b'\n_START_ARTICLE_\nProjekt Seal\n_START_PARAGRAPH_\nProjekt Seal \xe2\x80\x93 tajny, ameryka\xc5\x84sko-nowozelandzki program wojskowy z okresu II wojny \xc5\x9bwiatowej, kt\xc3\xb3rego zadaniem by\xc5\x82o opracowanie tzw. \xe2\x80\x9ebomby tsunami\xe2\x80\x9d (tsunami bomb), kontrolowanego wybuchu b\xc4\x99d\xc4\x85cego w stanie wywo\xc5\x82a\xc4\x87 sztuczn\xc4\x85 fal\xc4\x99 tsunami.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nTo, \xc5\xbce du\xc5\xbce eksplozje mog\xc5\x82y powodowa\xc4\x87 powstanie du\xc5\xbcych i niszcz\xc4\x85cych fal znane by\xc5\x82o od dawna, na przyk\xc5\x82ad tsunami powsta\xc5\x82e po erupcji Krakatoa w 1883 by\xc5\x82o odpowiedzialne za przynajmniej 36 tysi\xc4\x99cy ofiar \xc5\x9bmiertelnych. Wiedziano tak\xc5\xbce, \xc5\xbce sztuczne eksplozje mog\xc4\x85 spowodowa\xc4\x87 powstanie fal, na przyk\xc5\x82ad eksplozja statku z broni\xc4\x85 na kanale La Manche w 1915 spowodowa\xc5\x82a powstanie niewielkiej fali p\xc5\x82ywowej zaobserwowanej na wybrze\xc5\xbcu Wielkiej Brytanii. W czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej ameryka\xc5\x84ski oficer United States Navy E. A. Gibson zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82, \xc5\xbce wyburzanie raf koralowych \xc5\x82adunkami wybuchowymi czasami powodowa\xc5\x82o znaczne fale, da\xc5\x82o mu to pomys\xc5\x82 na stworzenie \xe2\x80\x9ebomby tsunami\xe2\x80\x9d. W czerwcu 1944 stworzono tajny Projekt Seal pod kierownictwem nowozelandzkiego profesora Thomasa Leecha, kt\xc3\xb3rego zadaniem by\xc5\x82o opracowanie takiej w\xc5\x82a\xc5\x9bnie bomby._NEWLINE_W ramach projektu w latach 1944\xe2\x80\x9345 w okolicach Nowej Kaledonii i p\xc3\xb3\xc5\x82wyspu Whangaparaoa przeprowadzono oko\xc5\x82o 3700 pr\xc3\xb3bnych wybuch\xc3\xb3w. W trakcie eksperyment\xc3\xb3w uda\xc5\x82o si\xc4\x99 wytworzy\xc4\x87 fale, kt\xc3\xb3re osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82y wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 do oko\xc5\x82o dziesi\xc4\x99ciu metr\xc3\xb3w.  Wed\xc5\x82ug wylicze\xc5\x84 do wywo\xc5\x82ania tsunami o wielko\xc5\x9bci r\xc3\xb3wnej naturalnym tego typu falom potrzebnych by\xc5\x82o oko\xc5\x82o dw\xc3\xb3ch milion\xc3\xb3w kilogram\xc3\xb3w materia\xc5\x82\xc3\xb3w wybuchowych._NEWLINE_Rz\xc4\x85dy Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii uwa\xc5\xbca\xc5\x82y, \xc5\xbce \xe2\x80\x9ebomba tsunami\xe2\x80\x9d mo\xc5\xbce by\xc4\x87 realn\xc4\x85 alternatyw\xc4\x85 do powstaj\xc4\x85cej w\xc3\xb3wczas w ramach Programu Manhattan bomby atomowej. Ostatecznie projekt zosta\xc5\x82 zako\xc5\x84czony w 1945, a dwa lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w 1947 Leech otrzyma\xc5\x82 Order Imperium Brytyjskiego za prace nad rozwojem tej broni._NEWLINE_Ju\xc5\xbc po zako\xc5\x84czeniu programu w Nowej Zelandii kontynuowano niezale\xc5\xbcne badania nad tego typu wybuchami, kt\xc3\xb3re ostatecznie zako\xc5\x84czono w latach 50. Istniej\xc4\x85 tak\xc5\xbce przypuszczenia, \xc5\xbce podobne badania prowadzono w Zwi\xc4\x85zku Radzieckim w czasach zimnej wojny z my\xc5\x9bl\xc4\x85 o ataku na po\xc5\x82udniowe regiony Wielkiej Brytanii i Holandi\xc4\x99.'