b'\n_START_ARTICLE_\nOrk (\xc5\x9ar\xc3\xb3dziemie)\n_START_PARAGRAPH_\nOrk (l.mn. orkowie; ang. orc, sind. orch) \xe2\x80\x93 rasa stworze\xc5\x84 ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemia._NEWLINE_Orkowie zostali wyhodowani za Dawnych Dni, przez pierwszego W\xc5\x82adc\xc4\x99 Ciemno\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 Morgotha \xe2\x80\x93 poprzez torturowanie i upodlenie elf\xc3\xb3w. Nie znosili \xc5\x9bwiat\xc5\x82a dziennego (wyj\xc4\x85tek od tej regu\xc5\x82y stanowili Uruk-hai, stworzeni przez Saurona w Trzeciej Erze). Ich ulubionym po\xc5\xbcywieniem by\xc5\x82o mi\xc4\x99so, bez wzgl\xc4\x99du na pochodzenie. Pos\xc4\x85dzenie o kanibalizm, jak wynika z wypowiedzi Grishn\xc3\xa1kha, by\xc5\x82o obraz\xc4\x85 dla orka, co pozwala s\xc4\x85dzi\xc4\x87, \xc5\xbce nie zjadali przedstawicieli w\xc5\x82asnej rasy._NEWLINE_Z orkami walczyli elfowie, krasnoludowie i ludzie (Liga Maedhrosa, Gondor, Arnor czy Rohan), a tak\xc5\xbce entowie._NEWLINE_Szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 znajomo\xc5\x9bci\xc4\x85  ork\xc3\xb3w w czasie Trzeciej Ery wykazywa\xc5\x82 si\xc4\x99 Aragorn, cz\xc5\x82onek Dru\xc5\xbcyny Pier\xc5\x9bcienia \xe2\x80\x93 tropi\xc5\x82 ich przez 68 lat. Zna\xc5\x82 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 ich szczep\xc3\xb3w, rodzaj\xc3\xb3w uzbrojenia, jakiego u\xc5\xbcywali, oraz zwyczaj\xc3\xb3w (po wyj\xc5\x9bciu z Morii ostrzega\xc5\x82, \xc5\xbce zwykle mszcz\xc4\x85 swoich wodz\xc3\xb3w).\n_START_SECTION_\nMowa ork\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nIch j\xc4\x99zyk czerpa\xc5\x82 wyrazy g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z Czarnej Mowy i Westronu. Stworzyli w ten spos\xc3\xb3b szereg gwar, obfituj\xc4\x85cych w wyzwiska i przekle\xc5\x84stwa. Liczba odmian mowy ork\xc3\xb3w by\xc5\x82a tak du\xc5\xbca, jak liczba szczep\xc3\xb3w, i dlatego w Trzeciej Erze orkowie u\xc5\xbcywali Westronu do porozumiewania si\xc4\x99. Wiele ze starszych grup, takie jak orkowie z G\xc3\xb3r Mglistych, uznali go za mow\xc4\x99 ojczyst\xc4\x85 i przetworzyli j\xc4\x85 tak, \xc5\xbce brzmia\xc5\x82a podobnie do dawnych j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w szczepowych.'