b'\n_START_ARTICLE_\nJan Bulas\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nJan Bulas przyszed\xc5\x82 na \xc5\x9bwiat 11 stycznia 1878 roku w Por\xc4\x99bie Wielkiej, niewielkiej miejscowo\xc5\x9bci ko\xc5\x82o Mszany Dolnej. Jedynych informacji dotycz\xc4\x85cych okresu jego dzieci\xc5\x84stwa i m\xc5\x82odo\xc5\x9bci dostarcza wiersz Bulasa \xe2\x80\x9eAutobiografia\xe2\x80\x9d (opublikowany we lwowskim tygodniku \xe2\x80\x9eNasz Kraj\xe2\x80\x9d) z 1906 roku. Jan mia\xc5\x82 si\xc4\x99 para\xc4\x87 wieloma zaj\xc4\x99ciami, sposobi\xc5\x82 si\xc4\x99 do profesji kupca. Jako syn ubogich gorcza\xc5\x84skich g\xc3\xb3rali nie mia\xc5\x82 przed sob\xc4\x85 szerokich perspektyw. Mia\xc5\x82 za to wielkie szcz\xc4\x99\xc5\x9bcie dorasta\xc4\x87 tu\xc5\xbc pod bokiem W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Orkana, kt\xc3\xb3remu najprawdopodobniej zawdzi\xc4\x99cza\xc5\x82 wyjazd na studia najpierw do Zakopanego, a nast\xc4\x99pnie do Krakowa. Ok. 1899 roku Bulas zapisa\xc5\x82 si\xc4\x99 do zakopia\xc5\x84skiej Szko\xc5\x82y Przemys\xc5\x82u Drzewnego. Nie uko\xc5\x84czy\xc5\x82 jej, nazwisko Bulasa nie widnieje w ksi\xc4\x99gach absolwent\xc3\xb3w szko\xc5\x82y. Do\xc5\x9bwiadczenia tam nabyte pozwoli\xc5\x82y na realizacj\xc4\x99 dekoracji snycerskiej nowego domu W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Orkana, tzw. \xe2\x80\x9eOrkan\xc3\xb3wki\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W 1901 roku, zapewne tak\xc5\xbce dzi\xc4\x99ki pomocy Orkana, znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w Krakowie. Studia na tamtejszej Akademii Sztuk Pi\xc4\x99knych rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 kursem rysunku w pracowni Floriana Cynka. W 1904 roku przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 na zaj\xc4\x99cia malarstwa dekoracyjnego, prowadzone przez Stanis\xc5\x82awa Wyspia\xc5\x84skiego. Z racji przed\xc5\x82u\xc5\xbcaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 nieobecno\xc5\x9bci mistrza w Akademii, kolejne semestry nauki zaliczali za Wyspia\xc5\x84skiego Jan Stanis\xc5\x82awski i J\xc3\xb3zef Mehoffer. _NEWLINE_Jeszcze pod koniec studi\xc3\xb3w Jan Bulas rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 regularn\xc4\x85 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 w \xc5\x9brodowisku artystycznym Krakowa. W latach 1906-1914 wystawi\xc5\x82 kilkaset obraz\xc3\xb3w olejnych i pasteli w gmachu Towarzystwa Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 Sztuk Pi\xc4\x99knych. Nawi\xc4\x85za\xc5\x82 tak\xc5\xbce wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 ze lwowskim TPSP. Jednorazowo wzi\xc4\x85\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w wystawie w Wiedniu i w warszawskiej Zach\xc4\x99cie._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wnym motywem jego tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci pozostawa\xc5\x82y monumentalne, przeskalowane polne kwiaty. Malowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce portrety oraz pejza\xc5\xbce, kt\xc3\xb3re stanowi\xc5\x82y zapis podr\xc3\xb3\xc5\xbcy artysty, coraz cz\xc4\x99stszych po 1908 roku. W\xc5\x82a\xc5\x9bnie wtedy Jan Bulas odby\xc5\x82 pierwsz\xc4\x85 zagraniczn\xc4\x85 podr\xc3\xb3\xc5\xbc do Chicago. Nie zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 \xc5\xbcadne dokumenty po\xc5\x9bwiadczaj\xc4\x85ce ten pobyt, dysponujemy jedynie tytu\xc5\x82ami ameryka\xc5\x84skich pejza\xc5\xbcy pokazanych po powrocie do kraju. \xc3\x93wczesna prasa wzmiankuje jedynie, \xc5\xbce artysta zadomowi\xc5\x82 si\xc4\x99 za oceanem i intensywnie dzia\xc5\x82a na tamtejszym rynku wydawniczym._NEWLINE_Artysta zaci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 do Legion\xc3\xb3w Polskich w 1915 roku. Zanim uda\xc5\x82 si\xc4\x99 na front o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 w swej rodzinnej parafii. Przebieg s\xc5\x82u\xc5\xbcby wojskowej Bulasa nie jest udokumentowany.  Malarz mia\xc5\x82by by\xc4\x87 jednym z ochotnik\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy zaci\xc4\x85gn\xc4\x99li si\xc4\x99 do Legionu Wschodniego 16 sierpnia, podczas przemarszu ze Lwowa do Mszany Dolnej. Ostatni list z frontu sygnowany przez Bulasa pochodzi z 1 X 1916 roku. Kolejne wiadomo\xc5\x9bci artysta wysy\xc5\x82a z leczniczego zak\xc5\x82adu zamkni\xc4\x99tego w Kobierzynie. Podczas II Wojny \xc5\x9awiatowej \xc5\xbco\xc5\x82nierze niemieccy dokonali zag\xc5\x82ady tej plac\xc3\xb3wki, zgodnie z wytycznymi akcji T4, maj\xc4\x85cej na celu eliminacj\xc4\x99 jednostek u\xc5\x82omnych psychicznie i fizycznie. Archiwum szpitala nie ocala\xc5\x82o, dlatego nie wiadomo kiedy i z jakiego powodu trafi\xc5\x82 tam Jan Bulas. Prawdopodobnie trauma doznana na froncie przez wra\xc5\xbcliwego artyst\xc4\x99 zaowocowa\xc5\x82a depresj\xc4\x85. _NEWLINE_Jan Bulas z pewno\xc5\x9bci\xc4\x85 nie zmar\xc5\x82 w 1917 roku, jak si\xc4\x99 to powszechnie podaje. Zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 jego listy wys\xc5\x82ane z zak\xc5\x82adu do Orkana, ostatni pochodzi z 1919 roku. Bardzo prawdopodobne, \xc5\xbce prze\xc5\xbcy\xc5\x82 jeszcze kilka lat. Istnieje tak\xc5\xbce mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87, \xc5\xbce uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 opu\xc5\x9bci\xc4\x87 ten zak\xc5\x82ad i do\xc5\xbcy\xc4\x87 p\xc3\xb3\xc5\xbanej staro\xc5\x9bci. Z braku wystarczaj\xc4\x85cych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 nale\xc5\xbcy uzna\xc4\x87 dat\xc4\x99 \xc5\x9bmierci malarza za nieznan\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nTw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nJan Bulas by\xc5\x82 niezwykle wszechstronnym artyst\xc4\x85. Uprawia\xc5\x82 malarstwo sztalugowe i monumentalne, grafik\xc4\x99, snycerk\xc4\x99, projektowa\xc5\x82 tkaniny. Jest autorem kilku wierszy i dramatu \xe2\x80\x9eSzcz\xc4\x99\xc5\x9bcie\xe2\x80\x9d, napisanego po zerwaniu znajomo\xc5\x9bci z Orkanem. _NEWLINE_Pierwsz\xc4\x85 znan\xc4\x85 realizacj\xc4\x85 Bulasa jest dekoracja snycerska Orkan\xc3\xb3wki wykonana ok. 1904 roku. Sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 na ni\xc4\x85 proste, kwiatowe motywy znane ze zdobnictwa podhala\xc5\x84skiego, a rozpowszechniane przez zakopia\xc5\x84ska Szko\xc5\x82\xc4\x99 Przemys\xc5\x82u Drzewnego._NEWLINE_Bohaterami swoich obraz\xc3\xb3w Bulas uczyni\xc5\x82 kwiaty i nie jest to przesadne okre\xc5\x9blenie. Jego ro\xc5\x9bliny rozrastaj\xc4\x85 si\xc4\x99 do niebotycznych rozmiar\xc3\xb3w, tworz\xc4\x85c fantastyczny \xc5\x9bwiat czystej, biologicznej wegetacji. Portretowane osoby nikn\xc4\x85 w g\xc4\x85szczu wici, p\xc4\x99d\xc3\xb3w i \xc5\x82odyg. To w\xc5\x82a\xc5\x9bnie monumentalne kwiaty stanowi\xc4\x85 o wymowie symbolicznej dzie\xc5\x82 Bulasa. Artysta szczeg\xc3\xb3lnie upodoba\xc5\x82 sobie rodzime, pospolicie rosn\xc4\x85ce kwiaty, kt\xc3\xb3re przedstawi\xc5\x82 w kilku cyklach: \xe2\x80\x9eSkoszona \xc5\x82\xc4\x85ka\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eKwiat narodowy\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eU\xc5\x9bmiechni\xc4\x99ta \xc5\x82\xc4\x85ka\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eKwitn\xc4\x85ca \xc5\x82\xc4\x85ka\xe2\x80\x9d. Powtarza\xc5\x82 te kompozycje zar\xc3\xb3wno w malarstwie, jak i grafice._NEWLINE_Jego tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 by\xc5\x82a odbierana rozmaicie, krytyka krakowska zarzuca\xc5\x82a mu uprawianie \xe2\x80\x9etw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci na metry\xe2\x80\x9d i wt\xc3\xb3rno\xc5\x9b\xc4\x87 wobec Wyspia\xc5\x84skiego. Z kolei publiczno\xc5\x9b\xc4\x87 lwowska z wielkim entuzjazmem wita\xc5\x82a ka\xc5\xbcd\xc4\x85 kolejn\xc4\x85 wystaw\xc4\x99 Bulasa._NEWLINE_W 1909 roku, tu\xc5\xbc po powrocie artysty z Chicago, mia\xc5\x82o miejsce niezwykle przykre zdarzenie. Bulas poda\xc5\x82 do s\xc4\x85du Mariana D\xc4\x85browskiego, redaktora naczelnego \xe2\x80\x9eG\xc5\x82osu Narodu\xe2\x80\x9d oraz Feliksa Jasie\xc5\x84skiego za \xe2\x80\x9eobraz\xc4\x99 czci pope\xc5\x82nion\xc4\x85 drukiem\xe2\x80\x9d. Winnym okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 by\xc4\x87 Feliks Jasie\xc5\x84ski, ukrywaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 pod pseudonimem Scz\xc4\x99sny Do\xc5\x82\xc4\x99ga, kt\xc3\xb3ry oczerni\xc5\x82 Bulasa i jego tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87. Sprawa zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 polubownie, oskar\xc5\xbcenie ostatecznie zosta\xc5\x82o wycofane. By\xc5\x82 to precedens w polskim s\xc4\x85downictwie, po raz pierwszy przedmiotem rozprawy mia\xc5\x82y sta\xc4\x87 si\xc4\x99 warto\xc5\x9bci czysto artystyczne. Kolegium orzekaj\xc4\x85ce o talencie Bulasa sk\xc5\x82ada\xc5\x82o si\xc4\x99 z tak znakomitych artyst\xc3\xb3w jak Weiss i Wycz\xc3\xb3\xc5\x82kowski. Artysta niezra\xc5\xbcony tym publicznym afrontem jeszcze w tym samym roku za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w Krakowie Pracowni\xc4\x99 Malarstwa Dekoracyjnego. _NEWLINE_Oko\xc5\x82o 1912 roku wykona\xc5\x82 polichromie w ko\xc5\x9bciele i dworze w Rzepienniku Biskupim. Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 ozdobi\xc5\x82 cyklem ukazuj\xc4\x85cym polskich \xc5\x9bwi\xc4\x99tych w\xc5\x82adc\xc3\xb3w i biskup\xc3\xb3w, woln\xc4\x85 przestrze\xc5\x84 wok\xc3\xb3\xc5\x82 postaci pokry\xc5\x82 dekoracj\xc4\x85 ro\xc5\x9blinn\xc4\x85. W nawie znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 przedstawienia heraldyczne, a w transepcie sceny Zwiastowania i Modlitwy w Ogr\xc3\xb3jcu. Dworek rodziny Wi\xc4\x99ckowskich w tej samej miejscowo\xc5\x9bci artysta ozdobi\xc5\x82 motywami kwiatowymi powt\xc3\xb3rzonymi z dekoracji ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a. Jest to jedyna znana realizacja malarstwa monumentalnego Jana Bulasa._NEWLINE_Ostatni znany cykl malarski tego artysty pochodzi z 1914 roku. To Droga Krzy\xc5\xbcowa, zesp\xc3\xb3\xc5\x82 obraz\xc3\xb3w olejnych namalowanych dla proboszcza parafii w Nied\xc5\xbawiedziu, gdzie znajduje si\xc4\x99 do dzisiaj. Nie przedstawia szczeg\xc3\xb3lnych warto\xc5\x9bci artystycznych, ale stanowi cenny przyk\xc5\x82ad zachowanego malarstwa sztalugowego artysty._NEWLINE_Jan Bulas przez ca\xc5\x82e \xc5\xbcycie by\xc5\x82 por\xc3\xb3wnywany do Stanis\xc5\x82awa Wyspia\xc5\x84skiego. Nieustannie musia\xc5\x82 udowadnia\xc4\x87 warto\xc5\x9b\xc4\x87 swojej tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci, a tak\xc5\xbce mierzy\xc4\x87 si\xc4\x99 z w\xc5\x82asnymi kompleksami. Dzi\xc5\x9b doceniamy ten niepowtarzalny, intymny \xc5\x9bwiat fantastycznych ro\xc5\x9blin, nie odejmuj\xc4\x85c mu wyj\xc4\x85tkowo\xc5\x9bci._NEWLINE_Obrazy Jana Bulasa znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w Muzeum Mazowieckim w P\xc5\x82ocku i Muzeum Narodowym w Krakowie. Jego prace pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 regularnie na rynku antykwarycznym. Istnieje do\xc5\x9b\xc4\x87 du\xc5\xbce prawdopodobie\xc5\x84stwo, \xc5\xbce do dzi\xc5\x9b jego dekoracyjne obrazy wisz\xc4\x85 na \xc5\x9bcianach galicyjskich dom\xc3\xb3w, zar\xc3\xb3wno w Krakowie, jak i we Lwowie.'