b'\n_START_ARTICLE_\nSytuacja prawna i spo\xc5\x82eczna os\xc3\xb3b LGBT w Szwecji\n_START_SECTION_\nPrawo wobec kontakt\xc3\xb3w homoseksualnych\n_START_PARAGRAPH_\nKontakty homoseksualne s\xc4\x85 legalne w Szwecji od 1 lipca 1944 roku. W 1978 roku zr\xc3\xb3wnano ze sob\xc4\x85 wiek os\xc3\xb3b legalnie dopuszczaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 kontakt\xc3\xb3w homo- i heteroseksualnych \xe2\x80\x93 wynosi on 15 lat.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPo 1944 roku wiek uprawniaj\xc4\x85cy do wsp\xc3\xb3\xc5\x82\xc5\xbcycia seksualnego dla gej\xc3\xb3w wynosi\xc5\x82 18 lat. W 1987 stworzono prawo przeciwko seksowi w gejowskich \xc5\x82a\xc5\xbaniach i homoseksualnej prostytucji, by zmniejszy\xc4\x87 rozprzestrzenianie si\xc4\x99 wirusa HIV. Zosta\xc5\x82o ono zniesione w 2004. Szwecja by\xc5\x82a pierwszym krajem na \xc5\x9bwiecie, kt\xc3\xb3ry wprowadzi\xc5\x82 tak\xc4\x85 regulacj\xc4\x99. Transwestytyzm zosta\xc5\x82 wykre\xc5\x9blony z listy chor\xc3\xb3b 1 stycznia 2009.\n_START_SECTION_\nKrwiodawstwo\n_START_PARAGRAPH_\nJesieni\xc4\x85 2008 Narodowa Rada Zdrowia i Zasi\xc5\x82k\xc3\xb3w zaproponowa\xc5\x82a, by m\xc4\x99\xc5\xbcczy\xc5\xbani maj\xc4\x85cy kontakty seksualne z m\xc4\x99\xc5\xbcczyznami mieli prawo do bycia dawcami krwi, jednak dopiero po p\xc3\xb3\xc5\x82rocznej przerwie od ostatniego wsp\xc3\xb3\xc5\x82\xc5\xbcycia seksualnego. Wcze\xc5\x9bniejsza propozycja dotycz\xc4\x85ca tej samej sprawy zosta\xc5\x82a odrzucona w 2006. Od 1 marca 2010 m\xc4\x99\xc5\xbcczy\xc5\xbani uprawiaj\xc4\x85cy seks z m\xc4\x99\xc5\xbcczyznami mieli by\xc4\x87 krwiodawcami, ale dopiero po roku abstynencji seksualnej, jednak banki krwi odrzuci\xc5\x82y to prawo, odwlekaj\xc4\x85c jego wej\xc5\x9bcie w \xc5\xbcycie co najmniej do 1 pa\xc5\xbadziernika 2011.\n_START_SECTION_\nOchrona prawna przed dyskryminacj\xc4\x85\n_START_PARAGRAPH_\nSzwedzkie prawo gwarantuje og\xc3\xb3lny zakaz dyskryminacji, m. in. ze wzgl\xc4\x99du na orientacj\xc4\x99 seksualn\xc4\x85. Zosta\xc5\x82 on zawarty w konstytucji, kodeksie karnym z 1 lipca 1987 (gdzie zakazuje si\xc4\x99 homofobicznych wypowiedzi, tzw. mowy nienawi\xc5\x9bci) i w kodeksie pracy z 1999 r._NEWLINE_W 2008 transgenderyzm i wykazywanie cech p\xc5\x82ci przeciwnej zosta\xc5\x82y dodane do ujednoliconego prawa antydyskryminacyjnego, kt\xc3\xb3re wesz\xc5\x82o w \xc5\xbcycie 1 stycznia 2009._NEWLINE_Do 1 stycznia 2009 stanowisko szwedzkiego rzecznika (ombudsmana) przeciwko dyskryminacji ze wzgl\xc4\x99du na orientacj\xc4\x99 seksualn\xc4\x85 (szw. Ombudsmannen mot diskriminering p\xc3\xa5 grund av sexuell l\xc3\xa4ggning), zwany HomO, przesta\xc5\x82o istnie\xc4\x87, poniewa\xc5\xbc po\xc5\x82\xc4\x85czono wszystkich ombudsman\xc3\xb3w zajmuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 dyskryminacj\xc4\x85 w jedn\xc4\x85 funkcj\xc4\x99: Szwedzkiego Ombudsmana R\xc3\xb3wno\xc5\x9bci. Istniej\xc4\x85ce wcze\xc5\x9bniej prawa przeciwko dyskryminacji zosta\xc5\x82y zast\xc4\x85pione przez now\xc4\x85 ustaw\xc4\x99 antydyskryminacyjn\xc4\x85. Termin HomO oznacza\xc5\x82 zar\xc3\xb3wno funkcj\xc4\x99, jak i osob\xc4\x99 j\xc4\x85 sprawuj\xc4\x85c\xc4\x85. Ostatnim HomO by\xc5\x82 Hans Ytterberg.\n_START_SECTION_\nAzyl\n_START_PARAGRAPH_\nSzwedzkie przepisy prawne przyznaj\xc4\x85 osobom prawo do ubiegania si\xc4\x99 o azyl polityczny z powodu prze\xc5\x9bladowa\xc5\x84 przez wzgl\xc4\x85d na orientacj\xc4\x99 seksualn\xc4\x85 lub to\xc5\xbcsamo\xc5\x9b\xc4\x87 p\xc5\x82ciow\xc4\x85 we w\xc5\x82asnym kraju.\n_START_SECTION_\nPrawa os\xc3\xb3b transp\xc5\x82ciowych\n_START_PARAGRAPH_\n1 lipca 1972 Szwecja sta\xc5\x82a si\xc4\x99 pierwszym krajem na \xc5\x9bwiecie, kt\xc3\xb3ry zezwoli\xc5\x82 na prawn\xc4\x85 zmian\xc4\x99 p\xc5\x82ci osobom transp\xc5\x82ciowym oraz zapewni\xc5\x82 im darmow\xc4\x85 terapi\xc4\x99 hormonaln\xc4\x85. Jest to mo\xc5\xbcliwe zar\xc3\xb3wno po pe\xc5\x82nej operacji korekty p\xc5\x82ci, jak i po cz\xc4\x99\xc5\x9bciowej przy jednoczesnym przyjmowaniu hormon\xc3\xb3w - pod warunkiem, \xc5\xbce osoba spe\xc5\x82ni kilka wyznaczonych warunk\xc3\xb3w. Musi ona posiada\xc4\x87 obywatelstwo szwedzkie, mie\xc4\x87 uko\xc5\x84czone osiemna\xc5\x9bcie lat, by\xc4\x87 stanu wolnego, by\xc4\x87 wysterylizowana i \xc5\xbcy\xc4\x87 od dw\xc3\xb3ch lat jako osoba p\xc5\x82ci przeciwnej. W roku 2007 prawo zosta\xc5\x82o ponownie rozpatrzone z pojawieniem si\xc4\x99 propozycji zniesienia kilku wymog\xc3\xb3w: obywatelstwa szwedzkiego, stanu wolnego, przebytej sterylizacji. Przedstawiono pomys\xc5\x82 ministrowi Narodowej Rady Zdrowia i Zasi\xc5\x82k\xc3\xb3w, cz\xc5\x82onkowi partii chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skich demokrat\xc3\xb3w. Szwedzki Ombudsman Przeciwko Dyskryminacji oraz Szwedzka Federacja na rzecz Praw Lesbijek, Gej\xc3\xb3w, Os\xc3\xb3b Biseksualnych i Transp\xc5\x82ciowych zapytali o przysz\xc5\x82e losy owej zmiany. Wed\xc5\x82ug szwedzkiego Departamentu Zdrowia i Spraw Spo\xc5\x82ecznych propozycja jest wci\xc4\x85\xc5\xbc oceniana, lecz jest zbyt wadliwa, by sta\xc4\x87 si\xc4\x99 podstaw\xc4\x85 nowego prawa.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie os\xc3\xb3b LGBT w kraju\n_START_PARAGRAPH_\nSzwedzi nale\xc5\xbc\xc4\x85 do spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stw bardzo tolerancyjnych wobec os\xc3\xb3b homoseksualnych. Badania przeprowadzone w 2019 na zlecenie Unii Europejskiej wykaza\xc5\x82y, i\xc5\xbc 92% Szwed\xc3\xb3w popiera legalizacj\xc4\x99 ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stw os\xc3\xb3b tej samej p\xc5\x82ci. Szwecja jest pierwszym krajem na \xc5\x9bwiecie, kt\xc3\xb3ry usun\xc4\x85\xc5\x82 homoseksualizm z listy chor\xc3\xb3b, co przyczyni\xc5\x82o si\xc4\x99 do wizerunku tego kraju jako wspieraj\xc4\x85cego prawa os\xc3\xb3b homoseksualnych._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug sonda\xc5\xbcu przeprowadzonego przez Pew Global Attitudes Project w 2007 roku 86% Szwed\xc3\xb3w uwa\xc5\xbca\xc5\x82o, \xc5\xbce homoseksualizm powinien by\xc4\x87 akceptowany przez spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo. Przeciwnego zdania by\xc5\x82o 9% obywateli._NEWLINE_Szwedzka Riksf\xc3\xb6rbundet f\xc3\xb6r homosexuellas, bisexuellas och transpersoners r\xc3\xa4ttigheter (RFSL) to jedna z najstarszych organizacji LGBT na \xc5\x9bwiecie. Zosta\xc5\x82a za\xc5\x82o\xc5\xbcona w pa\xc5\xbadzierniku 1950 jako oddzia\xc5\x82 Du\xc5\x84skiej Federacji za\xc5\x82o\xc5\xbconej w 1948. W kwietniu 1952 RFSL przyj\xc4\x99\xc5\x82a swoj\xc4\x85 obecn\xc4\x85 nazw\xc4\x99 i zacz\xc4\x99\xc5\x82a dzia\xc5\x82a\xc4\x87 jako niezale\xc5\xbcna organizacja. Obecnie posiada dwadzie\xc5\x9bcia osiem oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w w ca\xc5\x82ej Szwecji - od Pite\xc3\xa5 na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy do Malm\xc3\xb6 na po\xc5\x82udniu i liczy ponad 6000 cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w. RFSL zajmuje si\xc4\x99 lobbingiem, rozpowszechnianiem informacji oraz organizowaniem wydarze\xc5\x84 spo\xc5\x82ecznych i popieraj\xc4\x85cych r\xc3\xb3\xc5\xbcne akcje. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuje z Mi\xc4\x99dzynarodowym Stowarzyszeniem Lesbijek i Gej\xc3\xb3w i organizacjami LGBT z s\xc4\x85siednich kraj\xc3\xb3w. Organizacja ta obs\xc5\x82uguje centra doradcze dla kobiet i m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn w Sztokholmie, G\xc3\xb6teborgu i Malm\xc3\xb6. Centra te s\xc4\x85 przeznaczone dla os\xc3\xb3b, kt\xc3\xb3re chc\xc4\x85 porozmawia\xc4\x87 o coming oucie, seksie, HIV, AIDS i innych kwestiach zdrowotnych._NEWLINE_Wydawane s\xc4\x85 tu publikacje, dzia\xc5\x82aj\xc4\x85 liczne organizacje o zasi\xc4\x99gu og\xc3\xb3lnokrajowym jak i regionalnym, zajmuj\xc4\x85ce si\xc4\x99 niesieniem pomocy przedstawicielom LGBT. Ka\xc5\xbcdego roku ulicami stolicy maszeruj\xc4\x85 parady mniejszo\xc5\x9bci seksualnych (gay pride parade). Najliczniejsz\xc4\x85 tego typu manifestacj\xc4\x85 by\xc5\x82a parada w 2005, kt\xc3\xb3ra zgromadzi\xc5\x82a oko\xc5\x82o 11\xc2\xa0000 uczestnik\xc3\xb3w. Stockholm Pride to najwi\xc4\x99kszy i najstarszy festiwal organizowany co roku od 1998. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych latach organizowano festiwale w G\xc3\xb6teborgu, Malm\xc3\xb6 i Uppsali, a tak\xc5\xbce mniej huczne wydarzenia w mniejszych gminach._NEWLINE_Szwedzki ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 protestancki jest jednym z najbardziej otwartych wobec par homoseksualnych ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w na \xc5\x9bwiecie. Od 1997 rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 udzielanie b\xc5\x82ogos\xc5\x82awie\xc5\x84stw (nie \xc5\x9blub\xc3\xb3w) parom homoseksualnym. W 2005 zadecydowa\xc5\x82 o udzielaniu \xc5\x9blub\xc3\xb3w osobom tej samej p\xc5\x82ci - \xc5\x9bluby te s\xc4\x85 udzielane od 1 stycznia 2008. W 2007 szwedzcy ksi\xc4\x99\xc5\xbca lutera\xc5\x84scy uczestniczyli w paradzie gej\xc3\xb3w i lesbijek w Sztokholmie i b\xc5\x82ogos\xc5\x82awili ca\xc5\x82\xc4\x85 manifestacj\xc4\x99.'