b"\n_START_ARTICLE_\nPoci\xc4\x85g ekspresowy\n_START_PARAGRAPH_\nPoci\xc4\x85g ekspresowy, ekspres \xe2\x80\x93 okre\xc5\x9blenie stosowane przez przedsi\xc4\x99biorstwa kolejowe i obecne w literaturze bran\xc5\xbcowej na rodzaj i kategori\xc4\x99 poci\xc4\x85g\xc3\xb3w pasa\xc5\xbcerskich._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug definicji zaproponowanej przez Leopolda Nowosielskiego w polskim podr\xc4\x99czniku Zarys kolejnictwa, ekspresy s\xc4\x85 kategori\xc4\x85 dla poci\xc4\x85g\xc3\xb3w pokonuj\xc4\x85cych od kilkuset (ekspresy krajowe) do kilku tysi\xc4\x99cy kilometr\xc3\xb3w. W warunkach polskich modelowy czas podr\xc3\xb3\xc5\xbcy na ca\xc5\x82ej trasie wynosi do 5-7 godzin na trasie krajowej i do ponad doby na trasie mi\xc4\x99dzynarodowej. Ze wzgl\xc4\x99du na czas podr\xc3\xb3\xc5\xbcy do sk\xc5\x82adu poci\xc4\x85g\xc3\xb3w ekspresowych s\xc4\x85 w\xc5\x82\xc4\x85czane wagony restauracyjne lub barowe. Nocne ekspresy mi\xc4\x99dzynarodowe prowadz\xc4\x85 znaczn\xc4\x85 liczb\xc4\x99 wagon\xc3\xb3w sypialnych i kuszetek. Nocne ekspresy bez miejsc do siedzenia przyjmuj\xc4\x85 form\xc4\x99 poci\xc4\x85g\xc3\xb3w hotelowych. Dost\xc4\x99pno\xc5\x9b\xc4\x87 ekspres\xc3\xb3w (liczba zatrzyma\xc5\x84 na stacjach i przystankach po\xc5\x9brednich) wg definicji Nowosielskiego jest ma\xc5\x82a, a w przypadku ekspres\xc3\xb3w mi\xc4\x99dzynarodowych \xe2\x80\x93 bardzo ma\xc5\x82a. Ekspresy poruszaj\xc4\x85 si\xc4\x99 z najwy\xc5\xbcsz\xc4\x85 pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci\xc4\x85 dozwolon\xc4\x85 w istniej\xc4\x85cych warunkach technicznych. Cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9b\xc4\x87 kursowania ekspres\xc3\xb3w mo\xc5\xbce by\xc4\x87 r\xc3\xb3\xc5\xbcna, od dwugodzinnego taktu po jedno po\xc5\x82\xc4\x85czenie w ci\xc4\x85gu doby._NEWLINE_Nie wszystkie poci\xc4\x85gi okre\xc5\x9blane w przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci mianem ekspres\xc3\xb3w spe\xc5\x82niaj\xc4\x85 kryteria proponowane w definicji Nowosielskiego._NEWLINE_W latach 60. XX wieku koleje europejskie odesz\xc5\x82y od stosowania okre\xc5\x9blenia ekspres tworz\xc4\x85c nowe kategorie szybkich po\xc5\x82\xc4\x85cze\xc5\x84 kolejowych: InterCity, EuroCity, TGV, Thalys._NEWLINE_Na prze\xc5\x82omie XX i XXI wieku do dawnego okre\xc5\x9blenia ekspres nawi\xc4\x85za\xc5\x82y w nazewnictwie swoich poci\xc4\x85g\xc3\xb3w mi\xc4\x99dzy innymi koleje niemieckie Deutsche Bahn (Intercity-Express i Interregio-Express), polskie PKP Intercity (Express Intercity Premium) oraz p\xc3\xb3\xc5\x82nocnoameryka\xc5\x84skie Amtrak (Acela Express).\n_START_SECTION_\nGrands Express Europ\xc3\xa9ens (CIWL)\n_START_PARAGRAPH_\nPowstanie europejskiej sieci poci\xc4\x85g\xc3\xb3w ekspresowych zainicjowa\xc5\x82o Mi\xc4\x99dzynarodowe Towarzystwo Wagon\xc3\xb3w Sypialnych i Wielkich Ekspres\xc3\xb3w Europejskich (fr. Compagnie Internationale des Wagons-Lits et des Grands Express Europ\xc3\xa9ens, w skr\xc3\xb3cie: CIWL), za\xc5\x82o\xc5\xbcone w 1872 roku przez Georges'a Nagelmackersa. Towarzystwo okre\xc5\x9bla\xc5\x82o swoje poci\xc4\x85gi luksusowe mianem ekspres\xc3\xb3w, do oferowanych przez CIWL luksusowych po\xc5\x82\xc4\x85cze\xc5\x84 nale\xc5\xbca\xc5\x82 mi\xc4\x99dzy innymi s\xc5\x82ynny Orient Express.\n_START_SECTION_\nFernschnellzug (Deutsche Reichsbahn)\n_START_PARAGRAPH_\nW 1923 roku koleje Deutsche Reichsbahn wprowadzi\xc5\x82y kategori\xc4\x99 poci\xc4\x85g\xc3\xb3w ekspresowych (niem. Fernschnellzug, FD), prowadz\xc4\x85cych wy\xc5\x82\xc4\x85cznie wagony pierwszej i drugiej klasy. Niemieckie ekspresy by\xc5\x82y prowadzone przez parowozy o op\xc5\x82ywowych, aerodynamicznych kszta\xc5\x82tach, kt\xc3\xb3rych pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 maksymalna dochodzi\xc5\x82a do 150 kilometr\xc3\xb3w na godzin\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nFernschnellzug mit Triebwagen (Deutsche Reichsbahn)\n_START_PARAGRAPH_\nOd 1933 roku koleje niemieckie rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y obs\xc5\x82ug\xc4\x99 nowej kategorii: ekspresowych zespo\xc5\x82\xc3\xb3w trakcyjnych (niem. Fernschnellzug mit Triebwagen, FDt). Now\xc4\x85 kategori\xc4\x99 poci\xc4\x85g\xc3\xb3w wprowadzono po wdro\xc5\xbceniu spalinowych zespo\xc5\x82\xc3\xb3w trakcyjnych (mi\xc4\x99dzy innymi typ\xc3\xb3w Hamburg, Leipzig, K\xc3\xb6ln). Poci\xc4\x85gi nazwano lataj\xc4\x85cymi (niem. Fliegender) \xe2\x80\x93 na tory wyruszy\xc5\x82y m.in. \xe2\x80\x9eLataj\xc4\x85cy Hamburczyk\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eLataj\xc4\x85cy \xc5\x9al\xc4\x85zak\xe2\x80\x9d. Pod wzgl\xc4\x99dem \xc5\x9bredniej pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci na najlepszym odcinku, \xe2\x80\x9eLataj\xc4\x85cy Kolo\xc5\x84czyk\xe2\x80\x9d stanowi\xc5\x82 w roku 1938 najszybszy poci\xc4\x85g pasa\xc5\xbcerski \xc3\xb3wczesnego \xc5\x9bwiata. Na odcinku Hanower \xe2\x80\x93 Hamm spalinowy zesp\xc3\xb3\xc5\x82 trakcyjny osi\xc4\x85ga\xc5\x82 pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 132,3 km/h, przy maksymalnej 160 km/h."