b'\n_START_ARTICLE_\nSowina (wojew\xc3\xb3dztwo podkarpackie)\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie\n_START_PARAGRAPH_\nWie\xc5\x9b le\xc5\xbcy w zlewni Wis\xc5\x82oki (potok Bie\xc5\xbadziada) na Pog\xc3\xb3rzu Strzy\xc5\xbcowskim (513.63), zajmuje powierzchni\xc4\x99 825 ha (ok. 14% powierzchni gminy). Od p\xc3\xb3\xc5\x82nocy s\xc4\x85siaduje z Januszkowicami i Gogo\xc5\x82owem (granica przebiega wzd\xc5\x82u\xc5\xbc wzniesie\xc5\x84 o wysoko\xc5\x9bci 355 do 425 m n.p.m.), od zachodu z Ko\xc5\x82aczycami i Nawsiem Ko\xc5\x82aczyckim (wzniesienia ok. 350 m n.p.m.), od po\xc5\x82udnia z Bie\xc5\xbadziedz\xc4\x85 i Bie\xc5\xbadziadk\xc4\x85 (wzniesienia od 380 do 404 m n.p.m.), a od wschodu z Lublic\xc4\x85 (wzniesienia ok. 430m n.p.m.). Ze wzgl\xc4\x99du na chrakterystyczne elementy, mo\xc5\xbce by\xc4\x87 uznana za wie\xc5\x9b wielodro\xc5\xbcnicow\xc4\x85- rozproszon\xc4\x85. Przez wie\xc5\x9b przebiega droga powiatowa (nr 19168: Bie\xc5\xbadziadka-Sowina-(granic\xc4\x85 powiatu d\xc4\x99bickiego)-Januszkowice) oraz dwie drogi gminne. Przez wie\xc5\x9b (przysi\xc3\xb3\xc5\x82ki \xe2\x80\x9eRzym\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eFolwark\xe2\x80\x9d) przebiega szlak rowerowy (\xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82ty)  wiod\xc4\x85cy od Bie\xc5\xbadziedzy do Gogo\xc5\x82owa.\n_START_SECTION_\nKultura\n_START_PARAGRAPH_\nOko\xc5\x82o 1920 roku wybudowano we wsi pierwszy Dom Ludowy (po zniszczeniach II wojny \xc5\x9bwiatowej w latach 1950-53 wybudowano drewniany budynek Domu Ludowego na dzia\xc5\x82ce Cz. Sienickiej), gdzie zacz\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 rozwija\xc4\x87 \xc5\xbcycie kulturalne. Prowadzono odczyty na tematy: sytuacji w kraju, uprawy roli, prowadzenia pasiek pszczelich, hodowli byd\xc5\x82a i trzody oraz cz\xc5\x82onkostwa w sp\xc3\xb3\xc5\x82dzielni spo\xc5\xbcywc\xc3\xb3w \xe2\x80\x9eSpo\xc5\x82em\xe2\x80\x9d. Dzia\xc5\x82a\xc5\x82 w nim ch\xc3\xb3r wiejski (cz\xc5\x82onkowie OSP i Ko\xc5\x82a M\xc5\x82odzie\xc5\xbcy Wiejskiej). Organizowano festyny wiejskie i przedstawienia teatralne np.: Jase\xc5\x82ka, Mundur swatem, U\xc5\x82an i m\xc5\x82ynareczka, Wesele staropolskie a za uzyskane pieni\xc4\x85dze zakupiono m.in. ksi\xc4\x85\xc5\xbcki do biblioteki szkolnej. Kilkunastu m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn nale\xc5\xbca\xc5\x82o do Oddzia\xc5\x82u Kosynier\xc3\xb3w z Bie\xc5\xbadziedzy i stanowili tzw. \xe2\x80\x9estra\xc5\xbc grobow\xc4\x85\xe2\x80\x9d. W 1945 roku powsta\xc5\x82 Klub Rolnika. Reaktywowano amatorski zesp\xc3\xb3\xc5\x82 teatralny (20 os\xc3\xb3b), kt\xc3\xb3ry przygotowa\xc5\x82 kilka sztuk: Damy i huzary, \xc5\x9aluby panie\xc5\x84skie, Grzech, Niemcy, Ich czworo i Moralno\xc5\x9b\xc4\x87 Pani Dulskiej. Przy Klubie Rolnika dzia\xc5\x82a\xc5\x82o Ko\xc5\x82o Gospody\xc5\x84 Wiejskich, kt\xc3\xb3re organizowa\xc5\x82o kursy kroju i szycia, wypieku ciast i innych praktycznych zaj\xc4\x99\xc4\x87. Ko\xc5\x82o funkcjonuje obecnie pod nazw\xc4\x85 Stowarzyszenie Ko\xc5\x82o Gospody\xc5\x84 Wiejskich \xe2\x80\x9eSOWINIANKI\xe2\x80\x9d i wprowadzi\xc5\x82o do swojego programu kulturalnego m.in. obrz\xc4\x99d \xe2\x80\x9e\xc5\x9awi\xc4\x99ta Chleba\xe2\x80\x9d. Na terenie wsi znajduje si\xc4\x99 wiele krzy\xc5\xbcy przydro\xc5\xbcnych i kapliczek (wiele z nich jest umieszczonych na prywatnych posesjach lub frontonach dom\xc3\xb3w mieszkalnych).\n_START_SECTION_\nGwara\n_START_PARAGRAPH_\nJ\xc4\x99zyk mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w wsi jest charakterystyczny dla Ma\xc5\x82opolski, Pog\xc3\xb3rza i Beskidu Niskiego oraz powiatu jasielskiego. Odznacza si\xc4\x99 tzw. mazurzeniem, czyli ostrym wymawianiem zg\xc5\x82osek z\xc4\x99bowych. Popularnie okre\xc5\x9bla si\xc4\x99 tego typu mow\xc4\x99 jako syczenie. M\xc3\xb3wiono c zamiast cz (np. \xc5\x82ocy \xe2\x80\x93 oczy, tocy \xe2\x80\x93 toczy, rocny \xe2\x80\x93 roczny, copka -czapka) s zamiast sz (np. mos \xe2\x80\x93 masz, kosyk \xe2\x80\x93 koszyk, troscy\xc4\x87 \xe2\x80\x93 troszczy\xc4\x87, toscy\xc4\x87 \xe2\x80\x93 taszczy\xc4\x87) i rz jak z (np. kuz \xe2\x80\x93 kurz). Liter\xc4\x99 a wymawiano na tym terenie jak o (dla przyk\xc5\x82adu \xe2\x80\x93 pan \xe2\x80\x93 pon, mam \xe2\x80\x93 mom, raz \xe2\x80\x93 ros, kaza\xc5\x82 \xe2\x80\x93 kozo\xc5\x82) lub e (np. daj \xe2\x80\x93 dej, graj \xe2\x80\x93 grej, oddaj \xe2\x80\x93 oddej), om zamiast \xc4\x85 (np. mielom \xe2\x80\x93 miel\xc4\x85, noszom \xe2\x80\x93 nosz\xc4\x85, jedzom \xe2\x80\x93 jedz\xc4\x85, robiom \xe2\x80\x93 robi\xc4\x85), e jako y (np. syr \xe2\x80\x93 ser, \xc5\x9btyry \xe2\x80\x93 cztery, mymu \xe2\x80\x93 memu), \xc4\x99 na ko\xc5\x84cu s\xc5\x82\xc3\xb3w jako e (np. widze \xe2\x80\x93 widz\xc4\x99, ide \xe2\x80\x93 id\xc4\x99, szyje \xe2\x80\x93 szyj\xc4\x99), ej jako y oraz i (np. w naszy wsi \xe2\x80\x93 w naszej wsi, u swoi siostry \xe2\x80\x93 u swojej siostry). Przed o i u dawano przydech \xc5\x82 (przyk\xc5\x82ady: \xc5\x82oko \xe2\x80\x93 oko, \xc5\x82ucho \xe2\x80\x93 ucho, \xc5\x82owca \xe2\x80\x93 owca, \xc5\x82ulubiony \xe2\x80\x93 ulubiony), k wymawiali cz\xc4\x99sto jak ch (np. chto \xe2\x80\x93 kto, cht\xc3\xb3ry \xe2\x80\x93 kt\xc3\xb3ry, chtoryndy \xe2\x80\x93 kt\xc3\xb3r\xc4\x99dy) lub g (np. Wielganoc \xe2\x80\x93 Wielkanoc, wielgi \xe2\x80\x93 wielki). Na znacznej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Pog\xc3\xb3rza opuszczano w wypowiedziach liter\xc4\x99 \xc5\x82 (przyk\xc5\x82ady: chaupa \xe2\x80\x93 cha\xc5\x82upa, zog\xc3\xb3wek \xe2\x80\x93 zag\xc5\x82\xc3\xb3wek) a t wymawiano jako k (np. kwardy \xe2\x80\x93 twardy, krzy\xc5\xbawy \xe2\x80\x93 trze\xc5\xbawy). M\xc3\xb3wi\xc4\x85c do starszego cz\xc5\x82owieka zwracano si\xc4\x99 do niego w l. mnogiej wy (wiycie, suchejcie, godom wom). Zamiast przyimka przez m\xc3\xb3wiono bez (bez droge, bez pole, bez miydze).'