b'\n_START_ARTICLE_\nNowa D\xc4\x99ba (gmina)\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie geograficzne\n_START_PARAGRAPH_\nNowa D\xc4\x99ba po\xc5\x82o\xc5\xbcona jest w po\xc5\x82udniowo-wschodniej Polsce, w rozwidleniu rzek Wis\xc5\x82y i Sanu, w p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodnim obszarze wojew\xc3\xb3dztwa podkarpackiego, na terenie powiatu tarnobrzeskiego. Od p\xc3\xb3\xc5\x82nocy graniczy z miastem Tarnobrzeg, od wschodu z gmin\xc4\x85 Gr\xc4\x99b\xc3\xb3w, od po\xc5\x82udnia z gmin\xc4\x85 Majdan Kr\xc3\xb3lewski (powiat kolbuszowski), od zachodu z gmin\xc4\x85 Baran\xc3\xb3w Sandomierski. Powierzchnia miasta i gminy wynosi \xc5\x82\xc4\x85cznie 142\xc2\xa0km\xc2\xb2, w tym 16\xc2\xa0km\xc2\xb2 zajmuje miasto i 126\xc2\xa0km\xc2\xb2 so\xc5\x82ectwa._NEWLINE_Miasto przecina droga krajowa nr 9 Radom \xe2\x80\x93 Barwinek. Nowa D\xc4\x99ba jest drugim co do wielko\xc5\x9bci miastem powiatu, a jej po\xc5\x82o\xc5\xbcenie daje mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 szybkiego dojazdu do wszystkich wa\xc5\xbcniejszych miast wojew\xc3\xb3dztwa. Przez teren gminy przebiegaj\xc4\x85 tak\xc5\xbce 3 drogi powiatowe. Zlokalizowane tu s\xc4\x85 linie kolejowe jednotorowe Ocice \xe2\x80\x93 Nowa D\xc4\x99ba \xe2\x80\x93 Rzesz\xc3\xb3w, Chmiel\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 Stasz\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 Kielce i Rozwad\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 Chmiel\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 D\xc4\x99bica, a ponadto Linia Hutnicza Szerokotorowa. Do najbli\xc5\xbcszego lotniska pasa\xc5\xbcerskiego (Rzesz\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 Jasionka) jest 48\xc2\xa0km.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPowstanie miasta Nowa D\xc4\x99ba zwi\xc4\x85zane jest \xc5\x9bci\xc5\x9ble z utworzeniem w latach 30. XX wieku na terenie Puszczy Sandomierskiej Centralnego Okr\xc4\x99gu Przemys\xc5\x82owego. Jednak pocz\xc4\x85tki gminy Nowa D\xc4\x99ba si\xc4\x99gaj\xc4\x85 XII wieku, kiedy to na obrze\xc5\xbcach Puszczy Sandomierskiej powsta\xc5\x82a wie\xc5\x9b kr\xc3\xb3lewska Chmiel\xc3\xb3w. Na jej obr\xc4\x99bach wyros\xc5\x82y przysi\xc3\xb3\xc5\x82ki, kt\xc3\xb3re nast\xc4\x99pnie przekszta\xc5\x82ci\xc5\x82y si\xc4\x99 we wsie: Cygany i Jadachy. W XVI i XVII wieku mo\xc5\xbcny r\xc3\xb3d Tarnowskich herbu Leliwa utworzy\xc5\x82 na terenie puszczy ogromne Dominium Dzikowskie, do kt\xc3\xb3rego wesz\xc5\x82a wie\xc5\x9b D\xc4\x99ba z przysi\xc3\xb3\xc5\x82kiem Por\xc4\x99by D\xc4\x99bskie (pocz\xc4\x85tek XVII w.), a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Tarnowska Wola, Alfred\xc3\xb3wka i Rozalin (XVIII w.). Gospodarka na tym terenie oparta by\xc5\x82a o las. Mieszka\xc5\x84cy zajmowali si\xc4\x99 pozyskiwaniem drewna, wypalaniem w\xc4\x99gla drzewnego, pota\xc5\xbcu i popio\xc5\x82u, polowaniem i bartnictwem. Poprzez karczowanie lasu starano si\xc4\x99 pozyska\xc4\x87 ziemi\xc4\x99 na pola uprawne, \xc5\x82\xc4\x85ki i pastwiska. S\xc5\x82abej jako\xc5\x9bci ziemia nie by\xc5\x82a w stanie zapewni\xc4\x87 wysokich plon\xc3\xb3w, co by\xc5\x82o powodem nagminnej emigracji ludno\xc5\x9bci za chlebem do Austrii, Prus i Ameryki. \xc3\x93wczesny w\xc5\x82a\xc5\x9bciciel hrabia Tarnowski stara\xc5\x82 si\xc4\x99 wesprze\xc4\x87 poddanych poprzez tworzenie ma\xc5\x82ych zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w, mi\xc4\x99dzy innymi w Chmielowie (gdzie za\xc5\x82o\xc5\xbcono m\xc5\x82yn, tartak oraz terpentyniarni\xc4\x99) oraz w Budzie Stalowskiej (stawy rybne). Odzyskanie przez Polsk\xc4\x99 niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bci w 1918 roku nie poprawi\xc5\x82o radykalnie sytuacji mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w. Prawdziw\xc4\x85 rewolucj\xc4\x85 na tym terenie okaza\xc5\x82y si\xc4\x99 narodziny Centralnego Okr\xc4\x99gu Przemys\xc5\x82owego \xe2\x80\x93 najwi\xc4\x99kszego przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cia mi\xc4\x99dzywojennej Polski. W 1927 roku rz\xc4\x85d polski wykupi\xc5\x82 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 terenu u zbiegu rzek Wis\xc5\x82y i Sanu od hrabiego Tarnowskiego i utworzy\xc5\x82 tu poligon._NEWLINE_Najwa\xc5\xbcniejszym wydarzeniem w historii D\xc4\x99by by\xc5\x82a decyzja o budowie w ramach Centralnego Okr\xc4\x99gu Przemys\xc5\x82owego Wytw\xc3\xb3rni Amunicji Nr 3. Wp\xc5\x82yw na decyzj\xc4\x99 mia\xc5\x82 w\xc5\x82a\xc5\x9bnie istniej\xc4\x85cy na terenie miasta poligon wojskowy, na kt\xc3\xb3rym mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o przeprowadza\xc4\x87 pr\xc3\xb3by z amunicj\xc4\x85, oraz blisko\xc5\x9b\xc4\x87 zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w przemys\xc5\x82u metalowego i chemicznego. Inwestycja ta finansowana by\xc5\x82a z pa\xc5\x84stwowych fundusz\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re pochodzi\xc5\x82y z francuskiej po\xc5\xbcyczki zbrojeniowej. Zamierzano wybudowa\xc4\x87 16\xc2\xa0km linii kolejowej, 32\xc2\xa0km dr\xc3\xb3g bitych, 28\xc2\xa0km linii wodoci\xc4\x85gowej, 18\xc2\xa0km sieci kanalizacyjnej, 20\xc2\xa0km gazoci\xc4\x85g\xc3\xb3w, 12\xc2\xa0km linii elektrycznej wysokiego napi\xc4\x99cia i 50\xc2\xa0km linii niskiego napi\xc4\x99cia oraz 20\xc2\xa0km linii telefonicznej. Obok hal fabrycznych i magazyn\xc3\xb3w budowana by\xc5\x82a elektrownia o mocy 2200\xc2\xa0kW oraz wie\xc5\xbca ci\xc5\x9bnie\xc5\x84. W roku 1938 rozpocz\xc4\x99to budow\xc4\x99 osiedla mieszkaniowego dla przybywaj\xc4\x85cych z r\xc3\xb3\xc5\xbcnych stron fachowc\xc3\xb3w, szczeg\xc3\xb3lnie kadry technicznej. Opr\xc3\xb3cz infrastruktury technicznej powsta\xc5\x82o osiedle mieszkaniowe, szko\xc5\x82a, szpital, sto\xc5\x82\xc3\xb3wka i basen k\xc4\x85pielowy. Produkcja amunicji ruszy\xc5\x82a w lipcu 1939 roku. Rozw\xc3\xb3j wytw\xc3\xb3rni i \xc5\x9bci\xc5\x9ble zwi\xc4\x85zanej z ni\xc4\x85 D\xc4\x99by zahamowa\xc5\x82 wybuch II wojny \xc5\x9bwiatowej. We wrze\xc5\x9bniu 1939 roku D\xc4\x99b\xc4\x99 zaj\xc4\x99li Niemcy, kt\xc3\xb3rzy zagospodarowali j\xc4\x85 na w\xc5\x82asne cele wojskowe. Teren zak\xc5\x82adu i osiedla zaj\xc4\x99\xc5\x82y wojska niemieckie, kt\xc3\xb3re przygotowuj\xc4\x85 si\xc4\x99 tutaj do dalszych podboj\xc3\xb3w na wschodzie. W dawnej willi dyrektora Wytw\xc3\xb3rni Amunicji zamieszkuje genera\xc5\x82 von Paulus, bezpo\xc5\x9brednio przygotowuj\xc4\x85cy wypraw\xc4\x99 na Zwi\xc4\x85zek Radziecki. Wojsko \xc4\x87wiczy na poligonie, a na terenie zak\xc5\x82adu zostaj\xc4\x85 uruchomione pracuj\xc4\x85ce na rzecz zak\xc5\x82adu, warsztaty samochodowe, stolarnie, rze\xc5\xbania, fabryka konserw. Po odej\xc5\x9bciu pierwszej fali wojsk, D\xc4\x99ba staje si\xc4\x99 o\xc5\x9brodkiem \xc4\x87wiczebnym, a\xc5\xbc do wej\xc5\x9bcia wojsk radzieckich w lecie 1944 roku._NEWLINE_Po wojnie fabryka zostaje odbudowana ze zniszcze\xc5\x84 wojennych (niema\xc5\x82a w tym zas\xc5\x82uga mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w jeszcze w tym czasie osiedla i wsi D\xc4\x99ba) i przekszta\xc5\x82cona w przedsi\xc4\x99biorstwo pa\xc5\x84stwowe o nazwie Zak\xc5\x82ady Metalowe w D\xc4\x99bie. Na okres ten przypada intensywny rozw\xc3\xb3j zak\xc5\x82adu i co za tym idzie D\xc4\x99by. Produkowa\xc5\x82y one obok wyrob\xc3\xb3w zbrojeniowych \xc5\xbcelazka, silniki motocyklowe, motorowerowe i \xc5\x82odziowe, (bardzo udane konstrukcje m.in. in\xc5\xbc. Wiatra). Osiedle kwitnie \xe2\x80\x93 powstaj\xc4\x85 nowe szko\xc5\x82y, przedszkola, Dom Kultury, o\xc5\x9brodek wypoczynkowy \xe2\x80\x9eNad Zalewem\xe2\x80\x9d. W 1957 roku powsta\xc5\x82 drugi wa\xc5\xbcny zak\xc5\x82ad \xe2\x80\x93 Sp\xc3\xb3\xc5\x82dzielnia Inwalid\xc3\xb3w \xe2\x80\x9eZjednoczenie\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3ra na sta\xc5\x82e zwi\xc4\x85za\xc5\x82a si\xc4\x99 z miastem, pe\xc5\x82ni\xc4\x85c r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wa\xc5\xbcn\xc4\x85 rol\xc4\x99 spo\xc5\x82eczn\xc4\x85, jak\xc4\x85 jest integracja os\xc3\xb3b niepe\xc5\x82nosprawnych z reszt\xc4\x85 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w miasta. Ten nowy etap w historii osiedla ko\xc5\x84czy si\xc4\x99 31 grudnia 1961 roku nadaniem praw miejskich D\xc4\x99bie, kt\xc3\xb3ra zmieni\xc5\x82a nazw\xc4\x99 na Nowa D\xc4\x99ba._NEWLINE_Od tej pory Nowa D\xc4\x99ba staje si\xc4\x99 miastem, kt\xc3\xb3re stale szuka nowych szans na dalszy rozw\xc3\xb3j, potrafi umiej\xc4\x99tnie wykorzysta\xc4\x87 swoje atuty. Okres rozwoju gospodarczego, kt\xc3\xb3ry trwa\xc5\x82 przez lata siedemdziesi\xc4\x85te \xe2\x80\x93 przyni\xc3\xb3s\xc5\x82 rozw\xc3\xb3j g\xc3\xb3rnictwa, przetw\xc3\xb3rstwa siarki, przemys\xc5\x82u hutniczego, metalowego, zbrojeniowego, maszynowego by\xc5\x82 funkcj\xc4\x85 panuj\xc4\x85cego wtedy ustroju politycznego. Wraz ze zmianami ustrojowymi w Polsce i Europie rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 trudny etap w \xc5\xbcyciu Miasta i Gminy, nowe warunki ekonomiczne narzuci\xc5\x82y konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 restrukturyzacji przemys\xc5\x82u na terenie Nowej D\xc4\x99by._NEWLINE_Znacz\xc4\x85cy wp\xc5\x82yw na jej nowy rozw\xc3\xb3j mia\xc5\x82o powstanie w 1997 roku Tarnobrzeskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej \xe2\x80\x9dEuro-Park Wis\xc5\x82osan\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3rej podstrefa zlokalizowana na terenie Zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w Metalowych DEZAMET S.A. umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82a \xc5\x9bci\xc4\x85gni\xc4\x99cie inwestor\xc3\xb3w. W mie\xc5\x9bcie i gminie Nowa D\xc4\x99ba poza stref\xc4\x85 ekonomiczn\xc4\x85 dzia\xc5\x82a ponad 800 podmiot\xc3\xb3w gospodarczych. Doskona\xc5\x82e walory inwestycyjne , nieska\xc5\xbcona przyroda, aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 i pracowito\xc5\x9b\xc4\x87 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w to podstawowe atuty Nowej D\xc4\x99by, nic wi\xc4\x99c dziwnego, \xc5\xbce wzbudzaj\xc4\x85 one zainteresowanie tak\xc5\xbce za granic\xc4\x85. Miasto ma podpisane zosta\xc5\x82a umowy partnerskie z Ploemeur we Francji, Fermoy w Irlandii oraz z Suhowol\xc4\x85 z Ukrainy. Strony podpisuj\xc4\x85c umow\xc4\x99 zobowi\xc4\x85za\xc5\x82y si\xc4\x99 wspiera\xc4\x87 wymian\xc4\x99 pomi\xc4\x99dzy mieszka\xc5\x84cami obu miast w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci kulturalnej, sportowej i turystycznej. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82praca obejmuje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wymian\xc4\x99 do\xc5\x9bwiadcze\xc5\x84 w dziedzinie ochrony \xc5\x9brodowiska, rozwoju gospodarczego i gospodarki przestrzennej._NEWLINE_Mimo swej kr\xc3\xb3tkiej historii, Miasto i Gmina Nowa D\xc4\x99ba sta\xc5\x82a si\xc4\x99 wa\xc5\xbcnym miejscem na mapie Polski, wa\xc5\xbcnym dla inwestor\xc3\xb3w, mi\xc5\x82o\xc5\x9bnik\xc3\xb3w przyrody, wreszcie dla jej obywateli.\n_START_SECTION_\nTurystyka\n_START_PARAGRAPH_\nGmina le\xc5\xbcy na terenie dawnej Puszczy Sandomierskiej, tote\xc5\xbc w krajobrazie dominuj\xc4\x85 przede wszystkim lasy._NEWLINE_Najciekawszym przyrodniczo i krajobrazowo s\xc4\x85 tereny kompleksu staw\xc3\xb3w rybnych w Budzie Stalowskiej otoczone lasami, obszarami podmok\xc5\x82ymi i \xc5\x82\xc4\x85kami o wysokich walorach ornitologiczno-wodno-le\xc5\x9bnych, kt\xc3\xb3re proponowane s\xc4\x85 do obj\xc4\x99cia projektem Unii Europejskiej Natura 2000 \xe2\x80\x93 ochrony ostoi przyrodniczych o znaczeniu mi\xc4\x99dzynarodowym i CORINE \xe2\x80\x93 biotops. Kolejnym atutem tego krajobrazu jest szata ro\xc5\x9blinna. W okolicy staw\xc3\xb3w znajduje si\xc4\x99 m.in. najdalej w Europie wysuni\xc4\x99te na po\xc5\x82udniowy wsch\xc3\xb3d stanowisko zimozio\xc5\x82u._NEWLINE_Obszar ten charakteryzuje si\xc4\x99 wysokim stopniem zachowania walor\xc3\xb3w krajobrazowych. Jest on r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc niezwykle atrakcyjny pod wzgl\xc4\x99dem estetyki i harmonii fizjonomii krajobrazu. \xc5\x81\xc4\x85czna powierzchnia staw\xc3\xb3w i teren\xc3\xb3w je otaczaj\xc4\x85cych, nosz\xc4\x85cych wsp\xc3\xb3ln\xc4\x85 nazw\xc4\x99 "Stawy Budy Stalowskiej", wynosi 753,12 ha._NEWLINE_Na omawianym terenie wyst\xc4\x99puje niezwykle cenna ornitofauna \xe2\x80\x93 177 gatunk\xc3\xb3w ptak\xc3\xb3w, z kt\xc3\xb3rych na szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 uwag\xc4\x99 zas\xc5\x82uguj\xc4\x85:_NEWLINE_gatunki ptak\xc3\xb3w z r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodnych siedlisk wodnych, bagiennych, le\xc5\x9bnych, \xc5\x82\xc4\x85kowych, polnych i zaro\xc5\x9blowych;_NEWLINE_gatunki ptak\xc3\xb3w l\xc4\x99gowych;_NEWLINE_gatunki ptak\xc3\xb3w wodnych i bagiennych, w tym 85 gatunk\xc3\xb3w podlegaj\xc4\x85cych ochronie;_NEWLINE_gatunki ptak\xc3\xb3w wymieraj\xc4\x85cych i najrzadszych._NEWLINE_Wiele z nich to gatunki bardzo rzadko wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ce na terenie Polski, a szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 atrakcj\xc4\x99 stanowi\xc4\x85 takie ptaki jak: orze\xc5\x82 bielik, orze\xc5\x82 przedni i krzykliwy, kormoran, czapla siwa i purpurowa, rybo\xc5\x82\xc3\xb3w, perkoz oraz bocian czarny._NEWLINE_Z najcenniejszych gatunk\xc3\xb3w ptak\xc3\xb3w nale\xc5\xbcy r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wymieni\xc4\x87: w\xc4\x85satk\xc4\x99, zielonk\xc4\x99, rybitw\xc4\x99 zwyczajn\xc4\x85, \xc5\xbcurawia, sieweczk\xc4\x99 obro\xc5\xbcn\xc4\x85, bataliona, bekasika i kulika wielkiego._NEWLINE_Na rozpatrywanym obszarze wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 tak\xc5\xbce rzadkie zbiorowiska ro\xc5\x9blinne. S\xc4\x85 to zbiorowiska z grzybieniem bia\xc5\x82ym oraz gr\xc4\x85d mieszany \xc5\x9bwie\xc5\xbcy z zespo\xc5\x82em gr\xc4\x85du wschodniopolskiego. W strefie otulinowej omawianego obszaru ro\xc5\x9bnie oko\xc5\x82o 70 sztuk d\xc4\x99b\xc3\xb3w szypu\xc5\x82kowych. Rozmiary tych drzew kwalifikuj\xc4\x85 je na obj\xc4\x99cie statusem pomnik\xc3\xb3w przyrody._NEWLINE_Na terenie gminy Nowa D\xc4\x99ba licznie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 rzadkie i chronione gatunki ro\xc5\x9blin takie jak: storczyk podkolan bia\xc5\x82y, bez koralowy, konwalia majowa, grzybie\xc5\x84 bia\xc5\x82y, \xc5\x9bnie\xc5\xbcyczka przebi\xc5\x9bnieg, szczyr trwa\xc5\x82y, fio\xc5\x82ek bagienny oraz rutewka orlikolistna._NEWLINE_Jak wspomniano Gmina Nowa D\xc4\x99ba stanowi ostoj\xc4\x99 wielu chronionych i rzadkich gatunk\xc3\xb3w zwierz\xc4\x85t. Do najwa\xc5\xbcniejszych ssak\xc3\xb3w zaliczy\xc4\x87 nale\xc5\xbcy wilki, bobry oraz liczne gatunki zwierz\xc4\x85t \xc5\x82ownych. Na obszarze le\xc5\x9bnym zinwentaryzowano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc niezwykle rzadkie stanowisko modliszki. Znajduje si\xc4\x99 ono w lasach po\xc5\x82o\xc5\xbconych po wschodniej stronie miasta Nowa D\xc4\x99ba._NEWLINE_Lasy rosn\xc4\x85ce na terenie gminy nale\xc5\xbc\xc4\x85 do dobrze utrzymanych i atrakcyjnych pod wzgl\xc4\x99dem walor\xc3\xb3w turystycznych i rekreacyjnych zbiorowisk le\xc5\x9bnych. S\xc4\x85 one w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci dojrza\xc5\x82ymi drzewostanami z licznym, interesuj\xc4\x85cym starodrzewiem. W\xc5\x9br\xc3\xb3d nich wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85 si\xc4\x99 grupy starych sosen i d\xc4\x99b\xc3\xb3w. Prawdopodobnie dzi\xc4\x99ki ograniczonej dost\xc4\x99pno\xc5\x9bci, zwi\xc4\x85zanej ze stref\xc4\x85 ochrony poligonu wojskowego, by\xc5\x82o mo\xc5\xbcliwe zachowanie na obszarach le\xc5\x9bnych licznych, cennych stanowisk wyst\xc4\x99powania ro\xc5\x9blin i zwierz\xc4\x85t._NEWLINE_Na obszarze Gminy Nowa D\xc4\x99ba wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 nast\xc4\x99puj\xc4\x85ce obszary i obiekty podlegaj\xc4\x85ce r\xc3\xb3\xc5\xbcnym formom ochrony prawnej \xc5\x9brodowiska przyrodniczego:_NEWLINE_miejsca gniazdowania chronionych gatunk\xc3\xb3w ptak\xc3\xb3w;_NEWLINE_pomniki przyrody;_NEWLINE_lasy ochronne, wodochronne oraz o funkcjach specjalnych._NEWLINE_W granicach gminy s\xc4\x85 wyznaczone obszary ochrony szczeg\xc3\xb3lnej. Dotyczy to stanowisk wyst\xc4\x99powania rzadkich i chronionych gatunk\xc3\xb3w ptak\xc3\xb3w oraz zwierz\xc4\x85t w lasach Nadle\xc5\x9bnictwa Buda Stalowska._NEWLINE_Wiele pojedynczych obiekt\xc3\xb3w przyrody o\xc5\xbcywionej na terenie gminy jest obj\xc4\x99tych ochron\xc4\x85 prawn\xc4\x85._NEWLINE_Wszelkie opracowania sozologiczne, wykonywane dla tych obszar\xc3\xb3w, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc klasyfikuj\xc4\x85 je jako niezwykle cenne. Krajobraz tej cz\xc4\x99\xc5\x9bci gminy charakteryzuje si\xc4\x99 wysokimi walorami fizjonomicznymi i estetycznymi. Jest on w znacznym stopniu harmonijny i atrakcyjny w skali regionu, a nawet kraju._NEWLINE_Teren staw\xc3\xb3w "Gr\xc4\x85dy" w Budzie Stalowskiej zosta\xc5\x82 zg\xc5\x82oszony do programu Unii Europejskiej NATURA 2000. Jest to wi\xc4\x99c idealne miejsce do wypoczynku jak i uprawiania turystyki przyrodniczej. Niepowtarzalny urok sprawiaj\xc4\x85 wyspy na stawach, rozleg\xc5\x82e szuwary a tak\xc5\xbce odg\xc5\x82osy ptactwa. Przez obszar gminy przebiega turystyczny zielony szlak pieszy, kt\xc3\xb3ry prowadzi z Majdanu Kr\xc3\xb3lewskiego do Baranowa Sandomierskiego (w kt\xc3\xb3rym znajduje si\xc4\x99 jeden z najpi\xc4\x99kniejszych w Polsce renesansowych kompleks\xc3\xb3w pa\xc5\x82acowo-parkowych), mijaj\xc4\x85c po drodze liczne zabytki kultury materialnej.\n_START_SECTION_\nSo\xc5\x82ectwa\n_START_PARAGRAPH_\nAlfred\xc3\xb3wka, Buda Stalowska, Chmiel\xc3\xb3w, Cygany, Jadachy, Rozalin, Tarnowska Wola\n_START_SECTION_\nS\xc4\x85siednie gminy\n_START_PARAGRAPH_\nBaran\xc3\xb3w Sandomierski, Bojan\xc3\xb3w, Gr\xc4\x99b\xc3\xb3w, Majdan Kr\xc3\xb3lewski, Tarnobrzeg'