b'\n_START_ARTICLE_\nGrupa Csepel\n_START_PARAGRAPH_\nGrupa Csepel \xe2\x80\x93 grupa kultury archeologicznej Nagyr\xc3\xa9v, czasem uznawana jednak za grup\xc4\x99 kultury puchar\xc3\xb3w dzwonowatych. Jej nazwa pochodzi od wyspy Czepel na Dunaju.\n_START_SECTION_\nGeneza\n_START_PARAGRAPH_\nGrupa ta wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z przybyciem na tereny naddunajskie ludno\xc5\x9bci kultury puchar\xc3\xb3w dzwonowatych. Ludno\xc5\x9b\xc4\x87 ta zetkn\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 tutaj z osadnictwem grupy Mak\xc3\xb3-Kosihy-\xc4\x8caka kultury Vu\xc4\x8dedol-Z\xc3\xb3k. \xc5\x9awiadcz\xc4\x85 o tym zabytki z inwentarza tej grupy, charakterystyczne dla ludno\xc5\x9bci obu tych kultur. Uznaje si\xc4\x99 j\xc4\x85 powszechnie za cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 horyzontu wczesnonagyrevskiego.\n_START_SECTION_\nChronologia i obszar wyst\xc4\x99powania\n_START_PARAGRAPH_\nBadacze przekonani s\xc4\x85 o tym, \xc5\xbce grupa ta jest m\xc5\x82odsza od grupy Mak\xc3\xb3-Kosihy-\xc4\x8caka, przynajmniej na obszarze jej wyst\xc4\x99powania. Nie wyklucza si\xc4\x99 jednak wsp\xc3\xb3\xc5\x82istnienia grupy Mak\xc3\xb3-Kosihy-\xc4\x8caka w po\xc5\x82udniowo-zachodniej S\xc5\x82owacji z omawian\xc4\x85 jednostk\xc4\x85. Mo\xc5\xbcemy j\xc4\x85 wi\xc4\x99c datowa\xc4\x87 wed\xc5\x82ug lat kalibrowanych na 2300\xe2\x80\x932200/2150 p.n.e. Jej zasi\xc4\x99g obejmuje w\xc4\x85ski pas od kolana Dunaju na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy do wyspy Czepel na po\xc5\x82udnie od Budapesztu.\n_START_SECTION_\nGospodarka\n_START_PARAGRAPH_\nPodstaw\xc4\x85 gospodarki by\xc5\x82a dla tej ludno\xc5\x9bci hodowla koni, byd\xc5\x82a oraz uprawa ziemi. Uderzaj\xc4\x85ca jest bardzo du\xc5\xbca ilo\xc5\x9b\xc4\x87 ko\xc5\x9bci konia. Chodzi o konia udomowionego, hodowanego zapewne w stadach razem z byd\xc5\x82em w dolinie Dunaju. Spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci grupy Csepel by\xc5\x82y mobilne, wi\xc4\x99c cz\xc4\x99sto zak\xc5\x82adano nowe osady i zmieniano pastwiska.\n_START_SECTION_\nOsadnictwo i budownictwo\n_START_PARAGRAPH_\nOsady zak\xc5\x82adano nisko nad Dunajem, jednak powy\xc5\xbcej terasy zalewowej. Po osadach pozosta\xc5\x82y r\xc3\xb3\xc5\xbcnej rodzaju jamy, a tak\xc5\xbce \xc5\x9blady po s\xc5\x82upach, nie tworz\xc4\x85ce regularnych uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w. Jamy do\xc5\x9b\xc4\x87 cz\xc4\x99sto wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w do\xc5\x9b\xc4\x87 du\xc5\xbcym zag\xc4\x99szczeniu. Ich rozmiary s\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcne. We wszystkich tych obiektach natrafia si\xc4\x99 na du\xc5\xbc\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 materia\xc5\x82u zabytkowego, zw\xc5\x82aszcza ceramiki i ko\xc5\x9bci. Nie spotyka si\xc4\x99 natomiast polepy ze \xc5\x9bladami konstrukcji, przez co uwa\xc5\xbca si\xc4\x99, \xc5\xbce \xc5\x9bciany dom\xc3\xb3w by\xc5\x82y wykonane z lekkiego materia\xc5\x82u. Nie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 niestety uchwyci\xc4\x87 jakich rozmiar\xc3\xb3w by\xc5\x82y te osady w czasie funkcjonowania. Mo\xc5\xbcliwe, \xc5\xbce wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 to z du\xc5\xbc\xc4\x85 mobilno\xc5\x9bci\xc4\x85 tych grup.\n_START_SECTION_\nObrz\xc4\x85dek pogrzebowy\n_START_PARAGRAPH_\nCia\xc5\x82a zmar\xc5\x82ych chowano na zapleczu osad, w niewielkiej od nich odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci. Nie tworz\xc4\x85 one wyodr\xc4\x99bnionych cmentarzysk, tylko s\xc4\x85 rozrzucone \xc5\x82a\xc5\x84cuchowo w mniejszych lub wi\xc4\x99kszych skupiskach. Odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci pomi\xc4\x99dzy konkretnymi poch\xc3\xb3wkami s\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcne, tak samo jak odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci pomi\xc4\x99dzy skupiskami poch\xc3\xb3wk\xc3\xb3w. Jedno takie skupisko tworzy zazwyczaj tylko kilka grob\xc3\xb3w. Zdecydowan\xc4\x85 przewag\xc4\x99 maj\xc4\x85 poch\xc3\xb3wki cia\xc5\x82opalne urnowe oraz jamowe z warstw\xc4\x85 cia\xc5\x82opalenia. Urn\xc4\x85 jest przewa\xc5\xbcnie amfora przykryta mis\xc4\x85 i otoczona kilkoma mniejszymi naczyniami. Groby cia\xc5\x82opalne jamowe przypominaj\xc4\x85 rozmiarami i kszta\xc5\x82tem groby szkieletowe. Przepalone ko\xc5\x9bci wraz z resztkami stosu zsypane s\xc4\x85 na jedn\xc4\x85 kupk\xc4\x99 lub rozrzucone po ca\xc5\x82ej jamie. Ponadto znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w grobach tak\xc5\xbce inne naczynia oraz dary grobowe. W grobach szkieletowych zmarli u\xc5\x82o\xc5\xbceni s\xc4\x85 na boku prawym lub lewym z nogami silnie podkurczonymi, g\xc5\x82ow\xc4\x85 zorientowani s\xc4\x85 na p\xc3\xb3\xc5\x82noc lub po\xc5\x82udnie. Zauwa\xc5\xbcono, \xc5\xbce inwentarz typowy dla kultury puchar\xc3\xb3w dzwonowatych wyst\xc4\x99puje zazwyczaj w grobach szkieletowych lub cia\xc5\x82opalnych jamowych, rzadko natomiast w cia\xc5\x82opalnych urnowych. Inaczej jest za to z typowymi dla dzwonowc\xc3\xb3w p\xc5\x82ytkami \xc5\x82uczniczymi, kt\xc3\xb3re wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 we wszystkich rodzajach grob\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nInwentarz\n_START_PARAGRAPH_\nW inwentarzu wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 formy charakterystyczne dla kultury puchar\xc3\xb3w dzwonowatych. W ceramice s\xc4\x85 to w\xc5\x82a\xc5\x9bnie puchary o kszta\xc5\x82cie odwr\xc3\xb3conego dzwonu, zazwyczaj z jednym uchem, zdobione strefowo technik\xc4\x85 stempelkow\xc4\x85 lub rade\xc5\x82kow\xc4\x85. Puchary te wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 zar\xc3\xb3wno na osadach jak i w grobach, jednak w por\xc3\xb3wnaniu z inn\xc4\x85 ceramik\xc4\x85 jest ich ma\xc5\x82o. Ponadto na inwentarz sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 te\xc5\xbc charakterystyczne dla dzwonowc\xc3\xb3w misy, niekiedy z czterema n\xc3\xb3\xc5\xbckami, a opr\xc3\xb3cz wyrob\xc3\xb3w ceramicznych guzki z otworami V-kszta\xc5\x82tnymi oraz kamienne p\xc5\x82ytki \xc5\x82ucznicze s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ce do ochrony przedramienia przed puszczon\xc4\x85 ci\xc4\x99ciw\xc4\x85 \xc5\x82uku. Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w grupie Csepel tak\xc5\xbce misy na pustej n\xc3\xb3\xc5\xbcce, charakterystyczne dla grupy Mak\xc3\xb3-Kosihy-\xc4\x8caka, jednak s\xc4\x85 one tutaj inaczej zdobione. Ponadto bardzo wysoki procent stanowi\xc4\x85 niezdobione kubki uchate, r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85ce si\xc4\x99 od siebie rozmiarami i proporcjami. Inn\xc4\x85 cz\xc4\x99st\xc4\x85 w ceramice form\xc4\x85 s\xc4\x85 dzbany, kt\xc3\xb3re r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy sob\xc4\x85, nie przekraczaj\xc4\x85c jednak wysoko\xc5\x9bci\xc4\x85 20 centymetr\xc3\xb3w. Poza tym mamy tak\xc5\xbce r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju misy, dwuuche garnki amforowate, amfory o przysadzistym kszta\xc5\x82cie (o maksymalnej \xc5\x9brednicy brzu\xc5\x9bca wi\xc4\x99kszej, ni\xc5\xbc wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 naczynia) oraz \xe2\x80\x9eprzykrywki\xe2\x80\x9d gliniane. Z innych wyrob\xc3\xb3w glinianych sporadycznie spotykamy dwusto\xc5\xbckowe prz\xc4\x99\xc5\x9bliki._NEWLINE_W\xc5\x9br\xc3\xb3d wyrob\xc3\xb3w metalowych wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 sztylety z trzonkiem o kr\xc3\xb3tkim, szerokim i tr\xc3\xb3jk\xc4\x85tnym ostrzu, szyd\xc5\x82a kwadratowe w przekroju poprzecznym, o jednym ko\xc5\x84cu spiczastym, drugim za\xc5\x9b t\xc4\x99pym i sp\xc5\x82aszczonym oraz ozdoby, w tym: druciane pier\xc5\x9bcienie, zausznice oraz szpile z tarczowat\xc4\x85, zrolowan\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wk\xc4\x85. W inwentarzu wyrob\xc3\xb3w kamiennych mamy wspomniane ju\xc5\xbc p\xc5\x82ytki \xc5\x82ucznicze, a tak\xc5\xbce tr\xc3\xb3jk\xc4\x85tne retuszowane grociki do strza\xc5\x82 \xc5\x82uku, p\xc5\x82oszczowate ostrza i ma\xc5\x82e siekierki. Do\xc5\x9b\xc4\x87 liczne s\xc4\x85 tak\xc5\xbce produkty z ko\xc5\x9bci i rogu.\n_START_SECTION_\nZanik i wp\xc5\x82yw na powstanie innych jednostek\n_START_PARAGRAPH_\nGrupa Csepel zanika w latach 2200/2150 p.n.e. Sta\xc5\x82a si\xc4\x99 zal\xc4\x85\xc5\xbckiem do powstania ca\xc5\x82kiem nowej postvu\xc4\x8dedolskiej jednostki kulturowej, nazywanej kultur\xc4\x85 Nagyr\xc3\xa9v.'