b'\n_START_ARTICLE_\nJan Kalwin\n_START_SECTION_\nWczesne lata \xc5\xbcycia\n_START_PARAGRAPH_\nJan Kalwin urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 we francuskiej Pikardii w mie\xc5\x9bcie Noyon, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82o siedzib\xc4\x85 wp\xc5\x82ywowego biskupa. Rodzina Kalwina by\xc5\x82a blisko zwi\xc4\x85zana z Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em. Ojciec Kalwina, G\xc3\xa9rard, pracowa\xc5\x82 na dworze biskupim, pocz\xc4\x85tkowo jako notariusz, by awansowa\xc4\x87 w ko\xc5\x84cu na stanowisko sekretarza biskupa. M\xc5\x82ody Kalwin otrzyma\xc5\x82 staranne wykszta\xc5\x82cenie w \xc5\x9brodowisku m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy z miejscowej szlachty. Tu nauczy\xc5\x82 si\xc4\x99 odpowiednich manier._NEWLINE_Kalwin by\xc5\x82 \xc5\x9bredniego wzrostu, szczup\xc5\x82y, o ciemnych w\xc5\x82osach, blady. Naturalny, systematyczny i zdyscyplinowany, by\xc5\x82 jednocze\xc5\x9bnie nienagannie schludny w ubiorze, pow\xc5\x9bci\xc4\x85gliwy i wstrzemi\xc4\x99\xc5\xbaliwy. Przez wiele lat jad\xc5\x82 tylko jeden posi\xc5\x82ek dziennie i niewiele sypia\xc5\x82. Nigdy nie zapomina\xc5\x82 o swoich obowi\xc4\x85zkach._NEWLINE_Mia\xc5\x82 przenikliwy umys\xc5\x82, trze\xc5\xbawy os\xc4\x85d, \xc5\xbcelazn\xc4\x85 logik\xc4\x99 i rzadko spotykan\xc4\x85 bieg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 j\xc4\x99zykow\xc4\x85. Mia\xc5\x82 tak\xc5\xbce doskona\xc5\x82\xc4\x85 pami\xc4\x99\xc4\x87 \xe2\x80\x93 potrafi\xc5\x82 po latach rozpozna\xc4\x87 osoby, kt\xc3\xb3re widzia\xc5\x82 wcze\xc5\x9bniej tylko raz.\n_START_SECTION_\nLata nauki\n_START_PARAGRAPH_\nW wieku ok. 11 lat Kalwin rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 studia na Uniwersytecie Paryskim (w Coll\xc3\xa8ge de Montaigu), kt\xc3\xb3re w zamy\xc5\x9ble jego ojca mia\xc5\x82y zapewni\xc4\x87 b\xc5\x82yskotliw\xc4\x85 karier\xc4\x99 duchown\xc4\x85. Jednak Uniwersytet by\xc5\x82 w tym czasie miejscem, gdzie \xc5\x9bciera\xc5\x82 si\xc4\x99 stary, scholastyczny i katolicki model nauczania z nowymi renesansowymi pr\xc4\x85dami epoki, bardzo atrakcyjnymi dla m\xc5\x82odego Kalwina._NEWLINE_Pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc \xc5\xbc\xc4\x85dania reform w Ko\xc5\x9bciele. Przyw\xc3\xb3dca reformator\xc3\xb3w, Jacques Lef\xc3\xa8vre d\xe2\x80\x99\xc3\x89taples (1455\xe2\x80\x931536), mia\xc5\x82 w\xc5\x9br\xc3\xb3d student\xc3\xb3w wielu zwolennik\xc3\xb3w. Ponadto w kr\xc4\x99gach uniwersyteckich by\xc5\x82y popularne pisma Lutra. Wszystko to przyczyni\xc5\x82o si\xc4\x99 do oddalenia Kalwina od katolicyzmu. Dodatkowo postawa ta wzmocni\xc5\x82a konflikt ojca Kalwina z dostojnikami ko\xc5\x9bcielnymi z Noyon, co zniweczy\xc5\x82o szanse na karier\xc4\x99 duchown\xc4\x85 Kalwina._NEWLINE_W 1528 po tym, jak Kalwin otrzyma\xc5\x82 tytu\xc5\x82 magistra sztuk, ojciec kaza\xc5\x82 mu porzuci\xc4\x87 studiowanie teologii i po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc4\x87 si\xc4\x99 studiom prawniczym. Pos\xc5\x82uszny ojcu, Kalwin wyjecha\xc5\x82 do Orleanu, gdzie zapisa\xc5\x82 si\xc4\x99 na tamtejszy renomowany wydzia\xc5\x82 prawa. Po up\xc5\x82ywie 3 lat i studiach w Bourges i Pary\xc5\xbcu, Kalwin uzyska\xc5\x82 doktorat z prawa oraz aplikantur\xc4\x99. Pozna\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc gruntownie staro\xc5\xbcytn\xc4\x85 grek\xc4\x99 i \xc5\x82acin\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nZerwanie z Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em katolickim\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x9amier\xc4\x87 ojca w 1531 da\xc5\x82a Kalwinowi mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 decydowania o w\xc5\x82asnym losie. Powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 wtedy do o\xc5\x9brodka \xc5\xbcycia intelektualnego, Pary\xc5\xbca. Nie wiadomo kiedy dok\xc5\x82adnie Kalwin przeszed\xc5\x82 na protestantyzm \xe2\x80\x93 by\xc5\x82o to mi\xc4\x99dzy 1532 i 1534. Kalwin by\xc5\x82 autorem mowy inauguracyjnej nowo wybranego rektora Uniwersytetu Paryskiego, Wilhelma Capa, kt\xc3\xb3ra wywo\xc5\x82a\xc5\x82a skandal. Mowa, wyg\xc5\x82oszona w 1533, zawiera\xc5\x82a obron\xc4\x99 tez Lutra i spowodowa\xc5\x82a oskar\xc5\xbcenie rektora o herezj\xc4\x99. Rektor wraz z Kalwinem pospiesznie opu\xc5\x9bcili Pary\xc5\xbc._NEWLINE_Kalwin wiele podr\xc3\xb3\xc5\xbcowa\xc5\x82 po Francji, W\xc5\x82oszech i Szwajcarii. 4 maja 1534 wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Noyon, aby zrzec si\xc4\x99 beneficj\xc3\xb3w ko\xc5\x9bcielnych. Korzystanie z takich dochod\xc3\xb3w, chocia\xc5\xbc by\xc5\x82y jego g\xc5\x82\xc3\xb3wnym \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em utrzymania, uzna\xc5\x82 za niemoralne. By\xc5\x82o to tak\xc5\xbce ostateczne zerwanie zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w z Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em katolickim. Raz jeszcze przebywa\xc5\x82 w Pary\xc5\xbcu lecz opu\xc5\x9bci\xc5\x82 to miasto po akcji plakatowej radykalnych protestant\xc3\xb3w jesieni\xc4\x85 1534 roku. We Francji nasili\xc5\x82y si\xc4\x99 represje wobec innowierc\xc3\xb3w. Tej polityce patronowa\xc5\x82 kr\xc3\xb3l Franciszek I. Kalwin ostatecznie uciek\xc5\x82 z Francji na pocz\xc4\x85tku 1535 roku i zatrzyma\xc5\x82 si\xc4\x99 w Bazylei.\n_START_SECTION_\nReformator religijny\n_START_PARAGRAPH_\nNa pocz\xc4\x85tku 1536 roku Kalwin opublikowa\xc5\x82 w Bazylei swoje najwa\xc5\xbcniejsze dzie\xc5\x82o: Institutio religionis christianae (Ustanowienie religii chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skiej). Zadedykowa\xc5\x82 je Franciszkowi I, z my\xc5\x9bl\xc4\x85, by os\xc5\x82abi\xc4\x87 niech\xc4\x99\xc4\x87 kr\xc3\xb3la wobec \xe2\x80\x9eantypa\xc5\x84stwowej\xe2\x80\x9d postawy radykalnych protestant\xc3\xb3w. Dzie\xc5\x82o Kalwina wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82o si\xc4\x99 systematyczno\xc5\x9bci\xc4\x85 i jasno\xc5\x9bci\xc4\x85 doktryny. Po wielu zmianach wydanie ostateczne ukaza\xc5\x82o si\xc4\x99 w 1559 i od razu uczyni\xc5\x82o z Kalwina wiod\xc4\x85c\xc4\x85 posta\xc4\x87 protestantyzmu, co by\xc5\x82o sprzeczne z aspiracjami Kalwina, marz\xc4\x85cego o spokojnej karierze akademickiej.\n_START_SECTION_\nPierwszy pobyt w Genewie\n_START_PARAGRAPH_\nW 1536, podczas podr\xc3\xb3\xc5\xbcy do Strasburga, Kalwin zatrzyma\xc5\x82 si\xc4\x99 na nocleg w Genewie. By\xc5\x82o to od niedawna wolne miasto (przy pomocy Szwajcar\xc3\xb3w zerwa\xc5\x82o wi\xc4\x99zi ze \xc5\x9awi\xc4\x99tym Cesarstwem Rzymskim) i od zaledwie dw\xc3\xb3ch miesi\xc4\x99cy o\xc5\x9brodek protestantyzmu (pod przyw\xc3\xb3dztwem reformatora Wilhelma Farela). Farel przekona\xc5\x82 go do pozostania w Genewie, argumentuj\xc4\x85c, \xc5\xbce taka jest wola Boga. M\xc5\x82ody, bo zaledwie 28-letni Kalwin, od tej chwili na sta\xc5\x82e zwi\xc4\x85za\xc5\x82 swoje \xc5\xbcycie z tym miastem._NEWLINE_Rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 energiczn\xc4\x85 reorganizacj\xc4\x99 miejscowego Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a \xe2\x80\x93 wprowadzi\xc5\x82 cotygodniow\xc4\x85 komuni\xc4\x99. Poniewa\xc5\xbc wymaga\xc5\x82o to wed\xc5\x82ug niego zachowania przez wszystkich wiernych surowej dyscypliny moralnej, ustanowi\xc5\x82 \xe2\x80\x9ecia\xc5\x82o nadzorcze\xe2\x80\x9d (konsystorz genewski), ingeruj\xc4\x85ce we wszystkie aspekty \xc5\xbcycia mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w i zabraniaj\xc4\x85ce wielu rozrywek \xe2\x80\x93 jak np. taniec, \xc5\x9bpiewanie spro\xc5\x9bnych piosenek czy lektura romans\xc3\xb3w. Nabo\xc5\xbce\xc5\x84stwa odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 w ko\xc5\x9bcio\xc5\x82ach pozbawionych typowo katolickich ozd\xc3\xb3b, takich jak obrazy, pos\xc4\x85gi, sztandary, proporce, ornaty itp. oraz o\xc5\x82tarza. St\xc4\x85d powsta\xc5\x82o przys\xc5\x82owie: \xe2\x80\x9epusto jak w kalwi\xc5\x84skim zborze\xe2\x80\x9d. Centralnym miejscem w ko\xc5\x9bciele reformowanym nie jest ju\xc5\xbc o\xc5\x82tarz, a kazalnica, za\xc5\x9b kazanie g\xc5\x82\xc3\xb3wnym punktem nabo\xc5\xbce\xc5\x84stwa._NEWLINE_Kazania trwa\xc5\x82y oko\xc5\x82o godziny i opiera\xc5\x82y si\xc4\x99 na szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owej analizie wybranego tekstu Biblii, z nawi\xc4\x85zaniem do aktualnych okoliczno\xc5\x9bci i \xc5\xbcycia Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a._NEWLINE_Taka dyscyplina ko\xc5\x9bcielna nie spodoba\xc5\x82a si\xc4\x99 niekt\xc3\xb3rym mieszka\xc5\x84com Genewy (ze stronnictwa libertyn\xc3\xb3w oraz Dzieci Genewy). Po dw\xc3\xb3ch latach napi\xc4\x99cie si\xc4\x99gn\xc4\x99\xc5\x82o zenitu, kiedy Kalwin oraz pozostali kaznodzieje odm\xc3\xb3wili udzielenia sakramentu Wieczerzy Pa\xc5\x84skiej osobom wyznaj\xc4\x85cym jawnie pogl\xc4\x85dy liberty\xc5\x84skie. Rada Miasta uzna\xc5\x82a, \xc5\xbce Kalwin przekroczy\xc5\x82 swoje uprawnienia i nakaza\xc5\x82a jemu oraz Farelowi i Viretowi opuszczenie miasta w ci\xc4\x85gu dw\xc3\xb3ch tygodni.\n_START_SECTION_\nPobyt w Strasburgu\n_START_PARAGRAPH_\nLata 1538\xe2\x80\x931541 Kalwin sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 w Strasburgu, gdzie po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc5\x82 si\xc4\x99 swojej ulubionej pracy naukowej. Jego wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownikiem zosta\xc5\x82 Martin Bucer, kt\xc3\xb3rego teza o predestynacji zafascynowa\xc5\x82a Kalwina. Bucer pom\xc3\xb3g\xc5\x82 tak\xc5\xbce w organizowaniu Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a dla uciekinier\xc3\xb3w protestanckich z Francji. Organizacja ta mia\xc5\x82a w zamy\xc5\x9ble Kalwina odpowiada\xc4\x87 zaleceniom Chrystusa. Dla potrzeb Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Kalwin opracowa\xc5\x82 now\xc4\x85 liturgi\xc4\x99 oraz napisa\xc5\x82 zbi\xc3\xb3r psalm\xc3\xb3w. By\xc5\x82 tak\xc5\xbce reprezentantem protestant\xc3\xb3w w dysputach religijnych w Wormacji (1540) i Ratyzbonie (1541)._NEWLINE_Kalwin w 1539 zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 po\xc5\x9blubi\xc4\x87 Idelette de Bure, wdow\xc4\x99 po nawr\xc3\xb3conym anabapty\xc5\x9bcie Janie Stordeurze z L\xc3\xb6ttich. Kobieta ta w pe\xc5\x82ni odpowiada\xc5\x82a \xc5\xbcywionemu przez Kalwina idea\xc5\x82owi pos\xc5\x82usznej, cichej i us\xc5\x82u\xc5\xbcnej \xc5\xbcony. Po jej \xc5\x9bmierci 10 lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Kalwin napisa\xc5\x82, \xc5\xbce straci\xc5\x82 najlepszego w swym \xc5\xbcyciu przyjaciela.\n_START_SECTION_\nKalwin a reformacja polska\n_START_PARAGRAPH_\nKalwin od pocz\xc4\x85tku \xc5\xbcywo interesowa\xc5\x82 si\xc4\x99 losami polskich gmin wyznaniowych, nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85cych do jego nauk. Takie gminy rozwin\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 najwcze\xc5\x9bniej, bo ju\xc5\xbc w 1546, w Ma\xc5\x82opolsce. Pocz\xc4\x85tkowe du\xc5\xbce sukcesy kalwinizmu w Europie \xc5\x9arodkowej dawa\xc5\x82y nadziej\xc4\x99 na ostateczny sukces tego wyznania i Kalwin osobi\xc5\x9bcie zaanga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w rozw\xc3\xb3j swojej doktryny w tym regionie. Napisa\xc5\x82 do polskich wsp\xc3\xb3\xc5\x82wyznawc\xc3\xb3w wiele list\xc3\xb3w (do dzi\xc5\x9b zachowa\xc5\x82o si\xc4\x99 80), w kt\xc3\xb3rych \xc5\xbcarliwie zach\xc4\x99ca\xc5\x82 do wytrwania w wierze i rozwoju. Jednym z wa\xc5\xbcnych temat\xc3\xb3w polskiej korespondencji Kalwina by\xc5\x82 roz\xc5\x82am w zborach ma\xc5\x82opolskich i wyodr\xc4\x99bnianie si\xc4\x99 zbor\xc3\xb3w aria\xc5\x84skich, czemu sprzyja\xc5\x82a dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 Jerzego Blandraty._NEWLINE_Poza kr\xc3\xb3tkim napomnieniem do braci polskich w 1563 r., dzie\xc5\x82a Kalwina zasadniczo nie by\xc5\x82y w Polsce wydawane z powodu cenzury ko\xc5\x9bcielnej. Pierwsze powa\xc5\xbcniejsze opracowanie biograficzne Kalwina ukaza\xc5\x82o si\xc4\x99 w Polsce w XX wieku (w Warszawie w roku 1909). Po II wojnie \xc5\x9bwiatowej zacz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 ukazywa\xc4\x87 sporadycznie przek\xc5\x82ady fragment\xc3\xb3w niekt\xc3\xb3rych jego dzie\xc5\x82 i list\xc3\xb3w, jednak do tej pory nie wydano ani jednego kompletnego dzie\xc5\x82a czy komentarza Kalwina w j\xc4\x99zyku polskim.\n_START_SECTION_\nRola Kalwina jako humanisty\n_START_PARAGRAPH_\nKalwin by\xc5\x82 nie tylko reformatorem religijnym i tw\xc3\xb3rc\xc4\x85 kalwinizmu, ale tak\xc5\xbce humanist\xc4\x85 i pisarzem. Rozleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 jego dzie\xc5\x82a kontrastuje ze stosunkowo kr\xc3\xb3tkim okresem \xc5\xbcycia, s\xc5\x82abym zdrowiem oraz ogromem ci\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85cych na nim obowi\xc4\x85zk\xc3\xb3w zwi\xc4\x85zanych z prac\xc4\x85 kaznodziei, nauczyciela, reformatora i korespondenta._NEWLINE_Jego dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 jako pisarza przyczyni\xc5\x82a si\xc4\x99 do ukszta\xc5\x82towania wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnego j\xc4\x99zyka francuskiego. Kalwin uwa\xc5\xbcany jest za jednego z tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w prozy francuskiej._NEWLINE_Jego zas\xc5\x82ug\xc4\x85 jest propagowanie powszechnej i dost\xc4\x99pnej dla wszystkich edukacji (co wyrazi\xc5\x82o si\xc4\x99 w demokratycznej organizacji szkolnictwa w Genewie)._NEWLINE_Teorie Kalwina na temat organizacji Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a (podejmowanie decyzji na szczeblu podstawowym, nadzorowanie tych decyzji przez organy wybieralne a\xc5\xbc do naczelnego \xe2\x80\x9ezgromadzenia og\xc3\xb3lnego\xe2\x80\x9d) wywar\xc5\x82y du\xc5\xbcy wp\xc5\x82yw na europejsk\xc4\x85 koncepcj\xc4\x99 pa\xc5\x84stwa demokratycznego._NEWLINE_Niekt\xc3\xb3re ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y ewangelicko-reformowane, wyros\xc5\x82e na surowych zasadach kalwinizmu, sta\xc5\x82y si\xc4\x99 z czasem jednymi z najbardziej liberalnych i otwartych chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skich zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w wyznaniowych.'