b'\n_START_ARTICLE_\nSarnath\n_START_PARAGRAPH_\nSarnath (znane dawniej jako Mrigadava czyli Park Jeleni, Rishipattana lub Isipatana) \xe2\x80\x93 miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnych Indiach, po\xc5\x82o\xc5\xbcona 13 kilometr\xc3\xb3w na wsch\xc3\xb3d od Waranasi (stan Uttar Pradesh). Jedno z czterech naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszych miejsc buddyzmu, w kt\xc3\xb3rym wed\xc5\x82ug tradycji Budda Siakjamuni wyg\xc5\x82osi\xc5\x82 swoje pierwsze kazanie na temat "Wprawienia w Ruch Ko\xc5\x82a Dharmy", zwane Dharmaczakraprawartana. Pi\xc4\x99ciu ascet\xc3\xb3w uczestnicz\xc4\x85cych w tym wyk\xc5\x82adzie zainicjowa\xc5\x82o potem zgromadzenie Sangha. W III wieku p.n.e. staraniem nawr\xc3\xb3conego na buddyzm cesarza A\xc5\x9boki wzniesiono w Sarnath min. kompleks klasztorny, figuruj\xc4\x85c\xc4\x85 we wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnym godle Indii kolumn\xc4\x99 oraz wysok\xc4\x85 na 34 metry stup\xc4\x99 Dhamekh.\n_START_SECTION_\nEtymologia nazwy\n_START_PARAGRAPH_\nSarnath jest skr\xc3\xb3con\xc4\x85 wersj\xc4\x85 wyra\xc5\xbcenia Saranganath, kt\xc3\xb3re oznacza dos\xc5\x82ownie "W\xc5\x82adc\xc4\x99 Jeleni". Wed\xc5\x82ug starej buddyjskiej legendy, jeden z Bodhisattw\xc3\xb3w wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cy pod postaci\xc4\x85 jelenia mia\xc5\x82 dobrowolnie po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc4\x87 \xc5\xbcycie za \xc5\x82ani\xc4\x99, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 zamierza\xc5\x82 u\xc5\x9bmierci\xc4\x87 kr\xc3\xb3l. Poruszony monarcha utworzy\xc5\x82 potem Park Jeleni (sans. Mrigadava; ang. Deer Park) z kt\xc3\xb3rego wywodzi si\xc4\x99 jedna z dawnych nazw miejscowo\xc5\x9bci. Park istnieje do dzisiaj i to na jego terenie odby\xc5\x82o si\xc4\x99 s\xc5\x82ynne kazanie. O okre\xc5\x9bleniu Isipatana wspomina z kolei kanon palijski - oznacza ono miejsce, w kt\xc3\xb3rym \xc5\x9bwi\xc4\x99ci ludzie (pal. isi, sans. rishi) zst\xc4\x85pili na ziemi\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nBudda wybra\xc5\x82 si\xc4\x99 do Jeleniego Parku wkr\xc3\xb3tce po 49 dniach sp\xc4\x99dzonych na medytacji przy drzewie m\xc4\x85dro\xc5\x9bci w Bodh Gaja, w wyniku kt\xc3\xb3rej dozna\xc5\x82 stanu o\xc5\x9bwiecenia. Wraz z jego pi\xc4\x99cioma towarzyszami za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 pierwsze zgromadzenie o\xc5\x9bwieconych (Sangha) i przeczeka\xc5\x82 por\xc4\x99 deszczow\xc4\x85 w \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni Mulagandhakuti Vihara. Gdy spo\xc5\x82eczno\xc5\x9b\xc4\x87 ascet\xc3\xb3w rozros\xc5\x82a si\xc4\x99 do 60, Budda mia\xc5\x82 rozes\xc5\x82a\xc4\x87 swoich uczni\xc3\xb3w we wszystkich kierunkach \xc5\x9bwiata, by dalej opowiadali o Dharmie._NEWLINE_Powsta\xc5\x82a w ten spos\xc3\xb3b religia rozkwit\xc5\x82a w Sarnath pod rz\xc4\x85dami dynastii Maurj\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rej najwybitniejszy przedstawiciel, A\xc5\x9boka zwany Wielkim przeszed\xc5\x82 oko\xc5\x82o 250 roku p.n.e. na buddyzm; nowej wierze sprzyjali tak\xc5\xbce bogaci kupcy z pobliskiego Varanasi. Szczyt \xc5\x9bwietno\xc5\x9bci Sarnath przypada na czasy Imperium Gupt\xc3\xb3w (IV-VI w. n.e.), kiedy wizytowa\xc5\x82 je chi\xc5\x84ski podr\xc3\xb3\xc5\xbcnik Faxian. Kolejny przybysz z Pa\xc5\x84stwa \xc5\x9arodka, Xuanzang naliczy\xc5\x82 w 640 roku 1,5 tys. kap\xc5\x82an\xc3\xb3w skupionych w 30 klasztorach, wspomnia\xc5\x82 pot\xc4\x99\xc5\xbcn\xc4\x85 stup\xc4\x99 o rzekomej wysoko\xc5\x9bci 100 metr\xc3\xb3w oraz masywn\xc4\x85 kolumn\xc4\x99 A\xc5\x9boki. Sarnath by\xc5\x82o w tym okresie g\xc5\x82\xc3\xb3wnym o\xc5\x9brodkiem wczesnych szk\xc3\xb3\xc5\x82 buddyjskich w tradycji Sthaviravada, w tym Hinajana lub Nikaja. Obecno\xc5\x9b\xc4\x87 w \xc5\x9bwi\xc4\x85tyniach wizerunk\xc3\xb3w b\xc3\xb3stw Heruka i Tara wskazuje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na popularno\xc5\x9b\xc4\x87 praktyki Diamentowej Drogi._NEWLINE_Pod koniec XII stulecia Sarnath zosta\xc5\x82o doszcz\xc4\x99tnie z\xc5\x82upione przez wojska muzu\xc5\x82ma\xc5\x84skie; od tego czasu kamienie ze zrujnowanych \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84 s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y jako pospolity budulec dla okolicznych domostw. Pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci zabezpieczy\xc5\x82a w 1836 roku grupa brytyjskich archeolog\xc3\xb3w. Pomimo niewielkiej (ok. 7 milion\xc3\xb3w) liczby buddyst\xc3\xb3w w spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych Indii, Sarnath stanowi jedno z najwa\xc5\xbcniejszych miejsc tej religii i jest t\xc5\x82umnie odwiedzane przez wiernych z ca\xc5\x82ego \xc5\x9bwiata. Na maj przypada w miejscowo\xc5\x9bci hucznie obchodzone \xc5\x9bwi\xc4\x99to Buddha Purnima.\n_START_SECTION_\nStupa Dhamekh\n_START_PARAGRAPH_\nWed\xc5\x82ug astrologii buddyjskiej stupy maj\xc4\x85 pozytywny wp\xc5\x82yw na pole mocy wszech\xc5\x9bwiata. Wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 8 typ\xc3\xb3w tych budowli sakralnych; Dhamekh nazywany jest "Stup\xc4\x85 M\xc4\x85dro\xc5\x9bci" b\xc4\x85d\xc5\xba "Stup\xc4\x85 Szesnastu Bram". Pot\xc4\x99\xc5\xbcn\xc4\x85 konstrukcj\xc4\x99 o wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej wysoko\xc5\x9bci 34 i \xc5\x9brednicy 28,3 metr\xc3\xb3w postawi\xc5\x82 w 249 r. p.n.e. indyjski w\xc5\x82adca A\xc5\x9boka; stupa stoi dok\xc5\x82adnie w miejscu legendarnego kazania Buddy. Uwa\xc5\xbca si\xc4\x99, \xc5\xbce nawr\xc3\xb3cony na buddyzm A\xc5\x9boka postawi\xc5\x82 za swojego \xc5\xbcycia oko\xc5\x82o 80 000 tego typu budowli. Stupa by\xc5\x82a kilkakotnie przebudowywana; \xc5\x9bciany podstawy pokrywaj\xc4\x85 delikatne wzory geometryczne i ro\xc5\x9blinne, wizerunki ptak\xc3\xb3w oraz ludzi, typowe dla stylu architektonicznego epoki Gupt\xc3\xb3w. Budowl\xc4\x99 okr\xc4\x85\xc5\xbcaj\xc4\x85 rytualnie grupy buddyjskich pielgrzym\xc3\xb3w; niekt\xc3\xb3rzy z nich recytuj\xc4\x85 mantry przy pomocy m\xc5\x82ynk\xc3\xb3w modlitewnych trzymanych w r\xc4\x99kach._NEWLINE_Z pozosta\xc5\x82ych stup znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w Sarnath nale\xc5\xbcy wymieni\xc4\x87 Stup\xc4\x99 Chaukhandi z V w. n.e., oraz Dharmarad\xc5\xbcika, jedn\xc4\x85 z niewielu wybudowanych przed panowaniem A\xc5\x9boki. Pierwsza z nich upami\xc4\x99tnia miejsce, w kt\xc3\xb3rym Budda spotka\xc5\x82 swoich uczni\xc3\xb3w i wyznawc\xc3\xb3w. Z okazji wizyty Humajuna, muzu\xc5\x82ma\xc5\x84skiego w\xc5\x82adcy z dynastii Wielkich Mogo\xc5\x82\xc3\xb3w konstrukcj\xc4\x99 stupy przebudowano w XVI wieku na wie\xc5\xbc\xc4\x99 o podstawie o\xc5\x9bmiok\xc4\x85ta foremnego.\n_START_SECTION_\nKompleks klasztorny i Kolumna A\xc5\x9boki\n_START_PARAGRAPH_\nW bezpo\xc5\x9brednim s\xc4\x85siedztwie Stupy Dhamekh znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 ruiny \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni Mulagandhakuti vihara, miejsca pobytu Buddy po wyg\xc5\x82oszeniu Dharmaczakraprawartany. Przed wej\xc5\x9bciem do budowli wida\xc4\x87 pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci Kolumny A\xc5\x9boki, kt\xc3\xb3ra mierzy\xc5\x82a niegdy\xc5\x9b 20 metr\xc3\xb3w. Jej s\xc5\x82awny kapitel znajduje si\xc4\x99 obecnie w pobliskim Muzeum Archeologicznym. Rze\xc5\xbaba przypomina kszta\xc5\x82tem kwiat lotosu; sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z czterech lw\xc3\xb3w symbolizuj\xc4\x85cych cztery szlachetne prawdy buddyzmu. Figury stoj\xc4\x85 ty\xc5\x82em do siebie na graficznym przedstawieniu Ko\xc5\x82a Dharmy. Poni\xc5\xbcej zauwa\xc5\xbcy\xc4\x87 mo\xc5\xbcna postacie s\xc5\x82onia (po stronie wschodniej), lwa (p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej), galopuj\xc4\x85cego konia (po\xc5\x82udniowej) i byka (zachodniej), kt\xc3\xb3re w mitologii hinduskiej oznaczaj\xc4\x85 kolejno: sen, jaki przytrafi\xc5\x82 si\xc4\x99 matce Buddy, Mai, odwag\xc4\x99 oraz moment, w kt\xc3\xb3rym Siddhartha Gautama opuszcza dom w poszukiwaniu nirwany. Figury porozdzielane s\xc4\x85 owalnymi kszta\xc5\x82tami Czakr\xc3\xb3w; jeden z nich znajduje si\xc4\x99 na obecnej fladze Indii._NEWLINE_W okolicach stupy zajmuje si\xc4\x99 jeszcze kilka obiekt\xc3\xb3w sakralnych o r\xc3\xb3\xc5\xbcnym znaczeniu (w tym \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia d\xc5\xbainist\xc3\xb3w). Wn\xc4\x99trze jednego z nich - wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnego klasztoru Mulagandhakuti vihara, powsta\xc5\x82ego na potrzeby Towarzystwa Mahabodhi zdobi\xc4\x85 bogate malowid\xc5\x82a autorstwa Kosetsu Nosi. Przed budowl\xc4\x85 zasadzono w 1931 roku \xc5\x9bwi\xc4\x99te drzewo Buddy, przeszczepione z pierwowzoru rosn\xc4\x85cego w miejscowo\xc5\x9bci Anuradhapura na Cejlonie. Drzewo to uwa\xc5\xbcane jest za potomka figowca, pod kt\xc3\xb3rym Gautama dost\xc4\x85pi\xc5\x82 o\xc5\x9bwiecenia, staj\xc4\x85c si\xc4\x99 Buddh\xc4\x85 - przebudzonym.'