b'\n_START_ARTICLE_\nVDL Futura\n_START_PARAGRAPH_\nVDL Futura (dawniej: Bova Futura, VDL Bova Futura) \xe2\x80\x93 rodzina autokar\xc3\xb3w turystycznych produkowana od 1983 r. przez holenderskie przedsi\xc4\x99biorstwo Bova, a od 2004 r. przez VDL Bus & Coach. Pierwsza generacja modelu, wielokrotnie modyfikowana i modernizowana, by\xc5\x82a produkowana do 2013 r., natomiast od 2010 r. dost\xc4\x99pny jest model drugiej generacji: VDL Futura 2.\n_START_SECTION_\n1982\xe2\x80\x931991\n_START_PARAGRAPH_\nPod koniec lat 70. i na pocz\xc4\x85tku 80. XX w. w Europie wzros\xc5\x82o zapotrzebowanie na luksusowe autokary turystyczne w zwi\xc4\x85zku ze wzrostem popularno\xc5\x9bci tego \xc5\x9brodka transportu na trasach dalekobie\xc5\xbcnych. W zwi\xc4\x85zku z powy\xc5\xbcszym Bova postanowi\xc5\x82a wprowadzi\xc4\x87 na rynek nowy model luksusowego autokaru turystycznego, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 zast\xc4\x85pi\xc4\x87 model Bova Europa. Po 2,5 roku prac pod kierownictwem Axela Enthovena, we wrze\xc5\x9bniu 1982 r. zaprezentowano nowy model Bova Futura. Nowy model wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82 si\xc4\x99 na tle konkurencji nowoczesnym designem oraz bogatym wyposa\xc5\xbceniem. Charakterystyczna wybrzuszona przednia \xc5\x9bciana zosta\xc5\x82a zaprojektowana w aerodynamiczny spos\xc3\xb3b, by zmniejszy\xc4\x87 zu\xc5\xbcycie paliwa. Zmniejszenie opor\xc3\xb3w aerodynamicznych uzyskano tak\xc5\xbce przez wprowadzenie z przodu i z ty\xc5\x82u pojazdu spojler\xc3\xb3w oraz technologi\xc4\x99 wklejania podw\xc3\xb3jnych szyb bocznych w panele nadwozia (dotychczas stosowano jednoszybowe okna wstawiane w innej technologii). Charakterystyczne wzornictwo znalaz\xc5\x82o na\xc5\x9bladowc\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 podobny wygl\xc4\x85d wypuk\xc5\x82ej \xc5\x9bciany przedniej mia\xc5\x82 m.in. Autosan A1112T i Autosan Lider. Nowy model zu\xc5\xbcycie paliwa mia\xc5\x82 ni\xc5\xbcsze od poprzednik\xc3\xb3w o ok. 12%, a przy pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci 100 km/h nawet o 17%. Zwraca\xc5\x82a uwag\xc4\x99 tak\xc5\xbce du\xc5\xbca przednia szyba, kt\xc3\xb3ra zachodzi\xc5\x82a prawie na dach autokaru. We wn\xc4\x99trzu zastosowano wiele nowinek technologicznych, m.in.: klimatyzacj\xc4\x99; wy\xc5\xbcsze i bardziej ergonomiczne, a jednocze\xc5\x9bnie l\xc5\xbcejsze fotele; odtwarzacz VHS; monitory CTS; toalet\xc4\x99 chemiczn\xc4\x85. Du\xc5\xbcy nacisk po\xc5\x82o\xc5\xbcono na ergonomi\xc4\x99 kabiny kierowcy. W podwoziu zasz\xc5\x82y zmiany konstrukcyjne \xe2\x80\x93 zastosowano nowy typ amortyzator\xc3\xb3w i usztywniono konstrukcj\xc4\x99, co pozwoli\xc5\x82o na rozwijanie wi\xc4\x99kszych pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci. Jednostk\xc4\x85 nap\xc4\x99dow\xc4\x85 nowego modelu by\xc5\x82 silnik DAF DTK o mocy od 230 do 320 KM. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych latach oferowano tak\xc5\xbce silniki Mercedes-Benz, a w latach 1994\xe2\x80\x932002 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc MAN i Cummins, jednak by\xc5\x82y one rzadziej stosowane._NEWLINE_Pocz\xc4\x85tkowo model Futura dost\xc4\x99pny by\xc5\x82 tylko w dw\xc3\xb3ch konfiguracjach o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 12 metr\xc3\xb3w: FL o wysoko\xc5\x9bci 3,26 m i FH o wysoko\xc5\x9bci 3,55 m. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej wprowadzono tak\xc5\xbce najni\xc5\xbcszy model regionalny Futura FVD. W oznaczeniu literowym pierwsza litera oznacza model Futura, druga \xe2\x80\x93 wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 autokaru, a trzecia \xe2\x80\x93 producenta silnika, czyli D \xe2\x80\x93 DAF, M \xe2\x80\x93 Mercedes-Benz, X \xe2\x80\x93 MAN i C \xe2\x80\x93 Cummins. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych latach wprowadzono modele o r\xc3\xb3\xc5\xbcnej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3re rozr\xc3\xb3\xc5\xbcniano dwiema cyframi oznaczaj\xc4\x85cymi przybli\xc5\xbcon\xc4\x85 d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 w metrach. Ostatnie trzy cyfry po my\xc5\x9blniku oznaczaj\xc4\x85 moc silnika w koniach mechanicznych. _NEWLINE_Przez pierwszych 10 lat produkcji z linii monta\xc5\xbcowej zjecha\xc5\x82y 2953 autokary Bova Futura, z czego ok. 90% stanowi\xc5\x82y modele wysokopok\xc5\x82adowe.\n_START_SECTION_\n1991\xe2\x80\x931999\n_START_PARAGRAPH_\nW 1991 r. wprowadzono pierwsze modyfikacje w modelu Futura. Zmieniono nieco kszta\xc5\x82t przednich spojler\xc3\xb3w, wprowadzono wi\xc4\x99ksze przednie kierunkowskazy wkomponowane w przet\xc5\x82oczenie na przedniej \xc5\x9bcianie. Z ty\xc5\x82u okr\xc4\x85g\xc5\x82e reflektory zast\xc4\x85piono pod\xc5\x82u\xc5\xbcnymi prostok\xc4\x85tnymi o tr\xc3\xb3jk\xc4\x85tnym zako\xc5\x84czeniu. Zmniejszono tyln\xc4\x85 klap\xc4\x99 silnika, powi\xc4\x99kszono natomiast otwory wentylacyjne silnika. W 1993 r. zaprezentowano nowy model Futura Magnum o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 15 m, kt\xc3\xb3ry powsta\xc5\x82 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z my\xc5\x9bl\xc4\x85 o liniowych przewo\xc5\xbanikach autokarowych \xe2\x80\x93 oferuje du\xc5\xbc\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 miejsc siedz\xc4\x85cych i du\xc5\xbc\xc4\x85 przestrze\xc5\x84 baga\xc5\xbcow\xc4\x85, ale jest ta\xc5\x84szy w eksploatacji ni\xc5\xbc autokary dwupok\xc5\x82adowe. By\xc5\x82 to pierwszy na rynku autokar o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 15 m. W 1996 r. Bova wprowadzi\xc5\x82a model 14-metrowy, a rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej tak\xc5\xbce o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 13 m. W tym samym roku wprowadzono te\xc5\xbc model o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 12,7 m na dw\xc3\xb3ch osiach. Dzi\xc4\x99ki takiemu rozwi\xc4\x85zaniu mo\xc5\xbcliwe by\xc5\x82o powi\xc4\x99kszenie przestrzeni pasa\xc5\xbcerskiej o 4 miejsca siedz\xc4\x85ce przy niewielkim wzro\xc5\x9bcie koszt\xc3\xb3w zakupu i p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszej eksploatacji. Rozwi\xc4\x85zanie to nie by\xc5\x82o jednak popularne w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci kraj\xc3\xb3w ze wzgl\xc4\x99du na uwarunkowania prawne. Sytuacja uleg\xc5\x82a zmianie po 2002 r., kiedy to na terenie ca\xc5\x82ej Unii Europejskiej dopuszczono eksploatowanie autobus\xc3\xb3w dwuosiowych o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci powy\xc5\xbcej 12 m bez specjalnych zezwole\xc5\x84._NEWLINE_Jednocze\xc5\x9bnie wprowadzano modele przystosowane do ruchu lewostronnego. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym rynkiem zbytu dla takich autokar\xc3\xb3w by\xc5\x82a Wielka Brytania, jednak w ca\xc5\x82ym okresie produkcji sprzedano 46 pojazd\xc3\xb3w do Australii. Ciekawym rozwi\xc4\x85zaniem w niekt\xc3\xb3rych modelach na rynek brytyjski by\xc5\x82y drzwi montowane po obydwu stronach autokaru, dzi\xc4\x99ki czemu mog\xc5\x82y one by\xc4\x87 eksploatowane zar\xc3\xb3wno w ruchu lewo-, jak i prawostronnym.\n_START_SECTION_\n1999\xe2\x80\x932006\n_START_PARAGRAPH_\nW 1999 r. rodzina autokar\xc3\xb3w Futura przesz\xc5\x82a kolejny face lifting. Wprowadzono cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 element\xc3\xb3w stylistycznych znanych z najnowszego autokaru marki Bova \xe2\x80\x93 Magiq. Zmieniono kszta\xc5\x82t przedniego spojlera i zastosowano indywidualne okr\xc4\x85g\xc5\x82e \xc5\x9bwiat\xc5\x82a przednie. Zrezygnowano z du\xc5\xbcych kierunkowskaz\xc3\xb3w i wyra\xc5\xbanego przet\xc5\x82oczenia na ca\xc5\x82ej szeroko\xc5\x9bci autokaru na rzecz niewielkich przet\xc5\x82ocze\xc5\x84 nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85cych kszta\xc5\x82tem do dawnych kierunkowskaz\xc3\xb3w. Nieco zaokr\xc4\x85glona zosta\xc5\x82a tak\xc5\xbce linia tylnej \xc5\x9bciany autokaru.\n_START_SECTION_\n2006\xe2\x80\x932013\n_START_PARAGRAPH_\nW 2006 r. pierwsza generacja Futury przesz\xc5\x82a ostatnie modyfikacje. By\xc5\x82y one zwi\xc4\x85zane g\xc5\x82\xc3\xb3wnie ze wprowadzeniem norm emisji spalin Euro 4 i Euro 5. Zastosowano nowe uk\xc5\x82ady nap\xc4\x99dowe w oparciu o silniki DAF PR oraz zainstalowano 40-litrowy zbiornik AdBlue. Wprowadzono kolejne zmiany przednich reflektor\xc3\xb3w oraz przet\xc5\x82ocze\xc5\x84 nad nimi. Zrezygnowano tak\xc5\xbce z prostok\xc4\x85tnych tylnych \xc5\x9bwiate\xc5\x82 na rzecz okr\xc4\x85g\xc5\x82ych o kszta\xc5\x82cie nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85cym do tych sprzed 1991 r. Du\xc5\xbce zmiany wprowadzono we wn\xc4\x99trzu autokaru \xe2\x80\x93 zmodyfikowano ca\xc5\x82kowicie pulpit i desk\xc4\x99 rozdzielcz\xc4\x85 kierowcy, zastosowano o\xc5\x9bwietlenie wewn\xc4\x99trzne LED, zmieniono kolorystyk\xc4\x99 wn\xc4\x99trza. Zastosowano nowoczesne systemy bezpiecze\xc5\x84stwa, m.in. EBS oraz ESC. _NEWLINE_W 2007 r. VDL Bova zmieni\xc5\x82o polityk\xc4\x99 marketingow\xc4\x85 zmieniaj\xc4\x85c portfolio oferowanych autokar\xc3\xb3w. Od tego roku modele Futura by\xc5\x82y dost\xc4\x99pne jedynie w wersji dwuosiowej FLD o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 12 m i 12,71 m oraz FHD o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 10,45 m, 12,04 m i 12,75 m. Trzyosiowe autokary by\xc5\x82y dost\xc4\x99pne jedynie pod modelem Magiq. Wprowadzono tak\xc5\xbce na rynek model FLD 104 o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 10,4 m, lecz nie zdoby\xc5\x82 on wi\xc4\x99kszego uznania klient\xc3\xb3w. _NEWLINE_W 2011 r. wprowadzono na rynek now\xc4\x85 ods\xc5\x82on\xc4\x99 autokar\xc3\xb3w Futura 2, jednak pierwsza generacja modelu by\xc5\x82a produkowana r\xc3\xb3wnolegle. W celu rozr\xc3\xb3\xc5\xbcniania modeli nowej i starej generacji, autokary wed\xc5\x82ug dotychczasowej konstrukcji nazwano Futura Classic. Ostatnie egzemplarze Futura Classic zjecha\xc5\x82y z linii monta\xc5\xbcowej w 2013 r., wraz ze wprowadzeniem normy emisji spalin Euro 6.\n_START_SECTION_\nSprzeda\xc5\xbc\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x81\xc4\x85czna sprzeda\xc5\xbc modeli Bova Futura pierwszej generacji wynios\xc5\x82a ponad 11 tys. sztuk, z czego a\xc5\xbc 54% stanowi\xc5\x82 model FH 120. Kolejne 22% to FH 127, czyli przed\xc5\x82u\xc5\xbcona dwuosiowa wersja, kt\xc3\xb3ra w ostatnich latach produkcji stanowi\xc5\x82a a\xc5\xbc 60% ca\xc5\x82ej produkcji. Roczna produkcja autokar\xc3\xb3w wynosi\xc5\x82a od 200 do a\xc5\xbc 600 sztuk, przy czym najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 popularno\xc5\x9bci\xc4\x85 Furura cieszy\xc5\x82a si\xc4\x99 w latach 1997\xe2\x80\x932007, kiedy produkcja przekracza\xc5\x82a 400 szt. rocznie. Autokary Bova Futura trafi\xc5\x82y do ponad 30 kraj\xc3\xb3w na ca\xc5\x82ym \xc5\x9bwiecie, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w Europie, ale tak\xc5\xbce do Australii, Japonii, Chin i Peru. Najwi\xc4\x99cej egzemplarzy (3214 szt.) trafi\xc5\x82o do Niemiec, dalej do Francji (2873), Holandii (1410) i Wielkiej Brytanii (1258). Polscy przewo\xc5\xbanicy zakupili \xc5\x82\xc4\x85cznie 146 szt. nowych autokar\xc3\xb3w tego typu, lecz w rzeczywisto\xc5\x9bci ich liczba na polskich drogach jest du\xc5\xbco wy\xc5\xbcsza ze wzgl\xc4\x99du na du\xc5\xbc\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87 Futury na rynku wt\xc3\xb3rnym. Wielu przewo\xc5\xbanik\xc3\xb3w decyduje si\xc4\x99 na zakup kilkuletnich u\xc5\xbcywanych autokar\xc3\xb3w z Europy Zachodniej.'