b'\n_START_ARTICLE_\nNalot na Bari\n_START_SECTION_\nT\xc5\x82o wydarze\xc5\x84\n_START_PARAGRAPH_\nW roku 1943, na pocz\xc4\x85tku kampanii w\xc5\x82oskiej, po\xc5\x82udniowow\xc5\x82oski port w Bari by\xc5\x82 wa\xc5\xbcnym alianckim centrum logistycznym. Wy\xc5\x82adowywano w nim tysi\xc4\x85ce ton uzbrojenia, amunicji i wyposa\xc5\xbcenia, kt\xc3\xb3re nast\xc4\x99pnie dostarczano si\xc5\x82om sprzymierzonym d\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85cym do zdobycia Rzymu i wypchni\xc4\x99cia w kierunku p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym wojsk niemieckich z P\xc3\xb3\xc5\x82wyspu Apeni\xc5\x84skiego._NEWLINE_Bari nie posiada\xc5\x82o wystarczaj\xc4\x85cej obrony przeciwlotniczej; w pobli\xc5\xbcu nie by\xc5\x82o bazy RAF-u, a samoloty my\xc5\x9bliwskie na linii frontu mia\xc5\x82y inne zadania ni\xc5\xbc os\xc5\x82ona portu. Obrona naziemna by\xc5\x82a ma\xc5\x82o efektywna._NEWLINE_Ma\xc5\x82o kto bra\xc5\x82 pod uwag\xc4\x99 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 niemieckiego rajdu lotniczego na port w Bari. Wierzono powszechnie, \xc5\xbce Luftwaffe we W\xc5\x82oszech jest zbyt s\xc5\x82aba, by podj\xc4\x85\xc4\x87 si\xc4\x99 jakiego\xc5\x9b powa\xc5\xbcniejszego ataku. Po po\xc5\x82udniu 2 grudnia 1943 roku (a wi\xc4\x99c kilka godzin przed nalotem) marsza\xc5\x82ek lotnictwa sir Arthur Coningham, dow\xc3\xb3dca Northwest African Tactical Air Force, o\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82 na konferencji prasowej w Neapolu, \xc5\xbce Niemcy przegra\xc5\x82y wojn\xc4\x99 w powietrzu. Powiedzia\xc5\x82: \xe2\x80\x9eZa osobist\xc4\x85 zniewag\xc4\x99 uzna\xc5\x82bym pojawienie si\xc4\x99 wi\xc4\x99cej ni\xc5\xbc jednego nieprzyjacielskiego samolotu nad miastem\xe2\x80\x9d. M\xc3\xb3wi\xc4\x85c to, jakby zapomnia\xc5\x82, \xc5\xbce w ci\xc4\x85gu minionego miesi\xc4\x85ca niemieckie lotnictwo czterokrotnie bombardowa\xc5\x82o port w Neapolu i atakowa\xc5\x82o inne cele w basenie Morza \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnego._NEWLINE_Trzydzie\xc5\x9bci ameryka\xc5\x84skich, brytyjskich, polskich, norweskich i holenderskich statk\xc3\xb3w znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 2 grudnia w porcie w Bari; pr\xc3\xb3cz tego by\xc5\x82o tam kilkadziesi\xc4\x85t cywilnych statk\xc3\xb3w w\xc5\x82oskich nie zwi\xc4\x85zanych z transportem wojskowym; wok\xc3\xb3\xc5\x82 portu mieszka\xc5\x82o oko\xc5\x82o 250 tysi\xc4\x99cy cywilnej ludno\xc5\x9bci. W noc ataku port by\xc5\x82 rz\xc4\x99si\xc5\x9bcie o\xc5\x9bwietlony, by \xc5\x82atwiej mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o wy\xc5\x82adowywa\xc4\x87 zaopatrzenie dla si\xc5\x82 alianckich staraj\xc4\x85cych si\xc4\x99 otworzy\xc4\x87 drog\xc4\x99 do Rzymu.\n_START_SECTION_\nSS John Harvey\n_START_PARAGRAPH_\nJeden ze zniszczonych transportowc\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 ameryka\xc5\x84ski statek typu Liberty John Harvey \xe2\x80\x93 przewozi\xc5\x82 obj\xc4\x99ty klauzul\xc4\x85 tajno\xc5\x9bci \xc5\x82adunek 2000 bomb z gazem musztardowym (ka\xc5\xbcda zawiera\xc5\x82a od 27 do 32 kg tej \xc5\x9bmierciono\xc5\x9bnej substancji). Wed\xc5\x82ug historyka Royal Navy Stephena Roskilla, \xc5\x82adunek ten zosta\xc5\x82 wys\xc5\x82any do Europy jako \xc5\x9brodek do ewentualnego ataku odwetowego w przypadku, gdyby Niemcy zdecydowali si\xc4\x99 u\xc5\xbcy\xc4\x87 broni chemicznej we W\xc5\x82oszech. Zniszczenie statku spowodowa\xc5\x82o wyciek p\xc5\x82ynnego iperytu siarkowego do wody ju\xc5\xbc wcze\xc5\x9bniej zanieczyszczonej rop\xc4\x85 z innych uszkodzonych lub zatopionych statk\xc3\xb3w. Wielu marynarzy, kt\xc3\xb3rzy ratowali si\xc4\x99 skacz\xc4\x85c do wody, zosta\xc5\x82o pokrytych t\xc4\x85 p\xc5\x82ynn\xc4\x85 mazi\xc4\x85, b\xc4\x99d\xc4\x85c\xc4\x85 idealnym rozpuszczalnikiem dla iperytu. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 gazu musztardowego wyparowa\xc5\x82a, mieszaj\xc4\x85c si\xc4\x99 z k\xc5\x82\xc4\x99bami dymu. Rannych wydobywano z wody i odsy\xc5\x82ano do plac\xc3\xb3wek medycznych, gdzie o gazie musztardowym nic nie wiedziano. Medycy zajmowali si\xc4\x99 przede wszystkim ofiarami wybuch\xc3\xb3w i poparze\xc5\x84, nie zwracali jednak uwagi na tych, kt\xc3\xb3rych pokrywa\xc5\x82a ropa. Tymczasem wiele objaw\xc3\xb3w l\xc5\xbcejszego zatrucia gazem musztardowym mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o zredukowa\xc4\x87, stosuj\xc4\x85c k\xc4\x85piele i zmian\xc4\x99 odzie\xc5\xbcy._NEWLINE_Nim min\xc4\x85\xc5\x82 dzie\xc5\x84 pierwsze objawy zatrucia (\xc5\x9blepota, oparzenia chemiczne) wyst\xc4\x85pi\xc5\x82y u 628 pacjent\xc3\xb3w i cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w personelu medycznego. Sprawy zacz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 komplikowa\xc4\x87 wraz z przybywaniem do szpitali setek cywilnych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w miasta, kt\xc3\xb3rzy zostali pora\xc5\xbceni oparami gazu musztardowego, kt\xc3\xb3ry dosta\xc5\x82 si\xc4\x99 do atmosfery po wybuchu cz\xc4\x99\xc5\x9bci \xc5\x82adunku statku. Kryzys medyczny narasta\xc5\x82, wci\xc4\x85\xc5\xbc nie by\xc5\x82o bowiem wiadomo, co powoduje objawy, a dow\xc3\xb3dztwo ameryka\xc5\x84skie stara\xc5\x82o si\xc4\x99 utrzyma\xc4\x87 obecno\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\x9brodk\xc3\xb3w chemicznych w tajemnicy przed Niemcami. Niemal wszyscy cz\xc5\x82onkowie John Harvey zgin\xc4\x99li, wi\xc4\x99c nikt nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 wyja\xc5\x9bni\xc4\x87 pochodzenia \xe2\x80\x9eczosnkowego\xe2\x80\x9d zapachu odnotowanego przez s\xc5\x82u\xc5\xbcby medyczne._NEWLINE_Powiadomiony o dziwnych symptomach zast\xc4\x99pca naczelnego chirurga US Army Fred Blesse poprosi\xc5\x82 o przybycie podpu\xc5\x82kownika Stewarta F. Alexandra, eksperta w dziedzinie broni chemicznych. Alexander bez trudu wskaza\xc5\x82 Johna Harveya jako \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o toksyn i potwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce jest to gaz musztardowy z ameryka\xc5\x84skich bomb typu M47A1. Do ko\xc5\x84ca miesi\xc4\x85ca 83 spo\xc5\x9br\xc3\xb3d 628 hospitalizowanych wojskowych zmar\xc5\x82o. Liczba ofiar cywilnych, cho\xc4\x87 przypuszczalnie wi\xc4\x99ksza, nie by\xc5\x82a mo\xc5\xbcliwa do ustalenia, wielu bowiem mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Bari \xe2\x80\x93 tak\xc5\xbce tych zatrutych \xe2\x80\x93 opu\xc5\x9bci\xc5\x82o swe domy, szukaj\xc4\x85c schronienia u krewnych na wsi._NEWLINE_Ameryka\xc5\x84ski niszczyciel eskortowy USS\xc2\xa0\xe2\x80\x9eBistera\xe2\x80\x9d, lekko tylko uszkodzony, zbiera\xc5\x82 z wody rozbitk\xc3\xb3w, a nast\xc4\x99pnie \xe2\x80\x93 jeszcze podczas bombardowania \xe2\x80\x93 wyszed\xc5\x82 dla bezpiecze\xc5\x84stwa w morze; w nocy wielu cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w za\xc5\x82ogi zacz\xc4\x99\xc5\x82o \xc5\x9blepn\xc4\x85\xc4\x87 i odkrywa\xc4\x87 powi\xc4\x99kszaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 oparzenia o pod\xc5\x82o\xc5\xbcu chemicznym. W tej sytuacji Bistera wszed\xc5\x82, zachowuj\xc4\x85c \xc5\x9brodki ostro\xc5\xbcno\xc5\x9bci, do portu w Tarencie.\n_START_SECTION_\nPr\xc3\xb3by tuszowania\n_START_PARAGRAPH_\nDr Stewart F. Alexander uda\xc5\x82 si\xc4\x99 natychmiast do Bari. Posiada\xc5\x82 pewn\xc4\x85 wiedz\xc4\x99 na temat skutk\xc3\xb3w atak\xc3\xb3w przy pomocy gazu musztardowego i \xe2\x80\x93 cho\xc4\x87 nie zosta\xc5\x82 poinformowany, jakiego rodzaju \xc5\x82adunek przewozi\xc5\x82 SS John Harvey, a wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 ofiar odczuwa\xc5\x82a nietypowe dla ataku z powietrza skutki \xe2\x80\x93 Alexander natychmiast zorientowa\xc5\x82 si\xc4\x99, \xc5\xbce ma do czynienia z broni\xc4\x85 chemiczn\xc4\x85. Zdo\xc5\x82a\xc5\x82 przekona\xc4\x87 lekarzy, by stosowali \xc5\x9brodki neutralizuj\xc4\x85ce gaz musztardowy, i w ten spos\xc3\xb3b ocalono \xc5\xbcycie wielu ludziom. Zachowa\xc5\x82 ponadto wiele pr\xc3\xb3bek sk\xc3\xb3ry pobranych podczas sekcji zw\xc5\x82ok ofiar, co \xe2\x80\x93 wiele lat po wojnie \xe2\x80\x93 pomog\xc5\x82o w rozwoju wczesnych form chemioterapii._NEWLINE_Od samego pocz\xc4\x85tku Naczelne Dow\xc3\xb3dztwo Sprzymierzonych stara\xc5\x82o si\xc4\x99 tuszowa\xc4\x87 prawdziwe przyczyny katastrofy, by nie da\xc4\x87 Niemcom pewno\xc5\x9bci, \xc5\xbce alianci zamierzaj\xc4\x85 zastosowa\xc4\x87 bro\xc5\x84 chemiczn\xc4\x85, a tym samym nie pozwoli\xc4\x87 im na wyprzedzaj\xc4\x85ce uderzenie. Problem polega\xc5\x82 na tym, \xc5\xbce by\xc5\x82o zbyt wielu \xc5\x9bwiadk\xc3\xb3w, by mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o utrzyma\xc4\x87 przyczyny tragedii w tajemnicy. Ostatecznie wi\xc4\x99c, w lutym 1944 roku, szef sztabu US Army wyda\xc5\x82 o\xc5\x9bwiadczenie, w kt\xc3\xb3rym nawi\xc4\x85zywa\xc5\x82 do wypadku i podkre\xc5\x9bla\xc5\x82, \xc5\xbce Stany Zjednoczone mia\xc5\x82y zamiar stosowa\xc4\x87 bro\xc5\x84 chemiczn\xc4\x85 jedynie w sytuacji ewentualnego przeciwuderzenia._NEWLINE_Genera\xc5\x82 Dwight Eisenhower zaaprobowa\xc5\x82 raport dr. Alexandra, jednak Winston Churchill nakaza\xc5\x82, by we wszystkich brytyjskich dokumentach ofiary gazu musztardowego przedstawia\xc4\x87 jako \xe2\x80\x9ezmar\xc5\x82ych z powodu poparze\xc5\x84 w wyniku akcji nieprzyjaciela\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Archiwa ameryka\xc5\x84skie ujawni\xc5\x82y dokumenty dotycz\xc4\x85ce sprawy w roku 1959, ale tragedia nie by\xc5\x82a znana szerszej opinii spo\xc5\x82ecznej do 1967 roku, kiedy Glenn B. Infield opublikowa\xc5\x82 sw\xc4\x85 ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99 pt. Disaster at Bari. Rz\xc4\x85d brytyjski dopiero w 1986 roku poinformowa\xc5\x82 weteran\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy prze\xc5\xbcyli atak na Bari, \xc5\xbce byli wystawieni na dzia\xc5\x82anie gaz\xc3\xb3w bojowych, i podwy\xc5\xbcszy\xc5\x82 im emerytury._NEWLINE_W swej autobiograficznej ksi\xc4\x85\xc5\xbcce pt. Destroyer Captain, wydanej w 1975 roku, komandor podporucznik Roger Hill relacjonuje tankowanie niszczyciela HMS Grenville w Bari kr\xc3\xb3tko po ataku. Opisuje zniszczenia i to, w jaki spos\xc3\xb3b statek wy\xc5\x82adowany bombami z gazem dosta\xc5\x82 si\xc4\x99 do portu. W roku 1988, dzi\xc4\x99ki wysi\xc5\x82kom kilku os\xc3\xb3b z senatorem Billem Bradleyem na czele, dr Alexander doczeka\xc5\x82 si\xc4\x99 wreszcie dowod\xc3\xb3w uznania ze strony Surgeon General of the United States Army za wysi\xc5\x82ki podejmowane przeze\xc5\x84 dla ratowania ofiar nalotu na Bari.'