b'\n_START_ARTICLE_\nDelta E\n_START_SECTION_\nWyznaczanie parametru\n_START_PARAGRAPH_\nFizyczny pomiar widma \xc5\x9bwiat\xc5\x82a, a co za tym idzie okre\xc5\x9blenie barw i zdefiniowanie ich w spos\xc3\xb3b matematyczny, przy pomocy liczb, umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82o opracowanie wzor\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re wyznacza\xc4\x87 b\xc4\x99d\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnic\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy dwiema, dowolnie wybranymi barwami. Je\xc5\x9bli wszystkie barwy przedstawione zosta\xc5\x82y w postaci uporz\xc4\x85dkowanego modelu przestrzennego, okre\xc5\x9blanego przez trzy atrybuty, to najprostszym sposobem na okre\xc5\x9blenie r\xc3\xb3\xc5\xbcnicy dw\xc3\xb3ch barw jest obliczenie odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci ich wzajemnego po\xc5\x82o\xc5\xbcenia w tej przestrzeni. R\xc3\xb3wna jest ona pierwiastkowi kwadratowemu z sumy kwadrat\xc3\xb3w r\xc3\xb3\xc5\xbcnic ka\xc5\xbcdej z trzech wsp\xc3\xb3\xc5\x82rz\xc4\x99dnych obu barw. Odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 tak\xc4\x85, oznaczaj\xc4\x85c\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnic\xc4\x99 barw, przyj\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 oznacza\xc4\x87 symbolem (delta E)._NEWLINE_W praktyce okazuje si\xc4\x99, \xc5\xbce powszechnie stosowane modele barw nie s\xc4\x85 r\xc3\xb3wnomierne. Innymi s\xc5\x82owy, wybrane pary kolor\xc3\xb3w, r\xc3\xb3wno od siebie oddalonych w przestrzeni barw, mog\xc4\x85 by\xc4\x87 w jednym przypadku bardziej r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85ce si\xc4\x99 od siebie, a w innym mniej. Zale\xc5\xbcy to od subiektywnej oceny obserwatora. Np. w modelu CMYK \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82ta barwa jest zwykle oceniana jako ja\xc5\x9bniejsza, ni\xc5\xbc barwa niebieska o tym samym nat\xc4\x99\xc5\xbceniu, a przez to bardziej r\xc3\xb3\xc5\xbcni si\xc4\x99 od czerni. Wraz z rozwojem wiedzy wprowadzano nowe modele barw, tworz\xc4\x85ce przestrze\xc5\x84 o bardziej liniowej charakterystyce, a nowsze rozwi\xc4\x85zania polega\xc5\x82y na modyfikacji samej formu\xc5\x82y obliczania r\xc3\xb3\xc5\xbcnicy barw tak, aby jej warto\xc5\x9b\xc4\x87 jak najbardziej odpowiada\xc5\x82a wzrokowej ocenie r\xc3\xb3\xc5\xbcnicy.\n_START_SECTION_\nStosowane modele barw\n_START_PARAGRAPH_\nNajstarsz\xc4\x85 i pierwsz\xc4\x85 praktycznie stosowan\xc4\x85 formu\xc5\x82\xc4\x85 by\xc5\x82a dE FMC II (Friele, MacAdam, Chickering), o do\xc5\x9b\xc4\x87 z\xc5\x82o\xc5\xbconej postaci i bazuj\xc4\x85ca na przekszta\xc5\x82ceniu uk\xc5\x82adu XYZ na wsp\xc3\xb3\xc5\x82rz\xc4\x99dne P, Q i S. Drugim z kolei rozwi\xc4\x85zaniem by\xc5\x82o wprowadzenie przez CIE zalece\xc5\x84 stosowania pomocniczego uk\xc5\x82adu U*, V*, W* i dE CIE obliczanego jako odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 w tej przestrzeni, wyniki by\xc5\x82y jednak niezadowalaj\xc4\x85ce, gdy\xc5\xbc r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82y si\xc4\x99 od oceny wzrokowej r\xc3\xb3\xc5\xbcnicy barw. Prze\xc5\x82om nast\xc4\x85pi\xc5\x82 w 1974 r. wraz z zastosowaniem bardziej r\xc3\xb3wnomiernego modelu CIELab. W przestrzeni CIELab, przypomnijmy: \xe2\x80\x9eL\xe2\x80\x9d to wielko\xc5\x9b\xc4\x87 okre\xc5\x9blaj\xc4\x85ca jasno\xc5\x9b\xc4\x87 (Lightness), o\xc5\x9b \xe2\x80\x9ea\xe2\x80\x9d to zmiana barwy w zakresie od zieleni do czerwieni, a \xe2\x80\x9eb\xe2\x80\x9d to o\xc5\x9b zmiany barwy mi\xc4\x99dzy kolorem niebieskim a \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tym. Na ich podstawie mo\xc5\xbcna zdefiniowa\xc4\x87 pochodne wielko\xc5\x9bci, odpowiadaj\xc4\x85ce \xe2\x80\x9enaturalnemu\xe2\x80\x9d opisowi barwy, czyli: jasno\xc5\x9bci L (Lightness), zmianie chromatyczno\xc5\x9bci \xe2\x80\x9eC\xe2\x80\x9d i podawanego w stopniach, k\xc4\x85ta koloru \xe2\x80\x9eh\xe2\x80\x9d (Hue)._NEWLINE_Obecnie najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej stosowanym, jest zasugerowany w 1988 roku, przez Colour Measuring Comitee of the Society of Dyers and Colourists in Great Britan, opisany w British Standard 6923, wz\xc3\xb3r dE CMC. Jego do\xc5\x9b\xc4\x87 z\xc5\x82o\xc5\xbcona formu\xc5\x82a, wprowadza nowe wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynniki przy wielko\xc5\x9bciach L, C i H. W dotychczasowych r\xc3\xb3wnaniach zmiany odcienia, nasycenia i jasno\xc5\x9bci, mia\xc5\x82y r\xc3\xb3wnowa\xc5\xbcny wp\xc5\x82yw na wynik. Teraz, poprzez dodatkowe wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynniki, ustawiono je we w\xc5\x82a\xc5\x9bciwej hierarchii wa\xc5\xbcno\xc5\x9bci. Geometryczna interpretacja dopuszczalnej odchy\xc5\x82ki, kt\xc3\xb3ra mia\xc5\x82a dot\xc4\x85d kszta\xc5\x82t kuli, zmieni\xc5\x82a si\xc4\x99 w elipsoid\xc4\x99, kt\xc3\xb3rej proporcje zale\xc5\xbc\xc4\x85 od ustalenia wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynnik\xc3\xb3w l i c, okre\xc5\x9blaj\xc4\x85cych zmian\xc4\x99 jasno\xc5\x9bci i nasycenia. Typowo ustala si\xc4\x99 je 2:1, ale mo\xc5\xbcna je zmienia\xc4\x87 w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od rodzaju badanego materia\xc5\x82u (powierzchnie g\xc5\x82adkie, tekstylia itp.)._NEWLINE_Odpowiedzi\xc4\x85 CIE na wz\xc3\xb3r CMC, by\xc5\x82o wprowadzenie w 1994 roku wzoru dE 94. Tutaj r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kwadraty r\xc3\xb3\xc5\xbcnic: jasno\xc5\x9bci L, nasycenia C i odcienia H, dzielone s\xc4\x85 przez wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynniki kompensuj\xc4\x85ce i parametryczne, jednak podane w uproszczonej postaci. Nie ma zgodno\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3ra z tych formu\xc5\x82 daje lepsze wyniki, wiadomo jednak, \xc5\xbce oba s\xc4\x85 lepsze ni\xc5\xbc w przypadku._NEWLINE_Wci\xc4\x85\xc5\xbc powstaj\xc4\x85 kolejne rozwi\xc4\x85zania obliczania r\xc3\xb3\xc5\xbcnicy barw, daj\xc4\x85ce nowe nadzieje, np.: CIE CAM97, DIN99, CIE DE 2000, jednak nie wykazano ich istotnej przewagi nad obecnie stosowanymi w praktyce.'