b'\n_START_ARTICLE_\nUlica Wawelska w Warszawie\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nWytyczona po roku 1880 na skraju dawnego Mokotowskiego Pola Wojennego (obecnego Pola Mokotowskiego), utworzonego jako miejsce \xc4\x87wicze\xc5\x84 wojskowych w roku 1818. Mokotowskie Pole Wojenne liczy\xc5\x82o wtedy oko\xc5\x82o 200 hektar\xc3\xb3w powierzchni; dzi\xc5\x9b w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci ju\xc5\xbc zabudowane \xe2\x80\x93 tylko 65 hektar\xc3\xb3w. Daje to obraz ogromu wolnej przestrzeni, kt\xc3\xb3ra otacza\xc5\x82a nowo powsta\xc5\x82\xc4\x85 ulic\xc4\x99._NEWLINE_Pierwsz\xc4\x85 trwa\xc5\x82\xc4\x85 zabudow\xc4\x85 Wawelskiej by\xc5\x82y domy Kolonii Staszica i Lubeckiego; w tym okresie wybudowano mi\xc4\x99dzy ul. Langiewicza a Wawelsk\xc4\x85 osiedle Stowarzyszenia Urz\xc4\x99dnik\xc3\xb3w PKO \xe2\x80\x93 adres Wawelska 66-74._NEWLINE_W latach 20. i 30. XX wieku wystawiono przy Wawelskiej szereg monumentalnych gmach\xc3\xb3w: pod numerem 15 wed\xc5\x82ug projektu Zygmunta W\xc3\xb3ycickiego i Tadeusza Zieli\xc5\x84skiego w latach 1925-27 powsta\xc5\x82 gmach Instytutu Radowego \xe2\x80\x93 plac\xc3\xb3wki o charakterze medycznym za\xc5\x82o\xc5\xbconym przez Mari\xc4\x99 Sk\xc5\x82odowsk\xc4\x85-Curie. Ona w\xc5\x82a\xc5\x9bnie k\xc5\x82ad\xc5\x82a kamie\xc5\x84 w\xc4\x99gielny pod budow\xc4\x99 przysz\xc5\x82ego Instytutu, oraz ofiarowa\xc5\x82a dla jego cel\xc3\xb3w 1 gram radu. W dniu jego otwarcia zasadzi\xc5\x82a w jego ogrodzie r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dwa g\xc5\x82ogi i jawor, po kilkudziesi\xc4\x99ciu latach uznany za pomnik przyrody i nazwany na jej cze\xc5\x9b\xc4\x87 \xe2\x80\x9eMari\xc4\x85\xe2\x80\x9d. Kontynuatorem dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci Instytutu Radowego obecnie jest Centrum Onkologii \xe2\x80\x93 Instytut im. Marii Sk\xc5\x82odowskiej-Curie w Warszawie. Po \xc5\x9bmierci za\xc5\x82o\xc5\xbcycielki przed gmachem wystawiono pomnik Marii Sk\xc5\x82odowskiej-Curie d\xc5\x82uta Ludwiki Nitschowej, ods\xc5\x82oni\xc4\x99ty 5 wrze\xc5\x9bnia 1935 roku._NEWLINE_W 1929 przy ulicy (obecnie nr 3a) za\xc5\x82o\xc5\xbcono ogr\xc3\xb3d dzia\xc5\x82kowy \xe2\x80\x9eJutrzenka\xe2\x80\x9d. _NEWLINE_W roku 1933 uko\xc5\x84czono budow\xc4\x99 gmachu Szko\xc5\x82y Nauk Politycznych wed\xc5\x82ug projektu Romualda Gutta \xe2\x80\x93 obecnie w tym budynku dzia\xc5\x82a Krajowa Szko\xc5\x82a Administracji Publicznej (Wawelska 56)._NEWLINE_W okresie 1931-32 pod numerem 46, u zbiegu z ulic\xc4\x85 \xc5\x81\xc4\x99czyck\xc4\x85 wystawiono funkcjonalistyczny gmach Gimnazjum Pa\xc5\x84stwowego \xc5\xbbe\xc5\x84skiego projektu Tadeusza Nowakowskiego. Obecnie mie\xc5\x9bci si\xc4\x99 w nim gimnazjum i VII Liceum Og\xc3\xb3lnokszta\xc5\x82c\xc4\x85ce im. J. S\xc5\x82owackiego._NEWLINE_W roku 1936 uko\xc5\x84czono budow\xc4\x99 modernistycznego gmachu Dyrekcji Naczelnej Las\xc3\xb3w Pa\xc5\x84stwowych \xe2\x80\x93 Wawelska 52-54. Posiada on trzy fasady od strony ulic Reja, Krzyckiego i Wawelskiej. By\xc5\x82 budowany w dw\xc3\xb3ch etapach: w roku 1928 \xe2\x80\x93 wed\xc5\x82ug projektu architekta Stefana Tomorowicza i w latach 1934-1936 \xe2\x80\x93 wed\xc5\x82ug projektu architekta Jana Zab\xc5\x82ockiego. W dniach powstania warszawskiego i tu\xc5\xbc po nim gmach by\xc5\x82 miejscem tragicznego pogromu pacjent\xc3\xb3w i personelu plac\xc3\xb3wki z r\xc4\x85k zbrodniarzy z SS RONA, w tym tak\xc5\xbce palenia \xc5\xbcywcem ob\xc5\x82o\xc5\xbcnie chorych ludzi po uprzednim oblaniu ich spirytusem \xe2\x80\x93 wydarzenia te przesz\xc5\x82y do historii jako rze\xc5\xba Ochoty._NEWLINE_Naprzeciwko, pod numerem 5, na miejscu zniszczonego w czasie wojny stadionu Warszawianki w latach 1954\xe2\x88\x921956 powsta\xc5\x82 stadion Sportowego Klubu Robotniczo-Akademickiego \xe2\x80\x9eSKRA\xe2\x80\x9d wraz z zespo\xc5\x82em budynk\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 dzie\xc5\x82o architekt\xc3\xb3w Miko\xc5\x82aja Kokozowa i Jerzego Wasilewskiego z zespo\xc5\x82em (Konstanty Kokozow, Stefan Ho\xc5\x82\xc3\xb3wko, Wac\xc5\x82aw Zar\xc4\x99bski, Bogumi\xc5\x82 P\xc5\x82achecki, Tadeusz Iskierka)._NEWLINE_II wojna \xc5\x9bwiatowa przynios\xc5\x82a spore zniszczenia w zabudowie ulicy: ucierpia\xc5\x82y domki Stowarzyszenia Urz\xc4\x99dnik\xc3\xb3w PKO mi\xc4\x99dzy ul. Klementyny Hoffmanowej a J\xc3\xb3zefa Korzeniowskiego._NEWLINE_Do historii powstania warszawskiego przeszed\xc5\x82 zesp\xc3\xb3\xc5\x82 kamienic przy Wawelskiej 60, Mianowskiego 15 i Uniwersyteckiej 1 \xe2\x80\x93 tzw. Reduta Wawelska._NEWLINE_11 sierpnia 1944 Niemcy opanowali ostatni budynek na Ochocie \xe2\x80\x93 kamienic\xc4\x99 przy ulicy Wawelskiej 60. Za\xc5\x82oga oddzia\xc5\x82u ppor. Jerzego Go\xc5\x82embiewskiego \xe2\x80\x9eStacha\xe2\x80\x9d stara\xc5\x82a si\xc4\x99 ewakuowa\xc4\x87 kana\xc5\x82ami wzd\xc5\x82u\xc5\xbc Wawelskiej w kierunku Kolonii Staszica. W kana\xc5\x82ach zosta\xc5\x82 na zawsze dow\xc3\xb3dca ppor. Jerzy Go\xc5\x82embiewski \xe2\x80\x9eStach\xe2\x80\x9d, a rozproszeni \xc5\xbco\xc5\x82nierze jego oddzia\xc5\x82u dotarli do pozycji batalionu \xe2\x80\x9eGolski\xe2\x80\x9d w \xc5\x9ar\xc3\xb3dmie\xc5\x9bciu. W bramie g\xc5\x82\xc3\xb3wnej (Wawelska 60) znajduje si\xc4\x99 pami\xc4\x85tkowa tablica i obok fragment napisu za szyb\xc4\x85: \xe2\x80\x9eMIN NIE ZNALEZIONO\xe2\x80\x9d z roku 1945._NEWLINE_W latach 1948\xe2\x80\x931951 wed\xc5\x82ug konkursowego projektu Romualda Gutta przy wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy m.in. Zbigniewa Wasiuty\xc5\x84skiego pod numerem 1/3 wybudowano siedzib\xc4\x99 G\xc5\x82\xc3\xb3wnego Urz\xc4\x99du Statystycznego. Nietypowy rzut budynku sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 z trzech skrzyde\xc5\x82 maj\xc4\x85cych wsp\xc3\xb3lny, centralny punkt styczny, przypomina nieco liter\xc4\x99 \xe2\x80\x9eY\xe2\x80\x9d. Wyprzedzi\xc5\x82 on p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsze rozwi\xc4\x85zania tego typu m.in. w paryskiej siedzibie UNESCO._NEWLINE_Budowa Trasy \xc5\x81azienkowskiej w latach 1971-1974 zmieni\xc5\x82a zar\xc3\xb3wno funkcj\xc4\x99 Wawelskiej, jak te\xc5\xbc jej \xc5\x82ad przestrzenny._NEWLINE_Wiele dawnych przecznic straci\xc5\x82o po\xc5\x82\xc4\x85czenie z ulic\xc4\x85, za\xc5\x9b zabudowa pocz\xc4\x85tkowego odcinka ulicy zmieni\xc5\x82a nie tylko numeracj\xc4\x99, ale i adres. I tak, dawny adres Wawelska 2 to obecnie Armii Ludowej 28; dawnym numerem 8 Wawelskiej jest naro\xc5\xbcny dom osiedla Ognisko (projektu Romana Feli\xc5\x84skiego) po parzystej stronie alei Niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 obecnie przyporz\xc4\x85dkowany numeracji tej ostatniej (nr 210); Nr 10 to naro\xc5\xbcne skrzyd\xc5\x82o domu sp\xc3\xb3\xc5\x82dzielni \xe2\x80\x9eU siebie\xe2\x80\x9d, obecnie z adresem Alei Niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bci (212); Wawelska 12 to obecnie S\xc4\x99dziowska 1; Dawny gmach Kierownictwa Marynarki Wojennej, pierwotnie Wawelska 7 A, obecnie nosi adres \xc5\xbbwirki i Wigury 105, itp.'