b'\n_START_ARTICLE_\nHardun\n_START_SECTION_\nOpis\n_START_PARAGRAPH_\nMa cia\xc5\x82o mocnej budowy, sp\xc5\x82aszczone, o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci do 40 cm. Grzbiet ma pokryty ostrymi \xc5\x82uskami. Ubarwienie jest indywidualn\xc4\x85 cech\xc4\x85 ka\xc5\xbcdego osobnika, mo\xc5\xbce zmienia\xc4\x87 si\xc4\x99 pod wp\xc5\x82ywem temperatury i nastroju zwierz\xc4\x99cia. Grzbiet czarny, czerwony, \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82ty, z kilkoma poprzecznymi pr\xc4\x99gami. Brzuch \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82ty. D\xc5\x82ugi, paskowany ogon. G\xc5\x82owa p\xc5\x82aska i szeroka, z du\xc5\xbcymi otworami usznymi.\n_START_SECTION_\nWyst\xc4\x99powanie\n_START_PARAGRAPH_\nWyst\xc4\x99puje w Europie na wyspie Korfu, P\xc3\xb3\xc5\x82wyspie Chalcydyckim, Cyprze i Cykladach. \xc5\xbbyje tak\xc5\xbce na terenie Azji Mniejszej i Bliskiego Wschodu (Izrael, Irak, Arabia Saudyjska i Egipt). \xc5\xbbyje zar\xc3\xb3wno na nizinach, jak i w g\xc3\xb3rach, na dobrze nas\xc5\x82onecznionych terenach. Cz\xc4\x99sto \xc5\xbcyje na skalistym terenie, w pobli\xc5\xbcu wody.\n_START_SECTION_\nZachowanie\n_START_PARAGRAPH_\nProwadzi dzienny, l\xc4\x85dowy tryb \xc5\xbcycia. \xc5\xbbyje w du\xc5\xbcych koloniach pod przyw\xc3\xb3dztwem dominuj\xc4\x85cego samca. W czasie ch\xc5\x82odniejszych miesi\xc4\x99cy (od pa\xc5\xbadziernika do kwietnia) hibernuje. Prowadzi terytorialny tryb \xc5\xbcycia, ka\xc5\xbcde stado broni swego terytorium przed intruzami.\n_START_SECTION_\nOd\xc5\xbcywianie\n_START_PARAGRAPH_\nHarduny s\xc4\x85 wszystko\xc5\xbcerne, \xc5\xbcywi\xc4\x85 si\xc4\x99 owadami, d\xc5\xbcd\xc5\xbcownicami, ptasimi jajami i piskl\xc4\x99tami, a tak\xc5\xbce ma\xc5\x82ymi myszami i jaszczurkami. Zjadaj\xc4\x85 tak\xc5\xbce li\xc5\x9bcie, kwiaty i p\xc4\x85czki.\n_START_SECTION_\nRozr\xc3\xb3d\n_START_PARAGRAPH_\nSamica harduna sk\xc5\x82ada zwykle do 10 jaj mi\xc4\x99dzy majem a lipcem. Po 52-53 dniach wykluwaj\xc4\x85 si\xc4\x99 m\xc5\x82ode, kt\xc3\xb3rych wielko\xc5\x9b\xc4\x87 wynosi oko\xc5\x82o 3,5 cm. W korzystnych warunkach jaszczurka mo\xc5\xbce mie\xc4\x87 2-3 mioty w roku.'