b'\n_START_ARTICLE_\nS\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy (Polska)\n_START_SECTION_\nLata 1917\xe2\x80\x931939\n_START_PARAGRAPH_\nS\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy (SN) zosta\xc5\x82 utworzony w 1917 r., jeszcze przed powstaniem niepodleg\xc5\x82ego pa\xc5\x84stwa polskiego, na mocy przepis\xc3\xb3w o tymczasowej organizacji s\xc4\x85d\xc3\xb3w. Jego pierwsza nazwa brzmia\xc5\x82a Kr\xc3\xb3lewsko-Cesarski S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy. Rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 1 wrze\xc5\x9bnia 1917._NEWLINE_S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy sta\xc5\x82 si\xc4\x99 najwy\xc5\xbcsz\xc4\x85 instancj\xc4\x85 nowego systemu s\xc4\x85downictwa polskiego. Funkcj\xc4\x99 Pierwszego Prezesa SN powierzono Stanis\xc5\x82awowi Pomian-Srzednickiemu. Dekretem Tymczasowego Naczelnika Pa\xc5\x84stwa J\xc3\xb3zefa Pi\xc5\x82sudskiego z 8 lutego 1919 dokonano nowej regulacji kompetencji SN._NEWLINE_S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy rozstrzyga\xc5\x82 odwo\xc5\x82ania od s\xc4\x85d\xc3\xb3w II instancji i czuwa\xc5\x82 nad jednolito\xc5\x9bci\xc4\x85 orzecznictwa. Dzieli\xc5\x82 si\xc4\x99 na izby: cywiln\xc4\x85, karn\xc4\x85, a pod koniec II RP powsta\xc5\x82a tak\xc5\xbce izba do spraw adwokatury. Orzeka\xc5\x82 w sk\xc5\x82adach: 3, 5, 7-osobowych, ca\xc5\x82ej izby oraz Zgromadzenia Og\xc3\xb3lnego.\n_START_SECTION_\nUstawy z 1962, 1984 i 2002 r.\n_START_PARAGRAPH_\nW lutym 1962 Sejm uchwali\xc5\x82 ustaw\xc4\x99 o S\xc4\x85dzie Najwy\xc5\xbcszym, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 zast\xc4\x85pi\xc5\x82a ustawa uchwalona we wrze\xc5\x9bniu 1984._NEWLINE_W 1989 r. rozwi\xc4\x85zano S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy w dotychczasowym sk\xc5\x82adzie, a s\xc4\x99dzi\xc3\xb3w SN powo\xc5\x82ano na nowo. Po utworzeniu w 1990 s\xc4\x85d\xc3\xb3w apelacyjnych przej\xc4\x99\xc5\x82y one od S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego rozpoznawanie \xc5\x9brodk\xc3\xb3w odwo\xc5\x82awczych od orzecze\xc5\x84 s\xc4\x85d\xc3\xb3w wojew\xc3\xb3dzkich. W 1996 r. S\xc4\x85dowi Najwy\xc5\xbcszemu powierzono rozpoznawanie kasacji od orzecze\xc5\x84 wydanych w II instancji._NEWLINE_W listopadzie 2002 Sejm uchwali\xc5\x82 ustaw\xc4\x99 o S\xc4\x85dzie Najwy\xc5\xbcszym, kt\xc3\xb3ra zast\xc4\x85pi\xc5\x82a ustaw\xc4\x99 z 1984 r.\n_START_SECTION_\nOdpowied\xc5\xba Prezesa Rady Ministr\xc3\xb3w RP\n_START_PARAGRAPH_\nWed\xc5\x82ug premiera Morawieckiego Komisja Wenecka powinna Polsk\xc4\x99 pochwali\xc4\x87, a reformy uzasadni\xc5\x82 brakiem rozliczenia s\xc4\x99dzi\xc3\xb3w za zbrodnie s\xc4\x99dziowskie z lat stalinowskich i komunistycznych oraz fatalnym stanem s\xc4\x85downictwa.\n_START_SECTION_\nReakcja Komisji Europejskiej\n_START_PARAGRAPH_\n20 grudnia 2017 Komisja Europejska wnioskowa\xc5\x82a do Rady Unii Europejskiej o stwierdzenie istnienia \xe2\x80\x9ewyra\xc5\xbanego ryzyka powa\xc5\xbcnego naruszenia zasady praworz\xc4\x85dno\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d w Polsce na podstawie art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej. By\xc5\x82o to pierwsze w historii u\xc5\xbcycie tego artyku\xc5\x82u. Wed\xc5\x82ug Komisji reforma s\xc4\x85downictwa podporz\xc4\x85dkowa\xc5\x82a s\xc4\x85dy kontroli politycznej rz\xc4\x85dz\xc4\x85cej wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci i \xe2\x80\x9ebrak niezale\xc5\xbcno\xc5\x9bci s\xc4\x85d\xc3\xb3w rodzi powa\xc5\xbcne w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci, czy prawo UE jest skutecznie stosowane\xe2\x80\x9d. Jednocze\xc5\x9bnie Komisja wyda\xc5\x82a Polsce czwarte zalecenie w sprawie praworz\xc4\x85dno\xc5\x9bci od kt\xc3\xb3rego uzale\xc5\xbcni\xc5\x82a ponowne rozpatrzenie wniosku. Zalecenie dotyczy\xc5\x82o zmian w ustawach o Krajowej Radzie S\xc4\x85downictwa i s\xc4\x85dach powszechnych, przywr\xc3\xb3cenia niezale\xc5\xbcno\xc5\x9bci i legitymacji Trybuna\xc5\x82u Konstytucyjnego oraz \xe2\x80\x9ezmiany ustawy o S\xc4\x85dzie Najwy\xc5\xbcszym, tak aby nie stosowano obni\xc5\xbconego wieku emerytalnego wobec obecnych s\xc4\x99dzi\xc3\xb3w, zniesiono swobod\xc4\x99 decyzyjn\xc4\x85 Prezydenta odno\xc5\x9bnie do przed\xc5\x82u\xc5\xbcania kadencji s\xc4\x99dzi\xc3\xb3w S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego, a tak\xc5\xbce wyeliminowano post\xc4\x99powanie na podstawie skargi nadzwyczajnej, daj\xc4\x85ce mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 ponownego otwarcia spraw, w kt\xc3\xb3rych prawomocny wyrok zapad\xc5\x82 wiele lat temu\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nStanowisko polskiego MSZ\n_START_PARAGRAPH_\nWed\xc5\x82ug MSZ \xe2\x80\x9eKampania negatywnych informacji o reformach przeprowadzanych w naszym kraju, nie jest oparta na faktach i uniemo\xc5\xbcliwia nam odniesienie si\xc4\x99 do stawianych zarzut\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d a decyzja Komisji Europejskiej mia\xc5\x82a charakter polityczny, a nie prawny. Wed\xc5\x82ug ministerstwa \xe2\x80\x9ew\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci, co do zgodno\xc5\x9bci prawa krajowego z prawem UE powinny by\xc4\x87 rozstrzygane w drodze rutynowej procedury przed Trybuna\xc5\x82em Sprawiedliwo\xc5\x9bci UE\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nNowelizacje z 2018 roku\n_START_PARAGRAPH_\nMi\xc4\x99dzy kwietniem a lipcem 2018 ustaw\xc4\x99 o S\xc4\x85dzie Najwy\xc5\xbcszym zmieniano trzykrotnie. Dokona\xc5\x82y tego nast\xc4\x99puj\xc4\x85ce akty: ustawa z dnia 12 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy \xe2\x80\x93 Prawo o ustroju s\xc4\x85d\xc3\xb3w powszechnych, ustawy o Krajowej Radzie S\xc4\x85downictwa oraz ustawy o S\xc4\x85dzie Najwy\xc5\xbcszym, ustawa z dnia 10 maja 2018 r. o zmianie ustawy \xe2\x80\x93 Prawo o ustroju s\xc4\x85d\xc3\xb3w powszechnych, ustawy o S\xc4\x85dzie Najwy\xc5\xbcszym oraz niekt\xc3\xb3rych innych ustaw i ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy \xe2\x80\x93 Prawo o ustroju s\xc4\x85d\xc3\xb3w powszechnych oraz niekt\xc3\xb3rych innych ustaw. W ustawie z 8 grudnia 2017 zmieniono m.in. przepisy dotycz\xc4\x85ce skargi nadzwyczajnej (zaw\xc4\x99\xc5\xbcono prawo jej z\xc5\x82o\xc5\xbcenia do prokuratora generalnego i Rzecznika Praw Obywatelskich) oraz odnosz\xc4\x85ce si\xc4\x99 do mianowania przez prezydenta RP s\xc4\x99dzi\xc3\xb3w SN (obowi\xc4\x85zek zasi\xc4\x99gania opinii Krajowej Rady S\xc4\x85downictwa)._NEWLINE_W lipcu 2018 odby\xc5\x82y si\xc4\x99 kolejne protesty przeciwko zmianom w S\xc4\x85dzie Najwy\xc5\xbcszym._NEWLINE_1 stycznia 2019 roku wesz\xc5\x82a w \xc5\xbcycie ustawa z dnia 21 listopada 2018 r. o zmianie ustawy o S\xc4\x85dzie Najwy\xc5\xbcszym, kt\xc3\xb3ra uznaje kadencj\xc4\x99 Ma\xc5\x82gorzaty Gersdorf jako Pierwszej Prezes S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego za nieprzerwan\xc4\x85 i przywraca s\xc4\x99dzi\xc3\xb3w SN, kt\xc3\xb3rych ustawa z 8 grudnia 2017 r. traktowa\xc5\x82a jak s\xc4\x99dzi\xc3\xb3w w stanie spoczynku uznaje ustawa za s\xc4\x99dzi\xc3\xb3w w stanie czynnym.\n_START_SECTION_\nPozycja, liczba, str\xc3\xb3j urz\xc4\x99dowy\n_START_PARAGRAPH_\nDo pe\xc5\x82nienia urz\xc4\x99du s\xc4\x99dziego S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego mo\xc5\xbce by\xc4\x87 powo\xc5\x82ana osoba, kt\xc3\xb3ra m.in. jest nieskazitelnego charakteru, wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 wysokim poziomem wiedzy prawniczej, ma co najmniej dziesi\xc4\x99cioletni sta\xc5\xbc pracy na stanowisku s\xc4\x99dziego, prokuratora, Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jej wiceprezesa lub radcy albo wykonywania w Polsce zawodu adwokata, radcy prawnego lub notariusza. Te wymagania nie dotycz\xc4\x85 osoby, kt\xc3\xb3ra pracowa\xc5\x82a w polskiej szkole wy\xc5\xbcszej, w Polskiej Akademii Nauk, w instytucie naukowo-badawczym lub innej plac\xc3\xb3wce naukowej, maj\xc4\x85c tytu\xc5\x82 naukowy profesora albo stopie\xc5\x84 naukowy doktora habilitowanego nauk prawnych._NEWLINE_Pierwszego Prezesa i prezes\xc3\xb3w kieruj\xc4\x85cych Izbami S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego powo\xc5\x82uje Prezydent RP odpowiednio na sze\xc5\x9bcioletni\xc4\x85 oraz pi\xc4\x99cioletnie kadencje na wniosek Zgromadzenia Og\xc3\xb3lnego S\xc4\x99dzi\xc3\xb3w S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego. S\xc4\x99dzi\xc3\xb3w S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego powo\xc5\x82uje Prezydent RP na wniosek Krajowej Rady S\xc4\x85downictwa._NEWLINE_Do 2018 r. liczb\xc4\x99 stanowisk s\xc4\x99dziowskich w S\xc4\x85dzie Najwy\xc5\xbcszym oraz liczb\xc4\x99 Prezes\xc3\xb3w ustala\xc5\x82 prezydent RP na wniosek Zgromadzenia Og\xc3\xb3lnego S\xc4\x99dzi\xc3\xb3w SN. Od 2015 do kwietnia 2018 liczba stanowisk s\xc4\x99dziowskich w S\xc4\x85dzie Najwy\xc5\xbcszym wynosi\xc5\x82a 93 (w tym 5 stanowisk Prezes\xc3\xb3w, \xc5\x82\xc4\x85cznie ze stanowiskiem Pierwszego Prezesa S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego). Od 3 kwietnia 2018 zgodnie z nowym regulaminem S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego przewiduje si\xc4\x99 120 stanowisk s\xc4\x99dziowskich. 31 grudnia 2016 w S\xc4\x85dzie Najwy\xc5\xbcszym orzeka\xc5\x82o 83 s\xc4\x99dzi\xc3\xb3w oraz okresowo 4 s\xc4\x99dzi\xc3\xb3w delegowanych._NEWLINE_S\xc4\x99dziowie S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego na rozprawie u\xc5\xbcywaj\xc4\x85 togi i biretu, a s\xc4\x99dzia przewodnicz\xc4\x85cy tak\xc5\xbce \xc5\x82a\xc5\x84cucha s\xc4\x99dziowskiego z wizerunkiem or\xc5\x82a. W orzeczeniach i innych dokumentach urz\xc4\x99dowych tytu\xc5\x82 \xe2\x80\x9eS\xc4\x99dzia S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego\xe2\x80\x9d cz\xc4\x99sto skraca si\xc4\x99 do SSN.\n_START_SECTION_\nBud\xc5\xbcet, zatrudnienie i wynagrodzenia\n_START_PARAGRAPH_\nWydatki i dochody S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego s\xc4\x85 realizowane w cz\xc4\x99\xc5\x9bci 04 bud\xc5\xbcetu pa\xc5\x84stwa. Ze \xc5\x9brodk\xc3\xb3w bud\xc5\xbcetowych S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego finansowana jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 Trybuna\xc5\x82u Stanu._NEWLINE_W 2017 wydatki S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego wynios\xc5\x82y 100,06 mln z\xc5\x82, a dochody 0,63 mln z\xc5\x82. Przeci\xc4\x99tne zatrudnienie w cz\xc4\x99\xc5\x9bci 04 w przeliczeniu na pe\xc5\x82ne etaty wynios\xc5\x82o 373 osoby, a \xc5\x9brednie miesi\xc4\x99czne wynagrodzenie brutto 12 284 z\xc5\x82 (w tym s\xc4\x99dzi\xc3\xb3w 26 503 z\xc5\x82)._NEWLINE_W ustawie bud\xc5\xbcetowej na 2018 wydatki S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego zaplanowano w wysoko\xc5\x9bci 111,70 mln z\xc5\x82, a dochody 0,33 mln z\xc5\x82.'