b'\n_START_ARTICLE_\nNagrobek Andrzeja Zebrzydowskiego\n_START_PARAGRAPH_\nNagrobek Andrzeja Zebrzydowskiego zosta\xc5\x82 wykonany przez Jana Micha\xc5\x82owicza z Urz\xc4\x99dowa w 1560 r. Znajduje si\xc4\x99 w przebudowanej, pierwotnie gotyckiej kaplicy \xc5\x9b\xc5\x9b. Kosmy i Damiana w katedrze wawelskiej.\n_START_SECTION_\nPrzebudowa kaplicy\n_START_PARAGRAPH_\nBiskup Andrzej Zebrzydowski zmar\xc5\x82 w 1560 roku. Kaplic\xc4\x99 wraz z nagrobkiem uko\xc5\x84czono ju\xc5\xbc w 1563 roku. Micha\xc5\x82owicz ograniczony by\xc5\x82 w swoim przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99ciu istniej\xc4\x85cymi murami ma\xc5\x82ej i mrocznej kaplicy gotyckiej. Dla rozja\xc5\x9bnienia wn\xc4\x99trza i nadania mu renesansowego charakteru artysta zburzy\xc5\x82 gotyckie sklepienie i zast\xc4\x85pi\xc5\x82 je rze\xc5\xbabion\xc4\x85 i malowan\xc4\x85 kopu\xc5\x82\xc4\x85, zwie\xc5\x84czon\xc4\x85 sze\xc5\x9bciookienn\xc4\x85 latarni\xc4\x85. Kaplic\xc4\x99 t\xc4\x99 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej przekszta\xc5\x82cono._NEWLINE_Rekonstrukcja kaplicy na pocz. XX wieku przywr\xc3\xb3ci\xc5\x82a w du\xc5\xbcym stopniu jej wygl\xc4\x85d pierwotny, nie uwzgl\xc4\x99dniaj\xc4\x85c jednak kopu\xc5\x82y. Obecnie g\xc5\x82\xc3\xb3wnymi elementami dekoracyjnymi kaplicy s\xc4\x85 kasetony i rozety pod\xc5\x82ucza arkady wej\xc5\x9bciowej i niszy o\xc5\x82tarzowej, ornamenty li\xc5\x9bciaste, groteskowo \xe2\x80\x93 kandelabrowe, pasy konsolek i wolich oczek.\n_START_SECTION_\nOpis nagrobka\n_START_PARAGRAPH_\nMa\xc5\x82a przestrzennie kaplica nie wp\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82a hamuj\xc4\x85co na rozmiary nagrobka, kt\xc3\xb3ry jest najwi\xc4\x99kszym i najbardziej dekoracyjnie bogatym z wszystkich nagrobk\xc3\xb3w Micha\xc5\x82owicza._NEWLINE_Na kamiennym boniowanym podmurowaniu, rozcz\xc5\x82onkowanym silnie przez wyst\xc4\x99p partii \xc5\x9brodkowej i jej dw\xc3\xb3ch ryzalit\xc3\xb3w, wznosi si\xc4\x99 podobnie rozcz\xc5\x82onkowany, bogato ornamentowany cok\xc3\xb3\xc5\x82 z marmurow\xc4\x85 tablic\xc4\x85 inskrypcyjn\xc4\x85. Nad \xc5\x9brodkow\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 coko\xc5\x82u zbudowana jest cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 g\xc5\x82\xc3\xb3wna w kszta\xc5\x82cie dwukolumnowego ozdobnego portyku, z rze\xc5\xbab\xc4\x85 biskupa na sarkofagu na tle wn\xc4\x99ki arkadowej. Architraw i fryz prze\xc5\x82amuj\xc4\x85 si\xc4\x99 ponad kolumnami, dziel\xc4\x85c si\xc4\x99 na wyst\xc4\x99py i uskoki podobnie do coko\xc5\x82u. Prosty, wystaj\xc4\x85cy gzyms wsparty po\xc5\x9brodku oryginalnym kluczem archiwolty zamyka ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 silnym poziomym akcentem. Nad gzymsem koronuj\xc4\x85cym wznosi si\xc4\x99 zwie\xc5\x84czenie w formie tempietta z podpieraj\xc4\x85cym je ornamentem wolutowym. Nad cofni\xc4\x99tymi partiami podmur\xc3\xb3wki i coko\xc5\x82u stoj\xc4\x85 ma\xc5\x82e skrzyd\xc5\x82a boczne przypominaj\xc4\x85ce aediculae \xe2\x80\x93 kapliczki, a w nich rze\xc5\xbaby \xc5\x9b\xc5\x9b. Piotra i Paw\xc5\x82a._NEWLINE_Podmurowanie jest spokojne i symetryczne. Pierwsze oznaki zak\xc5\x82\xc3\xb3cenia \xc5\x82adu wprowadzaj\xc4\x85 zwr\xc3\xb3cone w jedn\xc4\x85 stron\xc4\x99 twarze satyr\xc3\xb3w w obramieniu tablicy inskrypcyjnej. Umieszczona w g\xc3\xb3rnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci poziomego obramienia maska satyra znajduje i w dole odpowiednik w maszkaronie zwierz\xc4\x99cym. Podobny efekt powtarza tw\xc3\xb3rca w dekoracji n\xc3\xb3g sarkofagu, przeciwstawiaj\xc4\x85c mask\xc4\x99 zwierz\xc4\x99c\xc4\x85 ludzkiej._NEWLINE_Kolumny d\xc5\xbawigaj\xc4\x85ce masyw belkowania, gzymsu i zwie\xc5\x84czenia s\xc4\x85 smuk\xc5\x82e, nieco os\xc5\x82abione oryginaln\xc4\x85 w pomy\xc5\x9ble zmian\xc4\x85 kszta\xc5\x82tu trzon\xc3\xb3w, w po\xc5\x82owie okr\xc4\x85g\xc5\x82ych, w po\xc5\x82owie sze\xc5\x9bciobocznych, o optycznie ruchomej powierzchni. Wra\xc5\xbcenie takie sprawiaj\xc4\x85 jakby zawieszone na nich ornamenty arabeskowe. Skr\xc4\x99cone o 45\xc2\xba w stosunku do abakus\xc3\xb3w, rozp\xc4\x99kaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 wolutowe kapitele typu korynckiego afunkcjonalnie wystaj\xc4\x85 skr\xc4\x99tami daleko na boki. Rozwi\xc4\x85zywanie statycznych praw ci\xc4\x85\xc5\xbcenia w spos\xc3\xb3b tylko pozorny triumfuje ostatecznie w niezwykle oryginalnym kluczu archiwolty. Jako p\xc3\xb3\xc5\x82okr\xc4\x85g\xc5\x82e przed\xc5\x82u\xc5\xbcenie architrawu i belkowania, sygnalizuje on kr\xc4\x85g d\xc5\xbawigania coko\xc5\x82u tempietta, ale, otwarty do przodu, nie stanowi statycznej dla niego podstawy. Rol\xc4\x99 t\xc4\x99 natomiast spe\xc5\x82nia gzyms koronuj\xc4\x85cy. Nie do\xc5\x9b\xc4\x87 na tym, \xc5\x9brodkowy wyst\xc4\x99p belkowania t\xc5\x82oczy klucz archiwolty wywijaj\xc4\x85c zwoje jego rollwerku tak silnie w d\xc3\xb3\xc5\x82, \xc5\xbce putto siedz\xc4\x85ce na g\xc5\x82owie pantery wychyla si\xc4\x99 do przodu i zabezpieczaj\xc4\x85c si\xc4\x99 przed upadkiem chwyta si\xc4\x99 obiema r\xc4\x99kami p\xc4\x99k\xc3\xb3w fig.  Jest to rzadki motyw putto \xe2\x80\x93 atlant. Modelowo opracowane tempietto w zwie\xc5\x84czeniu, wsparte o zapiecek, flankuj\xc4\x85 ornamentalne woluty. Pe\xc5\x82ni ono dodatkow\xc4\x85 rol\xc4\x99 portyku stylizowanej fasady iluzjonistycznie poj\xc4\x99tej budowli zaplecza._NEWLINE_Nagrobek by\xc5\x82 pierwotnie polichromowany. B\xc5\x82\xc4\x99kit t\xc5\x82a, z\xc5\x82ocenia i srebrzenia podkre\xc5\x9bla\xc5\x82y bogactwo form.\n_START_SECTION_\nFigura Andrzeja Zebrzydowskiego\n_START_PARAGRAPH_\nPosta\xc4\x87 jest marmurowa, \xc5\x9bmia\xc5\x82o modelowana. Zadziwia wirtuozeri\xc4\x85 ukszta\xc5\x82towania drobnych fa\xc5\x82d\xc3\xb3w alby, ornatu, a tak\xc5\xbce a\xc5\xbcurowo uj\xc4\x99tej r\xc4\x99ki. Biskup, przedstawiony w stroju pontyfikalnym, spoczywa w swobodnej pozie wspar\xc5\x82szy g\xc5\x82ow\xc4\x99 na d\xc5\x82oni. Za wezg\xc5\x82owie s\xc5\x82u\xc5\xbcy mu pulpit i poduszka. Oblicze Zebrzydowskiego to studium portretowe: g\xc5\x82adkie w dolnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci t\xc5\x82o niszy zdobi u g\xc3\xb3ry kartusz herbowy, podtrzymywany przez dwa anio\xc5\x82ki.\n_START_SECTION_\nElementy dekoracyjno \xe2\x80\x93 ornamentalne\n_START_PARAGRAPH_\nSplata si\xc4\x99 tu tradycja historyczna z \xc3\xb3wczesn\xc4\x85 narastaj\xc4\x85c\xc4\x85 wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesno\xc5\x9bci\xc4\x85. Nad \xc5\x82ukiem archiwolty biegnie p\xc3\xb3\xc5\xbanogotycki ornament li\xc5\x9bciasty, a pulpit wezg\xc5\x82owia ma jeszcze tradycyjne wyci\xc4\x99cie w o\xc5\x9bli grzbiet._NEWLINE_Uk\xc5\x82ady ornamentu kandelabrowego z panneaux dekoracyjnych nagrobka i kaplicy maj\xc4\x85 charakter renesansowy, oparty na wzorach kaplicy Zygmuntowskiej. Arabeskowe sploty wok\xc3\xb3\xc5\x82 kolumn. Micha\xc5\x82owicz naniza\xc5\x82 tu motywy ro\xc5\x9blinne, zwoje wolutowe, panoplia, owoce, paciorki, zwierz\xc4\x99ce maszkarony. Obok dekoracyjnych motyw\xc3\xb3w typu renesansu w\xc5\x82oskiego widzimy w nagrobku dalsz\xc4\x85 infiltracj\xc4\x99 italianizmu niderlandzkiego.\n_START_SECTION_\nDwie sfery odmiennych warto\xc5\x9bci\n_START_PARAGRAPH_\nWynios\xc5\x82ej powadze rze\xc5\xbaby zmar\xc5\x82ego i postaciom ikonografii chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skiej towarzyszy rozigrany fantazj\xc4\x85 renesansowego artysty poga\xc5\x84ski \xc5\x9bwiat mitologii. Jego najdobitniejszym wyrazem jest putto \xe2\x80\x93 Bachus w kluczu archiwolty. Satyry s\xc4\x85 dalekim echem tryton\xc3\xb3w z Kaplicy Zygmuntowskiej. G\xc5\x82owy lw\xc3\xb3w, trzykrotnie powt\xc3\xb3rzone na ka\xc5\xbcdej kolumnie, zdaj\xc4\x85 si\xc4\x99 wyrazem ideologii chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skiej._NEWLINE_Na wewn\xc4\x99trznej stronie arkady znajduje si\xc4\x99 gmerk Micha\xc5\x82owicza, z\xc5\x82o\xc5\xbcony z krzy\xc5\xbca, k\xc4\x85townicy i rylca.'