b'\n_START_ARTICLE_\nMononukleoza zaka\xc5\xbana\n_START_SECTION_\nEpidemiologia\n_START_PARAGRAPH_\nOko\xc5\x82o 95% populacji przeby\xc5\x82o kiedy\xc5\x9b infekcj\xc4\x99 wirusem Epsteina-Barr, ale mononukleoza zaka\xc5\xbana pojawia si\xc4\x99 u niewielkiej liczby zara\xc5\xbconych. Wyst\xc4\x99puje ona najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej w okresie dojrzewania i wczesnej m\xc5\x82odo\xc5\x9bci (mi\xc4\x99dzy 15 i 24 rokiem \xc5\xbcycia).\n_START_SECTION_\nObjawy i przebieg\n_START_PARAGRAPH_\nChoroba objawia si\xc4\x99 b\xc3\xb3lami g\xc5\x82owy, z\xc5\x82ym samopoczuciem, utrat\xc4\x85 \xc5\x82aknienia, apati\xc4\x85, rozkojarzeniem, przewlek\xc5\x82ym zm\xc4\x99czeniem, og\xc3\xb3lnym os\xc5\x82abieniem. Nast\xc4\x99pnie pojawia si\xc4\x99 gor\xc4\x85czka, kt\xc3\xb3ra z regu\xc5\x82y wynosi 38-39 \xc2\xb0C. Utrzymuje si\xc4\x99 ona przewa\xc5\xbcnie od dw\xc3\xb3ch dni do miesi\xc4\x85ca i d\xc5\x82u\xc5\xbcej. Tu\xc5\xbc przed jej wyst\xc4\x85pieniem, w trakcie, rzadziej po jej spadku nast\xc4\x99puje powi\xc4\x99kszenie w\xc4\x99z\xc5\x82\xc3\xb3w ch\xc5\x82onnych, przede wszystkim na szyi i z ty\xc5\x82u g\xc5\x82owy oraz angina. Sta\xc5\x82ym objawem jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc powi\xc4\x99kszenie \xc5\x9bledziony i w\xc4\x85troby. Obrz\xc4\x99k \xc5\x9bledziony mo\xc5\xbce by\xc4\x87 tak du\xc5\xbcy, \xc5\xbce niewielki uraz doprowadza do jej p\xc4\x99kni\xc4\x99cia. Niekiedy rozwija si\xc4\x99 stan zapalny w\xc4\x85troby, prowadz\xc4\x85cy do \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82taczki. Typowym objawem dla mononukleozy jest obrz\xc4\x99k powiek. Czasami w przebiegu choroby mo\xc5\xbce dochodzi\xc4\x87 do zapalenia p\xc5\x82uc lub powik\xc5\x82a\xc5\x84 nerwowych, takich jak zapalenie m\xc3\xb3zgu i opon m\xc3\xb3zgowo-rdzeniowych, czy te\xc5\xbc nerw\xc3\xb3w obwodowych. Bardzo cz\xc4\x99sto wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 punktowe, krwotoczne plamki na granicy podniebienia mi\xc4\x99kkiego i twardego._NEWLINE_W okresie zdrowienia mo\xc5\xbce pojawi\xc4\x87 si\xc4\x99 zesp\xc3\xb3\xc5\x82 przewlek\xc5\x82ego zm\xc4\x99czenia (ang. chronic fatigue syndrome), charakteryzuj\xc4\x85cy si\xc4\x99 trudno\xc5\x9bciami w koncentracji, uczuciem ci\xc4\x85g\xc5\x82ego zm\xc4\x99czenia, obni\xc5\xbceniem aktywno\xc5\x9bci \xc5\xbcyciowej. Po podaniu ampicyliny, amoksycyliny lub innych antybiotyk\xc3\xb3w (np. cefalosporyn lub makrolid\xc3\xb3w) mo\xc5\xbce wyst\xc4\x85pi\xc4\x87 sw\xc4\x99dz\xc4\x85ca osutka plamisto-grudkowa na sk\xc3\xb3rze i b\xc5\x82onach \xc5\x9bluzowych. W niekt\xc3\xb3rych badaniach wykazano, \xc5\xbce u 80\xe2\x80\x9390% os\xc3\xb3b z mononukleoz\xc4\x85, kt\xc3\xb3rym podano ampicylin\xc4\x99, wyst\xc4\x99puje rozsiana, czerwona wysypka.\n_START_SECTION_\nRozpoznanie\n_START_PARAGRAPH_\nW morfologii krwi obwodowej stwierdza si\xc4\x99 leukocytoz\xc4\x99 (10\xe2\x80\x9320 tys./mm\xc2\xb3) z limfocytoz\xc4\x85 i limfocytami atypowymi, > 10% og\xc3\xb3lnej liczby krwinek bia\xc5\x82ych. Cz\xc4\x99sto stwierdza si\xc4\x99 wzrost aktywno\xc5\x9bci aminotransferaz. Rutynowa diagnostyka serologiczna opiera si\xc4\x99 nadal na obecno\xc5\x9bci w surowicy krwi przeciwcia\xc5\x82 heterofilnych (odczyn Paula-Bunnella-Davidsohna). U dzieci, zw\xc5\x82aszcza poni\xc5\xbcej 5 roku \xc5\xbcycia, przeciwcia\xc5\x82a heterofilne wykrywa si\xc4\x99 znacznie rzadziej ni\xc5\xbc u os\xc3\xb3b doros\xc5\x82ych. Obecnie u dzieci bada si\xc4\x99 przeciwcia\xc5\x82a swoiste, zwykle przeciwko antygenowi kapsydowemu (anty VCA) w klasie IgM._NEWLINE_W diagnostyce r\xc3\xb3\xc5\xbcnicowej nale\xc5\xbcy uwzgl\xc4\x99dnia\xc4\x87 cytomegali\xc4\x99 oraz ostr\xc4\x85 chorob\xc4\x99 retrowirusow\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra jest nast\xc4\x99pstwem zaka\xc5\xbcenia wirusem HIV, i kt\xc3\xb3rej objawy s\xc4\x85 bardzo podobne do mononukleozy.\n_START_SECTION_\nOnkogenno\xc5\x9b\xc4\x87 EBV\n_START_PARAGRAPH_\nPo przebyciu zaka\xc5\xbcenia pierwotnego wirus EB zostaje w ustroju w postaci latentnej. Miejscem latencji s\xc4\x85 limfocyty B, kom\xc3\xb3rki nab\xc5\x82onka jamy ustnej i gard\xc5\x82a, migda\xc5\x82ki podniebienne. Reaktywacja EBV mo\xc5\xbce prowadzi\xc4\x87 do monoklonalnej, niekontrolowanej limfoproliferacji. Uwa\xc5\xbca si\xc4\x99, \xc5\xbce EBV ma potencja\xc5\x82 onkogenny i mo\xc5\xbce mie\xc4\x87 zwi\xc4\x85zek z ziarnic\xc4\x85 z\xc5\x82o\xc5\x9bliw\xc4\x85, ch\xc5\x82oniakiem Burkitta, rakiem migda\xc5\x82k\xc3\xb3w podniebiennych i \xc5\x9blinianek przyusznych oraz ch\xc5\x82oniakami o\xc5\x9brodkowego uk\xc5\x82adu nerwowego u chorych z AIDS i biorc\xc3\xb3w przeszczep\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nLeczenie\n_START_PARAGRAPH_\nChorob\xc4\x99 leczy si\xc4\x99 objawowo poprzez podawanie lek\xc3\xb3w przeciwb\xc3\xb3lowych oraz przeciwgor\xc4\x85czkowych, pozostanie w \xc5\x82\xc3\xb3\xc5\xbcku, stosowanie diety bogatej w witaminy. W przypadkach choroby z nasilon\xc4\x85 obturacj\xc4\x85 g\xc3\xb3rnych dr\xc3\xb3g oddechowych, ma\xc5\x82op\xc5\x82ytkowo\xc5\x9bci\xc4\x85, powik\xc5\x82aniami neurologicznymi stosuje si\xc4\x99 kortykosterydy. Leczenie przeciwwirusowe nie jest zalecane, rozwa\xc5\xbca si\xc4\x99 zastosowanie gancyklowiru i acyklowiru jedynie w przypadku wsp\xc3\xb3\xc5\x82wyst\xc4\x99powania u pacjenta zespo\xc5\x82u limfoproliferacyjnego. Nie ma szczepionki przeciwko mononukleozie._NEWLINE_Wskazane jest ograniczenie wysi\xc5\x82ku fizycznego w przypadku powi\xc4\x99kszenia \xc5\x9bledziony.'