b'\n_START_ARTICLE_\nWampir (film 1932)\n_START_SECTION_\nProdukcja\n_START_PARAGRAPH_\nRe\xc5\xbcyser Carl Theodor Dreyer planowa\xc5\x82 realizacj\xc4\x99 Wampira pocz\xc4\x85wszy od ostatniego kwarta\xc5\x82u 1929 roku (tj. rok po premierze swojego poprzedniego filmu, M\xc4\x99cze\xc5\x84stwa Joanny d\xe2\x80\x99Arc). Wytw\xc3\xb3rnia filmowa odpowiedzialna za produkcj\xc4\x99 wcze\xc5\x9bniejszego obrazu Dreyera mia\xc5\x82a w planach stworzenie innego filmu re\xc5\xbcyserowanego przez Du\xc5\x84czyka, lecz projekt zosta\xc5\x82 porzucony. W ten spos\xc3\xb3b Dreyer zadecydowa\xc5\x82, \xc5\xbce jego kolejne dzie\xc5\x82o powstanie bez studyjnej ingerencji.\n_START_SECTION_\nWydanie filmu\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x9awiatowa premiera filmu zosta\xc5\x82a op\xc3\xb3\xc5\xbaniona przez studio Universum Film AG. Wytw\xc3\xb3rnia chcia\xc5\x82a, by ameryka\xc5\x84skie horrory z 1931 roku, Dracula i Frankenstein, dystrybuowano w niemieckich kinach przed Wampirem. Premiera obrazu przypad\xc5\x82a na 6 maja 1932 i odby\xc5\x82a si\xc4\x99 w Berlinie. Podczas uroczystej projekcji widownia wygwizda\xc5\x82a horror, co zmobilizowa\xc5\x82o Dreyera do przemontowania materia\xc5\x82u i wyci\xc4\x99cia z filmu kilku scen. We Francji dystrybutorem obrazu zosta\xc5\x82a sp\xc3\xb3\xc5\x82ka Soci\xc3\xa9t\xc3\xa9 G\xc3\xa9n\xc3\xa9rale de Cinema. Trzy lata wcze\xc5\x9bniej firma wprowadzi\xc5\x82a do krajowych kin poprzedni\xc4\x85 produkcj\xc4\x99 Dreyera, M\xc4\x99cze\xc5\x84stwo Joanny d\xe2\x80\x99Arc. Paryska premiera Wampira nast\xc4\x85pi\xc5\x82a we wrze\xc5\x9bniu 1932; film inaugurowa\xc5\x82 otwarcie nowego kina przy bulwarze imienia Fran\xc3\xa7ois-Vincenta Raspaila. Seans w Wiedniu zako\xc5\x84czy\xc5\x82 si\xc4\x99 domaganiami widz\xc3\xb3w o zwrot koszt\xc3\xb3w bilet\xc3\xb3w. Gdy im odm\xc3\xb3wiono, wybuch\xc5\x82y zamieszki, a interweniuj\xc4\x85cy funkcjonariusze ochrony bezpiecze\xc5\x84stwa zmuszeni zostali do przywr\xc3\xb3cenia porz\xc4\x85dku przy pomocy pa\xc5\x82ek policyjnych. Wampir poni\xc3\xb3s\xc5\x82 tak\xc5\xbce pora\xc5\xbck\xc4\x99 komercyjn\xc4\x85. Dreyer postanowi\xc5\x82 nie pojawia\xc4\x87 si\xc4\x99 na oficjalnej du\xc5\x84skiej premierze filmu, kt\xc3\xb3ra odby\xc5\x82a si\xc4\x99 27 marca 1933 w Kopenhadze. Wkr\xc3\xb3tce potem re\xc5\xbcyser przeszed\xc5\x82 za\xc5\x82amanie nerwowe i zg\xc5\x82osi\xc5\x82 si\xc4\x99 do kliniki psychiatrycznej we Francji.\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tkowe recenzje kontra wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesne opinie\n_START_PARAGRAPH_\nOdbi\xc3\xb3r filmu przez europejskich krytyk\xc3\xb3w by\xc5\x82 mieszany, lecz sk\xc5\x82ania\xc5\x82 si\xc4\x99 ku negatywnemu. Dziennikarze w Niemczech wypowiadali si\xc4\x99 o dziele w niepochlebny spos\xc3\xb3b. Redaktor gazety The New York Times, obecny na berli\xc5\x84skiej premierze horroru, napisa\xc5\x82: \xe2\x80\x9eCokolwiek mo\xc5\xbcna s\xc4\x85dzi\xc4\x87 o re\xc5\xbcyserze Charlesie (sic) Theodorze Dreyerze, nikt nie ma obiekcji co do jego odmienno\xc5\x9bci. Dreyer tworzy sztuk\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra sprawia, \xc5\xbce ludzie o nim m\xc3\xb3wi\xc4\x85. Jego filmy mo\xc5\xbcna by uzna\xc4\x87 za niedorzeczne, lecz nie da si\xc4\x99 nich zapomnie\xc4\x87... Cho\xc4\x87 pod k\xc4\x85tem wielu aspekt\xc3\xb3w Wampir by\xc5\x82 jednym z najgorszych film\xc3\xb3w, jakie widzia\xc5\x82em, dysponowa\xc5\x82 te\xc5\xbc scenami chwytaj\xc4\x85cymi widza z brutaln\xc4\x85 bezpo\xc5\x9brednio\xc5\x9bci\xc4\x85.\xe2\x80\x9d Prasa w Pary\xc5\xbcu wyda\xc5\x82a Wampirowi mieszane recenzje. Po francuskiej premierze Herbert Matthews (The New York Times) uzna\xc5\x82, \xc5\xbce Wampir to \xe2\x80\x9ehalucynogenny film\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3ry \xe2\x80\x9ealbo trzyma widz\xc3\xb3w w stanie oczarowania rodem z d\xc5\x82ugiego koszmaru, albo przyprawia ich o histeryczny \xc5\x9bmiech\xe2\x80\x9d. Przez wiele lat od momentu wydania film okre\xc5\x9blany by\xc5\x82 przez krytyk\xc3\xb3w mianem jednego z najmniej udanych dzie\xc5\x82 Dreyera._NEWLINE_Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bni opiniodawcy oceniaj\xc4\x85 film pozytywnie. Agreguj\xc4\x85cy recenzje filmowe serwis Rotten Tomatoes, w oparciu o dwadzie\xc5\x9bcia siedem om\xc3\xb3wie\xc5\x84, okaza\xc5\x82 obrazowi stuprocentowe wsparcie. Ocena opatrzona jest komentarzem: \xe2\x80\x9ePe\xc5\x82en dezorientuj\xc4\x85cych efekt\xc3\xb3w wizualnych Wampir w re\xc5\xbcyserii Carla Theodora Dreyera stanowi obraz niepokoj\xc4\x85cy zar\xc3\xb3wno pod wzgl\xc4\x99dem teorii, jak i koncepcji\xe2\x80\x9d. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuj\xc4\x85cy z witryn\xc4\x85 Allmovie \xc5\xbcurnalista Tood Kristel wyceni\xc5\x82 film na  (cztery i p\xc3\xb3\xc5\x82 gwiazdki). Kristel pisa\xc5\x82: \xe2\x80\x9eWampir nie jest naj\xc5\x82atwiej daj\xc4\x85cym si\xc4\x99 lubi\xc4\x87 klasykiem, nawet je\xc5\x9bli jest si\xc4\x99 mi\xc5\x82o\xc5\x9bnikiem horror\xc3\xb3w z lat trzydziestych. Je\xc5\xbceli jednak wobec powolnej akcji i niejednoznacznej fabu\xc5\x82y wyka\xc5\xbcesz si\xc4\x99 doz\xc4\x85 cierpliwo\xc5\x9bci, przekonasz si\xc4\x99, \xc5\xbce film na do zaoferowania uderzaj\xc4\x85c\xc4\x85 wizj\xc4\x99. (...) Obraz nie jest ekscytuj\xc4\x85cy na poziomie rozwoju akcji, (...) lecz jest w stanie zbudowa\xc4\x87 przekonuj\xc4\x85cy nastr\xc3\xb3j.\xe2\x80\x9d Zdaniem Jonathana Rosenbauma, redaktora tygodnika Chicago Reader, \xe2\x80\x9ewielko\xc5\x9b\xc4\x87 Wampira Carla Dreyera wynika cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo z przedstawienia wampiryzmu w zakresie seksualno\xc5\x9bci i erotyki, a cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo z wysoce rozmarzonej, wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 plastyki, lecz mo\xc5\xbce te\xc5\xbc by\xc4\x87 zwi\xc4\x85zana z radykalnym przekszta\xc5\x82ceniem formy narracyjnej re\xc5\xbcysera\xe2\x80\x9d. Echa tej recenzji pobrzmiewa\xc5\x82y w om\xc3\xb3wieniu J. Hobermana dla magazynu The Village Voice. Hoberman stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce Wampir jest najbardziej radykalnym projektem w ca\xc5\x82ej filmografii Dreyera. Sam obraz uzna\xc5\x82 za jeden z tuzina swoich ulubionych film\xc3\xb3w. Doktor Anton Bitel, zwi\xc4\x85zany z Uniwersytetem Oksfordzkim, por\xc3\xb3wna\xc5\x82 dzie\xc5\x82o do niemego, ekspresjonistycznego horroru Nosferatu \xe2\x80\x93 symfonia grozy, wskazuj\xc4\x85c Wampira jako film \xe2\x80\x9emniej znany, lecz pod wieloma wzgl\xc4\x99dami lepszy\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9etriumf irracjonalizmu\xe2\x80\x9d. \xe2\x80\x9eUpiorne memento mori Dreyera nigdy nie pozwala \xc5\xbcadnemu ze swoich protagonist\xc3\xb3w lub widz\xc3\xb3w w pe\xc5\x82ni wybudzi\xc4\x87 si\xc4\x99 z surrealistycznego koszmaru\xe2\x80\x9d, pisa\xc5\x82 Bitel._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku lat dwa tysi\xc4\x85ce dziesi\xc4\x85tych dziennikarze magazynu Time Out stworzyli zestawienie stu najlepszych horror\xc3\xb3w w dziejach kinematografii. W opracowaniu pomog\xc5\x82a im grupa re\xc5\xbcyser\xc3\xb3w, aktor\xc3\xb3w, krytyk\xc3\xb3w i autor\xc3\xb3w, zajmuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 kinem lub literatur\xc4\x85 grozy. Wampir obj\xc4\x85\xc5\x82 w tym notowaniu pozycj\xc4\x99 pi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85t\xc4\x85. W 2010 redaktorzy brytyjskiego czasopisma The Guardian okrzykn\xc4\x99li Wampira jako dziewi\xc4\x85ty w kolejno\xc5\x9bci najlepszy horroru wszech czas\xc3\xb3w.'