b'\n_START_ARTICLE_\nJan Effenberger-\xc5\x9aliwi\xc5\x84ski\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 jako nie\xc5\x9blubny syn polskiego malarza krajobraz\xc3\xb3w i litografa Roberta \xc5\x9aliwi\xc5\x84skiego (ur. 1840) i damy dworu cesarskiego o imieniu Sabina, lecz zosta\xc5\x82 adoptowany przez austriackie ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo Effenberger\xc3\xb3w. W Pradze uko\xc5\x84czy\xc5\x82 szko\xc5\x82\xc4\x99 \xc5\x9bredni\xc4\x85, po maturze studiowa\xc5\x82 w Pradze i Berlinie germanistyk\xc4\x99, anglistyk\xc4\x99 i romanistyk\xc4\x99. Brak jest informacji o jego wykszta\xc5\x82ceniu muzycznym, lecz wiadomo, \xc5\xbce ju\xc5\xbc w latach 1899-1909 komponowa\xc5\x82 m.in. pie\xc5\x9bni do s\xc5\x82\xc3\xb3w niemieckich poet\xc3\xb3w: Roberta Hamerlinga, Fryderyka Schillera i Hermanna Sudermanna. Od roku 1903 przebywa\xc5\x82 w Pradze, tam pozna\xc5\x82 i po\xc5\x9blubi\xc5\x82 Irlandk\xc4\x99, Gladys Miller, guwernantk\xc4\x99 dzieci Tom\xc3\xa1\xc5\xa1a Masaryka, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a matk\xc4\x85 jego dw\xc3\xb3ch syn\xc3\xb3w._NEWLINE_Pracowa\xc5\x82 jako dziennikarz. W roku 1908 otrzyma\xc5\x82 doktorat na podstawie pracy na temat stosunku pisarza Nikolausa Lenaua do muzyki. W roku 1913 odwiedzi\xc5\x82 wraz z \xc5\xbcon\xc4\x85 i synami Angli\xc4\x99, przebywa\xc5\x82 w Tingewick, potem w Londynie. _NEWLINE_W latach 1909-1913 pracowa\xc5\x82 jako wolontariusz, potem asystent i pisarz w Austriackiej Bibliotece Narodowej. Dla zarobku opracowywa\xc5\x82 potajemnie katalog literatury pornograficznej. _NEWLINE_Po wybuchu I wojny \xc5\x9bwiatowej nie zosta\xc5\x82 powo\xc5\x82any do armii austrow\xc4\x99gierskiej, lecz 26 sierpnia 1914 zg\xc5\x82osi\xc5\x82 si\xc4\x99 ochotniczo do Legion\xc3\xb3w Polskich. Zacz\xc4\x85\xc5\x82 u\xc5\xbcywa\xc4\x87 w\xc5\x82a\xc5\x9bciwego nazwiska \xc5\x9aliwi\xc5\x84ski lub \xc5\x9aliwi\xc5\x84ski-Effenberger. Nauczy\xc5\x82 si\xc4\x99 j\xc4\x99zyka polskiego, walczy\xc5\x82 na froncie. Z wojskiem przeszed\xc5\x82 Karpaty. Podczas odpoczynku w Piotrkowie zorganizowa\xc5\x82 latem 1915 koncert, na kt\xc3\xb3rym wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 jako pianista i \xc5\x9bpiewak. Zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 archiwum 2. i 3. Brygady Legion\xc3\xb3w. Wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 tak\xc5\xbce w Lublinie i Zakopanem. W Szwajcarii zorganizowa\xc5\x82 wystaw\xc4\x99 propagandow\xc4\x85 \xe2\x80\x9eLegiony Polskie\xe2\x80\x9d, otwart\xc4\x85 22 czerwca w Zurychu, potem w Bernie i w Bazylei. 11 listopada 1915 zosta\xc5\x82 awansowany na podporucznika kancelaryjnego, a 1 kwietnia 1917 - porucznika. Jesieni\xc4\x85 1916 znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w Krakowie. Zaprzyja\xc5\xbani\xc5\x82 si\xc4\x99 tam z aktork\xc4\x85 Laur\xc4\x85 Pytli\xc5\x84sk\xc4\x85, c\xc3\xb3rk\xc4\x85 Marii Konopnickiej, kt\xc3\xb3ra wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a na organizowanych przez niego koncertach. _NEWLINE_21 listopada 1918 roku zosta\xc5\x82 przyj\xc4\x99ty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia podporucznika. 18 grudnia 1918 roku zosta\xc5\x82 przydzielony do Generalnej Adiutantury Naczelnika Pa\xc5\x84stwa J\xc3\xb3zefa Pi\xc5\x82sudskiego. _NEWLINE_Zosta\xc5\x82 skierowany do Francji do szko\xc5\x82y lotniczej w Istres, w wojnie polsko-bolszewickiej s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 w 12. Eskadrze Wywiadowczej jako obserwator lotniczy. 9 wrze\xc5\x9bnia 1920 roku zosta\xc5\x82 zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu kapitana, w Korpusie Wojsk Lotniczych, w grupie oficer\xc3\xb3w by\xc5\x82ych Legion\xc3\xb3w Polskich._NEWLINE_Na polecenie wicepremiera Ignacego Daszy\xc5\x84skiego skierowano go do propagowania odrodzonej Polski za granic\xc4\x85. W roku 1920 odwiedzi\xc5\x82 kraje Europy Zachodniej wraz z Karolem Szymanowskim. W Oswalds odwiedzi\xc5\x82 Josepha Conrada Korzeniowskiego._NEWLINE_W roku 1922 zamieszka\xc5\x82 w Pary\xc5\xbcu. Otworzy\xc5\x82 w Pary\xc5\xbcu ksi\xc4\x99garni\xc4\x99, potem przy Rue du Cherche-Midi 5 galeri\xc4\x99 malarstwa, kt\xc3\xb3rej nada\xc5\x82 nazw\xc4\x99 \xe2\x80\x9eAu sacre du printemps\xe2\x80\x9c na cze\xc5\x9b\xc4\x87 baletu \xe2\x80\x9e\xc5\x9awi\xc4\x99ta wiosny\xe2\x80\x9d Igora Strawinskiego. W galerii wystawiali swoje obrazy arty\xc5\x9bci paryskiej awangardy, m.in. Pablo Picasso, Joan Mir\xc3\xb3, Francis Picabia, Hans Arp, Max Ernst, Natalia Gonczarowa, Suzanne Valadon, a tak\xc5\xbce Polacy: Roman Kramsztyk, J\xc3\xb3zef Pankiewicz, Tytus Czy\xc5\xbcewski i Eugeniusz Zak. W roku 1927 w galerii odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 wieczory poetyckie, na kt\xc3\xb3rych wyst\xc4\x99powali Tristan Tzara, Filippo Tommaso Marinetti, Hans Arp, Jean Cocteau, Blaise Cendrars. W roku 1928 urz\xc4\x85dzi\xc5\x82 w niej wystaw\xc4\x99 po\xc5\x9bwi\xc4\x99con\xc4\x85 surrealizmowi. Galeria istnia\xc5\x82a do roku 1929. W Pary\xc5\xbcu przebywa\xc5\x82 przez 8 lat. _NEWLINE_Komponowa\xc5\x82 utwory muzyczne i pie\xc5\x9bni do w\xc5\x82asnych s\xc5\x82\xc3\xb3w, t\xc5\x82umaczy\xc5\x82 te\xc5\xbc wiersze Rabindranatha Tagore, z kt\xc3\xb3rych niekt\xc3\xb3re pos\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y za teksty pie\xc5\x9bni Karolowi Szymanowskiemu i Aleksandrowi Zemlinskiemu._NEWLINE_\xc5\x9aliwi\xc5\x84ski-Effenberger by\xc5\x82 zaprzyja\xc5\xbaniony z architektem Adolfem Loosem, kt\xc3\xb3remu dopom\xc3\xb3g\xc5\x82 w zorganizowaniu wystawy w Salonie Jesiennym i zapozna\xc5\x82 go z poet\xc4\x85 Tristanem Tzar\xc4\x85. Wielokrotnie akompaniowa\xc5\x82 na fortepianie wyst\xc4\x99pom Karla Krausa. _NEWLINE_W roku 1930 przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do Warszawy. Zamieszka\xc5\x82 na Saskiej K\xc4\x99pie przy ul. Krynicznej 1, potem przy ul. Rac\xc5\x82awickiej 29. W marcu 1930 wyjecha\xc5\x82 do Londynu z Ferdynandem Goetlem na konferencj\xc4\x99 PEN-klub\xc3\xb3w. _NEWLINE_Od roku 1933 prowadzi\xc5\x82 lektorat j\xc4\x99zyka niemieckiego w Wy\xc5\xbcszej Szkole Wojskowej, dzia\xc5\x82a\xc5\x82 jako kompozytor i t\xc5\x82umacz. Po\xc5\x9blubi\xc5\x82 Nin\xc4\x99 Okuszko. Ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo przetrwa\xc5\x82o tylko dwa lata. _NEWLINE_W roku 1934 w Instytucie Propagandy Sztuki zosta\xc5\x82 kierownikiem muzycznym kabaretu. _NEWLINE_W roku 1936 przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 z Warszawy do Osady Granica (obecnie dzielnica Komorowa), w po\xc5\x82owie 1937 do Osady Ostoja ko\xc5\x82o Pruszkowa. W roku 1937 powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci poetyckiej w j\xc4\x99zyku niemieckim. W roku 1938 udzieli\xc5\x82 w swoim domu go\xc5\x9bciny pisarzowi i dramaturgowi austriackiemu Franzowi Theodorowi Csokorowi._NEWLINE_Zmobilizowany we wrze\xc5\x9bniu 1939 w stopniu kapitana, przez Rumuni\xc4\x99 i Francj\xc4\x99 dosta\xc5\x82 si\xc4\x99 do Wielkiej Brytanii, okres II wojny \xc5\x9bwiatowej sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 w Szkocji. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82 z zorganizowanym przez Jerzego Ko\xc5\x82aczkowskiego Ch\xc3\xb3rem Wojska Polskiego. 19 stycznia 1949 obj\xc4\x85\xc5\x82 w Instytucie Kultury Polskiej w Londynie obowi\xc4\x85zki kierownika muzycznego. W Wielkiej Brytanii spotka\xc5\x82 ostatnia mi\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 swojego \xc5\xbcycia, Szkotk\xc4\x99 Davin\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra zmar\xc5\x82a na gru\xc5\xbalic\xc4\x99 w roku 1946._NEWLINE_W po\xc5\x82owie lipca 1950 przyby\xc5\x82 do Polski, aby zorientowa\xc4\x87 si\xc4\x99 w mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci powrotu na sta\xc5\x82e. Spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 m.in. z Jaros\xc5\x82awem Iwaszkiewiczem. Pojecha\xc5\x82 do Krakowa z nadziej\xc4\x85 na prac\xc4\x99 w Polskim Wydawnictwie Muzycznym, ale powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 zawiedziony do Warszawy, w mieszkaniu Andrzeja Panufnika dozna\xc5\x82 wylewu i zmar\xc5\x82 w szpitalu Dzieci\xc4\x85tka Jezus w wieku 66 lat.'