b'\n_START_ARTICLE_\nRozwa\xc5\xbcna i romantyczna\n_START_SECTION_\nO powie\xc5\x9bci\n_START_PARAGRAPH_\nRozwa\xc5\xbcna i romantyczna nale\xc5\xbcy wraz z Opactwem Northanger i Dum\xc4\x85 i uprzedzeniem  do grupy trzech wcze\xc5\x9bniejszych powie\xc5\x9bci Jane Austen, kt\xc3\xb3re zosta\xc5\x82y napisane w latach dziewi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych osiemnastego wieku, a potem przerobione. Dopiero po sukcesie Rozwa\xc5\xbcnej i romantycznej pisarka rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a prac\xc4\x99 nad utworami zaliczanymi do drugiej fazy jej tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci: Mansfield Park, Emm\xc4\x85 i Perswazjami._NEWLINE_Pierwsza wersja powie\xc5\x9bci, pocz\xc4\x85tkowo zatytu\xc5\x82owana Elinor and Marianne, zosta\xc5\x82a napisana oko\xc5\x82o 1795 roku, gdy Austen mia\xc5\x82a 19 lat. My\xc5\x9bl\xc4\x85 przewodni\xc4\x85 ksi\xc4\x85\xc5\xbcki jest kontrast mi\xc4\x99dzy usposobieniem dw\xc3\xb3ch si\xc3\xb3str: rozwa\xc5\xbcnej Eleonory oraz romantycznej Marianny. Postacie obu si\xc3\xb3str mia\xc5\x82y sw\xc3\xb3j daleki pierwowz\xc3\xb3r w samej Austen i jej siostrze Cassandrze, przy czym autorka siebie sam\xc4\x85 przedstawi\xc5\x82a jako t\xc4\x99 uczuciow\xc4\x85. Jednak w ostatecznej wersji powie\xc5\x9bci charaktery obu bohaterek s\xc4\x85 ju\xc5\xbc bardziej skomplikowane._NEWLINE_Rozwa\xc5\xbcna i romantyczna to pierwsza powie\xc5\x9b\xc4\x87 Jane Austen, kt\xc3\xb3ra ujrza\xc5\x82a \xc5\x9bwiat\xc5\x82o dzienne. Pisarka wyda\xc5\x82a j\xc4\x85 na w\xc5\x82asny koszt, pod pseudonimem The Lady (Pewna dama). Rozwa\xc5\xbcna i romantyczna zdoby\xc5\x82a bardzo pochlebne recenzje - w lutym 1812 pierwsza z nich, zamieszczona w Critical Review, chwali\xc5\x82a powie\xc5\x9b\xc4\x87 tymi s\xc5\x82owami: "doskonale napisana; bohaterowie pochodz\xc4\x85 ze szlachty, ich postacie s\xc4\x85 naturalne i zr\xc4\x99cznie zbudowane. Akcja jest wiarygodna, wysoce zajmuj\xc4\x85ca i zabawna; zako\xc5\x84czenie takie, jakiego \xc5\xbcyczy\xc5\x82by sobie czytelnik, ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 za\xc5\x9b dostatecznie d\xc5\x82uga, by podtrzyma\xc4\x87 zainteresowanie, nie nudz\xc4\x85c. Przynosi zaszczyt autorce, kt\xc3\xb3ra wykazuje si\xc4\x99 ogromn\xc4\x85 znajomo\xc5\x9bci\xc4\x85 charakter\xc3\xb3w i szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwie \xc5\x82\xc4\x85czy zdrowy rozs\xc4\x85dek ze sprawami l\xc5\xbcejszymi". Sukces Rozwa\xc5\xbcnej i romantycznej zach\xc4\x99ci\xc5\x82 autork\xc4\x99 do wydania Dumy i uprzedzenia._NEWLINE_Tytu\xc5\x82 powie\xc5\x9bci odwo\xc5\x82uje si\xc4\x99 do \xc5\xbcywej w osiemnastowiecznej powie\xc5\x9bci tradycji budowania akcji na motywie starcia dw\xc3\xb3ch przeciwie\xc5\x84stw. Jednak w przeciwie\xc5\x84stwie do powie\xc5\x9bci takich jak Pamela czy Clarissa Samuela Richardsona, kt\xc3\xb3re ukazywa\xc5\x82y opozycj\xc4\x99 wyst\xc4\x99pku i cnoty, Rozwa\xc5\xbcna i romantyczna nie opowiada o dw\xc3\xb3ch cechach, jednej godnej pochwa\xc5\x82y, drugiej zas\xc5\x82uguj\xc4\x85cej na nagan\xc4\x99, charakteryzuj\xc4\x85cych dobr\xc4\x85 i z\xc5\x82\xc4\x85 siostr\xc4\x99. Powie\xc5\x9b\xc4\x87 Austen pokazuje, \xc5\xbce tytu\xc5\x82owy rozs\xc4\x85dek (ang. sense) i romantyczno\xc5\x9b\xc4\x87 (ang. sensibility) oraz wynikaj\xc4\x85ce z nich dwa modele zachowa\xc5\x84 powinny si\xc4\x99 wzajemnie uzupe\xc5\x82nia\xc4\x87, nie za\xc5\x9b wyklucza\xc4\x87. Rozwa\xc5\xbcna siostra musi nauczy\xc4\x87 si\xc4\x99 "romantyczno\xc5\x9bci", wyra\xc5\xbcania swoich uczu\xc4\x87 i dzielenia ich z innymi, a romantyczna \xe2\x80\x93 rozwagi, opanowania i zwracania uwagi na opini\xc4\x99 innych. G\xc5\x82\xc4\x99boka wi\xc4\x99\xc5\xba pomimo r\xc3\xb3\xc5\xbcnic mi\xc4\x99dzy Eleonor\xc4\x85 a Mariann\xc4\x85, przemiana tej relacji w miar\xc4\x99 rozwoju akcji oraz jej znaczenie jako czynnika okre\xc5\x9blaj\xc4\x85cego samo\xc5\x9bwiadomo\xc5\x9b\xc4\x87 bohaterek (Eleonora postrzega siebie jako t\xc4\x99 r\xc3\xb3\xc5\xbcn\xc4\x85 od Marianny i vice versa), a tak\xc5\xbce warunkuj\xc4\x85cego ich rozw\xc3\xb3j sprawiaj\xc4\x85, \xc5\xbce zwi\xc4\x85zek dw\xc3\xb3ch si\xc3\xb3str ma centralne znaczenie w utworze._NEWLINE_Jednak ksi\xc4\x85\xc5\xbcka, przy ca\xc5\x82ej sympatii autorki dla jej bohaterki, pe\xc5\x82nej romantycznych uniesie\xc5\x84 Marianny, ma tak\xc5\xbce dyskretny wymiar dydaktyczny \xe2\x80\x93 wskazuje, \xc5\xbce podsycanie w sobie gwa\xc5\x82townych uczu\xc4\x87, uleganie im bez zwracania uwagi na g\xc5\x82os rozs\xc4\x85dku i wzgl\xc4\x85d na innych, mo\xc5\xbce przynie\xc5\x9b\xc4\x87 op\xc5\x82akane skutki. Nie mniej gwa\xc5\x82towne burze szalej\xc4\x85 w sercu Eleonory, ale ona potrafi nad nimi zapanowa\xc4\x87 i to jej postawa jest stawiana za wz\xc3\xb3r.\n_START_SECTION_\nPolskie wydania i t\xc5\x82umaczenia\n_START_PARAGRAPH_\nPrawdopodobnie pierwszego wydanego przek\xc5\x82adu na j\xc4\x99zyku polski dokona\xc5\x82a Janina Sujkowska (Wydawnictwo Wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesne, 1934 rok). Ksi\xc4\x85\xc5\xbcka nosi\xc5\x82a tytu\xc5\x82 Rozs\xc4\x85dek i uczucie, przy nazwisku t\xc5\x82umaczki widnieje dopisek "przek\xc5\x82ad autoryzowany". Nast\xc4\x99pne t\xc5\x82umaczenie, autorstwa Anny Trzeciakowskiej, ukaza\xc5\x82o si\xc4\x99 w 1977 roku nak\xc5\x82adem Sp\xc3\xb3\xc5\x82dzielni Wydawniczej \xe2\x80\x9eCzytelnik\xe2\x80\x9d. Po roku 1990 powie\xc5\x9b\xc4\x87 by\xc5\x82a wznawiana wielokrotnie, z regu\xc5\x82y w t\xc5\x82umaczeniu Anny Trzeciakowskiej, cho\xc4\x87 wydawnictwo Zielona Sowa korzysta z przek\xc5\x82adu Micha\xc5\x82a Filipczuka (ostatnia edycja pod tytu\xc5\x82em_NEWLINE_Rozs\xc4\x85dek i romantyczno\xc5\x9b\xc4\x87).'