b'\n_START_ARTICLE_\nBad Ems\n_START_SECTION_\nGeografia\n_START_PARAGRAPH_\nMiasto le\xc5\xbcy nad rzek\xc4\x85 Lahn, naturaln\xc4\x85 granic\xc4\x85 pomi\xc4\x99dzy pasmami g\xc3\xb3rskimi Westerwald i Taunus nale\xc5\xbc\xc4\x85cymi do Re\xc5\x84skich G\xc3\xb3r \xc5\x81upkowych. Miasto i gmina zwi\xc4\x85zkowa le\xc5\xbc\xc4\x85 na terenie Parku Natury Nassau.\n_START_SECTION_\nKlimat\n_START_PARAGRAPH_\nSuma rocznych opad\xc3\xb3w wynosi 798 mm (dla por\xc3\xb3wnania w 63% stacji pomiarowych w Niemczech odnotowuje si\xc4\x99 mniejsze opady)._NEWLINE_Najbardziej suchym miesi\xc4\x85cem jest luty, a najwi\xc4\x99cej opad\xc3\xb3w przypada na czerwiec.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nW czasach Imperium rzymskiego na terenie dzisiejszego Bad Ems wybudowano warowny ob\xc3\xb3z jako cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 umocnie\xc5\x84 granicznych (tzw. Limes G\xc3\xb3rnogerma\xc5\x84sko-Retycki). Z warowni niewiele zosta\xc5\x82o, jednak \xc5\x9blady obecno\xc5\x9bci Rzymian mo\xc5\xbcna znale\xc5\xba\xc4\x87 w okolicznych lasach. Pierwsze udokumentowane wzmianki o wsi Ems pochodz\xc4\x85 z 880 r., a nadanie praw miejskich mia\xc5\x82o miejsce w 1324 r., wtedy to w Bad Ems zacz\xc4\x99\xc5\x82y powstawa\xc4\x87 uzdrowiska. W XVII i XVIII wieku Bad Ems by\xc5\x82o jednym z najbardziej znanych kurort\xc3\xb3w w Niemczech. Miasto by\xc5\x82o u szczytu w XIX wieku, kiedy do go\xc5\x9bci miejscowo\xc5\x9bci nale\xc5\xbceli cesarz Wilhelm I, car Miko\xc5\x82aj I, car Aleksander II, Richard Wagner, Fiodor Dostojewski czy Wasilij Wierieszczagin._NEWLINE_W 1870 r. z miasta Wilhelm I wys\xc5\x82a\xc5\x82 do Bismarcka depesz\xc4\x99, znan\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej jako depesza emska. Zmieniona przez Bismarcka tre\xc5\x9b\xc4\x87, opublikowana w prasie, przyczyni\xc5\x82a si\xc4\x99 do wybuchu wojny francusko-pruskiej._NEWLINE_W 1876 r. car Aleksander II w Domu \xe2\x80\x9eCztery Wie\xc5\xbce\xe2\x80\x9d (niem. Haus \xe2\x80\x9eVier T\xc3\xbcrme\xe2\x80\x9d) wyda\xc5\x82 ukaz emski, zabraniaj\xc4\x85cy u\xc5\xbcywania j\xc4\x99zyka ukrai\xc5\x84skiego.\n_START_SECTION_\nPolonika\n_START_PARAGRAPH_\nW Bad Ems w 1832 zmar\xc5\x82a Stefania Radziwi\xc5\x82\xc5\x82\xc3\xb3wna, dziedziczka ogromnego maj\xc4\x85tku Radziwi\xc5\x82\xc5\x82\xc3\xb3w tzw. \xe2\x80\x9eschedy wittgensteinowskiej\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nPolityka\n_START_PARAGRAPH_\nGmina zwi\xc4\x85zkowa Bad Ems liczy 16 670 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w (2009) i sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z miasta Bad Ems oraz z miejscowo\xc5\x9bci na prawach gmin: Arzbach, Becheln, Dausenau, Fachbach, Fr\xc3\xbccht, Kemmenau, Miellen i Nievern._NEWLINE__NEWLINE_Miasto jest siedzib\xc4\x85 Krajowego Urz\xc4\x99du Statystycznego Nadrenii-Palatynatu (Statistisches Landesamt Rheinland-Pfalz), Sztabu Kryzysowego Okr\xc4\x99gu Rhein-Lahn._NEWLINE__NEWLINE_Bad Ems jest rodzinnym miastem pos\xc5\x82a Bundestagu Josefa Winklera (Zwi\xc4\x85zek 90/Zieloni).\n_START_SECTION_\nTransport drogowy\n_START_PARAGRAPH_\nPrzechodz\xc4\x85ca przez miasto droga B260, zwana szlakiem zdrojowym (niem. B\xc3\xa4derstra\xc3\x9fe), biegnie wzd\xc5\x82u\xc5\xbc rzeki Lahn od uj\xc5\x9bcia do Renu w Lahnstein, a\xc5\xbc do Nassau i dalej do Wiesbaden. Od listopada 2006 tunel Malbergtunnel o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 1,6 km przej\xc4\x85\xc5\x82 ruch na odcinku Fachbach/Bad Ems odci\xc4\x85\xc5\xbcaj\xc4\x85c centrum miasta. Do Bad Ems dojecha\xc4\x87 mo\xc5\xbcna r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc autostrad\xc4\x85 A3 (zjazd Montabaur) lub A61 (zjazd Koblenz/Waldesch).\n_START_SECTION_\nTransport kolejowy\n_START_PARAGRAPH_\nBad Ems le\xc5\xbcy na szlaku kolejowym 625 (Koblencja \xe2\x80\x93 Wetzlar) (tzw. Lahntalbahn). Pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w obs\xc5\x82uguj\xc4\x85 stacje Bad Ems z najmniejsz\xc4\x85 hal\xc4\x85 peronow\xc4\x85 w Niemczech oraz Bad Ems West. Miasto posiada po\xc5\x82\xc4\x85czenia regionalne w kierunku Koblencji czy Limburga nad Lahn, sk\xc4\x85d mo\xc5\xbcna si\xc4\x99 przesi\xc4\x85\xc5\x9b\xc4\x87 w poci\xc4\x85gi dalekobie\xc5\xbcne.\n_START_SECTION_\nTransport wodny\n_START_PARAGRAPH_\nMiasto le\xc5\xbcy mi\xc4\x99dzy 123. (kemping Bad Ems) a 127. km (\xc5\x9bluza) rzeki Lahn. Posiada wiele miejsc do przycumowania, d\xc5\xbawig, stacje benzynow\xc4\x85, marin\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nHonorowi obywatele\n_START_PARAGRAPH_\nOtto von Bismarck, kanclerz Niemiec'