b'\n_START_ARTICLE_\nAphra Behn\n_START_PARAGRAPH_\nAphra Behn (ur. 10 lipca 1640 roku w Wye, w hrabstwie Kent \xe2\x80\x93 zm. 16 kwietnia 1689) \xe2\x80\x93 angielska pisarka, poetka i autorka dramatyczna. By\xc5\x82a jedn\xc4\x85 z pierwszych powszechnie znanych wysoko cenionych i wp\xc5\x82ywowych angielskich literatek. Tworzy\xc5\x82a w epoce restauracji monarchii, czyli pocz\xc4\x85tkowej fazie o\xc5\x9bwiecenia, bezpo\xc5\x9brednio po wojnie domowej. Wiadomo\xc5\x9bci o jej \xc5\xbcyciu, zw\xc5\x82aszcza prywatnym s\xc4\x85 niepewne. U\xc5\xbcywa\xc5\x82a nazwiska m\xc4\x99\xc5\xbca, kt\xc3\xb3ry najprawdopodobniej by\xc5\x82 holenderskim kupcem. Po jego \xc5\x9bmierci znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Wykonywa\xc5\x82a nawet misje wywiadowcze dla kr\xc3\xb3la Karola II, kt\xc3\xb3ry jednak nie by\xc5\x82 sk\xc5\x82onny do wyp\xc5\x82acenia jej obiecanego wynagrodzenia. W roku 1668 Aphra Behn znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 w wi\xc4\x99zieniu za d\xc5\x82ugi. Okoliczno\xc5\x9bci jej zwolnienia nie s\xc4\x85 jasne. Pewne jest jednak, ze pisarka postanowi\xc5\x82a nie by\xc4\x87 ju\xc5\xbc odt\xc4\x85d od nikogo zale\xc5\xbcna. Odda\xc5\x82a si\xc4\x99 pracy literackiej, a w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci pisaniu dla londy\xc5\x84skiej sceny. Po reaktywacji teatr\xc3\xb3w, zamkni\xc4\x99tych za rz\xc4\x85d\xc3\xb3w purytan\xc3\xb3w, przedstawienia by\xc5\x82y jedn\xc4\x85 z najpopularniejszych rozrywek, a dostarczanie tekst\xc3\xb3w okaza\xc5\x82o si\xc4\x99 dochodowym zaj\xc4\x99ciem. Tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 dramatopisarska zapewni\xc5\x82a autorce bezpiecze\xc5\x84stwo finansowe i pozwoli\xc5\x82a jej \xc5\xbcy\xc4\x87 z literatury._NEWLINE_Najbardziej znanym dzie\xc5\x82em Aphry Behn jest kr\xc3\xb3tka powie\xc5\x9b\xc4\x87 Oroonoko z 1688 roku. Utw\xc3\xb3r ten opowiada o ksi\xc4\x99ciu, kt\xc3\xb3ry sta\xc5\x82 si\xc4\x99 niewolnikiem. Przy pisaniu tej ksi\xc4\x85\xc5\xbcki Aphra Behn wykorzysta\xc5\x82a zapewne opowie\xc5\x9bci zas\xc5\x82yszane w trakcie pobytu w Surinamie w latach 1663-1664. Niezale\xc5\xbcnie od warto\xc5\x9bci artystycznej, Oroonoko odegra\xc5\x82 bardzo wa\xc5\xbcn\xc4\x85 rol\xc4\x99, podobn\xc4\x85 do tej, jaka w XIX wieku przypad\xc5\x82a w udziale Chacie wuja Toma Harriet Beecher Stowe, b\xc4\x99d\xc4\x85c pierwsz\xc4\x85 powie\xc5\x9bci\xc4\x85, budz\xc4\x85c\xc4\x85 sympati\xc4\x99 dla niewolnik\xc3\xb3w, wykorzystywanych wtedy na masow\xc4\x85 skal\xc4\x99 we wszystkich koloniach.'