b'\n_START_ARTICLE_\nPe\xc5\x82zakowica\n_START_SECTION_\nEpidemiologia\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x9awiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) notuje rocznie 40-50 milion\xc3\xb3w przypadk\xc3\xb3w zachorowa\xc5\x84 spowodowanych przez tego pe\xc5\x82zaka. Jednocze\xc5\x9bnie rocznie notowanych jest ok. 100 000 zgon\xc3\xb3w spowodowanych zachorowaniem na pe\xc5\x82zakowic\xc4\x99. WHO ocenia, \xc5\xbce ok. 10% populacji \xc5\x9bwiata jest zara\xc5\xbcona albo Entamoeba histolytica lub Entamoeba dispar; w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci regionu geograficznego i stanu higieny w endemicznych regionach tropikalnych i subtropikalnych aktywnie zara\xc5\xbconych (wydalaj\xc4\x85cych cysty) jest od 1-40% ludno\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nDroga zaka\xc5\xbcenia\n_START_PARAGRAPH_\nCz\xc5\x82owiek jest g\xc5\x82\xc3\xb3wnym \xc5\xbcywicielem i rezerwuarem E. histolytica._NEWLINE_Do zaka\xc5\xbcenia dochodzi najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej drog\xc4\x85 pokarmow\xc4\x85, poprzez po\xc5\x82kni\xc4\x99cie cyst pierwotniaka wraz z po\xc5\xbcywieniem. Cysty Entamoeba histolytica s\xc4\x85 oporne na st\xc4\x99\xc5\xbcenie chloru stosowanego w sieciach wodoci\xc4\x85gowych, stosunkowo d\xc5\x82ugo mog\xc4\x85 pozostawa\xc4\x87 na powierzchni owoc\xc3\xb3w i warzyw jedzonych w postaci surowej. Mimo, i\xc5\xbc paso\xc5\xbcyt ten wyst\xc4\x99puje na terenie ca\xc5\x82ej kuli ziemskiej, szczeg\xc3\xb3lnie nara\xc5\xbcone na zaka\xc5\xbcenie s\xc4\x85 osoby podr\xc3\xb3\xc5\xbcuj\xc4\x85ce do obszar\xc3\xb3w endemicznych, czyli strefy tropikalnej oraz subtropikalnej.\n_START_SECTION_\nDiagnostyka\n_START_PARAGRAPH_\nW celu diagnostyki laboratoryjnej zaka\xc5\xbcenia pe\xc5\x82zakiem czerwonki wykonuje si\xc4\x99 preparaty (bezpo\xc5\x9brednie oraz barwione) ka\xc5\x82u, w kt\xc3\xb3rych metod\xc4\x85 mikroskopow\xc4\x85 poszukuje si\xc4\x99 cyst Entamoeba histolytica._NEWLINE_Do potwierdzenia zaka\xc5\xbcenia pe\xc5\x82zakiem czerwonki konieczne jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc badanie materia\xc5\x82u genetycznego pierwotniaka; wykazano bowiem, i\xc5\xbc istniej\xc4\x85 inne gatunki pe\xc5\x82zak\xc3\xb3w: Entamoeba dispar i Entamoeba moschkovskii, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 morfologicznie i mikroskopowo identyczne z E. histolytica, lecz nie s\xc4\x85 patogenne i zaka\xc5\xbcenie nimi nie wymaga leczenia._NEWLINE_W Polsce badanie materia\xc5\x82u genetycznego pierwotniaka (metod\xc4\x85 PCR) wykonuje Zak\xc5\x82ad Parazytologii Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni Gda\xc5\x84skiego Uniwersytetu Medycznego.\n_START_SECTION_\nPe\xc5\x82zakowica w Polsce\n_START_PARAGRAPH_\nKa\xc5\xbcdy przypadek rozpoznania i leczenia pe\xc5\x82zakowicy musi by\xc4\x87 zg\xc5\x82oszony do Pa\xc5\x84stwowej Inspekcji Sanitarnej. Osoby wracaj\xc4\x85ce do Polski po pobycie w krajach strefy tropikalnej i subtropikalnej obowi\xc4\x85zkowo powinny wykona\xc4\x87 badania parazytologiczne, m.in. w kierunku pe\xc5\x82zakowicy._NEWLINE_W 2007 roku stwierdzono 19 przypadk\xc3\xb3w pe\xc5\x82zakowicy.\n_START_SECTION_\nLeczenie\n_START_PARAGRAPH_\nW leczeniu wykorzystuje si\xc4\x99 obecnie zwi\xc4\x85zki chlorochiny, emetyny, hydroksychinoliny, pochodne imidazolowe (metronidazol, tynidazol), paromomycyn\xc4\x99 i inne leki przeciwpierwotniakowe. Czerwonk\xc4\x99 pe\xc5\x82zakow\xc4\x85, nieczerwonkowy nie\xc5\xbcyt jelita i ropnie pe\xc5\x82zakowe leczy si\xc4\x99 tynidazolem doustnie. W przypadkach ostrych podaje si\xc4\x99 dehydroemetyn\xc4\x99 domi\xc4\x99\xc5\x9bniowo. W przypadkach jelitowych podejrzanych o dodatkowe zaka\xc5\xbcenie bakteryjne dodaje si\xc4\x99 tetracyklin\xc4\x99. W ropniach w\xc4\x85trobowych mo\xc5\xbcna dodatkowo stosowa\xc4\x87 chlorochin\xc4\x99. Niekt\xc3\xb3rzy uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85, i\xc5\xbc du\xc5\xbce ropnie w\xc4\x85trobowe wymagaj\xc4\x85 opr\xc3\xb3\xc5\xbcnienia przez nak\xc5\x82ucie z uwagi na gro\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 perforacj\xc4\x99 lub zaka\xc5\xbcenie bakteryjne.\n_START_SECTION_\nRys historyczny\n_START_PARAGRAPH_\nChoroba znana ju\xc5\xbc w staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci. Pierwszy opisa\xc5\x82 j\xc4\x85 jako chorob\xc4\x99 \xc5\x9bmierteln\xc4\x85 Hipokrates podaj\xc4\x85c przypadek chorego z biegunk\xc4\x85 krwist\xc4\x85 i gor\xc4\x85czk\xc4\x85. Nast\xc4\x99pnie informacje o tej chorobie pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w Starym Testamencie oraz w pismach Huang Ti.'