b'\n_START_ARTICLE_\nAbraham Lincoln\n_START_SECTION_\nM\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87 i edukacja\n_START_PARAGRAPH_\nAbraham Lincoln urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 12 lutego 1809 roku w Hodgenville jako syn Thomasa Lincolna i jego pierwszej \xc5\xbcony Nancy Hanks. Jego ojciec by\xc5\x82 cie\xc5\x9bl\xc4\x85 i podobnie jak matka Lincolna pochodzi\xc5\x82 z Wirginii. W 1811 roku rodzina Lincoln\xc3\xb3w przenios\xc5\x82a si\xc4\x99 do Knob Creek, natomiast po pi\xc4\x99ciu latach pobytu tam przeprowadzi\xc5\x82a si\xc4\x99 do Pigeon Creek. Dwa lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zmar\xc5\x82a matka Lincolna, a wkr\xc3\xb3tce potem jego ojciec powt\xc3\xb3rnie si\xc4\x99 o\xc5\xbceni\xc5\x82 z Sarah Bush Johnstone. Macocha przysz\xc5\x82ego prezydenta nak\xc5\x82ania\xc5\x82a go do pobierania nauki. Poniewa\xc5\xbc rodzina mieszka\xc5\x82a na terenach pogranicza, ucz\xc4\x99szczanie do szko\xc5\x82y by\xc5\x82o bardzo utrudnione i z tego powodu Lincoln nigdy \xc5\xbcadnej szko\xc5\x82y nie uko\xc5\x84czy\xc5\x82 \xe2\x80\x93 by\xc5\x82 jednak samoukiem._NEWLINE_W latach 20. XIX wieku Lincoln rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 zarobkow\xc4\x85 \xe2\x80\x93 pracowa\xc5\x82 m.in. na roli oraz na promie. Wiosn\xc4\x85 1830 roku rodzina przeprowadzi\xc5\x82a si\xc4\x99 do Macon i tam przysz\xc5\x82y prezydent zosta\xc5\x82 zatrudniony jako buchalter w New Salem. W tym czasie czyta\xc5\x82 du\xc5\xbco ksi\xc4\x85\xc5\xbcek i uczy\xc5\x82 si\xc4\x99 angielskiego pod okiem Mentora Grahama. W 1832 roku wzi\xc4\x85\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w wojnie Czarnego Jastrz\xc4\x99bia, a tak\xc5\xbce ubiega\xc5\x82 si\xc4\x99 o miejsce w legislaturze stanowej. Po pora\xc5\xbcce wyborczej usi\xc5\x82owa\xc5\x82 prowadzi\xc4\x87 w\xc5\x82asny interes, a rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zosta\xc5\x82 mianowany kierownikiem jednoosobowej poczty, a nast\xc4\x99pnie zast\xc4\x99pc\xc4\x85 mierniczego hrabstwa.\n_START_SECTION_\nKariera polityczna\n_START_PARAGRAPH_\nW 1834 roku Lincoln postanowi\xc5\x82 ponownie ubiega\xc4\x87 si\xc4\x99 o miejsce w legislaturze stanu Illinois. Tym razem zwyci\xc4\x99\xc5\xbcy\xc5\x82 i wygrywa\xc5\x82 kolejne wybory w latach: 1836, 1838 i 1840. W 1846 roku wygra\xc5\x82 wybory do Izby Reprezentant\xc3\xb3w, w kt\xc3\xb3rej zasiada\xc5\x82 przez jedn\xc4\x85 kadencj\xc4\x99, jako jedyny przedstawiciel Partii Wig\xc3\xb3w ze swojego stanu. Dwa lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej popar\xc5\x82 kandydata swojej partii, Zachary\xe2\x80\x99ego Taylora, licz\xc4\x85c na posad\xc4\x99 rz\xc4\x85dow\xc4\x85. Poniewa\xc5\xbc \xc5\xbcadnej nie otrzyma\xc5\x82, wycofa\xc5\x82 si\xc4\x99 z \xc5\xbcycia politycznego na 5 lat i zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 praktyk\xc4\x85 prawnicz\xc4\x85. W 1855 roku bezskutecznie stara\xc5\x82 si\xc4\x99 dosta\xc4\x87 do Senatu, a rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do nowo utworzonej Partii Republika\xc5\x84skiej. Ubiega\xc5\x82 si\xc4\x99 o nominacj\xc4\x99 na wiceprezydenta w wyborach w 1856 roku, jednak przegra\xc5\x82 z Williamem Lewisem Daytonem. Mi\xc4\x99dzy 21 sierpnia a 15 pa\xc5\xbadziernika 1858 roku prowadzi\xc5\x82 o\xc5\xbcywione debaty na temat niewolnictwa z senatorem Stephenem Douglasem, kt\xc3\xb3re przysporzy\xc5\x82y mu popularno\xc5\x9bci. Pomimo tego, nie uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 wygra\xc4\x87 wybor\xc3\xb3w do Senatu, w kt\xc3\xb3rych przegra\xc5\x82 w\xc5\x82a\xc5\x9bnie z Douglasem._NEWLINE_Konwencja Partii Republika\xc5\x84skiej zebra\xc5\x82a si\xc4\x99 w Chicago w dniach 16\xe2\x80\x9318 maja 1860 roku. G\xc5\x82\xc3\xb3wnymi konkurentami w rywalizacji o nominacj\xc4\x99 prezydenck\xc4\x85 w wyborach byli Abraham Lincoln i William H. Seward. W trzecim g\xc5\x82osowaniu Lincoln uzyska\xc5\x82 wymagan\xc4\x85 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87, natomiast kandydatem na wiceprezydenta zosta\xc5\x82 Hannibal Hamlin. Partia Demokratyczna by\xc5\x82a podzielona na dwa obozy: frakcja z P\xc3\xb3\xc5\x82nocy nominowa\xc5\x82a Stephena Douglasa, natomiast frakcja z Po\xc5\x82udnia \xe2\x80\x93 Johna Breckinridge\xe2\x80\x99a. Czwartym kandydatem by\xc5\x82 John Bell \xe2\x80\x93 przedstawiciel Konstytucyjnej Partii Unii. W g\xc5\x82osowaniu powszechnym zwyci\xc4\x99\xc5\xbcy\xc5\x82 Lincoln i uzyska\xc5\x82 180 g\xc5\x82os\xc3\xb3w elektorskich (ok. 60%), wobec 12 g\xc5\x82os\xc3\xb3w dla Douglasa, 72 g\xc5\x82os\xc3\xb3w dla Breckinridge\xe2\x80\x99a i 39 g\xc5\x82os\xc3\xb3w dla Bella.\n_START_SECTION_\nPrezydentura\n_START_PARAGRAPH_\nJeszcze w czasie prezydentury Buchanana, 4 lutego 1861, 7 stan\xc3\xb3w po\xc5\x82udniowych utworzy\xc5\x82o w Montgomery Skonfederowane Stany Ameryki. Ich prezydentem zosta\xc5\x82 Jefferson Davis, a wiceprezydentem \xe2\x80\x93 Alexander Stephens. Mimo \xc5\xbce Lincoln oficjalnie nie wypowiada\xc5\x82 si\xc4\x99 na temat niewolnictwa, instruowa\xc5\x82 potajemnie republikan\xc3\xb3w, aby w Kongresie nie szli na \xc5\xbcadne ust\xc4\x99pstwa. W przem\xc3\xb3wieniu inauguracyjnym zapowiedzia\xc5\x82, \xc5\xbce b\xc4\x99dzie d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82 do zachowania jedno\xc5\x9bci kraju, jednocze\xc5\x9bnie apeluj\xc4\x85c do Konfederacji, aby powr\xc3\xb3ci\xc5\x82a do Unii. Powo\xc5\x82a\xc5\x82 rz\xc4\x85d z\xc5\x82o\xc5\xbcony zar\xc3\xb3wno z dawnych wig\xc3\xb3w (m.in. sekretarz stanu William H. Seward), jak i demokrat\xc3\xb3w (np. sekretarz wojny Edwin M. Stanton)._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku urz\xc4\x99dowania William Seward zaproponowa\xc5\x82 Lincolnowi, by zjednoczy\xc4\x87 kraj za pomoc\xc4\x85 wojny z mocarstwem europejskim: Angli\xc4\x85, Francj\xc4\x85, Hiszpani\xc4\x85 lub Rosj\xc4\x85. Prezydent odrzuci\xc5\x82 ten postulat. 12 kwietnia 1861 roku wojska konfederackie zaatakowa\xc5\x82y Fort Sumter w Karolinie Po\xc5\x82udniowej i dwa dni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej go zaj\xc4\x99\xc5\x82y, co jest uznawane za pocz\xc4\x85tek wojny secesyjnej. Zadaniem dyplomacji ameryka\xc5\x84skiej by\xc5\x82o w\xc3\xb3wczas zapobie\xc5\xbcenie interwencji z zewn\xc4\x85trz. 15 kwietnia 1861 roku Lincoln wyda\xc5\x82 nakaz wojskom federalnym odzyskania fort\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re zaj\xc4\x99li konfederaci, a cztery dni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wprowadzi\xc5\x82 blokad\xc4\x99 morsk\xc4\x85 wobec statk\xc3\xb3w Po\xc5\x82udnia (blokad\xc4\x85 obj\xc4\x99to tak\xc5\xbce wybrze\xc5\xbca stan\xc3\xb3w Wirginia i Karolina P\xc3\xb3\xc5\x82nocna). Anglia i Francja ostro sprzeciwi\xc5\x82y si\xc4\x99 tej decyzji, broni\xc4\x85c swoich interes\xc3\xb3w handlowych. Miesi\xc4\x85c p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Londyn i wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 pozosta\xc5\x82ych europejskich stolic og\xc5\x82osi\xc5\x82a neutralno\xc5\x9b\xc4\x87 wobec obu walcz\xc4\x85cych stron. Pod koniec 1862 roku S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy og\xc5\x82osi\xc5\x82, \xc5\xbce wprowadzenie blokady by\xc5\x82o prawne i by\xc5\x82o skutkiem stanu wojny domowej w Stanach Zjednoczonych. Po\xc5\x82udnie nie dysponowa\xc5\x82o zbyt siln\xc4\x85 flot\xc4\x85, zatem usi\xc5\x82owa\xc5\x82o korzysta\xc4\x87 z us\xc5\x82ug okr\xc4\x99t\xc3\xb3w kaperskich, korzystaj\xc4\x85c z faktu, \xc5\xbce Stany Zjednoczone nie sygnowa\xc5\x82y Deklaracji paryskiej w 1856 roku. Wobec tego w\xc5\x82adze P\xc3\xb3\xc5\x82nocy natychmiast rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y starania, by sygnowa\xc4\x87 Deklaracj\xc4\x99. Ostatecznie USA og\xc5\x82osi\xc5\x82y, \xc5\xbce b\xc4\x99d\xc4\x85 stosowa\xc4\x87 si\xc4\x99 do Deklaracji, cho\xc4\x87, jak si\xc4\x99 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej okaza\xc5\x82o, nie mia\xc5\x82o to wi\xc4\x99kszego znaczenia dla przebiegu wojny._NEWLINE_Pod koniec 1861 roku dwaj dyplomaci Po\xc5\x82udnia James Murray Mason i John Slidell wyp\xc5\x82yn\xc4\x99li brytyjskim statkiem do Southampton. Ich statek zosta\xc5\x82 jednak zatrzymany przez okr\xc4\x99t ameryka\xc5\x84ski, a kapitan Charles Wilkes aresztowa\xc5\x82 polityk\xc3\xb3w konfederackich (Incydent Trent). Wielka Brytania za\xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x82a zwolnienia dyplomat\xc3\xb3w, jednocze\xc5\x9bnie przygotowuj\xc4\x85c o\xc5\x9bmiotysi\xc4\x99czn\xc4\x85 armi\xc4\x99 na wys\xc5\x82anie do Kanady. 28 grudnia 1861 roku Seward zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 ich zwolni\xc4\x87, twierdz\xc4\x85c, \xc5\xbce zostali oni bezprawnie zatrzymani na neutralnym terenie, bez sprowadzenia statku z powrotem do portu. 1 stycznia 1862 roku Masona i Slidella przewieziono na Bermudy, sk\xc4\x85d dotarli do Wielkiej Brytanii pod koniec miesi\xc4\x85ca._NEWLINE_W listopadzie 1861 roku Lincoln przyj\xc4\x85\xc5\x82 rezygnacj\xc4\x99 genera\xc5\x82a Winfielda Scotta i zast\xc4\x85pi\xc5\x82 go George\xe2\x80\x99em McClellanem. W nast\xc4\x99pnym roku prezydent by\xc5\x82 ostro atakowany przez przeciwnik\xc3\xb3w wojny i Po\xc5\x82udniowc\xc3\xb3w, a tak\xc5\xbce przez abolicjonist\xc3\xb3w. Podkre\xc5\x9bla\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas, \xc5\xbce jego g\xc5\x82\xc3\xb3wnym celem wcale nie jest walka z niewolnictwem, ale walka o utrzymanie jedno\xc5\x9bci kraju._NEWLINE_W po\xc5\x82owie 1863 roku w Wielkiej Brytanii znowu wzros\xc5\x82y nastroje prokonfederackie, dzi\xc4\x99ki zwyci\xc4\x99stwu genera\xc5\x82a Roberta Lee w Pensylwanii i Maryland. Po ostrej debacie w Izbie Gmin uznano, \xc5\xbce kraj nie b\xc4\x99dzie uznawa\xc5\x82 Skonfederowanych Stan\xc3\xb3w Ameryki. We Francji panowa\xc5\x82y podobne nastroje jak w Wielkiej Brytanii, zw\xc5\x82aszcza \xc5\xbce w sympatyzuj\xc4\x85cym z Po\xc5\x82udniem Meksyku rz\xc4\x85dzi\xc5\x82 Maksymilian I \xe2\x80\x93 cesarz mianowany przez Francuz\xc3\xb3w. Zar\xc3\xb3wno we Francji, jak w i Anglii budowano okr\xc4\x99ty dla Konfederat\xc3\xb3w, jednak po protestach ze strony dyplomacji ameryka\xc5\x84skiej statki nie opu\xc5\x9bci\xc5\x82y port\xc3\xb3w. W\xc5\x82adze Po\xc5\x82udnia wiedzia\xc5\x82y, \xc5\xbce bez poparcia mocarstw europejskich nie maj\xc4\x85 szans w wojnie z uprzemys\xc5\x82owion\xc4\x85 P\xc3\xb3\xc5\x82noc\xc4\x85. Po namowach sekretarza stanu Judaha Benjamina prezydent Jefferson Davis zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 wys\xc5\x82a\xc4\x87 do Europy specjalnego pos\xc5\x82a Duncana Kennera, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 zapewni\xc4\x87 o zniesieniu niewolnictwa na Po\xc5\x82udniu i sta\xc5\x82ych dostawach bawe\xc5\x82ny mocarstwom europejskim. Pos\xc5\x82owie Slidell i Mason, wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuj\xc4\x85c z Kennerem, zabiegali o audiencje u w\xc5\x82adc\xc3\xb3w Wielkiej Brytanii i Francji. Cesarz Napoleon III przychylnie odni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do inicjatywy, o ile poprze je r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Wielka Brytania. Premier lord Palmerston by\xc5\x82 jednak pow\xc5\x9bci\xc4\x85gliwy i stara\xc5\x82 si\xc4\x99 nie zobowi\xc4\x85zywa\xc4\x87 do niczego._NEWLINE_Po powstrzymaniu dzia\xc5\x82a\xc5\x84 ofensywnych genera\xc5\x82a Lee w Karolinie Po\xc5\x82udniowej, Karolinie P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej i Georgii prezydent Lincoln podni\xc3\xb3s\xc5\x82 kwesti\xc4\x99 niewolnictwa w kontek\xc5\x9bcie wojny. Nie chcia\xc5\x82 tego robi\xc4\x87 wcze\xc5\x9bniej, by nie rozdra\xc5\xbcni\xc4\x87 stan\xc3\xb3w przygranicznych (Wirginia, Maryland, Kentucky i Missouri), kt\xc3\xb3re zachowa\xc5\x82y niewolnictwo, ale nie dokona\xc5\x82y secesji. 22 lipca 1862 roku prezydent przedstawi\xc5\x82, na posiedzeniu gabinetu, wniosek o proklamacji zniesienia niewolnictwa. Sprzeciwi\xc5\x82 si\xc4\x99 temu Seward, kt\xc3\xb3ry uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce mo\xc5\xbce to spowodowa\xc4\x87 bunt na Po\xc5\x82udniu, a przez to zatrzymanie produkcji bawe\xc5\x82ny, co mo\xc5\xbce z kolei skutkowa\xc4\x87 interwencj\xc4\x85 zbrojn\xc4\x85 mocarstw europejskich. Lincoln postanowi\xc5\x82 si\xc4\x99 wstrzyma\xc4\x87 i og\xc5\x82osi\xc5\x82 t\xc4\x99 decyzj\xc4\x99 dopiero 22 wrze\xc5\x9bnia po zwyci\xc4\x99stwie pod Antietam. Dekret prezydenta m\xc3\xb3wi\xc5\x82, \xc5\xbce wszyscy czarnosk\xc3\xb3rzy niewolnicy ze stan\xc3\xb3w walcz\xc4\x85cych przeciw Unii b\xc4\x99d\xc4\x85 wolni od 1 stycznia 1863 roku. Seward krytykowa\xc5\x82 takie posuni\xc4\x99cie, zarzucaj\xc4\x85c, \xc5\xbce Lincoln znosi niewolnictwo na obszarach, gdzie nie si\xc4\x99ga jego w\xc5\x82adza, natomiast na obszarze Unii utrzymuje status quo. Dzi\xc4\x99ki takim posuni\xc4\x99ciom oko\xc5\x82o 180 tys. Afroamerykan\xc3\xb3w wst\xc4\x85pi\xc5\x82o do armii wojsk P\xc3\xb3\xc5\x82nocy i walnie przyczyni\xc5\x82o si\xc4\x99 do zwyci\xc4\x99stw nad Konfederacj\xc4\x85. Po zako\xc5\x84czeniu wojny, 11 kwietnia 1865 roku, Lincoln stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce Afroamerykanom nale\xc5\xbcy si\xc4\x99 nie tylko wolno\xc5\x9b\xc4\x87, ale tak\xc5\xbce ograniczone prawa obywatelskie._NEWLINE_Lincoln anga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 osobi\xc5\x9bcie w sprawy wojskowe i strategiczne. 7 listopada 1862 roku zdymisjonowa\xc5\x82 genera\xc5\x82a George\xe2\x80\x99a McClellana, kt\xc3\xb3rego zast\xc4\x85pi\xc5\x82 Ambrose Burnside. Na pocz\xc4\x85tku 1863 roku, po kl\xc4\x99sce pod Fredericksburgiem, Burnside zosta\xc5\x82 zast\xc4\x85piony Josephem Hookerem. P\xc3\xb3\xc5\x82 roku p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Hookera zast\xc4\x85pi\xc5\x82 George Meade. W dniach 1\xe2\x80\x933 lipca 1863 roku rozegra\xc5\x82a si\xc4\x99 bitwa pod Gettysburgiem, kt\xc3\xb3ra jest uznawana za najwi\xc4\x99ksze starcie wojsk Unii i Konfederacji w czasie ca\xc5\x82ej wojny secesyjnej. Po pora\xc5\xbcce genera\xc5\x82 Lee wycofa\xc5\x82 si\xc4\x99 do Richmond, natomiast prezydent nakaza\xc5\x82 genera\xc5\x82owi Meade\xe2\x80\x99owi, by \xc5\x9bciga\xc5\x82 wojsko Po\xc5\x82udnia. Meade odm\xc3\xb3wi\xc5\x82, twierdz\xc4\x85c, \xc5\xbce poni\xc3\xb3s\xc5\x82 zbyt wielkie straty, co zdenerwowa\xc5\x82o prezydenta. 19 listopada Lincoln wyg\xc5\x82osi\xc5\x82 przemow\xc4\x99 gettysbursk\xc4\x85, w kt\xc3\xb3rej odda\xc5\x82 ho\xc5\x82d poleg\xc5\x82ym i stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce doko\xc5\x84czenie ich dzie\xc5\x82a spoczywa na barkach \xc5\xbcywych. W tym samym czasie genera\xc5\x82 Ulysses Grant wypar\xc5\x82 Konfederat\xc3\xb3w z Tennessee, po III bitwie pod Chattanoog\xc4\x85. Zosta\xc5\x82 za to awansowany na g\xc5\x82\xc3\xb3wnego dow\xc3\xb3dc\xc4\x99 wojsk Unii, 12 marca 1864 roku._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku czerwca 1864 roku w Baltimore odby\xc5\x82a si\xc4\x99 konwencja Partii Republika\xc5\x84skiej, maj\xc4\x85ca wybra\xc4\x87 kandydata na prezydenta w zbli\xc5\xbcaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 wyborach. Lincoln uzyska\xc5\x82 nominacj\xc4\x99 w pierwszym g\xc5\x82osowaniu, a kandydatem na wiceprezydenta zosta\xc5\x82 Andrew Johnson. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Partii Republika\xc5\x84skiej, pozostaj\xc4\x85ca w opozycji do Lincolna, zebra\xc5\x82a si\xc4\x99 tydzie\xc5\x84 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w Cleveland i wybra\xc5\x82a swoim kandydatem genera\xc5\x82a Johna Fr\xc3\xa9monta. Wkr\xc3\xb3tce potem wycofali si\xc4\x99 z tej decyzji i wsparli urz\xc4\x99duj\xc4\x85cego prezydenta. Partia Demokratyczna wystawi\xc5\x82a kandydatur\xc4\x99 George\xe2\x80\x99a McClellana. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym tematem kampanii republikan\xc3\xb3w by\xc5\x82o zniesienie niewolnictwa w formie trzynastej poprawki do Konstytucji, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a uchwalona przez Senat w kwietniu 1864 roku i przez Izb\xc4\x99 Reprezentant\xc3\xb3w w styczniu 1865 roku. Lincoln zwyci\xc4\x99\xc5\xbcy\xc5\x82 w g\xc5\x82osowaniu powszechnym i uzyska\xc5\x82 212 g\xc5\x82os\xc3\xb3w w Kolegium Elektorskim, wobec 21 g\xc5\x82os\xc3\xb3w dla McClellana. Elektorzy ze stan\xc3\xb3w konfederackich nie wzi\xc4\x99li udzia\xc5\x82u w g\xc5\x82osowaniu._NEWLINE_Wojska genera\xc5\x82a Williama Shermana odnosi\xc5\x82y kolejne sukcesy \xe2\x80\x93 3 kwietnia 1865 roku zaj\xc4\x99\xc5\x82y Richmond w Wirginii, a 9 kwietnia otrzyma\xc5\x82y wiadomo\xc5\x9b\xc4\x87, \xc5\xbce genera\xc5\x82 Lee podda\xc5\x82 si\xc4\x99 pod Appomattox._NEWLINE_Obejmuj\xc4\x85c urz\xc4\x85d na drug\xc4\x85 kadencj\xc4\x99, Lincoln planowa\xc5\x82 odbudow\xc4\x99 kraju. Zastosowa\xc5\x82 weto kieszonkowe wobec ustawy Wade\xe2\x80\x99a-Davisa, kt\xc3\xb3ra zak\xc5\x82ada\xc5\x82a powr\xc3\xb3t do Unii stan\xc3\xb3w po\xc5\x82udniowych, pod warunkiem z\xc5\x82o\xc5\xbcenia przysi\xc4\x99gi lojalno\xc5\x9bci. 3 lutego 1865 roku spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 w Hampton Roads nieoficjalnie z przedstawicielami Konfederacji, gdzie obieca\xc5\x82 amnesti\xc4\x99 i niepodejmowanie \xc5\x9brodk\xc3\xb3w karnych wobec buntownik\xc3\xb3w. Proponuj\xc4\x85c pi\xc4\x99cioletni okres wprowadzania 13. poprawki, nalega\xc5\x82 na ponown\xc4\x85 akceptacj\xc4\x99 Konstytucji USA. Postulowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce odszkodowania dla w\xc5\x82a\xc5\x9bcicieli ziemskich, kt\xc3\xb3rzy mieli utraci\xc4\x87 niewolnik\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie prywatne\n_START_PARAGRAPH_\nNa pocz\xc4\x85tku lat 30. Lincoln pozna\xc5\x82 Ann Rutledge, kt\xc3\xb3ra by\xc5\x82a c\xc3\xb3rk\xc4\x85 w\xc5\x82a\xc5\x9bciciela tawerny. Para zar\xc4\x99czy\xc5\x82a si\xc4\x99, lecz Rutledge zmar\xc5\x82a na tyfus przed planowanym \xc5\x9blubem. Oko\xc5\x82o 1840 roku Lincoln pozna\xc5\x82 Mary Todd z Lexington. Pocz\xc4\x85tkowo ich \xc5\x9blub by\xc5\x82 zaplanowany na 1 stycznia 1841 roku, lecz z niejasnych przyczyn nie odby\xc5\x82 si\xc4\x99. Para pobra\xc5\x82a si\xc4\x99 4 listopada 1842 roku w ko\xc5\x9bciele episkopalnym w rodzinnym mie\xc5\x9bcie panny m\xc5\x82odej. Lincolnowie mieli czterech syn\xc3\xb3w: Roberta, Edwarda, Williama i Thomasa.\n_START_SECTION_\nPogl\xc4\x85dy\n_START_PARAGRAPH_\nJu\xc5\xbc w m\xc5\x82odo\xc5\x9bci, podr\xc3\xb3\xc5\xbcuj\xc4\x85c do Nowego Orleanu, Lincoln zaobserwowa\xc5\x82, \xc5\xbce niewolnicy s\xc4\x85 traktowani okrutnie przez swoich w\xc5\x82a\xc5\x9bcicieli. Gdy zasiada\xc5\x82 w legislaturze stanu Illinois, jego stanowisko w kwestii niewolnictwa jeszcze bardziej si\xc4\x99 zaostrzy\xc5\x82o. Kiedy pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 wniosek pot\xc4\x99piaj\xc4\x85cy abolicjonizm, Lincoln stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce niewolnictwo jest niesprawiedliwe spo\xc5\x82ecznie. Gdy zasiada\xc5\x82 w Izbie Reprezentant\xc3\xb3w, sprzeciwia\xc5\x82 si\xc4\x99, by niewolnictwo rozszerza\xc4\x87 na inne stany, a tak\xc5\xbce napisa\xc5\x82 poprawk\xc4\x99 do ustawy uwalniaj\xc4\x85c\xc4\x85 wszystkie dzieci niewolnik\xc3\xb3w urodzone po 1 stycznia 1850 roku. W 1858 roku, kandyduj\xc4\x85c w wyborach w Illinois, wyg\xc5\x82osi\xc5\x82 przem\xc3\xb3wienie: \xc2\xabDom rozdzielony niezgod\xc4\x85 osta\xc4\x87 si\xc4\x99 nie mo\xc5\xbce\xc2\xbb. S\xc4\x85dz\xc4\x99, \xc5\xbce jest rzecz\xc4\x85 niemo\xc5\xbcliw\xc4\x85, aby nasz ustr\xc3\xb3j pozosta\xc5\x82 na sta\xc5\x82e p\xc3\xb3\xc5\x82niewolniczy i p\xc3\xb3\xc5\x82wolny [...]. Albo przeciwnicy niewolnictwa zahamuj\xc4\x85 dalsze jego rozprzestrzenianie si\xc4\x99 i doprowadz\xc4\x85 do takiej sytuacji, \xc5\xbce opinia publiczna uspokoi si\xc4\x99 w prze\xc5\x9bwiadczeniu, \xc5\xbce jest ono na drodze do ostatecznego wyga\xc5\x9bni\xc4\x99cia, albo te\xc5\xbc zwolennicy niewolnictwa zdo\xc5\x82aj\xc4\x85 je przeforsowa\xc4\x87 i b\xc4\x99dzie prawnie dopuszczone we wszystkich stanach, zar\xc3\xb3wno starych, jak i nowych, zar\xc3\xb3wno na P\xc3\xb3\xc5\x82nocy, jak i na Po\xc5\x82udniu. Zasada suwerenno\xc5\x9bci osadnik\xc3\xb3w, zwana te\xc5\xbc \xc5\x9bwi\xc4\x99tym prawem samorz\xc4\x85du, sprowadza si\xc4\x99 w\xc5\x82a\xc5\x9bciwie do tego, \xc5\xbce je\xc5\x9bli jaki\xc5\x9b cz\xc5\x82owiek b\xc4\x99dzie chcia\xc5\x82 zrobi\xc4\x87 z drugiego niewolnika, to trzeciemu nie b\xc4\x99dzie wolno si\xc4\x99 sprzeciwia\xc4\x87_NEWLINE_Mimo swoich abolicjonistycznych pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w twierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce nale\xc5\xbcy \xe2\x80\x9eutrzyma\xc4\x87 supremacj\xc4\x99 bia\xc5\x82ej rasy\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Pod wzgl\xc4\x99dem religijnym Lincoln w m\xc5\x82odo\xc5\x9bci by\xc5\x82 sceptykiem. Jego pogl\xc4\x85dy by\xc5\x82y najbardziej zbli\xc5\xbcone do chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwa, jednak nigdy nie zdefiniowa\xc5\x82 siebie jako chrze\xc5\x9bcijanina. Wierzy\xc5\x82 jednak we wszechmog\xc4\x85cego Boga, co podkre\xc5\x9bla\xc5\x82 we wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci ze swoich przem\xc3\xb3wie\xc5\x84. Twierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce nigdy nie by\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem \xc5\xbcadnego Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a, cho\xc4\x87 podkre\xc5\x9bla\xc5\x82, \xc5\xbce wierzy w tre\xc5\x9b\xc4\x87 zawart\xc4\x85 w \xc5\x9awi\xc4\x99tych ksi\xc4\x99gach. Mia\xc5\x82 on tak\xc5\xbce zosta\xc4\x87 w tajemnicy ochrzczony przez wielebnego Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Chrystusowego Johna O\xe2\x80\x99Kane\xe2\x80\x99a\n_START_SECTION_\nKultura masowa\n_START_PARAGRAPH_\nOdniesienia do fakt\xc3\xb3w, spekulacji b\xc4\x85d\xc5\xba legend dotycz\xc4\x85cych \xc5\xbcycia 16. prezydenta Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 m.in. w filmach Skarb narod\xc3\xb3w: Ksi\xc4\x99ga tajemnic (2007), Spisek (2010) oraz Abraham Lincoln: \xc5\x81owca wampir\xc3\xb3w (2011). W 1930 powsta\xc5\x82 film Abraham Lincoln, gdzie tytu\xc5\x82ow\xc4\x85 rol\xc4\x99 zagra\xc5\x82 Walter Huston. W 1982 stacja CBS wyprodukowa\xc5\x82a 6-odcinkowy miniserial W imi\xc4\x99 honoru. Rol\xc4\x99 Lincolna zagra\xc5\x82 Gregory Peck. W 2012 roku premier\xc4\x99 mia\xc5\x82 kolejny obraz biograficzny Lincoln w re\xc5\xbcyserii Stevena Spielberga, w kt\xc3\xb3rym w tytu\xc5\x82owego bohatera wcieli\xc5\x82 si\xc4\x99 Daniel Day-Lewis. Sprawa jego morderstwa jest tematem odcinka The Assassination of Abraham Lincoln serialu Poza czasem_NEWLINE_W XIX wieku Ernest Linwood Staples napisa\xc5\x82 epos A Man of Destiny: Being the Story of Abraham Lincoln; an Epic Poem. O prezydencie i jego gabinecie traktuje jeden z rozdzia\xc5\x82\xc3\xb3w eposu Columbia: an Epic Poem on the Late Civil War between the Northern and Southern States of North America Franka C. Algertona._NEWLINE_W kresk\xc3\xb3wkach zwyk\xc5\x82o przedstawia\xc4\x87 si\xc4\x99 Lincolna w ekstremalnie d\xc5\x82ugim cylindrze. W rzeczywisto\xc5\x9bci cylinder Lincolna nie r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82 si\xc4\x99 bardzo w stylu od innych, modnych dla jego czas\xc3\xb3w. Wysoki wzrost i poci\xc4\x85g\xc5\x82a twarz sprawia\xc5\x82y wra\xc5\xbcenie jakby nakrycie g\xc5\x82owy by\xc5\x82o ekstrawaganckie.'