b'\n_START_ARTICLE_\nSwiatos\xc5\x82aw Richter\n_START_PARAGRAPH_\nSwiatos\xc5\x82aw Tieofi\xc5\x82owicz Richter, ros. \xd0\xa1\xd0\xb2\xd1\x8f\xd1\x82\xd0\xbe\xd1\x81\xd0\xbb\xd0\xb0\xd0\xb2 \xd0\xa2\xd0\xb5\xd0\xbe\xd1\x84\xd0\xb8\xd0\xbb\xd0\xbe\xd0\xb2\xd0\xb8\xd1\x87 \xd0\xa0\xd0\xb8\xd1\x85\xd1\x82\xd0\xb5\xd1\x80 (ur. 20 marca 1915 w \xc5\xbbytomierzu, zm. 1 sierpnia 1997 w Moskwie) \xe2\x80\x93 rosyjski pianista, jeden z najwi\xc4\x99kszych pianist\xc3\xb3w XX wieku, doskonale znany ze swoich interpretacji, wirtuozerii i bogatego repertuaru._NEWLINE_Swiatos\xc5\x82aw Richter by\xc5\x82 pomys\xc5\x82odawc\xc4\x85 i pierwszym dyrektorem mi\xc4\x99dzynarodowego festiwalu muzyki \xe2\x80\x9eWieczory Grudniowe\xe2\x80\x9d odbywaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 od 1981 r. w Muzeum Sztuk Pi\xc4\x99knych im. Puszkina w Moskwie.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nRichter urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w \xc5\xbbytomierzu na Ukrainie. Jego ojciec Tieofi\xc5\x82 by\xc5\x82 pianist\xc4\x85 i organist\xc4\x85 niemieckiego pochodzenia, gra\xc5\x82 na organach w \xc5\xbcytomierskiej kirsze, matka by\xc5\x82a Rosjank\xc4\x85. Dorasta\xc5\x82 w Odessie. W du\xc5\xbcej mierze by\xc5\x82 samoukiem, podstawowe wykszta\xc5\x82cenie muzyczne zapewni\xc5\x82 mu ucze\xc5\x84 ojca, czeski harfista. Ju\xc5\xbc w bardzo m\xc5\x82odym wieku Richter doskonale czyta\xc5\x82 nuty a vista i regularnie \xc4\x87wiczy\xc5\x82 z miejscow\xc4\x85 oper\xc4\x85 i grupami baletowymi. Zami\xc5\x82owanie do opery, \xc5\x9bpiewu i muzyki kameralnej przejawi\xc5\x82o si\xc4\x99 w za\xc5\x82o\xc5\xbconych przez niego festiwalach w posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci wiejskiej de Meslay we Francji i w Moskwie przy Muzeum Puszkina. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 jako akompaniator na pr\xc3\xb3bach opery w Odessie.\n_START_SECTION_\nWczesne lata\n_START_PARAGRAPH_\n19 marca 1934 w klubie in\xc5\xbcynierskim w Odessie Richter da\xc5\x82 sw\xc3\xb3j pierwszy recital. Nie rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 formalnej nauki gry na fortepianie do momentu, gdy zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 kszta\xc5\x82ci\xc4\x87 u Heinricha Neuhausa, s\xc5\x82awnego pianisty i nauczyciela gry Konserwatorium Moskiewskiego. Podczas przes\xc5\x82uchania Neuhaus szepn\xc4\x85\xc5\x82 do studenta \xe2\x80\x9eto jest geniusz\xe2\x80\x9d. Chocia\xc5\xbc Neuhaus kszta\xc5\x82ci\xc5\x82 ju\xc5\xbc wielkich pianist\xc3\xb3w, m\xc3\xb3wi si\xc4\x99, \xc5\xbce uwa\xc5\xbca\xc5\x82 Richtera za \xe2\x80\x9eucznia geniusza, na kt\xc3\xb3rego czeka\xc5\x82 ca\xc5\x82e swoje \xc5\xbcycie\xe2\x80\x9d. Czasem przyznawa\xc5\x82 si\xc4\x99, \xc5\xbce nie nauczy\xc5\x82 Richtera \xe2\x80\x9eniczego\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Pocz\xc4\x85tkowo Richter pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce kompozycji, na przes\xc5\x82uchaniu u Neuhausa zagra\xc5\x82 jeden ze swoich utwor\xc3\xb3w. Przerwa\xc5\x82 komponowanie, przenosz\xc4\x85c si\xc4\x99 do Moskwy. Po latach wyja\xc5\x9bni\xc5\x82 swoj\xc4\x85 decyzj\xc4\x99 nast\xc4\x99puj\xc4\x85co: \xe2\x80\x9eChyba najlepiej jak m\xc3\xb3g\xc5\x82bym to uj\xc4\x85\xc4\x87 \xe2\x80\x93 uwa\xc5\xbcam, \xc5\xbce nie ma sensu komponowanie jeszcze wi\xc4\x99cej z\xc5\x82ej muzyki\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W 1940 r., b\xc4\x99d\xc4\x85c studentem, Richter pierwszy raz publicznie wykona\xc5\x82 sz\xc3\xb3st\xc4\x85 sonat\xc4\x99 Prokofjewa, kompozytora z kt\xc3\xb3rym by\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej bardzo zwi\xc4\x85zany. Zacz\xc4\x85\xc5\x82 opuszcza\xc4\x87 zaj\xc4\x99cia w konserwatorium i w istocie zosta\xc5\x82 wydalony dwa razy podczas pierwszego roku nauki. Nigdy nie wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do partii komunistycznej. M\xc3\xb3g\xc5\x82 na to mie\xc4\x87 wp\xc5\x82yw fakt, \xc5\xbce jego ojciec zosta\xc5\x82 rozstrzelany 6 pa\xc5\xbadziernika 1941 w czasie obl\xc4\x99\xc5\xbcenia Odessy pod zarzutem szpiegostwa (pochodzenie niemieckie, wizyty w konsulacie niemieckim przed wojn\xc4\x85; zosta\xc5\x82 zrehabilitowany w 1962).\n_START_SECTION_\nOkres powojenny\n_START_PARAGRAPH_\nRichter spotka\xc5\x82 w 1945 sopranistk\xc4\x99 Nin\xc4\x99 Dorliak. Wkr\xc3\xb3tce potem akompaniowa\xc5\x82 jej w programie, kt\xc3\xb3ry obejmowa\xc5\x82 pie\xc5\x9bni Niko\xc5\x82aja Rimskiego-Korsakowa i Prokofjewa. To by\xc5\x82o pierwsze spotkanie i zwi\xc4\x85zek, kt\xc3\xb3ry zaowocowa\xc5\x82 ich ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwem trwaj\xc4\x85cym do ko\xc5\x84ca ich \xc5\xbcycia._NEWLINE_W 1949 roku zdoby\xc5\x82 nagrod\xc4\x99 Stalina, co zaowocowa\xc5\x82o rozleg\xc5\x82ymi trasami koncertowymi w Rosji, wschodniej Europie i Chinach. Richter da\xc5\x82 swoje pierwsze recitale poza Zwi\xc4\x85zkiem Radzieckim w Czechos\xc5\x82owacji w 1950 roku. W 1952 roku zosta\xc5\x82 zaproszony do nagrania utwor\xc3\xb3w Liszta w rosyjskim remake\xe2\x80\x99u filmu \xe2\x80\x9eGlinka\xe2\x80\x9d z 1946 roku, o \xc5\xbcyciu rosyjskiego kompozytora Micha\xc5\x82a Iwanowicza Glinki. Film ukaza\xc5\x82 si\xc4\x99 pod nazw\xc4\x85 \xd0\x9a\xd0\xbe\xd0\xbc\xd0\xbf\xd0\xbe\xd0\xb7\xd0\xb8\xd1\x82\xd0\xbe\xd1\x80 \xd0\x93\xd0\xbb\xd0\xb8\xd0\xbd\xd0\xba\xd0\xb0 (\xe2\x80\x9eKompozytor Glinka\xe2\x80\x9d). W rol\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 wcieli\xc5\x82 si\xc4\x99 Boris Smirnov._NEWLINE_W roku 1960 Richter przeciwstawi\xc5\x82 si\xc4\x99 w\xc5\x82adzom, kiedy zagra\xc5\x82 na pogrzebie Borisa Pasternaka._NEWLINE_Zach\xc3\xb3d zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82 Richtera poprzez nagrania z lat pi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych. Pierwszym \xe2\x80\x98promotorem\xe2\x80\x99 Richtera by\xc5\x82 Emil Gilels, kt\xc3\xb3ry podczas swojego tourn\xc3\xa9e po Stanach Zjednoczonych przedstawi\xc5\x82 krytykom entuzjastyczn\xc4\x85 recenzj\xc4\x99: \xe2\x80\x9epoczekajcie, a\xc5\xbc us\xc5\x82yszycie Richtera\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Pierwsze koncerty odby\xc5\x82y si\xc4\x99 w maju 1960 roku, gdy pozwolono mu gra\xc4\x87 w Finlandii. W tym samym roku ostatecznie dosta\xc5\x82 zgod\xc4\x99 na wyjazd do Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych. 15 pa\xc5\xbadziernika 1960 roku zadebiutowa\xc5\x82 w USA (Chicago), gdzie zagra\xc5\x82 II koncert fortepianowy Johannesa Brahmsa z orkiestr\xc4\x85 symfoniczn\xc4\x85 miasta Chicago pod dyrekcj\xc4\x85 Ericha Leinsdorfa \xe2\x80\x93 wzbudzi\xc5\x82 sensacj\xc4\x99. W przegl\xc4\x85dzie \xe2\x80\x9eChicago Tribune\xe2\x80\x9d Claudia Cassidy \xe2\x80\x93 krytyk znana z okrutnych recenzji uznanych artyst\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 napisa\xc5\x82a, \xc5\xbce na scenie Richter najpierw wygl\xc4\x85da niepewnie (jakby mia\xc5\x82 by\xc4\x87 \xe2\x80\x9epo\xc5\xbcarty\xe2\x80\x9d), ale potem siada przy fortepianie i tworzy \xe2\x80\x9eprzedstawienie wszech czas\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d. W 1960 roku Richter zako\xc5\x84czy\xc5\x82 sw\xc3\xb3j cykl koncert\xc3\xb3w wyst\xc4\x99pem w Carnegie Hall._NEWLINE_Richter by\xc5\x82 jednak niech\xc4\x99tny koncertom w USA \xe2\x80\x93 pocz\xc4\x85wszy od incydentu w Alice Tully Hall w 1970 roku, gdzie wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 z Davidem Ojstrachem. Koncert zosta\xc5\x82 przerwany przez antysowieckie protesty. Richter przysi\xc4\x85g\xc5\x82, \xc5\xbce nigdy tu nie wr\xc3\xb3ci._NEWLINE_W 1961 roku zagra\xc5\x82 po raz pierwszy w Londynie. Jego pierwszy recital sk\xc5\x82ada\xc5\x82 si\xc4\x99 z utwor\xc3\xb3w Haydna i Prokofjewa, spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 z niech\xc4\x99ci\xc4\x85 angielskich krytyk\xc3\xb3w. Szczeg\xc3\xb3lnie Neville Cardus podsumowa\xc5\x82 gr\xc4\x99 Richtera jako \xe2\x80\x9eprowincjonaln\xc4\x85\xe2\x80\x9d i zastanawia\xc5\x82 si\xc4\x99 dlaczego zosta\xc5\x82 on zaproszony na koncert, bior\xc4\x85c pod uwag\xc4\x99, \xc5\xbce Londyn ma pod dostatkiem pianist\xc3\xb3w \xe2\x80\x9edrugiej klasy\xe2\x80\x9d. Po wyst\xc4\x99pie 18 lipca 1961 roku, na kt\xc3\xb3rym pianista zagra\xc5\x82 obydwa koncerty Liszta, krytycy zmienili zdanie._NEWLINE_W 1986 zosta\xc5\x82 laureatem presti\xc5\xbcowej du\xc5\x84skiej Nagrody Fundacji Muzycznej L\xc3\xa9onie Sonning._NEWLINE_Chocia\xc5\xbc Richter bardzo lubi\xc5\x82 wyst\xc4\x99powa\xc4\x87 dla publiczno\xc5\x9bci, nie cierpia\xc5\x82 zaplanowanych na lata naprz\xc3\xb3d koncert\xc3\xb3w. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych latach mia\xc5\x82 zwyczaj zawiadamia\xc4\x87 o koncercie z kr\xc3\xb3tkim wyprzedzeniem. Grywa\xc5\x82 przewa\xc5\xbcnie w ma\xc5\x82ych salach, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej zaciemnionych, z jedn\xc4\x85 niewielk\xc4\x85 lamp\xc4\x85 o\xc5\x9bwietlaj\xc4\x85c\xc4\x85 nuty._NEWLINE_W 1986 roku wyruszy\xc5\x82 w sze\xc5\x9bciomiesi\xc4\x99czne tourn\xc3\xa9e po Syberii, daj\xc4\x85c prawdopodobnie 150 recitali. Czasami wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 w ma\xc5\x82ych miasteczkach niemaj\xc4\x85cych nawet sali koncertowej._NEWLINE_Anegdota ilustruje podej\xc5\x9bcie Richtera do wyst\xc4\x99p\xc3\xb3w w ostatniej dekadzie \xc5\xbcycia. Po przeczytaniu biografii Karola Wielkiego (Richter by\xc5\x82 zapalonym czytelnikiem) kaza\xc5\x82 wys\xc5\x82a\xc4\x87 swojemu sekretarzowi telegram do teatru w Akwizgranie \xe2\x80\x93 miasta urodzenia cesarza. O\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82 w nim: \xe2\x80\x9eMaestro przeczyta\xc5\x82 biografi\xc4\x99 Karola Wielkiego i chce zagra\xc4\x87 w Akwizgranie\xe2\x80\x9d. Wyst\xc4\x99p odby\xc5\x82 si\xc4\x99 wkr\xc3\xb3tce potem._NEWLINE_W p\xc3\xb3\xc5\xbanych latach 80. technika Richtera pogorszy\xc5\x82a si\xc4\x99 w pewnym stopniu, cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo z powodu k\xc5\x82opot\xc3\xb3w z sercem i s\xc4\x99dziwego wieku. Powodowa\xc5\x82o to ogromn\xc4\x85 frustracj\xc4\x99 pianisty. W ostatnich latach, jak w roku 1995, kontynuowa\xc5\x82 jednak granie najbardziej wymagaj\xc4\x85cych utwor\xc3\xb3w literatury fortepianowej: cykl Miroirs Ravela, II sonata Prokofjewa, ballada f-moll i etiudy Fryderyka Chopina._NEWLINE_Ostatnim nagraniem Richtera z orkiestr\xc4\x85 by\xc5\x82y trzy koncerty Mozarta w 1994 roku z Japan Shinsei Symphony Orchestra pod dyrekcj\xc4\x85 jego starego przyjaciela Rudolfa Barshai._NEWLINE_Ostatnie nagranie solowe odby\xc5\x82o si\xc4\x99 podczas zamkni\xc4\x99tego spotkania w Lubece w Niemczech 30 marca 1995 roku. Program sk\xc5\x82ada\xc5\x82 si\xc4\x99 z dw\xc3\xb3ch sonat Haydna i wariacji i fugi nt. Beethovena Maxa Regera, a tak\xc5\xbce utw\xc3\xb3r na dwa fortepiany z pianist\xc4\x85 Andreasem Lucewiczem._NEWLINE_Richter zmar\xc5\x82 w swoim domu pod Moskw\xc4\x85 na zawa\xc5\x82 serca, po d\xc5\x82ugim okresie depresji spowodowanej jego niezdolno\xc5\x9bci\xc4\x85 do wyst\xc4\x99p\xc3\xb3w publicznych. W okresie poprzedzaj\xc4\x85cym \xc5\x9bmier\xc4\x87 Richter uczy\xc5\x82 si\xc4\x99 sonaty fortepianowej E-dur D. 459 Franza Schuberta.'