b'\n_START_ARTICLE_\nKonserwatyzm\n_START_SECTION_\nPrekonserwaty\xc5\x9bci\n_START_PARAGRAPH_\nZa poprzednik\xc3\xb3w konserwatyst\xc3\xb3w mo\xc5\xbcna uzna\xc4\x87 wielu my\xc5\x9blicieli i polityk\xc3\xb3w b\xc4\x99d\xc4\x85cych zwolennikami hierarchicznego porz\xc4\x85dku spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa i silnej w\xc5\x82adzy wykonawczej lub przek\xc5\x82adaj\xc4\x85cych poczucie bezpiecze\xc5\x84stwa i \xc5\x82adu ponad niezale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87, a jednocze\xc5\x9bnie szanuj\xc4\x85cych tradycj\xc4\x99. W takim uj\xc4\x99ciu prekonserwatystami byliby m.in. Jean Bodin, Armand Jean Richelieu, Jonathan Swift, William Pitt M\xc5\x82odszy oraz angielscy torysi.\n_START_SECTION_\nKonserwatyzm ewolucyjny \xe2\x80\x93 ewolucjonizm\n_START_PARAGRAPH_\nJego ojcem jest Edmund Burke, autor ksi\xc4\x85\xc5\xbcki Rozwa\xc5\xbcania o rewolucji we Francji (ang: Reflections on the Revolution in France). Od czasu prze\xc5\x82omu XVIII i XIX wieku ewolucjonizm prze\xc5\xbcywa\xc5\x82 w Anglii rozkwit. Ewolucyjni konserwaty\xc5\x9bci akceptowali powolne zmiany systemu politycznego, lecz byli niech\xc4\x99tni rewolucjom._NEWLINE_Edmund Burke martwi\xc5\x82 si\xc4\x99 o zachowanie tak zwanego \xe2\x80\x9ezwi\xc4\x85zku generacyjnego\xe2\x80\x9d mi\xc4\x99dzy pokoleniami, by zbyt radykalna zmiana nie powodowa\xc5\x82a, \xc5\xbce starsi i m\xc5\x82odsi nie mogliby ju\xc5\xbc si\xc4\x99 zrozumie\xc4\x87. Rewolucj\xc4\x99 traktowa\xc5\x82 jako niedozwolone zerwanie ci\xc4\x85g\xc5\x82o\xc5\x9bci historycznej. Nar\xc3\xb3d jest dzie\xc5\x82em wielu generacji, tych przesz\xc5\x82ych, obecnych i przysz\xc5\x82ych. \xc5\xbbadna generacja nie ma prawa podejmowania decyzji w imieniu pozosta\xc5\x82ych. Rewolucja jest w\xc5\x82a\xc5\x9bnie tak\xc4\x85 nieuprawnion\xc4\x85 decyzj\xc4\x85._NEWLINE_Burke w swej ksi\xc4\x85\xc5\xbcce pot\xc4\x99pia\xc5\x82 rewolucj\xc4\x99, gilotyn\xc4\x99, anty-arystokratyzm i mordy, lecz nie negowa\xc5\x82 potrzeby zmian. Francuzom radzi\xc5\x82 skorzysta\xc4\x87 w obalaniu absolutyzmu z dorobku \xe2\x80\x9ewolno\xc5\x9bciowego\xe2\x80\x9d Francji, tzn. z instytucji, jak\xc4\x85 by\xc5\x82y Stany Generalne (zwo\xc5\x82ane we Francji w 1614, a potem dopiero w 1789)._NEWLINE_Pisa\xc5\x82 to jeszcze zanim jakobini urz\xc4\x85dzali swe masowe mordy, lecz opieraj\xc4\x85c si\xc4\x99 na pismach Rousseau i Holbacha uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce francuskie wizje polityczne, jako zbyt abstrakcyjne, wyrozumowane i pe\xc5\x82ne pogardy dla tradycji s\xc4\x85 skazane na niepowodzenie._NEWLINE_Kontynuatorami Burke\xe2\x80\x99a byli w tym znaczeniu tacy my\xc5\x9bliciele, jak Alexis de Tocqueville czy Herbert Spencer, a w polityce William Pitt M\xc5\x82odszy, Otto von Bismarck, Benjamin Disraeli czy Margaret Thatcher.\n_START_SECTION_\nKonserwatyzm tradycjonalistyczny \xe2\x80\x93 tradycjonalizm\n_START_PARAGRAPH_\nJego tw\xc3\xb3rc\xc4\x85 jest Joseph de Maistre. Tradycjonali\xc5\x9bci starali si\xc4\x99 odbudowa\xc4\x87 i przywr\xc3\xb3ci\xc4\x87 stary \xc5\x82ad polityczny, kt\xc3\xb3ry zburzy\xc5\x82a w 1789 rewolucja francuska. Gdy okaza\xc5\x82o si\xc4\x99 to niemo\xc5\xbcliwe, starali si\xc4\x99 odbudowa\xc4\x87 cho\xc4\x87 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 tradycji politycznej. Tradycjonali\xc5\x9bci byli zwolennikami Ancien r\xc3\xa9gime\xe2\x80\x99u i feudalizmu. W odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od konserwatyst\xc3\xb3w-ewolucjonist\xc3\xb3w, nie zadowala\xc5\x82o ich konserwowanie spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa i tradycji, lecz d\xc4\x85\xc5\xbcyli do zniszczenia idei rewolucyjnych i ich zwolennik\xc3\xb3w si\xc5\x82\xc4\x85. Ulubion\xc4\x85 metod\xc4\x85 tradycjonalist\xc3\xb3w bywa\xc5\x82 zamach stanu._NEWLINE_Kontynuatorami de Maiste\xe2\x80\x99a byli w tym znaczeniu tacy my\xc5\x9bliciele, jak Friedrich von Gentz, Karl Ludwig von Haller, czy Louis Gabriel Ambroise de Bonald, a w polityce Klemens Lothar von Metternich czy Francisco Franco._NEWLINE_Niemcy maj\xc4\x85 w\xc5\x82asn\xc4\x85 tradycj\xc4\x99 konserwatyzmu tradycjonalistycznego, kt\xc3\xb3rego g\xc5\x82\xc3\xb3wne has\xc5\x82a podnosi\xc5\x82 ju\xc5\xbc Justus M\xc3\xb6ser (1720-1794)._NEWLINE_Kongres wiede\xc5\x84ski (1814-1815) by\xc5\x82 najbli\xc5\xbcsz\xc4\x85 sukcesu pr\xc3\xb3b\xc4\x85 przywr\xc3\xb3cenia starego \xc5\x82adu._NEWLINE_Niekt\xc3\xb3rzy my\xc5\x9bliciele konserwatywni za w\xc5\x82a\xc5\x9bciwy konserwatyzm uwa\xc5\xbcali i uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85 jedynie tradycjonalizm, a konserwatyzm ewolucyjny jest dla nich wcieleniem liberalizmu. Takie pogl\xc4\x85dy ma w\xc5\x9br\xc3\xb3d polskich autor\xc3\xb3w Adam Wielomski._NEWLINE_Tradycjonali\xc5\x9bci szanowali i szanuj\xc4\x85 takie instytucje, jak monarchia dziedziczna czy arystokracja. Ewolucjoni\xc5\x9bci \xe2\x80\x9ekonserwuj\xc4\x85\xe2\x80\x9d dawne warto\xc5\x9bci nawet w warunkach demokracji, niemo\xc5\xbcliwej do zaakceptowania dla tradycjonalist\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nNeokonserwatyzm a konserwatyzm tradycjonalistyczny (w USA: paleokonserwatyzm)\n_START_PARAGRAPH_\nNeokonserwaty\xc5\x9bci (XX wiek USA) dostosowali swoj\xc4\x85 ideologi\xc4\x99 do reali\xc3\xb3w \xc5\xbcycia spo\xc5\x82eczno-politycznego r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w kwestiach ustrojowych. Zgodnie z ideologi\xc4\x85 neokonserwatyzmu demokracja po\xc5\x9brednia jest ustrojem najlepiej godz\xc4\x85cym autorytet pa\xc5\x84stwa i wolno\xc5\x9b\xc4\x87 obywateli._NEWLINE_Natomiast tradycyjni konserwaty\xc5\x9bci (dzi\xc5\x9b w USA zwani \xe2\x80\x9epaleokonserwatystami\xe2\x80\x9d) opowiadaj\xc4\x85 si\xc4\x99 za w\xc5\x82adz\xc4\x85 elit lub monarchy oraz odczuwaj\xc4\x85 sceptycyzm w stosunku do \xe2\x80\x9erz\xc4\x85d\xc3\xb3w wielu\xe2\x80\x9d. W\xc5\x82adz\xc4\x99 ludu uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85 za \xe2\x80\x9edyktatur\xc4\x99 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d, w skutkach zgubn\xc4\x85 dla ca\xc5\x82ego spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa.'