b'\n_START_ARTICLE_\nKana\xc5\x82 Ulga w Raciborzu\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nCelem budowy kana\xc5\x82u by\xc5\x82o odsuni\xc4\x99cie Odry od centrum miasta. Po jego wybudowaniu koryto rzeki mia\xc5\x82o zosta\xc4\x87 wysuszone i przekszta\xc5\x82cone w tereny zielone. Pierwszy plan oddalenia Odry od miasta opracowa\xc5\x82 w roku 1751 wroc\xc5\x82awski inspektor Neuwertz. Zacz\xc4\x99to w\xc3\xb3wczas nawet robi\xc4\x87 na P\xc5\x82oni wykop o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 400 m. W 1872 roku powsta\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc projekt kana\xc5\x82u Odra-Dunaj. W 1883 roku zrodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 koncepcja wybudowania zapory na Odrze pod Raciborzem, a projekt kana\xc5\x82u Odra-Dunaj wzbogaci\xc5\x82 si\xc4\x99 o plan utworzenia zbiornika o powierzchni 10\xc2\xa0200 hektar\xc3\xb3w. W projekcie budowy tego kana\xc5\x82u mia\xc5\x82 on biec prawie r\xc3\xb3wnolegle z dzisiejsz\xc4\x85 ul. Brzesk\xc4\x85 i torami kolejowymi, aby nast\xc4\x99pnie przej\xc5\x9b\xc4\x87 przez teren by\xc5\x82ego stawu Kamieniok na dzisiejsze osiedle Obora, gdzie mi\xc4\x99dzy ul. \xc5\x81okietka i Chrobrego przeci\xc4\x85\xc5\x82by ul. Gliwick\xc4\x85 w dzielnicy Markowice. Nast\xc4\x99pnie bieg\xc5\x82by r\xc3\xb3wnolegle do tor\xc3\xb3w i przeci\xc4\x85\xc5\x82by staw Brzeziniak w rezerwacie \xc5\x81\xc4\x99\xc5\xbcczok._NEWLINE_Budow\xc4\x99 kana\xc5\x82u Odra-Dunaj pokrzy\xc5\xbcowa\xc5\x82o powstanie Republiki Czechos\xc5\x82owackiej, dlatego w\xc5\x82adze Niemiec postanowi\xc5\x82y wybudowa\xc4\x87 kana\xc5\x82 zmniejszaj\xc4\x85cy zagro\xc5\xbcenie powodziowe w mie\xc5\x9bcie. Dodatkowym bod\xc5\xbacem dla tej inwestycji by\xc5\x82a walka z bezrobociem poprzez organizowanie rob\xc3\xb3t publicznych. Koryto nowego kana\xc5\x82u przebiega\xc5\x82o o wiele bli\xc5\xbcej miasta i nie styka\xc5\x82o si\xc4\x99 z \xc5\x82o\xc5\xbcyskiem kana\xc5\x82u Odra-Dunaj. 16 maja 1934 roku rz\xc4\x85d niemiecki zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 rozpocz\xc4\x85\xc4\x87 inwestycj\xc4\x99. W pierwszej transzy na ten cel przeznaczono \xc5\x9brodki w wysoko\xc5\x9bci dw\xc3\xb3ch milion\xc3\xb3w marek._NEWLINE_Planowano podczas budowy wydoby\xc4\x87 4 miliony m\xc2\xb3 ziemi, a na ca\xc5\x82ej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci kana\xc5\x82u od strony miasta usypano wa\xc5\x82 przeciwpowodziowy. Na kanale przewidziano utworzenie czterech most\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 pierwszy na po\xc5\x82udniu, jako przed\xc5\x82u\xc5\xbcenie dzisiejszej ul. Sudeckiej, drugi w ci\xc4\x85gu dzisiejszej ul. Rybnickiej, trzeci jako most kolejowy na dzisiejszej linii kolejowej nr 151 i czwarty w biegu dzisiejszej ul. Rudzkiej. Nie przewidziano osobnego mostu dla dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cej wtedy kolei w\xc4\x85skotorowej, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 wed\xc5\x82ug planu z 1934 roku postanowiono poprowadzi\xc4\x87 mostem na ul. Rybnickiej. Za\xc5\x82o\xc5\xbcenia tego jednak nie zrealizowano i odcinek linii w\xc4\x85skotorowej pomi\xc4\x99dzy stacjami Ratibor Plania i Lukasine zosta\xc5\x82 zlikwidowany. Kolejka w\xc4\x85skotorowa ko\xc5\x84czy\xc5\x82a sw\xc3\xb3j bieg na Lukasynie. Ponadto zmieniony zosta\xc5\x82 bieg ul. Rybnickiej, aby most przebiega\xc5\x82 prostopadle do nurtu kana\xc5\x82u. Pierwotnie ulica ta skr\xc4\x99ca\xc5\x82a na wysoko\xc5\x9bci obecnie znajduj\xc4\x85cej si\xc4\x99 stacji benzynowej w kierunku przejazdu kolejowego na D\xc4\x99biczu. Przy pierwotnym biegu ulica ta przecina\xc5\x82aby kana\xc5\x82 pod skosem._NEWLINE_W planach koryto Odry mia\xc5\x82o zosta\xc4\x87 wysuszone i w tym miejscu chciano urz\xc4\x85dzi\xc4\x87 tereny zielone. W wyniku aneksji Austrii i przy\xc5\x82\xc4\x85czeniu do III Rzeszy Sudet\xc3\xb3w przewidywano zwi\xc4\x99kszenie ruchu kolejowego w tym rejonie. W zwi\xc4\x85zku z tym zmieniono pierwotne plany w kierunku zasypania koryta rzeki i utworzenia dodatkowej linii kolejowej \xc5\x9bladem dawnego koryta, mi\xc4\x99dzy starym mostem kolejowym a terenami dzisiejszego Rafako, kt\xc3\xb3re dawniej by\xc5\x82y u\xc5\xbcytkowane przez Bractwo Strzeleckie. Planowano zrealizowa\xc4\x87 to w ci\xc4\x85gu 4\xe2\x80\x935 lat za 10 milion\xc3\xb3w marek._NEWLINE_Prace ruszy\xc5\x82y 21 sierpnia 1934 roku \xe2\x80\x93 pierwsz\xc4\x85 \xc5\x82opat\xc4\x99 w miejscu dzisiejszego mostu prowadz\xc4\x85cego do Markowic wbi\xc5\x82 \xc3\xb3wczesny gauleiter \xc5\x9al\xc4\x85ska, Helmuth Br\xc3\xbcckner. Pierwszym budowanym odcinkiem by\xc5\x82 fragment od dzisiejszego mostu na ulicy prowadz\xc4\x85cej do Markowic do uj\xc5\x9bcia kana\xc5\x82u ko\xc5\x82o Miedoni. Wydobyto wtedy 400\xc2\xa0000 m\xc2\xb3 ziemi, z kt\xc3\xb3rej usypano wa\xc5\x82y przeciwpowodziowe, a reszt\xc4\x99 wsypano do wyrobiska nieu\xc5\xbcytkowanej ju\xc5\xbc cegielni. Tylko w niekt\xc3\xb3rych odcinkach budowy wykorzystywano kopark\xc4\x99 o nap\xc4\x99dzie parowym. W celu przetransportowania wydobywanej ziemi wybudowano torowisko o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 7\xc2\xa0km i szeroko\xc5\x9bci 75\xc2\xa0cm. Do ci\xc4\x85gni\xc4\x99cia wagon\xc3\xb3w wykorzystywano 4\xe2\x80\x935 parowoz\xc3\xb3w. W maju 1935 roku rozpocz\xc4\x99to budow\xc4\x99 odcinka od ul. Rudzkiej do tor\xc3\xb3w kolejowych. W sierpniu 1935 roku przy budowie kana\xc5\x82u pracowa\xc5\x82o 1200 robotnik\xc3\xb3w, a w pa\xc5\xbadzierniku ju\xc5\xbc tylko 700. Jesieni\xc4\x85 roku 1937 zacz\xc4\x99to prace na odcinku na po\xc5\x82udnie od ul. Rybnickiej._NEWLINE_W 1939 roku inwestycj\xc4\x99 znacznie skomplikowa\xc5\x82y dwie powodzie, w maju i w lipcu. Dane z 26 maja m\xc3\xb3wi\xc4\x85 o tym, \xc5\xbce o pierwszej w nocy woda osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 683\xc2\xa0cm przy stanie alarmowym wynosz\xc4\x85cym 600\xc2\xa0cm. Woda zala\xc5\x82a domostwa przy brzegu rzeki i ni\xc5\xbcej po\xc5\x82o\xc5\xbcone. Dosta\xc5\x82a si\xc4\x99 tak\xc5\xbce do wykop\xc3\xb3w na po\xc5\x82udniowym odcinku, po czym przerwa\xc5\x82a wa\xc5\x82y i przedosta\xc5\x82a si\xc4\x99 do kolejnych odcink\xc3\xb3w, w wyniku czego powsta\xc5\x82o jezioro o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 5\xc2\xa0km. Na terenie budowy odnotowano znaczne straty, a prace zosta\xc5\x82y przerwane. Z jednych miejsc kana\xc5\x82u zosta\xc5\x82a wyp\xc5\x82ukana ziemia, a w innych naniesiony namu\xc5\x82. Most na ul. Rybnickiej oraz tymczasowy most kolejowy zosta\xc5\x82y przerwane. Grobla, na kt\xc3\xb3rej znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 tory kolei w\xc4\x85skotorowej, zosta\xc5\x82a podmyta, a tory wisia\xc5\x82y w powietrzu. Jednak\xc5\xbce mosty z d\xc5\xbawigar\xc3\xb3w skrzynkowych zosta\xc5\x82y umiejscowione, a grobla i torowisko by\xc5\x82o u\xc5\x82o\xc5\xbcone, dzi\xc4\x99ki czemu w nocy ruch zosta\xc5\x82 przeniesiony na w\xc5\x82a\xc5\x9bciwe torowiska. Informacja prasowa z 19 lipca m\xc3\xb3wi o zagro\xc5\xbceniu powodziowym, jakie niesie ci\xc4\x85gle podnosz\xc4\x85cy si\xc4\x99 poziom wody na Odrze. 28 lipca o godzinie 20. poziom rzeki wynosi\xc5\x82 735\xc2\xa0cm. Po powodzi wod\xc4\x99 z terenu budowy przepompowano i powr\xc3\xb3cono do rob\xc3\xb3t. Prace ostatecznie zako\xc5\x84czono 18 grudnia 1942 roku. Stare koryto rzeki wbrew wcze\xc5\x9bniejszym planom jednak pozostawiono._NEWLINE_Roboty wykonywa\xc5\x82y firmy Lenz & Sp\xc3\xb3\xc5\x82ka z Gliwic oraz Richard Schulz ze Strzelec Opolskich. Z wydobytej w trakcie budowy ziemi usypano wa\xc5\x82y przeciwpowodziowe, a nadmiar wsypano do nieczynnej pobliskiej \xc5\xbcwirowni._NEWLINE_Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 kana\xc5\x82u Ulga wraz ze zbiornikiem Racib\xc3\xb3rz Dolny mo\xc5\xbce w przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci sta\xc4\x87 si\xc4\x99 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 planowanego kana\xc5\x82u Odra-Dunaj-\xc5\x81aba.\n_START_SECTION_\nCharakterystyka\n_START_PARAGRAPH_\nKana\xc5\x82 biegnie w po\xc5\x82udniowym Raciborzu od rozwidlenia z Odr\xc4\x85 w 45,7\xc2\xa0km jej biegu i po jej prawej stronie, na wsch\xc3\xb3d od Studziennej i Sudo\xc5\x82a. Nast\xc4\x99pnie, zataczaj\xc4\x85c \xc5\x82agodne p\xc3\xb3\xc5\x82kola p\xc5\x82ynie w kierunku p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym. Ko\xc5\x84czy sw\xc3\xb3j bieg wpadaj\xc4\x85c do Odry w okolicy Miedoni \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85c si\xc4\x99 ponownie z Odr\xc4\x85 w 55\xc2\xa0km jej biegu. Do kana\xc5\x82u na wysoko\xc5\x9bci Brzezia wp\xc5\x82ywa jako prawy dop\xc5\x82yw struga Pl\xc4\x99\xc5\x9bnica (potocznie nazywana Plinc). Na kanale znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 cztery mosty, w tym trzy drogowe: na ul. Sudeckiej, Rybnickiej i Rudzkiej oraz jeden most kolejowy na linii nr 151. Niewielki fragment ko\xc5\x84cowy kana\xc5\x82u stanowi granic\xc4\x99 pomi\xc4\x99dzy Raciborzem a gmin\xc4\x85 N\xc4\x99dza._NEWLINE_Kana\xc5\x82 ma przekr\xc3\xb3j podw\xc3\xb3jnego trapezu. Jego rozpi\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 g\xc3\xb3rna wynosi od 93 do 116 m, dolna 38,6 m, g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9b\xc4\x87 6 m, a d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 7,3\xc2\xa0km.'