b'\n_START_ARTICLE_\nMasakry w Kandanos i Kondomari\n_START_PARAGRAPH_\nMasakry w Kandanos i Kondomari \xe2\x80\x93 masowe mordy na mieszka\xc5\x84cach krete\xc5\x84skich wsi Kandanos i Kondomari, dokonane przez \xc5\xbco\xc5\x82nierzy Wehrmachtu w pierwszych dniach czerwca 1941 roku. Obie masakry, kt\xc3\xb3rych ofiar\xc4\x85 \xc5\x82\xc4\x85cznie pad\xc5\x82o blisko 200 greckich cywil\xc3\xb3w, by\xc5\x82y odwetem za aktywny udzia\xc5\x82 cywilnej ludno\xc5\x9bci Krety w walce z l\xc4\x85duj\xc4\x85cymi na wyspie niemieckimi si\xc5\x82ami inwazyjnymi.\n_START_SECTION_\nNiemiecki odwet\n_START_PARAGRAPH_\nWie\xc5\x9bci o rzekomych okrucie\xc5\x84stwach i masowym udziale ludno\xc5\x9bci w walkach dotar\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do Berlina. Marsza\xc5\x82ek Rzeszy Hermann G\xc3\xb6ring nakaza\xc5\x82 kieruj\xc4\x85cemu inwazj\xc4\x85 gen. Kurtowi Studentowi zastosowa\xc4\x87 \xe2\x80\x9enajsurowsze kroki odwetowe\xe2\x80\x9d, \xc5\x82\xc4\x85cznie z wymordowaniem wszystkich Krete\xc5\x84czyk\xc3\xb3w p\xc5\x82ci m\xc4\x99skiej, b\xc4\x85d\xc5\xba ich deportacj\xc4\x85. 31 maja 1941 roku Student wyda\xc5\x82 rozkaz wzywaj\xc4\x85cy do prowadzenia polityki \xe2\x80\x9eprzyk\xc5\x82adnego terroru\xe2\x80\x9d. Zaleca\xc5\x82 w nim rozstrzeliwanie zak\xc5\x82adnik\xc3\xb3w, doszcz\xc4\x99tne niszczenie i palenie wiosek oraz \xe2\x80\x93 w razie potrzeby \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9eeksterminacj\xc4\x99 ludno\xc5\x9bci p\xc5\x82ci m\xc4\x99skiej na okre\xc5\x9blonym obszarze\xe2\x80\x9d. Zgodnie z rozkazem Studenta, takie kroki mia\xc5\x82y by\xc4\x87 podejmowane szybko i bez przestrzegania jakichkolwiek procedur prawnych. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc gen. Julius Ringel, dow\xc3\xb3dca niemieckiej 5 Dywizji Strzelc\xc3\xb3w G\xc3\xb3rskich, kt\xc3\xb3ra od 22 maja wzi\xc4\x99\xc5\x82a na siebie g\xc5\x82\xc3\xb3wny ci\xc4\x99\xc5\xbcar walk na Krecie), og\xc5\x82osi\xc5\x82 podobny rozkaz \xe2\x80\x93 zawieraj\xc4\x85cy mi\xc4\x99dzy innymi gro\xc5\xbab\xc4\x99 rozstrzeliwania cywil\xc3\xb3w schwytanych z broni\xc4\x85 w r\xc4\x99ku oraz zapowiadaj\xc4\x85cy ka\xc5\xbcdorazow\xc4\x85 likwidacj\xc4\x99 10 zak\xc5\x82adnik\xc3\xb3w w odwecie za \xe2\x80\x9ewrogi akt\xe2\x80\x9d wobec Niemc\xc3\xb3w._NEWLINE_Skutki niemieckiego odwetu jako pierwsi odczuli mieszka\xc5\x84cy Kastelli, kt\xc3\xb3rzy skutecznie odparli niemiecki atak w pierwszym dniu bitwy. 24 maja do miasta wdarli si\xc4\x99 niemieccy strzelcy g\xc3\xb3rscy z oddzia\xc5\x82u mjr. Sch\xc3\xa4ttego. Mimo i\xc5\xbc uwolnieni z niewoli spadochroniarze przekonywali go, \xc5\xbce traktowano ich zgodnie z zasadami prawa wojennego, Sch\xc3\xa4tte zarz\xc4\x85dzi\xc5\x82 represje wobec ludno\xc5\x9bci miasteczka. Na rynku Kastelli Niemcy rozstrzelali tego dnia 200 zak\xc5\x82adnik\xc3\xb3w, w\xc5\x9br\xc3\xb3d kt\xc3\xb3rych znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 14-letni ch\xc5\x82opiec._NEWLINE_Represje na szerok\xc4\x85 skal\xc4\x99 zacz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 jednak dopiero na pocz\xc4\x85tku czerwca, gdy bitwa o Kret\xc4\x99 dobiega\xc5\x82a ju\xc5\xbc ko\xc5\x84ca. Symbolem niemieckich okrucie\xc5\x84stw pope\xc5\x82nionych na wyspie sta\xc5\x82 si\xc4\x99 los wiosek Kandanos i Kondomari.\n_START_SECTION_\nMasakra w Kondomari\n_START_PARAGRAPH_\n1 czerwca, w pobli\xc5\xbcu wsi Kondomari w zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Krety (po\xc5\x82o\xc5\xbconej niedaleko strategicznie wa\xc5\xbcnego lotniska Maleme) znaleziono zw\xc5\x82oki dw\xc3\xb3ch niemieckich \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. Nast\xc4\x99pnego poranka przyby\xc5\x82y do Kondomari cztery ci\xc4\x99\xc5\xbcar\xc3\xb3wki pe\xc5\x82ne spadochroniarzy, kt\xc3\xb3rymi dowodzi\xc5\x82 por. Horst Trebes. Niemcy otoczyli wie\xc5\x9b, po czym zgromadzili na jej male\xc5\x84kim placu ca\xc5\x82\xc4\x85 ludno\xc5\x9b\xc4\x87 \xe2\x80\x93 m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn, kobiety i dzieci. Niemcy dali wie\xc5\x9bniakom godzin\xc4\x99 na wydanie zab\xc3\xb3jc\xc3\xb3w niemieckich \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. Gdy ich \xc5\xbc\xc4\x85danie nie zosta\xc5\x82o spe\xc5\x82nione, kobiety i dzieci zwolniono do dom\xc3\xb3w, a spo\xc5\x9br\xc3\xb3d m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn wybrano dwudziestu jeden zak\xc5\x82adnik\xc3\xb3w w wieku od 16 do 35 lat. Nast\xc4\x99pnie przewieziono ich w miejsce u podn\xc3\xb3\xc5\xbca wzg\xc3\xb3rza le\xc5\xbc\xc4\x85cego na skraju wsi i tam kazano usi\xc4\x85\xc5\x9b\xc4\x87 w cieniu wielkiego oliwnego drzewa rosn\xc4\x85cego obok pobliskiej drogi._NEWLINE_Przez chwil\xc4\x99 wydawa\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce ca\xc5\x82a sprawa rozejdzie si\xc4\x99 po ko\xc5\x9bciach. Napi\xc4\x99cie zel\xc5\xbca\xc5\x82o do tego stopnia, \xc5\xbce niekt\xc3\xb3rzy zak\xc5\x82adnicy uci\xc4\x99li sobie drzemk\xc4\x99, znu\xc5\xbceni po\xc5\x82udniowym skwarem. Spadochroniarze cz\xc4\x99stowali ich papierosami i czekolad\xc4\x85. Wczesnym popo\xc5\x82udniem sytuacja zmieni\xc5\x82a si\xc4\x99 jednak dramatycznie. Do drzewa podjecha\xc5\x82a ci\xc4\x99\xc5\xbcar\xc3\xb3wk\xc4\x85 grupa spadochroniarzy, kt\xc3\xb3rzy bez ostrze\xc5\xbcenia otworzyli ogie\xc5\x84 z broni maszynowej do le\xc5\xbc\xc4\x85cych w cieniu zak\xc5\x82adnik\xc3\xb3w. Na ten widok stoj\xc4\x85ce u stoku wzg\xc3\xb3rza kobiety (kt\xc3\xb3re od rana pilnie obserwowa\xc5\x82y rozw\xc3\xb3j wypadk\xc3\xb3w) podnios\xc5\x82y krzyk i zasypa\xc5\x82y niemieckich stra\xc5\xbcnik\xc3\xb3w gradem kamieni. Ci wycofali si\xc4\x99 szybko do ci\xc4\x99\xc5\xbcar\xc3\xb3wek i odjechali, nie sprawdzaj\xc4\x85c cia\xc5\x82 swych ofiar. Kiedy wie\xc5\x9bniaczki dotar\xc5\x82y na miejsce masakry, okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce jeden z zak\xc5\x82adnik\xc3\xb3w prze\xc5\xbcy\xc5\x82. Pozosta\xc5\x82ych dwudziestu zgin\xc4\x99\xc5\x82o na miejscu.\n_START_SECTION_\nPok\xc5\x82osie\n_START_PARAGRAPH_\nZbrodnie w Kandanos i Kondomari stanowi\xc5\x82y przedsmak tego, jak wygl\xc4\x85da\xc4\x87 b\xc4\x99dzie okupacja Krety. Do momentu wyzwolenia wyspy w maju 1945 roku z niemieckich r\xc4\x85k zgin\xc4\x99\xc5\x82o 3474 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Krety. Kreta by\xc5\x82a jednym z najci\xc4\x99\xc5\xbcej do\xc5\x9bwiadczonych przez niemieck\xc4\x85 okupacj\xc4\x99 region\xc3\xb3w Grecji. Odpowiedzi\xc4\x85 jej mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w na nazistowski terror by\xc5\x82o utworzenie silnego ruchu partyzanckiego, kt\xc3\xb3ry z czasem ograniczy\xc5\x82 niemieckie panowanie na wyspie jedynie do najwi\xc4\x99kszych miast._NEWLINE_Sprawcy mord\xc3\xb3w w Kandanos i Kondomari nigdy nie zostali os\xc4\x85dzeni za swe czyny. Genera\xc5\x82 Kurt Student zosta\xc5\x82 co prawda skazany w 1947 roku na pi\xc4\x99\xc4\x87 lat wi\xc4\x99zienia za zbrodnie wojenne, jednak akt oskar\xc5\xbcenia obejmowa\xc5\x82 jedynie zarzuty dotycz\xc4\x85ce z\xc5\x82ego traktowania brytyjskich je\xc5\x84c\xc3\xb3w wojennych na Krecie. Zreszt\xc4\x85 Student odsiedzia\xc5\x82 tylko dwa lata w wi\xc4\x99zieniu, po czym zosta\xc5\x82 zwolniony ze wzgl\xc4\x99du na stan zdrowia. Ponadto brytyjskie w\xc5\x82adze okupacyjne odm\xc3\xb3wi\xc5\x82y jego ekstradycji do Grecji, kt\xc3\xb3rej w\xc5\x82adze chcia\xc5\x82y go os\xc4\x85dzi\xc4\x87 za zbrodnie pope\xc5\x82nione na Krecie. Do swojej \xc5\x9bmierci w 1978 roku Student mieszka\xc5\x82 nie niepokojony w Niemczech Zachodnich. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc gen. Julius Ringel nigdy nie stan\xc4\x85\xc5\x82 przed s\xc4\x85dem. Z kolei por. Trebes, sprawca masakry w Kondomari, poleg\xc5\x82 podczas walk w Normandii w 1944 roku.'