b'\n_START_ARTICLE_\nZ\xc5\x82udzenie publikacyjne\n_START_PARAGRAPH_\nZ\xc5\x82udzenie publikacyjne, tendencyjno\xc5\x9b\xc4\x87 publikacyjna, efekt szuflady \xe2\x80\x93 zafa\xc5\x82szowanie naukowego obrazu rzeczywisto\xc5\x9bci powstaj\xc4\x85ce wskutek wybi\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci w publikowaniu wynik\xc3\xb3w naukowych. Mo\xc5\xbce ono powstawa\xc4\x87 mi\xc4\x99dzy innymi w\xc3\xb3wczas, gdy autorzy lub wydawcy nie interesuj\xc4\x85 si\xc4\x99 wynikami, kt\xc3\xb3re uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85 za ma\xc5\x82o interesuj\xc4\x85ce lub niezgodne z ich pogl\xc4\x85dami, lub celowo ukrywaj\xc4\x85 takie wyniki (st\xc4\x85d \xe2\x80\x9eefekt szuflady\xe2\x80\x9d). Wynika r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc z niezrozumienia metodologii weryfikacji zerowych hipotez statystycznych \xe2\x80\x93 obserwuje si\xc4\x99, \xc5\xbce wyniki zerowe s\xc4\x85 publikowane rzadziej od pozytywnych, na przyk\xc5\x82ad w przegl\xc4\x85dzie bada\xc5\x84 medycznych z 1987 roku trzykrotnie rzadziej. Studiowanie literatury przedmiotu daje wi\xc4\x99c zniekszta\xc5\x82cony obraz proporcji bada\xc5\x84, w kt\xc3\xb3rych dane twierdzenie zosta\xc5\x82o potwierdzone lub sfalsyfikowane. Autorzy i redakcje mog\xc4\x85 wi\xc4\x99c pomija\xc4\x87 raportowanie \xe2\x80\x9enieudanych\xe2\x80\x9d bada\xc5\x84 i eksperyment\xc3\xb3w. Problem ten pog\xc5\x82\xc4\x99bia dodatkowo dziennikarstwo popularnonaukowe, kt\xc3\xb3re dokonuje kolejnej, wybi\xc3\xb3rczej selekcji wynik\xc3\xb3w bada\xc5\x84, skupiaj\xc4\x85c si\xc4\x99 w informacji publicznej na sensacyjnych rezultatach, i pomijaj\xc4\x85c wyniki zerowe \xe2\x80\x93 jak demonstruje analiza z 2017 roku._NEWLINE_Przyk\xc5\x82adowo, badanie potwierdzaj\xc4\x85ce przewag\xc4\x99 czynnika genetycznego nad czynnikiem \xc5\x9brodowiskowym w ludzkiej inteligencji zosta\xc5\x82oby dopuszczone do publikacji w czasopi\xc5\x9bmie naukowym, natomiast badanie, kt\xc3\xb3re nie wykaza\xc5\x82oby takiej zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci, zosta\xc5\x82oby uznane za \xe2\x80\x9eniekonkluzywne\xe2\x80\x9d, a tym samym niedopuszczone do publikacji. Wskutek tego w\xc5\x9br\xc3\xb3d badaczy utrwali\xc5\x82oby si\xc4\x99 nieudowodnione przekonanie o wy\xc5\xbcszym znaczeniu gen\xc3\xb3w w ludzkiej inteligencji, podczas gdy w rzeczywisto\xc5\x9bci po\xc5\x82owa bada\xc5\x84 potwierdza\xc5\x82aby to twierdzenie, a po\xc5\x82owa je obala\xc5\x82a._NEWLINE_Metod\xc4\x85 badawcz\xc4\x85 silnie nara\xc5\xbcon\xc4\x85 na z\xc5\x82udzenie publikacyjne jest podstawowa metaanaliza \xe2\x80\x93 cho\xc4\x87 jednocze\xc5\x9bnie w\xc5\x82a\xc5\x9bnie przy pomocy zaawansowanych narz\xc4\x99dzi metaanalitycznych mo\xc5\xbcna wykrywa\xc4\x87 tendencyjno\xc5\x9b\xc4\x87 bada\xc5\x84. Zjawisko to ma charakter samospe\xc5\x82niaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 prognozy, gdy\xc5\xbc czasopisma naukowe rzadko przyjmuj\xc4\x85 do publikacji artyku\xc5\x82y napisane na podstawie bada\xc5\x84, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 jedynie replikacjami wcze\xc5\x9bniejszych. Czasopismem naukowym, kt\xc3\xb3re publikuje g\xc5\x82\xc3\xb3wnie replikacje lub badania potwierdzaj\xc4\x85ce hipotez\xc4\x99 zerow\xc4\x85, jest Representative Research In Social Psychology.\n_START_SECTION_\nMetody wykrywania\n_START_PARAGRAPH_\nTendencyjno\xc5\x9b\xc4\x87 publikacji mo\xc5\xbcna wykrywa\xc4\x87 poprzez stwierdzenie w statystykach metaanalitycznych rozbie\xc5\xbcno\xc5\x9bci z wynikaj\xc4\x85c\xc4\x85 z praw statystyki postaci\xc4\x85 wynik\xc3\xb3w. Jednym z narz\xc4\x99dzi do tego s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cych jest P-Curve, opieraj\xc4\x85ce si\xc4\x99 na sprawdzaniu, czy warto\xc5\x9bci p bada\xc5\x84 maj\xc4\x85 konkretne oczekiwane rozk\xc5\x82ady: w przypadku poprawnego rozpoznania istnienia (mocno prawosko\xc5\x9bny) i nieistnienia (jednostajny) badanego zjawiska. Innym przyk\xc5\x82adowym narz\xc4\x99dziem jest funnel plot, testuj\xc4\x85cy czy statystyki badawcze maj\xc4\x85 normalny, symetryczny rozk\xc5\x82ad wok\xc3\xb3\xc5\x82 \xc5\x9bredniego wyniku, czy zachodzi jakie\xc5\x9b niespodziewane zniekszta\xc5\x82cenie.\n_START_SECTION_\nBadania\n_START_PARAGRAPH_\nWyst\xc4\x99powanie r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju tendencyjno\xc5\x9bci publikacji na korzy\xc5\x9b\xc4\x87 wynik\xc3\xb3w \xe2\x80\x9eistotnych statystycznie\xe2\x80\x9d potwierdzi\xc5\x82y metaanalizy m.in. w naukach spo\xc5\x82ecznych, wiod\xc4\x85cych czasopismach naukowych (Nature, Science, PNAS), biologii i naukach medycznych, czy ekonomii. Wed\xc5\x82ug por\xc3\xb3wnania r\xc3\xb3\xc5\xbcnych nauk, zjawisko to wyst\xc4\x99puje w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci dziedzin \xe2\x80\x93 prawdopodobnie rzadziej w \xe2\x80\x9etwardszych\xe2\x80\x9d dyscyplinach, jednak tylko w niedu\xc5\xbcym stopniu.'