b'\n_START_ARTICLE_\nCzerwona Chmura\n_START_SECTION_\nM\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w pobli\xc5\xbcu rozwidlenia Platte River w zachodniej Nebrasce. By\xc5\x82 synem Indianina z grupy Brul\xc3\xa9 i Indianki z grupy Oglala - obydwu z plemienia Dakot\xc3\xb3w. Ojciec wcze\xc5\x9bnie go osieroci\xc5\x82, tote\xc5\xbc Czerwona Chmura wychowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w rodzinie swego wuja o imieniu Stary Dym - wodza plemiennego, ale nie mia\xc5\x82 prawa przej\xc4\x85\xc4\x87 po nim tytu\xc5\x82u. M\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87 sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 przewa\xc5\xbcnie na walkach z o\xc5\x9bciennymi plemionami Paunis\xc3\xb3w, Wron i innymi od\xc5\x82amami Oglal\xc3\xb3w, zyskuj\xc4\x85c du\xc5\xbc\xc4\x85 pozycj\xc4\x99 w swoim \xc5\x9brodowisku dzi\xc4\x99ki wykazywaniu si\xc4\x99 m\xc4\x99stwem w boju. W 1841 zabi\xc5\x82 Koja - wodza Oglal\xc3\xb3w i jednego z rywali swego wuja - czym spowodowa\xc5\x82 podzielenie Oglal\xc3\xb3w trwaj\xc4\x85ce 50 lat. Jego status rozwija\xc5\x82 si\xc4\x99 w miar\xc4\x99 jak Dakota walczyli o ziemi\xc4\x99 z Paunisami, Szoszonami, Wronami i plemieniem Ute. W oczach bia\xc5\x82ych uchodzi\xc5\x82 za m\xc4\x99\xc5\xbca stanu Dakot\xc3\xb3w, ciesz\xc4\x85cego si\xc4\x99 szacunkiem wsp\xc3\xb3\xc5\x82plemie\xc5\x84c\xc3\xb3w. W 1842 wzi\xc4\x85\xc5\x82 \xc5\x9blub z Pi\xc4\x99kn\xc4\x85 Sow\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nWojna Czerwonej Chmury\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 1860. w dzisiejszym stanie Montana odkryto z\xc5\x82oto. Szlakiem Bozemana (Bozeman Trail) poprzez p\xc3\xb3\xc5\x82nocne obszary Wyoming ruszy\xc5\x82y tysi\xc4\x85ce poszukiwaczy. Wojownicy Czerwonej Chmury atakowali ich, bowiem by\xc5\x82y to g\xc5\x82\xc3\xb3wne tereny \xc5\x82owieckie plemienia. W 1865 interweniuj\xc4\x85ce z tego powodu wojsko Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o budow\xc4\x99 fort\xc3\xb3w wzd\xc5\x82u\xc5\xbc szlaku kolejowego prowadz\xc4\x85cego przez \xc5\x9brodek obszar\xc3\xb3w Dakot\xc3\xb3w od fortu Laramie (obecnie w stanie Wwyoming) do p\xc3\xb3l Montany. Powsta\xc5\x82y forty Phil Kearny i Reno w Wyoming i C.F. Smith w Montanie. W\xc3\xb3wczas Czerwona Chmura obj\xc4\x85\xc5\x82 przyw\xc3\xb3dztwo Siuks\xc3\xb3w i Czejen\xc3\xb3w usi\xc5\x82uj\xc4\x85cych zniszczy\xc4\x87 plany armii ameryka\xc5\x84skiej. Przeprowadzi\xc5\x82 zwyci\xc4\x99sk\xc4\x85 wojn\xc4\x99 z si\xc5\x82ami rz\xc4\x85dowymi USA w latach 1866-1868 o kraj rzeki Powder (tzw. wojna Czerwonej Chmury), przyst\xc4\x99puj\xc4\x85c do dwuletniego obl\xc4\x99\xc5\xbcenia tych fort\xc3\xb3w. W trakcie wojny dzi\xc4\x99ki umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bciom prowadzenia efektywnej walki podjazdowo-partyzanckiej bior\xc4\x85c do niewoli robotnik\xc3\xb3w i atakuj\xc4\x85c broni\xc4\x85cych ich \xc5\xbco\xc5\x82nierzy doprowadzi\xc5\x82 do drastycznego obni\xc5\xbcenia morale \xc5\xbco\xc5\x82nierzy USA obawiaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 nieoczekiwanych najazd\xc3\xb3w india\xc5\x84skich. Skuteczno\xc5\x9b\xc4\x87 wojownik\xc3\xb3w Czerwonej Chmury sk\xc5\x82oni\xc5\x82a rz\xc4\x85d USA do zaniechania plan\xc3\xb3w budowania fort\xc3\xb3w i linii kolejowej. Po kapitulacji armii USA wycofano \xc5\xbco\xc5\x82nierzy i spalono forty, po czym Czerwona Chmura podpisa\xc5\x82 w Laramie traktat pokojowy w dniu 29 kwietnia 1868. Ameryka\xc5\x84ski rz\xc4\x85d wyrazi\xc5\x82 zgod\xc4\x99 na zamkni\xc4\x99cie linii kolejowej i utwierdzenie prawa Dakot\xc3\xb3w do ich obszar\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re dzisiaj po\xc5\x82o\xc5\xbcone s\xc4\x85 w zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Dakoty Po\xc5\x82udniowej razem z Black Hills oraz wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 Montany i Wyoming. Dakotowie odnie\xc5\x9bli ca\xc5\x82kowite zwyci\xc4\x99stwo, a w\xc3\xb3dz Czerwona Chmura zas\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 w historii jako jeden z niewielu, kt\xc3\xb3rzy wygrali wojn\xc4\x99 z armi\xc4\x85 ameryka\xc5\x84sk\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nP\xc3\xb3\xc5\xbaniejsze lata\n_START_PARAGRAPH_\nPo zawarciu ugody Czerwona Chmura rozwi\xc4\x85za\xc5\x82 swe oddzia\xc5\x82y i w 1870 przyby\xc5\x82 do Waszyngtonu - stolicy USA - z zamiarem zawarcia porozumienia handlowego, po czym w 1873 r. zamieszka\xc5\x82 w rezerwacie nad White River, kt\xc3\xb3ry dzisiaj nosi jego imi\xc4\x99, jednak z powodu nieuznania traktat\xc3\xb3w pokojowych przez syn\xc3\xb3w Czerwonej Chmury i ich zwolennik\xc3\xb3w walki wybuch\xc5\x82y na nowo. Tym razem Czerwona Chmura pozosta\xc5\x82 bierny wobec kolejnych walk Dakot\xc3\xb3w (walka o Paha Sapa \xe2\x80\x9eCzarne G\xc3\xb3ry\xe2\x80\x9d - wojna o G\xc3\xb3ry Czarne), co w rezultacie doprowadzi\xc5\x82o do zdecydowanego obni\xc5\xbcenia jego popularno\xc5\x9bci i wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w plemiennych na rzecz innych wodz\xc3\xb3w, takich jak Siedz\xc4\x85cy Byk czy Szalony Ko\xc5\x84, nie chcia\xc5\x82 si\xc4\x99 bowiem do nich przy\xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87. Mimo to zosta\xc5\x82 aresztowany po zniszczeniu armii genera\xc5\x82a George\xe2\x80\x99a Armstronga Custera pod Little Big Horn w 1876. Po ostatecznej przegranej Indian Czerwona Chmura i jego ludzie przenie\xc5\x9bli si\xc4\x99 w 1878 do rezerwatu Pine Ridge w Dakocie Po\xc5\x82udniowej, sk\xc4\x85d kontynuowa\xc5\x82 walk\xc4\x99 o prawa swego ludu. Lata 80. up\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82y mu na konfrontacjach z agentem rz\xc4\x85dowym ds. Indian w sprawach zwi\xc4\x85zanych z zaopatrzeniem, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w \xc5\xbcywno\xc5\x9b\xc4\x87, oraz w kwestiach z uprawnieniami policji india\xc5\x84skiej, kt\xc3\xb3re zako\xc5\x84czy\xc5\x82y si\xc4\x99 dymisj\xc4\x85 agenta.\n_START_SECTION_\nZmierzch\n_START_PARAGRAPH_\nJego przeciwnikami politycznymi byli tacy s\xc5\x82awni przyw\xc3\xb3dcy jak Ameryka\xc5\x84ski Ko\xc5\x84 (Wasechun-Tashunka) czy M\xc5\x82ody, Kt\xc3\xb3rego Koni Boj\xc4\x85 Si\xc4\x99 Wrogowie (Tasunka-kokikapi). W obawie przed interwencj\xc4\x85 armii USA wyda\xc5\x82 zakaz celebrowania w rezerwacie obrz\xc4\x99du Ta\xc5\x84cu Ducha. Do \xc5\x9bmierci walczy\xc5\x82 o zachowanie tradycji i obyczaj\xc3\xb3w rdzennych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Ameryki, chocia\xc5\xbc kilka lat przed zgonem razem z \xc5\xbcon\xc4\x85 Pi\xc4\x99kn\xc4\x85 Sow\xc4\x85 ochrzci\xc5\x82 si\xc4\x99, staj\xc4\x85c si\xc4\x99 nominalnym katolikiem. Przyj\xc4\x85\xc5\x82 imi\xc4\x99 John, za\xc5\x9b jego \xc5\xbcona Mary, a po \xc5\x9bmierci zosta\xc5\x82 pochowany wed\xc5\x82ug obrz\xc4\x85dku katolickiego.'