b'\n_START_ARTICLE_\nSitce\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nNajstarsza wzmianka o miejscowo\xc5\x9bci pochodzi z 1545 roku. Od XVII wieku istnia\xc5\x82 tu zamek, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej pa\xc5\x82ac i zabudowania gospodarcze, od co najmniej pocz\xc4\x85tku XVIII wieku nale\xc5\xbc\xc4\x85ce do rodziny Brzostowskich. W ko\xc5\x84cu XVIII wieku dobra te by\xc5\x82y ju\xc5\xbc w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 rodziny Domeyk\xc3\xb3w, prawdopodobnie naby\xc5\x82 je Tadeusz Domeyko (1762\xe2\x80\x931838), miecznik m\xc5\x9bcis\xc5\x82awski i podkomorzy wilejski, m\xc4\x85\xc5\xbc Scholastyki ze Strusi\xc3\xb3w (1768\xe2\x80\x931827) (i stryj Ignacego Domeyki). Po nich Sitce dziedziczy\xc5\x82 ich syn Aleksander Domeyko (1804\xe2\x80\x931878), marsza\xc5\x82ek szlachty powiatu wilejskiego, a potem guberni wilejskiej, \xc5\xbconaty z Zofi\xc4\x85 z Brochockich (1814\xe2\x80\x931899). Poniewa\xc5\xbc zmarli oni bezdzietnie, maj\xc4\x85tek przeszed\xc5\x82 na w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87 bratanka Aleksandra \xe2\x80\x93 Wac\xc5\x82awa Domeyk\xc4\x99 (1854\xe2\x80\x931935). Ostatni\xc4\x85 w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielk\xc4\x85 maj\xc4\x85tku by\xc5\x82a jego siostra Wiktoria Leonia z Domeyk\xc3\xb3w Pop\xc5\x82awska (1858\xe2\x80\x931954), \xc5\xbcona Stanis\xc5\x82awa._NEWLINE_Po II rozbiorze Polski w 1793 roku dobra te, wcze\xc5\x9bniej le\xc5\xbc\xc4\x85ce na terenie wojew\xc3\xb3dztwa wile\xc5\x84skiego Rzeczypospolitej, znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 na terenie powiatu wilejskiego (ujezdu) guberni wile\xc5\x84skiej, by\xc5\x82y siedzib\xc4\x85 gminy. Po I wojnie \xc5\x9bwiatowej Sitce Wielkie wesz\xc5\x82y w sk\xc5\x82ad gminy Parafianowo. Pocz\xc4\x85tkowo gmina nale\xc5\xbca\xc5\x82a do powiatu wilejskiego. 7 listopada 1920 roku zosta\xc5\x82a przy\xc5\x82\xc4\x85czona do nowo utworzonego powiatu duni\xc5\x82owickiego pod Zarz\xc4\x85dem Teren\xc3\xb3w Przyfrontowych i Etapowych. 19 lutego 1921 roku wraz z ca\xc5\x82ym powiatem wesz\xc5\x82a w sk\xc5\x82ad nowo utworzonego wojew\xc3\xb3dztwa nowogr\xc3\xb3dzkiego. 13 kwietnia 1922 roku gmina wraz z ca\xc5\x82ym powiatem duni\xc5\x82owickim zosta\xc5\x82a przy\xc5\x82\xc4\x85czona do Ziemi Wile\xc5\x84skiej, przekszta\xc5\x82conej 20 stycznia 1926 roku w wojew\xc3\xb3dztwo wile\xc5\x84skie. 1 stycznia 1926 roku gmin\xc4\x99 wy\xc5\x82\xc4\x85czono z powiatu duni\xc5\x82owickiego (kt\xc3\xb3ry jednocze\xc5\x9bnie zmieni\xc5\x82 nazw\xc4\x99 na powiat postawski) i przy\xc5\x82\xc4\x85czono do powiatu dzi\xc5\x9bnie\xc5\x84skiego w tym\xc5\xbce wojew\xc3\xb3dztwie. Od 1945 roku \xe2\x80\x93 w ZSRR, od 1991 roku \xe2\x80\x93 na terenie Republiki Bia\xc5\x82orusi._NEWLINE_W latach 80. XIX wieku we wsi i folwarku mieszka\xc5\x82o 279 os\xc3\xb3b, 124 prawos\xc5\x82awnych i 155 katolik\xc3\xb3w. W 1931 roku we wsi mieszka\xc5\x82y 323 osoby, w 2001 roku mieszka\xc5\x82y tu 782 osoby, a w 2009 roku wie\xc5\x9b zamieszkiwa\xc5\x82y 704 osoby._NEWLINE_W latach 80. XIX wieku dzia\xc5\x82a\xc5\x82a tu szko\xc5\x82a wiejska, browar i wiatrak. Obecnie w agromiasteczku dzia\xc5\x82a szko\xc5\x82a \xc5\x9brednia, dom kultury, biblioteka, szpital, przychodnia, apteka i poczta. By\xc5\x82y ko\xc5\x82choz zosta\xc5\x82 przekszta\xc5\x82cony w prywatne przedsi\xc4\x99biorstwo rolno-produkcyjne.\n_START_SECTION_\nPomniki\n_START_PARAGRAPH_\nW 1967 roku ods\xc5\x82oni\xc4\x99to w centrum miasteczka (ko\xc5\x82o budynk\xc3\xb3w \xc3\xb3wczesnego sowchozu \xe2\x80\x9eSitce\xe2\x80\x9d) pomnik ku czci 30 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy radzieckich, kt\xc3\xb3rzy zgin\xc4\x99li w czasie wielkiej wojny ojczy\xc5\xbanianej._NEWLINE_W 1968 roku ods\xc5\x82oni\xc4\x99to w centrum wsi, ko\xc5\x82o domu kultury pomnik-popiersie W\xc5\x82odzimierza Lenina. W tym samym roku w jego s\xc4\x85siedztwie ods\xc5\x82oni\xc4\x99to pomnik-popiersie Karola Marksa.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9awi\xc4\x85tynie\n_START_PARAGRAPH_\nW 1710 roku wzniesiono tu, w centrum wsi drewnian\xc4\x85 cerkiew prawos\xc5\x82awn\xc4\x85 pw. \xc5\x9bw. Jerzego, przebudowano j\xc4\x85 w 1819 roku. Na jej miejscu w 1913 roku zbudowano now\xc4\x85, murowan\xc4\x85 cerkiew pod tym samym wezwaniem, kt\xc3\xb3ra istnieje do dzi\xc5\x9b i jest zabytkiem stylu bizantyjsko-rosyjskiego._NEWLINE_W odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci oko\xc5\x82o 2 km na po\xc5\x82udniowy wsch\xc3\xb3d od parku dworskiego jest wiejski cmentarz prawos\xc5\x82awny (przed wsi\xc4\x85 Repiechy), na kt\xc3\xb3rym znajduje si\xc4\x99 kwatera grobowa Domeyk\xc3\xb3w, otoczona \xc5\xbcelaznym, kutym p\xc5\x82otkiem. Pod nagrobkami z szarego granitu le\xc5\xbc\xc4\x85 tu Tadeusz Domeyko i jego \xc5\xbcona Scholastyka ze Strusi\xc3\xb3w oraz Aleksander Domeyko i jego \xc5\xbcona Zofia z Brochockich.\n_START_SECTION_\nNieistniej\xc4\x85ce zamek, pa\xc5\x82ac i dw\xc3\xb3r\n_START_PARAGRAPH_\nPrawdopodobnie na pocz\xc4\x85tku XVIII wieku Brzostowscy przebudowali stary zamek na otoczon\xc4\x85 parkiem wielkopa\xc5\x84sk\xc4\x85 siedzib\xc4\x99 pa\xc5\x82acow\xc4\x85. Pa\xc5\x82ac ten sp\xc5\x82on\xc4\x85\xc5\x82 za czas\xc3\xb3w Tadeusza Domeyki, a w nieco innym miejscu w latach XIX wieku Aleksander Domeyko zbudowa\xc5\x82 drewniany, parterowy dw\xc3\xb3r. Po starym pa\xc5\x82acu pozosta\xc5\x82y do dzi\xc5\x9b cztery masywne kolumny dwukondygnacyjnego portyku. Nowy dw\xc3\xb3r mia\xc5\x82 dziewi\xc4\x99cioosiow\xc4\x85 elewacj\xc4\x99 i szeroki, sze\xc5\x9bciokolumnowy, prawdopodobnie p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszy (w stylu pseudotoska\xc5\x84skim) portyk zwie\xc5\x84czony tr\xc3\xb3jk\xc4\x85tnym szczytem, przed kt\xc3\xb3rym by\xc5\x82 tr\xc3\xb3jspadowy daszek. Ca\xc5\x82y dom by\xc5\x82 przykryty g\xc5\x82adkim czterospadowym dachem gontowym. Po prawej stronie do domu przylega\xc5\x82 ca\xc5\x82kowicie przeszklony kwadratowy pawilon, przykryty r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc szklanym dachem namiotowym, przeznaczony na oran\xc5\xbceri\xc4\x99 i ogr\xc3\xb3d zimowy._NEWLINE_Tu\xc5\xbc obok kolumn starego portyku pa\xc5\x82acowego sta\xc5\x82a oficyna, na pot\xc4\x99\xc5\xbcnych sklepionych piwnicach i z kolumnowym podcieniem. _NEWLINE_Zesp\xc3\xb3\xc5\x82 dworski otacza\xc5\x82 park krajobrazowy o powierzchni 8 ha. Od strony podjazdu do dworu by\xc5\x82 wielki gazon, a park rozci\xc4\x85ga\xc5\x82 si\xc4\x99 po bokach i od strony ogrodowej dworu. By\xc5\x82y tu du\xc5\xbce skupiska starodrzewia, regularne aleje, ogr\xc3\xb3dek warzywny, pod\xc5\x82u\xc5\xbcny kurhan._NEWLINE_Dw\xc3\xb3r zosta\xc5\x82 rozgrabiony w czasie I wojny \xc5\x9bwiatowej. Cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo ocala\xc5\x82a jedynie oran\xc5\xbceria, w kt\xc3\xb3rej nadal hodowano rzadkie rodzaje ro\xc5\x9blin egzotycznych, w tym si\xc4\x99gaj\xc4\x85ce po dach araukarie, eukaliptusy, palmy, drzewa cytrynowe i pomara\xc5\x84czowe i wiele innych. Ro\xc5\x9bliny dekoracyjne, m.in. passiflora i pn\xc4\x85ce r\xc3\xb3\xc5\xbce pokrywa\xc5\x82y od zewn\xc4\x85trz szklane elewacje budynku, w kt\xc3\xb3rym gospodarze przyjmowali w dni upalne go\xc5\x9bci_NEWLINE_Dw\xc3\xb3r zosta\xc5\x82 spalony w 1944 roku przez partyzant\xc3\xb3w radzieckich. Po II wojnie \xc5\x9bwiatowej w maj\xc4\x85tku utworzono ko\xc5\x82choz. Do czas\xc3\xb3w dzisiejszych zachowa\xc5\x82a si\xc4\x99 zrujnowana, pot\xc4\x99\xc5\xbcna, barokowa brama wjazdowa, jeszcze z czas\xc3\xb3w Brzostowskich z pocz\xc4\x85tku XVIII wieku, wspomniane wy\xc5\xbcej kolumny pa\xc5\x82acowe oraz resztki parku, na kt\xc3\xb3rego skraju stoi pot\xc4\x99\xc5\xbcny, 500-letni d\xc4\x85b, b\xc4\x99d\xc4\x85cy obecnie pomnikiem przyrody. W parku znajduje si\xc4\x99 zrujnowany budynek siedziby dawnej administracji ko\xc5\x82chozu. Zachowa\xc5\x82o si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo kamienne ogrodzenie  otaczaj\xc4\x85ce park, z kilkoma furtami. W ogrodzenie wbudowano kilka zabudowa\xc5\x84 gospodarczych, w tym tzw. koszary (prawdopodobnie siedziba stra\xc5\xbcy dworskiej), dom ogrodnika, w\xc4\x99dzarni\xc4\x99 oraz d\xc5\x82ugi budynek gospodarczy. W parku stoj\xc4\x85 te\xc5\xbc resztki starej serowarni, zwanej lamusem \xe2\x80\x93 dwukondygnacyjnego, kwadratowego domku z doln\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 murowan\xc4\x85, a g\xc3\xb3rn\xc4\x85 drewnian\xc4\x85, otoczon\xc4\x85 galeryjk\xc4\x85 i czterospadowym dachem (g\xc3\xb3rna cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 zosta\xc5\x82a rozebrana w 2012 roku). Na niekt\xc3\xb3rych budynkach widoczna jest data ich budowy: 1853. _NEWLINE_Ruiny te s\xc4\x85 historyczno-kuluralnym zabytkiem Bia\xc5\x82orusi o numerze w rejestrze 212\xd0\x93000448._NEWLINE_Maj\xc4\x85tek Sitce zosta\xc5\x82 opisany w 11. tomie Dziej\xc3\xb3w rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej Romana Aftanazego.'