b'\n_START_ARTICLE_\nWojna o maszt flagowy\n_START_SECTION_\nPrzyczyny\n_START_PARAGRAPH_\nTraktat Waitangi zosta\xc5\x82 podpisany 6 lutego 1840 roku i do pewnego stopnia wyciszy\xc5\x82 konflikty pomi\xc4\x99dzy Koron\xc4\x85 Brytyjsk\xc4\x85 a M\xc4\x81ori. Pozornie traktat da\xc5\x82 podstawy prawne obecno\xc5\x9bci brytyjskich na wyspach i jest do dnia dzisiejszego postrzegany jako dokument b\xc4\x99d\xc4\x85cy podstaw\xc4\x85 do za\xc5\x82o\xc5\xbcenia Nowej Zelandii. Jednak\xc5\xbce obie strony, a szczeg\xc3\xb3lnie wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 podpisuj\xc4\x85cych dokument, r\xc3\xb3\xc5\xbcnie rozumia\xc5\x82y jego tre\xc5\x9b\xc4\x87. M\xc4\x81ori byli przekonani, \xc5\xbce otrzymali gwarancj\xc4\x99 dalszego posiadania swoich ziem i kultywowania swych obyczaj\xc3\xb3w. Jednak wielu Brytyjczyk\xc3\xb3w rozumia\xc5\x82o tre\xc5\x9b\xc4\x87 traktatu jako zaproszenie do masowego osadnictwa. 21 maja 1840 roku Nowa Zelandia zosta\xc5\x82a oficjalnie w\xc5\x82\xc4\x85czona do Korony Brytyjskiej, a w roku nast\xc4\x99pnym stolica kolonii zosta\xc5\x82a przeniesiona do Auckland, oko\xc5\x82o 200 km na po\xc5\x82udnie od Waitangi._NEWLINE_W tym samym czasie, na po\xc5\x82udniowych kra\xc5\x84cach Wyspy P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej agresywna New Zealand Company dokonywa\xc5\x82a zakup\xc3\xb3w ziemi i sprowadza\xc5\x82a wi\xc4\x99cej i wi\xc4\x99cej kolonist\xc3\xb3w z Europy. Wynika\xc5\x82o z tego, \xc5\xbce traktat wcale nie chroni maoryjskich praw, dlatego te\xc5\xbc gospodarze nadal kontynuowali op\xc3\xb3r przeciwko w\xc5\x82adzom nowej kolonii._NEWLINE_W czerwcu 1843 roku kompania przyst\xc4\x85pi\xc5\x82a do pomiar\xc3\xb3w ziemi, kt\xc3\xb3ra wci\xc4\x85\xc5\xbc by\xc5\x82a przedmiotem sporu, co do jej w\xc5\x82asno\xc5\x9bci. W wyniku bijatyki zgin\xc4\x99\xc5\x82o 22 Anglik\xc3\xb3w i 4 M\xc4\x81ori. Znamy to jako Incydent w Dolinie Wairau.\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tki\n_START_PARAGRAPH_\nNa obrze\xc5\xbcach Bay of Islands, w\xc3\xb3dz H\xc5\x8dne Heke, jeden z sygnatariuszy traktatu, coraz g\xc5\x82o\xc5\x9bniej wyra\xc5\xbca\xc5\x82 niezadowolenie z tego, co si\xc4\x99 dzieje. Mi\xc4\x99dzy innymi chodzi\xc5\x82o o przeniesienie stolicy kolonii, co automatycznie zmniejszy\xc5\x82o zainteresowanie Europejczyk\xc3\xb3w zatok\xc4\x85, a tym samym liczb\xc4\x99 odwiedzaj\xc4\x85cych to miejsce statk\xc3\xb3w i spadek dochod\xc3\xb3w krajowc\xc3\xb3w. Na dodatek ameryka\xc5\x84scy i francuscy kupcy powiedzieli wodzowi, i\xc5\xbc flaga brytyjska, powiewaj\xc4\x85ca nad Flagstaff Hill, w osadzie Koror\xc4\x81reka jest symbolem zniewolenia M\xc4\x81ori. By\xc5\x82o to tym bardziej bolesne, \xc5\xbce maszt by\xc5\x82 prezentem H\xc5\x8dne Heke dla pierwszych brytyjskich osadnik\xc3\xb3w._NEWLINE_W czerwcu roku 1844 dziewczyna z jego plemienia zacz\xc4\x99\xc5\x82a wsp\xc3\xb3\xc5\x82\xc5\xbcy\xc4\x87 z angielskim rze\xc5\xbanikiem z Koror\xc4\x81reka i odm\xc3\xb3wi\xc5\x82a powrotu do swoich. To zapocz\xc4\x85tkowa\xc5\x82o konflikt. Heke i jego ludzie wkroczyli do miasteczka, zdemolowali rze\xc5\xbani\xc4\x99 i zabrali dziewczyn\xc4\x99 do domu. Przy okazji zr\xc4\x85bali maszt._NEWLINE_W sierpniu gubernator Robert FitzRoy przyby\xc5\x82 do zatoki na okr\xc4\x99cie wojennym ze 170 \xc5\xbco\xc5\x82nierzami 96. Regimentu Piechoty. Wezwa\xc5\x82 maoryskich wodz\xc3\xb3w na konferencj\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra szybko wyja\xc5\x9bni\xc5\x82a sytuacj\xc4\x99. H\xc5\x8dne Heke nie pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 osobi\xc5\x9bcie, ale przys\xc5\x82a\xc5\x82 list z przeprosinami i obietnic\xc4\x85 dostarczenia nowego masztu._NEWLINE_Porozumienie nie by\xc5\x82o d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82e. Pog\xc5\x82oski, \xc5\xbce maoryskie ziemie maj\xc4\x85 zosta\xc4\x87 skonfiskowane, potwierdza\xc5\x82a coraz wi\xc4\x99ksza liczba osadnik\xc3\xb3w nap\xc5\x82ywaj\xc4\x85cych z Anglii. Na dodatek do tej pory nie dosz\xc5\x82o do \xc5\xbcadnej powa\xc5\xbcniejszej pr\xc3\xb3by si\xc5\x82 mi\xc4\x99dzy M\xc4\x81ori i Brytyjczykami. Kawiti, jeden z lokalnych wodz\xc3\xb3w plemienia Ng\xc4\x81 Puhi, kt\xc3\xb3ry sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 swego \xc5\xbcycia na wojnach mi\xc4\x99dzyplemiennych, zwykle przez Ng\xc4\x81 Puhi wygrywanych, a obecnie podbudowany oporem Heke, postanowi\xc5\x82 wypr\xc3\xb3bowa\xc4\x87 swoich wojownik\xc3\xb3w w starciu z plemieniem bia\xc5\x82ych. Tymczasem H\xc5\x8dne Heke \xc5\x9bci\xc4\x85\xc5\x82 maszt flagowy ponownie._NEWLINE_Zn\xc3\xb3w przyby\xc5\x82y na miejsce pododdzia\xc5\x82y 96. Regimentu i postawi\xc5\x82y nowy maszt, kt\xc3\xb3ry niemal natychmiast pad\xc5\x82 pod maoryskimi siekierami. Wezwano posi\xc5\x82ki. Wzniesiono kolejny, grubszy maszt, okuty u do\xc5\x82u \xc5\xbcelazem, a wok\xc3\xb3\xc5\x82 postawiono forteczk\xc4\x99 obronn\xc4\x85. Gubernator FitzRoy pos\xc5\x82a\xc5\x82 do Nowej Po\xc5\x82udniowej Walii po wi\xc4\x99ksze wsparcie wojskowe._NEWLINE_Nast\xc4\x99pny atak na maszt flagowy by\xc5\x82 ju\xc5\xbc znacznie powa\xc5\xbcniejszy. O \xc5\x9bwicie 11 marca 1845 roku M\xc4\x81ori natarli na posterunek, zabili wszystkich obro\xc5\x84c\xc3\xb3w i \xc5\x9bci\xc4\x99li maszt po raz czwarty. Jednocze\xc5\x9bnie, przypuszczalnie jako uderzenie dywersyjne, Kawiti i jego ludzie zaatakowali miasteczko Koror\xc4\x81reka. Licz\xc4\x85cy oko\xc5\x82o 100 ludzi garnizon zdo\xc5\x82a\xc5\x82 si\xc4\x99 obroni\xc4\x87, ale spanikowani mieszka\xc5\x84cy zostali ewakuowani na pok\xc5\x82ady okr\xc4\x99t\xc3\xb3w kotwicz\xc4\x85cych w zatoce. Prawie wszystkie zabudowania miasteczka zosta\xc5\x82y spalone; tylko domy misjonarzy i ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 pozosta\xc5\x82y nietkni\xc4\x99te._NEWLINE_Nast\xc4\x99pnego ranka mieszka\xc5\x84cy zostali odes\xc5\x82ani do Auckland na pok\xc5\x82adzie HMS "Hazard" (kt\xc3\xb3rego za\xc5\x82oga bra\xc5\x82a udzia\xc5\x82 w walkach na l\xc4\x85dzie), 21-dzia\xc5\x82owej ameryka\xc5\x84skiej korwety USS "St.Louis", gubernatorskiej brygantyny "Victoria" i szkunera "Dolphin". 19 Europejczyk\xc3\xb3w zgin\xc4\x99\xc5\x82o i 27 zosta\xc5\x82o rannych. H\xc5\x8dne Heke i Kawiti odnie\xc5\x9bli zwyci\xc4\x99stwo, a P\xc4\x81keh\xc4\x81 (Europejczycy), kt\xc3\xb3rych symbolem by\xc5\x82 maszt flagowy, zostali pokonani.\n_START_SECTION_\nDalsze dzia\xc5\x82ania\n_START_PARAGRAPH_\nBrytyjczycy nie byli odosobnieni; wspierali ich maoryjscy sprzymierze\xc5\x84cy, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie T\xc4\x81mati W\xc4\x81ka Nene i jego ludzie. W\xc4\x81ka Nene zapewni\xc5\x82 gubernatora, \xc5\xbce lud M\xc4\x81ori opowiada si\xc4\x99 za Anglikami w poczuciu, \xc5\xbce H\xc5\x8dne Heke jest buntownikiem, kt\xc3\xb3ry zawi\xc3\xb3d\xc5\x82 ich zaufanie._NEWLINE_29 marca 1845 roku si\xc5\x82y brytyjskie, dowodzone przez pp\xc5\x82k. Williama Hulme\'go, dow\xc3\xb3dc\xc4\x99 96. Regimentu, zaatakowa\xc5\x82y poblisk\xc4\x85 osad\xc4\x99 M\xc4\x81ori, p\xc4\x81 wodza Pomare (maoryjska p\xc4\x81 to ufortyfikowana wioska. Wobec trwaj\xc4\x85cych niemal nieustannie wojen mi\xc4\x99dzyplemiennych, maoryjska sztuka fortyfikacyjna osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a bardzo wysoki poziom. P\xc4\x81 by\xc5\x82a zazwyczaj usytuowana na szczycie wzg\xc3\xb3rza, otoczonego palisad\xc4\x85 wzmocnion\xc4\x85 okopami. Wraz z pojawieniem si\xc4\x99 broni palnej M\xc4\x81ori nauczyli si\xc4\x99 ok\xc5\x82ada\xc4\x87 umocnienia warstwami nowozelandzkiego lnu [Phormium tenax], kt\xc3\xb3rego grube li\xc5\x9bcie czyni\xc5\x82y konstrukcj\xc4\x99 niemal ca\xc5\x82kowicie odporn\xc4\x85 na kule. Zacz\xc4\x99li r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc unosi\xc4\x87 palisady kilka centymetr\xc3\xb3w nad ziemi\xc4\x85, co umo\xc5\xbcliwia\xc5\x82o prowadzenie ostrza\xc5\x82u nie tylko ze szczytu, ale tak\xc5\xbce spod niej). Brytyjczycy przekonali si\xc4\x99, ponosz\xc4\x85c przy tym powa\xc5\xbcne straty, \xc5\xbce p\xc4\x81 by\xc5\x82y bardzo trudne do zdobycia._NEWLINE_Bior\xc4\x85c to wszystko pod uwag\xc4\x99 biali mieli wiele szcz\xc4\x99\xc5\x9bcia w czasie pierwszego starcia. Gdy zjawili si\xc4\x99 pod Pomare P\xc4\x81, w\xc3\xb3dz osobi\xc5\x9bcie wyszed\xc5\x82 na przedpole, \xc5\xbceby dowiedzie\xc4\x87 si\xc4\x99 o co w\xc5\x82a\xc5\x9bciwie chodzi i w ten spos\xc3\xb3b dosta\xc5\x82 si\xc4\x99 do niewoli. Przymuszony przez Brytyjczyk\xc3\xb3w wezwa\xc5\x82 swych ludzi, by nie stawiali oporu, wi\xc4\x99c wojownicy opu\xc5\x9bcili p\xc4\x81 i uciekli w okoliczne, g\xc4\x99sto zaro\xc5\x9bni\xc4\x99te wzg\xc3\xb3rza. To pozwoli\xc5\x82o Brytyjczykom bez oporu z\xc5\x82upi\xc4\x87, a nast\xc4\x99pnie spali\xc4\x87 wiosk\xc4\x99. Akcja wywo\xc5\x82a\xc5\x82a konsternacj\xc4\x99 w\xc5\x9br\xc3\xb3d Maorys\xc3\xb3w, bowiem Pomare posiada\xc5\x82 niemal u wszystkich opini\xc4\x99 wodza ca\xc5\x82kowicie neutralnego. Wraz z wiosk\xc4\x85 Brytyjczycy spalili tak\xc5\xbce dwa bary alkoholowe, kt\xc3\xb3re Pomare za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 na terenie swojej p\xc4\x81, by zach\xc4\x99ca\xc4\x87 P\xc4\x81keh\xc4\x81 \xe2\x80\x93 osadnik\xc3\xb3w, \xc5\xbceglarzy, wielorybnik\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 do odwiedzania go, tak\xc5\xbce w celach handlowych._NEWLINE_Podbudowany pierwszym sukcesem Hulme wzi\xc4\x85\xc5\x82 teraz na cel p\xc4\x81 samego Heke w Puketutu nad brzegiem jeziora Omapere, w g\xc5\x82\xc4\x99bi l\xc4\x85du, oko\xc5\x82o 30 kilometr\xc3\xb3w od Bay of Islands. By\xc5\x82o stamt\xc4\x85d blisko do wioski T\xc4\x81mati W\xc4\x81ka Nene w Okaihau gdzie biali mogli liczy\xc4\x87 na dach nad g\xc5\x82ow\xc4\x85 i wsparcie logistyczne._NEWLINE_Po morderczym marszu przez pozbawiony dr\xc3\xb3g teren, Brytyjczycy dotarli do Okaihau 7 maja 1845 roku. Pp\xc5\x82k Hulme i jego zast\xc4\x99pca major Bridge obejrzeli umocnienia p\xc4\x81 i uznali je za "do\xc5\x9b\xc4\x87 pot\xc4\x99\xc5\xbcne". Nie maj\xc4\x85c \xc5\xbcadnego lepszego planu zdecydowali si\xc4\x99 na przypuszczenie frontalnego ataku nast\xc4\x99pnego dnia._NEWLINE_Oddzia\xc5\x82 nie mia\xc5\x82 wprawdzie dzia\xc5\x82, ale \xc5\xbco\xc5\x82nierze przynie\xc5\x9bli ze sob\xc4\x85 kilkana\xc5\x9bcie rakiet. M\xc4\x81ori nigdy dot\xc4\x85d nie spotkali si\xc4\x99 z tak\xc4\x85 broni\xc4\x85 i w pierwszej chwili wyda\xc5\x82a im si\xc4\x99 przera\xc5\xbcaj\xc4\x85ca. Tymczasem dwie pierwsze rakiety nie trafi\xc5\x82y celu, a trzecia uderzy\xc5\x82a w palisad\xc4\x99, wybuch\xc5\x82a jak nale\xc5\xbca\xc5\x82o i... nie spowodowa\xc5\x82a \xc5\xbcadnych uszkodze\xc5\x84. Ten pokaz jedynie podni\xc3\xb3s\xc5\x82 M\xc4\x81ori na duchu. Wkr\xc3\xb3tce wszystkie rakiety zosta\xc5\x82y u\xc5\xbcyte, ale bez widocznych skutk\xc3\xb3w._NEWLINE_Teraz przyszed\xc5\x82 czas na natarcie oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w uderzeniowych, kt\xc3\xb3re najpierw musia\xc5\x82y pokona\xc4\x87 g\xc5\x82\xc4\x99boki i w\xc4\x85ski w\xc4\x85w\xc3\xb3z pomi\xc4\x99dzy brzegiem jeziora a p\xc4\x81. Tam dosta\xc5\x82y si\xc4\x99 pod zmasowany ogie\xc5\x84, prowadzony zar\xc3\xb3wno od strony palisady, jak i okolicznych chaszcz\xc3\xb3w. Sta\xc5\x82o si\xc4\x99 oczywiste, \xc5\xbce co najmniej tylu obro\xc5\x84c\xc3\xb3w znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 za palisad\xc4\x85, co poza ni\xc4\x85. Po jakim\xc5\x9b czasie zdyscyplinowane i zwarte oddzia\xc5\x82y brytyjskie zdoby\xc5\x82y przewag\xc4\x99 w polu i zmusi\xc5\x82y M\xc4\x81ori do wycofania si\xc4\x99 w g\xc5\x82\xc4\x85b umocnie\xc5\x84. Jednak ich zdobycie bez artylerii by\xc5\x82o niemo\xc5\xbcliwe. Hulme zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 odst\xc4\x85pi\xc4\x87 i wycofa\xc4\x87 w kierunku Bay of Islands._NEWLINE_W starciu tym, zwanym bitw\xc4\x85 o Puketutu P\xc4\x81, Brytyjczycy stracili 14 zabitych i 38 rannych. Straty M\xc4\x81ori to 47 zabitych i oko\xc5\x82o 80 rannych. Powr\xc3\xb3t nad brzeg zatoki odby\xc5\x82 si\xc4\x99 bez incydent\xc3\xb3w._NEWLINE_W tydzie\xc5\x84 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, 15 maja, major Bridges poprowadzi\xc5\x82 trzy kompanie wojska do ataku na p\xc4\x81 wodza Kapotai, nad brzegiem Waikare Inlet, dok\xc4\x85d mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o \xc5\x82atwo dosta\xc4\x87 si\xc4\x99 drog\xc4\x85 morsk\xc4\x85. M\xc4\x81ori uznali, \xc5\xbce nie ma sensu broni\xc4\x87 p\xc4\x81 i wycofali si\xc4\x99 zaraz po rozpocz\xc4\x99ciu wymiany ognia. I to p\xc4\x81 zosta\xc5\x82o spalone i zniszczone._NEWLINE_Hulme wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Auckland, gdzie zosta\xc5\x82 zast\xc4\x85piony przez p\xc5\x82k. Desparda, kt\xc3\xb3ry nie wzbudza\xc5\x82 zaufania swych nowych \xc5\xbco\xc5\x82nierzy.\n_START_SECTION_\nBitwa o Te Ahuahu\n_START_PARAGRAPH_\nA\xc5\xbc do lat osiemdziesi\xc4\x85tych XX wieku w zapisach dziej\xc3\xb3w wojen maoryskich raczej ignorowano s\xc5\x82abo udokumentowan\xc4\x85 bitw\xc4\x99 o Te Ahuahu, chocia\xc5\xbc by\xc5\x82a jednym z najbardziej gwa\xc5\x82townych star\xc4\x87 ca\xc5\x82ej wojny. Bitwa zosta\xc5\x82a stoczona wy\xc5\x82\xc4\x85cznie przez M\xc4\x81ori: plemi\xc4\x99 H\xc5\x8dne Heke przeciwko plemieniu W\xc4\x81ka Nene. W zwi\xc4\x85zku z tym, \xc5\xbce w walk\xc4\x99 nie by\xc5\x82y zaanga\xc5\xbcowane si\xc5\x82y brytyjskie, w oficjalnych raportach nie ma o niej najmniejszej wzmianki. Po odparciu ataku na Puketutu P\xc4\x81 H\xc5\x8dne Heke powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do p\xc4\x81 w Te Ahuahu, swej g\xc5\x82\xc3\xb3wnej rezydencji. W kilka dni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wyprawi\xc5\x82 si\xc4\x99 do Kaikohe, by zdoby\xc4\x87 nieco zaopatrzenia. Pod jego nieobecno\xc5\x9b\xc4\x87 jeden ze sprzymierze\xc5\x84c\xc3\xb3w W\xc4\x81ka Nene, w\xc3\xb3dz plemienia Hokianga, Makoare Te Taonui, zaatakowa\xc5\x82 i zdoby\xc5\x82 Te Ahuahu. Dla Heke, by\xc5\x82o to powa\xc5\xbcne nadszarpni\xc4\x99cie jego wodzowskiej godno\xc5\x9bci, czyli mana i wymaga\xc5\x82o natychmiastowego odwetu._NEWLINE_Bitwa, do kt\xc3\xb3rej wkr\xc3\xb3tce dosz\xc5\x82o, by\xc5\x82a typowym starciem maoryskich plemion. Rozegra\xc5\x82a si\xc4\x99 w otwartym terenie, z nast\xc4\x99puj\xc4\x85cymi po sobie atakami i kontratakami. Wed\xc5\x82ug maoryskich poj\xc4\x99\xc4\x87 bitwa by\xc5\x82a powa\xc5\xbcnym starciem. Heke mia\xc5\x82 400\xe2\x80\x93500 wojownik\xc3\xb3w, podczas kiedy W\xc4\x81ka Nene oko\xc5\x82o 300. Jeden z wodz\xc3\xb3w Heke zgin\xc4\x85\xc5\x82, podczas kiedy on sam i inny z wodz\xc3\xb3w odnie\xc5\x9bli powa\xc5\xbcne rany i omal nie zostali schwytani. Heke i jego wojownicy musieli ust\xc4\x85pi\xc4\x87 pola, a Nene utrzyma\xc5\x82 kontrol\xc4\x99 nad swym p\xc4\x81. W\xc4\x81ka Nene uzna\xc5\x82 t\xc4\x99 bitw\xc4\x99 za "najwi\xc4\x99ksze zwyci\xc4\x99stwo nad Heke".\n_START_SECTION_\nZdobycie Ohaeawai P\xc4\x81\n_START_PARAGRAPH_\nMimo, \xc5\xbce by\xc5\x82o to w \xc5\x9brodku zimy, Despard zdecydowa\xc5\x82 o natychmiastowym rozpocz\xc4\x99ciu kampanii. Znaczne si\xc5\x82y piechoty wraz z artyleri\xc4\x85 wyl\xc4\x85dowa\xc5\x82y w uj\xc5\x9bciu rzeki Kerikeri i rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y marsz w g\xc5\x82\xc4\x85b l\xc4\x85du ku Ohaeawai, gdzie Heke wzni\xc3\xb3s\xc5\x82 pot\xc4\x99\xc5\xbcne umocnienia wok\xc3\xb3\xc5\x82 p\xc4\x81 Pene Taui. Warunki klimatyczne by\xc5\x82y fatalne: ci\xc4\x85g\xc5\x82y deszcz z ostrym wiatrem oraz g\xc5\x82\xc4\x99bokie b\xc5\x82oto. Min\xc4\x99\xc5\x82o kilka dni nim si\xc5\x82y ekspedycyjne dotar\xc5\x82y do misji w Waimate. Despard nie wytrzyma\xc5\x82 tego marszu nerwowo; gdy W\xc4\x81ka Nene do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 do\xc5\x84 na czele 250 ludzi, powiedzia\xc5\x82 mu, \xc5\xbce gdyby potrzebowa\xc5\x82 pomocy "dzikich", za\xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x82by tego. Na szcz\xc4\x99\xc5\x9bcie t\xc5\x82umacz przeinaczy\xc5\x82 jego s\xc5\x82owa._NEWLINE_Si\xc5\x82y brytyjskie zjawi\xc5\x82y si\xc4\x99 pod Ohaeawai P\xc4\x81 23 czerwca i za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82y ob\xc3\xb3z w odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci oko\xc5\x82o 500 metr\xc3\xb3w od palisady. Na szczycie pobliskiego wzg\xc3\xb3rza umie\xc5\x9bci\xc5\x82y 4-dzia\xc5\x82ow\xc4\x85 bateri\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra otworzy\xc5\x82a ogie\xc5\x84 nast\xc4\x99pnego dnia i kontynuowa\xc5\x82a ostrza\xc5\x82 do wieczora bez \xc5\xbcadnych widocznych skutk\xc3\xb3w. Nast\xc4\x99pnego dnia dzia\xc5\x82a zosta\xc5\x82y podci\xc4\x85gni\xc4\x99te na odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 200 krok\xc3\xb3w od palisady. Bombardowanie trwa\xc5\x82o dwa kolejne dni, w dalszym ci\xc4\x85gu bez skutku. Po cz\xc4\x99\xc5\x9bci by\xc5\x82o to efektem elastycznych w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci lnu nowozelandzkiego, jakim ob\xc5\x82o\xc5\xbcono palisad\xc4\x99, ale przede wszystkim tego, \xc5\xbce nie skoncentrowano ognia na jednym fragmencie fortyfikacji._NEWLINE_Po dw\xc3\xb3ch dniach bombardowania bez dokonania wy\xc5\x82omu w umocnieniach, Despard nakaza\xc5\x82 frontalny atak piechoty. Z trudem przekonano go, by odst\xc4\x85pi\xc5\x82 od tego zamiaru do czasu przybycia 32-funtowych dzia\xc5\x82 okr\xc4\x99towych, co nast\xc4\x85pi\xc5\x82o nast\xc4\x99pnego dnia ( 1 lipca). Tymczasem niespodziewana wycieczka z p\xc4\x81 spowodowa\xc5\x82a wielkie zamieszanie w szeregach i dodatkowo rozw\xc5\x9bcieczy\xc5\x82a Desparda. Nakaza\xc5\x82 natychmiastowe uderzenie. Rozkaz wywo\xc5\x82a\xc5\x82 konsternacj\xc4\x99 w\xc5\x9br\xc3\xb3d sprzymierzonych M\xc4\x81ori, kt\xc3\xb3rzy pr\xc3\xb3bowali wyperswadowa\xc4\x87 brytyjskim \xc5\xbco\xc5\x82nierzom udzia\xc5\x82 w samob\xc3\xb3jczym ataku._NEWLINE_Brytyjczycy zaatakowali jednak i w ci\xc4\x85gu kilku minut stracili 33 zabitych i 66 rannych._NEWLINE_Wstrz\xc4\x85\xc5\x9bni\xc4\x99ty ogromem strat Despard postanowi\xc5\x82 odst\xc4\x85pi\xc4\x87 od obl\xc4\x99\xc5\xbcenia, ale jego maoryjscy sprzymierze\xc5\x84cy sprzeciwili si\xc4\x99. W\xc4\x81ka przekonywa\xc5\x82 Desparda, by odczeka\xc5\x82 kilka dni. W tym czasie dostarczono wi\xc4\x99cej amunicji i zaopatrzenia. Po ponownym ostrzale, w dniu 8 lipca p\xc4\x81 okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 opuszczon\xc4\x85, obro\xc5\x84cy w ci\xc4\x85gu nocy znikn\xc4\x99li. Po obejrzeniu umocnie\xc5\x84 oficerowie brytyjscy uznali je za nawet silniejsze ni\xc5\xbc przewidywali. Fortyfikacje zosta\xc5\x82y zniszczone, a Brytyjczycy wr\xc3\xb3cili do Bay of Islands. Kawiti i jego wojownicy uszli, Heke wyleczy\xc5\x82 si\xc4\x99 z ran, a wkr\xc3\xb3tce zosta\xc5\x82a zbudowana nowa p\xc4\x81, wi\xc4\x99ksza i silniejsza.\n_START_SECTION_\nBitwa o Ruapekapeka P\xc4\x81\n_START_PARAGRAPH_\nMin\xc4\x99\xc5\x82o kilka miesi\xc4\x99cy, po kt\xc3\xb3rym to czasie mianowano nowego gubernatora sir George\'a Greya. Ten chcia\xc5\x82 doprowadzi\xc4\x87 do zawarcia pokoju, ale M\xc4\x81ori, kt\xc3\xb3rzy postanowili przetestowa\xc4\x87 moc nowo zbudowanego Ruapekapeka P\xc4\x81 w konfrontacji z Brytyjczykami, nie wykazali zainteresowania. Znaczne si\xc5\x82y tych ostatnich zosta\xc5\x82y, pomi\xc4\x99dzy 7 a 11 grudnia 1845, przerzucone w rejon uj\xc5\x9bcia Kawakawa, jednego ze strumieni uchodz\xc4\x85cych do Bay of Islands. Nast\xc4\x99pnie wojsko musia\xc5\x82o pokona\xc4\x87 15-20 kilometr\xc3\xb3w bardzo trudnego terenu zanim stan\xc4\x99\xc5\x82o pod nowym p\xc4\x81 Kawiti\'ego. Po kolejnych dw\xc3\xb3ch tygodniach zdo\xc5\x82ano sprowadzi\xc4\x87 armaty, kt\xc3\xb3re rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y ostrza\xc5\x82 27 grudnia. Obl\xc4\x99\xc5\xbcenie trwa\xc5\x82o kilka dni, w kt\xc3\xb3rym to czasie Maorysi organizowali tyle wypad\xc3\xb3w, \xc5\xbce Brytyjczycy musieli zachowywa\xc4\x87 nieustann\xc4\x85 czujno\xc5\x9b\xc4\x87._NEWLINE_W ko\xc5\x84cu, wcze\xc5\x9bnie rano w niedziel\xc4\x99 11 stycznia 1846, grupa \xc5\xbco\xc5\x82nierzy zamierzaj\xc4\x85cych ukra\xc5\x9b\xc4\x87 zbiory ziemniak\xc3\xb3w zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82a uwag\xc4\x99, \xc5\xbce p\xc4\x81 jest dziwnie cicha. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy pokona\xc5\x82a wi\xc4\x99c palisad\xc4\x99 i wesz\xc5\x82a do wn\xc4\x99trza by stwierdzi\xc4\x87, \xc5\xbce p\xc4\x81 jest niemal opustosza\xc5\x82a. Wi\xc4\x99cej \xc5\xbco\xc5\x82nierzy wesz\xc5\x82o do p\xc4\x81 i obsadzi\xc5\x82o okopy na kilka minut przed pojawieniem si\xc4\x99 M\xc4\x81ori, kt\xc3\xb3rzy pr\xc3\xb3bowali wej\xc5\x9b\xc4\x87 z przeciwnej strony. Po kr\xc3\xb3tkiej wymianie ognia Maorysi zostali odparci i p\xc4\x81 zosta\xc5\x82a w r\xc4\x99ku Brytyjczyk\xc3\xb3w. To zwyci\xc4\x99stwo osi\xc4\x85gn\xc4\x99li trac\xc4\x85c zaledwie 12 zabitych i 79 rannych._NEWLINE_P\xc3\xb3\xc5\xbaniej sugerowano \xe2\x80\x93 i taka panuje powszechna opinia po dzi\xc5\x9b dzie\xc5\x84 \xe2\x80\x93 \xc5\xbce wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 M\xc4\x81ori by\xc5\x82a w tym czasie w ko\xc5\x9bciele. Wielu z nich by\xc5\x82o fanatycznymi chrze\xc5\x9bcijanami. Wiedz\xc4\x85c, \xc5\xbce ich brytyjscy wrogowie s\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc chrze\xc5\x9bcijanami, nie spodziewali si\xc4\x99 ataku w niedziel\xc4\x99. Mog\xc5\x82oby wygl\xc4\x85da\xc4\x87 wi\xc4\x99c na to, \xc5\xbce stracili sw\xc4\x85 fortec\xc4\x99 okazuj\xc4\x85c wi\xc4\x99cej uszanowania dla religii ni\xc5\xbc ich nieprzyjaciel, kt\xc3\xb3ry ow\xc4\x85 religi\xc4\x99 na wyspach zaprowadzi\xc5\x82. Nie mo\xc5\xbce to by\xc4\x87 jednak prawd\xc4\x85, skoro podczas bitwy o Ohaeawai walczono r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w niedziel\xc4\x99. Heke i Kawiti nie byli g\xc5\x82upcami, by\xc5\x82o wi\xc4\x99c ca\xc5\x82kiem prawdopodobne, \xc5\xbce Heke z rozmys\xc5\x82em opu\xc5\x9bci\xc5\x82 p\xc4\x81 z zamiarem zasadzenia si\xc4\x99 na bia\xc5\x82ych w okolicznych chaszczach, co zapewni\xc5\x82oby wojownikom zdecydowan\xc4\x85 przewag\xc4\x99. Zreszt\xc4\x85 o tym, \xc5\xbce nie wszyscy M\xc4\x81ori byli w ko\xc5\x9bciele \xc5\x9bwiadczy i to, \xc5\xbce Kawiti wraz z kilkoma wojownikami pozosta\xc5\x82 w p\xc4\x81 i zosta\xc5\x82 ogarni\xc4\x99ty przez Brytyjczyk\xc3\xb3w zupe\xc5\x82nie nie spodziewaj\xc4\x85c si\xc4\x99 ataku. Po czterogodzinnej bitwie M\xc4\x81ori wycofali si\xc4\x99._NEWLINE_Dokonana przez oficer\xc3\xb3w inspekcja p\xc4\x81 wykaza\xc5\x82a, \xc5\xbce by\xc5\x82a ona znakomicie zaprojektowana i wyj\xc4\x85tkowo solidnie zbudowana. W odmiennej sytuacji wymaga\xc5\x82aby d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82ego i kosztownego obl\xc4\x99\xc5\xbcenia. Resztki prac ziemnych widoczne s\xc4\x85 po dzi\xc5\x9b dzie\xc5\x84 na po\xc5\x82udnie od miasteczka Kawakawa._NEWLINE_To starcie oznacza\xc5\x82o zako\xc5\x84czenie wojny o maszt flagowy. Kawiti i Heke poprosili o pok\xc3\xb3j a T\xc4\x81mati W\xc4\x81ka Nene opowiedzia\xc5\x82 si\xc4\x99 po ich stronie twierdz\xc4\x85c, \xc5\xbce ugodowa postawa bia\xc5\x82ych b\xc4\x99dzie najlepsz\xc4\x85 r\xc4\x99kojmi\xc4\x85 pokoju na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy. Grey zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 z tym; Heke i Kawiti otrzymali gwarancje zachowania swobody i nietykalno\xc5\x9bci swych ziem. To pozwoli\xc5\x82o W\xc4\x81ka Nene powiedzie\xc4\x87 Greyowi" "ocali\xc5\x82e\xc5\x9b nas wszystkich"._NEWLINE_Nast\xc4\x85pi\xc5\x82o to w chwili, gdy nowa wojna mia\xc5\x82a wybuchn\xc4\x85\xc4\x87 na po\xc5\x82udniowym kra\xc5\x84cu Wyspy P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej, w pobli\xc5\xbcu Wellington._NEWLINE_W czasie ca\xc5\x82ej tej wojny Brytyjczycy stracili 82 zabitych i 164 rannych. Heke i Kawiti obliczali straty w\xc5\x82asne na 60 zabitych i 80 rannych, chocia\xc5\xbc Brytyjczycy twierdzili, \xc5\xbce by\xc5\x82o 94 zabitych i 148 rannych po stronie maoryskiej. Nie ma \xc5\xbcadnych danych odno\xc5\x9bnie strat poniesionych przez maoryskich sprzymierze\xc5\x84c\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nRezultaty\n_START_PARAGRAPH_\nWprawdzie Brytyjczycy okrzykn\xc4\x99li swoje zwyci\xc4\x99stwo w wojnie, wydaje si\xc4\x99 jasne, \xc5\xbce rezultaty by\xc5\x82y inne, a wynik wojny nierozstrzygni\xc4\x99ty._NEWLINE_Do pewnego stopnia brytyjskie za\xc5\x82o\xc5\xbcenia zosta\xc5\x82y osi\xc4\x85gni\xc4\x99te: wojna zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 u\xc5\x9bmierzeniem buntu Kawiti i Heke, a oni sami zostali bez wsparcia innych wodz\xc3\xb3w iwi Ngapuhi, kt\xc3\xb3rzy nie chcieli miesza\xc4\x87 si\xc4\x99 w ten konflikt._NEWLINE_Zdobycie Ruapekapeka P\xc4\x81 mo\xc5\xbcna uzna\xc4\x87 za taktyczne zwyci\xc4\x99stwo Brytyjczyk\xc3\xb3w, ale zosta\xc5\x82a ona zbudowana wy\xc5\x82\xc4\x85cznie jako cel dla wojska, wi\xc4\x99c jej upadek nie by\xc5\x82 dla M\xc4\x81ori strat\xc4\x85; Heke i Kawiti wycofali si\xc4\x99 niemal bez strat._NEWLINE_Po zdobyciu Ruapekapeka, Kawiti i Heke wyst\xc4\x85pili do T\xc4\x81mati W\xc4\x81ka Nene z propozycj\xc4\x85 zawieszenia broni. Nie oznacza to, \xc5\xbce zamierzali uzna\xc4\x87 \xc5\xbc\xc4\x85dania Brytyjczyk\xc3\xb3w, odzwierciedla raczej wp\xc5\x82yw skutk\xc3\xb3w ekonomicznych. Wojna trwa\xc5\x82a, wed\xc5\x82ug zwyczaj\xc3\xb3w M\xc4\x81ori, stanowczo zbyt d\xc5\x82ugo, a ich straty, wprawdzie nie parali\xc5\xbcuj\xc4\x85ce, by\xc5\x82y naprawd\xc4\x99 powa\xc5\xbcne. Przeciwnie armia brytyjska, szkolona i przygotowana do odbywania d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82ych kampanii, mia\xc5\x82a si\xc5\x82y i \xc5\x9brodki po temu, chocia\xc5\xbc nie obesz\xc5\x82o si\xc4\x99 bez problem\xc3\xb3w._NEWLINE_Po zako\xc5\x84czeniu wojny Brytyjczycy obj\xc4\x99li wprawdzie w\xc5\x82adz\xc4\x99 na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy, ale by\xc5\x82a ona w jakim\xc5\x9b stopniu ograniczana, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie przez przyjaznego im T\xc4\x81mati W\xc4\x81ka Nene._NEWLINE_Na dodatek kontrowersyjny maszt flagowy nie zosta\xc5\x82 odbudowany. Wprawdzie ca\xc5\x82y region dosta\xc5\x82 si\xc4\x99 nominalnie pod wp\xc5\x82ywy brytyjskie, fakt niepodniesienia rz\xc4\x85dowej flagi mia\xc5\x82, w sensie symbolicznym, powa\xc5\xbcne znaczenie._NEWLINE_Heke wiele zyska\xc5\x82 na tej wojnie, nawet mimo brytyjskiego zwyci\xc4\x99stwa pod Ruapekapeka. Po zako\xc5\x84czeniu dzia\xc5\x82a\xc5\x84 Heke m\xc3\xb3g\xc5\x82 cieszy\xc4\x87 si\xc4\x99 jeszcze wi\xc4\x99kszym ni\xc5\xbc poprzednio presti\xc5\xbcem. Misjonarz Richard Davis napisa\xc5\x82 w sierpniu 1848 roku, \xc5\xbce Heke "wzni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 na szczyty" i \xc5\xbce "wszystkie okoliczne plemiona sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 mu ho\xc5\x82dy"._NEWLINE_Jest oczywiste, \xc5\xbce zar\xc3\xb3wno Brytyjczycy i ich sprzymierze\xc5\x84cy z jednej oraz Heke i Kawiti z drugiej strony, stwierdzili, \xc5\xbce pok\xc3\xb3j jest tym, czego oczekuj\xc4\x85, a straty po obu stronach by\xc5\x82y powa\xc5\xbcne. Wojna o maszt flagowy pozosta\xc5\x82a nierozstrzygni\xc4\x99ta, aczkolwiek obie strony wyci\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82y wnioski z jej przebiegu; stosunki \xe2\x80\x93 w mniejszym lub wi\xc4\x99kszym stopniu \xe2\x80\x93 powr\xc3\xb3ci\xc5\x82y do sytuacji sprzed rozpocz\xc4\x99cia walk.'