b'\n_START_ARTICLE_\nKonflikt grecko-macedo\xc5\x84ski\n_START_PARAGRAPH_\nKonflikt grecko-macedo\xc5\x84ski \xe2\x80\x93 konflikt rozpocz\xc4\x99ty odmow\xc4\x85 uznania przez Grecj\xc4\x99 pa\xc5\x84stwa o nazwie Republika Macedonii. Konflikt ten by\xc5\x82 wa\xc5\xbcnym problemem greckiej i macedo\xc5\x84skiej polityki zagranicznej od roku 1992, rzutuj\xc4\x85cym tak\xc5\xbce na proces rozszerzenia NATO i Unii Europejskiej. W ramach porozumienia w 2019 roku Macedonia zmieni\xc5\x82a nazw\xc4\x99 na \xe2\x80\x9eMacedonia P\xc3\xb3\xc5\x82nocna\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nPrzyczyny i argumenty stron\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc5\x82\xc3\xb3wny element konfliktu stanowi\xc5\x82 sprzeciw Grecji wobec u\xc5\xbcywania nazwy Macedonia przez rz\xc4\x85d w Skopje, uargumentowany greckim pochodzeniem i greck\xc4\x85 tradycj\xc4\x85 pa\xc5\x84stwow\xc4\x85 tej nazwy, kt\xc3\xb3ra wobec tego nie powinna by\xc4\x87 u\xc5\xbcywana w odniesieniu do innego pa\xc5\x84stwa. Nawi\xc4\x85zywanie do symboli narodowych staro\xc5\xbcytnej Macedonii oraz jej tradycji spowodowa\xc5\x82o oburzenie w Grecji, gdzie uznawane s\xc4\x85 one za element greckiego dziedzictwa narodowego. Skrajne g\xc5\x82osy w Grecji podnosi\xc5\x82y brak jakichkolwiek praw do wsp\xc3\xb3\xc5\x82u\xc5\xbcytkowania nazwy \xe2\x80\x9eMacedonia\xe2\x80\x9d ze strony ludno\xc5\x9bci s\xc5\x82owia\xc5\x84skiej, nieobecnej tutaj w staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci. Wchodz\xc4\x85ca w sk\xc5\x82ad koalicji rz\xc4\x85dz\xc4\x85cej ma\xc5\x82a partia Niezale\xc5\xbcni Grecy negowa\xc5\x82a tak\xc5\xbce istnienie, jako odr\xc4\x99bnego od innych, narodu i j\xc4\x99zyka macedo\xc5\x84skich S\xc5\x82owian. Kolejne rz\xc4\x85dy Grecji opowiada\xc5\x82y si\xc4\x99 za kompromisem, jednak wykluczaj\xc4\x85c mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 utrzymania obecnej, jednocz\xc5\x82onowej nazwy, jako niedoprecyzowanej geograficznie ani nieodgraniczonej czasowo od staro\xc5\xbcytnego okresu historycznego. Politycy g\xc5\x82\xc3\xb3wnych greckich partii parlamentarnych dostrzegali w Macedonii trendy rewizjonistyczne wobec granic Grecji, co ich zdaniem by\xc5\x82o problemem najistotniejszym. W szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci strona grecka oczekiwa\xc5\x82a dalszych zmian konstytucji s\xc4\x85siada, zmiany nazwy g\xc5\x82\xc3\xb3wnego lotniska, niekt\xc3\xb3rych tras komunikacyjnych, korekty map historycznych i podr\xc4\x99cznik\xc3\xb3w szkolnych._NEWLINE_Strona grecka wskazywa\xc5\x82a te\xc5\xbc, \xc5\xbce sytuacja ta prowadzi\xc5\x82aby w wielu krajach do dyskryminacji tradycyjnych, wytwarzanych w Grecji produkt\xc3\xb3w, nosz\xc4\x85cych w nazwie przymiotnik \xe2\x80\x9emacedo\xc5\x84ski\xe2\x80\x9d. Rozprowadzaj\xc4\x85ce je organizacje handlowe ponosi\xc5\x82yby ryzyko represji prawnych i roszcze\xc5\x84 ekonomicznych ze strony konkurent\xc3\xb3w, maj\xc4\x85cych siedzib\xc4\x99 w Republice Macedonii. Grecy wskazywali, \xc5\xbce w my\xc5\x9bl przepis\xc3\xb3w o w\xc5\x82asno\xc5\x9bci intelektualnej i znakach towarowych, utrudniona lub niemo\xc5\xbcliwa oka\xc5\xbce si\xc4\x99 w przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci, w pa\xc5\x84stwach trzecich, rejestracja greckich znak\xc3\xb3w, zawieraj\xc4\x85cych przymiotnik macedo\xc5\x84ski. Grecja bojkotowa\xc5\x82a na swym terytorium te znaki towarowe i dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 gospodarcz\xc4\x85 ca\xc5\x82ych firm z Republiki Macedonii, kt\xc3\xb3re usi\xc5\x82owa\xc5\x82y przedstawia\xc4\x87 w Grecji, w nazwie w\xc5\x82asnej, napisach dekoracyjnych lub w dokumentach, przymiotnik \xe2\x80\x9emacedo\xc5\x84ski\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Strona macedo\xc5\x84ska podnosi\xc5\x82a te\xc5\xbc problem mniejszo\xc5\x9bci macedo\xc5\x84skiej w Grecji. Macedo\xc5\x84czycy mieszkaj\xc4\x85 w okr\xc4\x99gach Florina, Pella oraz okolicach Salonik. Nie s\xc4\x85 jednak uznawani za mniejszo\xc5\x9b\xc4\x87 narodow\xc4\x85 (lokalne w\xc5\x82adze okre\xc5\x9blaj\xc4\x85 ich jako etnicznych Grek\xc3\xb3w, zeslawizowanych w przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci), tote\xc5\xbc nie posiadaj\xc4\x85 odpowiednich dla tego statusu praw. Tymczasem cho\xc4\x87 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z ok. 200 tys. os\xc3\xb3b pos\xc5\x82uguj\xc4\x85cych si\xc4\x99 j\xc4\x99zykami s\xc5\x82owia\xc5\x84skimi (spo\xc5\x9br\xc3\xb3d ok. 2,5 mln mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w regionu Macedonia w Grecji) uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 za Grek\xc3\xb3w, ok. 10\xe2\x80\x9330 tysi\xc4\x99cy uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 za Macedo\xc5\x84czyk\xc3\xb3w. W 1995 roku w miejscowo\xc5\x9bci Florina grupa Grek\xc3\xb3w zniszczy\xc5\x82a siedzib\xc4\x99 organizacji macedo\xc5\x84skiej mniejszo\xc5\x9bci Vino\xc5\xbcito (T\xc4\x99cza).\n_START_SECTION_\nSkutki i pr\xc3\xb3by rozwi\xc4\x85zania\n_START_PARAGRAPH_\nBezowocna dyskusja w przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci doprowadzi\xc5\x82a do na\xc5\x82o\xc5\xbcenia na Macedoni\xc4\x99 przez Grecj\xc4\x99 embarga handlowego. Wysi\xc5\x82ki ONZ, UE i Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych doprowadzi\xc5\x82y do porozumienia w roku 1995. Macedonia zgodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 by\xc4\x87 uznawana pod nazw\xc4\x85 By\xc5\x82a Jugos\xc5\x82owia\xc5\x84ska Republika Macedonii (ang. The Former Yugoslav Republic of Macedonia \xe2\x80\x93 FYROM), wprowadzi\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do konstytucji zapis podkre\xc5\x9blaj\xc4\x85cy brak roszcze\xc5\x84 terytorialnych wobec s\xc4\x85siad\xc3\xb3w oraz zmieni\xc5\x82a flag\xc4\x99 (stanowi\xc4\x85ce nawi\xc4\x85zanie do staro\xc5\xbcytnej Macedonii szesnastoramienne s\xc5\x82o\xc5\x84ce z Werginy zosta\xc5\x82o zast\xc4\x85pione s\xc5\x82o\xc5\x84cem o\xc5\x9bmioramiennym). W zamian Grecja zdj\xc4\x99\xc5\x82a embargo. Konflikt jednak nie wygas\xc5\x82, cho\xc4\x87 wiosn\xc4\x85 2004 roku Macedonia wycofa\xc5\x82a swoje wojska znad granicy z Grecj\xc4\x85 w ramach projektu zdemilitaryzowania wszystkich granic tego pa\xc5\x84stwa, a z kolei Grecja by\xc5\x82a najwi\xc4\x99kszym z zagranicznych inwestor\xc3\xb3w w tym kraju._NEWLINE_Efektem konfliktu by\xc5\x82o blokowanie przez Grecj\xc4\x99 macedo\xc5\x84skich stara\xc5\x84 o cz\xc5\x82onkostwo w NATO oraz Unii Europejskiej. Z kolei Macedonia odm\xc3\xb3wi\xc5\x82a zgody na tranzyt greckich si\xc5\x82 pokojowych wysy\xc5\x82anych do Kosowa. Pod koniec pierwszej dekady XXI w. rz\xc4\x85dz\xc4\x85ca w Macedonii prawica ponownie zacz\xc4\x99\xc5\x82a nawi\xc4\x85zywa\xc4\x87 do historii staro\xc5\xbcytnej Macedonii (m.in. imieniem Aleksandra Wielkiego nazwano g\xc5\x82\xc3\xb3wny port lotniczy i g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 autostrad\xc4\x99 kraju) czy wykorzystywa\xc4\x87 retoryk\xc4\x99 nacjonalistyczn\xc4\x85._NEWLINE_W macedo\xc5\x84skich mediach spotykany by\xc5\x82 pogl\xc4\x85d, \xc5\xbce skrycie zaanga\xc5\xbcowana w konflikt po stronie Grecji by\xc5\x82a tak\xc5\xbce Bu\xc5\x82garia. Np. w 2009 r. krytyczne uwagi pod adresem Macedonii wyg\xc5\x82osi\xc5\x82 prezydent Bu\xc5\x82garii, twierdz\xc4\x85c, \xc5\xbce jedna z wypowiedzi premiera Macedonii zawiera potwierdzenie istnienia pretensji terytorialnych wobec s\xc4\x85siad\xc3\xb3w. Z kolei Turcja okazywa\xc5\x82a poparcie Macedonii._NEWLINE_Greckie stanowisko w sprawie nazwy znalaz\xc5\x82o si\xc4\x99 pod rosn\xc4\x85c\xc4\x85 presj\xc4\x85 w kolejnych latach. Du\xc5\xbca cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 pa\xc5\x84stw wycofa\xc5\x82a si\xc4\x99 z poparcia dla Grecji i uzna\xc5\x82a pa\xc5\x84stwo pod nazw\xc4\x85 Republika Macedonii \xe2\x80\x93 w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich Polska oraz czterech z pi\xc4\x99ciu sta\xc5\x82ych cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w Rady Bezpiecze\xc5\x84stwa ONZ: Chiny, Rosja, Stany Zjednoczone i Wielka Brytania. Grecja, w\xc5\x9br\xc3\xb3d stawianych warunk\xc3\xb3w, oczekiwa\xc5\x82a uzupe\xc5\x82nienia nazwy Macedonii o przymiotnik wskazuj\xc4\x85cy, \xc5\xbce chodzi tu wy\xc5\x82\xc4\x85cznie o cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 historycznego regionu. W podobnym kierunku sz\xc5\x82y przedstawione w styczniu 2018 propozycje negocjatora ONZ: Republika Nova Makedonija, Republika Severna Makedonija, Republika Gorna Makedonija, Republika Vardarska Makedonija i Republika Makedonija (Skopje). W\xc5\x82adze Macedonii w tym samym czasie zapowiedzia\xc5\x82y zmian\xc4\x99 nazw portu lotniczego i autostrady.\n_START_SECTION_\nPorozumienie\n_START_PARAGRAPH_\n12 czerwca 2018 roku premierzy Grecji i Macedonii \xe2\x80\x93 Aleksis Tsipras i Zoran Zaew \xe2\x80\x93 og\xc5\x82osili osi\xc4\x85gni\xc4\x99cie porozumienia stanowi\xc4\x85cego kompromisowe rozwi\xc4\x85zanie sporu. W\xc5\x82adze macedo\xc5\x84skie zgodzi\xc5\x82y si\xc4\x99 na zmian\xc4\x99 nazwy pa\xc5\x84stwa na Republik\xc4\x99 Macedonii P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej (Republika Severna Makedonija), kt\xc3\xb3ra mia\xc5\x82a zast\xc4\x85pi\xc4\x87 zar\xc3\xb3wno u\xc5\xbcywan\xc4\x85 przez w\xc5\x82adze macedo\xc5\x84skie nazw\xc4\x99 Republika Macedonii, jak i u\xc5\xbcywan\xc4\x85 na forum mi\xc4\x99dzynarodowym nazw\xc4\x99 By\xc5\x82a Jugos\xc5\x82owia\xc5\x84ska Republika Macedonii. Zgodzi\xc5\x82y si\xc4\x99 tak\xc5\xbce na usuni\xc4\x99cie z konstytucji odniesie\xc5\x84 do mniejszo\xc5\x9bci macedo\xc5\x84skiej za granic\xc4\x85. Ust\xc4\x99pstwem greckim by\xc5\x82a zgoda na u\xc5\xbcycie s\xc5\x82owa \xe2\x80\x9emacedo\xc5\x84ski\xe2\x80\x9d dla okre\xc5\x9blenia j\xc4\x99zyka u\xc5\xbcywanego przez mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w republiki, uznaj\xc4\x85c w ten spos\xc3\xb3b macedo\xc5\x84sk\xc4\x85 \xe2\x80\x9eto\xc5\xbcsamo\xc5\x9b\xc4\x87 etniczn\xc4\x85\xe2\x80\x9d. Tak\xc5\xbce obywatelstwo kraju mia\xc5\x82o by\xc4\x87 okre\xc5\x9blane jako macedo\xc5\x84skie, jednak z uszczeg\xc3\xb3\xc5\x82owieniem \xe2\x80\x9eobywatel Republiki Macedonii P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej\xe2\x80\x9d. Ustalono jednocze\xc5\x9bnie harmonogram krok\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y doprowadzi\xc4\x87 do wej\xc5\x9bcia porozumienia w \xc5\xbcycie do ko\xc5\x84ca 2018 roku \xe2\x80\x93 kolejno: ratyfikacja porozumienia przez parlament w Skopje, podpisanie porozumienia przez macedo\xc5\x84skiego prezydenta, wycofanie sprzeciwu Grecji wobec rozpocz\xc4\x99cia negocjacji w sprawie przyst\xc4\x85pienia Macedonii do Unii Europejskiej i wobec zaproszenia jej do NATO, referendum w Macedonii i zatwierdzenie zmiany konstytucji i wreszcie ratyfikacja umowy przez parlament w Grecji (wraz z ewentualnym aktem potwierdzaj\xc4\x85cym przyst\xc4\x85pienie Macedonii do NATO). W obu krajach istnia\xc5\x82a znacz\xc4\x85ca opozycja przeciwko zawartemu porozumieniu (w Macedonii m.in. partia WMRO-DPMNE, z kt\xc3\xb3rej wywodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 prezydent kraju), przeciwna porozumieniu by\xc5\x82a tak\xc5\xbce Rosja, chc\xc4\x85ca podtrzyma\xc4\x87 napi\xc4\x99cie na Ba\xc5\x82kanach i zapobiec rozszerzeniu NATO._NEWLINE_12 lutego 2019 roku w ramach kompromisu ze stron\xc4\x85 greck\xc4\x85 Republika Macedonii zmieni\xc5\x82a nazw\xc4\x99 pa\xc5\x84stwa na \xe2\x80\x9eRepublika Macedonii P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej\xe2\x80\x9d.'