b'\n_START_ARTICLE_\nAcetazolamid\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nHorace Davenport z Harvard Medical School w latach 40. XX wieku odkry\xc5\x82, \xc5\xbce bardzo du\xc5\xbce ilo\xc5\x9bci anhydrazy w\xc4\x99glanowej znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 nerkach. Sk\xc5\x82oni\xc5\x82o to Rudolfa H\xc3\xb6bera do wysnucia wniosku, i\xc5\xbc niekt\xc3\xb3re skutki uboczne stosowania du\xc5\xbcych dawek sulfonamid\xc3\xb3w, mi\xc4\x99dzy innymi alkalizacja moczu i zwi\xc4\x99kszone jego wydalanie, wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85 si\xc4\x99 z inhibicj\xc4\x85 tego enzymu. Z kolei bosto\xc5\x84ski lekarz, William Schwartz, pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 wywo\xc5\x82a\xc4\x87 diurez\xc4\x99 u pacjent\xc3\xb3w z zastoinow\xc4\x85 niewydolno\xc5\x9bci\xc4\x85 serca, stosuj\xc4\x85c w tym celu du\xc5\xbce dawki sulfanilamidu. Pr\xc3\xb3by nie przynios\xc5\x82y jednak wi\xc4\x99kszych rezultat\xc3\xb3w ze wzgl\xc4\x99du na powa\xc5\xbcne objawy niepo\xc5\xbc\xc4\x85dane. Davenport, zainteresowany teori\xc4\x85 przedstawion\xc4\x85 przez H\xc3\xb6bera, zaproponowa\xc5\x82 wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 nad silniejszymi inhibitorami anhydrazy w\xc4\x99glanowej Richardowi Roblinowi, \xc3\xb3wczesnemu pracownikowi firmy farmaceutycznej Cyanamid. Ten zsyntetyzowa\xc5\x82 tiofeno-2-sulfonamid, zwi\xc4\x85zek, kt\xc3\xb3ry 40-krotnie przewy\xc5\xbcsza\xc5\x82 si\xc5\x82\xc4\x85 inhibicji sulfanilamid. Pos\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 on Davenportowi do prowadzenia dalszych bada\xc5\x84 nad anhydraz\xc4\x85 w\xc4\x99glanow\xc4\x85. Opublikowana w 1949 roku przez Schwartza praca na temat jego pr\xc3\xb3b z sulfanilamidem zainteresowa\xc5\x82a Roblina. Wraz z Jamesem Clappem zsyntetyzowa\xc5\x82 oko\xc5\x82o 20 zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 heterocyklicznych sulfonamid\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 spo\xc5\x9br\xc3\xb3d kt\xc3\xb3rych najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 si\xc5\x82\xc4\x85 inhibicji wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82 si\xc4\x99 acetazolamid. Wprowadzono go do lecznictwa w 1953 roku. Acetazolamid od 1956 roku wypiera\xc5\x82 z lecznictwa klinicznego diuretyki rt\xc4\x99ciowe.\n_START_SECTION_\nMechanizm dzia\xc5\x82ania\n_START_PARAGRAPH_\nAnhydraza w\xc4\x99glanowa jest enzymem, kt\xc3\xb3ry katalizuje reakcj\xc4\x99 powstawania kwasu w\xc4\x99glowego z dwutlenku w\xc4\x99gla i wody. Acetazolamid hamuje anhydraz\xc4\x99 w\xc4\x99glanow\xc4\x85 w kanaliku bli\xc5\xbcszym nefron\xc3\xb3w w nerkach. Dzieje si\xc4\x99 to przez oddzia\xc5\x82ywanie atomu azotu z grupy sulfonamidowej na kation cynku grupy prostetycznej enzymu. Cz\xc4\x85steczka acetazolamidu dodatkowo jest stabilizowana przez wi\xc4\x85zanie wodorowe mi\xc4\x99dzy atomem azotu grupy sulfonamidowej i atomem tlenu grupy fenolowej tyrozyny 199 oraz mi\xc4\x99dzy atomem azotu pier\xc5\x9bcienia tiadiazolowego i grup\xc4\x85 OH tyrozyny 200._NEWLINE_Hamowanie aktywno\xc5\x9bci anhydrazy w\xc4\x99glanowej prowadzi do niedoboru jon\xc3\xb3w wodorowych (podwy\xc5\xbcszenie pH) i wodorow\xc4\x99glanowych, co uniemo\xc5\xbcliwia wymian\xc4\x99 s\xc3\xb3d\xe2\x80\x93wod\xc3\xb3r. Rezultatem tego jest zwi\xc4\x99kszone wydalanie wody, jon\xc3\xb3w sodowych i wodorow\xc4\x99glanowych, co prowadzi do kwasicy metabolicznej, b\xc4\x99d\xc4\x85cej jednak w du\xc5\xbcym stopniu zjawiskiem samoograniczaj\xc4\x85cym si\xc4\x99. Do kanaliku dalszego dociera zwi\xc4\x99kszona ilo\xc5\x9b\xc4\x87 jon\xc3\xb3w sodu, co nasila wymian\xc4\x99 Na\xe2\x81\xba/K\xe2\x81\xba, czego nast\xc4\x99pstwem mo\xc5\xbce by\xc4\x87 hipokaliemia. Diuretyczne dzia\xc5\x82anie acetazolamidu jest jednak kr\xc3\xb3tkotrwa\xc5\x82e \xe2\x80\x93 po 3 dniach stosowania zanikaj\xc4\x85 jego w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci moczop\xc4\x99dne z powodu pojawienia si\xc4\x99 mechanizm\xc3\xb3w kompensacyjnych, niezale\xc5\xbcnych od anhydrazy w\xc4\x99glanowej. Zahamowanie dzia\xc5\x82ania enzymu w wyrostkach rz\xc4\x99skowych w oku powoduje zmniejszenie ilo\xc5\x9bci wytwarzanej cieczy wodnistej i spadek ci\xc5\x9bnienia wewn\xc4\x85trzga\xc5\x82kowego. Efekty te, w przeciwie\xc5\x84stwie do dzia\xc5\x82ania moczop\xc4\x99dnego, s\xc4\x85 trwa\xc5\x82e i nie ulegaj\xc4\x85 zmianie w przypadku d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82ego leczenia acetazolamidem. Acetazolamid jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc stosowany jako lek wspomagaj\xc4\x85cy w leczeniu padaczki i napad\xc3\xb3w nie\xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci. Hamowanie anhydrazy w\xc4\x99glanowej w obr\xc4\x99bie OUN op\xc3\xb3\xc5\xbania nieprawid\xc5\x82owe wy\xc5\x82adowania neuron\xc3\xb3w. Ponadto acetazolamid zmniejsza wydzielanie p\xc5\x82ynu m\xc3\xb3zgowo-rdzeniowego._NEWLINE_Acetazolamid jest inhibitorem co najmniej czterech izoform anhydrazy w\xc4\x99glanowej, m.in. izoformy II, XII i XIII.\n_START_SECTION_\nFarmakokinetyka\n_START_PARAGRAPH_\nAcetazolamid dobrze wch\xc5\x82ania si\xc4\x99 z przewodu pokarmowego. Po podaniu doustnie dawki 500\xc2\xa0mg, maksymalne st\xc4\x99\xc5\xbcenie leku w osoczu wyst\xc4\x99puje po 1\xe2\x80\x933 godzinach. \xc5\x81atwo przechodzi on do wielu tkanek i narz\xc4\x85d\xc3\xb3w, m.in. do erytrocyt\xc3\xb3w, nerek, w\xc4\x85troby, mi\xc4\x99\xc5\x9bni, ga\xc5\x82ki ocznej i o\xc5\x9brodkowego uk\xc5\x82adu nerwowego, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przenika przez \xc5\x82o\xc5\xbcysko i do mleka matki. Acetazolamid nie kumuluje si\xc4\x99 w organizmie. Z bia\xc5\x82kami osocza wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 w 70\xe2\x80\x9390%, a jego okres p\xc3\xb3\xc5\x82trwania wynosi 6\xe2\x80\x939 godzin. Nie podlega metabolizmowi, jest wydalany przez nerki w postaci niezmienionej.\n_START_SECTION_\nWskazania do stosowania\n_START_PARAGRAPH_\nObecnie acetazolamid nie jest stosowany ani w leczeniu nadci\xc5\x9bnienia t\xc4\x99tniczego, ani jako lek moczop\xc4\x99dny. Jest jednak jednym z wa\xc5\xbcniejszych lek\xc3\xb3w w leczeniu jaskry wt\xc3\xb3rnej oraz z otwartym k\xc4\x85tem przes\xc4\x85czania. W przypadku jaskry z zamkni\xc4\x99tym k\xc4\x85tem przes\xc4\x85czania, acetazolamid stosuje si\xc4\x99 tylko w leczeniu kr\xc3\xb3tkookresowym poprzedzaj\xc4\x85cym operacj\xc4\x99. Kr\xc3\xb3tkotrwa\xc5\x82y efekt dzia\xc5\x82ania acetazolamidu mo\xc5\xbcna wykorzysta\xc4\x87 w leczeniu stan\xc3\xb3w przebiegaj\xc4\x85cych z zasadowic\xc4\x85 metaboliczn\xc4\x85. Acetazolamid przyspiesza aklimatyzacj\xc4\x99 w warunkach wysokog\xc3\xb3rskich przez przeciwdzia\xc5\x82anie zasadowicy oddechowej, jednak jego wp\xc5\x82yw na znoszenie objaw\xc3\xb3w tej choroby jest niewielki. Acetazolamid stosowany jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przy obrz\xc4\x99kach polekowych oraz obrz\xc4\x99kach u chorych z niewydolno\xc5\x9bci\xc4\x85 serca. W padaczce grand mal, petit mal (u dzieci) oraz w napadach mieszanych acetazolamid u\xc5\xbcywany jest w po\xc5\x82\xc4\x85czeniu z innymi lekami przeciwpadaczkowymi. Alkalizacja moczu spowodowana wzrostem wydalania wodorow\xc4\x99glan\xc3\xb3w przez acetazolamid bywa niekiedy wykorzystywana w celu kr\xc3\xb3tkotrwa\xc5\x82ego zwi\xc4\x99kszenia wydalania kwasu moczowego lub innych zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w o charakterze kwa\xc5\x9bnym.\n_START_SECTION_\nInterakcje\n_START_PARAGRAPH_\nAcetazolamid nasila dzia\xc5\x82anie antagonist\xc3\xb3w kwasu foliowego, lek\xc3\xb3w zmniejszaj\xc4\x85cych st\xc4\x99\xc5\xbcenie cukru we krwi i doustnych lek\xc3\xb3w przeciwzakrzepowych. Ponadto lek zwi\xc4\x99ksza st\xc4\x99\xc5\xbcenie karbamazepiny, fenytoiny i prymidonu, co mo\xc5\xbce by\xc4\x87 przyczyn\xc4\x85 wyst\xc4\x85pienia ci\xc4\x99\xc5\xbckich powik\xc5\x82a\xc5\x84, m.in. osteomalacji. Jednoczesne stosowanie acetazolamidu z amfetamin\xc4\x85, atropin\xc4\x85 lub chinidyn\xc4\x85 mo\xc5\xbce nasili\xc4\x87 ich dzia\xc5\x82ania niepo\xc5\xbc\xc4\x85dane. Acetazolamid zwi\xc4\x99ksza wydalanie litu, co mo\xc5\xbce os\xc5\x82abia\xc4\x87 jego dzia\xc5\x82anie lecznicze.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82ania niepo\xc5\xbc\xc4\x85dane\n_START_PARAGRAPH_\nDzia\xc5\x82ania niepo\xc5\xbc\xc4\x85dane wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej na pocz\xc4\x85tku leczenia i nie maj\xc4\x85 nasilonego charakteru. Nale\xc5\xbc\xc4\x85 do nich: parestezje, zaburzenia s\xc5\x82uchu (szum uszny) i smaku, utrata apetytu, nudno\xc5\x9bci, wymioty, biegunka, cz\xc4\x99stomocz._NEWLINE_Rzadziej mog\xc4\x85 si\xc4\x99 pojawi\xc4\x87 zaburzenia gospodarki elektrolitowej, kwasica metaboliczna, senno\xc5\x9b\xc4\x87, dezorientacja, przemijaj\xc4\x85ca kr\xc3\xb3tkowzroczno\xc5\x9b\xc4\x87, kamica nerkowa, reakcje anafilaktyczne. Sporadycznie mo\xc5\xbce wyst\xc4\x85pi\xc4\x87 pokrzywka, krwiomocz, cukromocz, niewydolno\xc5\x9b\xc4\x87 w\xc4\x85troby, pora\xc5\xbcenie wiotkie, nadwra\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 na \xc5\x9bwiat\xc5\x82o, kolka w\xc4\x85trobowa lub nerkowa.\n_START_SECTION_\nPrzedawkowanie\n_START_PARAGRAPH_\nNie odnotowano przypadku przedawkowania acetazolamidu u ludzi. Mog\xc4\x85 wyst\xc4\x85pi\xc4\x87 zaburzenia r\xc3\xb3wnowagi elektrolitowej, kwasica metaboliczna oraz zaburzenia ze strony o\xc5\x9brodkowego uk\xc5\x82adu nerwowego. W przypadku za\xc5\xbcycia wi\xc4\x99kszej ni\xc5\xbc zalecana, dawki acetazolamidu, nale\xc5\xbcy kontrolowa\xc4\x87 st\xc4\x99\xc5\xbcenie elektrolit\xc3\xb3w we krwi oraz jej pH oraz wdro\xc5\xbcy\xc4\x87 leczenie objawowe. Je\xc5\xbceli wyst\xc4\x85pi kwasica, nale\xc5\xbcy zastosowa\xc4\x87 wodorow\xc4\x99glany. Brak swoistego antidotum. Hemodializa usuwa acetazolamid z organizmu.'