b'\n_START_ARTICLE_\nKobalt\n_START_SECTION_\nWyst\xc4\x99powanie\n_START_PARAGRAPH_\nWyst\xc4\x99puje w skorupie ziemskiej w ilo\xc5\x9bci 20 ppm, w postaci dw\xc3\xb3ch minera\xc5\x82\xc3\xb3w: smaltynu i kobaltynu, wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych zwykle przy z\xc5\x82o\xc5\xbcach siarki. Najbogatsze poznane z\xc5\x82o\xc5\xbca znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w Afryce. Zambia i Demokratyczna Republika Kongo pokrywaj\xc4\x85 \xc5\x82\xc4\x85cznie po\xc5\x82ow\xc4\x99 zapotrzebowania \xc5\x9bwiatowego. Pozosta\xc5\x82a cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wydobycia pochodzi z: Kanady, Kuby, Brazylii, Maroka, Botswany, Zimbabwe, Republiki Po\xc5\x82udniowej Afryki, Rosji, Chin, Indonezji, Australii i Vanuatu.\n_START_SECTION_\nZastosowanie\n_START_PARAGRAPH_\nMetaliczny kobalt jest sk\xc5\x82adnikiem niekt\xc3\xb3rych stop\xc3\xb3w o wysokich parametrach (tzw. nadstopy). W postaci metalicznej lub jako tlenek jest sk\xc5\x82adnikiem elektrod akumulator\xc3\xb3w litowo-jonowych, niklowo-kadmowych i niklowo-metalowo-wodorkowych._NEWLINE_Niesymetryczne sole kobaltu np. K_NEWLINE_3CoO_NEWLINE_4 maj\xc4\x85 silne w\xc5\x82asno\xc5\x9bci ferromagnetyczne i piezoelektryczne i s\xc4\x85 wykorzystywane w elektronice. Kompleksy karbonylkowe i fosfinowe s\xc4\x85 stosowane jako katalizatory wielu reakcji organicznych. Roztwory soli kobaltu (II) i (III) maj\xc4\x85 intensywn\xc4\x85 krwisto-czerwon\xc4\x85 i niebiesk\xc4\x85 barw\xc4\x99 i s\xc4\x85 u\xc5\xbcywane jako pigmenty farb oraz s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85 do barwienia ceramiki._NEWLINE_Przed wiekiem XIX kobalt by\xc5\x82 u\xc5\xbcywany przewa\xc5\xbcnie jako barwnik. Od czas\xc3\xb3w \xc5\x9bredniowiecza u\xc5\xbcywa si\xc4\x99 go do produkcji niebieskiego szk\xc5\x82a. Barwa niebieska powstaje w wyniku zmieszania smaltynu rozgrzanego gor\xc4\x85cym powietrzem, kwarcu oraz w\xc4\x99glanu potasu. Tak otrzymuje si\xc4\x99 barwnik \xe2\x80\x93 smalt\xc4\x99. W 1780 roku Sven Rinman odkry\xc5\x82 ziele\xc5\x84 kobaltow\xc4\x85, a w 1802 Louis Jacques Th\xc3\xa9nard b\xc5\x82\xc4\x99kit kobaltowy (b\xc5\x82\xc4\x99kit Th\xc3\xa9narda). B\xc5\x82\xc4\x99kit Th\xc3\xa9narda, glinian kobaltu oraz ziele\xc5\x84 kobaltowa (mieszanina tlenku kobaltu (II) oraz tlenku cynku) by\xc5\x82y u\xc5\xbcywane jako barwniki przy tworzeniu obraz\xc3\xb3w z powodu trwa\xc5\x82o\xc5\x9bci._NEWLINE_Radioizotop Kobalt-60 (60_NEWLINE_Co) jest u\xc5\xbcytecznym \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em promieniowania gamma. Izotop ten, o czasie po\xc5\x82owicznego rozpadu 5,2714 lat, jest wzgl\xc4\x99dnie \xc5\x82atwo otrzymywany w u\xc5\xbcytecznych ilo\xc5\x9bciach poprzez bombardowanie neutronami stabilnego izotopu 59_NEWLINE_Co. Kobalt-60 u\xc5\xbcywany jest w medycynie przy radioterapii (bomba kobaltowa) oraz sterylizacji sprz\xc4\x99tu medycznego i odpad\xc3\xb3w medycznych, do utrwalania \xc5\xbcywno\xc5\x9bci, a tak\xc5\xbce w przemy\xc5\x9ble mi\xc4\x99dzy innymi do prze\xc5\x9bwietlania spaw\xc3\xb3w i kontroli poziomu nape\xc5\x82nienia zbiornik\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nZnaczenie biologiczne\n_START_PARAGRAPH_\nKobalt jest jednym z mikroelement\xc3\xb3w i jest obecny w centrach reaktywnych kilku enzym\xc3\xb3w. Zapotrzebowanie dobowe na ten pierwiastek jest jednak bardzo ma\xc5\x82e \xe2\x80\x93 0,05\xc2\xa0ppm. Wchodzi r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w sk\xc5\x82ad kobalaminy (witaminy B\xe2\x82\x81\xe2\x82\x82). Jest konieczny ro\xc5\x9blinom motylkowym \xc5\xbcyj\xc4\x85cym w symbiozie z bakteriami brodawkowymi, jego niedob\xc3\xb3r powoduje zahamowanie procesu wi\xc4\x85zania azotu. Niedob\xc3\xb3r u ludzi i zwierz\xc4\x85t powoduje zaburzenia procesu krzepni\xc4\x99cia krwi.'