b'\n_START_ARTICLE_\nO\xc5\x82tarz Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Marii Panny (obraz Konrada von Soest)\n_START_SECTION_\nDzieje\n_START_PARAGRAPH_\nObecny tryptyk jest zachowany fragmentarycznie. W XVII w Wessel Nies ufundowa\xc5\x82 wielki 16-metrowy barokowy o\xc5\x82tarz g\xc5\x82\xc3\xb3wny, w kt\xc3\xb3rym zosta\xc5\x82y umieszczone tablice gotyckiego retabulum. Zosta\xc5\x82y obramione wielk\xc4\x85, zamkni\xc4\x99t\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\x82koli\xc5\x9bcie arkad\xc4\x85. Niestety o\xc5\x82tarz zosta\xc5\x82 zniszczone w 1944, kiedy to Dortmund zosta\xc5\x82 zbombardowany przez naloty dywanowe wojsk alianckich._NEWLINE_Z inicjatywy dyrektor\xc3\xb3w dortmundzkich muze\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 doktor\xc3\xb3w Rolfa Fritza (Museum f\xc3\xbcr Kunst- und Kulturgeschichte) i Leonie Reygers (Museum am Ostwall) obrazy gotyckiego retabulum zosta\xc5\x82y zdj\xc4\x99te i wystawione w zamku Langenau (Hesja). W rezultacie, dzie\xc5\x82o westfalskiego artysty omin\xc4\x99\xc5\x82y zniszczenia wojenne. Po wojnie z okazji wielkiej wystawy po\xc5\x9bwi\xc4\x99conej tysi\xc4\x85cleciu Nadrenii \xe2\x80\x9eJahrtausend-Ausstellung der Rheinlande\xe2\x80\x9c, kt\xc3\xb3ra mia\xc5\x82a miejsce w Kolonii, w Wallraf-Richartz-Museum zaprezentowano dwa dzie\xc5\x82a Konrada von Soesta z dortmundzkiego ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a NMP \xe2\x80\x93 opr\xc3\xb3cz o\xc5\x82tarza Panny Marii by\xc5\x82 to O\xc5\x82tarz Bernwordts\xc3\xb3w. W 1957 wszystkie zachowane obrazy zosta\xc5\x82y umieszczone wedle oryginalnego porz\xc4\x85dku w nowoczesnej metalowej ramie w historycznym miejscu.\n_START_SECTION_\nOpis i analiza\n_START_PARAGRAPH_\nStoj\xc4\x85cy na gotyckiej kamiennej mensie w prezbiterium dortmundzkiego ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a NMP tryptyk zosta\xc5\x82 wykonany technik\xc4\x85 temperow\xc4\x85 na desce. Wymiary kwater nieznacznie r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy sob\xc4\x85, co wynika ze stanu zachowania dzie\xc5\x82a. \xc5\x9arodkowy obraz ma wymiary 138\xc2\xa0\xc3\x97\xc2\xa0100\xc2\xa0cm, lewy 140\xc2\xa0\xc3\x97\xc2\xa095\xc2\xa0cm, prawy za\xc5\x9b 140\xc2\xa0\xc3\x97\xc2\xa095\xc2\xa0cm.\n_START_SECTION_\nAwers o\xc5\x82tarza\n_START_PARAGRAPH_\nO\xc5\x82tarz od strony prezbiterium prezentuje trzy kwatery, w kt\xc3\xb3rych zosta\xc5\x82 ukazane wybrane w\xc4\x85tki z \xc5\xbcycia Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Marii Panny. Wszystkie malowid\xc5\x82a otwartego o\xc5\x82tarza namalowane s\xc4\x85 na z\xc5\x82otym tle. Tw\xc3\xb3rca u\xc5\xbcy\xc5\x82 tu szerokiej palety barwnej, oscyluj\xc4\x85cych wok\xc3\xb3\xc5\x82 intensywnych czerwieni i b\xc5\x82\xc4\x99kit\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nBo\xc5\xbce Narodzenie\n_START_PARAGRAPH_\nLewy obraz przedstawiaj\xc4\x85cy Bo\xc5\xbce Narodzenie zachowa\xc5\x82 si\xc4\x99 niemal w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci. Na z\xc5\x82otym tle zosta\xc5\x82a ukazana \xc5\x9awi\xc4\x99ta Rodzina. Le\xc5\xbc\xc4\x85ca bokiem na wy\xc5\x9bcielonym \xc5\x82o\xc5\xbcu Maria przytula i ca\xc5\x82uje Dzieci\xc4\x85tko. Owini\xc4\x99ta jest welonem i odziana w b\xc5\x82\xc4\x99kitn\xc4\x85 sukni\xc4\x99, jej str\xc3\xb3j charakteryzuje podobie\xc5\x84stwo do wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej mody dworskiej. Po prawej stronie stoi J\xc3\xb3zef ukazany jako siwow\xc5\x82osy, brodaty starzec trzymaj\xc4\x85cy w r\xc4\x99ku lask\xc4\x99. Odziany w b\xc5\x82\xc4\x99kitne szaty i fioletowy p\xc5\x82aszcz z kapturem ma przytwierdzony do pasa r\xc3\xb3\xc5\xbcaniec, kt\xc3\xb3rego tradycja si\xc4\x99ga XIV w. Kompozycj\xc4\x99 zamyka u g\xc3\xb3ry fragment sfery niebieskiej z ch\xc3\xb3rem anielskim. Typ ikonograficzny ukazuj\xc4\x85cy w ten spos\xc3\xb3b Maryj\xc4\x99 z Dzieci\xc4\x85tkiem nazywany znany jest jako Maria in puerperio (Maria w po\xc5\x82ogu), kt\xc3\xb3ry jest znany w w\xc4\x85tkach dewocyjnych.\n_START_SECTION_\nPok\xc5\x82on Trzech Kr\xc3\xb3li\n_START_PARAGRAPH_\nW prawym obrazie zosta\xc5\x82 zilustrowany Pok\xc5\x82on Trzech Kr\xc3\xb3li. W przeciwie\xc5\x84stwie do kameralnego nastroju w Bo\xc5\xbcym Narodzeniu scena Pok\xc5\x82onu utrzymana jest w wytwornej dworskiej atmosferze. Maria z Dzieci\xc4\x85tkiem zasiadaj\xc4\x85 na ozdobnym gotyckim tronie. Adoruj\xc4\x85cy Chrystusa kr\xc3\xb3lowie ukazani s\xc4\x85 w pe\xc5\x82ni splendoru brokatowych strojach o wysublimowanej dekoracji ornamentalnej i ro\xc5\x9blinnej. Malarz konsekwentnie ujednolici\xc5\x82 kostiumologi\xc4\x99, co po\xc5\x9bwiadcza r\xc3\xb3wnie wytworne odzienie Marii. Zgodnie z konsekwencj\xc4\x85, z\xc5\x82ote t\xc5\x82o na wysoko\xc5\x9bci po\xc5\x82owy kompozycji jest zas\xc5\x82oni\xc4\x99te czerwon\xc4\x85 tapiseri\xc4\x85 ze z\xc5\x82otymi ornamentami w formie ro\xc5\x9blin, koni, gryf\xc3\xb3w oraz gwiazd. Po prawej stronie ukazany zosta\xc5\x82 s\xc5\x82uga, przypominaj\xc4\x85cy swoj\xc4\x85 fryzur\xc4\x85 i strojem \xc5\x9bredniowiecznego giermka. Od strony kolorystycznej przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85 w tej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kompozycji tonacje intensywnej czerwieni. Artysta konsekwentnie zamyka kompozycj\xc4\x99 wyobra\xc5\xbceniem sfery niebia\xc5\x84skiej, w tym przypadku grupa anio\xc5\x82\xc3\xb3w ubrana jest w szaty czerwone co ujednolica koloryt sceny.\n_START_SECTION_\nKoronacja Marii\n_START_PARAGRAPH_\nScena ta zamkni\xc4\x99ta jest w wrzecionowatej mandorli kt\xc3\xb3r\xc4\x85 tworzy zwarty szereg ma\xc5\x82ych anio\xc5\x82\xc3\xb3w. Wok\xc3\xb3\xc5\x82 niej usytuowane s\xc4\x85 symbole czterech ewangelist\xc3\xb3w (widoczne s\xc4\x85 jedynie dwa; anio\xc5\x82 \xe2\x80\x93 \xc5\x9awi\xc4\x99ty Mateusz i lew \xe2\x80\x93 \xc5\x9awi\xc4\x99ty Marek). W centrum kompozycji ukazany jest koronowany Chrystus jako S\xc4\x99dzia \xc5\x9bwiata, kt\xc3\xb3ry w jednej r\xc4\x99ce trzyma koron\xc4\x99 kt\xc3\xb3r\xc4\x85 w\xc5\x82osy Marii za\xc5\x9b w drugiej ber\xc5\x82o. Maria za\xc5\x9b podobnie jak na awersach jest m\xc5\x82od\xc4\x85, rudow\xc5\x82os\xc4\x85 niewiast\xc4\x85 o delikatnej twarzy. Podobnie Chrystus emanuje m\xc5\x82odo\xc5\x9bci\xc4\x85, cho\xc4\x87 zgodnie z kolejno\xc5\x9bci\xc4\x85 jest ju\xc5\xbc po m\xc4\x99cze\xc5\x84skiej \xc5\x9bmierci. Artysta zastosowa\xc5\x82 tu silny kontrast kolorystyczny, Maria ma szaty utrzymane w delikatnym b\xc5\x82\xc4\x99kicie, za\xc5\x9b Chrystus intensywnie czerwone, co ma oznacza\xc4\x87 Jego m\xc4\x99cze\xc5\x84stwo i \xc5\x9bmier\xc4\x87.\n_START_SECTION_\nZwiastowanie\n_START_PARAGRAPH_\nPraw\xc4\x85 kwater\xc4\x99 wype\xc5\x82nia wyobra\xc5\xbcenie Zwiastowania Marii, gdzie trzymaj\xc4\x85cy w r\xc4\x99ce ber\xc5\x82o i banderol\xc4\x99 (z inskrypcj\xc4\x85 Ave gratia plena dominus (tecum?)) Archanio\xc5\x82 Gabriel widoczny jest w niewielkim fragmencie (reszta zniszczonej sceny zosta\xc5\x82a wykadrowana przez konserwator\xc3\xb3w). Scena ta rozgrywa si\xc4\x99 wewn\xc4\x85trz ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a. Zwraca uwag\xc4\x99 le\xc5\xbc\xc4\x85ca na  pulpicie ksi\xc4\x99ga kt\xc3\xb3rej karty s\xc4\x85 lekko rozwiane, artysta pr\xc3\xb3buje w ten spos\xc3\xb3b uchwyci\xc4\x87 efemeryczno\xc5\x9b\xc4\x87 wydarzenia. U do\xc5\x82u, po prawej stronie stoi ozdobny wazon z liliami.\n_START_SECTION_\nSprawa autorstwa dzie\xc5\x82a\n_START_PARAGRAPH_\nDo roku 1950 sprawa autorstwa nie by\xc5\x82a wyja\xc5\x9bniona. Pe\xc5\x82ne przypisanie dzie\xc5\x82a Konradowi von Soestowi zosta\xc5\x82o zatwierdzone w 1950 przez \xc3\xb3wczesnego dyrektora Muzeum Historii Sztuki i Kultury w Dortmundzie, dr Rolfa Fritza, kt\xc3\xb3ry odnalaz\xc5\x82 ukryt\xc4\x85 sygnatur\xc4\x99 mistrza z Dortmundu. Sygnatura ta znajduje si\xc4\x99 w zamkni\xc4\x99tej ksi\xc4\x99dze w scenie Za\xc5\x9bni\xc4\x99cia Marii. Ksi\xc4\x99ga ta cho\xc4\x87 zamkni\xc4\x99ta ma zaznaczon\xc4\x85 za pomoc\xc4\x85 sk\xc3\xb3rzanych klamer stronic\xc4\x99, w kt\xc3\xb3rej mo\xc5\xbcna odczyta\xc4\x87 con..d, co zosta\xc5\x82o zinterpretowane jako skr\xc3\xb3towy podpis artysty. Ponadto zestawienie tego dzie\xc5\x82a z O\xc5\x82tarzem z Wildungen potwierdzi\xc5\x82o autorstwo dzie\xc5\x82a, kt\xc3\xb3re de facto s\xc4\x85 jednymi z pierwszych w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Europie dzie\xc5\x82ami sygnowanymi.\n_START_SECTION_\nZnaczenie o\xc5\x82tarza\n_START_PARAGRAPH_\nO\xc5\x82tarz Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Marii Panny jest nie tylko artystyczn\xc4\x85 wypowiedzi\xc4\x85 w kategoriach czysto religijnych i znamienitym  przyk\xc5\x82adem artystycznym medium \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cego wiernych z Mari\xc4\x85, kt\xc3\xb3rej kult w XV wieku odgrywa\xc5\x82 znacz\xc4\x85c\xc4\x85 rol\xc4\x99 w Ko\xc5\x9bciele, lecz tak\xc5\xbce artystyczn\xc4\x85 wypowiedzi\xc4\x85 i identyfikacj\xc4\x85, a nawet ostentacj\xc4\x85 silnej warstwy spo\xc5\x82ecznej kt\xc3\xb3r\xc4\x85 by\xc5\x82 patrycjat. Konrad von Soest by\xc5\x82 licz\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 osobowo\xc5\x9bci\xc4\x85 w \xc5\x9bredniowiecznym Dortmundzie. Wykonanie o\xc5\x82tarza NMP dla ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a pod tym wezwaniem wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cym przy ko\xc5\x9bciele Bractwem Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Marii Panny w kt\xc3\xb3rego sk\xc5\x82ad wchodzili mo\xc5\xbcni i patrycjusze miasta, w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich sam artysta. U\xc5\xbcyte tu na wielk\xc4\x85 skal\xc4\x99 kolory z\xc5\x82ota, czerwieni i b\xc5\x82\xc4\x99kity, a wi\xc4\x99c kolory powsta\xc5\x82e z najdro\xc5\xbcszych w\xc3\xb3wczas barwnik\xc3\xb3w \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85 o bogactwie przyko\xc5\x9bcielnej korporacji. Ponadto to dzie\xc5\x82o jest widocznym znakiem samodzielno\xc5\x9bci i stanowi\xc5\x82o odzwierciedlenie si\xc5\x82y i wysokiej pozycji bractwa.'