b'\n_START_ARTICLE_\nGobi\n_START_SECTION_\nNazwa\n_START_PARAGRAPH_\nPustynia Gobi ma kilka nazw chi\xc5\x84skich: m.in. \xe6\x88\x88\xe5\xa3\x81 (g\xc4\x93b\xc3\xac), \xe7\x80\x9a\xe6\xb5\xb7 (h\xc3\xa0nh\xc7\x8ei \xe2\x80\x93 niesko\xc5\x84czone morze) oraz \xe6\xb2\x99\xe6\xbc\xa0 (sh\xc4\x81m\xc3\xb2, popularne okre\xc5\x9blenie pustyni). Mongolska nazwa Gobi to \xd0\x93\xd0\xbe\xd0\xb2\xd1\x8c.\n_START_SECTION_\nGeografia\n_START_PARAGRAPH_\nPustynia Gobi ma ponad 1610 km d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci z po\xc5\x82udniowego zachodu na p\xc3\xb3\xc5\x82nocny wsch\xc3\xb3d i ponad 800 km z p\xc3\xb3\xc5\x82nocy na po\xc5\x82udnie; ma ponad 2 miliony km\xc2\xb2 powierzchni._NEWLINE_Pustynia odgrodzona jest od p\xc3\xb3\xc5\x82nocy g\xc3\xb3rami A\xc5\x82taju, a od po\xc5\x82udniowego zachodu przez Wy\xc5\xbcyn\xc4\x99 Tybeta\xc5\x84sk\xc4\x85. Gobi rozci\xc4\x85ga si\xc4\x99 od g\xc3\xb3r Tienszan na zachodzie, po Wielki Chingan na wschodzie oraz od g\xc3\xb3r Qilian Shan tudzie\xc5\xbc Yin Shan na po\xc5\x82udniu, po g\xc3\xb3ry Chentej na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy._NEWLINE_Gobi jest pustyni\xc4\x85 kontynentaln\xc4\x85. Tworz\xc4\x85 j\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie \xc5\xbcwirowo-kamieniste g\xc3\xb3rzyste i wy\xc5\xbcynne mniejsze pustynie, p\xc3\xb3\xc5\x82pustynie oraz suche stepy, rozdzielone pasmami wysokich g\xc3\xb3r. Wi\xc4\x99ksza cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 pustyni le\xc5\xbcy na wysoko\xc5\x9bciach 900 \xe2\x80\x93 1120 m n.p.m., opr\xc3\xb3cz tego licznie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 tam masywy g\xc3\xb3rskie, przede wszystkim A\xc5\x82taju Gobijskiego.\n_START_SECTION_\nKlimat\n_START_PARAGRAPH_\nGobi charakteryzuje si\xc4\x99 klimatem kontynentalnym, skrajnie suchym; latem temperatura si\xc4\x99ga ponad 40\xc2\xa0\xc2\xb0C, a w zimie spada poni\xc5\xbcej \xe2\x88\x9240\xc2\xa0\xc2\xb0C. Gobi jest ch\xc5\x82odn\xc4\x85 pustyni\xc4\x85, nierzadko rejestrowane s\xc4\x85 tu przymrozki i \xc5\x9bnieg, nawiewany z Syberii. Roczne opady wynosz\xc4\x85 od 50 do 200 mm, w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od rejonu. Na Gobi brak jest sta\xc5\x82ych rzek, liczne s\xc4\x85 natomiast koryta rzek okresowych (do 70 km d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci) zwanych sajrami. Obszary piaszczyste s\xc4\x85 nieliczne, skupione g\xc5\x82\xc3\xb3wnie przy \xc5\x9brodkowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci granicy chi\xc5\x84sko-mongolskiej. Gobi jest najdalej wysuni\xc4\x99t\xc4\x85 na p\xc3\xb3\xc5\x82noc pustyni\xc4\x85 (nie licz\xc4\x85c lodowych pusty\xc5\x84) na \xc5\x9bwiecie.\n_START_SECTION_\nFauna\n_START_PARAGRAPH_\nDo najrzadszych zwierz\xc4\x85t zamieszkuj\xc4\x85cych Gobi nale\xc5\xbc\xc4\x85: ku\xc5\x82an, irbis \xc5\x9bnie\xc5\xbcny, baktrian oraz ko\xc5\x84 Przewalskiego (endemit gobijski, nie jest pewne czy jeszcze tam \xc5\xbcyje w stanie dzikim, natomiast jest na Gobi hodowla zmierzaj\xc4\x85ca do restytucji koni Przewalskiego).\n_START_SECTION_\nPustynnienie\n_START_PARAGRAPH_\nObecnie pustynia Gobi rozrasta si\xc4\x99. Najbardziej widoczne s\xc4\x85 objawy pustynnienia w Chinach w rejonach s\xc4\x85siaduj\xc4\x85cych z Gobi, najszybciej pustynia rozrasta si\xc4\x99 w kierunku po\xc5\x82udniowym. Ka\xc5\xbcdego roku obserwuje si\xc4\x99 tam pustynnienie ok. 3600 km\xc2\xb2 step\xc3\xb3w, co powoduje (z racji odszkodowa\xc5\x84 dla rolnik\xc3\xb3w i pasterzy, przeciwdzia\xc5\x82aniu ekspansji pustyni itp.) straty rz\xc4\x99du 50 miliard\xc3\xb3w $ rocznie._NEWLINE_Pustynnienie spowodowane jest przede wszystkim dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci\xc4\x85 cz\xc5\x82owieka, nieskoordynowane i nadmierne powi\xc4\x99kszanie pog\xc5\x82owia byd\xc5\x82a, niszcz\xc4\x85cego ro\xc5\x9blinno\xc5\x9b\xc4\x87 oraz gleb\xc4\x99 pastwisk, zu\xc5\xbcywanie ponad miar\xc4\x99 wody (np. sztucznie dostarczanej do najbli\xc5\xbcszych miast) oraz globalne ocieplenie. Rz\xc4\x85d chi\xc5\x84ski pr\xc3\xb3buje przeciwdzia\xc5\x82a\xc4\x87 ekspansji pustyni, buduj\xc4\x85c tzw. Zielony Mur Chi\xc5\x84ski \xe2\x80\x93 pas sztucznie zasadzonych las\xc3\xb3w, odgradzaj\xc4\x85cych pustyni\xc4\x99 od pozosta\xc5\x82ej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kraju.\n_START_SECTION_\nArcheologia\n_START_PARAGRAPH_\nArcheolodzy odnale\xc5\xbali na terenie Gobi dowody obr\xc3\xb3bki kamienia si\xc4\x99gaj\xc4\x85ce nawet stu tysi\xc4\x99cy lat wstecz.'