b'\n_START_ARTICLE_\nHistoria Szkocji\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tki chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwa i wczesne \xc5\x9bredniowiecze\n_START_PARAGRAPH_\nChrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwo zosta\xc5\x82o wprowadzone do Szkocji przez \xc5\x9bwi\xc4\x99tego Niniana, dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cego tam od roku 397. Z Candida Casa, po\xc5\x82o\xc5\xbconego na linii Solway Firth, gdzie dzia\xc5\x82a\xc5\x82, nowa wiara rozprzestrzeni\xc5\x82a si\xc4\x99 na po\xc5\x82udniowych i wschodnich rubie\xc5\xbcach Szkocji, a tak\xc5\xbce na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy Anglii. Wed\xc5\x82ug p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych kronikarzy, w tym \xc5\x9bw. Patryka, Piktowie wyrzekli si\xc4\x99 chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwa ju\xc5\xbc w nast\xc4\x99pnym stuleciu po \xc5\x9bmierci \xc5\x9bw. Niniana. Przyczyna tego nie jest znana. Ponown\xc4\x85 chrystianizacj\xc4\x99 Pikt\xc3\xb3w przeprowadzili Szkoci, stopniowo coraz bardziej oddalaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 od swych pierwotnych, celtyckich bog\xc3\xb3w. Najs\xc5\x82awniejszym ewangelist\xc4\x85 dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cym w owym czasie na obszarze Szkocji by\xc5\x82 Kolumba z Iony. Przyby\xc5\x82 on do Szkocji w 563 roku i osiad\xc5\x82 na wyspie Iona. Jego (w\xc4\x85tpliwe) nawr\xc3\xb3cenie piktyjskiego w\xc5\x82adcy Brude jest uznawane przez niekt\xc3\xb3rych za punkt zwrotny w historii chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwa w Szkocji.\n_START_SECTION_\nPierwsi historyczni w\xc5\x82adcy Szkot\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 dynastia Mac Alpin\xc3\xb3w (800\xe2\x80\x931058)\n_START_PARAGRAPH_\nKenneth I MacAlpin (gael. Coinneach Mac Ailp\xc3\xadn) kr\xc3\xb3l Dalriady 841\xe2\x80\x93858 i Pikt\xc3\xb3w od 848._NEWLINE_Kenneth jako najstarszy syn kr\xc3\xb3la Dalriady Alpina II obj\xc4\x85\xc5\x82 po nim w\xc5\x82adz\xc4\x99 w 841 r. W 843 r., wykorzystuj\xc4\x85c piktyjskie pochodzenie swej matki oraz os\xc5\x82abienie Pikt\xc3\xb3w norma\xc5\x84skimi najazdami, narzuci\xc5\x82 kr\xc3\xb3lom piktyjskim swoj\xc4\x85 zwierzchno\xc5\x9b\xc4\x87. Ostatecznie po \xc5\x9bmierci ostatniego kr\xc3\xb3la piktyjskiego w 848 r. zosta\xc5\x82 pierwszym kr\xc3\xb3lem Szkot\xc3\xb3w i Pikt\xc3\xb3w, co zapocz\xc4\x85tkowa\xc5\x82o jednoczenie ziem Szkocji. Jego kr\xc3\xb3lestwo obejmowa\xc5\x82o ziemie na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od zatok Firth of Forth i Firth of Clyde. Kenneth MacAlpin w 849 r. przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 relikwie \xc5\x9bw. Kolumby oraz stolic\xc4\x99 ko\xc5\x9bcieln\xc4\x85 z Iony do Dunkeld nad rzek\xc4\x85 Tay._NEWLINE_Dw\xc3\xb3ch syn\xc3\xb3w Kennetha: Konstantyn I i Aed zosta\xc5\x82o kr\xc3\xb3lami Szkocji, a jego trzy c\xc3\xb3rki zosta\xc5\x82y wydane za m\xc4\x85\xc5\xbc za w\xc5\x82adc\xc3\xb3w s\xc4\x85siednich kr\xc3\xb3lestw: Strathclyde, Dublina i Irlandii._NEWLINE_Po \xc5\x9bmierci Kennetha I po\xc5\x82\xc4\x85czony tron szkocki i piktyjski obj\xc4\x85\xc5\x82 jego m\xc5\x82odszy brat Donald I._NEWLINE_Zjednoczone kr\xc3\xb3lestwa Szkot\xc3\xb3w (Dalriada) i Pikt\xc3\xb3w nazywano w j\xc4\x99zyku gaelickim Alba, a po \xc5\x82acinie Scotia. Tytu\xc5\x82em kr\xc3\xb3lewskim by\xc5\x82 "kr\xc3\xb3l Szkot\xc3\xb3w" (\xc5\x82ac. rex Scotorum)._NEWLINE_Donald I kr\xc3\xb3l Alby (Szkocji) 858\xe2\x80\x93862._NEWLINE_By\xc5\x82 m\xc5\x82odszym synem kr\xc3\xb3la Dalriady Alpina II. Obj\xc4\x85\xc5\x82 w\xc5\x82adz\xc4\x99 nad Piktami i Szkotami po swoim bracie Kennecie MacAlpinie. Ustanowi\xc5\x82 zbi\xc3\xb3r praw i zasad (tzw. prawa Aeda), kt\xc3\xb3re kodyfikowa\xc5\x82y m.in. tradycyjny zwyczaj wyboru nast\xc4\x99pcy naczelnika czy kr\xc3\xb3la spo\xc5\x9br\xc3\xb3d cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w klanu (tanistry) jeszcze za \xc5\xbcycia kr\xc3\xb3la. W taki spos\xc3\xb3b zosta\xc5\x82 wybrany nast\xc4\x99pca Donalda I, jego bratanek, Konstantyn I. Zwyczaj tanistry w szkockiej rodzinie panuj\xc4\x85cej przetrwa\xc5\x82 a\xc5\xbc do czas\xc3\xb3w kr\xc3\xb3la Malcolma II w XI w._NEWLINE_Donald MacAlpin nie by\xc5\x82 \xc5\xbconaty i nie pozostawi\xc5\x82 potomk\xc3\xb3w; zmar\xc5\x82 w 862 r. lecz nie s\xc4\x85 znane okoliczno\xc5\x9bci jego \xc5\x9bmierci oraz miejsce poch\xc3\xb3wku._NEWLINE_Konstantyn I kr\xc3\xb3l Alby (Szkocji) 862\xe2\x80\x93877._NEWLINE_Najstarszy syn Kennetha I, zosta\xc5\x82 wybrany na kr\xc3\xb3la Szkot\xc3\xb3w i Pikt\xc3\xb3w jeszcze za \xc5\xbcycia poprzednika, swojego stryja, Donalda I. Panowanie Konstantyna wype\xc5\x82nia\xc5\x82y ci\xc4\x85g\xc5\x82e walki z wikingami i pr\xc3\xb3by rozszerzenia kr\xc3\xb3lestwa na po\xc5\x82udnie._NEWLINE_Konstantyn pomy\xc5\x9blnie odpar\xc5\x82 w 864 r. najazd swojego szwagra, Olafa Bia\xc5\x82ego z Dublina. Nast\xc4\x99pna wyprawa Norman\xc3\xb3w na szkockie ziemie pod wodz\xc4\x85 Thorstena Czerwonego r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zosta\xc5\x82a powstrzymana. Kolejne wyprawy wiking\xc3\xb3w z Dublina kierowa\xc5\x82y si\xc4\x99 bardziej na po\xc5\x82udnie, do brytyjskiego kr\xc3\xb3lestwa Strathclyde. Po z\xc5\x82upieniu jego stolicy, Dumbarton, w 872 r. Olaf w porozumieniu z Konstantynem zamordowa\xc5\x82 kr\xc3\xb3la Arthgala, a w\xc5\x82adc\xc4\x85 Strathclyde zosta\xc5\x82 inny szwagier Konstantyna \xe2\x80\x93 Rhun, ale ju\xc5\xbc jako podleg\xc5\x82y szkockiemu kr\xc3\xb3lowi._NEWLINE_Ostatecznie ze star\xc4\x87 z Normanami Konstantyn wyszed\xc5\x82 pokonany. Naje\xc5\xbad\xc5\xbacy z Dublina za\xc5\x82o\xc5\xbcyli swoj\xc4\x85 osad\xc4\x99 w Fife (na wschodzie Szkocji) sk\xc4\x85d dokonywali dalszych najazd\xc3\xb3w. Konstantyn zgin\xc4\x85\xc5\x82 w jednej z bitew z wikingami pod Inverdovat w 877 r. i zosta\xc5\x82 pochowany na wyspie Iona, tradycyjnym miejscu spoczynku kr\xc3\xb3l\xc3\xb3w szkockich. Tron po nim obj\xc4\x85\xc5\x82 jego m\xc5\x82odszy brat Aed, a jedyny syn panowa\xc5\x82 w latach 889\xe2\x80\x93900 jako Donald II._NEWLINE_Aedh, Aed kr\xc3\xb3l Szkot\xc3\xb3w 877\xe2\x80\x93878._NEWLINE_M\xc5\x82odszy syn kr\xc3\xb3la Kennetha I MacAlpina, obj\xc4\x85\xc5\x82 w\xc5\x82adz\xc4\x99 po swoim bracie Konstantynie I. Szczeg\xc3\xb3\xc5\x82y jego kr\xc3\xb3tkich rz\xc4\x85d\xc3\xb3w nie s\xc4\x85 znane. Mia\xc5\x82 dw\xc3\xb3ch syn\xc3\xb3w: starszy obj\xc4\x85\xc5\x82 tron szkocki jako Konstantyn II w 900 r., m\xc5\x82odszy, jako Donald I panowa\xc5\x82 w podleg\xc5\x82ym Szkotom kr\xc3\xb3lestwie Strathclyde w latach 908\xe2\x80\x93925._NEWLINE_Aedh zgin\xc4\x85\xc5\x82 w bitwie z Normanami pod Strathallan w 878 r. Zgodnie ze zmodyfikowanym przez Donalda I szkockim zwyczajem tzw. tanistry, nast\xc4\x99pc\xc4\x85 wyznaczony by\xc5\x82 Giric, syn Donalda I. W wyniku spisku kr\xc3\xb3lem zosta\xc5\x82 tak\xc5\xbce Eochaid, syn kr\xc3\xb3la Strathclyde Rhuna i siostry Aeda. Ostatecznie rz\xc4\x85dy w Szkocji sprawowali wsp\xc3\xb3lnie Giric i Eochaid._NEWLINE_Eochaid, Eocha, Eochu kr\xc3\xb3l Strathclyde 877\xe2\x80\x93889 i Szkot\xc3\xb3w 878\xe2\x80\x93889 (razem z Giricem)_NEWLINE_Giric, (zm. 889) kr\xc3\xb3l Szkot\xc3\xb3w 878\xe2\x80\x93889_NEWLINE_Eochaid po matce wnuk Kennetha I, syn Rhuna MacArthgala, w\xc5\x82adcy Strathclyde, brytyjskiego kr\xc3\xb3lestwa podleg\xc5\x82ego Szkotom. Natomiast Giric by\xc5\x82 synem kr\xc3\xb3la Donalda I._NEWLINE_Eochaid, zgodnie ze szkock\xc4\x85 tradycj\xc4\x85 tanistry, jako pochodz\xc4\x85cy z \xc5\xbce\xc5\x84skiej linii, nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 by\xc4\x87 wybrany na kr\xc3\xb3la Szkot\xc3\xb3w. W celu zdobycia tronu zawi\xc4\x85za\xc5\x82 spisek z prawowitym sukcesorem \xe2\x80\x93 Giricem. Po obaleniu Aeda obydwaj kuzyni rz\xc4\x85dzili jednocze\xc5\x9bnie, ale brak jest bli\xc5\xbcszych danych o tym okresie. Obydwaj zostali usuni\xc4\x99ci przez potomka Kennetha I w linii m\xc4\x99skiej \xe2\x80\x93 Donalda II w 889 r.; Giric zgin\xc4\x85\xc5\x82 w bitwie pod Dundurn w \xc5\x9brodkowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kraju, a Eochaid zosta\xc5\x82 wygnany ze Szkocji._NEWLINE_Donald II kr\xc3\xb3l Szkot\xc3\xb3w w latach 889 \xe2\x80\x93 900._NEWLINE_Syn kr\xc3\xb3la Konstantyna I. Przej\xc4\x85\xc5\x82 w\xc5\x82adz\xc4\x99 po \xc5\x9bmierci Girica. Podczas jego panowania Szkocj\xc4\x99 najechali Normanowie, kt\xc3\xb3rych pokona\xc5\x82 w bitwie pod Innisibsolian. Niejasne s\xc4\x85 do ko\xc5\x84ca okoliczno\xc5\x9bci jego \xc5\x9bmierci w roku 900. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 twierdzi, \xc5\xbce zgin\xc4\x85\xc5\x82 zabity w Opidum Fother (obecne Dunnottar), natomiast cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87, \xc5\xbce umar\xc5\x82 zniedo\xc5\x82\xc4\x99\xc5\xbcnia\xc5\x82y podczas kampanii przeciwko szkockim g\xc3\xb3ralom. W czasie jego panowania kr\xc3\xb3lestwo Strathclyde pozostawa\xc5\x82o pod bezpo\xc5\x9bredni\xc4\x85 szkock\xc4\x85 kontrol\xc4\x85._NEWLINE_Konstantyn II Kr\xc3\xb3l Alby w latach 900 \xe2\x80\x93 943._NEWLINE_Syn Aedha. By\xc5\x82 jednym z najd\xc5\x82u\xc5\xbcej panuj\xc4\x85cych kr\xc3\xb3l\xc3\xb3w Szkocji, d\xc5\x82u\xc5\xbcej od niego panowa\xc5\x82 tylko Wilhelm I Lew._NEWLINE_Konstantyn II by\xc5\x82 wielkim wrogiem wiking\xc3\xb3w. Gdy Anglia zosta\xc5\x82a najechana i broni\xc5\x82 si\xc4\x99 ju\xc5\xbc tylko Wessex wyruszy\xc5\x82 ze sw\xc4\x85 armi\xc4\x85 przeciw wsp\xc3\xb3lnemu wrogowi. Kronika biskupa Cellacha (1. kronika Szkocji) wspomina to tak:_NEWLINE_"Spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 na wzg\xc3\xb3rzu Blief i wezwa\xc5\x82 armi\xc4\x99 ze Scone; po otrzymaniu b\xc5\x82ogos\xc5\x82awie\xc5\x84stwa ruszy\xc5\x82 do walki z p\xc3\xb3\xc5\x82nocnymi naje\xc5\xbad\xc5\xbacami."_NEWLINE_W 914 wys\xc5\x82a\xc5\x82 sw\xc4\x85 armi\xc4\x99 do Irlandii by pokona\xc4\x87 niepokornego Ivresa._NEWLINE_Narobi\xc5\x82 sobie wrog\xc3\xb3w u po\xc5\x82udniowych s\xc4\x85siad\xc3\xb3w i zdoby\xc5\x82 wiele miast angielskich, m.in. Chester, Sunderland. Zdoby\xc5\x82 Bernici\xc4\x99, a jego syn Eochaid wkroczy\xc5\x82 tryumfalnie do Manchesteru._NEWLINE_Zosta\xc5\x82 zmuszony do abdykacji przez swego kuzyna Malkolma II, nie pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 odzyska\xc4\x87 tronu. Po \xc5\x9bmierci zosta\xc5\x82 pochowany na wyspie Iona. Tron zdo\xc5\x82a\xc5\x82 odzyska\xc4\x87 jego syn Indulf w 954 roku._NEWLINE_Kenneth III kr\xc3\xb3l Alby (Szkocji) 997\xe2\x80\x931005._NEWLINE_Kenneth by\xc5\x82 synem kr\xc3\xb3la Dubha. Jako ostatni ze szkockich w\xc5\x82adc\xc3\xb3w obj\xc4\x85\xc5\x82 tron wed\xc5\x82ug starego zwyczaju tanistry, zgodnie z kt\xc3\xb3rym zosta\xc5\x82 wyznaczony na nast\xc4\x99pc\xc4\x99 przez umieraj\xc4\x85cego kr\xc3\xb3la Konstantyna III._NEWLINE_Kenneth III zgin\xc4\x85\xc5\x82 wraz ze swym synem Giricem w bitwie pod Monzievaird z r\xc4\x85k kuzyna, Malcolma II, kt\xc3\xb3ry nast\xc4\x99pnie obj\xc4\x85\xc5\x82 tron szkocki, a pod koniec swoich rz\xc4\x85d\xc3\xb3w wymordowa\xc5\x82 wszystkich m\xc4\x99skich potomk\xc3\xb3w Kennetha III._NEWLINE_Kenneth III by\xc5\x82 dziadkiem \xc5\xbcony Makbeta, kr\xc3\xb3lowej Gruoch, pierwowzoru postaci lady Macbeth z dramatu Williama Shakespeare\'a.'