b'\n_START_ARTICLE_\nOznaczenie Bayera\n_START_SECTION_\nCzy alfa zawsze oznacza najja\xc5\x9bniejsz\xc4\x85 gwiazd\xc4\x99?\n_START_PARAGRAPH_\nW oznaczeniu Bayera litery s\xc4\x85 generalnie przypisywane gwiazdom wed\xc5\x82ug ich jasno\xc5\x9bci obserwowanej, od najja\xc5\x9bniejszej do najs\xc5\x82abszej. Najja\xc5\x9bniejsza gwiazda w danym gwiazdozbiorze to alfa (\xce\xb1), dalej beta (\xce\xb2), trzeci\xc4\x85 co do jasno\xc5\x9bci gwiazd\xc4\x85 jest gamma (\xce\xb3) itd. Jednak\xc5\xbce by\xc5\x82y to tylko za\xc5\x82o\xc5\xbcenia, gdy\xc5\xbc brak dost\xc4\x99pnych \xc5\x9brodk\xc3\xb3w technicznych w jego czasach uniemo\xc5\xbcliwia\xc5\x82 dok\xc5\x82adne pomiary, przez co nie zawsze litera odpowiada jasno\xc5\x9bci gwiazdy. Jednak\xc5\xbce, jako \xc5\xbce wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 gwiazd oznaczonych liter\xc4\x85 alfa jest te\xc5\xbc najja\xc5\x9bniejszymi w swoim gwiazdozbiorze, wielu ludzi b\xc5\x82\xc4\x99dnie przypuszcza, \xc5\xbce oznaczenie Bayera dok\xc5\x82adnie okre\xc5\x9bla kolejno\xc5\x9b\xc4\x87 gwiazd w gwiazdozbiorach co do jasno\xc5\x9bci. Tradycyjnie gwiazdy by\xc5\x82y oznaczane 6 klasami jasno\xc5\x9bci, wi\xc4\x99c w katalogu gwiazdy 1 klasy jasno\xc5\x9bci maj\xc4\x85 wcze\xc5\x9bniejsz\xc4\x85 liter\xc4\x99 ni\xc5\xbc gwiazdy 2 czy 3 klasy. Jednak\xc5\xbce wewn\xc4\x85trz ka\xc5\xbcdej klasy jasno\xc5\x9bci nie pr\xc3\xb3bowano uporz\xc4\x85dkowa\xc4\x87 gwiazd wed\xc5\x82ug jasno\xc5\x9bci. Bayer nie zawsze oznacza\xc5\x82 gwiazdy w\xc5\x82a\xc5\x9bnie w taki spos\xc3\xb3b, lecz czasami litery przypisywa\xc5\x82 bior\xc4\x85c pod uwag\xc4\x99 umiejscowienie gwiazdy w gwiazdozbiorze, bior\xc4\x85c pod uwag\xc4\x99 kolejno\xc5\x9b\xc4\x87, w kt\xc3\xb3rej gwiazdy danego gwiazdozbioru wschodz\xc4\x85, mitologiczn\xc4\x85 lub historyczn\xc4\x85 wag\xc4\x99 danej gwiazdy czy te\xc5\xbc przez przypadek. Gwiazdy cz\xc4\x99sto by\xc5\x82y niezgrabnie przyporz\xc4\x85dkowywane od g\xc5\x82owy do st\xc3\xb3p lub ogona gwiazdozbioru (tak jak gwiazdy w Wielkim Wozie). Wniosek z tego taki: \xe2\x80\x9ealfa\xe2\x80\x9d (\xce\xb1) nie zawsze jest najja\xc5\x9bniejsz\xc4\x85 gwiazd\xc4\x85 swojego gwiazdozbioru; w\xc5\x9br\xc3\xb3d 88 gwiazdozbior\xc3\xb3w jest co najmniej 30 gwiazdozbior\xc3\xb3w, w kt\xc3\xb3rych \xe2\x80\x9ealfa\xe2\x80\x9d nie jest najja\xc5\x9bniejsz\xc4\x85 gwiazd\xc4\x85, a 4 z tych 30 w og\xc3\xb3le nie posiada \xe2\x80\x9ealfy\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nInne przyk\xc5\x82ady oznacze\xc5\x84 Bayera\n_START_PARAGRAPH_\nMetoda korzystaj\xc4\x85ca z kolejno\xc5\x9bci, w kt\xc3\xb3rej gwiazdy z gwiazdozbioru wschodz\xc4\x85 zosta\xc5\x82a wykorzystana w wielu innych przypadkach, na przyk\xc5\x82ad przy Kastorze i Polluksie z gwiazdozbioru Bli\xc5\xbani\xc4\x85t. Mimo \xc5\xbce Polluks jest ja\xc5\x9bniejszy od Kastora, to jemu przypad\xc5\x82a litera alfa, gdy\xc5\xbc to on wstaje jako pierwszy. Bayer m\xc3\xb3g\xc5\x82 tak\xc5\xbce oznaczy\xc4\x87 tak te gwiazdy z pobudek historycznych i mitologicznych: historycznie i mitologicznie imi\xc4\x99 Kastor wymawiane jest pierwsze (Kastor i Polluks) ilekro\xc4\x87 bli\xc5\xbaniacy s\xc4\x85 wspominani._NEWLINE_Mimo \xc5\xbce najja\xc5\x9bniejsz\xc4\x85 gwiazd\xc4\x85 Smoka jest Eltanin (gamma Draconis), Thuban zosta\xc5\x82 oznaczony jako \xe2\x80\x9ealfa\xe2\x80\x9d przez Bayera, poniewa\xc5\xbc Thuban by\xc5\x82 gwiazd\xc4\x85 polarn\xc4\x85 4000 lat temu. Prawie wszystkie jasne gwiazdy b\xc4\x99d\xc4\x85ce kiedy\xc5\x9b gwiazdami polarnymi, wliczaj\xc4\x85c Weg\xc4\x99, Alderamina i Polaris, zosta\xc5\x82y oznaczone jako \xe2\x80\x9ealfa\xe2\x80\x9d (\xce\xb1) przez Bayera._NEWLINE_Czasami w oznaczeniach gwiazd nie ma \xc5\xbcadnego porz\xc4\x85dku, co ilustruj\xc4\x85 gwiazdozbiory Lutni i Strzelca, gdzie Bayer losowo przyporz\xc4\x85dkowywa\xc5\x82 gwiazdom litery (litery greckie by\xc5\x82y u\xc5\xbcywane w staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci do przedstawiania kolejnych liczb ca\xc5\x82kowitych, wi\xc4\x99c schemat Bayera m\xc3\xb3g\xc5\x82 by\xc4\x87 r\xc3\xb3wnowa\xc5\xbcny do numerowania gwiazd)._NEWLINE_Litery \xc5\x82aci\xc5\x84skie s\xc4\x85 rzadko stosowane, ale zdarzaj\xc4\x85 si\xc4\x99 wyj\xc4\x85tki takie jak h Persei (tak naprawd\xc4\x99 jest to gromada gwiazd) czy P Cygni. Warto zanotowa\xc4\x87 \xc5\xbce najwy\xc5\xbcsz\xc4\x85 liter\xc4\x85 w oznaczeniu Bayera jest \xe2\x80\x9eQ\xe2\x80\x9d, a nazwy takie jak R Leporis czy W Ursae Majoris s\xc4\x85 oznaczeniami gwiazd zmiennych._NEWLINE_Dalsze komplikacje wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 przy korzystaniu z indeks\xc3\xb3w numerycznych do wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnienia gwiazd o tym samym oznaczeniu Bayera. Cz\xc4\x99sto s\xc4\x85 to gwiazdy podw\xc3\xb3jne (cz\xc4\x99sto s\xc4\x85 to tylko pary optyczne), ale s\xc4\x85 te\xc5\xbc wyj\xc4\x85tki, takie jak ci\xc4\x85g gwiazd \xcf\x80\xc2\xb9, \xcf\x80\xc2\xb2, \xcf\x80\xc2\xb3, \xcf\x80\xe2\x81\xb4, \xcf\x80\xe2\x81\xb5 i \xcf\x80\xe2\x81\xb6 Orionis.\n_START_SECTION_\nPoprawki w oznaczeniu Bayera\n_START_PARAGRAPH_\nGdy Mi\xc4\x99dzynarodowa Unia Astronomiczna (IAU) w 1930 wyznaczy\xc5\x82a oficjalnie granice 88 wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych gwiazdozbior\xc3\xb3w, cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 gwiazd zosta\xc5\x82o oddzielonych od swoich gwiazdozbior\xc3\xb3w. IAU og\xc5\x82osi\xc5\x82o, \xc5\xbce te gwiazdy i inne obiekty astronomiczne mog\xc4\x85 by\xc4\x87 przyporz\xc4\x85dkowane tylko do jednego gwiazdozbioru. W wyniku tego tym gwiazdom zosta\xc5\x82y przyporz\xc4\x85dkowane nowe oznaczenia Bayera. Dla przyk\xc5\x82adu, \xce\xb2 Tau, wcze\xc5\x9bniej znana jako \xce\xb3 Aur i \xce\xb1 And, wcze\xc5\x9bniej znana jako \xce\xb4 Peg. Inna gwiazda, \xcf\x83 Lib, wcze\xc5\x9bniej by\xc5\x82a znana jako \xce\xb3 Sco, jednak\xc5\xbce nie znajduje si\xc4\x99 ona blisko granicy Skorpiona i Wagi, lecz g\xc5\x82\xc4\x99boko wewn\xc4\x85trz Wagi. Tym niemniej oznaczenia Bayera dowiod\xc5\x82y swojej u\xc5\xbcyteczno\xc5\x9bci i s\xc4\x85 u\xc5\xbcywane po dzi\xc5\x9b dzie\xc5\x84.\n_START_SECTION_\nSpos\xc3\xb3b zapisywania oznacze\xc5\x84 Bayera\n_START_PARAGRAPH_\nWyst\xc4\x99puj\xc4\x85 dwa tradycyjne sposoby zapisy oznacze\xc5\x84 Bayera. Mo\xc5\xbcna zapisywa\xc4\x87 pe\xc5\x82nymi nazwami, np. alfa Canis Majoris lub beta Persei, albo te\xc5\xbc za pomoc\xc4\x85 ma\xc5\x82ej litery greckiej wraz z 3-literowym skr\xc3\xb3tem gwiazdozbioru, np. \xce\xb1 CMa lub \xce\xb2 Per. Wcze\xc5\x9bniejsze 4-literowe skr\xc3\xb3ty (takie jak \xce\xb1 CMaj) nie s\xc4\x85 ju\xc5\xbc dzi\xc5\x9b stosowane.'