b'\n_START_ARTICLE_\nFujishock\n_START_PARAGRAPH_\nFujishock \xe2\x80\x93 okre\xc5\x9blenie opartej na za\xc5\x82o\xc5\xbceniach neoliberalizmu polityki gospodarczej Peru w okresie sprawowania urz\xc4\x99du prezydenta przez Alberto Fujimoriego; cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 og\xc3\xb3lnej koncepcji politycznej okre\xc5\x9blanego jako fujimorizm.\n_START_SECTION_\nOkoliczno\xc5\x9bci wprowadzenia polityki Fujishock\n_START_PARAGRAPH_\nW czasie zwyci\xc4\x99skiej dla siebie kampanii wyborczej przed wyborami prezydenckimi w 1990 Alberto Fujimori nie prezentowa\xc5\x82 sp\xc3\xb3jnej polityki gospodarczej. Do neoliberalnych rozwi\xc4\x85za\xc5\x84 ekonomicznych zosta\xc5\x82 przekonany ju\xc5\xbc po obj\xc4\x99ciu urz\xc4\x99du, prawdopodobnie przez zwi\xc4\x85zanych z wojskowymi s\xc5\x82u\xc5\xbcbami specjalnymi tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w Planu Rz\xc4\x85dzenia (Planu Verde). W 1990 sytuacja ekonomiczna Peru by\xc5\x82a bardzo z\xc5\x82a \xe2\x80\x93 znaczny procent spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa \xc5\xbcy\xc5\x82 w ub\xc3\xb3stwie, bud\xc5\xbcet pa\xc5\x84stwa nie by\xc5\x82 zr\xc3\xb3wnowa\xc5\xbcony, brakowa\xc5\x82o funduszy na sp\xc5\x82at\xc4\x99 d\xc5\x82ugu zagranicznego, trwa\xc5\x82a hiperinflacja. Neoliberalne reformy, inspirowane konsensusem waszyngto\xc5\x84skim i podobn\xc4\x85 polityk\xc4\x85 prowadzon\xc4\x85 ju\xc5\xbc przez kilka pa\xc5\x84stw Ameryki \xc5\x81aci\xc5\x84skiej, by\xc5\x82y sugerowane przed 1990 tak\xc5\xbce przez najpowa\xc5\xbcniejszego kontrkandydata Fujimoriego w wyborach prezydenckich \xe2\x80\x93 Mario Vargasa Llos\xc4\x99 i jego polityczne zaplecze._NEWLINE_W lipcu 1990, w czasie wizyty prezydenta elekta Fujimoriego w Japonii i Stanach Zjednoczonych dowiedzia\xc5\x82 si\xc4\x99 on, \xc5\xbce brak reform w Peru (w tym nieopanowanie inflacji) doprowadzi do ostatecznego wykluczenia kraju z mi\xc4\x99dzynarodowej wsp\xc3\xb3lnoty finansowej, kraj nie otrzyma r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc \xc5\xbcadnej pomocy zagranicznej. W zwi\xc4\x85zku z tego typu naciskami oraz przyj\xc4\x99ciem przez Fujimoriego za\xc5\x82o\xc5\xbce\xc5\x84 Planu Rz\xc4\x85dzenia jako w\xc5\x82asnej platformy politycznej 8 sierpnia 1990 og\xc5\x82oszony zosta\xc5\x82 radykalny program reform, id\xc4\x85cy jeszcze dalej, ni\xc5\xbc przewidywali neoliberalni zwolennicy Vargasa Llosy w wyborach prezydenckich. Z tego powodu program stabilizacyjny zyska\xc5\x82 potoczn\xc4\x85 nazw\xc4\x99 Fujishock.\n_START_SECTION_\nZa\xc5\x82o\xc5\xbcenia planu stabilizacyjnego\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc5\x82\xc3\xb3wnym autorem planu by\xc5\x82 minister gospodarki Juan Hurtado Miller, za\xc5\x9b podstawowym jego celem \xe2\x80\x93 wprowadzenie dyscypliny monetarnej i podatkowej oraz radykalna redukcja deficytu bud\xc5\xbcetowego. Fujishock zak\xc5\x82ada\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ca\xc5\x82kowite uwolnienie cen, wzrost cen paliw o 3000%, modyfikacje taryf celnych i ich ustalenie na poziomie mi\xc4\x99dzy 10 a 50% (dla d\xc3\xb3br importowanych), radykalne ograniczenie ogranicze\xc5\x84 zwi\xc4\x85zanych z wwozem przedmiot\xc3\xb3w do Peru, zniesienie ogranicze\xc5\x84 przep\xc5\x82ywu kapita\xc5\x82u zagranicznego, reforma podatkowa, w tym zawieszenie wszystkich ulg i ustalenie poziomu podatku od sprzeda\xc5\xbcy na 14%, ograniczenie po\xc5\xbcyczek na preferencyjnych warunkach dla rolnictwa, podwy\xc5\xbcszenie p\xc5\x82acy minimalnej o 300% i wyp\xc5\x82at\xc4\x99 dodatkowej rekompensaty w wysoko\xc5\x9bci jednej miesi\xc4\x99cznej pensji dla ka\xc5\xbcdego pracownika._NEWLINE_Wzrost cen produkt\xc3\xb3w wytwarzanych w firmach pa\xc5\x84stwowych po\xc5\x82\xc4\x85czony z uwolnieniem cen w sektorze prywatnym mia\xc5\x82 uruchomi\xc4\x87 mechanizm samoregulacji rynkowej, dostarczy\xc4\x87 rz\xc4\x85dowi niezb\xc4\x99dnych dochod\xc3\xb3w i powstrzyma\xc4\x87 proces zad\xc5\x82u\xc5\xbcania si\xc4\x99 kraju w Banku Centralnym.\n_START_SECTION_\nEfekty\n_START_PARAGRAPH_\nWbrew za\xc5\x82o\xc5\xbceniom tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w, Fujishock nie przyni\xc3\xb3s\xc5\x82 natychmiastowych efekt\xc3\xb3w. W pierwszych miesi\xc4\x85cach po jego wdro\xc5\xbceniu nie zahamowano spadku PKB ani nie zlikwidowano inflacji. Protesty spo\xc5\x82eczne przeciwko programowi by\xc5\x82y niewielkie._NEWLINE_W lutym 1991, gdy dla utrzymania stabilno\xc5\x9bci gospodarki niezb\xc4\x99dny okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 nowy wzrost cen oraz wynagrodze\xc5\x84, Alberto Fujimori wprowadzi\xc5\x82 na stanowisko ministra gospodarki przedsi\xc4\x99biorc\xc4\x99 Carlosa Bolo\xc3\xb1\xc4\x99 Behra, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zwolennika wolnego rynku. Podni\xc3\xb3s\xc5\x82 on podatki, dzia\xc5\x82a\xc5\x82 na rzecz usuni\xc4\x99cia strukturalnych przeszk\xc3\xb3d utrudniaj\xc4\x85cych gospodarcz\xc4\x85 stabilizacj\xc4\x99 pa\xc5\x84stwa i na rzecz osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia bud\xc5\xbcetowej r\xc3\xb3wnowagi. Zredukowano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc taryfy celne i podj\xc4\x99to szeroko zakrojony proces prywatyzacji. Nowy minister osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 porozumienie z MFW, uzyskuj\xc4\x85c poparcie dla reform w Peru._NEWLINE_Wbrew zapowiedziom rz\xc4\x85dowym, fujishock nie wi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 z programem walki z ub\xc3\xb3stwem. Cho\xc4\x87 mi\xc4\x99dzy rokiem 1991 a 1997 spad\xc5\x82a liczba \xc5\xbcyj\xc4\x85cych w ekstremalnym ub\xc3\xb3stwie (z 26,7% spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa do 14,7%), to og\xc3\xb3lny wska\xc5\xbanik biedy nadal utrzymywa\xc5\x82 si\xc4\x99 na poziomie 50%. W ocenie Piotra \xc5\x81aci\xc5\x84skiego fujishock nie prze\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 si\xc4\x99 na podniesienie poziomu przeci\xc4\x99tnego mieszka\xc5\x84ca Peru ani na radykalne zmiany w strukturze spo\xc5\x82ecznej. Ponadto wobec og\xc3\xb3lnego wzrostu liczby mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w kraju, w liczbach bezwzgl\xc4\x99dnych liczba \xc5\xbcyj\xc4\x85cych w ub\xc3\xb3stwie wzros\xc5\x82a._NEWLINE_Mi\xc4\x99dzy rokiem 1990 a 1996 w Peru zmala\xc5\x82a \xc5\x9bmiertelno\xc5\x9b\xc4\x87 urodze\xc5\x84 (z 62 na tysi\xc4\x85c do 43 na tysi\xc4\x85c), ilo\xc5\x9b\xc4\x87 mieszka\xc5\x84 bez wody (z 40% do 33%) i pr\xc4\x85du (z 43% do 35%). Ostatecznie zwalczona zosta\xc5\x82a hiperinflacja, a Peru sta\xc5\x82o si\xc4\x99 wiod\xc4\x85cym krajem latynoameryka\xc5\x84skim pod wzgl\xc4\x99dem inwestycji zagranicznych. Wzr\xc3\xb3s\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wska\xc5\xbanik PKB i p\xc5\x82ace realne. Nadal na niskim poziomie funkcjonowa\xc5\x82y s\xc5\x82u\xc5\xbcba zdrowia i system edukacji, za\xc5\x9b modernizacja gospodarki zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82a rozd\xc5\xbawi\xc4\x99ki spo\xc5\x82eczne. Rynek pracy w Peru sta\xc5\x82 si\xc4\x99 mniej stabilny, zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82a si\xc4\x99 nieformalno\xc5\x9b\xc4\x87 zatrudnienia.'