b'\n_START_ARTICLE_\nTytus Dzia\xc5\x82y\xc5\x84ski\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w pa\xc5\x82acu rodowym na rogu Starego Rynku i ul. Franciszka\xc5\x84skiej w Poznaniu. By\xc5\x82 synem Ksawerego (senatora-wojewody Ksi\xc4\x99stwa Warszawskiego i Kr\xc3\xb3lestwa Polskiego; syna wojewody Augustyna Dzia\xc5\x82y\xc5\x84skiego oraz wojewodzianki Anny Radomickiej) i Justyny z Dzieduszyckich. Pierwsze nauki pobiera\xc5\x82 w domu, w latach 1807\xe2\x80\x931812 kszta\xc5\x82ci\xc5\x82 si\xc4\x99 w naukach humanistycznych w Berlinie i Pary\xc5\xbcu, a 1813\xe2\x80\x931815 w szkole politechnicznej w Pradze. Po powrocie do kraju zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 porz\xc4\x85dkowaniem rodzinnego ksi\xc4\x99gozbioru i archiwum w Konarzewie, co obudzi\xc5\x82o w nim zainteresowanie \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ami historycznymi. Z tego okresu datuje si\xc4\x99 pasja kolekcjonowania r\xc4\x99kopis\xc3\xb3w i starodruk\xc3\xb3w, towarzysz\xc4\x85ca mu do ko\xc5\x84ca \xc5\xbcycia. Od 1826 rezydowa\xc5\x82 w odziedziczonym zamku w K\xc3\xb3rniku, kt\xc3\xb3ry przebudowa\xc5\x82 na potrzeby gromadzenia i ekspozycji swojej kolekcji._NEWLINE_Jako jeden z pierwszych Wielkopolan zg\xc5\x82osi\xc5\x82 si\xc4\x99 do szereg\xc3\xb3w powstania listopadowego. S\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 w 2. pu\xc5\x82ku strzelc\xc3\xb3w konnych (jako podporucznik), w kwietniu 1831 przeszed\xc5\x82 do sztabu wodza naczelnego, gdzie by\xc5\x82 jednym z adiutant\xc3\xb3w genera\xc5\x82a Skrzyneckiego. Ostatnie miesi\xc4\x85ce powstania (od sierpnia) sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 w sztabie korpusu genera\xc5\x82a Ramorino. Za udzia\xc5\x82 w powstaniu zosta\xc5\x82 ukarany konfiskat\xc4\x85 maj\xc4\x85tku; jaki\xc5\x9b czas sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 w Galicji, mieszka\xc5\x82 w Krakowie, Wysocku, Zarzeczu, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w maj\xc4\x85tku \xc5\xbcony (Gryzeldy z Zamoyskich) w Oleszycach ko\xc5\x82o Jaros\xc5\x82awia. W 1839 wygra\xc5\x82 proces z rz\xc4\x85dem Prus o zwrot maj\xc4\x85tku i po cofni\xc4\x99ciu sekwestru powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Wielkopolski. Dla obrony nazwy Kurnik przed zniemczeniem dokona\xc5\x82 jej zmiany na K\xc3\xb3rnik. _NEWLINE_Uczestniczy\xc5\x82 w \xc5\xbcyciu politycznym Wielkiego Ksi\xc4\x99stwa Pozna\xc5\x84skiego. Deputowany stanu rycerskiego na sejm prowincjonalny Wielkiego Ksi\xc4\x99stwa Pozna\xc5\x84skiego w 1841, deputowany powiatu pozna\xc5\x84skiego na sejm prowincjonalny 1843 roku. W okresie Wiosny Lud\xc3\xb3w organizowa\xc5\x82 jazd\xc4\x99 w powiecie pozna\xc5\x84skim. Wycofa\xc5\x82 si\xc4\x99 z dzia\xc5\x82a\xc5\x84 zbrojnych po konwencji jaros\xc5\x82awieckiej, ale nie unikn\xc4\x85\xc5\x82 wi\xc4\x99zienia \xe2\x80\x93 sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 miesi\xc4\x85c w twierdzy pozna\xc5\x84skiej. W styczniu 1850 zosta\xc5\x82 wybrany deputowanym do parlamentu niemieckiego w Erfurcie, gdzie bez powodzenia wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 przeciwko w\xc5\x82\xc4\x85czeniu Ksi\xc4\x99stwa Pozna\xc5\x84skiego do Zwi\xc4\x85zku Niemieckiego. Kilkakrotnie sk\xc5\x82ada\xc5\x82 mandat do sejmu pruskiego, protestuj\xc4\x85c przeciwko antypolskiej polityce Prus._NEWLINE_Od 1829 przez wiele lat wydawa\xc5\x82 \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a historyczne. Dzi\xc4\x99ki jego staraniom wydano m.in. Statut litewski (1841), Acta Tomiciana (1852\xe2\x80\x931869, osiem tom\xc3\xb3w), \xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82o pisma do dziej\xc3\xb3w unii Korony Polskiej i W. Ks. Litewskiego (1856\xe2\x80\x931861, dwie cz\xc4\x99\xc5\x9bci). W 1828 wsp\xc3\xb3\xc5\x82zak\xc5\x82ada\xc5\x82 Towarzystwo Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 Rolnictwa, Przemys\xc5\x82u i O\xc5\x9bwiaty, kt\xc3\xb3re jednak nie uzyska\xc5\x82o zatwierdzenia w\xc5\x82adz pruskich. Dzia\xc5\x82a\xc5\x82 na rzecz utworzenia uniwersytetu w Poznaniu, jedn\xc4\x85 z sal swojego pozna\xc5\x84skiego pa\xc5\x82acu przeznaczy\xc5\x82 na publiczne odczyty z r\xc3\xb3\xc5\xbcnych dziedzin. By\xc5\x82 jednym z za\xc5\x82o\xc5\xbcycieli Towarzystwa Przemys\xc5\x82owego Polskiego w Poznaniu w 1848 roku. By\xc5\x82 jednym z tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w Pozna\xc5\x84skiego Towarzystwa Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 Nauk i jego prezesem od 12 lutego 1858. W K\xc3\xb3rniku utworzy\xc5\x82 park, w kt\xc3\xb3rym aklimatyzowa\xc5\x82 wiele gatunk\xc3\xb3w drzew i krzew\xc3\xb3w. Planowa\xc5\x82 za\xc5\x82o\xc5\xbcenie w K\xc3\xb3rniku uczelni rolniczej. By\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem przybranym Towarzystwa Warszawskiego Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 Nauk._NEWLINE_Zmar\xc5\x82 nagle w Poznaniu noc\xc4\x85 z 11 na 12 kwietnia 1861 roku, w tym samym pa\xc5\x82acu, w kt\xc3\xb3rym si\xc4\x99 urodzi\xc5\x82. Zosta\xc5\x82 pochowany w K\xc3\xb3rniku i spoczywa w krypcie rodowej k\xc3\xb3rnickiego ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a. Z ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwa z Gryzeld\xc4\x85 Celestyn\xc4\x85 Zamoysk\xc4\x85 (od 1825) mia\xc5\x82 jednego syna Jana oraz c\xc3\xb3rki El\xc5\xbcbiet\xc4\x99 (po m\xc4\x99\xc5\xbcu Czartorysk\xc4\x85), Jadwig\xc4\x99 (po m\xc4\x99\xc5\xbcu Zamoysk\xc4\x85), Mari\xc4\x99 (po m\xc4\x99\xc5\xbcu Grudzi\xc5\x84sk\xc4\x85), Cecyli\xc4\x99 i Ann\xc4\x99 (jej m\xc4\x99\xc5\xbcem by\xc5\x82 hr. Stanis\xc5\x82aw Potocki).'