b'\n_START_ARTICLE_\nBitwa na wydmach\n_START_SECTION_\nPod\xc5\x82o\xc5\xbce\n_START_PARAGRAPH_\nW styczniu roku 1649 katolicka dynastia Stuart\xc3\xb3w straci\xc5\x82a tron angielski, a kr\xc3\xb3l Karol I zosta\xc5\x82 \xc5\x9bci\xc4\x99ty przez wspierane przez Parlament si\xc5\x82y Olivera Cromwella. Jego nast\xc4\x99pca, Karol II, pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 wojowa\xc4\x87 z Parlamentem, ale po kl\xc4\x99sce w bitwie pod Worcester zbieg\xc5\x82 do Francji. Ostatecznie zwi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 z panuj\xc4\x85cymi w Hiszpanii i w Niderlandach Po\xc5\x82udniowych Habsburgami._NEWLINE_Pod ich skrzyd\xc5\x82ami pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 sformowa\xc4\x87 armi\xc4\x99 i armad\xc4\x99 inwazyjn\xc4\x85, a jednocze\xc5\x9bnie zorganizowa\xc4\x87 wiernych mu rojalist\xc3\xb3w angielskich. Tymczasem nie cich\xc5\x82o napi\xc4\x99cie pomi\xc4\x99dzy Francj\xc4\x85 i Hiszpani\xc4\x85. Oba kraje by\xc5\x82y po przeciwnych stronach w czasie wojny trzydziestoletniej, a m\xc5\x82odziutki lecz ambitny kr\xc3\xb3l Francji Ludwik XIV z zainteresowaniem przygl\xc4\x85da\xc5\x82 si\xc4\x99 Niderlandom. _NEWLINE_W latach 1648\xe2\x80\x931653 mia\xc5\x82y we Francji miejsce zatargi mi\xc4\x99dzy dworem a parlamentem zwane og\xc3\xb3lnie Frond\xc4\x85. Zako\xc5\x84czy\xc5\x82y si\xc4\x99 przegran\xc4\x85 buntownik\xc3\xb3w i ucieczk\xc4\x85 za granic\xc4\x99 Kondeusza, kt\xc3\xb3ry wst\xc4\x85pi\xc5\x82 na s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 w\xc5\x82adcy Hiszpanii. Wzd\xc5\x82u\xc5\xbc granicy francusko-belgijskiej dochodzi\xc5\x82o do cz\xc4\x99stych star\xc4\x87, ale cho\xc4\x87 Kondeusz by\xc5\x82 znakomitym dow\xc3\xb3dc\xc4\x85, natrafi\xc5\x82 na r\xc3\xb3wnego sobie wicehrabiego de Turenne, nowego marsza\xc5\x82ka Francji._NEWLINE_W 1657 roku Francja sprzymierzy\xc5\x82a si\xc4\x99 ze sw\xc4\x85 odwieczn\xc4\x85 rywalk\xc4\x85 \xe2\x80\x93 Angli\xc4\x85. Pierwszy Minister, kardyna\xc5\x82 Jules Mazarin szuka\xc5\x82 pomocy, szczeg\xc3\xb3lnie w postaci silnej floty, a Cromwell mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci ponownego postawienia stopy na kontynencie. Jesieni\xc4\x85 zjednoczone wojska francusko-angielskie (3-tysi\xc4\x99cznym kontyngentem angielskim dowodzi\xc5\x82 William Lockhart) zaj\xc4\x99\xc5\x82y fortec\xc4\x99 Mardyck i ruszy\xc5\x82y w kierunku Dunkierki. Obl\xc4\x99\xc5\xbcenie miasta rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 w maju 1658, gdy okr\xc4\x99ty angielskie dostarczy\xc5\x82y 21-tysi\xc4\x99czny korpus obl\xc4\x99\xc5\xbcniczy._NEWLINE_Don Juan de Austria zebra\xc5\x82 pospiesznie swe si\xc5\x82y i ruszy\xc5\x82 z odsiecz\xc4\x85. W jego szeregach znalaz\xc5\x82o si\xc4\x99 oko\xc5\x82o 2 000 rojalist\xc3\xb3w Karola II Stuarta, dowodzonych przez jego syna Jakuba, ksi\xc4\x99cia Yorku.\n_START_SECTION_\nBitwa\n_START_PARAGRAPH_\nOko\xc5\x82o 10 czerwca 1658 roku armia hiszpa\xc5\x84ska wyruszy\xc5\x82a z Ypres i 13 czerwca rozbi\xc5\x82a ob\xc3\xb3z nad brzegiem morza na p\xc3\xb3\xc5\x82nocny wsch\xc3\xb3d od Dunkierki. Dowiedziawszy si\xc4\x99 o ich obecno\xc5\x9bci Turenne postanowi\xc5\x82 zaatakowa\xc4\x87 pierwszy. Zostawi\xc5\x82 wi\xc4\x99c pod murami miasta znaczne si\xc5\x82y piechoty z artyleri\xc4\x85, a sam \xe2\x80\x93 na czele 6 000 piechoty i 9 000 kawalerii \xe2\x80\x93 ruszy\xc5\x82 na spotkanie przeciwnika._NEWLINE_Armia hiszpa\xc5\x84ska by\xc5\x82a rozlokowana prostopadle do wybrze\xc5\xbca, przy czym wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 wojsk sta\xc5\x82a na piaszczystych wydmach granicz\xc4\x85cych z pla\xc5\xbc\xc4\x85. Ich lewe (po\xc5\x82udniowe) skrzyd\xc5\x82o znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 nad szos\xc4\x85 prowadz\xc4\x85c\xc4\x85 do Dunkierki, a opiera\xc5\x82o o biegn\xc4\x85cy w tym samym kierunku kana\xc5\x82 \xc5\xbceglowny Furnes-Dunkierka. Prawe skrzyd\xc5\x82o zajmowa\xc5\x82a piechota hiszpa\xc5\x84ska, w centrum stali rojali\xc5\x9bci angielscy, a lewe skrzyd\xc5\x82o zajmowa\xc5\x82y mieszane si\xc5\x82y niemiecko-walo\xc5\x84sko-francuskie Kondeusza. Na ty\xc5\x82ach ustawi\xc5\x82o si\xc4\x99 30 szwadron\xc3\xb3w kawalerii. G\xc5\x82\xc3\xb3wny bastion stanowi\xc5\x82a wybitna wydma wysoko\xc5\x9bci 50 metr\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rej mieli broni\xc4\x87 wprawieni w bojach weterani hiszpa\xc5\x84scy.  _NEWLINE_Turenne ustawi\xc5\x82 sw\xc4\x85 piechot\xc4\x99 naprzeciw pozycji hiszpa\xc5\x84skich z tym, \xc5\xbce w\xc5\x82asn\xc4\x85 kawaleri\xc4\x99 podzieli\xc5\x82 na dwie si\xc5\x82y uderzeniowe na skrzyd\xc5\x82ach, ka\xc5\xbcd\xc4\x85 w sile 40 szwadron\xc3\xb3w. Wsparcie dawa\xc5\x82a mu artyleria okr\xc4\x99towa eskadry angielskiej, kt\xc3\xb3ra od pocz\xc4\x85tku starcia ostrzeliwa\xc5\x82a pozycje przeciwnika._NEWLINE_Si\xc5\x82y anglo-francuskie zjawi\xc5\x82y si\xc4\x99 na placu boju oko\xc5\x82o godziny 8:00. Turenne planowa\xc5\x82 zatrzymanie oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w w odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci oko\xc5\x82o p\xc3\xb3\xc5\x82 kilometra od linii przeciwnika, przeformowanie i dopiero potem uderzenie. Nie wzi\xc4\x85\xc5\x82 pod uwag\xc4\x99 zapa\xc5\x82u bojowego jaki ogarn\xc4\x85\xc5\x82 "Czerwone Kurtki" na lewym skrzydle. Cromwellowscy protestanci nie zatrzymali si\xc4\x99, lecz kontynuowali marsz (czasami na czworakach) w g\xc3\xb3r\xc4\x99 stromej piaszczystej wydmy. Gdy kilku z nich pad\xc5\x82o od kul przeciwnika, rzucili si\xc4\x99 do ataku i \xe2\x80\x93 mimo znacznych strat \xe2\x80\x93 opanowali szczyt wydmy. Kontratak kawalerii, a nast\xc4\x99pnie kawalerii i piechoty, zosta\xc5\x82 odparty, a uderzenie jazdy francuskiej wzd\xc5\x82u\xc5\xbc pla\xc5\xbcy spowodowa\xc5\x82o, \xc5\xbce rojalistyczne centrum, a za nim si\xc5\x82y Kondeusza, rzuci\xc5\x82y si\xc4\x99 do ucieczki. O godzinie 12 w po\xc5\x82udnie bitwa by\xc5\x82a sko\xc5\x84czona. Hiszpanie stracili 1000 zabitych i ponad 5 000 wzi\xc4\x99tych do niewoli, Francuzi i Anglicy 400, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie "Czerwonych Kurtek".\n_START_SECTION_\nRezultaty\n_START_PARAGRAPH_\nW kilka dni po bitwie skapitulowa\xc5\x82 hiszpa\xc5\x84ski 3-tysi\xc4\x99czny garnizon Dunkierki, a 7 listopada 1659 r. zawarto pok\xc3\xb3j pirenejski, na mocy kt\xc3\xb3rego Hiszpania zrzek\xc5\x82a si\xc4\x99 Po\xc5\x82udniowych Niderland\xc3\xb3w na rzecz Francji.'