b'\n_START_ARTICLE_\nTroll\n_START_SECTION_\nWierzenia\n_START_PARAGRAPH_\nWierzono, \xc5\xbce trolle r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82y si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy sob\xc4\x85 zar\xc3\xb3wno wygl\xc4\x85dem, jak i charakterem. Najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej mia\xc5\x82y to by\xc4\x87 stworzenia bardzo stare, brzydkie, z\xc5\x82o\xc5\x9bliwe i ma\xc5\x82o inteligentne. Mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich znale\xc5\xba\xc4\x87 du\xc5\xbcego wzrostu osobniki, jak i niewielkie skrzaty (norw. nisse) czy kar\xc5\x82y (norw. dverg)._NEWLINE_Niekt\xc3\xb3re wi\xc4\x99ksze trolle ze staro\xc5\x9bci porasta\xc5\x82y lasem. Trolle mieszka\xc5\x82y w trudno dost\xc4\x99pnych dla cz\xc5\x82owieka miejscach: lasach, g\xc3\xb3rach i jaskiniach, niekt\xc3\xb3re \xc5\xbcy\xc5\x82y te\xc5\xbc w morzu. Wyrz\xc4\x85dza\xc5\x82y szkody ludziom i zwierz\xc4\x99tom. Zajmowa\xc5\x82y si\xc4\x99 te\xc5\xbc wydobyciem i gromadzeniem srebra, z\xc5\x82ota oraz kosztowno\xc5\x9bci. By\xc5\x82y bardzo chciwe i sk\xc4\x85pe. Nie znosi\xc5\x82y \xc5\x9bwiat\xc5\x82a s\xc5\x82onecznego, dlatego pojawia\xc5\x82y si\xc4\x99 wy\xc5\x82\xc4\x85cznie w nocy; troll, kt\xc3\xb3ry na czas nie schowa\xc5\x82 si\xc4\x99 przed promieniami s\xc5\x82o\xc5\x84ca, zamienia\xc5\x82 si\xc4\x99 w kamie\xc5\x84. \xc5\xbbe\xc5\x84skim odpowiednikiem trolla by\xc5\x82a huldra.\n_START_SECTION_\nLiteratura i sztuka\n_START_PARAGRAPH_\nPo raz pierwszy na kartach ksi\xc4\x85\xc5\xbcek trolle pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 w Eddzie Snorri Sturlusona oko\xc5\x82o 1220 roku. Sturluson opisuje tam wielog\xc5\x82owego olbrzymiego potwora. O trollach wspomina te\xc5\xbc w XVII wieku norweski, ale tworz\xc4\x85cy w j\xc4\x99zyku du\xc5\x84skim pisarz Ludvig Holberg._NEWLINE_Trolle wielokrotnie pojawia\xc5\x82y si\xc4\x99 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w skandynawskich wierzeniach ludowych: w Norwegii opisali je w swoich ba\xc5\x9bniach m.in. Peter Christen Asbj\xc3\xb8rnsen i J\xc3\xb8rgen Moe. Najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej w tych opowie\xc5\x9bciach przedstawiano trolle jako wielkie i silne, z\xc5\x82o\xc5\x9bliwe i niebezpieczne. By\xc5\x82y brzydkie, mia\xc5\x82y ogromne nosy i oczy jak cynowe talerze. By\xc5\x82y wrogo nastawione zar\xc3\xb3wno do ludzi, jak i bog\xc3\xb3w, i o\xc5\xbcywia\xc5\x82y si\xc4\x99, czuj\xc4\x85c zapach krwi chrze\xc5\x9bcijanina. Autorami najpopularniejszych wizerunk\xc3\xb3w trolli s\xc4\x85 w Norwegii: Theodor Kittelsen i Erik Werenskiold, w Szwecji \xe2\x80\x93 John Bauer._NEWLINE_W Peer Gyncie norweskiego pisarza Henryka Ibsena g\xc5\x82\xc3\xb3wny bohater trafia do kr\xc3\xb3lestwa trolli, w kt\xc3\xb3rym rz\xc4\x85dzi Stary z Dovru (Dovregubben). Daje si\xc4\x99 te\xc5\xbc omota\xc4\x87 huldrze \xe2\x80\x93 Kobiecie w Zieleni (En gr\xc3\xb8nnkledd kvinne). W literaturze szwedzkiej o trollach pisa\xc5\x82a Selma Lagerl\xc3\xb6f w Troll och m\xc3\xa4nniskor, w du\xc5\x84skiej \xe2\x80\x93 Hans Christian Andersen._NEWLINE_W stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemia trolle to wielkie stwory o pot\xc4\x99\xc5\xbcnej sile. Zosta\xc5\x82y wyhodowane przez Morgotha, podobnie jak orkowie i smoki. Pod wp\xc5\x82ywem s\xc5\x82o\xc5\x84ca zmienia\xc5\x82y si\xc4\x99 w kamie\xc5\x84. Ze s\xc5\x82\xc3\xb3w Drzewca wynika, \xc5\xbce trolle to parodia ent\xc3\xb3w, tak jak orkowie s\xc4\x85 parodi\xc4\x85 elf\xc3\xb3w._NEWLINE_W Wied\xc5\xbamie Olgi Gromyko trolle s\xc4\x85 stworami podobnymi do ludzi, kt\xc3\xb3re cz\xc4\x99sto u\xc5\xbcywaj\xc4\x85 wulgaryzm\xc3\xb3w (wulgaryzmy nie s\xc4\x85 t\xc5\x82umaczone). S\xc5\x82o\xc5\x84ce im nie szkodzi i nie s\xc4\x85 odporne na czary; nie uznaj\xc4\x85 kobiet za istoty rozumne._NEWLINE_W \xc5\x9awiecie Dysku trolle s\xc4\x85 kamiennymi (ich cia\xc5\x82a sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 z krzemu) istotami, kt\xc3\xb3rych inteligencja obni\xc5\xbca si\xc4\x99 pod wp\xc5\x82ywem ciep\xc5\x82a ze wzgl\xc4\x99du na zanik nadprzewodnictwa. Z wiekiem trolle dostaj\xc4\x85 filozofii i nieruchomiej\xc4\x85, ostatecznie zamieniaj\xc4\x85c si\xc4\x99 w ska\xc5\x82\xc4\x99._NEWLINE_W cyklu J.K. Rowling o Harrym Potterze tylko w pierwszym tomie pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 trolle, a w czwartym Ron Weasley m\xc3\xb3wi, \xc5\xbce olbrzymy, tak jak trolle, lubi\xc4\x85 zabija\xc4\x87. S\xc4\x85 wielkie, ma\xc5\x82o inteligentne i brutalne._NEWLINE_W Nieko\xc5\x84cz\xc4\x85cej si\xc4\x99 historii trolle s\xc4\x85 przyjazne. Te kt\xc3\xb3re spotka\xc5\x82 Atreju pokaza\xc5\x82y mu Nico\xc5\x9b\xc4\x87, zanim same znikn\xc4\x99\xc5\x82y. W orszaku Bastiana Baltazara Buksa pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 z kolei czterofazowy troll, kt\xc3\xb3ry zale\xc5\xbcnie od nastroju pokazywa\xc5\x82 jedn\xc4\x85 ze swoich czterech twarzy._NEWLINE_W \xc5\x9bwiecie Sagi o wied\xc5\xbaminie Sapkowskiego trolle s\xc4\x85 istotami \xc5\xbcyj\xc4\x85cymi w g\xc3\xb3rach. Opiekuj\xc4\x85 si\xc4\x99 mostami, dbaj\xc4\x85 o ich stan techniczny i pobieraj\xc4\x85 op\xc5\x82aty za przekroczenie mostu._NEWLINE_Z opowiada\xc5\x84 Jacka Piekary (Sekrety tajemnego bractwa i tytu\xc5\x82owe Ani s\xc5\x82owa prawdy) ze zbioru Ani s\xc5\x82owa prawdy \xe2\x80\x93 Opowie\xc5\x9bci o Arivaldzie z Wybrze\xc5\xbca wynika, \xc5\xbce trolle nie potrafi\xc4\x85 zapami\xc4\x99ta\xc4\x87 swojego imienia ani drogi do rodzinnej jaskini. S\xc5\x82o\xc5\x84ce je parzy, ale nie czyni im widocznej krzywdy. Przy tym, tak jak koboldy, s\xc4\x85 odporne na czary i darzone mo\xc5\xbce nies\xc5\x82uszn\xc4\x85 wrogo\xc5\x9bci\xc4\x85. Spotyka si\xc4\x99 te\xc5\xbc p\xc3\xb3\xc5\x82trolle, wynik okrutnych eksperyment\xc3\xb3w w kraju wied\xc5\xbamiarzy._NEWLINE_W trylogii Sherwood Tomasza Pacy\xc5\x84skiego jednym tchem wymienia si\xc4\x99 trolle, elfy i skrzaty. Inne opowiadania sugeruj\xc4\x85, \xc5\xbce nale\xc5\xbcy je uto\xc5\xbcsamia\xc4\x87 z neandertalczykami i wcze\xc5\x9bniejszymi hominidami._NEWLINE_Trolle w komiksie Trolle z Troy s\xc4\x85 najwi\xc4\x99kszymi wrogami ludzi, ale jednocze\xc5\x9bnie odznaczaj\xc4\x85 si\xc4\x99 du\xc5\xbcym poczuciem humoru._NEWLINE_Trollami s\xc4\x85 tak\xc5\xbce Muminki wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ce w cyklu powie\xc5\x9bci i opowiada\xc5\x84 dla dzieci autorstwa Tove Jansson. Pierwsza powie\xc5\x9b\xc4\x87 z tego cyklu nosi\xc5\x82a tytu\xc5\x82 Ma\xc5\x82e trolle i du\xc5\xbca pow\xc3\xb3d\xc5\xba, a s\xc5\x82owo \xe2\x80\x9etroll\xe2\x80\x9d wyst\xc4\x99powa\xc5\x82o cz\xc4\x99sto w oryginalnym tek\xc5\x9bcie szwedzkim, w przeciwie\xc5\x84stwie do polskich przek\xc5\x82ad\xc3\xb3w: powie\xc5\x9b\xc4\x87 Zima Mumink\xc3\xb3w nosi oryginalny tytu\xc5\x82 Zima trolli \xe2\x80\x93 Trollvinter, a w szwedzkim oryginale s\xc5\x82owo \xe2\x80\x9eMuminek\xe2\x80\x9d brzmi Mumintroll.\n_START_SECTION_\nFilm\n_START_PARAGRAPH_\nW filmie Willow (z 1988 roku w re\xc5\xbcyserii Rona Howarda) trolle to cz\xc5\x82ekokszta\xc5\x82tne istoty. S\xc4\x85 niewiele ni\xc5\xbcsze od ludzi. Cechuje je nadmierne, bardzo ciemne ow\xc5\x82osienie; twarz, d\xc5\x82onie oraz stopy s\xc4\x85 nieow\xc5\x82osione. Sk\xc3\xb3r\xc4\x99 maj\xc4\x85 w kolorze popielatym. Nie nosz\xc4\x85 ubra\xc5\x84 ani nie walcz\xc4\x85 broni\xc4\x85. S\xc4\x85 agresywne. Zachowaniem przypominaj\xc4\x85 bardziej zwierz\xc4\x99ta. Potrafi\xc4\x85 chodzi\xc4\x87 po pionowych \xc5\x9bcianach._NEWLINE_W 2010 roku powsta\xc5\x82 norweski film pseudodokumentalny \xc5\x81owca trolli (Trolljegeren).\n_START_SECTION_\nGry\n_START_PARAGRAPH_\nW systemie Dungeons & Dragons i grach na nim opartych trolle s\xc4\x85 du\xc5\xbcymi, grubosk\xc3\xb3rnymi stworami, maj\xc4\x85cymi dodatkowo zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 regeneracji, czyli szybkiego leczenia zadanych im ran, kt\xc3\xb3re mo\xc5\xbcna zabi\xc4\x87 wy\xc5\x82\xc4\x85cznie kwasem i ogniem._NEWLINE_System Earthdawn \xc5\x82amie stereotyp trolli (jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ork\xc3\xb3w), jako istot t\xc4\x99pych i z natury z\xc5\x82ych. Tutaj trolle to silne olbrzymy o specyficznej kulturze, w szeroki spos\xc3\xb3b definiuj\xc4\x85ce sw\xc3\xb3j kodeks honorowy. W \xc5\x9bwiecie Earthdawna znani s\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie jako Powietrzni \xc5\x81upie\xc5\xbccy, poruszaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 na lataj\xc4\x85cych drakkarach._NEWLINE_W grach komputerowych sagi Gothic trolle to ogromne zwierz\xc4\x99ta przypominaj\xc4\x85ce wygl\xc4\x85dem goryle. Istnieje kilka ich odmian: jaskiniowe, m\xc5\x82ode, czarne i zwyk\xc5\x82e. Atakuj\xc4\x85, ok\xc5\x82adaj\xc4\x85c wroga ogromnymi \xc5\x82apami._NEWLINE_W \xc5\x9bwiecie Warcraft trolle to inteligentny gatunek, wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cy w wielu odmianach (m.in. trolle le\xc5\x9bne, lodowe lub \xc5\x9bnie\xc5\xbcne), kt\xc3\xb3re \xc5\xbcyj\xc4\x85 w plemionach. Stanowi\xc4\x85 jedn\xc4\x85 z najstarszych ras w Azeroth. Nie s\xc4\x85 ukazane tutaj jako wielkie t\xc4\x99pe stworzenia. Potrafi\xc4\x85 polowa\xc4\x87 w grupie i urz\xc4\x85dza\xc4\x87 zasadzki. Szamani trolli znaj\xc4\x85 tajniki Voodoo. Dzikie plemiona \xc5\xbcywi\xc4\x85 si\xc4\x99 innymi gatunkami Azeroth, takimi jak gnomy czy krasnoludy. Ich sk\xc3\xb3ra to r\xc3\xb3\xc5\xbcne odcienie niebieskiego i zielonego. Posiadaj\xc4\x85 tak\xc5\xbce d\xc5\x82ugie k\xc5\x82y. Trolle z Klanu Darkspear po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82y swe si\xc5\x82y z orkami, taurenami, nieumar\xc5\x82ymi i p\xc3\xb3\xc5\xbaniej krwawymi elfami i goblinami, tworz\xc4\x85c Hord\xc4\x99. Imperium Trolli przez wiele lat walczy\xc5\x82o pod egid\xc4\x85 Zul\xe2\x80\x99Jina z wysokimi elfami z Quel\xe2\x80\x99Thalas pod wodz\xc4\x85 Ariessy._NEWLINE_W grze SpellForce trolle wraz z orkami i mrocznymi elfami nale\xc5\xbc\xc4\x85 do ras ciemnej strony. S\xc4\x85 bardzo silne, ale nie znaj\xc4\x85 magii._NEWLINE_W The Elder Scrolls IV: Oblivion pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 trolle, wygl\xc4\x85daj\xc4\x85ce jak tr\xc3\xb3jokie ma\xc5\x82py. S\xc4\x85 t\xc4\x99pe, ale silne. Wra\xc5\xbcliwe na ogie\xc5\x84. Ukazuj\xc4\x85 si\xc4\x99, gdy posta\xc4\x87 ma oko\xc5\x82o 12 poziom. W jednym z zada\xc5\x84 wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 trolle namalowane i o\xc5\xbcywione w magiczny spos\xc3\xb3b._NEWLINE_W grze Evil Islands trolle to masywne, grube, wielkie stwory o kr\xc3\xb3tkich nogach, d\xc5\x82ugich ramionach i \xc5\x82uskowatej sk\xc3\xb3rze. Nie tworz\xc4\x85 \xc5\xbcadnej spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci, a ich mentalno\xc5\x9b\xc4\x87 upodabnia je do zwierz\xc4\x85t. S\xc4\x85 bardzo niebezpieczne i wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych kolorach w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od gatunku: zielone, niebieskie, czerwone i czarne._NEWLINE_W Tibii pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 trolle zwyk\xc5\x82e, wyspiarskie, bagienne i lodowe (ang. island, swamp, ice), ale nale\xc5\xbc\xc4\x85 do najs\xc5\x82abszych potwor\xc3\xb3w i s\xc4\x85 mniejsze od cz\xc5\x82owieka. Po ulepszeniu gry dochodz\xc4\x85 nowe, a s\xc4\x85 nimi hersztowie trolli._NEWLINE_W grze Wiggles s\xc4\x85 niewielkie, o oko\xc5\x82o po\xc5\x82ow\xc4\x99 wi\xc4\x99ksze od kar\xc5\x82\xc3\xb3w. Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w wielu kolorach._NEWLINE_W Fable II trolle to wielkie, paskudne i \xc5\x9bmierdz\xc4\x85ce potwory oko\xc5\x82o trzy razy wi\xc4\x99ksze ni\xc5\xbc cz\xc5\x82owiek. By je pokona\xc4\x87, trzeba atakowa\xc4\x87 ich wypustki nerwowe (gdy s\xc4\x85 na wierzchu) broni\xc4\x85 paln\xc4\x85 lub magi\xc4\x85. Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 gatunki (od najs\xc5\x82abszego): le\xc5\x9bne, zwyk\xc5\x82e i kamienne._NEWLINE_W serii Final Fantasy wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych kolorach i rodzajach, mo\xc5\xbcna je spotka\xc4\x87 tak\xc5\xbce w podwodnych jaskiniach._NEWLINE_W \xc5\x9bwiecie Warhammera trolle to wielkie potwory (s\xc4\x85 mniej wi\xc4\x99cej dwa razy wi\xc4\x99ksze od cz\xc5\x82owieka). Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 cztery rodzaje trolli: kamienne, rzeczne, zwyk\xc5\x82e oraz trolle Chaosu. Wszystkie rodzaje posiadaj\xc4\x85 zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 regeneracji ran, o ile rany te nie zosta\xc5\x82y zadane przy pomocy ognia. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wszystkie odznaczaj\xc4\x85 si\xc4\x99 g\xc5\x82upot\xc4\x85. Kamienne trolle maj\xc4\x85 zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 rozpraszania magii, kolor ich sk\xc3\xb3ry najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej jest niebieski, z bia\xc5\x82ym brzuchem. Plecy pokryte s\xc4\x85 zrogowacia\xc5\x82\xc4\x85 sk\xc3\xb3r\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra dodatkowo chroni je przed ranami. Rzeczne trolle s\xc4\x85 zielone i zamieszkuj\xc4\x85 tereny bagniste. Dzi\xc4\x99ki \xc5\x9bliskiej sk\xc3\xb3rze ci\xc4\x99\xc5\xbcej si\xc4\x99 z nimi walczy. Trolle Chaosu s\xc4\x85 niczym innym jak zmutowanymi trollami. Wszystkie trolle posiadaj\xc4\x85 specjalny atak \xe2\x80\x93 rzyganie. Potrafi\xc4\x85 zala\xc4\x87 swojego przeciwnika wymiocinami doprowadzaj\xc4\x85c go do \xc5\x9bmierci. Soki \xc5\xbco\xc5\x82\xc4\x85dkowe trolli s\xc4\x85 bardzo silnym roztworem kwasu. Wed\xc5\x82ug legendy pot\xc4\x99\xc5\xbcny w\xc5\x82adca goblin\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 Grom \xe2\x80\x93 zjad\xc5\x82 kiedy\xc5\x9b surowe mi\xc4\x99so trolla, dzi\xc4\x99ki czemu uzyska\xc5\x82 zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 regeneracji swych ran._NEWLINE_W Heroes of Might and Magic trolle s\xc4\x85 przedstawione jako postaci powolne. W pierwszych cz\xc4\x99\xc5\x9bciach by\xc5\x82y to jednostki miotaj\xc4\x85ce kamieniami, a w najnowszych, walcz\xc4\x85 one wr\xc4\x99cz i niewiele r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 od ork\xc3\xb3w._NEWLINE_W \xc5\x9bwiecie Disciples s\xc4\x85 to chude, wielkie stwory o zielonej sk\xc3\xb3rze i ogromnych pazurach, wchodz\xc4\x85 w sk\xc5\x82ad armii zielonosk\xc3\xb3rych wraz z orkami, goblinami, ogrami i cyklopami._NEWLINE_W \xc5\x9bwiecie Silverfall s\xc4\x85 jedn\xc4\x85 z grywalnych ras obok elf\xc3\xb3w i ludzi.'