b'\n_START_ARTICLE_\nBitwa pod Kilinochchi (2008\xe2\x80\x932009)\n_START_SECTION_\nGeneza konfliktu\n_START_PARAGRAPH_\nDo konfliktu przyczyni\xc5\x82y si\xc4\x99 w g\xc5\x82\xc3\xb3wnej mierze r\xc3\xb3\xc5\xbcnice kulturowe mi\xc4\x99dzy dwiema nacjami zamieszkuj\xc4\x85cymi Sri Lank\xc4\x99 \xe2\x80\x93 Tamil\xc3\xb3w stanowi\xc4\x85cymi mniejszo\xc5\x9b\xc4\x87, o wyra\xc5\xbanie odr\xc4\x99bnej kulturze, j\xc4\x99zyku, a tak\xc5\xbce religii \xe2\x80\x93 wyznaj\xc4\x85 bowiem hinduizm, podczas gdy b\xc4\x99d\xc4\x85cy w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci Syngalezi s\xc4\x85 buddystami._NEWLINE_Syngalezi na r\xc3\xb3\xc5\xbcne sposoby starali si\xc4\x99 marginalizowa\xc4\x87 tamilsk\xc4\x85 to\xc5\xbcsamo\xc5\x9b\xc4\x87 lub zmusi\xc4\x87 Tamil\xc3\xb3w do opuszczenia wyspy. W 1970 r. zakazano importu tamilskich d\xc3\xb3br kultury (ksi\xc4\x85\xc5\xbcek, gazet, film\xc3\xb3w itd.). Uniemo\xc5\xbcliwiono Tamilom zdobywania wykszta\xc5\x82cenia na hinduskich uczelniach, przestano tak\xc5\xbce uznawa\xc4\x87 dyplomy Tamil\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re zdobyli na studiach w Wielkiej Brytanii. W przyj\xc4\x99tej 22 maja 1972 roku konstytucji, za oficjaln\xc4\x85 religi\xc4\x99 uznano buddyzm, a j\xc4\x99zykiem pa\xc5\x84stwowym zosta\xc5\x82 syngaleski, podczas gdy tamilski nie zosta\xc5\x82 uwzgl\xc4\x99dniony w ustawie zasadniczej._NEWLINE_W 1981 r. nieznani sprawcy podpalili bibliotek\xc4\x99 publiczn\xc4\x85 w Jaffnie \xe2\x80\x93 w wyniku po\xc5\xbcaru sp\xc5\x82on\xc4\x99\xc5\x82y wiekowe manuskrypty oraz inne dzie\xc5\x82a napisane w j\xc4\x99zyku tamilskim._NEWLINE_Tamilowie buntowali si\xc4\x99 przeciwko dyskryminacji pocz\xc4\x85wszy od lat 50. \xe2\x80\x93 a\xc5\xbc do wielkiego powstania w roku 1977. Do regularnej wojny domowej, kt\xc3\xb3ra rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 w 1983 r., dosz\xc5\x82o po tzw. Czarnym Czerwcu, gdy w demonstracjach zgin\xc4\x99\xc5\x82o oko\xc5\x82o 3 tys. Tamil\xc3\xb3w._NEWLINE_Podczas trwania konfliktu powstawa\xc5\x82y rozmaite ugrupowania, kt\xc3\xb3re r\xc3\xb3\xc5\xbcnymi sposobami stara\xc5\x82y si\xc4\x99 u\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc4\x87 relacje z Syngalezami. W 1972 r. powsta\xc5\x82 Tamilski Zjednoczony Front Wyzwolenia (TZFW), najwa\xc5\xbcniejsza partia opozycyjna na cejlo\xc5\x84skiej scenie politycznej. TZFW, mog\xc4\x85cy liczy\xc4\x87 na g\xc5\x82osy 1/6 cejlo\xc5\x84skiego elektoratu, domaga\xc5\x82 si\xc4\x99 niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bci dla obszar\xc3\xb3w zamieszkanych w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci przez Tamil\xc3\xb3w. Tu\xc5\xbc po powstaniu Zjednoczonego Frontu Wyzwolenia w\xc5\x82adze zakaza\xc5\x82y jego dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci._NEWLINE_W wyniku rosn\xc4\x85cego niezadowolenia oraz radykalizacji sceny politycznej ros\xc5\x82o znaczenie grup wzywaj\xc4\x85cych do utworzenia tamilskiego pa\xc5\x84stwa \xc5\x9brodkami militarnymi, spo\xc5\x9br\xc3\xb3d kt\xc3\xb3rych wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82a si\xc4\x99 organizacja Tygrys\xc3\xb3w Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu, za\xc5\x82o\xc5\xbcona przez Velupillai Prabhakarana. Na przemoc ze strony policji i wojska Tamilskie Tygrysy odpowiedzia\xc5\x82y atakami terrorystycznymi, kt\xc3\xb3re doprowadzi\xc5\x82y do pogrom\xc3\xb3w ludno\xc5\x9bci tamilskiej w stolicy i innych cz\xc4\x99\xc5\x9bciach kraju. Narz\xc4\x99dziami przemocy stali si\xc4\x99 m\xc5\x82odzi ludzie obu narodowo\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 tak Tamilowie, jak i Syngalezi charakteryzowali si\xc4\x99 bardzo m\xc5\x82odymi populacjami w fazie bumu demograficznego. Wojna domowa, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a zako\xc5\x84czona rozejmem w 2002 r., od 2006 roku rozgorza\xc5\x82a na nowo._NEWLINE_Do tej pory konflikt mi\xc4\x99dzy mniejszo\xc5\x9bci\xc4\x85 tamilsk\xc4\x85 a w\xc5\x82adzami wyspy poch\xc5\x82on\xc4\x85 oko\xc5\x82u 70 tysi\xc4\x99cy ofiar._NEWLINE_Z samego miasta Kilinochchi armia Sri Lanki wycofa\xc5\x82a si\xc4\x99 w 1990 r., umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85c LTTE przej\xc4\x99cie kontroli nad miastem po raz pierwszy. Wojska SLA ponownie zaj\xc4\x99\xc5\x82y miasto po sukcesie operacji Sathjaya I, II i III we wrze\xc5\x9bniu 1996\xc2\xa0r. Jednak\xc5\xbce LTTE przej\xc4\x99\xc5\x82y miasto we wrze\xc5\x9bniu 1998\xc2\xa0r. po raz drugi, zmuszaj\xc4\x85c si\xc5\x82y SLA do odwrotu._NEWLINE_Chocia\xc5\xbc Kilinochchi nie le\xc5\xbcy w strategicznie wa\xc5\xbcnym miejscu w zakresie operacji wojskowych, nosi ono symboliczne znaczenie ze wzgl\xc4\x99du pe\xc5\x82nienie de facto funkcji stolicy Tamilskiego Ilamu.\n_START_SECTION_\nStolica Tamilskiego Ilamu\n_START_PARAGRAPH_\nPo 2002 r., Kilinochchi by\xc5\x82o wykorzystywane jako centrum administracyjne na obszarze znajduj\xc4\x85cym si\xc4\x99 pod kontrol\xc4\x85 LTTE. Tamilowie stworzyli w\xc5\x82asne si\xc5\x82y policyjne oraz bank centralny._NEWLINE_Ustalono r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc i wdro\xc5\xbcono system s\xc4\x85downictwa, kt\xc3\xb3rego podzia\xc5\x82 polega\xc5\x82 na s\xc4\x85dach rejonowych oraz S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego, jak i s\xc4\x85du apelacyjnego.\n_START_SECTION_\nPrzygotowania\n_START_PARAGRAPH_\nPo zwyci\xc4\x99stwach odniesionych przez SLA we wschodnich prowincjach, wojska rz\xc4\x85dowe przesz\xc5\x82y do zaawansowanych operacji maj\xc4\x85cych na celu przej\xc4\x99cie kontroli nad terytorium w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wyspy. Miasto Kilinochchi by\xc5\x82o jednym z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych cel\xc3\xb3w operacji._NEWLINE_Obie grupy \xe2\x80\x93 57 Dywizja oraz Grupa Uderzeniowa rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y natarcie z zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kraju,_NEWLINE_57 Dywizja zbli\xc5\xbca\xc5\x82a si\xc4\x99 do Kilinochchi z po\xc5\x82udnia i zachodu, natomiast wydzielona Grupa Uderzeniowa rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a obchodzenie pozycji rebeliant\xc3\xb3w od strony p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej, po drodze niszcz\xc4\x85c lokalne punkty oporu._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku pa\xc5\xbadziernika 2008\xc2\xa0r., w Kilinochchi rozpocz\xc4\x99to ewakuacje szpitali, bank\xc3\xb3w i wielu innych instytucji rz\xc4\x85dowych do Tharmapuram, miejscowo\xc5\x9bci oddalonej o 13\xc2\xa0km od miasta._NEWLINE_57 Dywizja, pod dow\xc3\xb3dztwem genera\xc5\x82a brygady Jagath Dias\xe2\x80\x99a, 18 pa\xc5\xbadziernika 2008\xc2\xa0r. zdoby\xc5\x82a Akkarayankulam, du\xc5\xbc\xc4\x85 wie\xc5\x9b po\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 na po\xc5\x82udniowy zach\xc3\xb3d od Kilinochchi._NEWLINE_Przechwycenie tej miejscowo\xc5\x9bci umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82o atak na miasto od po\xc5\x82udniowego zachodu. Podczas zbli\xc5\xbcania si\xc4\x99 do miasta zdobyto tak\xc5\xbce kilka twierdz, takich jak Adampan i Kokavil._NEWLINE_Specjalnie wydzielona grupa uderzeniowa rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a poch\xc3\xb3d wzd\xc5\x82u\xc5\xbc zachodniego wybrze\xc5\xbca, zdobywaj\xc4\x85c kilka strategicznie wa\xc5\xbcnych miejsc, w tym osady Viddathalthivu i Nachchikuda. Grupa rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a atak na po\xc5\x82o\xc5\xbcone na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy miasto Pooneryn 15 listopada 2008, kt\xc3\xb3re po kr\xc3\xb3tkiej walce zaj\xc4\x99\xc5\x82a. Z tych si\xc5\x82 zosta\xc5\x82 wydzielony oddzia\xc5\x82, kt\xc3\xb3ry przeniesiono na wsch\xc3\xb3d zajmuj\xc4\x85c miasto Paranthan 31 grudnia 2008\xc2\xa0r., umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85c tym samym rozpocz\xc4\x99cie ataku na Kilinochchi z p\xc3\xb3\xc5\x82nocy._NEWLINE_Tamilskie Tygrysy rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y budow\xc4\x99 okop\xc3\xb3w wok\xc3\xb3\xc5\x82 miasta, maj\xc4\x85cych na celu zatrzymanie ofensywy wojsk Sri Lanki. Jeden z okop\xc3\xb3w zosta\xc5\x82 skonstruowany na po\xc5\x82udniu, inny rozci\xc4\x85ga\xc5\x82 si\xc4\x99 wzd\xc5\x82u\xc5\xbc zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci miasta. W mi\xc4\x99dzyczasie SLA rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 ataki artyleryjskie, a Lankijskie Si\xc5\x82y Powietrzne przeprowadza\xc5\x82y naloty na pozycje zajmowane przez rebeliant\xc3\xb3w. Jeden z takich atak\xc3\xb3w skierowany zosta\xc5\x82 na kompleks biurowy wykorzystywany przez Tamil\xc3\xb3w._NEWLINE_W dniach 18\xe2\x80\x9320 pa\xc5\xbadziernika wojsko lankijskie podesz\xc5\x82o do pr\xc3\xb3by prze\xc5\x82amania linii obrony LTTE przed miastem. Tym razem to 3 razy wi\xc4\x99cej ofiar odnotowano po stronie armii rz\xc4\x85dowej, mianowicie 36 do 12 zabitych. Ten bilans ofiar wzi\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 zapewne z tego, \xc5\xbce rebelianci u\xc5\xbcyli gaz\xc3\xb3w truj\xc4\x85cych, a tak\xc5\xbce atakowali wroga z zaskoczenia w d\xc5\xbcungli.\n_START_SECTION_\nZaj\xc4\x99cie miasta\n_START_PARAGRAPH_\nTamilskie Tygrysy zacz\xc4\x99\xc5\x82y wycofa\xc4\x87 si\xc4\x99 z Kilinochchi na wie\xc5\x9b\xc4\x87 o upadku Paranthan w dniu 31 grudnia 2008\xc2\xa0r. oraz post\xc4\x99puj\xc4\x85cym okr\xc4\x85\xc5\xbceniu miasta. 2 stycznia 2009 r. armia Sri Lanki wkroczy\xc5\x82a do miasta przy minimalnym oporze ze strony rebeliant\xc3\xb3w wycofuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w poblisk\xc4\x85 d\xc5\xbcungl\xc4\x99._NEWLINE_Infrastruktura miasta zosta\xc5\x82 mocno uszkodzona podczas prowadzonych walk w mie\xc5\x9bcie. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 dom\xc3\xb3w zosta\xc5\x82o mocno uszkodzonych; jeden z du\xc5\xbcych zbiornik\xc3\xb3w zapatruj\xc4\x85cych miasto w wod\xc4\x99 zosta\xc5\x82 wysadzony w powietrze, wojska Siri Lanki oskar\xc5\xbcy\xc5\x82y o ten sabota\xc5\xbc wycofuj\xc4\x85ce si\xc4\x99 oddzia\xc5\x82y LTTE._NEWLINE_R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc linie wysokiego napi\xc4\x99cia zosta\xc5\x82y w powa\xc5\xbcnym stopniu zniszczone.\n_START_SECTION_\nNast\xc4\x99pstwa\n_START_PARAGRAPH_\nTu\xc5\xbc po og\xc5\x82oszeniu przez prezydenta Mahind\xc4\x99 Rajapaks\xc4\x99 zaj\xc4\x99cia Kilinochchi, w Kolombo dosz\xc5\x82o do samob\xc3\xb3jczego ataku Tamil\xc3\xb3w przed g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 kwater\xc4\x85 si\xc5\x82 powietrznych armii lankijskiej. W zamachu zgin\xc4\x99\xc5\x82y 4 osoby, a oko\xc5\x82o 37 zosta\xc5\x82o rannych._NEWLINE_3 stycznia 2009 co najmniej 3 os\xc3\xb3b zosta\xc5\x82o ranne w innym zamachu, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 miejsce na rynku Pettah. 6 stycznia 2009, grupa uzbrojonych napastnik\xc3\xb3w zaatakowa\xc5\x82a i uszkodzi\xc5\x82a studio Telewizji Maharaja Broadcasting Network w Pannipitiya; zarzucaj\xc4\x85c telewizji stronniczo\xc5\x9b\xc4\x87 w relacjonowaniu konfliktu._NEWLINE_Po zwyci\xc4\x99stwie wojska rz\xc4\x85dowe kontynuowa\xc5\x82y kampani\xc4\x99, zajmuj\xc4\x85c kilka kluczowych pozycji w ci\xc4\x85gu kilku dni. Dnia 9 stycznia 2009, SLA uchwyci\xc5\x82o strategicznie wa\xc5\xbcny obszar, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cy p\xc3\xb3\xc5\x82wysep Jaffna z l\xc4\x85dem. SLA kontynuowa\xc5\x82o poch\xc3\xb3d w celu zdobycia miasta Mullaitivu, ostatniego powa\xc5\xbcnego punktu oporu LTTE. Po zwyci\xc4\x99skiej dla armii lankijskiej bitwie pod Mullaitivu miasto ostatecznie upad\xc5\x82o 25 stycznia 2009 roku.'