b'\n_START_ARTICLE_\nFort \xc5\x9aliwickiego Cytadeli Warszawskiej\n_START_PARAGRAPH_\nFort \xc5\x9aliwickiego (Jasi\xc5\x84skiego) \xe2\x80\x93 jeden z fort\xc3\xb3w Cytadeli Aleksandrowskiej, stanowi\xc4\x85cej trzon Twierdzy Warszawa. Fort nazw\xc4\x99 s\xc4\x85 zawdzi\xc4\x99cza por. \xc5\x9aliwickiemu, rannemu podczas powstania listopadowego i pochowanemu na terenie fortu - jego nagrobek zachowa\xc5\x82 si\xc4\x99 do okresu mi\xc4\x99dzywojennego.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nFort \xc5\x9aliwickiego zosta\xc5\x82 zbudowany w latach 1835-1836, najwcze\xc5\x9bniej ze wszystkich fort\xc3\xb3w otaczaj\xc4\x85cych Cytadel\xc4\x99, b\xc4\x99d\xc4\x85c jej przedmo\xc5\x9bciem. Fort by\xc5\x82 w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym okresie wielokrotnie przebudowywany. Jako przedmo\xc5\x9bcie Cytadeli by\xc5\x82o to umocnienie najwi\xc4\x99ksze z otaczaj\xc4\x85cych twierdz\xc4\x99. By\xc5\x82 to fort ziemno-ceglany o narysie lunety. W forcie znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 dwie pot\xc4\x99\xc5\xbcne dzia\xc5\x82obitnie ceglane. Umocnienie otacza\xc5\x82a mokra fosa z murowan\xc4\x85 przeciwskarp\xc4\x85. Nie znajduj\xc4\x85 potwierdzenia informacje o poternie (tunelu), kt\xc3\xb3ry pod dnem Wis\xc5\x82y mia\xc5\x82 \xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 fort z Cytadel\xc4\x85._NEWLINE_Fort w dobrym stanie przetrwa\xc5\x82 do drugiej po\xc5\x82owy XX wieku. W okresie PRL mie\xc5\x9bci\xc5\x82y si\xc4\x99 tutaj koszary ZOMO. W latach 1976-1977 zachowana dzia\xc5\x82obitnia po\xc5\x82udniowa zosta\xc5\x82a wyremontowana w czynie spo\xc5\x82ecznym przez oddzia\xc5\x82y ZOMO, co upami\xc4\x99tnia tablica na jej \xc5\x9bcianie. Po ZOMO budynki przej\xc4\x99\xc5\x82a policja i w budynku fortu znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 stajnie konnych jednostek policji, natomiast zachowana dzia\xc5\x82obitnia po\xc5\x82udniowa pozbawiona w\xc5\x82a\xc5\x9bciciela stoi na terenie osiedla._NEWLINE_W 2001 w bezpo\xc5\x9bredniej blisko\xc5\x9bci fortu powsta\xc5\x82o osiedle mieszkaniowe dla policjant\xc3\xb3w z budynkami na esplanadzie i cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo dziedzi\xc5\x84cu fortu. Chocia\xc5\xbc istniej\xc4\x85 nadal poszczeg\xc3\xb3lne budowle fortu, budowa ta zosta\xc5\x82a przeprowadzona z pomini\xc4\x99ciem zasad ochrony zabytk\xc3\xb3w i dba\xc5\x82o\xc5\x9bci o \xc5\x82ad urbanistyczny miasta. Oznacza\xc5\x82o to bezpowrotne naruszenie tego cennego zabytku i jego uk\xc5\x82adu. Trzeba tutaj podkre\xc5\x9bli\xc4\x87, \xc5\xbce istnia\xc5\x82y projekty i prace, w kt\xc3\xb3rych fort mia\xc5\x82 zosta\xc4\x87 w\xc5\x82\xc4\x85czony w uk\xc5\x82ad nowo planowanego osiedla jako teren parkowo-rekreacyjny, z zachowaniem swego kszta\xc5\x82tu i walor\xc3\xb3w zabytkowych, tak jak ma to miejsce w Forcie Szcza-M na warszawskim Rakowcu._NEWLINE_Wpisany do rejestru zabytk\xc3\xb3w jako Fort Jasi\xc5\x84skiego (\xc5\x9aliwickiego), ul. Jagiello\xc5\x84ska 5, 1850, nr rej.: 882 z 19.03.1975 (nr 835 wg tabliczki na dzia\xc5\x82obitni)._NEWLINE_Esplanada fortu nada\xc5\x82a \xc5\x82ukowaty kszta\xc5\x82t wytyczonej na jej granicy ul. 11 Listopada, kt\xc3\xb3rej nadano wtedy nazw\xc4\x99 Esplanadowej.'