b'\n_START_ARTICLE_\nStefan Ehrenkreutz\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 dydaktyczna i naukowa\n_START_PARAGRAPH_\nStudiowa\xc5\x82 pocz\xc4\x85tkowo prawo na cesarskim Uniwersytecie Warszawskim, jednak w nast\xc4\x99pstwie wydarze\xc5\x84 1905 kontynuowa\xc5\x82 kszta\xc5\x82cenie na uniwersytetach w Wiedniu i w Lipsku. Na tym ostatnim uzyska\xc5\x82 stopie\xc5\x84 doktora, broni\xc4\x85c prac\xc4\x99 na temat historii spo\xc5\x82ecznej trzynastowiecznej Polski (Beitr\xc3\xa4ge zur sozialen Geschichte Polens im XIII Jh.). Po powrocie do Warszawy Ehrenkreutz prowadzi\xc5\x82 wyk\xc5\x82ady z polskiej historii politycznej (od 1916 na Wolnej Wszechnicy Polskiej) i z historii ustrojowej Polski oraz z prawa s\xc4\x85dowego tej\xc5\xbce (na Uniwersytecie Warszawskim). W 1920 przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do Wilna, na tamtejszym uniwersytecie prowadz\xc4\x85c wyk\xc5\x82ady z historii ustroju i prawa s\xc4\x85dowego pa\xc5\x84stwa polsko-litewskiego a\xc5\xbc do wybuchu II wojny \xc5\x9bwiatowej. Naukowo zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 dawnym prawem s\xc4\x85dowym polskim i litewskim (w tym szczeg\xc3\xb3lnie statutami litewskimi) oraz ustrojami pa\xc5\x84stw Europy Wschodniej. Autor m.in. Z dziej\xc3\xb3w organizacji miejskiej Starej Warszawy (1913), Ze studi\xc3\xb3w nad s\xc4\x85dem \xc5\x82awniczym w Warszawie (1914), S\xc4\x85d wy\xc5\xbcszy prawa niemieckiego grodu sandomierskiego (1917). Jego zainteresowania ustrojem Litwy zaowocowa\xc5\x82y pracami: Stan bada\xc5\x84 nad statutami litewskimi (1924), Separatyzm czy ci\xc4\x85\xc5\xbcenie Litwy ku Polsce po unii lubelskiej (1925), a tak\xc5\xbce obj\xc4\x99ciem redakcji nad ksi\xc4\x99g\xc4\x85 pami\xc4\x85tkow\xc4\x85 opublikowan\xc4\x85 z okazji 400-lecia I statutu litewskiego. W 1939 zosta\xc5\x82 wybrany na rektora Uniwersytetu Stefana Batorego.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 archiwistyczna\n_START_PARAGRAPH_\nPo powrocie ze studi\xc3\xb3w w Lipsku do Warszawy podj\xc4\x85\xc5\x82 w 1911 prac\xc4\x99 w Archiwum G\xc5\x82\xc3\xb3wnym, zarz\xc4\x85dzanym w\xc3\xb3wczas przez Teodora Wierzbowskiego. Od kwietnia do sierpnia 1917 by\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Komisji Archiwalnej Tymczasowej Rady Stanu, a od stycznia 1918 kierowa\xc5\x82 referatem do spraw archiwalnych w ramach Ministerstwa Wyzna\xc5\x84 Religijnych i O\xc5\x9bwiecenia Publicznego (od kwietnia tego roku \xe2\x80\x94 Wydzia\xc5\x82em Archiw\xc3\xb3w Pa\xc5\x84stwowych). Reprezentowa\xc5\x82 stron\xc4\x99 polsk\xc4\x85 (wraz z Janem \xc5\x81ukasiewiczem i Bronis\xc5\x82awem Dembi\xc5\x84skim) w komisji dwustronnej, negocjuj\xc4\x85cej w czerwcu i we wrze\xc5\x9bniu 1918 przej\xc4\x99cie akt dotycz\xc4\x85cych ziem polskich (w tym tzw. akt popruskich) od niemieckich instytucji archiwalnych, a nast\xc4\x99pnie (obok Marcelego Handelsmana i Stanis\xc5\x82awa K\xc4\x99trzy\xc5\x84skiego) tak\xc5\xbce w utworzonej dwustronnej podkomisji technicznej, maj\xc4\x85cej dokona\xc4\x87 w ramach tego zbioru analizy roszcze\xc5\x84 w stosunku do wszystkich grup akt z osobna (obraduj\xc4\x85cej 10 i 25 wrze\xc5\x9bnia oraz 4 i 24 pa\xc5\xbadziernika 1918). Pod koniec pa\xc5\xbadziernika wraz z Wincentym \xc5\x81opaci\xc5\x84skim ju\xc5\xbc w Lublinie mia\xc5\x82 czuwa\xc4\x87 nad zako\xc5\x84czeniem kwestii rewindykacji archiw\xc3\xb3w, b\xc4\x99d\xc4\x85cych w gestii austro-w\xc4\x99gierskiej, lecz upadek podczas tych negocjacji w\xc5\x82adz okupacyjnych spowodowa\xc5\x82 bezproblemowe przej\xc4\x99cie tych akt. Po powrocie do Warszawy, wobec zmienionych warunk\xc3\xb3w politycznych (zako\xc5\x84czenie niemieckiej okupacji Warszawy), 11 pa\xc5\xbadziernika 1918 podpisa\xc5\x82 wraz z niemieckim zarz\xc4\x85dc\xc4\x85 archiw\xc3\xb3w Adolfem Warschauerem protok\xc3\xb3\xc5\x82 przej\xc4\x99cia archiw\xc3\xb3w warszawskich (w przekazaniu brali udzia\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc podw\xc5\x82adny Ehrenkreutza Antoni Rybarski i sekretarz generalny Ministerstwa Wyzna\xc5\x84 Religijnych i O\xc5\x9bwiecenia Publicznego Kazimierz Konarski). Od 1 lutego 1919 do jesieni 1920 by\xc5\x82 zast\xc4\x99pc\xc4\x85 naczelnika Wydzia\xc5\x82u Archiw\xc3\xb3w Pa\xc5\x84stwowych (V stopie\xc5\x84 s\xc5\x82u\xc5\xbcbowy).\n_START_SECTION_\nInstytut Naukowo-Badawczy Europy Wschodniej i wile\xc5\x84skie studium historii prawa litewskiego\n_START_PARAGRAPH_\nW 1930 organizowa\xc5\x82, a nast\xc4\x99pnie by\xc5\x82 d\xc5\x82ugoletnim prezes zarz\xc4\x85du Instytutu Naukowo-Badawczego Europy Wschodniej w Wilnie, kieruj\xc4\x85c dodatkowo jego sekcj\xc4\x85 historyczno-prawn\xc4\x85. By\xc5\x82 pomys\xc5\x82odawc\xc4\x85, organizatorem i kierownikiem za\xc5\x82o\xc5\xbconego w 1934 studium historii prawa litewskiego przy Wydziale Prawa, maj\xc4\x85ce prowadzi\xc4\x87 badania naukowe i dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 popularyzatorsk\xc4\x85 oraz wspomaga\xc4\x87 naukowc\xc3\xb3w w kontaktach z archiwami (prywatnymi i pa\xc5\x84stwowymi) oraz z bibliotekami.\n_START_SECTION_\nCz\xc5\x82onkostwo w towarzystwach naukowych\n_START_PARAGRAPH_\nEhrenkreutz by\xc5\x82 od 1934 cz\xc5\x82onkiem-korespondentem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, od 1936 cz\xc5\x82onkiem przybranym Towarzystwa Naukowego we Lwowie, cz\xc5\x82onkiem Towarzystwa Przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82 Nauk w Wilnie oraz cz\xc5\x82onkiem Zarz\xc4\x85du G\xc5\x82\xc3\xb3wnego i przewodnicz\xc4\x85cym oddzia\xc5\x82u w Wilnie Polskiego Towarzystwa Historycznego. Od 17 pa\xc5\xbadziernika 1938 by\xc5\x82 tak\xc5\xbce wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownikiem Komisji Prawniczej PAU.\n_START_SECTION_\nPolityka\n_START_PARAGRAPH_\nDzia\xc5\x82acz Polskiej Partii Socjalistycznej, by\xc5\x82 kilkakrotnie wi\xc4\x99ziony jeszcze przed wybuchem I wojny \xc5\x9bwiatowej. Dzia\xc5\x82acz Towarzystwa Kultury Polskiej (1908-1913). By\xc5\x82 zwolennikiem J\xc3\xb3zefa Pi\xc5\x82sudskiego. Wybrany senatorem w wyborach 1930 i w nast\xc4\x99pnych, w 1935 (sprawowa\xc5\x82 mandat w latach 1930-1938). By\xc5\x82 wolnomularzem._NEWLINE_Podczas II wojny \xc5\x9bwiatowej prof. Stefan Ehrenkreutz kierowa\xc5\x82 w konspiracji Polskim Uniwersytetem Wile\xc5\x84skim, oficjalnie pracuj\xc4\x85c jako str\xc3\xb3\xc5\xbc nocny.\n_START_SECTION_\nOkoliczno\xc5\x9bci \xc5\x9bmierci\n_START_PARAGRAPH_\nDo 1944 jako rektor kierowa\xc5\x82 dzia\xc5\x82aj\xc4\x85c\xc4\x85 w konspiracji uczelni\xc4\x85, wyk\xc5\x82ada\xc5\x82; uczestniczy\xc5\x82 w pracach Konwentu Stronnictw Politycznych przy Okr\xc4\x99gowym Delegacie Rz\xc4\x85du na Kraj w Wilnie; w czasie okupacji pracowa\xc5\x82 jako str\xc3\xb3\xc5\xbc nocny, pracownik biurowy, kasjer, konsultant prawny; w korespondencji \xc5\x81awrientija Berii do J\xc3\xb3zefa Stalina z 3.08.1944 wzmiankowany jako poszukiwany; 27 sierpnia 1944 z polecenia Boles\xc5\x82awa Bieruta odwiedzi\xc5\x82 go [Jerzy Putrament], aby nak\xc5\x82oni\xc4\x87 go do wspierania partii komunistycznej pod przyw\xc3\xb3dztwem kultu Boles\xc5\x82awa Bieruta. Odm\xc3\xb3wi\xc5\x82, po czym Putrament wychodz\xc4\x85c podni\xc3\xb3s\xc5\x82 r\xc4\x99k\xc4\x99 i wykrzykn\xc4\x85\xc5\x82: "pan tego po\xc5\xbca\xc5\x82uje. Nast\xc4\x99pnego dnia 28.08.1944 w swoim mieszkaniu zosta\xc5\x82 aresztowany przez NKWD.  Torturowany, w wi\xc4\x99zieniu podj\xc4\x85\xc5\x82 g\xc5\x82od\xc3\xb3wk\xc4\x99. Wyczerpany g\xc5\x82od\xc3\xb3wk\xc4\x85 20 lipca 1945 roku na noszach zosta\xc5\x82  przeniesiony do szpitala wi\xc4\x99ziennego przy placu \xc5\x81ukiskim na \xc5\x81ukiszkach w Wilnie gdzie zmar\xc5\x82 z wycie\xc5\x84czenia nast\xc4\x99pnego dnia  21 lipca 1945.\n_START_SECTION_\nRodzina\n_START_PARAGRAPH_\nBy\xc5\x82 synem W\xc5\x82adys\xc5\x82awa i Emilii Joanny z domu Daneckiej._NEWLINE_Pierwsz\xc4\x85 \xc5\xbcon\xc4\x85 Stefana Ehrenkreutza by\xc5\x82a po\xc5\x9blubiona w 1907 Tekla Zweibaum (zm. 1909), siostra Juliusza Zweibauma, profesora Uniwersytetu Warszawskiego, a nast\xc4\x99pnie Akademii Medycznej w Warszawie. W ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwie tym mia\xc5\x82 c\xc3\xb3rk\xc4\x99 Emili\xc4\x99 (1909-1988), \xc5\xbcon\xc4\x99 prof. \xc5\x81ukasza Kurdybachy._NEWLINE_Jego drug\xc4\x85 \xc5\xbcon\xc4\x85, po\xc5\x9blubion\xc4\x85 w 1916, by\xc5\x82a c\xc3\xb3rka profesora Jana Niecis\xc5\x82awa Baudouin de Courtenay Cezaria Baudouin de Courtenay Ehrenkreutz J\xc4\x99drzejewiczowa, profesor etnografii na Uniwersytecie Warszawskim i rektor Polskiego Uniwersytetu na Obczy\xc5\xbanie w Londynie. Dzie\xc4\x87mi z tego zwi\xc4\x85zku byli: Krystyna (zm. 1927), Tadeusz (zm. 1976) \xc5\xbco\xc5\x82nierz AK na Wile\xc5\x84szczy\xc5\xbanie oraz Andrzej Stefan Ehrenkreutz (1921\xe2\x80\x932008), dzia\xc5\x82acz polonijny, wieloletni profesor na Uniwersytecie Michigan w Ann Arbor, USA, a potem wsp\xc3\xb3\xc5\x82tw\xc3\xb3rca Australijskiego Instytutu do Spraw Polskich._NEWLINE_Od 1938 jego trzeci\xc4\x85 \xc5\xbcon\xc4\x85 by\xc5\x82a Jadwiga Tyczy\xc5\x84ska._NEWLINE_Bratem jego by\xc5\x82 Dr. medycyny Jerzy Ehrenkreutz zamieszka\xc5\x82y w Poznaniu przy ulicy D\xc4\x85browskiego 4._NEWLINE_LINKI ZEWN\xc4\x98TRZNE_NEWLINE_https://senat.edu.pl/historia/senat-rp-w-latach-1922-1939/senatorowie-ii-rp/senator/stefan-ehrenkreutz_NEWLINE_http://archiwum.rp.pl/artykul/285072-Stefan-Ehrenkreutz.html_NEWLINE_https://www.geni.com/people/Stefan-Ehrenkreutz/4609265'