b"\n_START_ARTICLE_\nRzymski system zapisywania liczb\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nSystem rzymski zapisywania liczb wykorzystuje cyfry pochodzenia etruskiego, kt\xc3\xb3re Rzymianie przej\xc4\x99li i zmodyfikowali ok. 500 p.n.e. Nadaje si\xc4\x99 on, co prawda, do wygodnego zapisywania liczb, jest jednak niewygodny w prowadzeniu nawet prostych dzia\xc5\x82a\xc5\x84 arytmetycznych oraz nie pozwala na zapis u\xc5\x82amk\xc3\xb3w (z wyj\xc4\x85tkiem 1/2 + ca\xc5\x82o\xc5\x9bci). Te niewygody nie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w systemie pozycyjnym._NEWLINE_System rzymski stosowany by\xc5\x82 w \xc5\x82aci\xc5\x84skiej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Europy do ko\xc5\x84ca \xc5\x9bredniowiecza.\n_START_SECTION_\nDzisiejsze zastosowania\n_START_PARAGRAPH_\nDo dzi\xc5\x9b system rzymski jest zwyczajowo u\xc5\xbcywany do zapisywania liczb w pewnych szczeg\xc3\xb3lnych przypadkach. Na przyk\xc5\x82ad w Polsce zapisuje si\xc4\x99 cyframi rzymskimi: numery lice\xc3\xb3w (ale nie szk\xc3\xb3\xc5\x82 podstawowych i gimnazj\xc3\xb3w), klas i lat studi\xc3\xb3w, tom\xc3\xb3w, pi\xc4\x99ter, wydzia\xc5\x82\xc3\xb3w w instytucjach. Zwyczajowo stosuje si\xc4\x99 czasem liczby rzymskie do lat powstania budowli (na ich frontonach) oraz numeruje rozmaite grupy klasyfikacyjne (szczeg\xc3\xb3lnie na ich wy\xc5\xbcszych poziomach). Cyfry rzymskie stosuje si\xc4\x99 wobec wydarze\xc5\x84 powtarzanych rokrocznie, gdy s\xc4\x85 one cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 nazwy na jej pocz\xc4\x85tku. Np. XII Festiwal...'_NEWLINE_Cyfry rzymskie nadal bywaj\xc4\x85 wykorzystywane do oznaczania miesi\xc4\x99cy w zapisie daty, mimo upowszechnienia si\xc4\x99 systemu opartego na cyfrach wy\xc5\x82\xc4\x85cznie arabskich. Wykorzystanie zapisu rzymskiego pozwala unikn\xc4\x85\xc4\x87 dwuznaczno\xc5\x9bci wywo\xc5\x82anych stosowaniem r\xc3\xb3\xc5\xbcnych wariant\xc3\xb3w kolejno\xc5\x9bci poszczeg\xc3\xb3lnych cz\xc5\x82on\xc3\xb3w w zapisie (vide np. popularny w USA spos\xc3\xb3b podawania najpierw miesi\xc4\x99cy, a potem dni, wobec czego zapis \xe2\x80\x9e08/11/10\xe2\x80\x9d mo\xc5\xbce by\xc4\x87 rozumiany albo jako 8 listopada, albo 11 sierpnia, natomiast zapis 8 XI 2010 mo\xc5\xbcna rozumie\xc4\x87 tylko w jeden spos\xc3\xb3b; przy zapisie z udzia\xc5\x82em cyfr rzymskich najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej pomija si\xc4\x99 pocz\xc4\x85tkowe 0 przy dniach miesi\xc4\x85ca o warto\xc5\x9bci jednocyfrowej)._NEWLINE_Cyfry rzymskie powszechnie stosuje si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w numeracji stuleci (np. XIX wiek \xe2\x80\x93 nie dotyczy to tradycji anglosaskiej, gdzie powszechnie stosuje si\xc4\x99 cyfry arabskie), w imionach w\xc5\x82adc\xc3\xb3w i papie\xc5\xbcy (np. Jan Pawe\xc5\x82 II), nazwach wydarze\xc5\x84 historycznych (II wojna \xc5\x9bwiatowa)._NEWLINE_U\xc5\xbcycie liczby rzymskiej wskazuje te\xc5\xbc czasami na liczebnik porz\xc4\x85dkowy.\n_START_SECTION_\nLiczby 5000 i 10 000\n_START_PARAGRAPH_\nRzymianie do zapisywania liczb poza siedmioma symbolami, kt\xc3\xb3re przetrwa\xc5\x82y do dzi\xc5\x9b, u\xc5\xbcywali dodatkowo ligatur: \xe2\x86\x81 oznaczaj\xc4\x85cej 5000 oraz \xe2\x86\x82 oznaczaj\xc4\x85cej 10 000. Dodatkowo stosowano notacj\xc4\x99 pozwalaj\xc4\x85c\xc4\x85 zapisywa\xc4\x87 wi\xc4\x99ksze liczby. Wpisanie liczby pomi\xc4\x99dzy dwa znaki | oznacza\xc5\x82o liczb\xc4\x99 stukrotnie wi\xc4\x99ksz\xc4\x85, a umieszczenie poziomej kreski nad liczb\xc4\x85 oznacza\xc5\x82o mno\xc5\xbcenie przez 1000.\n_START_SECTION_\nLiczba 1000\n_START_PARAGRAPH_\nJohn Wallis w 1655 roku zaproponowa\xc5\x82 u\xc5\xbcycie symbolu \xe2\x86\x80, oznaczaj\xc4\x85cego 1000 (zamiennie z M), do oznaczania niesko\xc5\x84czono\xc5\x9bci; p\xc3\xb3\xc5\xbaniej dla wygody ten symbol zosta\xc5\x82 zniekszta\xc5\x82cony do znaku \xe2\x88\x9e, i od tej pory jest on stosowany w tym w\xc5\x82a\xc5\x9bnie znaczeniu."