b'\n_START_ARTICLE_\nMar\xc3\xada del Rosario Fern\xc3\xa1ndez, La Tirana (1792)\n_START_SECTION_\nOkoliczno\xc5\x9bci powstania\n_START_PARAGRAPH_\nRosario Fern\xc3\xa1ndez urodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 w 1755 roku w Sewillii, wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a w teatrach w Madrycie, Barcelonie i w kr\xc3\xb3lewskich rezydencjach. Zawdzi\xc4\x99cza\xc5\x82a sw\xc3\xb3j przydomek m\xc4\x99\xc5\xbcowi Francisco Castellanosowi, kt\xc3\xb3ry r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc b\xc4\x99d\xc4\x85c aktorem cz\xc4\x99sto grywa\xc5\x82 czarne charaktery, a w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci tyran\xc3\xb3w. Z tego powodu, a tak\xc5\xbce ze wzgl\xc4\x99du na sw\xc3\xb3j autorytarny charakter, partneruj\xc4\x85ca mu na scenie aktorka zyska\xc5\x82a przezwisko La Tirana czyli Tyranka. Ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwo nie by\xc5\x82o udane, a po rozstaniu z m\xc4\x99\xc5\xbcem i powrocie do Madrytu musia\xc5\x82a szuka\xc4\x87 protekcji u ksi\xc4\x99\xc5\xbcnej Alby, aby m\xc3\xb3c dalej wyst\xc4\x99powa\xc4\x87. Ksi\xc4\x99\xc5\xbcn\xc4\x99 Alb\xc4\x99 i Goy\xc4\x99 \xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a przyja\xc5\xba\xc5\x84, zapewne dzi\xc4\x99ki tym koneksjom powsta\xc5\x82y dwa portrety Tyranki. Pierwszy jest datowany na ok. 1790\xe2\x80\x931792, na obrazie znajduje si\xc4\x99 wprawdzie ledwie widoczna inskrypcja o\xc5\x82\xc3\xb3wkiem LA TIRANA por Goya en 1799, jednak Jos\xc3\xa9 Gudiol i Jos\xc3\xa9 Manuel Pita Andrade zgodnie uznaj\xc4\x85 j\xc4\x85 za fa\xc5\x82szyw\xc4\x85 i myl\xc4\x85c\xc4\x85. W czasie kiedy portretowa\xc5\x82 j\xc4\x85 Goya, aktorka by\xc5\x82a u szczytu swojej kariery. Kr\xc3\xb3tko potem podupad\xc5\x82a na zdrowiu i wycofa\xc5\x82a si\xc4\x99 z \xc5\xbcycia artystycznego. Goya namalowa\xc5\x82 j\xc4\x85 jeszcze raz w 1794 (Aktorka \xe2\x80\x9cLa Tirana\xe2\x80\x9d).\n_START_SECTION_\nOpis obrazu\n_START_PARAGRAPH_\nGoya przedstawi\xc5\x82 j\xc4\x85 stoj\xc4\x85c\xc4\x85 na \xc5\x9bwie\xc5\xbcym powietrzu, ubran\xc4\x85 w szykown\xc4\x85 sukni\xc4\x99 z bia\xc5\x82ej gazy, czerwony l\xc5\x9bni\xc4\x85cy szal i modne spiczaste pantofelki. Niem\xc5\x82oda ju\xc5\xbc kobieta o jasnej cerze i wyrazistych brwiach spogl\xc4\x85da na widza pewnym i dumnym spojrzeniem. Jej poza i wyraz twarzy sprawiaj\xc4\x85 wra\xc5\xbcenie, \xc5\xbce jako aktorka jest przyzwyczajona do popularno\xc5\x9bci i bycia podziwian\xc4\x85. Na swobodnie opuszczonej d\xc5\x82oni wida\xc4\x87 delikatnie po\xc5\x82yskuj\xc4\x85cy pier\xc5\x9bcie\xc5\x84, podobnie jak per\xc5\x82owe kolczyki i klejnot upi\xc4\x99ty we w\xc5\x82osach. Szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 uwag\xc4\x99 zwraca zastosowana technika \xc5\x9bwiat\xc5\x82ocienia, kt\xc3\xb3ra zw\xc5\x82aszcza w dolnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci sukni i szala w niezwyk\xc5\x82y spos\xc3\xb3b oddaje w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci tkanin.\n_START_SECTION_\nProweniencja\n_START_PARAGRAPH_\nW 1816 roku kuzynka aktorki, Teresa Ramos, ofiarowa\xc5\x82a portret Kr\xc3\xb3lewskiej Akademii Sztuk Pi\xc4\x99knych \xc5\x9bw. Ferdynanda, gdzie obecnie si\xc4\x99 znajduje.'