b'\n_START_ARTICLE_\nKl\xc4\x85twa zwyci\xc4\x99zcy\n_START_PARAGRAPH_\nKl\xc4\x85twa zwyci\xc4\x99zcy (przekle\xc5\x84stwo zwyci\xc4\x99zcy) \xe2\x80\x93 zjawisko opisane w teorii aukcji, teorii gier oraz w ekonomii behawioralnej, polegaj\xc4\x85ce na powszechnie obserwowanej u ludzi sk\xc5\x82onno\xc5\x9bci do relatywnego przep\xc5\x82acania przez zwyci\xc4\x99zc\xc3\xb3w wielu powszechnych form licytacji lub podobnych system\xc3\xb3w decyzyjnych. _NEWLINE_Okre\xc5\x9blenie to stosowano tak\xc5\xbce w nieco innych znaczeniach, np. w statystyce i metodologii dla opisu tendencji do przeszacowywania w\xc5\x9br\xc3\xb3d pierwszych estymacji statystycznych badanego zjawiska. Oba przypadki \xc5\x82\xc4\x85czy mechanizm heurystycznego wnioskowania w warunkach niepe\xc5\x82nych informacji i przy prostym kryterium decyzji. Spo\xc5\x9br\xc3\xb3d wszystkich oszacowa\xc5\x84, z kt\xc3\xb3rych ka\xc5\xbcde zawiera pewien b\xc5\x82\xc4\x85d \xe2\x80\x93 zani\xc5\xbcaj\xc4\x85cy lub zawy\xc5\xbcaj\xc4\x85cy je \xe2\x80\x93 wybierane s\xc4\x85 te, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 najbardziej zawy\xc5\xbcone.\n_START_SECTION_\nW teorii aukcji\n_START_PARAGRAPH_\nWed\xc5\x82ug opracowania Richarda Thalera problem zosta\xc5\x82 opisany po raz pierwszy w 1971 w kontek\xc5\x9bcie licytacji praw do odwiertu przez in\xc5\xbcynier\xc3\xb3w naftowych. Eksperymenty opisane przez Thalera sugeruj\xc4\x85, \xc5\xbce \xe2\x80\x93 o ile wszyscy uczestnicy aukcji nie s\xc4\x85 perfekcyjnie racjonalni lub nie kompensuj\xc4\x85 \xc5\x9bwiadomie i skutecznie swoich sk\xc5\x82onno\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 najwy\xc5\xbcsza zaoferowana cena z regu\xc5\x82y przekracza obiektywn\xc4\x85 lub subiektywn\xc4\x85 warto\xc5\x9b\xc4\x87 przedmiotu dla zwyci\xc4\x99zcy. Problem komplikuje dodatkowo rywalizacja z innymi osobami, tym bardziej, im jest ich wi\xc4\x99cej, szczeg\xc3\xb3lnie w przypadku aukcji zamkni\xc4\x99tych, poniewa\xc5\xbc dodaje to do zagadnienia trudno\xc5\x9b\xc4\x87 oceny, w jakim stopniu konieczne jest przebicie pozosta\xc5\x82ych ofert._NEWLINE_Przyk\xc5\x82adem eksperyment\xc3\xb3w przytoczonych przez Thalera by\xc5\x82y licytacje s\xc5\x82oika z monetami o nieujawnionej przed zako\xc5\x84czeniem aukcji warto\xc5\x9bci $8, wykonane 48 razy w klasach mikroekonomii Uniwersytetu Bosto\xc5\x84skiego. Cho\xc4\x87 przeci\xc4\x99tne oszacowanie warto\xc5\x9bci s\xc5\x82oja wynios\xc5\x82o $5,13 i by\xc5\x82o zani\xc5\xbcone, przeci\xc4\x99tna warto\xc5\x9b\xc4\x87 zwyci\xc4\x99skiej oferty stanowi\xc5\x82a $10,01. Inne badanie sprawdza\xc5\x82o hipotez\xc4\x99, \xc5\xbce o ile b\xc5\x82\xc4\x85d taki mo\xc5\xbcna pope\xc5\x82ni\xc4\x87 raz lub par\xc4\x99 razy, to ludzie s\xc4\x85 w stanie si\xc4\x99 go szybko oduczy\xc4\x87. Spo\xc5\x9br\xc3\xb3d 69 uczestnik\xc3\xb3w bior\xc4\x85cych udzia\xc5\x82 w 20 aukcjach jedynie 5 wykaza\xc5\x82o tak\xc4\x85 popraw\xc4\x99 \xe2\x80\x93 co sk\xc5\x82ania badaczy do konkluzji, \xc5\xbce zmiana nie jest tu ani prosta, ani szybka. Badania wykonano tak\xc5\xbce na pracownikach firm prywatnych, kt\xc3\xb3rzy mieli cz\xc4\x99sty profesjonalny kontakt z r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju licytacjami \xe2\x80\x93 okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce s\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie sk\xc5\x82onni do ulegania \xe2\x80\x9ekl\xc4\x85twie\xe2\x80\x9d jak studenci. Literatura wskazuje tak\xc5\xbce, \xc5\xbce analogiczny mechanizm mo\xc5\xbce wyst\xc4\x99powa\xc4\x87 tak\xc5\xbce np. przy rekrutacjach pracownik\xc3\xb3w i sportowc\xc3\xb3w lub przy decyzjach inwestycyjnych i gie\xc5\x82dowych._NEWLINE_Pewne rodzaje aukcji, takie jak system Vickreya, oraz \xc5\x9bwiadome kompensowanie intuicyjnych oszacowa\xc5\x84 przez uczestnik\xc3\xb3w mog\xc4\x85 przeciwdzia\xc5\x82a\xc4\x87 wyst\xc4\x85pieniu kl\xc4\x85twy zwyci\xc4\x99zcy.\n_START_SECTION_\nW metodologii\n_START_PARAGRAPH_\nWed\xc5\x82ug Ioannidisa \xc5\x9bwiat publikacji naukowych ulega wielu problemom opisanym przez ekonomi\xc4\x99, w tym kl\xc4\x85twie zwyci\xc4\x99zcy. Mechaniczna prostota, jednocze\xc5\x9bnie niedoskonale rozumiana, kryterium istotno\xc5\x9bci statystycznej (oraz zaniedbanie zagadnienia mocy statystycznej, efekt szuflady i P-hacking) funkcjonuje analogicznie do sposobu wy\xc5\x82aniania zwyci\xc4\x99zc\xc3\xb3w aukcji, prowadz\xc4\x85c do zawy\xc5\xbcenia oszacowa\xc5\x84 wielko\xc5\x9bci efektu w pierwszych badaniach. Mo\xc5\xbce by\xc4\x87 to szczeg\xc3\xb3lnie dotkliwe w badaniach obejmuj\xc4\x85cych setki tysi\xc4\x99cy test\xc3\xb3w statystycznych, takich jak badania asocjacyjne ca\xc5\x82ego genomu lub analizy danych z neuroobrazowania. Ioannidis zwraca tak\xc5\xbce uwag\xc4\x99, \xc5\xbce jest to potencjalnie bardzo kosztowne spo\xc5\x82ecznie, np. w przypadku bezzasadnie optymistycznych pierwszych wynik\xc3\xb3w bada\xc5\x84 medycznych.'