b"\n_START_ARTICLE_\nKonsumpcjonizm\n_START_PARAGRAPH_\nKonsumpcjonizm \xe2\x80\x93 postawa polegaj\xc4\x85ca na nieusprawiedliwionym (rzeczywistymi potrzebami oraz kosztami ekologicznymi, spo\xc5\x82ecznymi czy indywidualnymi) zdobywaniu d\xc3\xb3br materialnych i us\xc5\x82ug, lub pogl\xc4\x85d polegaj\xc4\x85cy na uznawaniu tej konsumpcji za wyznacznik jako\xc5\x9bci \xc5\xbcycia (lub za najwa\xc5\xbcniejsz\xc4\x85, wzgl\xc4\x99dnie jedyn\xc4\x85 warto\xc5\x9b\xc4\x87) \xe2\x80\x93 hedonistyczny materializm._NEWLINE_Wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesna kultura konsumpcji sta\xc5\x82a si\xc4\x99 jednym z centralnych przedmiot\xc3\xb3w uwagi kulturoznawstwa \xe2\x80\x93 dyscypliny, kt\xc3\xb3ra szczeg\xc3\xb3lnie na gruncie filozofii postmodernistycznej wypiera socjologi\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nKrytyka\n_START_PARAGRAPH_\nNadmierna konsumpcja (traktowana przez Adama Smitha w pracy Bogactwo narod\xc3\xb3w za najpot\xc4\x99\xc5\xbcniejszego wroga stabilnego wzrostu gospodarczego) stanowi odej\xc5\x9bcie od dawnej etyki spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa kapitalistycznego, opisywanej przez Maxa Webera (zob. Etyka protestancka a duch kapitalizmu). Si\xc4\x99ga swoimi korzeniami boom\xc3\xb3w gospodarczych jakie pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 po II wojnie \xc5\x9bwiatowej. Od tego te\xc5\xbc czasu jednocze\xc5\x9bnie towarzysz\xc4\x85 mu negatywne reakcje i krytyka._NEWLINE_W Stanach Zjednoczonych krytyka si\xc4\x99ga prze\xc5\x82omu lat 40. i 50. dwudziestego wieku (reprezentatywne s\xc4\x85 tu s\xc4\x85 np. praca Samotny t\xc5\x82um Davida Riesmana postuluj\xc4\x85ca wyst\xc4\x99powanie we wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnym spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwie osobowo\xc5\x9bci zewn\xc4\x85trzsterownych oraz praca Daniela Bella opisuj\xc4\x85ca kulturowe sprzeczno\xc5\x9bci spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa bur\xc5\xbcuazyjnego) W Europie w latach 60. tzw. spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo spektaklu sta\xc5\x82o si\xc4\x99 celem atak\xc3\xb3w sytuacjonist\xc3\xb3w (Guy Debord, Raoul Vaneigem). Nieprzerwanie krytykowali te\xc5\xbc konsumpcjonizm (zar\xc3\xb3wno w Europie jak i w USA) przedstawiciele szko\xc5\x82y frankfurckiej \xe2\x80\x93 np. Herbert Marcuse (autor wizji cz\xc5\x82owieka jednowymiarowego), J\xc3\xbcrgen Habermas czy Erich Fromm._NEWLINE_Obecnie krytyk\xc3\xb3w kultury konsumpcji mo\xc5\xbcna podzieli\xc4\x87 na my\xc5\x9blicieli (filozof\xc3\xb3w, akademik\xc3\xb3w) oraz dzia\xc5\x82aczy spo\xc5\x82ecznych (np. dziennikarzy). W\xc5\x9br\xc3\xb3d pierwszej grupy warto wymieni\xc4\x87 wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych filozof\xc3\xb3w postmodernistycznych, takich jak Zygmunt Bauman, Jean Baudrillard, socjolog\xc3\xb3w ameryka\xc5\x84skich George'a Ritzera i Juliet B. Schor oraz politologa Benjamina Barbera (autora koncepcji Mc\xc5\x9awiata). W\xc5\x9br\xc3\xb3d dzia\xc5\x82aczy znani stali si\xc4\x99 Naomi Klein, Susan Linn, Kalle Lasn. Krytyka cz\xc4\x99sto dotyczy nie tylko samej konsumpcji, ale i innych przejaw\xc3\xb3w \xc5\xbcycia zwi\xc4\x85zanych z kultur\xc4\x85 konsumpcji, takich jak reklama i marketing, centra handlowe i adidasacja (produkcja niezliczonej ilo\xc5\x9bci typ\xc3\xb3w jednego asortymentu \xe2\x80\x93 wszystkie wygl\xc4\x85daj\xc4\x85 na r\xc3\xb3\xc5\xbcne od siebie cho\xc4\x87 pochodz\xc4\x85 z masowej produkcji), bary szybkiej obs\xc5\x82ugi i macdonaldyzacja, parki rozrywki i dysneyzacja (termin wprowadzony w roku 1999 przez Alana Brymana \xe2\x80\x93 proces, kt\xc3\xb3rego priorytetem jest wydajno\xc5\x9b\xc4\x87 i zysk, ale w przeciwie\xc5\x84stwie do makdonaldyzacji stawia ona na wysoki standard), supermarketyzacja, karnawalizacja, coca-kolonizacja (wolno kupi\xc4\x87 tyle butelek coca-coli, ile si\xc4\x99 zechce, a \xc5\x9bwie\xc5\xbcej wody nie ma), amerykanizacja, westernizacja (okcydentalizacja), brazyfikacja (poszerzaj\xc4\x85ca si\xc4\x99 przepa\xc5\x9b\xc4\x87 mi\xc4\x99dzy bogatymi a biednymi i r\xc3\xb3wnoczesny zanik klasy \xc5\x9bredniej \xe2\x80\x93 termin wprowadzony przez Douglasa Couplanda w ksi\xc4\x85\xc5\xbcce Generacja X), turbokapitalizm (opisany przez Edwarda Luttwaka, zwany w pracach Jeremy Rifkina hiperkapitalizmem), wy\xc5\x82aniaj\xc4\x85ca si\xc4\x99 dominacja korporacji krytykowana np. przez Erica Schlossera, Joela Bakana i przez znanego z anarchistycznych pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w Noama Chomsky'ego, powstanie globalnej sieci dominacji postulowane przez komunist\xc4\x99 Antonio Negri oraz powstanie konsumariatu w czasach dominacji netokrat\xc3\xb3w prorokowane przez Alexandra Barda i Jana S\xc3\xb6derqvista. Oryginaln\xc4\x85 ilustracj\xc4\x85 niekt\xc3\xb3rych zjawisk (Generacja X, Mcpraca) jest te\xc5\xbc beletrystyka Douglasa Couplanda. Niekt\xc3\xb3rzy postrzegaj\xc4\x85 konsumpcjonizm jako b\xc5\x82\xc4\x85d mentalny, kt\xc3\xb3ry nie ma \xc5\x9bcis\xc5\x82ego zwi\xc4\x85zku z konkretnym systemem gospodarczym (Jan Pawe\xc5\x82 II, Benedykt XVI). Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 widzi w konsumpcjonizmie si\xc5\x82\xc4\x99 destrukcyjn\xc4\x85 i stawia go na r\xc3\xb3wni z laicyzacj\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nObrona\n_START_PARAGRAPH_\nKonsumpcyjny styl \xc5\xbcycia ma te\xc5\xbc swoich proponent\xc3\xb3w, do kt\xc3\xb3rych zalicza si\xc4\x99 francuski filozof Gilles Lipovetsky \xe2\x80\x93 autor teorii spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa mody, czy wybitny komentator wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesno\xc5\x9bci Arjun Appadurai, kt\xc3\xb3ry nie zgadza si\xc4\x99 wprost z tez\xc4\x85 Jeana Baudrillarda, \xc5\xbce we wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwach konsumpcja odgrywa g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 rol\xc4\x99, jak\xc4\x85 kiedy\xc5\x9b odgrywa\xc5\x82a produkcja. Nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85c do prac Norberta Eliasa Arjun Appadurai wskazuje, \xc5\xbce bli\xc5\xbcsze prawdy jest stwierdzenie, \xc5\xbce konsumpcja sta\xc5\x82a si\xc4\x99 prac\xc4\x85 cywilizuj\xc4\x85c\xc4\x85 postindustrialne spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa. Bez \xc5\xbcadnych uprzedze\xc5\x84 do kultury konsumpcji odnosi si\xc4\x99 te\xc5\xbc polski filozof i historyk idei Andrzej Szahaj.\n_START_SECTION_\nKonsumpcjonizm jako zad\xc5\x82u\xc5\xbcenie\n_START_PARAGRAPH_\nNiekt\xc3\xb3rzy ekonomi\xc5\x9bci i historycy gospodarki dostrzegaj\xc4\x85 problem teoretyczny w uj\xc4\x99ciu konsumpcjonizmu. Bazowanie jedynie na ilo\xc5\x9bci konsumowanych d\xc3\xb3br nie pozwala bowiem stwierdzi\xc4\x87, \xc5\xbce cele czy postawy spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stw zachodnich w por\xc3\xb3wnaniu z epokami preindustrialnymi zmieni\xc5\x82y si\xc4\x99 zasadniczo. W historii gospodarczej jako wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnik spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stw nowo\xc5\xbcytnych mo\xc5\xbce by\xc4\x87 jednak zastosowane rozpowszechnienie kredytu konsumpcyjnego (od lat 20. XX w.), kt\xc3\xb3re obrazuje wzrost zagregowanej spo\xc5\x82ecznej stopy preferencji czasowej (wy\xc5\xbcsze warto\xc5\x9bciowanie d\xc3\xb3br tera\xc5\xbaniejszych w relacji do d\xc3\xb3br przysz\xc5\x82ych)."