b'\n_START_ARTICLE_\nKonstytucja dyrektorialna\n_START_PARAGRAPH_\nKonstytucja Dyrektorialna (inna nazwa: Konstytucja roku III, fr. Constitution de l\xe2\x80\x99an III) \xe2\x80\x93 konstytucja uchwalona przez francuski Konwent Narodowy 22 sierpnia 1795.\n_START_SECTION_\nUchwalenie\n_START_PARAGRAPH_\nTrzecia francuska konstytucja zosta\xc5\x82a uchwalona przez Konwent Narodowy 5 fructidora roku III (22 sierpnia 1795 r.). Jej przyj\xc4\x99cie by\xc5\x82o zwi\xc4\x85zane z obaleniem w\xc5\x82adzy jakobin\xc3\xb3w w wyniku przewrotu 9 thermidora oraz stabilizacji sytuacji wewn\xc4\x99trznej, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a zaprowadzona poprzez tzw. \xe2\x80\x9ebia\xc5\x82y terror\xe2\x80\x9d, czyli w istocie fizyczn\xc4\x85 eliminacj\xc4\x99 cz\xc4\x99\xc5\x9bci przedstawicieli jakobin\xc3\xb3w oraz si\xc5\x82owemu t\xc5\x82umieniu bunt\xc3\xb3w, domagaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 poprawy aprowizacji oraz wprowadzenia w \xc5\xbcycie konstytucji jakobi\xc5\x84skiej z 1793 r. Pocz\xc4\x85tkowo termidorianie rozwa\xc5\xbcali przywr\xc3\xb3cenie w projektowanej nowej ustawie zasadniczej monarchii konstytucyjnej, ale w obliczu \xc5\x9bmierci Ludwika XVII oraz deklaracji wero\xc5\x84skiej Ludwika XVIII, kt\xc3\xb3ry zapowiedzia\xc5\x82 przywr\xc3\xb3cenie stan\xc3\xb3w oraz rozprawienie si\xc4\x99 z \xe2\x80\x9ekr\xc3\xb3lob\xc3\xb3jcami\xe2\x80\x9d, ostatecznie odrzucono t\xc4\x99 koncepcj\xc4\x99._NEWLINE_Niemniej jednak, konstytucja dyrektorialna w zamy\xc5\x9ble mia\xc5\x82a petryfikowa\xc4\x87 stan, w kt\xc3\xb3rym w\xc5\x82adz\xc4\x99 w pa\xc5\x84stwie sprawuje de facto bur\xc5\xbcuazja, nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85c tym samym do rozwi\xc4\x85za\xc5\x84 konstytucji z 1791 r., a zdecydowanie odrzucaj\xc4\x85c idee konstytucji jakobi\xc5\x84skiej.\n_START_SECTION_\nDeklaracja Praw i Obowi\xc4\x85zk\xc3\xb3w Cz\xc5\x82owieka i Obywatela\n_START_PARAGRAPH_\nDeklaracja w zarysie nawi\xc4\x85zywa\xc5\x82a do Deklaracji Praw Cz\xc5\x82owieka i Obywatela z 1789 r. Gwarancji poddano podstawowe prawa cz\xc5\x82owieka i obywatela, po\xc5\x82o\xc5\xbcono ponownie nacisk na istnienie tr\xc3\xb3jpodzia\xc5\x82u w\xc5\x82adzy, a tak\xc5\xbce jako novum wprowadzono obowi\xc4\x85zki obywatelskie.\n_START_SECTION_\nW\xc5\x82adza wykonawcza\n_START_PARAGRAPH_\nW\xc5\x82adza wykonawcza nale\xc5\xbca\xc5\x82a do Dyrektoriatu. Dyrektoriat by\xc5\x82 kolegialn\xc4\x85 g\xc5\x82ow\xc4\x85 pa\xc5\x84stwa, z\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 z 5 dyrektor\xc3\xb3w wybieranych na pi\xc4\x99cioletni\xc4\x85 kadencj\xc4\x99 przez Rad\xc4\x99 Starszych spo\xc5\x9br\xc3\xb3d 10 kandydat\xc3\xb3w przedstawionych jej przez Rad\xc4\x99 Pi\xc4\x99ciuset, kt\xc3\xb3rzy musieli mie\xc4\x87 uko\xc5\x84czenie 40 lat. Obowi\xc4\x85zywa\xc5\x82a zasada wymiany 1 dyrektora na rok. Ka\xc5\xbcdy dyrektor przewodniczy\xc5\x82 Dyrektoriatowi przez okres 3 miesi\xc4\x99cy. Dyrektoriat powo\xc5\x82ywa\xc5\x82 i odwo\xc5\x82ywa\xc5\x82 ministr\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy jednak byli jedynie urz\xc4\x99dnikami i nie tworzyli rady ministr\xc3\xb3w, cho\xc4\x87 ponosili odpowiedzialno\xc5\x9b\xc4\x87 za niewykonanie ustaw i zarz\xc4\x85dze\xc5\x84 Dyrektoriatu. Dyrektoriat nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 zosta\xc4\x87 odwo\xc5\x82any, nie ponosi\xc5\x82 odpowiedzialno\xc5\x9bci politycznej przed parlamentem, ale ponosi\xc5\x82 odpowiedzialno\xc5\x9b\xc4\x87 konstytucyjn\xc4\x85 przed Najwy\xc5\xbcszym Trybuna\xc5\x82em, w razie naruszenia konstytucji. Sam za\xc5\x9b nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 rozwi\xc4\x85za\xc4\x87 parlamentu ani wnie\xc5\x9b\xc4\x87 inicjatywy ustawodawczej.\n_START_SECTION_\nW\xc5\x82adza ustawodawcza\n_START_PARAGRAPH_\nW\xc5\x82adza ustawodawcza nale\xc5\xbca\xc5\x82a wy\xc5\x82\xc4\x85cznie do dwuizbowego parlamentu, z\xc5\x82o\xc5\xbconego z Rady Pi\xc4\x99ciuset i Rady Starszych. Rada Pi\xc4\x99ciuset mia\xc5\x82a wy\xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9b\xc4\x87 inicjatywy ustawodawczej, uchwala\xc5\x82a ustawy i wskazywa\xc5\x82a 10 kandydat\xc3\xb3w, z kt\xc3\xb3rych Rada Starszych wybiera\xc5\x82a cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w Dyrektoriatu. Rada Starszych ponadto przyjmowa\xc5\x82a b\xc4\x85d\xc5\xba odrzuca\xc5\x82a w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci projekty ustaw proponowane przez Rad\xc4\x99 Pi\xc4\x99ciuset, bez prawa wnoszenia poprawek. Odrzucenie danego projektu ustawy przez Rad\xc4\x99 Starszych skutkowa\xc5\x82o niemo\xc5\xbcno\xc5\x9bci\xc4\x85 ponownego jej przedstawienia przez Rad\xc4\x99 Pi\xc4\x99ciuset przez okres 1 roku. Obie izby wybierane by\xc5\x82y w wyborach po\xc5\x9brednich, cenzusowych na kadencj\xc4\x99 trzyletni\xc4\x85, z zastrze\xc5\xbceniem, \xc5\xbce 1/3 ich sk\xc5\x82adu ulega\xc5\x82a odnowienia co roku. Obowi\xc4\x85zywa\xc5\x82 cenzus wieku \xe2\x80\x93 w ramach czynnego prawa wyborczego 25 lat, w ramach biernego \xe2\x80\x93 do Rady 500 \xe2\x80\x93 30 lat, a do Rady Starszych \xe2\x80\x93 40 lat, po\xc5\x82\xc4\x85czony z cenzusem rodzinnym, tzn. ka\xc5\xbcdy cz\xc5\x82onek drugiej izby musia\xc5\x82 by\xc4\x87 \xc5\xbconaty lub by\xc4\x87 wdowcem. Przywr\xc3\xb3cono r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc cenzus maj\xc4\x85tkowy. Po\xc5\x9brednio\xc5\x9b\xc4\x87 wybor\xc3\xb3w do parlamentu opiera\xc5\x82a si\xc4\x99 na dokonywaniu wybor\xc3\xb3w przez zgromadzenia elektor\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re sk\xc5\x82ada\xc5\x82y si\xc4\x99 z elektor\xc3\xb3w powo\xc5\x82ywanych przez zgromadzenia pierwiastkowe w liczbie 1/200 os\xc3\xb3b.\n_START_SECTION_\nW\xc5\x82adza s\xc4\x85downicza\n_START_PARAGRAPH_\nW\xc5\x82adza s\xc4\x85downicza nale\xc5\xbca\xc5\x82a do wybieranych na zgromadzeniach pierwiastkowych (s\xc4\x99dziowie pokoju) oraz zgromadzeniach elektor\xc3\xb3w (s\xc4\x99dziowie Trybuna\xc5\x82u Kasacyjnego, \xc5\x82awnicy, s\xc4\x99dziowie cywilni, s\xc4\x99dziowie karni) s\xc4\x99dzi\xc3\xb3w._NEWLINE_S\xc4\x85dzeniem os\xc3\xb3b w ramach odpowiedzialno\xc5\x9bci konstytucyjnej zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 Najwy\xc5\xbcszy Trybuna\xc5\x82.\n_START_SECTION_\nOcena\n_START_PARAGRAPH_\nKonstytucja dyrektorialna funkcjonowa\xc5\x82a \xc5\xbale. Szczeg\xc3\xb3lnie nietrafiona okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 koncepcja Dyrektoriatu, kt\xc3\xb3ry sta\xc5\x82 si\xc4\x99 aren\xc4\x85 ci\xc4\x85g\xc5\x82ych walk pomi\xc4\x99dzy dyrektorami i w praktyce os\xc5\x82abia\xc5\x82 w\xc5\x82adz\xc4\x99 wykonawcz\xc4\x85. Istotne okaza\xc5\x82o si\xc4\x99 tak\xc5\xbce to, \xc5\xbce rozwi\xc4\x85zania tej konstytucji nie mia\xc5\x82y szerszego poparcia spo\xc5\x82ecznego \xe2\x80\x93 sprzeciwiali si\xc4\x99 jej zar\xc3\xb3wno jakobini, jak i rojali\xc5\x9bci.'