b'\n_START_ARTICLE_\nKlasztor Karmelit\xc3\xb3w w Bydgoszczy\n_START_SECTION_\nFundacja klasztoru\n_START_PARAGRAPH_\nKlasztor karmelit\xc3\xb3w by\xc5\x82 najstarszym konwentem zakonnym osiad\xc5\x82ym w Bydgoszczy. Karmelici przybyli do miasta najp\xc3\xb3\xc5\xbaniej w ostatnim dziesi\xc4\x99cioleciu XIV wieku. Bydgoska fundacja nale\xc5\xbcy do grupy najstarszych w Polsce i zwi\xc4\x85zana jest z kr\xc3\xb3lem W\xc5\x82adys\xc5\x82awem Jagie\xc5\x82\xc5\x82\xc4\x85._NEWLINE_Najstarszy klasztor na ziemiach polskich powsta\xc5\x82 w Gda\xc5\x84sku w latach 1380-1391 z fundacji wielkich mistrz\xc3\xb3w krzy\xc5\xbcackich. W tym samym czasie, co w Bydgoszczy, karmelici osiedlili si\xc4\x99 w Krakowie i Poznaniu. Powstanie nowej fundacji wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 wedle tradycji z domniemanym pobytem wiosn\xc4\x85 1397 r. kr\xc3\xb3lowej Jadwigi Andegawe\xc5\x84skiej w Bydgoszczy, podczas jej podr\xc3\xb3\xc5\xbcy po Kujawach. Wed\xc5\x82ug podania Kr\xc3\xb3lowa Jadwiga \xe2\x80\x93 wielka protektorka karmelit\xc3\xb3w mia\xc5\x82a zach\xc4\x99ci\xc4\x87 ich do osiedlenia si\xc4\x99 w Bydgoszczy oraz wyda\xc4\x87 stosowne zezwolenie. Przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cie przez ni\xc4\x85 podj\xc4\x99te, kontynuowa\xc5\x82 po jej \xc5\x9bmierci ma\xc5\x82\xc5\xbconek W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Jagie\xc5\x82\xc5\x82o._NEWLINE_Dok\xc5\x82adna data przybycia karmelit\xc3\xb3w do Bydgoszczy nie jest znana. Pierwsza wzmianka pochodzi z 2 listopada 1398 roku. Opisano w\xc3\xb3wczas jako istniej\xc4\x85cy: ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 klasztorny wraz z krypt\xc4\x85 grzebaln\xc4\x85 i sal\xc4\x99 kapituln\xc4\x85 (\xe2\x80\x9estuba\xe2\x80\x9d). Na kapitu\xc5\x82ach karmelita\xc5\x84skiej prowincji czesko-polskiej przeorowie konwent\xc3\xb3w zajmowali miejsca zgodnie z kolejno\xc5\x9bci\xc4\x85 ich powstania. Pierwszy zasiada\xc5\x82 zawsze przeor gda\xc5\x84ski, nast\xc4\x99pnie krakowski i bydgoski, po nim pozna\xc5\x84ski i przeorowie klasztor\xc3\xb3w za\xc5\x82o\xc5\xbconych w XV wieku. Jest to dodatkowa wskaz\xc3\xb3wka, kt\xc3\xb3ra pozwala przyj\xc4\x85\xc4\x87 hipotez\xc4\x99, \xc5\xbce bydgoski Karmel swymi pocz\xc4\x85tkami si\xc4\x99ga 1396-1397 r._NEWLINE_Fundacj\xc4\x99 bydgosk\xc4\x85 zatwierdzi\xc5\x82 5 stycznia 1401 roku papie\xc5\xbc Bonifacy IX. W dokumencie opisano okoliczno\xc5\x9bci powstania klasztoru oraz jego istniej\xc4\x85cy ju\xc5\xbc dorobek. Z relacji bydgoskich zakonnik\xc3\xb3w wynika\xc5\x82o, \xc5\xbce klasztor le\xc5\xbcy poza murami miasta, posiada w\xc5\x82asny ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82, dzwonnic\xc4\x99, cmentarz oraz budynki mieszkalne i gospodarcze. Konwent karmelit\xc3\xb3w zosta\xc5\x82 zlokalizowany na p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym brzegu Brdy w pobli\xc5\xbcu strze\xc5\xbconego mostu. Znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 na terenie dzisiejszego skweru przy placu Teatralnym, a jego posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci ci\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 wzd\xc5\x82u\xc5\xbc ul. Focha, a\xc5\xbc do Brdy. Ca\xc5\x82y obszar przylegaj\xc4\x85cy do posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci klasztornych nosi\xc5\x82 nazw\xc4\x99 Przedmie\xc5\x9bcia Karmelickiego. Tu\xc5\xbc za mostem stan\xc4\x99\xc5\x82y budynki klasztorne i ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 pod wezwaniem Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Marii Panny. Za nimi ci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 obszerny ogr\xc3\xb3d klasztorny. W XV-XVII wieku naprzeciwko klasztoru znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 zbudowany z muru pruskiego spichlerz miejski. Mi\xc4\x99dzy klasztorem a spichlerzem wiod\xc5\x82a droga do My\xc5\x9bl\xc4\x99cinka, zamkni\xc4\x99ta Bram\xc4\x85 Gda\xc5\x84sk\xc4\x85 \xe2\x80\x93 jedyn\xc4\x85 bram\xc4\x85 miejsk\xc4\x85 Bydgoszczy po\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 na lewym brzegu Brdy.\n_START_SECTION_\nUposa\xc5\xbcenie klasztoru\n_START_PARAGRAPH_\nU podstaw uposa\xc5\xbcenia konwentu bydgoskiego leg\xc5\x82a donacja kr\xc3\xb3la W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Jagie\xc5\x82\xc5\x82y, kt\xc3\xb3ry zleci\xc5\x82 staro\xc5\x9bcie bydgoskiemu Tomaszowi z W\xc4\x99gleszyna budow\xc4\x99 klasztoru._NEWLINE_Ju\xc5\xbc w 1408 r. przeznaczy\xc5\x82 on klasztorowi pewne dochody. By\xc5\x82y w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich m.in. dziesi\xc4\x99cina z m\xc5\x82yna wodnego po\xc5\x82o\xc5\xbconego naprzeciw ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a farnego, po\xc5\x82owa z dziesi\xc4\x99cin c\xc5\x82a wodnego oraz \xc5\x9bluzne. Zakonnicy otrzymali prawo \xc5\x82owienia ryb (z wyj\xc4\x85tkiem \xc5\x82ososi i jesiotr\xc3\xb3w) w rzekach kr\xc3\xb3lewskich, m.in. w Brdzie oraz \xc5\x9bcinania i zbierania drzewa w lasach kr\xc3\xb3lewskich. W 1413 r. kolejny starosta bydgoski Janusz Brzozog\xc5\x82owy nada\xc5\x82 klasztorowi m\xc5\x82yn we wsi Jachcice, za\xc5\x9b w 1494 r. Andrzej Ko\xc5\x9bcielecki starosta bydgoski, nada\xc5\x82 konwentowi po\xc5\x82ow\xc4\x99 wsi Jachcice._NEWLINE_Przywileje nadane karmelitom bydgoskim przez starost\xc3\xb3w by\xc5\x82y wielokrotnie potwierdzane p\xc3\xb3\xc5\xbaniej kr\xc3\xb3l\xc3\xb3w polskich, np. Zygmunta Starego w 1546 r., Stefana Batorego, Zygmunta III Waz\xc4\x99 w 1598 r., Jana Kazimierza w 1657 r., Micha\xc5\x82a Korybuta Wi\xc5\x9bniowieckiego w 1669 r. i Jana III Sobieskiego w 1676 r._NEWLINE_Zakonnicy otrzymywali r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dary od os\xc3\xb3b prywatnych. Pierwsze ze znanych nada\xc5\x84 na rzecz klasztoru pochodzi z 20 stycznia 1399 r. Zakonnicy otrzymali wtedy ogr\xc3\xb3d od Miko\xc5\x82aja Szeblonisa i jego matki Ma\xc5\x82gorzaty, mieszczan bydgoskich. Natomiast w XV wieku Jan Samsiecki sprzeda\xc5\x82 klasztorowi trzy w\xc5\x82\xc3\xb3ki ziemi za 24 grzywny z tym zastrze\xc5\xbceniem, \xc5\xbce przeor Jan Marcin otrzymywa\xc4\x87 b\xc4\x99dzie od niego co roku czynsz w zamian za plony. Po sp\xc5\x82aceniu przez sprzedawc\xc4\x99 24 grzywien ziemia mia\xc5\x82a do niego wr\xc3\xb3ci\xc4\x87. Karmelici byli r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w posiadaniu nieruchomo\xc5\x9bci mi\xc4\x99dzy klasztorem bernardyn\xc3\xb3w a ogrodem ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a jezuit\xc3\xb3w._NEWLINE_W ci\xc4\x85gu kilkuset lat, a\xc5\xbc do XVI wieku, karmelici bydgoscy zgromadzili poka\xc5\xbany maj\xc4\x85tek. Stali si\xc4\x99 w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielami Jachcic, d\xc3\xb3br le\xc5\xbc\xc4\x85cych na p\xc3\xb3\xc5\x82nocny wsch\xc3\xb3d od Bydgoszczy (dzisiaj dzielnica miasta). W sk\xc5\x82ad ich maj\xc4\x85tku wchodzi\xc5\x82a wie\xc5\x9b, m\xc5\x82yn, a tak\xc5\xbce las. Ten ostatni element by\xc5\x82 nara\xc5\xbcony na nieustanne grabie\xc5\xbce ze strony mieszczan._NEWLINE_Uposa\xc5\xbcenie klasztoru by\xc5\x82o wystarczaj\xc4\x85ce po temu, aby konwent by\xc5\x82o sta\xc4\x87 na zakup kosztownych naczy\xc5\x84 i parament\xc3\xb3w liturgicznych oraz budow\xc4\x99 murowanych obiekt\xc3\xb3w na podw\xc3\xb3rzu klasztornym. W inwentarzu z 1719 r. zanotowano m.in. monstrancj\xc4\x99 z\xc5\x82ocist\xc4\x85 z 1660 r. fundacji Jan Odyrowskiego i jego ma\xc5\x82\xc5\xbconki Eufemii, krzy\xc5\xbc, lamp\xc4\x99 i kielichy, srebro i klejnoty na obrazie NMP, ozdoby i wota na obrazie \xc5\x9bw. J\xc3\xb3zefa, lichtarze cynowe oraz wiele ornat\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nKo\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 i zabudowania klasztorne\n_START_PARAGRAPH_\nPierwotne zabudowania klasztorne, wraz ze \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni\xc4\x85 zosta\xc5\x82y wzniesione do 1408 r. Nic nie wiadomo na temat ich wygl\xc4\x85du. Zosta\xc5\x82y one cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo zniszczone podczas po\xc5\xbcaru w 1409 r., a nast\xc4\x99pnie odbudowane.\n_START_SECTION_\nKlasztor\n_START_PARAGRAPH_\nW pracach historyk\xc3\xb3w, przy dotkliwym braku szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owego rozpoznania zagadnie\xc5\x84 zwi\xc4\x85zanych z pobytem karmelit\xc3\xb3w w Bydgoszczy, przyjmuje si\xc4\x99, \xc5\xbce pierwotne zabudowania klasztorne by\xc5\x82y drewniane, budowle murowane w stylu gotyckim klasztor uzyska\xc5\x82 oko\xc5\x82o po\xc5\x82owy XVI wieku, zachowuj\xc4\x85c je bez wi\xc4\x99kszych zmian do momentu kasaty zakonu._NEWLINE_Wygl\xc4\x85d murowanego klasztoru zbudowanego ok. 1550 r. mo\xc5\xbcna odtworzy\xc4\x87 na podstawie zachowanych plan\xc3\xb3w. Wzniesiono go w ogrodzie zwanym Jazy, kt\xc3\xb3ry zakonnicy otrzymali od kr\xc3\xb3la Zygmunta Augusta._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wny budynek klasztorny wzniesiony na planie podkowy wznosi\xc5\x82 si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy rzek\xc4\x85 a ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em. Mia\xc5\x82 dwa skrzyd\xc5\x82a zwr\xc3\xb3cone ku ul. Mostowej, a obok niego sta\xc5\x82a wie\xc5\xbca w stylu p\xc3\xb3\xc5\xbanego gotyku, zbudowana nieco wcze\xc5\x9bniej i przeznaczona prawdopodobnie do obrony. Dzi\xc4\x99ki takiemu przeznaczeniu by\xc5\x82a ona trzypi\xc4\x99trowa, a na samej g\xc3\xb3rze znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 dzwonnica._NEWLINE_W zasadzie nowy budynek klasztorny utrzymany by\xc5\x82 w stylu p\xc3\xb3\xc5\xbanogotyckim, jednak\xc5\xbce w jego architekturze pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc elementy renesansu. Na zapleczu, od zachodu ulokowano budynki o przeznaczeniu gospodarczym (stodo\xc5\x82a, stajnie, spichlerz, browar, rze\xc5\xbania). Dalej w kierunku zachodnim, na terenie zajmowanym dzisiaj przez parking i oper\xc4\x99, znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 sady i ogrody klasztorne. W 1716 r. w jego s\xc4\x85siedztwie utworzono sk\xc5\x82ad soli, przeniesiony z przedmie\xc5\x9bcia Kujawskiego. Ca\xc5\x82y ten otoczony murem kompleks tworzy\xc5\x82 rodzaj przycz\xc3\xb3\xc5\x82ka mostowego._NEWLINE_Z planu sytuacyjnego klasztoru, kt\xc3\xb3re wykona\xc5\x82y w\xc5\x82adze pruskie podczas ich rozbi\xc3\xb3rki wynika, \xc5\xbce powierzchnia zabudowa\xc5\x84 wynosi\xc5\x82a oko\xc5\x82o 1150 m\xc2\xb2, a kubatura budynk\xc3\xb3w klasztornych wie\xc5\xbcy i ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a liczy\xc5\x82a 12 700 m\xc2\xb3. Z wielko\xc5\x9bci kubaturowych mo\xc5\xbcna wnioskowa\xc4\x87, \xc5\xbce klasztor karmelit\xc3\xb3w by\xc5\x82 dla \xc3\xb3wczesnego miasta obiektem o do\xc5\x9b\xc4\x87 du\xc5\xbcej skali i obj\xc4\x99to\xc5\x9bci budynk\xc3\xb3w z akcentem wie\xc5\xbcy o wysoko\xc5\x9bci 21 m.\n_START_SECTION_\nWie\xc5\xbca dzwonnica\n_START_PARAGRAPH_\nWie\xc5\xbca znajduj\xc4\x85ca si\xc4\x99 przy klasztorze pe\xc5\x82ni\xc5\x82a pocz\xc4\x85tkowo funkcj\xc4\x99 obronn\xc4\x85 przy Bramie Gda\xc5\x84skiej, chroni\xc4\x85cej dost\xc4\x99pu do mostu i miasta lokacyjnego. Wie\xc5\xbc\xc4\x99 wzniesiono w stylu gotyckim, zapewne w XVI wieku. Jeszcze w XVI wieku w\xc5\x82\xc4\x85czono j\xc4\x85 do zabudowa\xc5\x84 klasztornych i podwy\xc5\xbcszono o jedn\xc4\x85 kondygnacj\xc4\x99 o znacznej wysoko\xc5\x9bci z przeznaczeniem na dzwonnic\xc4\x99. Przy odbudowie zniszczonego klasztoru po potopie szwedzkim wie\xc5\xbc\xc4\x99 zako\xc5\x84czono dachem siod\xc5\x82owym ze szczytami w architekturze polskiego renesansu, w takim samym stylu jak wie\xc5\xbca ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a poklasztornego bernardyn\xc3\xb3w. W 1685 r. nast\xc4\x85pi\xc5\x82a uroczysta konsekracja dzwon\xc3\xb3w, zawieszonych na wie\xc5\xbcy przez biskupa Piotra Mieszkowskiego. Dzwony otrzyma\xc5\x82y imiona \xe2\x80\x9eEliasz\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9ePiotr\xe2\x80\x9d. Na pocz\xc4\x85tku panowania pruskiego w Bydgoszczy zasypano doln\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 karmelickiej wie\xc5\xbcy ko\xc5\x9bcielnej przez podniesienie dojazdu na nowy most staromiejski.\n_START_SECTION_\nOdkrycia archeologiczne\n_START_PARAGRAPH_\nW 2002 r. przeprowadzono na placu Teatralnym w Bydgoszczy archeologiczne prace wykopaliskowe, kt\xc3\xb3re obejmowa\xc5\x82y teren dawnego klasztoru karmelit\xc3\xb3w. Stwierdzono, \xc5\xbce obszar ten nie by\xc5\x82 do chwili ich przybycia zasiedlony, stanowi\xc4\x85c teren zalewowy u\xc5\xbcytkowany jako \xc5\x82\xc4\x85ki i ogrody. Odkryto relikty fundament\xc3\xb3w budynk\xc3\xb3w klasztornych wykonane ze spojonych zapraw\xc4\x85 wapienn\xc4\x85 du\xc5\xbcych g\xc5\x82az\xc3\xb3w narzutowych. W dw\xc3\xb3ch wykopach ods\xc5\x82oni\xc4\x99to nawarstwienia zwi\xc4\x85zane \xc5\xbcyciem codziennym zakonnik\xc3\xb3w. By\xc5\x82y to m.in. luksusowe jak na warunki bydgoskie naczynia ceramiczne i szklane oraz r\xc3\xb3\xc5\xbcnorakie przedmioty z \xc5\xbcelaza, br\xc4\x85zu, o\xc5\x82owiu i poro\xc5\xbca. Najwa\xc5\xbcniejszym odkryciem by\xc5\x82o jednak zarejestrowanie wewn\xc4\x99trznej sieci komunikacyjnej klasztoru w postaci dw\xc3\xb3ch poziom\xc3\xb3w chodnika, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cego ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 z budynkami mieszkalnymi. Starszy poziom chodnika z\xc5\x82o\xc5\xbcony by\xc5\x82 z sosnowych dranic, a poziom m\xc5\x82odszy z drobnych kamieni, osadzonych w piaszczystej podsypce i ograniczonych kraw\xc4\x99\xc5\xbcnikami z kamieni polnych.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nKlasztor karmelit\xc3\xb3w w Bydgoszczy nie pozostawi\xc5\x82 kroniki, w przeciwie\xc5\x84stwie do miejscowych konwent\xc3\xb3w bernardyn\xc3\xb3w i jezuit\xc3\xb3w. St\xc4\x85d informacje o jego dziejach s\xc4\x85 ubogie i fragmentaryczne. Wiadomo, \xc5\xbce okresem rozkwitu plac\xc3\xb3wki by\xc5\x82 XVI i pocz\xc4\x85tek XVII wieku. Konwent posiada\xc5\x82 poka\xc5\xban\xc4\x85 bibliotek\xc4\x99, a w jego murach jego przebywali wychowankowie Uniwersytetu Krakowskiego. Przy klasztorze dzia\xc5\x82a\xc5\x82y bractwa ko\xc5\x9bcielne i bursa muzyczna.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 duszpasterska\n_START_PARAGRAPH_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 duszpasterska koncentrowa\xc5\x82a si\xc4\x99 przede wszystkim na propagowaniu nabo\xc5\xbce\xc5\x84stw maryjnych oraz prowadzeniu bractw religijnych.\n_START_SECTION_\nBractwo szyperskie \xc5\x9bw. Barbary\n_START_PARAGRAPH_\nBractwo powsta\xc5\x82o 25 kwietnia 1590 r. Skupia\xc5\x82o ono cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w bydgoskiego cechu szypr\xc3\xb3w i sternik\xc3\xb3w wraz z ich rodzinami. Zajmowa\xc5\x82o si\xc4\x99 propagowaniem wiary katolickiej w\xc5\x9br\xc3\xb3d swoich cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w, a szczeg\xc3\xb3lnie uprawianiem kultu \xc5\x9bw. Barbary. Wedle tradycji \xc5\x9bwi\xc4\x99ta ta uchodzi\xc5\x82a za patronk\xc4\x99 dobrej \xc5\x9bmierci. Jej czciciele, wedle og\xc3\xb3lnego przekonania, nie umierali nie dost\xc4\x85piwszy sakrament\xc3\xb3w \xc5\x9bwi\xc4\x99tych. Sternicy bydgoscy w umowie z karmelitami zobowi\xc4\x85zali si\xc4\x99 do ufundowania o\xc5\x82tarza po\xc5\x9bwi\xc4\x99conego \xc5\x9bw. Barbarze, kt\xc3\xb3ry mieli utrzymywa\xc4\x87. Karmelici dopu\xc5\x9bcili cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w Bractwa do uczestnictwa w dobrach duchowych zakonu (modlitwy, msze, kazania, pielgrzymki, odpusty), a w zamian otrzymywali sta\xc5\x82e wsparcie finansowe. Od bractwa i jego patronki \xc5\x9bw. Barbary pochodzi dzisiejsza nazwa niewielkiej wyspy na Brdzie, usytuowanej w s\xc4\x85siedztwie dawnego kompleksu karmelit\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nInne bractwa\n_START_PARAGRAPH_\nPrzy klasztorze karmelit\xc3\xb3w bydgoskich istnia\xc5\x82y jeszcze dwa inne bractwa, ust\xc4\x99puj\xc4\x85ce jednak wyra\xc5\xbanie szkaplerznemu, zar\xc3\xb3wno pod wzgl\xc4\x99dem znaczenia, jak i liczby cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w. Jednym z nich by\xc5\x82o Bractwo \xc5\x9bw. J\xc3\xb3zefa erygowane w 1672 r., drugim Bractwo R\xc3\xb3\xc5\xbca\xc5\x84cowe. Bractwo \xc5\x9bw. J\xc3\xb3zefa jeszcze w XVII wieku liczy\xc5\x82o 126 cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w, a jego protektorami by\xc5\x82y znane osobisto\xc5\x9bci z miasta i okolicy. Bractwo, podobnie jak inne tego rodzaju organizacje karmelita\xc5\x84skiej proweniencji, posiada\xc5\x82o rozbudowan\xc4\x85 struktur\xc4\x99 organizacyjn\xc4\x85. Jego cz\xc5\x82onkami i cz\xc5\x82onkiniami by\xc5\x82y nie tylko miejscowe mieszczki i szlachcianki, lecz tak\xc5\xbce pojedyncze osoby pochodz\xc4\x85ce z odleg\xc5\x82ych stron, np. z Pako\xc5\x9bci, Brze\xc5\x9bcia Litewskiego, Krakowa i Lwowa._NEWLINE_W pierwszej po\xc5\x82owie XVII wieku dzia\xc5\x82a\xc5\x82y przy klasztorze jeszcze inne organizacje, np. Bractwo Opatrzno\xc5\x9bci Bo\xc5\xbcej, kt\xc3\xb3re w 1727 roku uzyska\xc5\x82o przywilej od papie\xc5\xbca Benedykta XIII oraz Bractwo Opieki Matki Boskiej, kt\xc3\xb3re z kolei otrzyma\xc5\x82o przywilej papieski w 1735 roku od Klemensa XII. Upadek niekt\xc3\xb3rych bractw nast\xc4\x85pi\xc5\x82 w ko\xc5\x84cu XVIII wieku, po przej\xc5\x9bciu Bydgoszczy pod w\xc5\x82adz\xc4\x99 prusk\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 naukowa i edukacyjna\n_START_PARAGRAPH_\nMimo \xc5\xbce karmelici stanowili zakon kontemplacyjny, zajmowali si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kszta\xc5\x82ceniem m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy, misjami ludowymi i zagranicznymi. W klasztorze prowadzono prawdopodobnie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 pedagogiczn\xc4\x85, jako \xc5\xbce przebywali w nim zakonnicy z tytu\xc5\x82ami naukowymi, uzyskanymi na Akademii Krakowskiej.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 naukowa\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82a pisane informuj\xc4\x85, \xc5\xbce zakon utrzymywa\xc5\x82 kontakty z Uniwersytetem Jagiello\xc5\x84skim. Karmelita bydgoski Jan Chryzostom Sikorski uzyska\xc5\x82 w tej uczelni w 1599 roku stopie\xc5\x84 baka\xc5\x82arza, a w 1604 r. \xc5\x81ukasz Wojtowicz wyda\xc5\x82 w Poznaniu u Marcina Wolraba ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99 pt. Summariusz starodawnych dar\xc3\xb3w Bo\xc5\xbcych i odpust\xc3\xb3w. Dzie\xc5\x82o to napisane w j\xc4\x99zyku polskim przeznaczone by\xc5\x82o dla szerokich kr\xc4\x99g\xc3\xb3w spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa, a zw\xc5\x82aszcza dla cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w bractw ko\xc5\x9bcielnych istniej\xc4\x85cych przy klasztorach karmelit\xc3\xb3w. Zawiera\xc5\x82o m.in. zbi\xc3\xb3r r\xc3\xb3\xc5\xbcnych odpust\xc3\xb3w i przywilej\xc3\xb3w przyznanych zakonowi karmelickiemu i przet\xc5\x82umaczonych przez autora z \xc5\x82aciny na j\xc4\x99zyk polski oraz pierwszy zarys historii zakonu karmelit\xc3\xb3w napisany w j\xc4\x99zyku polskim. Prac\xc4\x99 sw\xc4\x85 dedykowa\xc5\x82 Wojtowicz Wojciechowi Mierzy\xc5\x84skiemu herbu Wieniawa, wojskiemu inowroc\xc5\x82awskiemu i \xc5\xbcupnikowi toru\xc5\x84sko-bydgoskiemu, kt\xc3\xb3rego nak\xc5\x82adem ksi\xc4\x85\xc5\xbcka ta si\xc4\x99 ukaza\xc5\x82a.\n_START_SECTION_\nBiblioteka\n_START_PARAGRAPH_\nW ci\xc4\x85gu kilku wiek\xc3\xb3w istnienia bydgoskiemu klasztorowi uda\xc5\x82o si\xc4\x99 zgromadzi\xc4\x87 bogat\xc4\x85 bibliotek\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra nie dor\xc3\xb3wnywa\xc5\x82a jednak bibliotece bernardyn\xc3\xb3w bydgoskich. Najwi\xc4\x99ksza liczba ksi\xc4\x85g nap\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82a na prze\xc5\x82omie XVI i XVII w. Zakonnicy posiadali wtedy co najmniej kilkadziesi\xc4\x85t inkunabu\xc5\x82\xc3\xb3w i kilkaset druk\xc3\xb3w. Zachowane egzemplarze ksi\xc4\x85\xc5\xbcek z biblioteki karmelickiej znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 ostatecznie w ksi\xc4\x99gozbiorze kapitu\xc5\x82y gnie\xc5\xbanie\xc5\x84skiej. Z ksi\xc4\x99gozbioru tego pochodz\xc4\x85 dzie\xc5\x82a De civitate Dei \xc5\x9bw. Augustyna, Homiliarius doctorus Paw\xc5\x82a Diakona, Sermones Gabriela Biela, Opera Jana Gersona, Psalterium wydane przez Brunona i Sermones de tempere et de sanctis.\n_START_SECTION_\nBursa muzyczna\n_START_PARAGRAPH_\nKlasztor karmelicki by\xc5\x82 spo\xc5\x9br\xc3\xb3d bydgoskich o\xc5\x9brodk\xc3\xb3w zakonnych najpowa\xc5\xbcniejszym krzewicielem kultury muzycznej. Najprawdopodobniej posiada\xc5\x82 on skryptorium ksi\xc4\x85g muzycznych. Istniej\xc4\x85ce przy klasztorze bractwa ko\xc5\x9bcielne wyst\xc4\x99powa\xc5\x82y podczas r\xc3\xb3\xc5\xbcnych uroczysto\xc5\x9bci. Podczas odpust\xc3\xb3w i zebra\xc5\x84 gra\xc5\x82a kapela, kt\xc3\xb3ra u\xc5\x9bwietnia\xc5\x82a swymi wyst\xc4\x99pami wszystkie uroczysto\xc5\x9bci._NEWLINE_W XVII wieku przy klasztorze istnia\xc5\x82a bursa muzyczna. Uczniowie zapoznawali si\xc4\x99 w niej nie tylko z muzyk\xc4\x85 ko\xc5\x9bcieln\xc4\x85, lecz ze wszystkimi rodzajami muzyki. Nauka w bursie trwa\xc5\x82a 7 lat, a \xc5\x9bwiadczenia finansowe ci\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85ce na rodzicach uczni\xc3\xb3w by\xc5\x82y wysokie. Po zako\xc5\x84czeniu nauki, uczniowie mogli odbywa\xc4\x87 studia na wy\xc5\xbcszym poziomie u karmelit\xc3\xb3w pozna\xc5\x84skich, gdzie studiowali teoretyczne traktaty muzyczne oraz uczyli si\xc4\x99 muzyki wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej.\n_START_SECTION_\nWa\xc5\xbcniejsze wydarzenia w klasztorze\n_START_PARAGRAPH_\n2 czerwca 1420 r. w klasztorze karmelit\xc3\xb3w pogrzebano Stanis\xc5\x82awa Bydgost\xc4\x99, kt\xc3\xb3remu przypisywano \xc5\x9bmier\xc4\x87 m\xc4\x99cze\xc5\x84sk\xc4\x85 z r\xc4\x99ki pogan lub heretyk\xc3\xb3w. W nast\xc4\x99pnych wiekach pr\xc3\xb3bowano rozwin\xc4\x85\xc4\x87 jego kult, kt\xc3\xb3ry ograniczy\xc5\x82 si\xc4\x99 jednak g\xc5\x82\xc3\xb3wnie do zakonu karmelita\xc5\x84skiego. Pami\xc4\x85tk\xc4\x85 po tych wydarzeniach jest zachowany do czas\xc3\xb3w wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych obraz przedstawiaj\xc4\x85cy b\xc5\x82ogos\xc5\x82awionego, umieszczony na zapiecku rokokowej ambony, kt\xc3\xb3ra obecnie znajduje si\xc4\x99 w bydgoskim ko\xc5\x9bciele farnym._NEWLINE_W 1586 r. zebra\xc5\x82a si\xc4\x99 komisja kr\xc3\xb3lewska w celu rozgraniczenia d\xc3\xb3br Jachcice, stanowi\xc4\x85cych w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87 karmelit\xc3\xb3w z dobrami miejskimi. W 1626 r. w klasztorze bydgoskim odby\xc5\x82a si\xc4\x99 kapitu\xc5\x82a prowincjonalna. Prowincja\xc5\x82em wybrano o. Paladiusza Herkusa, doktora teologii._NEWLINE_S\xc4\x85 podstawy, by s\xc4\x85dzi\xc4\x87, \xc5\xbce od po\xc5\x82owy XVII wieku stopniowo upada\xc5\x82a dyscyplina i poziom ascetyczny zakonnik\xc3\xb3w. Karmelici prowadzili w tym czasie spory z mieszczanami, kt\xc3\xb3re znalaz\xc5\x82y odzwierciedlenie w \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ach pisanych. W 1645 r. przed s\xc4\x85dem grodzkim oskar\xc5\xbcy\xc5\x82 zakonnik\xc3\xb3w o napad szlachcic Jan \xc5\xbb\xc3\xb3\xc5\x82wi\xc5\x84ski wyznania protestanckiego. Z kolei w 1688 r. mia\xc5\x82 miejsce zatarg mi\xc4\x99dzy karmelitami i bernardynami o prawa do p\xc5\x82aszcza tureckiego, ofiarowanego przez El\xc5\xbcbiet\xc4\x99 Karwack\xc4\x85._NEWLINE_W XVIII wieku pomi\xc4\x99dzy karmelitami a mieszka\xc5\x84cami miasta dochodzi\xc5\x82o do konflikt\xc3\xb3w po\xc5\x82\xc4\x85czonych czasem z rozlewem krwi. 13 listopada 1741 r. dosz\xc5\x82o do b\xc3\xb3jki mi\xc4\x99dzy obywatelem bydgoskim Walentym Warskim a karmelitami, kt\xc3\xb3rzy oskar\xc5\xbcyli go o kradzie\xc5\xbc drzewa z lasu klasztornego na Jachcicach. W sprawie tej interweniowa\xc5\x82 bezskutecznie burmistrz bydgoski Jan Nogowski. Z zapisu procesu s\xc4\x85dowego wynika, \xc5\xbce nielegalnym wyr\xc4\x99bem drewna klasztornego zajmowa\xc5\x82a si\xc4\x99 do\xc5\x9b\xc4\x87 poka\xc5\xbana grupa ludzi zamieszkuj\xc4\x85ca przedmie\xc5\x9bcia, kt\xc3\xb3ra krad\xc5\x82a drzewo na zlecenie mo\xc5\xbcnych os\xc3\xb3b. Incydenty na tym tle zdarzy\xc5\x82y si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w 1767 r., a karmelici oskar\xc5\xbcyli przed s\xc4\x85dem burmistrza, rajc\xc3\xb3w i ca\xc5\x82\xc4\x85 spo\xc5\x82eczno\xc5\x9b\xc4\x87 miejsk\xc4\x85, o uszczuplanie d\xc3\xb3br klasztornych i nastawanie na bezpiecze\xc5\x84stwo os\xc3\xb3b duchownych._NEWLINE_Z\xc5\x82a atmosfera mi\xc4\x99dzy zakonnikami i mieszczanami znalaz\xc5\x82a odzwierciedlenie w kolejnych wydarzeniach, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y miejsce w 1768 r. Mieszczanie bydgoscy na czele z Gabrielskim, Ossowskim, Niebieskim, Nagrajkowskim, Marszalem i Bakculskim zdewastowali w\xc3\xb3wczas ogr\xc3\xb3d klasztorny, zniszczyli p\xc5\x82oty i zasiewy przepuszczaj\xc4\x85c przez pole zakonnik\xc3\xb3w stada byd\xc5\x82a.\n_START_SECTION_\nZakonnicy\n_START_PARAGRAPH_\nNa podstawie zachowanych, do\xc5\x9b\xc4\x87 ubogich \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 trudno odtworzy\xc4\x87 sk\xc5\x82ad osobowy i liczebno\xc5\x9b\xc4\x87 bydgoskiego konwentu. Podczas wizytacji biskupiej w 1577 r. stwierdzono, \xc5\xbce przeorem by\xc5\x82 Grzegorz Kie\xc5\x82bowita, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 do pomocy dw\xc3\xb3ch braci zakonnych: Szymona z Szadka \xe2\x80\x93 kap\xc5\x82ana i Franciszka z Sandomierza \xe2\x80\x93 akolit\xc4\x99, kt\xc3\xb3rzy utrzymywali si\xc4\x99 z ja\xc5\x82mu\xc5\xbcny. W 1586 r. przeorem by\xc5\x82 Tomasz, kt\xc3\xb3remu towarzyszyli: kaznodzieja Wawrzyniec i bracia: Mateusz i Ambro\xc5\xbcy. W po\xc5\x82owie XVII wieku w klasztorze mieszka\xc5\x82o ok. 20 os\xc3\xb3b, w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich zakonnicy oraz s\xc5\x82u\xc5\xbcba. \xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82a z proces\xc3\xb3w s\xc4\x85dowych w XVIII w. wymieniaj\xc4\x85 przeor\xc3\xb3w: o. Gerarda od \xc5\x9bwi\xc4\x99tego Jakuba (1719, 1741), o. Awertranusa od \xc5\x9bwi\xc4\x99tych Piotra i Paw\xc5\x82a (1767), o. Urbana od \xc5\x9bw. Grzegorza (1768). W momencie sekularyzacji w 1816 r., w klasztorze \xc5\xbcy\xc5\x82o 9 polskich zakonnik\xc3\xb3w. W tym czasie w Bydgoszczy mieszka\xc5\x82o 2522 katolik\xc3\xb3w i ponad 3300 ewangelik\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nSekularyzacja\n_START_PARAGRAPH_\nPo przej\xc5\x9bciu Bydgoszczy pod w\xc5\x82adz\xc4\x99 Kr\xc3\xb3lestwa Prus w 1772 r. rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 schy\xc5\x82kowy okres klasztoru. Biurokratyczny system pruski oraz wp\xc5\x82yw ideologii o\xc5\x9bwiecenia podcina\xc5\x82y egzystencj\xc4\x99 bractw ko\xc5\x9bcielnych, a Fryderyk II usi\xc5\x82owa\xc5\x82 doprowadzi\xc4\x87 do zerwania wszelkiej \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci duchowie\xc5\x84stwa z Rzecz\xc4\x85pospolit\xc4\x85._NEWLINE_W okresie istnienia Obwodu Nadnoteckiego (1772-1807) karmelici prowadzili d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82e spory maj\xc4\x85tkowe z w\xc5\x82adzami pruskimi, gdy w zwi\xc4\x85zku z budow\xc4\x85 Kana\xc5\x82u Bydgoskiego, przekopano nowy kana\xc5\x82 \xc5\x9bluzowy i wzniesiono magazyny zbo\xc5\xbcowe na terenie tzw. Poletka, stanowi\xc4\x85cego w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87 klasztoru (obecnie teren zaj\xc4\x99ty przez gmach Opery Nova). Przeor klasztoru z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 oficjaln\xc4\x85 skarg\xc4\x99 do kr\xc3\xb3la na post\xc4\x99powanie Deputacji Kameralnej, kt\xc3\xb3ra jednak nie przynios\xc5\x82a zakonnikom \xc5\xbcadnego po\xc5\xbcytku. Podczas insurekcji ko\xc5\x9bciuszkowskiej karmelici bydgoscy nie poparli powstania, usi\xc5\x82uj\xc4\x85c si\xc4\x99 przypodoba\xc4\x87 w\xc5\x82adzom pruskim. Nie zyskali jednak za ten czyn uznania ani w\xc5\x82adz, ani spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa miasta._NEWLINE_Na prze\xc5\x82omie XVIII i XIX w. miejscowe w\xc5\x82adze zamierza\xc5\x82y zlikwidowa\xc4\x87 klasztor karmelicki i ulokowa\xc4\x87 w jego murach wi\xc4\x99zienie. Gwa\xc5\x82towne protesty katolickiej cz\xc4\x99\xc5\x9bci ludno\xc5\x9bci miasta (i to zar\xc3\xb3wno Polak\xc3\xb3w, jak Niemc\xc3\xb3w) zmusi\xc5\x82y w\xc5\x82adze pruskie do ostatecznego zaniechania tych zamiar\xc3\xb3w w 1801 r. Jednak w 1816 r. konwent zosta\xc5\x82 ostatecznie sekularyzowany, a zakonnicy internowani w klasztorze w Oborach.\n_START_SECTION_\nZesp\xc3\xb3\xc5\x82 klasztorny po sekularyzacji\n_START_PARAGRAPH_\nPo sekularyzacji klasztoru, w 1817 budynki sprzedano miastu na cele o\xc5\x9bwiatowe za cen\xc4\x99 2080 talar\xc3\xb3w. W budynku mieszkalnym urz\xc4\x85dzono w\xc3\xb3wczas Miejsk\xc4\x85 Szko\xc5\x82\xc4\x99 Podstawow\xc4\x85 dla ch\xc5\x82opc\xc3\xb3w, zwan\xc4\x85 Szko\xc5\x82\xc4\x85 Mostow\xc4\x85. Na adaptacj\xc4\x99 budynk\xc3\xb3w i wyposa\xc5\xbcenie ich na cele o\xc5\x9bwiaty wydano kwot\xc4\x99 7 tysi\xc4\x99cy talar\xc3\xb3w. W 1819 r. ulokowano w nich ewangelickie seminarium nauczycielskie, a od 1831 roku mie\xc5\x9bci\xc5\x82 si\xc4\x99 tu r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przytu\xc5\x82ek dla sierot i g\xc5\x82uchoniemych._NEWLINE_W kolejnych latach mie\xc5\x9bci\xc5\x82a si\xc4\x99 tu szko\xc5\x82a \xc5\xbce\xc5\x84ska, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 w 1884 r. przeniesiono do nowo wybudowanego gmachu przy ul. Konarskiego._NEWLINE_W 1820 r. opuszczony ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 pokarmelicki sprzedano za 5 tys. talar\xc3\xb3w Johanowi Carlowi Loewemu z przeznaczeniem na budow\xc4\x99 teatru. Na przekszta\xc5\x82cenie obiektu w teatr nie przysta\xc5\x82y jednak w\xc5\x82adze pruskie. W tej sytuacji w 1823 r. rozebrano mury ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a zostawiaj\xc4\x85c jego fundamenty, na kt\xc3\xb3rych zbudowano gmach teatralny. Wyposa\xc5\xbcenie ko\xc5\x9bcielne zdemontowano i rozdysponowano dla innych ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w, zw\xc5\x82aszcza bydgoskiego ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a farnego, gdzie trafi\xc5\x82y stalle, ambona i dwa o\xc5\x82tarze: Matki Boskiej Szkaplerznej i \xc5\x9bw. J\xc3\xb3zefa._NEWLINE_Otwarcie Teatru Miejskiego w miejscu wyburzonej \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni nast\xc4\x85pi\xc5\x82o 3 wrze\xc5\x9bnia 1824 r. Koszt prac budowlanych wyni\xc3\xb3s\xc5\x82 8,5 tys. talar\xc3\xb3w. W 1835 r. budynek sp\xc5\x82on\xc4\x85\xc5\x82. Po roku zosta\xc5\x82 odbudowany kosztem 8,8 tys. talar\xc3\xb3w, a w latach 1869-1870, przebudowany za cen\xc4\x99 kolejnych 17 tys. marek (6 tys. talar\xc3\xb3w). 24 marca 1890 r. nast\xc4\x85pi\xc5\x82 kolejny po\xc5\xbcar teatru. W\xc5\x82adze miejskie planuj\xc4\x85c budow\xc4\x99 od podstaw nowego, reprezentacyjnego gmachu, zdecydowa\xc5\x82y si\xc4\x99 na rozbi\xc3\xb3rk\xc4\x99 zabudowa\xc5\x84 klasztornych. Rozbi\xc3\xb3rk\xc4\x99 t\xc4\x85 przeprowadzono w kwietniu i maju 1895 roku, uzyskuj\xc4\x85c ze sprzeda\xc5\xbcy materia\xc5\x82\xc3\xb3w rozbi\xc3\xb3rkowych doch\xc3\xb3d w wysoko\xc5\x9bci 5,5 tys. marek._NEWLINE_Pozostawiono jedynie dawn\xc4\x85 wie\xc5\xbc\xc4\x99 ko\xc5\x9bcieln\xc4\x85 (dzwonnic\xc4\x99). Podczas wykop\xc3\xb3w pod fundamenty nowego gmachu naruszono jej kamienne posadowienie, a w\xc5\x82adze pospiesznie wyst\xc4\x85pi\xc5\x82y do bydgoskich w\xc5\x82adz regencyjnych o pozwolenie na jej rozbi\xc3\xb3rk\xc4\x99. Pruski konserwator zabytk\xc3\xb3w Prowincji Pozna\xc5\x84skiej Julius Kohte zleci\xc5\x82 jej zachowanie z uwagi na to, \xc5\xbce stanowi\xc5\x82a symbol Bydgoszczy. W\xc5\x82adze miejskie nie czeka\xc5\x82y jednak na za\xc5\x82atwienie wniosku przez w\xc5\x82adze nadrz\xc4\x99dne i 29 czerwca 1895 roku wyburzy\xc5\x82y wie\xc5\xbc\xc4\x99 przy pomocy \xc5\x82adunk\xc3\xb3w wybuchowych. Konsekwencj\xc4\x85 samowoli \xc3\xb3wczesnego magistratu bydgoskiego by\xc5\x82a sprawa s\xc4\x85dowa, kt\xc3\xb3ra doprowadzi\xc5\x82a do konieczno\xc5\x9bci wyp\xc5\x82aty odszkodowa\xc5\x84. Ze \xc5\x9bwiadomym zburzeniem wie\xc5\xbcy klasztornej znik\xc5\x82 ostatni widoczny \xc5\x9bwiadek tego zakonu i r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie wykre\xc5\x9blono z listy zabytk\xc3\xb3w jeden z obiekt\xc3\xb3w \xc5\x9bredniowiecznej architektury polskiej w Bydgoszczy._NEWLINE_Rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej na miejscu dawnego ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a i klasztoru karmelit\xc3\xb3w uko\xc5\x84czono nowy budynek Teatru Miejskiego wed\xc5\x82ug projektu Heinricha Christiana Seelinga. Po dawnym klasztorze pozosta\xc5\x82a tylko nazwa ulicy Karmelickiej, prowadz\xc4\x85cej od ul. Focha do Brdy, naprzeciw ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a farnego oraz relikty wyposa\xc5\xbcenia \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni.\n_START_SECTION_\nPiet\xc3\xa0 bydgosko-oborska\n_START_PARAGRAPH_\nZ klasztorem karmelit\xc3\xb3w w Bydgoszczy wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 historia rze\xc5\xbaby Matki Boskiej Bolesnej \xe2\x80\x93 Piety obecnej dzisiaj w sanktuarium karmelita\xc5\x84skim w Oborach. Figurka ta powsta\xc5\x82a wed\xc5\x82ug tradycji na miejscu w Bydgoszczy, wyrze\xc5\xbabiona przez bieg\xc5\x82ego w sztuce karmelit\xc4\x99. Przez ponad 200 lat, a\xc5\xbc do 1605 r. figurka przebywa\xc5\x82a w bydgoskim ko\xc5\x9bciele karmelit\xc3\xb3w w o\xc5\x82tarzu g\xc5\x82\xc3\xb3wnym, gdzie zas\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82a cudami._NEWLINE_W czasie powstawania nowej plac\xc3\xb3wki zakonnej w Oborach na ziemi dobrzy\xc5\x84skiej bydgoscy karmelici \xe2\x80\x93 odpowiedzialni za za\xc5\x82o\xc5\xbcenie klasztoru \xe2\x80\x93 przywie\xc5\xbali j\xc4\x85 ze sob\xc4\x85._NEWLINE_Gdy po kilkunastu latach fundacja oborska usamodzielni\xc5\x82a si\xc4\x99, cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 bydgoskich karmelit\xc3\xb3w wr\xc3\xb3ci\xc5\x82a do macierzystego klasztoru, zabieraj\xc4\x85c ze sob\xc4\x85 cudown\xc4\x85 figur\xc4\x99. W tym momencie rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 okres kilkunastoletnich przetarg\xc3\xb3w mi\xc4\x99dzy obu klasztorami o posiadanie Piety. Ostatecznie rze\xc5\xbaba zosta\xc5\x82a w 1627 r. na sta\xc5\x82e umieszczona w nowym oborskim ko\xc5\x9bciele. W 1966 r. zosta\xc5\x82a koronowana przez prymasa Polski kard. Stefana Wyszy\xc5\x84skiego i obecnie jest tam czczona jako Patronka Ziemi Dobrzy\xc5\x84skiej. Jej replika autorstwa artysty rze\xc5\xbabiarza Aleksandra D\xc4\x99tkosia znajduje si\xc4\x99 od 1996 w ko\xc5\x9bciele pw. Matki Boskiej Kr\xc3\xb3lowej M\xc4\x99czennik\xc3\xb3w w Bydgoszczy-Fordonie.'