b'\n_START_ARTICLE_\nHjalmar Schacht\n_START_PARAGRAPH_\nHjalmar Schacht (ur. 22 stycznia 1877 w Tinglev, P\xc3\xb3\xc5\x82nocny Szlezwik, zm. 3 czerwca 1970 w Monachium) \xe2\x80\x93 ekonomista niemiecki, od 1923 komisarz walutowy Niemiec i prezes Banku Rzeszy (Reichsbank).\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nW 1903 r. rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 w Dresdner Bank, a od 1908 do 1915 by\xc5\x82 jego wicedyrektorem. W 1916 zosta\xc5\x82 mianowany na dyrektora Nationalbank f\xc3\xbcr Deutschland i by\xc5\x82 nim do 1922 r. Na prze\xc5\x82omie 1923/1924 powstrzyma\xc5\x82 hiperinflacj\xc4\x99 w Republice Weimarskiej, wprowadzaj\xc4\x85c w listopadzie 1923 tzw. Rentenmarki i emituj\xc4\x85c banknoty, kt\xc3\xb3re jako zabezpieczenie warto\xc5\x9bci mia\xc5\x82y ziemi\xc4\x99 nale\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 do pa\xc5\x84stwa niemieckiego. W 1924 r. przywr\xc3\xb3ci\xc5\x82 Reichsmarki jako walut\xc4\x99 Republiki Weimarskiej. System walutowy prowadzony przez Schachta utrzyma\xc5\x82 si\xc4\x99 praktycznie do reform Erharda w 1948 r. Polityka pieni\xc4\x99\xc5\xbcna Schachta zagwarantowa\xc5\x82a Niemcom stabilizacj\xc4\x99 p\xc5\x82atnicz\xc4\x85, zw\xc5\x82aszcza po korzystnym dla Niemiec renegocjowaniu sp\xc5\x82aty odszkodowa\xc5\x84 wojennych z czas\xc3\xb3w I wojny \xc5\x9bwiatowej ustalonych (bez okre\xc5\x9blenia kwoty) w traktacie wersalskim, sprecyzowanych w Planie Dawesa (1924) i skorygowanych na korzy\xc5\x9b\xc4\x87 Niemiec w Planie Younga (1929)._NEWLINE_Odsuni\xc4\x99ty w 1930 od prezesury Reichsbanku Schacht uczestniczy\xc5\x82 w doj\xc5\x9bciu do w\xc5\x82adzy Adolfa Hitlera, po\xc5\x9brednicz\xc4\x85c w jego kontaktach z kr\xc4\x99gami przemys\xc5\x82owymi i finansowymi Niemiec, niech\xc4\x99tnymi do pocz\xc4\x85tku lat 30. wobec NSDAP. Po doj\xc5\x9bciu Hitlera do w\xc5\x82adzy zosta\xc5\x82 w 1934 r. ministrem gospodarki Rzeszy i ponownie prezesem Reichsbanku. Organizowa\xc5\x82 rozbudow\xc4\x99 przemys\xc5\x82u zbrojeniowego poprzez system tzw. weksli MeFo (niem. Metallurgische Forschungsgesellschaft mbH) umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85cych bezgot\xc3\xb3wkowe rozliczanie wierzytelno\xc5\x9bci w przemy\xc5\x9ble ci\xc4\x99\xc5\xbckim Niemiec. 26 listopada 1937 zosta\xc5\x82 usuni\xc4\x99ty ze stanowiska (15 stycznia 1938 zast\xc4\x85pi\xc5\x82 go Walther Funk) po naradzie u Hitlera (opisanej w protokole Hossbacha), gdy u\xc5\x9bwiadomi\xc5\x82 sobie, \xc5\xbce polityka Hitlera prowadzi bezpo\xc5\x9brednio do wojny \xc5\x9bwiatowej i wyrazi\xc5\x82 swoje obiekcje wobec takiej polityki. Po zamachu na Hitlera w lipcu 1944 internowany w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen (w tzw. Zellenbau) jako tzw. Ehreh\xc3\xa4ftling._NEWLINE_By\xc5\x82 s\xc4\x85dzony podczas procesu norymberskiego. Psycholog wi\xc4\x99zienny Gustave M. Gilbert podczas swoich bada\xc5\x84 na osadzonych ustali\xc5\x82 ich iloraz inteligencji (IQ) \xe2\x80\x93 Schacht mia\xc5\x82 wynik 143 (najwy\xc5\xbcszy ze wszystkich). Po zapoznaniu si\xc4\x99 z tre\xc5\x9bci\xc4\x85 oskar\xc5\xbcenia zanotowa\xc5\x82 na marginesie tekstu: Zupe\xc5\x82nie nie mog\xc4\x99 poj\xc4\x85\xc4\x87, dlaczego jestem oskar\xc5\xbcony, za\xc5\x9b po odczytaniu aktu oskar\xc5\xbcenia powiedzia\xc5\x82: W \xc5\xbcadnym wypadku nie jestem winny. Z drugiej za\xc5\x9b strony przyzna\xc5\x82 w czasie procesu: Poszed\xc5\x82bym nawet z diab\xc5\x82em, by zapewni\xc4\x87 Niemcom si\xc5\x82\xc4\x99 i pot\xc4\x99g\xc4\x99. Wyrokiem Trybuna\xc5\x82u zosta\xc5\x82 jednak uniewinniony, gdy\xc5\xbc bezpo\xc5\x9brednio nie uczestniczy\xc5\x82 w organizowaniu akt\xc3\xb3w ludob\xc3\xb3jstwa i innych zbrodniach wojennych. Napisa\xc5\x82 pami\xc4\x99tnik 76 Jahre meines Lebens (76 lat mojego \xc5\xbcycia, 1953)._NEWLINE_Zosta\xc5\x82 pochowany na Cmentarzu Wschodnim w Monachium.'