b"\n_START_ARTICLE_\nSam Wanamaker\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nSam Wanamaker urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 pod nazwiskiem Samuel Wattenmacker w Chicago, w 1919 roku w rodzinie niezamo\xc5\xbcnych, \xc5\xbcydowskich emigrant\xc3\xb3w z Ukrainy (Niko\xc5\x82ajewa) \xe2\x80\x93 Maurice i Bobele Wattenmacker\xc3\xb3w, jako trzecie, najm\xc5\x82odsze dziecko. Mia\xc5\x82 dw\xc3\xb3ch starszych braci._NEWLINE_Pierwsze kroki aktorskie stawia\xc5\x82 na deskach teatr\xc3\xb3w letnich pod koniec lat 30. XX wieku. W latach 50. wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 ju\xc5\xbc na Brodway'u. W latach 1943-1947 s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 w armii.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 w CPUSA\n_START_PARAGRAPH_\nW 1943 wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do komunistycznej partii Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych CPUSA i by\xc5\x82 jej aktywnym dzia\xc5\x82aczem. W 1952 roku, przebywaj\xc4\x85c na terytorium Wielkiej Brytanii i bior\xc4\x85c udzia\xc5\x82 w zdj\xc4\x99ciach do filmu Mr. Denning Drives North, dowiedzia\xc5\x82 si\xc4\x99, \xc5\xbce zosta\xc5\x82 umieszczony na \xe2\x80\x9eCzarnej Li\xc5\x9bcie Hollywood\xe2\x80\x9d. Publicznie pot\xc4\x99pi\xc5\x82 McCarthy\xe2\x80\x99ego i o\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82, \xc5\xbce pozostaje w Wielkiej Brytanii._NEWLINE_W nowym kraju, przez nast\xc4\x99pne dwie dekady, pracowa\xc5\x82 jako aktor, re\xc5\xbcyser i producent. Chocia\xc5\xbc p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wielokrotnie pracowa\xc5\x82 w Stanach, nigdy nie zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 na powr\xc3\xb3t do ojczyzny. Zmar\xc5\x82 w Londynie, 18 grudnia 1993 roku na raka prostaty.\n_START_SECTION_\nPobyt w Anglii\n_START_PARAGRAPH_\nW okresie swojego pobytu na wyspach da\xc5\x82 si\xc4\x99 pozna\xc4\x87 jako wielki mi\xc5\x82o\xc5\x9bnik sztuki Shakespeare\xe2\x80\x99a, jakim pozosta\xc5\x82 do ko\xc5\x84ca \xc5\xbcycia. Wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 m.in. w Shakespeare Memorial Theatre w Stratford i New Shakespeare Theatre w Liverpoolu. W latach 50. \xe2\x80\x93 70. by\xc5\x82 producentem i re\xc5\xbcyserem sztuk teatralnych wystawianych na deskach teatr\xc3\xb3w londy\xc5\x84skich, \xc5\x82\xc4\x85cznie z inscenizacjami w Covent Garden Theatre. By\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jednym z re\xc5\xbcyser\xc3\xb3w obchod\xc3\xb3w urodzin Szekspira w 1974 roku. Na pocz\xc4\x85tku lat 80. da\xc5\x82 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pozna\xc4\x87 jako re\xc5\xbcyser oper, a jego szczytowym osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciem w tej dziedzinie by\xc5\x82o wystawienie za oceanem Aidy Verdiego z Luciano Pavarottim w San Francisco Opera._NEWLINE_By\xc5\x82 za\xc5\x82o\xc5\xbcycielem fundacji Shakespeare Globe Trust (1970), kt\xc3\xb3rej staraniem, doprowadzono do odbudowy Globe Theatre w Londynie. Nie doczeka\xc5\x82 finalizacji swojego projektu \xe2\x80\x93 Globe Theatre zosta\xc5\x82 uroczy\xc5\x9bcie otwarty w obecno\xc5\x9bci kr\xc3\xb3lowej El\xc5\xbcbiety II w czerwcu 1997, ponad trzy lata po \xc5\x9bmierci aktora. Uhonorowaniem jego dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci w dziele odbudowy tego teatru jest tablica pami\xc4\x85tkowa umieszczona na jednej ze \xc5\x9bcian zrekonstruowanego teatru oraz \xe2\x80\x9eSam Wanamaker Playhouse\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 jedna ze scen kompleksu nazwana od jego imienia. Za jego wk\xc5\x82ad w rekonstrukcj\xc4\x99 tego teatru w 1993 roku otrzyma\xc5\x82 Order Imperium Brytyjskiego. Zosta\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc uhonorowany Medalem Benjamina Franklina przyznawanym przez Royal Society of Arts.\n_START_SECTION_\nKariera\n_START_PARAGRAPH_\nJego pierwszy powa\xc5\xbcny teatralny wyst\xc4\x99p mia\xc5\x82 miejsce w 1946 roku w sztuce Joan of Lorraine Maxwella Andersona. W filmie debiutowa\xc5\x82 w roku 1948 w obrazie My Girl Tisa Elliotta Nugenta w kt\xc3\xb3rym partnerowa\xc5\x82 Lilli Palmer._NEWLINE_Podczas swojej kariery aktorskiej zagra\xc5\x82 w ponad 40 filmach i ponad 20 serialach TV, tak znanych re\xc5\xbcyser\xc3\xb3w jak: Edward Dmytryk, John Lee Thompson, Ken Annakin, Michalis Kakojanis, John Guillermin, Charles Shyer, John Irvin, Sidney J. Furie, u boku takich gwiazd \xc5\x9bwiatowego kina jak: Lilli Palmer, Ingrid Bergman, Peter Sellers, Tony Curtis, Yul Brynner, Robert Mitchum, Richard Burton, Oliver Reed, Richard Widmark, Faye Dunaway, Max von Sydow, Malcolm McDowell, Orson Welles, James Mason, Lee Grant, James Woods, Peter Ustinov, Meryl Streep, Goldie Hawn, Richard Dreyfuss, Ryan O\xe2\x80\x99Neal, Christopher Reeve, Rosanna Arquette, Arnold Schwarzenegger, Christopher Reeve, Gene Hackman, Robert De Niro, Roy Scheider, Danny Glover._NEWLINE_Efekt jego re\xc5\xbcyserskiej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci to pojedyncze odcinki seriali telewizyjnych z lat 1965-1989, z kt\xc3\xb3rych najbardziej znanym jest ameryka\xc5\x84ski Columbo (odcinki: The Bye-Bye Sky High IQ Murder Case \xe2\x80\x93 1977, Grand Deceptions \xe2\x80\x93 1989).\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie osobiste\n_START_PARAGRAPH_\nW 1940 roku o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 z kanadyjsk\xc4\x85 aktork\xc4\x85 i spikerk\xc4\x85 radiow\xc4\x85 Charlotte Holland, z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 pozostawa\xc5\x82 w zwi\xc4\x85zku ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84skim a\xc5\xbc do \xc5\x9bmierci. W 1970 wszed\xc5\x82 w bliskie relacje z ameryka\xc5\x84sk\xc4\x85 aktork\xc4\x85 Jan Sterling. Pozostawi\xc5\x82 trzy c\xc3\xb3rki: Abby, Jessic\xc4\x99 i Zo\xc3\xab (aktork\xc4\x99)."