b"\n_START_ARTICLE_\nFilozofia analityczna\n_START_SECTION_\nOg\xc3\xb3lna charakterystyka\n_START_PARAGRAPH_\nNajog\xc3\xb3lniej rzecz bior\xc4\x85c, wszyscy filozofowie analityczni zgodni s\xc4\x85 w jednej kwestii \xe2\x80\x93 pojmowaniu analizy jako pewnego rodzaju przek\xc5\x82adu jednych wyra\xc5\xbce\xc5\x84 na drugie, lub, nieco inaczej to wyra\xc5\xbcaj\xc4\x85c, rozk\xc5\x82adu wyra\xc5\xbcenia z\xc5\x82o\xc5\xbconego na wyra\xc5\xbcenia prostsze, wraz ze wskazaniem wzajemnych, mi\xc4\x99dzy nimi, zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w. Chodzi tu g\xc5\x82\xc3\xb3wnie o wyra\xc5\xbcenia, kt\xc3\xb3re filozofom sprawiaj\xc4\x85 wiele k\xc5\x82opot\xc3\xb3w, np. \xe2\x80\x9eidea\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9ebyt\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eprawda\xe2\x80\x9d. _NEWLINE_Trzy podstawowe \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej filozofii analitycznej wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85 si\xc4\x99 z nazwiskami Gottfrieda Wilhelma Leibniza (1646-1716), George\xe2\x80\x99a Edwarda Moore\xe2\x80\x99a (1873-1958), oraz Franza Brentano (1838-1917). Moore zainicjowa\xc5\x82 reakcj\xc4\x99 brytyjskich, a ucze\xc5\x84 Brentany, Kazimierz Twardowski (1866-1938) \xe2\x80\x93 polskich filozof\xc3\xb3w na filozofi\xc4\x99 idealistyczn\xc4\x85 ko\xc5\x84ca XIX stulecia. Czwartym wa\xc5\xbcnym jej \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em by\xc5\x82y przemiany, jakie rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 w j\xc4\x99zyku nauki w po\xc5\x82owie XVIII i trwa\xc5\x82y a\xc5\xbc do pocz\xc4\x85tk\xc3\xb3w wieku XX.\n_START_SECTION_\nUformowanie si\xc4\x99 nurtu analitycznego\n_START_PARAGRAPH_\nFilozofia analityczna nie jest monolitycznym tworem. Z ca\xc5\x82\xc4\x85 pewno\xc5\x9bci\xc4\x85 nie jest to szko\xc5\x82a filozoficzna, bowiem tam gdzie jest szko\xc5\x82a musi by\xc4\x87 i jeden mistrz. Takiego jednego mistrza, \xc5\x9bladami kt\xc3\xb3rego si\xc4\x99 pod\xc4\x85\xc5\xbca, ca\xc5\x82a filozofia analityczna nie ma.\n_START_SECTION_\nWp\xc5\x82yw Leibniza\n_START_PARAGRAPH_\nLeibniz by\xc5\x82 jedynym filozofem XVII wieku zajmuj\xc4\x85cym si\xc4\x99 logik\xc4\x85 formaln\xc4\x85. M\xc3\xb3wi si\xc4\x99 o nim, \xc5\xbce by\xc5\x82 drugim, po Arystotelesie, logikiem, kt\xc3\xb3ry wprowadzi\xc5\x82 do logiki istotne zmiany. Jako pierwszy zaczyna j\xc4\x85 traktowa\xc4\x87 matematycznie. Zostaje to zauwa\xc5\xbcone i docenione dopiero pod koniec XIX w. Jego pomys\xc5\x82y sta\xc5\x82y si\xc4\x99 \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em inspiracji dla wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych logik\xc3\xb3w ameryka\xc5\x84skich i skandynawskich. Wiele mu zawdzi\xc4\x99czaj\xc4\x85 Willard Van Orman Quine (1908-2000) oraz Roderick Chisholm (1916-1999).\n_START_SECTION_\nSekularyzacja\n_START_PARAGRAPH_\nDrugim powodem narodzin filozofii analitycznej by\xc5\x82 proces sekularyzacji \xc5\xbcycia intelektualnego i kulturalnego, kt\xc3\xb3ry nie omin\xc4\x85\xc5\x82 Anglii i ziem polskich, co poci\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82o za sob\xc4\x85 spadek zainteresowania religi\xc4\x85 i dociekaniami religijnymi, a w zwi\xc4\x85zku z tym, pojawi\xc5\x82o si\xc4\x99 zapotrzebowanie na filozofi\xc4\x99 \xc5\x9bwieck\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nKryzys w fizyce\n_START_PARAGRAPH_\nKolejnym krokiem przyczyniaj\xc4\x85cym si\xc4\x99 do powstania filozofii analitycznej by\xc5\x82, powsta\xc5\x82y w nauce drugiej po\xc5\x82owy XIX wieku kryzys, szczeg\xc3\xb3lnie w fizyce klasycznej, owocuj\xc4\x85cy przekonaniem, \xc5\xbce teorie naukowe s\xc4\x85 jedynie konwencjonalnymi decyzjami pomagaj\xc4\x85cymi nam porz\xc4\x85dkowa\xc4\x87 do\xc5\x9bwiadczenie, ani prawdziwymi ani fa\xc5\x82szywymi, lecz u\xc5\xbcytecznymi. Doprowadzi\xc5\x82o to do w\xc4\x85tpienia w niezachwian\xc4\x85 pewno\xc5\x9b\xc4\x87 twierdze\xc5\x84 i teorii naukowych. To wszystko razem doprowadzi\xc5\x82o do powstania nowego stylu filozofowania: minimalistycznego, ostro\xc5\xbcnego i krytycznego.\n_START_SECTION_\nSprzeciw Moore'a i Twardowskiego wobec idealizmu\n_START_PARAGRAPH_\nOd Moore\xe2\x80\x99a wywodzi si\xc4\x99 ca\xc5\x82a brytyjska filozofia analityczna, a w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci Bertrand Russell (1872-1970), Ludwig Wittgenstein (1889-1951), Gilbert Ryle (1900-1976) i John Langshaw Austin (1911-1960). W Anglii George Edward Moore (1873-1958), a w Polsce Kazimierz Twardowski mniej wi\xc4\x99cej w tym samym czasie i z podobnych pobudek wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 przeciwko filozofii idealistycznej. G\xc5\x82\xc3\xb3wnie posz\xc5\x82o nie o tre\xc5\x9bci przedstawiane przez filozofi\xc4\x99 idealistyczn\xc4\x85, lecz o spos\xc3\xb3b, m\xc4\x99tny i niejasny, przedstawiania tych tre\xc5\x9bci. Brytyjski idealizm heglowskiej orientacji ko\xc5\x84ca XIX stulecia by\xc5\x82 reakcj\xc4\x85 na empiryzm, naturalizm i materializm, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82y konsekwencj\xc4\x85 fascynacji niekt\xc3\xb3rych filozof\xc3\xb3w osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciami nauk matematyczno-przyrodniczych. Za\xc5\x9b idealizm angielski jako odpowied\xc5\xba na ekspansj\xc4\x99 nauk przyrodniczych, stanowi\xc5\x82 pr\xc3\xb3b\xc4\x99 restytucji wiary, celem przywr\xc3\xb3cenia ludzko\xc5\x9bci warto\xc5\x9bci, (pozornie) zagro\xc5\xbconych nowymi odkryciami naukowymi.\n_START_SECTION_\nMoore'a atak na idealizm\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszy w Anglii atak na idealizm przypuszcza Moore, publikuj\xc4\x85c rozprawk\xc4\x99 The Refutation of Idealism (1903). Jej sens przedstawi\xc4\x87 mo\xc5\xbcna w spos\xc3\xb3b nast\xc4\x99puj\xc4\x85cy. Posiadamy dok\xc5\x82adnie takie same dane, aby m\xc3\xb3wi\xc4\x87, \xc5\xbce rzeczywisto\xc5\x9b\xc4\x87 ma wymiar idealny (tzn., \xc5\xbce istniej\xc4\x85 tylko wra\xc5\xbcenia), jak by stwierdzi\xc4\x87, \xc5\xbce istniej\xc4\x85 przedmioty materialne. W\xc4\x85tpienie w istnienie rzeczy materialnych poci\xc4\x85ga za sob\xc4\x85 w\xc4\x85tpienie w istnienie tak naszych wra\xc5\xbce\xc5\x84, jak i samego do\xc5\x9bwiadczenia. Moore konkluduje nast\xc4\x99puj\xc4\x85co. ... jedyn\xc4\x85 zasadn\xc4\x85 alternatyw\xc4\x85 wobec uznania, \xc5\xbce istnieje materia tak samo jak duch, jest absolutny sceptycyzm \xe2\x80\x93 teza, i\xc5\xbc r\xc3\xb3wnie prawdopodobne jest zdanie, \xc5\xbce w og\xc3\xb3le nic nie istnieje, jak te\xc5\xbc jego negacja. Dzie\xc5\x82o to zawiera r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc s\xc5\x82ynny dow\xc3\xb3d na istnienie \xc5\x9bwiata, wymierzony w filozofi\xc4\x99 idealistyczn\xc4\x85. Zrekonstruowa\xc4\x87 go mo\xc5\xbcna w nast\xc4\x99puj\xc4\x85cy spos\xc3\xb3b. Realista m\xc3\xb3wi: \xe2\x80\x9e\xc5\x9awiat istnieje. Dowodz\xc4\x99 tego nast\xc4\x99puj\xc4\x85co; Je\xc5\x9bli moja r\xc4\x99ka istnieje, to istnieje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc i \xc5\x9bwiat, a moja r\xc4\x99ka istnieje. Uzasadniam; Nazywam istniej\xc4\x85c\xc4\x85 ka\xc5\xbcd\xc4\x85 rzecz, jak\xc4\x85 mo\xc5\xbcna ugry\xc5\xba\xc4\x87, dotkn\xc4\x85\xc4\x87, pow\xc4\x85cha\xc4\x87. Swoj\xc4\x85 r\xc4\x99k\xc4\x99 mog\xc4\x99 ugry\xc5\xba\xc4\x87, dotkn\xc4\x85\xc4\x87, pow\xc4\x85cha\xc4\x87, a zatem ona istnieje, czyli istnieje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc \xc5\x9bwiat.\xe2\x80\x9d Idealista na to: \xe2\x80\x9eTo jest wulgarne.\xe2\x80\x9d Realista za\xc5\x9b: \xe2\x80\x9eBy\xc4\x87 mo\xc5\xbce, lecz ja tak definiuj\xc4\x99 istnienie, \xc5\xbce mo\xc5\xbcna o tym dyskutowa\xc4\x87. Ty nie.\xe2\x80\x9d _NEWLINE_Realizm i zdrowy rozs\xc4\x85dek \xe2\x80\x93 tak najkr\xc3\xb3cej scharakteryzowa\xc4\x87 mo\xc5\xbcna filozofi\xc4\x99 Moore\xe2\x80\x99a. Te dwie cechy przypisa\xc4\x87 mo\xc5\xbcna ca\xc5\x82emu nurtowi analitycznemu. Moore zasugerowa\xc5\x82, \xc5\xbce powodem, dla kt\xc3\xb3rego tak trudno jest odpowiada\xc4\x87 na pytania filozoficzne, jest okoliczno\xc5\x9b\xc4\x87, \xc5\xbce nie jest jasne, o co chodzi w pytaniu. Jego rozwa\xc5\xbcania, opieraj\xc4\x85ce si\xc4\x99 o zdroworozs\xc4\x85dkow\xc4\x85 analiz\xc4\x99 poj\xc4\x99\xc4\x87, stanowi\xc4\x85 zar\xc3\xb3wno pr\xc3\xb3b\xc4\x99 wyprowadzenia brytyjskiej filozofii z impasu, kt\xc3\xb3ry spowodowany by\xc5\x82 m\xc4\x99tno\xc5\x9bci\xc4\x85 angielskiego heglizmu, jak i restauracji filozofii jako analizy przeciwstawionej syntezie, kt\xc3\xb3ra nie jest oparta na rzetelnej analizie. Analiza nie by\xc5\x82a dla niego sztuk\xc4\x85 dla samej sztuki, nie uto\xc5\xbcsamia\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc filozofii z analiz\xc4\x85, nie twierdzi\xc5\x82 te\xc5\xbc, \xc5\xbce filozof ma jedynie analizowa\xc4\x87 zdania czy poj\xc4\x99cia. Celu swojej filozofii upatrywa\xc5\x82 w stworzeniu systemu, innego od dotychczasowych, bo opartego o analiz\xc4\x99 wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych w nim poj\xc4\x99\xc4\x87.\n_START_SECTION_\nBrentano, Twardowski i szko\xc5\x82a lwowsko-warszawska\n_START_PARAGRAPH_\nRola Brentany w uformowaniu si\xc4\x99 nurtu analitycznego jest nieco inna. Nie inicjuje bowiem takiego sposobu filozofowania, robi to jeden z jego uczni\xc3\xb3w, Twardowski. Inny jego ucze\xc5\x84, Edmund Husserl (1859-1938) tworzy fenomenologi\xc4\x99, nurt zbli\xc5\xbcony pod pewnymi wzgl\xc4\x99dami (pos\xc5\x82ugiwanie si\xc4\x99 specyficznym rodzajem analizy) do filozofii analitycznej, za\xc5\x9b ucze\xc5\x84 Husserla, polski filozof Roman Ingarden (1893-1970) swoj\xc4\x85 wersj\xc4\x99 fenomenologii jeszcze bardziej zbli\xc5\xbcy\xc5\x82 do filozofii analitycznej. _NEWLINE_Twardowski przejmuje od Brentany realizm, empiryzm, zainteresowanie badaniami nad \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci\xc4\x85, klasyczn\xc4\x85, korespondencyjn\xc4\x85 teori\xc4\x99 prawdy, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc rozwa\xc5\xbcny stosunek do doktryn filozoficznych i przekonanie, \xc5\xbce filozofia jest nauk\xc4\x85. To ostatnie jest charakterystyczne dla ca\xc5\x82ego nurtu polskiej filozofii analitycznej, w przeciwie\xc5\x84stwie do brytyjskich filozof\xc3\xb3w analitycznych, z kt\xc3\xb3rych nie wszyscy owo przekonanie podzielali (np. Wittgenstein, Moore). G\xc5\x82\xc3\xb3wnymi rysami charakterystycznymi dla polskiej filozofii analitycznej sta\xc5\x82y si\xc4\x99, realizm i sk\xc5\x82onno\xc5\x9b\xc4\x87 do obiektywno\xc5\x9bci, w po\xc5\x82\xc4\x85czeniu z: ostro\xc5\xbcno\xc5\x9bci\xc4\x85, minimalizmem, szerokim zastosowaniem logiki matematycznej, oraz badaniami j\xc4\x99zyka. _NEWLINE_Polski od\xc5\x82am filozofii analitycznej zwyk\xc5\x82o si\xc4\x99 nazywa\xc4\x87 filozoficzn\xc4\x85 szko\xc5\x82\xc4\x85 lwowsko-warszawsk\xc4\x85. Jej dat\xc4\x99 powstania okre\xc5\x9bli\xc4\x87 mo\xc5\xbcna bardzo dok\xc5\x82adnie - 15 listopada 1895 roku. Tego dnia Twardowski obejmuje katedr\xc4\x99 filozofii na Uniwersytecie im. Jana Kazimierza we Lwowie. Grono jego najbli\xc5\xbcszych uczni\xc3\xb3w i wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownik\xc3\xb3w tworzyli: Tadeusz Kotarbi\xc5\x84ski (1886-1981), Stanis\xc5\x82aw Le\xc5\x9bniewski (1886-1939), Kazimierz Ajdukiewicz (1890-1963), Tadeusz Cze\xc5\xbcowski (1889-1981), Jan \xc5\x81ukasiewicz (1878-1956), Alfred Tarski (1902-1983), W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Witwicki (1878-1948). Nazwa \xe2\x80\x9eszko\xc5\x82a lwowsko-warszawska\xe2\x80\x9d wzi\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 st\xc4\x85d, \xc5\xbce we Lwowie rozpoczyna si\xc4\x99 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 szko\xc5\x82y, za\xc5\x9b w Warszawie zostaje rozwini\xc4\x99ta. _NEWLINE_Jak ju\xc5\xbc by\xc5\x82o wspomniane, powody powstania polskiej filozofii analitycznej s\xc4\x85 bardzo podobne do filozofii brytyjskiej - sprzeciw przeciwko heglizmowi, kt\xc3\xb3ry w Polsce przybra\xc5\x82 szaty mesjanizmu. Jego istot\xc4\x99 wyrazi\xc5\x82 mesjanista J\xc3\xb3zef Maria Hoene-Wro\xc5\x84ski (1776-1853), celu swej filozofii upatruj\xc4\x85c w kierowaniu ludzko\xc5\x9bci ku jej prawdziwym przeznaczeniom, aby ludzko\xc5\x9b\xc4\x87 ostatecznie zbawi\xc4\x87. Uznawa\xc5\x82 tym samym mesjanizm za misj\xc4\x99 by stworzy\xc4\x87 prawdy absolutne, kt\xc3\xb3re ma ludziom ods\xc5\x82oni\xc4\x87. W podobnym duchu filozofowali inni mesjani\xc5\x9bci polscy. Dla Twardowskiego reforma filozofii polskiej, tak by sta\xc5\x82a si\xc4\x99 jasna, precyzyjna i badaj\xc4\x85ca problemy, kt\xc3\xb3re mo\xc5\xbcna rozwi\xc4\x85za\xc4\x87 za pomoc\xc4\x85 dost\xc4\x99pnych, intersubiektywnych narz\xc4\x99dzi, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie logiki, sta\xc5\x82a si\xc4\x99 kwesti\xc4\x85 zasadnicz\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nCztery cechy filozofii analitycznej\n_START_PARAGRAPH_\nNurt analityczny scharakteryzowa\xc4\x87 mo\xc5\xbcna za pomoc\xc4\x85 nast\xc4\x99puj\xc4\x85cych czterech cech: 1) uznanie aktywnej roli j\xc4\x99zyka w zdobywaniu wiedzy o \xc5\x9bwiecie; 2) drobiazgowe podej\xc5\x9bcie do problem\xc3\xb3w filozoficznych; 3) nastawienie kognitywne; 4) intersubiektywne traktowanie procesu analizy. Ka\xc5\xbcd\xc4\x85 z tych cech, wzi\xc4\x99t\xc4\x85 oddzielnie, odnale\xc5\xba\xc4\x87 mo\xc5\xbcna w innych filozofiach, lecz pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 one jednocze\xc5\x9bnie tylko w ramach filozofii analitycznej. _NEWLINE_Ad 1. Zainteresowanie j\xc4\x99zykiem odnale\xc5\xba\xc4\x87 mo\xc5\xbcna ju\xc5\xbc u Platona i sofist\xc3\xb3w. Niemal od zawsze zatem filozofowie wykazywali zainteresowanie j\xc4\x99zykiem, czynili w tej materii rozmaite deklaracje dotycz\xc4\x85ce korekty filozoficznego j\xc4\x99zyka, jednak tak naprawd\xc4\x99 nie zrobiono nic - ani nie naprawiono j\xc4\x99zyka filozofii, ani nie zmieniono (niejasnego i m\xc4\x99tnego) stylu filozofowania. Zmiana dokonuje si\xc4\x99 dopiero w XX w. Znacz\xc4\x85cy wp\xc5\x82yw mia\xc5\x82y tu nauki szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owe, to one pierwsze wypracowa\xc5\x82y specyficzn\xc4\x85 terminologi\xc4\x99, niezrozumia\xc5\x82\xc4\x85 dla laika, ale w zamian precyzyjn\xc4\x85, a przez to lepiej dotykaj\xc4\x85c\xc4\x85 badanych problem\xc3\xb3w. Bior\xc4\x85c przyk\xc5\x82ad z nauk szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owych, dla filozof\xc3\xb3w analitycznych j\xc4\x99zyk staje si\xc4\x99 nie tylko \xc5\x9brodkiem, ale i celem bada\xc5\x84 filozoficznych, nie tylko \xc5\x9brodkiem do przekazywania informacji, ale i czynnikiem w spos\xc3\xb3b znacz\xc4\x85cy wp\xc5\x82ywaj\xc4\x85cym na kszta\xc5\x82t i tre\xc5\x9b\xc4\x87 tych informacji. _NEWLINE_Ad 2. Drobiazgowe podej\xc5\x9bcie do problem\xc3\xb3w filozoficznych polega na pracy nad raczej drobnymi ni\xc5\xbc zasadniczymi problemami filozofii. W zamian s\xc4\x85 one opracowywane niezwykle szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owo. W znacznej mierze jest to protest przeciwko heglizmowi, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 sk\xc5\x82onno\xc5\x9bci do tworzenia rozleg\xc5\x82ych syntez, co cz\xc4\x99sto odbywa\xc5\x82o si\xc4\x99 kosztem logiki. Koncentracja na ma\xc5\x82ych problemach nie wyklucza dochodzenia do rozwi\xc4\x85za\xc5\x84 problem\xc3\xb3w zasadniczych. Jednak rozwi\xc4\x85zania te zawsze s\xc4\x85 konsekwencjami szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owych analiz, rozwi\xc4\x85zuj\xc4\x85cych drobne problemy. Inaczej to wyra\xc5\xbcaj\xc4\x85c, rozwi\xc4\x85zanie du\xc5\xbcego problemu zawsze jest wypadkow\xc4\x85 precyzyjnych rozwi\xc4\x85za\xc5\x84 problem\xc3\xb3w drobnych. _NEWLINE_Wcze\xc5\x9bniejszym filozofiom, zw\xc5\x82aszcza tym, kt\xc3\xb3re prowadzi\xc5\x82y do syntez, zarzucaj\xc4\x85 filozofowie analityczni, \xc5\xbce by\xc5\x82y one w stanie du\xc5\xbco udowodni\xc4\x87, poniewa\xc5\xbc wiele przyjmowa\xc5\x82y w spos\xc3\xb3b bezkrytyczny, jako swoje za\xc5\x82o\xc5\xbcenia. Dlatego, \xc5\xbce filozofia analityczna nie przyjmuje nazbyt wiele w swoich za\xc5\x82o\xc5\xbceniach, du\xc5\xbco dowie\xc5\x9b\xc4\x87 nie jest w stanie i dlatego nie proponuje ona gotowych rozwi\xc4\x85za\xc5\x84 dla wielu tradycyjnych problem\xc3\xb3w. _NEWLINE_Drugim powodem braku takich rozwi\xc4\x85za\xc5\x84 s\xc4\x85 przyjmowane, w ramach tej filozofii, standardy jasno\xc5\x9bci i precyzji. Warunki uznania twierdzenia filozoficznego zosta\xc5\x82y bardzo zaostrzone. Surowe wymogi postulowane przez t\xc4\x99 filozofi\xc4\x99 poci\xc4\x85gaj\xc4\x85 za sob\xc4\x85 wstrzemi\xc4\x99\xc5\xbaliwo\xc5\x9b\xc4\x87 przy tworzeniu syntez. Z jednej strony standardy precyzji, a z drugiej zasi\xc4\x99g dost\xc4\x99pnej nam wiedzy czyni takie wielkie syntezy niemo\xc5\xbcliwymi. Filozofia ma ca\xc5\x82\xc4\x85 gam\xc4\x99 innych zada\xc5\x84, a najwa\xc5\xbcniejsze to: a) rola ancilli, czyli nauki pomocniczej, zajmuj\xc4\x85cej si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie wyja\xc5\x9bnianiem niejasnych poj\xc4\x99\xc4\x87, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie tam, gdzie zawodz\xc4\x85 metody analizy matematycznej; b) przygotowywanie nowych dyscyplin naukowych; c) budowanie syntez lokalnych, czyli inicjowanie i prowadzenie bada\xc5\x84 interdyscyplinarnych, kt\xc3\xb3re prowadz\xc4\x85 do nowych problematyzacji, ujmuj\xc4\x85cym badane zagadnienie z kilku perspektyw. M\xc3\xb3wi\xc4\x85c kr\xc3\xb3tko: podstawowym warunkiem rzetelnego filozofowania jest analiza j\xc4\x99zykowa, lub jeszcze inaczej: poza logik\xc4\x85, wyznaczaj\xc4\x85c\xc4\x85 granice tego, co mo\xc5\xbce by\xc4\x87 poznane, jest tylko nonsens._NEWLINE_Ad 3. Filozofia analityczna jako kognitywny (teoretyczny) typ filozofii - zwrot ten znaczy tyle, \xc5\xbce jest ona nakierowana na badania \xc5\x9bwiata zewn\xc4\x99trznego, kt\xc3\xb3ry badany jest w imi\xc4\x99 zdobywania wiedzy, a nie z \xc5\xbcadnego innego (np. praktycznego) powodu. Jest to jednocze\xc5\x9bnie odrzucenie tych wszystkich tre\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3re nie dadz\xc4\x85 si\xc4\x99 intersubiektywnie wyrazi\xc4\x87. Poznawczo warto\xc5\x9bciowe s\xc4\x85 jedynie te tre\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3re wyra\xc5\xbcaj\xc4\x85 obiektywn\xc4\x85 rzeczywisto\xc5\x9b\xc4\x87. Filozofia kognitywna zwi\xc4\x85zana jest z poszukiwaniem prawdy (w zasadzie wszyscy analitycy s\xc4\x85 zwolennikami klasycznej koncepcji prawdy), z badaniami o charakterze intersubiektywnym, z epistemologicznym realizmem, oraz sk\xc5\x82onno\xc5\x9bci\xc4\x85 do empiryzmu i jako taka nale\xc5\xbcy do doktryn racjonalistycznych. Kognitywny charakter filozofii cz\xc4\x99sto uzupe\xc5\x82niany jest aspiracj\xc4\x85 do naukowo\xc5\x9bci. Nazwy \xe2\x80\x9efilozofia analityczna\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9efilozofia naukowa\xe2\x80\x9d nie s\xc4\x85 synonimami - istnieli, bowiem filozofowie analityczni, kt\xc3\xb3rzy nie pr\xc3\xb3bowali tworzy\xc4\x87 z filozofii nauki (np. Moore, Wittgenstein). Zanim pojawi\xc5\x82a si\xc4\x99 filozofia analityczna u\xc5\xbcywano ju\xc5\xbc zwrotu filozofia naukowa (np. Karl Marx czy August Comte) istniej\xc4\x85 zatem nurty maj\xc4\x85ce ma\xc5\x82o wsp\xc3\xb3lnego z filozofi\xc4\x85 analityczn\xc4\x85, a kt\xc3\xb3re pretenduj\xc4\x85 do bycia filozofiami naukowymi. Naukowy charakter nie jest wi\xc4\x99c podstawow\xc4\x85 cech\xc4\x85 filozofii analitycznej._NEWLINE_Ad 4. Intersubiektywne traktowanie procesu analizy to pos\xc5\x82ugiwanie si\xc4\x99 takim jej rodzajem, kt\xc3\xb3ry wiedzie do uzale\xc5\xbcnienia i powi\xc4\x85zania jej z j\xc4\x99zykiem. Jest to jednocze\xc5\x9bnie odrzucenie wiary w mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 stosowania metod irracjonalnych, z intuicj\xc4\x85 na czele. Analiza nie jest \xc5\x9brodkiem do docierania do prawdziwych wygl\xc4\x85d\xc3\xb3w przedmiot\xc3\xb3w, czy osi\xc4\x85ganiem wymiaru egzystencjalnego, nie jest indywidualn\xc4\x85 kwesti\xc4\x85 poznaj\xc4\x85cego podmiotu, gdzie znaczenia s\xc5\x82\xc3\xb3w okre\xc5\x9blane s\xc4\x85 jedynie przez indywidualnych u\xc5\xbcytkownik\xc3\xb3w j\xc4\x99zyka.\n_START_SECTION_\nMetody analizy filozoficznej\n_START_PARAGRAPH_\nNie istnieje jedna metoda analizy filozoficznej, w rozmaitych jej odmianach trudno nawet wskaza\xc4\x87 jak\xc4\x85\xc5\x9b jedn\xc4\x85 cech\xc4\x99, stale wyst\xc4\x99puj\xc4\x85c\xc4\x85 w ka\xc5\xbcdej z nich. Pocz\xc4\x85tkowo, np. dla Moore\xe2\x80\x99a analiza by\xc5\x82a praktyk\xc4\x85, sposobem rozwi\xc4\x85zywania tradycyjnych problem\xc3\xb3w filozoficznych, mawia\xc5\x82 on, \xc5\xbce przedmiotem analizy s\xc4\x85 s\xc4\x85dy (zdania) w sensie logiki. Tak rozumian\xc4\x85 analiz\xc4\x99 uprawiano ju\xc5\xbc od pocz\xc4\x85tk\xc3\xb3w historii filozofii. Jedyna istotna r\xc3\xb3\xc5\xbcnica polega\xc5\x82a na tym, \xc5\xbce gdy wcze\xc5\x9bniej uprawiano ju\xc5\xbc analiz\xc4\x99 (jako poszukiwanie znaczenia) poj\xc4\x99\xc4\x87, to teraz nast\xc4\x85pi\xc5\x82o przeniesienie ci\xc4\x99\xc5\xbcaru analizy z poszczeg\xc3\xb3lnych s\xc5\x82\xc3\xb3w na ca\xc5\x82e zdania.\n_START_SECTION_\nDwa spory: konstrukcjonizmu z deskrypcjonizmem i analizy terapeutycznej z analiz\xc4\x85 systematyczn\xc4\x85\n_START_PARAGRAPH_\nDo II wojny \xc5\x9bwiatowej powszechnie przyjmowano, \xc5\xbce analiza jest swoistym przek\xc5\x82adem jednych wyra\xc5\xbce\xc5\x84 na drugie, mniej jasnych na bardziej jasne. Wychodzi\xc4\x87 ona mia\xc5\x82a od zdania, kt\xc3\xb3re powszechnie uwa\xc5\xbcane by\xc5\x82o za reprezentatywne dla jakiego\xc5\x9b zagadnienia filozoficznego i rozja\xc5\x9bni\xc4\x87 jego tre\xc5\x9b\xc4\x87 drog\xc4\x85 przeformu\xc5\x82owania go w inne zdanie b\xc4\x99d\xc4\x85ce jego znaczeniowym odpowiednikiem i jednocze\xc5\x9bnie likwidowa\xc4\x87 (przez wyja\xc5\x9bnienie) niekt\xc3\xb3re przynajmniej znaczeniowe zawi\xc5\x82o\xc5\x9bci zdania poddawanego analizie, oraz poszukiwa\xc4\x87 zarazem koniecznych i wystarczaj\xc4\x85cych warunk\xc3\xb3w jego w\xc5\x82a\xc5\x9bciwego u\xc5\xbcycia. Tak rozumian\xc4\x85 analiz\xc4\x99 nazywa si\xc4\x99 klasyczn\xc4\x85 lub znaczeniow\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nDeskrypcjonizm kontra konstrukcjonizm\n_START_PARAGRAPH_\nPojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 jednak w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci czy analiza jako przek\xc5\x82ad jest metod\xc4\x85 owocn\xc4\x85. C.H. Langford (1942) przeciwko tak pojmowanej metodzie formu\xc5\x82uje tzw. \xe2\x80\x9eparadoks analizy\xe2\x80\x9d: analiza nie mo\xc5\xbce by\xc4\x87 zarazem poprawna \xe2\x80\x93 czyli gwarantowa\xc4\x87 r\xc3\xb3wnoznaczno\xc5\x9b\xc4\x87 cz\xc5\x82on\xc3\xb3w analizuj\xc4\x85cego i analizowanego \xe2\x80\x93 i niebanalna. Je\xc5\x9bli jest poprawna, to staje si\xc4\x99 banaln\xc4\x85, je\xc5\x9bli, z drugiej strony, jest niebanalna, to staje si\xc4\x99 niepoprawna. Przyczyny tego stanu rzeczy by\xc5\x82y nast\xc4\x99puj\xc4\x85ce. Ka\xc5\xbcdorazowo, gdy analizowano tym sposobem zdania j\xc4\x99zyka potocznego, okazywa\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce osi\xc4\x85gni\xc4\x99ty przek\xc5\x82ad dokonany by\xc5\x82 za cen\xc4\x99 utraty ca\xc5\x82ego lub cz\xc4\x99\xc5\x9bci analizowanego wyra\xc5\xbcenia. _NEWLINE_Ten stan rzeczy poci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 za sob\xc4\x85 poszukiwania innej, bardziej elastycznej, metody analizy. Dylemat: wierno\xc5\x9b\xc4\x87 j\xc4\x99zykowi potocznemu lub wierno\xc5\x9b\xc4\x87 okre\xc5\x9blonym formom logicznym rozwi\xc4\x85zano, opowiadaj\xc4\x85c si\xc4\x99 po jednej ze stron powy\xc5\xbcszej alternatywy. W miejsce poszukiwa\xc5\x84 odpowiedzi na pytanie o znaczenie danego wyra\xc5\xbcenia zacz\xc4\x99to poszukiwa\xc4\x87 opisu u\xc5\xbcycia danego wyra\xc5\xbcenia w rozmaitych sytuacjach (Wittgenstein, Ryle, Austin). Ten program nazywano deskrypcjonizmem (inaczej: metod\xc4\x85 opisu zwyczaju j\xc4\x99zykowego lub programem lingwistycznym lub j\xc4\x99zykowym naturalizmem lub metod\xc4\x85 analizy u\xc5\xbcycia lub programem szko\xc5\x82y angielskiej), charakteryzowa\xc5\x82o go przekonanie, \xc5\xbce u podstaw analizy lingwistycznej tkwi\xc4\x87 powinno d\xc4\x85\xc5\xbcenie do zachowania wierno\xc5\x9bci w stosunku do analizowanych wyra\xc5\xbce\xc5\x84. K\xc5\x82adzie si\xc4\x99 tu nacisk na opis faktycznego u\xc5\xbcycia konkretnych wyra\xc5\xbce\xc5\x84, wraz z jednoczesnym uchwyceniem rz\xc4\x85dz\xc4\x85cym tym u\xc5\xbcyciem logiki, kt\xc3\xb3ra jest znacznie bogatsza od logiki formalnej. Kr\xc3\xb3tko charakteryzuj\xc4\x85c istot\xc4\x99 tego programu: problemy powsta\xc5\x82e na gruncie j\xc4\x99zyka naturalnego rozwi\xc4\x85za\xc4\x87 mo\xc5\xbcna tylko na gruncie j\xc4\x99zyka naturalnego, obserwuj\xc4\x85c i rejestruj\xc4\x85c istniej\xc4\x85ce ju\xc5\xbc nawyki j\xc4\x99zykowe. Nie znaczy to jednak, \xc5\xbce metoda opisu j\xc4\x99zyka potocznego jest metod\xc4\x85 empiryczn\xc4\x85, w tym sensie, \xc5\xbce bada konkretne przypadki u\xc5\xbcycia s\xc5\x82\xc3\xb3w i na ich bazie formu\xc5\x82uje empiryczne uog\xc3\xb3lnienia typu: \xe2\x80\x9eLudzie m\xc3\xb3wi\xc4\x85cy j\xc4\x99zykiem J u\xc5\xbcywaj\xc4\x85c s\xc5\x82owa S w x% maj\xc4\x85 na my\xc5\x9bli jego znaczenie Z\xe2\x80\x9d. Metody statystyczne nie maj\xc4\x85 tu zastosowania, bazuje si\xc4\x99 tu raczej na indywidualnym wyczuciu konkretnego u\xc5\xbcytkownika j\xc4\x99zyka, na jego przekonaniu o naturalno\xc5\x9bci lub nienaturalno\xc5\x9bci pewnych wyra\xc5\xbce\xc5\x84 j\xc4\x99zykowych, kt\xc3\xb3re oczywi\xc5\x9bcie wyros\xc5\x82y na bazie wsp\xc3\xb3lnego u\xc5\xbcywania j\xc4\x99zyka przez jak\xc4\x85\xc5\x9b wsp\xc3\xb3lnot\xc4\x99. Tak rozumiana metoda ma by\xc4\x87 jednocze\xc5\x9bnie opisem i teori\xc4\x85 u\xc5\xbcycia j\xc4\x99zyka. S\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 ma jednocze\xc5\x9bnie rozwi\xc4\x85zywaniu problem\xc3\xb3w filozoficznych, kt\xc3\xb3re wyros\xc5\x82y na bazie j\xc4\x99zyka naturalnego. Inaczej to wyra\xc5\xbcaj\xc4\x85c: nie eliminuje problem\xc3\xb3w filozoficznych, tylko pr\xc3\xb3buje je rozwi\xc4\x85za\xc4\x87 w oparciu o teori\xc4\x99 j\xc4\x99zyka naturalnego. _NEWLINE_Drug\xc4\x85 drog\xc4\x99 (Russell, Carnap, Quine) stanowi\xc5\x82 konstrukcjonizm (inaczej: metoda racjonalnej rekonstrukcji lub metoda formalistyczna lub program szko\xc5\x82y ameryka\xc5\x84skiej), przyjmuj\xc4\x85cy, \xc5\xbce celem analizy jest sformu\xc5\x82owanie twierdzenia o okre\xc5\x9blonej formie logicznej. Program ten postuluje budowanie system\xc3\xb3w formalnych w oparciu o aparat wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej logiki, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 przyjmowano jako struktur\xc4\x99 j\xc4\x99zyka idealnego, czyli tak\xc4\x85, gdzie wszystkie elementy s\xc4\x85 jednoznacznie okre\xc5\x9blone. Poszukiwano tu regu\xc5\x82 rz\xc4\x85dz\xc4\x85cych modelowym u\xc5\xbcyciem modelowych wyra\xc5\xbce\xc5\x84. Kr\xc3\xb3tko wyra\xc5\xbcaj\xc4\x85c istot\xc4\x99 tego programu: problemy powsta\xc5\x82e na gruncie j\xc4\x99zyka naturalnego rozwi\xc4\x85za\xc4\x87 mo\xc5\xbcna jedynie poprzez analiz\xc4\x99 formalno-logiczn\xc4\x85, jedyn\xc4\x85 zdolna do wyja\xc5\x9bnienia podstawowej struktury naszego my\xc5\x9blenia. Tego typu analiza potrafi, z naszego my\xc5\x9blenia oddzieli\xc4\x87 to, co niezb\xc4\x99dne, od tego, co przypadkowe, przy jednoczesnym uwypukleniu zasad, rz\xc4\x85dz\xc4\x85cych u\xc5\xbcyciem tego, co niezb\xc4\x99dne. Konstrukcjonizm skupia si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na formach my\xc5\x9blenia specjalistycznego, ma\xc5\x82o interesuj\xc4\x85c si\xc4\x99 codziennymi formami u\xc5\xbcycia j\xc4\x99zyka. Tym sposobem eliminuje znaczn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 problematyki filozoficznej, wyros\xc5\x82ej na gruncie j\xc4\x99zyka naturalnego, jako niewyra\xc5\xbcalnej na gruncie sztucznie formu\xc5\x82owanych j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nAnaliza terapeutyczna kontra analiza systematyczna\n_START_PARAGRAPH_\nObok dyskusji konstrukcjonizmu z deskrypcjonizmem trwa dyskusja nad innymi dwoma alternatywnymi modelami analizy filozoficznej: analiz\xc4\x85 terapeutyczn\xc4\x85 i analiz\xc4\x85 systematyczn\xc4\x85. Zwolennikiem tej pierwszej jest przede wszystkim p\xc3\xb3\xc5\xbany Wittgenstein (oraz m.in. Austin i Ryle), kt\xc3\xb3ry rozwin\xc4\x85\xc5\x82 analogi\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy filozofem analitycznym a lekarzem terapeut\xc4\x85. Metoda filozofowania jest metod\xc4\x85 terapii - leczenia ludzi z problem\xc3\xb3w filozoficznych, drog\xc4\x85 ich usuwania a nie rozwi\xc4\x85zywania poprzez konstruowanie teorii filozoficznych. Zdaniem zwolennik\xc3\xb3w tej metody, je\xc5\x9bli nie wszystkie, to znakomita wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 problem\xc3\xb3w filozoficznych rodzi si\xc4\x99 z niew\xc5\x82a\xc5\x9bciwego u\xc5\xbcycia s\xc5\x82\xc3\xb3w. Problemy filozoficzne powstaj\xc4\x85 wtedy, gdy przestajemy u\xc5\xbcywa\xc4\x87 poj\xc4\x99\xc4\x87 zgodnie z ich codziennym u\xc5\xbcyciem, czyli w zwyk\xc5\x82y, standardowy spos\xc3\xb3b, i nadajemy im inne znaczenia. Konsekwencj\xc4\x85 takiego post\xc4\x99powania s\xc4\x85 konkluzje, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 nie do przyj\xc4\x99cia z punktu widzenia zar\xc3\xb3wno zdrowego rozs\xc4\x85dku, jak i codziennego do\xc5\x9bwiadczenia. Przyk\xc5\x82adem mo\xc5\xbce by\xc4\x87 jeden z argument\xc3\xb3w Zenona z Elei (490-430 p.n.e.) przeciw mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci ruchu tzw. dychotomia: maj\xc4\x85cy przeby\xc4\x87 jaki\xc5\x9b odcinek drogi przedmiot, znajduj\xc4\x85cy si\xc4\x99 w ruchu musi najpierw przeby\xc4\x87 po\xc5\x82ow\xc4\x99 danej drogi, potem po\xc5\x82ow\xc4\x99 tej po\xc5\x82owy itd. w niesko\xc5\x84czono\xc5\x9b\xc4\x87. Zatem, bez wzgl\xc4\x99du na to jak ma\xc5\x82a b\xc4\x99dzie to droga, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 przeby\xc4\x87 ma przedmiot, zawsze przeby\xc4\x87 musi niesko\xc5\x84czon\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 odcink\xc3\xb3w, czego w sko\xc5\x84czonym czasie zrobi\xc4\x87 niepodobna, a zatem ruch jest niemo\xc5\xbcliwy. To, co robimy - pisa\xc5\x82 Wittgenstein - to ponowne sprowadzanie s\xc5\x82\xc3\xb3w z metafizycznego do codziennego u\xc5\xbcycia. Wszelkie tego typu analizy maj\xc4\x85 na celu usuni\xc4\x99cie konkretnego nieporozumienia, nie za\xc5\x9b budowanie jakiejkolwiek teorii poprawnego u\xc5\xbcycia j\xc4\x99zyka, kt\xc3\xb3ra ukazywa\xc5\x82a b\xc4\x99dzie jego struktur\xc4\x99. Tak naprawd\xc4\x99, twierdz\xc4\x85 zwolennicy tej metody, nie ma \xc5\xbcadnych problem\xc3\xb3w filozoficznych w takim sensie jak istniej\xc4\x85 problemy w naukach szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owych, bowiem te filozoficzne nie maj\xc4\x85 rozwi\xc4\x85za\xc5\x84, jako \xc5\xbce s\xc4\x85 one wy\xc5\x82\xc4\x85cznie trudno\xc5\x9bciami powsta\xc5\x82ymi z niezrozumienia funkcjonowania j\xc4\x99zyka naturalnego. Problemy filozoficzne s\xc4\x85 po prostu uniewa\xc5\xbcniane. Tu filozof nie buduje dobrych teorii, lecz wy\xc5\x82\xc4\x85cznie uniewa\xc5\xbcnia teorie z\xc5\x82e. _NEWLINE_Zwolennicy analizy systematycznej (np. Peter Strawson ur. 1919) maj\xc4\x85 odmienne podej\xc5\x9bcie do problem\xc3\xb3w filozoficznych. Uznaj\xc4\x85 oni, i\xc5\xbc istniej\xc4\x85 autentyczne problemy filozoficzne, kt\xc3\xb3re rozwi\xc4\x85zywa\xc4\x87 mo\xc5\xbcna poprzez budowanie teorii, kt\xc3\xb3re sformu\xc5\x82uj\xc4\x85 zasady rz\xc4\x85dz\xc4\x85ce praktycznym u\xc5\xbcyciem pojawiaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 na gruncie j\xc4\x99zyka naturalnego poj\xc4\x99\xc4\x87. Podobnie jak Wittgenstein przy wyja\xc5\x9bnieniu analizy terapeutycznej, tak Strawson przy wyja\xc5\x9bnianiu zada\xc5\x84 analizy systematycznej odwo\xc5\x82uje si\xc4\x99 do analogii. Analiz\xc4\x99 systematyczn\xc4\x85 por\xc3\xb3wnuje z gramatyczn\xc4\x85, a filozofa z gramatykiem. Znajomo\xc5\x9b\xc4\x87 gramatyki, w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci przypadk\xc3\xb3w, ma charakter praktyczny, jest ni\xc4\x85 umiej\xc4\x99tno\xc5\x9b\xc4\x87 poprawnego m\xc3\xb3wienia. Rzadko wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z dobr\xc4\x85 znajomo\xc5\x9bci\xc4\x85 teorii tego rodzaju praktycznego dzia\xc5\x82ania. Tak\xc4\x85 teori\xc4\x99 formu\xc5\x82uje gramatyka, kodyfikuj\xc4\x85ca, istniej\xc4\x85ce ju\xc5\xbc, standardy poprawno\xc5\x9bci dotycz\xc4\x85ce zda\xc5\x84, kt\xc3\xb3rymi pos\xc5\x82uguj\xc4\x85 si\xc4\x99 u\xc5\xbcytkownicy j\xc4\x99zyka. Tak jak gramatyk - pisze Strawson - pracuje, aby stworzy\xc4\x87 systematyczne uj\xc4\x99cie struktury regu\xc5\x82, kt\xc3\xb3rych bez wi\xc4\x99kszego wysi\xc5\x82ku przestrzegamy w gramatycznym m\xc3\xb3wieniu, tak te\xc5\xbc filozof pracuje w celu systematycznego uj\xc4\x99cia og\xc3\xb3lnej struktury poj\xc4\x99ciowej\xe2\x80\xa6, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 milcz\xc4\x85co i nie\xc5\x9bwiadomie ju\xc5\xbc opanowali\xc5\x9bmy. _NEWLINE_Ani sp\xc3\xb3r konstruktywizmu z deskrypcjonizmem, ani analizy systematycznej z terapeutyczn\xc4\x85 nie jest rozwi\xc4\x85zany. Nie o to tutaj idzie. Chodzi tu raczej o przed\xc5\x82o\xc5\xbcenie jednego typu analizy nad inny i wskazanie, \xc5\xbce dla konkretnych problem\xc3\xb3w j\xc4\x99zykowych taki a nie inny jej model ma lepsze zastosowanie.\n_START_SECTION_\nPr\xc3\xb3ba klasyfikacji\n_START_PARAGRAPH_\nPodzia\xc5\x82 filozof\xc3\xb3w analitycznych przeprowadzony ze wzgl\xc4\x99du, na zadania stawiane analizie filozoficznej i zadania stawiane j\xc4\x99zykowi pozwala w nast\xc4\x99puj\xc4\x85cy spos\xc3\xb3b sklasyfikowa\xc4\x87 filozof\xc3\xb3w analitycznych. Najpierw na filozof\xc3\xb3w zorientowanych na problemy i filozof\xc3\xb3w zorientowanych na metod\xc4\x99, i dalej: _NEWLINE_FILOZOFOWIE ZORIENTOWANI NA PROBLEMY utrzymuj\xc4\x85, \xc5\xbce analiza jest \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em zrozumienia problem\xc3\xb3w filozoficznych. UMIARKOWANI FORMALI\xc5\x9aCI (REFORMI\xc5\x9aCI, np. Russell, Kotarbi\xc5\x84ski, Ajdukiewicz) reformuj\xc4\x85 j\xc4\x99zyk potoczny, przystosowuj\xc4\x85c go do konkretnych potrzeb w oparciu o aparatur\xc4\x99 logiki formalnej. UMIARKOWANI LINGWI\xc5\x9aCI (REKTYFI\xc5\x9aCI np. Moore, Wittgenstein) oczyszczaj\xc4\x85 j\xc4\x99zyk naturalny z rozmaitych nalecia\xc5\x82o\xc5\x9bci zak\xc5\x82\xc3\xb3caj\xc4\x85cych jego funkcjonowanie. _NEWLINE_FILOZOFOWIE ZORIENTOWANI NA METOD\xc4\x98 utrzymuj\xc4\x85, \xc5\xbce analiza s\xc5\x82u\xc5\xbcy eliminacji tych problem\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re nie dadz\xc4\x85 si\xc4\x99 przy pomocy z g\xc3\xb3ry przyj\xc4\x99tej metody rozwi\xc4\x85za\xc4\x87. SKRAJNI FORMALI\xc5\x9aCI (FORMI\xc5\x9aCI np. Le\xc5\x9bniewski, \xc5\x81ukasiewicz, Tarski, Carnap) twierdz\xc4\x85, \xc5\xbce j\xc4\x99zyki sztuczne stanowi\xc4\x85 jedyn\xc4\x85 form\xc4\x99 poprawnie wyra\xc5\xbconych teorii. SKRAJNI LINGWI\xc5\x9aCI (KODYFI\xc5\x9aCI np. Austin, Ryle) twierdz\xc4\x85, \xc5\xbce j\xc4\x99zyk naturalny jest jedynym \xc5\x9brodkiem wyra\xc5\xbcania my\xc5\x9bli, nale\xc5\xbcy skodyfikowa\xc4\x87 sposoby jego u\xc5\xbcywania."