b'\n_START_ARTICLE_\nSuperintendentura Toru\xc5\x84 Ewangelickiego Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Unijnego\n_START_PARAGRAPH_\nSuperintendentura Toru\xc5\x84 Ewangelickiego Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Unijnego \xe2\x80\x93 jednostka organizacyjna Ewangelickiego Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Unijnego w Polsce istniej\xc4\x85ca w okresie od 1920 (formalnie) do ko\xc5\x84ca II Rzeczypospolitej. Wcze\xc5\x9bniej w okresie od 1815 do 1920 by\xc5\x82a jednostk\xc4\x85 organizacyjn\xc4\x85 Ewangelickiego Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Unii Staropruskiej. Obejmowa\xc5\x82a grup\xc4\x99 gmin ko\xc5\x9bcielnych (zbor\xc3\xb3w) czyli parafii tego Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a, skupionych wok\xc3\xb3\xc5\x82 miasta Toru\xc5\x84.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPo przy\xc5\x82\xc4\x85czeniu Torunia w ramach II-go rozbioru Polski w 1793 diametralnie zmienia\xc5\x82a si\xc4\x99 pozycja Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a ewangelickiego w mie\xc5\x9bcie i okolicach. Przede wszystkim wi\xc4\x85za\xc5\x82o si\xc4\x99 to z utrat\xc4\x85 dotychczasowej autonomii i zlikwidowaniem urz\xc4\x99du do spraw ko\xc5\x9bcielnych (Kirchenamt) oraz tzw. "Konwentu Duchownych", dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cych od 1605. Do Kirchenamtu nale\xc5\xbca\xc5\x82y kwestie ko\xc5\x9bcielne w Toruniu i jego terytorium, m.in. egzaminowanie kandydat\xc3\xb3w na pastor\xc3\xb3w, przygotowanie ich do ordynacji, stanie na stra\xc5\xbcy czysto\xc5\x9bci doktryny lutera\xc5\x84skiej, nadz\xc3\xb3r nad dyscyplin\xc4\x85 ko\xc5\x9bcieln\xc4\x85 czy nadz\xc3\xb3r nad wszystkimi duchownymi i nauczycielami._NEWLINE_W ci\xc4\x85gu XIX w. kilkakrotnej reorganizacji podlega\xc5\x82a organizacja i zasi\xc4\x99g terytorialny konsystorza oraz w\xc5\x82adz pa\xc5\x84stwowych. Superintendentura toru\xc5\x84ska podlega\xc5\x82a od 1816 pod konsystorz w Gda\xc5\x84sku, w latach 1832-1886 w Kr\xc3\xb3lewcu, nast\xc4\x99pnie do 1920 ponownie w Gda\xc5\x84sku. Od tej daty czyli roku przy\xc5\x82\xc4\x85czenia miasta do Polski diecezja toru\xc5\x84ska podlega\xc5\x82a pod konsystorz ewangelicki w Poznaniu. W 1818 w sk\xc5\x82ad okr\xc4\x99gu ko\xc5\x9bcielnego wchodzi\xc5\x82o 5 parafii: Staromiejska, Nowomiejska i \xc5\x9bw. Jerzego w Toruniu, oraz parafie w G\xc3\xb3rsku i Gr\xc4\x99bocinie, w sk\xc5\x82ad kt\xc3\xb3rej wchodzi\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y w Rogowie i Lubiczu. W nast\xc4\x99pnych latach do diecezji toru\xc5\x84skiej wchodzi\xc5\x82y kolejne parafie ewangelickie. W 1844 w\xc5\x82\xc4\x85czono parafi\xc4\x99 w Che\xc5\x82m\xc5\xbcy, a w 1853 parafi\xc4\x99 w Kowalewie (p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wesz\xc5\x82a w sk\xc5\x82ad nowo powsta\xc5\x82ej superintendentury w\xc4\x85brzeskiej). Oko\xc5\x82o 1866 do superintendentury nale\xc5\xbca\xc5\x82o 298 miejscowo\xc5\x9bci, podzielonych na 7 parafii. W kolejnych latach wobec nap\xc5\x82ywu na ziemie osadnik\xc3\xb3w niemieckich tworzono nowe parafie m.in. na Podg\xc3\xb3rzu w 1898. W 1897 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 parafii utworzy\xc5\x82a now\xc4\x85 diecezj\xc4\x99 ewangelick\xc4\x85 z siedzib\xc4\x85 w W\xc4\x85brze\xc5\xbanie (Superintendentura W\xc4\x85brze\xc5\xbano Ewangelickiego Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Unijnego) m.in. parafia w Kowalewie._NEWLINE_Powsta\xc5\x82a w czasach zaboru pruskiego do 1920 sie\xc4\x87 parafialna praktycznie przetrwa\xc5\x82a bez zmian (jednak znaczny odp\xc5\x82yw Niemc\xc3\xb3w spowodowa\xc5\x82 sytuacje, i\xc5\xbc jeden pastor obs\xc5\x82ugiwa\xc5\x82 kilka parafii) a\xc5\xbc do roku 1945, kiedy to wszystkie parafie zosta\xc5\x82y zlikwidowane (ca\xc5\x82kowita ucieczka i wysiedlenie os\xc3\xb3b wyznania ewangelickiego). Sched\xc4\x99 po nich przej\xc4\x99\xc5\x82a polska parafia ewangwelicko-augsburska w Toruniu istniej\xc4\x85ca od 1921. W wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci przypadk\xc3\xb3w pozosta\xc5\x82e po parafiach \xc5\x9bwi\xc4\x85tynie przej\xc4\x85\xc5\x82 Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 rzymskokatolicki, cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 za\xc5\x9b uleg\xc5\x82a zniszczeniu m.in ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y w Gostkowie, Zelgnie, Rz\xc4\x99czkowie, nowy ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 w Gr\xc4\x99bocinie (stary ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 - gotycki po okresie znacznego zniszczenia odbudowywany zosta\xc5\x82 w latach 1998-2004 i obecnie mie\xc5\x9bci Muzeum Pi\xc5\x9bmiennictwa i Drukarstwa) czy Lubiczu.'