b'\n_START_ARTICLE_\nWiek emerytalny\n_START_PARAGRAPH_\nW czasach wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych wiek emerytalny jest uzyskiwany przez ludzi, kt\xc3\xb3rzy kiedy\xc5\x9b wkroczyli na rynek pracy, dzi\xc4\x99ki czemu stali si\xc4\x99 cz\xc5\x82onkami systemu emerytalnego. Istotn\xc4\x85 spraw\xc4\x85 jest to, \xc5\xbce obecnie osoby, kt\xc3\xb3re osi\xc4\x85gaj\xc4\x85 wiek emerytalny nie s\xc4\x85 niedo\xc5\x82\xc4\x99\xc5\xbcnymi starcami, a wr\xc4\x99cz przeciwnie - funkcjonuj\xc4\x85 normalnie.\n_START_SECTION_\nZabezpieczenie \xc5\x9brodk\xc3\xb3w utrzymania\n_START_PARAGRAPH_\nPrzes\xc5\x82anka nawi\xc4\x85zuje do najbardziej istotnych funkcji ubezpieczenia spo\xc5\x82ecznego, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 jest zagwarantowanie \xc5\x9brodk\xc3\xb3w utrzymania w razie mocno ograniczonej zdolno\xc5\x9bci do zarabiania. Wszyscy ludzie w wyniku starzenia si\xc4\x99, trac\xc4\x85 t\xc4\x99 zdolno\xc5\x9b\xc4\x87, jednak nie jest mo\xc5\xbcliwe ustalenie uniwersalnej granicy dla wszystkich, poniewa\xc5\xbc trac\xc4\x85 w r\xc3\xb3\xc5\xbcnym wieku. Aby system si\xc4\x99 sprawdza\xc5\x82, trzeba ustali\xc4\x87 jedn\xc4\x85 granic\xc4\x99 dla wszystkich uprawnionych. Wed\xc5\x82ug wskaz\xc3\xb3wkom Konferencji Mi\xc4\x99dzynarodowej Organizacji Pracy z 1944 r. o zagwarantowaniu \xc5\x9brodk\xc3\xb3w egzystencji, limitem powinien by\xc4\x87 wiek, w kt\xc3\xb3rym ludzie nie s\xc4\x85 ju\xc5\xbc w stanie wydajnie pracowa\xc4\x87, choroby, kt\xc3\xb3re charakteryzuj\xc4\x85 si\xc4\x99 zwi\xc4\x85zkiem z wiekiem s\xc4\x85 bardziej odczuwalne oraz pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 przes\xc5\x82anki, kt\xc3\xb3re tworz\xc4\x85 powa\xc5\xbcne obawy przed trwa\xc5\x82ym bezrobociem. Ta przes\xc5\x82anka przewiduje wzgl\xc4\x99dnie wysoki poziom wieku emerytalnego.\n_START_SECTION_\nWys\xc5\x82uga\n_START_PARAGRAPH_\nW tej przes\xc5\x82ance osi\xc4\x85gni\xc4\x99ty wiek jest progiem, po przekroczeniu kt\xc3\xb3rego cz\xc5\x82owiek mo\xc5\xbce korzysta\xc4\x87 z efekt\xc3\xb3w swojej dotychczasowej pracy, mimo \xc5\xbce m\xc3\xb3g\xc5\x82by by\xc4\x87 wci\xc4\x85\xc5\xbc zdolny do pracy bez obni\xc5\xbcenia jej wydajno\xc5\x9bci. Zasada realizowana w systemach emerytalnych, charakteryzuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 uzale\xc5\xbcnieniem prawa do pobierania emerytury od liczby przepracowanych lat. Sam okres emerytury nie powinien wi\xc4\x99c by\xc4\x87 zbyt p\xc3\xb3\xc5\xbanym okresem \xc5\xbcycia cz\xc5\x82owieka, by m\xc3\xb3g\xc5\x82 on skorzysta\xc4\x87 z owoc\xc3\xb3w swojej w\xc5\x82asnej pracy. W przeciwie\xc5\x84stwie do przes\xc5\x82anki zabezpieczenia \xc5\x9brodk\xc3\xb3w utrzymania, ta przes\xc5\x82anka przemawia do ustalenia ni\xc5\xbcszego wieku emerytalnego. W ostatnich latach granica \xc5\xbcywotno\xc5\x9bci ludzi si\xc4\x99 wyd\xc5\x82u\xc5\xbca, wi\xc4\x99c pojawi\xc5\x82a si\xc4\x99 tendencja do wyd\xc5\x82u\xc5\xbcania lat pracy, czyli podnoszenia wieku emerytalnego.\n_START_SECTION_\nZatrudnienie\n_START_PARAGRAPH_\nNiski wiek emerytalny mo\xc5\xbce stanowi\xc4\x87 zagro\xc5\xbcenie w krajach, kt\xc3\xb3re posiadaj\xc4\x85 niedob\xc3\xb3r si\xc5\x82y roboczej. Niski przyrost naturalny, oraz wysoki poziom uprzemys\xc5\x82owienia pa\xc5\x84stwa przemawia za wzgl\xc4\x99dnie wysokim wiekiem emerytalnym, jednak przeciwstawiane s\xc4\x85 temu r\xc3\xb3\xc5\xbcne czynniki, a przede wszystkim przes\xc5\x82anka wys\xc5\x82ugi. Dlatego wysoki wiek emerytalny w takich krajach jest \xc5\x82agodzony mi\xc4\x99dzy innymi takimi udogodnieniami jak wzrost emerytury z tytu\xc5\x82u odroczenia czy umo\xc5\xbcliwienie pobierania zasi\xc5\x82ku przy jednoczesnym zarobkowaniu. Kraje o wysokim przyro\xc5\x9bcie naturalnym oraz wysokich zasobach si\xc5\x82y roboczej, s\xc4\x85 sk\xc5\x82onne do ustalania granicy wieku emerytalnego do\xc5\x9b\xc4\x87 nisko i uniemo\xc5\xbcliwiania jednoczesnej pracy podczas pobierania zasi\xc5\x82ku emerytalnego. Jednak nie zawsze jest to mo\xc5\xbcliwe, ze wzgl\xc4\x99du na specyficzn\xc4\x85 charakterystyk\xc4\x99 takich pa\xc5\x84stw - s\xc4\x85 w trudnej sytuacji gospodarczej, wi\xc4\x99c nie mog\xc4\x85 sobie pozwoli\xc4\x87 na tak kosztown\xc4\x85 operacj\xc4\x99 jak\xc4\x85 jest obni\xc5\xbcenie wieku emerytalnego.\n_START_SECTION_\nKoszty\n_START_PARAGRAPH_\nPrzes\xc5\x82anka koszt\xc3\xb3w nakazuje chwil\xc4\x99 zastanowienia czy spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo po prostu jest na tyle zamo\xc5\xbcne, by mog\xc5\x82o sobie pozwoli\xc4\x87 na wyp\xc5\x82acanie zasi\xc5\x82k\xc3\xb3w m\xc5\x82odym emerytom. Obni\xc5\xbcenie wieku, powoduje nie tylko wzrost liczby emeryt\xc3\xb3w, czyli os\xc3\xb3b, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 uprawnione do pobierania takich \xc5\x9bwiadcze\xc5\x84, ale i zostaje wyd\xc5\x82u\xc5\xbcony czas, przez kt\xc3\xb3re zasi\xc5\x82ki b\xc4\x99d\xc4\x85 pobierane. Wraz ze wzrostem koszt\xc3\xb3w zmniejsza si\xc4\x99 \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o ich pokrycia, jakim s\xc4\x85 sk\xc5\x82adki ubezpieczeniowe. Je\xc5\x9bli taki fundusz maleje, to jest to przes\xc5\x82anka do podwy\xc5\xbcszenia granicy wieku emerytalnego.\n_START_SECTION_\nRodzaje wieku emerytalnego\n_START_PARAGRAPH_\nPowszechny wiek emerytalny jest wiekiem, kt\xc3\xb3ry obowi\xc4\x85zuje wszystkich, kt\xc3\xb3rych obejmuj\xc4\x85 dane przepisy, w przypadku gdy dla danej grupy spo\xc5\x82ecznej nie zosta\xc5\x82 ustalony ni\xc5\xbcszy wiek emerytalny, lub te\xc5\xbc prawo do wcze\xc5\x9bniejszego przej\xc5\x9bcia na zasi\xc5\x82ek nie zosta\xc5\x82o przez nich wykorzystane._NEWLINE_Ni\xc5\xbcszy wiek emerytalny jest przeznaczony dla os\xc3\xb3b, kt\xc3\xb3re pracuj\xc4\x85 w szczeg\xc3\xb3lnie ci\xc4\x99\xc5\xbckich, lub niebezpiecznych warunkach, z regu\xc5\x82y jest o 5 - 15 lat ni\xc5\xbcszy od powszechnego wieku emerytalnego.\n_START_SECTION_\nKryteria r\xc3\xb3\xc5\xbcnicowania wieku emerytalnego\n_START_PARAGRAPH_\nW ubezpieczeniu spo\xc5\x82ecznym wiek emerytalny mo\xc5\xbce pojawia\xc4\x87 si\xc4\x99 jako wiek podstawowy, ni\xc5\xbcszy wiek emerytalny, powszechnie obowi\xc4\x85zuj\xc4\x85cy. Ni\xc5\xbcszy wiek mo\xc5\xbce wynika\xc4\x87 nie tylko z ustalonego poziomu w stosunku do warunk\xc3\xb3w pracy, ale r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc innych okoliczno\xc5\x9bci (np. inwalidztwa). W polskim systemie stosowane s\xc4\x85 dwa kryteria, kryterium szczeg\xc3\xb3lnych warunk\xc3\xb3w oraz kryterium charakteru pracy. Inne okoliczno\xc5\x9bci, s\xc4\x85 natomiast rozpatrywane w kategorii wcze\xc5\x9bniejszej emerytury._NEWLINE_Kryterium p\xc5\x82ci ma bardzo d\xc5\x82ug\xc4\x85 tradycj\xc4\x99, wyp\xc5\x82yw na jej stworzenie ma za\xc5\x82o\xc5\xbcenie, \xc5\xbce kobiety maj\xc4\x85 s\xc5\x82absz\xc4\x85 konstrukcj\xc4\x99 psychofizyczn\xc4\x85, co mia\xc5\x82oby uzasadnia\xc4\x87 ich kr\xc3\xb3tsze partycypowanie w tworzeniu d\xc3\xb3br i us\xc5\x82ug. Dodatkowo, wp\xc5\x82yw mog\xc5\x82y mie\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc \xc5\xbc\xc4\x85dania kobiet, kt\xc3\xb3re zwraca\xc5\x82y uwag\xc4\x99 na ich ogromny udzia\xc5\x82 w wychowywaniu dzieci. Wiele kobiet, kt\xc3\xb3re przyzwyczajane przez d\xc5\x82ugi czas do wcze\xc5\x9bniejszej emerytury, sprzeciwia si\xc4\x99 zr\xc3\xb3wnywaniu wieku emerytalnego kobiet i m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn, nawet mimo to, \xc5\xbce 5 lat kr\xc3\xb3tsza emerytura oznacza znacz\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnic\xc4\x99 w wysoko\xc5\x9bci wyp\xc5\x82acanego \xc5\x9bwiadczenia emerytalnego. W zwi\xc4\x85zku z tym w nowym systemie emerytalnym, ni\xc5\xbcszy wiek u kobiet jest przez niekt\xc3\xb3rych traktowany jako dyskryminacja. Zwi\xc4\x85zek z tymi g\xc5\x82osami sprzeciwu, ma przej\xc5\x9bcie ze starego systemu zdefiniowanego \xc5\x9bwiadczenia na system zdefiniowanej sk\xc5\x82adki.'