b'\n_START_ARTICLE_\nLibretto\n_START_PARAGRAPH_\nLibretto \xe2\x80\x93 tekst stanowi\xc4\x85cy podstaw\xc4\x99 dzie\xc5\x82 sceniczno-muzycznych, takich jak opera, operetka, kantata, musical czy balet.\n_START_SECTION_\nForma\n_START_PARAGRAPH_\nW zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od formy, libretto mo\xc5\xbce sk\xc5\x82ada\xc4\x87 si\xc4\x99 z partii o r\xc3\xb3\xc5\xbcnym przeznaczeniu i charakterze \xe2\x80\x93 najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej zawiera ono tre\xc5\x9b\xc4\x87 partii wokalnych (arie), a tak\xc5\xbce partii melorecytowanych (recytatywy), ale tak\xc5\xbce ewentualne partie monolog\xc3\xb3w, dialog\xc3\xb3w i ch\xc3\xb3r\xc3\xb3w. Libretto pe\xc5\x82ni te\xc5\xbc funkcj\xc4\x99 zbli\xc5\xbcon\xc4\x85 do scenariusza. Wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 \xc5\x9bci\xc5\x9ble z muzyk\xc4\x85, bez niej traci sw\xc3\xb3j sens \xe2\x80\x93 nie mo\xc5\xbce by\xc4\x87 wystawiane jako samodzielne dzie\xc5\x82o dramatyczne. Niezale\xc5\xbcnie od warto\xc5\x9bci literackiej i scenicznej, libretto powinno by\xc4\x87 skonstruowane w spos\xc3\xb3b przejrzysty, podkre\xc5\x9bla\xc4\x87 w\xc4\x99z\xc5\x82owe momenty akcji, bez wchodzenia w szczeg\xc3\xb3\xc5\x82y. Forma i charakter libretta operowego zale\xc5\xbc\xc4\x85 od tendencji stylistycznych epoki. Przewa\xc5\xbcnie jednak jego forma nawi\xc4\x85zuje do formy dramatu typowej dla danego okresu historycznego. Dzieje si\xc4\x99 tak, poniewa\xc5\xbc opera nie jest niczym innym, jak "umuzycznionym" dramatem m\xc3\xb3wionym._NEWLINE_Za g\xc5\x82\xc3\xb3wnego tw\xc3\xb3rc\xc4\x99 opery uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 kompozytora, dlatego nazwisko librecisty wymieniane jest najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej jako mniej wa\xc5\xbcne, a czasem ca\xc5\x82kowicie pomijane. Kompozytorzy pisz\xc4\x85cy w\xc5\x82asne libretta nale\xc5\xbc\xc4\x85 do zdecydowanych wyj\xc4\x85tk\xc3\xb3w. Najbardziej znanym z nich jest Ryszard Wagner. Z kolei inny kompozytor, Alban Berg, adaptowa\xc5\x82 na potrzeby swoich oper istniej\xc4\x85ce sztuki sceniczne (dramaty) innych autor\xc3\xb3w (opery: Lulu i Wozzeck).\n_START_SECTION_\nPolskie libretta\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze polskie libretta operowe powstawa\xc5\x82y w XVII wieku; by\xc5\x82y to t\xc5\x82umaczenia librett w\xc5\x82oskich i francuskich, sporz\xc4\x85dzane dla publiczno\xc5\x9bci nieznaj\xc4\x85cej j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w obcych i rozdawane przed rozpocz\xc4\x99ciem widowiska. Tw\xc3\xb3rc\xc4\x85 pierwszych polskich, oryginalnych librett operowych by\xc5\x82 Wojciech Bogus\xc5\x82awski (N\xc4\x99dza uszcz\xc4\x99\xc5\x9bliwiona, 1778, wed\xc5\x82ug kantaty Franciszka Bohomolca, z muzyk\xc4\x85 Macieja Kamie\xc5\x84skiego, Cud mniemany, czyli Krakowiacy i G\xc3\xb3rale, 1794, z muzyk\xc4\x85 Jana Stefaniego). W XIX wieku do znanych polskich librecist\xc3\xb3w nale\xc5\xbceli: Jan Ch\xc4\x99ci\xc5\x84ski, tw\xc3\xb3rca libretta do opery Verbum nobile, Straszny dw\xc3\xb3r i Paria Stanis\xc5\x82awa Moniuszki, oraz W\xc5\x82odzimierz Wolski, tw\xc3\xb3rca libretta do Halki i Hrabiny tego samego kompozytora.'