b'\n_START_ARTICLE_\nWyspa Sobieszewska\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nNa terenie Wyspy odnaleziono \xc5\x9blady osadnictwa z okresu neolitycznego (2000\xe2\x80\x931700 p.n.e.). Mieszkali tu g\xc5\x82\xc3\xb3wnie przedstawiciele kultury rzucewskiej, trudni\xc4\x85cy si\xc4\x99 rybo\xc5\x82\xc3\xb3wstwem i my\xc5\x9blistwem. W XIV i XV wieku przez teren Wyspy przechodzi\xc5\x82 trakt \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cy Gda\xc5\x84sk z Kr\xc3\xb3lewcem, a przy nim dwie du\xc5\xbce karczmy (Kreczem Newefehre i Kreczem Boemsagk), przy kt\xc3\xb3rych zacz\xc4\x99\xc5\x82y tworzy\xc4\x87 si\xc4\x99 du\xc5\xbce osady, w tym Bohnsack (niem. worek fasoli) \xe2\x80\x93 p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsze Sobieszewo._NEWLINE_Przynale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 administracyjna terenu Wyspy Sobieszewskiej zmienia\xc5\x82a si\xc4\x99 wielokrotnie na przestrzeni wiek\xc3\xb3w, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej przechodz\xc4\x85c mi\xc4\x99dzy Prusami a miastem Gda\xc5\x84skiem. W okresie rozbicia dzielnicowego by\xc5\x82a to cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 ksi\xc4\x99stwa pomorsko-gda\xc5\x84skiego, w okresie krzy\xc5\xbcackim komturstwa gda\xc5\x84skiego, a nast\xc4\x99pnie cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Gda\xc5\x84ska jako \xc5\xbbu\xc5\x82awy Gda\xc5\x84skie. Jak pisze Waldemar Nocny: \xe2\x80\x9ePocz\xc4\x85wszy od roku 1472 Rada Miejska oddawa\xc5\x82a maj\xc4\x85tki przekazane w jej r\xc4\x99ce przez kr\xc3\xb3la polskiego w 1454 roku pod zastaw obywatelom miasta, kt\xc3\xb3rzy ponie\xc5\x9bli najwi\xc4\x99ksze nak\xc5\x82ady finansowe w czasie wojny z Zakonem Krzy\xc5\xbcackim\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Tereny wyspy nale\xc5\xbca\xc5\x82y do Gda\xc5\x84ska do 1793 r. (II rozbi\xc3\xb3r Polski), a nast\xc4\x99pnie przesz\xc5\x82y we w\xc5\x82adanie Prus. Po kl\xc4\x99sce Prus w wojnie prusko-francuskiej (1806) wesz\xc5\x82y do ustanowionego przez Napoleona autonomicznego miasta Gda\xc5\x84ska. Kongres Wiede\xc5\x84ski (1815) zn\xc3\xb3w podda\xc5\x82 te tereny pod panowanie pruskie. W okresie mi\xc4\x99dzywojennym Wyspa Sobieszewska zn\xc3\xb3w wchodzi\xc5\x82a w sk\xc5\x82ad Wolnego Miasta Gda\xc5\x84ska._NEWLINE_Granice Wyspy Sobieszewskiej ukszta\xc5\x82towa\xc5\x82y dwa wa\xc5\xbcne wydarzenia: przedarcie si\xc4\x99 wezbranej po roztopach Wis\xc5\x82y przez miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 G\xc3\xb3rki w 1840 r. oraz stworzenie kolejnego \xe2\x80\x93 do chwili obecnej g\xc5\x82\xc3\xb3wnego \xe2\x80\x93 uj\xc5\x9bcia rzeki w 1895 r., tym razem si\xc5\x82ami cz\xc5\x82owieka._NEWLINE_Nied\xc5\x82ugo po pierwszym z wydarze\xc5\x84 przebywa\xc5\x82 w tych stronach Wincenty Pol, kt\xc3\xb3ry opisa\xc5\x82 je na podstawie relacji \xc5\x9bwiadk\xc3\xb3w: \xe2\x80\x9eOd po\xc5\x82owy stycznia 1840 roku spar\xc5\x82y si\xc4\x99 wody \xc5\x9bredniej Wis\xc5\x82y (...). Wis\xc5\x82a nie maj\xc4\x85c w ten spos\xc3\xb3b kiedy ula\xc4\x87 w\xc3\xb3d swoich, wezbra\xc5\x82a na brzegach i zagra\xc5\xbca\xc5\x82a zniszczeniu ca\xc5\x82ej okolicy. A\xc5\xbc 1 lutego 1840 roku w nocy wyr\xc5\xbcn\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 nowym korytem wprost ku morzu (...). To nowe koryto nie ma dot\xc4\x85d nazwiska; a \xc5\xbce si\xc4\x99 Wis\xc5\x82a tak poczciwie i ra\xc5\xbano ku morzu przebra\xc5\x82a \xe2\x80\x93 nazwijmy j\xc4\x85 tutaj \xe2\x80\x9e\xc5\x9amia\xc5\x82\xc4\x85 Wis\xc5\x82\xc4\x85\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Na prze\xc5\x82omie XVIII i XIX wieku w okolicy brzegu morskiego wystawiono nadbrze\xc5\xbcny pawilon wypoczynkowy obs\xc5\x82uguj\xc4\x85cy coraz liczniejszych kuracjuszy. Znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 tam r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc k\xc4\x85pielisko. Nieco p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, w 1906 roku, zbudowano nad Wis\xc5\x82\xc4\x85 Dom Kuracyjny wed\xc5\x82ug projektu W. Helda._NEWLINE_W latach 1933\xe2\x80\x931945 w Orlu (niem. Wordel) przy ul. Lazurowej 4, zlokalizowana by\xc5\x82a tzw. \xe2\x80\x9eForster\xc3\xb3wka\xe2\x80\x9d, rezydencja gauleitera i obergruppenf\xc3\xbchrera SS Alberta Forstera, okre\xc5\x9blanego mianem \xe2\x80\x9eKata Pomorza\xe2\x80\x9d. Tu szkolono funkcjonariuszy pobliskiego obozu koncentracyjnego Stutthof. Pod koniec II wojny \xc5\x9bwiatowej wyspa stanowi\xc5\x82a punkt etapowy dla niemieckich uciekinier\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rych ewakuowano na Hel i dalej na Zach\xc3\xb3d. Jak wspomina Hans Schaufler, porucznik Panzer-Regimentes 35: \xe2\x80\x9eznale\xc5\xbali\xc5\x9bmy si\xc4\x99 na piaszczystej wyspie, jako \xc5\xbce delta Wis\xc5\x82y rozpo\xc5\x9bciera\xc5\x82a si\xc4\x99 na szeroko\xc5\x9b\xc4\x87 oko\xc5\x82o 60 km od Neufahrwasser do Elbing. Nazwali\xc5\x9bmy ten kawa\xc5\x82ek l\xc4\x85du w\xc5\x9br\xc3\xb3d wody, pomi\xc4\x99dzy Schiewenhorst i Neufahr, Wis\xc5\x82\xc4\x85 i Ba\xc5\x82tykiem \xe2\x80\x93 Schnakenburg-Insel (Komarow\xc4\x85 Wysp\xc4\x85). Tutaj, poza zasi\xc4\x99giem sowieckiej artylerii, k\xc5\x82\xc4\x99bi\xc5\x82 si\xc4\x99 niesamowity tumult ludzi. Gwar r\xc3\xb3\xc5\xbcnoj\xc4\x99zyczny tych ludzi z wszystkich ziem Pana Boga przywodzi\xc5\x82 nieodparcie histori\xc4\x99 budowy wie\xc5\xbcy Babel, nie tylko dlatego, \xc5\xbce wszystko dzia\xc5\x82o si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy dwoma rzekami. Wsz\xc4\x99dzie kopano i grzebano z wielkim przej\xc4\x99ciem. Prawie wszystkie narody Europy by\xc5\x82y tu reprezentowane\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W marcu 1945 roku na wyspie znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 m.in. sztab 2. Armii wraz z XVIII Korpusem G\xc3\xb3rskim oraz XXIII Korpusem Armijnym. Z dziennika bojowego 276. Brygady Dzia\xc5\x82 Samobie\xc5\xbcnych wynika, \xc5\xbce 9 maja 1945 r. w okolicach \xc5\x9awibna podda\xc5\x82y si\xc4\x99 ostatnie spieszone pododdzia\xc5\x82y tej formacji. Wiele innych jednostek wojskowych stacjonowa\xc5\x82o tu oczekuj\xc4\x85c na ewakuacj\xc4\x99 drog\xc4\x85 morsk\xc4\x85. Po wojskach niemieckich pozosta\xc5\x82y na wyspie zarysy wielu schron\xc3\xb3w drewniano-ziemnych. Liczne transzeje i stanowiska ogniowe wskazuj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na to, i\xc5\xbc teren ten by\xc5\x82 przygotowywany do bezpo\xc5\x9bredniej obrony przed rosyjsk\xc4\x85 piechot\xc4\x85._NEWLINE_W 1973 roku Wysp\xc4\x99 w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci w\xc5\x82\xc4\x85czono w granice administracyjne Gda\xc5\x84ska. 1 wrze\xc5\x9bnia 1974 na wyspie powo\xc5\x82ano Specjalny O\xc5\x9brodek Szkolno-Wychowawczy dla dzieci upo\xc5\x9bledzonych umys\xc5\x82owo w stopniu lekkim. Od lutego 1993 przy ul. Turystycznej 23, w budynku szkoleniowym dawnego Zwi\xc4\x85zku K\xc3\xb3\xc5\x82ek Rolniczych funkcjonuje Dom Pomocy Spo\xc5\x82ecznej ss. pallotynek, przeniesiony z ul. Malczewskiego w Gda\xc5\x84sku. W czerwcu 2004, w budynku przeniesionego do SP nr 87 Przedszkola nr 61, otworzono fili\xc4\x99 Miejskiego Domu Kultury "Wyspa Skarb\xc3\xb3w"._NEWLINE_Do roku 2000 na Wyspie znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 najdalej na wsch\xc3\xb3d wysuni\xc4\x99ty 23 dywizjon rakietowy Obrony Powietrznej._NEWLINE_W dniach 6\xe2\x80\x9316 sierpnia 2018 na terenie Wyspy Sobieszewskiej Zwi\xc4\x85zek Harcerstwa Polskiego zorganizowa\xc5\x82 Zlot ZHP \xe2\x80\x9eGda\xc5\x84sk 2018\xe2\x80\x9d, dla uczczenia stulecia odzyskania przez Polsk\xc4\x99 niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bci oraz stulecia organizacji. W miejscu zlotu w 2020 ma zosta\xc4\x87 zorganizowane Europejskie Jamboree Skautowe._NEWLINE_W 2019 kosztem 14,1 mln z\xc5\x82 na Wyspie powsta\xc5\x82a droga rowerowa Sobieszewo - \xc5\x9awibno o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 4,4 km.'