b"\n_START_ARTICLE_\nErik Edlund\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nErik Edlund urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 14 marca 1819 roku w wiosce Froeswi (region \xc3\x96rebro). Jego rodzicami byli biedni ch\xc5\x82opi. Do dyplomu uczy\xc5\x82 si\xc4\x99 od nauczyciela, kt\xc3\xb3ry \xe2\x80\x9enie poszed\xc5\x82 dalej ni\xc5\xbc psalmy: o literach i rachunku nie by\xc5\x82o mowy\xe2\x80\x9d. Na szcz\xc4\x99\xc5\x9bcie w r\xc4\x99ce m\xc5\x82odego Eryka wpad\xc5\x82a Geografia w pytaniach i odpowiedziach oraz Filozofia dla nieuczonych Christiana Bastholma. Ich lektura wzbudzi\xc5\x82a w nim tak\xc4\x85 ch\xc4\x99\xc4\x87 do nauki, \xc5\xbce jego ojciec, po wielu wahaniach, wys\xc5\x82a\xc5\x82 go w 1831 do szko\xc5\x82y apologet\xc3\xb3w w Orebro. W 1832 m\xc5\x82ody Eryk cierpia\xc5\x82 na powa\xc5\xbcn\xc4\x85 chorob\xc4\x99, w konsekwencji kt\xc3\xb3rej dozna\xc5\x82 parali\xc5\xbcu lewej strony cia\xc5\x82a i do\xc5\xbcywotniego skrzywienia kr\xc4\x99gos\xc5\x82upa. Po \xc5\x9bmierci ojca Eryk by\xc5\x82 zmuszony zarabia\xc4\x87 pieni\xc4\x85dze kopiuj\xc4\x85c papiery miejscowego s\xc4\x99dziego oraz ucz\xc4\x85c dzieci czyta\xc4\x87 i pisa\xc4\x87. W ko\xc5\x84cu w 1834, w wieku 15 lat, dzi\xc4\x99ki darmowej edukacji w Szwecji, uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 dosta\xc4\x87 do szko\xc5\x82y powszechnej w Orebro. W 1837 dosta\xc5\x82 promocj\xc4\x99 do gimnazjum, a w 1839 zacz\xc4\x85\xc5\x82 studiowa\xc4\x87 na uniwersytecie w Uppsali. W 1845 obroni\xc5\x82 dysertacj\xc4\x99 pod J\xc3\xb6nsem Svanbergiem. W 1846 zosta\xc5\x82 mianowany profesorem asystentem Dzia\xc5\x82u Mechaniki. Rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej dosta\xc5\x82 stypendium zagraniczne. W Berlinie by\xc5\x82 s\xc5\x82uchaczem wyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w Magnusa i Dove'a. Potem przez dwa lata by\xc5\x82 s\xc5\x82uchaczem Wilhelma Webera w Lipsku, gdzie zacz\xc4\x85\xc5\x82 studia nad pr\xc4\x85dami indukcyjnymi. Potem odwiedzi\xc5\x82 Szwajcari\xc4\x99, nast\xc4\x99pnie wyjecha\xc5\x82 do Brukseli, gdzie powa\xc5\xbcna choroba przeszkodzi\xc5\x82a mu w wyje\xc5\xbadzie do Pary\xc5\xbca. Zanim w 1850 dorobi\xc5\x82 si\xc4\x99 dobrze p\xc5\x82atnego stanowiska profesora fizyki na Kr\xc3\xb3lewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk, Edlund pracowa\xc5\x82 jako prywatny wyk\xc5\x82adowca. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej profesorska pensja Eryka pozwoli\xc5\x82a mu w pe\xc5\x82ni zaanga\xc5\xbcowa\xc4\x87 si\xc4\x99 w swoje eksperymenty. Przez nast\xc4\x99pne lata Edlund by\xc5\x82 wielokrotnie nagradzany, za swoje osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia naukowe, r\xc3\xb3\xc5\xbcnymi dystynkcjami, tytu\xc5\x82ami i innymi nagrodami. W 1858 Edlund przedstawi\xc5\x82 propozycj\xc4\x99 rozpocz\xc4\x99cia obserwacji meteorologicznych w Szwecji. 2 lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej jego pomys\xc5\x82 wprowadzono w \xc5\xbcycie, wskutek czego powsta\xc5\x82o 14 pasm obserwacji meteorologicznych i praca dyplomowa na temat znajomo\xc5\x9bci szwedzkiego klimatu (opublikowana przez KSAN w 1875). Kolejne obserwacje znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 pod jego kierunkiem a\xc5\xbc do 1873 roku, kiedy to ich kontynuacj\xc4\x85 zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 Centralny Instytut Meteorologiczny. W 1858 roku Edlund zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Kr\xc3\xb3lewskiego Towarzystwa Naukowego w Uppsali, w tym\xc5\xbce roku zosta\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc cz\xc5\x82onkiem honorowym Kr\xc3\xb3lewskiej Szwedzkiej Akademii Rolnictwa i Le\xc5\x9bnictwa w Sztokholmie, a w 1866 zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Akademii Nauk w Getyndze, w 1870 cz\xc5\x82onkiem korespondencyjnym Rosyjskiej Akademii Nauk w Petersburgu, a w 1882 cz\xc5\x82onkiem Niemieckiej Akademii Nauk Leopoldina. Za fundusze Akademii Nauk opublikowa\xc5\x82 w 14 tomach swoje obserwacje meteorologiczne. W 1871 roku Edlund zosta\xc5\x82 przewodnicz\xc4\x85cym Dyrektoratu Kr\xc3\xb3lewskiego Instytutu Technicznego w Sztokholmie. W wyborach do izby ni\xc5\xbcszej parlamentu szwedzkiego (odpowiednik Sejmu) w 1872 roku Edlund zosta\xc5\x82 wybrany z mandatu miasta Sztokholmu. W 1881 pod jego opiek\xc4\x85 studiowa\xc5\x82 Svante Arrhenius. Eryk Edlund umar\xc5\x82 na serce 19 sierpnia 1888 roku w Vaxholm. Dzi\xc4\x99ki skromnym potrzebom swojego aktywnego \xc5\xbcycia zostawi\xc5\x82 po sobie znacz\xc4\x85c\xc4\x85 fortun\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nDokonania naukowe\n_START_PARAGRAPH_\nEdlund rozpatrywa\xc5\x82 ruch p\xc5\x82yn\xc3\xb3w, zjawisko polaryzacji \xc5\x9bwiat\xc5\x82a podczas ca\xc5\x82kowitego za\xc4\x87mienia i zjawiska cieplne towarzysz\xc4\x85ce zmianom obj\xc4\x99to\xc5\x9bci cia\xc5\x82 sta\xc5\x82ych. Bada\xc5\x82 elektryczno\xc5\x9b\xc4\x87, opisuj\xc4\x85c metod\xc4\x99 jednoczesnego przesy\xc5\x82ania sygna\xc5\x82\xc3\xb3w w przeciwnych kierunkach po tym samym kablu telegraficznym. Analizowa\xc5\x82 ciep\xc5\x82o oddawane przez pr\xc4\x85dy indukcyjne, rozwa\xc5\xbca\xc5\x82 powstawanie si\xc5\x82y elektromotorycznej podczas kontaktu dw\xc3\xb3ch r\xc3\xb3\xc5\xbcnych metali, a tak\xc5\xbce bada\xc5\x82 rezystancj\xc4\x99 lamp \xc5\x82ukowych. Opracowa\xc5\x82 teori\xc4\x99 atmosferycznej elektryczno\xc5\x9bci w celu wyja\xc5\x9bnienia zjawiska z\xc3\xb3rz polarnych. Podstaw\xc4\x85 jego teorii jest hipoteza unitarna, poniewa\xc5\xbc m\xc3\xb3wi o zjawisku pr\xc4\x85du, sta\xc5\x82ego i zmiennego, jako nie o dw\xc3\xb3ch r\xc3\xb3\xc5\xbcnoimennych elektrycznych fluidach (dodatnim i ujemnym), ale tylko o jednym, i \xc5\xbce ten fluid to wedle wszelkiego prawdopodobie\xc5\x84stwa nic innego jak eter."