b'\n_START_ARTICLE_\nThomas Graham (baron Lynedoch)\n_START_SECTION_\nWczesny okres \xc5\xbcycia i edukacja\n_START_PARAGRAPH_\nThomas Graham by\xc5\x82 trzecim, jedynym pozosta\xc5\x82ym przy \xc5\xbcyciu, synem Thomasa Gr\xc3\xa6me z Balgowan w Perthshire w Szkocji, i lady Christian Hope, c\xc3\xb3rki pierwszego hrabiego Hopetoun. Urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w roku 1748, odebra\xc5\x82 edukacj\xc4\x99 domow\xc4\x85 pod kierunkiem pastora Frasera z Moneydie, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Jamesa Macphersona, kolekcjonera i t\xc5\x82umacza epos\xc3\xb3w Osjana. W roku 1766 wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do Christ Church w Oksfordzie, a nast\xc4\x99pnego roku, po \xc5\x9bmierci ojca, odziedziczy\xc5\x82 rodzinn\xc4\x85 posiad\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87._NEWLINE_Po opuszczeniu uczelni sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 kilka lat na kontynencie, gdzie uczy\xc5\x82 si\xc4\x99 j\xc4\x99zyka francuskiego, niemieckiego i hiszpa\xc5\x84skiego. Po powrocie do Szkocji wzi\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 za zarz\xc4\x85dzanie i ulepszanie swojej posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci, ogradzaj\xc4\x85c swoje pola, stawiaj\xc4\x85c budynki gospodarcze, udzielaj\xc4\x85c najemcom dzier\xc5\xbcawy, zach\xc4\x99caj\xc4\x85c ich do wprowadzania ulepszonych metod hodowli oraz uprawy ziemniak\xc3\xb3w i rzepy, uwa\xc5\xbcane dotychczas za ro\xc5\x9bliny ogrodowe, na du\xc5\xbc\xc4\x85 skal\xc4\x99. Sam zacz\xc4\x85\xc5\x82 rozwija\xc4\x87 hodowl\xc4\x99 ulepszonych ras koni, byd\xc5\x82a i owiec._NEWLINE_W roku 1785 zakupi\xc5\x82 posiad\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 Lynedoch (lub Lednock), usytuowan\xc4\x85 w dolinie rzeki Almond(ang.), gdzie posadzi\xc5\x82 drzewa i zagajniki d\xc4\x99bowe, oraz poprawi\xc5\x82 strome brzegi strumienia. Lubi\xc5\x82 konie i psy, wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82 si\xc4\x99 umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bciami w sportach terenowych, je\xc5\xbadzi\xc5\x82 z psami \xc5\x82owczymi, i towarzyszy\xc5\x82 ksi\xc4\x99ciu Atholl, kt\xc3\xb3ry p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zosta\xc5\x82 m\xc4\x99\xc5\xbcem siostry jego \xc5\xbcony, w polowaniach na kuropatwy i jelenie na wrzosowiskach Atholl. Powiedzia\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, \xc5\xbce wiele zawdzi\xc4\x99cza edukacji \xe2\x80\x9enaocznej\xe2\x80\x9d, w odniesieniu do terenu i odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci, u\xc5\xbcytecznej umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci dla \xc5\xbco\xc5\x82nierza, zdobytej podczas polowa\xc5\x84 na jelenie w tym okresie \xc5\xbcycia w Lesie Atholl.\n_START_SECTION_\nWczesna dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 polityczna i ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo\n_START_PARAGRAPH_\nW roku 1772, w wyborach uzupe\xc5\x82niaj\xc4\x85cych Graham zosta\xc5\x82 kandydatem Wig\xc3\xb3w z Perth, w opozycji do Jamesa Murraya, brata ksi\xc4\x99cia Atholl, lecz zosta\xc5\x82 pokonany wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 zaledwie sze\xc5\x9bciu g\xc5\x82os\xc3\xb3w na 100. Pomimo pora\xc5\xbcki pozosta\xc5\x82 aktywny na niwie polityki, lecz wycofa\xc5\x82 si\xc4\x99 kr\xc3\xb3tko przed wyborami og\xc3\xb3lnymi w roku 1774, kiedy zar\xc4\x99czy\xc5\x82 si\xc4\x99 z Mary Cathcart, drug\xc4\x85 c\xc3\xb3rk\xc4\x85 9. lorda Cathcart, kt\xc3\xb3rej siostra by\xc5\x82a narzeczon\xc4\x85 syna i spadkobiercy 3. ksi\xc4\x99cia Atholl. 26 grudnia 1774 roku po\xc5\x9blubi\xc5\x82 Mary, a jej starsza siostra zosta\xc5\x82a tego samego dnia ksi\xc4\x99\xc5\xbcn\xc4\x85 Atholl. \xe2\x80\x9eJane,\xe2\x80\x9d pisa\xc5\x82 lord Cathcart, \xe2\x80\x9epo\xc5\x9blubi\xc5\x82a, aby zadowoli\xc4\x87 siebie, Johna, diuka Atholl, pana na posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci; Mary wysz\xc5\x82a za Thomasa Grahama z Balgowan, m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn\xc4\x99 jej serca, r\xc3\xb3wnego ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99tom.\xe2\x80\x9d Jej portret, p\xc4\x99dzla Thomasa Gainsborough, by\xc5\x82 bardzo chwalony podczas wystawy w Royal Academy w roku 1777. Obraz znajduje si\xc4\x99 w National Galleries of Scotland w Edynburgu._NEWLINE_Graham sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 nast\xc4\x99pne osiemna\xc5\x9bcie lat w roli spokojnego gentlemana z prowincji, je\xc5\xbcd\xc5\xbc\xc4\x85c konno i oddaj\xc4\x85c si\xc4\x99 sportom, studiuj\xc4\x85c literatur\xc4\x99 i sztuk\xc4\x99 klasyczn\xc4\x85 oraz okazjonalnie odwiedzaj\xc4\x85c z \xc5\xbcon\xc4\x85 Londyn i Edynburg.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9amier\xc4\x87 \xc5\xbcony\n_START_PARAGRAPH_\nZdrowie Mary Graham zacz\xc4\x99\xc5\x82o podupada\xc4\x87 za przyczyn\xc4\x85 rozwijaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 u niej gru\xc5\xbalicy, i wiosn\xc4\x85 1792 roku, za namow\xc4\x85 lekarza, pojecha\xc5\x82a wraz z m\xc4\x99\xc5\xbcem i siostr\xc4\x85 do po\xc5\x82udniowej Francji. Niestety, 26 czerwca 1792 roku podczas podr\xc3\xb3\xc5\xbcy statkiem, zmar\xc5\x82a niedaleko Hy\xc3\xa8res we Francji. Zrozpaczony m\xc4\x85\xc5\xbc powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 z cia\xc5\x82em \xc5\xbcony do domu i z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 jej doczesne szcz\xc4\x85tki w mauzoleum, kt\xc3\xb3re zbudowa\xc5\x82 na cmentarzu przyko\xc5\x9bcielnym w Methven, region Perth and Kinross. Thomas Graham zosta\xc5\x82 pochowany w tym samym grobie pi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85t lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej._NEWLINE_Mary Graham upami\xc4\x99tniona zosta\xc5\x82a w czterocz\xc4\x99\xc5\x9bciowej szkockiej melodii na skrzypce, skomponowanej na jej cze\xc5\x9b\xc4\x87, zatytu\xc5\x82owanej \xe2\x80\x9eThe Honourable Mrs. Graham of Balgowan."_NEWLINE_Thomas, by ukoi\xc4\x87 rozpacz po stracie \xc5\xbcony, uda\xc5\x82 si\xc4\x99 w 12-miesi\xc4\x99czn\xc4\x85 podr\xc3\xb3\xc5\xbc zagraniczn\xc4\x85. Po powrocie, cho\xc4\x87 wci\xc4\x85\xc5\xbc mocno cierpi\xc4\x85cy, maj\xc4\x85c 43 lata, aby zag\xc5\x82uszy\xc4\x87 my\xc5\x9bli o stracie po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc5\x82 si\xc4\x99 karierze wojskowej.\n_START_SECTION_\nObrona Tulonu\n_START_PARAGRAPH_\nWe wczesnych miesi\xc4\x85cach roku 1793, p\xc5\x82yn\xc4\x85c na HMS \xe2\x80\x9eResistance\xe2\x80\x9d z Lordem St Helens, ambasadorem w Hiszpanii, Thomas napisa\xc5\x82 do Charlesa O\xe2\x80\x99Hary, szukaj\xc4\x85c mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci \xe2\x80\x9ezahaczenia si\xc4\x99\xe2\x80\x9d na Gibraltarze, kt\xc3\xb3rego ten ostatni by\xc5\x82 lieutenant-gubernatorem. Po tym, jak 1 lutego 1793 roku Francja wypowiedzia\xc5\x82a wojn\xc4\x99 Wielkiej Brytanii oraz Holandii, flota brytyjska pod dow\xc3\xb3dztwem admira\xc5\x82a Samuela Hooda zgromadzi\xc5\x82a si\xc4\x99 w Gibraltarze. Po swoim tam przybyciu, Graham jako wolontariusz pop\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 z flot\xc4\x85 do Tulonu, gdzie by\xc5\x82 osobistym asystentem/sekretarzem (fr. aide-de-camp) lorda Mulgrave i walczy\xc5\x82 w obronie miasta. Wed\xc5\x82ug relacji sir Gilberta Elliota(ang.), Graham \xe2\x80\x9eprzedstawia\xc5\x82 najwy\xc5\xbcsze mo\xc5\xbcliwe cechy charakteru, pod wzgl\xc4\x99dem zrozumienia i odwagi\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W Tulonie Graham wyr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82 si\xc4\x99 przez swoj\xc4\x85 odwag\xc4\x99 i energi\xc4\x99: np. jednego dnia, kiedy w walce zgin\xc4\x85\xc5\x82 szeregowy \xc5\xbco\xc5\x82nierz, Graham podj\xc4\x85\xc5\x82 jego muszkiet i zaj\xc4\x85\xc5\x82 miejsce zabitego na czele atakuj\xc4\x85cej kolumny. W rozkazie og\xc3\xb3lnym, odnosz\xc4\x85cym si\xc4\x99 do odparcia francuskiego ataku na wa\xc5\xbcny fort, Mulgrave wyrazi\xc5\x82 \xe2\x80\x9ewdzi\xc4\x99czno\xc5\x9b\xc4\x87 za przyjacielsk\xc4\x85 i wa\xc5\xbcn\xc4\x85 pomoc, jak\xc4\x85 otrzyma\xc5\x82 w wielu ci\xc4\x99\xc5\xbckich chwilach od p. Grahama, oraz do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 si\xc4\x99 do g\xc5\x82os\xc3\xb3w pochwalnych brytyjskich i piedmonckich oficer\xc3\xb3w z jego kolumny, kt\xc3\xb3rzy widzieli wspania\xc5\x82y przyk\xc5\x82ad, jaki p. Graham dawa\xc5\x82 ca\xc5\x82ej kolumnie wojska, staj\xc4\x85c na czo\xc5\x82owym miejscu ka\xc5\xbcdego ataku\xe2\x80\x9d._NEWLINE_R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w Tulonie Graham spotka\xc5\x82 po raz pierwszy swojego p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszego d\xc5\x82ugoletniego przyjaciela Rowlanda Hilla, w\xc3\xb3wczas kapitana, kt\xc3\xb3ry potem zosta\xc5\x82 wicehrabi\xc4\x85 Hill i naczelnym dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 armii brytyjskiej.\n_START_SECTION_\nKampania roku 1796 i powr\xc3\xb3t do Parlamentu\n_START_PARAGRAPH_\nPo powrocie do domu w listopadzie roku 1793, przy poparciu ministra wojny Henry\xe2\x80\x99ego Dundasa, kt\xc3\xb3ry poprzedniego roku po\xc5\x9blubi\xc5\x82 jego kuzynk\xc4\x99, Thomas Graham otrzyma\xc5\x82 tymczasow\xc4\x85 rang\xc4\x99 podpu\xc5\x82kownika (ang. Lieutenant-Colonel) i za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 pierwszy batalion 90. Regimentu Pieszego (Balgowan\xe2\x80\x99s \'Grey Breeks,\' jak byli nazywani), jednak dodanie drugiego batalionu mocno odcisn\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 na jego finansach. Rowland Hill zosta\xc5\x82 majorem w regimencie, kt\xc3\xb3ry wszed\xc5\x82 do akcji po raz pierwszy w czerwcu 1795 roku jako cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 inwazji rojalist\xc3\xb3w na Quiberon. W nast\xc4\x99pnym roku zostali wys\xc5\x82ani, aby wesprze\xc4\x87 francuskiego  genera\xc5\x82a-rojalist\xc4\x99 Fran\xc3\xa7ois de Charette w jego walce z republikanami._NEWLINE_Pod koniec roku 1795 regiment przeniesiono do Gibraltaru na s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 garnizonow\xc4\x85, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 to rol\xc4\x85 Graham wkr\xc3\xb3tce si\xc4\x99 zm\xc4\x99czy\xc5\x82. Uzyska\xc5\x82 zgod\xc4\x99 na przy\xc5\x82\xc4\x85czenie si\xc4\x99 do armii austriackiej na Renie jako brytyjski komisarz. W tym charakterze bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w katastrofalnej kampanii 1796 roku, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej towarzyszy\xc5\x82 Wurmserowi w obronie Mantui, kiedy ta by\xc5\x82a oblegana przez Francuz\xc3\xb3w pod Napoleonem. Garnizon zosta\xc5\x82 zredukowany do maksimum z powodu braku zaopatrzenia, a Graham podj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 niebezpiecznego obowi\xc4\x85zku przekazania informacji o ich rozpaczliwej sytuacji feldmarsza\xc5\x82kowi Alvinczy\'emu, znajduj\xc4\x85cemu si\xc4\x99 oko\xc5\x82o 80 kilometr\xc3\xb3w od Mantui, w Bassano._NEWLINE_Pu\xc5\x82kownik Graham opu\xc5\x9bci\xc5\x82 twierdz\xc4\x99, w\xc5\x82o\xc5\xbcywszy ch\xc5\x82opskie ubranie na sw\xc3\xb3j mundur, i 24 grudnia, w deszczu i mokrym \xc5\x9bniegu, przep\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 rzek\xc4\x99 Mincio na \xc5\x82odzi, wielokrotnie, z powodu ciemno\xc5\x9bci, wp\xc5\x82ywaj\xc4\x85c na mielizny. Dalej szed\xc5\x82 pieszo, przekraczaj\xc4\x85c bagna i liczne strumienie oraz rzek\xc4\x99 Pad, w ci\xc4\x85g\xc5\x82ym strachu przed zgubieniem drogi lub zastrzeleniem przez francuskie pikiety. O poranku kry\xc5\x82 si\xc4\x99 a\xc5\xbc do zmroku, kiedy to kontynuowa\xc5\x82 sw\xc4\x85 podr\xc3\xb3\xc5\xbc. Po pokonaniu wielu trudno\xc5\x9bci i niebezpiecze\xc5\x84stw, 4 stycznia dotar\xc5\x82 do g\xc5\x82\xc3\xb3wnej kwatery austriackiego dow\xc3\xb3dcy. Jednak 14 stycznia Austriacy zostali pokonani, i wkr\xc3\xb3tce po tym Mantua zmuszona by\xc5\x82a si\xc4\x99 podda\xc4\x87._NEWLINE_Na niwie politycznej, dzi\xc4\x99ki poparciu ksi\xc4\x99cia Atholl, w roku 1776 powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 niekwestionowany do parlamentu, pomimo ch\xc4\x99ci Dundasa trzymania tego miejsca dla swojego syna. Graham potwierdza\xc5\x82, \xc5\xbce poparcie Atholla nie mia\xc5\x82o wp\xc5\x82ywu na jego niezale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87, za\xc5\x9b p\xc3\xb3\xc5\xbaniej napisa\xc5\x82, \xc5\xbce w tym czasie zdecydowanie popiera\xc5\x82 wojn\xc4\x99, lecz \xe2\x80\x9ejednocze\xc5\x9bnie nigdy nie sprzeniewierzy\xc5\x82 si\xc4\x99 tym pryncypiom Wig\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re doprowadzi\xc5\x82y do rewolucji 1688 roku.\n_START_SECTION_\nLata 1797\xe2\x80\x931806\n_START_PARAGRAPH_\nPu\xc5\x82kownik Graham powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 teraz do Szkocji, lecz jesieni\xc4\x85 roku 1797 do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 do swojego regimentu na Gibraltarze. W roku nast\xc4\x99pnym, pod dow\xc3\xb3dztwem sir Charlesa Stuarta, wzi\xc4\x85\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w zdobyciu Minorki, gdzie bardzo si\xc4\x99 wyr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82._NEWLINE_Nast\xc4\x99pnie uda\xc5\x82 si\xc4\x99 na Sycyli\xc4\x99, gdzie kr\xc3\xb3l i kr\xc3\xb3lowa Neapolu zgotowali mu, za efektywne wyst\xc4\x99powanie w ich imieniu, gor\xc4\x85ce przyj\xc4\x99cie. W roku 1798 powierzono mu dow\xc3\xb3dztwo operacji na Malcie, kt\xc3\xb3ra w tym czasie by\xc5\x82a we w\xc5\x82adaniu Francji. Z miejscow\xc4\x85 rang\xc4\x85 genera\xc5\x82a brygady, mia\xc5\x82 pod swoj\xc4\x85 komend\xc4\x85 30 oraz 89 Pu\xc5\x82k Piechoty, Alexandra Hamiltona jako swojego szefa sztabu oraz kilka korpus\xc3\xb3w oddanych pod jego bezpo\xc5\x9brednie dow\xc3\xb3dztwo._NEWLINE_Ze wzgl\xc4\x99du na du\xc5\xbce mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci obronne wyspy, Graham zmuszony zosta\xc5\x82 do zastosowania blokady, i po trwaj\xc4\x85cym prawie dwa lata obl\xc4\x99\xc5\xbceniu, garnizon pokonany przez g\xc5\x82\xc3\xb3d i choroby, podda\xc5\x82 si\xc4\x99 we wrze\xc5\x9bniu roku 1800. Przez nast\xc4\x99pne 164 lata wyspa by\xc5\x82a wa\xc5\xbcn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 Imperium Brytyjskiego, a\xc5\xbc do uzyskania niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bci w roku 1964. S\xc5\x82u\xc5\xbcba pu\xc5\x82kownika Grahama oceniona zosta\xc5\x82a bardzo nisko przez \xc3\xb3wczesny rz\xc4\x85d brytyjski, kt\xc3\xb3ry zarezerwowa\xc5\x82 sw\xc3\xb3j patronat i honory dla oficer\xc3\xb3w, b\xc4\x99d\xc4\x85cych cz\xc5\x82onkami partii rz\xc4\x85dz\xc4\x85cej._NEWLINE_Latem roku 1801 pu\xc5\x82kownik Graham uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do Egiptu, gdzie jego 90. pu\xc5\x82k, pod dow\xc3\xb3dztwem sir Ralpha Abercromby\'ego, znacznie si\xc4\x99 wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82; nie dotar\xc5\x82 tam jednak przed kapitulacj\xc4\x85 Francuz\xc3\xb3w i zako\xc5\x84czeniem kampanii. Skorzysta\xc5\x82 jednak z okazji, i zwiedzi\xc5\x82 Egipt oraz Turcj\xc4\x99. Jaki\xc5\x9b czas sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 w Konstantynopolu, sk\xc4\x85d uda\xc5\x82 si\xc4\x99 w konn\xc4\x85 podr\xc3\xb3\xc5\xbc do Wiednia \xe2\x80\x93 kt\xc3\xb3r\xc4\x85 opisywa\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, jako jedn\xc4\x85 z najprzyjemniejszych \xe2\x80\x9eprzeja\xc5\xbcd\xc5\xbcek konnych\xe2\x80\x9d swojego \xc5\xbcycia.\n_START_SECTION_\nRok 1807\n_START_PARAGRAPH_\nPo sp\xc4\x99dzeniu jakiego\xc5\x9b czasu nadrabiaj\xc4\x85c swoje obowi\xc4\x85zki parlamentarne oraz bior\xc4\x85c udzia\xc5\x82 w ulepszaniu stanu swojej posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci, pu\xc5\x82kownik Graham przeniesiony zosta\xc5\x82 wraz ze swoim pu\xc5\x82kiem do Irlandii, a nast\xc4\x99pnie do Indii Zachodnich, gdzie pozosta\xc5\x82 przez nast\xc4\x99pne trzy lata. Kiedy w roku 1807, za popieranie katolickich rz\xc4\x85da\xc5\x84 r\xc3\xb3wnego traktowania, zdymisjonowany zosta\xc5\x82 \xe2\x80\x9eGabinet Wszystkich Talent\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d, pu\xc5\x82kownik Graham popiera\xc5\x82 jego dzia\xc5\x82ania. Jednak jego poparcie dla poczyna\xc5\x84 gabinetu Wig\xc3\xb3w oraz zr\xc3\xb3wnania praw katolik\xc3\xb3w, nie znalaz\xc5\x82y aplauzu u wyborc\xc3\xb3w z Perthshire. Po rozwi\xc4\x85zaniu Parlamentu w maju 1807 roku Graham nie zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 na reelekcj\xc4\x99, i na opr\xc3\xb3\xc5\xbcnione miejsce powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 lord James Murray.\n_START_SECTION_\nRok 1808\n_START_PARAGRAPH_\nW roku 1808 pu\xc5\x82kownik Graham towarzyszy\xc5\x82 sir Johnowi Moore jako jego \xe2\x80\x9eaide-de-camp\xe2\x80\x9d do Szwecji, a nast\xc4\x99pnie do Hiszpanii. S\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 z Moore podczas ca\xc5\x82ej jego kampanii, ko\xc5\x84cz\xc4\x85c \xc5\xbcmudne dzia\xc5\x82ania i pr\xc3\xb3buj\xc4\x85c wycofa\xc4\x87 si\xc4\x99 do Corunny, kiedy to jego wysi\xc5\x82ki zosta\xc5\x82y docenione przez um\xc4\x99czonych \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. Jak Sheridan opisa\xc5\x82 to w Izbie Gmin: \xe2\x80\x9ew godzinie grozy Graham by\xc5\x82 ich najlepszym doradc\xc4\x85; w godzinie katastrofy Graham by\xc5\x82 ich najwspanialsz\xc4\x85 pociech\xc4\x85\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nLata 1809\xe2\x80\x9311\n_START_PARAGRAPH_\nPo powrocie do Anglii pu\xc5\x82kownik Graham zosta\xc5\x82 awansowany na stopie\xc5\x84 genera\xc5\x82a dywizji (ang. major general), i latem 1809 roku otrzyma\xc5\x82, w nieszcz\xc4\x99snej ekspedycji Walcheren pod komend\xc4\x85 lorda Chatham,  dow\xc3\xb3dztwo dywizji. Jednak\xc5\xbce atak malarii zmusi\xc5\x82 go do powrotu do domu._NEWLINE_Po powrocie do zdrowia awansowany zosta\xc5\x82 na genera\xc5\x82a broni (ang. lieutenant general), i wys\xc5\x82any do Hiszpanii, aby obj\xc4\x85\xc4\x87 dow\xc3\xb3dztwo brytyjskich i portugalskich \xc5\xbco\xc5\x82nierzy w Kadyksie, kt\xc3\xb3ry w tym czasie by\xc5\x82 okr\xc4\x85\xc5\xbcony przez Francuz\xc3\xb3w. Rz\xc4\x85d brytyjski przywi\xc4\x85zywa\xc5\x82 wielk\xc4\x85 wag\xc4\x99 do utrzymania Kadyksu, gdy\xc5\xbc by\xc5\x82 on ostatni\xc4\x85 twierdz\xc4\x85 Korony na p\xc3\xb3\xc5\x82wyspie Iberyjskim. Jednak, jak zaznaczy\xc5\x82 sir William Napier, kiedy \xe2\x80\x9epieni\xc4\x85dze, wojsko i flota \xe2\x80\x93 doprawdy, wszystkie rzeczy potrzebne do uczynienia Kadyksu trudnym do zdobycia \xe2\x80\x93 by\xc5\x82y zebrane, wszystko na nic, poniewa\xc5\xbc odwlekaj\xc4\x85ca decyzje zazdro\xc5\x9b\xc4\x87, ostentacja oraz tysi\xc4\x85ce absurd\xc3\xb3w by\xc5\x82y nieod\xc5\x82\xc4\x85cznym \xe2\x80\x9eorszakiem\xe2\x80\x9d hiszpa\xc5\x84skiej armii i rz\xc4\x85du\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Genera\xc5\x82 Graham postanowi\xc5\x82 zaatakowa\xc4\x87 ty\xc5\x82y oblegaj\xc4\x85cej armii, i w lutym 1811 roku wyp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 z Kadyksu z si\xc5\x82ami ponad 4000 ludzi, razem z 7000 hiszpa\xc5\x84skich \xc5\xbco\xc5\x82nierzy, pod wodz\xc4\x85 genera\xc5\x82a Manuela Lape\xc3\xb1a, kt\xc3\xb3ry dowodzi\xc5\x82 wypraw\xc4\x85. Wojsko wyl\xc4\x85dowa\xc5\x82o w Tarifie, na wybrze\xc5\xbcu Cie\xc5\x9bniny Gibraltarskiej, i posuwaj\xc4\x85c si\xc4\x99 na p\xc3\xb3\xc5\x82noc, 5 marca przyby\xc5\x82o na wzg\xc3\xb3rza Barrosy, le\xc5\xbc\xc4\x85ce na po\xc5\x82udnie od Kadyksu, oraz na ty\xc5\x82ach oblegaj\xc4\x85cej armii._NEWLINE_Mimo nieudolno\xc5\x9bci i indolencji hiszpa\xc5\x84skiego dow\xc3\xb3dcy, a dzi\xc4\x99ki szybkim, m\xc4\x85drym i brawurowym decyzjom genera\xc5\x82a Grahama, bitwa zosta\xc5\x82a wygrana. \xe2\x80\x9eZas\xc5\x82uguj\xc4\x85ca na pogard\xc4\x99 s\xc5\x82abo\xc5\x9b\xc4\x87 Lape\xc3\xb1a\xe2\x80\x9d, m\xc3\xb3wi sir William Napier, \xe2\x80\x9ezaskakuj\xc4\x85co kontrastowa\xc5\x82a z bohatersk\xc4\x85 energi\xc4\x85 Grahama, kt\xc3\xb3rego atak by\xc5\x82 inspiracj\xc4\x85 raczej, a nie rezolucj\xc4\x85; tak pewn\xc4\x85, tak nag\xc5\x82\xc4\x85 by\xc5\x82a ta decyzja, tak szybkim, tak rozstrzygaj\xc4\x85cym by\xc5\x82o jej wykonanie.\xe2\x80\x9d. Francuzi stracili w tej bitwie oko\xc5\x82o 3000 ludzi, oko\xc5\x82o 500, w\xc5\x9br\xc3\xb3d kt\xc3\xb3rych byli genera\xc5\x82owie Ruffin i Rosseau, zosta\xc5\x82o wzi\xc4\x99tych do niewoli. Straty po stronie zwyci\xc4\x99zc\xc3\xb3w wynosi\xc5\x82y 200 zabitych i ponad 900 rannych._NEWLINE_Za tak wspania\xc5\x82e zwyci\xc4\x99stwo, w parlamencie hiszpa\xc5\x84skim przeg\xc5\x82osowano nadanie Grahamowi tytu\xc5\x82u granda, lecz ten odm\xc3\xb3wi\xc5\x82 zaszczytu. Otrzyma\xc5\x82 te\xc5\xbc podzi\xc4\x99kowanie od parlamentu brytyjskiego.\n_START_SECTION_\nRok 1812\n_START_PARAGRAPH_\nKr\xc3\xb3tko potem Graham do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 do armii Wellingtona jako zast\xc4\x99pca dow\xc3\xb3dcy. W styczniu 1812 roku wzi\xc4\x85\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w obl\xc4\x99\xc5\xbceniu i zdobyciu Ciudad Rodrigo, a Wellington stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce powodzenie ca\xc5\x82ego przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cia zawdzi\xc4\x99cza w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci Grahamowi. Trzy miesi\xc4\x85ce p\xc3\xb3\xc5\xbaniej on oraz jego przyjaciel genera\xc5\x82 Hill otrzymali Order \xc5\x81a\xc5\xbani. Problemy z oczami, kt\xc3\xb3re pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 jaki\xc5\x9b czas wcze\xc5\x9bniej, sprawi\xc5\x82y, \xc5\xbce Graham powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 w tym momencie do domu._NEWLINE_W wyborach og\xc3\xb3lnych w pa\xc5\xbadzierniku 1812 roku Graham wsp\xc3\xb3\xc5\x82zawodniczy\xc5\x82 w hrabstwie Perth z Jamesem Davidem Drummondem (p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym wicehrabi\xc4\x85 Strathallan), lecz mimo poparcia kilku wp\xc5\x82ywowych Torys\xc3\xb3w, przegra\xc5\x82 wybory liczb\xc4\x85 jedynie siedmiu g\xc5\x82os\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nRok 1813\n_START_PARAGRAPH_\nJego wizyta w Szkocji zaowocowa\xc5\x82a popraw\xc4\x85 jego wzroku, i w maju roku 1813 do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 do armii we Frinadzie, na granicy portugalskiej, przywo\xc5\xbc\xc4\x85c ze sob\xc4\x85 insygnia Orderu Podwi\xc4\x85zki dla lorda Wellingtona. 22 maja si\xc5\x82y brytyjskie w sile trzech dywizji opu\xc5\x9bci\xc5\x82y Portugali\xc4\x99 i uda\xc5\x82y si\xc4\x99 w kierunku Vitorii. Lewe skrzyd\xc5\x82o, dowodzone przez sir Thomasa Grahama, musia\xc5\x82o przekroczy\xc4\x87 trzy du\xc5\xbce rzeki:  Duero, Esl\xc4\x99 i Ebro; oraz sforsowa\xc4\x87 silne pozycje pomi\xc4\x99dzy prze\xc5\x82\xc4\x99czami g\xc3\xb3rskimi, ci\xc4\x85gle naciskaj\xc4\x85c na prawe skrzyd\xc5\x82o wycofuj\xc4\x85cej si\xc4\x99 armii francuskiej. Genera\xc5\x82 Graham odegra\xc5\x82 wybitn\xc4\x85 rol\xc4\x99 w bitwie pod Vitori\xc4\x85 21 czerwca, gdzie Francuzi zostali pobici \xe2\x80\x9eprzed miastem, w mie\xc5\x9bcie, wok\xc3\xb3\xc5\x82 miasta i poza miastem\xe2\x80\x9d. Nast\xc4\x99pnie odrzuci\xc5\x82 wroga z drogi do Bayonne, spychaj\xc4\x85c go na wiod\xc4\x85c\xc4\x85 do Pampeluny._NEWLINE_Nied\xc5\x82ugo potem genera\xc5\x82 skierowany zosta\xc5\x82 do dowodzenia obl\xc4\x99\xc5\xbceniem umocnionej twierdzy San Sebasti\xc3\xa1n. Pierwszy atak, kt\xc3\xb3ry nast\xc4\x85pi\xc5\x82 25 lipca zosta\xc5\x82 odparty z wielkimi stratami w\xc5\x9br\xc3\xb3d oblegaj\xc4\x85cych, w konsekwencji czego zawieszono na pewien czas obl\xc4\x99\xc5\xbcenie. Zosta\xc5\x82o wznowione po pora\xc5\xbcce marsza\xc5\x82ka Soult w bitwie w Pirenejach(ang.), i drugi atak na twierdz\xc4\x99 nast\xc4\x85pi\xc5\x82 31 sierpnia. Niestety umocnienia okaza\xc5\x82y si\xc4\x99 nie do pokonania, szturmuj\xc4\x85cy bezskutecznie pr\xc3\xb3bowali wedrze\xc4\x87 si\xc4\x99 do miasta. W tym momencie genera\xc5\x82 Graham zarz\xc4\x85dzi\xc5\x82 skierowa\xc4\x87 na mur obronny ci\xc4\x99\xc5\xbcki ogie\xc5\x84 artylerii, przechodz\xc4\x85cy zaledwie kilka st\xc3\xb3p nad g\xc5\x82owami oblegaj\xc4\x85cych \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. Ten rozkaz by\xc5\x82 na miar\xc4\x99 sukcesu. Wykorzystuj\xc4\x85c eksplozj\xc4\x99 na wale, kt\xc3\xb3ra zaskoczy\xc5\x82a broni\xc4\x85cych, szturmuj\xc4\x85cy zdobyli przycz\xc3\xb3\xc5\x82ek, a po dw\xc3\xb3ch godzinach walki weszli do miasta._NEWLINE_31 sierpnia wojska francuskie wycofa\xc5\x82y si\xc4\x99 do twierdzy na wzg\xc3\xb3rzu Urgull. 9 wrze\xc5\x9bnia gubernator Louis Emmanuel Rey podda\xc5\x82 cytadel\xc4\x99, a garnizon, zredukowany do \xe2\x85\x93, wymaszerowa\xc5\x82 przy oddawanych honorach wojskowych. Zdobycie tego wa\xc5\xbcnego miejsca kosztowa\xc5\x82o aliant\xc3\xb3w \xc5\x9bmier\xc4\x87 lub zranienie 3800 ludzi._NEWLINE_Przy przekraczaniu rzeki Bidasoa, oddzielaj\xc4\x85cej Francj\xc4\x99 od Hiszpanii, genera\xc5\x82 Graham dowodzi\xc5\x82 lewym skrzyd\xc5\x82em armii brytyjskiej, i po zaci\xc4\x99tej bitwie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 sprowadzi\xc4\x87 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy na francuskie terytorium. Jednak\xc5\xbce nawr\xc3\xb3t choroby oczu i og\xc3\xb3lny stan zdrowia zmusi\xc5\x82y genera\xc5\x82a do rezygnacji z dow\xc3\xb3dztwa i powrotu do domu. W uznaniu zas\xc5\x82ug otrzyma\xc5\x82 po raz trzeci podzi\xc4\x99kowanie od Parlamentu.\n_START_SECTION_\nP\xc3\xb3\xc5\xbaniejsze \xc5\xbcycie\n_START_PARAGRAPH_\n3 maja 1814 roku obdarzony zosta\xc5\x82 parostwem, z tytu\xc5\x82em Baron Lynedoch z Balgowan w hrabstwie Perth, ale zgodnie ze swym charakterem, odm\xc3\xb3wi\xc5\x82 przyznania sobie i swoim potomkom kwoty 2000 funt\xc3\xb3w rocznie, co zazwyczaj towarzyszy\xc5\x82o tytu\xc5\x82owi. Nast\xc4\x99pnie przysz\xc5\x82y inne brytyjskie i zagraniczne wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnienia: Rycerz Wielkiego Krzy\xc5\xbca Orderu \xc5\x9bw. Micha\xc5\x82a i \xc5\x9bw. Jerzego, hiszpa\xc5\x84ski Order \xc5\x9bw. Ferdynanda oraz portugalski Order Wie\xc5\xbcy i Miecza. W roku 1821 zosta\xc5\x82 awansowany do rangi (pe\xc5\x82nego) genera\xc5\x82a, w 1823 otrzyma\xc5\x82 dow\xc3\xb3dztwo 58. pu\xc5\x82ku piechoty(ang.), a w 1826 14. pu\xc5\x82ku piechoty(ang.), zamienione w roku 1834 na dowodzenie \xe2\x80\x9eRoyals\xe2\x80\x9d. W latach 1813\xe2\x80\x9315 piastowa\xc5\x82 stanowisko rektora Uniwersytetu w Glasgow, a w 1829 mianowany gubernatorem Dumbarton Castle._NEWLINE_W starszym wieku cz\xc4\x99sto podr\xc3\xb3\xc5\xbcowa\xc5\x82; odwiedzi\xc5\x82 W\xc5\x82ochy, Niemcy, Francj\xc4\x99 Dani\xc4\x99, Szwecj\xc4\x99 i Rosj\xc4\x99._NEWLINE_Genera\xc5\x82 Thomas Graham, lord Lynedoch, zmar\xc5\x82 w swoim domu w Londynie przy Stratton Street 18 grudnia 1843 roku, w wieku 95 lat, po bardzo kr\xc3\xb3tkiej chorobie. Pochowany zosta\xc5\x82 w pobli\xc5\xbcu swojego domu rodzinnego, w du\xc5\xbcym, specjalnie zam\xc3\xb3wionym grobowcu, na cmentarzu przyko\xc5\x9bcielnym w Methven w Szkocji._NEWLINE_Tytu\xc5\x82 lorda Lynedoch odszed\xc5\x82 razem z nim.'