b'\n_START_ARTICLE_\nGumbo\n_START_PARAGRAPH_\nGumbo to danie, kt\xc3\xb3re powsta\xc5\x82o w po\xc5\x82udniowej Luizjanie w XVIII wieku. Zazwyczaj sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z mocno doprawionego bulionu, mi\xc4\x99sa albo skorupiak\xc3\xb3w, \xc5\x9brodka zag\xc4\x99szczaj\xc4\x85cego, a tak\xc5\xbce warzyw z domieszk\xc4\x85 przypraw. Mog\xc4\x85 to by\xc4\x87 mi\xc4\x99dzy innymi seler, papryka i cebula (te trzy okre\xc5\x9bla si\xc4\x99 w kuchni Cajun mianem "tr\xc3\xb3jcy", a gdy dodamy czosnek \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9e\xc5\x9bwi\xc4\x99tej tr\xc3\xb3jcy\xe2\x80\x9d). Rodzaj gumbo cz\xc4\x99sto wyznacza u\xc5\xbcyty \xc5\x9brodek zag\xc4\x99szczaj\xc4\x85cy, np. afryka\xc5\x84skie warzywo okra, u\xc5\xbcywana przez plemi\xc4\x99 Czoktaw\xc3\xb3w przyprawa fil\xc3\xa9 (wysuszone i zmielone li\xc5\x9bcie drzewa sasafras), albo francuska zasma\xc5\xbcka robiona z m\xc4\x85ki i t\xc5\x82uszczu. Najprawdopodobniej danie zawdzi\xc4\x99cza swoj\xc4\x85 nazw\xc4\x99 wyra\xc5\xbceniu (ki gnombo), kt\xc3\xb3re w j\xc4\x99zyku bantu oznacza okra. Mo\xc5\xbcliwe te\xc5\xbc, \xc5\xbce gumbo pochodzi od wyrazu (kombo),w plemieniu Czoktaw\xc3\xb3w b\xc4\x99d\xc4\x85cego odpowiednikiem s\xc5\x82owa fil\xc3\xa9._NEWLINE_Istnieje kilka r\xc3\xb3\xc5\xbcnych odmian dania. W Nowym Orleanie mo\xc5\xbcemy natrafi\xc4\x87 na tak zwane gumbo kreolskie, kt\xc3\xb3re zazwyczaj zawiera skorupiaki. Gumbo z obszaru zamieszkanego przez ludno\xc5\x9b\xc4\x87 Cajun, znacznie odbiega od normy, jednak cz\xc4\x99sto jeden ze sk\xc5\x82adnik\xc3\xb3w stanowi ciemna zasma\xc5\xbcka oraz skorupiaki b\xc4\x85d\xc5\xba dr\xc3\xb3b. Jednak\xc5\xbce te dwa ostatnie produkty nigdy nie powinny by\xc4\x87 mieszane. Kreolowie znad rzeki Cane podczas przyrz\xc4\x85dzania gumbo najwi\xc4\x99kszy nacisk k\xc5\x82ad\xc4\x85 na przypraw\xc4\x99 fil\xc3\xa9. Po przygotowaniu bazy na gumbo trzeba ugotowa\xc4\x87 warzywa i doda\xc4\x87 mi\xc4\x99so. Danie nale\xc5\xbcy pozostawi\xc4\x87 na wolnym ogniu, a pod sam koniec doda\xc4\x87 skorupiaki i przyprawy. Zgodnie z tradycj\xc4\x85 gumbo podaje si\xc4\x99 na ry\xc5\xbcu._NEWLINE_Potrawa \xc5\x82\xc4\x85czy w sobie zwyczaje kulinarne i sk\xc5\x82adniki typowe dla wielu kultur, mi\xc4\x99dzy innymi: zachodnioafryka\xc5\x84skiej, francuskiej, hiszpa\xc5\x84skiej, niemieckiej czy kultury Czoktaw\xc3\xb3w. Przypuszcza si\xc4\x99, \xc5\xbce gumbo bazuje na tradycyjnych zachodnioafryka\xc5\x84skich albo tubylczych daniach. Mo\xc5\xbcliwe te\xc5\xbc, \xc5\xbce pochodzi od francuskiej potrawy bouillabaisse. Po raz pierwszy gumbo opisano w roku 1802, a w II po\xc5\x82owie XIX wieku przepis na t\xc4\x99 potraw\xc4\x99 mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o znale\xc5\xba\xc4\x87 w wielu ksi\xc4\x85\xc5\xbckach kucharskich. Danie zyska\xc5\x82o wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87 w latach 70. XX wieku, kiedy to sto\xc5\x82\xc3\xb3wka Senatu Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych doda\xc5\x82a je do menu w celu upami\xc4\x99tnienia Senator Luizjany, Allen Ellender. W latach siedemdziesi\xc4\x85tych i osiemdziesi\xc4\x85tych s\xc5\x82awni szefowie kuchni urodzeni w Luizjanie, jak Justin Wilson czy Paul Prudhomme, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przyczynili si\xc4\x99 do wzrostu zainteresowania potraw\xc4\x85. Jest to oficjalne danie stanu Luizjana.\n_START_SECTION_\nOdmiany\n_START_PARAGRAPH_\nDo przygotowania gumbo mo\xc5\xbcna u\xc5\xbcywa\xc4\x87 dowolnych odmian mi\xc4\x99sa czy skorupiak\xc3\xb3w, jednak nigdy te dwa produkty nie powinny by\xc4\x87 \xc5\x82\xc4\x85czone. Wyj\xc4\x85tek stanowi tradycjne gumbo przygotowywane w Nowym Orleanie, kt\xc3\xb3re zazwyczaj zawiera zar\xc3\xb3wno skorupiaki jak i kie\xc5\x82baski. Sk\xc5\x82adnikami mi\xc4\x99snego gumbo mog\xc4\x85 by\xc4\x87 kurczak, kaczka, wiewi\xc3\xb3rka czy kr\xc3\xb3lik. \xc5\x81\xc4\x85czenie w gumbo mi\xc4\x99sa ze skorupiakami jest akceptowane jedynie przez mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Nowego Orleanu. Gumbo bazuj\xc4\x85ce na owocach morza przewa\xc5\xbcnie zawiera krewetki, kraba (ca\xc5\x82ego lub tylko jego mi\xc4\x99so), czasem tak\xc5\xbce ostrygi. Poza kie\xc5\x82baskami i szynk\xc4\x85 praktycznie nigdy nie u\xc5\xbcywa si\xc4\x99 wieprzowiny czy wo\xc5\x82owiny. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 odmian gumbo doprawia si\xc4\x99 cebul\xc4\x85, pietruszk\xc4\x85, papryk\xc4\x85 albo selerem .'