b"\n_START_ARTICLE_\nZapalenie p\xc4\x99pka\n_START_SECTION_\nPatofizjologia\n_START_PARAGRAPH_\nKikut p\xc4\x99powiny odpada zwykle w ci\xc4\x85gu dw\xc3\xb3ch pierwszych tygodni \xc5\xbcycia dziecka. Uschni\xc4\x99cie i oddzielenie si\xc4\x99 przewodu zostaje zapocz\xc4\x85tkowane przez skurcz naczy\xc5\x84 krwiono\xc5\x9bnych, prowadz\xc4\x85cy do wykrzepienia si\xc4\x99 krwi w ich \xc5\x9bwietle. Granulocyty oboj\xc4\x99tnoch\xc5\x82onne (b\xc4\x99d\xc4\x85ce kom\xc3\xb3rkami \xc5\xbcernymi) oddzielaj\xc4\x85 martw\xc4\x85 tkank\xc4\x99, nie dopuszczaj\xc4\x85c zarazem do nadmiernego rozwoju drobnoustroj\xc3\xb3w. Z powy\xc5\xbcszych wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w op\xc3\xb3\xc5\xbanione odpadanie p\xc4\x99powiny mo\xc5\xbce \xc5\x9bwiadczy\xc4\x87 o zaburzonej czynno\xc5\x9bci uk\xc5\x82adu immunologicznego albo o pocz\xc4\x85tkowym stadium infekcji. Bakterie zasiedlaj\xc4\x85ce okolice p\xc4\x99pka noworodka maj\xc4\x85 w\xc3\xb3wczas \xc5\x82atwy dost\xc4\x99p do kr\xc4\x85\xc5\xbcenia uk\xc5\x82adowego. Atakuj\xc4\x85c tkank\xc4\x99 podsk\xc3\xb3rn\xc4\x85 mog\xc4\x85 doprowadzi\xc4\x87 do  martwicy, martwiczego zapalenia powi\xc4\x99zi lub martwicy mi\xc4\x99\xc5\x9bni (ang. myonecrosis) przedniej \xc5\x9bciany jamy brzusznej.\n_START_SECTION_\nMikrobiologia\n_START_PARAGRAPH_\nZapalenie p\xc4\x99pka jest powodowane praktycznie wy\xc5\x82\xc4\x85cznie przez bakterie. W trzech na cztery przypadki technikami mikrobiologicznymi identyfikuje si\xc4\x99 wi\xc4\x99cej ni\xc5\xbc jeden gatunek. Do najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych bakterii tlenowych nale\xc5\xbc\xc4\x85 gronkowiec z\xc5\x82ocisty, paciorkowce grupy A, pa\xc5\x82eczka okr\xc4\x99\xc5\xbcnicy, pa\xc5\x82eczka zapalenia p\xc5\x82uc i Proteus mirabilis. Przy zastosowaniu metod hodowli w warunkach beztlenowych u 1/3\xe2\x80\x932/3 pacjent\xc3\xb3w uzyskuje si\xc4\x99 wynik dodatni. Przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85 Bacteroides fragilis (powoduj\xc4\x85cy r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zapalenie owodni u ci\xc4\x99\xc5\xbcarnych), Peptostreptococcus spp. i Clostridium perfringens. Clostridium tetani jest przyczyn\xc4\x85 t\xc4\x99\xc5\xbcca noworodk\xc3\xb3w, nadal wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cego w pa\xc5\x84stwach rozwijaj\xc4\x85cych si\xc4\x99; notowano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przypadki zaka\xc5\xbce\xc5\x84 Clostridium sordellii. Generalnie spotykana flora \xc5\x9bci\xc5\x9ble zale\xc5\xbcy od panuj\xc4\x85cych standard\xc3\xb3w sanitarnych i intensywno\xc5\x9bci u\xc5\xbcycia preparat\xc3\xb3w bakteriob\xc3\xb3jczych. Zaka\xc5\xbceniom w krajach tropikalnych sprzyjaj\xc4\x85 lokalne praktyki obrz\xc4\x99dowe, takie jak posypywanie p\xc4\x99powiny popio\xc5\x82em tytoniowym lub zanurzanie jej w krowim \xc5\x82ajnie.\n_START_SECTION_\nEpidemiologia\n_START_PARAGRAPH_\nW krajach rozwini\xc4\x99tych zapalenie p\xc4\x99pka wyst\xc4\x99puje z cz\xc4\x99sto\xc5\x9bci\xc4\x85 oko\xc5\x82o 0,5\xe2\x80\x930,7% rocznie. W ubo\xc5\xbcszych regionach \xc5\x9bwiata ryzyko infekcji wzrasta nawet powy\xc5\xbcej 6%. Najbardziej nara\xc5\xbcone s\xc4\x85 dzieci z porodu przed\xc5\x82u\xc5\xbcaj\xc4\x85cego si\xc4\x99, odbieranego w warunkach niesterylnych, powik\xc5\x82anego przez wcze\xc5\x9bniejsze p\xc4\x99kni\xc4\x99cie b\xc5\x82on p\xc5\x82odowych lub chorob\xc4\x99 zaka\xc5\xban\xc4\x85 matki. Do nara\xc5\xbconych nale\xc5\xbc\xc4\x85 tak\xc5\xbce wcze\xc5\x9bniaki, noworodki o niskiej masie urodzeniowej. Cz\xc4\x99\xc5\x9bciej choruj\xc4\x85  tak\xc5\xbce dzieci z za\xc5\x82o\xc5\xbconym cewnikiem p\xc4\x99pkowym oraz z upo\xc5\x9bledzonym uk\xc5\x82adem odporno\xc5\x9bci (np. zesp\xc3\xb3\xc5\x82 LAD, zaburzeniami produkcji interferonu)._NEWLINE_Prognoza jest dobra w wypadku zaka\xc5\xbce\xc5\x84 niepowik\xc5\x82anych, ograniczonych tylko do przedniej \xc5\x9bciany jamy brzusznej. Bior\xc4\x85c jednak pod uwag\xc4\x99 wszystkie przypadki, \xc5\x9bmiertelno\xc5\x9b\xc4\x87 dochodzi do 7\xe2\x80\x9315%, gdy\xc5\xbc niekt\xc3\xb3re komplikacje, szczeg\xc3\xb3lnie martwicze zapalenie powi\xc4\x99zi i zgorzel gazowa, maj\xc4\x85 z\xc5\x82e rokowanie.\n_START_SECTION_\nBadanie kliniczne\n_START_PARAGRAPH_\nZaka\xc5\xbcenie rozwija si\xc4\x99 w ci\xc4\x85gu pierwszych dw\xc3\xb3ch tygodni \xc5\xbcycia (\xc5\x9brednio 5\xe2\x80\x939 dzie\xc5\x84, szybciej u wcze\xc5\x9bniak\xc3\xb3w). Najwa\xc5\xbcniejszymi objawami lokalnego stanu zapalnego s\xc4\x85 zaczerwienienie, opuchlizna i bolesno\xc5\x9b\xc4\x87 samego p\xc4\x99pka. Z kikuta mo\xc5\xbce s\xc4\x85czy\xc4\x87 si\xc4\x99 ropa, krew lub inna ciecz o nieprzyjemnym zapachu. Dalsze szerzenie si\xc4\x99 infekcji wzd\xc5\x82u\xc5\xbc \xc5\x9bcian jamy brzusznej przejawia si\xc4\x99 w postaci wybroczyn, p\xc4\x99cherzy, obrazem sk\xc3\xb3rki pomara\xc5\x84czy (fr. peau d'orange) itp. Uk\xc5\x82adowa reakcja na zaawansowane zaka\xc5\xbcenie obejmuje gor\xc4\x85czk\xc4\x99 (ponad 38\xc2\xb0C), lub hipotermi\xc4\x99 (<36\xc2\xb0C), tachykardi\xc4\x99, spadek ci\xc5\x9bnienia t\xc4\x99tniczego, bezdech lub wzmo\xc5\xbcone oddychanie, cz\xc4\x99sto z widocznymi oznakami duszno\xc5\x9bci, senno\xc5\x9b\xc4\x87 i zanik odruch\xc3\xb3w wrodzonych. Perystaltyka staje si\xc4\x99 leniwa lub znika ca\xc5\x82kowicie; przy zaj\xc4\x99ciu w\xc4\x85troby mo\xc5\xbce pojawi\xc4\x87 si\xc4\x99 \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82taczka._NEWLINE_Wydzielina z niewielkim zaczerwienieniem wok\xc3\xb3\xc5\x82 nasady kikuta nie \xc5\x9bwiadczy automatycznie o post\xc4\x99puj\xc4\x85cej chorobie. Czasem takie objawy pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 u zdrowych dzieci w zwi\xc4\x85zku ze stopniowym usychaniem kikuta. Podra\xc5\xbcnienie mo\xc5\xbce wywo\xc5\x82a\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przy\xc5\xbceganie ziarninowej blizny azotanem srebra. W wypadku w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci o rozpoznaniu decyduje stan og\xc3\xb3lny noworodka i wyniki bada\xc5\x84 laboratoryjnych: morfologii, posiewu mikrobiologicznego, OB/CRP oraz tych bardziej specjalistycznych, zleconych pod k\xc4\x85tem konkretnych powik\xc5\x82a\xc5\x84.\n_START_SECTION_\nTerapia\n_START_PARAGRAPH_\nLeczenie polega na antybiotykoterapii skierowanej przeciwko wykrytym patogenom. W uzasadnionym wypadku aplikuje si\xc4\x99 \xc5\x9brodki zapobiegaj\xc4\x85ce przej\xc5\x9bciu w stan wstrz\xc4\x85su lub niewydolno\xc5\x9bci oddechowej. Do typowo stosowanych lek\xc3\xb3w nale\xc5\xbc\xc4\x85: penicyliny przeciwgronkowcowe, aminoglikozydy (na bakterie Gram-(\xe2\x80\x93)), metronidazol lub klindamycyna (przeciw beztlenowcom), ampicylina i wankomycyna w uzasadnionych przypadkach.  Rola terapii hiperbarycznej jest dyskusyjna; pomimo mocnych argument\xc3\xb3w uzasadniaj\xc4\x85cych jej celowo\xc5\x9b\xc4\x87 nie powinna ona op\xc3\xb3\xc5\xbania\xc4\x87 wdro\xc5\xbcenia konwencjonalnych metod leczenia. Hospitalizacja trwa przeci\xc4\x99tnie dwa tygodnie; stosowanie du\xc5\xbcych dawek preparat\xc3\xb3w wymaga za\xc5\x82o\xc5\xbcenia wk\xc5\x82ucia centralnego. Pokarm jest podawany pozajelitowo.\n_START_SECTION_\nZapobieganie\n_START_PARAGRAPH_\nPrawid\xc5\x82owa piel\xc4\x99gnacja kikuta p\xc4\x99powiny powinna przebiega\xc4\x87 wed\xc5\x82ug wskaz\xc3\xb3wek plac\xc3\xb3wki medycznej, w kt\xc3\xb3rej odbywa\xc5\x82 si\xc4\x99 por\xc3\xb3d. Regu\xc5\x82y te r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85 si\xc4\x99 zale\xc5\xbcnie od sytuacji epidemiologicznej, sytemu opieki po\xc5\x82o\xc5\xbcniczej oraz tempa wdra\xc5\xbcania najnowszych zalece\xc5\x84 z tej dziedziny. Nie stwierdzono w spos\xc3\xb3b jednoznaczny potrzeby piel\xc4\x99gnacji kikuta specjalnymi \xc5\x9brodkami; zwykle wystarcza czyszczenie go za pomoc\xc4\x85 wody i myd\xc5\x82a. Do tego celu u\xc5\xbcywa si\xc4\x99 czasem roztworu gencjany (ang. triple dye) lub octeniseptu; przeciwwskazany jest spirytus oraz substancje zawieraj\xc4\x85ce jod."