b"\n_START_ARTICLE_\nOperacja odesko-miko\xc5\x82ajowska\n_START_SECTION_\nT\xc5\x82o i plan operacji\n_START_PARAGRAPH_\nOperacja odesko-miko\xc5\x82ajowska zosta\xc5\x82a zaplanowana w listopadzie-grudniu 1918 r. przez W\xc5\x82adimira Antonowa-Owsiejenk\xc4\x99, w ramach szerszego planu agresji wymierzonej w Ukrai\xc5\x84sk\xc4\x85 Republik\xc4\x99 Ludow\xc4\x85. Zak\xc5\x82ada\xc5\x82 on trzy etapy dzia\xc5\x82a\xc5\x84: najpierw uderzenie na Chark\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3ry sta\xc5\x82by si\xc4\x99 nast\xc4\x99pnie baz\xc4\x85 wypadow\xc4\x85 do marszu na Donbas, nast\xc4\x99pnie zdobycie Kijowa, za\xc5\x9b w trzeciej kolejno\xc5\x9bci - opanowanie region\xc3\xb3w Miko\xc5\x82ajowa i Odessy oraz wybrze\xc5\xbca czarnomorskiego. Z Odessy Antonow-Owsiejenko zamierza\xc5\x82 wyprze\xc4\x87 oddzia\xc5\x82y aliant\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re wyl\xc4\x85dowa\xc5\x82y w miejscowym porcie w dniach 23-27 listopada 1918 r. Kr\xc3\xb3tko potem, w grudniu tego samego roku miasto opu\xc5\x9bci\xc5\x82y wojska niemieckie i austro-w\xc4\x99gierskie, za\xc5\x9b 17 grudnia do portu dotar\xc5\x82y oddzia\xc5\x82y francuskie. Dowodz\xc4\x85cy nimi gen. Borius za\xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x82 od oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w ukrai\xc5\x84skich, wiernych Dyrektoriatowi, opuszczenia miasta. Gdy te odm\xc3\xb3wi\xc5\x82y, zosta\xc5\x82y zmuszone do odej\xc5\x9bcia przez artyleri\xc4\x99 francuskich okr\xc4\x99t\xc3\xb3w oraz przez si\xc5\x82y bia\xc5\x82ych pod dow\xc3\xb3dztwem gen. Aleksieja Griszyna-A\xc5\x82mazowa. W ci\xc4\x85gu dw\xc3\xb3ch kolejnych miesi\xc4\x99cy wojska interwencyjne przesun\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 na p\xc3\xb3\xc5\x82noc i wsch\xc3\xb3d, obejmuj\xc4\x85c kontrol\xc4\x85 tak\xc5\xbce Miko\xc5\x82aj\xc3\xb3w i Cherso\xc5\x84._NEWLINE_W tym samym czasie Antonow-Owsiejenko rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 planowan\xc4\x85 ofensyw\xc4\x99 na Ukrainie. Chark\xc3\xb3w zosta\xc5\x82 opanowany przez bolszewik\xc3\xb3w 3 stycznia 1919 r. Do Kijowa Armia Czerwona wkroczy\xc5\x82a natomiast 5 lutego tego samego roku. W tym samym miesi\xc4\x85cu oddzia\xc5\x82y partyzanckie uznaj\xc4\x85ce dow\xc3\xb3dztwo bolszewickie, dowodzone przez by\xc5\x82ego podpu\xc5\x82kownika armii Ukrai\xc5\x84skiej Republiki Ludowej Matwija Hryhorjewa, zmusi\xc5\x82y si\xc5\x82y wierne ukrai\xc5\x84skiemu Dyrektoriatowi do opuszczenia rejon\xc3\xb3w Jelizawietgradu, Znamjanki, Krzywego Rogu, Korystowki. 6 lutego oddzia\xc5\x82y partyzanckie pod dow\xc3\xb3dztwem P. Tkaczenki wsp\xc3\xb3lnie z miejscowymi oddzia\xc5\x82ami robotniczymi opanowa\xc5\x82y Jelizawietgrad. Posuwaj\xc4\x85c si\xc4\x99 dalej na po\xc5\x82udnie, zgrupowanie Tkaczenki i 1 Rewolucyjny Pu\xc5\x82k Wozniesie\xc5\x84ski opanowa\xc5\x82y 12 lutego Nowomyrhorod, Biziukowe i Nowoukraink\xc4\x99, zbli\xc5\xbcaj\xc4\x85c si\xc4\x99 na odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 70 km od kontrolowanego przez interwent\xc3\xb3w Chersonia.\n_START_SECTION_\nBitwa o Cherso\xc5\x84\n_START_PARAGRAPH_\n2 marca partyzancka brygada atamana Matwieja Hryhorjewa (pod nazw\xc4\x85 1 Dywizji Zadnieprza\xc5\x84skiej), kt\xc3\xb3rego si\xc5\x82y wspiera\xc5\x82y dwa poci\xc4\x85gi pancerne skierowane na po\xc5\x82udnie przez Antonowa-Owsiejenk\xc4\x99, przyst\xc4\x85pi\xc5\x82a do uderzenia na Cherso\xc5\x84, broniony przez si\xc5\x82y francuskie i greckie, a tak\xc5\xbce niemiecki poci\xc4\x85g pancerny. Wbrew raportom Hryhorjewa kierowanym do dow\xc3\xb3dztwa frontu, w kt\xc3\xb3rych bitw\xc4\x99 opisywano jako wspania\xc5\x82e zwyci\xc4\x99stwo, walki o miasto by\xc5\x82y bardzo zaci\xc4\x99te. 5 marca z walki wycofa\xc5\x82 si\xc4\x99 niemiecki poci\xc4\x85g pancerny, co przyspieszy\xc5\x82o post\xc4\x99py czerwonych. Przyby\xc5\x82a jako uzupe\xc5\x82nienie kompania piechoty z francuskiego 176 pu\xc5\x82ku pocz\xc4\x85tkowo odmawia\xc5\x82a walki, \xc5\xbco\xc5\x82nierze zostali przymuszeni do zej\xc5\x9bcia ze statku i przy\xc5\x82\xc4\x85czenia si\xc4\x99 do bitwy. Walk\xc4\x99 z czerwonymi podj\xc4\x85\xc5\x82 natomiast 500-osobowy oddzia\xc5\x82 Grek\xc3\xb3w. Ostatecznie Cherso\xc5\x84 zosta\xc5\x82 opanowany 10 marca 1919 r, po o\xc5\x9bmiodniowej bitwie, w trakcie kt\xc3\xb3rej statki interwent\xc3\xb3w ostrzela\xc5\x82y z Dniepru port rzeczny i miasto, wywo\xc5\x82uj\xc4\x85c po\xc5\xbcary. Przed samym wycofaniem si\xc4\x99 \xc5\xbco\xc5\x82nierze francuscy i greccy podpalili magazyny portowe, w kt\xc3\xb3rych wcze\xc5\x9bniej uwi\xc4\x99zili dwa tysi\xc4\x85ce mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w miasta jako zak\xc5\x82adnik\xc3\xb3w, a nast\xc4\x99pnie strzelali do uciekaj\xc4\x85cych. Oko\xc5\x82o pi\xc4\x99ciuset os\xc3\xb3b zgin\xc4\x99\xc5\x82o. W odwecie Hryhorjew nakaza\xc5\x82 zabi\xc4\x87 greckich \xc5\xbco\xc5\x82nierzy, kt\xc3\xb3rzy nie zd\xc4\x85\xc5\xbcyli odp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc4\x87 na statkach po Dnieprze z miasta.\n_START_SECTION_\nOpanowanie Miko\xc5\x82ajowa\n_START_PARAGRAPH_\nGdy bitwa o Cherso\xc5\x84 jeszcze trwa\xc5\x82a, Hryhorjew postanowi\xc5\x82 5 marca r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie skierowa\xc4\x87 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 swoich si\xc5\x82 na Miko\xc5\x82aj\xc3\xb3w. W mie\xc5\x9bcie tym jeszcze w ko\xc5\x84cu stycznia 1919 r. powsta\xc5\x82a rada delegat\xc3\xb3w robotniczych i \xc5\xbco\xc5\x82nierskich, w kt\xc3\xb3rej bolszewicy stanowili wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87. Ponadto w mie\xc5\x9bci znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 oddzia\xc5\x82y niemieckie i austro-w\xc4\x99gierskie, kt\xc3\xb3re nie zdo\xc5\x82a\xc5\x82y si\xc4\x99 dot\xc4\x85d wycofa\xc4\x87 (z powodu blokowania dr\xc3\xb3g przez czerwonych partyzant\xc3\xb3w), a w\xc5\x9br\xc3\xb3d \xc5\xbco\xc5\x82nierzy zacz\xc4\x99\xc5\x82y szerzy\xc4\x87 si\xc4\x99 idee rewolucyjne. Miko\xc5\x82ajowscy bolszewicy uzgodnili z niemieckim dow\xc3\xb3dztwem, \xc5\xbce je\xc5\x9bli ich \xc5\xbco\xc5\x82nierze bez przeszk\xc3\xb3d opuszcz\xc4\x85 miasto, przeka\xc5\xbc\xc4\x85 swoje uzbrojenie miejscowym robotnikom. Miejscowi liderzy partyjni byli zadowoleni z takiego porozumienia i nie \xc5\xbcyczyli sobie wcale, by do Miko\xc5\x82ajowa wkroczy\xc5\x82 ataman, kt\xc3\xb3rego lojalno\xc5\x9b\xc4\x87 wobec dow\xc3\xb3dztwa Armii Czerwonej wcale nie by\xc5\x82a pewna. 6 marca do sztabu Hryhorjewa przyby\xc5\x82, przekraczaj\xc4\x85c lini\xc4\x99 frontu, bolszewik J. Riappo. Przekonywa\xc5\x82 on Hryhorjewa, by odwo\xc5\x82a\xc5\x82 zaplanowany szturm na miasto, tym bardziej, \xc5\xbce si\xc5\x82y stron by\xc5\x82yby nieproporcjonalne. Ataman zamierza\xc5\x82 skierowa\xc4\x87 przeciwko 10 tys. \xc5\xbco\xc5\x82nierzy niemieckich, 1500 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy greckich, 100 karabinom maszynowym i 50 dzia\xc5\x82om zaledwie 1600-osobowe zgrupowanie piechoty, 20 kawalerzyst\xc3\xb3w i trzy dzia\xc5\x82a. Pijany Hryhorjew odst\xc4\x85pi\xc5\x82 od swojego pomys\xc5\x82u dopiero wtedy, gdy 7 marca jego oddzia\xc5\x82y napotka\xc5\x82y dobrze zorganizowany op\xc3\xb3r \xc5\xbco\xc5\x82nierzy niemieckich oraz francuskiego kr\xc4\x85\xc5\xbcownika na Dnieprze. _NEWLINE_Gdy bitwa o Cherso\xc5\x84 jeszcze trwa\xc5\x82a, bolszewicy podj\xc4\x99li negocjacje z francuskimi \xc5\xbco\xc5\x82nierzami w Miko\xc5\x82ajowie, nak\xc5\x82aniaj\xc4\x85c ich do opuszczenia miasta i niesprzeciwiania si\xc4\x99 temu, by podobnie post\xc4\x85pili Niemcy. Francuzi pocz\xc4\x85tkowo odmawiali i grozili ostrzelaniem miasta, jednak \xc5\xbco\xc5\x82nierze niemieccy, kt\xc3\xb3rzy wcze\xc5\x9bniej przeszli na stron\xc4\x99 rewolucjonist\xc3\xb3w zapowiedzieli, \xc5\xbce w\xc3\xb3wczas wyst\xc4\x85pi\xc4\x85 przeciwko nim. Pod wra\xc5\xbceniem wydarze\xc5\x84 w Chersoniu (w tym faktu, \xc5\xbce miejscowa ludno\xc5\x9b\xc4\x87, podobnie jak w Miko\xc5\x82ajowie, wspiera\xc5\x82a czerwonych), dow\xc3\xb3dztwo francuskich oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w interwencyjnych zgodzi\xc5\x82o si\xc4\x99 w\xc3\xb3wczas na ewakuacj\xc4\x99. Miejscowi bolszewicy skierowali w\xc3\xb3wczas do przewodnicz\xc4\x85cego Rady Komisarzy Ludowych Ukrai\xc5\x84skiej SRR Christiana Rakowskiego telegram z apelem o powstrzymanie marszu Hryhorjewa z Chersonia w kierunku Miko\xc5\x82ajowa. Obawiali si\xc4\x99, \xc5\xbce partyzancki dow\xc3\xb3dca zrujnuje wynegocjowane ustalenia, atakuj\xc4\x85c wojska interwencyjne. Dowiedziawszy si\xc4\x99 o porozumieniu, na mocy kt\xc3\xb3rego bolszewicy mieli przej\xc4\x85\xc4\x87 kontrol\xc4\x99 nad Miko\xc5\x82ajowem, Hryhorjew oskar\xc5\xbcy\xc5\x82 miejscowych dzia\xc5\x82aczy partyjnych o to, \xc5\xbce przyw\xc5\x82aszczyli sobie nale\xc5\xbcne mu zwyci\xc4\x99stwo i 11 marsza skierowa\xc5\x82 swoje si\xc5\x82y w kierunku miasta, wdaj\xc4\x85c si\xc4\x99 po drodze w kilka mniejszych potyczek z oddzia\xc5\x82ami niemieckimi, kt\xc3\xb3re w takiej sytuacji poddawa\xc5\x82y si\xc4\x99. Faktycznie bolszewicy opanowali Miko\xc5\x82aj\xc3\xb3w 12 marca. Rada delegat\xc3\xb3w robotniczych i \xc5\xbco\xc5\x82nierskich w Miko\xc5\x82ajowie og\xc5\x82osi\xc5\x82a przej\xc4\x99cie w\xc5\x82adzy w mie\xc5\x9bcie, gdy pod jej kontrol\xc4\x85 by\xc5\x82y kluczowe obiekty w mie\xc5\x9bcie (w tym poczta, dworzec). 15 marca wkroczy\xc5\x82y do niego oddzia\xc5\x82y Hryhorjewa, przejmuj\xc4\x85c dla siebie bro\xc5\x84 pozostawion\xc4\x85 przez odchodz\xc4\x85cych Niemc\xc3\xb3w. W\xc5\x82adimir Antonow-Owsiejenko, dowodz\xc4\x85cy Frontem Ukrai\xc5\x84skim, by\xc5\x82 niezadowolony z niesubordynacji Grigorjewa, jednak atamana broni\xc5\x82 Anatolij Skaczko, dowodz\xc4\x85cy grup\xc4\x85 wojsk, do kt\xc3\xb3rej formalnie nale\xc5\xbca\xc5\x82o partyzanckie zgrupowanie. Skaczko liczy\xc5\x82 na rozw\xc3\xb3j w\xc5\x82asnej kariery wojskowej dzi\xc4\x99ki kolejnym presti\xc5\xbcowym zwyci\xc4\x99stwom podleg\xc5\x82ych mu si\xc5\x82.\n_START_SECTION_\nPrzygotowania do bitwy o Odess\xc4\x99\n_START_PARAGRAPH_\nWydarzenia w Chersoniu i Miko\xc5\x82ajowie przyczyni\xc5\x82y si\xc4\x99 do ogromnego spadku morale we francuskich i greckich oddzia\xc5\x82ach interwencyjnych, tym bardziej, \xc5\xbce w Odessie w\xc5\x9br\xc3\xb3d Francuz\xc3\xb3w dzia\xc5\x82ali bolszewiccy agitatorzy, przekona\xc5\x82y natomiast \xc5\xbco\xc5\x82nierzy Armii Czerwonej, \xc5\xbce zwyci\xc4\x99stwo nad Francuzami jest mo\xc5\xbcliwe. 15 marca dowodz\xc4\x85cy francuskimi si\xc5\x82ami interwencyjnymi gen. Philippe d'Anselme og\xc5\x82osi\xc5\x82 w Odessie stan wyj\xc4\x85tkowy i utworzy\xc5\x82 nowy lokalny rz\xc4\x85d w miejsce administracji, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 po wej\xc5\x9bciu Francuz\xc3\xb3w tworzyli w Odessie reprezentanci gen. Denikina. Obecno\xc5\x9b\xc4\x87 i rz\xc4\x85dy Francuz\xc3\xb3w popiera\xc5\x82a jednak tylko skrajna prawica. Wszystkie pozosta\xc5\x82e organizacje rosyjskie, od libera\xc5\x82\xc3\xb3w po mienszewik\xc3\xb3w, by\xc5\x82y jej przeciwne. Przedstawiciele Si\xc5\x82 Zbrojnych Po\xc5\x82udnia Rosji, chocia\xc5\xbc tak\xc5\xbce ich relacje z Francuzami nie by\xc5\x82y \xc5\x82atwe, zdecydowali si\xc4\x99 jednak pozosta\xc4\x87 lojalni wobec francuskich wojsk interwencyjnych, uznaj\xc4\x85c, \xc5\xbce na ich odej\xc5\x9bciu najbardziej skorzystaliby bolszewicy. _NEWLINE_Tymczasem Antonow-Owsiejenko, zamierzaj\xc4\x85c zdyscyplinowa\xc4\x87 Hryhorjewa, zdecydowa\xc5\x82, \xc5\xbce grup\xc4\x99 uderzeniow\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra b\xc4\x99dzie kontynuowa\xc5\x82a marsz na Odess\xc4\x99, sformuje i poprowadzi Anatolij Skaczko, za\xc5\x9b oddzia\xc5\x82y atamana, kt\xc3\xb3ry ju\xc5\xbc przygotowywa\xc5\x82 si\xc4\x99 do dalszych dzia\xc5\x82a\xc5\x84, nie wezm\xc4\x85 udzia\xc5\x82u w tym etapie operacji. Do grupy uderzeniowej wytypowa\xc5\x82 jednostki 2 Ukrai\xc5\x84skiej Dywizji Radzieckiej oraz oddzia\xc5\x82y partyzanckie dzia\xc5\x82aj\xc4\x85ce na p\xc3\xb3\xc5\x82noc i zach\xc3\xb3d od Odessy. Hryhorjew mia\xc5\x82 jedynie zabezpiecza\xc4\x87 ty\xc5\x82y mi\xc4\x99dzy Oczakowem a Berez\xc3\xb3wk\xc4\x85. Mimo takich rozkaz\xc3\xb3w Skaczko powierzy\xc5\x82 zadanie zdobycia Odessy Hryhorjewowi i dopiero na wyra\xc5\xbane polecenie g\xc5\x82\xc3\xb3wnodowodz\xc4\x85cego Frontu Ukrai\xc5\x84skiego odwo\xc5\x82a\xc5\x82 ten plan, kieruj\xc4\x85c oddzia\xc5\x82y Hryhorjewa do walki na odcinku krymskim. Sytuacja zmieni\xc5\x82a si\xc4\x99 jednak w zwi\xc4\x85zku z kontruderzeniem armii Ukrai\xc5\x84skiej Republiki Ludowej z kierunku zachodniego. Antonow-Owsiejenko uzna\xc5\x82, \xc5\xbce nie mo\xc5\xbce pozwoli\xc4\x87 sobie na przerzucenie cz\xc4\x99\xc5\x9bci oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w na wsch\xc3\xb3d. W tej sytuacji Skaczko po raz drugi nakaza\xc5\x82 Hryhorjewowi marsz na Odess\xc4\x99. 23 marca ataman poinformowa\xc5\x82 dow\xc3\xb3dztwo o planie zaatakowania miasta z kierunku p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodniego i natychmiast przyst\xc4\x85pi\xc5\x82 do jego wykonywania. Po odniesieniu pierwszych zwyci\xc4\x99stw wyda\xc5\x82 manifest, w kt\xc3\xb3rym zach\xc4\x99ca\xc5\x82 bia\xc5\x82ych oficer\xc3\xb3w do wst\xc4\x99powania do swoich oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w. Obawiaj\xc4\x85c si\xc4\x99, \xc5\xbce si\xc5\x82y Hryhorjewa nie wystarcz\xc4\x85 do pokonania 35-tysi\xc4\x99cznego zgrupowania interwencyjnego w Odessie, 1 kwietnia Antonow-Owsiejenko zreorganizowa\xc5\x82 si\xc5\x82y Frontu Ukrai\xc5\x84skiego, kieruj\xc4\x85c w rejon Odessy r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc partyzanckie zgrupowanie Tkaczenki, pu\xc5\x82k Wozniesie\xc5\x84ski oraz sformowany pod Po\xc5\x82taw\xc4\x85 pu\xc5\x82k im. Tarasa Szewczenki, a tak\xc5\xbce zamierza\xc5\x82 stworzy\xc4\x87 jeszcze jedn\xc4\x85 grup\xc4\x99 uderzeniow\xc4\x85. Zanim jednak formacje te w og\xc3\xb3le dotar\xc5\x82y w bliski rejon Odessy, Hryhorjew by\xc5\x82 ju\xc5\xbc w odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci kilkunastu kilometr\xc3\xb3w od miasta.\n_START_SECTION_\nEwakuacja wojsk francuskich. Wkroczenie Armii Czerwonej do Odessy\n_START_PARAGRAPH_\nFrancuzi deklarowali, \xc5\xbce wsp\xc3\xb3lnie z bia\xc5\x82ymi b\xc4\x99d\xc4\x85 broni\xc4\x87 miasta. Obrona by\xc5\x82a teoretycznie mo\xc5\xbcliwa, si\xc5\x82y interwencyjne oraz wspierani przez nich biali mieli przewag\xc4\x99 liczebn\xc4\x85 oraz byli lepiej uzbrojeni. Jeszcze 26 marca do Odessy dotar\xc5\x82y nowe oddzia\xc5\x82y francuskie i greckie, prowadzono r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc prace przy umocnieniu miejskich fortyfikacji. Od stycznia 1919 r. miasto by\xc5\x82o praktycznie zablokowane od strony l\xc4\x85dowej, brakowa\xc5\x82o w nim \xc5\xbcywno\xc5\x9bci, elektryczno\xc5\x9bci i wody, zak\xc5\x82ady pracy wstrzyma\xc5\x82y dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87. Po zaj\xc4\x99ciu Chersonia i Miko\xc5\x82ajowa przez czerwonych blokada by\xc5\x82a pe\xc5\x82na. _NEWLINE_29 marca d'Anselme poleci\xc5\x82 Samodzielnej Odeskiej Brygadzie Strzeleckiej, jednostce bia\xc5\x82ych, udanie si\xc4\x99 do Oczakowa i strze\xc5\xbcenie z tego miejsca drogi do Odessy od wschodu. Praktycznie jednak natychmiast po tym, gdy biali wykonali zadanie, otrzymali rozkaz opuszczenia miasteczka i wycofania si\xc4\x99. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie w mie\xc5\x9bcie dzia\xc5\x82a\xc5\x82o bolszewickie podziemie, szykuj\xc4\x85ce powstanie zbrojne w momencie, gdy oddzia\xc5\x82y Hryhorjewa b\xc4\x99d\xc4\x85 na przedpolach miasta. 30 marca do Odessy ponownie przyby\xc5\x82y francuskie uzupe\xc5\x82nienia, jednak ju\xc5\xbc 2 kwietnia gen. Franchet d'Esperey nakaza\xc5\x82 gen. d'Anselme'owi ewakuacj\xc4\x99 francuskich wojsk z Odessy w terminie 72 godzin. D'Anselme skr\xc3\xb3ci\xc5\x82 jeszcze ten termin, deklaruj\xc4\x85c, \xc5\xbce jest w stanie wykona\xc4\x87 rozkaz w ci\xc4\x85gu 48 godzin. 5 kwietnia 1919 r. ostatni francuski okr\xc4\x99t opu\xc5\x9bci\xc5\x82 czarnomorski port.  _NEWLINE_Wycofuj\xc4\x85cy si\xc4\x99 z Odessy Francuzi pozostawili na miejscu znaczn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 broni i zaopatrzenia, w ostatniej chwili przyzwolili na przej\xc4\x99cie miejskiego banku przez miejscowych bolszewik\xc3\xb3w, a na swoich okr\xc4\x99tach nie mieli do\xc5\x9b\xc4\x87 miejsca, by ewakuowa\xc4\x87 wszystkich lojalnych wobec nich \xc5\xbco\xc5\x82nierzy bia\xc5\x82ych. Dowodz\xc4\x85cy nimi gen. Niko\xc5\x82aj Timanowski us\xc5\x82ysza\xc5\x82 rozkaz odej\xc5\x9bcia z miasta drog\xc4\x85 l\xc4\x85dow\xc4\x85, w kierunku Bia\xc5\x82ogrodu nad Dniestrem, w stron\xc4\x99 granicy z Rumuni\xc4\x85. 6 kwietnia 1919 r. oddzia\xc5\x82y Anatolija Skaczki oraz Matwieja Hryhorjewa wkroczy\xc5\x82y do Odessy, napotykaj\xc4\x85c jedynie marginalny op\xc3\xb3r, witane entuzjastycznie przez mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w. Hryhorjew pozwoli\xc5\x82 swoim oddzia\xc5\x82om dokona\xc4\x87 w mie\xc5\x9bcie rabunku na wielk\xc4\x85 skal\xc4\x99. Tymczasem organizacja miejscowych bolszewik\xc3\xb3w utworzy\xc5\x82a lokalny rz\xc4\x85d i milicj\xc4\x99, daj\xc4\x85c atamanowi do zrozumienia, \xc5\xbce jego niezdyscyplinowane oddzia\xc5\x82y powinny opu\xc5\x9bci\xc4\x87 Odess\xc4\x99. Hryhorjew, kt\xc3\xb3ry rozwa\xc5\xbca\xc5\x82 ju\xc5\xbc wypowiedzenie pos\xc5\x82usze\xc5\x84stwa dow\xc3\xb3dztwu Armii Czerwonej, odszed\xc5\x82 z Odessy po tygodniu, a kr\xc3\xb3tko potem rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 bunt przeciwko bolszewickiem rz\xc4\x85dowi Ukrai\xc5\x84skiej SRR. _NEWLINE_Odessa pozostawa\xc5\x82a w r\xc4\x99kach bolszewik\xc3\xb3w do sierpnia 1919 r., gdy zosta\xc5\x82a zdobyta przez Si\xc5\x82y Zbrojne Po\xc5\x82udnia Rosji."