b'\n_START_ARTICLE_\nZamek w Cz\xc5\x82uchowie\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nOd XII wieku Cz\xc5\x82uch\xc3\xb3w wchodzi\xc5\x82 w sk\xc5\x82ad kasztelanii w Szczytnie, w kt\xc3\xb3rej od 1299 roku kasztelanem by\xc5\x82 wojewoda kaliski Miko\xc5\x82aj z Ponieca. Po aneksji Pomorza Gda\xc5\x84skiego w 1308 roku synowie kasztelana Miko\xc5\x82aja sprzedali Cz\xc5\x82uch\xc3\xb3w Zakonowi Krzy\xc5\xbcackiemu, kt\xc3\xb3ry po 1340 roku wybudowa\xc5\x82 w Cz\xc5\x82uchowie zamek dla ochrony szlaku prowadz\xc4\x85cego z kraj\xc3\xb3w niemieckich do Prus. W czasie wojen z Zakonem wojska polskie pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82y bezskutecznie zdoby\xc4\x87 zamek w 1414 roku i 1433 roku. Zamek w r\xc4\x99kach krzy\xc5\xbcackich pozosta\xc5\x82 do Wojny trzynastoletniej, gdy zosta\xc5\x82 opanowany w 1454 roku przez wojska kr\xc3\xb3lewskie. W tym samym roku Krzy\xc5\xbcacy pr\xc3\xb3bowali bezskutecznie odbi\xc4\x87 zamek, a nast\xc4\x99pnie w roku 1455 i 1456, jednak za\xc5\x82oga polska odpar\xc5\x82a ataki. Kolejne ataki na zamek przeprowadzono w 1520 w czasie wojny pruskiej i 1563 roku, kiedy zamek zaatakowa\xc5\x82y wspieraj\xc4\x85ce Krzy\xc5\xbcak\xc3\xb3w wojska Dytrycha Schoenberga. Odt\xc4\x85d zamek by\xc5\x82 w r\xc4\x99kach polskich a\xc5\xbc do rozbior\xc3\xb3w. Z ramienia Kr\xc3\xb3lestwa Polskiego na zamku rezydowa\xc5\x82 starosta kr\xc3\xb3lewski wraz z za\xc5\x82og\xc4\x85. W\xc5\x9br\xc3\xb3d starost\xc3\xb3w wyst\xc4\x99powali przedstawiciele najs\xc5\x82ynniejszych polskich rod\xc3\xb3w, takich jak Wejherowie, Sanguszkowie i Radziwi\xc5\x82\xc5\x82owie. W 1627 roku bezskutecznie pr\xc3\xb3bowali zdoby\xc4\x87 zamek Szwedzi. W czasach Potopu Szwedzi nie potrafili zaj\xc4\x85\xc4\x87 zamku od wczesnej jesieni 1655 roku i uda\xc5\x82o im si\xc4\x99 to dopiero, gdy wykorzystali zim\xc4\x85 zamarzni\xc4\x99te wody jeziora, dzi\xc4\x99ki czemu uda\xc5\x82o im si\xc4\x99 wedrze\xc4\x87 na zamkowe mury. Po zako\xc5\x84czeniu wojny zamek z powrotem trafi\xc5\x82 w polskie r\xc4\x99ce._NEWLINE_Po I rozbiorze Polski w 1772 roku zamek zosta\xc5\x82 przekazany przez Kazimierza Sorok\xc4\x99 w\xc5\x82adzom pruskim, kt\xc3\xb3rych dzia\xc5\x82ania doprowadzi\xc5\x82y do jego prawie ca\xc5\x82kowitego zniszczenia. W latach 80. XVIII w. obni\xc5\xbcono lustro jeziora o 4 metry osuszaj\xc4\x85c system fos wok\xc3\xb3\xc5\x82 zamku. O\xc5\x82tarz z kaplicy zamkowej wywieziono do ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a w Chrz\xc4\x85stowie, ambon\xc4\x99 do Kr\xc4\x99pska. Po po\xc5\xbcarach w latach 1786 i 1793, kt\xc3\xb3re zniszczy\xc5\x82y drewnian\xc4\x85 zabudow\xc4\x99 Cz\xc5\x82uchowa, wydano zgod\xc4\x99 na ca\xc5\x82kowit\xc4\x85 rozbi\xc3\xb3rk\xc4\x99 zamku w celu pozyskania materia\xc5\x82\xc3\xb3w budowlanych na odbudow\xc4\x99 miasta. Rozbi\xc3\xb3rka trwa\xc5\x82a do 1811 roku, kiedy ukaza\xc5\x82o si\xc4\x99 rozporz\xc4\x85dzenie rejencji o ochronie ruin zamku. W efekcie po budowli pozosta\xc5\x82y tylko g\xc5\x82\xc3\xb3wna wie\xc5\xbca i kamienne mury. W latach 1826-1828 w miejscu kaplicy Zamku Wysokiego wybudowano neogotycki ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 ewangelicki wed\xc5\x82ug projektu inspektora budowlanego Salzmanna, kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 poprawiony przez Karla Friedricha Schinkela. W 1842 r. na przedzamczu zachodnim zlokalizowano cmentarz ewangelicki, kt\xc3\xb3ry podobnie jak ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 funkcjonowa\xc5\x82 do 1945 r.\n_START_SECTION_\nArchitektura\n_START_PARAGRAPH_\nZamek zbudowany zosta\xc5\x82 u nasady p\xc3\xb3\xc5\x82wyspu mi\xc4\x99dzy dwoma jeziorami. Sk\xc5\x82ada\xc5\x82 si\xc4\x99 z czterech cz\xc4\x99\xc5\x9bci: Zamku Wysokiego oraz trzech przedzamczy. Ka\xc5\xbcda cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 zamku otoczona by\xc5\x82a murem z g\xc5\x82az\xc3\xb3w granitowych i cegie\xc5\x82. \xc5\x81\xc4\x85czy\xc5\x82y je mosty zwodzone, przerzucone nad fosami. Zamek posiada\xc5\x82 11 bram i 9 baszt.\n_START_SECTION_\nZamek Wysoki\n_START_PARAGRAPH_\nZa\xc5\x82o\xc5\xbcony by\xc5\x82 na planie kwadratu, posiada\xc5\x82 cztery skrzyd\xc5\x82a, wewn\xc4\x99trzny dziedziniec i wie\xc5\xbc\xc4\x99 w p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodnim naro\xc5\xbcniku. Znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w nim pomieszczenia dla rycerzy zakonnych i ksi\xc4\x99\xc5\xbcy, sypialnie, jadalnie oraz kaplica. Najpot\xc4\x99\xc5\xbcniejsz\xc4\x85 jego cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 i jedyn\xc4\x85 zachowan\xc4\x85 w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci jest wie\xc5\xbca typu bergfried o wysoko\xc5\x9bci prawie 50 metr\xc3\xb3w i murze o grubo\xc5\x9bci do 5 metr\xc3\xb3w. Prowadzi\xc5\x82o do niej jedno wej\xc5\x9bcie, 16 metr\xc3\xb3w nad ziemi\xc4\x85 (dzi\xc5\x9b wykute u podstawy), z poddasza s\xc4\x85siedniego skrzyd\xc5\x82a. W podziemiach wie\xc5\xbcy znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 lochy dla wi\xc4\x99\xc5\xbani\xc3\xb3w i studnia. Sama wie\xc5\xbca mia\xc5\x82a s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 jako miejsce ostatniego oporu za\xc5\x82ogi w przypadku zdobycia pozosta\xc5\x82ych cz\xc4\x99\xc5\x9bci zamku przez nieprzyjaciela.\n_START_SECTION_\nPrzedzamcze zachodnie\n_START_PARAGRAPH_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcone by\xc5\x82o najbli\xc5\xbcej miasta. W jego p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wny wjazd na teren zamku. Broni\xc5\x82y go baszty, kwadratowa w p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodnim naro\xc5\xbcniku i p\xc3\xb3\xc5\x82kolista w zachodnim licu muru. Mie\xc5\x9bci\xc5\x82o stajnie, wartownie, zbrojowni\xc4\x99 i spichrze.\n_START_SECTION_\nPodzamcze p\xc3\xb3\xc5\x82nocne\n_START_PARAGRAPH_\nNazywane te\xc5\xbc przygr\xc3\xb3dkiem lub zamkiem \xc5\x9brednim, zwi\xc4\x85zane by\xc5\x82o bezpo\xc5\x9brednio z Zamkiem Wysokim i otoczone z nim wsp\xc3\xb3lnym murem. Przeznaczone by\xc5\x82o na wartownie i mieszkania dla cz\xc4\x99\xc5\x9bci za\xc5\x82ogi. \xc5\x81\xc4\x85czy\xc5\x82o pozosta\xc5\x82e cz\xc4\x99\xc5\x9bci zamku. W XVII w. wzniesiono na nim pa\xc5\x82ac starost\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nPrzedzamcze wschodnie\n_START_PARAGRAPH_\nPosiada\xc5\x82o najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 powierzchni\xc4\x99. Z jego p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodniego naro\xc5\xbcnika prowadzi\xc5\x82a brama na pozosta\xc5\x82\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 p\xc3\xb3\xc5\x82wyspu (dzisiaj teren parku). Mie\xc5\x9bci\xc5\x82o zabudowania gospodarcze.'