b'\n_START_ARTICLE_\nDzierzba zmienna\n_START_SECTION_\nTaksonomia\n_START_PARAGRAPH_\nPo raz pierwszy gatunek opisa\xc5\x82 Karol Linneusz w 1758 w Systema Naturae. Nowemu gatunkowi nada\xc5\x82 nazw\xc4\x99 Lanius schach, podtrzymywan\xc4\x85 obecnie (2018) przez Mi\xc4\x99dzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC). Holotyp pochodzi\xc5\x82 z Chin, dok\xc5\x82adniej prowincji Guangdong. Epitet gatunkowy schach jest przekszta\xc5\x82ceniem onomatopei Scack, jak\xc4\x85 dzierzb\xc4\x99 zmienn\xc4\x85 okre\xc5\x9bli\xc5\x82 w 1757 szwedzki przyrodnik Pehr Osbeck. Dawniejsi autorzy klasyfikowali dzierzb\xc4\x99 zmienn\xc4\x85 jako jeden gatunek wraz z dzierzb\xc4\x85 szarogrzbiet\xc4\x85 (L. tephronotus), na przyk\xc5\x82ad w Check-list of birds of the world (1960). Klasyfikacja podgatunk\xc3\xb3w sporna. Autorzy HBW wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85 ich 9, podobnie jak IOC. Przedstawiciele podgatunku L. s. stresemanni z Nowej Gwinei r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 morfologi\xc4\x85 i upierzeniem od azjatyckich form, do tego s\xc4\x85 geograficznie wyizolowani; zalecane s\xc4\x85 badania taksonomiczne nad tym podgatunkiem. Melanistyczna forma z po\xc5\x82udniowo-wschodnich Chin i Hajnanu opisywana by\xc5\x82a jako L. s. fuscatus, jednak ten podgatunek nie jest uznawany.\n_START_SECTION_\nMorfologia\n_START_PARAGRAPH_\nD\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 cia\xc5\x82a wynosi 20\xe2\x80\x9325 cm, masa cia\xc5\x82a 50\xe2\x80\x9353 g u przedstawicieli podgatunku nominatywnego, 33\xe2\x80\x9342 g u dzierzb hinduskich. Dzierzby zmienne s\xc4\x85 stosunkowo du\xc5\xbce, dymorfizm p\xc5\x82ciowy w upierzeniu znikomy. Wyst\xc4\x99puje wyra\xc5\xbane zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowanie mi\xc4\x99dzy ptakami poszczeg\xc3\xb3lnych podgatunk\xc3\xb3w; podzieli\xc4\x87 je mo\xc5\xbcna na ptaki o czarnej g\xc5\x82owie i o czarnej masce._NEWLINE_W grupie dzierzb zmiennych o czarnej masce znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 ptaki podgatunku nominatywnego, L. s. caniceps oraz dzierzby hinduskie. Czarny pas ci\xc4\x85gnie si\xc4\x99 od czo\xc5\x82a przynajmniej do okolic oka, kantarek i pokrywy uszne r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc s\xc4\x85 czarne. Mask\xc4\x99 od popielatego oddziela cienka, bia\xc5\x82awa brew. Popielata barwa ciemienia, karku i p\xc5\x82aszcza stopniowo w ty\xc5\x82 przechodzi w kolor od rdzawobr\xc4\x85zowego do p\xc5\x82owego na grzbiecie i kuprze. Skrzyd\xc5\x82a czarne, u nasady lotek I rz\xc4\x99du wyst\xc4\x99puje bia\xc5\x82a plamka. Lotki II rz\xc4\x99du obrze\xc5\xbcone p\xc5\x82owo, podobnie jak lotki III rz\xc4\x99du, jednak z szerszymi p\xc5\x82owymi ko\xc5\x84c\xc3\xb3wkami. Pi\xc3\xb3ra rosn\xc4\x85ce wzd\xc5\x82u\xc5\xbc ko\xc5\x9bci \xc5\x82okciowej bia\xc5\x82e. Ster\xc3\xb3wki czarne, zewn\xc4\x99trzne kraw\xc4\x99dzie ogona od jasnop\xc5\x82owych po bia\xc5\x82e. Sp\xc3\xb3d cia\xc5\x82a od bia\xc5\x82ego po brudnobia\xc5\x82y, z rdzawobr\xc4\x85zowym nalotem. Dzi\xc3\xb3b czarny, jasny u nasady \xc5\xbcuchwy (u samicy dzi\xc3\xb3b bardziej br\xc4\x85zowy), t\xc4\x99cz\xc3\xb3wka ciemnobr\xc4\x85zowa. Do dzierzb zmiennych o czarnej g\xc5\x82owie nale\xc5\xbc\xc4\x85 dzierzby filipi\xc5\x84skie, czarnog\xc5\x82owe, przedstawiciele L. s. suluensis i L. s. stresemanni; dzierzby sundajskie cechuje po\xc5\x9bredni wygl\xc4\x85d. U dzierzb zmiennych tej grupy g\xc3\xb3rna po\xc5\x82owa g\xc5\x82owy jest czarna. Grzbiet rdzawobr\xc4\x85zowy, czerwonawy. Lotki II i III rz\xc4\x99du zako\xc5\x84czone rdzawobr\xc4\x85zowo, w kolorze podobnym do koloru pi\xc3\xb3r na grzbiecie. Kraw\xc4\x99dzie ster\xc3\xb3wek rdzawop\xc5\x82owe. Przedstawiciele melanistycznej formy \xe2\x80\x9efuscatus\xe2\x80\x9d, nieb\xc4\x99d\xc4\x85cej odr\xc4\x99bnym podgatunkiem, wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85 si\xc4\x99 czarniawym upierzeniem z szarordzawym kuprem i okolicami kloaki.\n_START_SECTION_\nEkologia i zachowanie\n_START_PARAGRAPH_\nDzierzby zmienne zamieszkuj\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodne \xc5\x9brodowiska \xe2\x80\x93 p\xc3\xb3\xc5\x82pustynie, stepy, otwarte trawiaste tereny (r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc z porozrzucanymi krzewami), zaro\xc5\x9bla wierzbowe, niekiedy i lasy wiecznie zielone, obszary upraw (w tym ry\xc5\xbcu), ogrody, parki, sady, mokrad\xc5\x82a, trzcinowiska i skupiska wysokich traw. Na Nowej Gwinei wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 na wysoko\xc5\x9bci 400\xe2\x80\x932650 m n.p.m., w ogrodach i na wy\xc5\xbcynnych terenach trawiastych. W Nepalu odnotowywane od 300 do 3100 m n.p.m., g\xc5\x82\xc3\xb3wnie mi\xc4\x99dzy 1500 a 2700 m n.p.m, w Kazachstanie do 1000\xe2\x80\x931500 m n.p.m. Og\xc3\xb3\xc5\x82em dzierzby zmienne wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 od nizin do oko\xc5\x82o 4300 m n.p.m. (w Himalajach). Zachowuj\xc4\x85 si\xc4\x99 g\xc5\x82o\xc5\x9bno, zaczepnie, s\xc4\x85 \xc5\x82atwe do zauwa\xc5\xbcenia. Zwykle przebywaj\xc4\x85 samotnie. Po\xc5\xbcywieniem dzierzb zmiennych s\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie stawonogi i kr\xc4\x99gowce; z owad\xc3\xb3w jedz\xc4\x85 mi\xc4\x99dzy innymi prostoskrzyd\xc5\x82e, motyle, b\xc5\x82onk\xc3\xb3wki, chrz\xc4\x85szcze, modliszki, wa\xc5\xbcki i pluskwiaki, z kr\xc4\x99gowc\xc3\xb3w natomiast ryby, p\xc5\x82azy bezogonowe, piskl\xc4\x99ta i jaszczurki. W po\xc5\x82udniowych Chinach dzierzby zmienne bywaj\xc4\x85 aktywne noc\xc4\x85, \xc5\x82api\xc4\x85 w\xc3\xb3wczas kraby prowadz\xc4\x85ce nocny tryb \xc5\xbcycia.\n_START_SECTION_\nL\xc4\x99gi\n_START_PARAGRAPH_\nOkres sk\xc5\x82adania jaj w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej i centralnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci zasi\xc4\x99gu trwa od ko\xc5\x84ca marca do lipca \xe2\x80\x93 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w kwietniu i w maju. Na P\xc3\xb3\xc5\x82wyspie Malajskim zniesienia stwierdzano w lutym, od czerwca do wrze\xc5\x9bnia oraz w grudniu. Okres l\xc4\x99gowy na Filipinach trwa od marca do czerwca, na Nowej Gwinei od czerwca do listopada. Gniazdo przypomina kszta\xc5\x82tem kubek, dok\xc5\x82adna jego struktura jest zmienna w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od podgatunku ptaka. Na budulec sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 cierniste ga\xc5\x82\xc4\x99zie, trawy, li\xc5\x9bcie bambusa, mchy, korzenie, delikatna kora i wykonane przez cz\xc5\x82owieka materia\xc5\x82y, za\xc5\x9b na wy\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82k\xc4\x99 mi\xc4\x99kkie trawy. W Azji \xc5\x9arodkowej i Indiach stwierdzano gniazda 1,5\xe2\x80\x9310 m nad ziemi\xc4\x85. Budowane s\xc4\x85 na krzewach, akacjach i innych ciernistych drzewach, topolach, drzewkach owocowych i iglastych lub nisko w\xc5\x9br\xc3\xb3d je\xc5\xbcyn, pn\xc4\x85czy lub w szuwarach. Zniesienie liczy zazwyczaj 3\xe2\x80\x934 jaja, og\xc3\xb3\xc5\x82em od 2 do 6 (7 i 8 w Azji \xc5\x9arodkowej). Wielko\xc5\x9b\xc4\x87 zniesienia maleje wraz z szeroko\xc5\x9bci\xc4\x85 geograficzn\xc4\x85 \xe2\x80\x93 najmniejsz\xc4\x85 liczb\xc4\x99 jaj w l\xc4\x99gu stwierdzano na Nowej Gwinei. Inkubacja trwa 13\xe2\x80\x9316 dni, w niewoli zaobserwowano wysiadywanie przez 18 dni. M\xc5\x82ode s\xc4\x85 w pe\xc5\x82ni opierzone po 14\xe2\x80\x9319 dniach \xc5\xbcycia.\n_START_SECTION_\nStatus\n_START_PARAGRAPH_\nIUCN uznaje dzierzb\xc4\x99 zmienn\xc4\x85 za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2018). BirdLife International ocenia trend populacji jako nieznany ze wzgl\xc4\x99du na trudno\xc5\x9b\xc4\x87 jego wyznaczenia \xe2\x80\x93 w populacji dzierzby zmiennej zachodz\xc4\x85 lokalne spadki i wzrosty liczebno\xc5\x9bci. W 2015 dzierzba zmienna mia\xc5\x82a w Chinach lokalny status gatunku najmniejszej troski.'