b'\n_START_ARTICLE_\nRotmistrz\n_START_PARAGRAPH_\nRotmistrz \xe2\x80\x93 polski stopie\xc5\x84 wojskowy w kawalerii odpowiadaj\xc4\x85cy kapitanowi oraz nazwa dow\xc3\xb3dcy szwadronu. W dawnym wojsku dow\xc3\xb3dca roty albo chor\xc4\x85gwi.\n_START_SECTION_\nPochodzenie\n_START_PARAGRAPH_\nNazwa to po\xc5\x82\xc4\x85czenie dw\xc3\xb3ch s\xc5\x82\xc3\xb3w: \xe2\x80\x9emistrz" (tu w znaczeniu zwierzchnik, dow\xc3\xb3dca) oraz \xe2\x80\x9erota\xe2\x80\x9d, i oznacza dos\xc5\x82ownie \xe2\x80\x9ezwierzchnika roty\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nW Polsce funkcja rotmistrza pojawi\xc5\x82a si\xc4\x99 w XV wieku, gdy po raz pierwszy w polskich dziejach u\xc5\xbcyte zosta\xc5\x82o wojsko zaci\xc4\x99\xc5\xbcne. Kandydat\xc3\xb3w na rotmistrz\xc3\xb3w przedstawia\xc5\x82 kr\xc3\xb3lowi hetman wielki. Kr\xc3\xb3l zatwierdza\xc5\x82 nominacje i wystawia\xc5\x82 list przypowiedni, a na jego podstawie rotmistrz formowa\xc5\x82 rot\xc4\x99 konn\xc4\x85 lub piesz\xc4\x85, nad kt\xc3\xb3r\xc4\x85 obejmowa\xc5\x82 dow\xc3\xb3dztwo. W systemie tym rotmistrz osobi\xc5\x9bcie zaci\xc4\x85ga\xc5\x82 towarzyszy, a ci kompletowali pocztowych. W XVI wieku nazw\xc4\x99 rotmistrza piechoty zacz\xc4\x99\xc5\x82a wypiera\xc4\x87 nazwa kapitan. Mimo \xc5\xbce rotmistrzami nadal nazywano dow\xc3\xb3dc\xc3\xb3w rot w piechocie w\xc4\x99gierskiej i wybranieckiej, zacz\xc4\x99li oni by\xc4\x87 kojarzeni tylko z jazd\xc4\x85._NEWLINE_Rotmistrz odpowiada\xc5\x82 za dyscyplin\xc4\x99 towarzyszy i pocztowych z jego chor\xc4\x85gwi \xe2\x80\x93 sprawy te porz\xc4\x85dkowa\xc5\x82y artyku\xc5\x82y wojskowe, kt\xc3\xb3re zawsze odczytywano w obecno\xc5\x9bci dow\xc3\xb3dcy wobec ca\xc5\x82ego sk\xc5\x82adu roty. Do jego obowi\xc4\x85zk\xc3\xb3w nale\xc5\xbca\xc5\x82o wyszkolenie bojowe podleg\xc5\x82ych mu \xc5\xbco\xc5\x82nierzy; \xc4\x87wiczenia i popisy chor\xc4\x85gwi zawsze przeprowadza\xc5\x82 osobi\xc5\x9bcie rotmistrz na podstawie artyku\xc5\x82\xc3\xb3w wojskowych i instrukcji kr\xc3\xb3lewskich. W ramach obowi\xc4\x85zk\xc3\xb3w administracyjno-skarbowych odbiera\xc5\x82 od pisarza polnego \xc5\xbco\xc5\x82d i wyp\xc5\x82aca\xc5\x82 go podleg\xc5\x82ym mu towarzyszom. Organizowa\xc5\x82 i rozdziela\xc5\x82 kwatery w tzw. zimowych le\xc5\xbcach oraz kontrolowa\xc5\x82 zaopatrzenie chor\xc4\x85gwi w \xc5\xbcywno\xc5\x9b\xc4\x87. Rotmistrz mia\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc prawo usuwa\xc4\x87 towarzyszy z chor\xc4\x85gwi._NEWLINE_Ponadto m\xc3\xb3g\xc5\x82 wypowiedzie\xc4\x87 s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 kr\xc3\xb3lowi, ale nigdy w czasie najazdu nieprzyjacielskiego czy obl\xc4\x99\xc5\xbcenia ani te\xc5\xbc przed up\xc5\x82ywem um\xc3\xb3wionego kwarta\xc5\x82u. Kr\xc3\xb3l by\xc5\x82 zobowi\xc4\x85zany do wykupu rotmistrza z niewoli, gdyby si\xc4\x99 w niej znalaz\xc5\x82. _NEWLINE_W I po\xc5\x82owie XVI wieku pojawili si\xc4\x99 rotmistrzowie tytularni, gdy faktyczn\xc4\x85 w\xc5\x82adz\xc4\x99 w chor\xc4\x85gwiach sprawowali w ich imieniu porucznicy vel podstawkowie (viceprefectus, viceregens), kt\xc3\xb3rych nazwy pochodz\xc4\x85 od okre\xc5\x9ble\xc5\x84 \xe2\x80\x9eporuczy\xc4\x87\xe2\x80\x9d lub \xe2\x80\x9epodstawi\xc4\x87\xe2\x80\x9d. Z pocz\xc4\x85tku nie by\xc5\x82o to cz\xc4\x99stym zjawiskiem: w 1531 armii koronnej podczas bitwy pod Obertynem by\xc5\x82a jedna taka chor\xc4\x85giew \xe2\x80\x93 rota hetmana Jana Tarnowskiego (284 konie), pod dow\xc3\xb3dztwem porucznika Marcina Trzebie\xc5\x84skiego. Zjawisko to sta\xc5\x82o si\xc4\x99 cz\xc4\x99ste w XVII wieku, a w pierwszej po\xc5\x82owie XVIII wieku sta\xc5\x82o si\xc4\x99 to regu\xc5\x82\xc4\x85, tote\xc5\xbc w imieniu tytularnego rotmistrza chor\xc4\x85gwi\xc4\x85 bezpo\xc5\x9brednio dowodzili nie tylko porucznicy, ale i namiestnicy wyznaczani przez porucznik\xc3\xb3w._NEWLINE_W ko\xc5\x84cu XVIII wieku rotmistrze stali si\xc4\x99 dow\xc3\xb3dcami szwadron\xc3\xb3w. Istnia\xc5\x82 przy tym podzia\xc5\x82 na rotmistrz\xc3\xb3w ze szwadronem (utrzymuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 dzi\xc4\x99ki prowadzeniu spraw gospodarczych oddzia\xc5\x82u) oraz na sztabsrotmistrz\xc3\xb3w (pozbawionych takiego dochodu). W XIX wieku rotmistrz by\xc5\x82 stopniem oficerskim w kawalerii i \xc5\xbcandarmerii, odpowiadaj\xc4\x85cym kapitanowi w innych rodzajach wojsk._NEWLINE_W okresie mi\xc4\x99dzywojennym oraz w Polskich Si\xc5\x82ach Zbrojnych na Zachodzie stopie\xc5\x84 rotmistrza istnia\xc5\x82 w kawalerii oraz w oddzia\xc5\x82ach pancernych o kawaleryjskim rodowodzie._NEWLINE_W WP stopie\xc5\x84 rotmistrza u\xc5\xbcywany by\xc5\x82 do 1947 r. Obecnie u\xc5\xbcywany jest nieformalnie w reprezentacyjnym Szwadronie Kawalerii Wojska Polskiego.\n_START_SECTION_\nCiekawostki\n_START_PARAGRAPH_\nRotmistrz jest jedn\xc4\x85 z postaci pojawiaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w tragedii renesansowej Jana Kochanowskiego Odprawa pos\xc5\x82\xc3\xb3w greckich, co w zwi\xc4\x85zku z nawi\xc4\x85zaniem w tre\xc5\x9bci do czas\xc3\xb3w antyku (i tym samym oczywistym brakiem owego stopnia w armii staro\xc5\xbcytnej Grecji) uznawane jest za jeden z wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych licznie w owym dziele anachronizm\xc3\xb3w.'