b'\n_START_ARTICLE_\nStare Miasto (K\xc5\x82odzko)\n_START_SECTION_\nWarunki naturalne\n_START_PARAGRAPH_\nStare Miasto znajduje si\xc4\x99 na wzniesieniu. Tak jak pozosta\xc5\x82e cz\xc4\x99\xc5\x9bci miasta charakteryzuje si\xc4\x99 dosy\xc4\x87 du\xc5\xbcym zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowaniem terenu, licz\xc4\x85c w najni\xc5\xbcszym punkcie 301, za\xc5\x9b w najwy\xc5\xbcszym 340 m n.p.m.\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tki\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tki Starego Miasta maj\xc4\x85 \xc5\x9bcis\xc5\x82y zwi\xc4\x85zek z powsta\xc5\x82ym najp\xc3\xb3\xc5\xbaniej w X wieku grodzie na Fortecznej G\xc3\xb3rze. U jego po\xc5\x82udniowych st\xc3\xb3p, na lewym brzegu Nysy K\xc5\x82odzkiej powsta\xc5\x82a niebawem najp\xc3\xb3\xc5\xbaniej w XII wieku osada targowa, stanowi\xc4\x85ca podgrodzie, kt\xc3\xb3ra uros\xc5\x82a do znacz\xc4\x85cych rozmiar\xc3\xb3w, posiadaj\xc4\x85c w\xc5\x82asne drewniane fortyfikacje. Jej g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 o\xc5\x9b stanowi\xc5\x82a obecna ulica Czeska. W grodzie znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 zamek oraz ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y: Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Panny Marii i \xc5\x9bw. Wac\xc5\x82awa._NEWLINE_Do roku 1250 ca\xc5\x82y obszar wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej star\xc3\xb3wki by\xc5\x82 ca\xc5\x82kowicie zabudowany, czego bezpo\xc5\x9brednim dowodem jest ulokowanie zakonu franciszkan\xc3\xb3w na Wyspie Piasek. Bardzo wcze\xc5\x9bnie ulokowane zosta\xc5\x82o targowisko, kt\xc3\xb3re wed\xc5\x82ug wielu historyk\xc3\xb3w zosta\xc5\x82o za\xc5\x82o\xc5\xbcone na miejscu obecnego rynku na miejscu zbiegania si\xc4\x99 czterech wa\xc5\xbcnych szlak\xc3\xb3w handlowych. W 1. po\xc5\x82owie XIII wieku do osady tej przybyli nowi niemieccy osadnicy, kt\xc3\xb3rzy za\xc5\x82o\xc5\xbcyli drug\xc4\x85 osad\xc4\x99 w rejonie dzisiejszej ulicy \xc5\x81ukasi\xc5\x84skiego. Obie te osady (vicus) zosta\xc5\x82y po\xc5\x82\xc4\x85czone w jeden organizm miejski podczas lokacji, kt\xc3\xb3ra mia\xc5\x82a miejsce mi\xc4\x99dzy 1250 a 1275 rokiem. Jednak jej dok\xc5\x82adna data nie jest znana ze wzgl\xc4\x99du na brak zachowanego dokumentu lokacyjnego.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9aredniowiecze\n_START_PARAGRAPH_\nW ci\xc4\x85gu nast\xc4\x99pnych kilkudziesi\xc4\x99ciu lat K\xc5\x82odzko sta\xc5\x82o si\xc4\x99 wa\xc5\xbcnym o\xc5\x9brodkiem administracyjnym i wojskowym na ziemi k\xc5\x82odzkiej oraz znacz\xc4\x85cym o\xc5\x9brodkiem handlowym. Funkcjonowa\xc5\x82 tutaj sprowadzony w 2 po\xc5\x82owie XII wieku zakon joannit\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3ry przej\xc4\x85\xc5\x82 opiek\xc4\x99 nad dwoma wymienionymi wcze\xc5\x9bniej \xc5\x9bwi\xc4\x85tyniami oraz wzni\xc3\xb3s\xc5\x82 nowy ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82, szpital i klasztor._NEWLINE_Dalszy rozw\xc3\xb3j osady opiera\xc5\x82 si\xc4\x99 prawie wy\xc5\x82\xc4\x85cznie na silnie rozwini\xc4\x99tym handlu, rzemio\xc5\x9ble (g\xc5\x82\xc3\xb3wnie sukiennictwo, p\xc5\x82\xc3\xb3ciennictwo, piwowarstwo). Na pocz\xc4\x85tku XIV wieku istnia\xc5\x82a tu cegielnia, pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 na obecnej star\xc3\xb3wce pierwsze murowane kamienice, a najwa\xc5\xbcniejsze ulice pokryto kostk\xc4\x85 granitow\xc4\x85. W latach 1342\xe2\x80\x931344 wniesiono nowy murowany ratusz. Ju\xc5\xbc na pocz\xc4\x85tku XIV wieku otwarto pierwsz\xc4\x85 szko\xc5\x82\xc4\x99 parafialn\xc4\x85, a w po\xc5\x82owie tego samego stulecia do miasta sprowadzono zakon augustian\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy zbudowali pot\xc4\x99\xc5\xbcny kompleks na G\xc3\xb3rze Fortecznej, sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 z klasztoru i Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Zwiastowania Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Maryi Panny._NEWLINE_Wiek XV przyni\xc3\xb3s\xc5\x82 znaczne zniszczenie miasta i zahamowanie jego rozwoju, co spowodowane by\xc5\x82o wojnami husyckimi, powodziami (1454, 1475) i po\xc5\xbcarami\n_START_SECTION_\nEpoka nowo\xc5\xbcytna\n_START_PARAGRAPH_\nW 1526 roku miasto wraz z ca\xc5\x82ym hrabstwem dosta\xc5\x82o si\xc4\x99 pod panowanie Habsburg\xc3\xb3w. K\xc5\x82odzko sta\xc5\x82o si\xc4\x99 silnym o\xc5\x9brodkiem protestantyzmu, a przed wybuchem wojny trzydziestoletniej by\xc5\x82o ca\xc5\x82kowicie lutera\xc5\x84skie. W \xc5\xbcyciu gospodarczym nast\xc4\x85pi\xc5\x82 dalszy rozw\xc3\xb3j rzemios\xc5\x82a \xe2\x80\x93 p\xc5\x82\xc3\xb3ciennictwa i kowalstwa, a tak\xc5\xbce piwowarstwa, wybudowano wodoci\xc4\x85gi i wie\xc5\xbc\xc4\x99 ci\xc5\x9bnie\xc5\x84, a w 1619 roku za\xc5\x82o\xc5\xbcono drukarni\xc4\x99. \xc5\x9awiadectwem rozwoju miasta by\xc5\x82o wybudowanie nowych kamienic w stylu renesansowym i barokowym. Okres prosperity przewa\xc5\x82a wojna trzydziestoletnia (1618\xe2\x80\x931648), kt\xc3\xb3ra doprowadzi\xc5\x82a miasto do ruiny\n_START_SECTION_\nPod panowaniem pruskim (niemieckim)\n_START_PARAGRAPH_\nW 1742 roku K\xc5\x82odzko znalaz\xc5\x82o si\xc4\x99 w granicach Kr\xc3\xb3lestwa Prus. Przy\xc5\x82\xc4\x85czenie do nowego pa\xc5\x84stwa nie poprawi\xc5\x82o kondycji miasta, kt\xc3\xb3re sta\xc5\x82o si\xc4\x99 miastem wojskowym. Wtedy te\xc5\xbc wyburzono ostatecznie zamek na G\xc3\xb3rze Fortecznej i uko\xc5\x84czono twierdz\xc4\x99. W po\xc5\x82owie XVIII wieku pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 pierwsze latarnie uliczne oraz wyremontowano ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 parafialny po zniszczeniach z pocz\xc4\x85tku XVII wieku. Miasto otrzyma\xc5\x82o status twierdzy._NEWLINE_Pewne o\xc5\xbcywienie nast\xc4\x85pi\xc5\x82o po wojnach napoleo\xc5\x84skich, co wynika\xc5\x82o z rozwoju komunikacji, przemys\xc5\x82u i turystyki, kt\xc3\xb3rej z kolei rozw\xc3\xb3j mo\xc5\xbcliwy by\xc5\x82 dzi\xc4\x99ki zbudowaniu wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci szos \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cych K\xc5\x82odzko z innymi miejscowo\xc5\x9bciami regionu. W 1867 roku obszar miasta zamieszkiwa\xc5\x82o 7843 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Wa\xc5\xbcnym wydarzeniem by\xc5\x82o zniesienie w 1877 roku statusu miasta-twierdzy, kt\xc3\xb3ry umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82 rozbi\xc3\xb3rk\xc4\x99 fortyfikacji wok\xc3\xb3\xc5\x82 starego miasta i dalsz\xc4\x85 rozbudow\xc4\x99 miasta poza obszar wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej star\xc3\xb3wki._NEWLINE_Prze\xc5\x82om XIX i XX wieku przyni\xc3\xb3s\xc5\x82 popraw\xc4\x99 estetyki Starego Miasta, jego upi\xc4\x99kszenie poprzez zak\xc5\x82adanie skwer\xc3\xb3w w rejonie likwidowanych mur\xc3\xb3w i bram miejskich oraz budow\xc4\x99 nowych obiekt\xc3\xb3w u\xc5\xbcyteczno\xc5\x9bci publicznej takich jak: szko\xc5\x82y, ratusz czy remiza stra\xc5\xbcacka_NEWLINE_W okresie dwudziestolecia mi\xc4\x99dzywojennego nie przeprowadzono wi\xc4\x99kszych zmian w wygl\xc4\x85dzie star\xc3\xb3wki. Prze\xc5\x82om stanowi\xc5\x82o doj\xc5\x9bcie do w\xc5\x82adzy nazist\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy podczas \xe2\x80\x9enocy kryszta\xc5\x82owej\xe2\x80\x9d dokonali spl\xc4\x85drowania wielu sklep\xc3\xb3w nale\xc5\xbc\xc4\x85cych do os\xc3\xb3b pochodzenia \xc5\xbcydowskiego, kt\xc3\xb3rych znaczna cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w centrum miasta.\n_START_SECTION_\nW granicach Polski\n_START_PARAGRAPH_\nZ kataklizmu II wojny \xc5\x9bwiatowej K\xc5\x82odzka star\xc3\xb3wka wysz\xc5\x82a nietkni\xc4\x99ta. K\xc5\x82odzko znalaz\xc5\x82o si\xc4\x99 w granicach pa\xc5\x84stwa polskiego. Mimo to w latach 50. i 60. XX wieku rozebrano znaczn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 kamienic znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 na niej ze wzgl\xc4\x99du na z\xc5\x82y stan techniczny. Ca\xc5\x82emu temu obszarowi grozi\xc5\x82o zawalenie ze wzgl\xc4\x99du na osuwiska. Ostatecznie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 uratowa\xc4\x87 miasto przed zawaleniem. Do istotniejszych zmian nale\xc5\xbca\xc5\x82o w tym czasie pokrycie asfaltem nawierzchni ulic na rynku, kt\xc3\xb3re do tej pory by\xc5\x82y wybrukowane. Pogorszeniu na skutek nie doinwestowania uleg\xc5\x82a estetyka miejska. W 1975 roku siedziba w\xc5\x82adz miejskich zosta\xc5\x82a przeniesiona z ratusza do by\xc5\x82ego gmachu starostwa powiatowego, tym samym ze star\xc3\xb3wki znikn\xc4\x85\xc5\x82 niezwykle wa\xc5\xbcny urz\xc4\x85d, jakim by\xc5\x82 magistrat._NEWLINE_Sytuacja zmieni\xc5\x82a si\xc4\x99 po 1990 roku i demokratyzacji pa\xc5\x84stwa polskiego. Z wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci ulic w obr\xc4\x99bie Starego Miasta wycofano ruch ko\xc5\x82owy, a nawierzchni\xc4\x99 asfaltow\xc4\x85 ponownie zast\xc4\x85piono przez kostk\xc4\x99 brukow\xc4\x85. Obecnie wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 ulic stanowi\xc4\x85 deptaki miejskie ze stylizowanymi lampami i \xc5\x82awkami. Od 1998 roku ma miejsce gruntowna rewitalizacja k\xc5\x82odzkiej star\xc3\xb3wki, kt\xc3\xb3ra dokonywana jest z funduszy ministerstwa kultury oraz unijnych.\n_START_SECTION_\nGospodarka\n_START_PARAGRAPH_\nStare Miasto opr\xc3\xb3cz roli centrum administracyjnego K\xc5\x82odzka pe\xc5\x82ni tak\xc5\xbce znacz\xc4\x85c\xc4\x85 funkcj\xc4\x99 handlowo-us\xc5\x82ugow\xc4\x85. Znajduje si\xc4\x99 tutaj bardzo wiele sklep\xc3\xb3w i obiekt\xc3\xb3w handlowo-us\xc5\x82ugowych r\xc3\xb3\xc5\xbcnych bran\xc5\xbc (obuwie, odzie\xc5\xbc, galerie, ksi\xc4\x99garnie, pami\xc4\x85tki, banki) oraz zwi\xc4\x85zanych z turystyk\xc4\x85 i sp\xc4\x99dzaniem wolnego czasu obiekt\xc3\xb3w gastronomicznych i pub\xc3\xb3w. Jedynym wi\xc4\x99kszym dyskontem jest po\xc5\x82o\xc5\xbcony przy ulicy Czeskiej Eko Market._NEWLINE_Na g\xc5\x82\xc3\xb3wnych ulicach star\xc3\xb3wki podczas wa\xc5\xbcniejszych okres\xc3\xb3w w ci\xc4\x85gu roku oraz \xc5\x9bwi\xc4\x85t odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 uliczne kiermasze i jarmarki, na przyk\xc5\x82ad z okazji \xc5\x9bwi\xc4\x85t Bo\xc5\xbcego Narodzenia i Wielkanocnych oraz Dni K\xc5\x82odzka.\n_START_SECTION_\nTransport\n_START_PARAGRAPH_\nPrzez wiele stuleci przez obszar star\xc3\xb3wki przebiega\xc5\x82y wa\xc5\xbcne szlaki handlowe, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85ce zach\xc3\xb3d ze wschodem oraz po\xc5\x82udnie z p\xc3\xb3\xc5\x82noc\xc4\x85, w tym przebiega\xc5\x82a t\xc4\x99dy g\xc5\x82\xc3\xb3wna trasa do Pragi oraz Wroc\xc5\x82awia. Po rozbi\xc3\xb3rce mur\xc3\xb3w i bram miejskich pod koniec XIX wieku, nast\xc4\x85pi\xc5\x82o znacz\xc4\x85ce przesuni\xc4\x99cie dr\xc3\xb3g tranzytowych w kierunku po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci miasta._NEWLINE_Obecnie znaczna cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 star\xc3\xb3wki po dokonanej w latach 1998\xe2\x80\x932011 jej kompleksowej rewitalizacji zosta\xc5\x82a zamieniona na deptaki dla pieszych, z wy\xc5\x82\xc4\x85czeniem ruchu samochodowego, z wy\xc5\x82\xc4\x85czeniem samochod\xc3\xb3w dostawczych oraz ulic: Armii Krajowej (cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo), Muzealnej, Czeskiej i \xc5\x81ukasi\xc5\x84skiego oraz p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci placu Chrobrego.\n_START_SECTION_\nKomunikacja\n_START_PARAGRAPH_\nPrzez teren Starego Miasta nie przebiega \xc5\xbcadna linia A-Visty oraz PKS K\xc5\x82odzko, kt\xc3\xb3re zajmuj\xc4\x85 si\xc4\x99 obs\xc5\x82ug\xc4\x85 komunikacji miejskiej w K\xc5\x82odzku.\n_START_SECTION_\nBezpiecze\xc5\x84stwo\n_START_PARAGRAPH_\nW zakresie ochrony przeciwpo\xc5\xbcarowej oraz innych miejscowych zagro\xc5\xbce\xc5\x84 \xe2\x80\x93 mieszka\xc5\x84cy Starego Miasta podlegaj\xc4\x85 pod rejon dzia\xc5\x82ania Powiatowej Pa\xc5\x84stwowej Stra\xc5\xbcy Po\xc5\xbcarnej, kt\xc3\xb3ra ma tutaj swoj\xc4\x85 siedzib\xc4\x99 przy ulicy Traugutta oraz Komendzie Powiatowej Policji w K\xc5\x82odzku. Funkcj\xc4\x99 dzielnicowego sprawuje asp. Rafa\xc5\x82 Pietro\xc5\x82aj z 2. rewiru s\xc5\x82u\xc5\xbcbowego._NEWLINE_W k\xc5\x82odzkim ratuszu swoj\xc4\x85 siedzib\xc4\x99 ma tak\xc5\xbce Stra\xc5\xbc Miejska, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a powo\xc5\x82ana do \xc5\xbcycia w 1990 roku. Liczy ona obecnie 10 funkcjonariuszy. Na jej czele stoi komendant Piotr Wyst\xc4\x99pski. Ma ona na celu zapewnia\xc4\x87 porz\xc4\x85dek na terenie gminy.\n_START_SECTION_\nCiekawostki\n_START_PARAGRAPH_\nW po\xc5\x82owie lat 50. XX wieku mia\xc5\x82y miejsce katastrofy budowlane, polegaj\xc4\x85ce na usuwaniu si\xc4\x99 \xc5\x9bcian wyrobisk wielokondygnacyjnych piwnic na star\xc3\xb3wce, w wyniku czego zawaleniu grozi\xc5\x82a spora cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 kamienic. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 z nich zosta\xc5\x82a rozebrana. W\xc5\x82adze miasta chc\xc4\x85c zapobiec dalszej katastrofie, zleci\xc5\x82y naukowcom z Akademii G\xc3\xb3rniczo-Hutniczej w Krakowie opracowanie projektu zabezpieczenia k\xc5\x82odzkiej star\xc3\xb3wki. Prace zabezpieczeniowe wykona\xc5\x82o Przedsi\xc4\x99biorstwo Rob\xc3\xb3t G\xc3\xb3rniczych z Wa\xc5\x82brzycha, dzi\xc4\x99ki czemu ocalono k\xc5\x82odzkie Stare Miasto'