b"\n_START_ARTICLE_\nIndiana Jones i \xc5\x9awi\xc4\x85tynia Zag\xc5\x82ady\n_START_SECTION_\nFabu\xc5\x82a\n_START_PARAGRAPH_\nRok 1935. Chiny. Indiana Jones postanawia ubi\xc4\x87 interes (pos\xc4\x85\xc5\xbcek za diament) z chi\xc5\x84skim bandyt\xc4\x85 \xe2\x80\x93 Lao Che. Ten jednak go oszukuje, otruwaj\xc4\x85c. Indianie udaje si\xc4\x99 zdoby\xc4\x87 odtrutk\xc4\x99. W przyp\xc5\x82ywie z\xc5\x82o\xc5\x9bci zabija jednego z syn\xc3\xb3w Lao Che, Chena (Lao Che mia\xc5\x82 jeszcze jednego syna Kao Kana, kt\xc3\xb3ry straci\xc5\x82 palec wskazuj\xc4\x85cy noc wcze\xc5\x9bniej), po czym porywa piosenkark\xc4\x99 Willie Scott i wraz ze swoim przyjacielem \xe2\x80\x93 11-letnim chi\xc5\x84czykiem Shortem Roundem, ucieka przed Lao Che, Kao Kanem i ich lud\xc5\xbami przez ulice Szanghaju._NEWLINE_Tr\xc3\xb3jce bohater\xc3\xb3w udaje si\xc4\x99 uciec samolotem. Wkr\xc3\xb3tce maszyna rozbija si\xc4\x99 w indyjskiej d\xc5\xbcungli, ale Indy'emu i jego towarzyszom udaje si\xc4\x99 wyskoczy\xc4\x87 (m.in. zje\xc5\xbcd\xc5\xbcaj\xc4\x85 pontonem po lodowcu). Cudem ocaleni rozbitkowie docieraj\xc4\x85 do ma\xc5\x82ej i biednej wioski, kt\xc3\xb3rej mieszka\xc5\x84cy ofiarowuj\xc4\x85 im schronienie. Szaman opowiada Indianie o strzeg\xc4\x85cych ich wiosk\xc4\x99 \xc5\x9bwi\xc4\x99tych kamieniach Shankary, kt\xc3\xb3re ukrad\xc5\x82 im z\xc5\x82y maharad\xc5\xbca Pankotu. Od tego czasu ich wiosk\xc4\x99 prze\xc5\x9bladuje wiele nieszcz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 \xe2\x80\x93 ich pola sta\xc5\x82y si\xc4\x99 nieurodzajne, studnie wysch\xc5\x82y, zwierz\xc4\x99ta pad\xc5\x82y, a wkr\xc3\xb3tce porwano wszystkie dzieci z wioski. Starzec prosi Indy\xe2\x80\x99ego o pomoc. Archeolog zgadza si\xc4\x99 i wyrusza z towarzyszami do zamku maharad\xc5\xbcy. Na s\xc5\x82oniach przedzieraj\xc4\x85 si\xc4\x99 przez d\xc5\xbcungl\xc4\x99. Po jakim\xc5\x9b czasie napotykaj\xc4\x85 mroczne totemy w g\xc5\x82\xc4\x99bi d\xc5\xbcungli. Na ich widok ich przewodnicy uciekaj\xc4\x85, zabieraj\xc4\x85c s\xc5\x82onie._NEWLINE_Po przybyciu bohaterowie popadaj\xc4\x85 w zdumienie, gdy okazuje si\xc4\x99, \xc5\xbce Maharad\xc5\xbca ma zaledwie 14 lat. Przyjmuje ich bardzo go\xc5\x9bcinnie. Wieczerza obfituj\xc4\x85ca w dziwne dania (g\xc5\x82owa koczkodana, \xc5\xbcywe w\xc4\x99\xc5\xbce, ros\xc3\xb3\xc5\x82 z oczami i mro\xc5\xbcony m\xc3\xb3zg ma\xc5\x82py) smakuje bardzo Jonesowi, natomiast Willie ma ochot\xc4\x99 zwymiotowa\xc4\x87. Indiana opowiada maharad\xc5\xbcy o kradzie\xc5\xbcy kamieni. Premier w\xc5\x82adcy \xe2\x80\x93 Chattar Lal zaprzecza oskar\xc5\xbceniom Indiany i m\xc3\xb3wi, \xc5\xbce to tylko ludowe opowie\xc5\x9bci. S\xc5\x82owa archeologa wzbudzaj\xc4\x85 jednak zainteresowanie brytyjskiego oficera, kontroluj\xc4\x85cego kr\xc3\xb3lestwo maharad\xc5\xbcy \xe2\x80\x93 kapitana Blumburtta, kt\xc3\xb3ry opowiada o upadku kultu czcicieli bogini Kali, dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cego niegdy\xc5\x9b w Indiach. Maharad\xc5\xbca zapewnia, \xc5\xbce nie ma z tym nic wsp\xc3\xb3lnego._NEWLINE_Wieczorem bohaterowie zostaj\xc4\x85 zaatakowani przez tajemniczego zamachowca, kt\xc3\xb3rego udaje si\xc4\x99 jednak pokona\xc4\x87. Odkrywaj\xc4\x85 w sypialni sekretne przej\xc5\x9bcie. Korytarz (pe\xc5\x82en insekt\xc3\xb3w i pu\xc5\x82apek) wiedzie do jakiej\xc5\x9b ogromnej \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni. Docieraj\xc4\x85 do pieczary, w kt\xc3\xb3rej trwa w\xc5\x82a\xc5\x9bnie krwawa ceremonia. Kap\xc5\x82an wyrywa serce ofierze i opuszcza jego cia\xc5\x82o do jeziora lawy. Okazuje si\xc4\x99, \xc5\xbce maharad\xc5\xbca to tylko bezwolne narz\xc4\x99dzie thug\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 okrutnej sekty wyznawc\xc3\xb3w bogini Kali. Na jej czele stoi okrutny kap\xc5\x82an Mola Ram, kt\xc3\xb3ry zmusza nieszcz\xc4\x99\xc5\x9bliwych niewolnik\xc3\xb3w do ci\xc4\x99\xc5\xbckiej pracy w kopalniach w poszukiwaniu pozosta\xc5\x82ych zaginionych kamieni Shankary (i przy okazji klejnot\xc3\xb3w). Za pomoc\xc4\x85 magicznych kamieni Mola Ram chce zniszczy\xc4\x87 inne religie i zapewni\xc4\x87 swojej sekcie panowanie nad \xc5\x9bwiatem. Indy i jego towarzysze postanawiaj\xc4\x85 go powstrzyma\xc4\x87. Archeolog atakuje stra\xc5\xbcnik\xc3\xb3w kopalni, tym udaje si\xc4\x99 go jednak pokona\xc4\x87 i zwi\xc4\x85za\xc4\x87._NEWLINE_Wkr\xc3\xb3tce Mola Ram ot\xc4\x99pia Jonesa (zmuszaj\xc4\x85c go do wypicia krwi Kali, co powoduje zapadni\xc4\x99cie w tzw. czarny sen Kalima), wi\xc4\x99zi Shorta, a Willie chce z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc4\x87 w ofierze. Jonesa ratuje Short kt\xc3\xb3ry zd\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82 uciec z kopalni. Przyk\xc5\x82adaj\xc4\x85c do jego cia\xc5\x82a zapalon\xc4\x85 pochodnie budzi go z letargu. Wywi\xc4\x85zuje si\xc4\x99 walka w kt\xc3\xb3rej ginie premier Chattar Lal (kt\xc3\xb3ry sam okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 thugiem), obaj bohaterowie ratuj\xc4\x85 Willie i uwalniaj\xc4\x85 niewolnik\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy powiadamiaj\xc4\x85 o thugach kapitana Blumburtta. Na drodze Indiany staje jednak ogromny nadzorca niewolnik\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3ry pocz\xc4\x85tkowo ma przewag\xc4\x99 w walce, ostatecznie ginie zgnieciony przez kruszark\xc4\x99. Indy i jego przyjaciele chc\xc4\x85 opu\xc5\x9bci\xc4\x87 kopalni\xc4\x99. Mola Ram i jego ludzie \xc5\x9bcigaj\xc4\x85 ich wagonikami. Po widowiskowym po\xc5\x9bcigu Indiana, Shorty i Willie uciekaj\xc4\x85 z kopalni. Po chwili docieraj\xc4\x85 na wisz\xc4\x85cy mostek nad przepa\xc5\x9bci\xc4\x85 pe\xc5\x82n\xc4\x85 krokodyli. Short Round i Willie udaje si\xc4\x99 przej\xc5\x9b\xc4\x87 na drugi koniec, tam spotyka ich Mola Ram. Indy to widzi, jest akurat w tej chwili na \xc5\x9brodku mostu, z jednej strony Mola Ram, Short i Willie id\xc4\x85 w jego stron\xc4\x99, z drugiej za\xc5\x9b wojownicy kap\xc5\x82ana. Indy decyduje i\xc5\x9b\xc4\x87 na szanta\xc5\xbc \xe2\x80\x93 je\xc5\x9bli nie puszcz\xc4\x85 Willie i Shorta to kamienie wyl\xc4\x85duj\xc4\x85 w wodzie. Niestety szanta\xc5\xbc nie dzia\xc5\x82a. Jones postanawia zatem przeci\xc4\x85\xc4\x87 liny mostu (ostrzegaj\xc4\x85c wcze\xc5\x9bniej spojrzeniem swoich kompan\xc3\xb3w). Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 wojownik\xc3\xb3w wpada do wody i ginie w szcz\xc4\x99kach krokodyli. Na mo\xc5\x9bcie (kt\xc3\xb3ry zawisn\xc4\x85\xc5\x82 pionowo jak drabina) pozostali tylko: Willie, Short, Indiana i kap\xc5\x82an. Willie i Short wychodz\xc4\x85 na ska\xc5\x82y, za\xc5\x9b Mola Ram i archeolog walcz\xc4\x85. Kap\xc5\x82an zepchni\xc4\x99ty spada i zostaje po\xc5\xbcarty przez krokodyle. Pozostali thugowie strzelaj\xc4\x85 do Indiany z \xc5\x82uk\xc3\xb3w, jednak przybywaj\xc4\x85 oddzia\xc5\x82y brytyjskie kapitana Blumburtta, kt\xc3\xb3re zabijaj\xc4\x85 sekciarzy._NEWLINE_Wraz ze \xc5\x9bmierci\xc4\x85 Moli Rama i ca\xc5\x82ej sekty sko\xc5\x84czy\xc5\x82 si\xc4\x99 te\xc5\xbc koszmar maharad\xc5\xbcy i wioski. Niewolnicy, kt\xc3\xb3rych sekta zmusza\xc5\x82a do pracy powr\xc3\xb3cili do domu, a Willie i Jones, jak nietrudno si\xc4\x99 domy\xc5\x9bli\xc4\x87 maj\xc4\x85 romans, po czym wraz z Shortem Roundem docieraj\xc4\x85 do Delhi.\n_START_SECTION_\nPrzygotowania\n_START_PARAGRAPH_\nKiedy George Lucas po raz pierwszy zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 si\xc4\x99 do Stevena Spielberga z pomys\xc5\x82em na Poszukiwaczy zaginionej Arki, Spielberg wspomnia\xc5\x82 \xe2\x80\x9eGeorge powiedzia\xc5\x82, \xc5\xbce je\xc5\x9bli wyre\xc5\xbcyseruj\xc4\x99 pierwsz\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87, wtedy b\xc4\x99d\xc4\x99 musia\xc5\x82 wyre\xc5\xbcyserowa\xc4\x87 trylogi\xc4\x99. Musia\xc5\x82 mie\xc4\x87 trzy histori\xc4\x99 w g\xc5\x82owie. Okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce George ich nie ma i musieli\xc5\x9bmy wymy\xc5\x9bli\xc4\x87 dalsze opowie\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d. Spielberg i Lucas nadali filmowi mroczniejszy ton ni\xc5\xbc w Poszukiwaczach zaginionej Arki. Wynika\xc5\x82o to m.in. z ich osobistych nastroj\xc3\xb3w spowodowanych rozpadami ich zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w (Spielberga z Amy Irving, Lucasa z Marci\xc4\x85). W dodatku Lucas czu\xc5\x82, \xc5\xbce \xe2\x80\x9eto musi by\xc4\x87 mroczny film. Podobnie jak druga cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Gwiezdnych wojen, Imperium kontratakuje, kt\xc3\xb3ra taka w\xc5\x82a\xc5\x9bnie by\xc5\x82a\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Lucas zrobi\xc5\x82 prequel filmu, gdy\xc5\xbc nie chcia\xc5\x82, by nazi\xc5\x9bci zn\xc3\xb3w byli czarnymi charakterami. Spielberg pocz\xc4\x85tkowo chcia\xc5\x82, by powr\xc3\xb3ci\xc5\x82a Marion Ravenwood, rozwa\xc5\xbcano te\xc5\xbc pojawienie si\xc4\x99 Abnera Ravenwooda. Lucas wymy\xc5\x9bli\xc5\x82 pocz\xc4\x85tkow\xc4\x85 scen\xc4\x99 po\xc5\x9bcigu, w kt\xc3\xb3rej Indiana Jones musi ucieka\xc4\x87 motocyklem przez Wielki Mur Chi\xc5\x84ski. Opr\xc3\xb3cz tego odkrywa \xe2\x80\x9ezaginiony \xc5\x9bwiat ukryty w dolinie zamieszkanej przez dinozaury\xe2\x80\x9d. Chi\xc5\x84skie w\xc5\x82adze nie zezwoli\xc5\x82y jednak na filmowanie, wi\xc4\x99c Lucas zacz\xc4\x85\xc5\x82 rozwa\xc5\xbca\xc4\x87 inne w\xc4\x85tki. Napisa\xc5\x82 og\xc3\xb3lny zarys fabu\xc5\x82y, w kt\xc3\xb3rej pojawia si\xc4\x99 nawiedzony zamek w Szkocji, ale Spielberg uzna\xc5\x82, \xc5\xbce jest to zbyt podobne do Ducha. Nawiedzony zamek powoli przekszta\xc5\x82cono wi\xc4\x99c w demoniczn\xc4\x85 \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni\xc4\x99 w Indiach._NEWLINE_Lucas wpad\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na pomys\xc5\x82, by w filmie pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 kult religijny powi\xc4\x85zany z niewolnictwem dzieci, czarn\xc4\x85 magi\xc4\x85 i rytualnym sk\xc5\x82adaniem ofiar z ludzi. O napisanie scenariusza poproszono Lawrence\xe2\x80\x99a Kasdana, wsp\xc3\xb3\xc5\x82scenarzyst\xc4\x99 pierwszej cz\xc4\x99\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3ry jednak odm\xc3\xb3wi\xc5\x82 i stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce \xe2\x80\x9enie chc\xc4\x99 by\xc4\x87 kojarzony ze \xc5\x9awi\xc4\x85tyni\xc4\x85 zag\xc5\x82ady\xe2\x80\x9d, a sam film nazwa\xc5\x82 okropnym i brzydkim. Do napisania scenariusza Lucas wynaj\xc4\x85\xc5\x82 wi\xc4\x99c znawc\xc3\xb3w indyjskiej kultury Willarda Huycka i Glori\xc4\x99 Katz._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku 1982 r. scenarzy\xc5\x9bci sp\xc4\x99dzili cztery dni na Ranczu Skywalker dyskutuj\xc4\x85c o fabule z Lucasem i Spielbergiem. Pocz\xc4\x85tkowo Lucas wpad\xc5\x82 na pomys\xc5\x82, by pomocnikiem Indiany by\xc5\x82a dziewicza m\xc5\x82oda ksi\xc4\x99\xc5\xbcniczka, ale scenarzystom i Spielbergowi ten pomys\xc5\x82 si\xc4\x99 nie spodoba\xc5\x82. Poniewa\xc5\xbc Indiana by\xc5\x82o imieniem psa Lucasa rasy Alaskan, to Willie nazwano po cocker spanielu Spielberga, a Short Rounda po psie Huycka. W maju 1982 r. Lucas wr\xc4\x99czy\xc5\x82 scenarzystom dwudziestostronicowy zarys filmu zatytu\xc5\x82owany Indian\xc4\x99 Jones i \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia \xc5\x9bmierci, kt\xc3\xb3ry mieli zaadaptowa\xc4\x87 do scenariusza. Sceny takie jak walka w Szanghaju, ucieczka z samolotu i po\xc5\x9bcig kolejk\xc4\x85 w kopalni pochodzi\xc5\x82y z pierwszych scenariuszy Poszukiwaczy zaginionej Arki.\xc2\xa0_NEWLINE_Od wczesnych lat 70. Lucas, Huyck i Katz rozwijali fabu\xc5\x82\xc4\x99 Zab\xc3\xb3jczego radia (1994). Ze scenariusza tego w\xc5\x82a\xc5\x9bnie obrazu przeniesiono do \xc5\x9awi\xc4\x85tyni zag\xc5\x82ady numer muzyczny otwieraj\xc4\x85cy film. Spielberg wspomina\xc5\x82, \xc5\xbce \xe2\x80\x9eGeorge mia\xc5\x82 pomys\xc5\x82, by rozpocz\xc4\x85\xc4\x87 film muzycznym numerem. Na wszystkich naszych spotkaniach m\xc3\xb3wi\xc5\x82: \xe2\x80\x9eHej, Steven zawsze m\xc3\xb3wi\xc5\x82e\xc5\x9b, \xc5\xbce chcia\xc5\x82e\xc5\x9b kr\xc4\x99ci\xc4\x87 musicale\xe2\x80\x9d. Pomy\xc5\x9bla\xc5\x82em, \xe2\x80\x9etak, to mo\xc5\xbce by\xc4\x87 zabawne\xe2\x80\x9d. Pierwszy szkic scenariusza dostarczono na pocz\xc4\x85tku sierpnia 1982 r. a drugi we wrze\xc5\x9bniu. Kapitan Blumburtt, Chattar Lal i m\xc5\x82odociany maharad\xc5\xbca Zalim Singh pierwotnie mieli mie\xc4\x87 bardziej znacz\xc4\x85ce role. Wykre\xc5\x9blono te\xc5\xbc walk\xc4\x99 ps\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re pij\xc4\x85c krew Kali zamienia\xc5\x82y si\xc4\x99 w zombie z nadludzkimi zdolno\xc5\x9bciami. Podczas pre \xe2\x80\x93 produkcji filmu tytu\xc5\x82 zosta\xc5\x82 zmieniony ze \xc5\x9awi\xc4\x85tyni \xc5\x9bmierci na \xc5\x9awi\xc4\x85tyni\xc4\x99 zag\xc5\x82ady.\n_START_SECTION_\nZdj\xc4\x99cia\n_START_PARAGRAPH_\nZ powodu rasistowskiego i obra\xc5\xbaliwego, wed\xc5\x82ug rz\xc4\x85du indyjskiego, scenariusza filmowcy nie uzyskali pozwolenia na filmowanie w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnych Indiach i Amber Fort. Poniewa\xc5\xbc rz\xc4\x85d Indii domaga\xc5\x82 si\xc4\x99 wielu zmian i poprawek w scenariuszu to w rezultacie plan zdj\xc4\x99ciowy przeniesiono do Kandy na Sri Lance, wraz ze scenografi\xc4\x85 indyjskiej wioski, \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni i pa\xc5\x82acu Pankot. Z powodu inflacji koszt filmu wyni\xc3\xb3s\xc5\x82 28 milion\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w, o 10 milion\xc3\xb3w wi\xc4\x99cej ni\xc5\xbc Poszukiwaczy zaginionej Arki. Zdj\xc4\x99cia rozpocz\xc4\x99to 18 kwietnia 1983 r. w Kandy, a 5 maja przeniesiono do Elstree Studios w Hertfordshire w Anglii. Producent Frank Marshall wspomina\xc5\x82, \xe2\x80\x9ekiedy kr\xc4\x99cili\xc5\x9bmy sceny z robakami, cz\xc5\x82onkowie ekipy po powrocie do domu znajdowali robaki we w\xc5\x82osach, ubraniach i butach\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Choreografem tanecznego wyst\xc4\x99pu otwieraj\xc4\x85cego film zosta\xc5\x82 Danny Daniels. Capshaw specjalnie dla tej sceny nauczy\xc5\x82a si\xc4\x99 \xc5\x9bpiewa\xc4\x87 po mandary\xc5\x84sku i bra\xc5\x82a lekcje stepowania. Jednak\xc5\xbce sukienka, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 nosi\xc5\x82a okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 zbyt ciasna i aktorka nie by\xc5\x82a w stanie stepowa\xc4\x87. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej podczas zdj\xc4\x99\xc4\x87 jedna z jej czerwonych sukienek zosta\xc5\x82a zjedzona przez s\xc5\x82onia. Z kolei aby zbudowa\xc4\x87 sznurowy most filmowcy zaanga\xc5\xbcowali grup\xc4\x99 brytyjskich in\xc5\xbcynier\xc3\xb3w pracuj\xc4\x85cych przy pobliskiej tamie Balfour Beatty. Powa\xc5\xbcnej kontuzji dozna\xc5\x82 Harrison Ford, kt\xc3\xb3remu wypad\xc5\x82 dysk, kiedy jecha\xc5\x82 na s\xc5\x82oniu. Na plan przeniesiono wi\xc4\x99c szpitalne \xc5\x82\xc3\xb3\xc5\xbcko, by aktor m\xc3\xb3g\xc5\x82 odpoczywa\xc4\x87 mi\xc4\x99dzy uj\xc4\x99ciami. Lucas stwierdzi\xc5\x82, \xe2\x80\x9eM\xc3\xb3g\xc5\x82 ledwie wsta\xc4\x87, jednak by\xc5\x82 tam ka\xc5\xbcdego dnia, wi\xc4\x99c zdj\xc4\x99cia nie zosta\xc5\x82y przerwane\xe2\x80\x9d. Kiedy 21 czerwca przeniesiono go do szpitala, by w pe\xc5\x82ni wyzdrowia\xc5\x82, Lucas postanowi\xc5\x82 przerwa\xc4\x87 produkcj\xc4\x99. Kaskader i dubler Forda, Vic Armstrong przez pi\xc4\x99\xc4\x87 tygodni zast\xc4\x99powa\xc5\x82 aktora w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych uj\xc4\x99ciach, a jego \xc5\xbcona Wendy Leach by\xc5\x82a dublerk\xc4\x85 Capshaw._NEWLINE_W czasie zdj\xc4\x99\xc4\x87 rozchorowa\xc5\x82 si\xc4\x99 te\xc5\xbc operator Douglas Slocombe i nie by\xc5\x82 w stanie pracowa\xc4\x87, wi\xc4\x99c postanowiono, \xc5\xbce Szanghaj \xe2\x80\x9ezagra\xe2\x80\x9d w filmie Makau. 8 sierpnia na plan wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 Ford. Pomimo problem\xc3\xb3w z produkcj\xc4\x85, Spielberg by\xc5\x82 w stanie uko\xc5\x84czy\xc4\x87 film zgodnie z planem i zmie\xc5\x9bci\xc4\x87 si\xc4\x99 w bud\xc5\xbcecie. G\xc5\x82\xc3\xb3wne zdj\xc4\x99cia zako\xc5\x84czono 26 sierpnia, a pozosta\xc5\x82e nagrywano w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych cz\xc4\x99\xc5\x9bciach USA. W styczniu 1984 r. producent Frank Marshall skierowa\xc5\x82 drug\xc4\x85 ekip\xc4\x99 na Floryd\xc4\x99, gdzie kr\xc4\x99cono sceny z aligatorami, \xe2\x80\x9eudaj\xc4\x85cymi\xe2\x80\x9d krokodyle.\xc2\xa0 Po\xc5\x9bcig w kopalni zrealizowano \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85c roller coaster z naturalnej wielko\xc5\x9bci manekinami zast\xc4\x99puj\xc4\x85cymi aktor\xc3\xb3w. Efektami specjalnymi zaj\xc4\x99li si\xc4\x99 Dennis Muren, Joe Johnston i ekipa z Industrial Light & Magic. D\xc5\xbawi\xc4\x99kiem z kolei zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 Ben Burtt ze Skywalker Sound, kt\xc3\xb3ry na potrzeby sceny po\xc5\x9bcigu w kopalni nagra\xc5\x82 odg\xc5\x82osy roller coastera w Disneylandzie w Anaheim.\n_START_SECTION_\nPremiera\n_START_PARAGRAPH_\nFilm wszed\xc5\x82 na ekrany kin 23 maja 1984 r. i w samych tylko Stanach w pierwszym tygodniu wy\xc5\x9bwietlania przyni\xc3\xb3s\xc5\x82 rekordowy doch\xc3\xb3d w wysoko\xc5\x9bci 45,7 miliona dolar\xc3\xb3w. Film zarobi\xc5\x82 \xc5\x82\xc4\x85cznie ponad 333 miliony dolar\xc3\xb3w (180 mln w Ameryce P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej i 153 mln na \xc5\x9bwiecie). \xc5\x9awi\xc4\x85tynia zag\xc5\x82ady przynios\xc5\x82a tak\xc5\xbce najwy\xc5\xbcszy doch\xc3\xb3d podczas weekendowego otwarcia i by\xc5\x82a trzecim najbardziej kasowym filmem 1984 roku, po Gliniarzu z Beverly Hills i Pogromcach duch\xc3\xb3w._NEWLINE_LucasArts i Atari Games promowa\xc5\x82y film wypuszczaj\xc4\x85c arcadow\xc4\x85 gr\xc4\x99 pod tym samym tytu\xc5\x82em. We wrze\xc5\x9bniu 2008 r. firma Hasbro wyda\xc5\x82a seri\xc4\x99 zabawek bazuj\xc4\x85cych na filmie.\n_START_SECTION_\nPrzyj\xc4\x99cie filmu\n_START_PARAGRAPH_\nFilm otrzyma\xc5\x82 mieszane recenzje, ale jeszcze przez rok po premierze dostawa\xc5\x82 pochwa\xc5\x82y krytyk\xc3\xb3w. Stacja American Movie Classics uzna\xc5\x82a \xc5\x9awi\xc4\x85tyni\xc4\x99 zag\xc5\x82ady za jeden z najlepszych film\xc3\xb3w 1984 r. Z kolei internetowy portal Rotten Tomatoes opieraj\xc4\x85c si\xc4\x99 na 59 recenzjach napisa\xc5\x82, \xc5\xbce 85% z nich jest pozytywnych, ze \xc5\x9brednim wynikiem 7.2/10. Roger Ebert nazwa\xc5\x82 \xc5\x9awi\xc4\x85tyni\xc4\x99 zag\xc5\x82ady \xe2\x80\x9enajrado\xc5\x9bniej ekscytuj\xc4\x85cym, dziwacznym, durnym i romantycznym filmem przygodowym od czasu Poszukiwaczy i jest to wysoka pochwa\xc5\x82a m\xc3\xb3wi\xc4\x85ca, \xc5\xbce nie ma wielu sequeli mu dor\xc3\xb3wnuj\xc4\x85cych\xe2\x80\x9d.\xc2\xa0 Z kolei Vincent Canby uzna\xc5\x82, \xc5\xbce film jest \xe2\x80\x9ezbyt bezkszta\xc5\x82tny, by by\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie zabawny jak Poszukiwacze\xe2\x80\x9d, co niekoniecznie jest wad\xc4\x85, bo zosta\xc5\x82 zrobiony z humorem i techniczn\xc4\x85 inwencj\xc4\x85._NEWLINE_Przedstawiony w filmie obraz Hindus\xc3\xb3w wywo\xc5\x82a\xc5\x82 kontrowersje w Indiach i zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 uwag\xc4\x99 cenzor\xc3\xb3w w tym kraju, kt\xc3\xb3rzy na\xc5\x82o\xc5\xbcyli na niego tymczasowy zakaz.\xc2\xa0 Niedok\xc5\x82adne przedstawienie bogini Kali jako reprezentantki \xc5\x9bwiata podziemi i z\xc5\x82a spotka\xc5\x82o si\xc4\x99 z du\xc5\xbc\xc4\x85 krytyk\xc4\x85, jako \xc5\xbce jest ona bogini\xc4\x85 energii (Shakti). Jednak\xc5\xbce prawd\xc4\x85 jest to, \xc5\xbce kult thug\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rego cz\xc5\x82onkowie byli w\xc5\x82a\xc5\x9bciwie rabusiami i nikim wi\xc4\x99cej, czci\xc5\x82 Kali i sk\xc5\x82ada\xc5\x82 ofiary z ludzi. Niemniej jednak, to by\xc5\x82o nic w por\xc3\xb3wnaniu z innymi rzeczami pokazanymi w filmie Spielberga. Przedstawienie indyjskiej kuchni r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zosta\xc5\x82o pot\xc4\x99pione, jako \xc5\xbce nie ma ona w og\xc3\xb3le \xc5\xbcadnego zwi\xc4\x85zku z \xe2\x80\x9ew\xc4\x99\xc5\xbcami, zup\xc4\x85 z ga\xc5\x82ek ocznych, chrz\xc4\x85szczami i mro\xc5\xbconymi ma\xc5\x82pimi m\xc3\xb3zgami\xe2\x80\x9d. Shashi Tharoor pot\xc4\x99pi\xc5\x82 film i wskaza\xc5\x82 jego liczne obra\xc5\xbaliwe oraz mylnie przedstawione rzeczy. \xc2\xa0Z kolei Yvette Rosser skrytykowa\xc5\x82a film za przyczynianie si\xc4\x99 do rasistowskich stereotyp\xc3\xb3w o Hindusach w zachodnim spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwie, pisz\xc4\x85c, \xc5\xbce wielu nauczycieli bierze to za prawdziwy obraz Indii.\n_START_SECTION_\nNagrody i nominacje\n_START_PARAGRAPH_\nDennis Muren i dzia\xc5\x82 efekt\xc3\xb3w specjalnych Industrial Light & Magic zdobyli Oscara za najlepsze efekty specjalne, a John Williams by\xc5\x82 nominowany do tej nagrody za muzyk\xc4\x99. Za efekty specjalne film otrzyma\xc5\x82 tak\xc5\xbce nagrod\xc4\x99 BAFTA, a operator Douglas Slocombe, monta\xc5\xbcysta Michael Kahn, Ben Burtt i pozostali d\xc5\xbawi\xc4\x99kowcy ze Skywalker Sound otrzymali nominacje.\xc2\xa0 Steven Spielberg, scenarzy\xc5\x9bci, Harrison Ford, Jonathan Ke Quan, Anthony Powell i charakteryzator Tom Smith zostali nominowani za swoj\xc4\x85 prac\xc4\x99 do nagrody Saturna. Sam film by\xc5\x82 nominowany w kategorii najlepszy film fantasy, ale przegra\xc5\x82 z Pogromcami duch\xc3\xb3w.\xc2\xa0"