b'\n_START_ARTICLE_\nAleksander Ford\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w rodzinie \xc5\xbcydowskiej Dawida jako Mosze Lifszyc. Studiowa\xc5\x82 histori\xc4\x99 sztuki na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1945\xe2\x80\x931947 by\xc5\x82 dyrektorem przedsi\xc4\x99biorstwa Film Polski._NEWLINE_W latach 1948\xe2\x80\x931968 by\xc5\x82 wyk\xc5\x82adowc\xc4\x85 w \xc5\x82\xc3\xb3dzkiej Szkole Filmowej \xe2\x80\x93 jego uczniami byli m.in. Andrzej Wajda i Roman Pola\xc5\x84ski. W latach 1954\xe2\x80\x931956 by\xc5\x82 dziekanem Wydzia\xc5\x82u Re\xc5\xbcyserii tej uczelni. Nale\xc5\xbca\xc5\x82 do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej._NEWLINE_W 1968 w wyniku antysemickiej nagonki, b\xc4\x99d\xc4\x85cej nast\xc4\x99pstwem wydarze\xc5\x84 marcowych, zosta\xc5\x82 pozbawiony prawa do pe\xc5\x82nienia jakiejkolwiek funkcji w kinematografii. W 1969 wyemigrowa\xc5\x82 z Polski: najpierw do Izraela, nast\xc4\x99pnie do RFN, potem do Danii, na koniec do Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych._NEWLINE_4 kwietnia 1980, po nagraniu po\xc5\xbcegnalnej ta\xc5\x9bmy adresowanej do \xc5\xbcony i c\xc3\xb3rki, pope\xc5\x82ni\xc5\x82 samob\xc3\xb3jstwo \xe2\x80\x93 powiesi\xc5\x82 si\xc4\x99 w motelu w miejscowo\xc5\x9bci Naples na Florydzie po tym, jak jego \xc5\xbcona, Eleanor Griswold, wnios\xc5\x82a pozew o rozw\xc3\xb3d.\n_START_SECTION_\nPrzed II wojn\xc4\x85 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze filmy tworzy\xc5\x82 ju\xc5\xbc w czasie studi\xc3\xb3w, by\xc5\x82y to filmy kr\xc3\xb3tkometra\xc5\xbcowe o tematyce spo\xc5\x82ecznej: Nad ranem i T\xc4\x99tno polskiego Manchesteru (1929), oraz filmy o nabrzmia\xc5\x82ych problemach spo\xc5\x82ecznych: warszawskich gazeciarzach (Legion ulicy), dzieciach chorych na gru\xc5\xbalic\xc4\x99 (Droga m\xc5\x82odych), wodniakach Ludzie Wis\xc5\x82y. Zrealizowa\xc5\x82 je dla Stowarzyszenia Mi\xc5\x82o\xc5\x9bnik\xc3\xb3w Filmu Artystycznego Start, kt\xc3\xb3rego by\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82za\xc5\x82o\xc5\xbcycielem. Prasa chwali\xc5\x82a te dokumenty za odwag\xc4\x99, autentyczne plenery i chwytanie \xc5\xbcycia na gor\xc4\x85co. W 1932 dosta\xc5\x82 nagrod\xc4\x99 bran\xc5\xbcowego pisma \xe2\x80\x9eKino\xe2\x80\x9d za najlepszy film._NEWLINE_Pierwszy pe\xc5\x82nometra\xc5\xbcowy film fabularny, Mascotte, wyre\xc5\xbcyserowa\xc5\x82 w 1930, w wieku zaledwie 21 lat. Pierwszym wa\xc5\xbcniejszym filmem, kt\xc3\xb3ry przyni\xc3\xb3s\xc5\x82 mu rozg\xc5\x82os, by\xc5\x82 zrealizowany w 1932 Legion ulicy. Tak\xc5\xbce w 1932 autor wyjecha\xc5\x82 do Palestyny, by nakr\xc4\x99ci\xc4\x87 cykl film\xc3\xb3w dokumentalnych o osadnikach \xc5\xbcydowskich: Sabra, Kronika palesty\xc5\x84ska, Makabiada, nast\xc4\x99pnie film podejmuj\xc4\x85cy tak\xc5\xbce tematyk\xc4\x99 \xc5\xbcydowsk\xc4\x85 Droga m\xc5\x82odych (Mir kumen on, 1936). Zaproponowano mu zorganizowanie narodowej \xc5\xbcydowskiej kinematografii, jednak odm\xc3\xb3wi\xc5\x82, bo by\xc5\x82 przeciwnikiem nacjonalizmu \xc5\xbcydowskiego, podobnie jak arabskiego.\n_START_SECTION_\nW czasie wojny\n_START_PARAGRAPH_\nW czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej, w latach 1940\xe2\x80\x931943, kr\xc4\x99ci\xc5\x82 filmy szkoleniowe dla Armii Czerwonej. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej by\xc5\x82 kierownikiem Czo\xc5\x82\xc3\xb3wki Filmowej Wojska Polskiego przy I Dywizji Piechoty im. Tadeusza Ko\xc5\x9bciuszki, tworz\xc4\x85c szereg film\xc3\xb3w dokumentalnych, m.in. pierwszy w powojennej Polsce film dokumentalny Majdanek \xe2\x80\x93 cmentarzysko Europy.\n_START_SECTION_\nW Polsce Ludowej\n_START_PARAGRAPH_\nW 1945 zosta\xc5\x82 dyrektorem przedsi\xc4\x99biorstwa \xe2\x80\x9eFilm Polski\xe2\x80\x9d (zrezygnowa\xc5\x82 z tego stanowiska w 1947). Socrealistyczna w tre\xc5\x9bci, ale neorealistyczna w formie Pi\xc4\x85tka z ulicy Barskiej zdoby\xc5\x82a w 1954 nagrod\xc4\x99 za re\xc5\xbcyseri\xc4\x99 na festiwalu w Cannes. Bezprecedensowy sukces Ford odni\xc3\xb3s\xc5\x82 jednak dopiero ekranizacj\xc4\x85 Krzy\xc5\xbcak\xc3\xb3w Henryka Sienkiewicza, kt\xc3\xb3ry jest najbardziej znanym filmem przez niego wyre\xc5\xbcyserowanym.\n_START_SECTION_\nOcena\n_START_PARAGRAPH_\n\xe2\x80\x9eSzara eminencja\xe2\x80\x9d kina polskiego okresu powojennego. Chocia\xc5\xbc dzi\xc5\x9b powszechnie docenia si\xc4\x99 jego talent, a jego filmy uwa\xc5\xbca za wybitne, jest oskar\xc5\xbcany o blokowanie rozwoju wielu utalentowanych tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rych uwa\xc5\xbca\xc5\x82 za potencjalnych rywali. By\xc5\x82 najlepiej poinformowan\xc4\x85 osob\xc4\x85 w \xc5\x9brodowisku, co wykorzystywa\xc5\x82 do umacniania swojej pozycji i eliminowania konkurencji. Nie dopu\xc5\x9bci\xc5\x82 do powstania autonomicznych struktur filmowych, kt\xc3\xb3re planowali za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc4\x87 Antoni Bohdziewicz (re\xc5\xbcyser zwi\xc4\x85zany z PPS) i Eugeniusz C\xc4\x99kalski. Pomaga\xc5\x82 wy\xc5\x82\xc4\x85cznie s\xc5\x82abszym od siebie, podporz\xc4\x85dkowuj\xc4\x85c ich ca\xc5\x82kowicie, a innych niszczy\xc5\x82 bez skrupu\xc5\x82\xc3\xb3w. Blokowa\xc5\x82 pomys\xc5\x82y, zatrzymywa\xc5\x82 scenariusze. Wielu, m.in. Kazimierz Kutz, uwa\xc5\xbca, \xc5\xbce by\xc5\x82 o nie obsesyjnie zazdrosny i sam chcia\xc5\x82 je realizowa\xc4\x87. Na kolaudacji Pokolenia stan\xc4\x85\xc5\x82 jednak lojalnie po stronie Andrzeja Wajdy. Tak\xc5\xbce, gdyby nie jego up\xc3\xb3r, nie powsta\xc5\x82yby Zespo\xc5\x82y Filmowe, kszta\xc5\x82c\xc4\x85ce polskich re\xc5\xbcyser\xc3\xb3w i operator\xc3\xb3w, do dzi\xc5\x9b chwalone przez starsze pokolenie polskich re\xc5\xbcyser\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nRodzina\n_START_PARAGRAPH_\nAleksander Ford by\xc5\x82 dwukrotnie \xc5\xbconaty. Pierwsz\xc4\x85 jego \xc5\xbcon\xc4\x85 by\xc5\x82a Janina Wieczerzy\xc5\x84ska vel Olga Mi\xc5\x84ska (scenarzystka Przebudzenia i Sabry, asystent re\xc5\xbcysera przy Ulicy Granicznej, M\xc5\x82odo\xc5\x9bci Chopina), z tego zwi\xc4\x85zku mia\xc5\x82 syna Aleksandra Forda juniora. Jego drug\xc4\x85 \xc5\xbcon\xc4\x85 by\xc5\x82a o 30 lat m\xc5\x82odsza ameryka\xc5\x84ska aktorka Eleanor Griswold, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 w atmosferze skandalu \xe2\x80\x9eodbi\xc5\x82\xe2\x80\x9d Zygmuntowi Ka\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x84skiemu, mieli c\xc3\xb3rki: Konstancj\xc4\x99 i Justyn\xc4\x99 oraz syna Romana.'