b'\n_START_ARTICLE_\nTwierdza Smederevo\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie\n_START_PARAGRAPH_\nTwierdza jest po\xc5\x82o\xc5\xbcona na prawym, po\xc5\x82udniowym brzegu Dunaju, u uj\xc5\x9bcia rzeki Jezavy, w miejscowo\xc5\x9bci Smederevo w okr\xc4\x99gu podunajskim ok. 20 km na wsch\xc3\xb3d od Belgradu w Serbii Centralnej.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nTwierdza zosta\xc5\x82a wzniesiona przez w\xc5\x82adc\xc4\x99 (despot\xc4\x99) Serbii Jerzego I Brankovi\xc4\x87a po przeniesieniu stolicy do Smedereva._NEWLINE_Fortec\xc4\x99 zbudowano celem zast\xc4\x85pienia Belgradu, przej\xc4\x99tego przez Kr\xc3\xb3lestwo W\xc4\x99gier po \xc5\x9bmierci despoty Stefana IV Lazarevi\xc4\x87a (zm. 1427)._NEWLINE_W pierwszym etapie, mi\xc4\x99dzy 1428 i 1430 rokiem, na niewielkim niezaludnionym terenie zosta\xc5\x82 wzniesiony zamek z dworem w\xc5\x82adcy, pierwotnie zaprojektowany jako niezale\xc5\xbcna fortyfikacja. Wkr\xc3\xb3tce potem, w 1440 roku, zosta\xc5\x82y zbudowane mury obronne chroni\xc4\x85ce obszar przeznaczony dla miejskiego osiedla pomi\xc4\x99dzy Jezav\xc4\x85 a Dunajem o powierzchni oko\xc5\x82o 10 ha._NEWLINE_Twierdza by\xc5\x82a przedmiotem atak\xc3\xb3w w toku najazd\xc3\xb3w Imperium Osma\xc5\x84skiego. Pierwszy raz w 1439 roku, gdy zosta\xc5\x82a poddana po trzech miesi\xc4\x85cach obl\xc4\x99\xc5\xbcenia wskutek g\xc5\x82odu w\xc5\x9br\xc3\xb3d obro\xc5\x84c\xc3\xb3w. Kolejne, nieskuteczne obl\xc4\x99\xc5\xbcenia tureckie mia\xc5\x82y miejsce w latach 1453 i 1456._NEWLINE_W 1459 roku twierdza znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 w r\xc4\x99kach tureckich po niepowodzeniu w usi\xc5\x82owaniu obj\xc4\x99cia w\xc5\x82adzy w Serbii przez Stefan Tomaszevicia i likwidacji despotowiny serbskiej. Przez wieki przechodzi\xc5\x82a z r\xc4\x85k do r\xc4\x85k Turk\xc3\xb3w, W\xc4\x99gr\xc3\xb3w i Habsburg\xc3\xb3w, by ostatecznie znale\xc5\xba\xc4\x87 si\xc4\x99 w posiadaniu Serbii na pocz\xc4\x85tku XIX wieku w okresie powsta\xc5\x84 serbskich.\n_START_SECTION_\nKonstrukcja\n_START_PARAGRAPH_\nW przeciwie\xc5\x84stwie do Belgradu, twierdza obj\xc4\x99\xc5\x82a nieco mniejszy obszar obrony, o prostszej aran\xc5\xbcacji przestrzeni. Zbudowana jest na planie tr\xc3\xb3jk\xc4\x85ta, co wynika z charakterystyki terenu przy uj\xc5\x9bciu Jezavy do Dunaju. Twierdz\xc4\x99 zbudowano na wzorach bizanty\xc5\x84skich._NEWLINE_Otoczona jest pot\xc4\x99\xc5\xbcnymi wa\xc5\x82ami, z czterema wie\xc5\xbcami skierowanymi w stron\xc4\x99 l\xc4\x85du. Jedna z nich nadal zachowuje nazw\xc4\x99 Despot \xc3\x90ura\xc4\x91 (Despota Jerzy \xe2\x80\x93 na cze\xc5\x9b\xc4\x87 Jerzego Brankovicia, budowniczego twierdzy). G\xc5\x82\xc3\xb3wna wie\xc5\xbca jest na przeciwleg\xc5\x82ym ko\xc5\x84cu muru, w kierunku rzeki Jezava. Zbudowane strzelnice by\xc5\x82y tu do\xc5\x9b\xc4\x87 wczesnym wykorzystaniem nowej struktury nie tylko w Serbii, ale w europejskiej architekturze militarnej._NEWLINE_Budynki we wn\xc4\x99trzu twierdzy opieraj\xc4\x85 si\xc4\x99 ze wszystkich trzech stron na murach, tworz\xc4\x85c tr\xc3\xb3jk\xc4\x85tny dziedziniec ze studni\xc4\x85 w \xc5\x9brodku. G\xc5\x82\xc3\xb3wna, najbardziej reprezentatywna budowla mia\xc5\x82a na pi\xc4\x99trze du\xc5\xbc\xc4\x85 sal\xc4\x99, wymienion\xc4\x85 jako miejsce (sala audientiae), w kt\xc3\xb3rym zosta\xc5\x82 podpisany w 1434 traktat pomi\xc4\x99dzy serbskim w\xc5\x82adc\xc4\x85 i Wenecj\xc4\x85. Na cele mieszkaniowe przeznaczono du\xc5\xbcy budynek, zbudowany z kamienia, oparty na wale po\xc5\x82udniowym._NEWLINE_Przy wale wzd\xc5\x82u\xc5\xbc Jezavy istnia\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc inne budowle, najprawdopodobniej spe\xc5\x82niaj\xc4\x85ce funkcje pomocnicze._NEWLINE_Teren przed zamkiem by\xc5\x82 przeznaczony dla miejskiej osady, zamkni\xc4\x99tej podw\xc3\xb3jnymi wa\xc5\x82ami w kierunku wschodnim i po\xc5\x82udniowym. Najwa\xc5\xbcniejsza cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 muru obronnego (po\xc5\x82udniowa) broni\xc5\x82a miasta od strony dr\xc3\xb3g dojazdowych. Mur zosta\xc5\x82 wzmocniony 11 silnymi wie\xc5\xbcami, umieszczonymi w r\xc3\xb3wnych odleg\xc5\x82o\xc5\x9bciach. Przed murem ulokowano zewn\xc4\x99trzny wa\xc5\x82 ze strzelnicami oraz szerok\xc4\x85 fos\xc4\x99 wype\xc5\x82niona wod\xc4\x85. Mur w kierunku rzeki Jezava wzmocniony zosta\xc5\x82 trzema wie\xc5\xbcami, natomiast wa\xc5\x82 w kierunku Dunaju pierwotnie mia\xc5\x82 tylko wie\xc5\xbc\xc4\x99. Jaki\xc5\x9b czas p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zosta\xc5\x82y dodane kolejne cztery wie\xc5\xbce._NEWLINE_Obok budynku koszarowego dla za\xc5\x82ogi twierdzy wzniesiono tak\xc5\xbce siedziby g\xc5\x82\xc3\xb3wnych instytucji. W po\xc5\x82udniowo-wschodnim naro\xc5\xbcniku twierdzy zosta\xc5\x82y odkryte pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a, kt\xc3\xb3ry po inwazji tureckiej zosta\xc5\x82 przekszta\xc5\x82cony w meczet. W obr\xc4\x99bie mur\xc3\xb3w miejskich by\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc du\xc5\xbcy ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Zwiastowania, na do\xc5\xbcycie i gr\xc3\xb3b \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni despoty Jerzego, ale rozebrano ju\xc5\xbc w drugiej po\xc5\x82owie XV wieku. Podobnie jak w Belgradzie, poza murami miejskimi znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 osada, kt\xc3\xb3ra najprawdopodobniej by\xc5\x82a chroniona za pomoc\xc4\x85 row\xc3\xb3w i palisad.\n_START_SECTION_\nTwierdza jako zabytek\n_START_PARAGRAPH_\n15 kwietnia 2010 twierdza zosta\xc5\x82a wpisana na List\xc4\x99 Informacyjn\xc4\x85 UNESCO \xe2\x80\x93 list\xc4\x99 obiekt\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re Serbia zamierza rozpatrzy\xc4\x87 do zg\xc5\x82oszenia do wpisu na List\xc4\x99 \xc5\x9bwiatowego dziedzictwa UNESCO.'