b"\n_START_ARTICLE_\nKsi\xc4\x99ga z Kells\n_START_PARAGRAPH_\nKsi\xc4\x99ga z Kells (\xc5\x82ac. Codex Cenannensis, ang. Book of Kells, irl. Leabhar Cheanannais), znana r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pod nazw\xc4\x85 Ewangeliarz z Kells lub Ewangeliarz \xc5\x9bwi\xc4\x99tego Kolumby \xe2\x80\x93 manuskrypt z oko\xc5\x82o 800 roku, bogato iluminowany przez celtyckich mnich\xc3\xb3w, pochodz\xc4\x85cy prawdopodobnie z klasztoru na wyspie Iona za\xc5\x82o\xc5\xbconego przez \xc5\x9bw. Kolumb\xc4\x99. B\xc4\x99d\xc4\x85c jednym z najwa\xc5\xbcniejszych zabytk\xc3\xb3w chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwa irlandzkiego i dzie\xc5\x82 irlandzko-saskiej sztuki, stanowi r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jeden z najpi\xc4\x99kniejszych iluminowanych manuskrypt\xc3\xb3w \xc5\x9bredniowiecznych, jakie zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 do naszych czas\xc3\xb3w. Z uwagi na warto\xc5\x9b\xc4\x87 artystyczn\xc4\x85 i precyzj\xc4\x99 wykonania, mimo \xc5\xbce niedoko\xc5\x84czony, r\xc4\x99kopis ten uwa\xc5\xbcany jest przez wielu specjalist\xc3\xb3w za jedno z najbardziej godnych uwagi zachowanych dzie\xc5\x82 \xc5\x9bredniowiecznej sztuki religijnej._NEWLINE_Spisana po \xc5\x82acinie, Ksi\xc4\x99ga z Kells zawiera tekst czterech Ewangelii wraz z notami wst\xc4\x99pnymi i komentarzami, a jej karty (og\xc3\xb3\xc5\x82em 680 w 340 folio) s\xc4\x85 misternie i bogato zdobione wielobarwnymi celtyckimi motywami ro\xc5\x9blinnymi i figuralnymi oraz inicja\xc5\x82ami. Od ko\xc5\x84ca XVII wieku manuskrypt przechowywany jest na sta\xc5\x82e w Bibliotece Bibliotece Trinity College w Dublinie, pod sygnatur\xc4\x85 MS 58._NEWLINE_W roku 2011 zosta\xc5\x82a wpisana na list\xc4\x99 UNESCO Pami\xc4\x99\xc4\x87 \xc5\x9awiata.\n_START_SECTION_\nPowstanie\n_START_PARAGRAPH_\nKsi\xc4\x99ga z Kells jest najznakomitszym okazem spo\xc5\x9br\xc3\xb3d ca\xc5\x82ej grupy manuskrypt\xc3\xb3w powsta\xc5\x82ych mi\xc4\x99dzy ko\xc5\x84cem VI a pocz\xc4\x85tkiem IX wieku w klasztorach Irlandii, Szkocji i p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Anglii oraz w klasztorach na kontynencie maj\xc4\x85cych zwi\xc4\x85zki z Irlandi\xc4\x85 i Angli\xc4\x85. Do grupy tej zaliczane s\xc4\x85 tak\xc5\xbce: Cathach \xc5\x9bw. Kolumby, Ambrosiana Orosius i Ksi\xc4\x99ga z Durrow (wszystkie z VII wieku). Pocz\xc4\x85tek VIII wieku przyni\xc3\xb3s\xc5\x82 m.in. Ewangeliarz z Durham, Ewangeliarz z Echternach, Ewangeliarz z Lindisfarne oraz Ewangeliarz z Lichfield. Z ko\xc5\x84ca VIII wieku pochodz\xc4\x85 Ewangeliarz z St. Gallen i Ewangeliarz z Macregal. Ksi\xc4\x99ga z Armagh (datowana na 807-809), tzw. Pryscjan z Leiden oraz Pryscjan z Sankt Gallen powsta\xc5\x82y za\xc5\x9b na pocz\xc4\x85tku IX wieku. Wszystkie te r\xc4\x99kopisy charakteryzuj\xc4\x85 si\xc4\x99 znacznym podobie\xc5\x84stwem artystycznym, pisma oraz tradycji tekstowej, co pozwoli\xc5\x82o specjalistom zaliczy\xc4\x87 je do tej samej \xe2\x80\x9erodziny\xe2\x80\x9d. W pe\xc5\x82ni dojrza\xc5\x82y styl ornamentacji z bogactwem iluminacji pozwala na umieszczenie Ksi\xc4\x99gi z Kells w\xc5\x9br\xc3\xb3d p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych dzie\xc5\x82 z tej grupy i datowa\xc4\x87 j\xc4\x85 na koniec VIII lub pocz\xc4\x85tek IX wieku, a wi\xc4\x99c na ten sam okres co Ksi\xc4\x99ga z Armagh. W dziele zachowana jest wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 norm ikonograficznych i stylistycznych obecnych w starszych r\xc4\x99kopisach: na przyk\xc5\x82ad kszta\xc5\x82t dekoracyjnych liter otwieraj\xc4\x85cych cztery Ewangelie zadziwiaj\xc4\x85co regularnie si\xc4\x99 powtarza we wszystkich manuskryptach powsta\xc5\x82ych na Wyspach Brytyjskich w tej epoce. Wystarczy por\xc3\xb3wna\xc4\x87 pierwsze stronice Ewangelii wed\xc5\x82ug \xc5\x9bw. Mateusza w Ewangeliarzu z Lindisfarne (tutaj) oraz w Ksi\xc4\x99dze z Kells._NEWLINE_Ksi\xc4\x99ga z Kells wzi\xc4\x99\xc5\x82a sw\xc4\x85 nazw\xc4\x99 od opactwa w Kells, le\xc5\xbc\xc4\x85cego w hrabstwie Meath w Irlandii. Opactwo to, w kt\xc3\xb3rym manuskrypt przechowywany by\xc5\x82 przez wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\x9bredniowiecza, za\xc5\x82o\xc5\xbcone zosta\xc5\x82o na pocz\xc4\x85tku IX wieku, w epoce najazd\xc3\xb3w wiki\xc5\x84skich, przez mnich\xc3\xb3w wywodz\xc4\x85cych si\xc4\x99 z klasztoru na wyspie Iona po\xc5\x82o\xc5\xbconej w archipelagu Hebryd\xc3\xb3w u po\xc5\x82udniowych wybrze\xc5\xbcy Szkocji. Iona stanowi\xc5\x82a jedn\xc4\x85 z najwa\xc5\xbcniejszych wsp\xc3\xb3lnot monastycznych w tym regionie i jedno z wa\xc5\xbcniejszych centr\xc3\xb3w kultury monastycznej odk\xc4\x85d \xc5\x9bwi\xc4\x99ty Kolumba za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 tam w VI wieku klasztor. Jednak w epoce nasilenia najazd\xc3\xb3w wiking\xc3\xb3w wyspa le\xc5\xbc\xc4\x85ca na ich szlaku sta\xc5\x82a si\xc4\x99 miejscem zbyt niebezpiecznym, wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 tamtejszych mnich\xc3\xb3w przenios\xc5\x82a si\xc4\x99 wi\xc4\x99c do Kells, kt\xc3\xb3re sta\xc5\x82o si\xc4\x99 nowym centrum wsp\xc3\xb3lnot kolumba\xc5\x84skich._NEWLINE_Dok\xc5\x82adne okre\xc5\x9blenie miejsca i daty powstania manuskryptu jest przedmiotem sporu. Zgodnie z tradycj\xc4\x85, ksi\xc4\x99ga zosta\xc5\x82a spisana w czasach \xc5\x9bw. Kolumby, by\xc4\x87 mo\xc5\xbce przez niego osobi\xc5\x9bcie. Badania paleograficzne wykaza\xc5\x82y jednak fa\xc5\x82szywo\xc5\x9b\xc4\x87 tej hipotezy, jako \xc5\xbce styl liternictwa u\xc5\xbcywany w ksi\xc4\x99dze z Kells powsta\xc5\x82 i rozwin\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 sporo po \xc5\x9bmierci Kolumby._NEWLINE_Istnieje przynajmniej pi\xc4\x99\xc4\x87 r\xc3\xb3\xc5\xbcnych teorii dotycz\xc4\x85cych pochodzenia geograficznego manuskryptu. Po pierwsze, ksi\xc4\x99ga mog\xc5\x82a by\xc4\x87 spisywana na wyspie Ionie i nast\xc4\x99pnie w po\xc5\x9bpiechu przewieziona do Kells, co t\xc5\x82umaczy\xc5\x82oby dlaczego nigdy jej nie uko\xc5\x84czono. Po drugie, spisywanie mog\xc5\x82o by\xc4\x87 rozpocz\xc4\x99te na Ionie, a nast\xc4\x99pnie kontynuowane w Kells, lecz prac\xc4\x99 z nieznanych przyczyn przerwano. Niekt\xc3\xb3rzy badacze uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85, \xc5\xbce manuskrypt m\xc3\xb3g\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci powsta\xc4\x87 w skryptorium w Kells. Czwarta hipoteza wskazuje, \xc5\xbce dzie\xc5\x82o mog\xc5\x82o powsta\xc4\x87 w jednym z klasztor\xc3\xb3w na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy Anglii, prawdopodobnie w Lindisfarne, a nast\xc4\x99pnie przewieziono je na Ion\xc4\x99 i dalej do Kells. Wed\xc5\x82ug pi\xc4\x85tej, w ko\xc5\x84cu, hipotezy, ksi\xc4\x99g\xc4\x99 by\xc4\x87 mo\xc5\xbce spisywano w bli\xc5\xbcej nieokre\xc5\x9blonym klasztorze w Szkocji. Cho\xc4\x87 kwestia pochodzenia ksi\xc4\x99gi prawdopodobnie nigdy nie zostanie ustalona z ca\xc5\x82\xc4\x85 pewno\xc5\x9bci\xc4\x85, druga z teorii, m\xc3\xb3wi\xc4\x85ca o powstawaniu ksi\xc4\x99gi na Ionie i w Kells, jest obecnie najszerzej przyjmowana jako najbardziej prawdopodobna. Niezbitym faktem jednak pozostaje, \xc5\xbce Ksi\xc4\x99ga z Kells spisana zosta\xc5\x82a przez mnich\xc3\xb3w nale\xc5\xbc\xc4\x85cych do jednej ze wsp\xc3\xb3lnot kolumba\xc5\x84skich pozostaj\xc4\x85cych w \xc5\x9bcis\xc5\x82ym zwi\xc4\x85zku z klasztorem na wyspie Iona.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9aredniowiecze\n_START_PARAGRAPH_\nGdziekolwiek by ksi\xc4\x99ga nie powsta\xc5\x82a, historycy s\xc4\x85 pewni, \xc5\xbce znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w opactwie w Kells w wieku XII, a by\xc4\x87 mo\xc5\xbce ju\xc5\xbc na pocz\xc4\x85tku wieku XI. Dowodem na przybycie ksi\xc4\x99gi do Kells ju\xc5\xbc w wieku XI mo\xc5\xbce by\xc4\x87 wpis w Anna\xc5\x82ach Ulsteru (Annals of Ulster) dotycz\xc4\x85cy roku 1007 i g\xc5\x82osz\xc4\x85cy, \xc5\xbce \xe2\x80\x9ewielka Ewangelia Columcille [tzn. \xc5\x9bw. Kolumbana], g\xc5\x82\xc3\xb3wna relikwia \xc5\x9bwiata zachodniego, zosta\xc5\x82a nikczemnie skradziona w \xc5\x9brodku nocy z zakrystii wielkiego kamiennego ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a w Cenannas [tzn. Kells]\xe2\x80\x9d najprawdopodobniej dla cennego relikwiarza. Manuskrypt odnaleziono par\xc4\x99 miesi\xc4\x99cy p\xc3\xb3\xc5\xbaniej \xe2\x80\x9epod zwa\xc5\x82em ziemi\xe2\x80\x9d pozbawiony jednak cennej z\xc5\x82otej oprawy zdobionej kamieniami szlachetnymi. Je\xc5\x9bli, jak si\xc4\x99 og\xc3\xb3lnie przyjmuje, \xe2\x80\x9ewielka Ewangelia Columcille\xe2\x80\x9d to rzeczywi\xc5\x9bcie Ksi\xc4\x99ga z Kells, mo\xc5\xbcna by z pewno\xc5\x9bci\xc4\x85 datowa\xc4\x87 przybycie ksi\xc4\x99gi do Kells na co najmniej 1007 rok. Gwa\xc5\x82towne wyrwanie z oprawy podczas kradzie\xc5\xbcy t\xc5\x82umaczy\xc5\x82oby r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc brak kilku kart z pocz\xc4\x85tku i ko\xc5\x84ca dzie\xc5\x82a._NEWLINE_Niezale\xc5\xbcnie od tych spekulacji ksi\xc4\x99ga z pewno\xc5\x9bci\xc4\x85 znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w opactwie w Kells w wieku XII, jako \xc5\xbce wtedy w\xc5\x82a\xc5\x9bnie na kilku jej pustych kartach skopiowane zosta\xc5\x82y dokumenty dotycz\xc4\x85ce ziem b\xc4\x99d\xc4\x85cych w posiadaniu opactwa, co stanowi kolejny dow\xc3\xb3d na obecno\xc5\x9b\xc4\x87 dzie\xc5\x82a w tym miejscu. Kopiowanie podobnych dokument\xc3\xb3w ksi\xc4\x99gach nawet tak cennych jak omawiana by\xc5\x82o w \xc5\x9bredniowieczu do\xc5\x9b\xc4\x87 cz\xc4\x99st\xc4\x85 praktyk\xc4\x85 ze wzgl\xc4\x99du na koszt i trudn\xc4\x85 dost\xc4\x99pno\xc5\x9b\xc4\x87 materia\xc5\x82\xc3\xb3w pi\xc5\x9bmiennych._NEWLINE_XII-wieczny autor, Giraldus Cambrensis (Gerald of Wales), w swoim dziele Topographia Hibernica opisuje wielki ewangeliarz widziany przez siebie w Kildare niedaleko Kells. Opis ten mo\xc5\xbce dotyczy\xc4\x87 ksi\xc4\x99gi z Kells, a z pewno\xc5\x9bci\xc4\x85 do niej pasuje:_NEWLINE_Jako \xc5\xbce Gerald podaje, i\xc5\xbc widzia\xc5\x82 ksi\xc4\x99g\xc4\x99 w Kildare, by\xc4\x87 mo\xc5\xbce jego relacja dotyczy innego dzie\xc5\x82a o podobnej warto\xc5\x9bci artystycznej, obecnie zaginionego lub te\xc5\xbc m\xc3\xb3g\xc5\x82 poda\xc4\x87 inna jego lokalizacj\xc4\x99, celowo b\xc4\x85d\xc5\xba przez pomy\xc5\x82k\xc4\x99._NEWLINE_Opactwo w Kells zosta\xc5\x82o rozwi\xc4\x85zane w wyniku reformy ko\xc5\x9bcielnej w XII wieku. Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 opactwa zosta\xc5\x82 przekszta\xc5\x82cony w parafialny, a ksi\xc4\x99ga w nim pozosta\xc5\x82a.\n_START_SECTION_\nCzasy wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesne\n_START_PARAGRAPH_\nKsi\xc4\x99ga z Kells przechowywana by\xc5\x82a w Kells do 1654 roku, kiedy to w lokalnym ko\xc5\x9bciele za\xc5\x82o\xc5\xbcono garnizon dla oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w jazdy Olivera Cromwella i gubernator miasta przes\xc5\x82a\xc5\x82 manuskrypt do Dublina dla wi\xc4\x99kszego bezpiecze\xc5\x84stwa. Ksi\xc4\x99ga zosta\xc5\x82a przekazana Trinity College w 1661 roku przez Henry'ego Jonesa, kt\xc3\xb3ry p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, za panowania Karola II, zosta\xc5\x82 biskupem hrabstwa Meath. Z wyj\xc4\x85tkiem nielicznych wystaw czasowych ksi\xc4\x99ga nigdy p\xc3\xb3\xc5\xbaniej nie opu\xc5\x9bci\xc5\x82a Trinity College. Od wieku XIX jest przedmiotem sta\xc5\x82ej ekspozycji i dost\xc4\x99pna jest dla zwiedzaj\xc4\x85cych w Starej Bibliotece (Old Library) uniwersytetu._NEWLINE_W wieku XVI na marginesach stron Gerald Plunkett z Dublina dopisa\xc5\x82 cyframi rzymskimi numery poszczeg\xc3\xb3lnych rozdzia\xc5\x82\xc3\xb3w Ewangelii wed\xc5\x82ug podzia\xc5\x82u stworzonego w XIII wieku przez Arcybiskupa Canterbury, Stephena Langtona. W 1621 roku karty zosta\xc5\x82y ponumerowane przez biskupa Meath Jamesa Usshera. W 1849 roku kr\xc3\xb3lowa Wiktoria i ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Albert poproszeni zostali o z\xc5\x82o\xc5\xbcenie podpis\xc3\xb3w na kartach ksi\xc4\x99gi. W rzeczywisto\xc5\x9bci podpisali si\xc4\x99 oni na karcie dodanej w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym okresie, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 uwa\xc5\xbcano za autentyczne folio. Karta ta zosta\xc5\x82a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wyj\xc4\x99ta z ksi\xc4\x99gi, gdy ta otrzyma\xc5\x82a now\xc4\x85 opraw\xc4\x99 podczas prac konserwacyjno-introligatorskich w 1953 roku._NEWLINE_W ci\xc4\x85gu wiek\xc3\xb3w manuskrypt by\xc5\x82 kilkakrotnie oprawiany. W XVIII wieku podczas jednej z takich operacji karty ksi\xc4\x99gi zosta\xc5\x82y bezlito\xc5\x9bnie przyci\xc4\x99te, co spowodowa\xc5\x82o bezpowrotn\xc4\x85 utrat\xc4\x99 pewnych fragment\xc3\xb3w iluminacji. Kolejny raz ksi\xc4\x99ga zmieni\xc5\x82a opraw\xc4\x99 w 1895 roku, lecz ta uleg\xc5\x82a bardzo szybko zniszczeniu. Pod koniec lat 20. XX wieku cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 kart oddzielonych od ca\xc5\x82o\xc5\x9bci przechowywano osobno. W 1953 wreszcie ksi\xc4\x99g\xc4\x99 oprawi\xc5\x82 w cztery tomy Roger Powell, kt\xc3\xb3ry r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc delikatnie wyprostowa\xc5\x82 strony, na kt\xc3\xb3rych pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 wybrzuszenia._NEWLINE_W roku 2000 wolumin zawieraj\xc4\x85cy Ewangeli\xc4\x99 \xc5\x9bw. Marka wys\xc5\x82ano do Canberry w Australii na wystaw\xc4\x99 po\xc5\x9bwi\xc4\x99con\xc4\x85 iluminowanym manuskryptom. By\xc5\x82 to czwarty raz, kiedy Ksi\xc4\x99ga z Kells opu\xc5\x9bci\xc5\x82a granice Irlandii z powodu wystawy. Niestety wolumin \xc3\xb3w dozna\xc5\x82 podczas transportu \xe2\x80\x9edrobnych uszkodze\xc5\x84 pigmentu\xe2\x80\x9d. S\xc4\x85dzi si\xc4\x99, i\xc5\xbc przyczyn\xc4\x85 tego mog\xc5\x82y by\xc4\x87 drgania silnik\xc3\xb3w samolotowych.\n_START_SECTION_\nReprodukcje\n_START_PARAGRAPH_\nW 1951 roku szwajcarskie wydawnictwo Urs Graf-Verlag Bern wykona\xc5\x82o faksymile Ksi\xc4\x99gi z Kells. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 stronic zosta\xc5\x82a reprodukowana przy u\xc5\xbcyciu fotografii czarno-bia\xc5\x82ej, czterdzie\xc5\x9bci osiem stron reprodukowano w kolorze, w tym wszystkie ca\xc5\x82ostronicowe ilustracje._NEWLINE_W 1979 roku inne szwajcarskie wydawnictwo, \xc3\x89ditions Facsimil\xc3\xa9 Lucerne, zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82o si\xc4\x99 z pro\xc5\x9bb\xc4\x85 o umo\xc5\xbcliwienie wykonania faksymile w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci w kolorze. Oferta ta zosta\xc5\x82a pocz\xc4\x85tkowo odrzucona przez Trinity College, gdy\xc5\xbc uwa\xc5\xbcano, \xc5\xbce ryzyko zniszczenia ksi\xc4\x99gi w trakcie ca\xc5\x82ej operacji b\xc4\x99dzie zbyt wielkie. W 1986 roku, po opracowaniu metody wykorzystuj\xc4\x85cej delikatne ssanie, kt\xc3\xb3ra pozwala\xc5\x82a na wyprostowanie fotografowanej stronicy bez konieczno\xc5\x9bci dotykania jej, wydawnictwu wydano zgod\xc4\x99 na wykonanie faksymile. Po sfotografowaniu ka\xc5\xbcdej stronicy przygotowywano odbitk\xc4\x99, starannie j\xc4\x85 por\xc3\xb3wnuj\xc4\x85c z kolorami orygina\xc5\x82u i wprowadzaj\xc4\x85c w razie konieczno\xc5\x9bci niezb\xc4\x99dne poprawki. Faksymile zosta\xc5\x82o opublikowane w roku 1990 w dw\xc3\xb3ch tomach, z kt\xc3\xb3rych jeden zawiera\xc5\x82 faksymile sensu stricto a drugi komentarze przygotowane przez ekspert\xc3\xb3w. Jeden egzemplarz faksymile znajduje si\xc4\x99 w ko\xc5\x9bciele anglika\xc5\x84skim w Kells, na miejscu dawnego opactwa. Dost\xc4\x99pna jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wersja CD-ROM zawieraj\xc4\x85ca skany wszystkich stronic opatrzone komentarzem._NEWLINE_Na prze\xc5\x82omie lat 2018/19 podj\xc4\x99to kolejn\xc4\x85 digitalizacj\xc4\x99 kodeksu z wykorzystaniem najnowszych technik zapewniaj\xc4\x85cych najwy\xc5\xbcsz\xc4\x85 jako\xc5\x9b\xc4\x87 reprodukcji udost\xc4\x99pnianych w internecie.\n_START_SECTION_\nOpis\n_START_PARAGRAPH_\nKsi\xc4\x99ga z Kells zawiera cztery Ewangelie, poprzedzone wst\xc4\x99pami, opatrzone streszczeniami i konkordancjami dotycz\xc4\x85cymi poszczeg\xc3\xb3lnych tekst\xc3\xb3w ewangelicznych, spisane majusku\xc5\x82\xc4\x85 insularn\xc4\x85, atramentem w kolorach czarnym, czerwonym, fioletowym i \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tym. Manuskrypt sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 obecnie z 340 kart welinowych, tzw. folio. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 folio stanowi w rzeczywisto\xc5\x9bci cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wi\xc4\x99kszych arkuszy, tzw. bifolio, kt\xc3\xb3re z\xc5\x82o\xc5\xbcone na p\xc3\xb3\xc5\x82 daj\xc4\x85 dwa folio. Wiele bifolio zosta\xc5\x82o z\xc5\x82o\xc5\xbconych razem i zszytych ze sob\xc4\x85 na kszta\xc5\x82t zeszytu. Niekt\xc3\xb3re folio nie stanowi\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9bci \xc5\xbcadnego bifolio, a s\xc4\x85 po prostu pojedynczymi osobnymi kartami wstawionymi w \xe2\x80\x9ezeszyt\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nZawarto\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nKsi\xc4\x99ga w swym obecnym kszta\xc5\x82cie zawiera materi\xc4\x99 wst\xc4\x99pn\xc4\x85, pe\xc5\x82en tekst Ewangelii wed\xc5\x82ug \xc5\x9bw. Mateusza, Marka i \xc5\x81ukasza oraz Ewangelii wed\xc5\x82ug \xc5\x9bw. Jana do 17:13. Brakuje pozosta\xc5\x82ej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Ewangelii Jana oraz nieznanej ilo\xc5\x9bci tekst\xc3\xb3w wst\xc4\x99pnych, prawdopodobnie zagin\xc4\x99\xc5\x82y one podczas kradzie\xc5\xbcy ksi\xc4\x99gi na pocz\xc4\x85tku XI wieku. Na zachowan\xc4\x85 materi\xc4\x99 wst\xc4\x99pn\xc4\x85 sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 dwa fragmenty list z imionami hebrajskimi zawartymi w ewangeliach, Breves causae i Argumenta do czterech ewangelii oraz tablice kanon\xc3\xb3w Euzebiusza z Cezarei. Jest rzecz\xc4\x85 prawdopodobn\xc4\x85, \xc5\xbce tak jak w przypadku Ewangeliarza z Lindisfarne oraz ksi\xc4\x85g z Durrow i z Armagh, cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 zaginionych tekst\xc3\xb3w wst\xc4\x99pnych zawiera\xc5\x82a list \xc5\x9bw. Hieronima do papie\xc5\xbca Damazego I znany jako Novum opus, w kt\xc3\xb3rym Hieronim obja\xc5\x9bnia cel swego t\xc5\x82umaczenia. Mo\xc5\xbcliwe r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc, cho\xc4\x87 mniej prawdopodobne, \xc5\xbce zaginiony materia\xc5\x82 zawiera\xc5\x82 list Euzebiusza do Karpiana, w kt\xc3\xb3rym obja\xc5\x9bnia on u\xc5\xbcycie tablic kanon\xc3\xb3w (spo\xc5\x9br\xc3\xb3d zachowanych ewangeliarzy insularnych tylko ten z Lindisfarne zawiera \xc3\xb3w list)._NEWLINE_Z dwu obecnych w ksi\xc4\x99dze fragment\xc3\xb3w list z imionami hebrajskimi jeden znajduje si\xc4\x99 na odwrocie pierwszego zachowanego folio, a drugi w folio nr 26, kt\xc3\xb3re jest obecnie wstawione na ko\xc5\x84cu materii wst\xc4\x99pnej do tekstu Janowego. Pierwszy fragment listu zawiera ko\xc5\x84c\xc3\xb3wk\xc4\x99 listy dotycz\xc4\x85cej Ewangelii wed\xc5\x82ug \xc5\x9bw. Mateusza. Brakuj\xc4\x85ce w niej imiona zajmowa\xc5\x82yby dodatkowe dwa folio. Drugi fragment listy, z folio 26, zawiera oko\xc5\x82o jednej czwartej listy dotycz\xc4\x85cej Ewangelii wed\xc5\x82ug \xc5\x9bw. \xc5\x81ukasza. Pe\xc5\x82na lista wymaga\xc5\x82aby dodatkowych trzech folio. Struktura kwaternionu zawieraj\xc4\x85cego folio 26 wskazuje jednak na nieprawdopodobie\xc5\x84stwo braku trzech folio pomi\xc4\x99dzy folio 26 a 27, jest wi\xc4\x99c prawie pewne, \xc5\xbce folio 26. nie znajduje si\xc4\x99 obecnie tam, gdzie ulokowane by\xc5\x82o pierwotnie. W ksi\xc4\x99dze nie ma ani \xc5\x9bladu list dotycz\xc4\x85cych Ewangelii wed\xc5\x82ug \xc5\x9bw. Marka i \xc5\x9bw. Jana._NEWLINE_Za pierwszym fragmentem listy znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 tablice kanon\xc3\xb3w Euzebiusza z Cezarei. Tablice te, wcze\xc5\x9bniejsze ni\xc5\xbc tekst Wulgaty, zosta\xc5\x82y pomy\xc5\x9blane jako u\xc5\x82atwienie odsy\xc5\x82ania do tekstu Ewangelii. Euzebiusz podzieli\xc5\x82 Ewangeli\xc4\x99 na rozdzia\xc5\x82y, a nast\xc4\x99pnie zestawi\xc5\x82 tablice, kt\xc3\xb3re pozwala\xc5\x82y czytelnikowi odnale\xc5\xba\xc4\x87 w ka\xc5\xbcdej z czterech ewangelii ust\xc4\x99py dotycz\xc4\x85ce danego wydarzenia z \xc5\xbcycia Jezusa. Tablice kanoniczne tradycyjnie umieszczano w materiale wst\xc4\x99pnym w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci \xc5\x9bredniowiecznych kopii tekst\xc3\xb3w ewangelicznych Wulgaty. Tablice zawarte w Ksi\xc4\x99dze z Kells s\xc4\x85 jednak\xc5\xbce prawie bezu\xc5\xbcyteczne, gdy\xc5\xbc kopista w taki spos\xc3\xb3b je skondensowa\xc5\x82 na stronach, \xc5\xbce staj\xc4\x85 si\xc4\x99 zawi\xc5\x82e. Na dodatek nigdy nie wstawiono na marginesach tekstu odpowiednich numer\xc3\xb3w rozdzia\xc5\x82\xc3\xb3w, co czyni niemo\xc5\xbcliwym odnalezienie fragment\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rych dotycz\xc4\x85 tablice kanoniczne. Pow\xc3\xb3d dla kt\xc3\xb3rego numer\xc3\xb3w rozdzia\xc5\x82\xc3\xb3w nie wstawiono nie jest jasny. By\xc4\x87 mo\xc5\xbce planowano ich wstawienie po uko\xc5\x84czeniu iluminacji ksi\xc4\x99gi, ale skoro iluminacji nigdy nie doko\xc5\x84czono, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc i numery nie zosta\xc5\x82y wstawione. Mo\xc5\xbcliwe r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc, i\xc5\xbc zdecydowano si\xc4\x99 ich nie dopisywa\xc4\x87, aby nie zeszpeci\xc4\x87 wygl\xc4\x85du stronic._NEWLINE_Breves causae oraz Argumenta nale\xc5\xbc\xc4\x85 jeszcze do przedwulgatowej tradycji r\xc4\x99kopis\xc3\xb3w. Breves causae to streszczenia staro\xc5\x82aci\xc5\x84skich przek\xc5\x82ad\xc3\xb3w Ewangelii. Dziel\xc4\x85 si\xc4\x99 one na ponumerowane rozdzia\xc5\x82y. Numer\xc3\xb3w rozdzia\xc5\x82\xc3\xb3w, tak samo jak numer\xc3\xb3w w tablicach kanonicznych, nie u\xc5\xbcyto jednak na stronach manuskryptu. Jednak\xc5\xbce, najprawdopodobniej i tak nie korzystano by z tych numer\xc3\xb3w, nawet gdyby manuskrypt zosta\xc5\x82 uko\xc5\x84czony, gdy\xc5\xbc odpowiada\xc5\x82y starym \xc5\x82aci\xc5\x84skim przek\xc5\x82adom i trudno by\xc5\x82oby je dopasowa\xc4\x87 do tekstu Wulgaty. Argumenta to zbiory legend na temat czterech ewangelist\xc3\xb3w. Breves causae oraz Argumenta u\xc5\x82o\xc5\xbcono w nietypowej kolejno\xc5\x9bci: najpierw id\xc4\x85 Breves causae i Argumenta dotycz\xc4\x85ce Marka, potem \xe2\x80\x93 do\xc5\x9b\xc4\x87 zaskakuj\xc4\x85co \xe2\x80\x93 Argumenta dotycz\xc4\x85ce \xc5\x81ukasza i Jana, nast\xc4\x99pnie Breves causae dla \xc5\x81ukasza i Jana. Ten nietypowy uk\xc5\x82ad spotka\xc4\x87 mo\xc5\xbcna te\xc5\xbc w Ksi\xc4\x99dze z Durrow, chocia\xc5\xbc Breves causae dla \xc5\x81ukasza i Jana s\xc4\x85 tam umieszczone na ko\xc5\x84cu manuskryptu, podczas gdy reszta tekst\xc3\xb3w wst\xc4\x99pnych znajduje si\xc4\x99 na pocz\xc4\x85tku. W przypadku innych manuskrypt\xc3\xb3w insularnych, jak na przyk\xc5\x82ad Ewangeliarz z Echternach, ka\xc5\xbcda z ewangelii potraktowana zosta\xc5\x82a jako odr\xc4\x99bne dzie\xc5\x82o i teksty wst\xc4\x99pnej jej dotycz\xc4\x85ce bezpo\xc5\x9brednio j\xc4\x85 poprzedzaj\xc4\x85. Niewolnicze powt\xc3\xb3rzenie w Kells uk\xc5\x82adu Breves causae oraz Argumenta z Ksi\xc4\x99gi z Durrow sk\xc5\x82oni\xc5\x82o uczonego T. K. Abbota do wniosku, \xc5\xbce kopista z Kells mia\xc5\x82 dost\xc4\x99p albo do samej Ksi\xc4\x99gi z Durrow, albo do jakiego\xc5\x9b innego wzorca, wsp\xc3\xb3lnego dla obu r\xc4\x99kopis\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nTekst i pismo\n_START_PARAGRAPH_\nKsi\xc4\x99ga z Kells zawiera teksty czterech ewangelii oparte na Wulgacie. Nie stanowi ona jednak dok\xc5\x82adnej kopii jej tekstu. S\xc4\x85 liczne odst\xc4\x99pstwa od wersji z Wulgaty w miejscach, gdzie skorzystano z wczesnych \xc5\x82aci\xc5\x84skich t\xc5\x82umacze\xc5\x84 zamiast tekstu autorstwa \xc5\x9bw. Hieronima. Chocia\xc5\xbc takie rozbie\xc5\xbcno\xc5\x9bci s\xc4\x85 powszechne we wszystkich insularnych ewangeliarzach, nie wydaje si\xc4\x99 istnie\xc4\x87 w\xc5\x9br\xc3\xb3d rozmaitych tekst\xc3\xb3w powsta\xc5\x82ych na Wyspach jeden sp\xc3\xb3jny wz\xc3\xb3r r\xc3\xb3\xc5\xbcnic. S\xc4\x85dzi si\xc4\x99, \xc5\xbce kopi\xc5\x9bci podczas pracy cz\xc4\x99sto polegali bardziej na w\xc5\x82asnej pami\xc4\x99ci ni\xc5\xbc na wzorcu._NEWLINE_Ksi\xc4\x99ga z Kells spisana zosta\xc5\x82a majusku\xc5\x82\xc4\x85 insularn\xc4\x85, z wyj\xc4\x85tkiem niekt\xc3\xb3rych liter pisanych minusku\xc5\x82\xc4\x85, zwykle \xe2\x80\x9ec\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9es\xe2\x80\x9d. Tekst jest najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej pisany jedn\xc4\x85 d\xc5\x82ug\xc4\x85 lini\xc4\x85 w poprzek strony. Fran\xc3\xa7oise Henry stwierdzi\xc5\x82a, \xc5\xbce nad r\xc4\x99kopisem pracowa\xc5\x82o co najmniej trzech kopist\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rych okre\xc5\x9bli\xc5\x82a jako R\xc4\x99k\xc4\x99 A, R\xc4\x99k\xc4\x99 B oraz R\xc4\x99k\xc4\x99 C. Autorstwa R\xc4\x99ki A s\xc4\x85 folio od 1 do 19v, od 276 do 289 oraz od 307 do ko\xc5\x84ca r\xc4\x99kopisu. R\xc4\x99ka A przewa\xc5\xbcnie stawia osiemna\xc5\x9bcie lub dziewi\xc4\x99tna\xc5\x9bcie wierszy na stron\xc4\x99 br\xc4\x85zowym atramentem galusowym, b\xc4\x99d\xc4\x85cym w powszechnym u\xc5\xbcyciu na zachodzie. R\xc4\x99k\xc4\x85 B spisane zosta\xc5\x82y folio od 19r do 26 oraz od 124 do 128. R\xc4\x99ka B charakteryzuje si\xc4\x99 nieco silniejsz\xc4\x85 tendencj\xc4\x85 do u\xc5\xbcywania minusku\xc5\x82y i wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 zmienno\xc5\x9bci\xc4\x85 liczby wierszy na stron\xc4\x99 oraz korzysta\xc5\x82a z czerwonego, fioletowego i czarnego atramentu. R\xc4\x99k\xc4\x99 C wida\xc4\x87 w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci tekstu. Dla R\xc4\x99ki C jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc charakterystyczna silniejsza tendencja do u\xc5\xbcywania minusku\xc5\x82y ni\xc5\xbc w przypadku R\xc4\x99ki A. R\xc4\x99ka C u\xc5\xbcywa\xc5\x82a takiego samego br\xc4\x85zowawego atramentu galusowego jak R\xc4\x99ka A i stawia\xc5\x82a prawie zawsze siedemna\xc5\x9bcie wierszy na stron\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nB\xc5\x82\xc4\x99dy w tek\xc5\x9bcie\n_START_PARAGRAPH_\nTekst ksi\xc4\x99gi r\xc3\xb3\xc5\xbcni si\xc4\x99 w pewnym stopniu od uznanej wersji ewangelii. Na przyk\xc5\x82ad w genealogii Jezusa zaczynaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 od \xc5\x81uk.3:23 ksi\xc4\x99ga z Kells b\xc5\x82\xc4\x99dnie wymienia dodatkowego przodka. Fragment Mat.10:34b powinien brzmie\xc4\x87: Nie przyszed\xc5\x82em przynie\xc5\x9b\xc4\x87 pokoju, ale miecz. Jednak zamiast s\xc5\x82owa \xe2\x80\x9egladium\xe2\x80\x9d oznaczaj\xc4\x85cego \xe2\x80\x9emiecz\xe2\x80\x9d, w Ksi\xc4\x99dze z Kells widnieje s\xc5\x82owo \xe2\x80\x9egaudium\xe2\x80\x9d czyli \xe2\x80\x9erado\xc5\x9b\xc4\x87\xe2\x80\x9d. Ca\xc5\x82y fragment obecny w ksi\xc4\x99dze znaczy\xc5\x82by wi\xc4\x99c: Nie przyszed\xc5\x82em przynie\xc5\x9b\xc4\x87 pokoju, ale rado\xc5\x9b\xc4\x87.\n_START_SECTION_\nPrzeznaczenie ksi\xc4\x99gi\n_START_PARAGRAPH_\nKsi\xc4\x99ga z Kells przeznaczona by\xc5\x82a raczej do cel\xc3\xb3w liturgicznych ni\xc5\xbc edukacyjnych. Podobnych rozmiar\xc3\xb3w, bogato zdobione ewangeliarze k\xc5\x82adziono na g\xc5\x82\xc3\xb3wnym o\xc5\x82tarzu, sk\xc4\x85d \xc5\x9bci\xc4\x85gane by\xc5\x82y jedynie w celu odczytania ze\xc5\x84 tekst\xc3\xb3w ewangelicznych podczas mszy. Jest jednak\xc5\xbce wielce prawdopodobne, \xc5\xbce kap\xc5\x82an odprawiaj\xc4\x85cy msz\xc4\x99 w rzeczywisto\xc5\x9bci nie czyta\xc5\x82 z samej ksi\xc4\x99gi, lecz raczej recytowa\xc5\x82 z pami\xc4\x99ci odpowiednie fragmenty. W \xc5\x9bwietle tego, znacz\xc4\x85cy jest fakt, \xc5\xbce wed\xc5\x82ug Anna\xc5\x82\xc3\xb3w Ulsteru w XI wieku dzie\xc5\x82o skradzione zosta\xc5\x82o z zakrystii (gdzie przechowywane s\xc4\x85 naczynie liturgiczne i inne akcesoria u\xc5\xbcywane podczas mszy), a nie z biblioteki opactwa. Szata graficzna ksi\xc4\x99gi zdaje si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc potwierdza\xc4\x87 raczej liturgiczne jej przeznaczenie \xe2\x80\x93 manuskrypt posiada wysokie walory estetyczne, kt\xc3\xb3rym wyra\xc5\xbanie podporz\xc4\x85dkowana jest jego funkcjonalno\xc5\x9b\xc4\x87. Tekst zawiera liczne, niepoprawione b\xc5\x82\xc4\x99dy; zauwa\xc5\xbcy\xc4\x87 mo\xc5\xbcna te\xc5\xbc inne przes\xc5\x82anki, \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85ce o tym, \xc5\xbce nie przywi\xc4\x85zywano wi\xc4\x99kszej wagi do dok\xc5\x82adno\xc5\x9bci tekstu: wersety zbyt d\xc5\x82ugie cz\xc4\x99sto przenoszone by\xc5\x82y do wolnej przestrzeni nad lub pod wierszem, na marginesach stron nie umieszczono r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc numer\xc3\xb3w rozdzia\xc5\x82\xc3\xb3w niezb\xc4\x99dnych przy korzystaniu z tablic Kanon\xc3\xb3w Euzebiusza. Og\xc3\xb3lnie rzecz bior\xc4\x85c, nie zrobiono niczego, co mog\xc5\x82oby zepsu\xc4\x87 pi\xc4\x99kny wygl\xc4\x85d stronic Ksi\xc4\x99gi z Kells \xe2\x80\x93 estetyka mia\xc5\x82a pierwsze\xc5\x84stwo przed u\xc5\xbcyteczno\xc5\x9bci\xc4\x85."