b'\n_START_ARTICLE_\nKancelaria Apostolska\n_START_PARAGRAPH_\nKancelaria Apostolska \xe2\x80\x93 w przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci jeden z najwa\xc5\xbcniejszych urz\xc4\x99d\xc3\xb3w w Kurii Rzymskiej.\n_START_SECTION_\nHistoria urz\xc4\x99du\n_START_PARAGRAPH_\nIstnienie kancelarii papieskiej jest po\xc5\x9bwiadczone ju\xc5\xbc w IV stuleciu. By\xc5\x82a ona w\xc3\xb3wczas zorganizowana jako kolegium notariuszy, na czele kt\xc3\xb3rych sta\xc5\x82 primicerius, kt\xc3\xb3rego z kolei wspomaga\xc5\x82 secundicerius. Do ich zada\xc5\x84 nale\xc5\xbca\xc5\x82o redagowanie papieskich dokument\xc3\xb3w, zajmowali si\xc4\x99 te\xc5\xbc archiwami. Nie p\xc3\xb3\xc5\xbaniej ni\xc5\xbc w pocz. VIII wieku primicerius zosta\xc5\x82 zast\xc4\x85piony przez Bibliotekarza \xc5\x9bw. Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Rzymskiego W XI i XII wieku urz\xc4\x85d ten przewa\xc5\xbcnie zajmowali kardyna\xc5\x82owie, dla wielu z nich (Fryderyk Lotary\xc5\x84ski, Giovanni Coniulo, Gerardo Caccienemici, Rolando Bandinelli, Alberto di Morra) by\xc5\x82 on swoist\xc4\x85 \xe2\x80\x9eodskoczni\xc4\x85\xe2\x80\x9d do papieskiego tronu. W po\xc5\x82owie XII wieku urz\xc4\x85d Bibliotekarza przekszta\xc5\x82ci\xc5\x82 w urz\xc4\x85d kanclerza (je\xc5\x9bli sprawowa\xc5\x82 go kardyna\xc5\x82), jednak cz\xc4\x99sto przez d\xc5\x82ugi czas bywa\xc5\x82 on nieobsadzony. W tym czasie obowi\xc4\x85zki kanclerza wykonywa\xc5\x82 duchowny spoza kolegium kardynalskiego, tytu\xc5\x82owany najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej jako wicekanclerz. Z uwagi na d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 tej praktyki nazwa ta utrwali\xc5\x82a si\xc4\x99 i u\xc5\xbcywano jej nawet, je\xc5\x9bli w trakcie urz\xc4\x99dowania dochodzi\xc5\x82o do promocji kardynalskiej dla wicekanclerza. Pocz\xc4\x85wszy od pontyfikatu Jana XXII (1316-34) urz\xc4\x85d wicekanclerski by\xc5\x82 powierzany wy\xc5\x82\xc4\x85cznie kardyna\xc5\x82om._NEWLINE_Wzrost aktywno\xc5\x9bci papie\xc5\xbcy w zakresie wydawania bull, dekret\xc3\xb3w i innych dokument\xc3\xb3w poci\xc4\x85ga\xc5\x82 za sob\xc4\x85 rozrost kancelarii papieskiej. W XIII wieku obok notariuszy (od XIV stulecia zwanych protonotariuszami apostolskimi) pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce abbreviatores, correctores, scriptores i plumbstores, grupowani w kolegia. Od 1377 powo\xc5\x82ywany by\xc5\x82 \xe2\x80\x93 jako zast\xc4\x99pca kardyna\xc5\x82a-wicekanclerza \xe2\x80\x93 regent Kancelarii Apostolskiej (jako pierwszy funkcj\xc4\x99 t\xc4\x99 sprawowa\xc5\x82 arcybiskup Bartolomeo Prignano). Szczyt pot\xc4\x99gi Kancelarii przypada na wiek XV i pocz. XVI, kiedy urz\xc4\x85d wicekanclerza Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a by\xc5\x82 uwa\xc5\xbcany za najwa\xc5\xbcniejszy urz\xc4\x85d w Ko\xc5\x9bciele zaraz po papie\xc5\xbcu. W tym czasie do jej kompetencji nale\xc5\xbca\xc5\x82y wszelkie sprawy finansowe Stolicy Apostolskiej, sprawy zwi\xc4\x85zane z beneficjami ko\xc5\x9bcielnymi, a nawet udzielaniem odpust\xc3\xb3w i dyspens. Papie\xc5\xbc Klemens VII, kt\xc3\xb3ry poprzednio sam by\xc5\x82 wicekanclerzem, w 1532 przypisa\xc5\x82 do tej funkcji tytu\xc5\x82 prezbiterialny S. Lorenzo in Damaso, kt\xc3\xb3ry kardyna\xc5\x82owie-wicekanclerze mieli zachowywa\xc4\x87 nawet je\xc5\x9bli przechodzili do rangi kardyna\xc5\x82\xc3\xb3w-biskup\xc3\xb3w. Dyspozycj\xc4\x99 t\xc4\x99 zatwierdzi\xc5\x82 papie\xc5\xbc Sykstus V._NEWLINE_Zarazem jednak prze\xc5\x82om XV i XVI wieku to pocz\xc4\x85tek stopniowego przejmowania kompetencji Kancelarii przez inne urz\xc4\x99dy, takich jak utworzony w\xc5\x82a\xc5\x9bnie w tym czasie Sekretariat List\xc3\xb3w Apostolskich, i w konsekwencji schy\xc5\x82ku jej znaczenia. Wewn\xc4\x85trz Kancelarii funkcje protonotariuszy niemal w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci przej\xc4\x99\xc5\x82y kolegia abbreviatores litterarum apostolicarum, natomiast pozosta\xc5\x82e kolegia stopniowo zanika\xc5\x82y. Papie\xc5\xbc Pius X w 1908 roku konstytucj\xc4\x85 Sapienti Consilio przeprowadzi\xc5\x82 gruntown\xc4\x85 reform\xc4\x99 kancelarii, przywracaj\xc4\x85c tytu\xc5\x82 kanclerza i znacz\xc4\x85co zredukowa\xc5\x82 ca\xc5\x82y urz\xc4\x85d, pozostawiaj\xc4\x85c w jego sk\xc5\x82adzie: kardyna\xc5\x82a-kanclerza, regenta, kolegium protonotariuszy apostolskich (kt\xc3\xb3rzy ponownie przej\xc4\x99li funkcje zniesionego kolegium abbreviatores), notariusza, sekretarza, archiwist\xc4\x99, protokolanta i 4 pisz\xc4\x85cych pod dyktando sekretarzy. Jej kompetencje zosta\xc5\x82y ograniczone do redagowania \xe2\x80\x93 zgodnie ze wskaz\xc3\xb3wkami papie\xc5\xbca lub odpowiednich kongregacji \xe2\x80\x93 dekret\xc3\xb3w kanonizacyjnych, bull dotycz\xc4\x85cych niekt\xc3\xb3rych beneficj\xc3\xb3w, tworzenia nowych diecezji i kapitu\xc5\x82 i kilku innych wa\xc5\xbcniejszych spraw Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a._NEWLINE_Papie\xc5\xbc Pawe\xc5\x82 VI w motu proprio \xe2\x80\x9eQuo aptius\xe2\x80\x9d z 27 lutego 1973 zlikwidowa\xc5\x82 Kancelari\xc4\x99 Apostolsk\xc4\x85 i urz\xc4\x85d kardyna\xc5\x82a-kanclerza, przekazuj\xc4\x85c ich kompetencje do Sekretariatu Stanu.'