b'\n_START_ARTICLE_\nHerbert Simon\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie prywatne\n_START_PARAGRAPH_\nHerbert Alexander Simon urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w Milwaukee w stanie Wisconsin 15 czerwca 1916 roku. Jego ojciec, Arthur Simon (1881-1948), by\xc5\x82 in\xc5\xbcynierem elektrykiem, kt\xc3\xb3ry przyby\xc5\x82 do Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych z Niemiec w 1903 roku, po uzyskaniu dyplomu in\xc5\xbcyniera w Technische Hochschule Darmstadt. Ojciec Herberta Simona by\xc5\x82 tak\xc5\xbce wynalazc\xc4\x85, kt\xc3\xb3ry opracowa\xc5\x82 kilkadziesi\xc4\x85t patent\xc3\xb3w, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej tak\xc5\xbce urz\xc4\x99dnikiem patentowym. Matka Herberta, Edna Marguerite Merkel, by\xc5\x82a znakomit\xc4\x85 pianistk\xc4\x85, kt\xc3\xb3rej przodkowie pochodzili z Pragi i Kolonii. Europejscy przodkowie Herberta byli producentami fortepian\xc3\xb3w, z\xc5\x82otnikami i winiarzami. Ojciec Simona by\xc5\x82 \xc5\xbbydem, za\xc5\x9b matka pochodzi\xc5\x82a z rodziny zwi\xc4\x85zanej ze \xc5\x9brodowiskami \xc5\xbcydowskimi, ewangelickimi i katolickimi. Sam Herbert Simon nazywa\xc5\x82 siebie ateist\xc4\x85._NEWLINE_W 1938 r. o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 z Doroth\xc4\x85 (zm. 2002), z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 byli ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwem przez 63 lata, mieli troje dzieci \xe2\x80\x93 Katherine, Petera i Barbar\xc4\x99._NEWLINE_W styczniu 2001 r. Simon przeszed\xc5\x82 operacj\xc4\x99 usuni\xc4\x99cia guza nowotworowego brzucha w szpitalu UPMC Presbyterian. Chocia\xc5\xbc operacja si\xc4\x99 powiod\xc5\x82a, nast\xc4\x85pi\xc5\x82y komplikacje, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82y powodem \xc5\x9bmierci Simona 9 lutego 2001 roku.\n_START_SECTION_\nEdukacja\n_START_PARAGRAPH_\nHerbert Simon ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82 do szk\xc3\xb3\xc5\x82 publicznych w Milwaukee, gdzie zainteresowa\xc5\x82 si\xc4\x99 nauk\xc4\x85. Simon, w przeciwie\xc5\x84stwie do wielu swoich r\xc3\xb3wie\xc5\x9bnik\xc3\xb3w, by\xc5\x82 pod wp\xc5\x82ywem za\xc5\x82o\xc5\xbcenia, \xc5\xbce zachowanie cz\xc5\x82owieka mo\xc5\xbce by\xc4\x87 badane naukowo w stosunkowo m\xc5\x82odym wieku, ze wzgl\xc4\x99du na dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 m\xc5\x82odszego brata matki, Harolda Merkela, kt\xc3\xb3ry studiowa\xc5\x82 ekonomi\xc4\x99 na Uniwersytecie Wisconsin-Madison u John R. Commonsa. Poprzez ksi\xc4\x85\xc5\xbcki wuja dotycz\xc4\x85ce ekonomii i psychologii, Simon odkry\xc5\x82 nauki spo\xc5\x82eczne. Herbert Simon uzyska\xc5\x82 tytu\xc5\x82 licencjacki (B.A.) w 1936 r. oraz doktorski (Ph. D.) w 1943 r. w dziedzinie nauk politycznych na Uniwersytecie w Chicago, gdzie studiowa\xc5\x82 u Harolda Lasswella i Charlesa Edwarda Merriama._NEWLINE_W\xc5\x9br\xc3\xb3d pierwszych dzie\xc5\x82, kt\xc3\xb3re wywar\xc5\x82y wp\xc5\x82yw na jego prace Simon wymieni\xc5\x82 podr\xc4\x99cznik ekonomii Richarda Ely, The Great Illusion Normana Angella oraz Progress and Poverty Henry\xe2\x80\x99ego George\xe2\x80\x99a. W 1933 roku Simon wst\xc4\x85pi\xc5\x82 na Uniwersytet w Chicago, gdzie studiowa\xc5\x82 nauki spo\xc5\x82eczne i matematyk\xc4\x99. Interesowa\xc5\x82 si\xc4\x99 biologi\xc4\x85., lecz nie zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 na studia w tej dziedzinie ze wzgl\xc4\x99du na sw\xc3\xb3j \xe2\x80\x9edaltonizm i niezr\xc4\x99czno\xc5\x9b\xc4\x87 w laboratorium\xe2\x80\x9d. Zamiast tego wola\xc5\x82 skupi\xc4\x87 si\xc4\x99 na naukach politycznych i ekonomii. Jego najwa\xc5\xbcniejszym mentorem na Uniwersytecie w Chicago by\xc5\x82 Henry Schultz, ekonometryk i ekonomista matematyczny._NEWLINE_Po zapisaniu si\xc4\x99 na kurs \xe2\x80\x9eMeasuring Municipal Governments\xe2\x80\x9d Simonowi zaproponowano asystentur\xc4\x99 u Clarence\xe2\x80\x99a Ridleya, z kt\xc3\xb3rym w 1938 roku wsp\xc3\xb3\xc5\x82tworzy\xc5\x82 ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99 Measuring Municipal Activities. Badania przeprowadzone przy jej pisaniu doprowadzi\xc5\x82y go do tematu podejmowania decyzji w organizacjach, kt\xc3\xb3re sta\xc5\x82y si\xc4\x99 przedmiotem jego rozprawy doktorskiej._NEWLINE_Herbert Simon by\xc5\x82 \xc5\xbcywo zainteresowany sztuk\xc4\x85. Jego przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82mi byli Robert Lepper i Richard Rappaport, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 autorem portretu Simona znajduj\xc4\x85cego si\xc4\x99 obecnie w Carnegie Mellon University.\n_START_SECTION_\nPogl\xc4\x85dy na ekonomi\xc4\x99\n_START_PARAGRAPH_\nHerbert Simon by\xc5\x82 ekonomist\xc4\x85, kt\xc3\xb3ry powa\xc5\xbcnie potraktowa\xc5\x82 psychologiczne podstawy ekonomii, za co zosta\xc5\x82 wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniony w 1978 r. Nagrod\xc4\x85 Banku Szwecji (ekonomicznym Noblem). Jego zainteresowania skupia\xc5\x82y si\xc4\x99 na zrozumieniu, w jaki spos\xc3\xb3b realni ludzie \xe2\x80\x93 nie niesko\xc5\x84czenie m\xc4\x85drzy, nie niesko\xc5\x84czenie racjonalni i inteligentni \xe2\x80\x93 podejmuj\xc4\x85 decyzje. To zainteresowanie doprowadzi\xc5\x82o go do analizy psychologii poznawczej, przetwarzania informacji o ludziach i przetwarzania informacji bardziej og\xc3\xb3lnych, co jest wst\xc4\x99pem do prac nad sztuczn\xc4\x85 inteligencj\xc4\x85._NEWLINE_Pomimo i\xc5\xbc jego prace s\xc4\x85 cz\xc4\x99sto wysoce zmatematyzowane i abstrakcyjne, pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 ci\xc4\x85gle przymierza\xc4\x87 je do realnego \xc5\x9bwiata. Wysun\xc4\x85\xc5\x82 wniosek, \xc5\xbce lepszym podej\xc5\x9bciem do racjonalno\xc5\x9bci b\xc4\x99dzie za\xc5\x82o\xc5\xbcenie tak zwanej \xe2\x80\x9eograniczonej racjonalno\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3ra bierze pod uwag\xc4\x99 ograniczono\xc5\x9b\xc4\x87 m\xc3\xb3zgu w przetwarzaniu informacji. Na podstawie ograniczonej racjonalno\xc5\x9bci jest rzecz\xc4\x85 irracjonaln\xc4\x85 by\xc4\x87 w pe\xc5\x82ni racjonalnym, jak to zak\xc5\x82ada teoria neoklasyczna. To doprowadzi\xc5\x82o do opracowania \xe2\x80\x9emodelu zadowalaj\xc4\x85cego minimum\xe2\x80\x9d przedsi\xc4\x99biorstwa, w kt\xc3\xb3rym maksymalizacja zysku nie by\xc5\x82a pierwszoplanowym celem, natomiast przedsi\xc4\x99biorstwo decydowa\xc5\x82o o mar\xc5\xbcy zysku i o wielko\xc5\x9bci zbytu._NEWLINE_Herbert Simon znacz\xc4\x85co przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do zmiany sposobu pojmowania koncepcji racjonalno\xc5\x9bci ludzkiego dzia\xc5\x82ania: od koncepcji cz\xc5\x82owieka o nieograniczonych mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bciach obliczeniowych, ogarniaj\xc4\x85cego wszystkie dost\xc4\x99pne warianty wyboru i maksymalizuj\xc4\x85cego wszelkie u\xc5\xbcyteczno\xc5\x9bci do idei procesu podejmowania decyzji \xe2\x80\x9edostatecznie dobrych\xe2\x80\x9d na podstawie niedoskona\xc5\x82ych regu\xc5\x82. Zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 ludzkiego umys\xc5\x82u do formu\xc5\x82owania i rozwi\xc4\x85zywania z\xc5\x82o\xc5\xbconych problem\xc3\xb3w jest bardzo ma\xc5\x82a w por\xc3\xb3wnaniu z problemami, kt\xc3\xb3re musia\xc5\x82yby by\xc4\x87 rozwi\xc4\x85zywane, aby zachowania w realnym \xc5\x9bwiecie by\xc5\x82y obiektywnie racjonalne. Dlatego Simon postuluje przyj\xc4\x99cie za\xc5\x82o\xc5\xbcenia, \xc5\xbce podmioty gospodarcze d\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85 do rozwi\xc4\x85za\xc5\x84, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 zadowalaj\xc4\x85ce, a nie \xe2\x80\x9emaksymalizuj\xc4\x85ce\xe2\x80\x9d, innymi s\xc5\x82owy \xe2\x80\x93 dosy\xc4\x87 dobre, ale nie najlepsze. Ludzie nie przeszukuj\xc4\x85 \xe2\x80\x9estogu siana dla znalezienia najostrzejszej ig\xc5\x82y, lecz poszukuj\xc4\x85 w nim ig\xc5\x82y do\xc5\x9b\xc4\x87 ostrej do szycia\xe2\x80\x9d. Uwa\xc5\xbca\xc5\x82, i\xc5\xbc \xe2\x80\x9ecz\xc5\x82owiek ma sk\xc5\x82onno\xc5\x9b\xc4\x87 wybierania na co dzie\xc5\x84 nie tego, co jest dla niego rzeczywi\xc5\x9bcie najlepsze, lecz co wydaje si\xc4\x99 dobre w chwili wyboru.\xe2\x80\x9d_NEWLINE_Prace Simona wywar\xc5\x82y ograniczony wp\xc5\x82yw na ekonomi\xc4\x99. Gdy w 1978 r. otrzyma\xc5\x82 Nagrod\xc4\x99 Banku Szwecji im. Alfreda Nobla, wielu ekonomist\xc3\xb3w nigdy o nim nie s\xc5\x82ysza\xc5\x82o. Dopiero po owym sukcesie jego prace zacz\xc4\x99\xc5\x82y zyskiwa\xc4\x87 sobie wi\xc4\x99cej uwagi w g\xc5\x82\xc3\xb3wnym nurcie._NEWLINE_Herbert Simon uwa\xc5\xbca\xc5\x82 za niezb\xc4\x99dne rozs\xc4\x85dne \xe2\x80\x9est\xc4\x85panie po ziemi\xe2\x80\x9d w budowaniu teorii ekonomicznych. Wed\xc5\x82ug niego ignorowanie empirycznych fakt\xc3\xb3w i kreowanie nowych teorii przez ekonomist\xc3\xb3w opiera\xc5\x82o si\xc4\x99 w du\xc5\xbcej mierze na coraz bardziej chwiejnych argumentach behawioralnych. Krytycznie wypowiada\xc5\x82 si\xc4\x99 na temat modelu neoklasycznego, m\xc3\xb3wi\xc4\x85c m.in. \xc5\xbce jest on zmanipulowany przez du\xc5\xbc\xc4\x85 formalno\xc5\x9b\xc4\x87 matematyczn\xc4\x85 i brak testowania prawdziwo\xc5\x9bci jego za\xc5\x82o\xc5\xbce\xc5\x84._NEWLINE_By\xc5\x82 wieloletnim profesorem Carnegie Mellon University w Pittsburghu. W pracy naukowej podejmowa\xc5\x82 problematyk\xc4\x99 teorii organizacji oraz podejmowania decyzji ekonomicznych._NEWLINE_W 1978 roku otrzyma\xc5\x82 Nagrod\xc4\x99 Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii za prze\xc5\x82omowe badania nad procesem podejmowania decyzji wewn\xc4\x85trz organizacji gospodarczych oraz teori\xc4\x85 ich podejmowania._NEWLINE_Jego najbardziej znana my\xc5\x9bl dotyczy ludzkiej m\xc4\x85dro\xc5\x9bci. \xe2\x80\x9eIstoty ludzkie wiedz\xc4\x85 mn\xc3\xb3stwo rzeczy, z kt\xc3\xb3rych cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 jest prawdziwa, i stosuj\xc4\x85 je. Kiedy podobaj\xc4\x85 nam si\xc4\x99 rezultaty, nazywamy to m\xc4\x85dro\xc5\x9bci\xc4\x85.\xe2\x80\x9d_NEWLINE_Herbert Simon w swoim \xc5\xbcyciu zawodowym obejmuj\xc4\x85cym ponad 60 lat przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do rozwoju teorii administracji, aksjomatycznych fundament\xc3\xb3w fizyki, ekonomii, socjologii, ekonometrii, psychologii poznawczej, logiki odkrycia naukowego oraz sztucznej inteligencji. Sam Simon wypowiada\xc5\x82 si\xc4\x99, \xc5\xbce umys\xc5\x82 renesansowy (kt\xc3\xb3rym by\xc5\x82) kre\xc5\x9bli \xe2\x80\x9ew\xc4\x85ski pokos\xe2\x80\x9d przez wiele dyscyplin, za\xc5\x9b w jego w\xc5\x82asnym przypadku przechodzi\xc5\x82 on przez procesy rozwi\xc4\x85zywania problem\xc3\xb3w i podejmowania decyzji przez cz\xc5\x82owieka. \xe2\x80\x9ePrawie wszystko co zrobi\xc5\x82em, zawiera si\xc4\x99 w tym dosy\xc4\x87 w\xc4\x85skim przedziale\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 stwierdzi\xc5\x82 po latach Simon.'