b'\n_START_ARTICLE_\nKomunistyczna Partia Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nW sierpniu 1919 roku utworzona zosta\xc5\x82a Komunistyczna Partia Pracy Ameryki. Jej za\xc5\x82o\xc5\xbcycielami byli skrajnie lewicowi roz\xc5\x82amowcy z Socjalistycznej Partii Ameryki. Kilka dni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej powsta\xc5\x82a konkurencyjna Partia Komunistyczna USA. Partie komunistyczne liczy\xc5\x82y \xc5\x82\xc4\x85cznie kilkadziesi\xc4\x85t tysi\xc4\x99cy cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w. Obie formacje w grudniu 1921 po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82y si\xc4\x99 tworz\xc4\x85c Robotnicz\xc4\x85 Parti\xc4\x99 Ameryki. Partia natychmiast przy\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a si\xc4\x99 do Mi\xc4\x99dzynarod\xc3\xb3wki Komunistycznej. W latach 20. komuni\xc5\x9bci skupili si\xc4\x99 na tworzeniu ruchu zwi\xc4\x85zkowego i lobbowaniu na rzecz poprawy praw pracowniczych. W 1924 roku komunistyczny zwi\xc4\x85zkowiec William Foster zdoby\xc5\x82 w wyborach prezydenckich 35,361 g\xc5\x82os\xc3\xb3w. W 1929 roku formacja przyj\xc4\x99\xc5\x82a obecn\xc4\x85 nazw\xc4\x99._NEWLINE_Pod koniec 20. rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 proces stalinizacji partii. Z CPUSA usuwano polityk\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rych pogl\xc4\x85dy nie odpowiada\xc5\x82y linii wyznaczonej przez Komintern. W 1929 roku z partii usuni\xc4\x99to Jamesa Patricka Cannona i jego zwolennik\xc3\xb3w. By\xc5\x82o to spowodowane poparciem przez Cannona trockizmu. Jeszcze w tym samym roku z CPUSA wydalono Jay\xe2\x80\x99a Lovestone\xe2\x80\x99a i Benjamina Gitlowa. Obaj dzia\xc5\x82acze byli zwolennikami nurtu w komunizmie wypracowanego przez Niko\xc5\x82aja Bucharina. W trakcie wielkiego kryzysu zaanga\xc5\xbcowana by\xc5\x82a w ruch bezrobotnych. W tym czasie jawnie g\xc5\x82osi\xc5\x82a potrzeb\xc4\x99 zniesienia kapitalizmu i wprowadzenia w USA systemu wzorowanego na radzieckim. Na pocz\xc4\x85tku lat 30. w\xc5\x82adz\xc4\x99 w partii przej\xc4\x85\xc5\x82 Earl Browder, a CPUSA uleg\xc5\x82a ca\xc5\x82kowitej stalinizacji. W 1932 roku partia wystawi\xc5\x82a kandydatur\xc4\x99 Williama Fostera w wyborach prezydenckich. Polityk ten m\xc3\xb3wi\xc5\x82 o utworzeniu \xe2\x80\x9eAmeryki Radzieckiej\xe2\x80\x9d w kt\xc3\xb3rej wszystkie \xe2\x80\x9ekapitalistyczne\xe2\x80\x9d partie (w tym socjali\xc5\x9bci) zosta\xc5\x82yby rozwi\xc4\x85zane, a media trafi\xc5\x82y pod kontrol\xc4\x99 rz\xc4\x85du. Foster zdoby\xc5\x82 zaledwie 102,991 g\xc5\x82os\xc3\xb3w (mniej ni\xc5\xbc 1%). Po przegranych wyborach komuni\xc5\x9bci pot\xc4\x99pili Nowy \xc5\x81ad, a Franklina Delano Roosevelta okrzykn\xc4\x99li mianem \xe2\x80\x9esocjalfaszysty\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W 1935 roku przyj\xc4\x99\xc5\x82a taktyk\xc4\x99 Frontu Ludowego. Wtedy te\xc5\xbc zyska\xc5\x82a szersze poparcie na gruncie rosn\xc4\x85cego antyfaszyzmu. Przedstawiciele CPUSA przestali porusza\xc4\x87 kwestie rewolucji komunistycznej, a zacz\xc4\x99li akcentowa\xc4\x87 potrzeb\xc4\x99 sojuszu z ruchami umiarkowanymi. Komuni\xc5\x9bci przyst\xc4\x99powali tak\xc5\xbce do mniej radykalnych partii. CPUSA mia\xc5\x82a niewielkie sukcesy w wyborach lokalnych. Komunistom uda\xc5\x82o si\xc4\x99 dw\xc3\xb3ch przedstawicieli do Rady miejskiej Nowego Jorku. Potajemnie cz\xc5\x82onkami CPUSA by\xc5\x82a tr\xc3\xb3jka kongresmen\xc3\xb3w wybranych z nominacji Partii Demokratycznej i Minnesota\xe2\x80\x99s Farmer\xe2\x80\x93Labor Party. Cz\xc5\x82onkowie CPUSA aktywni byli w organizacjach liberalnych, afroameryka\xc5\x84skich, pacyfistycznych, kulturowych i studenckich. Zdominowali te\xc5\xbc zwi\xc4\x85zki zawodowe w kilku bran\xc5\xbcach. W drugiej po\xc5\x82owie lat 30. cz\xc5\x82onkowie CPUSA znale\xc5\xbali si\xc4\x99 po\xc5\x9br\xc3\xb3d ameryka\xc5\x84skich cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w Brygad Mi\xc4\x99dzynarodowych walcz\xc4\x85cych w wojnie domowej w Hiszpanii. Pod koniec lat 30. liczba cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w partii przekroczy\xc5\x82a 65 tysi\xc4\x99cy._NEWLINE_W 1939 roku jej kierownictwo popar\xc5\x82o pakt Ribbentrop-Mo\xc5\x82otow i odesz\xc5\x82o od antyfaszyzmu. CPUSA rozp\xc4\x99ta\xc5\x82a now\xc4\x85 kampani\xc4\x99 atak\xc3\xb3w na Roosevelta i sprzeciwia\xc5\x82a si\xc4\x99 ameryka\xc5\x84skim programom pomocy dla aliant\xc3\xb3w. Takie przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cia oficjalnie usprawiedliwiano pacyfizmem. Dzia\xc5\x82ania CPUSA przyczyni\xc5\x82y si\xc4\x99 do odwr\xc3\xb3cenia si\xc4\x99 od partii wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci \xc5\x9brodowisk liberalnych. Rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Earl Browder wystartowa\xc5\x82 w wyborach prezydenckich. Jako \xc5\xbce zakazano mu podr\xc3\xb3\xc5\xbcowania po kraju, jego kampania ograniczy\xc5\x82a si\xc4\x99 do wydawania pisemnych o\xc5\x9bwiadcze\xc5\x84 i dystrybucji nagranych przem\xc3\xb3wie\xc5\x84. Komunistyczny kandydat zdoby\xc5\x82 jedynie 46 tysi\xc4\x99cy g\xc5\x82os\xc3\xb3w. Jeszcze w tym samym roku CPUSA oficjalnie zrezygnowa\xc5\x82a z cz\xc5\x82onkostwa w Kominternie (by\xc5\x82 to krok taktyczny)._NEWLINE_Po ataku Niemiec na ZSRR ameryka\xc5\x84ska opinia publiczna zacz\xc4\x99\xc5\x82a przychylniej patrze\xc4\x87 na komunizm. Sama CPUSA powr\xc3\xb3ci\xc5\x82a do taktyki Frontu Ludowego i udzieli\xc5\x82a poparcia Rooseveltowi. W 1942 roku liczba cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w partii osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a 85 tysi\xc4\x99cy. Pod koniec wojny prokomunistyczne zwi\xc4\x85zki zawodowe liczy\xc5\x82y ponad milion cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w. W 1944 roku Earl Browder og\xc5\x82osi\xc5\x82, \xc5\xbce mo\xc5\xbcliwe jest pokojowe wsp\xc3\xb3\xc5\x82istnienie komunizmu i kapitalizmu. Pogl\xc4\x85dy i dzia\xc5\x82ania Browdera wzbudzi\xc5\x82 zaniepokojone po\xc5\x9br\xc3\xb3d komunist\xc3\xb3w w USA, jak i poza granicami kraju. W 1945 roku zosta\xc5\x82 on odwo\xc5\x82any ze stanowiska. Jego nast\xc4\x99pc\xc4\x85 zosta\xc5\x82 William Foster. Dwa lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Browder zosta\xc5\x82 usuni\xc4\x99ty z CPUSA (po wcze\xc5\x9bniejszym poddaniu go krytyce przez sowieckich polityk\xc3\xb3w)._NEWLINE_Wiliam Foster prowadzi\xc5\x82 parti\xc4\x99 w wierno\xc5\x9bci doktrynie stalinizmu. Dowody na dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 szpiegowsk\xc4\x85 cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w CPUSA na rzecz ZSRR sk\xc5\x82oni\xc5\x82y prezydenta Harry\xe2\x80\x99ego Trumana do dzia\xc5\x82a\xc5\x84 przeciwko komunistom. W 1948 roku przyw\xc3\xb3dcy partii zostali uwi\xc4\x99zieni. W trakcie wojny korea\xc5\x84skiej rz\xc4\x85d wprowadzi\xc5\x82 szereg antykomunistycznych ustaw. CPUSA pozosta\xc5\x82a legalna jednak uleg\xc5\x82a marginalizacji i izolacji. W po\xc5\x82owie lat 50. liczba jej cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w spad\xc5\x82a poni\xc5\xbcej 12 tysi\xc4\x99cy._NEWLINE_Po powstaniu na W\xc4\x99grzech (1956) i operacji \xe2\x80\x9eDunaj\xe2\x80\x9d (1968) szeregi partii opu\xc5\x9bci\xc5\x82a cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w._NEWLINE_Zaprotestowali oni w niej ten spos\xc3\xb3b przeciwko \xc5\x9bci\xc5\x9ble prosowieckiej polityce kierownictwa CPUSA. Na morale cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w partii negatywnie wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 tak\xc5\xbce referat O kulcie jednostki i jego nast\xc4\x99pstwach Nikity Chruszczowa i ujawnienie zbrodni stalinizmu._NEWLINE_W 1959 roku na czele partii stan\xc4\x85\xc5\x82 Gus Hall. By\xc5\x82 to polityk \xc5\x9bci\xc5\x9ble prosowiecki i ortodoksyjnie marksistowsko\xe2\x80\x93leninowski. W latach 60. i 70. aktywi\xc5\x9bci partii uczestniczyli w ruchu antywojennym i afroameryka\xc5\x84skim, niemniej jednak nie odgrywali ju\xc5\xbc na lewicy wi\xc4\x99kszej roli. Hall wystartowa\xc5\x82 w wyborach prezydenckich w 1968, 1972 i 1976 roku. W 1968 roku zdoby\xc5\x82 1,072 g\xc5\x82os\xc3\xb3w, w 1972 roku 25,597 g\xc5\x82os\xc3\xb3w, a w 1976 58,709. W latach 80. Hall krytykowa\xc5\x82 eurokomunizm i reformy Michai\xc5\x82a Gorbaczowa. Pod koniec lat 80. liczba cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w CPSUA spad\xc5\x82a poni\xc5\xbcej 10 tysi\xc4\x99cy. W 1991 roku Hall popar\xc5\x82 nieudany pucz Janajewa. Frakcja reformatorska komunist\xc3\xb3w opu\xc5\x9bci\xc5\x82a wtedy struktury CPUSA. W 2000 roku zmar\xc5\x82 Gus Hall. Nowym przyw\xc3\xb3dc\xc4\x85 partii zosta\xc5\x82 Sam Webbu. Partia liczy\xc5\x82a wtedy mniej ni\xc5\xbc 2 tysi\xc4\x99cy cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nWsparcie zagraniczne\n_START_PARAGRAPH_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 partii potajemnie dotowana by\xc5\x82a przez rz\xc4\x85d ZSRR. Przyk\xc5\x82adowo w 1988 roku radziecki rz\xc4\x85d przekaza\xc5\x82 CPUSA trzy miliony dolar\xc3\xb3w.'