b'\n_START_ARTICLE_\nKonstytucja marcowa\n_START_SECTION_\nOkres obowi\xc4\x85zywania konstytucji marcowej\n_START_PARAGRAPH_\nKonstytucja uchwalona 17 marca 1921 opublikowana zosta\xc5\x82a w Dzienniku Ustaw 1 czerwca 1921 i na mocy jej postanowie\xc5\x84 wesz\xc5\x82a w\xc3\xb3wczas w \xc5\xbcycie._NEWLINE_R\xc3\xb3wnolegle z konstytucj\xc4\x85 marcow\xc4\x85 na mocy przepis\xc3\xb3w przej\xc5\x9bciowych uchwalonych przez Sejm Ustawodawczy obowi\xc4\x85zywa\xc5\x82y postanowienia ma\xc5\x82ej konstytucji z 1919 w odniesieniu do spraw ustrojowych zwi\xc4\x85zanych z funkcjonowaniem parlamentu i urz\xc4\x99du Naczelnika Pa\xc5\x84stwa jako g\xc5\x82owy pa\xc5\x84stwa polskiego. Konstytucja marcowa 1921 i ma\xc5\x82a konstytucja z 1919 obowi\xc4\x85zywa\xc5\x82y r\xc3\xb3wnolegle od 1 czerwca 1921 do 11 grudnia 1922 to jest do chwili wyboru przez Zgromadzenie Narodowe Prezydenta Rzeczypospolitej i obj\xc4\x99cia przez niego urz\xc4\x99du._NEWLINE_Konstytucja ta obowi\xc4\x85zywa\xc5\x82a jako najwy\xc5\xbcszy akt prawny Rzeczypospolitej od 1 czerwca 1921 do chwili wej\xc5\x9bcia w \xc5\xbcycie konstytucji kwietniowej z 23 kwietnia 1935, czyli do 24 kwietnia 1935. Za\xc5\x9b niekt\xc3\xb3re jej przepisy obowi\xc4\x85zywa\xc5\x82y r\xc3\xb3wnolegle z konstytucj\xc4\x85 kwietniow\xc4\x85 na mocy jej postanowie\xc5\x84. W manife\xc5\x9bcie PKWN 22 lipca 1944 roku, przyj\xc4\x99to obowi\xc4\x85zywanie konstytucji marcowej, jako jedynej obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85cej legalnie (w opozycji do kwietniowej), a\xc5\xbc do zwo\xc5\x82ania Sejmu Ustawodawczego, maj\xc4\x85cego uchwali\xc4\x87 now\xc4\x85 konstytucj\xc4\x99. Ponadto do niekt\xc3\xb3rych przepis\xc3\xb3w konstytucji marcowej odwo\xc5\x82ywa\xc5\x82a si\xc4\x99 tak\xc5\xbce Ma\xc5\x82a Konstytucja z 1947._NEWLINE_Je\xc5\x9bli przyj\xc4\x85\xc4\x87, \xc5\xbce Rz\xc4\x85d RP na uchod\xc5\xbastwie dzia\xc5\x82a\xc5\x82 na podstawie przepis\xc3\xb3w konstytucji kwietniowej, to za dat\xc4\x99 ko\xc5\x84cowego stosowania przepis\xc3\xb3w konstytucji marcowej i kwietniowej nale\xc5\xbcy przyj\xc4\x85\xc4\x87 dzie\xc5\x84 22 grudnia 1990 kiedy to Prezydent RP na Uchod\xc5\xbastwie i Prezes Rady Ministr\xc3\xb3w z\xc5\x82o\xc5\xbcyli swe urz\xc4\x99dy symbolicznie przekazuj\xc4\x85c je nowo zaprzysi\xc4\x99\xc5\xbconemu Prezydentowi Rzeczypospolitej Lechowi Wa\xc5\x82\xc4\x99sie.\n_START_SECTION_\nW\xc5\x82adza ustawodawcza\n_START_PARAGRAPH_\nKonstytucja ustanowi\xc5\x82a dwuizbowy parlament (Sejm i Senat) o pozycji nadrz\xc4\x99dnej wobec innych organ\xc3\xb3w pa\xc5\x84stwa. W okre\xc5\x9blonych przypadkach Izby \xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82y si\xc4\x99 w Zgromadzenie Narodowe, do kt\xc3\xb3rego kompetencji nale\xc5\xbca\xc5\x82y: wyb\xc3\xb3r Prezydenta i przyj\xc4\x99cie od niego przysi\xc4\x99gi oraz okresowa (co 25 lat) rewizja Konstytucji (dokonywana zwyk\xc5\x82\xc4\x85 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 g\xc5\x82os\xc3\xb3w)._NEWLINE_Kadencja Sejmu trwa\xc5\x82a 5 lat; kadencja Senatu zaczyna\xc5\x82a si\xc4\x99 i ko\xc5\x84czy\xc5\x82a wraz z kadencj\xc4\x85 Sejmu. Wybory do obu izb by\xc5\x82y pi\xc4\x99cioprzymiotnikowe; Konstytucja nie okre\xc5\x9bla\xc5\x82a liczby pos\xc5\x82\xc3\xb3w natomiast liczba cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w Senatu mia\xc5\x82a by\xc4\x87 r\xc3\xb3wna 1/4 liczby pos\xc5\x82\xc3\xb3w. W wielu opracowaniach, mylnie, mo\xc5\xbcna si\xc4\x99 spotka\xc4\x87 z opini\xc4\x85 i\xc5\xbc konstytucja okre\xc5\x9bla\xc5\x82a liczb\xc4\x99 pos\xc5\x82\xc3\xb3w na 444, lecz wynika\xc5\x82o to z ordynacji wyborczej, a nie konstytucji._NEWLINE_Inicjatywa ustawodawcza przys\xc5\x82ugiwa\xc5\x82a Rz\xc4\x85dowi i Sejmowi. Senat, izba wy\xc5\xbcsza, by\xc5\x82a jej pozbawiona, mia\xc5\x82a natomiast prawo veta zawieszaj\xc4\x85cego, czyli wstrzymania projektu ustawy na 30 dni b\xc4\x85d\xc5\xba wprowadzenia poprawek. Sejm m\xc3\xb3g\xc5\x82 ponownie uchwali\xc4\x87 wstrzyman\xc4\x85 przez Senat ustaw\xc4\x99 b\xc4\x85d\xc5\xba odrzuci\xc4\x87 poprawki kwalifikowan\xc4\x85 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 11/20 g\xc5\x82os\xc3\xb3w. Parlament mia\xc5\x82 tak\xc5\xbce prawo udzielenia amnestii wy\xc5\x82\xc4\x85cznie w drodze ustawowej._NEWLINE_Parlament m\xc3\xb3g\xc5\x82 by\xc4\x87 rozwi\xc4\x85zany przed ko\xc5\x84cem kadencji przez Sejm (wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 2/3 g\xc5\x82os\xc3\xb3w) lub przez Prezydenta za zgod\xc4\x85 3/5 liczby cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w Senatu._NEWLINE_Zmiana Konstytucji wymaga\xc5\x82a uchwa\xc5\x82y obu Izb, podj\xc4\x99tej wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 2/3 g\xc5\x82os\xc3\xb3w; ponadto drugi z rz\xc4\x99du Sejm m\xc3\xb3g\xc5\x82 dokona\xc4\x87 zmiany Konstytucji wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 3/5 g\xc5\x82os\xc3\xb3w (bez udzia\xc5\x82u Senatu), za\xc5\x9b co 25 lat Zgromadzenie Narodowe mog\xc5\x82o dokona\xc4\x87 rewizji Konstytucji zwyk\xc5\x82\xc4\x85 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 g\xc5\x82os\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nW\xc5\x82adza wykonawcza\n_START_PARAGRAPH_\nW\xc5\x82adza wykonawcza sprawowana by\xc5\x82a przez premiera, Rad\xc4\x99 Ministr\xc3\xb3w, podporz\xc4\x85dkowanych Sejmowi, oraz Prezydenta, kt\xc3\xb3rego decyzje wymaga\xc5\x82y zatwierdzenia przez rz\xc4\x85d.\n_START_SECTION_\nPrezydent\n_START_PARAGRAPH_\nPrezydent by\xc5\x82 wybierany na 7-letni\xc4\x85 kadencj\xc4\x99 przez Zgromadzenie Narodowe bezwzgl\xc4\x99dn\xc4\x85 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 g\xc5\x82os\xc3\xb3w. Mia\xc5\x82 on prawo odwo\xc5\x82a\xc4\x87 rz\xc4\x85d, zwo\xc5\x82ywa\xc4\x87 obrady sejmowe, obsadza\xc4\x87 funkcje wojskowe, posiada\xc5\x82 najwy\xc5\xbcsz\xc4\x85 zwierzchno\xc5\x9b\xc4\x87 nad si\xc5\x82ami zbrojnymi, nie by\xc5\x82 natomiast dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 naczelnym w czasie wojny, m\xc3\xb3g\xc5\x82 jednak wypowiedzie\xc4\x87 wojn\xc4\x99 i zawrze\xc4\x87 pok\xc3\xb3j za uprzedni\xc4\x85 zgod\xc4\x85 Sejmu. Prezydent posiada\xc5\x82 tak\xc5\xbce prawo darowania i \xc5\x82agodzenia kar, pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 reprezentacyjn\xc4\x85 (w stosunkach mi\xc4\x99dzynarodowych tak\xc5\xbce akceptuj\xc4\x85c\xc4\x85 i koordynuj\xc4\x85c\xc4\x85). Akt prawny podpisany przez prezydenta nabiera\xc5\x82 mocy po podpisaniu go tak\xc5\xbce przez premiera i odpowiedniego ministra (kontrasygnata). Prezydent nie mia\xc5\x82 \xc5\xbcadnych uprawnie\xc5\x84 ustawodawczych. W razie pope\xc5\x82nienia przest\xc4\x99pstwa, prezydent m\xc3\xb3g\xc5\x82 by\xc4\x87 s\xc4\x85dzony tylko na wniosek Sejmu przez Trybuna\xc5\x82 Stanu._NEWLINE_Prezydenci, kt\xc3\xb3rzy byli wykonawcami tej konstytucji to: Gabriel Narutowicz, Stanis\xc5\x82aw Wojciechowski i Ignacy Mo\xc5\x9bcicki (po \xc5\x9bmierci Narutowicza i ust\xc4\x85pieniu Wojciechowskiego obowi\xc4\x85zki Prezydenta dwukrotnie pe\xc5\x82ni\xc5\x82 Marsza\xc5\x82ek Sejmu Maciej Rataj).\n_START_SECTION_\nRada Ministr\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nRada Ministr\xc3\xb3w by\xc5\x82a odpowiedzialna parlamentarnie i konstytucyjnie przed sejmem. Odpowiedzialno\xc5\x9b\xc4\x87 polityczna wyra\xc5\xbca\xc5\x82a si\xc4\x99 w mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci udzielenia wotum nieufno\xc5\x9bci ca\xc5\x82ej Radzie Ministr\xc3\xb3w lub jednemu z jej cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w. W przypadku uchwalenia wotum nieufno\xc5\x9bci ca\xc5\x82a Rada Ministr\xc3\xb3w lub jeden z jej cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w musia\xc5\x82 ust\xc4\x85pi\xc4\x87. Odpowiedzialno\xc5\x9b\xc4\x87 konstytucyjna wyra\xc5\xbca\xc5\x82a si\xc4\x99 w mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci stawiania cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w Rady Ministr\xc3\xb3w przed Trybuna\xc5\x82em Stanu. Uchwa\xc5\x82a w tej sprawie musia\xc5\x82a by\xc4\x87 podj\xc4\x99ta wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 3/5 g\xc5\x82os\xc3\xb3w przy obecno\xc5\x9bci co najmniej po\xc5\x82owy ustawowej liczby pos\xc5\x82\xc3\xb3w. Rada Ministr\xc3\xb3w by\xc5\x82a odpowiedzialna politycznie przed Prezydentem, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 prawo j\xc4\x85 odwo\xc5\x82a\xc4\x87.\n_START_SECTION_\nPodzia\xc5\x82 administracyjny\n_START_PARAGRAPH_\nPa\xc5\x84stwo zosta\xc5\x82o podzielone na wojew\xc3\xb3dztwa, powiaty i gminy miejskie i wiejskie, stanowi\xc4\x85ce jednostki samorz\xc4\x85du terytorialnego. Konstytucja przewidywa\xc5\x82a wprowadzanie samorz\xc4\x85du terytorialnego o szerokiej samodzielno\xc5\x9bci, zgodnie z zasad\xc4\x85 decentralizacji.\n_START_SECTION_\nObywatel\n_START_PARAGRAPH_\nObywatele mieli zapewnion\xc4\x85 r\xc3\xb3wno\xc5\x9b\xc4\x87 wobec prawa wzgl\xc4\x99dem innych obywateli, nietykalno\xc5\x9b\xc4\x87 w\xc5\x82asno\xc5\x9bci prywatnej, ochron\xc4\x99 \xc5\xbcycia, wolno\xc5\x9b\xc4\x87, tajno\xc5\x9b\xc4\x87  korespondencji oraz brak cenzury.\n_START_SECTION_\nUpami\xc4\x99tnienie\n_START_PARAGRAPH_\n2 maja 1921 roku Poczta Polska wprowadzi\xc5\x82a do obiegu seri\xc4\x99 sk\xc5\x82adaj\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 z 7 znaczk\xc3\xb3w (numery katalogowe 128-134) w walucie markowej z okazji uchwalenia Konstytucji.'