b"\n_START_ARTICLE_\nLiteratura irlandzka\n_START_PARAGRAPH_\nLiteratura irlandzka to termin obejmuj\xc4\x85cy dzie\xc5\x82a literackie napisane w Irlandii, b\xc4\x85d\xc5\xba przez autor\xc3\xb3w irlandzkiego pochodzenia. Literatura irlandzka pisana jest wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie przewa\xc5\xbcnie w j\xc4\x99zyku angielskim, aczkolwiek od \xc5\x9bredniowiecza a\xc5\xbc po XVII wiek jej przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85ca cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 obejmuje utwory napisane w j\xc4\x99zyku irlandzkim i cz\xc4\x99sto nawi\xc4\x85zuje do tradycji celtyckiej. Irlandia, chocia\xc5\xbc nie jest du\xc5\xbcym krajem i przez wieki znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 pod bezpo\xc5\x9brednim wp\xc5\x82ywem Anglii, wytworzy\xc5\x82a autonomiczn\xc4\x85 to\xc5\xbcsamo\xc5\x9b\xc4\x87 literack\xc4\x85 i, w przeciwie\xc5\x84stwie do Szkocji czy Walii, dostarczy\xc5\x82a \xc5\x9bwiatu wielu wybitnych tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w, w tym czterech noblist\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nPoezja\n_START_PARAGRAPH_\nHistoria poezji irlandzkiej si\xc4\x99ga VI wieku n.e. Tworzona by\xc5\x82a w j\xc4\x99zyku irlandzkim i przekazywana by\xc5\x82a dzi\xc4\x99ki w\xc4\x99drownym bardom a\xc5\xbc do p\xc3\xb3\xc5\xbanego \xc5\x9bredniowiecza, kiedy to tradycja za\xc5\x82ama\xc5\x82a si\xc4\x99 i powoli poezja irlandzka w j\xc4\x99zyku celtyckim sta\xc5\x82a si\xc4\x99 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 kultury ludowej. Poezja pisana w j\xc4\x99zyku narodowym zosta\xc5\x82a wskrzeszona pod koniec XIX w., podczas Irlandzkiego Odrodzenia Literackiego. Wtedy to zacz\xc4\x99to uczy\xc4\x87 i u\xc5\xbcywa\xc4\x87 j\xc4\x99zyka irlandzkiego na szerok\xc4\x85 skal\xc4\x99, odkrywaj\xc4\x85c na nowo dzie\xc5\x82a \xc5\x9bredniowiecznych bard\xc3\xb3w oraz interpretuj\xc4\x85c mitologi\xc4\x99 celtyck\xc4\x85. Dwudziestowieczna poezja irlandzka pozostaje pod wp\xc5\x82ywem tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci W. B. Yeatsa, a tak\xc5\xbce p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszej poezji modernistycznej, reprezentowanej przez Jamesa Joyce'a.\n_START_SECTION_\nProza\n_START_PARAGRAPH_\nGatunkiem literackim, w kt\xc3\xb3rym mistrzostwo osi\xc4\x85gn\xc4\x99li pisarze irlandzcy jest opowiadanie. Irlandi\xc4\x99 charakteryzuje s\xc5\x82aba pozycja powie\xc5\x9bciopisarstwa. \xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82em takiej postaci rzeczy mo\xc5\xbce by\xc4\x87 fakt, \xc5\xbce przez wieki Irlandia wykszta\xc5\x82ci\xc5\x82a mocn\xc4\x85 tradycj\xc4\x99 ustnego przekazywania utwor\xc3\xb3w, ale tak\xc5\xbce brak silnie ukszta\xc5\x82towanego spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwa, jaki by\xc5\x82 widoczny w przypadku Anglii czy Francji, gdzie powie\xc5\x9b\xc4\x87 by\xc5\x82a najpopularniejszym gatunkiem prozy. Po\xc5\x9br\xc3\xb3d wybitnych irlandzkich prozaik\xc3\xb3w, takich jak George Moore, Se\xc3\xa1n O\xe2\x80\x99Faol\xc3\xa1in, Frank O\xe2\x80\x99Connor, Liam O\xe2\x80\x99Flaherty czy Daniel Corkery, kilku posiada na swoim koncie powie\xc5\x9bci, aczkolwiek znani s\xc4\x85 oni bardziej jako autorzy opowiada\xc5\x84, wyj\xc4\x85tkiem mog\xc4\x85 by\xc4\x87 jedynie James Joyce i Elizabeth Bowen. W latach 90 ub. wieku i pocz\xc4\x85tkach XXI wieku, du\xc5\xbc\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87 mi\xc4\x99dzynarodow\xc4\x85 zyska\xc5\x82 pisarz Colm T\xc3\xb3ib\xc3\xadn.\n_START_SECTION_\nDramat\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tki dramatu irlandzkiego si\xc4\x99gaj\xc4\x85 czas\xc3\xb3w Restauracji, w\xc3\xb3wczas tworzy\xc5\x82 swoje dzie\xc5\x82a (g\xc5\x82\xc3\xb3wnie komedie) William Congreve. P\xc3\xb3\xc5\xbaniejsi tw\xc3\xb3rcy, tacy jak Oliver Goldsmith, czy Richard Brinsley Sheridan dzia\xc5\x82ali na terenie Anglii. Teatr w Irlandii o\xc5\xbcy\xc5\x82 dopiero w ostatnich latach XIX w., kiedy to powsta\xc5\x82 Irish Literary Theatre (1899), wtedy te\xc5\xbc swoj\xc4\x85 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 rozpocz\xc4\x99li Oscar Wilde i George Bernard Shaw. Wraz z powstaniem Abbey Theatre, przed irlandzkimi dramaturgami drzwi stan\xc4\x99\xc5\x82y otworem. Dzi\xc4\x99ki wykorzystaniu systemu wystawiania popularnych sztuk (m.in. dzie\xc5\x82 Szekspira) wieczorami, wielu m\xc5\x82odych tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w mog\xc5\x82o zadebiutowa\xc4\x87, wystawiaj\xc4\x85c swoje sztuki popo\xc5\x82udniami. Jednym z wybitniejszych autor\xc3\xb3w by\xc5\x82 John Millington Synge (The Playboy of the Western World). W XX w. kluczowymi postaciami irlandzkiego dramatu s\xc4\x85 Samuel Beckett, Brendan Behan, Denis Johnston, Brian Friel, Thomas Kilroy, Tom Murphy, Hugh Leonard oraz John B. Keane. W latach 70. powsta\xc5\x82o kilka nowych teatr\xc3\xb3w, ale pozycja Abbey Theatre pozostaje silna."