b'\n_START_ARTICLE_\nWodnik szarogard\xc5\x82y\n_START_SECTION_\nZasi\xc4\x99g wyst\xc4\x99powania\n_START_PARAGRAPH_\nWodnik szarogard\xc5\x82y wyst\xc4\x99puje w Sierra Leone na wsch\xc3\xb3d w poprzek p\xc3\xb3\xc5\x82nocnego Demokratycznej Republiki Konga do zachodniej Ugandy (w 2009 roku stwierdzono obecno\xc5\x9b\xc4\x87 tego ptaka w Semuliki National Park) oraz na po\xc5\x82udniowo-zach\xc3\xb3d do przybrze\xc5\xbcnego Kongo. Wyst\xc4\x99powanie w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Republiki \xc5\x9arodkowoafryka\xc5\x84skiej (Manovo-Gounda-Saint Floris National Park) jest bardzo w\xc4\x85tpliwe.\n_START_SECTION_\nTaksonomia\n_START_PARAGRAPH_\nTakson po raz pierwszy opisa\xc5\x82 w 1855 roku niemiecki ornitolog Gustav Hartlaub na \xc5\x82amach Journal f\xc3\xbcr Ornithologie nadaj\xc4\x85c mu nazw\xc4\x99  Gallinula oculea. Jako miejsce typowe Hartlaub wskaza\xc5\x82 Rio Butri na Z\xc5\x82otym Wybrze\xc5\xbcu (obecnie Ghana). Holotyp (kt\xc3\xb3rym by\xc5\x82 samiec) od\xc5\x82owi\xc5\x82 holenderski rezydent Herrn H. S. Pel. Jedyny przedstawiciel rodzaju Canirallus kt\xc3\xb3ry opisa\xc5\x82 w 1856 roku francuski ornitolog Karol Lucjan Bonaparte._NEWLINE_Przeprowadzone w 2014 roku badania genetyczne wykaza\xc5\x82y konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 w\xc5\x82\xc4\x85czenia tego taksonu do rodziny kusokurek, jednak badania przeprowadzone w 2019 roku tego nie potwierdzi\xc5\x82y. Ptaki ze wschodniego Kamerunu czasami traktowane s\xc4\x85 jako odr\xc4\x99bny podgatunek batesi (takson opisa\xc5\x82 brytyjski ornitolog Richard Bowdler Sharpe w 1900 roku, jako miejsce typowe wskazuj\xc4\x85c Rio Benito, w Kongo Francuskim), ale badania z 1984 roku wskazuj\xc4\x85 \xc5\xbce za ma\xc5\x82o r\xc3\xb3\xc5\xbcni si\xc4\x99 od innych populacji, aby nadawa\xc4\x87 mu status podgatunku. Takson monotypowy.\n_START_SECTION_\nEtymologia\n_START_PARAGRAPH_\nNazwa rodzajowa: \xc5\x82ac.\xc2\xa0canus \xe2\x80\x93 szary; rodzaj Rallus Linnaeus, 1758, wodnik. Epitet gatunkowy: \xc5\x82ac. oculeus \xe2\x80\x93 pe\xc5\x82ne oczy (tj. upstrzony bia\xc5\x82ymi lub kolorowymi plamkami), od oculus \xe2\x80\x93 oko.\n_START_SECTION_\nMorfologia\n_START_PARAGRAPH_\nD\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 cia\xc5\x82a do 30 cm. Pozosta\xc5\x82e wymiary (dla 8 samc\xc3\xb3w i 5 samic): d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 skrzyd\xc5\x82a samc\xc3\xb3w 107-179 mm, samic 167-180 mm; d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 ogona samc\xc3\xb3w 59-70 mm, samic 58-70 mm; d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 grzbietu dzioba u samc\xc3\xb3w 37-41 mm, u samic 37-38 mm; d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 skoku u samc\xc3\xb3w 49-55 mm, u samic 50-57 mm. Masa cia\xc5\x82a 1 samca 278 g, 2 samic 273 i 279 g. Grzbiet i skrzyd\xc5\x82a oliwkowo-br\xc4\x85zowe, z lekkim odcieniem czerwonawym. Bia\xc5\x82e plamki na lotkach, blade plamki lub paski na pokrywach nadskrzyd\xc5\x82owych s\xc4\x85 dobrze widoczne w locie, ale ptak bardzo niech\xc4\x99tnie lata; na pokrywach podskrzyd\xc5\x82owych r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc mo\xc5\xbcna zauwa\xc5\xbcy\xc4\x87 bia\xc5\x82e plamki. Dolna cze\xc5\x9b\xc4\x87 cia\xc5\x82a i ogon koloru kasztanowatego. Dzi\xc3\xb3b \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82to-zielony, na grzbiecie czarny, nogi br\xc4\x85zowe, sp\xc3\xb3d st\xc3\xb3p \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82ty, t\xc4\x99cz\xc3\xb3wka czerwono-br\xc4\x85zowa. P\xc5\x82cie upierzone podobnie. Osobniki m\xc5\x82odociane maj\xc4\x85 czo\xc5\x82o, twarz i szyj\xc4\x99 br\xc4\x85zow\xc4\x85 zamiast szarej jak u doros\xc5\x82ych, g\xc3\xb3rne cz\xc4\x99\xc5\x9bci cia\xc5\x82a z rudobrunatnym rozmyciem, sp\xc3\xb3d cia\xc5\x82a ciemny lub czerwono-br\xc4\x85zowy.\n_START_SECTION_\nG\xc5\x82os\n_START_PARAGRAPH_\nPie\xc5\x9b\xc5\x84 trwa od 2 do 3 minut; zaczyna si\xc4\x99 od pustych ton\xc3\xb3w, takich jak podw\xc3\xb3jne b\xc4\x99bnienie i po 20 sekundach przeplata mi\xc4\x99kkim \xe2\x80\x9edou\xe2\x80\x9d lub \xe2\x80\x9edouah\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3re zwi\xc4\x99kszaj\xc4\x85 si\xc4\x99 im bli\xc5\xbcej ko\xc5\x84ca pie\xc5\x9bni, kiedy zanika b\xc4\x99bnienie. G\xc5\x82os niesie si\xc4\x99 daleko, zar\xc3\xb3wno w dzie\xc5\x84 jak i w nocy, ze szczytem o \xc5\x9bwicie; ptaki \xc5\x9bpiewaj\xc4\x85 siedz\xc4\x85c na ga\xc5\x82\xc4\x99zi od 2 do 6 m nad wod\xc4\x85. Odzywa si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc g\xc5\x82o\xc5\x9bnymi, wybuchowymi 3\xe2\x80\x936 tonami, malej\xc4\x85cymi do p\xc3\xb3\xc5\x82ton\xc3\xb3w \xe2\x80\x9eoue-oue-oue...\xe2\x80\x9d, trwaj\xc4\x85cymi 0,5\xe2\x80\x931 sekund. Prawdopodobne podczas zagro\xc5\xbcenia odzywa si\xc4\x99 \xe2\x80\x9eptik-ptik-ptik...\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9edouk-douk-douk...\xe2\x80\x9d i st\xc5\x82umionym \xe2\x80\x9ethouk-thouk...\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nSiedlisko i pokarm\n_START_PARAGRAPH_\nWodnik szarogard\xc5\x82y zamieszkuje pierwotne i wt\xc3\xb3rne nizinne lasy deszczowe, przebywaj\xc4\x85c w\xc5\x9br\xc3\xb3d w\xc4\x85woz\xc3\xb3w, wzd\xc5\x82u\xc5\xbc potok\xc3\xb3w, nad strumieniami le\xc5\x9bnymi z przylegaj\xc4\x85cymi do nimi drzewami oraz granicz\xc4\x85cym z nimi bujnym podszycie; widywany r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na zalanych lub bagnistych terenach w lasie, w\xc5\x82\xc4\x85cznie z b\xc5\x82otnistymi obszarami bogatymi w maranty i paprocie drzewiaste. Ptak ten zwykle trzyma si\xc4\x99 g\xc4\x85szczu lub \xc5\x82ach powsta\xc5\x82ych z opad\xc5\x82ych ga\xc5\x82\xc4\x99zi, omijaj\xc4\x85c przy tym obszary otwartych w\xc3\xb3d mi\xc4\x99dzy wysokimi drzewami. Wzd\xc5\x82u\xc5\xbc rzeki Nanga, w Kongo, wyst\xc4\x99puje w niskich zaro\xc5\x9blach zdominowanych przez ro\xc5\x9bliny z rodzaj\xc3\xb3w Alchornea, Ficus i Nauclea , z dala od w\xc5\x82a\xc5\x9bciwego lasu. Obserwacje z \xe2\x80\x9ezalewowych\xe2\x80\x9d stref sawanno-parkowych w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Republice \xc5\x9arodkowoafryka\xc5\x84skiej wydaj\xc4\x85 si\xc4\x99 bardzo w\xc4\x85tpliwe. Jest ptakiem bardzo skrytym i bardzo rzadko spotykanym; wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 osobnik\xc3\xb3w zosta\xc5\x82a schwytana w pu\xc5\x82apki. Przypuszczalnie jest ptakiem terytorialnym; w Kongo, wielko\xc5\x9b\xc4\x87 terytorium zosta\xc5\x82o oszacowana na 6\xe2\x80\x9310 ha._NEWLINE_Wodnik szarogard\xc5\x82y \xc5\xbcywi si\xc4\x99 scynkami, \xc5\x9blimakami (w tym pomrowikami), ma\xc5\x82ymi krabami, stonogami i owadami (w tym mr\xc3\xb3wki, g\xc4\x85sienicami i innymi larwami oraz chrz\xc4\x85szczami. Obserwowano jak ptak ten \xc5\xbceruje na p\xc3\xb3\xc5\x82suchym dnie ma\xc5\x82ego strumienia le\xc5\x9bnego, usuwaj\xc4\x85c martwe li\xc5\x9bcie szarpi\xc4\x85cymi ruchami swojego dzioba.\n_START_SECTION_\nL\xc4\x99gi\n_START_PARAGRAPH_\nRozr\xc3\xb3d przypada na okres deszczowy; w Kamerunie w lutym, kwietniu i w lipcu; w Zairze we wrze\xc5\x9bniu, listopadzie i grudniu; w Nigerii w kwietniu. Opisano 3 gniazda: dwa zbudowane by\xc5\x82y z szerokich, trawiastych li\xc5\x9bci na pniu w bagnistym dnie w\xc4\x85wozu, w\xc5\x9br\xc3\xb3d palm z rodzaju Raphia i innych pacioreczniko-podobnych ro\xc5\x9blin; trzecie znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 w\xc5\x9br\xc3\xb3d korzeni wyrwanego drzewa nad brzegiem strumienia. Samica sk\xc5\x82ada 2 jaja; wielko\xc5\x9b\xc4\x87 sze\xc5\x9bciu jaj: 42,5-44,4 x 30,8-32,5 mm o szacowanej masie wynosz\xc4\x85cej 23,5 g. Puch piskl\xc4\x85t koloru czarniawo-br\xc4\x85zowego.\n_START_SECTION_\nStatus i ochrona\n_START_PARAGRAPH_\nW Czerwonej ksi\xc4\x99dze gatunk\xc3\xb3w zagro\xc5\xbconych Mi\xc4\x99dzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasob\xc3\xb3w zosta\xc5\x82 zaliczony do kategorii LC (ang.\xc2\xa0Least Concern \xe2\x80\x93 najmniejszej troski). Uwa\xc5\xbcany za liczny, ale tylko lokalnie w Kongo, w innych miejscach wyst\xc4\x99powania najwyra\xc5\xbaniej niezbyt cz\xc4\x99sty lub rzadki; jednak skryta natura i ma\xc5\x82a ilo\xc5\x9b\xc4\x87 obserwacji tego ptaka sprawia \xc5\xbce bardzo \xc5\x82atwo go przeoczy\xc4\x87 i przez to trudno jest oszacowa\xc4\x87 jego liczebno\xc5\x9b\xc4\x87. Ptak ten jest zagro\xc5\xbcony poprzez fragmentacje jego siedlisk i niszczenie las\xc3\xb3w; gatunek prawdopodobnie jest wymar\xc5\x82y w Nigerii a w ostatnich latach nie by\xc5\x82 obserwowany w zachodniej Ugandzie.'