b'\n_START_ARTICLE_\nMartin Van Buren\n_START_SECTION_\nM\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87 i edukacja\n_START_PARAGRAPH_\nMartin Van Buren urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 5 grudnia 1782 w Kinderhook jako syn Amerykan\xc3\xb3w holenderskiego pochodzenia, Abrahama Van Burena i Marii Hoes. Jego ojciec pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 pisarza gminnego i zmar\xc5\x82 w roku 1817 (w tym samym roku zmar\xc5\x82a tak\xc5\xbce jego matka). Martin Van Buren uko\xc5\x84czy\xc5\x82 trzy klasy szko\xc5\x82y podstawowej i, pomimo swojego zami\xc5\x82owania do ksi\xc4\x85\xc5\xbcek, nie kontynuowa\xc5\x82 nauki. W wieku 14 lat podj\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 sekretarza w kancelarii prawnej, jednak ze wzgl\xc4\x99du na r\xc3\xb3\xc5\xbcnice polityczne ze swoim pracodawc\xc4\x85 wyjecha\xc5\x82 do Nowego Jorku i zosta\xc5\x82 zatrudniony na podobnym stanowisku w konkurencyjnej firmie. Od 1807 do 1812 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcje radcy S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego stanu Nowy Jork i s\xc4\x99dziego spadkowego hrabstwa Columbia.\n_START_SECTION_\nKariera polityczna\n_START_PARAGRAPH_\nW 1812 Van Buren zosta\xc5\x82 wybrany do stanowego Senatu nowojorskiego i pe\xc5\x82ni\xc5\x82 t\xc4\x99 funkcj\xc4\x99 przez dwie kadencje, do roku 1820, a w czasie drugiej z nich by\xc5\x82 tak\xc5\xbce stanowym prokuratorem generalnym. Dzia\xc5\x82aj\xc4\x85c w senacie budowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce swoj\xc4\x85 pozycj\xc4\x99 we frakcji Partii Demokratyczno-Republika\xc5\x84skiej, w kt\xc3\xb3rej stara\xc5\x82 si\xc4\x99 forsowa\xc4\x87 polityk\xc4\x99 Thomasa Jeffersona. Zabiega\xc5\x82 tak\xc5\xbce o poparcie prasy, co by\xc5\x82o utrudnione, gdy\xc5\xbc wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 by\xc5\x82a kontrolowana przez zwolennik\xc3\xb3w Partii Federalistycznej. 4 marca 1821 roku zosta\xc5\x82 wybrany do Senatu USA, gdzie zasiada\xc5\x82 do 20 grudnia 1828. W tym okresie skupi\xc5\x82 si\xc4\x99 na reorganizacji dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci partii, kt\xc3\xb3rej zapewni\xc5\x82 kontrol\xc4\x99 w stanie Nowy Jork i wprowadzi\xc5\x82 w niej tzw. spoils system (patrona\xc5\xbc)._NEWLINE_W 1824 roku popar\xc5\x82 Williama Crawforda na stanowisko prezydenta, kt\xc3\xb3ry jednak przegra\xc5\x82 w wewn\xc4\x85trzpartyjnej rozgrywce z Johnem Quincy Adamsem. W\xc3\xb3wczas Van Buren jeszcze bardziej skupi\xc5\x82 si\xc4\x99 na pracy na rzecz rodzimej partii, tak by w nast\xc4\x99pnych wyborach wyznaczy\xc5\x82a jednego kandydata, kt\xc3\xb3rym by\xc5\x82 Andrew Jackson. Na pocz\xc4\x85tku 1828 Van Buren z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 mandat senatora, by obj\xc4\x85\xc4\x87 stanowisko gubernatora Nowego Jorku, po zmar\xc5\x82ym De Witcie Clintonie.\n_START_SECTION_\nSekretarz stanu i wiceprezydent USA\n_START_PARAGRAPH_\nPo dw\xc3\xb3ch miesi\xc4\x85cach pe\xc5\x82nienia urz\xc4\x99du zrezygnowa\xc5\x82 z niego, gdy\xc5\xbc prezydent Jackson zaproponowa\xc5\x82 mu obj\xc4\x99cie funkcji sekretarza stanu w jego administracji. Dzi\xc4\x99ki jego umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bciom dyplomatycznym uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 zako\xc5\x84czy\xc4\x87 konflikt pomi\xc4\x99dzy Stanami Zjednoczonymi a Wielk\xc4\x85 Brytani\xc4\x85, dotycz\xc4\x85cy dost\xc4\x99pno\xc5\x9bci rynk\xc3\xb3w w Indiach Zachodnich. Za\xc5\x82agodzi\xc5\x82 tak\xc5\xbce sp\xc3\xb3r z Francj\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra odmawia\xc5\x82a wyp\xc5\x82aty odszkodowania za konfiskaty statk\xc3\xb3w ameryka\xc5\x84skich z lat 1803-1815. Van Buren skupia\xc5\x82 si\xc4\x99 jednak g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na pracy na rzecz Partii Demokratycznej i zapewnieniu poparcia prezydentowi Jacksonowi. W jego rz\xc4\x85dzie pe\xc5\x82ni\xc5\x82 rol\xc4\x99 nie tylko sekretarza stanu, ale tak\xc5\xbce zaufanego wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownika tzw. gabinetu kuchennego. Ust\xc4\x85pi\xc5\x82 ze stanowiska w czasie reorganizacji gabinetu 23 maja 1831 roku._NEWLINE_Miesi\xc4\x85c po dymisji, prezydent mianowa\xc5\x82 go pos\xc5\x82em pe\xc5\x82nomocnym w Londynie. Kiedy Senat mia\xc5\x82 zatwierdzi\xc4\x87 jego kandydatur\xc4\x99, sprzeciw zg\xc5\x82osi\xc5\x82 jego polityczny antagonista \xe2\x80\x93 \xc3\xb3wczesny wiceprezydent John C. Calhoun. Poniewa\xc5\xbc w g\xc5\x82osowaniu by\xc5\x82 remis, decyzja o mandacie przesz\xc5\x82a na formalnego przewodnicz\xc4\x85cego Senatu czyli wiceprezydenta \xe2\x80\x93 Johna Calhouna. Ten zag\xc5\x82osowa\xc5\x82 przeciw, dlatego Van Buren zosta\xc5\x82 odwo\xc5\x82any z plac\xc3\xb3wki dyplomatycznej. Dwa miesi\xc4\x85ce p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, prezydent Jackson, staraj\xc4\x85c si\xc4\x99 o reelekcj\xc4\x99 nominowa\xc5\x82 Van Burena jako kandydata na wiceprezydenta. Po zwyci\xc4\x99stwie wyborczym obj\xc4\x85\xc5\x82 urz\xc4\x85d i pe\xc5\x82ni\xc5\x82 go przez pe\xc5\x82n\xc4\x85 kadencj\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nPrezydentura\n_START_PARAGRAPH_\nW wyborach prezydenckich w 1836 roku Van Buren uzyska\xc5\x82 nominacj\xc4\x99 Partii Demokratycznej jako kandydat na prezydenta. Jego kontrkandydatem z Partii Wig\xc3\xb3w by\xc5\x82 William Henry Harrison. Van Buren zwyci\xc4\x99\xc5\xbcy\xc5\x82 w g\xc5\x82osowaniu powszechnym i uzyska\xc5\x82 170 g\xc5\x82os\xc3\xb3w w Kolegium Elektor\xc3\xb3w, wobec 73 g\xc5\x82os\xc3\xb3w dla Harrisona. Jednak \xc5\xbcaden z kandydat\xc3\xb3w na wiceprezydenta nie osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 wymaganej wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci g\xc5\x82os\xc3\xb3w, co spowodowa\xc5\x82o, \xc5\xbce o jego wyborze zadecydowa\xc4\x87 musia\xc5\x82 Senat. Ostatecznie wybrany zosta\xc5\x82 protegowany nowego prezydenta \xe2\x80\x93 Richard Johnson._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wnym problemem jego administracji by\xc5\x82 krach gospodarczy, kt\xc3\xb3ry rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 jeszcze pod koniec rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Jacksona. Nieurodzaj w roku 1836, wycofanie twardej waluty z kont oszcz\xc4\x99dno\xc5\x9bciowych i zwi\xc4\x99kszenie poda\xc5\xbcy papierowego pieni\xc4\x85dza doprowadzi\xc5\x82y do licznych bankructw firm i bank\xc3\xb3w, a tak\xc5\xbce do wzrostu cen, zw\xc5\x82aszcza \xc5\xbcywno\xc5\x9bci. Pomimo, \xc5\xbce Van Buren by\xc5\x82 przeciwny ingerencji rz\xc4\x85du federalnego w sprawy gospodarki kraju, zaproponowa\xc5\x82 by wycofa\xc4\x87 depozyty z bank\xc3\xb3w i ustanowi\xc4\x87 ca\xc5\x82kowicie niezale\xc5\xbcny Departament Skarbu. Ta ostatnia propozycja, ze wzgl\xc4\x99du na op\xc3\xb3r konserwatyst\xc3\xb3w, zosta\xc5\x82a odrzucona przez Kongres, a jej przeg\xc5\x82osowanie by\xc5\x82o mo\xc5\xbcliwe dopiero w 1840 roku._NEWLINE_Recesja mia\xc5\x82a tak\xc5\xbce wp\xc5\x82yw na polityk\xc4\x99 mi\xc4\x99dzynarodow\xc4\x85, poniewa\xc5\xbc prezydent Van Buren o\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82, \xc5\xbce Stany Zjednoczone nie s\xc4\x85 w stanie sp\xc5\x82aci\xc4\x87 swoich d\xc5\x82ug\xc3\xb3w w Europie, co spowodowa\xc5\x82o och\xc5\x82odzenie stosunk\xc3\xb3w dyplomatycznych z Angli\xc4\x85 i Francj\xc4\x85. Na niekorzy\xc5\x9b\xc4\x87 relacji z Koron\xc4\x85 Brytyjsk\xc4\x85 wp\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82o te\xc5\xbc powstanie w Kanadzie w 1837 roku. Pomimo, \xc5\xbce Van Buren oficjalnie og\xc5\x82osi\xc5\x82, \xc5\xbce Stany Zjednoczone zachowuj\xc4\x85 neutralno\xc5\x9b\xc4\x87 w tej sprawie, to przyw\xc3\xb3dca powstania William Lyon Mackenzie, po pora\xc5\xbcce schroni\xc5\x82 si\xc4\x99 w ameryka\xc5\x84skim Buffalo, gdzie zorganizowa\xc5\x82 sw\xc3\xb3j garnizon. W armii powsta\xc5\x84czej walczy\xc5\x82o wielu Amerykan\xc3\xb3w, zatem 5 stycznia 1838 prezydent nakaza\xc5\x82 przestrzega\xc4\x87 neutralno\xc5\x9bci pod gro\xc5\xbab\xc4\x85 sankcji, w obawie przed otwartym konfliktem z Angli\xc4\x85. Powstanie zosta\xc5\x82o st\xc5\x82umione jeszcze w tym samym roku, lecz w Stanach Zjednoczonych przez kilkana\xc5\x9bcie miesi\xc4\x99cy dzia\xc5\x82a\xc5\x82y jeszcze organizacje wspieraj\xc4\x85ce walk\xc4\x99 o niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 Kanady. Zanik\xc5\x82y one dopiero w\xc3\xb3wczas, gdy prezydent wprowadzi\xc5\x82 now\xc4\x85 poprawk\xc4\x99 do ustawy granicznej, sankcjonuj\xc4\x85cej nielegalne przekraczanie granicy._NEWLINE_Zagadnieniem, kt\xc3\xb3re pozosta\xc5\x82o nierozwi\xc4\x85zane od czasu prezydentury Jacksona by\xc5\x82a aneksja Teksasu, kt\xc3\xb3rej domagali si\xc4\x99 ekspansjoni\xc5\x9bci ameryka\xc5\x84scy. Negocjacje pomi\xc4\x99dzy w\xc5\x82adzami Republiki Teksasu a USA zosta\xc5\x82y wznowione w sierpniu 1837. Za rad\xc4\x85 sekretarza stanu Johna Forsytha, Van Buren odrzuci\xc5\x82 propozycj\xc4\x99 aneksji, ze wzgl\xc4\x99du na to, \xc5\xbce Teksas by\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas w stanie wojny z Meksykiem i prezydent obawia\xc5\x82 si\xc4\x99, \xc5\xbce przy\xc5\x82\xc4\x85czenie go do Unii b\xc4\x99dzie oznacza\xc4\x87 wypowiedzenie wojny po\xc5\x82udniowemu s\xc4\x85siadowi._NEWLINE_Sprzeczna postawa ws. ekspansjonizmu doprowadzi\xc5\x82a do tego, \xc5\xbce nawet jego mentor \xe2\x80\x93 Andrew Jackson udzieli\xc5\x82 mu nagany i nie udzieli\xc5\x82 mu poparcia w wyborach prezydenckich w 1840 roku. Podobne pogl\xc4\x85dy Van Buren przedstawia\xc5\x82 w innych dziedzinach, np. by\xc5\x82 uwa\xc5\xbcany za zwolennika niewolnictwa na P\xc3\xb3\xc5\x82nocy i abolicjonist\xc4\x99 na Po\xc5\x82udniu. Taka postawa nie przysporzy\xc5\x82a mu sympatii opinii publicznej i sprawi\xc5\x82a, \xc5\xbce przegra\xc5\x82 on wybory prezydenckie na rzecz kandydata Partii Wig\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 Williama Henry\xe2\x80\x99ego Harrisona.\n_START_SECTION_\nEmerytura\n_START_PARAGRAPH_\nPo przegranych wyborach Van Buren powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do rodzinnej miejscowo\xc5\x9bci Kinderhook. Nadal pozostawa\xc5\x82 aktywny politycznie \xe2\x80\x93 w 1844 roku prezydent John Tyler zaproponowa\xc5\x82 mu stanowisko s\xc4\x99dziego S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego, lecz ten odm\xc3\xb3wi\xc5\x82. Cztery lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej ubiega\xc5\x82 si\xc4\x99 o nominacj\xc4\x99 prezydenck\xc4\x85 Partii Demokratycznej, lecz jego sprzeciw wobec aneksji Teksasu spowodowa\xc5\x82, \xc5\xbce nie uzyska\xc5\x82 wymaganego poparcia. Uzyska\xc5\x82 natomiast nominacj\xc4\x99 antyniewolniczego Ruchu Wolnej Ziemi oraz poparcie liberalnej frakcji wig\xc3\xb3w. Przegra\xc5\x82 w g\xc5\x82osowaniu powszechnym i nie uzyska\xc5\x82 \xc5\xbcadnego g\xc5\x82osu w Kolegium Elektor\xc3\xb3w._NEWLINE_Pod koniec \xc5\xbcycia uskar\xc5\xbca\xc5\x82 si\xc4\x99 na dolegliwo\xc5\x9bci zwi\xc4\x85zane z astm\xc4\x85. Zmar\xc5\x82 w swojej rodzinnej miejscowo\xc5\x9bci, Kinderhook, 24 lipca 1862 roku i tam\xc5\xbce zosta\xc5\x82 pochowany.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie prywatne\n_START_PARAGRAPH_\nMartin Van Buren zawar\xc5\x82 zwi\xc4\x85zek ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84ski ze swoj\xc4\x85 dalek\xc4\x85 krewn\xc4\x85 \xe2\x80\x93 Hannah Hoes, 21 lutego 1807 roku. Po dwunastu latach \xc5\xbcona Van Burena zmar\xc5\x82a. Para mia\xc5\x82a czterech syn\xc3\xb3w, m.in. Johna, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 dzia\xc5\x82aczem, a nast\xc4\x99pnie liderem abolicjonistycznego ruchu Free Soil.'