b'\n_START_ARTICLE_\nLipie\xc5\x84 pospolity\n_START_SECTION_\nWyst\xc4\x99powanie\n_START_PARAGRAPH_\nWyst\xc4\x99puje na obszarze od zachodniej Walii, Francji i p\xc3\xb3\xc5\x82nocnych W\xc5\x82och do Morza Bia\xc5\x82ego. Brak go w po\xc5\x82udniowej Europie i Irlandii. W Polsce wyst\xc4\x99puje g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w rzekach Pomorza, Karpat i Sudet\xc3\xb3w. Zasiedla g\xc5\x82\xc3\xb3wnie rzeki, rzadko spotykany w jeziorach. Latem przebywa na kamienistych p\xc5\x82yciznach, zim\xc4\x85 przenosi si\xc4\x99 do g\xc5\x82\xc4\x99bszych w\xc3\xb3d.\n_START_SECTION_\nMorfologia\n_START_PARAGRAPH_\nDorasta przeci\xc4\x99tnie do 30\xe2\x80\x9340, maksymalnie do 60 cm d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci. Rekord \xc5\x9bwiata to 2,18 kg; by\xc5\x82 to osobnik z\xc5\x82owiony w listopadzie 2009 roku w rzece Steinfeld (dop\xc5\x82yw Drawy) w Austrii. Jednak zwykle \xc5\x9brednia masa tej tyby nie przekracza 1 kg. Cia\xc5\x82o ma lekko sp\xc5\x82aszczone i ma\xc5\x82\xc4\x85 g\xc5\x82ow\xc4\x99. Otw\xc3\xb3r g\xc4\x99bowy niewielki, przedni, z drobnymi z\xc4\x99bami, szcz\xc4\x99ka g\xc3\xb3rna nieco d\xc5\x82u\xc5\xbcsza od dolnej. \xc5\x81uski s\xc4\x85 du\xc5\xbce, mocno osadzone w sk\xc3\xb3rze. M\xc5\x82ode osobniki s\xc4\x85 srebrzysto-jasnozielone z niebieskawymi plamami na bokach. Osobniki starsze maj\xc4\x85 grzbiet szarozielony, zielonkawe boki i bia\xc5\x82y brzuch. Na bokach pod\xc5\x82u\xc5\xbcne ciemne smugi odpowiadaj\xc4\x85ce poszczeg\xc3\xb3lnym rz\xc4\x99dom \xc5\x82usek. P\xc5\x82etwy nieparzyste maj\xc4\x85 bladofioletowy odcie\xc5\x84, p\xc5\x82etwa grzbietowa jest d\xc5\x82uga, wysoka i ozdobiona kilkoma rz\xc4\x99dami czerwonych i czarnych plamek. Ca\xc5\x82e cia\xc5\x82o ma metaliczny po\xc5\x82ysk. P\xc5\x82etwy grzbietowa, odbytowa, i piersiowe wi\xc4\x99ksze u samc\xc3\xb3w ni\xc5\xbc u samic. Dymorfizm p\xc5\x82ciowy zaznacza si\xc4\x99 wi\xc4\x99kszymi rozmiarami samc\xc3\xb3w oraz \xe2\x80\x93 w okresie godowym \xe2\x80\x93 ich jaskrawym ubarwieniem i powi\xc4\x99kszon\xc4\x85 p\xc5\x82etw\xc4\x85 grzbietow\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nBiologia\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\xbbywi si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie larwami chru\xc5\x9bcik\xc3\xb3w, j\xc4\x99tek i innych owad\xc3\xb3w oraz owadami zbieranymi z powierzchni wody, a tak\xc5\xbce mi\xc4\x99czakami i innymi bezkr\xc4\x99gowcami. Du\xc5\xbce osobniki zjadaj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ryby, a nawet ssaki._NEWLINE_Ch\xc4\x99tnie grupuje si\xc4\x99 w niewielkie stadka. \xc5\xbbyje przeci\xc4\x99tnie 4\xe2\x80\x935 lat, maksymalnie 14. Jego liczebno\xc5\x9b\xc4\x87 i rozmieszczenie ze wzgl\xc4\x99du na kr\xc3\xb3tkowieczno\xc5\x9b\xc4\x87 s\xc4\x85 zmienne. Jest bardzo wra\xc5\xbcliwy na zanieczyszczenia wody.\n_START_SECTION_\nRozr\xc3\xb3d\n_START_PARAGRAPH_\nSamce dojrzewaj\xc4\x85 p\xc5\x82ciowo w 2 lub 3 roku \xc5\xbcycia, a samice w 4. Wiosn\xc4\x85, w okresie tar\xc5\x82a, lipie\xc5\x84 podejmuje kr\xc3\xb3tkie w\xc4\x99dr\xc3\xb3wki poszukuj\xc4\x85c \xc5\xbcwirowych lub kamienistych tarlisk z dobrze natlenion\xc4\x85 wod\xc4\x85, kt\xc3\xb3re znajduje przewa\xc5\xbcnie w niedu\xc5\xbcych dop\xc5\x82ywach. Tar\xc5\x82o obywa si\xc4\x99 w temperaturze 6\xe2\x80\x938 \xc2\xb0C. Ikra ma barw\xc4\x99 bursztynow\xc4\x85, jest zasypywana w piasku przez samca, kt\xc3\xb3ry broni jej przez 2\xe2\x80\x933 tygodnie inkubacji. Cz\xc4\x99sto w jednym gnie\xc5\xbadzie sk\xc5\x82ada jaja kilka samic.\n_START_SECTION_\nZnaczenie gospodarcze\n_START_PARAGRAPH_\nNie wyst\xc4\x99puje licznie, dlatego nie ma wi\xc4\x99kszego znaczenia w po\xc5\x82owach. Jest natomiast hodowany w stawach hodowlanych. Bardzo ceniony w\xc4\x99dkarsko \xe2\x80\x93 po\xc5\x82awiany g\xc5\x82\xc3\xb3wnie przez w\xc4\x99dkarzy \xc5\x82owi\xc4\x85cych na sztuczn\xc4\x85 much\xc4\x99. Spotykany w akwariach publicznych.'