc3\xb3w obszaru Plateau de Chambarand. Podczas marszu, 21 maja 1940 M\xc3\xbcnzenberg oddali\xc5\x82 si\xc4\x99 od kolumny w okolicach Charmes z prawdopodobnym zamiarem przedostania si\xc4\x99 do Marsylii a stamt\xc4\x85d do Afryki p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej. 17 pa\xc5\xbadziernika 1940 znaleziono go powieszonego w lesie ko\xc5\x82o Le Caugnet. \xc5\x9amier\xc4\x87 nast\xc4\x85pi\xc5\x82a najprawdopodobniej pomi\xc4\x99dzy 21 a 22 czerwca 1940. W oficjalnym raporcie policji uznano, \xc5\xbce M\xc3\xbcnzenberg zosta\xc5\x82 zamordowany przez w\xc5\x82\xc3\xb3cz\xc4\x99g\xc4\x99. Jednak wielu emigrant\xc3\xb3w z otoczenia M\xc3\xbcnzenberga (m.in. Babette Gross) uwa\xc5\xbca\xc5\x82o, \xc5\xbce mordu dokonali agenci NKWD. Powojenne \xc5\x9bledztwo nie przynios\xc5\x82o rozstrzygaj\xc4\x85cych rezultat\xc3\xb3w. Cho\xc4\x87 nie mo\xc5\xbcna do ko\xc5\x84ca wykluczy\xc4\x87 samob\xc3\xb3jstwa, do dzi\xc5\x9b nie wiadomo, czy M\xc3\xbcnzenberg zosta\xc5\x82 zamordowany przez gestapo, czy przez s\xc5\x82u\xc5\xbcby sowieckie.'