b'\n_START_ARTICLE_\nKultura polityczna\n_START_PARAGRAPH_\nKultura polityczna (ang. political culture) \xe2\x80\x93 og\xc3\xb3\xc5\x82 postaw, warto\xc5\x9bci i wzor\xc3\xb3w zachowa\xc5\x84 dotycz\xc4\x85cych wzajemnych stosunk\xc3\xb3w w\xc5\x82adzy i obywateli. Jest to poj\xc4\x99cie z zakresu bada\xc5\x84 socjologii i politologii, a w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci z zakresu bada\xc5\x84 socjologii polityki._NEWLINE_Jednym z pierwszych, kt\xc3\xb3ry u\xc5\xbcy\xc5\x82 tego poj\xc4\x99cia, by\xc5\x82 prawnik J\xc3\xb3zef Jan Siemie\xc5\x84ski w 1916 roku na odczycie na Uniwersytecie Warszawskim o Konstytucji 3 maja. W okresie mi\xc4\x99dzywojennym pisa\xc5\x82: "Kultur\xc4\x99 polityczn\xc4\x85 nale\xc5\xbcy rozumie\xc4\x87 jako dorobek narodu w dziedzinie instytucji prawnoustrojowych". Do tego nurtu nawi\xc4\x85zywa\xc5\x82 Kazimierz Biskupski, pisz\xc4\x85c na pocz\xc4\x85tku lat sze\xc5\x9b\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych dwudziestego wieku: "Kultura polityczna to pogl\xc4\x85dy, idee i teorie, normy post\xc4\x99powania oraz faktyczne dzia\xc5\x82ania jednostek i grup w ramach wsp\xc3\xb3\xc5\x82\xc5\xbcycia pa\xc5\x84stwowego"_NEWLINE_W politologii ameryka\xc5\x84skiej kluczowe znaczenie mia\xc5\x82a praca Gabriela A. Almonda i Sidneya Verby Civic Culture: Political Attitudes and Democracy in Five Nations wydana w 1963 roku i opisuj\xc4\x85ca badania nad kultur\xc4\x85 polityczn\xc4\x85 w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, W\xc5\x82oszech, Niemczech i Meksyku.\n_START_SECTION_\nKoncepcja W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Markiewicza\n_START_PARAGRAPH_\nW\xc5\x82adys\xc5\x82aw Markiewicz stwierdza: "poprzez kultur\xc4\x99 polityczn\xc4\x85 spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa rozumiem te historycznie ukszta\xc5\x82towane elementy w globalnie poj\xc4\x99tej kulturze, kt\xc3\xb3re dotycz\xc4\x85 warto\xc5\x9bci uznawanych i po\xc5\xbc\xc4\x85danych przez dan\xc4\x85 zbiorowo\xc5\x9b\xc4\x87, odnosz\xc4\x85cych si\xc4\x99 przede wszystkim \xe2\x80\x93 chocia\xc5\xbc nie wy\xc5\x82\xc4\x85cznie \xe2\x80\x93 do w\xc5\x82adzy pa\xc5\x84stwowej. Nale\xc5\xbc\xc4\x85 do niej zatem tak\xc5\xbce kryteria, wed\xc5\x82ug kt\xc3\xb3rych spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo zwyk\xc5\x82o ocenia\xc4\x87 polityk\xc4\x99 pa\xc5\x84stwa i solidaryzowa\xc4\x87 si\xc4\x99 lub przeciwstawia\xc4\x87 si\xc4\x99 kierunkom dzia\xc5\x82ania w\xc5\x82adzy oraz jej organ\xc3\xb3w i to zar\xc3\xb3wno w dziedzinie wewn\xc4\x99trznej, jak i zagranicznej"._NEWLINE_Wskazuje nast\xc4\x99puj\xc4\x85ce elementy tworz\xc4\x85ce kultur\xc4\x99 polityczn\xc4\x85: \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9b\xc4\x87 historyczn\xc4\x85, zachowania polityczne i postawy polityczne, przyw\xc3\xb3dztwo polityczne, regu\xc5\x82y gry politycznej, zasady edukacji politycznej. Elementy te pozostaj\xc4\x85 ze sob\xc4\x85 w zwi\xc4\x85zku i sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 \xc5\x82\xc4\x85cznie na kultur\xc4\x99 polityczn\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nGabriel Almond i Sidney Verba\n_START_PARAGRAPH_\nKultura obywatelska (ang. civic culture) to kultura uczestnicz\xc4\x85ca, w kt\xc3\xb3rej elementy parafialnej kultury politycznej i podda\xc5\x84czej kultury politycznej nie zosta\xc5\x82y ca\xc5\x82kowicie usuni\xc4\x99te, ale w\xc5\x82\xc4\x85czone w kultur\xc4\x99 polityczn\xc4\x85. Obywatele zachowuj\xc4\x85 bardziej tradycyjne ich cechy. Jest najbardziej charakterystyczna dla system\xc3\xb3w demokratycznych._NEWLINE_W tej koncepcji kultura obywatelska jest jednym z typ\xc3\xb3w mieszanych kultury politycznej.\n_START_SECTION_\nEdmund Wnuk-Lipi\xc5\x84ski\n_START_PARAGRAPH_\nKultura obywatelska, podobnie jak kultura polityczna, zachodz\xc4\x85 w przestrzeni \xc5\xbcycia publicznego (kt\xc3\xb3r\xc4\x85 bada socjologia \xc5\xbcycia publicznego). \xc5\xbbycie publiczne sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z aktywno\xc5\x9bci politycznych i z aktywno\xc5\x9bci apolitycznych. W obr\xc4\x99bie aktywno\xc5\x9bci politycznych \xe2\x80\x93 takich jak kandydowanie i g\xc5\x82osowanie w wyborach, udzia\xc5\x82 w demonstracjach, pisanie petycji, wyra\xc5\xbcanie opinii politycznych, organizowanie si\xc4\x99 wok\xc3\xb3\xc5\x82 cel\xc3\xb3w politycznych \xe2\x80\x93 realizuje si\xc4\x99 tylko polityczna cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 roli obywatelskiej. Obok niej rola obywatelska mo\xc5\xbce by\xc4\x87 realizowana w takich apolitycznych aktywno\xc5\x9bciach, jak dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 charytatywna i pomocowa, samoorganizacja wok\xc3\xb3\xc5\x82 politycznych cel\xc3\xb3w, dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 edukacyjna i promuj\xc4\x85ca pewne style \xc5\xbcycia. Kultura obywatelska obejmuje zar\xc3\xb3wno polityczne jak i apolityczne aktywno\xc5\x9bci obywatela._NEWLINE_Na wysok\xc4\x85 kultur\xc4\x99 obywatelsk\xc4\x85 sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 spo\xc5\x82eczny zas\xc3\xb3b zaufania, norm i powi\xc4\x85za\xc5\x84; wzajemnie wzmacnia si\xc4\x99 ona i kumuluje. Dzi\xc4\x99ki temu wytwarza si\xc4\x99 pozytywy stan r\xc3\xb3wnowagi spo\xc5\x82ecznej odznaczaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 wysokim stanem wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy mi\xc4\x99dzy obywatelami okre\xc5\x9blonej wsp\xc3\xb3lnoty, du\xc5\xbcym zaufaniem, regu\xc5\x82\xc4\x85 odwzajemniania uczynno\xc5\x9bci, znacznym zaanga\xc5\xbcowaniem obywatelskim._NEWLINE_O niskiej kulturze obywatelskiej m\xc3\xb3wi si\xc4\x99 wtedy, kiedy zaufanie do innych jest znikome, a tolerancja dla odmiennych racji niezbyt wysoka, przewa\xc5\xbca d\xc4\x85\xc5\xbcenie do realizacji interes\xc3\xb3w charakterystycznych dla danej grupy, bez wzgl\xc4\x99du na skutki dla wi\xc4\x99kszej spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci. Na nisk\xc4\x85 kultur\xc4\x99 obywatelsk\xc4\x85 sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 partykularyzm, wzajemny brak zaufania w spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwie, wykorzystywanie innych i ucieczka w prywatno\xc5\x9b\xc4\x87 \xe2\x80\x93 co mo\xc5\xbce spowodowa\xc4\x87 stagnacj\xc4\x99 spo\xc5\x82eczn\xc4\x85 i ekonomiczn\xc4\x85. Prowadzi do maksymalizacji korzy\xc5\x9bci kosztem otoczenia spo\xc5\x82ecznego; my\xc5\x9bl\xc4\x85 wtedy, \xc5\xbce inni czyni\xc4\x85 podobnie._NEWLINE_Kultura obywatelska w tej koncepcji jest zjawiskiem szerszym ni\xc5\xbc kultura polityczna, a kultura polityczna mo\xc5\xbce by\xc4\x87 potraktowana jako cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 sk\xc5\x82adowa kultury obywatelskiej.'