b'\n_START_ARTICLE_\nPodobrazie\n_START_PARAGRAPH_\nPodobrazie \xe2\x80\x93 og\xc3\xb3lna nazwa pod\xc5\x82o\xc5\xbca malarskiego w malarstwie sztalugowym, raczej nie stosowana dla malarstwa \xc5\x9bciennego i innych rodzaj\xc3\xb3w malarstwa.\n_START_SECTION_\nPodobrazia drewniane\n_START_PARAGRAPH_\nChronologicznie najstarszymi znanymi podobraziami by\xc5\x82y u\xc5\xbcywane ju\xc5\xbc w staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci odpowiednio przygotowane deski drewniane. Rodzaj drewna i spos\xc3\xb3b jego przygotowania by\xc5\x82 r\xc3\xb3\xc5\xbcny w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych czasach, krajach i dla r\xc3\xb3\xc5\xbcnych technik malarskich. Podstaw\xc4\x85 by\xc5\x82 wsz\xc4\x99dzie wyb\xc3\xb3r odpowiednio wysezonowanego drewna, pozbawionego s\xc4\x99k\xc3\xb3w i nadmiaru \xc5\xbcywicy. Niekiedy m.in. w malarstwie bizantyjskim i malarstwie ikon dla zwi\xc4\x99kszenia trwa\xc5\x82o\xc5\x9bci drewna stosowano gotowanie desek w oleju. Deski bywa\xc5\x82y niekiedy klejone, zw\xc5\x82aszcza w przypadku wi\xc4\x99kszych format\xc3\xb3w, i prawie zawsze, w r\xc3\xb3\xc5\xbcny spos\xc3\xb3b zabezpieczane przed paczeniem, tj. wyginaniem pod wp\xc5\x82ywem zmian wilgotno\xc5\x9bci otoczenia. Stosowane by\xc5\x82y w tym celu m.in. szpongi (zastrza\xc5\x82y) \xe2\x80\x93 umieszczane z ty\xc5\x82u lub na kraw\xc4\x99dziach w\xc4\x85skie listewki mocowane na "jask\xc3\xb3\xc5\x82czy ogon" prostopadle do s\xc5\x82oj\xc3\xb3w drewna._NEWLINE_W malarstwie gotyckim rol\xc4\x99 t\xc4\x99 spe\xc5\x82nia\xc5\x82y cz\xc4\x99sto masywne ramy. Stosowano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc mocowane na odwrocie obrazu ca\xc5\x82e konstrukcje, tzw. parkiety. Deski bywa\xc5\x82y cz\xc4\x99sto dla wzmocnienia w klejenia i dla izolacji warstwy malarskiej oklejane p\xc5\x82\xc3\xb3tnem, po czym wielokrotnie gruntowane i szlifowane. Deski by\xc5\x82y g\xc5\x82\xc3\xb3wnym rodzajem podobrazia stosowanym od staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci do ko\xc5\x84ca XVII wieku. W wielu przypadkach stosowane by\xc5\x82y i p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, nawet wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie, zw\xc5\x82aszcza w technikach nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85cych do warsztat\xc3\xb3w dawnych mistrz\xc3\xb3w, w ikonach i kopiach dawnego malarstwa._NEWLINE_Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie cz\xc4\x99sto s\xc4\x85 u\xc5\xbcywane jako podobrazia materia\xc5\x82y drewnopochodne \xe2\x80\x93 sklejki, p\xc5\x82yty pil\xc5\x9bniowe i p\xc5\x82yty wi\xc3\xb3rowe. U\xc5\xbcywanie p\xc5\x82yt pil\xc5\x9bniowych by\xc5\x82o cech\xc4\x85 charakterystyczn\xc4\x85 malarstwa NRD. W Polsce wielu znanych malarzy r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc stosowa\xc5\x82o takie podobrazia, niekiedy wr\xc4\x99cz programowo \xe2\x80\x93 m.in. Jerzy Duda-Gracz czy Zdzis\xc5\x82aw Beksi\xc5\x84ski.\n_START_SECTION_\nPodobrazia p\xc5\x82\xc3\xb3cienne\n_START_PARAGRAPH_\nPodobrazia p\xc5\x82\xc3\xb3cienne zacz\xc4\x99to stosowa\xc4\x87 w XV w., ale dominuj\xc4\x85c\xc4\x85 rol\xc4\x99 jako najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej u\xc5\xbcywane podobrazie p\xc5\x82\xc3\xb3tno zdoby\xc5\x82o od k. XVII w. U\xc5\xbcywane by\xc5\x82o g\xc5\x82\xc3\xb3wnie do techniki olejnej, obecnie tak\xc5\xbce akrylowej._NEWLINE_U\xc5\xbcywane jest najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej p\xc5\x82\xc3\xb3tno lniane, rzadziej konopne, jutowe, bawe\xc5\x82niane, jedwabne, a wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie syntetyczne. P\xc5\x82\xc3\xb3tno jako podobrazie jest najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej napinane na krosno malarskie \xe2\x80\x93 blejtram lub tzw. "nibyram\xc4\x99\', t.j. blejtram o sklejonych na sta\xc5\x82e naro\xc5\xbcnikach. W r\xc3\xb3\xc5\xbcnych epokach stosowano r\xc3\xb3\xc5\xbcne sposoby naci\xc4\x85gania p\xc5\x82\xc3\xb3tna na krosna, pierwotnie cz\xc4\x99sto przy pomocy sznurowania od odwrocia, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zwykle przy pomocy ko\xc5\x82k\xc3\xb3w, potem gwo\xc5\xbadzi mocuj\xc4\x85cych tkanin\xc4\x99 na kraw\xc4\x99dziach blejtramu. Obecnie najpopularniejsze s\xc4\x85 zszywki wbijane przy pomocy specjalnego pistoletu._NEWLINE_P\xc5\x82\xc3\xb3tno aby pe\xc5\x82ni\xc4\x87 funkcj\xc4\x99 podobrazia musi by\xc4\x87 poddane odpowiednie obr\xc3\xb3bce, dekatyzacji, prasowaniu, usuni\xc4\x99ciu w\xc4\x99z\xc5\x82\xc3\xb3w, nier\xc3\xb3wno\xc5\x9bci, potem przeklejeniu, t.j. nas\xc4\x85czeniu rozcie\xc5\x84czonym roztworem gor\xc4\x85cego kleju, zwykle sk\xc3\xb3rnego lub kostnego. Warstwa kleju ma za zadanie izolacj\xc4\x99 odwrocia warstw malarskiej od wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w zewn\xc4\x99trznych, jednocze\xc5\x9bnie za\xc5\x9b wzmacnia p\xc5\x82\xc3\xb3tno. Nast\xc4\x99pnie p\xc5\x82\xc3\xb3tno jest gruntowane, t.j. pokrywane r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju farbami lub masami podk\xc5\x82adowymi. Najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej stosowane by\xc5\x82y grunty na bazie kredy, gipsu, kleju sk\xc3\xb3rnego, cz\xc4\x99sto z dodatkiem oleju lub pokostu i pigment\xc3\xb3w. Obecnie popularne s\xc4\x85 emulsyjne grunty syntetyczne._NEWLINE_P\xc5\x82\xc3\xb3tno bywa\xc5\x82o tak\xc5\xbce naklejane na podk\xc5\x82ad kartonowy, drewniany lub drewnopochodny, zw\xc5\x82aszcza w pracach o mniejszym formacie._NEWLINE_P\xc5\x82\xc3\xb3cienne podobrazia zyska\xc5\x82y du\xc5\xbc\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie dzi\xc4\x99ki swej lekko\xc5\x9bci, istotnej zw\xc5\x82aszcza przy du\xc5\xbcych formatach, i elastyczno\xc5\x9bci. Obecnie jest to najpopularniejsze podobrazie w malarstwie sztalugowym, a przez wielu odbiorc\xc3\xb3w nies\xc5\x82usznie uwa\xc5\xbcane za najw\xc5\x82a\xc5\x9bciwsze i najszlachetniejsze. Podobrazia p\xc5\x82\xc3\xb3cienne, przy wielu zaletach posiadaj\xc4\x85 te\xc5\xbc liczne wady, m.in. wra\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 na zmiany wilgotno\xc5\x9bci powietrza, wra\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 na uszkodzenia mechaniczne i termiczne. Niew\xc5\x82a\xc5\x9bciwie czy niedbale przygotowane podobrazie p\xc5\x82\xc3\xb3cienne mo\xc5\xbce doprowadzi\xc4\x87 w efekcie do uszkodzenia lub zniszczenia malowid\xc5\x82a.\n_START_SECTION_\nPodobrazia metalowe\n_START_PARAGRAPH_\nMetal jako podobrazie odegra\xc5\x82 mniejsz\xc4\x85 rol\xc4\x99 ni\xc5\xbc dwa poprzednie materia\xc5\x82y i by\xc5\x82 stosowany prawie wy\xc5\x82\xc4\x85cznie pod technik\xc4\x99 olejn\xc4\x85. Stosowane by\xc5\x82y najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej blachy miedziane, srebrne, o\xc5\x82owiane, rzadziej mosi\xc4\x99\xc5\xbcne, stalowe czy z innych metali._NEWLINE_Najwi\xc4\x99ksze zastosowanie jako podobrazie blacha znalaz\xc5\x82a w malarstwie funeralnym, zw\xc5\x82aszcza w dawnej Polsce przy portretach trumiennych, w heraldycznych tablicach epitafijnych, tak\xc5\xbce w malarstwie reklamowym \xe2\x80\x93 np. szyldy, znaki firmowe itp. Metalowe pod\xc5\x82o\xc5\xbca by\xc5\x82y te\xc5\xbc stosowane w malarstwie miniaturowym i obrazach niewielkiego formatu, zw\xc5\x82aszcza w XVII-XVIII w. Szczeg\xc3\xb3lnie cz\xc4\x99sto na blasze miedzianej malowa\xc5\x82 Jan Brueghel._NEWLINE_Obecnie bywa stosowane, pr\xc3\xb3cz malarstwa reklamowego, eksperymentalnie przez niekt\xc3\xb3rych malarzy, przy czym popularna bywa blacha aluminiowa._NEWLINE_Podobrazia z blachy cechuje du\xc5\xbcy ci\xc4\x99\xc5\xbcar, ale przy ma\xc5\x82ych formatach maj\xc4\x85 te\xc5\xbc zalety \xe2\x80\x93 trwa\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 pod\xc5\x82o\xc5\xbca, brak mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci negatywnego wp\xc5\x82ywu czynnik\xc3\xb3w zewn\xc4\x99trznych od odwrocia, a w przypadku blach miedzianych, mosi\xc4\x99\xc5\xbcnych, o\xc5\x82owianych \xe2\x80\x93 reakcja ze spoiwem olejnym znacznie przy\xc5\x9bpieszaj\xc4\x85ca schni\xc4\x99cie malowid\xc5\x82a.\n_START_SECTION_\nPodobrazia papierowe\n_START_PARAGRAPH_\nPodobrazia papierowe stosowane by\xc5\x82y od czasu wynalezienia papieru w VIII w. p.n.e. na Dalekim Wschodzie. W kr\xc4\x99gu kultury wschodniej podobrazia papierowe stosowane s\xc4\x85 powszechnie do dzi\xc5\x9b, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie pod techniki akwarelowe, lawowanego tuszu, ale tak\xc5\xbce pod temper\xc4\x99 i techniki poz\xc5\x82otnicze (tybeta\xc5\x84skie i mongolskie malarstwo religijne)._NEWLINE_W kr\xc4\x99gu kultury europejskiej papier (i jego pochodne \xe2\x80\x93 karton, tektura) stosowany by\xc5\x82 od XV w., ale g\xc5\x82\xc3\xb3wnie jako podobrazie do form po\xc5\x9brednich, a nie jako podobrazie ostatecznego dzie\xc5\x82a. Na papierowych podobraziach wykonywano szkice, w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych technikach \xe2\x80\x93 rysunkowych, temperowych i olejnych._NEWLINE_Ze wzgl\xc4\x99du na niewielki koszt od po\xc5\x82owy XIX w. do wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesno\xc5\x9bci pod\xc5\x82o\xc5\xbca kartonowe lub tekturowe stosowane s\xc4\x85 cz\xc4\x99sto w pracach studyjnych. W dwudziestoleciu mi\xc4\x99dzywojennym podobrazia z grubej tektury by\xc5\x82y do\xc5\x9b\xc4\x87 powszechnie stosowane w Polsce dla tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci komercyjnej nawet przez uznanych malarzy m.in. Wojciecha Kossaka, Alfonsa Karpi\xc5\x84skiego i Jacka Malczewskiego. Tego rodzaju podobrazia popularne te\xc5\xbc by\xc5\x82y w\xc5\x9br\xc3\xb3d tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w awangardy, zw\xc5\x82aszcza rosyjskiej i radzieckiej. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc stosowane, zw\xc5\x82aszcza do prac studyjnych, studenckich i szkic\xc3\xb3w._NEWLINE_Pod\xc5\x82o\xc5\xbca papierowe i papieropochodne nie s\xc4\x85 trwa\xc5\x82ymi podobraziami. Stosowane cz\xc4\x99sto bez gruntu ulegaj\xc4\x85 niszcz\xc4\x85cemu dzia\xc5\x82aniu substancji zawartych w farbach, zw\xc5\x82aszcza oleju. Z biegiem czasu staj\xc4\x85 si\xc4\x99 kruche, s\xc4\x85 oczywi\xc5\x9bcie bardzo wra\xc5\xbcliwe termicznie i nieodporne na wilgo\xc4\x87, jednak prawid\xc5\x82owo przygotowane, tzn.oklejone cienkim p\xc5\x82\xc3\xb3tnem, zagruntowane i izolowane od odwrocia od wilgoci mog\xc4\x85 pe\xc5\x82ni\xc4\x87 rol\xc4\x99 dobrych i tanich podobrazi.'