b'\n_START_ARTICLE_\nIrena Szewi\xc5\x84ska\n_START_SECTION_\nPochodzenie i wykszta\xc5\x82cenie\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 jako Irena Kirszenstein w rodzinie \xc5\xbcydowskiej, 24 maja 1946 w Leningradzie. Jej ojciec, Jakub Gustaw Kirszenstein (1919\xe2\x88\x922002) by\xc5\x82 in\xc5\xbcynierem akustykiem i pochodzi\xc5\x82 z Warszawy, natomiast matka, Eugenia z domu Rafalska (1922\xe2\x88\x921996), z Kijowa. Rodzice poznali si\xc4\x99 w Uzbekistanie, dok\xc4\x85d w 1941 ewakuowano kijowskie zak\xc5\x82ady, w kt\xc3\xb3rych pracowa\xc5\x82a matka Ireny, a tak\xc5\xbce leningradzki instytut, w kt\xc3\xb3rym studiowa\xc5\x82 jej ojciec. W 1947 Kirszensteinowie wraz z c\xc3\xb3rk\xc4\x85 osiedlili si\xc4\x99 w Warszawie. W 1953 jej rodzice rozwiedli si\xc4\x99, a Irena zamieszka\xc5\x82a z matk\xc4\x85 przy al. \xc5\x9awierczewskiego (dzi\xc5\x9b al. Solidarno\xc5\x9bci) w Warszawie._NEWLINE_By\xc5\x82a absolwentk\xc4\x85 XXXVII Liceum Og\xc3\xb3lnokszta\xc5\x82c\xc4\x85cego im. Jaros\xc5\x82awa D\xc4\x85browskiego w Warszawie oraz Wydzia\xc5\x82u Nauk Spo\xc5\x82ecznych Uniwersytetu Warszawskiego (1970, specjalizacja: ekonomia transportu).\n_START_SECTION_\nKariera sportowa\n_START_PARAGRAPH_\nLekkoatletyk\xc4\x99 zacz\xc4\x99\xc5\x82a uprawia\xc4\x87 jesieni\xc4\x85 1960, maj\xc4\x85c 14 lat, w grupie uczni\xc3\xb3w Szko\xc5\x82y Podstawowej nr 37 w Warszawie, kt\xc3\xb3rej trenerem by\xc5\x82 dawny oszczepnik, finalista igrzysk olimpijskich z Melbourne (1956), Jan Kopyto. Od pocz\xc4\x85tku kariery startowa\xc5\x82a w barwach warszawskiej Polonii. Pocz\xc4\x85tkowo wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a m.in. w czwartkach lekkoatletycznych. W 1962 zdoby\xc5\x82a w \xc5\x81odzi pierwsze medale mistrzostw Polski m\xc5\x82odzik\xc3\xb3w._NEWLINE_Pierwsze mi\xc4\x99dzynarodowe sukcesy odnios\xc5\x82a ju\xc5\xbc w 1964 \xe2\x80\x93 podczas rozgrywanych w Warszawie europejskich igrzysk junior\xc3\xb3w (p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsze mistrzostwa Europy junior\xc3\xb3w) zdoby\xc5\x82a trzy z\xc5\x82ote medale wygrywaj\xc4\x85c bieg na 200 metr\xc3\xb3w i skok w dal oraz wraz z kole\xc5\xbcankami w biegu rozstawnym na 4\xc2\xa0\xc3\x97\xc2\xa0100 metr\xc3\xb3w. Miesi\xc4\x85c p\xc3\xb3\xc5\xbaniej na igrzyskach olimpijskich w Tokio wywalczy\xc5\x82a srebrne medale w skoku w dal i biegu na 200 metr\xc3\xb3w, a wraz z Teres\xc4\x85 Ciep\xc5\x82y, Halin\xc4\x85 G\xc3\xb3reck\xc4\x85 i Ew\xc4\x85 K\xc5\x82obukowsk\xc4\x85 poprawiaj\xc4\x85c rekord \xc5\x9bwiata (czasem 43,69) zdoby\xc5\x82a z\xc5\x82oto w sztafecie sprinterskiej. Rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zdoby\xc5\x82a w Budapeszcie trzy medale uniwersjady, a w 1966 tak\xc5\xbce w stolicy W\xc4\x99gier wywalczy\xc5\x82a cztery (w tym trzy z\xc5\x82ote) kr\xc4\x85\xc5\xbcki mistrzostw Europy. W 1968 w Meksyku podczas igrzysk olimpijskich zwyci\xc4\x99\xc5\xbcy\xc5\x82a w biegu na 200 metr\xc3\xb3w poprawiaj\xc4\x85c czasem 22,58 rekord \xc5\x9bwiata oraz zdoby\xc5\x82a br\xc4\x85z na dystansie 100 metr\xc3\xb3w. W biegu rozstawnym 4\xc2\xa0\xc3\x97\xc2\xa0100 metr\xc3\xb3w Polki zgubi\xc5\x82y pa\xc5\x82eczk\xc4\x99 (ostatecznie dobieg\xc5\x82y do mety, nie awansuj\xc4\x85c do fina\xc5\x82u) \xe2\x80\x93 w efekcie manipulacji medialnych i wydarze\xc5\x84 zwi\xc4\x85zanych z Marcem 1968 roku Szewi\xc5\x84ska sta\xc5\x82a si\xc4\x99 w zwi\xc4\x85zku z tym wydarzeniem obiektem atak\xc3\xb3w antysemickich. Wstawi\xc5\x82 si\xc4\x99 za ni\xc4\x85 w \xe2\x80\x9eEkspresie Wieczornym\xe2\x80\x9d znany felietonista Wiech. Zim\xc4\x85 1969 zdoby\xc5\x82a w Belgradzie trzy medale lekkoatletycznych europejskich igrzysk halowych._NEWLINE_W zwi\xc4\x85zku z ci\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85 opu\xc5\x9bci\xc5\x82a sezon letni 1969, a w 1970 po urodzeniu syna Andrzeja wystartowa\xc5\x82a w uniwersjadzie w Turynie, odpadaj\xc4\x85c ju\xc5\xbc w p\xc3\xb3\xc5\x82finale biegu na 100 metr\xc3\xb3w. Zim\xc4\x85 1971 stan\xc4\x99\xc5\x82a na podium halowych mistrzostw Europy w skoku w dal. Latem 1971 na mistrzostwach Europy w Helsinkach zdoby\xc5\x82a br\xc4\x85zowy medal w biegu na 200 metr\xc3\xb3w. W sylwestra z 1971 na 1972, podczas zgrupowania w Zakopanem, dozna\xc5\x82a kontuzji (skr\xc4\x99cenie kostki lewej nogi), przez co musia\xc5\x82a zrezygnowa\xc4\x87 ze start\xc3\xb3w w skoku w dal. Podczas igrzysk olimpijskich w Monachium zdoby\xc5\x82a br\xc4\x85zowy medal w biegu na 200 metr\xc3\xb3w i dotar\xc5\x82a do p\xc3\xb3\xc5\x82fina\xc5\x82\xc3\xb3w rywalizacji na dystansie 100 metr\xc3\xb3w. Tu\xc5\xbc za podium, na czwartym miejscu, zako\xc5\x84czy\xc5\x82a start w biegu na 60 metr\xc3\xb3w podczas halowych mistrzostw Europy w Rotterdamie, a rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej na halowym czempionacie zdoby\xc5\x82a br\xc4\x85z w biegu na 60 metr\xc3\xb3w. Od jesieni 1973 rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a starty w biegu na 400 metr\xc3\xb3w. W sezonie letnim 1974 trzy medale (w tym dwa z\xc5\x82ote w biegach na 100 i 200 metr\xc3\xb3w) podczas mistrzostw Europy w Rzymie. Na pocz\xc4\x85tku marca w Katowicach rozegrano halowe mistrzostwa Europy, w kt\xc3\xb3rych Szewi\xc5\x84ska zdoby\xc5\x82a br\xc4\x85zowy medal w biegu na 60 metr\xc3\xb3w. Na igrzyskach olimpijskich w Montrealu w 1976 zdoby\xc5\x82a z\xc5\x82oty medal, ustanawiaj\xc4\x85c czasem 49,29 nowy rekord \xc5\x9bwiata. Dwukrotnie zdobywa\xc5\x82a br\xc4\x85zowe medale mistrzostw Europy w Pradze (1978). Podczas swojego ostatniego olimpijskiego startu \xe2\x80\x93 na igrzyskach olimpijskich w Moskwie w 1980 \xe2\x80\x93 dotar\xc5\x82a do p\xc3\xb3\xc5\x82fina\xc5\x82u biegu na 400 metr\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nPo zako\xc5\x84czeniu kariery sportowej\n_START_PARAGRAPH_\nPo zako\xc5\x84czeniu w 1980 kariery sportowej rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 w szeregu organizacji. Od 1980 do 2009 zasiada\xc5\x82a w Zarz\xc4\x85dzie Polskiego Zwi\xc4\x85zku Lekkiej Atletyki (w latach 1997\xe2\x80\x932009 by\xc5\x82a prezesem PZLA). W latach 1982\xe2\x80\x931989 by\xc5\x82a cz\xc5\x82onkiem Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego. W 1984 zosta\xc5\x82a wybrana do Komitetu Kobiecego International Association of Athletics Federations (IAAF), w 1995 do Rady European Athletics Association. Od 2005 do 2009 i ponownie od 2011 zasiada w Radzie IAAF (Mi\xc4\x99dzynarodowego Stowarzyszenia Federacji Lekkoatletycznych). By\xc5\x82a wiceprezesem Polskiego Komitetu Olimpijskiego, a od 1998 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc cz\xc5\x82onkiem Mi\xc4\x99dzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. W 2005 by\xc5\x82a cz\xc5\x82onkiem wyborczego Komitetu Honorowego Lecha Kaczy\xc5\x84skiego. Po aferze finansowej w 2009, nie ubiega\xc5\x82a si\xc4\x99 o reelekcj\xc4\x99 na stanowisku Prezesa Polskiego Zwi\xc4\x85zku Lekkiej Atletyki._NEWLINE_Jako przedstawiciel Mi\xc4\x99dzynarodowego Komitetu Olimpijskiego by\xc5\x82a cz\xc5\x82onkiem Komisji Koordynacyjnej sprawdzaj\xc4\x85cej stan przygotowa\xc5\x84 do igrzysk olimpijskich w Atenach (2004), Londynie (2012) oraz Tokio (2020)._NEWLINE_By\xc5\x82a cz\xc5\x82onkiem honorowego komitetu poparcia Bronis\xc5\x82awa Komorowskiego przed wyborami prezydenckimi w Polsce w 2015 roku.\n_START_SECTION_\nNagrody i wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnienia\n_START_PARAGRAPH_\nW 1974 zosta\xc5\x82a wybrana w plebiscycie agencji prasowej United Press International najlepsz\xc4\x85 sportsmenk\xc4\x85 \xc5\x9bwiata, wygra\xc5\x82a w\xc3\xb3wczas tak\xc5\xbce doroczny plebiscyt Track & Field Athlete of the Year. Czterokrotnie wygrywa\xc5\x82a plebiscyt \xe2\x80\x9ePrzegl\xc4\x85du Sportowego\xe2\x80\x9d na 10 Najlepszych Sportowc\xc3\xb3w Polski (\xc5\x82\xc4\x85cznie dziewi\xc4\x99ciokrotnie w dziesi\xc4\x85tce), siedmiokrotnie triumfowa\xc5\x82a w rankingu Z\xc5\x82ote Kolce. W 1981 zosta\xc5\x82a wybrana do International Jewish Sports Hall of Fame \xe2\x80\x93 mi\xc4\x99dzynarodowej galerii s\xc5\x82aw sportowc\xc3\xb3w pochodzenia \xc5\xbcydowskiego. W 1984 otrzyma\xc5\x82a tytu\xc5\x82 \xe2\x80\x9eSportowiec 40-lecia PRL\xe2\x80\x9d. W plebiscycie \xe2\x80\x9ePolityki\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9ePrzegl\xc4\x85du Sportowego\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eTempa\xe2\x80\x9d zosta\xc5\x82a uznana w 1998 za posta\xc4\x87 numer 1 w polskim sporcie XX wieku._NEWLINE_29 wrze\xc5\x9bnia 2007 zosta\xc5\x82a uhonorowana doktoratem honoris causa przez Akademi\xc4\x99 Wychowania Fizycznego i Sportu w Gda\xc5\x84sku._NEWLINE_W 1994 otrzyma\xc5\x82a Medal Kalos Kagathos przyznawany wybitnym sportowcom, kt\xc3\xb3rzy odnie\xc5\x9bli sukces r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc poza sportem. W 2009 nadano jej tytu\xc5\x82 Honorowego Prezesa Polskiego Zwi\xc4\x85zku Lekkiej Atletyki oraz w plebiscycie z okazji 90-lecia PZLA wybrano j\xc4\x85 najlepsz\xc4\x85 polsk\xc4\x85 lekkoatletk\xc4\x85 w biegach na 200 i 400 metr\xc3\xb3w. W 2012 zosta\xc5\x82a w\xc5\x82\xc4\x85czona do IAAF Hall of Fame._NEWLINE_W Pu\xc5\x82tusku znajduje si\xc4\x99 publiczna szko\xc5\x82a podstawowa jej imienia._NEWLINE_Od 15.10.2018 roku Irena Szewi\xc5\x84ska jest tak\xc5\xbce patronk\xc4\x85 Szko\xc5\x82y Podstawowej nr 2 z Oddzia\xc5\x82ami Dwuj\xc4\x99zycznymi w \xc5\x81omiankach-D\xc4\x85browie Le\xc5\x9bnej, gdzie mieszka\xc5\x82a wraz z rodzin\xc4\x85 i aktywnie wspiera\xc5\x82a rozw\xc3\xb3j sportu w gminie \xc5\x81omianki._NEWLINE_W 2005 Rada Miasta Bydgoszczy nada\xc5\x82a jej tytu\xc5\x82 honorowego obywatela Bydgoszczy. 10 wrze\xc5\x9bnia 2014 zosta\xc5\x82a honorow\xc4\x85 obywatelk\xc4\x85 Sopotu, 20 wrze\xc5\x9bnia 2014 Pu\xc5\x82tuska, a 26 marca 2015 Zgierza. W czerwcu 2018 zosta\xc5\x82a uhonorowana Medalem Prezydenta Miasta Torunia Thorunium._NEWLINE_W 2018 Mi\xc4\x99dzynarodowa Federacja Lekkoatletyczna postanowi\xc5\x82a upami\xc4\x99tni\xc4\x87 12 najwybitniejszych postaci w historii lekkiej atletyki tablicami pami\xc4\x85tkowymi (m.in. Emila Zatopka, Paavo Nurmi, Jesse Owensa, Abebe Bikili i Fanny Blankers-Koen). W\xc5\x9br\xc3\xb3d nich znajdzie si\xc4\x99 tablica po\xc5\x9bwi\xc4\x99cona Irenie Szewi\xc5\x84skiej, kt\xc3\xb3ra umieszczona zostanie na stadionie Zawiszy w Bydgoszczy, gdzie pobi\xc5\x82a rekord \xc5\x9bwiata w biegu na 400 metr\xc3\xb3w podczas Grand Prix Brdy w 1976 roku.'