b'\n_START_ARTICLE_\nPa\xc5\x82ac Sanguszk\xc3\xb3w w Gumniskach\n_START_SECTION_\nLokalizacja\n_START_PARAGRAPH_\nZesp\xc3\xb3\xc5\x82 pa\xc5\x82acowo-parkowy po\xc5\x82o\xc5\xbcony jest w Gumniskach, w po\xc5\x82udniowo-wschodniej dzielnicy Tarnowa.\xc2\xa0 Znajduje si\xc4\x99 po po\xc5\x82udniowej stronie ulicy Braci Sak\xc3\xb3w, na wsch\xc3\xb3d od wiaduktu kolejowego.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nSanguszkowie herbu Pogo\xc5\x84 Litewska to magnacki r\xc3\xb3d ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99cy (kniaziowski), b\xc4\x99d\xc4\x85cy ga\xc5\x82\xc4\x99zi\xc4\x85 litewskiej dynastii Giedyminowicz\xc3\xb3w. Dobra tarnowskie wraz z Gumniskami sta\xc5\x82y si\xc4\x99 ich w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 w XVIII wieku._NEWLINE_W 1799 roku, w miejscu drewnianego dworu, budow\xc4\x99 rezydencji letniej rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 Hieronim Sanguszko. Wymurowano jednopi\xc4\x99trowy budynek w stylu klasycystycznym, obecne skrzyd\xc5\x82o wschodnie oraz za\xc5\x82o\xc5\xbcono ogr\xc3\xb3d w stylu holenderskim. W latach p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych za\xc5\x82o\xc5\xbcono rozleg\xc5\x82y park typu angielskiego (krajobrazowy). Park zajmowa\xc5\x82 powierzchni\xc4\x99 oko\xc5\x82o 11 ha, ca\xc5\x82a posiad\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 wraz z zabudowaniami folwarcznymi - ok. 37 ha. _NEWLINE_W 1834 roku rezydencj\xc4\x99 rozbudowa\xc5\x82 wnuk Hieronima, W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Sanguszko. Dobudowano dwupi\xc4\x99trowe zachodnie skrzyd\xc5\x82o, kt\xc3\xb3re po\xc5\x82\xc4\x85czono ze wschodnim ni\xc5\xbcsz\xc4\x85 przewi\xc4\x85zk\xc4\x85. W 1860 roku w pa\xc5\x82acu urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 Pawe\xc5\x82 Sapieha, pierwszy prezes Polskiego Czerwonego Krzy\xc5\xbca. W czasie powstania styczniowego Sanguszkowie urz\xc4\x85dzili tu lazaret,\xc2\xa0w kt\xc3\xb3rym leczono rannych powsta\xc5\x84c\xc3\xb3w. W drugiej po\xc5\x82owie XIX wieku do zachodniego skrzyd\xc5\x82a pa\xc5\x82acu dobudowano neogotyck\xc4\x85 kaplic\xc4\x99 wed\xc5\x82ug projektu Feliksa Ksi\xc4\x99\xc5\xbcarskiego. _NEWLINE_W okresie mi\xc4\x99dzywojennym od wschodniej strony wymurowano przybud\xc3\xb3wk\xc4\x99, w kt\xc3\xb3rej mie\xc5\x9bci\xc5\x82a si\xc4\x99 kuchnia, a z po\xc5\x82udniowej strony pa\xc5\x82acu\xc2\xa0 za\xc5\x82o\xc5\xbcono ogr\xc3\xb3d w\xc5\x82oski z du\xc5\xbc\xc4\x85 fontann\xc4\x85 na \xc5\x9brodku. Roman Sanguszko, ostatni prywatny w\xc5\x82a\xc5\x9bciciel posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci w Gumniskach, we wrze\xc5\x9bniu 1939 roku wyjecha\xc5\x82 z Polski. W pa\xc5\x82acu pozosta\xc5\x82a jego matka, ksi\xc4\x99\xc5\xbcna Konstancja. W czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej rezydencj\xc4\x99 zajmowali Niemcy. W 1945 roku cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wyposa\xc5\xbcenia rezydencji zrabowano, reszta trafi\xc5\x82a do tarnowskiego muzeum._NEWLINE_Po wojnie maj\xc4\x85tek Sanguszk\xc3\xb3w upa\xc5\x84stwowiono, ksi\xc4\x99\xc5\xbcn\xc4\x99 Konstancj\xc4\x99 usuni\xc4\x99to w pa\xc5\x82acu. Pa\xc5\x82ac sta\xc5\x82 si\xc4\x99 siedzib\xc4\x85 Tarnowskiej Szko\xc5\x82y Ogrodniczej, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Zespo\xc5\x82u Szk\xc3\xb3\xc5\x82 Ekonomiczno-Ogrodniczych im. Tadeusza Ko\xc5\x9bciuszki._NEWLINE_W 2018 roku bez wiedzy i zgody konserwatora zabytk\xc3\xb3w wyasfaltowano drog\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nPa\xc5\x82ac\n_START_PARAGRAPH_\nPa\xc5\x82ac w obecnym kszta\xc5\x82cie to budowla zbudowana na planie litery C,\xc2\xa0posiada cechy architektury klasycystycznej z elementami eklektycznymi. Do zachodniego skrzyd\xc5\x82a pa\xc5\x82acu przylega neogotycka kaplica, elewacj\xc4\x99 po stronie po\xc5\x82udniowo-zachodniej wykonano w stylu neorenesansowym. Dwupi\xc4\x99trowe skrzyd\xc5\x82o wschodnie i jednopi\xc4\x99trowe skrzyd\xc5\x82o zachodnie \xc5\x82\xc4\x85czy jednopi\xc4\x99trowa w\xc4\x99\xc5\xbcsza przewi\xc4\x85zka z portykiem kolumnowym przed podjazdem od strony p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej. Cztery doryckie kolumny i dwa murowane s\xc5\x82upy podpieraj\xc4\x85 taras nad wej\xc5\x9bciem. Wej\xc5\x9bcie g\xc5\x82\xc3\xb3wne prowadzi do obszernego holu ze sklepieniem kolebkowym. Znajduje si\xc4\x99 tutaj neorenesansowy marmurowy kominek, kt\xc3\xb3ry zdobi popiersie Tadeusza Ko\xc5\x9bciuszki autorstwa Jerzego Popiela z 1946. Rezydencja, w cz\xc4\x99\xc5\x9bci podpiwniczona, jest budowl\xc4\x85 dwutraktow\xc4\x85, a cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo z trzytraktowym uk\xc5\x82adem pomieszcze\xc5\x84. W skrzydle zachodnim znajduje si\xc4\x99 dawna sala balowa, z kolumnami i klasycystyczn\xc4\x85 dekoracj\xc4\x85 stiukow\xc4\x85. W niekt\xc3\xb3rych pomieszczeniach na parterze zastosowano sklepienia \xc5\xbcaglaste.\n_START_SECTION_\nPos\xc4\x85g Merkurego\n_START_PARAGRAPH_\nWykonany z br\xc4\x85zu pos\xc4\x85g Merkurego stoi na tarasie po po\xc5\x82udniowej stronie pa\xc5\x82acu. Przedstawia sylwetk\xc4\x99 nagiego pos\xc5\x82a\xc5\x84ca bog\xc3\xb3w unosz\xc4\x85cego si\xc4\x99 tchnieniem wiatru. Pos\xc4\x85g jest kopi\xc4\x85 rze\xc5\xbaby Giambologny. Orygina\xc5\x82, pochodz\xc4\x85cy z 1580 roku, znajduje si\xc4\x99 w Palazzo del Bargello we Florencji.\n_START_SECTION_\nOficyna\n_START_PARAGRAPH_\nStoj\xc4\x85ca przy pa\xc5\x82acu murowana oficyna z XVIII wieku, z dobudowanym p\xc3\xb3\xc5\xbaniej skrzyd\xc5\x82em, zbudowana jest w formie dworku z dwukolumnowym portykiem od frontu. Parterowy, podpiwniczony budynek ma dwutraktowy uk\xc5\x82ad pomieszcze\xc5\x84. Czterospadowy dach, z lukarnami w kszta\xc5\x82cie wolego oka, pokryty jest dach\xc3\xb3wk\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nPark Sanguszk\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nRozleg\xc5\x82y park usytuowany jest na \xc5\x82agodnych stokach wzg\xc3\xb3rza pa\xc5\x82acowego. Od strony p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej park zachowa\xc5\x82 styl krajobrazowy. W starodrzewie dominuj\xc4\x85 rodzime gatunki drzew li\xc5\x9bciastych i iglastych, z domieszk\xc4\x85 gatunk\xc3\xb3w egzotycznych (m.in. tulipanowce, platany, sosny wejmutki). Platan klonolistny rosn\xc4\x85cy przed pa\xc5\x82acem, b\xc4\x99d\xc4\x85cy pomnikiem przyrody,\xc2\xa0jest najgrubszym drzewem w Tarnowie. Na stoku, po po\xc5\x82udniowej stronie pa\xc5\x82acu, usytuowano dwupoziomowy ogr\xc3\xb3d w stylu w\xc5\x82oskim. Na \xc5\x9brodku znajduje si\xc4\x99 pozosta\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 po dawnej fontannie. Kamienne schody prowadz\xc4\x85 na taras\xc2\xa0przed pa\xc5\x82acem. Po\xc5\x82udniowo-zachodnia cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 parku ma charakter le\xc5\x9bny.'