b'\n_START_ARTICLE_\nJad\xc5\x82owstr\xc4\x99t psychiczny\n_START_SECTION_\nEpidemiologia\n_START_PARAGRAPH_\nW przegl\xc4\x85dach bada\xc5\x84 na temat epidemiologii jad\xc5\x82owstr\xc4\x99tu psychicznego wykazano zapadalno\xc5\x9b\xc4\x87 na poziomie 8\xe2\x80\x9313 przypadk\xc3\xb3w na 100 000 os\xc3\xb3b rocznie, a chorobowo\xc5\x9b\xc4\x87 wynosz\xc4\x85c\xc4\x85 0,3% przy wykorzystaniu \xc5\x9bcis\xc5\x82ych kryteri\xc3\xb3w rozpoznania._NEWLINE_Zaburzenie wyst\xc4\x99puje od 6 do 12 razy cz\xc4\x99\xc5\x9bciej u kobiet ni\xc5\xbc u m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn. W 75% przypadk\xc3\xb3w rozpoczyna si\xc4\x99 przed 25. rokiem \xc5\xbcycia._NEWLINE_Stwierdzono, \xc5\xbce jad\xc5\x82owstr\xc4\x99t psychiczny wyst\xc4\x99puje cz\xc4\x99\xc5\x9bciej u os\xc3\xb3b homoseksualnych i biseksualnych.\n_START_SECTION_\nRozpoznanie r\xc3\xb3\xc5\xbcnicowe\n_START_PARAGRAPH_\nDiagnostyka r\xc3\xb3\xc5\xbcnicowa obejmuje m.in. zaburzenia nastroju i zaburzenia psychotyczne._NEWLINE_Osoby z zaburzeniami typu psychotycznego mog\xc4\x85 by\xc4\x87 przekonane, \xc5\xbce ich \xc5\xbcywno\xc5\x9b\xc4\x87 jest zatruta, odmawia\xc4\x87 jedzenia i znacznie chudn\xc4\x85\xc4\x87. Zmniejszone \xc5\x82aknienie mo\xc5\xbce by\xc4\x87 tak\xc5\xbce objawem zaburze\xc5\x84 depresyjnych._NEWLINE_Odmawianie przyjmowania pokarm\xc3\xb3w mo\xc5\xbce by\xc4\x87 tak\xc5\xbce spowodowane chorobami nowotworowymi lub innymi chorobami somatycznymi.\n_START_SECTION_\nEtiologia\n_START_PARAGRAPH_\nEtiopatogeneza anoreksji jest wieloczynnikowa i zazwyczaj odgrywaj\xc4\x85 w niej rol\xc4\x99 czynniki osobowo\xc5\x9bciowe, rodzinne, biologiczne i kulturowe.\n_START_SECTION_\nCzynniki psychologiczne\n_START_PARAGRAPH_\nWi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 badaczy zauwa\xc5\xbca i\xc5\xbc w\xc5\x9br\xc3\xb3d os\xc3\xb3b z jad\xc5\x82owstr\xc4\x99tem psychicznym dominuj\xc4\x85 cechy trzech typ\xc3\xb3w osobowo\xc5\x9bci: najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej spotykane s\xc4\x85 cechy osobowo\xc5\x9bci obsesyjno-kompulsywnej, osobowo\xc5\x9bci histrionicznej oraz osobowo\xc5\x9bci o cechach schizoidalnych.\n_START_SECTION_\nBiochemiczne pod\xc5\x82o\xc5\xbce anoreksji\n_START_PARAGRAPH_\nU wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci badanych os\xc3\xb3b stwierdzano wyk\xc5\x82adniki obni\xc5\xbconej neurotransmisji serotoninergicznej. Poza obni\xc5\xbconym poziomem serotoniny stwierdzano te\xc5\xbc nieprawid\xc5\x82owo\xc5\x9bci poziom\xc3\xb3w noradrenaliny i dopaminy. Obserwowano zwi\xc4\x99kszenie aktywno\xc5\x9bci receptor\xc3\xb3w opioidowych, co mo\xc5\xbce mie\xc4\x87 istotny zwi\xc4\x85zek (tak jak zaburzenie uk\xc5\x82adu dopaminergicznego) z funkcjonowaniem uk\xc5\x82adu nagrody zwi\xc4\x85zanego z przyjmowaniem posi\xc5\x82k\xc3\xb3w._NEWLINE_U os\xc3\xb3b z anoreksj\xc4\x85 zak\xc5\x82\xc3\xb3cone s\xc4\x85 wszystkie podstawowe osie hormonalne: o\xc5\x9b podwzg\xc3\xb3rzowo-przysadkowo-nadnerczowa, podwzg\xc3\xb3rzowo-przysadkowo-tarczycowa i podwzg\xc3\xb3rzowo-przysadkowo-gonadalna. Wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z tym obni\xc5\xbcenie poziomu kortyzolu, estrogen\xc3\xb3w, tr\xc3\xb3jjodotyroniny. Zmiany te s\xc4\x85 wt\xc3\xb3rne do ograniczonej poda\xc5\xbcy energii z po\xc5\xbcywieniem, wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85 si\xc4\x99 z przestawieniem metabolizmu na bardziej oszcz\xc4\x99dny tryb dzia\xc5\x82ania.\n_START_SECTION_\nCzynniki od\xc5\xbcywcze\n_START_PARAGRAPH_\nNiedob\xc3\xb3r cynku powoduje spadek apetytu, kt\xc3\xb3ry mo\xc5\xbce wyst\xc4\x85pi\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w jad\xc5\x82owstr\xc4\x99cie psychicznym i zaburzeniach od\xc5\xbcywiania. Randomizowane, kontrolowane badania z podw\xc3\xb3jnie \xc5\x9blep\xc4\x85 pr\xc3\xb3b\xc4\x85 przeprowadzone w 1994 wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce przyjmowanie cynku (w ilo\xc5\x9bci 14\xc2\xa0mg na dzie\xc5\x84) podwaja tempo przybierania masy cia\xc5\x82a w leczeniu anoreksji._NEWLINE_Niedob\xc3\xb3r innych substancji od\xc5\xbcywczych, takich jak tyrozyna, tryptofan (prekursory neurotransmiter\xc3\xb3w, odpowiednio: noradrenaliny i serotoniny), a tak\xc5\xbce witaminy B1 (tiaminy) mo\xc5\xbce tak\xc5\xbce wp\xc5\x82ywa\xc4\x87 na powstanie b\xc5\x82\xc4\x99dnego ko\xc5\x82a, w kt\xc3\xb3rym niedobory pokarmowe przyczyniaj\xc4\x85 si\xc4\x99 do powstania niedo\xc5\xbcywienia.\n_START_SECTION_\nPowik\xc5\x82ania\n_START_PARAGRAPH_\nPowik\xc5\x82ania somatyczne jad\xc5\x82owstr\xc4\x99tu obejmuj\xc4\x85 wszystkie uk\xc5\x82ady narz\xc4\x85d\xc3\xb3w, mo\xc5\xbcna je ponadto podzieli\xc4\x87 na powik\xc5\x82ania wynikaj\xc4\x85ce z g\xc5\x82odzenia si\xc4\x99 i na powik\xc5\x82ania zwi\xc4\x85zane z przeczyszczaniem si\xc4\x99._NEWLINE_Do powik\xc5\x82a\xc5\x84 ze strony uk\xc5\x82adu endokrynnego nale\xc5\xbcy szereg zmian hormonalnych wynikaj\xc4\x85cych z zaburzenia osi podwzg\xc3\xb3rzowo-przysadkowej. Zaburzenia hormonalne prowadz\xc4\x85 do niskiego poziomu estradiolu i progesteronu, braku miesi\xc4\x85czki i zaburze\xc5\x84 p\xc5\x82odno\xc5\x9bci. Konsekwencj\xc4\x85 zaburze\xc5\x84 hormonalnych s\xc4\x85 osteoporoza lub osteopenia._NEWLINE_Powik\xc5\x82ania ze strony uk\xc5\x82adu kr\xc4\x85\xc5\xbcenia stanowi\xc4\x85 najcz\xc4\x99stsz\xc4\x85 przyczyn\xc4\x99 zgon\xc3\xb3w os\xc3\xb3b z jad\xc5\x82owstr\xc4\x99tem psychicznym. Najistotniejszymi s\xc4\x85 bradykardia i niedoci\xc5\x9bnienie ortostatyczne._NEWLINE_Zaburzenia ze strony uk\xc5\x82adu pokarmowego wynikaj\xc4\x85 z zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego, w tym \xc5\xbco\xc5\x82\xc4\x85dka (gastropareza). Prowokowanie wymiot\xc3\xb3w mo\xc5\xbce prowadzi\xc4\x87 do nad\xc5\xbcerek i p\xc4\x99kni\xc4\x99\xc4\x87 prze\xc5\x82yku i \xc5\xbco\xc5\x82\xc4\x85dka, nad\xc5\xbcerek szkliwa i pr\xc3\xb3chnicy._NEWLINE_Cz\xc4\x99stymi powik\xc5\x82aniami s\xc4\x85 zaburzenia hematologiczne i zaburzenia uk\xc5\x82adu krzepni\xc4\x99cia.\n_START_SECTION_\nLeczenie\n_START_PARAGRAPH_\nPodstawowym leczeniem anoreksji jest psychoterapia. W sytuacji znacznego pogorszenia stanu somatycznego zwi\xc4\x85zanego z powik\xc5\x82aniem spadk\xc3\xb3w wagi wymagane jest leczenie szpitalne. W ostrych stanach somatycznych odpowiednie s\xc4\x85 oddzia\xc5\x82y internistyczne lub oddzia\xc5\x82y intensywnej terapii, w innych przypadkach \xe2\x80\x93 oddzia\xc5\x82y psychiatryczne.\n_START_SECTION_\nRokowanie\n_START_PARAGRAPH_\nNieleczona anoreksja prowadzi do \xc5\x9bmierci w oko\xc5\x82o 10% przypadk\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nOpisy g\xc5\x82odzenia si\xc4\x99 na pod\xc5\x82o\xc5\xbcu religijnym pochodz\xc4\x85 ju\xc5\xbc ze staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci i \xc5\x9bredniowiecza. Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ca w \xc5\x9bredniowieczu praktyka g\xc5\x82odzenia si\xc4\x99 m\xc5\x82odych kobiet w imi\xc4\x99 czysto\xc5\x9bci i pobo\xc5\xbcno\xc5\x9bci okre\xc5\x9blana bywa jako anorexia mirabilis._NEWLINE_Za najwcze\xc5\x9bniejszy kliniczny opis jad\xc5\x82owstr\xc4\x99tu uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 ten autorstwa Richarda Mortona z 1689. Kolejne opisy przypadk\xc3\xb3w powstawa\xc5\x82y w XVII, XVIII i XIX wieku. Pod koniec wieku XIX jad\xc5\x82owstr\xc4\x99t by\xc5\x82 ju\xc5\xbc uznany przez \xc5\x9brodowisko medyczne. W 1873 William Gull wprowadzi\xc5\x82 termin anorexia nervosa, przedstawi\xc5\x82 szereg opis\xc3\xb3w przypadk\xc3\xb3w i proponowane przez siebie metody leczenia. W tym samym roku ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 praca francuskiego psychiatry Ernesta-Charlesa Las\xc3\xa8gue, kt\xc3\xb3ry wprowadzi\xc5\x82 termin anorexie hyst\xc3\xa9rique. Pierre Janet wyr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82 dwa typy zachowa\xc5\x84 le\xc5\xbc\xc4\x85cych u pod\xc5\x82o\xc5\xbca anoreksji, histeryczny i obsesjonalny. Pierwsze kryteria zaburzenia zaproponowa\xc5\x82 Gerald Russell w 1970 roku._NEWLINE_W 1978 roku psychoanalityczka Hilde Bruch opublikowa\xc5\x82a popularn\xc4\x85 ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99 po\xc5\x9bwi\xc4\x99con\xc4\x85 anoreksji, The Golden Cage: the Enigma of Anorexia Nervosa, kt\xc3\xb3ra zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82a uwag\xc4\x99 opinii publicznej na ten medyczny problem. R\xc3\xb3wnie wa\xc5\xbcna dla \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci spo\xc5\x82ecznej by\xc5\x82a spowodowana anoreksj\xc4\x85 \xc5\x9bmier\xc4\x87 piosenkarki Karen Carpenter w 1983.'