b'\n_START_ARTICLE_\nAmerican Fur Company\n_START_PARAGRAPH_\nAmerican Fur Company \xe2\x80\x93 powsta\xc5\x82a na pocz\xc4\x85tku XIX wieku firma zajmuj\xc4\x85ca si\xc4\x99 pozyskiwaniem i handlem cennymi futrami dzikich zwierz\xc4\x85t (jak np. bobry, gronostaje, czy wydry morskie) od\xc5\x82awianych przez Indian p\xc3\xb3\xc5\x82nocnoameryka\xc5\x84skich i bia\xc5\x82ych - g\xc5\x82\xc3\xb3wnie brytyjskich, francuskich i ameryka\xc5\x84skich - traper\xc3\xb3w i my\xc5\x9bliwych._NEWLINE_Kompania zosta\xc5\x82a za\xc5\x82o\xc5\xbcona w roku 1808 przez Johna Astora, kt\xc3\xb3ry zacz\xc4\x85\xc5\x82 specjalizowa\xc4\x87 si\xc4\x99 w handlu futrami w roku 1784, osi\xc4\x85gaj\xc4\x85c znaczne zyski ze sprzeda\xc5\xbcy sk\xc3\xb3r kupcom z Wielkiej Brytanii. Powstanie kompanii wi\xc4\x85za\xc5\x82o si\xc4\x99 z raportem ekspedycji Lewisa i Clarka (1804-1806) i przyczynkiem do wys\xc5\x82ania wyprawy do "krainy bobr\xc3\xb3w" po zachodniej stronie G\xc3\xb3r Skalistych. American Fur Company - pozyskuj\xc4\x85ca futra z obszar\xc3\xb3w wschodniej Kanady i rejonu Wielkich Jezior - natrafi\xc5\x82a od samego pocz\xc4\x85tku na powa\xc5\xbcnych konkurent\xc3\xb3w w postaci Kompanii Zatoki Hudsona i Kompanii P\xc3\xb3\xc5\x82nocno-Zachodniej, kt\xc3\xb3re zawy\xc5\xbca\xc5\x82y ceny na rynku. St\xc4\x85d nadzieje Astora na uruchomienie faktorii futrzarskiej u uj\xc5\x9bcia rzeki Kolumbia na wybrze\xc5\xbcu Pacyfiku._NEWLINE_Gdy w roku 1809 Astor nawi\xc4\x85za\xc5\x82 kontakty z kupcami chi\xc5\x84skimi w Kantonie oferuj\xc4\x85cymi wysokie ceny za sk\xc3\xb3ry wydr morskich, potrzeba wys\xc5\x82ania wyprawy na zach\xc3\xb3d okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 niezb\xc4\x99dna. By doprowadzi\xc4\x87 przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cie do pomy\xc5\x9blnego rozwi\xc4\x85zania, Astor zorganizowa\xc5\x82 dwie ekspedycje - jedn\xc4\x85 drog\xc4\x85 morsk\xc4\x85, drug\xc4\x85 za\xc5\x9b l\xc4\x85dow\xc4\x85._NEWLINE_We wrze\xc5\x9bniu 1810 roku Nowy Jork opu\xc5\x9bci\xc5\x82 statek Tonquin, kt\xc3\xb3ry - drog\xc4\x85 wok\xc3\xb3\xc5\x82 przyl\xc4\x85dka Horn - dotar\xc5\x82 w marcu roku nast\xc4\x99pnego do celu. Tam grupa cie\xc5\x9bli pod nadzorem Roberta Stuarta przyst\xc4\x85pi\xc5\x82a do budowy faktorii nazwanej na cze\xc5\x9b\xc4\x87 fundatora ekspedycji Astori\xc4\x85, a dow\xc3\xb3dca statku, kapitan Jonathan Thorn, zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 kupowaniem futer od okolicznych Indian z plemienia Nuu-chah-nulth. Porywczo\xc5\x9b\xc4\x87 Thorna doprowadzi\xc5\x82a wkr\xc3\xb3tce do zerwania przyjaznych pocz\xc4\x85tkowo stosunk\xc3\xb3w; dosz\xc5\x82o do ostrej wymiany zda\xc5\x84, w czasie kt\xc3\xb3rej kapitan spoliczkowa\xc5\x82 wodza. W trakcie gwa\xc5\x82townego starcia, jakie teraz nast\xc4\x85pi\xc5\x82o, Indianie pozabijali wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 za\xc5\x82ogi, zniszczeniu uleg\xc5\x82 tak\xc5\xbce - wysadzony w powietrze - statek. Tym samym przepad\xc5\x82a szansa na transport futer drog\xc4\x85 morsk\xc4\x85._NEWLINE_Ekspedycja l\xc4\x85dowa mia\xc5\x82a w\xc5\x82asne problemy. Grup\xc4\x85, z\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 z 56 bia\xc5\x82ych, kt\xc3\xb3rym towarzyszyli india\xc5\x84scy przewodnicy oraz tr\xc3\xb3jka t\xc5\x82umaczy (Marie Dorion i jej m\xc4\x85\xc5\xbc Pierre Dorion M\xc5\x82odszy oraz Edward  Rose), dowodzi\xc5\x82 przemys\xc5\x82owiec Wilson Price Hunt, posiadaj\xc4\x85cy niewielkie do\xc5\x9bwiadczenie jako w\xc4\x99drowiec._NEWLINE_Grupa wyruszy\xc5\x82a z St. Louis wczesn\xc4\x85 wiosn\xc4\x85 1811 roku z zamiarem pod\xc4\x85\xc5\xbcania \xc5\x9bladami Lewisa i Clarka, ale obawa przed spotkaniem z nieprzyjaznymi Czarnymi Stopami spowodowa\xc5\x82a, \xc5\xbce wybrano d\xc5\x82u\xc5\xbcsz\xc4\x85 drog\xc4\x99. Po osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciu rzeki Snake postanowiono sp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc4\x87 ni\xc4\x85 do Kolumbii, w zwi\xc4\x85zku z czym zakupiono od Indian odpowiedni\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 canoe, ale wkr\xc3\xb3tce rzeka okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 zbyt rw\xc4\x85ca i kilku uczestnik\xc3\xb3w wyprawy uton\xc4\x99\xc5\x82o. W rezultacie zrezygnowano z trzymania si\xc4\x99 rzeki. Ekspedycja podzieli\xc5\x82a si\xc4\x99 na kilka grup, kt\xc3\xb3re posuwa\xc5\x82y si\xc4\x99 dalej pieszo. Ci co prze\xc5\xbcyli, dotarli do Astorii w lutym 1812 roku._NEWLINE_Astoria - pierwsze sta\xc5\x82e osiedle na p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym zachodzie Ameryki - nie spe\xc5\x82ni\xc5\x82a nadziei Astora. Od czerwca 1812 roku Stany Zjednoczone by\xc5\x82y w stanie wojny z Wielk\xc4\x85 Brytani\xc4\x85. W zwi\xc4\x85zku z gro\xc5\xbab\xc4\x85 uderzenia ze strony Royal Navy i tym samym zniszczenia faktorii wraz z zawarto\xc5\x9bci\xc4\x85, ludzie Astora odsprzedali plac\xc3\xb3wk\xc4\x99 Kompanii P\xc3\xb3\xc5\x82nocno-Zachodniej. I chocia\xc5\xbc na mocy traktatu gandawskiego Astoria w roku 1818 wr\xc3\xb3ci\xc5\x82a do American Fur Company, Astor straci\xc5\x82 zainteresowanie tym kierunkiem dzia\xc5\x82a\xc5\x84 i skoncentrowa\xc5\x82 si\xc4\x99 na rejonie Wielkich Jezior._NEWLINE_Wkr\xc3\xb3tce kompania zacz\xc4\x99\xc5\x82a zarabia\xc4\x87 krocie na sk\xc3\xb3rach bizonich z Wielkich R\xc3\xb3wnin. Dzi\xc4\x99ki dzia\xc5\x82aniom Kennetha McKenzie\'go w latach trzydziestych XIX wieku uda\xc5\x82o si\xc4\x99 zawrze\xc4\x87 porozumienie z dawniej nieprzyjaznymi Czarnymi Stopami odno\xc5\x9bnie polowa\xc5\x84 na bizony._NEWLINE_W roku 1834 Astor, przewiduj\xc4\x85c zmian\xc4\x99 trend\xc3\xb3w mody w Europie, wyprzeda\xc5\x82 akcje American Fur Company. Okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce mia\xc5\x82 racj\xc4\x99: zapotrzebowanie na futra bobrowe usta\xc5\x82o raptownie. Astor skoncentrowa\xc5\x82 si\xc4\x99 na handlu nieruchomo\xc5\x9bciami i po nied\xc5\x82ugim czasie zosta\xc5\x82 jednym z najbogatszych ludzi w Ameryce.'