b'\n_START_ARTICLE_\nFranz von Wertheim\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nWychowywany w skromnych warunkach \xc5\xbcydowskiej rodziny kupieckiej. Marzy\xc5\x82 o wykszta\xc5\x82ceniu technicznym, jednak z powodu rodzinnych tradycji otrzyma\xc5\x82 wykszta\xc5\x82cenie handlowe. Po uko\xc5\x84czeniu szk\xc3\xb3\xc5\x82 odby\xc5\x82 podr\xc3\xb3\xc5\xbc przez Niemcy, Francj\xc4\x99 i Angli\xc4\x99. Po powrocie do Austrii porzuci\xc5\x82 kupiectwo i wybudowa\xc5\x82 w roku 1841 w Krems an der Donau fabryk\xc4\x99 produkuj\xc4\x85c\xc4\x85 narz\xc4\x99dzia, \xc5\x82awy stolarskie i tokarki. Jednocze\xc5\x9bnie prowadzi\xc5\x82 do\xc5\x9bwiadczenia w hamerniach (ku\xc5\xbaniach), maj\xc4\x85ce doprowadzi\xc4\x87 do polepszenia jako\xc5\x9bci stali._NEWLINE_W roku 1842 przej\xc4\x85\xc5\x82 dwie ku\xc5\xbanie narz\xc4\x99dziowe, jedn\xc4\x85 w Wiedniu, a drug\xc4\x85 w Neubergu ko\xc5\x82o Scheibbs. W roku 1845 na wystawie rzemios\xc5\x82 w Wiedniu jego kolekcja wzorc\xc3\xb3w licz\xc4\x85ca oko\xc5\x82o tysi\xc4\x85c eksponat\xc3\xb3w otrzyma\xc5\x82a pierwsz\xc4\x85 nagrod\xc4\x99. Zosta\xc5\x82a ona w\xc5\x82\xc4\x85czona do zbior\xc3\xb3w Gabinetu Technologicznego w Instytucie Politechnicznym w Wiedniu. Swoje kolekcje prezentowa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na wystawach \xc5\x9bwiatowych, gdzie zosta\xc5\x82y w\xc5\x82\xc4\x85czane do innych wa\xc5\xbcnych zbior\xc3\xb3w wzorc\xc3\xb3w i materia\xc5\x82\xc3\xb3w dydaktycznych, jak np. w roku 1885 w Conservatoire National des Arts et M\xc3\xa9tiers w Pary\xc5\xbcu, czy w roku 1867 w South Kensington Museum w Londynie. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82 z te\xc5\x9bciem, wytwarzaj\xc4\x85c papier kolorowy, papier \xc5\xbcelatynowy, a od roku 1856 masowo produkuj\xc4\x85c bibu\xc5\x82ki papierosowe. Rozstanie z \xc5\xbcon\xc4\x85 zako\xc5\x84czy\xc5\x82o te\xc5\xbc wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 z te\xc5\x9bciem i przygod\xc4\x99 z produkcj\xc4\x85 papieru._NEWLINE_Prze\xc5\x82omem okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 rok 1851, w kt\xc3\xb3rym Franz Wertheim uzyska\xc5\x82 prawa patentowe do kasy firmy Sommermayer zaprezentowanej na wystawie \xc5\x9bwiatowej w Londynie, a w roku nast\xc4\x99pnym patent austriacki na jej udoskonalon\xc4\x85 wersj\xc4\x99. W efekcie, w roku 1852 powsta\xc5\x82 w Wiedniu pierwszy warsztat produkuj\xc4\x85cy kasy ogniotrwa\xc5\x82e, przekszta\xc5\x82cony w nast\xc4\x99pnych latach w fabryk\xc4\x99 Wertheim-Kassen. W lutym 1853 r. zorganizowa\xc5\x82 publiczny pokaz ogniowy, na kt\xc3\xb3rym wykaza\xc5\x82 odporno\xc5\x9b\xc4\x87 swoich kas na dzia\xc5\x82anie ognia. Sukces pokazu spowodowa\xc5\x82, \xc5\xbce bank narodowy, urz\xc4\x99dy podatkowe oraz liczne instytucje kredytowe monarchii zam\xc3\xb3wi\xc5\x82y jego kasy ogniotrwa\xc5\x82e. Sensacj\xc4\x99 wywo\xc5\x82a\xc5\x82a kolejna pr\xc3\xb3ba ogniowa przeprowadzona 10 lipca 1857 roku w Konstantynopolu, w obecno\xc5\x9bci su\xc5\x82tana i prominentnych osobisto\xc5\x9bci. Sejf Wertheima przez kilka godzin by\xc5\x82 nara\xc5\xbcony na p\xc5\x82omienie, niemniej zmagazynowane w nim papiery warto\xc5\x9bciowe i pieni\xc4\x85dze nie ponios\xc5\x82y \xc5\xbcadnego uszczerbku. Z rozmachem przeprowadzona pr\xc3\xb3ba ogniowa zaowocowa\xc5\x82a masowym eksportem sejf\xc3\xb3w na Wsch\xc3\xb3d._NEWLINE_W roku 1863 Wertheim zakupi\xc5\x82 prawa patentowe do zamka b\xc4\x99benkowego wynalezionego przez Linusa Yale\xe2\x80\x99a i zaopatrzy\xc5\x82 wszystkie kasy w zamki i klucze tego systemu. Po tych sukcesach handlowych wyda\xc5\x82 w roku 1869 Wergzeugkunde f\xc3\xbcr Holzarbeiter (\xe2\x80\x9ePodr\xc4\x99cznik narz\xc4\x99dziowy dla robotnik\xc3\xb3w drzewnych\xe2\x80\x9d). Wydawnictwo sk\xc5\x82ada\xc5\x82o si\xc4\x99 z tomu z tekstem i tomu z ilustracjami, w kt\xc3\xb3rym na 41 tablicach przedstawiono 1081 obraz\xc3\xb3w wszystkich znanych w\xc3\xb3wczas narz\xc4\x99dzi, a tak\xc5\xbce proste drewniane urz\xc4\x85dzenia i maszyny._NEWLINE_Zdobyte \xc5\x9bwiatowe nagrody, ale przede wszystkim wiedza i pracowito\xc5\x9b\xc4\x87 spowodowa\xc5\x82y, \xc5\xbce Franz Wertheim cieszy\xc5\x82 si\xc4\x99 olbrzymia estym\xc4\x85 i powa\xc5\xbcaniem. 17 listopada 1869 Wertheim, jako osobisty ekspert towarzyszy\xc5\x82 cesarzowi Franciszkowi J\xc3\xb3zefowi w uroczystej inauguracji Kana\xc5\x82u Sueskiego._NEWLINE_W roku 1883 przedsi\xc4\x99biorstwo F. Wertheim & Comp. rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o produkcj\xc4\x99 d\xc5\xbawig\xc3\xb3w osobowych, jednak w tym samym roku Franz Wertheim zmar\xc5\x82.'