b'\n_START_ARTICLE_\nLitofon\n_START_PARAGRAPH_\nLitofon (z gr. \xce\xbb\xce\xb9\xcf\x91\xce\xbf\xcf\x82 ska\xc5\x82a i \xcf\x86\xcf\x89\xce\xbd\xce\xae d\xc5\xbawi\xc4\x99k) \xe2\x80\x93 instrument muzyczny, zaliczany do instrument\xc3\xb3w perkusyjnych samobrzmi\xc4\x85cych, tzw. idiofon\xc3\xb3w. D\xc5\xbawi\xc4\x99ki wytwarzane s\xc4\x85 poprzez uderzanie w zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowane pod wzgl\xc4\x99dem wielko\xc5\x9bci i formy kamienne sztaby._NEWLINE_Litofony by\xc5\x82y popularne m.in. w staro\xc5\xbcytnym Wietnamie. Jednym z bardziej znanych litofon\xc3\xb3w by\xc5\x82 zabytek z I tysi\xc4\x85clecia p.n.e. odnaleziony na stanowisku w M\xe1\xbb\xb9 L\xe1\xbb\x99c, w po\xc5\x82udniowowietnamskim dystrykcie T\xc3\xa2n Uy\xc3\xaan, w dolinie rzeki \xc4\x90\xe1\xbb\x93ng Nai._NEWLINE_W 1993 staro\xc5\xbcytny litofon, kopi\xc4\x99 wietnamskiego instrumentu przechowywanego w paryskim Muzeum Cz\xc5\x82owieka, zrekonstruowali w Polsce Maciej Rych\xc5\x82y, muzyk i tw\xc3\xb3rca zespo\xc5\x82u Kwartet Jorgi oraz archeolog z Pa\xc5\x84stwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie Witold Migala. Paryski zabytek znalaz\xc5\x82 w roku 1949 w Wietnamie w prowincji \xc4\x90\xc4\x83k L\xc4\x83k francuski etnolog Georges Condominas.\n_START_SECTION_\nZnane litofony\n_START_PARAGRAPH_\nZa bardzo pierwotn\xc4\x85 form\xc4\x99 litofonu mo\xc5\xbcna uzna\xc4\x87 kamienny gong, kt\xc3\xb3ry u\xc5\xbcywany jest przez ludy r\xc3\xb3\xc5\xbcnych kultur. Mowa tutaj o naturalnej kamiennej formacji, w kt\xc3\xb3r\xc4\x85 uderza\xc5\x82o si\xc4\x99 jakim\xc5\x9b przedmiotem, by wydoby\xc4\x87 d\xc5\xbawi\xc4\x99ki. Przyk\xc5\x82adem mo\xc5\xbce by\xc4\x87 kamienny gong na Wyspie Mfangano na Jeziorze Wiktorii w Kenii. Wiele litofon\xc3\xb3w odkryto na terenie Wietnamu w XX wieku. Korea\xc5\x84czycy u\xc5\xbcywaj\xc4\x85 instrumentu zwanego pyeongyeong, kt\xc3\xb3ry jest zbli\xc5\xbcony form\xc4\x85 do chi\xc5\x84skiego bianqing. Oba instrumenty zaliczy\xc4\x87 mo\xc5\xbcna do litofon\xc3\xb3w._NEWLINE_Brytyjski kompozytor Will Menter zbudowa\xc5\x82 llechiphone. Jego kamienna marimba posiada\xc5\x82a p\xc5\x82ytki wykonane z \xc5\x82upk\xc3\xb3w. Inny litofon, nazwany stonaphones, zbudowany zosta\xc5\x82 przez Amerykanina Jima Doble ze starych p\xc5\x82ytek dachowych ._NEWLINE_Jednym ze znakomitszych i s\xc5\x82awniejszych litofon\xc3\xb3w jest The Great Stalacpipe Organ w Jaskiniach w Luray w ameryka\xc5\x84skim stanie Wirginia. Do wydobywania d\xc5\xbawi\xc4\x99k\xc3\xb3w u\xc5\xbcywa si\xc4\x99 37 stalaktyt\xc3\xb3w._NEWLINE_Inne znane litofony znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w Musical Stones of Skiddaw w angielskiej Cumbrii oraz w Ringing Rocks Park w Pensylwanii.\n_START_SECTION_\nPodobne instrumenty\n_START_PARAGRAPH_\nLitofony s\xc4\x85 w swej budowie podobne do dzwonk\xc3\xb3w (nazywanymi niepoprawnie cymba\xc5\x82kami), gong\xc3\xb3w, ksylofon\xc3\xb3w, marakas\xc3\xb3w, dzwon\xc3\xb3w rurowych, tr\xc3\xb3jk\xc4\x85t\xc3\xb3w czy czelest.'