b'\n_START_ARTICLE_\nTaharka\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tkowe lata panowania\n_START_PARAGRAPH_\nSamodzieln\xc4\x85 w\xc5\x82adz\xc4\x99 w Egipcie sprawowa\xc5\x82 w latach 690-664 p.n.e., jednak\xc5\xbce mo\xc5\xbcna go uwa\xc5\xbca\xc4\x87 za w\xc5\x82adc\xc4\x99 ju\xc5\xbc od pocz\xc4\x85tkowych lat panowania Szabataki. Po \xc5\x9bmierci Szabataki, kt\xc3\xb3ra wed\xc5\x82ug Manetona nast\xc4\x85pi\xc5\x82a z r\xc4\x85k Taharki, przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 on o\xc5\x9brodek w\xc5\x82adzy do Tanis, zdaj\xc4\x85c sobie spraw\xc4\x99 z tego, i\xc5\xbc jedynie stamt\xc4\x85d mo\xc5\xbce skutecznie przeciwstawi\xc4\x87 si\xc4\x99 narastaj\xc4\x85cemu zagro\xc5\xbceniu ze strony Asyrii. W\xc5\x82adz\xc4\x99 w Tebach pozostawi\xc5\x82 swemu zaufanemu krewnemu - Montuemhatowi, kt\xc3\xb3ry posiada\xc5\x82 jedynie tytularn\xc4\x85 godno\xc5\x9b\xc4\x87 kap\xc5\x82ana i czwartego proroka Amona, a w rzeczywisto\xc5\x9bci sprawowa\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 gubernatora G\xc3\xb3rnego Egiptu i burmistrza Teb oraz swej siostrze Szepenupet II, boskiej ma\xc5\x82\xc5\xbconce Amona, kt\xc3\xb3ra sprawowa\xc5\x82a w\xc5\x82adz\xc4\x99 duchown\xc4\x85. Po obj\xc4\x99ciu w\xc5\x82adzy ca\xc5\x82\xc4\x85 sw\xc4\x85 energi\xc4\x99 skierowa\xc5\x82 Taharka na unormowanie spraw administracyjnych i gospodarczych kraju. Okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 on doskona\xc5\x82ym organizatorem i sprawnym wykonawc\xc4\x85 podj\xc4\x99tych plan\xc3\xb3w, co wkr\xc3\xb3tce zaowocowa\xc5\x82o osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciem wzgl\xc4\x99dnej stabilizacji w G\xc3\xb3rnym Egipcie. Efektem tego by\xc5\x82 szeroki program budowlany realizowany g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w Karnaku - uchodzi za jednego z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych autor\xc3\xb3w przebudowy - i Medinet Habu oraz wielu o\xc5\x9brodkach kultu w G\xc3\xb3rnym Egipcie i Nubii, m.in. w Napacie, gdzie rozbudowa\xc5\x82 \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni\xc4\x99 Amona, w Meroe, Kawa, Semna, Kasr Ibrim, Buhen, Faras oraz na File, ale r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w Delcie w Athribis._NEWLINE_O ile sytuacja w G\xc3\xb3rnym Egipcie osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a stan wzgl\xc4\x99dnej stabilizacji, charakteryzuj\xc4\x85cy si\xc4\x99 zjednoczeniem i wzmocnieniem w\xc5\x82adzy oraz rozwojem gospodarczym, o tyle w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Egiptu nadal by\xc5\x82a niezwykle skomplikowana g\xc5\x82\xc3\xb3wnie za przyczyn\xc4\x85 rozbicia dzielnicowego - podzia\xc5\x82u w\xc5\x82adzy oraz roszczeniami do w\xc5\x82adzy licznych rod\xc3\xb3w ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99cych oraz nieustannym zagro\xc5\xbceniem ze strony Asyrii.\n_START_SECTION_\nPierwsze starcie z Asyri\xc4\x85\n_START_PARAGRAPH_\nW czasie panowania Szabataki, Taharka b\xc4\x99d\xc4\x85c wsp\xc3\xb3\xc5\x82w\xc5\x82adc\xc4\x85 oraz g\xc5\x82\xc3\xb3wnodowodz\xc4\x85cym si\xc5\x82 egipskich toczy\xc5\x82 walki z w\xc5\x82adc\xc4\x85 asyryjskim Sennacherybem na terenach Judy i Palestyny. W wyniku tych walk i wycofaniu si\xc4\x99 Taharki, wojska asyryjskie bezpo\xc5\x9brednio zagrozi\xc5\x82y Egiptowi, staj\xc4\x85c u jego granic. Jednak\xc5\xbce nie dosz\xc5\x82o do ostatecznego rozstrzygni\xc4\x99cia, gdy\xc5\xbc armia asyryjska odst\xc4\x85pi\xc5\x82a od granic Egiptu i wycofa\xc5\x82a si\xc4\x99 do Asyrii. W roku 681 p.n.e. Sennacheryb zosta\xc5\x82 zamordowany przez dw\xc3\xb3ch ze swoich syn\xc3\xb3w, a tron po nim obj\xc4\x85\xc5\x82 jego najm\xc5\x82odszy syn Asarhaddon. Jego panowaniu przy\xc5\x9bwieca\xc5\x82y dwa cele. Po pierwsze podporz\xc4\x85dkowanie i uspokojenie Babilonii. Po wt\xc3\xb3re zdobycie Egiptu. Aby pokona\xc4\x87 Tahark\xc4\x99 postanowi\xc5\x82 wykorzysta\xc4\x87 rozbicie w\xc5\x82adzy i sk\xc5\x82\xc3\xb3cenie rod\xc3\xb3w ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99cych z teren\xc3\xb3w Delty oraz, jak s\xc4\x85dzi\xc5\x82, powszechn\xc4\x85 w Egipcie niech\xc4\x99\xc4\x87 do Kuszyt\xc3\xb3w. W 679 roku p.n.e. wojska asyryjskie zdoby\xc5\x82y graniczne miasto Arza, niegdy\xc5\x9b zdobyte i p\xc3\xb3\xc5\xbaniej utracone przez Sennacheryba. Aby zatrzyma\xc4\x87 si\xc5\x82y asyryjskie, Taharka wznieca\xc5\x82 i wspiera\xc5\x82 wszelkie dzia\xc5\x82ania antyasyryjskie w Palestynie, Syrii i Fenicji. W 677 roku p.n.e. wznieci\xc5\x82 bunt antyasyryjski w Sydonie, kt\xc3\xb3rego zlikwidowanie zaj\xc4\x99\xc5\x82o Asarhaddonowi a\xc5\xbc oko\xc5\x82o trzech lat. Ponadto Asarhaddon zwi\xc4\x85zany walkami ze Scytami i Kimerami musia\xc5\x82 zaniecha\xc4\x87 wyprawy na Egipt. Wszelkie te dzia\xc5\x82ania odsuwa\xc5\x82y bezpo\xc5\x9brednie zagro\xc5\xbcenie teren\xc3\xb3w Egiptu. Ostatecznie w 674 roku p.n.e. w\xc5\x82adca asyryjski zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 rozpocz\xc4\x85\xc4\x87 inwazj\xc4\x99. Wykorzysta\xc5\x82 w tym celu ludy arabskie zamieszka\xc5\x82e w okolicach Morza Martwego, a w zamian za pomoc, chc\xc4\x85c uzyska\xc4\x87 przynajmniej ich neutralno\xc5\x9b\xc4\x87, dokona\xc5\x82 zwrotu zdobyczy zagarni\xc4\x99tych niegdy\xc5\x9b przez jego ojca Sennacheriba. Do spotkania si\xc5\x82 Taharki i Asarhaddona dosz\xc5\x82o w okolicach Askalon. Wybuch\xc5\x82 tam bunt antyasyryjski. Ponadto w samej Asyrii wybuch\xc5\x82y zamieszki. W wyniku starcia oraz trudnej sytuacji wewn\xc4\x99trznej w pa\xc5\x84stwie, wojska asyryjskie zmuszone by\xc5\x82y cofn\xc4\x85\xc4\x87 si\xc4\x99. Pierwsz\xc4\x85 batali\xc4\x99 wygra\xc5\x82 Taharka. Wkr\xc3\xb3tce jednak w\xc5\x82adca asyryjski mia\xc5\x82 ponownie uderzy\xc4\x87 na Egipt znacznie wi\xc4\x99kszymi si\xc5\x82ami.\n_START_SECTION_\nDrugie starcie z Asyri\xc4\x85\n_START_PARAGRAPH_\nPo wygranej batalii z Asarhaddonem, Taharka niezmiennie wspiera\xc5\x82 wszelkie dzia\xc5\x82ania zmierzaj\xc4\x85ce do os\xc5\x82abienia Asyrii i odbudowy wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w egipskich w Syrii, Fenicji i Palestynie. Jak si\xc4\x99 wydaje d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82 do odbudowy imperium i przywr\xc3\xb3cenia mocarstwowej roli Egiptu we wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci basenu Morza \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnego. Realizuj\xc4\x85c ten cel stworzy\xc5\x82 koalicj\xc4\x99 anty-asyryjsk\xc4\x85, wspieraj\xc4\x85c najmniejsze nawet przejawy dzia\xc5\x82a\xc5\x84 korzystnych dla realizacji swych plan\xc3\xb3w. Jednak\xc5\xbce Asarhaddon po opanowaniu niepokoj\xc3\xb3w wewn\xc4\x99trznych powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do plan\xc3\xb3w zdobycia Egiptu. Okaza\xc5\x82o si\xc4\x99 jasne, i\xc5\xbc nie osi\xc4\x85gnie swych cel\xc3\xb3w bez pokonania kr\xc3\xb3lestw w Syropalestynie i zlikwidowania wp\xc5\x82ywu Taharki w tym rejonie. Oko\xc5\x82o 671 roku p.n.e. wojska asyryjskie ponownie wyruszy\xc5\x82y na podb\xc3\xb3j Egiptu. Wkr\xc3\xb3tce opanowa\xc5\x82y i zdoby\xc5\x82y Tyr i Gaz\xc4\x99 i zaj\xc4\x99\xc5\x82y ca\xc5\x82\xc4\x85 niemal Cylicj\xc4\x99 i Palestyn\xc4\x99, a nast\xc4\x99pnie przesz\xc5\x82y przez Synaj i stan\xc4\x99\xc5\x82y u granic Egiptu. Szybko pokonawszy graniczne garnizony egipskie, po dwutygodniowej kampanii obleg\xc5\x82y Memfis, kt\xc3\xb3re wkr\xc3\xb3tce zosta\xc5\x82o zdobyte, spl\xc4\x85drowane i zrujnowane. Po upadku Memfis w kr\xc3\xb3tkim czasie ca\xc5\x82y obszar Delty zosta\xc5\x82 opanowany przez naje\xc5\xbad\xc5\xbac\xc3\xb3w, a ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99ta licznych pa\xc5\x84stewek z\xc5\x82o\xc5\xbcyli ho\xc5\x82d Asarhaddonowi. Wobec znacznej przewagi wroga i nast\xc4\x99puj\xc4\x85cych po sobie pora\xc5\xbcek, Taharka zmuszony by\xc5\x82 wycofa\xc4\x87 swoje si\xc5\x82y na po\xc5\x82udnie do Teb. Wkr\xc3\xb3tce jednak i tu dosi\xc4\x99gn\xc4\x99\xc5\x82y go wojska asyryjskie rozpoczynaj\xc4\x85c obl\xc4\x99\xc5\xbcenie miasta. St\xc4\x85d tak\xc5\xbce Taharka zmuszony by\xc5\x82 wycofa\xc4\x87 si\xc4\x99 na g\xc5\x82\xc4\x99bokie zaplecze, a\xc5\xbc do swej macierzystej Napaty. Teby jednak nie zosta\xc5\x82y zdobyte, gdy\xc5\xbc pozostawieni bez asyryjskiego nadzoru ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99ta Delty wszcz\xc4\x99li spiski, d\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85c do ponownego uzyskania swych wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w sprzed inwazji. Na wie\xc5\x9b\xc4\x87 o tym Asarhaddon zarz\xc4\x85dzi\xc5\x82 odwr\xc3\xb3t. Sam w\xc5\x82adca oraz znaczne si\xc5\x82y asyryjskie nie mogli jednak pozostawa\xc4\x87 d\xc5\x82ugo poza swym krajem, trapionym nadal niepokojami wewn\xc4\x99trznymi oraz nieustannie zagro\xc5\xbconym przez azjatyckie plemiona z p\xc3\xb3\xc5\x82nocy. Asarhaddon dokona\xc5\x82 zmian personalnych na kluczowych stanowiskach, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w\xc5\x9br\xc3\xb3d w\xc5\x82adc\xc3\xb3w pa\xc5\x84stewek w Delcie. Pozostawi\xc5\x82 nieliczne garnizony wojskowe pod nadzorem swych zaufanych namiestnik\xc3\xb3w, i opu\xc5\x9bci\xc5\x82 Egipt. Taharka w praktyce niepokonany, stopniowo odbudowywa\xc5\x82 swe zwierzchnictwo nad G\xc3\xb3rnym Egiptem, wypieraj\xc4\x85c garnizony asyryjskie, pr\xc4\x85c coraz dalej na p\xc3\xb3\xc5\x82noc. Po wycofaniu si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnych si\xc5\x82 asyryjskich wszcz\xc4\x85\xc5\x82 bunty przeciw okupantom. Oko\xc5\x82o 669 roku p.n.e. odzyska\xc5\x82 Memfis i przywr\xc3\xb3ci\xc5\x82 swe zwierzchnictwo nad pa\xc5\x84stewkami ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t Delty. Na wie\xc5\x9b\xc4\x87 o tym, Asarhaddon ponownie zabra\xc5\x82 wielk\xc4\x85 armi\xc4\x99 i wyruszy\xc5\x82 na Egipt. W czasie trwania tej wyprawy, w 668 roku p.n.e., w drodze do Egiptu, w Harranie zachorowa\xc5\x82 i zmar\xc5\x82. Okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 jednak zapobiegliwym w\xc5\x82adc\xc4\x85, kt\xc3\xb3ry zadba\xc5\x82 o podzia\xc5\x82 w\xc5\x82adzy w swym pa\xc5\x84stwie. Ustali\xc5\x82, i\xc5\xbc w\xc5\x82adz\xc4\x99 w Asyrii obejmie jeden z jego syn\xc3\xb3w - Aszurbanipal, a w Babilonii drugi - Szamasz-szuma-ukin. Wola jego zosta\xc5\x82a uszanowana i przej\xc4\x99cie w\xc5\x82adzy odby\xc5\x82o si\xc4\x99 bez niepokoj\xc3\xb3w wewn\xc4\x99trznych.\n_START_SECTION_\nTrzecie starcie z Asyri\xc4\x85 - najazd Assurbanipala\n_START_PARAGRAPH_\nPo obj\xc4\x99ciu w\xc5\x82adzy Assurbanipal kontynuowa\xc5\x82 polityk\xc4\x99 swego ojca wobec Egiptu, staraj\xc4\x85c si\xc4\x99 utrzyma\xc4\x87 dotychczasowe zdobycze oraz rozszerza\xc4\x87 panowanie asyryjskie nad Nilem. W tym celu w 667 roku p.n.e. wyruszy\xc5\x82 do Egiptu z wielk\xc4\x85 armi\xc4\x85, w sk\xc5\x82ad kt\xc3\xb3rej opr\xc3\xb3cz asyryjskiego trzonu wchodzili r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc mieszka\xc5\x84cy Fenicji, Syrii, Cypru oraz niech\xc4\x99tni Kuszytom Egipcjanie, pochodz\xc4\x85cy z ksi\xc4\x99stw Delty. Po kr\xc3\xb3tkim obl\xc4\x99\xc5\xbceniu Memfis miasto upad\xc5\x82o, a Taharka po raz wt\xc3\xb3ry zmuszony by\xc5\x82 je opu\xc5\x9bci\xc4\x87 i schroni\xc4\x87 si\xc4\x99 w Tebach. Armia asyryjska wkr\xc3\xb3tce jednak dotar\xc5\x82a i tu, oblegaj\xc4\x85c miasto. W czasie swego pochodu przez Egipt, Assurbanipal obsadzi\xc5\x82 wszelkie stanowiska administracyjne nowymi lud\xc5\xbami w miejsce zbieg\xc5\x82ych urz\xc4\x99dnik\xc3\xb3w, mianowanych przez jego ojca. Lokalni w\xc5\x82adcy ksi\xc4\x99stw Delty tym razem pozostali wierni Taharce, jednak\xc5\xbce nie odwa\xc5\xbcyli si\xc4\x99 otwarcie wyst\xc4\x85pi\xc4\x87 przeciwko Asyryjczykom. Uczynili to dopiero gdy armia Assurbanipala znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 daleko na po\xc5\x82udniu, oblegaj\xc4\x85c Teby w 666 roku p.n.e. Dosz\xc5\x82o wtedy w Delcie do wybuch powstania przeciw asyryjskiemu okupantowi. Zmusi\xc5\x82o to Assurbanipala do odst\xc4\x85pienia spod Teb i powrotu na p\xc3\xb3\xc5\x82noc. Armia asyryjska szybko i z ca\xc5\x82\xc4\x85 bezwzgl\xc4\x99dno\xc5\x9bci\xc4\x85, niezwykle krwawo st\xc5\x82umi\xc5\x82a powstanie, karz\xc4\x85c wielu uczestnik\xc3\xb3w spisku \xc5\x9bmierci\xc4\x85 oraz wielu wywo\xc5\xbc\xc4\x85c do stolicy Asyrii - Niniwy. Niezwyk\xc5\x82y zmys\xc5\x82 polityczny, jakim obdarzony by\xc5\x82 Assurbanipal kaza\xc5\x82 mu kilku przyw\xc3\xb3dcom spisku darowa\xc4\x87 \xc5\xbcycie oraz wykorzysta\xc4\x87 ich do realizacji swych plan\xc3\xb3w podporz\xc4\x85dkowania Egiptu. Jednym z nich by\xc5\x82 Necho, kt\xc3\xb3ry wraz z rodzin\xc4\x85 zosta\xc5\x82 uprowadzony do Asyrii. Wkr\xc3\xb3tce zosta\xc5\x82 odes\xc5\x82any z powrotem do Delty i tam ustanowiony w\xc5\x82adc\xc4\x85 Sais, a jego syn Psametych w\xc5\x82adc\xc4\x85 Athribis. Obaj stali si\xc4\x99 za\xc5\x82o\xc5\xbcycielami nowej, XXVI dynastii, b\xc4\x99d\xc4\x85c jednocze\xc5\x9bnie narz\xc4\x99dziem w r\xc4\x99kach w\xc5\x82adcy asyryjskiego. W czasie obl\xc4\x99\xc5\xbcenia Teb, Taharka zdo\xc5\x82a\xc5\x82 wydosta\xc4\x87 si\xc4\x99 z miasta i wycofa\xc5\x82 si\xc4\x99 daleko na po\xc5\x82udnie do rodzimej Napaty. Nigdy ju\xc5\xbc nie powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Egiptu, rezygnuj\xc4\x85c z dalszej w\xc5\x82adzy. Jego nast\xc4\x99pc\xc4\x85 w Egipcie zosta\xc5\x82 jego bratanek Tanutamon, syn Szabataki i kr\xc3\xb3lowej Kalhat.\n_START_SECTION_\nPiramida Taharki\n_START_PARAGRAPH_\nTaharka przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 kr\xc3\xb3lewsk\xc4\x85 nekropol\xc4\x99 na zachodni brzeg Nilu, do Nuri. Jego piramida jest jedn\xc4\x85 z najwi\xc4\x99kszych w ca\xc5\x82ej nekropoli w\xc5\x82adc\xc3\xb3w napata\xc5\x84skich. Stanowi rozwini\xc4\x99t\xc4\x85 form\xc4\x99 w stosunku do grob\xc3\xb3w poprzednik\xc3\xb3w. R\xc3\xb3\xc5\xbcnica polega na zamianie tunelu pod piramid\xc4\x85 na niewielki przedsionek i zamianie niewielkiej komory grobowej, w poprzednich konstrukcjach, na du\xc5\xbc\xc4\x85 sal\xc4\x99 podzielon\xc4\x85 na trzy nawy rz\xc4\x99dami kamiennych filar\xc3\xb3w. Wok\xc3\xb3\xc5\x82 obydwu pomieszcze\xc5\x84 wykuto ok\xc3\xb3lny korytarz po\xc5\x82\xc4\x85czony schodami z sal\xc4\x85. Ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 jednak stanowi konstrukcj\xc4\x99 nie odbiegaj\xc4\x85c\xc4\x85 zasadniczo od projektu wprowadzonego przez Szabak\xc4\x99. Istniej\xc4\x85 powa\xc5\xbcne w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci, czy Taharka kiedykolwiek spocz\xc4\x85\xc5\x82 w swej piramidzie w Nuri. Podczas wykopalisk, prowadzonych tu w latach 1916-1918 archeolodzy ameryka\xc5\x84scy nie odnale\xc5\xbali \xc5\xbcadnych \xc5\x9blad\xc3\xb3w poch\xc3\xb3wku. W innym miejscu, w Sedeinga, podczas wykopalisk prowadzonych tu w latach 1963-1965 archeolodzy prowadz\xc4\x85cy wykopaliska ods\xc5\x82onili z piask\xc3\xb3w inn\xc4\x85 niewielk\xc4\x85 piramid\xc4\x99 o boku oko\xc5\x82o 10 metr\xc3\xb3w. Rdze\xc5\x84 jej stanowi\xc5\x82a lita ska\xc5\x82a i wype\xc5\x82nisko ze \xc5\xbcwiru, ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 zespala\xc5\x82a ok\xc5\x82adzina z \xc5\x82upku o grubo\xc5\x9bci dochodz\xc4\x85cej miejscami do 1,8 metr\xc3\xb3w. Ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 kompleksu otacza\xc5\x82 mur z bram\xc4\x85 wiod\xc4\x85c\xc4\x85 do wn\xc4\x99trza kompleksu od strony wschodniej. W pobli\xc5\xbcu muru natrafiono na fragmentu kamiennych w\xc4\x99gar\xc3\xb3w drzwi, na kt\xc3\xb3rych widnia\xc5\x82y imiona Taharki oraz fragmenty jego p\xc5\x82askorze\xc5\xbabionego wizerunku. We wn\xc4\x99trzu komory grobowej odkryto liczne fragmentu szkieletu, jak si\xc4\x99 wydaje, jednego cz\xc5\x82owieka. Sama to\xc5\xbcsamo\xc5\x9b\xc4\x87 pochowanego stanowi nadal zagadk\xc4\x99, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc - zak\xc5\x82adaj\xc4\x85c \xc5\xbce by\xc5\x82 to Taharka - pow\xc3\xb3d jego pochowania w tak znacznej odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci od grob\xc3\xb3w jego wszystkich przodk\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nKonkluzja\n_START_PARAGRAPH_\nTaharka by\xc5\x82 w\xc5\x82adc\xc4\x85 kuszyckim na tronie faraon\xc3\xb3w, za czas\xc3\xb3w kt\xc3\xb3rego rz\xc4\x85dy Kuszyt\xc3\xb3w w Egipcie osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82y swe apogeum. Egipt na kr\xc3\xb3tki czas odzyska\xc5\x82 przynajmniej cz\xc4\x85stk\xc4\x99 swej dawnej imperialnej wielko\xc5\x9bci. Na kr\xc3\xb3tki czas zjednoczy\xc5\x82 i skupi\xc5\x82 w\xc5\x82adz\xc4\x99 w Egipcie we w\xc5\x82asnym r\xc4\x99ku. Dzi\xc4\x99ki swym talentom politycznym i dow\xc3\xb3dczym przez wiele lat skutecznie przeciwstawia\xc5\x82 si\xc4\x99 pot\xc4\x99dze pa\xc5\x84stwa asyryjskiego, chroni\xc4\x85c Egipt przed inwazj\xc4\x85. Silnie uto\xc5\xbcsamia\xc5\x82 si\xc4\x99 z wielowiekow\xc4\x85 tradycj\xc4\x85 i histori\xc4\x85 pa\xc5\x84stwa faraon\xc3\xb3w czego przejawem by\xc5\x82 m.in. niezwykle bogaty program budowlany przez niego zrealizowany. Okres wsp\xc3\xb3\xc5\x82w\xc5\x82adzy z bratem Szabatak\xc4\x85 oraz ca\xc5\x82e jego dwudziestosze\xc5\x9bcioletnie panowanie przebiega\xc5\x82o pod znakiem walk z Asyri\xc4\x85, pod naporem kt\xc3\xb3rej w ko\xc5\x84cu musia\xc5\x82 wycofa\xc4\x87 si\xc4\x99 do swej rodzimej Napaty.'