b'\n_START_ARTICLE_\nRzeka gen\xc3\xb3w\n_START_SECTION_\nCyfrowa rzeka\n_START_PARAGRAPH_\nDawkins zaczyna ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99 od z pozoru zaskakuj\xc4\x85cego, ale prawdziwego stwierdzenia w imieniu wszystkich \xc5\xbcyj\xc4\x85cych istot: \xc5\xbcaden z naszych przodk\xc3\xb3w nie umar\xc5\x82 przed osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciem wieku dojrza\xc5\x82ego i sp\xc5\x82odzeniem przynajmniej jednego potomka. W \xc5\x9bwiecie, gdzie wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 osobnik\xc3\xb3w nie osi\xc4\x85ga wieku dojrza\xc5\x82ego, to potomkowie s\xc4\x85 powszechni, w przeciwie\xc5\x84stwie do przodk\xc3\xb3w. Ale my wszyscy nale\xc5\xbcymy do nieprzerwanego \xc5\x82a\xc5\x84cucha przodk\xc3\xb3w skutecznych w rozmna\xc5\xbcaniu si\xc4\x99. \xc5\x81a\xc5\x84cuch ten si\xc4\x99ga w przesz\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 a\xc5\xbc do pierwszego jednokom\xc3\xb3rkowego organizmu._NEWLINE_Je\xc5\x9bli sukces organizmu mo\xc5\xbce by\xc4\x87 mierzony zdolno\xc5\x9bci\xc4\x85 do przetrwania i reprodukcji, to o wszystkich \xc5\xbcywych organizmach mo\xc5\xbcemy powiedzie\xc4\x87, \xc5\xbce odziedziczy\xc5\x82y dobre geny od swoich skutecznych przodk\xc3\xb3w, a nie od wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych tym przodkom organizm\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rym reprodukcja nie powiod\xc5\x82a si\xc4\x99. Ka\xc5\xbcde kolejne pokolenie jest sitem testuj\xc4\x85cym replikuj\xc4\x85ce si\xc4\x99 i mutuj\xc4\x85ce geny. Dobre geny przechodz\xc4\x85 do nast\xc4\x99pnego pokolenia, podczas gdy z\xc5\x82e s\xc4\x85 odsiewane. To wyja\xc5\x9bnia dlaczego organizmy staj\xc4\x85 si\xc4\x99 coraz lepsze we wszystkim, czego musz\xc4\x85 si\xc4\x99 podejmowa\xc4\x87, i wyra\xc5\xbanie kontrastuje z wizj\xc4\x85 lamarkizmu. Skuteczne organizmy nie ulepszaj\xc4\x85 (nie mog\xc4\x85) swoich gen\xc3\xb3w, to raczej dobre geny tworz\xc4\x85 dobre organizmy, kt\xc3\xb3re z kolei umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85 kontynuacj\xc4\x99 ich istnienia._NEWLINE_Zgodnie z t\xc4\x85 wizj\xc4\x85 ewolucji mo\xc5\xbcna powiedzie\xc4\x87, \xc5\xbce organizm nie jest niczym innym, jak tymczasowym cia\xc5\x82em, w kt\xc3\xb3rym zestaw towarzysz\xc4\x85cych sobie gen\xc3\xb3w (w rzeczywisto\xc5\x9bci alleli) wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuje w osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciu wsp\xc3\xb3lnego celu: utrzymaniu organizmu przy \xc5\xbcyciu i jego rozwoju a\xc5\xbc do osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia doros\xc5\x82o\xc5\x9bci (do tego momentu tworz\xc4\x85 zesp\xc3\xb3\xc5\x82) i reprodukcji, po kt\xc3\xb3rej ich drogi rozchodz\xc4\x85 si\xc4\x99, bo p\xc3\xb3\xc5\xbaniej ich "pojazdami" s\xc4\x85 cia\xc5\x82a potomk\xc3\xb3w. Te tymczasowe cia\xc5\x82a-"pojazdy" s\xc4\x85 tworzone i porzucane, ale dobre geny \xc5\xbcyj\xc4\x85 wiecznie, w postaci doskona\xc5\x82ego ci\xc4\x85gu kopii, w wyniku wysokiej jako\xc5\x9bci reprodukcji, charakterystycznej dla procesu kopiowania cyfrowego._NEWLINE_Poprzez mejoz\xc4\x99 (rozmna\xc5\xbcanie p\xc5\x82ciowe) nie\xc5\x9bmiertelne geny odnajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w rozmaitych zestawach dobranych towarzyszy podr\xc3\xb3\xc5\xbcy poprzez kolejne generacje organizm\xc3\xb3w. Tak wi\xc4\x99c o genach mo\xc5\xbcna m\xc3\xb3wi\xc4\x87 jak o strumieniu danych, p\xc5\x82yn\xc4\x85cym w czasie o skali geologicznej. Zaczerpnij z niej gar\xc5\x9b\xc4\x87 gen\xc3\xb3w, a otrzymasz organizm. Cho\xc4\x87 z zasady geny s\xc4\x85 egoistyczne, to na d\xc5\x82u\xc5\xbcsz\xc4\x85 met\xc4\x99 musz\xc4\x85 by\xc4\x87 kompatybilne ze wszystkimi innymi w puli genowej danej populacji lub organizmu, bo tylko w ten spos\xc3\xb3b mog\xc4\x85 wytwarza\xc4\x87 skuteczne w reprodukcji organizmy._NEWLINE_Rzeka gen\xc3\xb3w mo\xc5\xbce rozdzieli\xc4\x87 si\xc4\x99 na dwa nurty, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z powodu geograficznego oddzielenia si\xc4\x99 dw\xc3\xb3ch populacji. Poniewa\xc5\xbc nale\xc5\xbc\xc4\x85ce do tych oddzielnych nurt\xc3\xb3w geny nigdy nie tworz\xc4\x85 wsp\xc3\xb3lnych cia\xc5\x82, ich rozw\xc3\xb3j mo\xc5\xbce r\xc3\xb3\xc5\xbcnicowa\xc4\x87 si\xc4\x99 i utraci\xc4\x87 kompatybilno\xc5\x9b\xc4\x87. Organizmy tworzone przez te dwa nurty (lub ga\xc5\x82\xc4\x99zie) gen\xc3\xb3w zaczn\xc4\x85 w ten spos\xc3\xb3b stanowi\xc4\x87 dwa oddzielne, nie mog\xc4\x85ce posiada\xc4\x87 wsp\xc3\xb3lnych potomk\xc3\xb3w gatunki. Na tym polega proces specjacji.\n_START_SECTION_\nPotomstwo afryka\xc5\x84skiej Ewy\n_START_PARAGRAPH_\nKiedy chcemy prze\xc5\x9bledzi\xc4\x87 pochodzenie cz\xc5\x82owieka, zwykle patrzymy na rodzic\xc3\xb3w, dziadk\xc3\xb3w, pradziadk\xc3\xb3w itd. Tak samo post\xc4\x99pujemy, \xc5\x9bledz\xc4\x85c rodow\xc3\xb3d w drug\xc4\x85 stron\xc4\x99, poprzez dzieci i wnuki. Dawkins pokazuje, \xc5\xbce takie podej\xc5\x9bcie mo\xc5\xbce by\xc4\x87 myl\xc4\x85ce, poniewa\xc5\xbc z ka\xc5\xbcdym kolejnym pokoleniem ilo\xc5\x9b\xc4\x87 przodk\xc3\xb3w i potomk\xc3\xb3w wzrasta w post\xc4\x99pie geometrycznym. Wystarczy 80 pokole\xc5\x84, by liczebno\xc5\x9b\xc4\x87 przodk\xc3\xb3w wyra\xc5\xbca\xc5\x82a si\xc4\x99 w miliardach._NEWLINE_To proste obliczenie nie bierze pod uwag\xc4\x99 faktu, \xc5\xbce ka\xc5\xbcda para rodzic\xc3\xb3w to tak naprawd\xc4\x99 zwi\xc4\x85zek pomi\xc4\x99dzy odleg\xc5\x82ymi kuzynami. Drzewo rodowe w rzeczywisto\xc5\x9bci nie jest drzewem, wygl\xc4\x85da jak skomplikowany graf._NEWLINE_Lepszym sposobem wyra\xc5\xbcania relacji rodowodowych jest rzeka gen\xc3\xb3w p\xc5\x82yn\xc4\x85ca w d\xc5\x82ugim czasie. Gen przodek p\xc5\x82ynie w nurcie organizm\xc3\xb3w jako w\xc5\x82asna doskona\xc5\x82a kopia lub lekko zmutowany potomek. Chocia\xc5\xbc w rozdziale tym nie jest dok\xc5\x82adnie wyja\xc5\x9bniona r\xc3\xb3\xc5\xbcnica pomi\xc4\x99dzy relacj\xc4\x85 \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85c\xc4\x85 geny przodka i potomka a tak\xc4\x85 sam\xc4\x85 relacj\xc4\x85 pomi\xc4\x99dzy organizmami przodka i potomka, to pierwsza jego po\xc5\x82owa dotyczy cech r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85cych te dwa modele rodowodu. Podczas kiedy organizmy, z powodu procesu rozmna\xc5\xbcania p\xc5\x82ciowego, maj\xc4\x85 graf przodk\xc3\xb3w i graf potomk\xc3\xb3w, gen ma pojedynczy \xc5\x82a\xc5\x84cuch przodk\xc3\xb3w i drzewo potomk\xc3\xb3w._NEWLINE_Maj\xc4\x85c dowolny gen danego osobnika, mo\xc5\xbcemy prze\xc5\x9bledzi\xc4\x87 pojedynczy \xc5\x82a\xc5\x84cuch przodk\xc3\xb3w, pod\xc4\x85\xc5\xbcaj\xc4\x85c rodowodem tego genu zgodnie z tym, co wiemy o dziedziczeniu (en:Coalescent theory). Poniewa\xc5\xbc pojedynczy organizm mo\xc5\xbce by\xc4\x87 zbudowany z dziesi\xc4\x85tk\xc3\xb3w tysi\xc4\x99cy gen\xc3\xb3w, istnieje wiele rozmaitych dr\xc3\xb3g pochodzenia, jakie mo\xc5\xbcemy odkry\xc4\x87 przy u\xc5\xbcyciu tej metody. Ale wszystkie maj\xc4\x85 jedn\xc4\x85 wsp\xc3\xb3ln\xc4\x85 cech\xc4\x99: je\xc5\x9bli zaczniemy badania od wszystkich \xc5\xbcyj\xc4\x85cych wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie ludzi i prze\xc5\x9bledzimy ich pochodzenie, u\xc5\xbcywaj\xc4\x85c do tego celu jednego genu (a tak naprawd\xc4\x99 jego locus), oka\xc5\xbce si\xc4\x99, \xc5\xbce im dalej w przesz\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87, z tym mniejsz\xc4\x85 ilo\xc5\x9bci\xc4\x85 przodk\xc3\xb3w mamy do czynienia. Pula przodk\xc3\xb3w maleje a\xc5\xbc do odnalezienia ostatniego wsp\xc3\xb3lnego przodka wszystkich wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie \xc5\xbcyj\xc4\x85cych ludzi._NEWLINE_Teoretycznie mo\xc5\xbcemy prze\xc5\x9bledzi\xc4\x87 ludzki rodow\xc3\xb3d, u\xc5\xbcywaj\xc4\x85c do tego celu pojedynczego chromosomu, poniewa\xc5\xbc zawiera on zestaw gen\xc3\xb3w i jest przekazywany od rodzic\xc3\xb3w do potomk\xc3\xb3w w niezale\xc5\xbcny spos\xc3\xb3b tylko od jednego z dw\xc3\xb3ch rodzic\xc3\xb3w. Ale ta metoda nie jest wiarygodna z powodu rekombinacji genetycznej (crossing-over), kt\xc3\xb3ra w procesie mejozy miesza geny z niesiostrzanymi chromatydami od obojga rodzic\xc3\xb3w._NEWLINE_Jednak\xc5\xbce w przeciwie\xc5\x84stwie do DNA zawartego w j\xc4\x85drze kom\xc3\xb3rkowym mitochondrialny DNA (mtDNA) nie podlega temu mieszaniu. Mo\xc5\xbce wi\xc4\x99c zosta\xc4\x87 u\xc5\xbcyte do prze\xc5\x9bledzenia rodowodu matrylinearnego i odnalezienia tzw. mitochondrialnej Ewy (znanej tak\xc5\xbce jako "afryka\xc5\x84ska Ewa") - ostatniego wsp\xc3\xb3lnego przodka wszystkich ludzi.\n_START_SECTION_\nBomba replikacyjna\n_START_PARAGRAPH_\nW ostatnim rozdziale autor rozwa\xc5\xbca, jak ewolucja mog\xc5\x82aby przebiega\xc4\x87 poza Ziemi\xc4\x85. Wygl\xc4\x85da na to, \xc5\xbce mo\xc5\xbce si\xc4\x99 rozpocz\xc4\x85\xc4\x87 od spontanicznego powstania samoreplikuj\xc4\x85cej si\xc4\x99 jednostki lub zjawiska dziedziczenia. Kiedy ju\xc5\xbc ten proces si\xc4\x99 rozpocznie, doprowadzi on do powstania coraz wi\xc4\x99kszej ilo\xc5\x9bci replikuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 jednostek, a\xc5\xbc do momentu kiedy zu\xc5\xbcyte zostan\xc4\x85 wszystkie dost\xc4\x99pne zasoby, a wszystkie nisze ekologiczne zostan\xc4\x85 zaj\xc4\x99te. St\xc4\x85d tytu\xc5\x82 tego rozdzia\xc5\x82u, nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85cy do post\xc4\x99puj\xc4\x85cej eksplozji \xc5\xbcycia._NEWLINE_Dawkins pr\xc3\xb3buje wskaza\xc4\x87 dziesi\xc4\x99\xc4\x87 kamieni milowych w historii jedynej znanej nam bomby replikacyjnej - \xc5\xbcycia na Ziemi. Oddziela od tych uwarunkowa\xc5\x84 lokalne, charakterystyczne tylko dla Ziemi warunki, by sprawdzi\xc4\x87, czy s\xc4\x85 uniwersalne i mog\xc4\x85 mie\xc4\x87 zastosowanie r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na innych systemach planetarnych. Od pierwszego - powstania replikatora - poprzez kolejne: \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9b\xc4\x87, j\xc4\x99zyk, technika, radio, autor dochodzi do ostatniego: podr\xc3\xb3\xc5\xbcy kosmicznych. L\xc4\x85duj\xc4\x85c na Ksi\xc4\x99\xc5\xbcycu ledwo przest\xc4\x85pili\xc5\x9bmy pr\xc3\xb3g tego etapu.'