b'\n_START_ARTICLE_\nCogito ergo sum\n_START_PARAGRAPH_\nCogito ergo sum (\xc5\x82ac. \xe2\x80\x9eMy\xc5\x9bl\xc4\x99, wi\xc4\x99c jestem\xe2\x80\x9d) \xe2\x80\x93 zdanie b\xc4\x99d\xc4\x85ce konkluzj\xc4\x85 wywodu, w kt\xc3\xb3rym Ren\xc3\xa9 Descartes (Kartezjusz) poszukuje niepow\xc4\x85tpiewalnych podstaw wiedzy. Fakt my\xc5\x9blenia jest niepodwa\xc5\xbcalny, a w konsekwencji pewne jest istnienie podmiotu my\xc5\x9bl\xc4\x85cego. Na tym fakcie Kartezjusz opiera mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 istnienia wiedzy pewnej.\n_START_SECTION_\nSformu\xc5\x82owanie\n_START_PARAGRAPH_\nZdanie to pierwotnie zosta\xc5\x82o sformu\xc5\x82owane w j\xc4\x99zyku francuskim, w Rozprawy o metodzie (1637) i brzmia\xc5\x82o: Je pense, donc je suis. Kartezjusz formu\xc5\x82uje t\xc4\x99 my\xc5\x9bl (cho\xc4\x87 nie w znanej powszechnie formie) r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w \xc5\x82aci\xc5\x84skim traktacie Medytacje o pierwszej filozofii (1641). Forma Cogito ergo sum pojawia si\xc4\x99 dopiero w wydanych po \xc5\x82acinie Zasadach filozofii (1644).\n_START_SECTION_\nPodstawy wiedzy\n_START_PARAGRAPH_\nKartezjusz poszukuje niepodwa\xc5\xbcalnych podstaw ca\xc5\x82o\xc5\x9bci wiedzy ludzkiej, co pozwoli odeprze\xc4\x87 argumenty sceptyk\xc3\xb3w. Systematyczne badanie i odrzucanie wszystkich niepewnych twierdze\xc5\x84 okre\xc5\x9blane jest jako sceptycyzm metodologiczny. Poszukiwanie za\xc5\x9b pewnych podstaw wiedzy nazywane jest fundacjonalizmem._NEWLINE_Kartezjusz prowadzi rozwa\xc5\xbcania w pierwszej osobie, zach\xc4\x99caj\xc4\x85c czytelnika, do sprawdzenia ich poprawno\xc5\x9bci. Podwa\xc5\xbca wszelkie twierdzenia. Wiedza pewna ma by\xc4\x87 jasna i wyra\xc5\xbana, tzn. jej prawdziwo\xc5\x9b\xc4\x87 ma by\xc4\x87 niepow\xc4\x85tpiewalna i \xc5\x82atwo uchwytna dla ka\xc5\xbcdego._NEWLINE_Kartezjusz za sceptykami wskazuje, \xc5\xbce wszystkie dane pochodz\xc4\x85ce od zmys\xc5\x82\xc3\xb3w s\xc4\x85 w\xc4\x85tpliwe. Nie tylko mo\xc5\xbcemy si\xc4\x99 myli\xc4\x87 co do tego, co postrzegamy zmys\xc5\x82ami, ale tak\xc5\xbce co do tego, czy mamy organy postrzegania zmys\xc5\x82owego lub cia\xc5\x82o w og\xc3\xb3le. Kartezjusz przedstawia eksperyment my\xc5\x9blowy w kt\xc3\xb3rym \xe2\x80\x9ez\xc5\x82o\xc5\x9bliwy demon\xe2\x80\x9d ma nad nami absolutn\xc4\x85 w\xc5\x82adz\xc4\x99, zwodz\xc4\x85c nas co do istnienia \xc5\x9bwiata zewn\xc4\x99trznego i naszego cia\xc5\x82a. Nawet jednak w takim przypadku, nie mo\xc5\xbce on nas zwodzi\xc4\x87 co do tego, czy istnieje "ja\xe2\x80\x9d kt\xc3\xb3re w\xc4\x85tpi w istnienie \xc5\x9bwiata. Chocia\xc5\xbc wi\xc4\x99c mo\xc5\xbcemy zw\xc4\x85tpi\xc4\x87 o wszystkim, to nie mo\xc5\xbcna zw\xc4\x85tpi\xc4\x87 o istnieniu podmiotu w\xc4\x85tpi\xc4\x85cego. Chocia\xc5\xbc mo\xc5\xbcemy nie mie\xc4\x87 pewno\xc5\x9bci co do tego, kim jeste\xc5\x9bmy i jaki jest \xc5\x9bwiat, to z faktu, \xc5\xbce my\xc5\x9blimy, wynika, \xc5\xbce jest kto\xc5\x9b kto my\xc5\x9bli. Z tego powodu \xe2\x80\x9emy\xc5\x9bl\xc4\x99, wi\xc4\x99c jestem\xe2\x80\x9d jest twierdzeniem niepodwa\xc5\xbcalnym, podstawow\xc4\x85 i prost\xc4\x85 ide\xc4\x85 z kt\xc3\xb3rej wywodz\xc4\x85 si\xc4\x99 kolejne s\xc4\x85dy.'