b'\n_START_ARTICLE_\nMenachem Usyszkin\n_START_SECTION_\nDzieci\xc5\x84stwo i m\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nUsyszkin urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w 1863 roku w miejscowo\xc5\x9bci Dubrowna (Imperium Rosyjskie, obecnie terytorium Bia\xc5\x82orusi), w rodzinie \xc5\xbcydowskiej. W 1871 roku rodzina przeprowadzi\xc5\x82a si\xc4\x99 do Moskwy. M\xc5\x82ody Menachem by\xc5\x82 entuzjastycznym czytelnikiem wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych pisarzy \xc5\xbcydowskich i ju\xc5\xbc od 1878 roku zaanga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 na rzecz odrodzenia j\xc4\x99zyka hebrajskiego. By\xc5\x82 aktywnym dzia\xc5\x82aczem wczesnego ruchu syjonistycznego; zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem organizacji Bilu i Chowewej Syjon. W 1882 roku rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 studia in\xc5\xbcynieryjne na Uniwersytecie Moskiewskim, tytu\xc5\x82 zawodowy in\xc5\xbcyniera uzyska\xc5\x82 w 1889\xc2\xa0r. Podczas studi\xc3\xb3w za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 \xc5\xbcydowskie stowarzyszenie studenckie.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 syjonistyczna\n_START_PARAGRAPH_\nUsyszkin by\xc5\x82 gor\xc4\x85cym zwolennikiem rozwoju osadnictwa \xc5\xbcydowskiego w Palestynie. Gdy w sierpniu 1884 roku powsta\xc5\x82o w Moskwie stowarzyszenie Benei Syjon, Usyszkin zosta\xc5\x82 wybrany do komitetu spo\xc5\x82ecznego. Rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zosta\xc5\x82 sekretarzem wszystkich grup Chowewej Syjon w Moskwie. Od 1887 roku publikowa\xc5\x82 swoje artyku\xc5\x82y w gazecie hebrajskiej Ha-Meli\xe1\xba\x93. W 1887 roku uczestniczy\xc5\x82 w konferencji syjonistycznej w Druskienikach. Zosta\xc5\x82 wybrany jej sekretarzem. Dosz\xc5\x82o w\xc3\xb3wczas do sporu mi\xc4\x99dzy frakcj\xc4\x85 popieraj\xc4\x85c\xc4\x85 ortodoksyjnego rabina Samuela Mohylewera a liberaln\xc4\x85 frakcj\xc4\x85 Leona Pinskera. Usyszkin zdo\xc5\x82a\xc5\x82 za\xc5\x82agodzi\xc4\x87 sp\xc3\xb3r i doprowadzi\xc5\x82 do pojednania. Przedstawione wtedy przez niego pogl\xc4\x85dy by\xc5\x82y pierwsz\xc4\x85 oznak\xc4\x85 jego pragmatyzmu syjonistycznego. Od 1889 roku wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82 z Aszerem Ginsbergiem, zostaj\xc4\x85c cz\xc5\x82onkiem za\xc5\x82o\xc5\xbconego przez niego elitarnego tajnego stowarzyszenia Bnei Mosze. Propagowa\xc5\x82o ono przekszta\xc5\x82cenie Chowewej Syjon w ruch na rzecz odrodzenia kultury i j\xc4\x99zyka hebrajskiego. Stowarzyszenie to by\xc5\x82o aktywne przez osiem lat i osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82o liczne sukcesy. W 1890 roku uczestniczy\xc5\x82 w spotkaniu za\xc5\x82o\xc5\xbcycielskim Komitetu Odessy ruchu Chowewej Syjon._NEWLINE_W 1891 roku po raz pierwszy odwiedzi\xc5\x82 Palestyn\xc4\x99, b\xc4\x99d\xc4\x85c\xc4\x85 w\xc3\xb3wczas pod panowaniem Imperium Osma\xc5\x84skiego. Swoje wra\xc5\xbcenia z podr\xc3\xb3\xc5\xbcy opisa\xc5\x82 w broszurze wydanej w j\xc4\x99zyku rosyjskim i hebrajskim. Po powrocie zamieszka\xc5\x82 w Jekatierinos\xc5\x82awiu na Ukrainie, gdzie mieszka\xc5\x82 do 1906 roku. By\xc5\x82 aktywny w zbieraniu funduszy na dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 syjonistyczn\xc4\x85, a tak\xc5\xbce w lokalnej pracy wychowawczej dla \xc5\xbcydowskiej m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy. Zmodernizowa\xc5\x82 cheder i za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 hebrajsk\xc4\x85 bibliotek\xc4\x99, by\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem zarz\xc4\x85du wydawnictwa Ahi Asaf. W 1896 roku przedrukowa\xc5\x82o ono s\xc5\x82ynny artyku\xc5\x82 Theodora Herzla zatytu\xc5\x82owany \xe2\x80\x9ePa\xc5\x84stwo \xc5\xbcydowskie\xe2\x80\x9d (niem. Der Judenstaat). Kr\xc3\xb3tko potem spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 osobi\xc5\x9bcie z Herzlem w Wiedniu i z Maxem Nordau w Pary\xc5\xbcu. Spotkania te i rozmowy wywar\xc5\x82y g\xc5\x82\xc4\x99bokie wra\xc5\xbcenie na Usyszkinie, pomimo zg\xc5\x82aszanych przez niego zastrze\xc5\xbce\xc5\x84 dotycz\xc4\x85cych rozwoju wy\xc5\x82\xc4\x85cznie politycznej koncepcji syjonizmu. Usyszkin by\xc5\x82 zwolennikiem praktycznego podej\xc5\x9bcia, z silnym naciskiem na dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 kolonizacyjn\xc4\x85 Palestyny i potrzeb\xc4\x99 rozwoju kultury hebrajskiej. W 1897 roku zosta\xc5\x82 wybrany sekretarzem Pierwszego Kongresu Syjonistycznego w Bazylei. Podczas dyskusji nad sformu\xc5\x82owaniem programu i celu ruchu syjonistycznego, wyrazi\xc5\x82 obaw\xc4\x99, \xc5\xbce wyra\xc5\xbane okre\xc5\x9blenie tych cel\xc3\xb3w mo\xc5\xbce negatywnie nastawi\xc4\x87 w\xc5\x82adze tureckie do istniej\xc4\x85cej ju\xc5\xbc spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci \xc5\xbcydowskiej w Palestynie. Zg\xc5\x82aszane sprzeciwy wykluczy\xc5\x82y go w\xc3\xb3wczas z grupy lider\xc3\xb3w ruchu, jednak ju\xc5\xbc rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, na Drugim Kongresie Syjonistycznym, zosta\xc5\x82 wybrany na cz\xc5\x82onka Komitetu Wykonawczego \xc5\x9awiatowej Organizacji Syjonistycznej. Gdy w 1899 roku dokonano podzia\xc5\x82u terytorium Imperium Rosyjskiego dla cel\xc3\xb3w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci syjonistycznej, Usyszkin obj\xc4\x85\xc5\x82 przyw\xc3\xb3dztwo w dzielnicy Jekatierinos\xc5\x82awia (obejmowa\xc5\x82a po\xc5\x82udniow\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Rosji i Kaukaz). Pod jego kierownictwem dzielnica sta\xc5\x82a si\xc4\x99 jednym z najbardziej aktywnych region\xc3\xb3w w rosyjskim ruchu syjonistycznym, zar\xc3\xb3wno w sferze aktywno\xc5\x9bci kulturowej jak i praktycznych dzia\xc5\x82a\xc5\x84. W 1901 roku, na Pi\xc4\x85tym Kongresie Syjonistycznym, zaproponowa\xc5\x82 utworzenie \xc5\xbbydowskiego Funduszu Narodowego (ang. The Jewish National Fund), kt\xc3\xb3ry rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 gromadzenie \xc5\x9brodk\xc3\xb3w finansowych potrzebnych na wykup ziemi w Palestynie. \xc5\xbbydowski Trust Kolonialny pe\xc5\x82ni\xc5\x82 rol\xc4\x99 banku \xc5\x9awiatowej Organizacji Syjonistycznej, przeznaczaj\xc4\x85c zgromadzone \xc5\x9brodki na konkretne cele. Pod koniec 1901 roku dysponowano niebagateln\xc4\x85 na owe czasy sum\xc4\x85 250 tys. \xc2\xa3. Po powrocie z kongresu, Usyszkin zwo\xc5\x82a\xc5\x82 konferencj\xc4\x99 syjonistyczn\xc4\x85 na Kaukazie, rozszerzaj\xc4\x85c swoj\xc4\x85 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 na tym obszarze. W tym samym roku by\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem delegacji, kt\xc3\xb3ra spotka\xc5\x82a si\xc4\x99 z baronem Edmondem de Rothschild, protestuj\xc4\x85c przeciwko metodom dzia\xc5\x82ania jego przedstawicieli w Ziemi Izraela. Rothschild odrzuci\xc5\x82 \xc5\xbc\xc4\x85dania delegacji, wdaj\xc4\x85c si\xc4\x99 w sp\xc3\xb3r z Aszerem Ginsbergiem. Usyszkin uratowa\xc5\x82 sytuacj\xc4\x99, \xc5\x82agodz\xc4\x85c ca\xc5\x82\xc4\x85 sytuacj\xc4\x99. W 1902 roku podczas konferencji syjonistycznej w Mi\xc5\x84sku wyg\xc5\x82osi\xc5\x82 historyczne przem\xc3\xb3wienie, kt\xc3\xb3re wywar\xc5\x82o ogromny wp\xc5\x82yw na dalszy rozw\xc3\xb3j ruchu syjonistycznego. Wezwa\xc5\x82 \xc5\xbcydowsk\xc4\x85 m\xc5\x82odzie\xc5\xbc do przy\xc5\x82\xc4\x85czenia si\xc4\x99 do pionierskiej pracy kolonizacyjnej w Ziemi Izraela._NEWLINE_Gdy w 1903 roku dosz\xc5\x82o do pogromu w Kiszyniowie, Usyszkin odwiedzi\xc5\x82 ten rejon i by\xc5\x82 g\xc5\x82\xc4\x99boko wstrz\xc4\x85\xc5\x9bni\xc4\x99ty tym co zobaczy\xc5\x82. Zrozumia\xc5\x82 powag\xc4\x99 zagro\xc5\xbcenia za strony antysemityzmu. Od tej pory coraz bardziej gorliwie nalega\xc5\x82 na rozw\xc3\xb3j aliji do Palestyny, gdzie mia\xc5\x82 rozwija\xc4\x87 si\xc4\x99 zarodek przysz\xc5\x82ego pa\xc5\x84stwa \xc5\xbcydowskiego. Od lipca do wrze\xc5\x9bnia 1903 roku po raz drugi przebywa\xc5\x82 w Palestynie. W tym samym roku, podczas Sz\xc3\xb3stego Kongresu Syjonistycznego, dosz\xc5\x82o do powa\xc5\xbcnego wewn\xc4\x99trznego kryzysu w ruchu syjonistycznym. Herzl przedstawi\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas brytyjsk\xc4\x85 propozycj\xc4\x99 osiedlenia \xc5\xbcydowskich kolonizator\xc3\xb3w w Ugandzie. Z punktu widzenia kwestii \xc5\xbcydowskiej sytuacja wymaga\xc5\x82a poszukiwania pilnego rozwi\xc4\x85zania, gdy\xc5\xbc w carskiej Rosji nasila\xc5\x82y si\xc4\x99 pogromy i nale\xc5\xbca\xc5\x82o znale\xc5\xba\xc4\x87 miejsce ucieczki dla tysi\xc4\x99cy rosyjskich \xc5\xbbyd\xc3\xb3w. Herzl podkre\xc5\x9bla\xc5\x82 przy tym, \xc5\xbce \xe2\x80\x9eplan Uganda\xe2\x80\x9d ma charakter tymczasowego rozwi\xc4\x85zania, a ko\xc5\x84cowym celem syjonizmu nadal pozostaje Palestyna. Usyszkin zdecydowanie przeciwstawi\xc5\x82 si\xc4\x99 \xe2\x80\x9eplanowi Uganda\xe2\x80\x9d, staj\xc4\x85c si\xc4\x99 jednym z przyw\xc3\xb3dc\xc3\xb3w opozycji do Herzla. By\xc5\x82 inicjatorem zwo\xc5\x82ania konferencji w Charkowie (1903 r.), na kt\xc3\xb3rej za\xc5\xbc\xc4\x85dano od Herzla porzucenia planu. Na pocz\xc4\x85tku 1905 roku Usyszkin zwo\xc5\x82a\xc5\x82 podobn\xc4\x85 konferencj\xc4\x99 w Wilnie. W okresie tym opublikowa\xc5\x82 program, kt\xc3\xb3ry sta\xc5\x82 si\xc4\x99 fundamentem \xe2\x80\x9esyntetycznego syjonizmu\xe2\x80\x9d. By\xc5\x82o to pi\xc4\x99\xc4\x87 punkt\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re nale\xc5\xbca\xc5\x82o systematycznie rozwija\xc4\x87: (1) dzia\xc5\x82ania polityczne, (2) nabywanie grunt\xc3\xb3w, (3) alija, (4) tworzenie nowych kolonii rolniczych i (5) organizowanie pracy i edukacji dla osadnik\xc3\xb3w. Podej\xc5\x9bcie to p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zdominowa\xc5\x82o ruch syjonistyczny. W lipcu 1905 roku Usyszkin walnie wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 na Si\xc3\xb3dmy Kongres Syjonistyczny, kt\xc3\xb3ry odrzuci\xc5\x82 \xe2\x80\x9eplan Uganda\xe2\x80\x9d, koncentruj\xc4\x85c dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 na \xc5\xbcydowskim osadnictwie w Ziemi Izraela._NEWLINE_Po powrocie do Rosji zosta\xc5\x82 zaskoczony du\xc5\xbcymi przemianami spo\xc5\x82ecznymi, kt\xc3\xb3re zaistnia\xc5\x82y po rewolucji w 1905 roku. Przeciwstawi\xc5\x82 si\xc4\x99 fali asymilacji narodowej i kulturowej, kt\xc3\xb3re powodowa\xc5\x82y utrat\xc4\x99 \xc5\xbcydowskiej to\xc5\xbcsamo\xc5\x9bci narodowej. Stara\xc5\x82 si\xc4\x99 wspiera\xc4\x87 ruch syjonistyczny, a w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci j\xc4\x99zyk hebrajski. W 1906 roku zosta\xc5\x82 wybrany przewodnicz\xc4\x85cym Komitetu Odessy. Wspiera\xc5\x82 za\xc5\x82o\xc5\xbcenie osiedli Be\xe2\x80\x99er Ja\xe2\x80\x99akow (powsta\xc5\x82o w 1907 r.) i Ein Ganim (powsta\xc5\x82o w 1908 roku i potem upad\xc5\x82o). Podczas rewolucji m\xc5\x82odoturk\xc3\xb3w w 1908 roku, uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do Konstantynopola, promuj\xc4\x85c spraw\xc4\x99 syjonizmu przed tureckimi w\xc5\x82adzami. W 1913 roku po raz trzeci odwiedzi\xc5\x82 Palestyn\xc4\x99. Dzia\xc5\x82a\xc5\x82 na rzecz utworzenia Uniwersytetu Hebrajskiego. Podczas I wojny \xc5\x9bwiatowej w lutym 1915 roku potajemnie wyjecha\xc5\x82 z Rosji by wzi\xc4\x85\xc4\x87 udzia\xc5\x82 w konferencji syjonistycznej w Kopenhadze. Po powrocie do Odessy zosta\xc5\x82 poinformowany, \xc5\xbce w\xc5\x82adze planuj\xc4\x85 jego aresztowanie i wydalenie z Rosji. Uciek\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas do Moskwy, gdzie pozosta\xc5\x82 do wybuchu Rewolucji pa\xc5\xbadziernikowej w 1917 roku. Po og\xc5\x82oszeniu przez Brytyjczyk\xc3\xb3w deklaracji Balfoura, zorganizowa\xc5\x82 masow\xc4\x85 demonstracj\xc4\x99 w Odessie. Wzi\xc4\x99\xc5\x82o w niej udzia\xc5\x82 200 tys. os\xc3\xb3b. Nast\xc4\x99pnie, na zaproszenie Chaima Weizmana i Nahuma Soko\xc5\x82owa do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 do \xc5\xbcydowskiej delegacji na konferencji pokojowej w Pary\xc5\xbcu. W dniu 29 lutego 1919 roku mia\xc5\x82 przywilej przem\xc3\xb3wienia do uczestnik\xc3\xb3w konferencji. Przemawia\xc5\x82 w j\xc4\x99zyku hebrajskim.\n_START_SECTION_\nW Palestynie\n_START_PARAGRAPH_\nW listopadzie 1919 roku Usyszkin wyemigrowa\xc5\x82 do Brytyjskiego Mandatu Palestyny. Zaanga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w tworzenie sieci szk\xc3\xb3\xc5\x82 hebrajskich oraz uczestniczy\xc5\x82 w budowie kibucu Kirjat Anawim. Na wiosn\xc4\x99 1921 roku wyjecha\xc5\x82 do Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych by spotka\xc4\x87 si\xc4\x99 z Albertem Einsteinem. Celem wyjazdu by\xc5\x82o pozyskanie funduszy na dalsz\xc4\x85 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 kolonizacyjn\xc4\x85 w Palestynie. W sierpniu 1923 roku na Trzynastym Kongresie Syjonistycznym zosta\xc5\x82 wybrany przewodnicz\xc4\x85cym Komitetu Wykonawczego \xc5\x9awiatowej Organizacji Syjonistycznej. Zrezygnowa\xc5\x82 jednak z tego stanowiska, aby w latach 1923\xe2\x80\x931941 pe\xc5\x82ni\xc4\x87 obowi\xc4\x85zki prezydenta \xc5\xbbydowskiego Funduszu Narodowego. W nast\xc4\x99pnych latach ca\xc5\x82kowicie po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc5\x82 si\xc4\x99 pozyskiwaniu funduszy na pozyskiwanie nowych grunt\xc3\xb3w w Palestynie. W tym celu w 1924 roku odby\xc5\x82 podr\xc3\xb3\xc5\xbc do Europy i w 1927 roku do Kanady. W mi\xc4\x99dzyczasie pe\xc5\x82ni\xc5\x82 liczne obowi\xc4\x85zki w Mandacie Palestyny. W latach 1925\xe2\x80\x931941 by\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Rady Narodowej. Odegra\xc5\x82 wa\xc5\xbcn\xc4\x85 rol\xc4\x99 w procesie utworzenia Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie. Zosta\xc5\x82 wybrany zar\xc3\xb3wno do Rady Powierniczej, jak i Komitetu Wykonawczego uniwersytetu. Gdy w 1936 roku wybuch\xc5\x82o arabskie powstanie, zaproponowa\xc5\x82 Kr\xc3\xb3lewskiej Komisji Palestyny podzia\xc5\x82 kraju na cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbcydowsk\xc4\x85 i arabsk\xc4\x85. W 1939 roku uczestniczy\xc5\x82 w Londynie w konferencji arabskich i \xc5\xbcydowskich przyw\xc3\xb3dc\xc3\xb3w. Rozmowy zako\xc5\x84czy\xc5\x82y si\xc4\x99 27 marca bez osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia porozumienia. W konsekwencji brytyjski rz\xc4\x85d opublikowa\xc5\x82 17 maja 1939 bia\xc5\x82\xc4\x85 ksi\xc4\x99g\xc4\x99, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 ograniczy\xc5\x82 wielko\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbcydowskiej imigracji i zakaza\xc5\x82 \xc5\xbbydom zakupu grunt\xc3\xb3w na wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci obszaru kraju._NEWLINE_Usyszkin zmar\xc5\x82 2 pa\xc5\xbadziernika 1941 roku w Jerozolimie. Zosta\xc5\x82 pochowany w ogrodzie botanicznym Uniwersytetu Hebrajskiego na G\xc3\xb3rze Skopus w Jerozolimie.'