b"\n_START_ARTICLE_\nGalette des rois\n_START_PARAGRAPH_\nCiasto Trzech Kr\xc3\xb3li, fr. galette des rois \xe2\x80\x93 ciasto pieczone we Francji z okazji \xc5\x9bwi\xc4\x99ta Objawienia Pa\xc5\x84skiego (czyli \xc5\x9bwi\xc4\x99ta Trzech Kr\xc3\xb3li), 6 stycznia. Tradycja dzielenia si\xc4\x99 ciastem 6 stycznia celebrowana jest przez 85% populacji.\n_START_SECTION_\nCiasto\n_START_PARAGRAPH_\nWe Francji stosowane s\xc4\x85 dwa r\xc3\xb3\xc5\xbcne przepisy, zale\xc5\xbcnie od regionu. Na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy kraju, w tym w Pary\xc5\xbcu, kr\xc3\xb3luje ciasto francuskie (p\xc3\xa2te feuillet\xc3\xa9e), nadziewane mas\xc4\x85 migda\xc5\x82ow\xc4\x85 (frangipane). Na po\xc5\x82udniu popularne jest ciasto dro\xc5\xbcd\xc5\xbcowe, u\xc5\x82o\xc5\xbcone na kszta\xc5\x82t z\xc5\x82\xc4\x85czonych bu\xc5\x82ek z kandyzowanymi rodzynkami w \xc5\x9brodku oraz sk\xc3\xb3rk\xc4\x85 pomara\xc5\x84czow\xc4\x85 lub cytrynow\xc4\x85. 70% francuskich smakoszy ciasta preferuje ciasto \xe2\x80\x9efrancuskie\xe2\x80\x9d z mas\xc4\x85 migda\xc5\x82ow\xc4\x85, 11% ciasto dro\xc5\xbcd\xc5\xbcowe (brioche des rois), a 8% ciasto z mas\xc4\x85 jab\xc5\x82kow\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nZwyczaj konsumpcji specjalnie na t\xc4\x99 okazj\xc4\x99 przygotowanego ciasta si\xc4\x99ga XIV wieku. Tradycyjnie w ka\xc5\xbcdym cie\xc5\x9bcie znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 ziarno bobu\xc2\xa0(f\xc3\xa8ve) i osoba, kt\xc3\xb3ra odkrywa\xc5\x82a w swoim kawa\xc5\x82ku ciasta owo ziarno, stawa\xc5\x82a si\xc4\x99 \xe2\x80\x9ekr\xc3\xb3lem\xe2\x80\x9d (lub \xe2\x80\x9ekr\xc3\xb3low\xc4\x85\xe2\x80\x9d), i nosi\xc5\x82a przygotowan\xc4\x85 specjalnie na t\xc4\x99 okazj\xc4\x99 koron\xc4\x99. Zwyczaj koronowania wywodzi si\xc4\x99 z XV wieku. Tradycyjnie ciasto dzielono na tyle cz\xc4\x99\xc5\x9bci, ilu by\xc5\x82o uczestnik\xc3\xb3w uczty, zostawiaj\xc4\x85c jeden kawa\xc5\x82ek, zwany part du pauvre, przeznaczony dla pierwszego biedaka, kt\xc3\xb3ry przekroczy\xc5\x82 progi domu. Z czasem ziarna zast\xc4\x85piono figurkami i tak pod koniec XVIII wieku w ciastach pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 figurki porcelanowe, przedstawiaj\xc4\x85ce posta\xc4\x87 Dzieci\xc4\x85tka Jezus. Ciasto Trzech Kr\xc3\xb3li zjadano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na dworze kr\xc3\xb3lewskim, a kobieta, kt\xc3\xb3ra znalaz\xc5\x82a ziarno bobu, zostawa\xc5\x82a na jeden dzie\xc5\x84 kr\xc3\xb3low\xc4\x85 Francji i mia\xc5\x82a prawo do jednego \xc5\xbcyczenia spe\xc5\x82nianego przez kr\xc3\xb3la (gr\xc3\xa2ces et gentillesse). Zwyczaj ten zlikwidowa\xc5\x82 Ludwik XIV. Z powodu kl\xc4\x99ski g\xc5\x82odu w 1711 na pewien czas zabroniono wypiekania ciasta \xe2\x80\x93 m\xc4\x85ka mia\xc5\x82a by\xc4\x87 u\xc5\xbcywana jedynie do pieczenia chleba. Podczas rewolucji francuskiej nazw\xc4\x99 samego ciasta zmieniono na \xe2\x80\x9eciasto r\xc3\xb3wno\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d (la galette d'\xc3\xa9galit\xc3\xa9). Figurki lub b\xc3\xb3b zast\xc4\x85piono w\xc3\xb3wczas porcelanow\xc4\x85 czapk\xc4\x85 frygijsk\xc4\x85. Obecnie kszta\xc5\x82t figurki zale\xc5\xbcy od wyobra\xc5\xbani piekarza, a sam przedmiot jest cz\xc4\x99sto kolekcjonowany (nazwa kolekcjonera takich zabawek to w j\xc4\x99zyku francuskim fabophile). Zwyczajowi temu przypisuje si\xc4\x99 korzenie w tradycjach staro\xc5\xbcytnego Rzymu, a konkretnie w Saturnaliach.\n_START_SECTION_\nKonsumpcja\n_START_PARAGRAPH_\nKonsumpcja galette des rois jest wydarzeniem rodzinnym lub towarzyskim i obecnie nie jest postrzegana jako ceremonia\xc5\x82 religijny. Wed\xc5\x82ug bada\xc5\x84 43% spo\xc5\xbcywa to ciasto ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w towarzyskich; 9% nawet 6 razy do roku. A\xc5\xbc 69% oszukuje przy szukaniu ukrytego ziarna, by korona przypad\xc5\x82a najm\xc5\x82odszym. Tradycyjnie najm\xc5\x82odsze dziecko wchodzi pod st\xc3\xb3\xc5\x82, gdzie w niewidoczny spos\xc3\xb3b wskazuje, kto b\xc4\x99dzie kroi\xc5\x82 ciasto i kto dostanie nast\xc4\x99pny kawa\xc5\x82ek. Co roku wielka galette, o \xc5\x9brednicy 1,2 m dla 150 os\xc3\xb3b jest wr\xc4\x99czana prezydentowi Francji."