b'\n_START_ARTICLE_\nBerthold Harhausen\n_START_PARAGRAPH_\nBerthold Harhausen (1847-1920) \xe2\x80\x93 niemiecki duchowny ewangelicki, dzia\xc5\x82acz spo\xc5\x82eczny._NEWLINE_Od 1886 roku superintendent diecezji ostrzeszowskiej ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a ewangelickiego. Od 1873 do 1893 roku by\xc5\x82 pastorem w Odolanowie. Jego postawa polityczna by\xc5\x82a antypolska - by\xc5\x82 jednym z sygnatariuszy wniosku do Ottona von Bismarcka w sprawie utworzenia niemieckiej organizacji nacjonalistycznej Deutscher Ostmarkenverein (Hakata) maj\xc4\x85cej na celu germanizacj\xc4\x99 ziem polskich w zaborze pruskim. W latach 1893-1907 pastor w Ostrowie i Nowych Skalmierzycach gdzie dzi\xc4\x99ki jego wsparciu wybudowano okaza\xc5\x82y ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 ewangelicki w 1912 roku ._NEWLINE_Berthold Harhausen zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 zjawiskiem tzw. Ostflucht (tj. "ucieczka ze wschodu") - pomimo wysi\xc5\x82k\xc3\xb3w pa\xc5\x84stwa osadnictwo niemieckie na terenie Prowincji Pozna\xc5\x84skiej nie dawa\xc5\x82o zadowalaj\xc4\x85cych rezultat\xc3\xb3w, a wielkopolscy Niemcy czuli si\xc4\x99 niejednokrotnie zagro\xc5\xbceni z tego powodu. Pastor upatrywa\xc5\x82 rozwi\xc4\x85zania problemu w sprowadzeniu na tereny Prowincji osadnik\xc3\xb3w z Cesarstwa Rosyjskiego. Po\xc5\x82o\xc5\xbcony przygranicznie Ostr\xc3\xb3w odgrywa\xc5\x82 w planach Harhausena szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 rol\xc4\x99. Staraniem pastora utworzono tu schronisko dla powracaj\xc4\x85cych ze wschodu (w 1906 roku przechodzi\xc5\x82o przez nie 100 os\xc3\xb3b dziennie), a w 1905 roku za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w Ostrowie, wraz z Arthurem Rhode "Komitet Pomocy dla Reemigrant\xc3\xb3w". Aktywnie uczestniczy\xc5\x82 w akcjach propagandowych maj\xc4\x85cych zach\xc4\x99ca\xc4\x87 Niemc\xc3\xb3w z Kr\xc3\xb3lestwa Polskiego do pozostania na terenie Prowincji. Wystara\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce u prezydenta rejencji pozna\xc5\x84skiej o to, aby legitymacje Komitetu mia\xc5\x82y walor dowod\xc3\xb3w uprawniaj\xc4\x85cych do pobytu na terenie tej\xc5\xbce rejencji. Stworzy\xc5\x82 ponadto w 1907 roku Niemieckie Towarzystwo Stypendialne wspieraj\xc4\x85ce m\xc5\x82odych Niemc\xc3\xb3w oraz opublikowa\xc5\x82 dokument traktuj\xc4\x85cy o kolonizacji niemieckiej w okolicach Ostrowa._NEWLINE_Wikariuszami u Bertholda Harhausena byli m.in. dwaj p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsi wybitni duchowni Arthur Rhode i Theodor Wotschke.'