b'\n_START_ARTICLE_\nBaia Mare\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nW czasie epoki br\xc4\x85zu tereny wok\xc3\xb3\xc5\x82 Baia Mare stanowi\xc5\x82y kr\xc3\xb3lestwo Trak\xc3\xb3w, z kt\xc3\xb3rych p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wywodzili si\xc4\x99 Dakowie. By\xc5\x82y te\xc5\xbc cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 du\xc5\xbcego pa\xc5\x84stwa Dak\xc3\xb3w stworzonego przez Burebist\xc4\x99. Najstarsze wzmianki na temat miasta pochodz\xc4\x85 z 1142 roku, kiedy to w\xc4\x99gierski kr\xc3\xb3l Geza II sprowadzi\xc5\x82 tutaj niemieckich osadnik\xc3\xb3w. Nazwa tej osady brzmia\xc5\x82a po niemiecku Frauenbach (w\xc4\x99g. Asszonypataka, \xc5\x82ac. Rivulus Dominarum) i oznacza\xc5\x82a \xe2\x80\x9eRzek\xc4\x99 Kobiet\xe2\x80\x9d. Jednak najcenniejszy dokument to akt lokacyjny miasta wydany przez kr\xc3\xb3la Ludwika W\xc4\x99gierskiego w 1347 r._NEWLINE_W 1411 r. w\xc4\x99gierski kr\xc3\xb3l zamieni\xc5\x82 miasto za Belgrad z Djuradjem, synem Wuka Brankovicia, ksi\xc4\x99ciem Serbii (mi\xc4\x99dzy 1411 a 1521 rokiem Belgrad by\xc5\x82 w\xc4\x99giersk\xc4\x85 twierdz\xc4\x85 graniczn\xc4\x85)._NEWLINE_W 1446 r. kopalnie i zwierzchno\xc5\x9b\xc4\x87 nad Baia Mare przypad\xc5\x82y w udziale rodowi Hunyady jako nagroda za bohaterstwo J\xc3\xa1nosa Hunyadyego w bitwach przeciwko naje\xc5\xbad\xc5\xbacom tureckim. Hunyady ufundowa\xc5\x82 ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 \xc5\x9bw. Stefana, z kt\xc3\xb3rego do dzi\xc5\x9b przetrwa\xc5\x82a jedynie Wie\xc5\xbca \xc5\x9bw. Stefana, kt\xc3\xb3ra pozostaje charakterystycznym elementem pejza\xc5\xbcu miasta._NEWLINE_W 1469 r. kr\xc3\xb3l Maciej Korwin nada\xc5\x82 miastu prawo do rozwijania swojego systemu mur\xc3\xb3w obronnych i baszt, wzmocnionego g\xc5\x82\xc4\x99bokimi fosami i palisadami, strzeg\xc4\x85cego przed naje\xc5\xbad\xc5\xbacami. Dzi\xc4\x99ki temu Baia Mare sta\xc5\x82a si\xc4\x99 imponuj\xc4\x85c\xc4\x85 fortec\xc4\x85._NEWLINE_W 1567 r. miasto zosta\xc5\x82o zaanektowane przez Jana Zygmunta Z\xc3\xa1poly\xc4\x99, ksi\xc4\x99cia Siedmiogrodu._NEWLINE_W 1600 roku, jako oznaka wdzi\xc4\x99czno\xc5\x9bci za anulowanie wielu miejskich d\xc5\x82ug\xc3\xb3w, dzier\xc5\xbcawca kopalni, Felician Herbstein, rozkaza\xc5\x82 wybi\xc4\x87 z\xc5\x82ot\xc4\x85 monet\xc4\x99 z wizerunkiem Micha\xc5\x82a Walecznego, wojewody wo\xc5\x82oskiego i w\xc3\xb3wczas tak\xc5\xbce siedmiogrodzkiego. Kolekcjonerzy uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85 \xc5\xbce ta moneta ma ogromn\xc4\x85 warto\xc5\x9b\xc4\x87 numizmatyczn\xc4\x85._NEWLINE_W latach 1605\xe2\x80\x931606, 1621\xe2\x80\x931629 oraz 1645\xe2\x80\x931648 miasto i okolice stanowi\xc5\x82y cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Ksi\xc4\x99stwa Wo\xc5\x82oszczyzny. Od XVI stulecia miasto oficjalnie otrzyma\xc5\x82o nazw\xc4\x99 Nagyb\xc3\xa1nya._NEWLINE_W 1703 roku legendarny banita Pintea Viteazul by\xc5\x82 \xc5\x9bwiadkiem, obok Franciszka II Rakoczego, odzyskania miasta z r\xc4\x85k Habsburg\xc3\xb3w Austriackich podczas powstania ch\xc5\x82opskiego._NEWLINE_W 1889 roku wydana zosta\xc5\x82a pierwsza gazeta po rumu\xc5\x84sku \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9eGutinul\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 poruszaj\xc4\x85ca problemy spo\xc5\x82eczne, ekonomiczne i kulturalne. W 1910 roku miasto liczy\xc5\x82o 12877 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w: 9992 (77,6%) W\xc4\x99gr\xc3\xb3w, 2677 (20,8%) Rumun\xc3\xb3w, 175 (1,4%) Niemc\xc3\xb3w._NEWLINE_Od 1919/1920 roku (Traktat z Trianon) do 1940 (Drugi arbitra\xc5\xbc wiede\xc5\x84ski), Baia Mare by\xc5\x82a cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 Kr\xc3\xb3lestwa Rumunii, a w latach 1940\xe2\x80\x931944 W\xc4\x99gier. Traktat Paryski po II wojnie \xc5\x9bwiatowej przywr\xc3\xb3ci\xc5\x82 miasto Rumunii. W latach 1952\xe2\x80\x931960 Baia Mare le\xc5\xbca\xc5\x82a w Regionie Baia Mare, 1960\xe2\x80\x931968 w regionie Marmarosz, a od 1968 r. w okr\xc4\x99gu Marmarosz._NEWLINE_30 stycznia 2000 tama otaczaj\xc4\x85ca staw z odpadami poflotacyjnymi, zarz\xc4\x85dzana przez firm\xc4\x99 Aural SA, p\xc4\x99k\xc5\x82a. W rezultacie do otoczenia rozla\xc5\x82o si\xc4\x99 ok. 100 tys. metr\xc3\xb3w sze\xc5\x9bciennych substancji, zawieraj\xc4\x85cej od 50 do 100 ton bardzo truj\xc4\x85cych cyjank\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nMieszka\xc5\x84cy\n_START_PARAGRAPH_\nW\xc5\x9br\xc3\xb3d mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w du\xc5\xbc\xc4\x85 liczb\xc4\x99 stanowi\xc4\x85 W\xc4\x99grzy, w 1992 r. tworzyli 17,5% ludno\xc5\x9bci miasta, cho\xc4\x87 jest to liczba ci\xc4\x85gle malej\xc4\x85ca. W 1910 r. stosunek procentowy wygl\xc4\x85da\xc5\x82 nast\xc4\x99puj\xc4\x85co: W\xc4\x99grzy \xe2\x80\x93 64,8% mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w, Rumuni \xe2\x80\x93 33,7%, Niemcy \xe2\x80\x93 1,2%. Wed\xc5\x82ug danych z 2002 r. Rumuni stanowili 82,81% (114 213) populacji, W\xc4\x99grzy 14,83% (20 466), Romowie 1,51% (2092), a Niemcy 0,36% (507).'