b"\n_START_ARTICLE_\nTargum Jonatana\n_START_SECTION_\nT\xc5\x82umacz\n_START_PARAGRAPH_\nZgodnie z tradycj\xc4\x85 \xc5\xbcydowsk\xc4\x85 zosta\xc5\x82 on napisany przez Jonatana ben Uzziela, kt\xc3\xb3ry sformu\xc5\x82owa\xc5\x82 go ustnie, zgodnie z instrukcjami Aggeusza, Zachariasza, Malachiasza. To twierdzenie oznacza prawdopodobnie, \xc5\xbce targum ten wiernie oddaje tradycyjn\xc4\x85 interpretacj\xc4\x99, przekazywan\xc4\x85 z pokolenia na pokolenie od dawnych czas\xc3\xb3w. Wed\xc5\x82ug Talmudu babilo\xc5\x84skiego (Sukkah 28a, Bava Batra 134a), Jonatan ben Uzziel by\xc5\x82 uczniem Hillela Starszego, co okre\xc5\x9bla czas powstania targumu na I wiek n.e._NEWLINE_Talmud babilo\xc5\x84ski cytowane fragmenty tego targumu przypisuje rabbiemu Josefowi bar Hijja (zm. 333), prze\xc5\x82o\xc5\xbconemu szko\xc5\x82y w Pumbedicie. Rabbi Josef by\xc5\x82 uwa\xc5\xbcany za wielki autorytet w tradycji targum\xc3\xb3w, a jego orzeczenia w sprawie t\xc5\x82umaczenia wielu pojedynczych fragment\xc3\xb3w by\xc5\x82y respektowane, co mo\xc5\xbce oznacza\xc4\x87, \xc5\xbce by\xc5\x82 on redaktorem tego targumu.\n_START_SECTION_\nOpis\n_START_PARAGRAPH_\nTargum Jonatana, podobnie jak Targum Onkelosa, ostateczn\xc4\x85 form\xc4\x99 pisemn\xc4\x85 przyj\xc4\x85\xc5\x82 w V wieku n.e. J\xc4\x99zykowo oba targumy s\xc4\x85 do siebie podobne, gdy\xc5\xbc u\xc5\xbcywaj\xc4\x85 podobnych konstrukcji gramatycznych, jednak r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 u\xc5\xbcywanymi s\xc5\x82owami oraz przyj\xc4\x99t\xc4\x85 w Targumie Jonatana form\xc4\x85 parafrazy._NEWLINE_W ksi\xc4\x99gach historycznych Targum Jonatana jest cz\xc4\x99sto wyja\xc5\x9bnieniem tekstu, podczas gdy w ksi\xc4\x99gach proroczych jest w rzeczywisto\xc5\x9bci interpretacj\xc4\x85 \xc5\x9bci\xc5\x9ble zwi\xc4\x85zan\xc4\x85 z kultem. Zawarte w nim opinie religijne i przeplataj\xc4\x85ce si\xc4\x99 koncepcje teologiczne maj\xc4\x85 charakter pouczaj\xc4\x85cy. Ponadto tekst targumu nie jest wolny od p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych dodatk\xc3\xb3w, z tej przyczyny w kilku jego miejscach wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 podw\xc3\xb3jne obja\xc5\x9bnienia.\n_START_SECTION_\nWydania\n_START_PARAGRAPH_\nPo raz pierwszy zosta\xc5\x82 on wydrukowany w cz\xc4\x99\xc5\x9bci (prorocy wcze\xc5\x9bniejsi) z komentarzem Gimhiego i Lewiego w Leiria (Portugalia, 1494). Ca\xc5\x82y targum zosta\xc5\x82 wydrukowany w rabinackiej Biblii Bomberga i Buxdorfa oraz w Poliglocie anwerpskiej, paryskiej i londy\xc5\x84skiej. Zosta\xc5\x82 wydany r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przez de Lagarde'a, jako \xe2\x80\x9eProphetae chaldice e fide codicis Reuchliniani\xe2\x80\x9d (Lipsk, 1872). Wydano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dodatkowe uzupe\xc5\x82nienia na podstawie manuskryptu erfurckiego (\xe2\x80\x9eSymmicta\xe2\x80\x9d, I, 139)."