b'\n_START_ARTICLE_\nGrabie (powiat wielicki)\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsza wzmianka o Grabiu z roku 1405 znajduje si\xc4\x99 w dokumencie kr\xc3\xb3la W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Jagie\xc5\x82\xc5\x82y, kt\xc3\xb3ry zezwoli\xc5\x82 na przeniesienie wsi na prawo magdeburskie. Z pewno\xc5\x9bci\xc4\x85 wie\xc5\x9b istnia\xc5\x82a ju\xc5\xbc wcze\xc5\x9bniej i wchodzi\xc5\x82a w sk\xc5\x82ad kompleksu d\xc3\xb3br \xc5\x9awiebodzic\xc3\xb3w-Gryfit\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rego centra znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w pobliskich Branicach i Ruszczy. Z tego rodu pochodzi\xc5\x82 Wierzbi\xc4\x99ta z Branic, wymieniony jako w\xc5\x82a\xc5\x9bciciel wsi we wzmiankowanym dokumencie. By\xc5\x82 on protoplast\xc4\x85 rodu Branickich, w kt\xc3\xb3rego r\xc4\x99kach Grabie pozostawa\xc5\x82o przez kilka stuleci. Po rozbiorach, przez ca\xc5\x82y XIX wiek, w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielami Grabia byli przedstawiciele rodziny Badenich._NEWLINE_S\xc4\x85siedztwo Wis\xc5\x82y powodowa\xc5\x82o, \xc5\xbce wie\xc5\x9b bardzo cz\xc4\x99sto nawiedza\xc5\x82y powodzie. Z powodu ryzyka wie\xc5\x9b by\xc5\x82a zamieszkana g\xc5\x82\xc3\xb3wnie przez najbiedniejszych ch\xc5\x82op\xc3\xb3w oraz rybak\xc3\xb3w. Powodzie powodowa\xc5\x82y zmiany biegu Wis\xc5\x82y, kt\xc3\xb3ra w \xc5\x9bredniowieczu oddzieli\xc5\x82a pozosta\xc5\x82\xc4\x85 na p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym brzegu Wol\xc4\x99 Rusieck\xc4\x85, w kt\xc3\xb3rej pierwotnie mie\xc5\x9bci\xc5\x82a si\xc4\x99 parafia. Dopiero stopniowe uregulowanie biegu Wis\xc5\x82y (likwidacja licznych meandr\xc3\xb3w) w XIX i XX w. oraz budowa wa\xc5\x82\xc3\xb3w przeciwpowodziowych spowodowa\xc5\x82y zmniejszenie tego zagro\xc5\xbcenia. Wyprostowanie biegu Wis\xc5\x82y spowodowa\xc5\x82o odci\xc4\x99cie jednego z przysi\xc3\xb3\xc5\x82k\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 przez pewien czas mieszka\xc5\x84com K\xc4\x99py s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82a przeprawa promowa, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 jednak zlikwidowano, a przysi\xc3\xb3\xc5\x82ek w\xc5\x82\xc4\x85czono do Krakowa. W drugiej po\xc5\x82owie XIX w. wie\xc5\x9b mia\xc5\x82a liczy\xc4\x87 560 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w._NEWLINE_Wielkie wydarzenia dziejowe niekiedy dotyka\xc5\x82y Grabie bezpo\xc5\x9brednio. Pewne szkody wie\xc5\x9b ponios\xc5\x82a podczas wojen napoleo\xc5\x84skich w 1813 r. Podczas Wiosny Lud\xc3\xb3w przez Grabie maszerowa\xc5\x82y wojska rosyjskie interweniuj\xc4\x85ce na W\xc4\x99grzech, kt\xc3\xb3re pozostawi\xc5\x82y po sobie choler\xc4\x99, kt\xc3\xb3rej epidemia trwa\xc5\x82a kilka miesi\xc4\x99cy. Podczas I wojny \xc5\x9bwiatowej do Grabia dotar\xc5\x82y wojska rosyjskie podczas ofensywy w kierunku Krakowa (w listopadzie i grudniu 1914 r.) \xe2\x80\x93 wie\xc5\x9b ponios\xc5\x82a w\xc3\xb3wczas pewne straty, zar\xc3\xb3wno wskutek rozboj\xc3\xb3w \xc5\xbco\xc5\x82nierzy (rosyjskich i w\xc4\x99gierskich), jak i ostrza\xc5\x82u artyleryjskiego podczas walk._NEWLINE_Znacznie ci\xc4\x99\xc5\xbcsza by\xc5\x82a dla wsi ponad pi\xc4\x99cioletnia okupacja hitlerowska w czasie II wojnie \xc5\x9bwiatowej. Rekwizycje by\xc5\x82y codzienno\xc5\x9bci\xc4\x85, zdarza\xc5\x82y si\xc4\x99 wyw\xc3\xb3zki na roboty do Niemiec, a tak\xc5\xbce morderstwa. Kilku mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w wsi w 1941 r. wcielono do wojskowych tabor\xc3\xb3w sanitarnych i wys\xc5\x82ano na front wschodni. Po\xc5\x9br\xc3\xb3d wydarze\xc5\x84 tego czasu wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 historia biednej rodziny K\xc4\x99p\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3ra w swoim gospodarstwie przez ponad dwa lata ukrywa\xc5\x82a \xc5\xbcydowsk\xc4\x85 rodzin\xc4\x99 Heisler\xc3\xb3w (w 1992 r. sze\xc5\x9bcioro K\xc4\x99p\xc3\xb3w zosta\xc5\x82o uhonorowanych medalem Sprawiedliwych w\xc5\x9br\xc3\xb3d Narod\xc3\xb3w \xc5\x9awiata). W pobli\xc5\xbcu Grabia dzia\xc5\x82a\xc5\x82y oddzia\xc5\x82y partyzanckie Batalion\xc3\xb3w Ch\xc5\x82opskich._NEWLINE_W 1898 r. w Grabiu powsta\xc5\x82a szko\xc5\x82a ludowa (dot\xc4\x85d istnia\xc5\x82a tylko szk\xc3\xb3\xc5\x82ka parafialna), kt\xc3\xb3ra w 1914 r. otrzyma\xc5\x82a nowy budynek. Zosta\xc5\x82 on zniszczony podczas II wojny \xc5\x9bwiatowej, a odbudowa trwa\xc5\x82a do lat 50. XX w. Zbudowanie po II wojnie \xc5\x9bwiatowej Huty im. Lenina spowodowa\xc5\x82o zmiany w strukturze zawodowej ludno\xc5\x9bci. Wielu mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w, dot\xc4\x85d w zdecydowanej wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci rolnik\xc3\xb3w, podj\xc4\x99\xc5\x82o prac\xc4\x99 w hucie. W latach 50. XX w. przeprowadzono elektryfikacj\xc4\x99 wsi, w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym okresie doprowadzono tak\xc5\xbce gaz. W 1984 r. wykonano asfaltow\xc4\x85 drog\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nKo\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 parafialny\n_START_PARAGRAPH_\nW Grabiu znajduje si\xc4\x99 cenny, drewniany ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 pod wezwaniem Wniebowzi\xc4\x99cia Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Marii Panny, pochodz\xc4\x85cy z po\xc5\x82owy XVIII w. Parafia istnia\xc5\x82a ju\xc5\xbc w \xc5\x9bredniowieczu, pierwsza \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia w Grabiu powsta\xc5\x82a najprawdopodobniej w pierwszej po\xc5\x82owie XV w. z fundacji Wierzbi\xc4\x99ty z Branic. Przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 on w\xc3\xb3wczas siedzib\xc4\x99 za\xc5\x82o\xc5\xbconej w 1386 r. parafii z Woli Rusieckiej. Z tego ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a pochodzi m.in. kamienna gotycka chrzcielnica oraz zachowany fragmentarycznie gotycki portal do zakrystii. Co najmniej od XVI w. dzia\xc5\x82a\xc5\x82a przy ko\xc5\x9bciele szk\xc3\xb3\xc5\x82ka parafialna._NEWLINE_Istniej\xc4\x85ca dzisiaj budowla zosta\xc5\x82a wzniesiona na nowym miejscu w latach 40. XVIII w. (od 1742 do 1747 r.) staraniem ksi\xc4\x99\xc5\xbcy Jakuba Cicho\xc5\x84skiego (miejscowego proboszcza) oraz Wawrzy\xc5\x84ca Rempalskiego i Antoniego Krz\xc4\x85nowskiego (dziekan\xc3\xb3w proszowickich). Konsekracji \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni 14 wrze\xc5\x9bnia 1747 r. dokona\xc5\x82 biskup krakowski Micha\xc5\x82 Kunicki. Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82ek kilkakrotnie by\xc5\x82 remontowany i nieznacznie przerabiany, m.in. po zniszczeniach z 1914 r. (ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas zosta\xc5\x82 zdewastowany i obrabowany)._NEWLINE_Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82ek jest drewniany, salowy z ch\xc3\xb3rem muzycznym ponad g\xc5\x82\xc3\xb3wnym wej\xc5\x9bciem, bez wie\xc5\xbcy, jedynie z sygnaturk\xc4\x85 na dachu. Obok ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a znajduje si\xc4\x99 wolno stoj\xc4\x85ca drewniana dzwonnica. Wn\xc4\x99trze (w tym strop) zdobione jest polichromi\xc4\x85, pierwotna zosta\xc5\x82a wykonana w 1754 r., obecna, wykorzystuj\xc4\x85ca zapewne pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci starszej, w 1907 r. W o\xc5\x82tarzu g\xc5\x82\xc3\xb3wnym znajduje si\xc4\x99 uznawany za cudowny obraz Matki Bo\xc5\xbcej Grabskiej, pochodz\xc4\x85cy prawdopodobnie z XVII w.\n_START_SECTION_\nZnane postacie zwi\xc4\x85zane z Grabiem\n_START_PARAGRAPH_\nW drugiej po\xc5\x82owie XIX w. w Grabiu dzia\xc5\x82a\xc5\x82 Maciej Szarek, jeden z pierwszych polskich poet\xc3\xb3w i pisarzy ludowych, mieszkaj\xc4\x85cy w s\xc4\x85siednich Brzegach. Zosta\xc5\x82 on pochowany na tutejszym cmentarzu; jego imi\xc4\x99 nosi lokalna szko\xc5\x82a podstawowa. _NEWLINE_Z Grabia pochodzi\xc5\x82 tak\xc5\xbce Jan Sendorek, oficer Legion\xc3\xb3w Pi\xc5\x82sudskiego oraz dow\xc3\xb3dca 1 i 2 Pu\xc5\x82ku Lotniczego w okresie mi\xc4\x99dzywojennym.'