b'\n_START_ARTICLE_\nKultura Chav\xc3\xadn\n_START_PARAGRAPH_\nKultura Chav\xc3\xadn \xe2\x80\x93 kultura zaliczana do najstarszych og\xc3\xb3lnoperuwia\xc5\x84skich kultur archeologicznych w okresie prekolumbijskim historii Peru. S\xc5\x82owo chavin w lokalnych dialektach oznacza jaguara._NEWLINE_Czasami uwa\xc5\xbcana za kontynuatork\xc4\x99 kultury Norte Chico. Cz\xc4\x99sto za jej kolebk\xc4\x99 uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 rejon Chav\xc3\xadn de Hu\xc3\xa1ntar po\xc5\x82o\xc5\xbcony na wysoko\xc5\x9bci 3117 m n.p.m. u zbiegu rzek Mosne i Wacheksa w departamencie Ancash (Peru). Rozw\xc3\xb3j kultury na tym terenie okre\xc5\x9blany jest na lata 1200-600 p.n.e.\n_START_SECTION_\nArchitektura kultury Chav\xc3\xadn\n_START_PARAGRAPH_\nNajwa\xc5\xbcniejszym stanowiskiem archeologicznym kultury Chav\xc3\xadn jest Chav\xc3\xadn de Hu\xc3\xa1ntar. Kompleks sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z budowli o charakterze kultowym. Dwie najwa\xc5\xbcniejsze budowle zosta\xc5\x82y nazwane: El Castillo - zamek oraz Wczesna \xc5\x9awi\xc4\x85tynia._NEWLINE_El Castillo pierwotnie mia\xc5\x82 trzy kondygnacje, obecnie zachowana ruina ma wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 13,0 m. Cok\xc3\xb3\xc5\x82 wykonany zosta\xc5\x82 z ociosanego kamienia, mury zosta\xc5\x82y ozdobione osadzonymi na trzpieniach kamiennymi g\xc5\x82owami przypominaj\xc4\x85cych g\xc5\x82owy kota oraz fryzem z wyobra\xc5\xbceniem kondora. Portal wej\xc5\x9bciowy obramowany zosta\xc5\x82 dwoma kolumnami o wysoko\xc5\x9bci 2,30 m i \xc5\x9brednicy 0,90 m. Dekoracj\xc4\x99 kolumn stanowi\xc4\x85 wyobra\xc5\xbcenia postaci z skrzyd\xc5\x82ami, ptasimi dziobami i k\xc5\x82ami._NEWLINE_Druga wa\xc5\xbcna budowla zespo\xc5\x82u Chav\xc3\xadn de Hu\xc3\xa1ntar, Wczesna \xc5\x9awi\xc4\x85tynia jest starsza od "zamku". Jej wn\xc4\x99trze to labirynt niskich pomieszcze\xc5\x84, korytarzy, pochylni i schod\xc3\xb3w. Ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 zaopatrzona jest w system pionowych i poziomych kana\xc5\x82\xc3\xb3w wentylacyjnych, nadal czynnych._NEWLINE_Zwi\xc4\x85zki z kultur\xc4\x85 Chav\xc3\xadn zauwa\xc5\xbcane s\xc4\x85 te\xc5\xbc w innych o\xc5\x9brodkach wybrze\xc5\xbca andyjskiego. W Villcahuyain odnaleziono bardzo podobn\xc4\x85 w swoich za\xc5\x82o\xc5\xbceniach \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni\xc4\x99 do znalezionej w Chav\xc3\xadn de Hu\xc3\xa1ntar. Jest ona jednak znacznie od niej m\xc5\x82odsza, pochodzi z VII-X wieku._NEWLINE_W dolinie Moche odkryto zesp\xc3\xb3\xc5\x82 \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84 zdobionych rze\xc5\xbabami w stylu wczesnego Chav\xc3\xadn datowanych na okres 1700-1200 p.n.e., zatem znacznie starszych od odkrytych w Chav\xc3\xadn de Hu\xc3\xa1ntar._NEWLINE_Wp\xc5\x82ywy tej kultury zauwa\xc5\xbcalne s\xc4\x85 tak\xc5\xbce w zespo\xc5\x82ach znalezionych w okolicach Cerro B\xc3\xadanco Puncur\xc3\xad Casma. Odkryto tam tarasowe platformy wykonane z suszonych cegie\xc5\x82 o sto\xc5\xbckowym kszta\xc5\x82cie (adobe) z ozdobami, rze\xc5\xbabami wyobra\xc5\xbcaj\xc4\x85cymi drapie\xc5\xbcne koty._NEWLINE_Cech\xc4\x85 charakterystyczn\xc4\x85 kultury Chav\xc3\xadn jest wznoszenie budowli o murach w uk\xc5\x82adzie warstw poziomych, bez okien w \xc5\x9bcianach zewn\xc4\x99trznych.\n_START_SECTION_\nR\xc4\x99kodzie\xc5\x82o kultury Chav\xc3\xadn\n_START_PARAGRAPH_\nCeramika tego okresu dzieli si\xc4\x99 na dwa typy: g\xc5\x82azy (rocas) i dary (ofrendas). Do pierwszego z nich nale\xc5\xbc\xc4\x85 naczynia o grubych \xc5\x9bcianach ozdobione rytami o motywach z wyobra\xc5\xbceniami drapie\xc5\xbcnych kot\xc3\xb3w lub kr\xc4\x99g\xc3\xb3w, linii. Zdobienia maj\xc4\x85 kolor czerwony lub czarny. Ceramika typu \xe2\x80\x9edary\xe2\x80\x9d jest bogatsza w odmiany, ale pozbawiona ozd\xc3\xb3b. Wyst\xc4\x99puje w kolorach czarnych i szarych. Tw\xc3\xb3rcom kultury Chav\xc3\xadn znane by\xc5\x82o tkactwo i obr\xc3\xb3bka metali.'