b'\n_START_ARTICLE_\nThomas Szasz\n_START_PARAGRAPH_\nThomas Stephen Szasz (ur. jako Tam\xc3\xa1s Istv\xc3\xa1n Sz\xc3\xa1sz 14 kwietnia 1920 w Budapeszcie, zm. 8 wrze\xc5\x9bnia 2012 w Manlius) \xe2\x80\x93 ameryka\xc5\x84ski psychiatra i psychoanalityk w\xc4\x99gierskiego pochodzenia, wyk\xc5\x82adowca akademicki, autor, dzia\xc5\x82acz spo\xc5\x82eczny._NEWLINE_Od 1990 profesor emeritus psychiatrii w State University of New York Health Science Center w Syracuse w stanie Nowy Jork. Czo\xc5\x82owy dzia\xc5\x82acz ruchu antypsychiatrii, autor ksi\xc4\x85\xc5\xbcek The Myth of Mental Illness (1960), Law, liberty, and psychiatry: an inquiry into the social uses of mental health practice (1963), The Manufacture of Madness: A Comparative Study of the Inquisition and the Mental Health Movement (1970). Jego podstawowe za\xc5\x82o\xc5\xbcenie by\xc5\x82o, i\xc5\xbc szale\xc5\x84stwo, jako objaw chor\xc3\xb3b typu schizofrenii, jest po prostu metafor\xc4\x85._NEWLINE_W 1973 American Humanist Association przyzna\xc5\x82o mu tytu\xc5\x82 \xe2\x80\x9eHumanist of the Year\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nKoncepcje\n_START_PARAGRAPH_\nW swojej pracy \xe2\x80\x9cMit choroby psychicznej\xe2\x80\x9d na pytanie \xe2\x80\x9cCzy istnieje co\xc5\x9b takiego, jak choroba psychiczna?\xe2\x80\x9d odpowiada przecz\xc4\x85co i odpowiednio t\xc4\x99 tez\xc4\x99 argumentuje. Chorob\xc4\x99 psychiczn\xc4\x85 rozumie jako wygodny mit, poj\xc4\x99cie, kt\xc3\xb3re przetrwa\xc5\x82o niezale\xc5\xbcnie od u\xc5\xbcyteczno\xc5\x9bci oraz kt\xc3\xb3re (tak jak w przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci b\xc3\xb3stwa i czarownice) jest nies\xc5\x82usznie uznawane za oczywiste przyczyny ogromnej ilo\xc5\x9bci zjawisk, wydarze\xc5\x84. Uwa\xc5\xbca, \xc5\xbce choroby psychiczne, czy te\xc5\xbc zaburzenia psychiczne, nie s\xc4\x85 chorobami m\xc3\xb3zgu tylko behawioryzmem i nie mo\xc5\xbcna traktowa\xc4\x87 ich na r\xc3\xb3wni z chorobami somatycznymi, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 manifestacj\xc4\x85 nieprawid\xc5\x82owo\xc5\x9bci funkcjonowania innych uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w, narz\xc4\x85d\xc3\xb3w (np. sk\xc3\xb3ry, w\xc4\x85troby itd.)._NEWLINE_Szasz zwraca r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc uwag\xc4\x99 na subiektywno\xc5\x9b\xc4\x87 diagnozowania chor\xc3\xb3b psychicznych. Zak\xc5\x82adaj\xc4\x85c, \xc5\xbce choroba jest odchyleniem od pewnej jasno zdefiniowanej normy, w przypadku choroby psychicznej norma musi zosta\xc4\x87 okre\xc5\x9blona przy u\xc5\xbcyciu koncepcji psycho-spo\xc5\x82ecznych, etycznych i prawnych. Stwierdzenie, \xc5\xbce dane zachowanie jest objawem psychicznym, wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z dokonaniem oceny. Dana cecha zostanie uznana za nieprawid\xc5\x82ow\xc4\x85 tylko w takim przypadku, kiedy druga osoba lub spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo ocenia j\xc4\x85 jako nieprawid\xc5\x82ow\xc4\x85, odbiega ona od odg\xc3\xb3rnie przyj\xc4\x99tych schemat\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re zosta\xc5\x82y ustalone przez innych ludzi. Zwraca te\xc5\xbc uwag\xc4\x99 na subiektywno\xc5\x9b\xc4\x87 terapii chor\xc3\xb3b psychicznych \xe2\x80\x93 r\xc3\xb3\xc5\xbcne leczenie zale\xc5\xbcy od pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w psychoterapeuty \xe2\x80\x93 jego przekona\xc5\x84 religijnych czy politycznych._NEWLINE_Szasz zauwa\xc5\xbca r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ukryty konflikt, mi\xc4\x99dzy natur\xc4\x85 defektu a natur\xc4\x85 lekarstwa \xe2\x80\x93 w przypadku chor\xc3\xb3b psychicznych, kt\xc3\xb3re maj\xc4\x85 charakter psycho-spo\xc5\x82eczny i etyczny, remedium poszukiwane jest w terminach miar medycznych.\n_START_SECTION_\nPa\xc5\x84stwo a medycyna\n_START_PARAGRAPH_\nBy\xc5\x82 obro\xc5\x84c\xc4\x85 wolno\xc5\x9bci indywidualnej, a za jej najwi\xc4\x99ksze zagro\xc5\xbcenie uwa\xc5\xbca\xc5\x82 sojusz mi\xc4\x99dzy pa\xc5\x84stwem a medycyn\xc4\x85. Uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce gdy medycyna jest cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 pa\xc5\x84stwa, funkcjonuje jako religia pa\xc5\x84stwowa \xe2\x80\x93 ludzie bardziej wierz\xc4\x85 w zdrowie ni\xc5\xbc zbawienie, w leki ni\xc5\xbc w modlitw\xc4\x99, w lekarzy ni\xc5\xbc w ksi\xc4\x99\xc5\xbcy._NEWLINE_Zwraca\xc5\x82 uwag\xc4\x99, \xc5\xbce edukacja medyczna jest ca\xc5\x82kowicie kontrolowana przez pa\xc5\x84stwo \xe2\x80\x93 pa\xc5\x84stwo finansuje studia medyczne, uczelnie musz\xc4\x85 by\xc4\x87 zaakceptowane przez ministerstwo zdrowia, prawo wykonywania zawodu lekarza jest uzale\xc5\xbcnione od licencji przyznawanych przez pa\xc5\x84stwo. Z drugiej strony lekarze s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85 pa\xc5\x84stwu, przekazuj\xc4\x85c dane na temat urodze\xc5\x84 i \xc5\x9bmierci oraz kontroluj\xc4\x85c zachowania odbiegaj\xc4\x85ce od normy._NEWLINE_Za z\xc5\x82e uwa\xc5\xbca\xc5\x82 stosowanie psychiatrii jako \xc5\x9bcis\xc5\x82ej specjalno\xc5\x9bci medycznej, a przymusow\xc4\x85 hospitalizacj\xc4\x99, jako jawne pogwa\xc5\x82cenie praw cz\xc5\x82owieka. Sugerowa\xc5\x82, \xc5\xbce pa\xc5\x84stwo nie powinno popiera\xc4\x87 tylko jednej formy edukacji medycznej oraz \xc5\xbce medycyna naukowa powinna konkurowa\xc4\x87 na wolnym rynku z osteopati\xc4\x85, homeopati\xc4\x85, nauczaniem chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skim itd. Standardy w\xc5\x82a\xc5\x9bciwej praktyki i terapii powinny by\xc4\x87 stanowione przez pracodawc\xc3\xb3w, a wyb\xc3\xb3r sposobu leczenia winien nale\xc5\xbce\xc4\x87 do pacjenta. By\xc5\x82 zwolennikiem zniesienia prawa wykonywania zawodu i zaprzestania u\xc5\xbcywania recept. Uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce ludzie powinni nauczy\xc4\x87 si\xc4\x99 chroni\xc4\x87 sami siebie i ponosi\xc4\x87 konsekwencje swoich decyzji.'