b"\n_START_ARTICLE_\nJohn Finnis\n_START_PARAGRAPH_\nJohn Finnis (ur. 1940) \xe2\x80\x93 australijski filozof, specjalizuj\xc4\x85cy si\xc4\x99 w filozofii prawa. Uznawany jest za jednego z najwa\xc5\xbcniejszych przedstawicieli wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej filozofii prawa natury.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nJohn Finnis otrzyma\xc5\x82 bakalaureat prawa LL.B. na University of Adelaide, gdzie by\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem St. Mark's College. W 1962 r. dzi\xc4\x99ki Rhodes Scholarship przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do University College w Oksfordzie. Obroni\xc5\x82 tam doktorat na temat poj\xc4\x99cia w\xc5\x82adzy s\xc4\x99dziowskiej w kontek\xc5\x9bcie australijskiego federalnego prawa konstytucyjnego. Nast\xc4\x99pnie uczy\xc5\x82 prawa na uniwersytetach w Berkeley i Adelajdzie, na University of Malawi i w Boston College. Obecnie jest profesorem prawa na University College w Oksfordzie oraz na University of Notre Dame. Jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc prawnikiem, cz\xc5\x82onkiem Gray\xe2\x80\x99s Inn w Londynie.\n_START_SECTION_\nFilozofia prawa\n_START_PARAGRAPH_\nFinnis jest uwa\xc5\xbcany za jednego z najwa\xc5\xbcniejszych wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych filozof\xc3\xb3w prawa. Jego ksi\xc4\x85\xc5\xbcka Prawa naturalne i uprawnienia naturalne (1980) w istotnym stopniu przyczyni\xc5\x82a si\xc4\x99 do o\xc5\xbcywienia tradycji prawnonaturalnej w drugiej po\xc5\x82owie XX wieku._NEWLINE_Filozofia prawa Finnisa zosta\xc5\x82a sformu\xc5\x82owana w opozycji do dominuj\xc4\x85cego w krajach anglosaskich nurtu pozytywistycznego, opieraj\xc4\x85cego si\xc4\x99 na pracach Johna Austina i Herberta L.A. Harta. Chocia\xc5\xbc wywodzi si\xc4\x99 z tradycji tomistycznej (a \xc5\x9bci\xc5\x9blej z neotomizmu i oksfordzkiego tomizmu analitycznego), to jest ona wyra\xc5\xbanie odmienna od idei Tomasza z Akwinu._NEWLINE_Dla Finnisa prawo natury nie jest (jak w tomizmie) systemem norm, b\xc4\x99d\xc4\x85cych wzorcem dla prawa pozytywnego, lecz pewnymi wymogami stawianymi prawu pozytywnemu przez rozum praktyczny i wynikaj\xc4\x85cymi z pewnej koncepcji natury ludzkiej. \xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82em, z kt\xc3\xb3rego wywodzone s\xc4\x85 normy prawnonaturalne, nie jest wi\xc4\x99c B\xc3\xb3g (pojawia si\xc4\x99 on dopiero pod koniec wywodu Finnisa), lecz zdrowy rozs\xc4\x85dek.\n_START_SECTION_\nCel filozofii prawa natury\n_START_PARAGRAPH_\nZdaniem Finnisa r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodno\xc5\x9b\xc4\x87 doktryn prawnonaturalnych wcale nie podwa\xc5\xbca uniwersalnego charakteru samego prawa naturalnego. To nie prawo natury ulega\xc5\x82o zmianom, lecz ludzkie pogl\xc4\x85dy na nie. Wiele z tych pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w okaza\xc5\x82o si\xc4\x99 b\xc5\x82\xc4\x99dnymi i zosta\xc5\x82y zast\xc4\x85pione przez inne. Celem filozof\xc3\xb3w powinno by\xc4\x87 jednak d\xc4\x85\xc5\xbcenie do osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia adekwatnego ogl\xc4\x85du niezmiennego prawa natury. Teoria Finnisa chce unikn\xc4\x85\xc4\x87 b\xc5\x82\xc4\x99d\xc3\xb3w poprzednik\xc3\xb3w, uwzgl\xc4\x99dniaj\xc4\x85c r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodno\xc5\x9b\xc4\x87 ludzkich cel\xc3\xb3w i wymogi wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stw demokratycznych. System zawiera te\xc5\xbc okre\xc5\x9blon\xc4\x85 teori\xc4\x99 sprawiedliwo\xc5\x9bci, oraz daje filozoficzne podstawy dla systemu praw cz\xc5\x82owieka.\n_START_SECTION_\nKrytyka teorii Finnisa\n_START_PARAGRAPH_\nTeoria Finnisa spotka\xc5\x82a si\xc4\x99 z licznymi krytykami, m.in. za arbitralno\xc5\x9b\xc4\x87 wielu tez szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owych (np. listy d\xc3\xb3br naturalnych). Zarzucano jej tak\xc5\xbce, \xc5\xbce pomimo nowoczesnego sformu\xc5\x82owania problemu prawa natury, pozostaje w gruncie rzeczy teori\xc4\x85 konserwatywn\xc4\x85, a nawet reakcyjn\xc4\x85. Z kolei neoscholastycy (np. Russel Hittinger, Ralph MacInerny czy Henry Veatch wskazywali, \xc5\xbce jest to koncepcja pozbawiona wymiaru metafizycznego, i odwo\xc5\x82ywanie si\xc4\x99 przez Finnisa do Tomasza z Akwinu jest du\xc5\xbcym nadu\xc5\xbcyciem. Wiele zarzut\xc3\xb3w (i to zar\xc3\xb3wno ze strony neoscholastyk\xc3\xb3w, jak i nonkognitywist\xc3\xb3w) dotyczy\xc5\x82o tak\xc5\xbce sposobu w jaki Finnis rozwi\xc4\x85zuje problem rozdzia\xc5\x82u fakt\xc3\xb3w i powinno\xc5\x9bci."