b'\n_START_ARTICLE_\nFyla\n_START_SECTION_\nPierwotna organizacja\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tkowo fyla by\xc5\x82a podstawow\xc4\x85 kom\xc3\xb3rk\xc4\x85 plemienn\xc4\x85 Dor\xc3\xb3w i Jon\xc3\xb3w, wyst\xc4\x99puj\xc4\x85c\xc4\x85 we wszystkich doryckich i wielu jo\xc5\x84skich o\xc5\x9brodkach osadnictwa. Pocz\xc4\x85tkowo skupia\xc5\x82a grup\xc4\x99 rod\xc3\xb3w (genos). Dorowie (np. Sparta, Syrakuzy) byli podzieleni na trzy fyle (Hylleis, Dymanes i Pamfyloj), za\xc5\x9b Jonowie (np. Ateny, Milet) na cztery (Geleonci, Hopleci, Argadejczycy i Aigikorejczycy). Obok tych, kt\xc3\xb3re odnale\xc5\xba\xc4\x87 mo\xc5\xbcna w doryckich i jo\xc5\x84skich miastach-pa\xc5\x84stwaeh (polis), istnia\xc5\x82y te\xc5\xbc fyle (jedna lub wi\xc4\x99cej) utworzone przez podbit\xc4\x85 ludno\xc5\x9b\xc4\x87 miejscow\xc4\x85 (Sykion, Sparta). W Attyce by\xc5\x82y cztery fyle jo\xc5\x84skie, staro\xc5\xbcytni zestawiali je z trzema pierwotnymi wielkimi warstwami spo\xc5\x82ecznymi: eupatrydzi, georgoi, demiurdzy. I tak zasymilowano fyle z klasami: Geleontes to \xe2\x80\x9ewspaniali", \xe2\x80\x9eszlachetni", Hopletes to \xe2\x80\x9e\xc5\xbco\xc5\x82nierze", Argadeis to \xe2\x80\x9erobotnicy", Aigikores to \xe2\x80\x9epasterze". Mo\xc5\xbcna jednak przyj\xc4\x85\xc4\x87 wyt\xc5\x82umaczenie nowo\xc5\xbcytne, wed\xc5\x82ug kt\xc3\xb3rego nazwy fyl jo\xc5\x84skich wywodz\xc4\x85 si\xc4\x99 od imion pierwotnych b\xc3\xb3stw w\xc5\x82a\xc5\x9bciwych dla ka\xc5\xbcdej fyli. Zgodnie ze swoim pierwotnym rodowodem fyle by\xc5\x82y spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci\xc4\x85 o wsp\xc3\xb3lnych obyczajach religijnych i organizacji wojskowej, w kt\xc3\xb3rej cz\xc5\x82onkostwo by\xc5\x82o dziedziczne. Fyle dzieli\xc5\x82y si\xc4\x99 na mniejsze grupy, zwane fratriami (bractwami). Bez w\xc4\x85tpienia fyle poprzedza\xc5\x82y powstanie miast greckich i odzwierciedla\xc5\x82y organizacj\xc4\x99 plemienn\xc4\x85 okresu koczowniczego epoki br\xc4\x85zu.\n_START_SECTION_\nReforma Solona\n_START_PARAGRAPH_\nW czasach Solona (ok. 635 \xe2\x80\x93 ok. 560 p.n.e.) ka\xc5\xbcda fyla zosta\xc5\x82a podzielona na trzy trytie, te za\xc5\x9b dzieli\xc5\x82y si\xc4\x99 na cztery naukrarie. Na czele fyli sta\xc5\x82 fylobasileus. Bule za Solona liczy\xc5\x82y 400 cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w, po stu z ka\xc5\xbcdej fyli.\n_START_SECTION_\nReforma Klejstenesa\n_START_PARAGRAPH_\nWraz z rozwojem w VII-V wieku p.n.e. klasy \xc5\x9bredniej i jej konkurencj\xc4\x85 dla rz\xc4\x85d\xc3\xb3w arystokracji, dawny system fyli, zgrupowanej wok\xc3\xb3\xc5\x82 rod\xc3\xb3w arystokratycznych i fratrii, zosta\xc5\x82 w wielu miastach greckich zreorganizowany dekretami w\xc5\x82adz. W Sparcie proces ten dokona\xc5\x82 si\xc4\x99 prawdopodobnie w wyniku reform Likurga oko\xc5\x82o 650 p.n.e. W Atenach przebudowa struktury spo\xc5\x82ecznej stanowi\xc5\x82a trzon reform Klejstenesa (508/507 p.n.e., kt\xc3\xb3ry zlikwidowa\xc5\x82 cztery pierwotne i rozdzieli\xc5\x82 Ate\xc5\x84czyk\xc3\xb3w na dziesi\xc4\x99\xc4\x87 nowych fyl._NEWLINE_Fyle tworzono wed\xc5\x82ug okre\xc5\x9blonego klucza \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85c po jednej trytii (obejmuj\xc4\x85cej trzy dema) z trzech r\xc3\xb3\xc5\xbcnych stref (wybrze\xc5\xbce-paralia, miasto-asta, wn\xc4\x99trze kraju-mezogeion), na kt\xc3\xb3re Klejstenes podzieli\xc5\x82 Attyk\xc4\x99. Dzi\xc4\x99ki temu, ka\xc5\xbcda fyla by\xc5\x82a miniatur\xc4\x85 ca\xc5\x82ego pa\xc5\x84stwa ate\xc5\x84skiego, sta\xc5\x82a si\xc4\x99 jednostk\xc4\x85 terytorialn\xc4\x85 le\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 nie na zwartym obszarze, lecz rozrzucon\xc4\x85 w trzech r\xc3\xb3\xc5\xbcnych obszarach Attyki, grupuj\xc4\x85c\xc4\x85 ludzi o odmiennych interesach. Cztery dawne fyle eupatryd\xc3\xb3w istnia\xc5\x82y nadal, ale tylko dla oddawania czci przodkom.\n_START_SECTION_\nNazwy fyli\n_START_PARAGRAPH_\nNazwa ka\xc5\xbcdej z fyl po reformie Klejstenesa wywodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 od lokalnego herosa, kt\xc3\xb3ry odt\xc4\x85d by\xc5\x82 czczony jako heros-za\xc5\x82o\xc5\xbcyciel. Cze\xc5\x9b\xc4\x87 oddawano mu w ka\xc5\xbcdej fyli w osobnym kulcie, z kt\xc3\xb3rym zwi\xc4\x85zane by\xc5\x82o oddzielne sanktuarium, \xc5\x9bwi\xc4\x99ty gaj i kap\xc5\x82ani. Pos\xc4\x85gi heros\xc3\xb3w-eponim\xc3\xb3w znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 na Agorze ate\xc5\x84skiej. Nazwy fyl wybra\xc5\x82a dla nich wyrocznia delficka. By\xc5\x82y to: Erechteis, Ajgeis, Pandionis, Leontis, Akamantis, Ojneis, Kekropolis, Hippothontis, Ajantis, Antiochis. Ten podzia\xc5\x82 przetrwa\xc5\x82 przez ca\xc5\x82y okres helle\xc5\x84ski. Pod koniec IV wieku p.n.e. powsta\xc5\x82y nowe fyle: Antigonis i Demetrias.\n_START_SECTION_\nW\xc5\x82adze i instytucje publiczne\n_START_PARAGRAPH_\nW ka\xc5\xbcdej fyli istnia\xc5\x82o zgromadzenie (agora), funkcjonowa\xc5\x82 przewodnicz\xc4\x85cy (epimeletes) i skarbnik (tamias) zarz\xc4\x85dzaj\xc4\x85cy nieruchomo\xc5\x9bciami fyli. Og\xc5\x82oszenia w\xc5\x82adz o decyzjach dotycz\xc4\x85cych og\xc3\xb3\xc5\x82u wystawiano na cokole pomnika herosa danej fyli. Urz\xc4\x99dnicy wybierani byli w r\xc3\xb3wnej ilo\xc5\x9bci z ka\xc5\xbcdej fyli, co t\xc5\x82umaczy, \xc5\xbce wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 urz\xc4\x99d\xc3\xb3w to urz\xc4\x99dy sprawowane kolegialnie przez dziesi\xc4\x99ciu urz\xc4\x99dnik\xc3\xb3w, a wi\xc4\x99ksze rady sk\xc5\x82ada\xc5\x82y si\xc4\x99 zawsze z wielokrotno\xc5\x9bci dziesi\xc4\x99ciu, np. corocznie z ka\xc5\xbcdej fyli wybieranych zostawa\xc5\x82o 50 obywateli (prytanie), kt\xc3\xb3rzy zasiadali w bule.'