b'\n_START_ARTICLE_\nBitwa pod Nd\xc5\xbcamen\xc4\x85 (2008)\n_START_SECTION_\nGeneza konfliktu\n_START_PARAGRAPH_\nPowstanie we wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Czadu trwa od pa\xc5\xbadziernika 2005 roku. Konflikt jest rezultatem wieloletniego kryzysu politycznego i spo\xc5\x82ecznego. Szesna\xc5\x9bcie lat rz\xc4\x85d\xc3\xb3w prezydenta Idrysa D\xc3\xa9by\xe2\x80\x99ego cechuje si\xc4\x99 brutalnym zwalczaniem opozycji i wydalaniem dysydent\xc3\xb3w do pa\xc5\x84stw s\xc4\x85siednich, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie do Sudanu i Republiki \xc5\x9arodkowoafryka\xc5\x84skiej. Rebelianci zarzucaj\xc4\x85 prezydentowi faworyzowanie grupy etnicznej Zaghawa, z kt\xc3\xb3rej si\xc4\x99 wywodzi, malwersacje finansowe oraz oszustwa wyborcze._NEWLINE_Sam konflikt rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99, gdy cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy armii rz\xc4\x85dowej (w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci pochodz\xc4\x85ca z grupy etnicznej Zaghawa) zdezerterowa\xc5\x82a i rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a walk\xc4\x99 z rz\xc4\x85dem. Dezercje spowodowa\xc5\x82a decyzja Deby\xe2\x80\x99ego o zmianie konstytucji i ubieganiu si\xc4\x99 o kolejn\xc4\x85, trzeci\xc4\x85 ju\xc5\xbc, kadencj\xc4\x99._NEWLINE_Konflikt ten pogarsza stosunki z s\xc4\x85siednim Sudanem, kt\xc3\xb3ry w\xc5\x82adze Czadu oskar\xc5\xbcaj\xc4\x85 o wspieranie rebelii oraz faktyczne kierownictwo nad ni\xc4\x85. Rebelianci byli wielokrotnie oskar\xc5\xbcani s\xc4\x85 o wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 ze s\xc5\x82yn\xc4\x85c\xc4\x85 z brutalno\xc5\x9bci suda\xc5\x84sk\xc4\x85 milicj\xc4\x85 z Darfuru, d\xc5\xbcand\xc5\xbcawidami._NEWLINE_Wkr\xc3\xb3tce po rozpocz\xc4\x99ciu wojny, si\xc5\x82y rz\xc4\x85dowe odpar\xc5\x82y atak rebeliant\xc3\xb3w na stolic\xc4\x99 w kwietniu 2006 roku. Rebelianci odpowiedzialni za atak, nale\xc5\xbc\xc4\x85cy do \xe2\x80\x9eZjednoczonego Frontu na rzecz Demokratycznej Zmiany\xe2\x80\x9d (FUC), zawi\xc4\x85zali w pa\xc5\xbadzierniku z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych frakcji opozycyjnych \xe2\x80\x9eUni\xc4\x99 Si\xc5\x82 na rzecz Demokracji i Rozwoju\xe2\x80\x9d (UFDD), kt\xc3\xb3ra podj\xc4\x99\xc5\x82a kolejn\xc4\x85 ofensyw\xc4\x99 przeciwko si\xc5\x82om rz\xc4\x85dowym._NEWLINE_W nocy z 15 marca na 16 marca 2006 roku, dosz\xc5\x82o do nieudanej pr\xc3\xb3by zamachu stanu, kt\xc3\xb3rego celem by\xc5\x82o obalenie prezydenta Idrysa D\xc3\xa9by. Za pr\xc3\xb3b\xc4\x85 puczu przeprowadzon\xc4\x85 przez zrewoltowan\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 armii stali dwaj siostrze\xc5\x84cy prezydenta \xe2\x80\x93 bracia Erdimi oraz genera\xc5\x82 Sedi Aguid. Wszyscy trzej uciekli do ogarni\xc4\x99tej rebeli\xc4\x85 wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kraju i po\xc5\x82\xc4\x85czyli si\xc4\x99 z rebeliantami ze \xe2\x80\x9eZjednoczonego Frontu na rzecz Demokratycznej Zmiany\xe2\x80\x9d (FUC)._NEWLINE_Jesieni\xc4\x85 2007 roku odby\xc5\x82y si\xc4\x99 rozmowy pokojowe w Trypolisie z inicjatywy rz\xc4\x85du Libii, kt\xc3\xb3ry podj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 mediacji, mi\xc4\x99dzy rz\xc4\x85dem Czadu a czterema g\xc5\x82\xc3\xb3wnymi ugrupowywaniami rebeliant\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9eUnii Si\xc5\x82 na rzecz Demokracji i Rozwoju\xe2\x80\x9d (UFDD), RFC, UFDD-M oraz CNT. Ostatecznie negocjacje doprowadzi\xc5\x82y do porozumienia pokojowego podpisanego 25 pa\xc5\xbadziernika 2007 w Syrcie, w obecno\xc5\x9bci prezydenta Idrissa D\xc3\xa9by, libijskiego lidera Muammar al-Kaddafiego oraz prezydenta Sudanu Omara al-Baszira._NEWLINE_W ramach umowy rebelianci oraz rz\xc4\x85d zgodzili si\xc4\x99 na natychmiastowe zawieszenie broni, og\xc3\xb3ln\xc4\x85 amnesti\xc4\x99 i wst\xc4\x99powanie rebeliant\xc3\xb3w do wojska oraz tworzenie partii politycznych._NEWLINE_W listopadzie 2007 roku porozumienie pokojowe zosta\xc5\x82o z\xc5\x82amane, a wojna wznowiona. Sygnatariusze porozumienia w Syrcie, postanowi\xc5\x82 przeciwdzia\xc5\x82a\xc4\x87 prezydentowi D\xc3\xa9by, przez integracj\xc4\x99 swoich si\xc5\x82 wojskowych. Tak wi\xc4\x99c 13 grudnia 2007 roku, UFDD, UFDD-K oraz RFC og\xc5\x82osi\xc5\x82y stworzenie jednolitego dow\xc3\xb3dztwa wojskowego z kolegialnym kierownictwem._NEWLINE_Ca\xc5\x82y okres od pierwszej pr\xc3\xb3by zdobycia stolicy up\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 na wojnie pozycyjnej \xe2\x80\x93 \xc5\xbcadna ze stron nie zdoby\xc5\x82a si\xc4\x99 na akcj\xc4\x99 o szerszym zasi\xc4\x99gu._NEWLINE_W mi\xc4\x99dzyczasie wojska rz\xc4\x85dowe intensywnie umacnia\xc5\x82y stolic\xc4\x99._NEWLINE_Dopiero podj\xc4\x99cie decyzji o wys\xc5\x82aniu w rejon konfliktu si\xc5\x82 Unii Europejskiej w ramach misji wojskowej EUFOR zmobilizowa\xc5\x82o rebeliant\xc3\xb3w do dzia\xc5\x82ania. Z pocz\xc4\x85tkiem lutego ruszy\xc5\x82a szeroko zakrojona ofensywa, kt\xc3\xb3rej celem by\xc5\x82o zdobycie stolicy.\n_START_SECTION_\nPreludium bitwy\n_START_PARAGRAPH_\nSi\xc5\x82y rebeliant\xc3\xb3w rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y poch\xc3\xb3d w kierunku stolicy, w okolicach wschodniej granicy z Sudanem, ponad 1000 kilometr\xc3\xb3w od Nd\xc5\xbcameny. Rebelianci wyruszyli w kolumnie 300 pojazd\xc3\xb3w, z kt\xc3\xb3rych ka\xc5\xbcdy zdolny by\xc5\x82 do przewozu od 10 do 15 m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn. 30 stycznia 2008 roku rebelianci zaj\xc4\x99li Oum Hadjer, b\xc4\x99d\xc4\x85ce strategicznie wa\xc5\xbcnym miastem w centralnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci regionu Batha, le\xc5\xbc\xc4\x85cym oko\xc5\x82o 400 km od stolicy._NEWLINE_1 lutego 2008 roku, dosz\xc5\x82o do nierozstrzygni\xc4\x99tego starcia w osadzie Massaguet, le\xc5\xbc\xc4\x85cej ok. 50 km na p\xc3\xb3\xc5\x82nocny wsch\xc3\xb3d od stolicy. W zasadzce zgin\xc4\x85\xc5\x82 szef sztabu prezydenta D\xc3\xa9by\xe2\x80\x99go, Daoud Soumain._NEWLINE_Wobec rosn\xc4\x85cego napi\xc4\x99cia Francja wys\xc5\x82a\xc5\x82a dodatkowych 126 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy do Czadu, kt\xc3\xb3rzy do\xc5\x82\xc4\x85czyli do 1100 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy stacjonuj\xc4\x85cych w stolicy. W\xc5\x9br\xc3\xb3d zagranicznych si\xc5\x82 by\xc5\x82o tak\xc5\xbce 54 irlandzkich \xc5\xbco\xc5\x82nierzy oraz 14 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy austriackich, kt\xc3\xb3rzy przybyli do Nd\xc5\xbcameny 31 stycznia 2008 roku, jako cze\xc5\x9b\xc4\x87 misji EUFOR Tchad/RCA, maj\xc4\x85cej na celu ochron\xc4\x99 uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w w obozach we wschodnim Czadzie. Obl\xc4\x99\xc5\xbcenie zmusi\xc5\x82o misj\xc4\x99 do pozostania w stolicy._NEWLINE_Unia Europejska wznowi\xc5\x82a ponowne rozmieszczanie swoich wojsk 12 lutego 2008 roku.\n_START_SECTION_\n3 lutego: Odwr\xc3\xb3t rebeliant\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nWalki toczy\xc5\x82y si\xc4\x99 w centrum miasta. Rz\xc4\x85dowe helikoptery zaatakowa\xc5\x82y kolumn\xc4\x99 z rebeliantami w po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci miasta. \xc5\x9amig\xc5\x82owce zaatakowa\xc5\x82y tak\xc5\xbce rebeliant\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy szturmowali silnie broniony pa\xc5\x82ac prezydenta w zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci miasta. W wyniku walk miasto zosta\xc5\x82o podzielone na dwie cz\xc4\x99\xc5\x9bci._NEWLINE_Pod koniec dnia rebelianci zostali wyparci z Nd\xc5\xbcameny przez wojska rz\xc4\x85dowe._NEWLINE_Jednak\xc5\xbce rzecznik si\xc5\x82 rebelianckich stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce oddzia\xc5\x82y Frontu dokona\xc5\x82y taktycznego odwrotu na wschodnie obrze\xc5\xbca stolicy w oczekiwaniu na wsparcie i dostawy amunicji oraz \xc5\xbcywno\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\n4 lutego: Exodus mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nKomisarz Narod\xc3\xb3w Zjednoczonych ds. Uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w, poinformowa\xc5\x82, \xc5\xbce tysi\xc4\x85ce mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Czadu pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82o przedosta\xc4\x87 si\xc4\x99 do s\xc4\x85siedniego Kamerunu. W wyniku walk z miasta uciek\xc5\x82o blisko 20 tysi\xc4\x99cy mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w._NEWLINE_Ewakuowanych zosta\xc5\x82o tak\xc5\xbce 397 cudzoziemc\xc3\xb3w, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie Francuz\xc3\xb3w, lecz r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Niemc\xc3\xb3w, Belg\xc3\xb3w, Hiszpan\xc3\xb3w, Egipcjan, Portugalczyk\xc3\xb3w i Ormian. Ewakuowani przewiezieni zostali przez francuskie samoloty do stolicy Gabonu, Libreville._NEWLINE_Ewakuacj\xc4\x99 zorganizowa\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Chiny (Pekin jest zainteresowany czadyjskim przemys\xc5\x82em naftowym) \xe2\x80\x93 210 \xe2\x80\x9ekontynentalnych\xe2\x80\x9d Chi\xc5\x84czyk\xc3\xb3w oraz 2 obywateli Tajwanu zosta\xc5\x82o ewakuowanych do s\xc4\x85siedniego Kamerunu._NEWLINE_Rebelianci ze \xe2\x80\x9eZjednoczonego Frontu na rzecz Demokratycznej Zmiany\xe2\x80\x9d zapowiedzieli pod koniec dnia natychmiastowe wstrzymanie ognia. Deklaracja ta by\xc5\x82a spowodowana gro\xc5\xbab\xc4\x85 francuskiej interwencji zbrojnej.\n_START_SECTION_\nNast\xc4\x99pstwa\n_START_PARAGRAPH_\nRzecznik si\xc5\x82 rebelianckich, Abderraman Koulamallah, poinformowa\xc5\x82, \xc5\xbce dow\xc3\xb3dcy Frontu, \xe2\x80\x9e\xc5\x9bwiadomi cierpie\xc5\x84 ludno\xc5\x9bci cywilnej\xe2\x80\x9d, wyrazili zgod\xc4\x99 na wstrzymanie walk. Uczynili to zgodnie z inicjatyw\xc4\x85 pokojow\xc4\x85 braterskich kraj\xc3\xb3w, Libii i Burkina Faso. Jednak\xc5\xbce Front domaga si\xc4\x99 rozpocz\xc4\x99cia rozm\xc3\xb3w z rz\xc4\x85dem w celu pokojowego rozwi\xc4\x85zania konfliktu w Czadzie oraz przywr\xc3\xb3cenia demokratycznych rz\xc4\x85d\xc3\xb3w. Jednym z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych postulat\xc3\xb3w rebeliant\xc3\xb3w jest odej\xc5\x9bcie prezydenta Idrysa D\xc3\xa9by\xe2\x80\x99ego jako wst\xc4\x99pnego warunku dla wszelkich porozumie\xc5\x84._NEWLINE_Premier Czadu, Nourredine Delwa Kassir\xc3\xa9 Coumakoye odrzuci\xc5\x82 postulaty, argumentuj\xc4\x85c, i\xc5\xbc si\xc5\x82y rebeliant\xc3\xb3w zosta\xc5\x82y rozbite, a same rozmowy pokojowe sta\xc5\x82y si\xc4\x99 bezprzedmiotowe._NEWLINE_Rebelianci pozostali na rogatkach miasta, twierdz\xc4\x85c, i\xc5\xbc mog\xc4\x85 z \xc5\x82atwo\xc5\x9bci\xc4\x85 zaj\xc4\x85\xc4\x87 miasto, gdyby nie kontyngent wojsk francuskich. 5 lutego miasto by\xc5\x82o sporadycznie ostrzeliwane, jednak panowa\xc5\x82 w nim spok\xc3\xb3j. 6 lutego rz\xc4\x85d Czadu przeprowadzi\xc5\x82 atak z powietrza przy pomocy helikopter\xc3\xb3w na pozycje rebeliant\xc3\xb3w pod miastem._NEWLINE_R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc 6 lutego, prezydent Czadu Idriss D\xc3\xa9by, po spotkaniu z francuskim ministrem obrony Herv\xc3\xa9 Morin, potwierdzi\xc5\x82, i\xc5\xbc si\xc5\x82y rebeliant\xc3\xb3w zosta\xc5\x82y pokonane, a wojska rz\xc4\x85dowe kontroluj\xc4\x85 stolic\xc4\x99, jak i ca\xc5\x82e terytorium pa\xc5\x84stwa. W swoim przem\xc3\xb3wieniu oskar\xc5\xbcy\xc5\x82 rz\xc4\x85d Sudanu o wspieranie i faktyczne kierownictwo nad pr\xc3\xb3b\xc4\x85 zdobycia stolicy._NEWLINE_Rz\xc4\x85d Sudanu natychmiast zaprzeczy\xc5\x82 tym oskar\xc5\xbceniom._NEWLINE_W miesi\xc4\x85c po bitwie rz\xc4\x85d rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 kopanie row\xc3\xb3w o g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9bci 3 metr\xc3\xb3w wok\xc3\xb3\xc5\x82 miasta, z kilkoma ufortyfikowanymi bramami, maj\xc4\x85cymi utrudni\xc4\x87 przysz\xc5\x82e ataki na stolic\xc4\x99. W sierpniu 2008 roku s\xc4\x85d w Nd\xc5\xbcamenie skaza\xc5\x82 przyw\xc3\xb3dc\xc3\xb3w rebelii in absentia na kar\xc4\x99 \xc5\x9bmierci, w\xc5\x9br\xc3\xb3d os\xc3\xb3b skazanych byli mi\xc4\x99dzy innymi by\xc5\x82y prezydent Hiss\xc3\xa8ne Habr\xc3\xa9 oraz wata\xc5\xbck\xc3\xb3w Timane Erdimi i Mahamat Nouri._NEWLINE_13 marca 2008 roku podpisano w Dakarze porozumienie ko\xc5\x84cz\xc4\x85ce wojn\xc4\x99 czadyjsko-suda\xc5\x84sk\xc4\x85. Oficjalnie wznowiono stosunki dyplomatyczne, lecz obie strony nadal oskar\xc5\xbca\xc5\x82y si\xc4\x99 o \xc5\x82amanie postanowie\xc5\x84 pokojowych. W maju 2008 roku Sudan zerwa\xc5\x82 stosunki dyplomatyczne ze swym s\xc4\x85siadem po tym, jak rebelianci z Darfuru zaatakowali stolic\xc4\x99 Sudanu \xe2\x80\x93 Chartum. Prezydent Omar al-Baszir uzna\xc5\x82, \xc5\xbce Czad wspiera\xc5\x82 rebeliant\xc3\xb3w, jednak Czad stanowczo temu zaprzeczy\xc5\x82.\n_START_SECTION_\nOfiary\n_START_PARAGRAPH_\nNie jest znana dok\xc5\x82adna liczba zabitych podczas konfliktu. Wed\xc5\x82ug organizacji Lekarze bez Granic (MSF), 300 os\xc3\xb3b zosta\xc5\x82o przewiezionych do szpitali. Ju\xc5\xbc po zako\xc5\x84czeniu walk MSF powiedzia\xc5\x82o, i\xc5\xbc zabitych zosta\xc5\x82o 100 cywil\xc3\xb3w, a blisko 700 zosta\xc5\x82o rannych. Czerwony Krzy\xc5\xbc oszacowa\xc5\x82 liczb\xc4\x99 zabitych na 160 os\xc3\xb3b, a rannych na ponad tysi\xc4\x85c. 6 marca, prezydent Idriss D\xc3\xa9by wyda\xc5\x82 o\xc5\x9bwiadczenie, w kt\xc3\xb3rym stwierdzi\xc5\x82 i\xc5\xbc w walkach zosta\xc5\x82o zabitych 700 os\xc3\xb3b, w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci cywil\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nKonsekwencje humanitarne\n_START_PARAGRAPH_\nWi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 personelu organizacji humanitarnych zosta\xc5\x82a ewakuowana z Czadu, a wiele tysi\xc4\x99cy mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w opu\xc5\x9bci\xc5\x82o swoje domy w poszukiwaniu bezpiecze\xc5\x84stwa w s\xc4\x85siednim Kamerunie. Zaniepokojenie budzi tak\xc5\xbce los licz\xc4\x85cych prawie p\xc3\xb3\xc5\x82 miliona uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w we wschodnim Czadzie.\n_START_SECTION_\nZaanga\xc5\xbcowanie Francji\n_START_PARAGRAPH_\nFrancuskie si\xc5\x82y s\xc4\x85 obecne w Czadzie od 1986 roku. Zosta\xc5\x82y tam rozmieszczone podczas operacji \xe2\x80\x9eEpervier\xe2\x80\x9d, podczas wojny czadyjsko-libijskiej. Przed, ale zw\xc5\x82aszcza po bitwie pod Nd\xc5\xbcamen\xc4\x85 w 2006 roku, francuskie samoloty bra\xc5\x82y udzia\xc5\x82 w misjach rozpoznawczych w celu ustalenia zakresu zaanga\xc5\xbcowania Sudanu we wspieraniu rebelii._NEWLINE_Francuskie si\xc5\x82y zbrojne odegra\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc niewielki, lecz istotny udzia\xc5\x82 w bitwie w 2006 roku, gdzie wspar\xc5\x82y dzia\xc5\x82ania rz\xc4\x85du logistycznie, ale bez udzia\xc5\x82u w samej walce._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug francuskiego dow\xc3\xb3dztwa, 580 cudzoziemc\xc3\xb3w ewakuowano 3 lutego, a kolejnych 320 \xe2\x80\x93 4 lutego. W sumie ewakuowanych zosta\xc5\x82o prawie 1300 obcokrajowc\xc3\xb3w._NEWLINE_Francja r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zaoferowa\xc5\x82a 3 lutego mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 ewakuacji prezydentowi Idrisowi D\xc3\xa9by\xe2\x80\x99mu, lecz propozycja zosta\xc5\x82a odrzucona._NEWLINE_Nie oby\xc5\x82o si\xc4\x99 tak\xc5\xbce bez wymiany ognia mi\xc4\x99dzy rebeliantami a francuskimi \xc5\xbco\xc5\x82nierzami ochraniaj\xc4\x85cymi mi\xc4\x99dzynarodowy port lotniczy, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82 wykorzystany przez personel francuski do ewakuacji ludzi, jak i r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jako baza dla wojskowych helikopter\xc3\xb3w Czadu. Tak\xc5\xbce francuskie my\xc5\x9bliwce Mirage F1 wykorzystywane do bojowych lot\xc3\xb3w rozpoznawczych, stacjonowa\xc5\x82y na lotnisku do 3 lutego, gdy wszystkie zosta\xc5\x82y przeniesione do Libreville dla bezpiecze\xc5\x84stwa._NEWLINE_4 lutego dwa my\xc5\x9bliwce Mirage powr\xc3\xb3ci\xc5\x82y i kontynuowa\xc5\x82y loty rozpoznawcze. Rebelianci oskar\xc5\xbcali samoloty francuskie o otwarcie ognia, lecz nie znalaz\xc5\x82o to potwierdzenia. Francja stanowczo zaprzecza jakoby bra\xc5\x82a jakikolwiek udzia\xc5\x82 podczas bitwy._NEWLINE_5 lutego prezydent Nicolas Sarkozy potwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce wojska francuskie by\xc5\x82yby gotowe do interwencji zbrojnej w razie potrzeby. Francja dostarczy\xc5\x82aby Czadowi \xc5\x9brodki medyczne oraz wsparcie logistyczne i wywiadowcze podczas wojny. Jednak\xc5\xbce w \xc5\xbcaden spos\xc3\xb3b Francja nie zobowi\xc4\x85zuje si\xc4\x99 do interwencji w obronie suwerenno\xc5\x9bci Czadu._NEWLINE_Podj\xc4\x99ta zosta\xc5\x82a tak\xc5\xbce decyzja o kontroli przez francuskie lotnictwo granicy Czadu z Sudanem, aby zapobiec zewn\xc4\x99trznej ingerencji w walkach pomi\xc4\x99dzy rebeliantami a wojskiem rz\xc4\x85dowym.'