b'\n_START_ARTICLE_\nUmowa Fajsal-Weizman\n_START_SECTION_\nT\xc5\x82o historyczne\n_START_PARAGRAPH_\nPodczas I wojny \xc5\x9bwiatowej Brytyjczycy starali si\xc4\x99 za wszelk\xc4\x85 cen\xc4\x99 pozyska\xc4\x87 sojusznik\xc3\xb3w do walki z Imperium osma\xc5\x84skim na Bliskim Wschodzie. W korespondencji prowadzonej pomi\xc4\x99dzy brytyjskim wysokim komisarzem Egiptu sir Henry McMahonem a szarifem Mekki Husajnem, korona brytyjska zgodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 \xe2\x80\x9epoprze\xc4\x87 arabskie d\xc4\x85\xc5\xbcenia niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bciowe\xe2\x80\x9d w Imperium osma\xc5\x84skim. McMahon obieca\xc5\x82 Husajnowi kontrol\xc4\x99 nad wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 arabskich ziem na Bliskim Wschodzie, z wyj\xc4\x85tkiem \xe2\x80\x9ecz\xc4\x99\xc5\x9bci Syrii le\xc5\xbc\xc4\x85cej na zach\xc3\xb3d od dzielnic Damaszku, Hims, Hama i Aleppo\xe2\x80\x9d. Le\xc5\xbc\xc4\x85ca na po\xc5\x82udnie od tych teren\xc3\xb3w Palestyna nie zosta\xc5\x82a przy tym wyra\xc5\xbanie wymieniona, natomiast pas wybrze\xc5\xbca nale\xc5\xbc\xc4\x85cy do dzisiejszego Libanu mia\xc5\x82 pozosta\xc4\x87 pod kontrol\xc4\x85 Francji. W zamian Arabowie zgodzili si\xc4\x99 przy\xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 do wojny przeciwko Turkom. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie Brytyjczycy i Francuzi zawarli 16 maja 1916 tajn\xc4\x85 umow\xc4\x99 Sykes-Picot, w kt\xc3\xb3rej podzielili terytorium Bliskiego Wschodu na swoje strefy wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w. Umowa ta umo\xc5\xbcliwia\xc5\x82a umi\xc4\x99dzynarodowienie obszaru Palestyny. Nast\xc4\x99pnie 2 listopada 1917 brytyjski minister spraw zagranicznych Arthur Balfour z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 deklaracj\xc4\x99 Balfoura, w kt\xc3\xb3rej wyra\xc5\xbca\xc5\x82 brytyjskie poparcie dla utworzenia w Palestynie \xe2\x80\x9e\xc5\xbcydowskiej siedziby narodowej\xe2\x80\x9d. W ten spos\xc3\xb3b zaistnia\xc5\x82y dwie cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo sprzeczne z sob\xc4\x85 brytyjskie obietnice, na podstawie kt\xc3\xb3rych zar\xc3\xb3wno \xc5\xbbydzi, jak i Arabowie byli przekonani, \xc5\xbce Wielka Brytania obieca\xc5\x82a im utworzenie niepodleg\xc5\x82ego pa\xc5\x84stwa w Palestynie._NEWLINE_W wyniku walk toczonych w latach 1917\xe2\x80\x931918 Brytyjczycy pokonali wojska tureckie i zaj\xc4\x99li ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 terytorium Palestyny, Syrii i Libanu. Do ko\xc5\x84ca wojny obszar ten pozostawa\xc5\x82 pod brytyjsk\xc4\x85 administracj\xc4\x85 wojskow\xc4\x85. W grudniu 1917 szarif Said Husajn ibn Ali odwiedzi\xc5\x82 Rosj\xc4\x99, gdzie dowiedzia\xc5\x82 si\xc4\x99 o brytyjsko-francuskiej umowie Sykes-Picot. Zosta\xc5\x82 jednak uspokojony nieszczerymi telegramami sir Reginalda Wingate\xe2\x80\x99a, kt\xc3\xb3ry zapewni\xc5\x82 go, \xc5\xbce brytyjski rz\xc4\x85d wywi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 ze swoich zobowi\xc4\x85za\xc5\x84 wzgl\xc4\x99dem Arab\xc3\xb3w, a umowa Sykes-Picot jest tylko nieformalnym porozumieniem z Francj\xc4\x85. Wed\xc5\x82ug historyka Izajasza Friedmana, Husajn nie oburzy\xc5\x82 si\xc4\x99 na deklaracj\xc4\x99 Balfoura i 23 marca 1918 w dzienniku \xe2\x80\x9eAl-Kibla\xe2\x80\x9d wydawanym w Mekce o\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82, \xc5\xbce Palestyna by\xc5\x82a \xe2\x80\x9e\xc5\x9bwi\xc4\x99t\xc4\x85 i umi\xc5\x82owan\xc4\x85 ojczyzn\xc4\x85 swoich oryginalnych syn\xc3\xb3w, \xc5\xbbyd\xc3\xb3w; ci powracaj\xc4\x85cy do ojczyzny wygna\xc5\x84cy oka\xc5\xbc\xc4\x85 si\xc4\x99 materialn\xc4\x85 i duchow\xc4\x85 szko\xc5\x82\xc4\x85 dla swoich [arabskich] braci.\xe2\x80\x9d Wezwa\xc5\x82 tak\xc5\xbce arabsk\xc4\x85 ludno\xc5\x9b\xc4\x87 w Palestynie, aby powita\xc5\x82a \xc5\xbbyd\xc3\xb3w jako braci i wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82a z nimi dla wsp\xc3\xb3lnego dobra._NEWLINE_Ca\xc5\x82a ta sytuacja spowodowa\xc5\x82a, \xc5\xbce 4 czerwca 1918 syn szarifa Husajna, emir Fajsal I spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 po raz pierwszy z przedstawicielem \xc5\x9awiatowej Organizacji Syjonistycznej, Chaimem Weizmanem. Do spotkania dosz\xc5\x82o w Akabie. Jego celem by\xc5\x82o nawi\xc4\x85zanie wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy w celu wsparcia \xc5\xbcydowskiego osadnictwa w Palestynie w zamian za poparcie koncepcji utworzenia zjednoczonego pa\xc5\x84stwa arabskiego. Weizman zapewni\xc5\x82 przy tym Fajsala, \xc5\xbce \xe2\x80\x9e\xc5\xbbydzi nie zaproponuj\xc4\x85 utworzenia w\xc5\x82asnego rz\xc4\x85du, ale chc\xc4\x85 pracowa\xc4\x87 pod brytyjsk\xc4\x85 ochron\xc4\x85 na rzecz kolonizacji i rozwoju Palestyny, bez naruszania wszelkich uzasadnionych interes\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d. Pragnienia niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bciowe palesty\xc5\x84skich Arab\xc3\xb3w mia\xc5\x82y by\xc4\x87 ignorowane, a nawet obaj politycy wydawali si\xc4\x99 traktowa\xc4\x87 ich z pewn\xc4\x85 pogard\xc4\x85. Weizman nazwa\xc5\x82 ich \xe2\x80\x9ezdradliwymi\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9earoganckimi\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eniewykszta\xc5\x82conymi\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9echciwymi\xe2\x80\x9d, oraz poskar\xc5\xbcy\xc5\x82 si\xc4\x99, \xc5\xbce Brytyjczycy \xe2\x80\x9enie wzi\xc4\x99li pod uwag\xc4\x99 faktu, \xc5\xbce istnieje zasadnicza jako\xc5\x9bciowa r\xc3\xb3\xc5\xbcnica pomi\xc4\x99dzy \xc5\xbbydem i Arabem\xe2\x80\x9d. Po spotkaniu, Weizman powiedzia\xc5\x82, \xc5\xbce emir Fajsal by\xc5\x82 \xe2\x80\x9epogardliwy wobec palesty\xc5\x84skich Arab\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rych nawet nie uznawa\xc5\x82 za Arab\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nPodpisanie umowy\n_START_PARAGRAPH_\nDo drugiego spotkania Weizmana z emirem Fajsalem dosz\xc5\x82o pod koniec 1918 w Londynie, podczas przygotowa\xc5\x84 do Konferencji pokojowej w Pary\xc5\xbcu. Fajsal powiedzia\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas: _NEWLINE_\xe2\x80\x9eDwie g\xc5\x82\xc3\xb3wne ga\xc5\x82\xc4\x99zie rodziny semickiej, Arabowie i \xc5\xbbydzi, zrozumieli si\xc4\x99 nawzajem, i mam nadziej\xc4\x99, \xc5\xbce w wyniku wymiany pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w na konferencji pokojowej, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 b\xc4\x99d\xc4\x85 kierowa\xc4\x87 idea\xc5\x82y samostanowienia narodowego, ka\xc5\xbcdy nar\xc3\xb3d b\xc4\x99dzie m\xc3\xb3g\xc5\x82 zrobi\xc4\x87 zdecydowany post\xc4\x99p w kierunku realizacji swoich aspiracji. Arabowie nie zazdroszcz\xc4\x85 syjonistycznym \xc5\xbbydom i zamierzaj\xc4\x85 ich uczciwie traktowa\xc4\x87, i syjonistyczni \xc5\xbbydzi zapewnili nacjonalistycznych Arab\xc3\xb3w o swoich zamiarach i te\xc5\xbc maj\xc4\x85 uczciwie post\xc4\x99powa\xc4\x87. Tureckie intrygi w Palestynie wzbudzi\xc5\x82y zazdro\xc5\x9b\xc4\x87 mi\xc4\x99dzy \xc5\xbcydowskimi osadnikami i miejscowymi ch\xc5\x82opami, ale wzajemne zrozumienie cel\xc3\xb3w Arab\xc3\xb3w i \xc5\xbbyd\xc3\xb3w od razu usunie ostatni \xc5\x9blad dawnej goryczy, kt\xc3\xb3ry w rzeczywisto\xc5\x9bci ju\xc5\xbc praktycznie znikn\xc4\x85\xc5\x82 podczas ostatnich dw\xc3\xb3ch lat arabskich wojen w Syrii i innych arabskich sukces\xc3\xb3w militarnych\xe2\x80\x9d._NEWLINE_3 stycznia 1919 podpisali oni pisemn\xc4\x85 umow\xc4\x99, w kt\xc3\xb3rej obie strony zobowi\xc4\x85za\xc5\x82y si\xc4\x99 do pokojowej wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy w Palestynie. Chaim Weizman podpisa\xc5\x82 si\xc4\x99 w imieniu \xc5\x9awiatowej Organizacji Syjonistycznej, natomiast emir Fajsal w imieniu swojego ojca, kr\xc3\xb3la Hid\xc5\xbcazu Husajna.\n_START_SECTION_\nTekst umowy\n_START_PARAGRAPH_\nUmowa mi\xc4\x99dzy Emirem Fajsalem i dr. Weizmanem_NEWLINE_3 stycznia 1919_NEWLINE_Jego Kr\xc3\xb3lewska Wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 Emir Fajsal, reprezentuj\xc4\x85cy i dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cy w imieniu Arabskiego Kr\xc3\xb3lestwa Hid\xc5\xbcaz, i dr Chaim Weizman, reprezentuj\xc4\x85cy i dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cy w imieniu Organizacji Syjonistycznej, pami\xc4\x99taj\xc4\x85c o rasie, pokrewie\xc5\x84stwie i staro\xc5\xbcytnych obligacjach istniej\xc4\x85cych mi\xc4\x99dzy Arabami i \xc5\xbbydami, i wiedz\xc4\x85c, \xc5\xbce najpewniejszym sposobem na osi\xc4\x85gni\xc4\x99cie naturalnych d\xc4\x85\xc5\xbce\xc5\x84 jest naj\xc5\x9bci\xc5\x9blejsza wsp\xc3\xb3\xc5\x82praca w rozwoju Arabskiego Pa\xc5\x84stwa i Palestyny, pragn\xc4\x85c dalszego potwierdzenia dobrego zrozumienia jakie istnieje mi\xc4\x99dzy nimi, zgodzili si\xc4\x99 na, co nast\xc4\x99puje:_NEWLINE_Artyku\xc5\x82 I. Pa\xc5\x84stwo Arabskie i Palestyna we wszystkich swoich relacjach i przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99ciach b\xc4\x99d\xc4\x85 kierowa\xc4\x87 si\xc4\x99 najbardziej serdeczn\xc4\x85 \xc5\xbcyczliwo\xc5\x9bci\xc4\x85 i zrozumieniem, i w tym celu powinni by\xc4\x87 utworzeni i utrzymywaniu w pewnych obszarach Arabscy i \xc5\xbbydowscy akredytowani agenci._NEWLINE_Artyku\xc5\x82 II. Zaraz po zako\xc5\x84czeniu obrad Konferencji Pokojowej, powinny by\xc4\x87 okre\xc5\x9blone przez Komisj\xc4\x99, przy uzgodnieniu z obu stronami, konkretne granice mi\xc4\x99dzy Pa\xc5\x84stwem Arabskim i Palestyn\xc4\x85._NEWLINE_Artyku\xc5\x82 III. Przy tworzeniu Konstytucji i Administracji w Palestynie, zostan\xc4\x85 podj\xc4\x99te wszystkie \xc5\x9brodki aby stworzy\xc4\x87 jak najpe\xc5\x82niejsze gwarancje wprowadzenia w \xc5\xbcycie Deklaracji Brytyjskiego Rz\xc4\x85du z 2 listopada 1917._NEWLINE_Artyku\xc5\x82 IV. Zostan\xc4\x85 podj\xc4\x99te wszystkie niezb\xc4\x99dne dzia\xc5\x82ania, aby zach\xc4\x99ci\xc4\x87 i stymulowa\xc4\x87 imigracj\xc4\x99 \xc5\xbbyd\xc3\xb3w do Palestyny na wielk\xc4\x85 skal\xc4\x99, i jak najszybciej rozstrzygn\xc4\x85\xc4\x87 sprawy \xc5\xbbydowskich imigrant\xc3\xb3w poprzez rozw\xc3\xb3j \xc5\x9bcis\xc5\x82ego osadnictwa i intensywnych upraw gleb. Podejmuj\xc4\x85c takie \xc5\x9brodki Arabscy ch\xc5\x82opi i dzier\xc5\xbcawcy podlegaj\xc4\x85 ochronie prawnej, i pomagaj\xc4\x85 w rozwoju gospodarczym._NEWLINE_Artyku\xc5\x82 V. Brak regulacji lub przepis\xc3\xb3w prawa zakazuj\xc4\x85cych lub ingeruj\xc4\x85cych w jakikolwiek spos\xc3\xb3b z swobodne korzystanie z religii, a ponadto, musi by\xc4\x87 dozwolone bez dyskryminacji lub preferencji praktykowanie i korzystanie z zawod\xc3\xb3w religijnych. Kontrola przekona\xc5\x84 religijnych nie mo\xc5\xbce by\xc4\x87 wymagana do posiadania praw obywatelskich i politycznych._NEWLINE_Artyku\xc5\x82 VI. Muzu\xc5\x82ma\xc5\x84skie Miejsca \xc5\x9awi\xc4\x99te musz\xc4\x85 by\xc4\x87 pod kontrol\xc4\x85 Mahometan._NEWLINE_Artyku\xc5\x82 VII. Organizacja Syjonistyczna proponuje wys\xc5\x82a\xc4\x87 do Palestyny Komisj\xc4\x99 ekspert\xc3\xb3w do dokonania przegl\xc4\x85du mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci ekonomicznych kraju i sprawdzenia najlepszych \xc5\x9brodk\xc3\xb3w do jej rozwoju. Organizacja Syjonistyczna odda wspomnian\xc4\x85 Komisj\xc4\x99 do dyspozycji Arabskiego Pa\xc5\x84stwa w celu zbadania ekonomicznych mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci Arabskiego Pa\xc5\x84stwa i sprawdzenia najlepszych \xc5\x9brodk\xc3\xb3w do jego rozwoju. Organizacja Syjonistyczna do\xc5\x82o\xc5\xbcy stara\xc5\x84, aby wspiera\xc4\x87 Arabskie Pa\xc5\x84stwo w zapewnieniu \xc5\x9brodk\xc3\xb3w do rozwoju zasob\xc3\xb3w naturalnych i mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci ekonomicznych._NEWLINE_Artyku\xc5\x82 VIII. Strony niniejszej umowy zgadzaj\xc4\x85 si\xc4\x99 dzia\xc5\x82a\xc4\x87 w ca\xc5\x82kowitej zgodzie i harmonii we wszystkich sprawach przed Kongresem Pokojowym._NEWLINE_Artyku\xc5\x82 IX. Wszelkie sprawy sporne mog\xc4\x85ce wynikn\xc4\x85\xc4\x87 mi\xc4\x99dzy umawiaj\xc4\x85cymi si\xc4\x99 stronami b\xc4\x99d\xc4\x85 kierowane do brytyjskiego rz\xc4\x85du pod arbitra\xc5\xbc._NEWLINE_Podpisane w Londynie, 3 stycznia 1919._NEWLINE_Chaim Weizman, Fajsal Ibn-Husejn._NEWLINE_Zastrze\xc5\xbcenie Emira Fajsala_NEWLINE_Je\xc5\x9bli Arabskie oczekiwania zostan\xc4\x85 zaspokojone, jak o to poprosi\xc5\x82em w moim manife\xc5\x9bcie z dnia 4 stycznia, skierowanym do Brytyjskiego Sekretarza Stanu Spraw Zagranicznych, b\xc4\x99d\xc4\x99 przestrzega\xc5\x82 tego co jest zapisane w tej umowie. W przypadku wprowadzenia zmian, nie mog\xc4\x99 by\xc4\x87 odpowiedzialny za brak realizacji tego porozumienia.\n_START_SECTION_\nKonsekwencje i nast\xc4\x99pstwa\n_START_PARAGRAPH_\nUmowa przetrwa\xc5\x82a jedynie kilka miesi\xc4\x99cy, poniewa\xc5\xbc decyzje konferencji pokojowej w Pary\xc5\xbcu odm\xc3\xb3wi\xc5\x82y Arabom niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bci. Emir Fajsal czu\xc5\x82 si\xc4\x99 oszukany, poniewa\xc5\xbc zachodnie mocarstwa postanowi\xc5\x82y, zgodnie z uk\xc5\x82adem Sykes-Picot, podzieli\xc4\x87 terytorium Bliskiego Wschodu na dwa mandaty: francuski Mandat Syrii i Libanu i brytyjski Mandat Palestyny. Fajsal wkr\xc3\xb3tce zacz\xc4\x85\xc5\x82 wyra\xc5\xbca\xc4\x87 w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci do dalszych perspektyw wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy z ruchem syjonistycznym i 8 marca 1920 zosta\xc5\x82 koronowany na kr\xc3\xb3la Wielkiej Syrii, kt\xc3\xb3rym og\xc5\x82osi\xc5\x82 go syryjski Kongres Narodowy. Jedynie Weizman uwa\xc5\xbca\xc5\x82 umow\xc4\x99 za obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85c\xc4\x85. W 1947 powiedzia\xc5\x82: _NEWLINE_\xe2\x80\x9eUmowa zawiera\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc postscriptum. Ten dopisek dotyczy zastrze\xc5\xbcenia kr\xc3\xb3la Fajsala, \xc5\xbce b\xc4\x99dzie przestrzega\xc5\x82 wszystkich obietnic tego dokumentu, gdy zostan\xc4\x85 spe\xc5\x82nione jego \xc5\xbc\xc4\x85dania, a mianowicie, niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 pa\xc5\x84stw arabskich. Uwa\xc5\xbcam, \xc5\xbce oczekiwania kr\xc3\xb3la Fajsala zosta\xc5\x82y obecnie spe\xc5\x82nione. Pa\xc5\x84stwa arabskie s\xc4\x85 niezale\xc5\xbcne, a wi\xc4\x99c warunek, od kt\xc3\xb3rego zale\xc5\xbca\xc5\x82o spe\xc5\x82nienie tej umowy, zosta\xc5\x82 spe\xc5\x82niony. Dlatego ta umowa, pod ka\xc5\xbcdym wzgl\xc4\x99dem, powinna by\xc4\x87 obecnie wa\xc5\xbcnym dokumentem.\xe2\x80\x9d'