b'\n_START_ARTICLE_\nJan Moor-Jankowski\n_START_PARAGRAPH_\nJan Moor-Jankowski (ur. 5 lutego 1924 w Warszawie, zm. 27 sierpnia 2005) \xe2\x80\x93 \xc5\x9bwiatowej s\xc5\x82awy ameryka\xc5\x84ski prymatolog polskiego pochodzenia, profesor medycyny s\xc4\x85dowej, \xc5\xbco\xc5\x82nierz podziemia._NEWLINE_Po wojnie osiad\xc5\x82 w USA, gdzie w 1965 r. za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 i zosta\xc5\x82 dyrektorem Laboratory for Experimental Medicine and Surgery in Primates. By\xc5\x82 te\xc5\xbc dyrektorem agendy \xc5\x9awiatowej Organizacji Zdrowia, zajmuj\xc4\x85cej si\xc4\x99 hematologi\xc4\x85 ma\xc5\x82p. By\xc5\x82 redaktorem naczelnym Journal of Medical Primatology._NEWLINE_Moor-Jankowski jest autorem przesz\xc5\x82o 200 monografii i ksi\xc4\x85\xc5\xbcek o genetyce, hemofilii, grupach krwi i immunologii.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w Warszawie, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 wraz z rodzin\xc4\x85 do Cz\xc4\x99stochowy. Matka by\xc5\x82a pianistk\xc4\x85, ojciec za\xc5\x9b in\xc5\xbcynierem architektem. W czasie okupacji niemieckiej wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do stolicy, na tajnych kompletach otrzyma\xc5\x82 dyplom. By\xc5\x82 \xc5\xbco\xc5\x82nierzem podziemia. W 1942 straci\xc5\x82 rodzic\xc3\xb3w. W 1943 w jednej z akcji zosta\xc5\x82 ranny. W tym samym roku aresztowano go (wcze\xc5\x9bniej te\xc5\xbc by\xc5\x82 kilkakrotnie aresztowany, jednak udawa\xc5\x82o mu si\xc4\x99 uciec), przes\xc5\x82uchiwano i uwi\xc4\x99ziono w KL Warschau. Nast\xc4\x99pnie znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 na Pawiaku, sk\xc4\x85d zamierzano przetransportowa\xc4\x87 go do Auschwitz, jednak uciek\xc5\x82 z konwoju. Nawi\xc4\x85za\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 z warszawskim podziemiem. Niemcy poszukiwali go listem go\xc5\x84czym, wi\xc4\x99c postanowi\xc5\x82 wyjecha\xc4\x87 z Warszawy, w kierunku wschodnim. Dosta\xc5\x82 si\xc4\x99 do \xc5\xbbytomierza na Ukrainie. Chc\xc4\x85c wst\xc4\x85pi\xc4\x87 w szeregi Armii gen. Andersa, zosta\xc5\x82 aresztowany przez NKWD. Ponownie zbieg\xc5\x82, unikaj\xc4\x85c rozstrzelania. Wiosn\xc4\x85 1944 znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w Warszawie. Rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 wywiadowcz\xc4\x85 z Polskim Pa\xc5\x84stwem Podziemnym. W sierpniu 1944 wzi\xc4\x85\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w powstaniu warszawskim._NEWLINE_Po 1945 przedosta\xc5\x82 si\xc4\x99 do Szwajcarii, gdzie w 1953 uzyska\xc5\x82 stopie\xc5\x84 doktora medycyny na uniwersytecie w Genewie. Przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do USA, tam pracowa\xc5\x82 w zespole laboratorium prymatologicznego na New York University, kt\xc3\xb3re odkry\xc5\x82o wirus zapalenia w\xc4\x85troby typu B. W 1995 zosta\xc5\x82 wybrany do francuskiej Acad\xc3\xa9mie Nationale de M\xc3\xa9decine, gdzie jako jedyny reprezentowa\xc5\x82 Stany Zjednoczone. W za\xc5\x82o\xc5\xbconym przez siebie pi\xc5\x9bmie Journal of Medical Primatology da\xc5\x82 si\xc4\x99 pozna\xc4\x87 jako obro\xc5\x84ca praw zwierz\xc4\x85t, stanowczo protestuj\xc4\x85c przeciwko porywaniu szympans\xc3\xb3w do cel\xc3\xb3w badawczych._NEWLINE_W 1995 straci\xc5\x82 stanowisko na uniwersytecie i dosta\xc5\x82 zakaz wst\xc4\x99pu do utworzonego przez siebie laboratorium, po tym jak publicznie opisa\xc5\x82 eksperymenty koleg\xc3\xb3w polegaj\xc4\x85ce mi\xc4\x99dzy innymi na celowym uzale\xc5\xbcnianiu ma\xc5\x82p od kokainy czy pozbawiania ich wody do picia._NEWLINE_W 2002, w zwi\xc4\x85zku z przerwaniem ekshumacji cia\xc5\x82 ofiar pogromu w Jedwabnem, podpisa\xc5\x82 protestacyjny list otwarty do IPN. By\xc5\x82 jednym z inicjator\xc3\xb3w budowy pomnika upami\xc4\x99tniaj\xc4\x85cego ofiary KL Warschau._NEWLINE_Zmar\xc5\x82 w wieku 81 lat w Nowym Jorku. Jego cia\xc5\x82o zosta\xc5\x82o sprowadzone do Polski i pochowane na Cmentarzu Wojskowym na Pow\xc4\x85zkach.'