b'\n_START_ARTICLE_\nMetulla\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie\n_START_PARAGRAPH_\nMiasteczko jest po\xc5\x82o\xc5\xbcone w G\xc3\xb3rnej Galilei, na granicy z Libanem. Le\xc5\xbcy na p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym skraju G\xc3\xb3r Naftali na wschodnim zboczu g\xc3\xb3ry Har Cfija (610 m n.p.m.). We wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci miasteczka znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a rzeki Ajun, daj\xc4\x85cej pocz\xc4\x85tek rzece Jordan. W jego otoczeniu znajduje si\xc4\x99 moszaw Juwal, oraz kibuce Kefar Giladi i Misgaw Am. Po liba\xc5\x84skiej stronie granicy znajduje si\xc4\x99 miasto al-Chijam, oraz wioski Kfar Kila, Deir Mimas, Burd\xc5\xbc el-Moulouk, Ajn Arab Marjaajun i Arab el-Louaize. Na zach\xc3\xb3d od miasteczka znajduje si\xc4\x99 zamkni\xc4\x99te od 2000 przej\xc5\x9bcie graniczne Brama Fatimy pomi\xc4\x99dzy Izraelem a Libanem. W rejonie Metulli rozlokowanych jest kilkana\xc5\x9bcie posterunk\xc3\xb3w Si\xc5\x82 Obronnych Izraela, a po stronie liba\xc5\x84skiej jest wojskowa baza nale\xc5\xbc\xc4\x85ca do mi\xc4\x99dzynarodowych si\xc5\x82 UNIFIL.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwotnie w miejscu tym znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 druzyjska wie\xc5\x9b Umm-Talla. By\xc5\x82a ona zamieszka\xc5\x82a przez oko\xc5\x82o 100 Druz\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy mieszkali w kamiennych domach po\xc5\x82o\xc5\xbconych na zboczu wzg\xc3\xb3rza, w otoczeniu grunt\xc3\xb3w ornych. Podczas Powstania Druz\xc3\xb3w w 1895 roku mieszka\xc5\x84cy Metulli do\xc5\x82\xc4\x85czyli do rebeliant\xc3\xb3w. Poniewa\xc5\xbc pozosta\xc5\x82e w wiosce kobiety nie by\xc5\x82y w stanie sobie poradzi\xc4\x87 z ci\xc4\x99\xc5\xbck\xc4\x85 prac\xc4\x85 na roli, w\xc5\x82a\xc5\x9bciciel ziemi, chrze\xc5\x9bcijanin z Sydonu o nazwisku Jabur Bej, sprzeda\xc5\x82 1 280 hektar\xc3\xb3w \xc5\xbcydowskiemu filantropowi baronowi Edmondowi Jamesowi de Rothschildowi. Ziemia ta zosta\xc5\x82a nast\xc4\x99pnie wydzier\xc5\xbcawiona ponad 600 Druzom. Po upadku powstania Druz\xc3\xb3w, dawni mieszka\xc5\x84cy Metulli powr\xc3\xb3cili i za\xc5\xbc\xc4\x85dali zwrotu prawa najmu ziemi. Sprawuj\xc4\x85cy nadz\xc3\xb3r w imieniu barona Rothschilda, Joszua Ossovetski wezwa\xc5\x82 w\xc5\x82adze tureckie, kt\xc3\xb3rzy aresztowali Druz\xc3\xb3w jako rebeliant\xc3\xb3w i dezerter\xc3\xb3w z tureckiej armii. Nast\xc4\x99pnie Ossovetski zaproponowa\xc5\x82 im niewielkie odszkodowania w zamian za zrezygnowanie z roszcze\xc5\x84 do ziemi. Jednak\xc5\xbce wielu z nich by\xc5\x82o nadal niezadowolonych i spory toczy\xc5\x82y si\xc4\x99 przez osiem lat. W 1904 roku problem rozwi\xc4\x85za\xc5\x82o Jewish Colonization Association, kt\xc3\xb3re wyp\xc5\x82aci\xc5\x82o Druzom dodatkowe odszkodowanie w wysoko\xc5\x9bci 3 tys. tureckich funt\xc3\xb3w. \xc5\xbbydowska osada rolnicza Metulla zosta\xc5\x82a oficjalnie za\xc5\x82o\xc5\xbcona 9 czerwca 1896 roku. By\xc5\x82 to moszaw, kt\xc3\xb3ry pocz\xc4\x85tkowo nazwano Am Segula (hebr. \xd7\xa2\xd7\x9d \xd7\xa1\xd7\x92\xd7\x95\xd7\x9c\xd7\x94; pol. Nar\xc3\xb3d Wybrany). Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w by\xc5\x82a \xc5\xbcydowskimi imigrantami z Rosji, do kt\xc3\xb3rych do\xc5\x82\xc4\x85czyli pionierzy z Petach Tikwy i Safedu. Pod koniec I wojny \xc5\x9bwiatowej Metulla znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 we francuskiej strefie okupacyjnej w Libanie. Metulla wesz\xc5\x82a do francuskiego Mandatu Syrii i Libanu. Arabowie oskar\xc5\xbcali \xc5\xbbyd\xc3\xb3w z Metulli o sprzyjanie w\xc5\x82adzom francuskim, chocia\xc5\xbc w rzeczywisto\xc5\x9bci usi\xc5\x82owali oni zachowa\xc4\x87 neutralno\xc5\x9b\xc4\x87. W styczniu 1920 wybuch\xc5\x82y arabskie rozruchy, podczas kt\xc3\xb3rych ponad 100 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Metulli uciek\xc5\x82o do Synodu. W nocy z 8 na 9 lutego 1920 roku moszaw Metulla zosta\xc5\x82 spl\xc4\x85drowany przez Arab\xc3\xb3w. W pa\xc5\xbadzierniku \xc5\xbbydzi powr\xc3\xb3cili do Metulli. Na podstawie brytyjski-francuskiego porozumienia z 1920 roku stwierdzono, \xc5\xbce Metulla mia\xc5\x82a wej\xc5\x9b\xc4\x87 do brytyjskiego Mandatu Palestyny, jednak ca\xc5\x82a procedura przeci\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 do kwietnia 1924. Brytyjski dzia\xc5\x82acz syjonistyczny Norman Bentwich napisa\xc5\x82 w 1919 roku: _NEWLINE_\xe2\x80\x9eMetulla, najbardziej wysuni\xc4\x99ta na p\xc3\xb3\xc5\x82noc plac\xc3\xb3wka, nabiera nowej funkcji jako letnisko dla reszty kraju. Jej g\xc3\xb3rskie powietrze i wspania\xc5\x82e po\xc5\x82o\xc5\xbcenie wysoko ponad w\xc4\x85wozem, w kt\xc3\xb3rym sp\xc5\x82ywa strumie\xc5\x84 Jordanu, sprawiaj\xc4\x85, \xc5\xbce w suche dni lipca i sierpnia jej kilka domostw jest bardzo zat\xc5\x82oczonych. Metulla jest letni\xc4\x85 stacj\xc4\x85 dla m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn i kobiet z innych kolonii. Jest jednak zbyt bardzo oddalona od wa\xc5\xbcnych dr\xc3\xb3g, aby mog\xc5\x82a przyci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 turyst\xc3\xb3w. Ale od czasu do czasu ta g\xc3\xb3rska okolica staje si\xc4\x99 miejscem odpoczynku dla \xc5\xbcydowskich mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w nizin, tak jak g\xc3\xb3rskie stacje w Libanie s\xc4\x85 miejscem odpoczynku dla Syryjczyk\xc3\xb3w z nizin\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Metulla odgrywa\xc5\x82a wa\xc5\xbcn\xc4\x85 rol\xc4\x99 w przemycie nielegalnych \xc5\xbcydowskich imigrant\xc3\xb3w z Mandatu Syrii i Libanu do Palestyny. Podczas w\xc4\x99dr\xc3\xb3wki po g\xc3\xb3rskich okolicach, cz\xc4\x99sto dochodzi\xc5\x82o do rabowania imigrant\xc3\xb3w przez Arab\xc3\xb3w. Metulla s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82a im jako przystanek tranzytowy i miejsce odpoczynku. Przewo\xc5\xbcono ich st\xc4\x85d dalej samochodami ci\xc4\x99\xc5\xbcarowymi w g\xc5\x82\xc4\x85b kraju. Podczas arabskiego powstania w Palestynie (1936\xe2\x80\x931939) wok\xc3\xb3\xc5\x82 osady wybudowano sie\xc4\x87 pozycji obronnych, kt\xc3\xb3re obsadzili cz\xc5\x82onkowie \xc5\xbcydowskiej organizacji paramilitarnej Hagana. Podczas II wojny \xc5\x9bwiatowej Brytyjczycy nawi\xc4\x85zali \xc5\x9bcis\xc5\x82\xc4\x85 wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 wojskow\xc4\x85 z Hagan\xc4\x85, tworz\xc4\x85c kompanie szturmowe Palmach. Podczas operacji \xe2\x80\x9eExporter\xe2\x80\x9d w czerwcu 1941 roku si\xc5\x82y Palmach jako pierwsze przenikn\xc4\x99\xc5\x82y na terytorium Libanu, zabezpieczaj\xc4\x85c mosty na rzece Litani dla nacieraj\xc4\x85cych wojsk brytyjskich. Dzia\xc5\x82ania te prowadzono mi\xc4\x99dzy innymi z rejonu Metulli. W latach 1943\xe2\x80\x931944 Brytyjczycy wybudowali most na rzece Ajun. Po wojnie, 17 czerwca 1946 roku, jednostka Palmach zniszczy\xc5\x82a ten most. Przyj\xc4\x99ta 29 listopada 1947 roku Rezolucja Zgromadzenia Og\xc3\xb3lnego ONZ nr 181 przyzna\xc5\x82a rejon Rosz Piny pa\xc5\x84stwu \xc5\xbcydowskim. Spo\xc5\x82eczno\xc5\x9b\xc4\x87 arabska odrzuci\xc5\x82a jednak propozycj\xc4\x99 podzia\xc5\x82u Palestyny na dwa pa\xc5\x84stwa (\xc5\xbcydowskie i arabskie) i doprowadzi\xc5\x82a do wybuchu Wojny domowej w Mandacie Palestyny. Arabskie milicja sparali\xc5\xbcowa\xc5\x82y \xc5\xbcydowsk\xc4\x85 komunikacj\xc4\x99 w Galilei. Obrona rejonu Metulli by\xc5\x82a wa\xc5\xbcnym elementem dzia\xc5\x82a\xc5\x84 Si\xc5\x82 Obronnych Izraela podczas I wojny izraelsko-arabskiej w 1948 roku. Aby uniemo\xc5\xbcliwi\xc4\x87 liba\xc5\x84skim wojskom zaatakowanie Metulli, ju\xc5\xbc na samym pocz\xc4\x85tku wojny wysadzono most na rzece Ajun (odbudowano go dopiero w 1980 r.). Podczas operacji \xe2\x80\x9eHiram\xe2\x80\x9d w pa\xc5\xbadzierniku 1948 roku Izraelczycy wkroczyli na terytorium Libanu i zaj\xc4\x99li s\xc4\x85siednie wioski. Sta\xc5\x82y si\xc4\x99 one kart\xc4\x85 przetargow\xc4\x85 podczas negocjacji nad traktatem o zawieszeniu broni izraelsko-liba\xc5\x84skim w 1949 roku. Po wojnie okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 p\xc3\xb3l uprawnych Metulli znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 na liba\xc5\x84skim terytorium. Wymusi\xc5\x82o to na mieszka\xc5\x84cach zmian\xc4\x99 \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 dochod\xc3\xb3w. W 1949 roku Metulla otrzyma\xc5\x82a status samorz\xc4\x85du lokalnego. W latach 50. XX wieku miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 zelektryfikowano._NEWLINE_Miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 by\xc5\x82a wielokrotnie ostrzeliwana i atakowana przez terroryst\xc3\xb3w przenikaj\xc4\x85cych przez granic\xc4\x99 z terytorium Libanu. 1 stycznia 1970 roku terrory\xc5\x9bci porwali Szmuela Rosenwassera. Zosta\xc5\x82 on uwolniony w lutym 1972 roku w zamian za zwolnienie z izraelskich wi\xc4\x99zie\xc5\x84 jednego z terroryst\xc3\xb3w. Pomimo tych napa\xc5\x9bci, w 1976 roku otworzono przej\xc5\x9bcie graniczne Brama Fatimy. W lipcu 1981 roku Metulla by\xc5\x82a kilkakrotnie ostrzelana z terytorium Libanu. Podczas wojny liba\xc5\x84skiej (1982\xe2\x80\x931985) Izraelczycy ponownie wkroczyli do Libanu. Na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od Metulli znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 lotnisko polowe. 10 marca 1985 roku w pobli\xc5\xbcu mostu na rzece Ajun dosz\xc5\x82o do samob\xc3\xb3jczego zamachu terrorystycznego przeprowadzonego na konw\xc3\xb3j izraelskich \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. W zamachu zgin\xc4\x99\xc5\x82o 12 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy, a 14 zosta\xc5\x82o rannych. Kiedy w 2000 roku izraelska armia wycofa\xc5\x82a si\xc4\x99 ze strefy bezpiecze\xc5\x84stwa w po\xc5\x82udniowym Libanie, sytuacja w rejonie Metulli znacznie si\xc4\x99 pogorszy\xc5\x82a. Przej\xc5\x9bcie graniczne zamkni\xc4\x99to. Jest ono otwierane jedynie w sytuacjach wyj\xc4\x85tkowych, takich jak u\xc5\x82atwienie dost\xc4\x99pu do pomocy medycznej dla mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w po\xc5\x82udniowego Libanu. Podczas II wojny liba\xc5\x84skiej w 2006 roku miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 ucierpia\xc5\x82 od ostrza\xc5\x82u rakietowego Hezbollahu. W Metulli istniej\xc4\x85 specjalne zarz\xc4\x85dzenia bezpiecze\xc5\x84stwa, nakazuj\xc4\x85ce wszystkim schronienie si\xc4\x99 w schronach po og\xc5\x82oszeniu alarmu lub po pierwszej salwie nieprzyjacielskiego ostrza\xc5\x82u.\n_START_SECTION_\nKultura i sport\n_START_PARAGRAPH_\nW miejscowo\xc5\x9bci jest dom kultury oraz biblioteka publiczna. Z obiekt\xc3\xb3w sportowych jest basen p\xc5\x82ywacki, sala sportowa z si\xc5\x82owni\xc4\x85, boisko do pi\xc5\x82ki no\xc5\xbcnej i korty tenisowe. W Metulli znajduje si\xc4\x99 tak\xc5\xbce jedyne w Izraelu lodowisko o olimpijskich wymiarach. Wchodzi ono w sk\xc5\x82ad kompleksu sportowego Winter Sports Kanada Center, finansowanego przez \xc5\xbcydowsk\xc4\x85 spo\xc5\x82eczno\xc5\x9b\xc4\x87 z Kanady. Trenuj\xc4\x85 tutaj izraelscy \xc5\x82y\xc5\xbcwiarze figurowi i odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 Mistrzostwa Izraela \xc5\x81y\xc5\xbcwiarstwa Figurowego.\n_START_SECTION_\nEdukacja\n_START_PARAGRAPH_\nW miejscowo\xc5\x9bci znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 dwa przedszkola oraz szko\xc5\x82a podstawowa HaNadiv. Liczba uczni\xc3\xb3w wynosi 112, a \xc5\x9brednia w klasie to 19 uczni\xc3\xb3w (dane z 2008).\n_START_SECTION_\nTurystyka\n_START_PARAGRAPH_\nOsada jest znanym kurortem zimowym i letnim. W pobli\xc5\xbcu znajduje si\xc4\x99 Park Narodowy Nahal Ajon, z czterema wodospadami, kt\xc3\xb3re robi\xc4\x85 szczeg\xc3\xb3lne wra\xc5\xbcenie zim\xc4\x85. Przy zwiedzaniu okolicznych teren\xc3\xb3w trzeba podporz\xc4\x85dkowa\xc4\x87 si\xc4\x99 zarz\xc4\x85dzeniom bezpiecze\xc5\x84stwa Si\xc5\x82 Obronnych Izraela.\n_START_SECTION_\nGospodarka\n_START_PARAGRAPH_\nPodstaw\xc4\x85 tutejszej gospodarki jest rolnictwo, sadownictwo i turystyka.\n_START_SECTION_\nKomunikacja\n_START_PARAGRAPH_\nZ miejscowo\xc5\x9bci wyje\xc5\xbcd\xc5\xbca si\xc4\x99 na po\xc5\x82udnie drog\xc4\x85 nr 90, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 doje\xc5\xbcd\xc5\xbca si\xc4\x99 do kibucu Kefar Giladi. Na zach\xc3\xb3d od miasteczka znajduje si\xc4\x99 zamkni\xc4\x99te od 2000 przej\xc5\x9bcie graniczne Brama Fatimy pomi\xc4\x99dzy Izraelem a Libanem.'