b'\n_START_ARTICLE_\nSzabetaj Cewi\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie\n_START_PARAGRAPH_\nBy\xc5\x82 synem handlarza drobiu. W rodzinnej Smyrnie pobiera\xc5\x82 nauk\xc4\x99 Talmudu, ale nigdy nie osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 w niej bieg\xc5\x82o\xc5\x9bci. Zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 za to kaba\xc5\x82\xc4\x85, zw\xc5\x82aszcza kaba\xc5\x82\xc4\x85 praktyczn\xc4\x85 w wydaniu Izaaka Lurii. Prezentowa\xc5\x82 typ religijno\xc5\x9bci mistycznej, ekstatycznej. Niekt\xc3\xb3rzy badacze dopatruj\xc4\x85 si\xc4\x99 w jego zachowaniach znamion choroby psychicznej. W 1648 roku w Smyrnie og\xc5\x82osi\xc5\x82 si\xc4\x99 mesjaszem. Ju\xc5\xbc wtedy posiada\xc5\x82 grup\xc4\x99 zwolennik\xc3\xb3w. Wykl\xc4\x99ty zosta\xc5\x82 dopiero w 1651 roku, gdy nie nast\xc4\x85pi\xc5\x82y \xc5\xbcadne oznaki czas\xc3\xb3w ostatecznych. 18 lat przebywa\xc5\x82 poza Smyrn\xc4\x85, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w Salonikach, Konstantynopolu i Kairze. W owym czasie bli\xc5\xbcej zapozna\xc5\x82 si\xc4\x99 z islamskim mistycyzmem sufich i chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwem. W 1665 r. zwi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 z kabalist\xc4\x85 Natanem z Gazy, kt\xc3\xb3ry uroczy\xc5\x9bcie w synagodze potwierdzi\xc5\x82 jego mandat mesja\xc5\x84ski. On te\xc5\xbc pe\xc5\x82ni\xc5\x82 najwa\xc5\xbcniejsz\xc4\x85 rol\xc4\x99 w otoczeniu Szabetaja, jako swego rodzaju prorok mesjasza. Dat\xc4\x99 zbawienia wyznaczy\xc5\x82 Szabetaj na rok 1666. W lutym tego roku aresztowano go na podstawie donosu i osadzono w twierdzy Gallipoli. 16 wrze\xc5\x9bnia podczas audiencji na dworze su\xc5\x82tana, kt\xc3\xb3rej szczeg\xc3\xb3\xc5\x82\xc3\xb3w nie znamy, przeszed\xc5\x82 na islam. Tolerancja za strony w\xc5\x82adz osma\xc5\x84skich si\xc4\x99 sko\xc5\x84czy\xc5\x82a, gdy zacz\xc4\x85\xc5\x82 szerzy\xc4\x87 sw\xc4\x85 synkretyczn\xc4\x85 doktryn\xc4\x99 w\xc5\x9br\xc3\xb3d muzu\xc5\x82man\xc3\xb3w. W 1673 roku zosta\xc5\x82 na podstawie donosu ponownie aresztowany i osadzony w twierdzy Dulcigno, gdzie przebywa\xc5\x82 do ko\xc5\x84ca \xc5\xbcycia i gdzie zmar\xc5\x82.\n_START_SECTION_\nNauka\n_START_PARAGRAPH_\nNauczanie Szabetaja Cewiego w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych okresach jego \xc5\xbcycia mia\xc5\x82o odmienny kszta\xc5\x82t, ponadto nieraz inne stanowisko prezentowa\xc5\x82 Natan z Gazy, kt\xc3\xb3ry wypowiada\xc5\x82 si\xc4\x99 oficjalnie na temat objawionej wiedzy mesjasza. St\xc4\x85d cz\xc4\x99sto nie wiemy, jaka cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 doktryny mesja\xc5\x84skiej pochodzi od samego Szabetaja. Swoje mesja\xc5\x84skie roszczenia Szabetaj opiera\xc5\x82 na objawieniu bo\xc5\xbcym. Jeszcze przed apostazj\xc4\x85 mesjasza interpretacja Natana z Gazy wygl\xc4\x85da\xc5\x82a nast\xc4\x99puj\xc4\x85co: W chwili przyj\xc5\x9bcia mesjasza zako\xc5\x84czony zosta\xc5\x82 proces tikkun \xe2\x80\x93 odkupienie wedle kaba\xc5\x82y luria\xc5\x84skiej. W zwi\xc4\x85zku z tym przestaje obowi\xc4\x85zywa\xc4\x87 prawo \xc5\xbcydowskie, a jedynym prawodawc\xc4\x85 staje si\xc4\x99 mesjasz. Kontynuowanie zalecanych przez Luri\xc4\x99 praktyk ascetycznych zostaje uznane za przejaw niewiary i blu\xc5\xbanierstwo._NEWLINE_Apostazj\xc4\x99 Szabetaj rozumia\xc5\x82 jako wej\xc5\x9bcie w nowe przymierze z Bogiem, kt\xc3\xb3ry wzywa wszystkich \xc5\xbbyd\xc3\xb3w do zmiany wiary, bowiem islam wybra\xc5\x82 jako nowe miejsce zamieszkania. Jednak i ta zmiana wyznania nie by\xc5\x82a traktowana jako trwa\xc5\x82a, bowiem przy ko\xc5\x84cu czas\xc3\xb3w B\xc3\xb3g ma objawi\xc4\x87 zupe\xc5\x82nie now\xc4\x85 Tor\xc4\x99. W zwi\xc4\x85zku ze sw\xc4\x85 nauk\xc4\x85 Szabetaj ostentacyjnie \xc5\x82ama\xc5\x82 prawo \xc5\xbcydowskie, co wbrew opiniom niekt\xc3\xb3rych jego zwolennik\xc3\xb3w dowodzi, \xc5\xbce zmiana wiary nie by\xc5\x82a \xe2\x80\x9e\xc5\x9bwi\xc4\x99tym oszustwem\xe2\x80\x9d i mesjasz nie pozosta\xc5\x82 duchowym \xc5\xbbydem._NEWLINE_Po \xc5\x9bmierci Szabetaja Natan z Gazy da\xc5\x82 inn\xc4\x85 wyk\xc5\x82adni\xc4\x99 konwersji mesjasza. Traktuje on j\xc4\x85 w kategoriach odkupienia przez grzech. Zadaniem mesjasza, i tylko jego, jest zst\xc4\x85pi\xc4\x87 do kr\xc3\xb3lestwa ciemno\xc5\x9bci (luria\xc5\x84skie kelipot \xe2\x80\x98skorupy\xe2\x80\x99) i wydoby\xc4\x87 ze\xc5\x84 ukryte tam iskry \xc5\x9bwiat\xc5\x82a bo\xc5\xbcego. Mesjasz rozsadzi kr\xc3\xb3lestwo z\xc5\x82a od \xc5\x9brodka \xe2\x80\x93 samemu pozostaj\xc4\x85c czystym. Typem tego odkupienia jest w\xc4\x99dr\xc3\xb3wka patriarch\xc3\xb3w do Egiptu. Natan w swym my\xc5\x9bleniu pozosta\xc5\x82 bliski tradycyjnemu judaizmowi. Apostazj\xc4\x99 rozpatrywano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w perspektywie do\xc5\x9bwiadcze\xc5\x84 \xc5\xbbyd\xc3\xb3w hiszpa\xc5\x84skich \xe2\x80\x93 konwertyt\xc3\xb3w na chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwo, tzw. marran\xc3\xb3w.'