b'\n_START_ARTICLE_\nOksy-biodegradacja\n_START_PARAGRAPH_\nOksy-biodegradacja, oxo-biodegradacja \xe2\x80\x93 proces rozk\xc5\x82adu tworzyw sztucznych polegaj\xc4\x85cy na ich rozdrabnianiu wspomaganym przez czynniki zewn\xc4\x99trzne w coraz mniejsze od\xc5\x82amki, kt\xc3\xb3re szybciej ulegaj\xc4\x85 w\xc5\x82a\xc5\x9bciwej biodegradacji. Jest mo\xc5\xbcliwa dzi\xc4\x99ki dodaniu do tworzywa prodegradantu w st\xc4\x99\xc5\xbceniu odpowiednim do materia\xc5\x82u. Wyroby oksy-biodegradowalne zacz\xc4\x99to produkowa\xc4\x87 na prze\xc5\x82omie XX i XXI wieku.\n_START_SECTION_\nOksy-biodegradowalne tworzywa sztuczne\n_START_PARAGRAPH_\nOksy-biodegradowalne tworzywa sztuczne z polietylenu lub polipropylenu z dodatkiem ma\xc5\x82ej ilo\xc5\x9bci prodegradantu \xe2\x80\x93 katalizatora. Dodatek powoduje przyspieszony proces degradacji plastiku. Pod wp\xc5\x82ywem czynnik\xc3\xb3w naturalnych rozk\xc5\x82ada si\xc4\x99 na wod\xc4\x99, dwutlenek w\xc4\x99gla i \xc5\x9bladowe ilo\xc5\x9bci biomasy. Proces ten mo\xc5\xbce zosta\xc4\x87 skr\xc3\xb3cony nawet do kilku tygodni w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od zastosowanego rodzaju dodatku.\n_START_SECTION_\nDegradacja\n_START_PARAGRAPH_\nDegradacja jest procesem, kt\xc3\xb3ry odbywa si\xc4\x99 we wszystkich materia\xc5\x82ach. Czas rozk\xc5\x82adu zale\xc5\xbcy od nat\xc4\x99\xc5\xbcenia czynnik\xc3\xb3w w \xc5\x9brodowisku, w kt\xc3\xb3rym si\xc4\x99 znajduje. Tworzywa sztuczne z polietylenu (PE) i polipropylenu (PP) zazwyczaj rozk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 setki lat. Oksy-biodegradowalne produkty z dodatkiem prodegradantu, kt\xc3\xb3ry przyspiesza molekularny podzia\xc5\x82 poliolefin, zawieraj\xc4\x85 cz\xc4\x85steczki tlenu powoduj\xc4\x85ce obni\xc5\xbcenie masy cz\xc4\x85steczkowej. Ta chemiczna zmiana umo\xc5\xbcliwia naturalnie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cym mikroorganizmom spo\xc5\xbcywanie produkt\xc3\xb3w o niskiej masie cz\xc4\x85steczkowej jako \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o po\xc5\xbcywienia \xe2\x80\x93 st\xc4\x85d biodegradacja.\n_START_SECTION_\nOksy-biodegradacja\n_START_PARAGRAPH_\nProces degradacji oksy-biodegradowalnych tworzyw sztucznych polega na rozbiciu \xc5\x82a\xc5\x84cucha zawieraj\xc4\x85cego cz\xc4\x85steczki tlenu. Podzia\xc5\x82 jest przyspieszany przez niewielkie ilo\xc5\x9bci soli metali (prodegradant) prowadz\xc4\x85c do utlenienia (hydroksylacji i karboksylacji) kr\xc3\xb3tszego \xc5\x82a\xc5\x84cucha cz\xc4\x85steczek. Utleniony plastik nadaje si\xc4\x99 do biomineralizacji przez mikroorganizmy(zazwyczaj bakterie i grzyby)._NEWLINE_Je\xc5\x9bli oksy-biodegradowalny plastik znajdzie si\xc4\x99 w g\xc3\xb3rnych warstwach wysypiska albo zostanie przypadkowo wyrzucony na \xc5\x82ono natury, gdzie jest dost\xc4\x99p do tlenu, ulegnie degradacji \xe2\x80\x93 utlenieniu do obni\xc5\xbconej masy cz\xc4\x85steczkowej (zazwyczaj waga cz\xc4\x85steczkowa 5-10.000 a.j.m.) w ci\xc4\x85gu 2-18 miesi\xc4\x99cy w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od pod\xc5\x82o\xc5\xbca (tworzywo, grubo\xc5\x9b\xc4\x87, antyoksydanty, itp.), temperatury oraz innych czynnik\xc3\xb3w \xc5\x9brodowiskowych._NEWLINE_Przyk\xc5\x82ad:_NEWLINE_Plastikowe worki z  polietylenu (PE) o grubo\xc5\x9bci 30 mikrometr\xc3\xb3w z minimum 1% dodatkiem prodegradantu roz\xc5\x82o\xc5\xbc\xc4\x85 si\xc4\x99 najprawdopodobniej w 3 miesi\xc4\x85ce w przypadku oddzia\xc5\x82ywania czynnik\xc3\xb3w degraduj\xc4\x85cych. Opakowanie z polipropylenu (PP) o grubo\xc5\x9bci 150 mikrometr\xc3\xb3w ulegnie degradacji w ci\xc4\x85gu 3-6 miesi\xc4\x99cy gdy wystawiony zostanie na dzia\xc5\x82anie czynnik\xc3\xb3w degraduj\xc4\x85cych. Czas rozk\xc5\x82adu jest \xc5\x9bci\xc5\x9ble uzale\xc5\xbcniony od czynnik\xc3\xb3w degraduj\xc4\x85cych. Utlenione cz\xc4\x85steczki o niskim ci\xc4\x99\xc5\xbcarze cz\xc4\x85steczkowym s\xc4\x85 nast\xc4\x99pnie biomineralizowane ("zjadane") przez mikroorganizmy w taki sam spos\xc3\xb3b jak inne substancje organiczne, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 przez nie wykorzystywane do wytwarzania energii i tworzenia biomasy._NEWLINE_Oksy-biodegradowalny plastik ulega degradacji i biodegradacji, nadaje si\xc4\x99 do recyklingu z normalnymi tworzywami sztucznymi, ale nie jest jeszcze oznaczony jako kompostowalny. To dlatego, \xc5\xbce proces utleniania tych tworzyw trwa d\xc5\x82u\xc5\xbcej ni\xc5\xbc 180 dni. Limit ten wyznaczony jest przez norm\xc4\x99 ASTM D6400 i podobne standardy kompostowania tworzyw sztucznych, takie jak ISO 17088 i EN13432. Ten kr\xc3\xb3tki czas jest konieczny do przemys\xc5\x82owego kompostowania tworzyw sztucznych, poniewa\xc5\xbc proces ten jest kr\xc3\xb3tszy ni\xc5\xbc biodegradacja w \xc5\x9brodowisku naturalnym. Li\xc5\x9b\xc4\x87, kt\xc3\xb3ry jak wiadomo ulega biodegradacji, nie spe\xc5\x82nia normy ASTM D6400 z powodu limitu 180 dni._NEWLINE_Skuteczno\xc5\x9b\xc4\x87 oksy-biodegradacji potwierdza norma ASTM D6954-04. Wspomniana wcze\xc5\x9bniej ASTM D6400 stanowi podstaw\xc4\x99 prawn\xc4\x85 tylko dla kompostowania tworzyw sztucznych. Odwo\xc5\x82ywanie si\xc4\x99 do niej ma znaczenie jedynie przy tworzywach przeznaczonych do kompostowania._NEWLINE_Oksy-biodegradowalne produkty nie ulegn\xc4\x85 zbyt szybkiemu rozk\xc5\x82adowi, gdy\xc5\xbc ich czas przydatno\xc5\x9bci jest odpowiednio zaprogramowany. B\xc4\x99d\xc4\x85 one jednak ulega\xc4\x87 szybszemu rozk\xc5\x82adowi ni\xc5\xbc naturalne odpady takie jak ga\xc5\x82\xc4\x99zie czy trawa (oko\xc5\x82o 10 lat) i znacznie szybciej ni\xc5\xbc zwyk\xc5\x82e tworzywa sztuczne (setki lat).\n_START_SECTION_\nOxo-biodegradacja a oxo-degradacja\n_START_PARAGRAPH_\nPoj\xc4\x99cia oxo-biodegradacji i oxo-degradacji s\xc4\x85 cz\xc4\x99sto mylone, wielu ludzi uwa\xc5\xbca, \xc5\xbce znacz\xc4\x85 to samo, producenci reklam\xc3\xb3wek oxo-degradowalnych przypisuj\xc4\x85 im rang\xc4\x99 oxo-biodegradowalnych. W rzeczywisto\xc5\x9bci jednak oxo-degradacja zachodzi bez udzia\xc5\x82u organizm\xc3\xb3w \xc5\xbcywych, st\xc4\x85d brak przedrostku "bio" (gr. bios \xe2\x80\x93 \xc5\xbcycie).'