b"\n_START_ARTICLE_\nGeografia Montserratu\n_START_PARAGRAPH_\nMontserrat jest niewielkim terytorium zamorskim Wielkiej Brytanii, kt\xc3\xb3re le\xc5\xbcy w Ameryce \xc5\x9arodkowej, w archipelagu Ma\xc5\x82ych Antyli. Ta niewielka wyspa charakteryzuje si\xc4\x99 g\xc3\xb3rzystym krajobrazem i tropikalnym klimatem. Wyspa zosta\xc5\x82a odkryta przez Krzysztofa Kolumba w 1493 roku.\n_START_SECTION_\nPowierzchnia, po\xc5\x82o\xc5\xbcenie geograficzna i granice\n_START_PARAGRAPH_\nPowierzchnia - 102 km\xc2\xb2, por\xc3\xb3wnywalna z wielko\xc5\x9bci\xc4\x85 du\xc5\xbcego polskiego miasta_NEWLINE_Po\xc5\x82o\xc5\xbcenie geograficzna - 16\xc2\xb046'N i 62\xc2\xb011'W. Wyspa przypominaj\xc4\x85ca kszta\xc5\x82tem Cejlon rozci\xc4\x85ga si\xc4\x99 na d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 16 km i szeroko\xc5\x9bci 10 km._NEWLINE_Montserrat poprzez wody terytorialne Morza Karaibskiego, graniczy od p\xc3\xb3\xc5\x82nocy z Antigu\xc4\x85 i Barbud\xc4\x85, a od po\xc5\x82udnia z Gwadelup\xc4\x85._NEWLINE_Linia brzegowa - 40 km\n_START_SECTION_\nBudowa geologiczna i rze\xc5\xbaba\n_START_PARAGRAPH_\nWyspa le\xc5\xbcy mi\xc4\x99dzy Morzem Karaibskim a Oceanem Atlantyckim, na wschodnim kra\xc5\x84cu p\xc5\x82yty karaibskiej. Montserrat zaliczany jest do antylskiego \xc5\x82uku wulkanicznego i jest zbudowana niemal wy\xc5\x82\xc4\x85cznie z wulkanicznych ska\xc5\x82 czwartorz\xc4\x99dowych. Wyspa jest aktywna wulkanicznie. Obszary w obr\xc4\x99bie sto\xc5\xbck\xc3\xb3w wulkanicznych tereny pokrywa wierzchnia warstwa tuf\xc3\xb3w wulkanicznych. Na wyspie znajduje si\xc4\x99 9 aktywnych wulkan\xc3\xb3w._NEWLINE_Montserrat to g\xc3\xb3rzysta wyspa, aczkolwiek wulkaniczne szczyty to niskie g\xc3\xb3ry nie przekraczaj\xc4\x85ce 1 000 m n.p.m. Na g\xc3\xb3rzysty region sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 trzy masywy wulkaniczne, gdzie wznosz\xc4\x85 si\xc4\x99: Silver Hill (392 m n.p.m.) - na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy; Centre Hills (747 m n.p.m.) - w centrum oraz North Soufri\xc3\xa8re (915 m n.p.m.) i South Soufri\xc3\xa8re (763 m n.p.m.) - na po\xc5\x82udniu. Wulkany cechuj\xc4\x85 si\xc4\x99 do\xc5\x9b\xc4\x87 stromymi zboczami. Tereny nizinne zajmuj\xc4\x85 niewielki obszar skupiaj\xc4\x85c si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w strefie wybrze\xc5\xbca._NEWLINE_Linia brzegowa wyspy jest s\xc5\x82abo rozwini\xc4\x99ta, cechuj\xc4\x85 j\xc4\x85 \xc5\x82agodne zatoki. Wp\xc5\x82yw na uk\xc5\x82ad linii brzegowej i samego wybrze\xc5\xbca ma dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 wulkaniczna. Wybrze\xc5\xbce jest wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci skaliste, w wielu miejscach wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 osady wulkaniczne. Pla\xc5\xbc jest niewiele.\n_START_SECTION_\nKlimat\n_START_PARAGRAPH_\nMontserrat le\xc5\xbcy w strefie klimatu r\xc3\xb3wnikowego wilgotnego, kt\xc3\xb3ry jest kszta\xc5\x82towany przez p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodnie pasaty i ciep\xc5\x82e pr\xc4\x85dy morskie. Temperatury s\xc4\x85 typowe dla klimatu r\xc3\xb3wnikowego, gdzie \xc5\x9brednia roczna wynosi 25\xc2\xa0\xc2\xb0C. Roczne i dobowe amplitudy s\xc4\x85 niewielkie i nie przekraczaj\xc4\x85 5\xc2\xa0\xc2\xb0C. Opady s\xc4\x85 obfite, gdzie \xc5\x9brednie warto\xc5\x9bci wynosz\xc4\x85 oko\xc5\x82o 2 000 mm rocznie. Jedynie na po\xc5\x82udniu, po zawietrznej stronie s\xc4\x85 ni\xc5\xbcsze i kszta\xc5\x82tuj\xc4\x85 si\xc4\x99 w granicach 1 000 mm. Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 kilkumiesi\xc4\x99czna pora sucha, jednak\xc5\xbce okres ten nie jest pozbawiony opad\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re najintensywniejsze s\xc4\x85 w okresie letnim. Wyspa le\xc5\xbcy na trasie huragan\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re nawiedzaj\xc4\x85 ten region latem i wczesn\xc4\x85 jesieni\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nWody\n_START_PARAGRAPH_\nSie\xc4\x87 rzeczna wyspy jest g\xc4\x99sta, ale wszystkie rzeki maj\xc4\x85 g\xc3\xb3rsk\xc4\x85 posta\xc4\x87, co oznacza, \xc5\xbce liczne s\xc4\x85 bystrza, progi i wodospady. Rzeki s\xc4\x85 kr\xc3\xb3tkie i sp\xc5\x82ywaj\xc4\x85 do Morza Karaibskiego i Atlantyku, cechuj\xc4\x85c si\xc4\x99 du\xc5\xbc\xc4\x85 zmienno\xc5\x9bci\xc4\x85 wodostanu. Na wyspie znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce gor\xc4\x85ce \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a, zwi\xc4\x85zane z dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci\xc4\x85 wulkaniczn\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nGleby\n_START_PARAGRAPH_\nMontserrat nale\xc5\xbcy do karaibskiej krainy glebowej. Na wyspie tereny pokrywaj\xc4\x85 czerwone i br\xc4\x85zowe gleby.\n_START_SECTION_\nFlora i fauna\n_START_PARAGRAPH_\nPrzyroda jest w znacznym stopniu zdegradowana z powodu dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci rolniczej. Wp\xc5\x82yw na szat\xc4\x99 ro\xc5\x9blinn\xc4\x85 maj\xc4\x85 tak\xc5\xbce wulkany, przez co wiele obszar\xc3\xb3w jest pozbawianych ro\xc5\x9blinno\xc5\x9bci w wyniku erupcji wulkanicznych. Lasy zajmuj\xc4\x85 oko\xc5\x82o 1/3 powierzchni wyspy i s\xc4\x85 to tropikalne lasy wiecznie zielone, kt\xc3\xb3rych drzewa cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo trac\xc4\x85 li\xc5\x9bcie w okresie najmniejszych opad\xc3\xb3w._NEWLINE_Fauna reprezentowana jest przez gatunki antylskiej krainy neotropikalnej. Montserrat zamieszkiwane jest przez ma\xc5\x82e ssaki i drobne zwierz\xc4\x99ta. W jaskiniach \xc5\xbcyj\xc4\x85 nietoperze, powszechne s\xc4\x85 gady i gryzonie. Bogaty jest jedynie \xc5\x9bwiat ptak\xc3\xb3w zar\xc3\xb3wno morskich jak i l\xc4\x85dowych."