b'\n_START_ARTICLE_\nJulian Tuwim\n_START_SECTION_\nLata m\xc5\x82odo\xc5\x9bci (1894\xe2\x80\x931916)\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w \xc5\x81odzi, przy ul. Widzewskiej 44 (obecnie Kili\xc5\x84skiego 46), w mieszcza\xc5\x84skiej rodzinie zasymilowanych \xc5\xbbyd\xc3\xb3w. W latach 1904\xe2\x80\x931914 ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82 do M\xc4\x99skiego Gimnazjum Rz\xc4\x85dowego w \xc5\x81odzi. Na pocz\xc4\x85tku uczy\xc5\x82 si\xc4\x99 s\xc5\x82abo, nie okazywa\xc5\x82 zainteresowania przedmiotami \xc5\x9bcis\xc5\x82ymi, zw\xc5\x82aszcza matematyk\xc4\x85, przez co powtarza\xc5\x82 sz\xc3\xb3st\xc4\x85 klas\xc4\x99._NEWLINE_Zadebiutowa\xc5\x82 w 1911 przek\xc5\x82adem na esperanto wierszy Leopolda Staffa. W roku 1913 mia\xc5\x82 miejsce jego w\xc5\x82a\xc5\x9bciwy debiut poetycki, wiersz Pro\xc5\x9bba opublikowany zosta\xc5\x82 w \xe2\x80\x9eKurierze Warszawskim\xe2\x80\x9d. Utw\xc3\xb3r poeta podpisa\xc5\x82 inicja\xc5\x82ami St. M., poznanej w 1912, swojej przysz\xc5\x82ej \xc5\xbcony Stefanii Marchwi\xc3\xb3wny.\n_START_SECTION_\nPobyt w Warszawie (1916\xe2\x80\x931939)\n_START_PARAGRAPH_\nW 1916, z my\xc5\x9bl\xc4\x85 rozpocz\xc4\x99cia studi\xc3\xb3w, przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do Warszawy. Studiowa\xc5\x82 prawo i polonistyk\xc4\x99 na Uniwersytecie Warszawskim (1916\xe2\x80\x931918), uko\xc5\x84czy\xc5\x82 jedynie po jednym semestrze. W trakcie studi\xc3\xb3w rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 z czasopismem Pro Arte et Studio. By\xc5\x82 jednym z za\xc5\x82o\xc5\xbcycieli grupy poetyckiej Skamander w 1916. 30 kwietnia 1919 po\xc5\x9blubi\xc5\x82 Stefani\xc4\x99 Marchew. W czasie wojny polsko-bolszewickiej pracowa\xc5\x82 w Biurze Prasowym naczelnego wodza J\xc3\xb3zefa Pi\xc5\x82sudskiego. W m\xc5\x82odo\xc5\x9bci inspirowa\xc5\x82 si\xc4\x99 tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci\xc4\x85 Leopolda Staffa (pisa\xc5\x82 o tym w swych pami\xc4\x99tnikach). Cz\xc5\x82onek za\xc5\x82o\xc5\xbcyciel Zwi\xc4\x85zku Artyst\xc3\xb3w i Kompozytor\xc3\xb3w Scenicznych (ZAiKS).\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie na obczy\xc5\xbanie (1939\xe2\x80\x931946)\n_START_PARAGRAPH_\nW 1939 wyemigrowa\xc5\x82 przez Rumuni\xc4\x99, W\xc5\x82ochy do Francji. Wsp\xc3\xb3lnie z Janem Lechoniem, Antonim S\xc5\x82onimskim, Kazimierzem Wierzy\xc5\x84skim oraz Mieczys\xc5\x82awem Grydzewskim (okre\xc5\x9blanymi jako poeci satelici) spotykali si\xc4\x99 w paryskiej kawiarni Caf\xc3\xa9 de la R\xc3\xa9gence._NEWLINE_W obliczu kapitulacji Francji (1940) i osobistego zagro\xc5\xbcenia, Tuwim i Lecho\xc5\x84 udali si\xc4\x99 przez Hiszpani\xc4\x99 do Lizbony, a nast\xc4\x99pnie do Rio de Janeiro, gdzie do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 do nich Kazimierz Wierzy\xc5\x84ski. Ostatecznie wsp\xc3\xb3lnie te\xc5\xbc wyjechali do Nowego Jorku, gdzie poeta mieszka\xc5\x82 przez blisko pi\xc4\x99\xc4\x87 lat (1942\xe2\x80\x931946)._NEWLINE_Tuwim i Oskar Lange pisali dla pism \xe2\x80\x9eNowa Polska\xe2\x80\x9d oraz \xe2\x80\x9eRobotnik\xe2\x80\x9d, natomiast Wierzy\xc5\x84ski i Lecho\xc5\x84 utworzyli \xe2\x80\x9eTygodnik Polski\xe2\x80\x9d. Z kolei Grydzewski wyjecha\xc5\x82 do Londynu, gdzie pozosta\xc5\x82 redaktorem naczelnym demokratyczno-liberalnego tygodnika \xe2\x80\x9eWiadomo\xc5\x9bci Polskie, Polityczne i Literackie\xe2\x80\x9d, a po wojnie \xe2\x80\x9eWiadomo\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d, odpowiednika krajowych \xe2\x80\x9eWiadomo\xc5\x9bci Literackich\xe2\x80\x9d. Cz\xc5\x82onkowie grupy poetyckiej \xe2\x80\x9eSkamander\xe2\x80\x9d stanowili pierwsz\xc4\x85, wielk\xc4\x85 fal\xc4\x99 emigracji polskich literat\xc3\xb3w i poet\xc3\xb3w._NEWLINE_W czasie okupacji niemieckiej ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci Juliana Tuwima trafi\xc5\x82a na niemieckie listy proskrypcyjne jako szkodliwa i niepo\xc5\xbc\xc4\x85dana z przeznaczeniem do zniszczenia.\n_START_SECTION_\nOstatnie lata w Polsce (1946\xe2\x80\x931953)\n_START_PARAGRAPH_\nDo Polski Tuwim wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 w czerwcu 1946 roku i sta\xc5\x82 si\xc4\x99 osob\xc4\x85 chronion\xc4\x85, adorowan\xc4\x85 i uprzywilejowan\xc4\x85 przez \xc3\xb3wczesne w\xc5\x82adze. Zosta\xc5\x82 okrzykni\xc4\x99ty poet\xc4\x85 pa\xc5\x84stwowym. W tym samym roku Tuwimowie adoptowali c\xc3\xb3rk\xc4\x99 Ew\xc4\x99. W latach 1947\xe2\x80\x931950 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 kierownika artystycznego Teatru Nowego. Po wojnie Tuwimowie otrzymali opuszczony dom w Aninie przy ul. Zorzy 19, gdzie mieszkali wraz z Iren\xc4\x85 Tuwim (siostr\xc4\x85 poety). Dom ten po \xc5\x9bmierci Tuwima naby\xc5\x82 Piotr Jaroszewicz._NEWLINE_W ostatnich latach \xc5\xbcycia Tuwim stworzy\xc5\x82 niewiele wierszy; czasami tylko ulega\xc5\x82 pro\xc5\x9bbom zaprzyja\xc5\xbanionych redaktor\xc3\xb3w, potrzebuj\xc4\x85cych wierszy na rocznicowe okazje. Pisa\xc5\x82 prywatnie (bez publikowania). Do ko\xc5\x84ca zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 te\xc5\xbc t\xc5\x82umaczeniami i zbieraniem kurioz\xc3\xb3w literackich, kt\xc3\xb3re publikowa\xc5\x82 w miesi\xc4\x99czniku \xe2\x80\x9eProblemy\xe2\x80\x9d w cyklu \xe2\x80\x9eCicer cum caule\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nRodzina\n_START_PARAGRAPH_\nOjciec poety, Izydor Tuwim (ur. 22 lipca 1858 w Kalwarii, zm. 1935), uko\xc5\x84czy\xc5\x82 szko\xc5\x82\xc4\x99 w Kr\xc3\xb3lewcu, nast\xc4\x99pnie studiowa\xc5\x82 w Pary\xc5\xbcu, zna\xc5\x82 kilka j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w obcych. By\xc5\x82 urz\xc4\x99dnikiem oddzia\xc5\x82u \xc5\x82\xc3\xb3dzkiego Azowsko-Do\xc5\x84skiego Banku Handlowego. Zmar\xc5\x82 w 1935 i jest pochowany na nowym cmentarzu \xc5\xbcydowskim w \xc5\x81odzi._NEWLINE_Matka, Adela z Krukowskich (ur. 9 stycznia 1872 w Mariampolu, zm. 1942), by\xc5\x82a c\xc3\xb3rk\xc4\x85 w\xc5\x82a\xc5\x9bciciela drukarni, pochodzi\xc5\x82a z rodziny inteligenckiej, jej czterej bracia byli adwokatami oraz lekarzami. Po \xc5\x9bmierci m\xc4\x99\xc5\xbca popad\xc5\x82a w powa\xc5\xbcn\xc4\x85 chorob\xc4\x99 psychiczn\xc4\x85, pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82a pope\xc5\x82ni\xc4\x87 samob\xc3\xb3jstwo. Ostatni okres \xc5\xbcycia sp\xc4\x99dzi\xc5\x82a w szpitalu dla psychicznie chorych w Otwocku. Podczas likwidacji otwockiego getta zosta\xc5\x82a zastrzelona przez Niemc\xc3\xb3w 19 sierpnia 1942. Pierwotnie pochowana w Otwocku, w masowym grobie._NEWLINE_P\xc3\xb3\xc5\xbaniej oboje spocz\xc4\x99li na nowym cmentarzu \xc5\xbcydowskim w \xc5\x81odzi, gdzie odnalezione w Otwocku cia\xc5\x82o matki Julian Tuwim_NEWLINE_ekshumowa\xc5\x82 i z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82. W 2013, z okazji obchod\xc3\xb3w \xe2\x80\x9eRoku Tuwima\xe2\x80\x9d, jako jeden z jego istotnych element\xc3\xb3w, w\xc5\x82adze \xc5\x81odzi sfinansowa\xc5\x82y prawie dok\xc5\x82adn\xc4\x85 rekonstrukcj\xc4\x99 pierwotnego \xe2\x80\x93 przedwojennego \xe2\x80\x93 pomnika na grobie ojca J. Tuwima._NEWLINE_Mieli dwoje dzieci: Juliana i c\xc3\xb3rk\xc4\x99 Iren\xc4\x99._NEWLINE_Julian Tuwim po\xc5\x9blubi\xc5\x82 Stefani\xc4\x99 Marchew (1894\xe2\x80\x931991) 30 kwietnia 1919 r. w Wielkiej Synagodze w \xc5\x81odzi._NEWLINE_Po powrocie z emigracji adoptowali z otwockiego domu dziecka c\xc3\xb3rk\xc4\x99 Ew\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra w 2006 r. za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82a \xe2\x80\x9eFundacj\xc4\x99 im. Juliana Tuwima i Ireny Tuwim\xe2\x80\x9d. Celem Fundacji jest udzielanie pomocy niepe\xc5\x82nosprawnym i nieuleczalnie chorym dzieciom oraz niepe\xc5\x82nosprawnej i nieuleczalnie chorej m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy, a tak\xc5\xbce sprawowanie opieki nad dorobkiem artystycznym poety oraz jego siostry.\n_START_SECTION_\nStan zdrowia\n_START_PARAGRAPH_\nJulian Tuwim nosi\xc5\x82 przez ca\xc5\x82e \xc5\xbcycie nieusuwalne du\xc5\xbce znami\xc4\x99 na lewym policzku, tzw. myszk\xc4\x99. Przez znaczn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 swego \xc5\xbcycia cierpia\xc5\x82 na zaburzenia nerwicowe (agorafobia, nerwica wegetatywna) i depresj\xc4\x99, kt\xc3\xb3re ogranicza\xc5\x82y jego normalne funkcjonowanie i prac\xc4\x99. Jedn\xc4\x85 z przyczyn jego problem\xc3\xb3w zdrowotnych by\xc5\x82 alkoholizm.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9amier\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nZmar\xc5\x82 27 grudnia 1953 w pensjonacie ZAiKS-u \xe2\x80\x9eHalama\xe2\x80\x9d w Zakopanem na atak serca._NEWLINE_Zosta\xc5\x82 pochowany w Alei Zas\xc5\x82u\xc5\xbconych na Cmentarzu Wojskowym na Pow\xc4\x85zkach w Warszawie. W imieniu w\xc5\x82adz PRL przem\xc3\xb3wienie po\xc5\xbcegnalne na pogrzebie wyg\xc5\x82osi\xc5\x82 minister kultury i sztuki W\xc5\x82odzimierz Sokorski.\n_START_SECTION_\nTw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nBy\xc5\x82 autorem tekst\xc3\xb3w kabaretowych, rewiowych i librecista oraz autor tekst\xc3\xb3w politycznych. By\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82autorem i redaktorem pism literackich i satyrycznych (Skamander, Wiadomo\xc5\x9bci Literackie, Cyrulik Warszawski). T\xc5\x82umacz literatury rosyjskiej, m.in. Aleksandra Puszkina (Je\xc5\xbadziec miedziany, Po\xc5\x82tawa), W\xc5\x82adimira Majakowskiego (Ob\xc5\x82ok w spodniach). By\xc5\x82 autorem popularnych wierszy dla dzieci, m.in. Lokomotywa, Ptasie radio, Pan Hilary, S\xc5\x82o\xc5\x84 Tr\xc4\x85balski, Bambo. By\xc5\x82 bibliofilem i kolekcjonerem kurioz\xc3\xb3w (Czary i czarty polskie, Pegaz d\xc4\x99ba, Cicer cum caule)._NEWLINE_Znany by\xc5\x82 ze swojego specyficznego humoru objawiaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 bystro\xc5\x9bci\xc4\x85 umys\xc5\x82u i \xc5\x9bwie\xc5\xbco\xc5\x9bci\xc4\x85. \xc5\x9awie\xc5\xbco\xc5\x9bci tej szuka\xc5\x82 najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej w j\xc4\x99zyku \xe2\x80\x93 g\xc5\x82\xc3\xb3wnym or\xc4\x99\xc5\xbcu modernizmu, a szczeg\xc3\xb3lnie postmodernizmu. Swe badania j\xc4\x99zykowe rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 od nauki esperanto jeszcze w latach gimnazjalnych. T\xc5\x82umaczone na esperanto wiersze Staffa, a tak\xc5\xbce Testament m\xc3\xb3j (Mia testamento) Juliusza S\xc5\x82owackiego i inne wiersze zosta\xc5\x82y opublikowane na \xc5\x82amach Esperantysty Polskiego (Pola Esperantisto). W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych badaniach nad j\xc4\x99zykiem tworzy\xc5\x82 neologizmy. Podobnie jak B. Le\xc5\x9bmian, A. Wat i S. M\xc5\x82odo\xc5\xbceniec, tworzy\xc5\x82 tak zwany j\xc4\x99zyk pozarozumowy (zaum), kt\xc3\xb3rego poznanie mia\xc5\x82o by\xc4\x87 aprioryczne i zgodne ze skojarzeniami ka\xc5\xbcdego odbiorcy. Pr\xc3\xb3by te wyrazi\xc5\x82 w S\xc5\x82opiewniach._NEWLINE_Poezja Tuwima uwa\xc5\xbcana jest za jedn\xc4\x85 z najtrudniejszych ze wzgl\xc4\x99du na cz\xc4\x99ste gry s\xc5\x82\xc3\xb3w, zwielokrotnienia znacze\xc5\x84 jednego wyrazu poprzez inne, nie zawsze jasne podkre\xc5\x9blenia niekt\xc3\xb3rych s\xc5\x82\xc3\xb3w w zdaniu jakby by\xc5\x82o ono niedoko\xc5\x84czone. Ogromna gi\xc4\x99tko\xc5\x9b\xc4\x87 i b\xc5\x82yskotliwo\xc5\x9b\xc4\x87 tego j\xc4\x99zyka przyjmuje cz\xc4\x99sto koloryt humorystyczny, jak w Balu w Operze. S\xc5\x82owa przyjmuj\xc4\x85 cechy opisywanej rzeczywisto\xc5\x9bci (np. mistrzowsko zastosowana zosta\xc5\x82a rytmika i szelest polskich s\xc5\x82\xc3\xb3w w Lokomotywie, przez co jest to wiersz-onomatopeja)._NEWLINE_Opr\xc3\xb3cz dzie\xc5\x82 charakteryzuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 niebywa\xc5\x82ym pi\xc4\x99knem i kultur\xc4\x85 s\xc5\x82owa, Julian Tuwim tworzy\xc5\x82 tak\xc5\xbce wiersze pisane j\xc4\x99zykiem potocznym, czy wprost wulgarnym (np. \xe2\x80\x9eDo prostego cz\xc5\x82owieka\xe2\x80\x9d czy \xe2\x80\x9eWiersz, w kt\xc3\xb3rym autor grzecznie, ale stanowczo uprasza liczne zast\xc4\x99py bli\xc5\xbanich, aby go w dup\xc4\x99 poca\xc5\x82owali\xe2\x80\x9d)._NEWLINE_Jedynym w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielem autorskich praw maj\xc4\x85tkowych wszystkich utwor\xc3\xb3w poety oraz jego siostry Ireny Tuwim-Stawi\xc5\x84skiej jest Fundacja im. Juliana Tuwima i Ireny Tuwim, za\xc5\x82o\xc5\xbcona w 2006 r., przez c\xc3\xb3rk\xc4\x99 Tuwima Ew\xc4\x99 Tuwim-Wo\xc5\xbaniak.\n_START_SECTION_\nNarodowo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nDla polskich antysemit\xc3\xb3w, szczeg\xc3\xb3lnie w okresie mi\xc4\x99dzywojennym, na zawsze pozosta\xc5\x82 \xc5\xbbydem i jako taki by\xc5\x82 w tym czasie przedmiotem brutalnych atak\xc3\xb3w. Zarzucano mu \xe2\x80\x9eza\xc5\xbcydzanie\xe2\x80\x9d polskiej literatury: \xe2\x80\x9eTuwim nie pisze po polsku, lecz tylko w polskim j\xc4\x99zyku (...), a jego duch szwargoce\xe2\x80\x9d (\xe2\x80\x9eProsto z mostu\xe2\x80\x9d, publikacje w latach 1930). Nazywano go gud\xc5\x82ajskim Mickiewiczem. Natomiast dla wielu \xc5\xbbyd\xc3\xb3w by\xc5\x82 zdrajc\xc4\x85, kt\xc3\xb3ry wybra\xc5\x82 polsko\xc5\x9b\xc4\x87. Tuwim zmaga\xc5\x82 si\xc4\x99 z t\xc4\x85 swoj\xc4\x85 podw\xc3\xb3jn\xc4\x85 to\xc5\xbcsamo\xc5\x9bci\xc4\x85 przez ca\xc5\x82e \xc5\xbcycie. Przed II wojn\xc4\x85 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85 opowiada\xc5\x82 si\xc4\x99 za asymilacj\xc4\x85 \xc5\xbbyd\xc3\xb3w._NEWLINE_Problem swojej to\xc5\xbcsamo\xc5\x9bci narodowo\xc5\x9bci J. Tuwim poruszy\xc5\x82 m.in. w pierwszych wersach wiersza napisanego z okazji pochowania matki na \xc5\x82\xc3\xb3dzkim cmentarzu \xc5\xbcydowskim (\xe2\x80\x9eMatka\xe2\x80\x9d): Jest na \xc5\x82\xc3\xb3dzkim cmentarzu, / Na cmentarzu \xc5\xbcydowskim, / Gr\xc3\xb3b polski mojej matki, / Mojej matki \xc5\xbcydowskiej. (...).'