b'\n_START_ARTICLE_\nStanis\xc5\x82aw Pop\xc5\x82awski\n_START_SECTION_\nDzieci\xc5\x84stwo i m\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 22 kwietnia 1902 w Wendyczanach pod Mohylowem, w rodzinie polskiego ch\xc5\x82opa, syn Hilarego i Poliny z Kostienieckich. W lutym 1920 zosta\xc5\x82 wcielony do Armii Czerwonej. Uczestnik wojny domowej w Rosji. Do 1923 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 jako szeregowy, nast\xc4\x99pnie do 1927 w stopniu podoficerskim by\xc5\x82 szefem kompanii w 297 Pu\xc5\x82ku Strzeleckim.\n_START_SECTION_\nDwudziestolecie mi\xc4\x99dzywojenne\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 1927\xe2\x80\x931930 by\xc5\x82 s\xc5\x82uchaczem Charkowskiej Szko\xc5\x82y Wojskowej Czerwonych Starszyn imienia Wszechukrai\xc5\x84skiego CKW (ros. \xd0\xa5\xd0\xb0\xd1\x80\xd1\x8c\xd0\xba\xd0\xbe\xd0\xb2\xd1\x81\xd0\xba\xd0\xb0\xd1\x8f \xd0\x92\xd0\xbe\xd0\xb5\xd0\xbd\xd0\xbd\xd0\xb0\xd1\x8f \xd1\x88\xd0\xba\xd0\xbe\xd0\xbb\xd0\xb0 \xd0\xa7\xd0\xb5\xd1\x80\xd0\xb2\xd0\xbe\xd0\xbd\xd1\x8b\xd1\x85 \xd1\x81\xd1\x82\xd0\xb0\xd1\x80\xd1\x88\xd0\xb8\xd0\xbd \xd0\xb8\xd0\xbc\xd0\xb5\xd0\xbd\xd0\xb8 \xd0\x92\xd1\x81\xd0\xb5\xd1\x83\xd0\xba\xd1\x80\xd0\xb0\xd0\xb8\xd0\xbd\xd1\x81\xd0\xba\xd0\xbe\xd0\xb3\xd0\xbe \xd0\xa6\xd0\x98\xd0\x9a). W 1930 wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do WKP(b). W latach 1930\xe2\x80\x931931 dowodzi\xc5\x82 plutonem w 137 Pu\xc5\x82ku Strzeleckim. W latach 1931\xe2\x80\x931933 dowodzi\xc5\x82 plutonem, a nast\xc4\x99pnie od 1933 do 1935 kompani\xc4\x85 w Szkole Oficer\xc3\xb3w Piechoty w Charkowie._NEWLINE_W latach 1935\xe2\x80\x931938 by\xc5\x82 s\xc5\x82uchaczem Akademii Wojskowej im. Michai\xc5\x82a Frunzego. W latach 1938\xe2\x80\x931939 by\xc5\x82 wyk\xc5\x82adowc\xc4\x85 taktyki na tej uczelni. W lutym 1939 na skutek donosu zosta\xc5\x82 usuni\xc4\x99ty z akademii oraz z armii i skierowany na stanowisko dyrektora w zaniedbanym sowchozie \xe2\x80\x9eKultura\xe2\x80\x9d w obwodzie tulskim, prowadz\xc4\x85cym hodowl\xc4\x99 trzody chlewnej. Przed wybuchem wojny niemiecko-radzieckiej zosta\xc5\x82 ponownie powo\xc5\x82any do armii, obejmuj\xc4\x85c funkcj\xc4\x99 szefa Oddzia\xc5\x82u Operacyjnego Sztabu 162 Dywizji Strzeleckiej.\n_START_SECTION_\nII wojna \xc5\x9bwiatowa\n_START_PARAGRAPH_\nPodczas wojny niemiecko-radzieckiej walczy\xc5\x82 w sk\xc5\x82adzie: Frontu Zachodniego, Frontu Kalini\xc5\x84skiego, 1. i 3. Frontu Bia\xc5\x82oruskiego. Bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w walkach pod Moskw\xc4\x85, nad Ba\xc5\x82tykiem, o Berlin, operacjach: nadba\xc5\x82tyckiej, wschodniopruskiej, wi\xc5\x9blano-odrza\xc5\x84skiej i berli\xc5\x84skiej. W okresie lipiec \xe2\x80\x93 wrzesie\xc5\x84 1941 dowodzi\xc5\x82 720 Pu\xc5\x82kiem Strzeleckim, po czym od pa\xc5\xbadziernika 1941 do stycznia 1942 kierowa\xc5\x82 Sztabem 363 Dywizji Strzeleckiej. Do maja 1943 dowodzi\xc5\x82 kolejno: 184., 256. i 220. Dywizj\xc4\x85 Strzeleck\xc4\x85. Na stopie\xc5\x84 genera\xc5\x82a majora mianowany 14 lutego 1943. Nast\xc4\x99pnie od czerwca 1943 do wrze\xc5\x9bnia 1944 dowodzi\xc5\x82 45 Korpusem Piechoty w 5. Armii._NEWLINE_We wrze\xc5\x9bniu 1944 zosta\xc5\x82 skierowany do Wojska Polskiego w stopniu genera\xc5\x82a majora. Od 26 wrze\xc5\x9bnia do 19 grudnia 1944 dowodzi\xc5\x82 2 Armi\xc4\x85 WP, a nast\xc4\x99pnie do 10 wrze\xc5\x9bnia 1945 1 Armi\xc4\x85 WP w walkach o wyzwolenie Warszawy, na Wale Pomorskim, nad Ba\xc5\x82tykiem, Odr\xc4\x85 i \xc5\x81ab\xc4\x85 oraz o Berlin. Czterokrotnie ranny i trzykrotnie kontuzjowany.\n_START_SECTION_\nOkres powojenny\n_START_PARAGRAPH_\nPo zako\xc5\x84czeniu dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych, do 22 listopada 1947 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 dow\xc3\xb3dcy \xc5\x9al\xc4\x85skiego Okr\xc4\x99gu Wojskowego. Mianowany na stopie\xc5\x84 genera\xc5\x82a pu\xc5\x82kownika Armii Radzieckiej 11 lipca 1946 roku. By\xc5\x82 przewodnicz\xc4\x85cym Wojew\xc3\xb3dzkiego Komitetu Bezpiecze\xc5\x84stwa we Wroc\xc5\x82awiu. W latach 1947\xe2\x80\x931950 dow\xc3\xb3dca Wojsk L\xc4\x85dowych WP, G\xc5\x82\xc3\xb3wnego Inspektora Wyszkolenia Bojowego (do 20 listopada 1956). 2 kwietnia 1949 powierzono mu dodatkowo stanowisko II wiceministra obrony narodowej, kt\xc3\xb3re sprawowa\xc5\x82 do 24 grudnia 1949 roku. Po reorganizacji ministerstwa zosta\xc5\x82 wiceministrem obrony narodowej. 12 sierpnia 1955 mianowany genera\xc5\x82em Armii Radzieckiej._NEWLINE_W czerwcu 1956 dowodzi\xc5\x82 oddzia\xc5\x82ami wojska t\xc5\x82umi\xc4\x85cymi wyst\xc4\x85pienia robotnicze w Poznaniu._NEWLINE_W latach 1947\xe2\x80\x931956 pose\xc5\x82 na Sejm Ustawodawczy z ramienia Stronnictwa Ludowego, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, nast\xc4\x99pnie pose\xc5\x82 na Sejm PRL I kadencji. W latach 1949\xe2\x80\x931956 cz\xc5\x82onek Komitetu Centralnego PZPR, a w latach 1953\xe2\x80\x931956 prezes Naczelnej Rady \xc5\x81owieckiej Polskiego Zwi\xc4\x85zku \xc5\x81owieckiego._NEWLINE_20 listopada 1956 powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do ZSRR. W grudniu 1956 powierzono mu funkcj\xc4\x99 I zast\xc4\x99pcy G\xc5\x82\xc3\xb3wnego Inspektora Szkolenia Armii Radzieckiej. Od kwietnia 1958 by\xc5\x82 doradc\xc4\x85 w grupie genera\xc5\x82\xc3\xb3w inspektor\xc3\xb3w ministerstwa obrony ZSRR. W 1963 przeszed\xc5\x82 w stan spoczynku._NEWLINE_\xc5\xbbonaty z Maj\xc4\x85 z Terpi\xc5\x82owskich (1911\xe2\x80\x931991), mia\xc5\x82 c\xc3\xb3rk\xc4\x99 Izabel\xc4\x99 (zam. Ro\xc5\xbckowa, 1931\xe2\x80\x932011)._NEWLINE_Autor wspomnie\xc5\x84 pt. Towarzysze frontowych dr\xc3\xb3g, Warszawa 1964, 1966, 1970, 1973, 1983; \xd0\xa2\xd0\xbe\xd0\xb2\xd0\xb0\xd1\x80\xd0\xb8\xd1\x89\xd0\xb8 \xd0\xb2 \xd0\xb1\xd0\xbe\xd1\x80\xd1\x8c\xd0\xb1\xd0\xb5, Moskwa 1963, 1974; Kampfgef\xc3\xa4hrten, Berlin 1980. Wspomnienia te nosi\xc5\x82y w wersji roboczej tytu\xc5\x82: Na ziemi przodk\xc3\xb3w (\xd0\x97\xd0\xb0 \xd0\xb7\xd0\xb5\xd0\xbc\xd0\xbb\xd1\x8e \xd0\xbf\xd1\x80\xd0\xb5\xd0\xb4\xd0\xba\xd0\xbe\xd0\xb2), lecz cenzura nakaza\xc5\x82a go zmieni\xc4\x87._NEWLINE_Zmar\xc5\x82 10 sierpnia 1973 w Moskwie, gdzie zosta\xc5\x82 pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym. W jego pogrzebie wzi\xc4\x99\xc5\x82a udzia\xc5\x82 delegacja polska z ministrem obrony narodowej (w\xc3\xb3wczas jeszcze gen. broni) Wojciechem Jaruzelskim i wiceministrem ds. kombatant\xc3\xb3w Stanis\xc5\x82awem Kujd\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nPatron\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 1974\xe2\x80\x931989 genera\xc5\x82 armii Stanis\xc5\x82aw Pop\xc5\x82awski by\xc5\x82 patronem Centrum Doskonalenia Oficer\xc3\xb3w w Rembertowie._NEWLINE_W 1973 zosta\xc5\x82 patronem Szko\xc5\x82y Podstawowej nr 3 w \xc5\xbborach, a 12 pa\xc5\xbadziernika 1983 Szko\xc5\x82y Podstawowej nr 42 w Sosnowcu (pozostaj\xc4\x85c nim do pocz\xc4\x85tku lat 90.)._NEWLINE_W latach 1946\xe2\x80\x931950 by\xc5\x82 patronem Domu Dziecka im. Stanis\xc5\x82awa Pop\xc5\x82awskiego w Woskowicach Ma\xc5\x82ych, otwartego przez namys\xc5\x82owski oddzia\xc5\x82 Robotniczego Towarzystwa Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 Dzieci. Plac\xc3\xb3wka funkcjonowa\xc5\x82a od 23 czerwca 1946 do 1 wrze\xc5\x9bnia 1950, a na jej otwarciu obecny by\xc5\x82 patron, \xc3\xb3wczesny przewodnicz\xc4\x85cy Wojew\xc3\xb3dzkiego Komitetu Bezpiecze\xc5\x84stwa we Wroc\xc5\x82awiu._NEWLINE_28 czerwca 1974 w Stoczni im. Lenina w Gda\xc5\x84sku zosta\xc5\x82 wodowany p\xc3\xb3\xc5\x82pojemnikowiec typu B-438. Jednostka otrzyma\xc5\x82a imi\xc4\x99 MS \xe2\x80\x9eGenera\xc5\x82 Stanis\xc5\x82aw Pop\xc5\x82awski\xe2\x80\x9d. Matk\xc4\x85 chrzestn\xc4\x85 by\xc5\x82a \xc5\xbcona genera\xc5\x82a \xe2\x80\x93 Maja Pop\xc5\x82awska. W marcu 1998 statek zosta\xc5\x82 z\xc5\x82omowany.\n_START_SECTION_\nKontrowersje wok\xc3\xb3\xc5\x82 \xe2\x80\x9epodw\xc3\xb3jnej to\xc5\xbcsamo\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d\n_START_PARAGRAPH_\nW 1985 dr Roman Korab-\xc5\xbbebryk, by\xc5\x82y zast\xc4\x99pca dow\xc3\xb3dcy 1 Wile\xc5\x84skiej Brygady Armii Krajowej, historyk-amator spisuj\xc4\x85cy dzieje swojej formacji, opublikowa\xc5\x82 w ksi\xc4\x85\xc5\xbcce \xe2\x80\x9eOperacja Wile\xc5\x84ska AK\xe2\x80\x9d (Wyd. PWN, Warszawa 1985, s. 43\xe2\x80\x9344) informacj\xc4\x99, \xc5\xbce dow\xc3\xb3dca 45 Korpusu Strzeleckiego 3 Armii 3 Frontu Bia\xc5\x82oruskiego Armii Czerwonej, bior\xc4\x85cego udzia\xc5\x82 w walkach o Wilno w lipcu 1944, gen. mjr Siergiej Fiodorowicz Gorochow, wkr\xc3\xb3tce potem znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 w Wojsku Polskim i pod zmienionym nazwiskiem \xe2\x80\x93 w\xc5\x82a\xc5\x9bnie jako Stanis\xc5\x82aw Pop\xc5\x82awski \xe2\x80\x93 mianowany zosta\xc5\x82 dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 2 Armii WP._NEWLINE_Rewelacja ta zosta\xc5\x82a przez \xc3\xb3wczesnych historyk\xc3\xb3w specjalizuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w dziejach polskich formacji zbrojnych na Wschodzie przyj\xc4\x99ta z du\xc5\xbcym niedowierzaniem; by\xc5\x82by to bowiem jedyny w historii przypadek ca\xc5\x82kowitej zmiany to\xc5\xbcsamo\xc5\x9bci radzieckiego oficera oddelegowanego do Wojska Polskiego, w dodatku na tak wysokim szczeblu. Jako pierwszy podj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 jej sprawdzenia p\xc5\x82k doc. dr hab. Tadeusz Sawicki z Wojskowego Instytutu Historycznego, kt\xc3\xb3ry wyniki swoich poszukiwa\xc5\x84, m.in. w Instytucie historii Wojskowej w Moskwie, opublikowa\xc5\x82 w \xe2\x80\x9eWojskowym Przegl\xc4\x85dzie Historycznym\xe2\x80\x9d (nr 2/1986 i nr 2/1987)._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug jego ustale\xc5\x84, poczynionych na podstawie bada\xc5\x84 zachowanych z czas\xc3\xb3w wojny archiwali\xc3\xb3w, Stanis\xc5\x82aw Pop\xc5\x82awski i Siergiej Fiodorowicz Gorochow to dwie r\xc3\xb3\xc5\xbcne osoby \xe2\x80\x93 w po\xc5\x82owie 1944 dwaj kolejni dow\xc3\xb3dcy 45 Korpusu Strzeleckiego. Pomieszanie ich biografii ze sob\xc4\x85 przez dra Korab-\xc5\xbbebryka by\xc5\x82o rezultatem nie\xc5\x9bcis\xc5\x82o\xc5\x9bci oraz pomy\xc5\x82ek chronologicznych i faktograficznych w przywo\xc5\x82ywanych przez niego \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ach, jakimi by\xc5\x82y literatura wspomnieniowa oraz powojenne opracowania popularnonaukowo-propagandowe; wt\xc3\xb3rnych, obarczonych subiektywizmem, rzadko w owych czasach weryfikowanych czy cho\xc4\x87by opatrywanych przypisami na podstawie zasob\xc3\xb3w archiwalnych, gwoli sprawiedliwo\xc5\x9bci ma\xc5\x82o dost\xc4\x99pnych. Przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do tego z pewno\xc5\x9bci\xc4\x85 i sam Stanis\xc5\x82aw Pop\xc5\x82awski, datuj\xc4\x85c w swoich wspomnieniach rozstanie z 45 Korpusem Strzeleckim w\xc5\x82a\xc5\x9bnie na wrzesie\xc5\x84 1944 roku. Z dokument\xc3\xb3w archiwalnych wynika, \xc5\xbce w rzeczywisto\xc5\x9bci przej\xc4\x85\xc5\x82 dowodzenie 2 Armi\xc4\x85 WP 25 wrze\xc5\x9bnia tego\xc5\xbc roku, wed\xc5\x82ug jego w\xc5\x82asnych wspomnie\xc5\x84 wcze\xc5\x9bniej by\xc5\x82 na kr\xc3\xb3tkim urlopie, a procedura oddelegowania do Wojska Polskiego, obejmuj\xc4\x85ca liczne szkolenia, instrukta\xc5\xbce i rozmowy, zajmowa\xc5\x82a kilka tygodni \xe2\x80\x93 musia\xc5\x82 zatem by\xc4\x87 odwo\xc5\x82any z 45 Korpusu Strzeleckiego odpowiednio wcze\xc5\x9bniej._NEWLINE_Kolejne poszukiwania przeprowadzi\xc5\x82 w ostatnich latach prof. Andrzej Werblan, odnajduj\xc4\x85c w oficjalnych dokumentach wojskowych oraz w publikowanych latach wojny wydawnictwach liczne wzmianki o generale Stanis\xc5\x82awie Pop\xc5\x82awskim z okresu przed 1944 (czyli z czas\xc3\xb3w, gdy Pop\xc5\x82awski mia\xc5\x82 by\xc4\x87 wci\xc4\x85\xc5\xbc jeszcze Gorochowem; m.in. dekret Rady Komisarzy Ludowych z 14 lutego 1943 o nadaniu stopnia genera\xc5\x82a majora \xe2\x80\x9ePop\xc5\x82awskiemu Stanis\xc5\x82awowi Hilarowiczowi\xe2\x80\x9d, opublikowany w prasie codziennej), a tak\xc5\xbce wzmianki o generale Siergieju Fiodorowiczu Gorochowie z ko\xc5\x84ca 1944, pocz\xc4\x85tku 1945 i czas\xc3\xb3w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych (czyli z okresu, gdy mia\xc5\x82 on ju\xc5\xbc funkcjonowa\xc4\x87 jako Stanis\xc5\x82aw Pop\xc5\x82awski). Nale\xc5\xbcy przypomnie\xc4\x87, \xc5\xbce sam Stanis\xc5\x82aw Pop\xc5\x82awski podkre\xc5\x9bla\xc5\x82 swoje polskie pochodzenie, nie godz\xc4\x85c si\xc4\x99 na zmian\xc4\x99 w dokumentach urz\xc4\x99dowych \xe2\x80\x9eotczestwa\xe2\x80\x9d z \xe2\x80\x9eHilarowicz\xe2\x80\x9d na \xe2\x80\x9eI\xc5\x82\xc5\x82arionowicz\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Gen. mjr Siergiej Fiodorowicz Gorochow, mianowany na ten stopie\xc5\x84 dekretem Rady Komisarzy Ludowych z dnia 7 grudnia 1942 za udzia\xc5\x82 w bitwie pod Stalingradem, z pochodzenia Ukrainiec, po kr\xc3\xb3tkim dowodzeniu 45 Korpusem obj\xc4\x85\xc5\x82 dow\xc3\xb3dztwo 40 korpusu w sk\xc5\x82adzie 19 Armii 2 Frontu Bia\xc5\x82oruskiego, na czele kt\xc3\xb3rego w marcu 1945 zdobywa\xc5\x82 Gdyni\xc4\x99. Wkr\xc3\xb3tce po wojnie prawdopodobnie przeniesiony w tym stopniu w stan spoczynku, w latach 50. XX w. i p\xc3\xb3\xc5\xbaniej publikowa\xc5\x82 w radzieckiej prasie wojskowo-historycznej liczne artyku\xc5\x82y wspomnieniowe sygnowane \xe2\x80\x9egen. mjr S.F. Gorochow\xe2\x80\x9d. Zmar\xc5\x82 w 1974 roku._NEWLINE_Dr Korab-\xc5\xbbebryk, broni\xc4\x85c tezy o podw\xc3\xb3jnej to\xc5\xbcsamo\xc5\x9bci gen. Stanis\xc5\x82awa Pop\xc5\x82awskiego, wysun\xc4\x85\xc5\x82 w 1987 przypuszczenie, \xc5\xbce dowodz\xc4\x85cy w marcu 1945 40 korpusem w walkach o Gdyni\xc4\x99 genera\xc5\x82 by\xc5\x82 zupe\xc5\x82nie innym Siergiejem Fiodorowiczem Gorochowem, jednak na potwierdzenie tej tezy nie przytoczy\xc5\x82 \xc5\xbcadnych dowod\xc3\xb3w. Dokumenty z lat wojny wymieniaj\xc4\x85 \xe2\x80\x93 opr\xc3\xb3cz Siergieja Fiodorowicza \xe2\x80\x93 tylko jednego genera\xc5\x82a o tym nazwisku: gen. por. Piotra Iwanowicza Gorochowa, cz\xc5\x82onka Rady Wojennej 53 Armii Frontu Zabajkalskiego._NEWLINE_Niew\xc4\x85tpliwie dok\xc5\x82adniejsze poszukiwania w poradzieckich archiwach wojskowych pozwoli\xc5\x82yby ostatecznie rozstrzygn\xc4\x85\xc4\x87 kwesti\xc4\x99 rzekomej zmiany to\xc5\xbcsamo\xc5\x9bci przez genera\xc5\x82a Stanis\xc5\x82awa Pop\xc5\x82awskiego. Niemniej jednak ju\xc5\xbc na podstawie analizy znanych w chwili obecnej dokument\xc3\xb3w archiwalnych z lat wojny mo\xc5\xbcna uzna\xc4\x87 za udowodnione, \xc5\xbce na d\xc5\x82ugo przed wrze\xc5\x9bniem 1944 w Armii Czerwonej s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82o dw\xc3\xb3ch genera\xc5\x82\xc3\xb3w: Stanis\xc5\x82aw Pop\xc5\x82awski s. Hilarego i Siergiej Gorochow s. Fiodora, kt\xc3\xb3rzy w 1944 kolejno dowodzili tym samym zwi\xc4\x85zkiem taktycznym \xe2\x80\x93 a zatem, \xc5\xbce owa zmiana to\xc5\xbcsamo\xc5\x9bci nie mia\xc5\x82a w rzeczywisto\xc5\x9bci miejsca i by\xc5\x82a skutkiem pomy\xc5\x82ki historyka. Niemniej jednak teza o \xe2\x80\x9epodw\xc3\xb3jnej to\xc5\xbcsamo\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d genera\xc5\x82a Stanis\xc5\x82awa Pop\xc5\x82awskiego okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 bardzo atrakcyjna propagandowo. Podchwycona przez \xc5\x9brodowiska prawicowe, szeroko rozpropagowana po 1989, aczkolwiek z regu\xc5\x82y podawana jako fakt pewny z pomini\xc4\x99ciem jakichkolwiek \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 i dowod\xc3\xb3w, \xc5\xbcyje w\xc5\x82asnym \xc5\xbcyciem, b\xc4\x99d\xc4\x85c obecna nie tylko w wielu publikacjach o charakterze propagandowym lub popularnym, ale nawet w opracowaniach naukowych (np. w \xe2\x80\x9eKronice Polski\xe2\x80\x9d z 2000 pod red. Andrzeja Nowaka).'