b'\n_START_ARTICLE_\nPunia\n_START_SECTION_\nGeografia\n_START_PARAGRAPH_\nPunia le\xc5\xbcy 13 km na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od Olity i 11 km na zach\xc3\xb3d od Butryma\xc5\x84cy. Od 1960 roku cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wsi znajduje si\xc4\x99 w Punijskim Rezerwacie Przyrody, kt\xc3\xb3ry ma powierzchni\xc4\x99 18,5 km\xc2\xb2. W jego sk\xc5\x82ad wchodzi mi\xc4\x99dzy innymi wzg\xc3\xb3rze zamkowe oraz stare lasy po obu stronach Niemna, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 puszczy pierwotnej.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze wzmianki o miejscowo\xc5\x9bci pochodz\xc4\x85 z 1382 roku w kronikach Wiganda z Marburga, kt\xc3\xb3ry wspomina o zamku na wzg\xc3\xb3rzu. W 1425 roku wielki ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 litewski Witold Kiejstutowicz wybudowa\xc5\x82 pierwszy ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 katolicki. Dzi\xc4\x99ki swojemu dogodnemu po\xc5\x82o\xc5\xbceniu przy rzece sta\xc5\x82o si\xc4\x99 wa\xc5\xbcnym o\xc5\x9brodkiem, w 1502 roku miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 otrzyma\xc5\x82a prawa magdeburskie i na prawie 400 lat sta\xc5\x82a si\xc4\x99 miastem. Sw\xc3\xb3j okres \xc5\x9bwietno\xc5\x9bci miasto mia\xc5\x82o w XVII wieku, by\xc5\x82o znane w regionie z wyrob\xc3\xb3w garncarskich i kowalskich. W czasie potopu szwedzkiego miasto dozna\xc5\x82o wielu zniszcze\xc5\x84 i zacz\xc4\x99\xc5\x82o podupada\xc4\x87. W 1785 roku wybudowano ratusz. W XIX wieku w Punii zacz\xc4\x99li si\xc4\x99 osiedla\xc4\x87 \xc5\xbbydzi, kt\xc3\xb3rzy doprowadzili do rozwoju handlu. Po po\xc5\xbcarze w po\xc5\x82owie XIX wieku postawiono murowany ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82. W 1866 roku liczba ludno\xc5\x9bci przekroczy\xc5\x82a tysi\xc4\x85c os\xc3\xb3b. W XX wieku na skutek wojen \xc5\x9bwiatowych miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 bardzo podupad\xc5\x82a. W czasach panowania Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego powsta\xc5\x82 w Punii ko\xc5\x82choz zmieniaj\xc4\x85c zabudow\xc4\x99 wsi. _NEWLINE_We wsi znajduje si\xc4\x99 30-metrowe wzg\xc3\xb3rze zamkowe, wed\xc5\x82ug legendy mia\xc5\x82a tu miejsce w 1336 wa\xc5\xbcna bitwa mi\xc4\x99dzy Wielkim Ksi\xc4\x99stwem Litewskim a Zakonem Krzy\xc5\xbcackim. Obrona zamku opisana zosta\xc5\x82a w poemacie W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Syrokomli Margier. Poemat z dziej\xc3\xb3w Litwy (1855). Zamek zosta\xc5\x82 odbudowany i istnia\xc5\x82 w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych formach do XVIII wieku. Badania archeologiczne wskazuj\xc4\x85, \xc5\xbce wzg\xc3\xb3rze by\xc5\x82o zamieszka\xc5\x82e od czas\xc3\xb3w paleolitu.'