b'\n_START_ARTICLE_\nHarold Stephen Black\n_START_PARAGRAPH_\nHarold Stephen Black (ur. 14 kwietnia 1898 w Leominster, zm. 11 grudnia 1983) \xe2\x88\x92 in\xc5\xbcynier elektryk, naukowiec i wynalazca ameryka\xc5\x84ski._NEWLINE_Studiowa\xc5\x82 na politechnice w Worcester (Worcester Polytechnic Institute) gdzie uzyska\xc5\x82 w 1921 roku tytu\xc5\x82 baka\xc5\x82arza. Pracowa\xc5\x82 nast\xc4\x99pnie dla Western Electric (w\xc3\xb3wczas g\xc5\x82\xc3\xb3wnego partnera produkcyjnego firmy AT&T). Od 1925 roku do emerytury pracowa\xc5\x82 w Laboratoriach Bella. Po latach politechnika w Worcester przyzna\xc5\x82a mu tak\xc5\xbce doktorat honorowy._NEWLINE_Black zrewolucjonizowa\xc5\x82 elektronik\xc4\x99 wynalezieniem wzmacniacza ze sprz\xc4\x99\xc5\xbceniem zwrotnym w 1927 roku._NEWLINE_We wczesnych latach 20. XX wieku Harold Black pracowa\xc5\x82 dla Laboratori\xc3\xb3w Bella, projektuj\xc4\x85c wzmacniacze dla telefonii mi\xc4\x99dzykontynentalnej zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 problemem wzmacniania sygna\xc5\x82\xc3\xb3w w liniach telekomunikacyjnych \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cych odleg\xc5\x82e punkty. Zmaga\xc5\x82 si\xc4\x99 z nim przez kilka lat a\xc5\xbc w ko\xc5\x84cu, w drodze do pracy, przep\xc5\x82ywaj\xc4\x85c promem przez rzek\xc4\x99 Hudson z New Jersey do Nowego Jorku, w dniu 2 sierpnia 1927 roku, w s\xc5\x82ynnej ju\xc5\xbc dzi\xc5\x9b chwili \xe2\x80\x9eobjawienia\xe2\x80\x9d, wpad\xc5\x82 na pomys\xc5\x82 zastosowania ujemnego sprz\xc4\x99\xc5\xbcenia zwrotnego. Nie maj\xc4\x85c na czym zapisa\xc4\x87 swoich my\xc5\x9bli wykona\xc5\x82 szkic obwodu z p\xc4\x99tl\xc4\x85 ujemnego sprz\xc4\x99\xc5\xbcenia zwrotnego na niew\xc5\x82a\xc5\x9bciwie wydrukowanej stronie gazety New York Times, odnotowa\xc5\x82 dat\xc4\x99 i podpisa\xc5\x82 si\xc4\x99. Black u\xc5\x9bwiadomi\xc5\x82 sobie, \xc5\xbce ujemne sprz\xc4\x99\xc5\xbcenie zwrotne mo\xc5\xbce zmniejszy\xc4\x87 zniekszta\xc5\x82cenia kosztem redukcji wzmocnienia og\xc3\xb3lnego. Innymi s\xc5\x82owy je\xc5\x9bli cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wzmocnienia wzmacniacza o wysokim wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynniku wzmocnienia po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci si\xc4\x99 zwracaj\xc4\x85c przez p\xc4\x99tl\xc4\x99 sprz\xc4\x99\xc5\xbcenia cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 sygna\xc5\x82u wyj\xc5\x9bciowego to zniekszta\xc5\x82cenia wywo\xc5\x82ane szumem i dryftem komponentu ulegn\xc4\x85 zmniejszeniu._NEWLINE_W ten spos\xc3\xb3b Black w 1927 roku stworzy\xc5\x82 koncepcj\xc4\x99 stabilnych wzmacniaczy z ujemnym sprz\xc4\x99\xc5\xbceniem zwrotnym \xe2\x80\x93 innymi s\xc5\x82owy zademonstrowa\xc5\x82 u\xc5\xbcyteczno\xc5\x9b\xc4\x87 sprz\xc4\x99\xc5\xbcenia zwrotnego do redukcji zniekszta\xc5\x82ce\xc5\x84 wzmacniaczy regeneruj\xc4\x85cych._NEWLINE_Wynalazek mia\xc5\x82 wi\xc4\x99c miejsce w 1927 roku a zg\xc5\x82oszenie patentowe w 1928 roku ale artyku\xc5\x82 opisuj\xc4\x85cy now\xc4\x85 ide\xc4\x99 opublikowano dopiero w 1934 roku (Stabilized Feedback Amplifiers). Pomys\xc5\x82 Blacka w\xc3\xb3wczas by\xc5\x82 tak nieintuicyjny (wzmacniacz z wzmocnieniem wi\xc4\x99kszym ni\xc5\xbc jeden m\xc3\xb3g\xc5\x82 by\xc4\x87 stabilny), \xc5\xbce patent wydano ze znacznym op\xc3\xb3\xc5\xbanieniem. Biuro patentowe by\xc5\x82o bardzo sceptyczne, potraktowa\xc5\x82o ujemne sprz\xc4\x99\xc5\xbcenie zwrotne jak perpetuum mobile i \xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x82o dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cego prototypu. Po szeroko zakrojonych pracach, testy praktyczne w pe\xc5\x82nej skali przeprowadzono w 1930 roku a w 1931 roku wzmacniacz taki zacz\xc4\x99to u\xc5\xbcywa\xc4\x87 w firmie AT&T. Informacja o rozwi\xc4\x85zaniu nie by\xc5\x82a publikowana w swobodnie dost\xc4\x99pnej literaturze a\xc5\xbc do roku 1934 a patent ostatecznie przyznano dopiero w 1937 roku._NEWLINE_Przy praktycznym opracowywaniu wzmacniacza i badaniu jego zachowania Blackowi asystowa\xc5\x82 Harry Nyquist. Black przekaza\xc5\x82 problem stabilno\xc5\x9bci takiej p\xc4\x99tli sprz\xc4\x99\xc5\xbcenia zwrotnego do swego kolegi z Laboratori\xc3\xb3w Bella Harry\xe2\x80\x99ego Nyquista._NEWLINE_Z uwagi na rozliczne zastosowania, wynalazek Blacka bywa uznawany za najwa\xc5\xbcniejszy prze\xc5\x82om jaki mia\xc5\x82 miejsce na polu elektroniki w XX wieku. Rozliczno\xc5\x9b\xc4\x87 zastosowa\xc5\x84 pomys\xc5\x82u Blacka wynika z tego, \xc5\xbce wszystkie urz\xc4\x85dzenia elektroniczne (lampy elektronowe, tranzystory bipolarne i tranzystory MOS) wynalezione przez ludzko\xc5\x9b\xc4\x87 s\xc4\x85 w swej istocie urz\xc4\x85dzeniami nieliniowymi. To w\xc5\x82a\xc5\x9bnie wynalezienie ujemnego sprz\xc4\x99\xc5\xbcenia zwrotnego czyni mo\xc5\xbcliwym stworzenie wysoce liniowych wzmacniaczy. Ujemne sprz\xc4\x99\xc5\xbcenie zwrotne zasadniczo dzia\xc5\x82a w ten spos\xc3\xb3b, \xc5\xbce kosztem wzmocnienia wprowadza wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 liniowo\xc5\x9b\xc4\x87 (innymi s\xc5\x82owy zmniejsza zniekszta\xc5\x82cenia czyli zmniejsza intermodulacj\xc4\x99). Po\xc5\x9bwi\xc4\x99cenie wzmocnienia daje tak\xc5\xbce dodatkowy efekt w postaci poszerzenia pasma wzmacniacza. Jednak\xc5\xbce wzmacniacz z ujemnym sprz\xc4\x99\xc5\xbceniem zwrotnym mo\xc5\xbce by\xc4\x87 niestabilny z uwagi na jego oscylacje. Gdy rozwi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 ponadto problem stabilno\xc5\x9bci, wzmacniacz z ujemnym sprz\xc4\x99\xc5\xbceniem zwrotnym staje si\xc4\x99 wysoce u\xc5\xbcytecznym urz\xc4\x85dzeniem elektronicznym._NEWLINE_Mervin J. Kelly (1894-1971) \xe2\x80\x93 ameryka\xc5\x84ski fizyk, przewodnicz\xc4\x85cy Laboratori\xc3\xb3w Bella w latach 1951-1959 w 1957 powiedzia\xc5\x82 o Blacku: Nie ma nic z przesady w stwierdzeniu, \xc5\xbce bez wynalazku Blacka (wzmacniacza ze sprz\xc4\x99\xc5\xbceniem zwrotnym) nie istnia\xc5\x82yby ani telefonia pomi\xc4\x99dzy odleg\xc5\x82ymi punktami ani sieci telewizyjne, kt\xc3\xb3re pokrywaj\xc4\x85 nasz ca\xc5\x82y kraj ani kablowa telefonia mi\xc4\x99dzykontynentalna.'