b'\n_START_ARTICLE_\nFort Legion\xc3\xb3w Cytadeli Warszawskiej\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nTrzykondygnacyjna wie\xc5\xbca artyleryjska zosta\xc5\x82a wzniesiona w oparciu o projekt francuskiego fortyfikatora Marca Montalemberta na planie niepe\xc5\x82nego ceglanego walca, zamkni\xc4\x99tego od p\xc3\xb3\xc5\x82nocnego zachodu bram\xc4\x85 ze zwodzonym mostem i otoczonego suchym rowem. Na stropie wie\xc5\xbcy znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 \xc5\x82awka strzelecka ze stanowiskami piechoty, na g\xc3\xb3rnej kondygnacji \xe2\x80\x93 izby bojowe 34 dzia\xc5\x82, na \xc5\x9brodkowej kondygnacji (broni\xc4\x85cej rowu) \xe2\x80\x93 izby bojowe piechoty. Rowu broniono z trzech kaponier grodziowych i galerii przeciwskarpowej, z kt\xc3\xb3rej wychodzi\xc5\x82y chodniki kontrminowe. W p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci \xc5\x9brodkowej kondygnacji znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 jedna izba bojowa, kt\xc3\xb3ra \xe2\x80\x93 wraz z po\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 pod ni\xc4\x85 izb\xc4\x85 dolnej kondygnacji \xe2\x80\x93 tworzy\xc5\x82a 4-dzia\xc5\x82owy tradytor, os\xc5\x82aniaj\xc4\x85cy przepraw\xc4\x99 przez Wis\xc5\x82\xc4\x99._NEWLINE_Po 1865 wie\xc5\xbca zosta\xc5\x82a zmodernizowana. R\xc3\xb3w od strony wschodniej zosta\xc5\x82 zasypany. Mi\xc4\x99dzy wie\xc5\xbc\xc4\x85 i Wis\xc5\x82\xc4\x85 zbudowano ziemno-ceglan\xc4\x85 bateri\xc4\x99 o zarysie odwr\xc3\xb3conej litery "L", s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 do obrony przeprawy rzecznej. Od po\xc5\x82udnia i zachodu wzniesiono ziemny stok bojowy, a przy bramie \xe2\x80\x93 ceglan\xc4\x85 latryn\xc4\x99 z nasypem ziemnym. Z najni\xc5\xbcszej kondygnacji przebito w kierunku po\xc5\x82udniowo-wschodnim podziemny korytarz (z chodnikami kontrminowymi), prowadz\xc4\x85cy do p\xc3\xb3\xc5\x82kaponiery w rowie baterii oraz do pomieszczenia w przeciwskarpie jej rowu. Fort zosta\xc5\x82 przezbrojony w dzia\xc5\x82a nowego typu._NEWLINE_Po utworzeniu Twierdzy Warszawa fort straci\xc5\x82 znaczenie strategiczne. W latach 1905-1906 i w 1909 mie\xc5\x9bci\xc5\x82o si\xc4\x99 tu wi\xc4\x99zienie._NEWLINE_Przez okres zaboru rosyjskiego fort nosi\xc5\x82 nazw\xc4\x99 "W\xc5\x82odzimierz" (ros. "\xd0\x92\xd0\xbb\xd0\xb0\xd0\xb4\xd0\xb8\xd0\xbc\xd0\xb8\xd1\x80"). Po rozbrojeniu w 1914 roku w okresie I wojny \xc5\x9bwiatowej przechowywano w nim akta porosyjskiego Archiwum Warszawskiego Okr\xc4\x99gu Wojskowego. Fort znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 pod s\xc5\x82abym nadzorem i okoliczna ludno\xc5\x9b\xc4\x87 rozkrada\xc5\x82a zgromadzone tu akta na opa\xc5\x82, w konsekwencji czego w lutym 1919 mia\xc5\x82 tu miejsce po\xc5\xbcar._NEWLINE_W 1916 na zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci stoku bojowego, w miejscu stracenia cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w Rz\xc4\x85du Narodowego z czasu powstania styczniowego, ustawiono pami\xc4\x85tkowy krzy\xc5\xbc. W 1918 fort zosta\xc5\x82 przej\xc4\x99ty przez Centralne Archiwum Wojskowe i zaadaptowany na cele biurowo-magazynowe; dokonano znacznych przer\xc3\xb3bek, m.in. zamurowano strzelnice karabinowe, w miejscu strzelnic armatnich na g\xc3\xb3rnej kondygnacji przebito okna. W 1921 nazw\xc4\x99 fortu zmieniono oficjalnie na Fort Legion\xc3\xb3w. _NEWLINE_Stok bojowy i bateria zosta\xc5\x82y splantowane; w tym miejscu w 1925 powsta\xc5\x82 pierwszy kwarta\xc5\x82 miejskiego Parku Traugutta. Oko\xc5\x82o 1935 odkopano wschodni odcinek rowu, natomiast cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 korytarzy wychodz\xc4\x85cych z dolnej kondygnacji oraz chodniki kontrminowe galerii zasypano ziemi\xc4\x85 i zamurowano. Likwidacji uleg\xc5\x82a latryna i r\xc3\xb3w przed bram\xc4\x85._NEWLINE_We wrze\xc5\x9bniu 1939 na wie\xc5\xbcy urz\xc4\x85dzono stanowisko armaty przeciwlotniczej. Wskutek b\xc5\x82\xc4\x99d\xc3\xb3w i zaniecha\xc5\x84 szefa Oddzia\xc5\x82u II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego J\xc3\xb3zefa Smole\xc5\x84skiego, Ministerstwa Spraw Wojskowych oraz dyrekcji Centralnego Archiwum Wojskowego nie zosta\xc5\x82y zniszczone przechowywane w forcie najwa\xc5\xbcniejsze akta Oddzia\xc5\x82u, zawieraj\xc4\x85ce m.in. obsad\xc4\x99 personaln\xc4\x85 zagranicznych plac\xc3\xb3wek wywiadowczych, dokumenty referat\xc3\xb3w kontrwywiadu \xe2\x80\x9eNiemcy\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eRosja\xe2\x80\x9d oraz teczki personalne oficer\xc3\xb3w. Zosta\xc5\x82y one przej\xc4\x99te przez Niemc\xc3\xb3w i wywiezione do Gda\xc5\x84ska Oliwy, a nast\xc4\x99pnie wykorzystane do likwidacji pracownik\xc3\xb3w polskiego wywiadu, kontrwywiadu i ich wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownik\xc3\xb3w, a tak\xc5\xbce polskich dzia\xc5\x82aczy niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bciowych._NEWLINE_Podczas powstania warszawskiego budynek znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w strefie frontowej. _NEWLINE_Po II wojnie \xc5\x9bwiatowej ponownie zaj\xc4\x99\xc5\x82o go wojsko. Znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 tu m.in.: pracownia rze\xc5\xbaby, sk\xc5\x82adnica map oraz magazyny mundurowe. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 pomieszcze\xc5\x84 popad\xc5\x82a w ruin\xc4\x99, a zachodni\xc4\x85 kaponier\xc4\x99 w znacznym stopniu rozebrano. Pomieszczenia po dawnej baterii zosta\xc5\x82y zalane wod\xc4\x85, co przyczyni\xc5\x82o si\xc4\x99 do powstania legendy o rzekomym tunelu do Cytadeli. _NEWLINE_W 1980 w tygodniku \xe2\x80\x9eStolica\xe2\x80\x9d zaprezentowano projekt adaptacji fortu na cele kulturalne opracowany przez Pracownie Konserwacji Zabytk\xc3\xb3w, oddzia\xc5\x82 Zamek. Mia\xc5\x82y si\xc4\x99 w nim mie\xc5\x9bci\xc4\x87 wielofunkcyjna sala widowiskowa z zapleczem, dom kultury z pracowniami i bibliotek\xc4\x85, kawiarnia oraz Klub Kombatanta z sal\xc4\x85 wystawow\xc4\x85. Alternatywnie rozpatrywano wykorzystanie fortu na siedzib\xc4\x99 Muzeum Architektury, a ca\xc5\x82kowita kubatura obiektu po przebudowie mia\xc5\x82a wynie\xc5\x9b\xc4\x87 36 760 m\xc2\xb3._NEWLINE_W 1996 fort zosta\xc5\x82 opuszczony i zdewastowany. Jednocze\xc5\x9bnie jego wn\xc4\x99trza wykorzystywano przy produkcji reklam (m.in. Ociec, pra\xc4\x87?) i film\xc3\xb3w (m.in. Ogniem i mieczem). _NEWLINE_W 1999 fort zosta\xc5\x82 przej\xc4\x99ty przez Agencj\xc4\x99 Mienia Wojskowego i w 2000 sprzedany prywatnej firmie z bran\xc5\xbcy gastronomicznej. Po wykonaniu prac porz\xc4\x85dkowych i budowlanych w obiekcie powsta\xc5\x82a restauracja Forteca, jest on r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wynajmowany m.in. na koncerty i przyj\xc4\x99cia weselne. Fort wraz z cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 podziemnych korytarzy jest udost\xc4\x99pniany do zwiedzania z przewodnikiem._NEWLINE_Wpisany do rejestru zabytk\xc3\xb3w jako "Fort Legion\xc3\xb3w z otoczeniem" (nr 59/9 z 01.07.1965 r., uzupe\xc5\x82nienie z 23.03.2005 r.)\n_START_SECTION_\nInne informacje\n_START_PARAGRAPH_\nW Warszawie istnieje drugi fort o podobnej nazwie \xe2\x80\x93 fort Legion\xc3\xb3w D\xc4\x85browskiego.'