b'\n_START_ARTICLE_\nPsara\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsi osadnicy osiedlili si\xc4\x99 na Psarze w czasach myke\xc5\x84skich, o czym \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85 liczne znaleziska archeologiczne. Homer jako pierwszy wymieni\xc5\x82 nazw\xc4\x99 wyspy nazwywaj\xc4\x85c j\xc4\x85 Psyra. Jednak ze wzgl\xc4\x99du na oddalenie od l\xc4\x85du i trudne warunki \xc5\xbcycia (brak ziem pod upraw\xc4\x99), osadnictwo na wyspie zosta\xc5\x82o przerwane. Ponownie zamieszkano na Psarze zapewne w XVI w. Ludno\xc5\x9b\xc4\x87 Psary do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a si\xc4\x99 do greckiej wojny o niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 10 kwietnia 1821 roku, a wi\xc4\x99c bardzo szybko po wybuchu powstania (wed\xc5\x82ug tradycyjnego datowania 25 marca 1981). Okr\xc4\x99ty Psariot\xc3\xb3w regularnie atakowa\xc5\x82y wybrze\xc5\xbca Azji Mniejszej, n\xc4\x99kaj\xc4\x85c tak\xc5\xbce tureck\xc4\x85 ludno\xc5\x9b\xc4\x87 cywiln\xc4\x85. Ma\xc5\x82e, zwrotne i szybkie statki psariockie z powodzeniem stawia\xc5\x82y czo\xc5\x82a flocie tureckiej, mieszka\xc5\x84cy wyspy s\xc5\x82yn\xc4\x99li tak\xc5\xbce z akcji na brulotach (zwanych te\xc5\xbc branderami). Warty zanotowania jest tak\xc5\xbce fakt \xc5\xbce z wyspy pochodzi\xc5\x82 s\xc5\x82ynny bohater walk o niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 Grecji, dow\xc3\xb3dca brulotier\xc3\xb3w i przysz\xc5\x82y premier, Konstandinos Kanaris._NEWLINE_Najtragiczniejszym wydarzeniem w dziejach wyspy jest tzw. Katastrofa Psar\xc3\xb3w. 21 czerwca 1824 roku na wyspie wyl\xc4\x85dowa\xc5\x82y wojska tureckie pod dow\xc3\xb3dztwem Mechmeda Chosrefa Paszy - ekspedycja w celu ukarania greckiego powstania. Liczba ofiar rzezi jak\xc4\x85 urz\xc4\x85dzili tam Turcy by\xc5\x82a szczeg\xc3\xb3lnie wysoka, poniewa\xc5\xbc na wyspie szuka\xc5\x82o w\xc3\xb3wczas schronienia wiele ludno\xc5\x9bci cywilnej, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie uciekinier\xc3\xb3w z innych wysp, w tym mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w zmasakrowanej w 1822 s\xc4\x85siedniej, wi\xc4\x99kszej wyspy Chios. 120 spo\xc5\x9br\xc3\xb3d obro\xc5\x84c\xc3\xb3w, po desperackiej walce, \xc5\x9bwiadomie wybra\xc5\x82a dla siebie i swych bliskich \xc5\x9bmier\xc4\x87 samob\xc3\xb3jcz\xc4\x85, wysadzaj\xc4\x85c si\xc4\x99 w powietrze, w dominuj\xc4\x85cej nad okolic\xc4\x85 fortyfikacji Mawri Rachi - \xce\x9c\xce\xb1\xcf\x8d\xcf\x81\xce\xb7 \xce\xa1\xce\xac\xcf\x87\xce\xb7 . Czyn ten aktualnie zaliczany do kanonu greckich podr\xc4\x99cznik\xc3\xb3w historii. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w zdo\xc5\x82a\xc5\x82a jednak opu\xc5\x9bci\xc4\x87 wysp\xc4\x99. Uciekinierzy za\xc5\x82o\xc5\xbcyli nast\xc4\x99pnie osad\xc4\x99 Nea Psara (Nowa Psara) na wyspie Eubea. Szacuje si\xc4\x99, \xc5\xbce podczas Katastrofy zgin\xc4\x99\xc5\x82o co najmniej 15000 Grek\xc3\xb3w. Tragedia, ale tak\xc5\xbce determinacja obro\xc5\x84c\xc3\xb3w odbi\xc5\x82y si\xc4\x99 szerokim echem w\xc5\x9br\xc3\xb3d spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci mi\xc4\x99dzynarodowej, wzmagaj\xc4\x85c ruch filhelle\xc5\x84ski._NEWLINE_Wyspa wesz\xc5\x82a w sk\xc5\x82ad odrodzonej Grecji w 1912r., w trakcie I wojny ba\xc5\x82ka\xc5\x84skiej, i pozosta\xc5\x82a w niej dzi\xc4\x99ki zwyci\xc4\x99stwom w bitwach morskich ko\xc5\x82o przyl\xc4\x85dka Eli oraz wyspy Limnos. W obu bitwach wyr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82 si\xc4\x99 kr\xc4\x85\xc5\xbcownik "Psara". Inny z okr\xc4\x99t\xc3\xb3w o tej nazwie s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 w II wojnie \xc5\x9bwiatowej. Aktualnie "Psara" to imi\xc4\x99 fregaty, o numerze taktycznym F-454, zwodowanej w stoczni Hellenic Shipyard, w 1993 r.\n_START_SECTION_\nPsara dzi\xc5\x9b\n_START_PARAGRAPH_\nJedyn\xc4\x85 zamieszkan\xc4\x85 miejscowo\xc5\x9bci\xc4\x85 na wyspie jest Psara, w kt\xc3\xb3rej mie\xc5\x9bci si\xc4\x99 niewielki port, maj\xc4\x85cy po\xc5\x82\xc4\x85czenia promowe z Chios oraz l\xc4\x85dowisko helikopter\xc3\xb3w (u\xc5\xbcywane np. przez pogotowie ratunkowe).'