b'\n_START_ARTICLE_\nEl Caracazo\n_START_SECTION_\nGeneza\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 60. czy 70. Wenezuela by\xc5\x82a pa\xc5\x84stwem stabilnym gospodarczo i demokratycznym, co by\xc5\x82o ewenementem w Ameryce \xc5\x81aci\xc5\x84skiej. Stabilno\xc5\x9b\xc4\x87 ta by\xc5\x82a oparta na dochodach, jakie przynosi\xc5\x82 eksport ropy. Z tego powodu kraj by\xc5\x82 okre\xc5\x9blany jako Wenezuela Saudyjska. Kiedy jednak Arabia Saudyjska i Stany Zjednoczone zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82y produkcj\xc4\x99 ropy, jej ceny osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82y najni\xc5\xbcszy pu\xc5\x82ap w historii, przez co zyski z ropy naftowej i stabilno\xc5\x9b\xc4\x87 spo\xc5\x82eczno-gospodarcza zosta\xc5\x82y zagro\xc5\xbcone. W 1980 roku produkt krajowy brutto (PKB) na jednego mieszka\xc5\x84ca kraju zmniejszy\xc5\x82 si\xc4\x99 o 20%, a u progu dekady p\xc5\x82ace realne spad\xc5\x82y o dwie trzecie._NEWLINE_W 1989 roku wybory prezydenckie wygra\xc5\x82 Carlos Andr\xc3\xa9s P\xc3\xa9rez z centrowej Akcji Demokratycznej. W odpowiedzi na kryzys, prezydencka administracja wprowadzi\xc5\x82a w tym samym roku inspirowany przez Mi\xc4\x99dzynarodowy Fundusz Walutowy program reform o charakterze neoliberalnym. Reformy te by\xc5\x82y niepopularne po\xc5\x9br\xc3\xb3d ludzi ubogich i klasy robotniczej. Rz\xc4\x85d ograniczy\xc5\x82 wydatki socjalne, przeprowadzi\xc5\x82 rozleg\xc5\x82\xc4\x85 prywatyzacj\xc4\x99 pa\xc5\x84stwowych przedsi\xc4\x99biorstw, zrezygnowa\xc5\x82 z kontroli cen na wiele towar\xc3\xb3w. Zmiany te przynios\xc5\x82y mieszane rezultaty spo\xc5\x82eczne i gospodarcze. Zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82y si\xc4\x99 dysproporcje mi\xc4\x99dzy biedn\xc4\x85 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 a bogat\xc4\x85 mniejszo\xc5\x9bci\xc4\x85, a biedni ucierpieli na skutek zmniejszenia podatk\xc3\xb3w dla os\xc3\xb3b najbogatszych \xe2\x80\x93 zamiast tego rz\xc4\x85d obarczy\xc5\x82 wy\xc5\xbcszymi podatkami najubo\xc5\xbcszych. Zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82y si\xc4\x99 zjawiska takie jak g\xc5\x82\xc3\xb3d, prostytucja czy morderstwa. Wzr\xc3\xb3s\xc5\x82 znacznie d\xc5\x82ug narodowy.\n_START_SECTION_\nPrzebieg\n_START_PARAGRAPH_\nNiezadowolenie z kryzysu gospodarczego i neoliberalnej polityki rz\xc4\x85du doprowadzi\xc5\x82o do wybuchu zamieszek. Wszystko zacz\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 podsto\xc5\x82ecznym Guarenas w poniedzia\xc5\x82ek rano, kiedy grupa os\xc3\xb3b zacz\xc4\x99\xc5\x82a manifestowa\xc4\x87 swoje niezadowolenie z powodu podwy\xc5\xbcki cen bilet\xc3\xb3w autobusowych. Rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 zamieszki, kt\xc3\xb3re rozprzestrzeni\xc5\x82y si\xc4\x99 na kilka stan\xc3\xb3w Wenezueli: Miranda, Carabobo, M\xc3\xa9rida, Bol\xc3\xadvar, Vargas i kilka innych. Najwi\xc4\x99cej grabie\xc5\xbcy, ofiar \xc5\x9bmiertelnych i przemocy by\xc5\x82o w Caracas (st\xc4\x85d nazwa Caracazo). Rozruchy by\xc5\x82y odczuwalne zw\xc5\x82aszcza w ubogich dzielnicach stolicy: Catia i Casalta oraz na obrze\xc5\xbcach miasta. Mia\xc5\x82o miejsce niszczenie i palenie samochod\xc3\xb3w, grabie\xc5\xbce w ca\xc5\x82ym Caracas oraz zamieszki, w kt\xc3\xb3rych zgin\xc4\x99\xc5\x82o wiele niewinnych os\xc3\xb3b. Zosta\xc5\x82y zawieszone prawa obywatelskie oraz wprowadzona godzina policyjna, poruszanie si\xc4\x99 po godzinie 18.00 bez zezwolenia grozi\xc5\x82o \xc5\x9bmierci\xc4\x85. Od tej godziny s\xc5\x82yszalne by\xc5\x82y wystrza\xc5\x82y oraz krzyki ludzi (najbardziej w biednych dzielnicach). Po 6 dniach masakry postanowiono wycofa\xc4\x87 wojsko oraz Gwardi\xc4\x99 Narodow\xc4\x85 i znie\xc5\x9b\xc4\x87 godzin\xc4\x99 policyjn\xc4\x85. W dalszym ci\xc4\x85gu zawieszone by\xc5\x82y prawa obywatelskie, ale mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o normalnie pracowa\xc4\x87._NEWLINE_Zamieszki te by\xc5\x82y najwi\xc4\x99kszym tego typu wydarzeniem w historii Wenezueli. Wed\xc5\x82ug rz\xc4\x85du zgin\xc4\x99\xc5\x82o 276 os\xc3\xb3b, cho\xc4\x87 jego krytycy podawali liczby wy\xc5\xbcsze ni\xc5\xbc dwa tysi\xc4\x85ce zabitych (liczba ofiar zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82a si\xc4\x99 pod odnalezieniu masowych grob\xc3\xb3w ofiar represji ze strony rz\xc4\x85du). Wydarzenia caracazo sta\xc5\x82y si\xc4\x99 mitem za\xc5\x82o\xc5\xbcycielskim ruchu Hugo Chaveza._NEWLINE_W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym czasie kilku wojskowych przyzna\xc5\x82o si\xc4\x99 publicznie do pogwa\xc5\x82cenia praw obywatelskich.'