b'\n_START_ARTICLE_\nKasjusz Dion\n_START_PARAGRAPH_\nLucjusz Kasjusz Dion Kokcejanus (\xc5\x82ac. Lucius Cassius Dio Cocceianus, grec. \xce\x94\xce\xaf\xcf\x89\xce\xbd \xe1\xbd\x81 \xce\x9a\xce\xac\xcf\x83\xcf\x83\xce\xb9\xce\xbf\xcf\x82; ur. 163/164, zm. ok. 235) \xe2\x80\x93 rzymski historyk pochodzenia greckiego oraz senator i dwukrotny konsul.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nKasjusz Dion urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 i wychowa\xc5\x82 w Nicei w Bitynii. Jego przydomek (Kokcejanus) uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 obecnie za nieautentyczny, gdy\xc5\xbc po\xc5\x9bwiadczony jest dopiero w \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ach bizantyjskich. Dion zawsze wspomina\xc5\x82 swoje przywi\xc4\x85zanie do rodzinnego miasta, nazywaj\xc4\x85c je sw\xc4\x85 ojczyzn\xc4\x85. Jego ojcem by\xc5\x82 Marek Kasjusz Apronianus, rzymski senator, prokonsul oraz legat cesarski kolejno trzech prowincji: Licji-Pamfilii, Cylicji (ok. 182-183) i Dalmacji. M\xc5\x82ody Dion zapewne towarzyszy\xc5\x82 ojcu w jego podr\xc3\xb3\xc5\xbcach s\xc5\x82u\xc5\xbcbowych, nabywaj\xc4\x85c dzi\xc4\x99ki temu niezb\xc4\x99dnego do\xc5\x9bwiadczenia w sprawach administracji pa\xc5\x84stwowej. Jako m\xc5\x82odzieniec odebra\xc5\x82 wykszta\xc5\x82cenie retoryczne - jego \xc5\x9blady wida\xc4\x87 w ca\xc5\x82ym dziele historycznym Diona. W 180 by\xc5\x82 najprawdopodobniej wraz z ojcem w Rzymie, gdy\xc5\xbc zda\xc5\x82 naoczn\xc4\x85 relacj\xc4\x99 z przybycia cesarza Kommodusa do stolicy._NEWLINE_Kwestorem i zarazem cz\xc5\x82onkiem senatu rzymskiego zosta\xc5\x82 najprawdopodobniej w 188-189. Za Pertynaksa otrzyma\xc5\x82 nominacj\xc4\x99 na pretora a za Septymiusza Sewera znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w\xc5\x9br\xc3\xb3d przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 cesarza i cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w jego rady przybocznej. W roku 205 lub 206 Kasjusz Dion zosta\xc5\x82 konsulem zast\xc4\x99pczym (consul suffectus). W charakterze amicus caesaris towarzyszy\xc5\x82 Karakalli w jego wyprawie przeciwko Partom (214-216). Gdy na kr\xc3\xb3tki czas w\xc5\x82adz\xc4\x99 obj\xc4\x85\xc5\x82 Makrynus, Dion zosta\xc5\x82 wyznaczony na kuratora ds. naprawy sytuacji wewn\xc4\x99trznej w miastach (curator ad corrigendum statum civitatum) Pergamonie i Smyrnie i na tym stanowisku zatrzyma\xc5\x82 go Heliogabal. Do Pergamonu Dion dotar\xc5\x82 zim\xc4\x85 218/219. Miasto to prowadzi\xc5\x82o ci\xc4\x85g\xc5\x82\xc4\x85 rywalizacj\xc4\x99 ze Smyrn\xc4\x85 o tytu\xc5\x82y i zaszczyty, na co Dion patrzy\xc5\x82 ze wzgard\xc4\x85. Po zako\xc5\x84czeniu swej misji wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do rodzinnej Bitynii, gdzie zachorowa\xc5\x82 na podagr\xc4\x99. Nast\xc4\x99pnie zosta\xc5\x82 prokonsularnym namiestnikiem prowincji Africa ok. 223. Po wype\xc5\x82nieniu swej kadencji wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Italii, lecz niemal natychmiast potem zarz\xc4\x85dza\xc5\x82 prowincj\xc4\x85 Dalmacj\xc4\x85, prawdopodobnie w 224-226, a potem Panoni\xc4\x85 G\xc3\xb3rn\xc4\x85, prawdopodobnie w 226-228. W 228 zosta\xc5\x82 wyznaczony na konsula zwyczajnego (consul ordinarius) na rok nast\xc4\x99pny. Jego koleg\xc4\x85 na urz\xc4\x99dzie mia\xc5\x82 by\xc4\x87 sam cesarz Aleksander Sewer._NEWLINE_Dion nale\xc5\xbca\xc5\x82 do tych ludzi, kt\xc3\xb3rzy po reformach Aleksandra powa\xc5\xbcnie wierzyli w umocnienie w\xc5\x82adzy cywilnej. Jednak nie obj\xc4\x85\xc5\x82 urz\xc4\x99du, gdy\xc5\xbc z Panonii do Rzymu dotar\xc5\x82y skargi na niego na zbytni\xc4\x85 surowo\xc5\x9b\xc4\x87 w zachowaniu dyscypliny. To \xc5\xbale usposobi\xc5\x82o do niego kohorty pretorian\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re stanowi\xc5\x82y gwardi\xc4\x99 cesarsk\xc4\x85. Poza tym niedawne zabicie przez nich Ulpiana sta\xc5\x82o si\xc4\x99 dla niego ostrze\xc5\xbceniem. Dla poprawienia atmosfery cesarz zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 by Dion sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 pierwsze dwa miesi\xc4\x85ce konsulatu poza Rzymem. Po tym okresie prawdopodobnie tak\xc5\xbce nie podj\xc4\x85\xc5\x82 obowi\xc4\x85zk\xc3\xb3w konsula. Za zgod\xc4\x85 cesarza wycofa\xc5\x82 si\xc4\x99 z \xc5\xbcycia publicznego, u\xc5\xbcalaj\xc4\x85c si\xc4\x99 na chorob\xc4\x99 n\xc3\xb3g i wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Nicei, gdzie sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 reszt\xc4\x99 swojego \xc5\xbcycia. Zmar\xc5\x82 przypuszczalnie ok. 235. By\xc5\x82 prawdopodobnie \xc5\xbconaty, gdy\xc5\xbc takie samo imi\xc4\x99 jak on nosi konsul z 291 i prefekt miasta z 296/297, kt\xc3\xb3ry przypuszczalnie by\xc5\x82 wnukiem historyka.\n_START_SECTION_\nHistoria rzymska\n_START_PARAGRAPH_\nKasjusz Dion by\xc5\x82 autorem Historii rzymskiej (Romaike historia), dzie\xc5\x82a zawartego w 80 ksi\xc4\x99gach i obejmuj\xc4\x85cego czasy pa\xc5\x84stwa rzymskiego od Eneasza a\xc5\xbc do 229 n.e. Dion pracowa\xc5\x82 nad swym dzie\xc5\x82em przez dwadzie\xc5\x9bcia dwa lata. Pierwszych dziesi\xc4\x99\xc4\x87 lat przypad\xc5\x82o mu na gromadzeniu materia\xc5\x82u historycznego, a kolejnych dwana\xc5\x9bcie na jego literackie opracowanie. Ostatnich siedem ksi\xc4\x85g zosta\xc5\x82o opracowanych pobie\xc5\xbcnie i wygl\xc4\x85da na dodatek. Tre\xc5\x9b\xc4\x87 dzie\xc5\x82a Dion podzieli\xc5\x82 na trzy okresy wed\xc5\x82ug wiarygodno\xc5\x9bci \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82. Pierwszy obejmowa\xc5\x82 histori\xc4\x99 epoki republika\xc5\x84skiej, kiedy w\xc5\x82adza znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w r\xc4\x99kach obywatelii, fakty by\xc5\x82y w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 publiczn\xc4\x85 i opisywa\xc5\x82o je wielu ludzi. Okres drugi ci\xc4\x85gnie si\xc4\x99 od panowania Augusta do \xc5\x9bmierci Marka Aureliusza. Jest to historia cesarstwa oparta na zak\xc5\x82amanej tradycji. Trzeci okres dotyczy czas\xc3\xb3w wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych, od panowania Kommodusa. Z 80 ksi\xc4\x85g do naszych czas\xc3\xb3w dochowa\xc5\x82y si\xc4\x99: w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 ksi\xc4\x99gi 36-54 (68-10 p.n.e.), w skr\xc3\xb3tach \xe2\x80\x93 ksi\xc4\x99gi 55-60 (9 p.n.e.-46 n.e.), we fragmentach \xe2\x80\x93 ksi\xc4\x99gi 17, 79 i 80. Zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 tak\xc5\xbce streszczenia, epitomai, ksi\xc4\x85g 1-21 (do 146 p.n.e.) autorstwa Jana Zonarasa z XII wieku i 36-80 pi\xc3\xb3ra Jana Ksifilinosa z XI wieku oraz inne pomniejsze wyci\xc4\x85gi i fragmenty, zw\xc5\x82aszcza w pismach Konstantyna VII Porfirogenety, cesarza bizantyjskiego z X wieku. W Historii rzymskiej, Kasjusz Dion potwierdza swoje autorstwo tak\xc5\xbce dw\xc3\xb3ch innych pism: niewielkich rozmiar\xc3\xb3w dzie\xc5\x82ka przedstawiaj\xc4\x85cego walki o w\xc5\x82adz\xc4\x99 przed wst\xc4\x85pieniem na tron cesarski Septymiusza Sewera oraz r\xc3\xb3wnie niewielkich rozmiar\xc3\xb3w dzie\xc5\x82ka Znaki widziane w podr\xc3\xb3\xc5\xbcy, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y legitymizowa\xc4\x87 w\xc5\x82adz\xc4\x99 Sewera. Ksi\xc4\x99ga Suda m\xc3\xb3wi tak\xc5\xbce, \xc5\xbce by\xc5\x82 autorem \xc5\xbbycia Arriana filozofa. Kasjusz Dion by\xc5\x82 historykiem do\xc5\x9b\xc4\x87 solidnym, wzoruj\xc4\x85cym si\xc4\x99 na Tukidydesie i Polibiuszu. Pisz\xc4\x85c o czasach sobie wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych korzysta\xc5\x82 ze swego bogatego do\xc5\x9bwiadczenia politycznego. Na nim ko\xc5\x84czy si\xc4\x99 w literaturze antycznej opracowanie pe\xc5\x82nych dziej\xc3\xb3w Rzymu._NEWLINE_\xc5\xbbyj\xc4\x85cy w IX wieku patriarcha Konstantynopola Focjusz, w swoim dziele Biblioteka, o Kasjuszu Dionie podawa\xc5\x82 m.in. nast\xc4\x99puj\xc4\x85c\xc4\x85 informacj\xc4\x99:_NEWLINE_Styl jego dzie\xc5\x82a jest wspania\xc5\x82y, sk\xc5\x82ania si\xc4\x99 ku g\xc3\xb3rnolotno\xc5\x9bci, gdy pisarz wypowiada my\xc5\x9bli r\xc3\xb3wne wielkim wydarzeniom. J\xc4\x99zyk jest pe\xc5\x82en starych zwrot\xc3\xb3w sk\xc5\x82adniowych i s\xc5\x82\xc3\xb3w dobranych w ich wielko\xc5\x9bci odpowiadaj\xc4\x85cej wielko\xc5\x9bci tematu. Okresy retoryczne s\xc4\x85 poprzecinane nawiasami; autor stosuje w nich w\xc5\x82a\xc5\x9bciwie dobrane inwersje. Rytmu i pauz, mimo \xc5\xbce s\xc4\x85 starannie i jasno opracowane, nie wyczuwa si\xc4\x99 w czasie czytania po raz pierwszy. W mowach jest znakomity, na\xc5\x9bladuje Tukidydesa, mo\xc5\xbce z wyj\xc4\x85tkiem tego, \xc5\xbce bardziej d\xc4\x85\xc5\xbcy do jasno\xc5\x9bci. Poza tym Tukidydes stanowi dla niego, by tak rzec, kanon.'