b'\n_START_ARTICLE_\nZaprzeczanie globalnemu ociepleniu\n_START_PARAGRAPH_\nZaprzeczanie globalnemu ociepleniu (denializm klimatyczny, denializm globalnego ocieplenia, tak\xc5\xbce negacjonizm klimatyczny) \xe2\x80\x93 zjawisko b\xc4\x99d\xc4\x85ce cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 kontrowersji wok\xc3\xb3\xc5\x82 globalnego ocieplenia. Na denializm klimatyczny sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 bezzasadne w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci lub pogl\xc4\x85dy neguj\xc4\x85ce fakty naukowe o zmianach klimatu \xe2\x80\x93 w\xc5\x82\xc4\x85czaj\xc4\x85c w to podwa\xc5\xbcanie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci ludzkiej jako podstawowej przyczyny zmian klimatycznych oraz konsekwencji globalnego ocieplenia dla przyrody i ludzko\xc5\x9bci._NEWLINE_W\xc5\x9br\xc3\xb3d denialist\xc3\xb3w s\xc4\x85 zar\xc3\xb3wno osoby, kt\xc3\xb3re akceptuj\xc4\x85 u\xc5\xbcywanie terminu \xe2\x80\x9edenializm\xe2\x80\x9d, jak i osoby preferuj\xc4\x85ce okre\xc5\x9blenie \xe2\x80\x9esceptycyzm globalnego ocieplenia\xe2\x80\x9d. Naukowcy zajmuj\xc4\x85cy si\xc4\x99 t\xc4\x85 dziedzin\xc4\x85 stoj\xc4\x85 na stanowisku, \xc5\xbce \xe2\x80\x9ejest niew\xc5\x82a\xc5\x9bciwym ukrywa\xc4\x87 zaprzeczanie nauce pod p\xc5\x82aszczykiem sceptycznej postawy naukowej\xe2\x80\x9d. W konsekwencji oba wymienione terminy funkcjonuj\xc4\x85 w dyskursie publicznym i odnosz\xc4\x85 si\xc4\x99 do szeregu pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re cechuje odrzucanie w mniejszym b\xc4\x85d\xc5\xba wi\xc4\x99kszym stopniu ugruntowanej wiedzy naukowej w sprawach zmian klimatycznych._NEWLINE_Denializm klimatyczny mo\xc5\xbce r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przybiera\xc4\x87 charakter niejawny. Wskazuj\xc4\x85 na to badania spo\xc5\x82eczne, kt\xc3\xb3re wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85 niejawny denializm klimatyczny jako jeszcze jedn\xc4\x85 form\xc4\x99 denializmu. Poj\xc4\x99cie to odnosi si\xc4\x99 do sytuacji, gdy akceptowane s\xc4\x85 fakty naukowe, jednak akceptacja ta nie przek\xc5\x82ada si\xc4\x99 na konkretne dzia\xc5\x82ania.\n_START_SECTION_\nDezinformacja\n_START_PARAGRAPH_\nPrzedsi\xc4\x99biorstwa paliwowe przeznaczaj\xc4\x85 setki milion\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w na promowanie pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w neguj\xc4\x85cych zagro\xc5\xbcenie klimatyczne. Socjolog Robert Brulle twierdzi, \xc5\xbce ka\xc5\xbcdego roku na konto organizacji negacjonistycznych wp\xc5\x82ywa oko\xc5\x82o 900 milion\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w._NEWLINE_Po przeanalizowaniu 16 tys. publikacji dotycz\xc4\x85cych zmiany klimatu pochodz\xc4\x85cych z konserwatywnych think-tank\xc3\xb3w, sprzeciwiaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 regulacji kwestii zanieczyszcze\xc5\x84 generowanych przez przemys\xc5\x82 paliw kopalnych okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce zespo\xc5\x82y te s\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnym \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em dezinformacji w dziedzinie zmiany klimatu, a przygotowane przez nie materia\xc5\x82y s\xc4\x85 propagowane przez media, blogosfer\xc4\x99 i grupy interes\xc3\xb3w. Badania wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce 92% angloj\xc4\x99zycznych ksi\xc4\x85\xc5\xbcek neguj\xc4\x85cych zmian\xc4\x99 klimatu i opublikowanych od 1972 do 2005 roku pochodzi\xc5\x82o w\xc5\x82a\xc5\x9bnie z tych organizacji.\n_START_SECTION_\nExxon\n_START_PARAGRAPH_\nExxon, pomimo dziesi\xc4\x99cioletniego obiektywnego wewn\xc4\x99trznego badania globalnego ocieplenia, wskutek potwierdzenia si\xc4\x99 niepokoj\xc4\x85cych wniosk\xc3\xb3w zagra\xc5\xbcaj\xc4\x85cych jej interesom, zupe\xc5\x82nie zmieni\xc5\x82 kierunek dzia\xc5\x82a\xc5\x84 i sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 ponad 20 lat dyskredytuj\xc4\x85c badania w\xc5\x82asnych naukowc\xc3\xb3w. Przedsi\xc4\x99biorstwo widzia\xc5\x82o swoj\xc4\x85 przysz\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 biznesow\xc4\x85 w produkcji paliw syntetycznych, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82yby zagro\xc5\xbcone w przypadku ograniczania emisji._NEWLINE_Mimo \xc5\xbce zatrudnieni w Exxonie naukowcy ju\xc5\xbc w 1982 roku potwierdzili we w\xc5\x82asnych wewn\xc4\x99trznych modelach klimatycznych konsensus globalnego ocieplenia, w 1989 roku kierownictwo korporacji postanowi\xc5\x82o zacz\xc4\x85\xc4\x87 podkre\xc5\x9bla\xc4\x87 niepewno\xc5\x9bci w modelach klimatycznych. Przedsi\xc4\x99biorstwo wykorzystuj\xc4\x85c swoj\xc4\x85 reputacj\xc4\x99 organizacji prowadz\xc4\x85cej rzetelne badania klimatu zacz\xc4\x99\xc5\x82o stwierdza\xc4\x87, \xc5\xbce modele te s\xc4\x85 bezu\xc5\xbcyteczne. W publicznych wypowiedziach przedstawiciele Exxona wy\xc5\x9bmiewali tego typu prace badawcze, cho\xc4\x87 ich autorami byli zatrudnieni w przedsi\xc4\x99biorstwie naukowcy._NEWLINE_Niezale\xc5\xbcnie od tego krytykowane przez prezesa modele klimatyczne wci\xc4\x85\xc5\xbc by\xc5\x82y u\xc5\xbcywane przez koncern do oceny op\xc5\x82acalno\xc5\x9bci wydobywania ropy oraz gazu w Antarktyce i zagro\xc5\xbce\xc5\x84 dla budowanej tam infrastruktury._NEWLINE_Skuteczno\xc5\x9b\xc4\x87 oddzia\xc5\x82ywania mia\xc5\x82a zwi\xc4\x99kszy\xc4\x87 organizacja Global Climate Coalition, za\xc5\x82o\xc5\xbcona przez Exxon. Celem tej grupy lobbystycznej by\xc5\x82o blokowanie polityk ochrony klimatu i ograniczania emisji CO2. Aby to osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87, od 1989 do 2002 roku prowadzi\xc5\x82a kampani\xc4\x99 propagandow\xc4\x85 i reklamow\xc4\x85 zasiewaj\xc4\x85c\xc4\x85 w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci w kwestii uczciwo\xc5\x9bci IPCC i wiarygodno\xc5\x9bci dowod\xc3\xb3w naukowych._NEWLINE_W 1998 roku Exxon za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 organizacj\xc4\x99 Global Climate Science Team. Wykupywano reklamy w najwi\xc4\x99kszych czasopismach, np. w \xe2\x80\x9eWall Street Journal\xe2\x80\x9d og\xc5\x82oszenie Nauka nierozstrzygni\xc4\x99ta stwierdza\xc5\x82o, \xc5\xbce obserwowane globalne ocieplenie to cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 naturalnego cyklu. Powo\xc5\x82ywano si\xc4\x99 przy tym na prac\xc4\x99 Lloyda Keigwina. Ten, gdy dowiedzia\xc5\x82 si\xc4\x99 o tym, zaprotestowa\xc5\x82, stwierdzaj\xc4\x85c, \xc5\xbce jego artyku\xc5\x82 zosta\xc5\x82 przeinaczony i nie zgadza si\xc4\x99 z przedstawion\xc4\x85 w reklamie tez\xc4\x85. Inna reklama, opublikowana w \xe2\x80\x9eThe New York Times\xe2\x80\x9d, rzuca\xc5\x82a oszczerstwa na naukowc\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy \xe2\x80\x9ewierz\xc4\x85, \xc5\xbce mog\xc4\x85 przewidzie\xc4\x87 zmiany w klimacie na dekady w prz\xc3\xb3d\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Po wyborze George\'a W. Busha na prezydenta Exxon podj\xc4\x85\xc5\x82 liczne \xc5\x9brodki lobbingowe na dzia\xc5\x82ania Bia\xc5\x82ego Domu i IPCC i zatrudniane tam osoby; postulowali tak\xc5\xbce wycofanie si\xc4\x99 z protoko\xc5\x82u z Kioto. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82praca mi\xc4\x99dzy Exxonem, powi\xc4\x85zanymi z nim organizacjami i administracj\xc4\x85 Busha, maj\xc4\x85ca na celu podkre\xc5\x9blanie niepewno\xc5\x9bci w klimatologii i powstrzymywanie dzia\xc5\x82a\xc5\x84, wysz\xc5\x82a na jaw w 2005 roku._NEWLINE_Exxon pod presj\xc4\x85 swoich udzia\xc5\x82owc\xc3\xb3w og\xc5\x82osi\xc5\x82 w 2007 roku, \xc5\xbce zaprzestanie finansowania organizacji negacjonistycznych. Dokumenty podatkowe ujawni\xc5\x82y, \xc5\xbce tak si\xc4\x99 wcale nie sta\xc5\x82o \xe2\x80\x93 beneficjentami okazali si\xc4\x99 tak\xc5\xbce politycy: w latach 2007\xe2\x80\x932015 przedsi\xc4\x99biorstwo przekaza\xc5\x82o 1,87 miliona dolar\xc3\xb3w wybranym Republikanom w Kongresie USA, otwarcie zaprzeczaj\xc4\x85cym zmianie klimatu i 454 000 dolar\xc3\xb3w American Legislative Exchange Council.\n_START_SECTION_\nUSA\n_START_PARAGRAPH_\nJako jaskrawy przyk\xc5\x82ad denializmu Marcin Popkiewicz podaje administracj\xc4\x99 Donalda Trumpa, kt\xc3\xb3ra odrzuca konsensus naukowy w tym temacie i kt\xc3\xb3ra zadeklarowa\xc5\x82a wycofanie kraju z Porozumienia Paryskiego, podejmuje dzia\xc5\x82ania na rzecz zniesienia ogranicze\xc5\x84 dla emisji CO2 z elektrowni, obci\xc4\x99cia funduszy na badania nad czystymi \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ami energii oraz wycofania standard\xc3\xb3w zu\xc5\xbcycia paliwa przez samochody._NEWLINE_Niekt\xc3\xb3rzy politycy sugerowali globalne och\xc5\x82odzenie, pos\xc5\x82uguj\xc4\x85c si\xc4\x99 wybranymi artyku\xc5\x82ami prasowymi zawieraj\xc4\x85cymi dawno obalone tezy, np. w 2003 ameryka\xc5\x84ski senator James Inhofe, czy w tym samym roku by\xc5\x82y sekretarz ds. energii James Schlesinger, kt\xc3\xb3ry cytowali raport National Science Board z 1972 roku pomijaj\xc4\x85c istotne cz\xc4\x99\xc5\x9bci dokumentu.\n_START_SECTION_\nPolska\n_START_PARAGRAPH_\nDominik Zdort zim\xc4\x85 2013 roku ironizowa\xc5\x82 w zwi\xc4\x85zku z obecnym mrozem, myl\xc4\x85c pogod\xc4\x99 z klimatem.  _NEWLINE_\xc5\x81ukasz Warzecha od wielu lat w podobnym tonie zwalcza nauk\xc4\x99: m.in. nazywa wiar\xc4\x99 w globalne ocieplenie \xe2\x80\x9eekologicznymi bzdurami, kt\xc3\xb3re g\xc5\x82osi \xc5\x9bwiatowe lewactwo\xe2\x80\x9d, nie szcz\xc4\x99dzi krytyki konserwatystom, kt\xc3\xb3rzy zamiast \xe2\x80\x9ewalki z ekolewactwem\xe2\x80\x9d wybieraj\xc4\x85 zielony konserwatyzm. _NEWLINE_Tak\xc5\xbce Witold Gadomski z \xe2\x80\x9eGazety Wyborczej\xe2\x80\x9d w 2009 podwa\xc5\xbca\xc5\x82 naukowe ustalenia na rzecz bli\xc5\xbcej niesprecyzowanych specjalist\xc3\xb3w, powielaj\xc4\x85c popularny mit klimatyczny, \xc5\xbce obecne ocieplenie mo\xc5\xbce mie\xc4\x87 naturalne przyczyny, a walka z globalnym ociepleniem przypomina mu religi\xc4\x99._NEWLINE_Jeszcze w 2007 roku ok\xc5\x82adka nr 23 \xe2\x80\x9eWprost\xe2\x80\x9d mia\xc5\x82a tytu\xc5\x82 "Globalne og\xc5\x82upienie", a jej redaktor naczelny Stanis\xc5\x82aw Janecki por\xc3\xb3wnywa\xc5\x82 wiar\xc4\x99 w globalne ocieplenie do wiary w skutki u\xc5\xbcywania freon\xc3\xb3w. Tymczasem w\xc5\x82a\xc5\x9bnie z freonami maj\xc4\x85cymi powodowa\xc4\x87 dziur\xc4\x99 ozonow\xc4\x85 wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99, zdaniem Bohdana Wid\xc5\x82y,  mi\xc4\x99dzynarodowy sukces, jakim by\xc5\x82 Protok\xc3\xb3\xc5\x82 Montrealski._NEWLINE_Z analizy Adama Leszczy\xc5\x84skiego wynika, \xc5\xbce w polskich prawicowych mediach globalne ocieplenie przedstawiane jest g\xc5\x82\xc3\xb3wnie przez publicyst\xc3\xb3w jako co\xc5\x9b, na co Polacy nie maj\xc4\x85 wp\xc5\x82ywu, wymys\xc5\x82 lewicowych ideolog\xc3\xb3w, spisek mrocznych si\xc5\x82 przeciwko Polsce i co\xc5\x9b, czego nie da si\xc4\x99 traktowa\xc4\x87 powa\xc5\xbcnie. Przekazy te cechuje: antyintelektualizm, polonocentryzm i "ch\xc4\x99\xc4\x87 dogryzienia \xc2\xablewakom\xc2\xbb"._NEWLINE_Klimatyczn\xc4\x85 Bzdur\xc4\x99 Roku otrzyma\xc5\x82 w 2017 roku Wojciech Cejrowski.\n_START_SECTION_\nZak\xc5\x82ady negacjonist\xc3\xb3w z naukowcami\n_START_PARAGRAPH_\nW 2005 roku Richard Lindzen, meteorolog z MIT, stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce klimatolodzy z IPCC to alarmi\xc5\x9bci, gdy\xc5\xbc prawdopodobie\xc5\x84stwo, \xc5\xbce w ci\xc4\x85gu najbli\xc5\xbcszych 20 lat klimat si\xc4\x99 och\xc5\x82odzi, jest takie samo, jak to, \xc5\xbce si\xc4\x99 ogrzeje i \xc5\xbce mo\xc5\xbce si\xc4\x99 o to za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc4\x87. Na to wyzwanie odpowiedzia\xc5\x82 James Annan. Gdy jednak dosz\xc5\x82o do ustalania stawek, okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce Lindzen za\xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x82 50:1 na swoj\xc4\x85 korzy\xc5\x9b\xc4\x87, co de facto oznacza, \xc5\xbce tak naprawd\xc4\x99 szanse na och\xc5\x82odzenie ocenia\xc5\x82 na 2%, a nie 50\xe2\x80\x9350, co by\xc5\x82o mniejsz\xc4\x85 warto\xc5\x9bci\xc4\x85 ni\xc5\xbc 20%, kt\xc3\xb3re wskazywa\xc5\x82o w tamtym czasie IPCC._NEWLINE_James Annan w 2005 roku za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 si\xc4\x99 z dw\xc3\xb3jk\xc4\x85 rosyjskich fizyk\xc3\xb3w: Galin\xc4\x85 Masznicz i W\xc5\x82adimirem Baszkirtsewem o 10 tys. dolar\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy stawiali, \xc5\xbce mniejsza aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 S\xc5\x82o\xc5\x84ca spowoduje spadek temperatur. Wygra\xc5\x82 Annan. Wielu \xe2\x80\x9esceptyk\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d nie chcia\xc5\x82o jednak przyj\xc4\x85\xc4\x87 zak\xc5\x82adu, m.in.: Patrick Michaels, Piers Corbyn, Myron Ebell, William Kininmonth, Craig Idso czy Zbigniew Jaworowski. Myron Ebell odm\xc3\xb3wi\xc5\x82 za\xc5\x82o\xc5\xbcenia si\xc4\x99 o 5 tys. funt\xc3\xb3w z aktywist\xc4\x85 Georgem Monbiotem, argumentuj\xc4\x85c to kwesti\xc4\x85 swoich dzieci. Tak\xc5\xbce profesor Terence C. Mills, autor raportu przygotowanego przez Global Warming Policy Foundation odrzuca\xc5\x82 propozycj\xc4\x99 Annana, by za ka\xc5\xbcdy miesi\xc4\x85c cieplejszy od wyznaczonego \xe2\x80\x9eprzeci\xc4\x99tnego\xe2\x80\x9d poziomu Mills p\xc5\x82aci\xc5\x82 mu 50 funt\xc3\xb3w, dostaj\xc4\x85c 60, je\xc5\x9bli temperatura spadnie._NEWLINE_Denialista Ian Plimer w jednej ksi\xc4\x85\xc5\xbcce napisa\xc5\x82 zar\xc3\xb3wno, \xc5\xbce \xe2\x80\x9eCO2 ogrzewa nasz\xc4\x85 planet\xc4\x99\xe2\x80\x9d, jak i \xc5\xbce \xe2\x80\x9etemperatura i CO2 nie s\xc4\x85 powi\xc4\x85zane\xe2\x80\x9d. Przegra\xc5\x82 on te\xc5\xbc w 2015 roku zak\xc5\x82ad na rzecz analityka Chrisa Hope\'a, kt\xc3\xb3ry w 2008 roku postawi\xc5\x82 1000 funt\xc3\xb3w na to, \xc5\xbce rok 2015 b\xc4\x99dzie cieplejszy ni\xc5\xbc 2008. _NEWLINE_Brak sp\xc3\xb3jno\xc5\x9bci denialist\xc3\xb3w pozwala na formu\xc5\x82owanie przez nich sprzecznych stwierdze\xc5\x84: "Nie da si\xc4\x99 przewidzie\xc4\x87 zmian klimatu", ale "klimat b\xc4\x99dzie si\xc4\x99 och\xc5\x82adza\xc5\x82". Mimo to sceptycy nie chc\xc4\x85 zak\xc5\x82ada\xc4\x87 si\xc4\x99 z ufaj\xc4\x85cymi naukowym wyliczeniom o s\xc5\x82uszno\xc5\x9b\xc4\x87 ich tez, a swoje niesprawdzone teorie po latach nazywaj\xc4\x85 produktami eksperymentalnymi.\n_START_SECTION_\nSonda\xc5\xbce\n_START_PARAGRAPH_\nWed\xc5\x82ug sonda\xc5\xbcy przeprowadzonych przez Harris Interactive jeszcze w 2007 roku 71% mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w USA wierzy\xc5\x82o, \xc5\xbce spalanie paliw kopalnych wp\xc5\x82ywa na zmiany klimatyczne \xe2\x80\x93 w 2011 roku by\xc5\x82o to 44%. Wed\xc5\x82ug raportu z 2018 roku z Uniwersytetu Yale ro\xc5\x9bnie zar\xc3\xb3wno odsetek Amerykan\xc3\xb3w uznaj\xc4\x85cych, \xc5\xbce zmiana klimatu jest faktem (73%), jak i tych, kt\xc3\xb3rzy s\xc4\x85dz\xc4\x85, \xc5\xbce jest wywo\xc5\x82ana dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci\xc4\x85 cz\xc5\x82owieka (62%)._NEWLINE_W 2019 roku 55% Polak\xc3\xb3w uwa\xc5\xbca\xc5\x82o globalne ocieplenie za niebezpieczne, w Grecji 90%, we Francji 83%, w Niemczech 71%, w Szwecji 69% (Pew Research).\n_START_SECTION_\nWp\xc5\x82yw konsensusu naukowego na przekonania\n_START_PARAGRAPH_\nBadania pokazuj\xc4\x85, \xc5\xbce przedstawienie ankietowanym Amerykanom informacji o tym, jak zdecydowany jest konsensus antropogenicznej zmiany klimatu w \xc5\x9brodowisku naukowym prawie zawsze zauwa\xc5\xbcalnie zwi\xc4\x99ksza stopie\xc5\x84 akceptacji ustale\xc5\x84 naukowych w tym obszarze \xe2\x80\x93 z wyj\xc4\x85tkiem grupy zwolennik\xc3\xb3w wolnego, nieuregulowanego rynku, w\xc5\x9br\xc3\xb3d kt\xc3\xb3rych akceptacja ta spada. W\xc5\x9br\xc3\xb3d nich zgodno\xc5\x9b\xc4\x87 naukowc\xc3\xb3w w tej sprawie powodowa\xc5\x82a spadek zaufania do nich. Badania pokaza\xc5\x82y, \xc5\xbce zdaniem tych os\xc3\xb3b, naukowcy zajmuj\xc4\x85cy si\xc4\x99 badaniami klimatu celowo fa\xc5\x82szowali dowody tak, by pokazywa\xc5\x82y, \xc5\xbce to ludzko\xc5\x9b\xc4\x87 jest przyczyn\xc4\x85 globalnego ocieplenia.\n_START_SECTION_\nTeorie spiskowe a przekonania\n_START_PARAGRAPH_\nInne badania wykazuj\xc4\x85 silny zwi\xc4\x85zek mi\xc4\x99dzy negacj\xc4\x85 ustale\xc5\x84 nauki i wiar\xc4\x85 w teorie spiskowe. W przypadku globalnego ocieplenia wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 badanych wskazywa\xc5\x82a spisek, brak ocieplenia, posiadane powa\xc5\xbcne w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci lub twierdzi\xc5\x82a, \xc5\xbce zjawisko ocieplenia jest przesadzone.\n_START_SECTION_\nFormy zaprzeczania zmianom klimatu\n_START_PARAGRAPH_\nIstnieje kilka sposob\xc3\xb3w denializmu.\n_START_SECTION_\nBezpo\xc5\x9brednie zaprzeczanie\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszym z nich jest zaprzeczanie samemu istnieniu zmiany klimatu oraz temu, \xc5\xbce ludzka dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 si\xc4\x99 do niej przyczynia. W Polsce tego typu pogl\xc4\x85d nie jest zbyt popularny. W badaniach reprezentatywnych prowadzonych przed Warszawskim Szczytem Klimatycznym 10% respondent\xc3\xb3w zgadza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce zmiana klimatu wynika wy\xc5\x82\xc4\x85cznie z przyczyn naturalnych. Opublikowane w roku 2016 badania pokazuj\xc4\x85, \xc5\xbce ro\xc5\x9bnie liczba os\xc3\xb3b uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85cych, \xc5\xbce zmiana klimatu jest spowodowana przez cz\xc5\x82owieka. Jednocze\xc5\x9bnie du\xc5\xbcy jest odsetek tych, kt\xc3\xb3rych pogl\xc4\x85dy nie s\xc4\x85 ugruntowane, i kt\xc3\xb3rzy uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85, \xc5\xbce zmiany klimatu s\xc4\x85 spowodowane w r\xc3\xb3wnym stopniu przez dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 cz\xc5\x82owieka i zmiany naturalne. Jak pokaza\xc5\x82y badania profesor Jing Shi z Uniwersytetu w Zurichu, zwi\xc4\x99kszanie wiedzy o mechanizmach powstawania zmian klimatu prowadzi do wi\xc4\x99kszego poparcia dla dzia\xc5\x82a\xc5\x84 proklimatycznych.\n_START_SECTION_\nZmniejszanie ryzyka\n_START_PARAGRAPH_\nInnym zjawiskiem jest pomniejszanie powi\xc4\x85zanego ze zmian\xc4\x85 klimatu ryzyka. Jako ludzie nie jeste\xc5\x9bmy przystosowani do reagowania na tego typu zagro\xc5\xbcenia. Przeprowadzone badania pokazuj\xc4\x85, \xc5\xbce ludzie nie doceniaj\xc4\x85 ryzyka zwi\xc4\x85zanego z globalnymi zagro\xc5\xbceniami w kontek\xc5\x9bcie ich codziennego \xc5\xbcycia; zjawisko to zosta\xc5\x82o nazwane \xe2\x80\x9edyskontowaniem ryzyka\xe2\x80\x9d. Wierzy si\xc4\x99 wi\xc4\x99c np., \xc5\xbce cho\xc4\x87 zmiana klimatu jest powa\xc5\xbcnym zagro\xc5\xbceniem dla \xc5\x9bwiata, nie jest gro\xc5\xbana dla kraju i tym bardziej bez wp\xc5\x82ywu na \xc5\xbcycie swoje czy w\xc5\x82asnej rodziny. Od lat 90. obserwuje si\xc4\x99 systematyczny spadek odsetka Polak\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85, \xc5\xbce zanieczyszczenie \xc5\x9brodowiska jest wa\xc5\xbcnym problemem dla naszego kraju. Niskie jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przekonanie, \xc5\xbce zanieczyszczenie \xc5\x9brodowiska jest problemem dla ich najbli\xc5\xbcszej okolicy.\n_START_SECTION_\nPogl\xc4\x85dy na klimat powi\xc4\x85zane z pogl\xc4\x85dami politycznymi\n_START_PARAGRAPH_\nZaprzeczanie zmianie klimatu mo\xc5\xbce r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wynika\xc4\x87 z pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w politycznych. Utarty jest stereotyp, \xc5\xbce dzia\xc5\x82ania ochrony klimatu i \xc5\x9brodowiska zwi\xc4\x85zane s\xc4\x85 z pogl\xc4\x85dami lewicowymi. Publiczne wypowiedzi polityk\xc3\xb3w neguj\xc4\x85ce zmiany klimatu cz\xc4\x99\xc5\x9bciej pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w\xc5\x9br\xc3\xb3d przedstawicieli prawicy. Zwi\xc4\x85zek pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w politycznych z opini\xc4\x85 na temat zmiany klimatu jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc obecny w\xc5\x9br\xc3\xb3d elektorat\xc3\xb3w partyjnych. Badania Aarona McCright\xe2\x80\x99a z Uniwersytetu w Michigan pokazuj\xc4\x85, \xc5\xbce w spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwie ameryka\xc5\x84skim na podstawie pytania o opini\xc4\x99 na temat zmiany klimatu mo\xc5\xbcna z du\xc5\xbc\xc4\x85 trafno\xc5\x9bci\xc4\x85 przewidywa\xc4\x87, czy kto\xc5\x9b jest wyborc\xc4\x85 Republikan\xc3\xb3w, czy Demokrat\xc3\xb3w. Podobne wnioski sformu\xc5\x82owano w metaanalizie przeprowadzonej przez zesp\xc3\xb3\xc5\x82 Matthew Hornsey\'a z Uniwersytetu w Queensland; pogl\xc4\x85dy polityczne okaza\xc5\x82y si\xc4\x99 lepiej wyja\xc5\x9bnia\xc4\x87 percepcj\xc4\x99 zmian klimatycznych ni\xc5\xbc p\xc5\x82e\xc4\x87, wykszta\xc5\x82cenie, czy bezpo\xc5\x9brednie do\xc5\x9bwiadczanie ekstremalnych zmian pogodowych. _NEWLINE_W Polsce badania wskaza\xc5\x82y, \xc5\xbce do 2012 roku postawy pro\xc5\x9brodowiskowe i polityczne nie by\xc5\x82y ze sob\xc4\x85 zwi\xc4\x85zane. Sytuacja zmieni\xc5\x82a si\xc4\x99 w 2016, kiedy zwi\xc4\x85zek ten okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 istotny; wnioski te powtarzaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w kolejnych badaniach. Osoby identyfikuj\xc4\x85ce si\xc4\x99 z prawic\xc4\x85 przypisywa\xc5\x82y nieco mniejsz\xc4\x85 odpowiedzialno\xc5\x9b\xc4\x87 za zmian\xc4\x99 klimatu dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci ludzkiej. Mimo to, niezale\xc5\xbcnie od wyznawanej opcji politycznej, Polacy generalnie cz\xc4\x99\xc5\x9bciej uwa\xc5\xbcali, \xc5\xbce zmiana klimatu jest spowodowana dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci\xc4\x85 cz\xc5\x82owieka.\n_START_SECTION_\nNegacjonizm a geoin\xc5\xbcynieria\n_START_PARAGRAPH_\nMarcin Popkiewicz zauwa\xc5\xbca, \xc5\xbce negacjoni\xc5\x9bci zaczynaj\xc4\x85 zachwala\xc4\x87 geoin\xc5\xbcynieri\xc4\x99 jako \xe2\x80\x9elepsz\xc4\x85 alternatyw\xc4\x99\xe2\x80\x9d dla ograniczania spalania paliw kopalnych. My\xc5\x9blenie, \xc5\xbce geoin\xc5\xbcynieria rozwi\xc4\x85\xc5\xbce problem ocieplenia pozwala s\xc4\x85dzi\xc4\x87, \xc5\xbce nic nie trzeba zmienia\xc4\x87: mo\xc5\xbcna dalej spala\xc4\x87 paliwa kopalne i opiera\xc4\x87 na nich wzrost gospodarczy oraz zysk korporacji; dzi\xc4\x99ki technologii nie trzeba b\xc4\x99dzie dostosowywa\xc4\x87 swojego sposobu post\xc4\x99powania wobec planety \xe2\x80\x93 to Ziemia b\xc4\x99dzie dostosowywana pod cz\xc5\x82owieka. W Polsce do tego typu projekt\xc3\xb3w zalicza si\xc4\x99 proponowane przez Ministerstwo Jana Szyszki tzw. \xe2\x80\x9ele\xc5\x9bne gospodarstwa w\xc4\x99glowe\xe2\x80\x9d, technologi\xc4\x99 o zbyt ma\xc5\x82ym potencjale, by m\xc3\xb3c znacz\xc4\x85co ogranicza\xc4\x87 polskie emisje CO2.\n_START_SECTION_\nBrak ocieplenia\n_START_PARAGRAPH_\nPod koniec lat osiemdziesi\xc4\x85tych, gdy ocieplenie nie by\xc5\x82o jeszcze tak wyra\xc5\xbane jak obecnie, serie danych by\xc5\x82y kr\xc3\xb3tsze albo nie istnia\xc5\x82y, a metody ich analizy by\xc5\x82y znacznie bardziej niedoskona\xc5\x82e, niekt\xc3\xb3rzy mieli w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci, czy udaje si\xc4\x99 zaobserwowa\xc4\x87 przewidywane globalne ocieplenie._NEWLINE_Jednym ze \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci by\xc5\x82 efekt miejskiej wyspy ciep\xc5\x82a (UHI), kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 zniekszta\xc5\x82ca\xc4\x87 pomiary. Analizy danych ze stacji ameryka\xc5\x84skich, australijskich, rosyjskich i chi\xc5\x84skich wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce cho\xc4\x87 lokalnie wp\xc5\x82yw UHI na trendy temperatur mo\xc5\xbce by\xc4\x87 dominuj\xc4\x85cy, w skali ca\xc5\x82ej planety jest marginalny \xe2\x80\x93 tym bardziej, \xc5\xbce l\xc4\x85dy stanowi\xc4\x85 zaledwie 31% jej powierzchni. Wnioski te by\xc5\x82y potwierdzane przez kolejne dekady bada\xc5\x84: analizy oparte o pomiary na terenach niezurbanizowanych, dane proxy, czy obserwacje efekt\xc3\xb3w zwi\xc4\x85zanych ze wzrostem temperatury: cofanie si\xc4\x99 lodowc\xc3\xb3w, przesuwanie okres\xc3\xb3w wegetacyjnych ro\xc5\x9blin czy zasi\xc4\x99g\xc3\xb3w wyst\xc4\x99powania r\xc3\xb3\xc5\xbcnych gatunk\xc3\xb3w zwierz\xc4\x85t._NEWLINE_Deniali\xc5\x9bci stosowali tak\xc5\xbce podwa\xc5\xbcanie instrumentalnych pomiar\xc3\xb3w temperatury, na przyk\xc5\x82ad oceniali jako zbyt nisk\xc4\x85 jako\xc5\x9b\xc4\x87 pomiar\xc3\xb3w wykonywanych przez ameryka\xc5\x84skie stacje meteorologiczne, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y rzekomo zniekszta\xc5\x82ca\xc4\x87 dane poprzez ich ulokowanie w pobli\xc5\xbcu klimatyzator\xc3\xb3w, asfaltu czy na dachach betonowych budynk\xc3\xb3w. Kiedy jednak dokonano ilo\xc5\x9bciowej analizy danych temperaturowych w oparciu o klasyfikacj\xc4\x99 pomiar\xc3\xb3w dokonan\xc4\x85 przez samych negacjonist\xc3\xb3w, okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce uzyskano wynik bardzo podobny do danych oficjalnych, w kt\xc3\xb3re deniali\xc5\x9bci nie wierzyli.\n_START_SECTION_\nNaturalne przyczyny wzrostu koncentracji CO2 w atmosferze\n_START_PARAGRAPH_\nProf. Zbigniew Jaworowski przekonywa\xc5\x82, \xc5\xbce koncentracja CO2 mia\xc5\x82aby wzrasta\xc4\x87 z powodu ocieplaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 ocean\xc3\xb3w, \xc5\xbce jego poziom mia\xc5\x82 bardziej zmienia\xc4\x87 si\xc4\x99 w ubieg\xc5\x82ych tysi\xc4\x85cleciach ni\xc5\xbc obecnie, oraz \xc5\xbce przecz\xc4\x85ce tej tezie rekonstrukcje sk\xc5\x82adu atmosfery oparte o analiz\xc4\x99 rdzeni lodowych s\xc4\x85 rzekomo niewiarygodne. Specjali\xc5\x9bci w tej dziedzinie wielokrotnie polemizowali z lekarzem, obalaj\xc4\x85c jego zarzuty; okazywa\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce za\xc5\x82o\xc5\xbcenia teoretyczne potwierdzane by\xc5\x82y danymi empirycznymi, \xc5\xbce wyniki s\xc4\x85 replikowalne, \xc5\xbce pr\xc3\xb3bki powietrza pozyskiwane z r\xc3\xb3\xc5\xbcnych lokalizacji na Antarktydzie, r\xc3\xb3\xc5\xbcnymi metodami, niemal idealnie zgadzaj\xc4\x85 si\xc4\x99 ze sob\xc4\x85 sk\xc5\x82adem._NEWLINE_Nadziej\xc4\x85 negacjonist\xc3\xb3w mia\xc5\x82 by\xc4\x87 tak\xc5\xbce ameryka\xc5\x84ski fizyk atmosfery Murry Salby, kt\xc3\xb3ry rzekomo mia\xc5\x82 wykaza\xc4\x87, i\xc5\xbc za obserwowany w ostatnich dekadach wzrost koncentracji dwutlenku w\xc4\x99gla odpowiadaj\xc4\x85 przede wszystkim naturalne procesy. Swojej teorii Salby nie zdo\xc5\x82a\xc5\x82 opublikowa\xc4\x87 w recenzowanym czasopi\xc5\x9bmie naukowym. Naukowcowi udowodniono malwersacje finansowe i konflikt interes\xc3\xb3w, zosta\xc5\x82 zwolniony z uczelni za uchylanie si\xc4\x99 od nauczania.\n_START_SECTION_\nWzrost aktywno\xc5\x9bci s\xc5\x82onecznej a globalne ocieplenie\n_START_PARAGRAPH_\nW filmie z 2007 roku Globalne ocieplenie \xe2\x80\x93 wielkie oszustwo przedstawiona zosta\xc5\x82a teza o "niebywale silnej korelacji pomi\xc4\x99dzy tym, co dzia\xc5\x82o si\xc4\x99 na S\xc5\x82o\xc5\x84cu, a temperaturami na Ziemi" oparta o artyku\xc5\x82 z 1991 roku autorstwa Friis-Christensena i Lassen. Tymczasem nowsze dane, oparte o bezpo\xc5\x9brednie pomiary irradiancji s\xc5\x82onecznej, czy proxy indeks\xc3\xb3w aktywno\xc5\x9bci s\xc5\x82onecznej (\xc5\x82\xc4\x85cznie z tymi u\xc5\xbcytymi przez Friis-Christensena i Lassen) wykazuj\xc4\x85, \xc5\xbce teza ta jest b\xc5\x82\xc4\x99dna \xe2\x80\x93 w skali stuleci wahania jasno\xc5\x9bci S\xc5\x82o\xc5\x84ca zmienia\xc5\x82y si\xc4\x99 w znacznie mniejszym stopniu ni\xc5\xbc podejrzewano to wcze\xc5\x9bniej, oraz \xc5\xbce w ostatnich dekadach, pomimo spadku aktywno\xc5\x9bci s\xc5\x82onecznej, globalna temperatura ros\xc5\x82a.\n_START_SECTION_\nOch\xc5\x82odzenie\n_START_PARAGRAPH_\nCho\xc4\x87 modele klimatyczne od wielu dziesi\xc4\x85tek lat wskazywa\xc5\x82y na trend ocieplaj\xc4\x85cy i ca\xc5\x82kiem dobrze prognozowa\xc5\x82y go z du\xc5\xbcym wyprzedzeniem, negacjoni\xc5\x9bci atakowali ich wiarygodno\xc5\x9b\xc4\x87 i podpierali si\xc4\x99 \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ami niskiej jako\xc5\x9bci. Twierdzili tak\xc5\xbce, \xc5\xbce rzekomo w latach 70. naukowcy jednog\xc5\x82o\xc5\x9bnie wieszczyli now\xc4\x85 epok\xc4\x99 lodow\xc4\x85 (opieraj\xc4\x85c si\xc4\x99 na tekstach z \xe2\x80\x9eNewsweeka\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eTimesa\xe2\x80\x9d), pomijaj\xc4\x85c, \xc5\xbce wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 recenzowanych artyku\xc5\x82\xc3\xb3w naukowych z tamtych czas\xc3\xb3w prognozowa\xc5\x82a globalne ocieplenie, a emisja gaz\xc3\xb3w cieplarnianych by\xc5\x82a rozwa\xc5\xbcana jako jeden z najwa\xc5\xbcniejszych czynnik\xc3\xb3w kszta\xc5\x82tuj\xc4\x85cych klimat Ziemi w czasie \xc5\xbcycia cz\xc5\x82owieka; \xc3\xb3wczesn\xc4\x85 \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9b\xc4\x87 potwierdza te\xc5\xbc np. raport komitetu doradczego prezydenta USA Lyndona Johnsona z lat 60. Tak\xc5\xbce czo\xc5\x82owi klimatolodzy w czasie rekordowych zim sk\xc5\x82aniali si\xc4\x99 ku hipotezie globalnego ocieplenia._NEWLINE_Jeszcze w latach dziesi\xc4\x85tych niekt\xc3\xb3rzy naukowcy prognozowali ozi\xc4\x99bienie oparte na wybranych danych dla Europy P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej. W 2010 roku w Europie P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej rok rzeczywi\xc5\x9bcie by\xc5\x82 zimny, jednak ju\xc5\xbc od 2011 roku odnotowywane s\xc4\x85 kolejne rekordy ciep\xc5\x82a dla wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci Europy. Od tego czasu negacjoni\xc5\x9bci przestali straszy\xc4\x87 globalnym ozi\xc4\x99bieniem.\n_START_SECTION_\nPromieniowanie kosmiczne\n_START_PARAGRAPH_\nPod koniec lat dziewi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych popularna sta\xc5\x82a si\xc4\x99 hipoteza du\xc5\x84skiego fizyka Henrika Svensmarka, zgodnie z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 jednym z podstawowych czynnik\xc3\xb3w kontroluj\xc4\x85cych zmiany klimatu mia\xc5\x82y by\xc4\x87 wahania zachmurzenia spowodowane zmianami strumienia promieniowania kosmicznego. Spraw\xc4\x85 zainteresowa\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce CERN, co mia\xc5\x82o by\xc4\x87 dla denialist\xc3\xb3w dowodem na powag\xc4\x99 hipotezy. Szybko okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce znalezione przez Svensmarka korelacje pomi\xc4\x99dzy r\xc3\xb3\xc5\xbcnymi indeksami zachmurzenia a strumieniem promieniowania kosmicznego by\xc5\x82y skutkiem swobodnej interpretacji danych; kolejne badania przeprowadzane przez innych naukowc\xc3\xb3w nie odnotowa\xc5\x82y podobnych korelacji. Eksperyment CLOUD wykluczy\xc5\x82 znacz\xc4\x85c\xc4\x85 rol\xc4\x99 jon\xc3\xb3w promieniowania kosmicznego w tworzeniu j\xc4\x85der kondensacji uczestnicz\xc4\x85cych w powstawaniu chmur, dowodz\xc4\x85c b\xc5\x82\xc4\x99du Svensmarka.'