b'\n_START_ARTICLE_\nKonflikt nad Ussuri\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPo \xc5\x9bmierci Stalina zarysowa\xc5\x82a si\xc4\x99 rywalizacja polityczna mi\xc4\x99dzy ZSRR i Chinami. Przybra\xc5\x82a na sile pod koniec lat 50. XX wieku (jedn\xc4\x85 z pierwszych jego oznak by\xc5\x82o chi\xc5\x84skie poparcie dla W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Gomu\xc5\x82ki w momencie, gdy Kreml by\xc5\x82 sk\xc5\x82onny do interwencji w Polsce). Od 1960 roku zacz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 pojawia\xc4\x87 wzajemne oskar\xc5\xbcenia o \xe2\x80\x9erewizjonizm\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eodchylenia\xe2\x80\x9d, wycofano wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 specjalist\xc3\xb3w radzieckich z Chin. W lipcu 1964 roku Mao Zedong zg\xc5\x82osi\xc5\x82 pierwsze chi\xc5\x84skie pretensje terytorialne wobec ZSRR (Kraj Nadmorski, W\xc5\x82adywostok). W roku 1966 rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 rewolucja kulturalna w Chinach, podczas kt\xc3\xb3rej og\xc5\x82oszono ZSRR \xe2\x80\x9ewrogiem nr 1\xe2\x80\x9d Chin._NEWLINE_Od 23 stycznia 1969 roku zacz\xc4\x99\xc5\x82y narasta\xc4\x87 incydenty graniczne nad rzek\xc4\x85 Ussuri. Ju\xc5\xbc wcze\xc5\x9bniej niewielkie oddzia\xc5\x82y chi\xc5\x84skie wkracza\xc5\x82y na skut\xc4\x85 lodem rzek\xc4\x99, dochodzi\xc5\x82o do wymiany ognia z pogranicznikami radzieckimi w rejonie wyspy Damanskij, rozrzucano materia\xc5\x82y propagandowe, dochodzi\xc5\x82o do walk wr\xc4\x99cz. Pogranicznicy radzieccy otrzymali kategoryczny zakaz u\xc5\xbcywania broni, gdy\xc5\xbc w\xc5\x82adze moskiewskie uzna\xc5\x82y, \xc5\xbce eskalacja dzia\xc5\x82a\xc5\x84 jest niepo\xc5\xbc\xc4\x85dana._NEWLINE_2 marca 1969 roku dosz\xc5\x82o do pierwszego powa\xc5\xbcnego incydentu. Gdy grupa radzieckich pogranicznik\xc3\xb3w wyruszy\xc5\x82a na Damanskij w celu przep\xc4\x99dzenia ok. 30 chi\xc5\x84skich \xc5\xbco\xc5\x82nierzy ze spornej wyspy, Chi\xc5\x84czycy otworzyli ogie\xc5\x84 z mo\xc5\xbadzierzy i ci\xc4\x99\xc5\xbckich karabin\xc3\xb3w maszynowych, a z ukrytych wok\xc3\xb3\xc5\x82 wyspy pozycji wysz\xc5\x82y na pole walki si\xc5\x82y licz\xc4\x85ce p\xc3\xb3\xc5\x82 tysi\xc4\x85ca ludzi. Zaskoczeni i szybko zdziesi\xc4\x85tkowani Rosjanie bronili si\xc4\x99 przez ponad p\xc3\xb3\xc5\x82 godziny, do czasu gdy przyby\xc5\x82y posi\xc5\x82ki wyposa\xc5\xbcone w transporter opancerzony BTR-60. Chi\xc5\x84czycy zostali zmuszeni do wycofania p\xc3\xb3\xc5\x82torej godziny p\xc3\xb3\xc5\xbaniej. Spo\xc5\x9br\xc3\xb3d 56 radzieckich pogranicznik\xc3\xb3w zgin\xc4\x99\xc5\x82o 31, a 14 odnios\xc5\x82o rany._NEWLINE_Druga bitwa mia\xc5\x82a miejsce 15 marca rano, gdy chi\xc5\x84ska artyleria rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a ponowny atak na Damanskij, nast\xc4\x99pnie kilkuset \xc5\xbco\xc5\x82nierzy z 24. Pu\xc5\x82ku Piechoty Chi\xc5\x84skiej Armii Ludowo-Wyzwole\xc5\x84czej rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o szturm. Wyspy broni\xc5\x82o 60 pogranicznik\xc3\xb3w, si\xc5\x82y chi\xc5\x84skie to 5000 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. Od razu na pole walki skierowany zosta\xc5\x82 oddzia\xc5\x82 posi\xc5\x82kowy radzieckiej stra\xc5\xbcy granicznej w sile 3000 ludzi. Oddzia\xc5\x82 posi\xc5\x82kowy, wsparty trzema czo\xc5\x82gami T-62, zdo\xc5\x82a\xc5\x82 prze\xc5\x82ama\xc4\x87 lini\xc4\x99 atakuj\xc4\x85cych, ale nie przynios\xc5\x82o to rozstrzygni\xc4\x99cia. O godz. 17:00 pozycje chi\xc5\x84skie zosta\xc5\x82y ostrzelane przez samobie\xc5\xbcne wyrzutnie BM-21 Grad, co spowodowa\xc5\x82o, \xc5\xbce Chi\xc5\x84czycy zostali powstrzymani. Po drugiej bitwie o wysp\xc4\x99 Damanskij ZSRR poda\xc5\x82o liczb\xc4\x99 27 zabitych i 80 rannych, a straty chi\xc5\x84skie oszacowano na 800 poleg\xc5\x82ych. Chi\xc5\x84czycy og\xc3\xb3\xc5\x82em ocenili straty radzieckie na 250 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy i 17 pojazd\xc3\xb3w, za\xc5\x9b w\xc5\x82asne na 100 ludzi._NEWLINE_Konflikt ten rozszerzy\xc5\x82 si\xc4\x99 a\xc5\xbc na pustynny teren Kazachstanu, gdzie 13 sierpnia w okolicach \xc5\xbba\xc5\x82anoszkol w obwodzie semipa\xc5\x82aty\xc5\x84skim granic\xc4\x99 przekroczy\xc5\x82o 300 chi\xc5\x84skich \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. Po godzinnej bitwie Chi\xc5\x84czycy wycofali si\xc4\x99, ponosz\xc4\x85c ci\xc4\x99\xc5\xbckie straty. Rosjanie poinformowali o 2 zabitych i 11 rannych. W ZSRR rozwa\xc5\xbcano mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 prewencyjnego ataku rakietowego na chi\xc5\x84skie instalacje j\xc4\x85drowe. Walki chi\xc5\x84sko-radzieckie trwa\xc5\x82y do ko\xc5\x84ca kwietnia 1969 roku. Zgin\xc4\x99\xc5\x82o co najmniej 48 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy radzieckich i by\xc4\x87 mo\xc5\xbce nawet 1000 Chi\xc5\x84czyk\xc3\xb3w._NEWLINE_Efektem ubocznym walk by\xc5\x82o zdobycie przez Chi\xc5\x84czyk\xc3\xb3w i przeanalizowanie nowych wzor\xc3\xb3w radzieckiego uzbrojenia, w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci czo\xc5\x82gu T-62 uzbrojonego w dzia\xc5\x82o g\xc5\x82adkolufowe o du\xc5\xbcej w\xc3\xb3wczas skuteczno\xc5\x9bci._NEWLINE_We wrze\xc5\x9bniu 1969 roku dosz\xc5\x82o do spotkania premier\xc3\xb3w Aleksieja Kosygina i Zhou Enlaia i podj\xc4\x99to rokowania pokojowe, a uk\xc5\x82ad ko\xc5\x84cz\xc4\x85cy spory terytorialne podpisano 16 maja 1991 roku. W efekcie wyspa Damanskij przypad\xc5\x82a Chinom. Incydenty zbrojne usta\xc5\x82y._NEWLINE_A\xc5\xbc do upadku ZSRR na pograniczu z Chinami w rejonie Damanskij utrzymywano 7 dywizji pancernych, 34 zmechanizowane, 1 powietrznodesantow\xc4\x85 i 1 piechoty morskiej oraz 4 armie lotnicze. Chi\xc5\x84czycy utrzymywali natomiast w regionie 70 dywizji (w tym 12 pancernych)._NEWLINE_W grudniu 2004 roku W\xc5\x82adimir Putin wyrazi\xc5\x82 wst\xc4\x99pn\xc4\x85 zgod\xc4\x99 na zwrot ca\xc5\x82ego spornego terenu w rejonie uj\xc5\x9bcia Ussuri do Amuru, tak\xc5\xbce Yinlong (Wyspy Srebrnego Nied\xc5\xbawiedzia, dla Rosjan \xe2\x80\x93 Wyspy Tarabarowa) i po\xc5\x82owy Heixiazi (Wyspy Czarnego Nied\xc5\xbawiedzia, dla Rosjan \xe2\x80\x93 Wielkiej Wyspy Ussuryjskiej). Zwr\xc3\xb3cono go Chinom 20 lipca 2008 roku, a oficjalne przekazanie 340 km\xc2\xb2 nast\xc4\x85pi\xc5\x82o 14 pa\xc5\xbadziernika.'