b'\n_START_ARTICLE_\nFokker 70\n_START_SECTION_\nGeneza\n_START_PARAGRAPH_\nHolenderska wytw\xc3\xb3rnia lotnicza mog\xc5\x82a si\xc4\x99 pochwali\xc4\x87 bardzo udanymi samolotami pasa\xc5\xbcerskimi kr\xc3\xb3tkiego i \xc5\x9bredniego zasi\xc4\x99gu Fokker F27 i Fokker F28. Obydwa samoloty odnios\xc5\x82y sukces komercyjny, kt\xc3\xb3ry ugruntowa\xc5\x82 pozycj\xc4\x99 Fokkera jako znacz\xc4\x85cego producenta samolot\xc3\xb3w regionalnych. Tym niemniej oblatany w 1955 roku, turbo\xc5\x9bmig\xc5\x82owy F27 i w 1967 roku odrzutowy F28, do lat 80. ubieg\xc5\x82ego wieku nie znalaz\xc5\x82y swoich nast\xc4\x99pc\xc3\xb3w. Potrzeba ich znalezienia by\xc5\x82a tym bardziej pal\xc4\x85ca, i\xc5\xbc na rynek samolot\xc3\xb3w komunikacji regionalnej zaczynali wchodzi\xc4\x87 nowi producenci. W 1983 roku Fokker przedstawi\xc5\x82 plano wprowadzenia dw\xc3\xb3ch nowych modeli maj\xc4\x85cych podtrzyma\xc4\x87 i wzmocni\xc4\x87 opini\xc4\x99 na temat holenderskiego wytw\xc3\xb3rcy, jako producenta innowacyjnych, niezawodnych i popularnych modeli samolot\xc3\xb3w. Nowe maszyny oznaczone jako Fokker 50 i Fokker 100, mia\xc5\x82y bazowa\xc4\x87 na wcze\xc5\x9bniejszych konstrukcjach odpowiednio F27 i F28. Najwi\xc4\x99kszym z samolot\xc3\xb3w pasa\xc5\xbcerskich wyprodukowanych dotychczas przez Fokkera zosta\xc5\x82 model 100. W dniu jego oblotu w listopadzie 1986 roku, wytw\xc3\xb3rnia dysponowa\xc5\x82a zam\xc3\xb3wieniami na 85 samolot\xc3\xb3w z opcj\xc4\x85 na kolejne 91 sztuk. Modyfikacj\xc4\x85 Fokkera 100, by\xc5\x82 model Fokker 70. Z liczb\xc4\x85 miejsc na poziomie 70 - 85 pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w, mia\xc5\x82 wype\xc5\x82ni\xc4\x87 luk\xc4\x99 pomi\xc4\x99dzy mniejszymi samolotami Fokker 50 i ATR 42 a wi\xc4\x99kszymi Boeing 737 i McDonnell Douglas MD-80.\n_START_SECTION_\nProjekt\n_START_PARAGRAPH_\nNowy projekt uruchomiono w pa\xc5\xbadzierniku 1992 roku, chocia\xc5\xbc oficjalne zezwolenie na jego rozpocz\xc4\x99cie otrzymano dopiero w kolejnym miesi\xc4\x85cu, listopadzie. Fokker zak\xc5\x82ada\xc5\x82, i\xc5\xbc zapotrzebowanie rynku na now\xc4\x85 konstrukcje w okresie kolejnych dw\xc3\xb3ch dekad, b\xc4\x99dzie kszta\xc5\x82towa\xc5\x82o si\xc4\x99 na poziomie 2150 samolot\xc3\xb3w. By\xc5\x82a to liczba na tyle du\xc5\xbca, \xc5\xbce warta rozpocz\xc4\x99cia nowego projektu. Z drugiej strony, dysponuj\xc4\x85c ju\xc5\xbc wersj\xc4\x85 Fokker 100, wytw\xc3\xb3rnia by\xc5\x82a w stanie szybko opracowa\xc4\x87 now\xc4\x85 wersj\xc4\x99 w oparciu o przebadany ju\xc5\xbc model, zyskuj\xc4\x85c tym samym na czasie i redukuj\xc4\x85c koszty opracowania nowej konstrukcji. Podstawow\xc4\x85 zmian\xc4\x85 w por\xc3\xb3wnaniu do wi\xc4\x99kszego Fokkera 100, by\xc5\x82o skr\xc3\xb3cenie kad\xc5\x82uba o 4,62 m. Dokonano tego usuwaj\xc4\x85c sekcj\xc4\x99 kad\xc5\x82uba przed i za skrzyd\xc5\x82ami. Usuni\xc4\x99to r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jedn\xc4\x85 par\xc4\x99 wyj\xc5\x9b\xc4\x87 ewakuacyjnych na skrzydle, jedne drzwi przedniej \xc5\x82adowni oraz przesuni\xc4\x99to w\xc5\x82az luku awionicznego. Standardowo przednie drzwi, wraz z integrowanymi z nimi schodami otwiera\xc5\x82y si\xc4\x99 do do\xc5\x82u, na \xc5\xbcyczenie, Fokker montowa\xc5\x82 drzwi otwierane na bok. Bez zmian pozostawiono skrzyd\xc5\x82a, wzmacniaj\xc4\x85c jednak ich struktur\xc4\x99 i nap\xc4\x99d. Wzmocniono r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ogon samolotu oraz zmodernizowano podwozie samolotu. Ten same co u\xc5\xbcyte w wersji 100 silniki Rolls-Royce Tay Mk.650-15 pozwoli\xc5\x82y na unikni\xc4\x99cie kosztownych prac zwi\xc4\x85zanych z integracj\xc4\x85 nowych jednostek nap\xc4\x99dowych. Ta sama co w wersji 100 by\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pomocnicza jednostka zasilaj\xc4\x85ca AlliedSignal Garrett GTCP 36-150 RR. Za\xc5\x82oga pok\xc5\x82adowa dysponowa\xc5\x82a pojedyncz\xc4\x85 kuchni\xc4\x85 a pasa\xc5\xbcerowie pojedyncz\xc4\x85 toalet\xc4\x85. Standardowo kabina pasa\xc5\xbcerska by\xc5\x82a w uk\xc5\x82adzie dwurz\xc4\x99dowym, po trzy fotele w jednym rz\xc4\x99dzie i dwa w drugim. Podstawowy wariant dysponowa\xc5\x82 awionik\xc4\x85 ARINC 700. Piloci mieli do dyspozycji kabin\xc4\x99 w systemie EFIS (Electronic Flight Instrument System) firmy Collins, w kt\xc3\xb3rej informacje o parametrach lotu, dzia\xc5\x82aniu system\xc3\xb3w awioniki prezentowane by\xc5\x82y na wy\xc5\x9bwietlaczach. Opcj\xc4\x85 na \xc5\xbcyczenie klienta by\xc5\x82 podw\xc3\xb3jny Flight Management System firmy Honeywell. W sk\xc5\x82ad wyposa\xc5\xbcenia wszed\xc5\x82 automat ci\xc4\x85gu, system automatycznej kontroli powierzchni sterowych, amortyzator odchylenia. Radar pogodowy firmy Collins umieszczony w dziobie samolotu, potencjalnie na \xc5\xbcyczenie klienta producent instalowa\xc5\x82 radar firmy Bendix. Zamawiaj\xc4\x85cy m\xc3\xb3g\xc5\x82 wybra\xc4\x87 model, w kt\xc3\xb3rym awionika by\xc5\x82a w pe\xc5\x82ni to\xc5\xbcsama z systemami zastosowanymi w wi\xc4\x99kszym Fokkerze 100. By\xc5\x82o to o tyle istotne dla u\xc5\xbcytkownik\xc3\xb3w posiadaj\xc4\x85cych wersj\xc4\x99 100 lub starsze model, i\xc5\xbc znacznie redukowa\xc5\x82a koszty przeszkolenia na now\xc4\x85 wersj\xc4\x99. Ubo\xc5\xbcsza wersja wyposa\xc5\xbcenia, dedykowana by\xc5\x82a realizacji kr\xc3\xb3tkich po\xc5\x82\xc4\x85cze\xc5\x84 regionalnych. Wprowadzono cyfrowy system sprz\xc4\x99\xc5\xbcony z hydraulicznym wolantem, ostrzegaj\xc4\x85cy pilota o mo\xc5\xbcliwym przeci\xc4\x85gni\xc4\x99ciu. Na tym samym polu dzia\xc5\x82a\xc5\x82 uk\xc5\x82ad, automatycznie zwi\xc4\x99kszaj\xc4\x85cy ci\xc4\x85g silnik\xc3\xb3w, je\xc5\x9bli pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 samolotu spada\xc5\x82a do warto\xc5\x9bci 5 w\xc4\x99z\xc5\x82\xc3\xb3w ponad pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 przeci\xc4\x85gni\xc4\x99cia. Informacje o potencjalnych b\xc5\x82\xc4\x99dach za\xc5\x82ogi, dostarcza\xc5\x82 ujednolicony, centralny uk\xc5\x82ad. Zmodernizowano system kontroli po\xc5\x82o\xc5\xbcenia stery wysoko\xc5\x9bci. Hydrauliczny nap\xc4\x99d powierzchni sterowych m\xc3\xb3g\xc5\x82 by\xc4\x87 zast\xc4\x85piony przez alternatywny, elektryczny nap\xc4\x99d klap i steru wysoko\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nEksploatacja\n_START_PARAGRAPH_\nSamolot by\xc5\x82 pozycjonowany przez producenta do obs\xc5\x82ugi kr\xc3\xb3tkich po\xc5\x82\xc4\x85cze\xc5\x84 regionalnych i szybkich rotacji. Potencjalnie, maszyna by\xc5\x82a w stanie wykona\xc4\x87 cztery trasy o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 370 km, w pe\xc5\x82nym cyklu start\xc3\xb3w i l\xc4\x85dowa\xc5\x84 bez potrzeby dotankowywania, przy masie startowej 38 100 kg. Taka charakterystyka predysponowa\xc5\x82a Fokkera do realizacji rejs\xc3\xb3w na kr\xc3\xb3tszych trasach charakterystycznych dla europejskich po\xc5\x82\xc4\x85cze\xc5\x84. Prototyp samolotu powsta\xc5\x82 na bazie drugiego prototypu Fokkera 100. Maszyna o znakach PH-MKC zosta\xc5\x82a oblatana 2 kwietnia 1993 roku. Do swojego pierwszego, trwaj\xc4\x85cego trzy godziny lotu, wznios\xc5\x82a si\xc4\x99 z lotniska w Woensdrecht. Nast\xc4\x99pnie trafi\xc5\x82a do Hiszpanii gdzie kontynuowano loty. Zako\xc5\x84czono je uzyskaniem 14 pa\xc5\xbadziernika 1994 roku certyfikatu typu. Na pocz\xc4\x85tku 1994 roku wytw\xc3\xb3rnia dysponowa\xc5\x82a portfelem zam\xc3\xb3wie\xc5\x84 w wysoko\xc5\x9bci 27 samolot\xc3\xb3w z opcja na kolejne 14. Pierwszym dostarczonym samolotem by\xc5\x82a maszyna o numerze konstrukcyjnym 11521. Jej odbiorc\xc4\x85 w pa\xc5\xbadzierniku 1994 roku zosta\xc5\x82 Ford Motor Company, w kt\xc3\xb3rym Fokker wykorzystywany by\xc5\x82 jako samolot dyspozycyjny. Maszyna otrzyma\xc5\x82a rejestracj\xc4\x99 N322K. Pierwszymi komercyjnymi liniami lotniczymi, kt\xc3\xb3re otrzyma\xc5\x82y nowy samolot by\xc5\x82y indonezyjskie linie Sempati Air. W marcu 1995 roku trafi\xc5\x82y do nich dwie maszyny o znakach PH-EZL (w Indonezji otrzyma\xc5\x82 znaki PK-JGI) oraz PH-EZR (PKJGJ). Pomimo azjatyckiego debiutu, najwi\xc4\x99ksza liczba samolot\xc3\xb3w trafi\xc5\x82a do europejskich przewo\xc5\xbanik\xc3\xb3w. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym u\xc5\xbcytkownikiem samolotu by\xc5\x82y linie KLM Cityhopper. Jeden z nich o rejestracji PH-KBX w pomara\xc5\x84czowym malowaniu, oblatany 13 wrze\xc5\x9bnia 1995, dostarczony 12 marca 1996, by\xc5\x82 u\xc5\xbcytkowany do transportu rz\xc4\x85du i rodziny kr\xc3\xb3lewskiej. Jednym z licencjonowanych pilot\xc3\xb3w KLM, kt\xc3\xb3ry lata\xc5\x82 Fokkerem by\xc5\x82 kr\xc3\xb3l Wilhelm Aleksander. W zwi\xc4\x85zku z wycofaniem samolot\xc3\xb3w przez KLM Cityhopper w 2017 roku, w kwietniu 2017 roku rz\xc4\x85d Holandii zdecydowa\xc5\x82 o zast\xc4\x85pieniu go samolotem Boeing 737-700 Boeing Business Jet od 2019 roku. W 1995 roku dwa samoloty trafi\xc5\x82y do Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych. Ich pierwszym ameryka\xc5\x84skim u\xc5\xbcytkownikiem zosta\xc5\x82y linie Mesa Airlines. Maszyny lataj\xc4\x85ce w barwach America West Express, nad kontynentem ameryka\xc5\x84skim operowa\xc5\x82y do 1997 roku, kiedy to wr\xc3\xb3ci\xc5\x82y do Europy. Niestety dla producenta, Fokker 70 nie zyska\xc5\x82 w\xc5\x9br\xc3\xb3d ameryka\xc5\x84skich, regionalnych przewo\xc5\xbanik\xc3\xb3w takiego uznania jaki wcze\xc5\x9bniejszy model F28. Ostatni z wyprodukowanych samolot\xc3\xb3w zosta\xc5\x82 dostarczony linii Austrian Airlines w kwietniu 1997 roku. Ostatecznie wyprodukowano 48 samolot\xc3\xb3w Fokker 70 w\xc5\x82\xc4\x85czaj\xc4\x85c w to prototypowy egzemplarz, b\xc4\x99d\xc4\x85cy w istocie odpowiednio zmodyfikowan\xc4\x85 wersj\xc4\x85 Fokkera 100._NEWLINE_Po\xc5\xbcegnalny lot holenderskiego samolotu w barwach narodowego przewo\xc5\xbanika KLM odby\xc5\x82 si\xc4\x99 28 pa\xc5\xbadziernika 2017 roku. Fokker 70 o znakach PH-KZU w okoliczno\xc5\x9bciowym malowaniu, wizerunkiem Antona Fokker naniesionym na ogon samolotu, wykona\xc5\x82 rejs na trasie z Amsterdamu lotniska Schiphol do Londynu na lotnisko Heathrow i z powrotem tego samego dnia. Gdy wieczorem maszyn powr\xc3\xb3ci\xc5\x82a na swoje macierzyste lotnisko w Amsterdamie, przyj\xc4\x99to j\xc4\x85 z pe\xc5\x82nymi honorami obs\xc5\x82ugi lotniskowej. Zako\xc5\x84czenie produkcji samolot nie by\xc5\x82o spowodowane zanikiem zainteresowania przewo\xc5\xbanik\xc3\xb3w Fokkerem 70 a bankructwem producenta. Samolot cieszy\xc5\x82 si\xc4\x99 opini\xc4\x85 przyjaznego dla pilot\xc3\xb3w. Maszyny \xc5\x82atwej i taniej w eksploatacji, dysponuj\xc4\x85cej du\xc5\xbcym potencja\xc5\x82em modernizacyjnym. Tym niemniej pocz\xc4\x85tek lat 90. ubieg\xc5\x82ego wieku to czas, w kt\xc3\xb3rym rynek samolot\xc3\xb3w regionalnych co raz mocniej zacz\xc4\x85\xc5\x82 by\xc4\x87 nasycany maszynami brazylijskiego Embraera i kanadyjskiego Bombardiera. Wraz z zatrzymaniem linii produkcyjnych Fokker\xc3\xb3w 100 i 70, praktycznie od raz rozpocz\xc4\x99to pr\xc3\xb3by reanimacji projektu. Jedn\xc4\x85 z najpowa\xc5\xbcniejszych by\xc5\x82y plany odtworzenia i ponownego uruchomienia produkcji obydwu modeli 100 i 70 przez holendersk\xc4\x85 firm\xc4\x99 Rekkof Aircraft (Rekkof jest czytanym od ty\xc5\x82u s\xc5\x82owem Fokker) znan\xc4\x85 nast\xc4\x99pnie jako Netherlands Aircraft Company. W jej planach znalaz\xc5\x82o si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc miejsce na budow\xc4\x99 ca\xc5\x82kowicie nowego samolotu oznaczonego jako Fokker 130. Brak jednak informacji o jakimkolwiek post\xc4\x99pie prac.\n_START_SECTION_\nKonstrukcja\n_START_PARAGRAPH_\nDwusilnikowy, w\xc4\x85skokad\xc5\x82ubowy dolnop\xc5\x82at o konstrukcji ca\xc5\x82kowicie metalowej z usterzeniem w uk\xc5\x82adzie T. Silniki umieszczone w tylnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kad\xc5\x82uba. Podwozie tr\xc3\xb3jpodporowe z przednim podparciem, chowane w locie.\n_START_SECTION_\nWersje\n_START_PARAGRAPH_\nObok standardowej wersji Fokker 70, powsta\xc5\x82y jego warianty oznaczone jako Fokker 70A, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 samolotem zoptymalizowanym do obs\xc5\x82ugi po\xc5\x82\xc4\x85cze\xc5\x84 na terenie Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych oraz zapowiedziana w 1994 roku wersja Fokker 70ER. Charakteryzowa\xc5\x82a si\xc4\x99 ona wi\xc4\x99kszym zasi\xc4\x99giem uzyskanym dzi\xc4\x99ki instalacji dodatkowego zbiornika paliwa.'