b'\n_START_ARTICLE_\nHistoria Iwano-Frankiwska\n_START_PARAGRAPH_\nIwano-Frankiwsk (ukr. \xd0\x86\xd0\xb2\xd0\xb0\xd0\xbd\xd0\xbe-\xd0\xa4\xd1\x80\xd0\xb0\xd0\xbd\xd0\xba\xd1\x96\xd0\xb2\xd1\x81\xd1\x8c\xd0\xba, Iwano-Frankiw\xc5\x9bk) jest jednym z centr\xc3\xb3w administracyjnych w zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci pa\xc5\x84stwa Ukraina a jego historia liczy ponad 350 lat. Za\xc5\x82o\xc5\xbcone zosta\xc5\x82o 7 maja 1662 roku przez polskiego hetmana Andrzeja Potockiego na cze\xc5\x9b\xc4\x87 jego ojca Stanis\xc5\x82awa Rewery Potockiego (lub pierworodnego syna Stanis\xc5\x82awa). Lokacj\xc4\x99 zatwierdzi\xc5\x82 kr\xc3\xb3l Jan Kazimierz 14 sierpnia 1663 we Lwowie. Potoccy ze Stanis\xc5\x82awowa uczynili jedn\xc4\x85 z siedzib swojego rodu i nadali miastu herb ozdobiony rodowym herbem Potockich Pilawa._NEWLINE_Przez wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 swojej historii miasto by\xc5\x82o znane pod polsk\xc4\x85 nazw\xc4\x85 Stanis\xc5\x82aw\xc3\xb3w (do 1962 roku). W czasach radzieckich podj\xc4\x99to decyzj\xc4\x99 o zmianie nazwy miasta. W 1962 roku, podczas obchod\xc3\xb3w 300-lecia miasta, jego nazwa zosta\xc5\x82a zmieniona na Iwano-Frankiwsk, na cze\xc5\x9b\xc4\x87 ukrai\xc5\x84skiego pisarza Iwana Franki.\n_START_SECTION_\nI Rzeczpospolita (1662-1772)\n_START_PARAGRAPH_\nMiasto o nazwie Stanis\xc5\x82aw\xc3\xb3w, z wzniesion\xc4\x85 twierdz\xc4\x85 broni\xc5\x82o Rzeczpospolit\xc4\x85 Obojga Narod\xc3\xb3w przed najazdami Tatar\xc3\xb3w i by\xc5\x82o wzmocnieniem regionu, w przypadku powsta\xc5\x84, np. Chmielnickiego. Twierdza zosta\xc5\x82a zbudowana na gruntach wsi Zab\xc5\x82ot\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82y znane od 1435 i Knihinin (1449). Wie\xc5\x9b Zab\xc5\x82ot\xc3\xb3w i ziemie wok\xc3\xb3\xc5\x82 niej zosta\xc5\x82y zakupione przez Stanis\xc5\x82awa \xe2\x80\x9eRewer\xc4\x99\xe2\x80\x9d Potockiego od innego szlachcica polskiego Rzeczkowskiego. Obszar ten zosta\xc5\x82 wykorzystany do rekreacji i polowa\xc5\x84. Nazwa miasta zosta\xc5\x82a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wymy\xc5\x9blona przez syna Stanis\xc5\x82awa, szlachcica polskiego Andrzeja Potockiego upami\xc4\x99tniaj\xc4\x85ca swego ojca oraz swego pierworodnego syna Stanis\xc5\x82awa._NEWLINE_7 maja 1662 miasto Stanis\xc5\x82aw\xc3\xb3w otrzyma\xc5\x82o prawo magdeburskie, co pozwoli\xc5\x82o w celu ekonomicznym stworzy\xc4\x87 rynek miasta, jednocze\xc5\x9bnie umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85c jego mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w do organizowania w\xc5\x82adz miasta na czele z w\xc3\xb3jtem, rad\xc4\x85 miasta i s\xc4\x85dem miasta. Prawa magdeburskie r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc da\xc5\x82o mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 utworzenia r\xc3\xb3\xc5\xbcnych sklep\xc3\xb3w rzemie\xc5\x9blniczych, cech\xc3\xb3w rzemie\xc5\x9blnik\xc3\xb3w niezale\xc5\xbcnych i, co najwa\xc5\xbcniejsze, wolno\xc5\x9bci wyznania. Jednak dopiero 14 sierpnia 1663, miasto i jego prawa zosta\xc5\x82y uznane przez Koron\xc4\x85 Polsk\xc4\x85, gdy Jan II Kazimierz Waza ostatecznie zatwierdzi\xc5\x82 heraldyk\xc4\x99 miasta. Pierwszym architektem Stanis\xc5\x82awowskiej twierdzy by\xc5\x82 Francisco Corasini z Awinion, kiedy Andrzej Potocki wszcz\xc4\x85\xc5\x82 przebudow\xc4\x99 Zab\xc5\x82otowa i wsi Knihinin w twierdz\xc4\x99 w 1650 roku. Twierdza sk\xc5\x82ada\xc5\x82a si\xc4\x99 z dw\xc3\xb3ch g\xc5\x82\xc3\xb3wnych bram, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82y znane jako Halicka brama (zwana tak\xc5\xbce bram\xc4\x85 Lwowsk\xc4\x85) i Ty\xc5\x9bmienicka brama (zwana tak\xc5\xbce bram\xc4\x85 Kamienieck\xc4\x85). Nazwy s\xc4\x85 podane dla kierunku, w jakim zosta\xc5\x82y zbudowane. Wtedy nie by\xc5\x82o jeszcze mniejszej bramy znanej jako ormia\xc5\x84ska lub Zab\xc5\x82ocka._NEWLINE_Ju\xc5\xbc w 1662 Andrzej Potocki ufundowa\xc5\x82 budow\xc4\x99 \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni rzymskokatolickiej pod wezwaniem Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Marii Panny, \xc5\x9bw. Andrzeja i \xc5\x9bw. Stanis\xc5\x82awa, zast\xc4\x99puj\xc4\x85c tym samym dotychczasowy ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 drewniany. W 1669 \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia zosta\xc5\x82a podniesiona do godno\xc5\x9bci kolegiaty. W dniu 17 wrze\xc5\x9bnia 1662 Andrzej Potocki wyda\xc5\x82 kolejny rozkaz o udzieleniu miejsca spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci \xc5\xbcydowskiej miasta w samorz\xc4\x85dzie i pozwolenie na budow\xc4\x99 w\xc5\x82asnej szko\xc5\x82y, budynk\xc3\xb3w spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bciowych i innych. Tak\xc5\xbce ufundowa\xc5\x82 prawos\xc5\x82awnym cerkiew i szko\xc5\x82\xc4\x99. W dniu 23 maja 1663 ormia\xc5\x84skiej spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci miasta wolno by\xc5\x82o budowa\xc4\x87 w\xc5\x82asny ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 (sprawi\xc5\x82 go w\xc5\x82asnym sumptem Potocki), kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 zako\xc5\x84czony w 1665 roku. Tak\xc5\xbce w 1663 roku przybyli do Stanis\xc5\x82awowa trynitarze z Warszawy. W dniu 24 kwietnia 1664 r. nowo powsta\xc5\x82a miejska gildia mi\xc4\x99sna otrzyma\xc5\x82a \xe2\x80\x9e20 lat wolno\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d (zwolnienia od opodatkowania). W 1666 r. zosta\xc5\x82a zako\xc5\x84czona budowa drewnianego ratusza miasta. W 1695 syn \xe2\x80\x9eRewery\xe2\x80\x9d J\xc3\xb3zef Potocki ufundowa\xc5\x82 nowy ratusz na planie krzy\xc5\xbca w miejsce starego wzniesionego przez ojca. W 1669 Potocki za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w mie\xc5\x9bcie szko\xc5\x82\xc4\x99 tzw. Koloni\xc4\x99 Akademick\xc4\x85 po auspicjami Akademii Krakowskiej._NEWLINE_W 1672 twierdza zosta\xc5\x82a rekonstruowana z drewna na ceg\xc5\x82\xc4\x99. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc powsta\xc5\x82 nowy du\xc5\xbcy warowny pa\xc5\x82ac Potockich w miejscu starego mniejszego i drewnianego. Dzi\xc5\x9b budynek s\xc5\x82u\xc5\xbcy jako szpital wojskowy. W tym samym roku \xc5\xbbydzi otrzymali prawa na sta\xc5\x82e osiedlenie si\xc4\x99 i zezwolenia na wykonywanie pracy i handlu jako \xe2\x80\x9ew\xc5\x9br\xc3\xb3d mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w polsko-ruskiego i ormia\xc5\x84skiego narodu\xe2\x80\x9d, a tak\xc5\xbce \xe2\x80\x9eprawa do opuszczenia miasta na woli\xe2\x80\x9d. Wkr\xc3\xb3tce Turcy podbili twierdz\xc4\x99 Kamieniec Podolski w 1672 i wtedy Stanis\xc5\x82aw\xc3\xb3w, wraz z Haliczem, sta\xc5\x82 si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 twierdz\xc4\x85 przeciwko si\xc5\x82om tureckim. Zosta\xc5\x82 zaatakowany i by\xc5\x82 oblegany na pocz\xc4\x85tku wrze\xc5\x9bnia 1676, ale Turkom nie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 zdoby\xc4\x87 i zgrabowa\xc4\x87 miasto. Jednak niekt\xc3\xb3re z fortyfikacji Stanis\xc5\x82awowa by\xc5\x82y tak zniszczone, \xc5\xbce w 1677 r. Sejm w Warszawy zwolni\xc5\x82 miasto ze swoich obowi\xc4\x85zk\xc3\xb3w podatkowych. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w dniu 12 wrze\xc5\x9bnia 1683 w walce z Turkami pod Wiedniem zgin\xc4\x85\xc5\x82 najstarszy syn za\xc5\x82o\xc5\xbcyciela miasta \xe2\x80\x93 Stanis\xc5\x82aw. Jego cia\xc5\x82o zosta\xc5\x82o przeniesione do miasta i pochowane w parafialnym ko\xc5\x9bciele rodziny Potockich, znanym r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jako Fara (obecnie Muzeum Sztuki na Placu Szeptyckiego)._NEWLINE_W latach 1715-1729 wzniesiono z fundacji Potockich ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 i klasztor dla jezuit\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nZab\xc3\xb3r austriacki (1772-1918)\n_START_PARAGRAPH_\nPo rozbiorach Polski Stanis\xc5\x82aw\xc3\xb3w znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w zaborze austriackim w granicach Austrii (w ramach Kr\xc3\xb3lestwa Galicji i Lodomerii), od 1804 Cesarstwa Austriackiego, a od 1867 r. Austro-W\xc4\x99gier. Austriacy zburzyli fortyfikacje miasta (fragmenty przetrwa\xc5\x82y do dnia dzisiejszego), zrujnowali zamek a pa\xc5\x82ac zamienili na szpital. W 1880 roku w mie\xc5\x9bcie by\xc5\x82o 18626\xc2\xa0mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 9.734 Polak\xc3\xb3w, 6998 \xc5\xbbyd\xc3\xb3w (w tym Niemc\xc3\xb3w), 1643 Rusin\xc3\xb3w i 42 Czech\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nII Rzeczpospolita (1918\xe2\x80\x931939)\n_START_PARAGRAPH_\nW okresie odzyskiwania przez Polsk\xc4\x99 niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bci po zako\xc5\x84czeniu I wojny \xc5\x9bwiatowej Stanis\xc5\x82aw\xc3\xb3w by\xc5\x82 przedmiotem walk mi\xc4\x99dzy Polsk\xc4\x85 a ZURL (1919r.). Po powrocie miasta w granice Polski sta\xc5\x82 si\xc4\x99 siedzib\xc4\x85 w\xc5\x82adz wojew\xc3\xb3dztwa stanis\xc5\x82awowskiego i trzecim co do wielko\xc5\x9bci miastem Ma\xc5\x82opolski. 14 czerwca 1930 roku do Stanis\xc5\x82awowa w\xc5\x82\xc4\x85czono miasto Knihinin. W 1931 liczy\xc5\x82 oko\xc5\x82o 60 000 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w._NEWLINE_W 1928 za\xc5\x82o\xc5\xbcono w mie\xc5\x9bcie cmentarz katolicki \xe2\x80\x9eu Spuziaka\xe2\x80\x9d. W okresie II RP w mie\xc5\x9bcie funkcjonowa\xc5\x82 m.in. polski Teatr Pokucko-Podolski.\n_START_SECTION_\nUSRR (1944\xe2\x80\x931991)\n_START_PARAGRAPH_\nOd 1945 w granicach Ukrai\xc5\x84skiej SRR. W\xc3\xb3wczas wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 mieszkaj\xc4\x85cych w mie\xc5\x9bcie Polak\xc3\xb3w zosta\xc5\x82a si\xc5\x82\xc4\x85 wygnana ze Stanis\xc5\x82awowa. Zdecydowana wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w dawnego Stanis\xc5\x82awowa osiedli\xc5\x82a si\xc4\x99 w Opolu. Stanis\xc5\x82aw\xc3\xb3w i okolice by\xc5\x82y miejscem przesiedlenia obywateli polskich pochodzenia ukrai\xc5\x84skiego i \xc5\x82emkowskiego w zwi\xc4\x85zku z repatriacj\xc4\x85 ludno\xc5\x9bci ukrai\xc5\x84skiej w latach 1944\xe2\x80\x931946, m.in. z okolic Krynicy-Zdroju.\n_START_SECTION_\nUkraina (od 1992)\n_START_PARAGRAPH_\nNa pocz\xc4\x85tku lat 90. XX wieku miasto stanowi\xc5\x82o o\xc5\x9brodek ukrai\xc5\x84skiego ruchu niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bciowego. Obecna nazwa miasta jest d\xc5\x82u\xc5\xbcsza ni\xc5\xbc jedno s\xc5\x82owo i w zwi\xc4\x85zku z tym ludno\xc5\x9b\xc4\x87 czasami odnosi si\xc4\x99 do niego jak Frankiwsk czy nawet Franyk._NEWLINE_Od 2007 w Iwano-Frankiwsku wydawany jest Kurier Galicyjski._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku stycznia 2009 w\xc5\x82adze ukrai\xc5\x84skie ods\xc5\x82oni\xc5\x82y pomnik wybudowany w mie\xc5\x9bcie na cze\xc5\x9b\xc4\x87 Stepana Bandery. 6 maja 2010 Rada Miejska Iwano-Frankiwska nada\xc5\x82a honorowe obywatelstwo tego miasta Stepanowi Banderze i Romanowi Szuchewyczowi.'