b'\n_START_ARTICLE_\nR\xc4\x99kopis znaleziony w Saragossie (film)\n_START_SECTION_\nFabu\xc5\x82a\n_START_PARAGRAPH_\nTrwaj\xc4\x85 wojny napoleo\xc5\x84skie. Oficer armii wycofuj\xc4\x85cej si\xc4\x99 z Saragossy zbacza na chwil\xc4\x99 do opuszczonej gospody, gdzie natrafia na zakurzony manuskrypt. Wiedziony ciekawo\xc5\x9bci\xc4\x85, oddaje si\xc4\x99 lekturze, zatrzymuj\xc4\x85c si\xc4\x99 na wizerunkach szubienicy oraz le\xc5\xbc\xc4\x85cych na \xc5\x82o\xc5\xbcu m\xc5\x82odych kobiet. Gdy przybywaj\xc4\x85 \xc5\xbco\xc5\x82nierze nieprzyjacielskiej armii hiszpa\xc5\x84skiej, jej oficer, zamiast aresztowa\xc4\x87 wroga, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zaczyna wertowa\xc4\x87 r\xc4\x99kopis i odnajduje w autorze w\xc5\x82asnego dziadka._NEWLINE_Akcja filmu przenosi si\xc4\x99 w g\xc3\xb3ry Sierra Morena, gdzie w towarzystwie dw\xc3\xb3ch giermk\xc3\xb3w budzi si\xc4\x99 nowo powo\xc5\x82any kapitan gwardii walo\xc5\x84skiej, Alfons van Worden. W drodze do Madrytu, gdzie ma obj\xc4\x85\xc4\x87 stanowisko, obiera najkr\xc3\xb3tsz\xc4\x85 drog\xc4\x99 wiod\xc4\x85c\xc4\x85 przez Sierra Morena. Pocz\xc4\x85tkowo pewny siebie van Worden ignoruje ostrze\xc5\xbcenia miejscowego Cygana i mulnika Mosquita, kt\xc3\xb3ry twierdzi, \xc5\xbce g\xc3\xb3ry s\xc4\x85 siedliskiem demon\xc3\xb3w. Rusza przed siebie, ale po drodze trafia do opuszczonej gospody \xe2\x80\x9eVenta Quemada\xe2\x80\x9d, gdzie nocami grasuj\xc4\x85 duchy. Tam poznaje dwie maureta\xc5\x84skie ksi\xc4\x99\xc5\xbcniczki \xe2\x80\x93 Emin\xc4\x99 i Zibeld\xc4\x99, kt\xc3\xb3re go uwodz\xc4\x85. Sp\xc4\x99dza z nimi noc, a nad ranem budzi si\xc4\x99 pod szubienic\xc4\x85 z dwoma wisielcami, bra\xc4\x87mi Zoto._NEWLINE_B\xc5\x82\xc4\x85dz\xc4\x85c, Alfons natrafia na dom Pustelnika, kt\xc3\xb3ry opiekuje si\xc4\x99 ob\xc5\x82\xc4\x85kanym Paszekiem. Ten ostatni opowiada mu histori\xc4\x99 dw\xc3\xb3ch si\xc3\xb3str, Kamili i Inezilii, kt\xc3\xb3re go op\xc4\x99ta\xc5\x82y. Van Worden nocuje u pustelnika, a nast\xc4\x99pnego dnia zn\xc3\xb3w budzi si\xc4\x99 pod szubienic\xc4\x85. Zostaje schwytany przez inkwizytor\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy poddaj\xc4\x85 go torturom. Wyswobadzaj\xc4\x85 go jednak z r\xc4\x85k inkwizycji bracia Zoto \xe2\x80\x93 Mono i Chico \xe2\x80\x93 a tak\xc5\xbce dwie afryka\xc5\x84skie ksi\xc4\x99\xc5\xbcniczki, kt\xc3\xb3re si\xc4\x99 w nim zakochuj\xc4\x85. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej Alfons spotyka szejka Gomeleza, kt\xc3\xb3ry zmusza go do wypicia trunku, po czym oficer pada nieprzytomny._NEWLINE_Alfons ponownie budzi si\xc4\x99 obok szubienicy, gdzie napotyka demonicznego Kabalist\xc4\x99 oraz filozofuj\xc4\x85cego matematyka Velasqueza, po czym wyrusza wraz z nimi do zamku. Zamek Kabalisty jest miejscem odpoczynku dla strudzonego w\xc4\x99drowca, kt\xc3\xb3rego do refleksji sk\xc5\x82aniaj\xc4\x85 opowie\xc5\x9bci Kabalisty, Velasqueza oraz Cygana Avadoro. Ka\xc5\xbcda z opowiadanych przez nich historii zawiera w\xc4\x85tek mi\xc5\x82osny: kawaler Toledo jest uwodzicielem i wiaro\xc5\x82omc\xc4\x85, sentymentalny m\xc5\x82odzieniec Lopez Soarez zakochuje si\xc4\x99 w pi\xc4\x99knej Inez, c\xc3\xb3rce bankiera Moro, natomiast awanturnik don Roque Busqueroz poznaje ciesz\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 powodzeniem u m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn Frasquett\xc4\x99 Solero. Te trzy historie si\xc4\x99 zaz\xc4\x99biaj\xc4\x85: kawaler Toledo, n\xc4\x99kany przez g\xc5\x82osy tajemniczego Przyjaciela z za\xc5\x9bwiat\xc3\xb3w, zostaje pokutnikiem; Lopez, dzi\xc4\x99ki pomocy ze strony Busqueroza, mo\xc5\xbce si\xc4\x99 o\xc5\xbceni\xc4\x87 z Inez, sam za\xc5\x9b Roque spotyka Avadora, kt\xc3\xb3ry rozszyfrowuje ci\xc4\x85g historii. G\xc5\x82os Przyjaciela z \xe2\x80\x9eza\xc5\x9bwiat\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d to krzyk Lopeza Soareza, kt\xc3\xb3ry spad\xc5\x82 z drabiny, wspinaj\xc4\x85c si\xc4\x99 do okna Inez. Kochanka kawalera Toledo, donna Augusta Fernandez, jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Frasquett\xc4\x85 Solero, uwodzicielk\xc4\x85 Busqueroza. Umykaj\xc4\x85c przed trzema uwodzicielkami, trzej awanturnicy \xe2\x80\x93 kawaler Toledo, Roque Busqueroz i Cygan Avadoro \xe2\x80\x93 dostrzegaj\xc4\x85 ojca Alfonsa van Wordena w trakcie pojedynku._NEWLINE_Alfonso, wys\xc5\x82uchawszy wszystkich opowie\xc5\x9bci, wraca do \xe2\x80\x9eVenta Quemada\xe2\x80\x9d, gdzie spotyka dwie ksi\xc4\x99\xc5\xbcniczki i szejka, kt\xc3\xb3ry ofiarowuje mu ksi\xc4\x99g\xc4\x99, aby ten m\xc3\xb3g\xc5\x82 zda\xc4\x87 relacj\xc4\x99 ze swojej wyprawy. Van Worden zn\xc3\xb3w budzi si\xc4\x99 pod szubienic\xc4\x85, w towarzystwie dw\xc3\xb3ch giermk\xc3\xb3w. Podr\xc3\xb3\xc5\xbcuj\xc4\x85c do Saragossy, opisuje wy\xc5\x9bnione wydarzenia w ksi\xc4\x99dze. Gdy dowiaduje si\xc4\x99, \xc5\xbce czekaj\xc4\x85 na\xc5\x84 dwie ksi\xc4\x99\xc5\xbcniczki, wyrzuca manuskrypt. Ten za\xc5\x9b l\xc4\x85duje w tym samym miejscu, w kt\xc3\xb3rym znale\xc5\xbali go na pocz\xc4\x85tku dwaj oficerowie.\n_START_SECTION_\nFilm a powie\xc5\x9b\xc4\x87 Potockiego\n_START_PARAGRAPH_\nFilm zosta\xc5\x82 nakr\xc4\x99cony na podstawie dzie\xc5\x82a hrabiego Jana Potockiego, \xc5\xbcyj\xc4\x85cego na prze\xc5\x82omie XVIII i XIX wieku uczonego, pisarza, filozofa, \xc5\xbco\xc5\x82nierza, podr\xc3\xb3\xc5\xbcnika i fantasty. Literacki R\xc4\x99kopis znaleziony w Saragossie powstawa\xc5\x82 w latach 1794\xe2\x80\x931815, a po raz pierwszy zosta\xc5\x82 wydany w 1813 po francusku. Przez d\xc5\x82ugie lata by\xc5\x82 w Polsce nieznany, a na j\xc4\x99zyk polski zosta\xc5\x82 prze\xc5\x82o\xc5\xbcony przez Edmunda Chojeckiego dopiero w 1847. Film zachowuje szkatu\xc5\x82kow\xc4\x85 konstrukcj\xc4\x99 powie\xc5\x9bci w t\xc5\x82umaczeniu Chojeckiego, w kt\xc3\xb3rej ka\xc5\xbcda kolejna opowie\xc5\x9b\xc4\x87 wywodzi si\xc4\x99 z poprzedniej._NEWLINE_Adaptacja Hasa sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z dw\xc3\xb3ch cz\xc4\x99\xc5\x9bci: pierwsza (trwaj\xc4\x85ca 98 minut) skupia si\xc4\x99 na niesamowitych przygodach Alfonsa van Wordena w dolinie Los Hermanos i przedstawia g\xc5\x82\xc3\xb3wnych bohater\xc3\xb3w, a druga (trwaj\xc4\x85ca 78 minut) oparta jest na opowie\xc5\x9bci Avadora rozwijanej w zamku Kabalisty. Re\xc5\xbcyser po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 niekt\xc3\xb3re w\xc4\x85tki powie\xc5\x9bciowe i pozby\xc5\x82 si\xc4\x99 niekt\xc3\xb3rych motyw\xc3\xb3w, aby nie zak\xc5\x82\xc3\xb3ci\xc5\x82y filmowej narracji. W filmie nie ukazano bezpo\xc5\x9brednio w\xc4\x85tk\xc3\xb3w staro\xc5\xbcytnych, a tak\xc5\xbce tych, kt\xc3\xb3re w czasie i przestrzeni wykracza\xc5\x82y poza obszar Hiszpanii jako miejsca akcji. W ksi\xc4\x85\xc5\xbcce du\xc5\xbce znaczenie mia\xc5\x82y motywy zwi\xc4\x85zane z chronologi\xc4\x85 i rozwojem religii, kt\xc3\xb3re tu zosta\xc5\x82y pomini\xc4\x99te, podobnie jak rozbudowane w pierwowzorze dzieje rod\xc3\xb3w Gomelez\xc3\xb3w i Uzed\xc3\xb3w. Natomiast historia \xc5\xbcycia Avadora ograniczona zosta\xc5\x82a przede wszystkim do zdarze\xc5\x84 maj\xc4\x85cych miejsce w Madrycie._NEWLINE_Pomimo istotnych ci\xc4\x99\xc4\x87, dokonanych przez re\xc5\xbcysera, uda\xc5\x82o si\xc4\x99 zachowa\xc4\x87 podstawowy sens powie\xc5\x9bci, zwi\xc4\x85zany zar\xc3\xb3wno z g\xc5\x82\xc3\xb3wnym bohaterem Alfonsem van Wordenem, uwik\xc5\x82anym w \xe2\x80\x9einicjacyjne peregrynacje\xe2\x80\x9d, jak i z pi\xc4\x99trow\xc4\x85 metod\xc4\x85 narracyjn\xc4\x85 samej opowie\xc5\x9bci, gdzie z jednej historii wy\xc5\x82ania si\xc4\x99 druga, a z tej kolejna i jeszcze nast\xc4\x99pna. Powsta\xc5\x82 dzi\xc4\x99ki temu efekt \xe2\x80\x9eb\xc5\x82\xc4\x85dzenia\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 swego rodzaju gra z czasem i pami\xc4\x99ci\xc4\x85, gdy\xc5\xbc Alfons ci\xc4\x85gle napotyka osoby, maj\xc4\x85ce mu co\xc5\x9b do opowiedzenia. Niekt\xc3\xb3re historie ukazane w ksi\xc4\x85\xc5\xbcce nie znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 w filmie, na przyk\xc5\x82ad zwi\xc4\x85zane z bra\xc4\x87mi Zoto, odgrywaj\xc4\x85cymi w filmie role drugoplanowe._NEWLINE_Istotnym wk\xc5\x82adem interpretacyjnym re\xc5\xbcysera jest zako\xc5\x84czenie. W ostatniej sekwencji Alfons po tym, jak wys\xc5\x82ucha\xc5\x82 historii Avadora w zamku Kabalisty ponownie zjawia si\xc4\x99 w dolinie Los Hermanos, udaje si\xc4\x99 do groty, a nast\xc4\x99pnie budzi pod szubienic\xc4\x85, aby na koniec spisa\xc4\x87 swoje przygody._NEWLINE_Marcin Maron zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82, \xc5\xbce ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99 i film \xc5\x82\xc4\x85czy nie tylko podobie\xc5\x84stwo metod kompozycji i narracji, ale tak\xc5\xbce to, \xc5\xbce podstaw\xc4\x85 obu utwor\xc3\xb3w jest refleksja nad zagadnieniami czasu i historii. Przedstawione w powie\xc5\x9bci literackie obrazy, si\xc4\x99gaj\xc4\x85ce tak r\xc3\xb3\xc5\xbcnych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 jak Giovanni Boccaccio, William Shakespeare, Miguel de Cervantes, Voltaire czy Denis Diderot, nadaj\xc4\x85ce jej intertekstualnej g\xc5\x82\xc4\x99bi, odbijaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w filmie \xe2\x80\x9eniczym w zwierciadle\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W\xc5\x9br\xc3\xb3d wa\xc5\xbcnych motyw\xc3\xb3w, zar\xc3\xb3wno w powie\xc5\x9bci, jak i w filmie, znajduje si\xc4\x99 motyw drogi. W ksi\xc4\x85\xc5\xbcce ma on charakter poznawczy i inicjacyjny \xe2\x80\x93 Alfons poznaje \xc5\x9bwiat polityczny i spo\xc5\x82eczny \xe2\x80\x93 natomiast u Hasa droga van Wordena nabiera cech bli\xc5\xbcszych wyprawom bohater\xc3\xb3w romantycznych. Wyra\xc5\xbaniej ni\xc5\xbc w pierwowzorze widoczne jest nawi\xc4\x85zanie do inspiracji Potockiego \xe2\x80\x93 Don Kichota. Zdaniem Marona: \xe2\x80\x9etak jak u Potockiego historia zmienia si\xc4\x99 w narracj\xc4\x99, tak u Hasa narracja zmienia si\xc4\x99 w poezj\xc4\x99. Has wydobywa z powie\xc5\x9bci Potockiego wszystkie te cechy, kt\xc3\xb3re mog\xc5\x82yby \xc5\x9bwiadczy\xc4\x87 o jej preromantycznym charakterze\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nProdukcja\n_START_PARAGRAPH_\nPowie\xc5\x9b\xc4\x87 R\xc4\x99kopis znaleziony w Saragossie poleci\xc5\x82 re\xc5\xbcyserowi Tadeusz Kwiatkowski, p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszy scenarzysta filmu. Has doceni\xc5\x82 znaczenie utworu w kulturze i historii, bogactwo postaci w nim wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych, a tak\xc5\xbce zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 uwag\xc4\x99 na narracj\xc4\x99, umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85c\xc4\x85 eksperymenty filmowe z czasem i przestrzeni\xc4\x85 i zupe\xc5\x82nie inne metody inscenizacji._NEWLINE_Has d\xc5\x82ugo rozwa\xc5\xbca\xc5\x82, jak dzie\xc5\x82o Potockiego da si\xc4\x99 zaadaptowa\xc4\x87 na j\xc4\x99zyk filmu. W wywiadzie udzielonym w 1963 czasopismu \xe2\x80\x9eFilm\xe2\x80\x9d Has stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce chcia\xc5\x82, aby R\xc4\x99kopis by\xc5\x82 realistyczn\xc4\x85 i poetyck\xc4\x85 zarazem przypowie\xc5\x9bci\xc4\x85 o cz\xc5\x82owieku. Na plany re\xc5\xbcysera na\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82a si\xc4\x99 zarazem presja ze strony Komitetu Centralnego PZPR, kt\xc3\xb3ry w Uchwale Sekretariatu KC w sprawie Kinematografii nawo\xc5\x82ywa\xc5\x82 do poszukiwania \xe2\x80\x9etematyki wyra\xc5\xbcaj\xc4\x85cej post\xc4\x99powe idee i wyzwole\xc5\x84cze d\xc4\x85\xc5\xbcenie narodu i ludu pracuj\xc4\x85cego w 1000-letniej historii Polski, korzysta\xc4\x87 w tym zakresie z wybitnych dzie\xc5\x82 polskiej literatury\xe2\x80\x9d. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 filmowc\xc3\xb3w, w tym Has, przyst\xc4\x85pi\xc5\x82a do tworzenia adaptacji literatury narodowej, nie chc\xc4\x85c bra\xc4\x87 udzia\xc5\x82u w reaktywacji realizmu socjalistycznego._NEWLINE_Bardzo dok\xc5\x82adny scenopis pozwoli\xc5\x82 naszkicowa\xc4\x87 dok\xc5\x82adny odpowiednik filmowy tego, co w utworze Potockiego pozostawione by\xc5\x82o wyobra\xc5\xbani czytelnika. Lidia i Jerzy Skar\xc5\xbcy\xc5\x84scy oraz Tadeusz Myszorek, odpowiedzialni za scenografi\xc4\x99 i kostiumy do R\xc4\x99kopisu, bez wyje\xc5\xbcd\xc5\xbcania z kraju zrekonstruowali hiszpa\xc5\x84ski pejza\xc5\xbc pierwszej po\xc5\x82owy XVIII wieku. Na potrzeby planu filmowego Skar\xc5\xbcy\xc5\x84scy zaprojektowali 232 kostiumy, a ca\xc5\x82emu procesowi bacznie przygl\xc4\x85da\xc5\x82 si\xc4\x99 sam re\xc5\xbcyser. Zdj\xc4\x99cia do filmu, za kt\xc3\xb3re odpowiada\xc5\x82 Mieczys\xc5\x82aw Jahoda, kr\xc4\x99cono g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w Jurze Krakowsko-Cz\xc4\x99stochowskiej, w okolicach Olsztyna ko\xc5\x82o Cz\xc4\x99stochowy. Dekoracje do scen madryckich wybudowano w okolicach Morskiego Oka we Wroc\xc5\x82awiu. Zdj\xc4\x99cia rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 w 1963 i trwa\xc5\x82y ponad rok._NEWLINE_Na planie filmu pojawi\xc5\x82a si\xc4\x99 wyj\xc4\x85tkowo du\xc5\xbca liczba aktor\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 187, nie licz\xc4\x85c statyst\xc3\xb3w. G\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 rol\xc4\x99 Alfonsa van Wordena mia\xc5\x82 zagra\xc4\x87 Zbigniew W\xc3\xb3jcik, aktor krakowskiego Starego Teatru, kt\xc3\xb3ry zmar\xc5\x82 nied\xc5\x82ugo przed rozpocz\xc4\x99ciem zdj\xc4\x99\xc4\x87. Nast\xc4\x99pnie w tej roli obsadzony zosta\xc5\x82 francuski aktor polskiego pochodzenia Andr\xc3\xa9 Claire, kt\xc3\xb3ry, jak si\xc4\x99 okaza\xc5\x82o ju\xc5\xbc po przyje\xc5\xbadzie na plan, by\xc5\x82 w rzeczywisto\xc5\x9bci tylko cz\xc5\x82onkiem zwi\xc4\x85zku statyst\xc3\xb3w i nazywa\xc5\x82 si\xc4\x99 Andrzej Trze\xc5\x9bniewski. Pierwsze dni zdj\xc4\x99ciowe wykaza\xc5\x82y, i\xc5\xbc Trze\xc5\x9bniewski \xe2\x80\x9ezupe\xc5\x82nie nie daje sobie rady z prowadzeniem roli\xe2\x80\x9d, w zwi\xc4\x85zku z czym rol\xc4\x99 otrzyma\xc5\x82 ostatecznie Zbigniew Cybulski. T\xc5\x82umacz Micha\xc5\x82 Ronikier stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce: \xe2\x80\x9eHas zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 na Zbyszka na zasadzie kontrastu. Skoro nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 zagra\xc4\x87 m\xc5\x82ody, ze \xc5\x9bwietnymi warunkami fizycznymi, to niech van Worden b\xc4\x99dzie troch\xc4\x99 za stary, troch\xc4\x99 za gruby i troch\xc4\x99 za \xc5\x9blepy\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Miros\xc5\x82awa Lombardo otrzyma\xc5\x82a rol\xc4\x99 matki von Wordena, gdy\xc5\xbc Hasowi spodoba\xc5\x82o si\xc4\x99 jej zdj\xc4\x99cie w pi\xc5\x9bmie \xe2\x80\x9eEkran\xe2\x80\x9d. Atutem Lombardo by\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc umiej\xc4\x99tno\xc5\x9b\xc4\x87 jazdy konno, dzi\xc4\x99ki kt\xc3\xb3rej aktorka nie potrzebowa\xc5\x82a dublerek._NEWLINE_Muzyk\xc4\x99 do R\xc4\x99kopisu znalezionego w Saragossie napisa\xc5\x82 Krzysztof Penderecki. \xc3\x93wcze\xc5\x9bnie eksperymentuj\xc4\x85cy z muzyk\xc4\x85 filmow\xc4\x85 kompozytor do realizacji \xc5\x9bcie\xc5\xbcki muzycznej wykorzysta\xc5\x82 mi\xc4\x99dzy innymi ta\xc5\x9bm\xc4\x99 magnetofonow\xc4\x85 oraz syntezatory. Warstwa muzyczna R\xc4\x99kopisu stanowi parodi\xc4\x99 muzyki p\xc3\xb3\xc5\xbanego barku (Vivaldiego) oraz klasycyzmu (Beethovena, Haydna, wczesnego Mozarta). Muzyka Pendereckiego obejmuje wiele r\xc3\xb3\xc5\xbcnych gatunk\xc3\xb3w, od flamenco po muzyk\xc4\x99 elektroniczn\xc4\x85._NEWLINE_Komisja Oceny Technicznej Naczelnego Zarz\xc4\x85du Kinematografii mia\xc5\x82a uwagi wzgl\xc4\x99dem filmu Hasa, przyznaj\xc4\x85c mu ocen\xc4\x99 dobr\xc4\x85, nie za\xc5\x9b maksymaln\xc4\x85._NEWLINE_W Polsce R\xc4\x99kopis znaleziony w Saragossie by\xc5\x82 wy\xc5\x9bwietlany w pe\xc5\x82nej wersji, trwaj\xc4\x85cej 180 minut. P\xc3\xb3\xc5\x82 godziny kr\xc3\xb3tsza wersja (152 minuty) by\xc5\x82a dystrybuowana we Francji, natomiast najkr\xc3\xb3tsza wersja, licz\xc4\x85ca na pro\xc5\x9bb\xc4\x99 dystrybutora 125 minut, trafi\xc5\x82a do Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych.\n_START_SECTION_\nPolska\n_START_PARAGRAPH_\nPremiera filmu, planowana na 25 stycznia 1965, ostatecznie mia\xc5\x82a miejsce 9 lutego tego roku w warszawskiej Sali Kongresowej. Dla polskich kinoman\xc3\xb3w narracyjne zap\xc4\x99tlenia stanowi\xc5\x82y du\xc5\xbce wyzwanie, a wielu znudzonych widz\xc3\xb3w wychodzi\xc5\x82o w czasie seansu._NEWLINE_W Polsce R\xc4\x99kopis znaleziony w Saragossie zosta\xc5\x82 pocz\xc4\x85tkowo przyj\xc4\x99ty z rezerw\xc4\x85. Ma\xc5\x82o miejsca w swojej Historii kina po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc5\x82 mu Jerzy P\xc5\x82a\xc5\xbcewski, nazywaj\xc4\x85c film \xe2\x80\x9ezabawnym pastiszem romansu p\xc5\x82aszcza i szpady, zalecaj\xc4\x85cym si\xc4\x99 pomys\xc5\x82ow\xc4\x85 plastyk\xc4\x85 i przegl\xc4\x85dem r\xc3\xb3\xc5\xbcnobarwnych kreacji aktorskich\xe2\x80\x9d. Recenzje R\xc4\x99kopisu by\xc5\x82y asekuranckie i kr\xc3\xb3tkie. Polscy recenzenci w r\xc3\xb3\xc5\xbcny spos\xc3\xb3b odnosili si\xc4\x99 do dzie\xc5\x82a Hasa: pada\xc5\x82y opinie, \xc5\xbce re\xc5\xbcyser \xe2\x80\x9elekkomy\xc5\x9blnie straci\xc5\x82 okazj\xc4\x99 wspi\xc4\x99cia si\xc4\x99 na szczyt\xe2\x80\x9d (Jaszcz), a jego film \xe2\x80\x9ejest to dziwactwo tak dziwaczne, \xc5\xbce stanowi unikat na skal\xc4\x99 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85. (\xe2\x80\xa6) Od strony widowiskowej R\xc4\x99kopis... jest najwybitniejszym osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciem w dziejach naszego filmu\xe2\x80\x9d (Zygmunt Ka\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x84ski).\n_START_SECTION_\nFrancja, Hiszpania i Stany Zjednoczone\n_START_PARAGRAPH_\nO wiele lepiej przyj\xc4\x99li film widzowie francuscy. Zbigniew Cybulski podkre\xc5\x9bla\xc5\x82 po pokazie filmu w Palais de Chaillot w Pary\xc5\xbcu, \xc5\xbce tamtejsza widownia nie mia\xc5\x82a k\xc5\x82opot\xc3\xb3w z odczytaniem specyficznego humoru utworu._NEWLINE_W Stanach Zjednoczonych R\xc4\x99kopis, mimo okrojonej wersji, zosta\xc5\x82 uznany za film kultowy, a niszowe \xc5\x9brodowiska intelektualno-artystyczne Zachodniego i Wschodniego Wybrze\xc5\xbca stawia\xc5\x82y go obok Nocy \xc5\xbcywych trup\xc3\xb3w (George\xe2\x80\x99a Romero) oraz G\xc5\x82owy do wycierania (Davida Lyncha). Jeden z mi\xc5\x82o\xc5\x9bnik\xc3\xb3w filmu, Jerry Garcia, podj\xc4\x85\xc5\x82 starania na rzecz sprowadzenia do Ameryki pe\xc5\x82nej wersji filmu, ale zmar\xc5\x82, zanim dotar\xc5\x82a do niego 152-minutowa \xe2\x80\x93 jak si\xc4\x99 okaza\xc5\x82o \xe2\x80\x93 wersja francuska. Zafascynowani now\xc4\x85 kopi\xc4\x85 filmu Martin Scorsese oraz Francis Ford Coppola doprowadzili jednak do rekonstrukcji pe\xc5\x82nej, 180-minutowej wersji filmu, kt\xc3\xb3rej premiera w Stanach odby\xc5\x82a si\xc4\x99 w 1997. Tam R\xc4\x99kopis zosta\xc5\x82 przyj\xc4\x99ty z entuzjazmem: Stephen Halden, recenzent \xe2\x80\x9eThe New York Timesa\xe2\x80\x9d, opisa\xc5\x82 film Hasa jako \xe2\x80\x9erozbudowan\xc4\x85, humorystyczn\xc4\x85 medytacj\xc4\x99 na temat zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w mi\xc4\x99dzy realno\xc5\x9bci\xc4\x85 i iluzj\xc4\x85, rozegran\xc4\x85 w autoironicznym, uczuciowo ch\xc5\x82odnym stylu\xe2\x80\x9d. Michael Sragow z \xe2\x80\x9eThe Village Voice\xe2\x80\x9d doceni\xc5\x82 natomiast \xe2\x80\x9eelegancko kr\xc4\x99cone czarno-bia\xc5\x82e zdj\xc4\x99cia\xe2\x80\x9d. Podobne opinie wyrazili Salman Rushdie (\xe2\x80\x9ePierwszy raz natrafi\xc5\x82em na co\xc5\x9b, co nast\xc4\x99pnie pokocha\xc5\x82em w wersji ksi\xc4\x85\xc5\xbckowej\xe2\x80\x9d) oraz Susan Sontag (\xe2\x80\x9eWirtuozeria w prowadzeniu narracji\xe2\x80\x9d)._NEWLINE_R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc we Francji w latach 80. R\xc4\x99kopis zdoby\xc5\x82 wielk\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87. Czasopismo \xe2\x80\x9eCahiers du cin\xc3\xa9ma\xe2\x80\x9d por\xc3\xb3wna\xc5\x82o film Hasa do Opowie\xc5\x9bci tysi\xc4\x85ca i jednej nocy, a gazeta \xe2\x80\x9eLe Monde\xe2\x80\x9d nazwa\xc5\x82a re\xc5\xbcysera \xe2\x80\x9emalarzem barokowym polskiej tragedii\xe2\x80\x9d. Nawet po latach od premiery dzie\xc5\x82o Potockiego wci\xc4\x85\xc5\xbc by\xc5\x82o wy\xc5\x9bwietlane w dzielnicy \xc5\x82aci\xc5\x84skiej Pary\xc5\xbca. W 1996 Manuela Gretkowska zanotowa\xc5\x82a, \xc5\xbce na projekcji R\xc4\x99kopisu znalezionego w Saragossie, w kt\xc3\xb3rym uczestniczy\xc5\x82a w tym samym roku, sala kinowa by\xc5\x82a \xe2\x80\x9epe\xc5\x82na\xe2\x80\x9d. Tak\xc5\xbce w Hiszpanii film Hasa cieszy\xc5\x82 si\xc4\x99 powodzeniem, a Jerzemu Skar\xc5\xbcy\xc5\x84skiemu Hiszpanie zadawali pytanie, gdzie ekipa filmowa znalaz\xc5\x82a \xe2\x80\x9ehiszpa\xc5\x84skie\xe2\x80\x9d plenery._NEWLINE_Wielu re\xc5\xbcyser\xc3\xb3w, w tym Martin Scorsese, Luis Bu\xc3\xb1uel, David Lynch, Lars von Trier, Harvey Keitel oraz pisarz Neil Gaiman uzna\xc5\x82o R\xc4\x99kopis za jeden z najwybitniejszych film\xc3\xb3w kina \xc5\x9bwiatowego. Jak dowi\xc3\xb3d\xc5\x82 Michael Goddard, poetyk\xc4\x85 zbli\xc5\xbcon\xc4\x85 do dzie\xc5\x82a Hasa pos\xc5\x82ugiwa\xc5\x82 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Ra\xc3\xbal Ruiz w swoim filmie Wioska pirat\xc3\xb3w (1983). W 2011 portal Esensja umie\xc5\x9bci\xc5\x82 film Hasa na li\xc5\x9bcie najlepszych film\xc3\xb3w polskich wszech czas\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nAnaliza krytyczna\n_START_PARAGRAPH_\nMarcin Maron oceni\xc5\x82 R\xc4\x99kopis znaleziony w Saragossie jako \xe2\x80\x9ekunsztowny eksperyment z narracj\xc4\x85 filmow\xc4\x85, w kt\xc3\xb3rym dokonuje si\xc4\x99 ironiczna gra z czasem oraz konwencjami literackimi i filmowymi\xe2\x80\x9d. Francuska badaczka Anne Guerin-Castell dostrzeg\xc5\x82a w dziele Hasa nawi\xc4\x85zania do westernu, filmu p\xc5\x82aszcza i szpady, filmu fantastycznego, melodramatu, burleski oraz komedii muzycznej. Izabela Kalinowska zaliczy\xc5\x82a R\xc4\x99kopis do grupy \xe2\x80\x9ewzgl\xc4\x99dnie nielicznych arcydzie\xc5\x82\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3rym uda\xc5\x82o si\xc4\x99 uchwyci\xc4\x87 esencj\xc4\x99 przek\xc5\x82adanego tekstu i zachowa\xc4\x87 jednocze\xc5\x9bnie swoje filmowe walory. Ma\xc5\x82gorzata Hendrykowska stwierdzi\xc5\x82a, i\xc5\xbc \xe2\x80\x9ew swej g\xc5\x82\xc4\x99bszej warstwie film jest racjonalistyczn\xc4\x85 satyr\xc4\x85 na ludzk\xc4\x85 g\xc5\x82upot\xc4\x99 i zabobon\xe2\x80\x9d. W opinii Iwony Gr\xc3\xb3d\xc5\xba R\xc4\x99kopis jest \xe2\x80\x9eczym\xc5\x9b niespotykanym i wyj\xc4\x85tkowym na tle kinematografii polskiej i \xc5\x9bwiatowej. I mo\xc5\xbce w\xc5\x82a\xc5\x9bnie dlatego tak bardzo podoba\xc5\x82 si\xc4\x99 Francuzom, Amerykanom czy Hiszpanom\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Marek Basiaga podkre\xc5\x9bli\xc5\x82 rol\xc4\x99 przestrzeni i czasu w filmie, kt\xc3\xb3rych g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 cech\xc4\x85 jest \xe2\x80\x9elabiryntowo\xc5\x9b\xc4\x87\xe2\x80\x9d. W\xc4\x99dr\xc3\xb3wka g\xc5\x82\xc3\xb3wnego bohatera zatacza ko\xc5\x82o, a jego b\xc5\x82\xc4\x85dzenie jest g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci\xc4\x85 jego dzia\xc5\x82ania. Labirynt pe\xc5\x82ni funkcj\xc4\x99 poznawcz\xc4\x85, gdy\xc5\xbc pozwala pozna\xc4\x87 zakryte tajemnice rzeczy, a w rezultacie poznanie samego siebie, swej nie\xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci. Podr\xc3\xb3\xc5\xbc Alfonsa van Wordena zestawi\xc5\x82 z podr\xc3\xb3\xc5\xbc\xc4\x85 J\xc3\xb3zefa, bohatera innego filmu Hasa \xe2\x80\x93 Sanatorium pod Klepsydr\xc4\x85. Por\xc3\xb3wnuj\xc4\x85c te postaci zastanawia\xc5\x82 si\xc4\x99, czy uda\xc5\x82o im si\xc4\x99 po odkryciu swoich pragnie\xc5\x84 i dotarciu do \xe2\x80\x9ekrypty tajemnic\xe2\x80\x9d powr\xc3\xb3ci\xc4\x87 do \xc5\x9bwiata, z kt\xc3\xb3rego przybyli. Z kolei Tadeusz Sobolewski uzna\xc5\x82, \xc5\xbce oba te filmy by\xc5\x82y czym\xc5\x9b w rodzaju \xe2\x80\x9ewyznania wiary\xe2\x80\x9d, st\xc4\x85d by\xc5\x82y w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci podporz\xc4\x85dkowane bezpo\xc5\x9bredniej prezentacji tw\xc3\xb3rczego credo re\xc5\xbcysera.'