b"\n_START_ARTICLE_\nPolieukt (dramat Pierre\xe2\x80\x99a Corneille\xe2\x80\x99a)\n_START_SECTION_\nData powstania utworu\n_START_PARAGRAPH_\nCorneille wystawi\xc5\x82 Polieukta w Th\xc3\xa9\xc3\xa2tre du Marais w sezonie 1642/1643. Sztuka cieszy\xc5\x82a si\xc4\x99 du\xc5\xbcym powodzeniem u publiczno\xc5\x9bci. Szczeg\xc3\xb3lnie uj\xc4\x99\xc5\x82y widowni\xc4\x99 mi\xc5\x82osne perypetie g\xc5\x82\xc3\xb3wnych postaci, a spotkanie Pauliny z Sewerem uchodzi\xc5\x82o za szczytowe osi\xc4\x85gni\xc4\x99cie kunsztu dramatycznego Corneille\xe2\x80\x99a. Krytycy byli bardziej pow\xc5\x9bci\xc4\x85gliwi. Opat d'Aubignac krytykowa\xc5\x82 po\xc5\x82\xc4\x85czenie w\xc4\x85tk\xc3\xb3w religijnych z mi\xc5\x82osnymi, co jego zdaniem wp\xc5\x82ywa na obni\xc5\xbcenie powagi wielkich spraw. Zarzuca\xc5\x82 autorowi ryzykown\xc4\x85 konstrukcj\xc4\x99 fabu\xc5\x82y, kt\xc3\xb3ra mog\xc5\x82a doprowadzi\xc4\x87, gdyby Sewer bardziej si\xc4\x99 postara\xc5\x82, do postawienia m\xc4\x99czennika w \xc5\x9bmiesznej sytuacji rogacza. Uwa\xc5\xbca\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc, \xc5\xbce Corneille wystawi\xc5\x82 na szwank wiar\xc4\x99, pozwalaj\xc4\x85c s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cej Stratonice, bezkarnie l\xc5\xbcy\xc4\x87 chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwo. Religijni odbiorcy sztuki narzekali, \xc5\xbce wszystko co w Polieukcie \xc5\x9bwi\xc4\x99te odpycha i nudzi. Sala - pisa\xc5\x82 ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Conti - o wiele bardziej wsp\xc3\xb3\xc5\x82czuje kochankowi, ni\xc5\xbc aposto\xc5\x82om wiary.\n_START_SECTION_\nTre\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nAkcja utworu rozgrywa si\xc4\x99 za panowania cesarza Decjusza (249-251) w Melitenie stolicy rzymskiej prowincji Armenii.\n_START_SECTION_\nAkt I\n_START_PARAGRAPH_\nPaulina, zakochana w Sewerze, po jego \xc5\x9bmierci w bitwie z Persami, z woli ojca wychodzi za wp\xc5\x82ywowego szlachcica arme\xc5\x84skiego, Polieukta. Swej powiernicy, Stratonice, zwierza si\xc4\x99 ze snu, w kt\xc3\xb3rym jej m\xc4\x85\xc5\xbc zosta\xc5\x82 skazany na \xc5\x9bmier\xc4\x87 za wyznawanie wiary chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skiej przez Sewera. Polieukt, aby uspokoi\xc4\x87 \xc5\xbcon\xc4\x99 obieca\xc5\x82 tego dnia nie opuszcza\xc4\x87 domu. Albin, zaufany jej ojca przybywa z wie\xc5\x9bciami\xcb\x90 Sewer nie zgin\xc4\x85\xc5\x82 w bitwie. Odnaleziony na polu bitwy przez Pers\xc3\xb3w zosta\xc5\x82 wyleczony i wymieniony na perskiego ksi\xc4\x99cia. W kolejnej bitwie pokona\xc5\x82 Pers\xc3\xb3w i teraz przybywa do Meliteny z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc4\x87 ofiary dzi\xc4\x99kczynne. Ojciec Pauliny jest przera\xc5\xbcony mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci\xc4\x85 zemsty pot\xc4\x99\xc5\xbcnego Sewera. Przeklina uleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 c\xc3\xb3rki wzgl\xc4\x99dem jego \xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x84. Domaga si\xc4\x99, by Paulina spotka\xc5\x82a si\xc4\x99 z nim i udobrucha\xc5\x82a go. Paulina odmawia. Nadal kocha Sewera i nie chce, by jej serce narazi\xc5\x82o na szwank cnot\xc4\x99. Ostatecznie jednak ulega ojcu.\n_START_SECTION_\nAkt II\n_START_PARAGRAPH_\nSewer cieszy si\xc4\x99 nadziej\xc4\x85 spotkania z Paulin\xc4\x85, gdy Fabian wyjawia mu, \xc5\xbce jego ukochana jest od pi\xc4\x99tnastu dni zam\xc4\x99\xc5\xbcna. Sewer nie chce \xc5\xbcy\xc4\x87. Paulina zapewnia go o swej mi\xc5\x82o\xc5\x9bci. Musi by\xc4\x87 jednak pos\xc5\x82uszna ojcu i wierna cnocie. Jedynym wyj\xc5\x9bciem jest dla nich rozstanie. Stratonika jest dobrej my\xc5\x9bli, Paulina obawia si\xc4\x99 jednak, co zrobi Sewer. Polieukt upewnia \xc5\xbcon\xc4\x99, \xc5\xbce nic mu si\xc4\x99 nie stanie, skoro dot\xc4\x85d \xc5\xbcyje. Feliks wzywa zi\xc4\x99cia na uroczysto\xc5\x9b\xc4\x87 z\xc5\x82o\xc5\xbcenia ofiary bo\xc5\xbckom. Polieukt wyjawia jednak Nearchowi, \xc5\xbce zamierza obali\xc4\x87 pos\xc4\x85gi bo\xc5\xbck\xc3\xb3w i w ten spos\xc3\xb3b zdoby\xc4\x87 koron\xc4\x99 m\xc4\x99cze\xc5\x84sk\xc4\x85 i \xc5\xbcycie wieczne.\n_START_SECTION_\nAkt III\n_START_PARAGRAPH_\nPaulina niepokoi si\xc4\x99 o przebieg spotkania m\xc4\x99\xc5\xbca z kochankiem. Stratonika powracaj\xc4\x85ca z uroczysto\xc5\x9bci l\xc5\xbcy Polieukta jako chrze\xc5\x9bcijanina. Paulina staje w obronie m\xc4\x99\xc5\xbca, wtedy s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ca wyjawia, \xc5\xbce Polieukt wraz z Nearchem zniewa\xc5\xbcyli rzymskie bogi i wzywali do wiary w Boga Jedynego. Nadchodz\xc4\x85cy ojciec powiadamia Paulin\xc4\x99, \xc5\xbce zarz\xc4\x85dzi\xc5\x82 przeze\xc5\x84 egzekucj\xc4\x99 Nearcha aby sk\xc5\x82oni\xc4\x87 Polieukta do wyparcia si\xc4\x99 b\xc5\x82\xc4\x99du. Paulina w\xc4\x85tpi jednak w skuteczno\xc5\x9b\xc4\x87 tego kroku, dla chrze\xc5\x9bcijan m\xc4\x99cze\xc5\x84stwo jest \xc5\x82ask\xc4\x85. Prosi ojca w imi\xc4\x99 bog\xc3\xb3w i cesarza, by ratowa\xc5\x82 jej m\xc4\x99\xc5\xbca. Feliks postanawia jednak stan\xc4\x85\xc4\x87 po stronie prawa i cesarza. Paulina grozi, \xc5\xbce straci r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc c\xc3\xb3rk\xc4\x99. Albin przynosi wiadomo\xc5\x9b\xc4\x87, \xc5\xbce egzekucja Nearcha nie tylko nie przerazi\xc5\x82a Polieukta, ale jeszcze bardziej go o\xc5\xbcywi\xc5\x82a. Feliks wyrzuca c\xc3\xb3rce, \xc5\xbce broni niegodnego m\xc4\x99\xc5\xbca, ona jednak odpowiada, \xc5\xbce to z jego woli zosta\xc5\x82a \xc5\xbcon\xc4\x85 Polieukta. Ojciec odsy\xc5\x82a j\xc4\x85 wi\xc4\x99c do m\xc4\x99\xc5\xbca, by go nak\xc5\x82oni\xc5\x82a do zmiany postawy. Feliks boi si\xc4\x99 nie wykona\xc4\x87 surowych praw Decjusza wydanych przeciw chrze\xc5\x9bcijanom, tym bardziej, \xc5\xbce obawia si\xc4\x99 zemsty pot\xc4\x99\xc5\xbcnego Sewera. Albin ostrzega go, \xc5\xbce miasto mo\xc5\xbce powsta\xc4\x87 w obronie Polieukta.\n_START_SECTION_\nAkt IV\n_START_PARAGRAPH_\nPolieukt obawia si\xc4\x99 spotkania z Paulin\xc4\x85, jej \xc5\x82ez. Paulina namawia m\xc4\x99\xc5\xbca, by si\xc4\x99 ratowa\xc5\x82. Dla Polieukta wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 warto\xc5\x9b\xc4\x87 ma jednak niebieska szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwo\xc5\x9b\xc4\x87 z Bogiem. \xc5\xbbona chce, by m\xc4\x85\xc5\xbc zosta\xc5\x82 z ni\xc4\x85 i s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 krajowi. Polieukt chce jednak przede wszystkim s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 Bogu. Paulina \xc5\xbcali si\xc4\x99, \xc5\xbce zostawia j\xc4\x85 sam\xc4\x85, cho\xc4\x87 zaledwie \xc5\x9blubowa\xc5\x82 jej mi\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87. Polieukt ma nadziej\xc4\x99, \xc5\xbce ta jego ofiara poci\xc4\x85gnie jego \xc5\xbcon\xc4\x99 za nim ku szcz\xc4\x99\xc5\x9bciu wiecznemu. Pojawia si\xc4\x99 Sewer. Polieukt b\xc5\x82ogos\xc5\x82awi obojgu zakochanym i zach\xc4\x99ca ich do zawarcia ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwa po jego \xc5\x9bmierci. Paulina odrzuca jednak starania Sewera. Nie chce, by ktokolwiek pomy\xc5\x9bla\xc5\x82, \xc5\xbce d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82a do \xc5\x9bmierci m\xc4\x99\xc5\xbca. Sewer, mimo upadku swoich oczekiwa\xc5\x84, zachwycony wielkoduszno\xc5\x9bci\xc4\x85 ukochanej, postanawia wstawi\xc4\x87 si\xc4\x99 u cesarza za Polieuktem. Fabian ostrzega go przed tym czynem. Decjusz uwa\xc5\xbca chrze\xc5\x9bcijan za czarownik\xc3\xb3w i nienawidzi ich.\n_START_SECTION_\nAkt V\n_START_PARAGRAPH_\nFeliks na wie\xc5\x9b\xc4\x87 o wyje\xc5\xbadzie Sewera na dw\xc3\xb3r cesarski postanawia czym pr\xc4\x99dzej zako\xc5\x84czy\xc4\x87 proces zi\xc4\x99cia, aby uprzedzi\xc4\x87 knowania pot\xc4\x99\xc5\xbcnego dostojnika. Udaje, \xc5\xbce nawr\xc3\xb3ci\xc5\x82 si\xc4\x99 na chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwo i pr\xc3\xb3buje nak\xc5\x82oni\xc4\x87 Polieukta, by chwilowo wyrzek\xc5\x82 si\xc4\x99 swej wiary, aby pouczy\xc4\x87 o niej swego te\xc5\x9bcia. Podst\xc4\x99p jednak wychodzi na jaw. Paulina miota si\xc4\x99 pr\xc3\xb3buj\xc4\x85c sk\xc5\x82oni\xc4\x87 raz ojca, by u\xc5\x82askawi\xc5\x82 jej m\xc4\x99\xc5\xbca, to zn\xc3\xb3w m\xc4\x99\xc5\xbca, by w imi\xc4\x99 mi\xc5\x82o\xc5\x9bci pozosta\xc5\x82 z ni\xc4\x85. Udr\xc4\x99czony tymi pr\xc3\xb3bami Polieukt wyzywa poga\xc5\x84skich bog\xc3\xb3w. W\xc5\x9bciek\xc5\x82y Feliks skazuje go na \xc5\x9bmier\xc4\x87 i nakazuje natychmiast wykona\xc4\x87 wyrok. Paulina wraca z miejsca ka\xc5\xbani jako chrze\xc5\x9bcijanka i \xc5\xbc\xc4\x85da od ojca, by nakaza\xc5\x82 \xc5\x9bci\xc4\x85\xc4\x87 j\xc4\x85 tak jak przed chwil\xc4\x85 jej m\xc4\x99\xc5\xbca. Sewer wraca z u\xc5\x82askawieniem dla Polieukta. Dowiedziawszy si\xc4\x99 o jego \xc5\x9bmierci wybucha gniewem przeciw Feliksowi, gro\xc5\xbc\xc4\x85c mu degradacj\xc4\x85 i s\xc4\x85dem. Feliks przyznaje si\xc4\x99 do tego, \xc5\xbce \xc5\x9bmier\xc4\x87 Polieukta ukaza\xc5\x82a mu ca\xc5\x82\xc4\x85 nico\xc5\x9b\xc4\x87 rzymskich bog\xc3\xb3w, i \xc5\xbce jako nawr\xc3\xb3cony na chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwo poddaje si\xc4\x99 wraz z c\xc3\xb3rk\xc4\x85 s\xc4\x85dowi. Sewer og\xc5\x82asza, \xc5\xbce wskutek jego interwencji cesarz Decjusz wycofa\xc5\x82 si\xc4\x99 z prze\xc5\x9bladowania chrze\xc5\x9bcijan, Feliks i Paulina mog\xc4\x85 wi\xc4\x99c odt\xc4\x85d s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 ojczy\xc5\xbanie jako chrze\xc5\x9bcijanie. Wsp\xc3\xb3lnie udaj\xc4\x85 si\xc4\x99 wznie\xc5\x9b\xc4\x87 grobowiec Polieuktowi.\n_START_SECTION_\nAnaliza\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\xbbywot Polieukta opracowany w X wieku przez Symeona Metafrasta, w wieku XVI zainteresowa\xc5\x82 Wawrzy\xc5\x84ca Suriusa, a po nim Mosandra i Bartolommeiego. Corneille wzbogaci\xc5\x82 przekaz hagiograficzny. Uk\xc5\x82ad pomi\xc4\x99dzy m\xc4\x99czennikiem, jego \xc5\xbcon\xc4\x85, te\xc5\x9bciem Feliksem i nieszcz\xc4\x99\xc5\x9bliwym rywalem Sewerem zaczerpn\xc4\x85\xc5\x82 z lektury powie\xc5\x9bci biskupa Camus Alexis et Agatonphile o\xc3\xb9 les Matryrs siciliens._NEWLINE_Polieukt jest pocz\xc4\x85tkowo wzruszaj\xc4\x85c\xc4\x85 opowie\xc5\x9bci\xc4\x85 o mi\xc5\x82o\xc5\x9bci m\xc5\x82odej dziewczyny, wydanej wbrew jej woli za m\xc4\x85\xc5\xbc i jej ukochanego, kt\xc3\xb3ry chce umrze\xc4\x87, dowiedziawszy si\xc4\x99, \xc5\xbce j\xc4\x85 utraci\xc5\x82. Historia nabiera cech heroicznych, gdy Paulina odrzuca propozycj\xc4\x99 nieczystego szcz\xc4\x99\xc5\x9bcia u boku Sewera, a ten podejmuje si\xc4\x99 ocalenia rywala. Pocz\xc4\x85tkowo niezainteresowana ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwem, stopniowo wskutek przeciwno\xc5\x9bci przed jakimi staje ich zwi\xc4\x85zek, zakochuje si\xc4\x99 w nim i ta mi\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 ka\xc5\xbce jej ostatecznie na\xc5\x9bladowa\xc4\x87 bohaterstwo m\xc4\x99\xc5\xbca, staj\xc4\x85c si\xc4\x99 czynnikiem udoskonalenia moralnego._NEWLINE_Tragedia ma r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc aspekt polityczny. Chrze\xc5\x9bcijanie post\xc4\x99puj\xc4\x85 jak lojalni poddani i \xc5\xbco\xc5\x82nierze, a mimo to bycie chrze\xc5\x9bcijaninem oznacza bycie przest\xc4\x99pc\xc4\x85. Polieukt czynnie anga\xc5\xbcuje si\xc4\x99 przeciw pa\xc5\x84stwowej religii, obalaj\xc4\x85c bo\xc5\xbcki. Autor stawia problem\xcb\x90 jak post\xc4\x99powa\xc4\x87, gdy nie mo\xc5\xbcna pogodzi\xc4\x87 obowi\xc4\x85zk\xc3\xb3w wzgl\xc4\x99dem cesarza z obowi\xc4\x85zkami wzgl\xc4\x99dem Boga. Gwa\xc5\x82towne obalenie bo\xc5\xbck\xc3\xb3w wywo\xc5\x82a\xc5\x82o zgorszenie. Corneille \xc5\x9bwiadomie uderzy\xc5\x82 w salon pani de Rambouillet. Hagiografowie zganili p\xc3\xb3\xc5\xbaniej to obalenie bo\xc5\xbck\xc3\xb3w i odrzucili je jako apokryf, niezgodny z historyczn\xc4\x85 prawd\xc4\x85._NEWLINE_O\xc5\x9brodek tragedii stanowi dramat wiary. Polieukt, bardzo zakochany i szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwy, zostaje oderwany przez \xc5\x82ask\xc4\x99 wiary od kobiety, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 kocha\xc4\x87 chce i powinien. Opiera si\xc4\x99 szcz\xc4\x99\xc5\x9bciu, obawie przed \xc5\x9bmierci\xc4\x85, pokusie \xc5\xbcycia dla dobra chrze\xc5\x9bcijan i nawracania pogan. Dzia\xc5\x82a z natchnienia Boga. Zgorszenie, jakie wywo\xc5\x82a\xc5\x82 s\xc5\x82u\xc5\xbcy sprawom wiary. Dzi\xc4\x99ki jego \xc5\x9bmierci mo\xc5\xbce si\xc4\x99 narodzi\xc4\x87 nowy uk\xc5\x82ad stosunk\xc3\xb3w spo\xc5\x82ecznych, w kt\xc3\xb3rym znajdzie si\xc4\x99 miejsce dla chrze\xc5\x9bcijan.\n_START_SECTION_\nT\xc5\x82umaczenia na j\xc4\x99zyk polski\n_START_PARAGRAPH_\nTragedia zosta\xc5\x82a przet\xc5\x82umaczona na j\xc4\x99zyk polski przez Stanis\xc5\x82awa Laskowicza i pod tytu\xc5\x82em Polieukt m\xc4\x99czennik ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 drukiem w Wilnie w 1836 roku nak\xc5\x82adem A. Marcinkowskiego."