b'\n_START_ARTICLE_\nTelewizja Polska\n_START_SECTION_\nOkres przedwojenny\n_START_PARAGRAPH_\nZa prekursora telewizji w Polsce nale\xc5\xbcy uzna\xc4\x87 Jana Szczepanika zwanego \xe2\x80\x9epolskim Edisonem\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3ry w 1897 opatentowa\xc5\x82 w Brytyjskim Urz\xc4\x99dzie Patentowym (patent brytyjski nr 5031) \xe2\x80\x9etelektroskop\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 czyli \xe2\x80\x9eaparat do reprodukowania obraz\xc3\xb3w na odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 za pomoc\xc4\x85 elektryczno\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W 1929 Stefan Manczarski skonstruowa\xc5\x82 aparatur\xc4\x99 telewizji mechanicznej opart\xc4\x85 na synchronicznie wiruj\xc4\x85cych dw\xc3\xb3ch tarczach Nipkowa, po stronie nadawczej i odbiorczej. Sygna\xc5\x82 telewizyjny by\xc5\x82 przekazywany przewodem elektrycznym. Urz\xc4\x85dzenie przesy\xc5\x82a\xc5\x82o jedynie nieruchomy obraz. Stefan Manczarski sw\xc3\xb3j wynalazek nazwa\xc5\x82 \xe2\x80\x9espos\xc3\xb3b telewizyjnego przesy\xc5\x82ania obraz\xc3\xb3w za po\xc5\x9brednictwem drutu i radia\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Do\xc5\x9bwiadczenia prowadzi\xc5\x82 te\xc5\xbc zesp\xc3\xb3\xc5\x82 naukowc\xc3\xb3w i in\xc5\xbcynier\xc3\xb3w w 1931 w rozg\xc5\x82o\xc5\x9bni Polskiego Radia w Katowicach. Aparatura nadawczo odbiorcza wed\xc5\x82ug systemu J.L. Bairda z wykorzystaniem tarczy Nipkowa. Oba urz\xc4\x85dzenia nadawczo-odbiorcze telewizji mechanicznej by\xc5\x82y nap\xc4\x99dzane jednym wsp\xc3\xb3lnym silnikiem zapewniaj\xc4\x85cym pe\xc5\x82n\xc4\x85 synchronizacj\xc4\x99 obu zespo\xc5\x82\xc3\xb3w. Sygna\xc5\x82 przekazywany by\xc5\x82 kablem w ramach jednego laboratorium. Pracami eksperymentalnymi kierowa\xc5\x82 in\xc5\xbc. Twardawa._NEWLINE_Dopiero p\xc3\xb3\xc5\xbaniej prace nad uruchomieniem stacji telewizyjnej w Polsce rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 w 1935 w Warszawie w Pa\xc5\x84stwowym Instytucie Telekomunikacyjnym oraz Polskim Radiu. W 1937 na szesnastym pi\xc4\x99trze wie\xc5\xbcowca Prudential rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 eksperymentalna stacja telewizyjna. Kierownikiem stacji zosta\xc5\x82 W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Cetner._NEWLINE_W 1937 zainstalowano nadajnik foniczny, a na pocz\xc4\x85tku roku 1938 nadajnik wizyjny. W tym\xc5\xbce 1938 zbudowano na dachu \xe2\x80\x9edrapacza chmur\xe2\x80\x9d, bo tak go nazwano, konstrukcj\xc4\x99 wie\xc5\xbcy o wysoko\xc5\x9bci 16 metr\xc3\xb3w, na kt\xc3\xb3rej zamontowano maszt rurowy pod anten\xc4\x99 nadawcz\xc4\x85 o wysoko\xc5\x9bci 11 metr\xc3\xb3w. Antena znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 wi\xc4\x99c 87 m nad ziemi\xc4\x85, co zapewnia\xc5\x82o odbi\xc3\xb3r sygna\xc5\x82u wizji w odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci 20\xc2\xa0km i fonii 30\xc2\xa0km od anteny nadawczej. Pokazy pr\xc3\xb3bnej transmisji telewizyjnej odby\xc5\x82y si\xc4\x99 5 pa\xc5\xbadziernika 1938 i 26 sierpnia 1939 w Warszawie z udzia\xc5\x82em Mieczys\xc5\x82awa Fogga._NEWLINE_By\xc5\x82a to telewizja mechaniczna, nadaj\xc4\x85ca w standardzie 120 linii. Wyemitowano m.in. film z telekina \xe2\x80\x9eBarbara Radziwi\xc5\x82\xc5\x82\xc3\xb3wna\xe2\x80\x9d z Jadwig\xc4\x85 Smosarsk\xc4\x85 w roli g\xc5\x82\xc3\xb3wnej, a w tym czasie trwa\xc5\x82y prace nad telewizj\xc4\x85 elektroniczn\xc4\x85 343-liniow\xc4\x85. Rozw\xc3\xb3j prac badawczych nad telewizj\xc4\x85, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82y bardzo zaawansowane (przewidywano uruchomienie sta\xc5\x82ego programu w 1940), przerwa\xc5\x82 wybuch II wojny \xc5\x9bwiatowej.\n_START_SECTION_\nOkres powojenny\n_START_PARAGRAPH_\nDo prac nad Polsk\xc4\x85 Telewizj\xc4\x85 powr\xc3\xb3cono w roku 1947. Prace w Pa\xc5\x84stwowym Instytucie Telekomunikacyjnym (p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Instytucie \xc5\x81\xc4\x85czno\xc5\x9bci) prowadzone by\xc5\x82y pod kierownictwem Janusza Groszkowskiego i Les\xc5\x82awa K\xc4\x99dzierskiego. W 1952 przy ul. Ratuszowej 11 w Warszawie powsta\xc5\x82o do\xc5\x9bwiadczalne studio, powo\xc5\x82ano te\xc5\xbc pierwszy zesp\xc3\xb3\xc5\x82 programu telewizji. Pierwszy program zosta\xc5\x82 wyemitowany 25 pa\xc5\xbadziernika 1952 o godz. 19:00 (w przeddzie\xc5\x84 wybor\xc3\xb3w do Sejmu). W\xc3\xb3wczas z Instytutu \xc5\x81\xc4\x85czno\xc5\x9bci nadano 30-minutowy monta\xc5\xbc form artystycznych z udzia\xc5\x82em Marty Nowosad, Jerzego Michotka, Witolda Grucy i Jana Mrozi\xc5\x84skiego, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 odbierany na 24 odbiornikach \xe2\x80\x9eLeningrad\xe2\x80\x9d rozmieszczonych w klubach i \xc5\x9bwietlicach._NEWLINE_Trzy miesi\xc4\x85ce p\xc3\xb3\xc5\xbaniej \xe2\x80\x93 23 stycznia 1953 \xe2\x80\x93 zainicjowano regularn\xc4\x85 emisj\xc4\x99 programu polskiej telewizji (p\xc3\xb3\xc5\x82 godziny raz na tydzie\xc5\x84). Po roku \xe2\x80\x93 22 stycznia 1954 \xe2\x80\x93 uruchomiono Do\xc5\x9bwiadczalny O\xc5\x9brodek Telewizyjny z w\xc5\x82asnym zespo\xc5\x82em dziennikarskim. Program nadawano z budynku przy placu Powsta\xc5\x84c\xc3\xb3w Warszawy 7 (dawnym banku) specjalnie odbudowanym i powi\xc4\x99kszonym po zniszczeniach wojennych na potrzeby nowo powstaj\xc4\x85cej instytucji. Program o\xc5\x9brodka emitowano pocz\xc4\x85tkowo raz w tygodniu, a od 1 listopada 1955 \xe2\x80\x93 trzy razy._NEWLINE_Dopiero rozpocz\xc4\x99cie emisji przez Warszawski O\xc5\x9brodek Telewizyjny 30 kwietnia 1956 umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82o dost\xc4\x99p do program\xc3\xb3w TV wi\xc4\x99kszej grupie odbiorc\xc3\xb3w. WOT emitowa\xc5\x82 program 5 razy w tygodniu. 1 maja 1956 prac\xc4\x99 rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 Telewizyjny O\xc5\x9brodek Transmisyjny ze stacj\xc4\x85 nadawcz\xc4\x85 umieszczon\xc4\x85 w Pa\xc5\x82acu Kultury i Nauki oraz anten\xc4\x85 na szczycie iglicy na wysoko\xc5\x9bci 227 metr\xc3\xb3w. Zasi\xc4\x99g stacji wynosi\xc5\x82 ok. 55 kilometr\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nDwa programy\n_START_PARAGRAPH_\n2 pa\xc5\xbadziernika 1970 uroczy\xc5\x9bcie uruchomiono drugi og\xc3\xb3lnopolski program telewizyjny. TVP2 od pocz\xc4\x85tku swego istnienia skupia\xc5\x82a si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na programach kulturalnych i rozrywkowych (m.in. Studio 2)._NEWLINE_Otwarcie Polski na Zach\xc3\xb3d \xe2\x80\x93 charakterystyczne dla epoki Gierka \xe2\x80\x93 pozwoli\xc5\x82o na dost\xc4\x99p polskiej telewizji do nowoczesnych technologii z wolnego \xc5\x9bwiata. Pierwszym efektem wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy by\xc5\x82o nadanie 16 marca 1971 pierwszego programu w kolorze przy u\xc5\xbcyciu francuskiego systemu SECAM \xe2\x80\x93 by\xc5\x82a to adaptacja monodramu Antona Czechowa O szkodliwo\xc5\x9bci palenia tytoniu. Z czasem by\xc5\x82 to standard przyj\xc4\x99ty we wszystkich krajach (opr\xc3\xb3cz Rumunii) demokracji ludowej. Pocz\xc4\x85tkowo emisje programu w kolorze nadawane by\xc5\x82y raz w tygodniu, od 6 grudnia 1971 codziennie w kolorze transmitowane by\xc5\x82y obrady zjazdu PZPR (dla przyk\xc5\x82adu pierwsze cykliczne emisje kolorowe w Europie nadano w 1967 roku), jednak ze wzgl\xc4\x99du na brak odbiornik\xc3\xb3w i ich wysoki koszt kolorowa telewizja nie by\xc5\x82a w tym czasie dost\xc4\x99pna dla wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci polskich telewidz\xc3\xb3w._NEWLINE_1 listopada 1975 w Psarach-K\xc4\x85tach (G\xc3\xb3ry \xc5\x9awi\xc4\x99tokrzyskie) oddano do u\xc5\xbcytku pierwsz\xc4\x85 w Polsce naziemn\xc4\x85 stacj\xc4\x99 \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci satelitarnej, kt\xc3\xb3ra znacznie poszerzy\xc5\x82a mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci nadawcze TVP._NEWLINE_Po d\xc5\x82ugim czasie przerwy w tworzeniu nowych o\xc5\x9brodk\xc3\xb3w telewizyjnych, 12 stycznia 1985 roku powsta\xc5\x82 lokalny oddzia\xc5\x82 telewizji w Lublinie \xe2\x80\x93 TVP3 Lublin. 1 stycznia 1989 roku powsta\xc5\x82a Telegazeta, pierwszy w Polsce teletekst.\n_START_SECTION_\nPo przemianach\n_START_PARAGRAPH_\nPrzemiany spo\xc5\x82eczno-polityczne prze\xc5\x82omu lat 80. i 90. spowodowa\xc5\x82y tak\xc5\xbce reform\xc4\x99 telewizji. 6 lutego 1990 TVP utraci\xc5\x82a monopol na emitowanie telewizji w Polsce, kiedy to oficjalnie powsta\xc5\x82a pierwsza prywatna stacja telewizyjna PTV Echo, nadaj\xc4\x85ca na terenie Wroc\xc5\x82awia i okolic do 8 marca 1995, a nast\xc4\x99pnie 5 grudnia 1992 powsta\xc5\x82a telewizja Polsat, kt\xc3\xb3ra 5 pa\xc5\xbadziernika 1993 otrzyma\xc5\x82a od Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji koncesj\xc4\x99 na emisj\xc4\x99 naziemn\xc4\x85 w Polsce i 27 stycznia 1994 koncesj\xc4\x99 na og\xc3\xb3lnopolsk\xc4\x85 telewizj\xc4\x99 komercyjn\xc4\x85. Na pocz\xc4\x85tku lat 90. zdecydowano o ca\xc5\x82kowitym przej\xc5\x9bciu z systemu SECAM na system PAL, w kt\xc3\xb3rym jako pierwszy, bo od 1 stycznia 1994, nadawa\xc5\x82 program II (wtedy na ten system przesz\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc TVP Polonia i stacje regionalne TVP). 1 stycznia 1993 roku wraz z Polskim Radiem TVP zosta\xc5\x82o cz\xc5\x82onkiem Europejskiej Unii Nadawc\xc3\xb3w (EBU). Jednocze\xc5\x9bnie od lat 90. wielu prezenter\xc3\xb3w i dziennikarzy TVP zacz\xc4\x99\xc5\x82o odchodzi\xc4\x87 z telewizji publicznej przechodz\xc4\x85c do telewizji komercyjnych (m.in. do Polsatu i TVN-u)._NEWLINE_Programom informacyjnym TVP po 1989 roku zarzucano uleganie wp\xc5\x82ywom politycznym w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od tego, kto rz\xc4\x85dzi w Polsce oraz stronniczo\xc5\x9b\xc4\x87 i brak obiektywizmu. W 1997 roku uruchomiono pierwszy kana\xc5\x82 tematyczny telewizji publicznej \xe2\x80\x93 Tylko Muzyka, kt\xc3\xb3ry jednak zako\xc5\x84czy\xc5\x82 nadawanie rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w formalno-prawnych. Kolejny kana\xc5\x82 tematyczny zosta\xc5\x82 uruchomiony 24 kwietnia 2005 \xe2\x80\x93 wtedy rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 emisj\xc4\x99 kana\xc5\x82 TVP Kultura. W kolejnych latach Telewizja Polska uruchomia\xc5\x82a kolejne kana\xc5\x82y tematyczne (18 listopada 2006 \xe2\x80\x93 TVP Sport, 3 maja 2007 \xe2\x80\x93 TVP Historia, 6 pa\xc5\xbadziernika 2007 \xe2\x80\x93 TVP Info, kt\xc3\xb3ry zast\xc4\x85pi\xc5\x82 TVP3, 6 grudnia 2010 \xe2\x80\x93 TVP Seriale, 15 kwietnia 2013 \xe2\x80\x93 TVP Rozrywka, 1 wrze\xc5\x9bnia 2013 \xe2\x80\x93 TVP Regionalna, 15 lutego 2014 \xe2\x80\x93 TVP ABC). W 2008 Telewizja Polska rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a emisj\xc4\x99 w jako\xc5\x9bci HD, 6 sierpnia tego\xc5\xbc roku rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a emisj\xc4\x99 stacja TVP HD. 16 czerwca 2011 uruchomiono pierwszy internetowy kana\xc5\x82 tematyczny \xe2\x80\x93 TVP Parlament. 1 czerwca 2012 dwa og\xc3\xb3lnopolskie programy TVP1 i TVP2 zacz\xc4\x99\xc5\x82y nadawa\xc4\x87 w jako\xc5\x9bci HD. Telewizja Polska pracuje nad wprowadzeniem obrazu 3D do swoich kana\xc5\x82\xc3\xb3w. W ramach naziemnej telewizji cyfrowej i wybranych operator\xc3\xb3w kablowych i satelitarnych umo\xc5\xbcliwia korzystanie z telewizji hybrydowej za pomoc\xc4\x85 Platformy Hybrydowej TVP. W planach jest uruchomienie kolejnych kana\xc5\x82\xc3\xb3w TVP Dokument, TVP Rozrywka International, TVP Premium, Poland 24 oraz TVP Film. W 2018 roku Telewizja Polska zacz\xc4\x99\xc5\x82a nadawa\xc4\x87 \xe2\x80\x93 jako jedna z trzech najwi\xc4\x99kszych stacji telewizyjnych \xe2\x80\x93 w jako\xc5\x9bci 4K pod nazw\xc4\x85 TVP 4K. 17 wrze\xc5\x9bnia 2019 roku rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 nadawanie kana\xc5\x82 TVP Wilno przeznaczony dla Polak\xc3\xb3w mieszkaj\xc4\x85cych na Litwie.\n_START_SECTION_\nFinanse\n_START_PARAGRAPH_\nWp\xc5\x82ywy TVP z reklam w 2011 roku to 1,03 mld PLN, od sponsor\xc3\xb3w 126,7 mln z\xc5\x82, z abonamentu 205,4 mln z\xc5\x82. Koszty wed\xc5\x82ug TVP to 1,757 mld z\xc5\x82, w tym pensje i honoraria dla pracownik\xc3\xb3w TVP 450 mln z\xc5\x82; energia elektryczna, ogrzewanie, materia\xc5\x82y biurowe itp. oko\xc5\x82o 273,3 mln z\xc5\x82; kwoty nale\xc5\xbcne producentom, ochroniarzom, mechanikom i wielu innym us\xc5\x82ugodawcom z zewn\xc4\x85trz to ponad 407 mln z\xc5\x82. Strata netto wynios\xc5\x82a 88,5 mln z\xc5\x82. Obroty i przychody z reklam w TVP w 2011 podobne do stacji komercyjnych \xe2\x80\x93 np. TVN za 2011 rok przychody 1959,84, strata netto 317,37 mln z\xc5\x82 wobec 42,75 mln z\xc5\x82 zysku rok wcze\xc5\x9bniej (przychody w 2010: 1925,13 mln z\xc5\x82)._NEWLINE_Zasadniczo przeci\xc4\x99tne p\xc5\x82ace w 2011 w TVP to mniej wi\xc4\x99cej tyle, ile w stacjach komercyjnych (6,9 tys. z\xc5\x82 brutto, Polsat 6,6 tys. z\xc5\x82, TVN 8,1 tys. z\xc5\x82), p\xc5\x82aca w TVP by\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wy\xc5\xbcsza ni\xc5\xbc przeci\xc4\x99tne wynagrodzenie w sektorze medi\xc3\xb3w wed\xc5\x82ug GUS. TVP musi jednak na wynagrodzenia przeznaczy\xc4\x87 znacznie wi\xc4\x99cej pieni\xc4\x99dzy ni\xc5\xbc jej konkurenci, gdy\xc5\xbc zatrudnia wi\xc4\x99cej pracownik\xc3\xb3w._NEWLINE_W 2011 prezes Juliusz Braun poinformowa\xc5\x82, \xc5\xbce planowana strata TVP w roku 2012 mia\xc5\x82a wynie\xc5\x9b\xc4\x87 co najmniej 150 mln, jednak media w 2011 spekulowa\xc5\x82y, \xc5\xbce kwota ta za 2012 mia\xc5\x82aby znacznie przekroczy\xc4\x87 200 mln. Wed\xc5\x82ug stanu na rok 2011 mia\xc5\x82by to by\xc4\x87 to jeden z najgorszych wynik\xc3\xb3w w historii TVP.\n_START_SECTION_\nNagrody i wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnienia\n_START_PARAGRAPH_\nW 2013 roku TVP zosta\xc5\x82a przyznana katolicka nagroda Totus 2013. Wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnienie to przyznano za wspieranie przez TVP fundacji \xe2\x80\x9eDzie\xc5\x82o Nowego Tysi\xc4\x85clecia\xe2\x80\x9d. Statuetki odebrali prezes Telewizji Polskiej Juliusz Braun oraz szef Polskiego Radia Andrzej Siezieniewski. Totusem wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniona zosta\xc5\x82a tak\xc5\xbce wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuj\xc4\x85ca z Teatrem Telewizji Zofia Posmysz-Piasecka. Otrzyma\xc5\x82a statuetk\xc4\x99 w dziedzinie propagowania kultury chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skiej.'