b"\n_START_ARTICLE_\nOstra plamisto\xc5\x9b\xc4\x87 oczkowa\n_START_PARAGRAPH_\nOstra plamisto\xc5\x9b\xc4\x87 oczkowa \xe2\x80\x93 grzybowa choroba wielu ro\xc5\x9blin wywo\xc5\x82ana przez dwa gatunki grzyb\xc3\xb3w zaliczanych do podstawczak\xc3\xb3w: strz\xc4\x99pniczek paso\xc5\xbcytniczy (Thanatephorus cucumeris) i podstawkoro\xc5\xbcek zbo\xc5\xbcowy (Ceratobasidium cereale). Choroba zwana jest tak\xc5\xbce rizoktonioz\xc4\x85 zb\xc3\xb3\xc5\xbc.\n_START_SECTION_\nWyst\xc4\x99powanie i szkodliwo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nChoroba jest szeroko rozprzestrzeniona we wszystkich strefach klimatycznych i atakuje wiele gatunk\xc3\xb3w ro\xc5\x9blin. W\xc5\x9br\xc3\xb3d ro\xc5\x9blin zb\xc3\xb3\xc5\xbc s\xc4\x85 to: pszenica, \xc5\xbcyto, pszen\xc5\xbcyto, j\xc4\x99czmie\xc5\x84, owies, kukurydza. Choroba atakuje tak\xc5\xbce liczne gatunki traw. W USA niszczy traw\xc4\x99 na boiskach sportowych i polach golfowych, w Chinach wywo\xc5\x82uje du\xc5\xbce szkody w uprawach pszenicy. W Polsce nie wywo\xc5\x82uje wi\xc4\x99kszych szk\xc3\xb3d, spowodowane przez ni\xc4\x85 straty w plonach zb\xc3\xb3\xc5\xbc wynosz\xc4\x85 zazwyczaj 0,5\xe2\x80\x931% plonu, w uprawach pszen\xc5\xbcyta notowano jednak wi\xc4\x99ksze straty, a ilo\xc5\x9b\xc4\x87 pora\xc5\xbconych \xc5\xbad\xc5\xbabe\xc5\x82 dochodzi\xc5\x82a do 53%._NEWLINE_W Polsce badaniem tej choroby od 2004 r. zajmuj\xc4\x85 si\xc4\x99 naukowcy z Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy. Po przebadaniu 563 p\xc3\xb3l uprawnych w 8 wojew\xc3\xb3dztwach stwierdzili du\xc5\xbce zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowanie w nasileniu choroby w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych latach, tendencj\xc4\x99 do jej rozprzestrzeniania si\xc4\x99 i korelacj\xc4\x99 z wyst\xc4\x99powaniem innej choroby zb\xc3\xb3\xc5\xbc \xe2\x80\x93 \xc5\x82amliwo\xc5\x9bci \xc5\xbad\xc5\xbab\xc5\x82a zb\xc3\xb3\xc5\xbc. Mianowicie w latach du\xc5\xbcego nasilenia \xc5\x82amliwo\xc5\x9bci \xc5\xbad\xc5\xbabe\xc5\x82 zb\xc3\xb3\xc5\xbc rizoktonioza wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a w mniejszym nasileniu, i odwrotnie.\n_START_SECTION_\nObjawy\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze objawy pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 na korzeniach. Na pora\xc5\xbconych siewkach obserwuje si\xc4\x99 zgorzel kie\xc5\x82k\xc3\xb3w, u wi\xc4\x99kszych ro\xc5\x9blin brunatnienie i zamieranie korzeni. Najsilniejsze objawy pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 jednak dopiero w czasie dojrzewania zb\xc3\xb3\xc5\xbc. Na dolnych mi\xc4\x99dzyw\xc4\x99\xc5\xbalach \xc5\xbad\xc5\xbabe\xc5\x82 (do drugiego kolanka) wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 jasne plamy o soczewkowatym kszta\xc5\x82cie i d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 3\xe2\x80\x936 mm. Otoczone s\xc4\x85 w\xc4\x85sk\xc4\x85, brunatn\xc4\x85 obw\xc3\xb3dk\xc4\x85 wyra\xc5\xbanie odgraniczon\xc4\x85 od zdrowej tkanki. Ta cecha pozwala na \xc5\x82atwe odr\xc3\xb3\xc5\xbcnienie tej choroby od podobnej choroby \xe2\x80\x93 \xc5\x82amliwo\xc5\x9bci \xc5\xbad\xc5\xbabe\xc5\x82 zb\xc3\xb3\xc5\xbc. Czasami na plamkach pojawia si\xc4\x99 be\xc5\xbcowa grzybnia patogen\xc3\xb3w i brunatne sklerocja. K\xc5\x82osy pora\xc5\xbconych ro\xc5\x9blin staj\xc4\x85 si\xc4\x99 brunatne, a ziarniaki zdrobnia\xc5\x82e. Ostra plamisto\xc5\x9b\xc4\x87 oczkowa wyst\xc4\x99puje w mniejszym nasileniu, ni\xc5\xbc \xc5\x82amliwo\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbad\xc5\xbabe\xc5\x82 zb\xc3\xb3\xc5\xbc, pora\xc5\xbca tylko zewn\xc4\x99trzne cz\xc4\x99\xc5\x9bci \xc5\xbad\xc5\xbabe\xc5\x82 i nie prowadzi do ich \xc5\x82amania.\n_START_SECTION_\nEtiologia i epidemiologia\n_START_PARAGRAPH_\nThanatephorus cucumeris i Ceratobasidium cereale r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 o siebie liczb\xc4\x85 j\xc4\x85der w kom\xc3\xb3rkach strz\xc4\x99pek, \xc5\x9brednic\xc4\x85 strz\xc4\x99pek grzybni powietrznej oraz szybko\xc5\x9bci\xc4\x85 wzrostu. Rozr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 je metodami molekularnymi._NEWLINE_Obydwa wywo\xc5\x82uj\xc4\x85ce t\xc4\x99 chorob\xc4\x99 patogeny pospolicie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w glebie w postaci strz\xc4\x99pek i sklerocj\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re rozprzestrzeniane s\xc4\x85 w glebie w czasie zabieg\xc3\xb3w agrotechnicznych. Ich grzybnia w sprzyjaj\xc4\x85cych warunkach (temperatura 9\xe2\x80\x9312\xc2\xb0 C i pH oko\xc5\x82o 5) rozwija si\xc4\x99 szybko. Rozwojowi grzybni sprzyja ch\xc5\x82odna jesie\xc5\x84 i wiosna. Najwi\xc4\x99ksze nasilenie choroby wyst\xc4\x99puje podczas suchych lat, oraz gdy zbo\xc5\xbca uprawia si\xc4\x99 na tym samym polu bez zmianowania.\n_START_SECTION_\nOchrona\n_START_PARAGRAPH_\nOgranicza si\xc4\x99 rozw\xc3\xb3j choroby przez stosowanie p\xc5\x82odozmianu oraz w\xc5\x82a\xc5\x9bciwe przeprowadzanie zabieg\xc3\xb3w agrochemicznych. Jako przedplon poleca si\xc4\x99 upraw\xc4\x99 burak\xc3\xb3w i ro\xc5\x9blin bobowatych. Jak dot\xc4\x85d brak skutecznych fungicyd\xc3\xb3w zwalczaj\xc4\x85cych t\xc4\x99 chorob\xc4\x99. Prowadzi si\xc4\x99 do\xc5\x9bwiadczenia z mikroorganizmami b\xc4\x99d\xc4\x85cymi paso\xc5\xbcytami jej patogen\xc3\xb3w (tzw. nadpaso\xc5\xbcytami) \xe2\x80\x93 np. Verticillium biguttatum, lub antagonistami \xe2\x80\x93 np. z rodzaju Trichoderma._NEWLINE_Naukowcy z UT-P w Bydgoszczy w trakcie bada\xc5\x84 polowych i laboratoryjnych stwierdzili, \xc5\xbce nie istniej\xc4\x85 odmiany zb\xc3\xb3\xc5\xbc odporne na t\xc4\x99 chorob\xc4\x99. Wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 odporno\xc5\x9bci\xc4\x85 cechuj\xc4\x85 si\xc4\x99 odmiany 'Fregata' oraz 'Figura', szczeg\xc3\xb3lnie wra\xc5\xbcliwe s\xc4\x85 natomiast 'Loyal', 'Jantarka', 'Cubus', 'Kuban', 'Muszelka', 'Ostka Strzelecka', 'Dekan' oraz 'Rywalka'."