b'\n_START_ARTICLE_\nTramwaje w Aradzie\n_START_SECTION_\nAustro - W\xc4\x99gry i W\xc4\x99gry\n_START_PARAGRAPH_\n25 pa\xc5\xbadziernika 1858 do Aradu dotar\xc5\x82a kolej. W tym czasie lokalny przemys\xc5\x82 by\xc5\x82 zainteresowany budow\xc4\x85 kolei miejskiej w celu transportu towar\xc3\xb3w oraz pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w z fabryk do dworca kolejowego. Pierwsze tramwaje konne pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 w Aradzie, nale\xc5\xbc\xc4\x85cym w\xc3\xb3wczas do monarchii austro-w\xc4\x99gierskiej, w 1869. Pocz\xc4\x85tkowo zbudowano 3 linie o standardowym rozstawie. Sie\xc4\x87 obs\xc5\x82ugiwa\xc5\x82o 19 woz\xc3\xb3w, stacjonuj\xc4\x85cych w jednej zajezdni._NEWLINE_W 1907 lub 1908 opr\xc3\xb3cz tramwaj\xc3\xb3w w mie\xc5\x9bcie zacz\xc4\x99\xc5\x82y kursowa\xc4\x87 autobusy. W 1908 natomiast rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej utworzono pierwsz\xc4\x85 w granicach obecnej Rumunii sp\xc3\xb3\xc5\x82k\xc4\x99 miejsk\xc4\x85 zajmuj\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 komunikacj\xc4\x85. W 1910 rozpocz\xc4\x99to obs\xc5\x82ug\xc4\x99 linii podmiejskich. W 1913 sie\xc4\x87 jako pierwsza na terytorium obecnej Rumunii i \xc3\xb3sma na \xc5\x9bwiecie zosta\xc5\x82a zelektryfikowana, w tym samym roku miejska sp\xc3\xb3\xc5\x82ka przej\xc4\x99\xc5\x82a ca\xc5\x82\xc4\x85 sie\xc4\x87 tramwajow\xc4\x85. W 1914 tramwaje sta\xc5\x82y si\xc4\x99 jedynym \xc5\x9brodkiem komunikacji publicznej w mie\xc5\x9bcie, gdy\xc5\xbc autobusy zosta\xc5\x82y zarekwirowane przez wojsko w zwi\xc4\x85zku z wybuchem I wojny \xc5\x9bwiatowej.\n_START_SECTION_\nRumunia\n_START_PARAGRAPH_\nPo I wojnie \xc5\x9bwiatowej, na mocy traktatu z Trianon, Arad zosta\xc5\x82 przydzielony Rumunii. W\xc5\x82adze rumu\xc5\x84skie zacz\xc4\x99\xc5\x82y zast\xc4\x99powa\xc4\x87 parowe tramwaje autobusami i w 1929 tramwaje zosta\xc5\x82y zlikwidowane. Ofensywa niemiecka w ZSRR spowodowa\xc5\x82a pozbawienie przez armi\xc4\x99 autobus\xc3\xb3w, co spowodowa\xc5\x82o czasow\xc4\x85 likwidacj\xc4\x99 komunikacji miejskiej. W 1944 do miasta trafi\xc5\x82y zdobyte w Odessie tramwaje w\xc4\x85skotorowe. Spowodowa\xc5\x82o to budow\xc4\x99 linii o rozstawie metrowym. W tym samym czasie na kr\xc3\xb3tko reaktywowano komunikacj\xc4\x99 tramwajow\xc4\x85 wykorzystuj\xc4\x85c posiadane wcze\xc5\x9bniej wozy. W sierpniu 1944 Rumunia przesz\xc5\x82a na stron\xc4\x99 aliant\xc3\xb3w, co spowodowa\xc5\x82o, \xc5\xbce le\xc5\xbc\xc4\x85cy niedaleko granicy Arad znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 na linii frontu. Wagony z Odessy zosta\xc5\x82y zwr\xc3\xb3cone ZSRR._NEWLINE_Po II wojnie \xc5\x9bwiatowej komunikacja tramwajowa zosta\xc5\x82a przywr\xc3\xb3cona w 1946. Pocz\xc4\x85tkowo wozy zosta\xc5\x82y zbudowane w lokalnej fabryce Gheorghe Dimitrov. W 1947 w Aradzie zacz\xc4\x99\xc5\x82y ponownie kursowa\xc4\x87 autobusy miejskie. Lata 40. by\xc5\x82y okresem wielkiego rozwoju aradzkich tramwaj\xc3\xb3w wzrasta\xc5\x82a zar\xc3\xb3wno d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 sieci jak i liczba woz\xc3\xb3w. W latach 50. rozw\xc3\xb3j zosta\xc5\x82 przyhamowany, jednak\xc5\xbce nadal powstawa\xc5\x82y nowe odcinki. _NEWLINE_W latach 70. XX wieku ze wzgl\xc4\x99du na budow\xc4\x99 kombinatu chemicznego na wsch\xc3\xb3d od miasta poprowadzono do niego lini\xc4\x99 tramwajow\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a wyd\xc5\x82u\xc5\xbcona do Ghioroc. Linia do Ghioroc by\xc5\x82a jednak przej\xc4\x99t\xc4\x85 lini\xc4\x85 kolejki dojazdowej o takim samym rozstawie. Dodatkowo postanowiono rozbudowa\xc4\x87 linie przy kombinacie. Ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 inwestycji zako\xc5\x84czono w 1978. Linia ta stanowi jedn\xc4\x85 z atrakcji turystycznych miasta. W latach 70. przyst\xc4\x85piono r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do wymiany taboru powojennego na czteroosiowe wagony Tatra T4R, kt\xc3\xb3rych w latach 1974-1981 dostarczono 100. _NEWLINE_Kolejny rozw\xc3\xb3j linii tramwajowych nast\xc4\x85pi\xc5\x82 w latach 80. Rumunia za spraw\xc4\x85 polityki finansowej rz\xc4\x85du by\xc5\x82a w ci\xc4\x99\xc5\xbckiej sytuacji. Reglamentacja paliwa, g\xc5\x82\xc3\xb3wnego towaru eksportowego Rumunii, spowodowa\xc5\x82a rozw\xc3\xb3j linii tramwajowych i trolejbusowych. Zbudowano nowe odcinki tras. Jednak\xc5\xbce ze wzgl\xc4\x99du na odd\xc5\x82u\xc5\xbcanie Rumunia nie zamawia\xc5\x82a dalszych wagon\xc3\xb3w w Czechos\xc5\x82owacji. W zamian za to uruchomiono w Timiszoarze produkcj\xc4\x99 prymitywnych wagon\xc3\xb3w Timi\xc8\x992. Wagony te by\xc5\x82y bardzo awaryjne._NEWLINE_Po rewolucji w\xc5\x82adze miejskie zdecydowa\xc5\x82y si\xc4\x99 na zakup u\xc5\xbcywanych wagon\xc3\xb3w z zachodniej Europy. W 1995 Arad, jako pierwsze rumu\xc5\x84skie miasto, sprowadzi\xc5\x82 22 wagony wycofywane z Niemiec. By\xc5\x82y to wagony silnikowe Gotha T57 doczepne Gotha B2-64 oraz silnikowe \xc4\x8cKD T26. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych latach do Aradu by\xc5\x82y sprowadzane g\xc5\x82\xc3\xb3wnie wagony D\xc3\xbcwag GT6 oraz D\xc3\xbcwag GT8. Dostawa tych tramwaj\xc3\xb3w pozwoli\xc5\x82a na wycofanie do 2005 wszystkich wagon\xc3\xb3w dwuosiowych, w tym sprowadzonych w 1995. W 2008 wycofano ostatnie egzemplarze Timi\xc8\x992 natomiast w 2011 Tatry T4R. W ci\xc4\x85gu kilku lat wyremontowano niemal\xc5\xbce ca\xc5\x82e torowisko.'