b'\n_START_ARTICLE_\nEdward Gierek\n_START_SECTION_\nM\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nEdward Gierek urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w rodzinie robotniczej, we wsi Por\xc4\x85bka (dzi\xc5\x9b dzielnicy Sosnowca w Zag\xc5\x82\xc4\x99biu D\xc4\x85browskim). Rodzina Gierk\xc3\xb3w by\xc5\x82a bardzo religijna. W 1917 w wypadku w kopalni \xe2\x80\x9eKazimierz\xe2\x80\x9d zgin\xc4\x85\xc5\x82 jego ojciec Adam, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 g\xc3\xb3rnikiem. Matka, Paulina z domu Gojny (1893\xe2\x80\x931988), ponownie wysz\xc5\x82a za m\xc4\x85\xc5\xbc za Antoniego Jarosa (Gierek przybra\xc5\x82 nazwisko ojczyma na kilka lat). Gdy kilka lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Antoni Jaros zmar\xc5\x82 na gru\xc5\xbalic\xc4\x99, wdowa wysz\xc5\x82a ponownie za m\xc4\x85\xc5\xbc za W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Koziaka._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku lat 20. rodzina wyemigrowa\xc5\x82a z kraju \xe2\x80\x9eza chlebem\xe2\x80\x9d do Francji. W 1926 Gierek zacz\xc4\x85\xc5\x82 pracowa\xc4\x87 w kopalni Arenberg jako \xc5\x82adowacz. W 1929 wyjecha\xc5\x82 wraz z rodzin\xc4\x85 do Pary\xc5\xbca, a nast\xc4\x99pnie zostali skierowani do miejscowo\xc5\x9bci Belfort. Rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej trafi\xc5\x82 do po\xc5\x82o\xc5\xbconego w Alzacji Ensisheim, gdzie pracowa\xc5\x82 z ojczymem w kopalni potasu. Z powodu z\xc5\x82ego stanu zdrowia ojczyma pojecha\xc5\x82 na p\xc3\xb3\xc5\x82noc do departamentu Pas-de-Calais. Rodzina osiedli\xc5\x82a si\xc4\x99 w miejscowo\xc5\x9bci Leforest. W maju 1931 wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w zawodowych i polskiej sekcji Francuskiej Partii Komunistycznej. W 1934 zorganizowa\xc5\x82 strajk solidarno\xc5\x9bciowy ze zwalnianymi Polakami w kopalni Leforest. Za organizacj\xc4\x99 strajku zosta\xc5\x82 wysiedlony karnie do Polski. W listopadzie tego samego roku zosta\xc5\x82 powo\xc5\x82any do s\xc5\x82u\xc5\xbcby wojskowej. S\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 w 1 Pu\xc5\x82ku Artylerii Motorowej. W 1936 po zmianie stanu cywilnego i zako\xc5\x84czeniu s\xc5\x82u\xc5\xbcby wojskowej wyemigrowa\xc5\x82 do Belgii. W Belgii ponownie dzia\xc5\x82a\xc5\x82 w partii komunistycznej. Pracowa\xc5\x82 tam w kopalni w\xc4\x99gla kamiennego w Eisden w Limburgii._NEWLINE_W Belgii nauczy\xc5\x82 si\xc4\x99 p\xc5\x82ynnie m\xc3\xb3wi\xc4\x87 po francusku i w mniejszym stopniu po flamandzku, co p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wykorzystywa\xc5\x82, jako przyw\xc3\xb3dca kraju, do osobistych kontakt\xc3\xb3w z zachodnimi przyw\xc3\xb3dcami. Od 1943 dzia\xc5\x82a\xc5\x82 w belgijskim ruchu oporu, w tzw. Witte Brigade. Edward Gierek pe\xc5\x82ni\xc5\x82 te\xc5\xbc w Belgii funkcj\xc4\x99 przewodnicz\xc4\x85cego Rady Narodowej Polak\xc3\xb3w i Zwi\xc4\x85zku Patriot\xc3\xb3w Polskich.\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tek kariery politycznej\n_START_PARAGRAPH_\nW pa\xc5\xbadzierniku 1946 zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem jedenastoosobowego komitetu Polskiej Partii Robotniczej w Belgii. W 1948 wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Polski (rok wcze\xc5\x9bniej do kraju przyjecha\xc5\x82a jego \xc5\xbcona i synowie). W tym samym roku zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem PPR w Polsce. Latem 1949 przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 z Zag\xc3\xb3rza do Katowic na osiedle dla funkcjonariuszy Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Nast\xc4\x99pnie zosta\xc5\x82 skierowany do Centralnej Szko\xc5\x82y Partyjnej w \xc5\x81odzi. W 1952 zosta\xc5\x82 po raz pierwszy wybrany na pos\xc5\x82a na Sejm PRL, mandat pe\xc5\x82ni\xc5\x82 w I, II, III, IV, V, VI, VII i VIII kadencji (do dnia 19 grudnia 1980, kiedy to zrzek\xc5\x82 si\xc4\x99 mandatu). W latach 1949\xe2\x80\x931954 by\xc5\x82 sekretarzem Komitetu Wojew\xc3\xb3dzkiego PZPR w Katowicach. W 1954 zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Komitetu Centralnego PZPR. Nast\xc4\x99pnie obj\xc4\x85\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 kierownika Wydzia\xc5\x82u Przemys\xc5\x82u Ci\xc4\x99\xc5\xbckiego KC PZPR. Stan\xc4\x85\xc5\x82 na czele komisji badaj\xc4\x85cej przyczyny, przebieg i charakter wydarze\xc5\x84 w Poznaniu, w czerwcu 1956. W latach 1956\xe2\x80\x931970 sprawowa\xc5\x82 wiele, coraz wa\xc5\xbcniejszych, funkcji partyjnych: by\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Biura Politycznego KC PZPR oraz od 1957, I sekretarzem KW PZPR w wojew\xc3\xb3dztwie katowickim, kt\xc3\xb3re nazywano gierkowym \xe2\x80\x9eksi\xc4\x99stwem udzielnym\xe2\x80\x9d. Skupi\xc5\x82 tam wok\xc3\xb3\xc5\x82 siebie grup\xc4\x99 dzia\xc5\x82aczy partyjnych. W latach pi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych zwi\xc4\x85zany z \xe2\x80\x9efrakcj\xc4\x85\xe2\x80\x9d pu\xc5\x82awian. Ju\xc5\xbc na pocz\xc4\x85tku lat 60. typowany jako jeden z mo\xc5\xbcliwych nast\xc4\x99pc\xc3\xb3w W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Gomu\xc5\x82ki na stanowisku I sekretarza KC PZPR.\n_START_SECTION_\nI sekretarz KC PZPR\n_START_PARAGRAPH_\nPod koniec lat sze\xc5\x9b\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych wyr\xc3\xb3s\xc5\x82 na naturalnego przyw\xc3\xb3dc\xc4\x99 partii i po krwawo st\xc5\x82umionym wyst\xc4\x85pieniu robotnik\xc3\xb3w w grudniu 1970 zast\xc4\x85pi\xc5\x82 skompromitowanego W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Gomu\xc5\x82k\xc4\x99 na stanowisku I sekretarza KC PZPR, z poparciem Piotra Jaroszewicza, W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Kruczka i J\xc3\xb3zefa Tejchmy. 20 grudnia 1970 zosta\xc5\x82 wybrany na funkcj\xc4\x99 I sekretarza KC (szefa) PZPR. Do zmiany na szczytach w\xc5\x82adzy w PRL dosz\xc5\x82o wskutek zakulisowych rozgrywek w PZPR oraz dzia\xc5\x82a\xc5\x84 podj\xc4\x99tych przez w\xc5\x82adze Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego, kt\xc3\xb3re widzia\xc5\x82y w osobie Gierka nast\xc4\x99pc\xc4\x99 niezbyt lubianego przez Komunistyczn\xc4\x85 Parti\xc4\x99 Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Gomu\xc5\x82ki. W wielu kr\xc4\x99gach politycznych uznawano Edwarda Gierka za robotniczego populist\xc4\x99, ale poniewa\xc5\xbc zna\xc5\x82 j\xc4\x99zyk francuski i przebywa\xc5\x82 przez pewien czas we Francji i w Belgii, to zyska\xc5\x82 sympati\xc4\x99 prasy zachodniej, rozbudzaj\xc4\x85c tym samym nadzieje spo\xc5\x82eczne na zmian\xc4\x99 polityki spo\xc5\x82eczno-gospodarczej PZPR. W marcu 1976 wybrany na cz\xc5\x82onka Rady Pa\xc5\x84stwa._NEWLINE_5 stycznia 1971 Edward Gierek odby\xc5\x82 pierwsz\xc4\x85 wizyt\xc4\x99 w Moskwie. Kierownictwo radzieckie wyrazi\xc5\x82o oczekiwania skierowane do nowych w\xc5\x82adz PZPR, \xc5\xbce Polska zmieni struktur\xc4\x99 w\xc5\x82asno\xc5\x9bci rolnej w kraju w kierunku upa\xc5\x84stwowienia ziemi, zaostrzy polityk\xc4\x99 wobec Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a katolickiego, wyeliminuje wp\xc5\x82ywy niemarksistowskie w naukach spo\xc5\x82ecznych oraz zacie\xc5\x9bni powi\xc4\x85zania gospodarcze z krajami socjalistycznym._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku 1971 zas\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 wiecowym zawo\xc5\x82aniem: No to jak, towarzysze, pomo\xc5\xbcecie?, podczas kt\xc3\xb3rego sala odpowiedzia\xc5\x82a s\xc5\x82abymi brawami. Zmiana na stanowisku I sekretarza PZPR, kt\xc3\xb3rym zosta\xc5\x82 Edward Gierek, mia\xc5\x82a dopom\xc3\xb3c ekipie w\xc5\x82adzy w uspokojeniu wrogich im w\xc3\xb3wczas nastroj\xc3\xb3w spo\xc5\x82ecznych i do z\xc5\x82agodzenia napi\xc4\x99tej sytuacji w kraju. Propaganda PRL w celu zapewnienia nowej ekipie zaufania spo\xc5\x82ecznego, podkre\xc5\x9bla\xc5\x82a nieustannie odmienno\xc5\x9b\xc4\x87 nowej w\xc5\x82adzy od poprzedniej, skupionej wok\xc3\xb3\xc5\x82 W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Gomu\xc5\x82ki. Edward Gierek, je\xc5\xbcd\xc5\xbc\xc4\x85c do fabryk i rozmawiaj\xc4\x85c z robotnikami, chcia\xc5\x82 zerwa\xc4\x87 ze schematami poprzednich ekip, zakaza\xc5\x82 tak\xc5\xbce wieszania przedstawiaj\xc4\x85cych go portret\xc3\xb3w w urz\xc4\x99dach i szko\xc5\x82ach. Deklaracje poprawy sytuacji robotnik\xc3\xb3w okaza\xc5\x82y si\xc4\x99 jednak niesatysfakcjonuj\xc4\x85ce, bowiem ju\xc5\xbc 22 stycznia 1971 wybuch\xc5\x82 kolejny strajk w Stoczni Szczeci\xc5\x84skiej \xe2\x80\x93 bezpo\xc5\x9brednim powodem strajku by\xc5\x82a informacja o podj\xc4\x99ciu przez stoczniowc\xc3\xb3w z wydzia\xc5\x82u Rurowni nowych zobowi\xc4\x85za\xc5\x84 produkcyjnych. By\xc5\x82 to efekt polityki wymuszonego zaci\xc4\x85gania zobowi\xc4\x85za\xc5\x84 do ponadnormatywnego czasu pracy. Do strajk\xc3\xb3w w Szczecinie przy\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82y si\xc4\x99 kolejne 23 zak\xc5\x82ady pracy w tym mie\xc5\x9bcie, a 10 lutego 1971 wybuch\xc5\x82 nowy strajk w \xc5\x81odzi, w Zak\xc5\x82adach Przemys\xc5\x82u Bawe\xc5\x82nianego im. Marchlewskiego. Mimo podj\xc4\x99tych negocjacji strajk rozszerza\xc5\x82 si\xc4\x99 i 15 lutego obj\xc4\x85\xc5\x82 kolejne 32 zak\xc5\x82ady zatrudniaj\xc4\x85ce ponad 100 tysi\xc4\x99cy robotnik\xc3\xb3w. W efekcie w\xc5\x82adze musia\xc5\x82y przywr\xc3\xb3ci\xc4\x87 m.in. ceny mi\xc4\x99sa sprzed 13 grudnia 1970.\n_START_SECTION_\nPolityka ekonomiczna\n_START_PARAGRAPH_\nW latach siedemdziesi\xc4\x85tych zaci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 na Zachodzie kredyty na rozw\xc3\xb3j kraju. Nast\xc4\x85pi\xc5\x82o znaczne przyspieszenie rozwoju gospodarczego. Rozpocz\xc4\x99to zwi\xc4\x99kszanie wydatk\xc3\xb3w konsumpcyjnych z oko\xc5\x82o 25% PKB do prawie 40%, co da\xc5\x82o popraw\xc4\x99 stopy \xc5\xbcyciowej obywateli, jednak bardzo trudn\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej do utrzymania. Jednym z pierwszych posuni\xc4\x99\xc4\x87 Edwarda Gierka, maj\xc4\x85cych na celu m.in. wyciszenie z\xc5\x82ych nastroj\xc3\xb3w spo\xc5\x82ecznych, by\xc5\x82o podwy\xc5\xbcszenie 30 grudnia 1970 najni\xc5\xbcszych pensji, emerytur i zasi\xc5\x82k\xc3\xb3w rodzinnych. Podwy\xc5\xbcszono r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc, za pomoc\xc4\x85 systemu premii za godziny nadliczbowe, poziom wynagrodze\xc5\x84, kt\xc3\xb3ry \xc5\x9brednio wzr\xc3\xb3s\xc5\x82 o 5%. Zapowiedziano tak\xc5\xbce zamro\xc5\xbcenie cen \xc5\xbcywno\xc5\x9bci na 2 nast\xc4\x99pne lata._NEWLINE_W latach 70. nast\xc4\x85pi\xc5\x82 szybki rozw\xc3\xb3j przemys\xc5\x82u i budownictwa. Budowano do 300 tys. mieszka\xc5\x84 rocznie. Wielk\xc4\x85 rol\xc4\x99 odegra\xc5\x82o tu budownictwo \xc5\xbcelbetowe z prefabrykat\xc3\xb3w, oparte na technologii tzw. \xe2\x80\x9ewielkiej p\xc5\x82yty\xe2\x80\x9d. W\xc5\x82adzom jednak nie do ko\xc5\x84ca uda\xc5\x82o si\xc4\x99 dostosowa\xc4\x87 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci produkcyjne do \xc3\xb3wczesnego wy\xc5\xbcu demograficznego, mimo i\xc5\xbc do 1975 powsta\xc5\x82o 65 fabryk dom\xc3\xb3w i zbudowano ok. 1 mln mieszka\xc5\x84, nie spowodowa\xc5\x82o to spadku liczby os\xc3\xb3b oczekuj\xc4\x85cych na mieszkania. Jednak skr\xc3\xb3ci\xc5\x82o to czas oczekiwania, kt\xc3\xb3ry w 1980 wynosi\xc5\x82 6 lat. Planowano przekroczy\xc4\x87 granic\xc4\x99 300 tys. mieszka\xc5\x84 budowanych rocznie i wybudowa\xc4\x87 ich kolejne 3\xe2\x80\x933,5, aby w 1990 czas oczekiwania wynosi\xc5\x82 4 lata. Unowocze\xc5\x9bniono sie\xc4\x87 dr\xc3\xb3g krajowych, prowadz\xc4\x85c obwodnice wok\xc3\xb3\xc5\x82 miast oraz buduj\xc4\x85c dwujezdniowe drogi wylotowe i wiadukty nad liniami kolejowymi. Zacz\xc4\x99to budowa\xc4\x87 pierwsze autostrady (zobacz: olimpijka) oraz drogi szybkiego ruchu (zobacz: gierk\xc3\xb3wka). Polska sta\xc5\x82a si\xc4\x99 producentem wielu wysokiej jako\xc5\x9bci nowoczesnych produkt\xc3\xb3w przemys\xc5\x82owych o standardzie akceptowanym na Zachodzie. Polska w latach 70. sta\xc5\x82a si\xc4\x99 tak\xc5\xbce cenionym wykonawc\xc4\x85 rob\xc3\xb3t budowlanych w wielu krajach arabskich, m.in. w Iraku i Libii. Przeprowadzono pewne reformy o\xc5\x9bwiaty. Wielu inwestycji nigdy nie uko\xc5\x84czono, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z powodu \xc5\xbale skonstruowanego programu inwestycyjnego, kt\xc3\xb3ry nie bilansowa\xc5\x82 si\xc4\x99, co spowodowa\xc5\x82o zbyt du\xc5\xbce dysproporcje w ca\xc5\x82ej gospodarce, doprowadzaj\xc4\x85c przede wszystkim do kryzysu energetycznego i transportowego, zwi\xc4\x85zanego z brakiem rozbudowy infrastruktury kolejowej (najwi\xc4\x99ksze \xc5\x9brodki przeznaczono na drogi krajowe)._NEWLINE_W 1971 r. PZPR i Zjednoczone Stronnictwo Ludowe przyj\xc4\x99\xc5\x82y wsp\xc3\xb3lne, nowe wytyczne polityki rolnej. Zak\xc5\x82ada\xc5\x82y one m.in. wprowadzenie systemu powszechnej opieki zdrowotnej na wsi zbli\xc5\xbconej do tej w miastach, zapewnienie cen skupu produkt\xc3\xb3w rolnych na poziomie op\xc5\x82acalnym z punktu widzenia rolnik\xc3\xb3w, zniesienie systemu obowi\xc4\x85zkowych dostaw produkt\xc3\xb3w rolnych na rzecz kontraktacji oraz rozlu\xc5\xbanienie przepis\xc3\xb3w o normach obszarowych gospodarstw rolnych (odej\xc5\x9bcie od zasady niemo\xc5\xbcno\xc5\x9bci sprzeda\xc5\xbcy ziemi pa\xc5\x84stwowej w r\xc4\x99ce prywatne). Jednocze\xc5\x9bnie wprowadzono emerytury dla rolnik\xc3\xb3w bez nast\xc4\x99pc\xc3\xb3w na gospodarstwach. Postanowiono odej\xc5\x9b\xc4\x87 od systemu reglamentacji w\xc4\x99gla i pasz dla rolnik\xc3\xb3w indywidualnych. Tym samym stworzono model polityki rolnej ca\xc5\x82kowicie odbiegaj\xc4\x85cy od modeli przyj\xc4\x99tych w innych krajach Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej._NEWLINE_W istotny spos\xc3\xb3b zwi\xc4\x99kszono nak\xc5\x82ady na przemys\xc5\x82 spo\xc5\xbcywczy (cukrownia w \xc5\x81apach, zamra\xc5\xbcalnia owoc\xc3\xb3w w P\xc5\x82o\xc5\x84sku, budowa nowoczesnych zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w mi\xc4\x99snych przy pomocy wykonawc\xc3\xb3w ze Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych i Niemiec Zachodnich, proszkownia mleka przy pomocy W\xc5\x82och, rozbudowa zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w \xe2\x80\x9eUrsus\xe2\x80\x9d w celu produkcji ci\xc4\x85gnika na licencji \xe2\x80\x9eFergussona\xe2\x80\x9d, czy te\xc5\xbc wielki kompleks chemiczny w Policach, produkuj\xc4\x85cy m.in. nawozy budowany przez firmy francuskie). Opracowano program specjalizacji w rolnictwie (dogodna polityka kredytowa, ulgi podatkowe, pierwsze\xc5\x84stwo w nabywaniu ziemi oraz wsparcie doradcze dla gospodarstw). W sadownictwie odniesiono wielkie sukcesy dzi\xc4\x99ki nowym technikom upraw promowanym przez Instytut Sadownictwa w Skierniewicach. Stworzono od podstaw fermow\xc4\x85 hodowl\xc4\x99 drobiu._NEWLINE_Efektem polityki rolnej by\xc5\x82 istotny post\xc4\x99p w rolnictwie w pierwszej po\xc5\x82owie lat siedemdziesi\xc4\x85tych. W latach 1971\xe2\x80\x931975 produkcja rolna wzros\xc5\x82a o 22 procent (produkcja zwierz\xc4\x99ca zwi\xc4\x99ksza\xc5\x82a si\xc4\x99 corocznie o 7,8 procent, pog\xc5\x82owie trzody chlewnej zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82o si\xc4\x99 o 60 procent, skup wieprzowiny zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82 si\xc4\x99 o 80 procent, a wo\xc5\x82owiny o 50 procent, skup mleka o 52 procent, prawie dwukrotnie zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82a si\xc4\x99 produkcja drobiu). Liczba ci\xc4\x85gnik\xc3\xb3w w rolnictwie podwoi\xc5\x82a si\xc4\x99. Zu\xc5\xbcycie nawoz\xc3\xb3w sztucznych wzros\xc5\x82o o 43 procent._NEWLINE_Jednocze\xc5\x9bnie nast\xc4\x85pi\xc5\x82o ca\xc5\x82kowite oderwanie cen detalicznych \xc5\xbcywno\xc5\x9bci od koszt\xc3\xb3w produkcji. Sta\xc5\x82e i niskie ceny \xc5\xbcywno\xc5\x9bci oraz relatywnie szybki wzrost dochod\xc3\xb3w ludno\xc5\x9bci spowodowa\xc5\x82y powstanie rynku producenta i wzrost dotacji bud\xc5\xbcetowych do produkcji rolnej w miar\xc4\x99 jej intensywnego wzrastania._NEWLINE_Za\xc5\x82amanie wzrostu produkcji rolnej nast\xc4\x85pi\xc5\x82o w 1975 r., przy wci\xc4\x85\xc5\xbc wzrastaj\xc4\x85cych potrzebach konsumpcyjnych. Zacz\xc4\x99to ogranicza\xc4\x87 eksport produkt\xc3\xb3w rolnych, by nasyci\xc4\x87 rynek wewn\xc4\x99trzny, co spowodowa\xc5\x82o zmniejszenie nak\xc5\x82ad\xc3\xb3w na unowocze\xc5\x9bnianie rolnictwa i wzrost wydatk\xc3\xb3w dewizowych na import \xc5\xbcywno\xc5\x9bci i pasz. Dodatnie przez ca\xc5\x82y okres powojenny saldo w handlu zagranicznym \xc5\xbcywno\xc5\x9bci\xc4\x85 po raz pierwszy sta\xc5\x82o si\xc4\x99 ujemne._NEWLINE_W sierpniu 1976 rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 reglamentowanie sprzeda\xc5\xbcy cukru (wprowadzono kartki). Jednocze\xc5\x9bnie wyst\xc4\x99powa\xc5\x82y coraz wi\xc4\x99ksze problemy z zakupem innych towar\xc3\xb3w, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie mi\xc4\x99sa i jego przetwor\xc3\xb3w. Jednak propaganda sukcesu nie pozwala\xc5\x82a \xc3\xb3wczesnym w\xc5\x82adzom na jak\xc4\x85kolwiek korekt\xc4\x99 linii rozwojowej gospodarki \xe2\x80\x93 pocz\xc4\x85wszy od 1976 nast\xc4\x85pi\xc5\x82 stopniowo upadek polityki wzrostu gospodarczego ekipy Edwarda Gierka, opartej w du\xc5\xbcym stopniu na systemie po\xc5\xbcyczek zagranicznych, kt\xc3\xb3re ros\xc5\x82y w lawinowym tempie. W 1970 zad\xc5\x82u\xc5\xbcenie zagraniczne by\xc5\x82o minimalne, pod koniec 1971 wynios\xc5\x82o 1,2 mld, w 1975 osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82o ju\xc5\xbc 8,4 mld dolar\xc3\xb3w ameryka\xc5\x84skich, w 1977 14,9 mld, aby w 1979 przekroczy\xc4\x87 kwot\xc4\x99 23,8 miliarda. Pieni\xc4\x85dze te przeznaczono na unowocze\xc5\x9bnianie przemys\xc5\x82u, zak\xc5\x82adaj\xc4\x85c, i\xc5\xbc produkcja nowoczesnych artyku\xc5\x82\xc3\xb3w pozwoli na sprzeda\xc5\xbc ich na Zach\xc3\xb3d i sp\xc5\x82aty zaci\xc4\x85gni\xc4\x99tych kredyt\xc3\xb3w, jednak w warunkach gospodarki socjalistycznej spowodowa\xc5\x82o to przeinwestowanie sektora przemys\xc5\x82u ci\xc4\x99\xc5\xbckiego, wydobywczego i elektromaszynowego, kosztem nak\xc5\x82ad\xc3\xb3w na przemys\xc5\x82 produkuj\xc4\x85cy artyku\xc5\x82y dla ludno\xc5\x9bci, np. w\xc5\x82\xc3\xb3kienniczego i spo\xc5\xbcywczego. Gwa\xc5\x82towny wzrost zapotrzebowania na energi\xc4\x99 dla wybranych ga\xc5\x82\xc4\x99zi gospodarki, wzmocniony \xc5\x9bwiatowym kryzysem paliwowym z lat 70. XX wieku, zwi\xc4\x85zan\xc4\x85 z nim (wprowadzon\xc4\x85 przez RWPG) podwy\xc5\xbck\xc4\x85 cen ropy naftowej oraz marnotrawstwo spowodowa\xc5\x82y stopniowo pojawianie si\xc4\x99 oznak kryzysu gospodarczego. R\xc3\xb3wnolegle systematycznie ros\xc5\x82y koszty obs\xc5\x82ugi zad\xc5\x82u\xc5\xbcenia zagranicznego, co spowodowa\xc5\x82o nadmierne obci\xc4\x85\xc5\xbcenie bud\xc5\xbcetu pa\xc5\x84stwa i brak funduszy na import artyku\xc5\x82\xc3\xb3w niezb\xc4\x99dnych do kontynuacji produkcji przemys\xc5\x82owej w nowych zak\xc5\x82adach, pasz dla rolnictwa i zb\xc3\xb3\xc5\xbc \xe2\x80\x93 w efekcie nast\xc4\x85pi\xc5\x82o zak\xc5\x82\xc3\xb3cenie ci\xc4\x85g\xc5\x82o\xc5\x9bci cyklu produkcyjnego w kluczowych dla gospodarki sektorach oraz generuj\xc4\x85cych wymierne straty finansowe przestoj\xc3\xb3w w pracy fabryk, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z powodu braku surowc\xc3\xb3w, niezb\xc4\x99dnych podzespo\xc5\x82\xc3\xb3w i rosn\xc4\x85cego deficytu energii. Dodatkowym czynnikiem, kt\xc3\xb3ry wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 negatywnie na wydajno\xc5\x9b\xc4\x87 gospodarki, by\xc5\x82a zima stulecia z 1978 na 1979 rok.\n_START_SECTION_\nPolityka zagraniczna\n_START_PARAGRAPH_\nBiuro Polityczne KC PZPR rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o polityk\xc4\x99 otwarcia na \xc5\x9bwiat i rozwin\xc4\x99\xc5\x82o rozleg\xc5\x82e kontakty handlowe Polski, tak\xc5\xbce z pa\xc5\x84stwami kapitalistycznymi, jednocze\xc5\x9bnie jednak rozpocz\xc4\x99to dzia\xc5\x82ania zmierzaj\xc4\x85ce do g\xc5\x82\xc4\x99bszej wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy w sferze gospodarczej i politycznej ze Zwi\xc4\x85zkiem Radzieckim._NEWLINE_Zwolennicy polityki Edwarda Gierka twierdz\xc4\x85, i\xc5\xbc mimo, \xc5\xbce w sferze werbalnej polityka Gierka wobec ZSRR by\xc5\x82a pe\xc5\x82na znak\xc3\xb3w wiernopodda\xc5\x84czych (np. wpisanie do konstytucji \xe2\x80\x9ewieczystej przyja\xc5\xbani z ZSRR\xe2\x80\x9d w 1976, przyznanie Leonidowi Bre\xc5\xbcniewowi orderu Virtuti Militari) to w sferze fakt\xc3\xb3w Polska by\xc5\x82a wtedy bardziej ni\xc5\xbc kiedykolwiek w czasach PRL niezale\xc5\xbcna w stosunku do Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego. Mimo oficjalnych deklaracji Edwarda Gierka (np. podczas swojej pierwszej wizyty w Moskwie po obj\xc4\x99ciu funkcji I sekretarza w dniu 5 stycznia 1971 na spotkaniu z Leonidem Bre\xc5\xbcniewem w Moskwie zadeklarowa\xc5\x82, i\xc5\xbc: (...) Chcemy bardziej zacie\xc5\x9bni\xc4\x87 wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 Polski ze Zwi\xc4\x85zkiem Radzieckim. Chcemy oderwa\xc4\x87 si\xc4\x99 od niedobrych praktyk orientowania si\xc4\x99 na Zach\xc3\xb3d.) to w dziedzinie rolnictwa postawiono na znaczne u\xc5\x82atwienia w prowadzeniu dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci gospodarczej przez rolnik\xc3\xb3w indywidualnych, nast\xc4\x85pi\xc5\x82a zdecydowana poprawa relacji z ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em katolickim, modernizowano przemys\xc5\x82 w oparciu o zachodnie technologie licencyjne, nast\xc4\x85pi\xc5\x82a intensyfikacja wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy naukowej z krajami zachodnimi i rozw\xc3\xb3j z nimi stosunk\xc3\xb3w dyplomatycznych. Od po\xc5\x82owy lat siedemdziesi\xc4\x85tych krytycyzm ZSRR wzgl\xc4\x99dem ekipy Gierka narasta\xc5\x82. \xc5\xbb\xc4\x85dania dotyczy\xc5\x82y w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci zmiany polityki wzgl\xc4\x99dem sektora rolniczego i opozycji politycznej. Zwracano uwag\xc4\x99 na nadmierne zad\xc5\x82u\xc5\xbcenie na Zachodzie, kt\xc3\xb3re mo\xc5\xbce zamieni\xc4\x87 si\xc4\x99 w uzale\xc5\xbcnienie polityczne._NEWLINE_Z kolei przeciwnicy zwracaj\xc4\x85 uwag\xc4\x99, i\xc5\xbc ich zdaniem by\xc5\x82o odwrotnie, gdy\xc5\xbc polityka Edwarda Gierka w stosunku do Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego by\xc5\x82a pe\xc5\x82na uleg\xc5\x82o\xc5\x9bci. M.in. w po\xc5\x82owie dekady podj\xc4\x99to inicjatyw\xc4\x99 zmiany konstytucji PRL z 1952, kt\xc3\xb3rej jednym z element\xc3\xb3w by\xc5\x82o dodanie zapisu o \xe2\x80\x9ewiecznej przyja\xc5\xbani z ZSRR\xe2\x80\x9d (10 lutego 1976 Sejm uchwali\xc5\x82 zmiany). Pod wp\xc5\x82ywem \xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x84 radzieckich zaostrzono polityk\xc4\x99 wobec rolnictwa, zezwolono pod naciskiem Sowiet\xc3\xb3w na wybudowanie w Polsce szerokotorowej Linii Hutniczo-Siarkowej i konsultowano nieomal ka\xc5\xbcd\xc4\x85 decyzj\xc4\x99 gospodarcz\xc4\x85._NEWLINE_Edward Gierek prowadzi\xc5\x82 polityk\xc4\x99 zagraniczn\xc4\x85 bardziej otwart\xc4\x85 na kraje zachodnie, ni\xc5\xbc jego poprzednik. Zwi\xc4\x85zane by\xc5\x82o to z panuj\xc4\x85cym w\xc3\xb3wczas okresem odpr\xc4\x99\xc5\xbcenia w stosunkach mi\xc4\x99dzynarodowych. Wyrazem tego by\xc5\x82y m.in. liczne spotkania z kolejnymi ameryka\xc5\x84skimi prezydentami: Richardem Nixonem (1972), Geraldem Fordem (1975) i Jimmym Carterem. Intensywne stosunki utrzymywa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc z najwa\xc5\xbcniejszymi osobisto\xc5\x9bciami polityki zachodnioniemieckiej: niemieckim prezydentem Walterem Scheelem, kanclerzem Willy Brandtem oraz kanclerzem Helmutem Schmidtem (u tego go\xc5\x9bci\xc5\x82 na kolacji w prywatnym mieszkaniu, a Schmidt sp\xc4\x99dza\xc5\x82 wakacje w Polsce przyp\xc5\x82ywaj\xc4\x85c tu swoim jachtem). Pierwsz\xc4\x85 wizyt\xc4\x99 oficjalna na Zachodzie po obj\xc4\x99ciu w\xc5\x82adzy z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 Edward Gierek na zaproszenie \xc3\xb3wczesnego prezydenta Pompidou w Pary\xc5\xbcu. W stolicy Francji bywa\xc5\x82 z oficjalnymi wizytami kilkakrotnie nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85c przyjacielskie stosunki z \xc3\xb3wczesnym prezydentem Francji Val\xc3\xa9rym Giscardem d\xe2\x80\x99Estaingem (z kt\xc3\xb3rym Edward Gierek m\xc3\xb3g\xc5\x82 swobodnie porozumiewa\xc4\x87 si\xc4\x99 w j\xc4\x99zyku francuskim), kt\xc3\xb3ry zreszt\xc4\x85 bywa\xc5\x82 nieoficjalnie z prywatnymi wizytami w Bieszczadach, gdzie prowadzi\xc5\x82 polowania._NEWLINE_W 1972 zawarto umow\xc4\x99 z NRD o bezwizowym ruchu granicznym mi\xc4\x99dzy oboma krajami._NEWLINE_O pozycji Polski czas\xc3\xb3w Gierka na arenie mi\xc4\x99dzynarodowej \xc5\x9bwiadczy cho\xc4\x87by fakt, i\xc5\xbc po inwazji ZSRR na Afganistan w 1979 prezydent Pakistanu Zia-ul Haq sondowa\xc5\x82, czy Edward Gierek nie zgodzi\xc5\x82by si\xc4\x99 na rol\xc4\x99 mediatora w konflikcie. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Gierek by\xc5\x82 inicjatorem spotkania na szczycie Francja-ZSRR w Warszawie w Wilanowie w 1980, kt\xc3\xb3re to spotkanie mia\xc5\x82o zahamowa\xc4\x87 powracaj\xc4\x85c\xc4\x85 zimn\xc4\x85 wojn\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy Wschodem a Zachodem._NEWLINE_Polska sta\xc5\x82a si\xc4\x99 krajem tranzytowym dla arabskich grup terrorystycznych, takich jak Hezbollah czy Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny, kt\xc3\xb3re za po\xc5\x9brednictwem Polski transferowa\xc5\x82y bro\xc5\x84 lub wykorzystywa\xc5\x82y j\xc4\x85 jako baz\xc4\x99 dla swoich przyw\xc3\xb3dc\xc3\xb3w. W Polsce w latach 80. przebywali Ilich Ram\xc3\xadrez S\xc3\xa1nchez, Abu Abbas oraz wsp\xc3\xb3\xc5\x82autorzy masakry w Monachium sprzed o\xc5\x9bmiu lat \xe2\x80\x93 Abu Nidal (do 1987) i Abu Daoud (na kt\xc3\xb3rego w 1981 dokonano w Warszawie nieudanego zamachu).\n_START_SECTION_\nStosunki z Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em katolickim\n_START_PARAGRAPH_\nEdward Gierek i jego ekipa d\xc4\x85\xc5\xbcyli do normalizacji stosunk\xc3\xb3w z Watykanem i Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em katolickim w Polsce._NEWLINE_W 1974 roku ustanowiono sta\xc5\x82e kontakty robocze mi\xc4\x99dzy PRL a Watykanem. W 1976 premier Piotr Jaroszewicz (zapewne po uzgodnieniu z Edwardem Gierkiem) z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 \xc5\xbcyczenia urodzinowe (75. rocznica) prymasowi Stefanowi Wyszy\xc5\x84skiemu. Edward Gierek dwukrotnie spotyka\xc5\x82 si\xc4\x99 z prymasem Wyszy\xc5\x84skim (w 1977 i 1979). 1 grudnia 1977 Edward Gierek jako pierwszy przyw\xc3\xb3dca komunistyczny spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 z papie\xc5\xbcem, kt\xc3\xb3rym by\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas Pawe\xc5\x82 VI (na pro\xc5\x9bb\xc4\x99 Gierka papie\xc5\xbc przekaza\xc5\x82 mu r\xc3\xb3\xc5\xbcaniec dla jego matki \xe2\x80\x93 osoby wierz\xc4\x85cej). Polska delegacja z przewodnicz\xc4\x85cym Rady Pa\xc5\x84stwa prof. Henrykiem Jab\xc5\x82o\xc5\x84skim wzi\xc4\x99\xc5\x82a udzia\xc5\x82 w inauguracji pontyfikatu papie\xc5\xbca Jana Paw\xc5\x82a II w 1978. Po wyborze Karola Wojty\xc5\x82y na papie\xc5\xbca w\xc5\x82adze postanowi\xc5\x82y skierowa\xc4\x87 do niego depesz\xc4\x99 gratulacyjna podpisan\xc4\x85 nie tylko przez tytularn\xc4\x85 g\xc5\x82ow\xc4\x99 pa\xc5\x84stwa \xe2\x80\x93 przewodnicz\xc4\x85cego Rady Pa\xc5\x84stwa \xe2\x80\x93 co by\xc5\x82o zgodne z protoko\xc5\x82em dyplomatycznym, ale i przez I sekretarza KC PZPR. Oficjalnie w\xc5\x82adze wyra\xc5\xbca\xc5\x82y rado\xc5\x9b\xc4\x87 z wyboru Jana Paw\xc5\x82a II, ale cz\xc5\x82onkowie w\xc5\x82adz partyjnych przyj\xc4\x99li ten fakt z przygn\xc4\x99bieniem. Towarzysze, mamy problem \xe2\x80\x93 stwierdzi\xc5\x82 Gierek, otwieraj\xc4\x85c pierwsze po wyborze papie\xc5\xbca posiedzenie Biura Politycznego. Wizyta Jana Paw\xc5\x82a II w ojczy\xc5\xbanie w 1979 by\xc5\x82a pierwszym pobytem g\xc5\x82owy Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a katolickiego w kraju tzw. bloku socjalistycznego. Podczas tej pielgrzymki dosz\xc5\x82o do spotkania polskiej delegacji z Edwardem Gierkiem na czele z papie\xc5\xbcem Janem Paw\xc5\x82em II._NEWLINE_Jednocze\xc5\x9bnie znacznie rozbudowywano Departament IV Ministerstwa Spraw Wewn\xc4\x99trznych, zajmuj\xc4\x85cy si\xc4\x99 infiltrowaniem Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a, nie zaprzestano tak\xc5\xbce mniejszych lub wi\xc4\x99kszych szykan wobec duchowie\xc5\x84stwa, prowadzono polityk\xc4\x99 ograniczania wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a.\n_START_SECTION_\nStosunek do opozycji politycznej\n_START_PARAGRAPH_\nZmiana podzia\xc5\x82u administracyjnego kraju w 1975 r. (wprowadzaj\xc4\x85ca 49 wojew\xc3\xb3dztw) spowodowa\xc5\x82a \xe2\x80\x93 opr\xc3\xb3cz zamierzonego os\xc5\x82abienia konkurencji dla Edwarda Gierka wewn\xc4\x85trz PZPR \xe2\x80\x93 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc os\xc5\x82abienie jej struktur terenowych, zw\xc5\x82aszcza gminnych organizacji partyjnych, zast\xc4\x99puj\xc4\x85cych organizacje powiatowe. Otworzy\xc5\x82o to w terenie pole dla dzia\xc5\x82ania organizacji opozycyjnych i protest\xc3\xb3w spo\xc5\x82ecznych, kt\xc3\xb3rym nie by\xc5\x82y w stanie nale\xc5\xbcycie przeciwstawi\xc4\x87 si\xc4\x99 nieokrzep\xc5\x82e w pe\xc5\x82ni struktury gminne PZPR. 24 czerwca 1976, na skutek pogarszaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 sytuacji ekonomicznej kraju, Komitet Centralny PZPR wprowadzi\xc5\x82 regulacje cen. Podwy\xc5\xbcki obj\xc4\x99\xc5\x82y wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 produkt\xc3\xb3w \xc5\xbcywno\xc5\x9bciowych i wywo\xc5\x82a\xc5\x82y niezadowolenie, a w Radomiu i Ursusie dosz\xc5\x82o do zamieszek w czasie kt\xc3\xb3rych zatrzymano ponad 600 os\xc3\xb3b, z kt\xc3\xb3rych 72 skazano na kary wi\xc4\x99zienia, a dalszych 1000 wyrzucono z pracy, brutalne represjonowanie uczestnik\xc3\xb3w (\xc5\x9bcie\xc5\xbcki zdrowia, wyrzucanie z pracy), spowodowa\xc5\x82o powstanie opozycji demokratycznej. Wtedy to powsta\xc5\x82y: Komitet Obrony Robotnik\xc3\xb3w, Ruch Obrony Praw Cz\xc5\x82owieka i Obywatela, Komitet Samoobrony Spo\xc5\x82ecznej \xe2\x80\x9eKOR\xe2\x80\x9d i Wolne Zwi\xc4\x85zki Zawodowe Wybrze\xc5\xbca.\n_START_SECTION_\nPolityka kulturalna\n_START_PARAGRAPH_\nDekada lat 70. w Polsce to r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc niekwestionowany rozw\xc3\xb3j polskiej kultury, nauki i sportu, na kt\xc3\xb3re pa\xc5\x84stwo przeznacza\xc5\x82o wysokie nak\xc5\x82ady.\n_START_SECTION_\nOdsuni\xc4\x99cie od rz\xc4\x85d\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nUpadek Edwarda Gierka by\xc5\x82 zwi\xc4\x85zany z fal\xc4\x85 strajk\xc3\xb3w w lipcu/sierpniu 1980 i powstaniem Niezale\xc5\xbcnego Samorz\xc4\x85dnego Zwi\xc4\x85zku Zawodowego \xe2\x80\x9eSolidarno\xc5\x9b\xc4\x87\xe2\x80\x9d. Jeszcze przed podpisaniem porozumie\xc5\x84 sierpniowych oficjalne komunikaty prasowe podawa\xc5\x82y, \xc5\xbce Edward Gierek przekaza\xc5\x82 tymczasowo w\xc5\x82adz\xc4\x99 Stanis\xc5\x82awowi Kani ze wzgl\xc4\x99du na chorob\xc4\x99 serca i konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 hospitalizacji. 5 wrze\xc5\x9bnia trafi\xc5\x82 do kliniki w Aninie z objawami zawa\xc5\x82u. 6 wrze\xc5\x9bnia 1980, na VI Plenum PZPR, formalnie zdecydowano o odebraniu Edwardowi Gierkowi stanowiska I Sekretarza KC PZPR i wybrano w jego miejsce Stanis\xc5\x82awa Kani\xc4\x99. Na posiedzeniu KC PZPR obraduj\xc4\x85cym w dniach 1\xe2\x80\x932 grudnia tego samego roku zosta\xc5\x82 razem z Piotrem Jaroszewiczem usuni\xc4\x99ty z Komitetu Centralnego. 19 grudnia zosta\xc5\x82 usuni\xc4\x99ty z Rady Pa\xc5\x84stwa i zrzek\xc5\x82 si\xc4\x99 mandatu pos\xc5\x82a. 18 maja 1981 stan\xc4\x85\xc5\x82 przed powo\xc5\x82an\xc4\x85 przez PZPR komisj\xc4\x85 Grabskiego (powo\xc5\x82an\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie do zbadania sprawy nadu\xc5\xbcy\xc4\x87 wysokich funkcjonariuszy partyjnych PZPR, zwi\xc4\x85zanych z nieprawid\xc5\x82owym wykorzystaniem po\xc5\xbcyczek zagranicznych z lat 70.). Raport komisji Tadeusza Grabskiego zosta\xc5\x82 og\xc5\x82oszony w lipcu 1981 na IX Zje\xc5\xbadzie PZPR (upubliczni\xc5\x82 go dopiero w 1985 emigracyjny Instytut Literacki w Pary\xc5\xbcu). Mimo \xc5\xbce tw\xc3\xb3rcy raportu nie wnioskowali o usuni\xc4\x99cie Edwarda Gierka z PZPR, delegaci na zjazd podj\xc4\x99li tak\xc4\x85 uchwa\xc5\x82\xc4\x99, co by\xc5\x82o ewenementem na skal\xc4\x99 ca\xc5\x82ego bloku wschodniego._NEWLINE_W stanie wojennym na polecenie genera\xc5\x82a Wojciecha Jaruzelskiego zosta\xc5\x82 zatrzymany przez funkcjonariuszy Biura Ochrony Rz\xc4\x85du i milicjant\xc3\xb3w w swoim domu w Ustroniu. By\xc5\x82 internowany w o\xc5\x9brodku w G\xc5\x82\xc4\x99bokiem ko\xc5\x82o Koszalina, gdzie zosta\xc5\x82 przetransportowany \xc5\x9bmig\xc5\x82owcem. 6 stycznia 1982 prokuratura generalna wyda\xc5\x82a komunikat o prowadzeniu 218 post\xc4\x99powa\xc5\x84 karnych przeciwko by\xc5\x82ym cz\xc5\x82onkom kierownictwa PZPR. Zosta\xc5\x82 zwolniony z internowania w grudniu 1982 i zosta\xc5\x82 otoczony sta\xc5\x82\xc4\x85 obserwacj\xc4\x85. Specjalna komisja partyjna PZPR oskar\xc5\xbcy\xc5\x82a go o przyw\xc5\x82aszczenie domu i dzia\xc5\x82ki w Katowicach przy ul. R\xc3\xb3\xc5\xbcyckiego 16 o warto\xc5\x9bci 26,5 mln z\xc5\x82. Tocz\xc4\x85ce si\xc4\x99 do lutego 1984 post\xc4\x99powanie karne w sprawie domu w Katowicach i Ustroniu ocenia\xc5\x82 w Prokuraturze Generalnej specjalny zesp\xc3\xb3\xc5\x82, kt\xc3\xb3ry stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce albo brakuje dowod\xc3\xb3w winy, albo brak jest przes\xc5\x82anek do stwierdzenia przest\xc4\x99pstwa, a zast\xc4\x99pca prokuratora generalnego J\xc3\xb3zef \xc5\xbbyta stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce zasugeruje prokuratorowi generalnemu zastosowanie w tym przypadku amnestii.\n_START_SECTION_\nPoza polityk\xc4\x85\n_START_PARAGRAPH_\nLata osiemdziesi\xc4\x85te sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 w gronie rodzinnym. Pogarsza\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce jego stan zdrowia, ujawni\xc5\x82a si\xc4\x99 nabyta pylica. Utrzymywa\xc5\x82 bliskie kontakty z by\xc5\x82ym kanclerzem Niemiec Helmutem Schmidtem, kt\xc3\xb3ry odwiedzi\xc5\x82 go prywatnie podczas pobytu w Polsce w latach osiemdziesi\xc4\x85tych. W listopadzie 1989 udzieli\xc5\x82 Januszowi Rolickiemu wywiadu, na podstawie kt\xc3\xb3rego powsta\xc5\x82a pierwsza ksi\xc4\x85\xc5\xbcka Edward Gierek. Przerwana dekada (wywiad rzeka). W tym samym roku ukaza\xc5\x82y si\xc4\x99 Edward Gierek: replika oraz Smak \xc5\xbcycia.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie prywatne\n_START_PARAGRAPH_\nOdebrano mu polsk\xc4\x85 emerytur\xc4\x99, do ko\xc5\x84ca \xc5\xbcycia pobiera\xc5\x82 rent\xc4\x99 z Francji i emerytur\xc4\x99 z Belgii. Ostatnie lata Edward Gierek sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 w swoim domu w Ustroniu przy ul. Zielonej, gdzie cz\xc4\x99sto spotyka\xc5\x82 si\xc4\x99 z Januszem Rolickim \xe2\x80\x93 g\xc5\x82\xc3\xb3wnym obro\xc5\x84c\xc4\x85 jego postaci przed krytyk\xc4\x85 ugrupowa\xc5\x84 postsolidarno\xc5\x9bciowych._NEWLINE_Edward Gierek zmar\xc5\x82 w Szpitalu \xc5\x9al\xc4\x85skim w Cieszynie na pylic\xc4\x99 p\xc5\x82uc, wi\xc4\x85zan\xc4\x85 z jego prac\xc4\x85 w g\xc3\xb3rnictwie w m\xc5\x82odo\xc5\x9bci. 3 sierpnia 2001 zosta\xc5\x82 pochowany na katolickim cmentarzu w Sosnowcu \xc5\x9aroduli. W pogrzebie Edwarda Gierka wzi\xc4\x99\xc5\x82o udzia\xc5\x82 oko\xc5\x82o 10 tysi\xc4\x99cy os\xc3\xb3b. Zgodnie z jego \xc5\xbcyczeniem pogrzeb mia\xc5\x82 charakter \xc5\x9bwiecki. W pogrzebie uczestniczyli trzej byli premierzy: Edward Babiuch, Zbigniew Messner oraz Mieczys\xc5\x82aw Rakowski, g\xc3\xb3rnicy, a tak\xc5\xbce cz\xc5\x82onkowie Zwi\xc4\x85zku Komunist\xc3\xb3w Polskich \xe2\x80\x9eProletariat\xe2\x80\x9d oraz przewodnicz\xc4\x85cy Unii Pracy Marek Pol. Z powod\xc3\xb3w politycznych na pogrzebie nie pojawili si\xc4\x99 prezydent Aleksander Kwa\xc5\x9bniewski oraz premier Jerzy Buzek. Zabrak\xc5\x82o tak\xc5\xbce lidera Sojuszu Lewicy Demokratycznej, Leszka Millera. W kwietniu 2007, w tym samym grobie, zosta\xc5\x82a pochowana \xc5\xbcona Edwarda Gierka, Stanis\xc5\x82awa._NEWLINE_Najstarszy syn Edwarda Gierka, Adam (ur. 1938), by\xc5\x82 od pa\xc5\xbadziernika 2001 do czerwca 2004 senatorem V kadencji, a nast\xc4\x99pnie zosta\xc5\x82 pos\xc5\x82em do Parlamentu Europejskiego. Podczas sprawowania mandatu senatora przyst\xc4\x85pi\xc5\x82 do Unii Pracy, kt\xc3\xb3rej w latach 2010\xe2\x80\x932013 by\xc5\x82 wiceprzewodnicz\xc4\x85cym._NEWLINE_Edward i Stanis\xc5\x82awa Gierkowie mieli jeszcze dw\xc3\xb3ch syn\xc3\xb3w: Zygmunta (ur. 1940, zmar\xc5\x82 w wieku niemowl\xc4\x99cym) i Jerzego (1942\xe2\x80\x932016).\n_START_SECTION_\nOcena rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Edwarda Gierka\n_START_PARAGRAPH_\nWed\xc5\x82ug bada\xc5\x84 Centrum Badania Opinii Spo\xc5\x82ecznej z 2001 przeprowadzonych po \xc5\x9bmierci Edwarda Gierka 50% respondent\xc3\xb3w oceni\xc5\x82o pozytywnie jego dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87. Natomiast wed\xc5\x82ug sonda\xc5\xbcu przeprowadzonego na zlecenie \xe2\x80\x9eGazety Wyborczej\xe2\x80\x9d, Radia Zet i TVN w 2004 46% respondent\xc3\xb3w wskaza\xc5\x82o Edwarda Gierka jako osob\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra zrobi\xc5\x82a najwi\xc4\x99cej dla Polski w\xc5\x9br\xc3\xb3d przyw\xc3\xb3dc\xc3\xb3w powojennych._NEWLINE_Krytycy podkre\xc5\x9blaj\xc4\x85, i\xc5\xbc mimo niew\xc4\x85tpliwych osi\xc4\x85gni\xc4\x99\xc4\x87 ekipy Edwarda Gierka, polityka ratowania gospodarki przez zaci\xc4\x85ganie kredyt\xc3\xb3w na Zachodzie mog\xc5\x82a by\xc4\x87 prowadzona za przyzwoleniem Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego. Kredyty zosta\xc5\x82y ostatecznie sp\xc5\x82acone 29 pa\xc5\xbadziernika 2012 ostatni\xc4\x85 rat\xc4\x85 dla Klubu Londy\xc5\x84skiego w wysoko\xc5\x9bci 297 milion\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w. Obecnie Polska sp\xc5\x82aca d\xc5\x82ugi zaci\xc4\x85gni\xc4\x99te w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym okresie, a tak\xc5\xbce w latach transformacji ustrojowej do czas\xc3\xb3w obecnych._NEWLINE_Zwolennicy Edwarda Gierka wskazuj\xc4\x85 natomiast na znacz\xc4\x85cy wzrost poziomu \xc5\xbcycia obywateli w trakcie jego rz\xc4\x85d\xc3\xb3w oraz na dokonan\xc4\x85 modernizacj\xc4\x99 kraju._NEWLINE_Po \xc5\x9bmierci Edwarda Gierka wzros\xc5\x82a jego popularno\xc5\x9b\xc4\x87. W 2002 w Sosnowcu, dla upami\xc4\x99tnienia jego osoby i dokona\xc5\x84, powsta\xc5\x82o Spo\xc5\x82eczne Og\xc3\xb3lnopolskie Stowarzyszenie im. Edwarda Gierka. Od 2004 dzia\xc5\x82a tak\xc5\xbce partia polityczna Ruch Odrodzenia Gospodarczego im. Edwarda Gierka, na kt\xc3\xb3rej czele stoi by\xc5\x82y szef doradc\xc3\xb3w I sekretarza, Pawe\xc5\x82 Bo\xc5\xbcyk. Kilkana\xc5\x9bcie szk\xc3\xb3\xc5\x82 na terenie kraju zg\xc5\x82osi\xc5\x82o aspiracje do otrzymania jego imienia. Podczas kampanii przed drug\xc4\x85 tur\xc4\x85 wybor\xc3\xb3w prezydenckich w 2010 kandydat Prawa i Sprawiedliwo\xc5\x9bci Jaros\xc5\x82aw Kaczy\xc5\x84ski powiedzia\xc5\x82, \xc5\xbce Edward Gierek by\xc5\x82 komunistycznym, ale jednak patriot\xc4\x85. W tym samym roku powsta\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Instytut im. Edwarda Gierka. W styczniu 2013 Sojusz Lewicy Demokratycznej zaprezentowa\xc5\x82 pomys\xc5\x82 nazwania roku 2013 rokiem Edwarda Gierka._NEWLINE_W Uj\xc5\x9bciu Noteckim przy g\xc5\x82\xc3\xb3wnej drodze krajowej nr 11 na terenie prywatnym w 2003 ustawiono pomnik Edwarda Gierka \xe2\x80\x93 z uwagi na brak zgody na budow\xc4\x99, pomnik posadowiono na k\xc3\xb3\xc5\x82kach. Pomnik zosta\xc5\x82 schowany w 2005. Budow\xc4\x99 pomnika Edwarda Gierka planowano tak\xc5\xbce we W\xc5\x82oc\xc5\x82awku w latach 2002\xe2\x80\x932010. W 2008 pomnik stan\xc4\x85\xc5\x82 w Czumowie ko\xc5\x82o Hrubieszowa w 2008 na terenie prywatnym, lecz w tym samym roku zosta\xc5\x82 przez w\xc5\x82a\xc5\x9bciciela rozebrany. W 2004 planowano by Edward Gierek zosta\xc5\x82 patronem budynku Urz\xc4\x99du Miasta w D\xc4\x85browie G\xc3\xb3rniczej._NEWLINE_W 2004 we wsi Waszkowskie otwarto Sal\xc4\x99 Gimnastyczn\xc4\x85 im. Edwarda Gierka._NEWLINE_Ulice Edwarda Gierka znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w Smardzowie (od 2002) oraz w Strach\xc3\xb3wku (od 2012). Obie nazwy zosta\xc5\x82y nadane na wniosek mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w, przy braku innych propozycji. Na mocy ustawy dekomunizacyjnej w 2017 zmieniono jednak ich nazwy._NEWLINE_Rondo w centrum Sosnowca do grudnia 2017 nosi\xc5\x82o imi\xc4\x99 Edwarda Gierka. Na mocy tzw. ustawy dekomunizacyjnej, pomimo znacz\xc4\x85cego sprzeciwu wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w i radnych miasta zosta\xc5\x82o ono zmienione. Rondo Edwarda Gierka znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 tak\xc5\xbce do 2006 w Piotrkowie Trybunalskim._NEWLINE_13 lipca 2018 we Francji odby\xc5\x82a si\xc4\x99 uroczysto\xc5\x9b\xc4\x87 z okazji nadania nazwy Ulicy im. Edwarda Gierka (fr. Rue Edward Gierek) jednej z nowych ulic w mie\xc5\x9bcie Auby, w wyniku jednog\xc5\x82o\xc5\x9bnej decyzji rady miasta (uzasadnianej m.in. dzia\xc5\x82aniami rz\xc4\x85du polskiego, w ramach kt\xc3\xb3rych zmieniono nazwy ulic w toku dekomunizacji). Auby s\xc4\x85siaduje z miastem Leforest, gdzie Edward Gierek mieszka\xc5\x82 jako g\xc3\xb3rnik na emigracji zarobkowej. W uroczysto\xc5\x9bci uczestniczy\xc5\x82y m.in. w\xc5\x82adze miast Auby, Leforest, Czeladzi (miasta partnerskiego Auby) i Sosnowca, a tak\xc5\xbce eurodeputowany Adam Gierek i przedstawiciele Francuskiej Partii Komunistycznej oraz Komunistycznej Partii Polski.'