b'\n_START_ARTICLE_\nBiblioteka Ordynacji Zamojskiej w Warszawie\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nBiblioteka zosta\xc5\x82a utworzona przez ordynata Stanis\xc5\x82awa Kostk\xc4\x99 Zamoyskiego ze zbior\xc3\xb3w bibliotek: zamkowej (pa\xc5\x82acowej) (do kt\xc3\xb3rej po zamkni\xc4\x99ciu w 1784 r. Akademii Zamojskiej wesz\xc5\x82a wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 biblioteki Akademii), biblioteki Aleksandra Zamoyskiego, biblioteki kanclerza Andrzeja Zamoyskiego, biblioteki samego Stanis\xc5\x82awa Zamoyskiego (cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 pozosta\xc5\x82a w pa\xc5\x82acu w Klemensowie). Nowy gmach biblioteki (pawilon pa\xc5\x82acu) wybudowano w 1868 r. w czasie przebudowy (1866\xe2\x80\x931868) Pa\xc5\x82acu B\xc5\x82\xc4\x99kitnego w stylu neorenesansowym wed\xc5\x82ug projektu Juliana Ankiewicza. Ostatecznie Bibliotek\xc4\x99 Ordynacji Zamojskiej otwarto dla publiczno\xc5\x9bci w nowym gmachu w Warszawie 19 marca 1868._NEWLINE_Bibliotekarzami byli mi\xc4\x99dzy innymi: J\xc3\xb3zef Przyborowski, Tadeusz Korzon, Jadwiga Korzonowa, Stefan \xc5\xbberomski i Ludwik Kolankowski (ostatni dyrektor Biblioteki). Czytelnia liczy\xc5\x82a 48 miejsc, piwnice wzmocniono stropami ognioodpornymi._NEWLINE_Biblioteka liczy\xc5\x82a w 1939 roku ok. 120 000 wolumin\xc3\xb3w. Zbiory artystyczne zgromadzone w Pa\xc5\x82acu B\xc5\x82\xc4\x99kitnym uleg\xc5\x82y niemal ca\xc5\x82kowitej zag\xc5\x82adzie 25 wrze\xc5\x9bnia 1939. Zniszczone zosta\xc5\x82y kolekcje: medali i monet, militari\xc3\xb3w, rze\xc5\xbaby, szk\xc5\x82a i ceramiki, oraz licz\xc4\x85ca 400 obraz\xc3\xb3w i miniatur kolekcja malarstwa. Zniszczeniu uleg\xc5\x82y te\xc5\xbc pami\xc4\x85tki rodzinne i historyczne, z kt\xc3\xb3rych pozosta\xc5\x82y jedynie pojedyncze obiekty. Z zasob\xc3\xb3w biblioteki, wed\xc5\x82ug oceny ostatniego bibliotekarza, prof. Ludwika Kolankowskiego, zniszczeniu uleg\xc5\x82o w\xc3\xb3wczas ok. 50 000 dzie\xc5\x82. Ocala\xc5\x82a g\xc5\x82\xc3\xb3wna sala biblioteczna wraz z dziesi\xc4\x99cioma bocznymi gabinetami i wszystkie znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 tam, wed\xc5\x82ug okre\xc5\x9blenia Jana Tomasza Zamoyskiego, walory naukowo-kulturalne._NEWLINE_W okresie okupacji niemieckiej pa\xc5\x82ac pozostawa\xc5\x82 w posiadaniu ordynacji, przeprowadzono dora\xc5\xbane remonty. Uda\xc5\x82o si\xc4\x99 cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo uporz\xc4\x85dkowa\xc4\x87 ocala\xc5\x82e zbiory, prowadzi\xc4\x87 prace katalogowe i stworzy\xc4\x87 na terenie biblioteki tajn\xc4\x85 plac\xc3\xb3wk\xc4\x99 naukow\xc4\x85._NEWLINE_W czasie powstania warszawskiego 8 wrze\xc5\x9bnia 1944 r. Niemcy celowo spalili Pa\xc5\x82ac B\xc5\x82\xc4\x99kitny i zbiory biblioteki prawie ca\xc5\x82kowicie. Ocala\xc5\x82o 1848 inkunabu\xc5\x82\xc3\xb3w i druk\xc3\xb3w z XVI wieku, zbi\xc3\xb3r 626 dokument\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 niemal kompletne archiwum Zamoyskich, korespondencja \xe2\x80\x93 kilkaset r\xc4\x99kopis\xc3\xb3w historycznych i literackich. By\xc5\x82 to przypadek \xe2\x80\x93 wej\xc5\x9bcie do piwnicy bibliotecznej, w kt\xc3\xb3rej je przechowywano, by\xc5\x82o od strony ogrodu pa\xc5\x82acu i Niemcy, wypalaj\xc4\x85cy Pa\xc5\x82ac B\xc5\x82\xc4\x99kitny, nie zauwa\xc5\xbcyli go. Zosta\xc5\x82y one wywiezione zim\xc4\x85 1944 r. przez Niemc\xc3\xb3w do G\xc3\xb6rbitsch, a nast\xc4\x99pnie przez Armi\xc4\x99 Czerwon\xc4\x85 do Moskwy, sk\xc4\x85d powr\xc3\xb3ci\xc5\x82y do Polski w 1947._NEWLINE_Po 1944 r. ocala\xc5\x82o ponad 1800 wolumin\xc3\xb3w, czyli 1,5% ca\xc5\x82ego zasobu (wed\xc5\x82ug innego \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a 3%, tj. 3 tys. ze 100 tys. jednostek), w tym najcenniejsze inkunabu\xc5\x82y i druki szesnastowieczne (wiele unikat\xc3\xb3w) i du\xc5\xbca cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 r\xc4\x99kopis\xc3\xb3w. Znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich: najstarszy i najwa\xc5\xbcniejszy przekaz kroniki Galla Anonima z XIV w., jedyny autograf wiersza Jana Kochanowskiego (jeden z trzech w og\xc3\xb3le istniej\xc4\x85cych), statuty litewskie z XVI wieku, listy Erazma z Rotterdamu do Piotra Tomickiego, iluminowane kodeksy \xc5\x9bredniowieczne, w tym: Sakramentarz tyniecki z XI w. i renesansowe, jak: Z\xc5\x82ota legenda Jakuba de Voragine zdobiona we W\xc5\x82oszech w XV w., Sforziada i Kodeks arcybiskup\xc3\xb3w gnie\xc5\xbanie\xc5\x84skich. W zachowanych zbiorach znajduje si\xc4\x99 odpis mapy \xc5\x9bwiata Klaudiusza Ptolemeusza z 1467 roku, Staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci \xc5\xbcydowskie i Wojna \xc5\xbcydowska J\xc3\xb3zefa Flawiusza \xe2\x80\x93 jedyny w Polsce r\xc4\x99kopis z kompletnym tekstem dzie\xc5\x82 tego historyka, spisany w 1466 r. \xe2\x80\x93 i pierwsze t\xc5\x82umaczenie na j\xc4\x99zyk polski \xc5\x9bredniowiecznej biografii Aleksandra Macedo\xc5\x84skiego (wydane w 1510 r.)._NEWLINE_Biblioteka posiada\xc5\x82a te\xc5\xbc znakomit\xc4\x85 kolekcj\xc4\x99 atlas\xc3\xb3w renesansowych. Zachowa\xc5\x82a si\xc4\x99 najwi\xc4\x99ksza cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 renesansowych ksi\xc4\x99gozbior\xc3\xb3w Zygmunta Augusta i Szymona Szymonowica. Ze zbior\xc3\xb3w muzeum Ordynacji Zamojskiej zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 pami\xc4\x85tki po Tadeuszu Ko\xc5\x9bciuszce i pi\xc3\xb3ropusz z czako ksi\xc4\x99cia J\xc3\xb3zefa Poniatowskiego. W 1967 w Nowym Jorku odnalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 zaginiony w 1944 Kodeks supraski z XI w., nale\xc5\xbc\xc4\x85cy do zbior\xc3\xb3w BOZ, restytuowany w 1968 do Biblioteki Narodowej._NEWLINE_Obecnie Biblioteka Narodowa przechowuje 1769 dzie\xc5\x82 w 1576 woluminach ocala\xc5\x82ych starodruk\xc3\xb3w (inkunabu\xc5\x82y i druki z I po\xc5\x82owy XVI w.); zachowane r\xc4\x99kopisy przekazano do Archiwum G\xc5\x82\xc3\xb3wnego Akt Dawnych (AGAD) i do Oddzia\xc5\x82u R\xc4\x99kopis\xc3\xb3w Biblioteki Narodowej. R\xc4\x99kopisy podzielono nast\xc4\x99puj\xc4\x85co: Archiwum G\xc5\x82\xc3\xb3wne Akt Dawnych otrzyma\xc5\x82o zbiory dokument\xc3\xb3w pergaminowych i akta pochodz\xc4\x85ce z Archiwum Zamoyskich i innych rodzin, w Bibliotece Narodowej z\xc5\x82o\xc5\xbcono natomiast r\xc4\x99kopisy z dawnej serii cymeli\xc3\xb3w i inne o charakterze literackim, zbiory typu silva rerum itp. R\xc4\x99kopisy BOZ, kt\xc3\xb3re ocala\xc5\x82y i znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w Bibliotece Narodowej, opracowane zosta\xc5\x82y w Inwentarzu Barbary Koc\xc3\xb3wny i Krystyny Muszy\xc5\x84skiej, wydanym w Warszawie w 1967._NEWLINE_Ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 r\xc4\x99kopis\xc3\xb3w pochodz\xc4\x85cych z dawnej Biblioteki Ordynacji Zamojskiej, znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w Archiwum G\xc5\x82\xc3\xb3wnym Akt Dawnych, nosi nazw\xc4\x99 Archiwum Zamoyskich._NEWLINE_W 2005 roku, w czterechsetn\xc4\x85 rocznic\xc4\x99 \xc5\x9bmierci Jana Zamoyskiego, za\xc5\x82o\xc5\xbcyciela Ordynacji Zamojskiej, w Pa\xc5\x82acu Rzeczypospolitej w Warszawie zaprezentowano pierwsz\xc4\x85 w dziejach wystaw\xc4\x99 po\xc5\x9bwi\xc4\x99con\xc4\x85 historii Biblioteki Ordynacji Zamojskiej, na kt\xc3\xb3rej zaprezentowano ponad 200 ocala\xc5\x82ych z dziedzictwa Biblioteki eksponat\xc3\xb3w.'