b'\n_START_ARTICLE_\nFotoreporta\xc5\xbc\n_START_PARAGRAPH_\nFotoreporta\xc5\xbc (foto (fotografia); \xc5\x82ac. reportare: odnosi\xc4\x87, zawiadamia\xc4\x87; fr. reportage: opowiada\xc4\x87) - "reporta\xc5\xbc sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 z szeregu zdj\xc4\x99\xc4\x87 fotograficznych lub filmowych i kr\xc3\xb3tkiego tekstu wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85cego". W tej formie reporta\xc5\xbcu fotografia przejmuje cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 roli tekstu informuj\xc4\x85c o bie\xc5\xbc\xc4\x85cych wydarzeniach. Zdj\xc4\x99cia do fotoreporta\xc5\xbcu s\xc4\x85 robione "na \xc5\xbcywo", "na gor\xc4\x85co", tak, \xc5\xbce odbiorca ma mie\xc4\x87 wra\xc5\xbcenie, \xc5\xbce autor by\xc5\x82 dok\xc5\x82adnie na miejscu, by\xc5\x82 uczestnikiem przedstawionych wydarze\xc5\x84. Nale\xc5\xbcy jednak zaznaczy\xc4\x87 subiektywny charakter tego typu publikacji. "Wybrany moment wydarzenia powinien je zreasumowa\xc4\x87, niemniej mo\xc5\xbce koloryzowa\xc4\x87 reporta\xc5\xbc wybieraj\xc4\x85c co, kiedy i gdzie fotografujesz." Zgodnie z intencj\xc4\x85 autora materia\xc5\x82 ma wywo\xc5\x82a\xc4\x87 u odbiorcy okre\xc5\x9blone reakcje, np. fotografuj\xc4\x85c protest od strony policji pilnuj\xc4\x85cej porz\xc4\x85dku lub protestuj\xc4\x85cych walcz\xc4\x85cych o swoje racje mo\xc5\xbce zosta\xc4\x87 pokazany zupe\xc5\x82nie r\xc3\xb3\xc5\xbcny obraz sytuacji._NEWLINE_Fotoreporta\xc5\xbc najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej ma charakter spo\xc5\x82eczny, jednak mo\xc5\xbce by\xc4\x87 on r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc form\xc4\x85 sprawozdania z r\xc3\xb3\xc5\xbcnych wydarze\xc5\x84 kulturalnych, politycznych, sportowych, czy nawet wa\xc5\xbcnych rodzinnych spotka\xc5\x84. Jeszcze inn\xc4\x85 form\xc4\x99 fotoreporta\xc5\xbcu wypracowa\xc5\x82 magazyn "National Geographic". G\xc5\x82\xc3\xb3wnym celem przedstawianych fotografii jest pokazanie pi\xc4\x99kna przyrody oddalonej od cywilizacji i niedost\xc4\x99pnej dla normalnego cz\xc5\x82owieka.\n_START_SECTION_\nHistoria globalna\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tku historii fotoreporta\xc5\xbcu mo\xc5\xbcna si\xc4\x99 dopatrywa\xc4\x87 ju\xc5\xbc w XIX wieku. Roger Fenton fotografowa\xc5\x82 wojn\xc4\x99 krymsk\xc4\x85 (1853-1856), a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Mathew Brady oraz Timothy O\'Sullivan wojn\xc4\x99 secesyjn\xc4\x85 (1861-1865). Wtedy jeszcze nie mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o tego nazwa\xc4\x87 fotoreporta\xc5\xbcem, poniewa\xc5\xbc relacje te nie zawiera\xc5\x82y tekstu pisanego, by\xc5\x82a to bardziej fotografia reporta\xc5\xbcowa._NEWLINE_Powstanie fotoreporta\xc5\xbcu umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82o pojawienie si\xc4\x99 pism wysokonak\xc5\x82adowych, kt\xc3\xb3re zacz\xc4\x99\xc5\x82y u\xc5\xbcywa\xc4\x87 obrazu do przekazywania informacji. Jednym z pierwszych tego typu tytu\xc5\x82\xc3\xb3w by\xc5\x82 ameryka\xc5\x84ski "Life".  Henry Luce w 1936 roku wierz\xc4\x85c, \xc5\xbce samo zdj\xc4\x99cie mo\xc5\xbce opowiedzie\xc4\x87 histori\xc4\x99 zakupi\xc5\x82 prawa do tego czasopisma. Pismo odnios\xc5\x82o ogromny sukces sprzedaj\xc4\x85c trzy miliony egzemplarzy w ci\xc4\x85gu pierwszych trzech lat dzia\xc5\x82ania. Za sukcesem "Life" pod\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82y kolejno: w USA "Look" i "Holiday", we Francji "Paris Match", a w Niemczech "Der Spiegel". Ze wzgl\xc4\x99du na subiektywny charakter tego typu publikacji, cz\xc4\x99sto u\xc5\xbcywano ich w celach propagandowych._NEWLINE_Z XX-wiecznych mistrz\xc3\xb3w tego gatunku nale\xc5\xbcy wyr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x87 kilka os\xc3\xb3b. We wrze\xc5\x9bniu 1939 roku ameryka\xc5\x84ski dziennikarz Julien Bryan przebywaj\xc4\x85c w Warszawie wykona\xc5\x82 fotoreporta\xc5\xbc sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 z rolki filmu kolorowego Kodachrome, wielu rolek film\xc3\xb3w czarno-bia\xc5\x82ych i czarno-bia\xc5\x82y film kr\xc3\xb3tkometra\xc5\xbcowy przedstawiaj\xc4\x85cy Polsk\xc4\x99 zaatakowan\xc4\x85 przez Niemc\xc3\xb3w a wi\xc4\x99c pocz\xc4\x85tek drugiej wojny \xc5\x9bwiatowej i opublikowa\xc5\x82 swoj\xc4\x85 prac\xc4\x99 w mediach natychmiast po powrocie do USA. Jego fotoreporta\xc5\xbc na temat niemieckich zbrodni w Polsce wywo\xc5\x82a\xc5\x82 wstrz\xc4\x85s w spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwie ameryka\xc5\x84skim, kt\xc3\xb3re dotychczas by\xc5\x82o celem nazistowskiej propagandy. Henri Cartier-Bresson pochodz\xc4\x85cy z Francji by\xc5\x82 tw\xc3\xb3rc\xc4\x85 nowoczesnego reporta\xc5\xbcu opartego na jego teorii decyduj\xc4\x85cego momentu (fotograf intuicyjnie powinien wiedzie\xc4\x87 kiedy nacisn\xc4\x85\xc4\x87 spust migawki aby zdj\xc4\x99cie mia\xc5\x82o odpowiedni\xc4\x85 tre\xc5\x9b\xc4\x87, a jednocze\xc5\x9bnie dobr\xc4\x85 kompozycj\xc4\x99). W 1947 roku wsp\xc3\xb3lnie z Robertem Cap\xc4\x85, Davidem Seymourem i George\'em Rodgerem za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 s\xc5\x82ynn\xc4\x85 agencj\xc4\x99 fotograficzn\xc4\x85 Magnum dostarczaj\xc4\x85c\xc4\x85 zdj\xc4\x99\xc4\x87 do wszystkich licz\xc4\x85cych si\xc4\x99 wydawnictw na \xc5\x9bwiecie. Cz\xc5\x82onkiem tej agencji zosta\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej inny fotoreporter - Czech Josef Koudelka - zas\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 on z fotoreporta\xc5\xbcy o wydarzeniach w Pradze w 1968, kiedy to ZSRR zaj\xc4\x99\xc5\x82o miasto, nosi\xc5\x82y one tytu\xc5\x82 Inwazja 68. Fotoreporta\xc5\xbcami o wiejskich rynkach wyr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82 si\xc4\x99 natomiast Litwin Aleksandras Macijauskas, za\xc5\x82o\xc5\xbcyciel w latach 60. litewskiej szko\xc5\x82y fotografii, kt\xc3\xb3ra niezale\xc5\xbcnie od propagandy komunistycznej w ZSRR publikowa\xc5\x82a swoje prace. Inni zas\xc5\x82uguj\xc4\x85cy na wspomnienie fotoreporterzy to m.in. Amerykanie Margaret Bourke-White jako pierwsza kobieta b\xc4\x99d\xc4\x85ca fotoreporterem wojennym, Dorotha Lang fotografowa\xc5\x82a ameryka\xc5\x84skie spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo w czasie wielkiego kryzysu w latach 30., Walker Evans znany ze zdj\xc4\x99\xc4\x87 o charakterze dokumentalnym, Garry Winogrand portretowa\xc5\x82 \xc5\xbcycie w Ameryce, Diane Arbus fotografowa\xc5\x82a dla magazyn\xc3\xb3w modowych, William Klein 25. na li\xc5\x9bcie 100 najbardziej wp\xc5\x82ywowych fotograf\xc3\xb3w, Elliott Erwitt mistrz decyduj\xc4\x85cego momentu, znany z ironicznych, absurdalnych uj\xc4\x99\xc4\x87, Lee Friedlander stworzy\xc5\x82 charakterystyczny styl miejskiej fotografii, takie zdj\xc4\x99cia zawiera\xc5\x82y w sobie odbicia w witrynach sklepowych, znaki drogowe czy plakaty, Weegee (Arthur Fellig) dokumentowa\xc5\x82 nocne \xc5\xbcycie Nowego Jorku, wed\xc5\x82ug anegdoty by\xc5\x82 zawsze przy danym wydarzeniu przed patrolem policji czy Niemiec Erich Salomon, kt\xc3\xb3ry uwieczni\xc5\x82 m.in. konferencj\xc4\x99 w Wersalu po zako\xc5\x84czeniu I wojny \xc5\x9bwiatowej.\n_START_SECTION_\nHistoria polska\n_START_PARAGRAPH_\nW Polsce w latach 60. XIX wieku Karol Beyer, Maksymilian Fajans, Jan Mieczkowski oraz Konrad Brandel jako pierwsi w Polsce zacz\xc4\x99li fotografowa\xc4\x87 w plenerze r\xc3\xb3\xc5\xbcne wydarzenia polityczne i historyczne. W 1910 roku powo\xc5\x82ana zosta\xc5\x82a przez Mariana Fuksa w Warszawie Polska Agencja Fotograficzna.  _NEWLINE_W mi\xc4\x99dzywojniu bardzo aktywnie dzia\xc5\x82a\xc5\x82 Jan Ry\xc5\x9b, kt\xc3\xb3ry fotografowa\xc5\x82 dla "Kuriera Warszawskiego", "\xc5\x9awiatowida", "Kuriera Porannego" oraz "Expresu". Innym znanym i wa\xc5\xbcnym pismem tego okresu by\xc5\x82 tygodnik "\xc5\x9awiat" pe\xc5\x82ni\xc4\x85cy podobn\xc4\x85 rol\xc4\x99 jak ameryka\xc5\x84ski "Life". Tu\xc5\xbc przed II wojn\xc4\x85 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85 powo\xc5\x82ano Syndykat Fotograf\xc3\xb3w Polskich zrzeszaj\xc4\x85cy w\xc3\xb3wczas 23 fotograf\xc3\xb3w. Podczas wojny tak jak wcze\xc5\x9bniej pr\xc4\x99\xc5\xbcnie dzia\xc5\x82a\xc5\x82 Jan Ry\xc5\x9b, a do niego do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 Eugeniusz Lokajski nazwany fotografem Powstania Warszawskiego. Po wojnie "\xc5\x9awiat" wznowi\xc5\x82 swoj\xc4\x85 prac\xc4\x99 tym razem propaguj\xc4\x85c partyjn\xc4\x85 propagand\xc4\x99, w 1969 roku zast\xc4\x85piono go pismem "Perspektywy". Z tym tytu\xc5\x82em zwi\xc4\x85zani byli Danuta Rago oraz Leszek Fidusiewicz. W\xc5\x82a\xc5\x9bnie fotografom "\xc5\x9awiata" opieraj\xc4\x85cym si\xc4\x99 na pracach agencji "Magnum" zawdzi\xc4\x99czamy wzorzec polskiej fotografii reporta\xc5\xbcowej zwany szko\xc5\x82\xc4\x85 "\xc5\x9awiata". Inny spos\xc3\xb3b na t\xc4\x99 fotografi\xc4\x99 mia\xc5\x82o czasopismo "Polska", dla kt\xc3\xb3rego fotografowali Irena Jarosi\xc5\x84ska, Eustachy Kossakowski, Marek Holzman, Tadeusz Rolke i Piotr Bar\xc4\x85cz. "Polska" wydawana w kilku j\xc4\x99zykach mia\xc5\x82a na celu propagandowe uj\xc4\x99cie osi\xc4\x85gni\xc4\x99\xc4\x87 socjalist\xc3\xb3w prezentowa\xc5\x82a mniej drapie\xc5\xbcny i bardziej oddalony od rzeczywistych problem\xc3\xb3w styl. Trzeba zaznaczy\xc4\x87, \xc5\xbce g\xc5\x82\xc3\xb3wnym zadaniem \xc3\xb3wczesnej prasy politycznej by\xc5\x82a dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 propagandowa na rzecz PZPR. Sytuacja nieco zmieni\xc5\x82a si\xc4\x99 po roku 1970. Innymi wa\xc5\xbcnymi pismami by\xc5\x82y pismo "i.t.d." wydawane przez Zrzeszenie Student\xc3\xb3w Polskich, tygodnik "Razem" czy stworzony dla m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy tygodnik "Walka M\xc5\x82odych". Dla "i.t.d." etatowym fotografem by\xc5\x82 S\xc5\x82awomir Biega\xc5\x84ski, wok\xc3\xb3\xc5\x82 kt\xc3\xb3rego skupi\xc5\x82a si\xc4\x99 grupa innych fotograf\xc3\xb3w sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 z: Krzysztofa Bara\xc5\x84skiego, Andrzeja Kie\xc5\x82bowicza, Andrzeja Baturo, Adama Haydera, Macieja Osieckiego, Krzysztofa Pawela oraz Hanny Musia\xc5\x82\xc3\xb3wny. W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Lemm, Krzysztof Giera\xc5\x82towski i Sergiusz Sachno r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowali z tym pismem. Z innym pismem - "Stolica" - wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowali m.in. Zbyszek Siemaszka i Zygmunt Szarek-Szargut. Prace wielu z tych autor\xc3\xb3w zosta\xc5\x82y zaprezentowane w International Center of Photography w Nowym Jorku w 1979 roku, gdzie cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 reporta\xc5\xbcow\xc4\x85 zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 Jan Kosidowski. Innymi wa\xc5\xbcnymi wystawami by\xc5\x82y "Pejza\xc5\xbc spo\xc5\x82eczny w polskiej fotografii prasowej i rysunku" zrealizowana przez Joann\xc4\x99 Paszkiewicz w 1980 roku w Warszawie oraz "Wydarzenia 56.70.80" pokazywana w Warszawie i Gda\xc5\x84sku w 1981 roku.'