b'\n_START_ARTICLE_\nZamek Piastowski w Legnicy\n_START_SECTION_\n\xc5\x9aredniowiecze\n_START_PARAGRAPH_\nW VIII wieku, po\xc5\x9br\xc3\xb3d rozlewisk, na tzw. "przep\xc5\x82ywowym" Pojezierzu Legnickim, w miejscu gdzie Czarna Woda i Kaczawa \xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82y si\xc4\x99 tworz\xc4\x85c na przestrzeni wielu kilometr\xc3\xb3w sie\xc4\x87 kana\xc5\x82\xc3\xb3w i starorzeczy, zbudowano gr\xc3\xb3d drewniano-ziemny. Trzebowianie - prawdopodobni budowniczowie fortecy wykorzystuj\xc4\x85c naturalne walory obronne uj\xc5\x9bcia Czarnej Wody usypali sztuczne wzniesienie, na kt\xc3\xb3rym wznie\xc5\x9bli warowny gr\xc3\xb3d. By\xc5\x82 on razem z grodem w Jaworze miejscem obrony i kontroli ziemi plemienia Trzebowian._NEWLINE_Badania dendrochronologiczne dowodz\xc4\x85, \xc5\xbce w czasach panowania Mieszka I zbudowano tu oko\xc5\x82o 985 roku nowy gr\xc3\xb3d w formie tzw. "grodu piastowskiego" (sta\xc5\x82o si\xc4\x99 to jednocze\xc5\x9bnie wraz z budow\xc4\x85 grod\xc3\xb3w we Wroc\xc5\x82awiu i Opolu). Budowa nowego grodu mia\xc5\x82a zabezpieczy\xc4\x87 tereny \xc5\x9al\xc4\x85ska przy\xc5\x82\xc4\x85czone w\xc5\x82a\xc5\x9bnie wtedy do pa\xc5\x84stwa Piast\xc3\xb3w._NEWLINE_Na miejscu drewnianego grodu wspominanego te\xc5\xbc za czas\xc3\xb3w Boles\xc5\x82awa K\xc4\x99dzierzawego, w ko\xc5\x84cu XII wieku wzniesiono zamek, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 pierwsz\xc4\x85 murowan\xc4\x85 warowni\xc4\x85 na ziemiach polskich. W tym czasie zamek by\xc5\x82 otoczony fos\xc4\x85, a okaza\xc5\x82y pa\xc5\x82ac (palatium) nowymi wa\xc5\x82ami drewniano-ziemnymi. Wzg\xc3\xb3rze zamkowe podzielone by\xc5\x82o na dwie cz\xc4\x99\xc5\x9bci: g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85, w kt\xc3\xb3rej znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 rezydencja ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99ca wraz z kaplic\xc4\x85 i wie\xc5\xbc\xc4\x85 \xc5\x9bw. Piotra, oraz drug\xc4\x85 o charakterze gospodarczo-administracyjnym, w kt\xc3\xb3rym zapewne umiejscowiono dom kasztelana, budynki gospodarcze oraz strzeg\xc4\x85c\xc4\x85 bramy wjazdowej wie\xc5\xbc\xc4\x99, nazwan\xc4\x85 potem wie\xc5\xbc\xc4\x85 \xc5\x9bw. Jadwigi._NEWLINE_Dla Boles\xc5\x82awa I Wysokiego i jego syna Henryka pa\xc5\x82ac na zamku w Legnicy by\xc5\x82 g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 rezydencj\xc4\x85, obaj ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99ta sp\xc4\x99dzali w zamku du\xc5\xbco czasu, rozporz\xc4\x85dzaj\xc4\x85c st\xc4\x85d ca\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 swego w\xc5\x82adztwa. W roku 1172, podczas buntu Jaros\xc5\x82awa \xe2\x80\x93 syna Boles\xc5\x82awa I \xe2\x80\x93 ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 zosta\xc5\x82 wygnany z Legnicy, a zamek spalony._NEWLINE_W 1241 roku budowla skutecznie obroni\xc5\x82a si\xc4\x99 przed oblegaj\xc4\x85cymi go Mongo\xc5\x82ami._NEWLINE_Zamek ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99cy w Legnicy by\xc5\x82 w XII i XIII wieku jedn\xc4\x85 z dw\xc3\xb3ch g\xc5\x82\xc3\xb3wnych rezydencji w\xc5\x82adc\xc3\xb3w \xc5\x9al\xc4\x85ska.\n_START_SECTION_\nPrzebudowy XV I XVI wieku\n_START_PARAGRAPH_\nNa pocz\xc4\x85tku wieku XV trwa\xc5\x82a przebudowa zamku, a sw\xc3\xb3j wa\xc5\xbcny tu wk\xc5\x82ad mia\xc5\x82 sprowadzony z Francji ekspert zwany Mistrzem  z St. Denis - przedstawiciel stylu Flamboyant.Dokonania tego artysty zdobi\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc najznakomitsz\xc4\x85 budowl\xc4\x99 miasta i klejnot architektury gotyckiej - Kolegiat\xc4\x99 Bo\xc5\xbcego Grobu. Aktualnie prace Mistrza mo\xc5\xbcna podziwia\xc4\x87 w legnickiej Katedrze._NEWLINE_Po wielu dekadach renesansow\xc4\x85 przebudow\xc4\x99 zamku zainicjowa\xc5\x82 Fryderyk II. Ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 ten kt\xc3\xb3ry zaznaczy\xc5\x82 si\xc4\x99 odrzuceniem przez legnick\xc4\x85 dynasti\xc4\x99 wyznania Rzymsko-katolickiego na rzecz protestantyzmu sta\xc5\x82 te\xc5\xbc za decyzj\xc4\x85 o rozebraniu legnickiej Kolegiaty znanej ze swych znacznych rozmiar\xc3\xb3w. _NEWLINE_Z tego te\xc5\xbc okresu pochodzi\xc5\x82 nowy system fortyfikacyjny miasta, a mianowicie wa\xc5\x82y ziemne, fosy i cztery basteje naro\xc5\xbcne. Rozbudow\xc4\x99 fortalicji cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo umo\xc5\xbcliwia\xc5\x82 materia\xc5\x82 budowlany uzyskany z demonta\xc5\xbcu wspomnianej Kolegiaty jak te\xc5\xbc z rozbi\xc3\xb3rek mniej znacznych kaplic i ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w poza murami miasta Legnicy._NEWLINE_Cz\xc4\x99stym go\xc5\x9bciem u ks. Fryderyka na zamku legnickim by\xc5\x82 Zygmunt Jagiello\xc5\x84czyk, znany jako p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszy kr\xc3\xb3l Polski Zygmunt I Stary. W roku 1560 odby\xc5\x82o si\xc4\x99 na zamku huczne wesele ksi\xc4\x99cia Henryka XI z Zofi\xc4\x85 , c\xc3\xb3rk\xc4\x85 margrabiego Jerzego Hohenzollerna. Na wesele zaproszono bardzo wielu go\xc5\x9bci, a dla jego u\xc5\x9bwietnienia zorganizowano turniej rycerski i gonitwy. Gdy cesarz Maksymilian II przyjecha\xc5\x82 na \xc5\x9al\xc4\x85sk, aby odebra\xc4\x87 ho\xc5\x82d stan\xc3\xb3w \xc5\x9bl\xc4\x85skich, Henryk XI zaprosi\xc5\x82 go do Legnicy. Wraz z cesarzem przyjecha\xc5\x82o do Legnicy 2 tys. os\xc3\xb3b, a przyj\xc4\x99cie na zamku trwa\xc5\x82o 5 dni.\n_START_SECTION_\nBarok i neogotyk\n_START_PARAGRAPH_\nPo wymarciu linii Piast\xc3\xb3w w zamku od 1675 rezyduj\xc4\x85 namiestnicy habsburscy. Jeden z nich, Johann Christoph Zierowski (1693) przyczynia si\xc4\x99 w du\xc5\xbcej mierze do renowacji i poszerzenia zamku. Zmiany te jednak, jak i p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsza dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 architektoniczna, nie naruszy\xc5\x82y dwudziedzi\xc5\x84cowego uk\xc5\x82adu przestrzennego zamku. W tej postaci dotrwa\xc5\x82 do pierwszej dekady XVIII wieku, kiedy to wielki po\xc5\xbcar zniszczy\xc5\x82 ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99c\xc4\x85 kaplic\xc4\x99 przy bramie Lubi\xc5\x84skiej, stoj\xc4\x85c\xc4\x85 przy niej star\xc4\x85 roma\xc5\x84sk\xc4\x85 wie\xc5\xbc\xc4\x99 oraz skrzyd\xc5\x82a p\xc3\xb3\xc5\x82nocne i wschodnie._NEWLINE_Odbudowa, kt\xc3\xb3ra nast\xc4\x85pi\xc5\x82a po po\xc5\xbcarze, nada\xc5\x82a zamkowi charakter barokowego pa\xc5\x82acu. Nie odbudowano ju\xc5\xbc wie\xc5\xbcy Lubi\xc5\x84skiej ani kaplicy. Elewacje podzielono pilastrami, oddzielaj\xc4\x85cymi okna uj\xc4\x99te parami we wsp\xc3\xb3lne uchate obramienia. Parter oddzielony gzymsem od pi\xc4\x99ter stanowi\xc5\x82 cok\xc3\xb3\xc5\x82. Nad oknami pierwszego pi\xc4\x99tra umieszczono gzymsy o barokowej, dekoracyjnej formie, sygnalizuj\xc4\x85ce reprezentacyjny charakter tej kondygnacji._NEWLINE_W roku 1740, po zdobyciu Legnicy przez kr\xc3\xb3la Prus Fryderyka II Wielkiego, zarz\xc4\x85dzona zosta\xc5\x82a rozbi\xc3\xb3rka twierdzy - poprzestano jednak tylko na zasypaniu fos, zburzeniu mostu zwodzonego oraz przeznaczeniu budynk\xc3\xb3w na cele administracyjno-magazynowe._NEWLINE_Kolejne po\xc5\xbcary dotyka\xc5\x82y zamek w latach 1835 i 1840. W 1840 roku rozpoczyna si\xc4\x99 odbudowa zamku i przebiega ona w kilku etapach, w latach 1846,1866/67 i 1879, by w efekcie nada\xc4\x87 ca\xc5\x82ej architekturze romantycznej charakter gotycki. W trakcie przebudowy zamku poszczeg\xc3\xb3lne skrzyd\xc5\x82a zamku zmieni\xc5\x82y funkcj\xc4\x99, przekonstruowano wn\xc4\x99trza, wprowadzono nowe klatki schodowe, zmieniono elewacje zewn\xc4\x99trzne, zwie\xc5\x84czono krenela\xc5\xbcem. Galeria dziel\xc4\x85ca oba dziedzi\xc5\x84ce otrzyma\xc5\x82a form\xc4\x99 neorenesansow\xc4\x85 o silnie rysuj\xc4\x85cym si\xc4\x99 porz\xc4\x85dku jo\xc5\x84skim. Stoj\xc4\x85ca na osi dawna wie\xc5\xbca zegarowa przybra\xc5\x82a form\xc4\x99 roma\xc5\x84sk\xc4\x85._NEWLINE_Wjazd do zamku przeniesiono i przeprowadzono od wschodu, u st\xc3\xb3p \xc5\x9bw. Piotra. Brama wa\xc5\x82owa podzielona na przejazd i przej\xc5\x9bcie dla pieszych, z dw\xc3\xb3ch stron fasada bramy podparta jest dwoma zeskarpowanymi murami. Wewn\xc4\x85trz jednego z nich (p\xc3\xb3\xc5\x82nocnego) znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 zej\xc5\x9bcie do podziemnych kazamat. Na wysoko\xc5\x9bci fryzu bramy, nad sko\xc5\x9bnymi murami znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 dwie strzelnice na dzia\xc5\x82o o oryginalnym wykroju w kszta\xc5\x82cie sp\xc5\x82aszczonego serca. Poza wystrojem bramy nie zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 \xc5\xbcadne widoczne \xc5\x9blady wystroju architektonicznego z tego okresu._NEWLINE_W lutym 1945 roku zamek zn\xc3\xb3w uleg\xc5\x82 po\xc5\xbcarowi i zniszczeniu. Odbudowany w latach sze\xc5\x9b\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych XX wieku, zosta\xc5\x82 oddany na u\xc5\xbcytek szkolnictwu.\n_START_SECTION_\nZamczysko Piastowskie - legenda\n_START_PARAGRAPH_\nJak prawie ka\xc5\xbcdy zamek, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Zamek Piastowski posiada swoje legendy. Przede wszystkim dwie wie\xc5\xbce: wie\xc5\xbca \xc5\x9bw. Jadwigi oraz \xc5\x9bw. Piotra s\xc4\x85 tematem poda\xc5\x84 tutejszych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w. Wie\xc5\xbca \xc5\x9bw. Jadwigi nazwana zosta\xc5\x82a imieniem ksi\xc4\x99\xc5\xbcnej, kt\xc3\xb3ra przebywa\xc5\x82a w niej przyje\xc5\xbcd\xc5\xbcaj\xc4\x85c do Legnicy. Podobno podziemia wie\xc5\xbcy si\xc4\x99gaj\xc4\x85 tak daleko w g\xc5\x82\xc4\x85b, jak wysoko jej mury si\xc4\x99gaj\xc4\x85 nad ziemi\xc4\x85. Ksi\xc4\x99\xc5\xbcna Jadwiga sp\xc4\x99dza\xc5\x82a tam wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 czasu, oddaj\xc4\x85c si\xc4\x99 modlitwom oraz rozmowom z anio\xc5\x82ami._NEWLINE_Legenda dotycz\xc4\x85ca wie\xc5\xbcy \xc5\x9bw. Piotra opowiada o niepos\xc5\x82usznym rycerzu Ottonie von Hohen, kt\xc3\xb3remu w\xc5\x82adca wyda\xc5\x82 rozkaz dostarczania jedzenia skaza\xc5\x84cowi uwi\xc4\x99zionemu w wie\xc5\xbcy. Jednak rycerz Otton, znany ze swoich hulaszczych zap\xc4\x99d\xc3\xb3w, w kr\xc3\xb3tkim czasie roztrwoni\xc5\x82 pieni\xc4\x85dze przeznaczone na \xc5\xbcywno\xc5\x9b\xc4\x87 dla skaza\xc5\x84ca. Gdy w\xc5\x82adca wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 z podr\xc3\xb3\xc5\xbcy, dowiedzia\xc5\x82 si\xc4\x99, \xc5\xbce wi\xc4\x99zie\xc5\x84 zosta\xc5\x82 nies\xc5\x82usznie wtr\xc4\x85cony do lochu i nakaza\xc5\x82 uwolni\xc4\x87 pazia. Jednak w wie\xc5\xbcy znaleziono tylko zw\xc5\x82oki pazia, kt\xc3\xb3ry pod nieobecno\xc5\x9b\xc4\x87 ksi\xc4\x99cia zmar\xc5\x82 z g\xc5\x82odu i pragnienia. Wiadomo\xc5\x9b\xc4\x87 ta bardzo rozgniewa\xc5\x82a w\xc5\x82adc\xc4\x99. Kaza\xc5\x82 on wtr\xc4\x85ci\xc4\x87 do wie\xc5\xbcy niepos\xc5\x82usznego rycerza Ottona i skaza\xc5\x82 go na \xc5\x9bmier\xc4\x87 g\xc5\x82odow\xc4\x85. Skazany rycerz Otton von Hohen, zamkni\xc4\x99ty wraz z rozk\xc5\x82adaj\xc4\x85cymi si\xc4\x99 zw\xc5\x82okami pazia S\xc5\x82awka, nie prze\xc5\xbcy\xc5\x82 w lochu nawet 10 dni. Zawodzi\xc5\x82 g\xc5\x82o\xc5\x9bno dniami i nocami, prosz\xc4\x85c o lito\xc5\x9b\xc4\x87 i uwolnienie, jednak ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 by\xc5\x82 niewzruszony. Pochowano ich obu we wsp\xc3\xb3lnym grobie. Od tego dnia duch rycerza Ottona zacz\xc4\x85\xc5\x82 straszy\xc4\x87 na uliczkach grodu. Mieszkaj\xc4\x85cy w pobli\xc5\xbcu zamku twierdz\xc4\x85, \xc5\xbce do dzi\xc5\x9b mo\xc5\xbcna us\xc5\x82ysze\xc4\x87 w nocy j\xc4\x99ki dochodz\xc4\x85ce z lochu pod wie\xc5\xbc\xc4\x85 \xc5\x9bw. Piotra. Wie\xc5\xbca ta zosta\xc5\x82a na pami\xc4\x85tk\xc4\x99 tamtego wydarzenia nazwana G\xc5\x82odow\xc4\x85. Obie nazwy funkcjonuj\xc4\x85 do dzi\xc5\x9b.\n_START_SECTION_\nArchitektura zamku\n_START_PARAGRAPH_\nZamek Piastowski w Legnicy jest budowl\xc4\x85 zas\xc5\x82uguj\xc4\x85c\xc4\x85 na miano \xe2\x80\x9ecastrum\xe2\x80\x9d jako pierwsza murowana warownia na ziemiach polskich. Wzniesiony zosta\xc5\x82 na terenie dawnego grodu._NEWLINE_Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 obszaru dziedzi\xc5\x84ca zamkowego po stronie po\xc5\x82udniowej zajmuje palatium. Zosta\xc5\x82o ono wybudowane na planie prostok\xc4\x85ta o wymiarach 16,15\xc2\xa0\xc3\x97\xc2\xa061,2\xc2\xa0m. Do budowy palatium u\xc5\xbcyto cegie\xc5\x82, obramowania okien oraz drzwi zosta\xc5\x82y wykute w piaskowcu. Pierwotnie wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 palatium wynosi\xc5\x82a ok. 12\xc2\xa0m, budowla by\xc5\x82a przykryta wysokim dwuspadowym dachem, wykonanym prawdopodobnie z gont\xc3\xb3w. Do dzisiaj widoczne s\xc4\x85 wyra\xc5\xbane \xc5\x9blady pierwotnego podzia\xc5\x82u palatium na trzy kondygnacje._NEWLINE_Zachowane do dzisiaj wie\xc5\xbce zamkowe, o\xc5\x9bmiok\xc4\x85tna wie\xc5\xbca \xc5\x9bw. Piotra i okr\xc4\x85g\xc5\x82a wie\xc5\xbca \xc5\x9bw. Jadwigi, zosta\xc5\x82y wybudowane r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie z pa\xc5\x82acem. S\xc4\x85 one jednymi z pierwszych tego typu wie\xc5\xbc obronnych w architekturze zamkowej \xc5\x9al\xc4\x85ska i Polski. Wie\xc5\xbca \xc5\x9bw. Piotra nazwana tak na cze\xc5\x9b\xc4\x87 patrona Legnicy stoi ok. 14 m na wsch\xc3\xb3d od pa\xc5\x82acu. Pocz\xc4\x85tkowo mierzy\xc5\x82a ona 25 m. Wie\xc5\xbca \xc5\x9bw. Jadwigi zosta\xc5\x82a wzniesiona na obszarze podgrodzia zamkowego. Pocz\xc4\x85tkow\xc4\x85 jej funkcj\xc4\x85 by\xc5\x82a ochrona g\xc5\x82\xc3\xb3wnego wjazdu na zamek, kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 w XVI w. zast\xc4\x85piony now\xc4\x85 bram\xc4\x85 reprezentacyjn\xc4\x85, w zwi\xc4\x85zku z renesansow\xc4\x85 przebudow\xc4\x85 rezydencji ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99cej. Pierwotnie wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 wie\xc5\xbcy wynosi\xc5\x82a 20 m. Obie wie\xc5\xbce zwie\xc5\x84czone s\xc4\x85 spiczastymi dachami w kszta\xc5\x82cie sto\xc5\xbcka. Na wie\xc5\xbcy \xc5\x9bw. Piotra wkr\xc3\xb3tce zostanie udost\xc4\x99pniony taras widokowy, otoczony a\xc5\xbcurowo-rze\xc5\xbabionymi balustradami z piaskowca._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wna brama zamkowa zdobiona jest rze\xc5\xbabionymi w piaskowcu medalionami oraz misternie wykonanymi motywami ro\xc5\x9blinnymi w stylu renesansowym. Zdobienia bramy uchodz\xc4\x85 za najlepszy przyk\xc5\x82ad renesansowej sztuki snycerskiej w Legnicy._NEWLINE_Bardzo ciekawym pod wzgl\xc4\x99dem architektonicznym elementem zamku jest \xc5\x82\xc4\x85cznik znajduj\xc4\x85cy si\xc4\x99 w po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci dziedzi\xc5\x84ca, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cy dwa przeciwleg\xc5\x82e skrzyd\xc5\x82a zamku._NEWLINE_\xc5\x81\xc4\x85cznik zbudowany zosta\xc5\x82 pod koniec XIX w. w stylu neogotyckim, o czym \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85 pi\xc4\x99knie wykonane kolumienki oraz wypuk\xc5\x82e elementy elewacji, pomalowane w dw\xc3\xb3ch kolorach. Obecnie w tej cz\xc4\x99\xc5\x9bci zamku znajduje si\xc4\x99 biblioteka Nauczycielskiego Kolegium J\xc4\x99zyk\xc3\xb3w Obcych w Legnicy.'