b'\n_START_ARTICLE_\nClara Haskil\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nHaskil pochodzi\xc5\x82a z wywodz\xc4\x85cej si\xc4\x99 z Hiszpanii rodziny \xc5\xbcydowskiej, w kt\xc3\xb3rej mocno zakorzenione by\xc5\x82y tradycje muzyczne. Jej ciotk\xc4\x85 by\xc5\x82a Clara Moscona, wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85ca si\xc4\x99 i nagradzana pianistka, zmar\xc5\x82a w wieku 20 lat; starsza siostra Jeanne by\xc5\x82a skrzypaczk\xc4\x85, m\xc5\x82odsza, Lili \xe2\x80\x93 pianistk\xc4\x85. Clara w dzieci\xc5\x84stwie uczy\xc5\x82a si\xc4\x99 gry na skrzypcach i na fortepianie; z powodu ci\xc4\x99\xc5\xbckiej choroby nie mog\xc5\x82a zosta\xc4\x87 skrzypaczk\xc4\x85 i kontynuowa\xc5\x82a jedynie studia pianistyczne. W wieku 6 lat potrafi\xc5\x82a zagra\xc4\x87 ze s\xc5\x82uchu i transponowa\xc4\x87 ka\xc5\xbcd\xc4\x85 melodi\xc4\x99, co spowodowa\xc5\x82o, \xc5\xbce wiede\xc5\x84ski pianista Anton Door wyrazi\xc5\x82 si\xc4\x99 o niej: "To dziecko jest cudem". Od 1903 uczy\xc5\x82a si\xc4\x99 u Richarda Roberta i jako 10-latka odnios\xc5\x82a sukces wykonaniem Koncertu fortepianowego A-dur KV 488 Mozarta; wkr\xc3\xb3tce da\xc5\x82a tak\xc5\xbce recital solowy (1905). W 1906 zosta\xc5\x82a przyj\xc4\x99ta do Konserwatorium paryskiego, zrobiwszy wielkie wra\xc5\xbcenie na \xc3\xb3wczesnym jego rektorze Gabrielu Faur\xc3\xa9 wykonaniami jego utwor\xc3\xb3w. Studiowa\xc5\x82a u Alfreda Cortota, kt\xc3\xb3ry po trzech miesi\xc4\x85cach stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce opanowa\xc5\x82a roczny materia\xc5\x82 i niczego wi\xc4\x99cej nie b\xc4\x99dzie w stanie jej nauczy\xc4\x87. W 1910 jako 15-latka uko\xc5\x84czy\xc5\x82a studia uzyskuj\xc4\x85c pierwsz\xc4\x85 nagrod\xc4\x99. W 1911 Ferruccio Busoni zachwycony gr\xc4\x85 Haskil zaproponowa\xc5\x82 jej studia u siebie, lecz nie skorzysta\xc5\x82a z tej mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci. W 1912 Ignacy Jan Paderewski podziwia\xc5\x82 jej gr\xc4\x99 i sugerowa\xc5\x82 odbycie tourn\xc3\xa9e po Ameryce._NEWLINE_Plany studi\xc3\xb3w i wyst\xc4\x99p\xc3\xb3w Haskil pokrzy\xc5\xbcowa\xc5\x82a choroba (powa\xc5\xbcne skrzywienie kr\xc4\x99gos\xc5\x82upa), kt\xc3\xb3ra wy\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a j\xc4\x85 z aktywno\xc5\x9bci na 4 lata. Ponownie pojawi\xc5\x82a si\xc4\x99 na estradzie w 1921. W 1924 wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a w Stanach Zjednoczonych i w Kanadzie, w 1926 po raz pierwszy w Londynie. W 1927 ponownie wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a w Stanach Zjednoczonych z towarzyszeniem orkiestry pod batut\xc4\x85 Leopolda Stokowskiego oraz wykonuj\xc4\x85c razem z Eug\xc3\xa8nem Ysa\xc3\xbfe wszystkie sonaty skrzypcowe Beethovena._NEWLINE_W latach 1927-1949 mieszka\xc5\x82a w Pary\xc5\xbcu. Zmuszona do ucieczki przed hitlerowcami przenios\xc5\x82a si\xc4\x99 na pewien czas do Marsylii, a po zaj\xc4\x99ciu Francji Vichy do Szwajcarii. W czasie pobytu w Marsylii przesz\xc5\x82a operacj\xc4\x99 usuni\xc4\x99cia guza m\xc3\xb3zgu, kt\xc3\xb3ry powodowa\xc5\x82 ci\xc4\x99\xc5\xbckie migreny i stopniow\xc4\x85 utrat\xc4\x99 wzroku._NEWLINE_Po II wojnie \xc5\x9bwiatowej przyj\xc4\x99\xc5\x82a obywatelstwo szwajcarskie i w 1949 zamieszka\xc5\x82a w Genewie. W tym czasie kariera Haskil rozwin\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 ponownie. Wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a z orkiestrami kierowanymi przez Ernesta Ansermeta, Pierre\'a Monteux, Leopolda Stokowskiego, Josepha Keilbertha, Igora Markevitcha, Sergiu Celibidache, Ferenca Fricsaya, Rafaela Kubelika, Carla Mari\xc4\x99 Giuliniego i Herberta Karajana. Sta\xc5\x82ym partnerem koncertowym Haskil by\xc5\x82 skrzypek Arthur Grumiaux. Wykonywa\xc5\x82a w tym czasie muzyk\xc4\x99 m.in. Scarlattiego, Mozarta, Beethovena, Chopina, Schumanna, Schuberta, Liszta, Skriabina, Debussy\'ego, Ravela, de Falli, Rachmaninowa, Hindemitha._NEWLINE_Zmar\xc5\x82a w wyniku nieszcz\xc4\x99\xc5\x9bliwego upadku. Zosta\xc5\x82a pochowana w Pary\xc5\xbcu na Cmentarzu Montparnasse.\n_START_SECTION_\nOpinie\n_START_PARAGRAPH_\nCharlie Chaplin, kt\xc3\xb3ry przyja\xc5\xbani\xc5\x82 si\xc4\x99 z Haskil w czasach gdy mieszka\xc5\x82a w Szwajcarii uwa\xc5\xbca\xc5\x82 j\xc4\x85 za "jedn\xc4\x85 z trzech genialnych os\xc3\xb3b, kt\xc3\xb3re spotka\xc5\x82 w swoim \xc5\xbcyciu". Rosyjska pianistka Tatjana Niko\xc5\x82ajewa okre\xc5\x9bli\xc5\x82a Haskil jako "najwspanialsz\xc4\x85 wykonawczyni\xc4\x99 Mozarta (jak\xc4\x85 s\xc5\x82ysza\xc5\x82a) w swoim \xc5\xbcyciu".'