b'\n_START_ARTICLE_\nMaria Ponikowska\n_START_PARAGRAPH_\nMaria Ponikowska (ur. 2 kwietnia 1894 w Warszawie, zm. 9 sierpnia 1969 tam\xc5\xbce) \xe2\x80\x93 organizatorka ruchu naukowego organizacji i kierownictwa, dokumentalistka Polskiego Radia i organizatorka konspiracyjnej rozg\xc5\x82o\xc5\x9bni radiowej w Polskim Pa\xc5\x84stwie Podziemnym w okresie okupacji niemieckiej.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 2 kwietnia 1894 w Warszawie. By\xc5\x82a c\xc3\xb3rk\xc4\x85 Cezarego, adwokata (1853\xe2\x80\x931944, i Eweliny z \xc5\x81uczyckich (ur. 1858), siostr\xc4\x85 Krystyny (1890\xe2\x80\x931954, zam\xc4\x99\xc5\xbcnej za Stanis\xc5\x82awem Wierzbickim), Janiny (zam\xc4\x99\xc5\xbcnej za Januszem Zdzienickim) i Wac\xc5\x82awa (1884\xe2\x80\x931944). By\xc5\x82a absolwentk\xc4\x85 IV Gimnazjum Realnego w Krakowie, gdzie uzyska\xc5\x82a \xc5\x9bwiadectwo dojrza\xc5\x82o\xc5\x9bci w 1914 roku. W 1915 roku podj\xc4\x99\xc5\x82a studia na Wydziale Filozoficznym (a nast\xc4\x99pnie przyrodniczo-matematycznym) Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie jako g\xc5\x82\xc3\xb3wny przedmiot wybra\xc5\x82a matematyk\xc4\x99. Studiowa\xc5\x82a r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie na Wydziale Finansowo-Ekonomicznym Szko\xc5\x82y Nauk Politycznych. Specjalizowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w zakresie finans\xc3\xb3w, statystyki i matematyki ubezpieczeniowej, czego wyrazem jest jej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 zawodowa (od 1919 roku) \xe2\x80\x93 mi\xc4\x99dzy innymi w Wydziale Ekonomiczno-Statystycznym Zwi\xc4\x85zku Polskich Organizacji Rolniczych i w Towarzystwie Ubezpiecze\xc5\x84 "VESTA" (od 1923)._NEWLINE_Na szczeg\xc3\xb3lna uwag\xc4\x99 zas\xc5\x82uguje jej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 w nowo powsta\xc5\x82ym (w 1925 roku) Instytucie Naukowym Organizacji i Kierownictwa i wsp\xc3\xb3\xc5\x82praca z jego tw\xc3\xb3rc\xc4\x85 Karolem Adamieckim._NEWLINE_Zajmowa\xc5\x82a tam mi\xc4\x99dzy innymi funkcj\xc4\x99 kierowniczki Wydzia\xc5\x82u Naukowego (zob. m.in.: M.Ponikowska: Karol Adamiecki \xe2\x80\x93 zarys biograficzny, TNOiK, Warszawa 1949)._NEWLINE_Prac\xc4\x99 w strukturach Polskiego Radia podj\xc4\x99\xc5\x82a na pocz\xc4\x85tku 1934 roku \xe2\x80\x93 w Biurze Studi\xc3\xb3w, pod kierunkiem Krzysztofa Eydziatowicza, awansuj\xc4\x85c z up\xc5\x82ywem czasu na jego zast\xc4\x99pc\xc4\x99. Bra\xc5\x82a tam udzia\xc5\x82 w opracowaniach na potrzeby Rady Programowej Polskiego Radia. Na podkre\xc5\x9blenie zas\xc5\x82uguje jej wk\xc5\x82ad w opracowanie podstaw funkcjonowania i metodologii badania percepcji program\xc3\xb3w radiowych przez s\xc5\x82uchaczy._NEWLINE_Warto te\xc5\xbc wspomnie\xc4\x87 o jej udziale \xe2\x80\x93 wsp\xc3\xb3lnym z in\xc5\xbc. Ignacym Maleckim \xe2\x80\x93 w opracowaniu za\xc5\x82o\xc5\xbce\xc5\x84 (tzw. planu ideowego) maj\xc4\x85cego powsta\xc4\x87 w Warszawie nowego gmachu Polskiego Radia. Stanowi\xc5\x82y one podstaw\xc4\x99 do rozpisania konkursu architektonicznego._NEWLINE_Osobnym rozdzia\xc5\x82em jej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci by\xc5\x82 okres kampanii wrze\xc5\x9bniowej 1939 roku i okupacji niemieckiej w latach 1939\xe2\x80\x931945 \xe2\x80\x93 pocz\xc4\x85tkowo jeszcze w strukturach Polskiego Radia, a nast\xc4\x99pnie radia podziemnego. Znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 w grupie tych pracownik\xc3\xb3w Polskiego Radia, kt\xc3\xb3rzy w obliczu natarcia niemieckiego nie zastosowali si\xc4\x99 do zarz\xc4\x85dzenia dyrekcji o ewakuacji z Warszawy, lecz w zmienionych, niezwykle trudnych i niebezpiecznych warunkach kontynuowali prac\xc4\x99 na obszarze miasta. Dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 ta polega\xc5\x82a na emisji radiowego programu II z terenu Fortu Mokotowskiego. Kierowa\xc5\x82 ni\xc4\x85 dyrektor muzyczny Polskiego Radia Edmund Rudnicki. Maria Ponikowska (obok Marii \xc5\xbbebrowskiej i Stanis\xc5\x82awa Poraj-Ko\xc5\xbami\xc5\x84skiego) znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 w tym okresie w gronie jego najbli\xc5\xbcszych wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownik\xc3\xb3w. Po kapitulacji miasta (stosownie do postanowie\xc5\x84 aktu kapitulacyjnego) znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 w zespole likwidacyjnym przekazuj\xc4\x85cym w\xc5\x82adzom niemieckim rozg\xc5\x82o\xc5\x9bni\xc4\x99 i inne jednostki Polskiego Radia._NEWLINE_W okresie okupacji niemieckiej uczestniczy\xc5\x82a (pod pseudonimem "Maria") w strukturach konspiracyjnych powo\xc5\x82anych do ochrony maj\xc4\x85tku Radia, wspierania dawnego personelu, zw\xc5\x82aszcza os\xc3\xb3b ukrywaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 i prze\xc5\x9bladowanych, jak i do opracowania plan\xc3\xb3w post\xc4\x99powania na wypadek wybuchu powstania i zako\xc5\x84czenia wojny. Struktury te \xe2\x80\x93 pocz\xc4\x85tkowo funkcjonuj\xc4\x85ce samodzielnie \xe2\x80\x93 od 1941 roku dzia\xc5\x82a\xc5\x82y w porozumieniu ze Zwi\xc4\x85zkiem Walki Zbrojnej (ZWZ), a nast\xc4\x99pnie od stycznia 1942 roku \xe2\x80\x93 z Wojskow\xc4\x85 S\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x85 \xc5\x81\xc4\x85czno\xc5\x9bci Komendy G\xc5\x82\xc3\xb3wnej ZWZ \xe2\x80\x93 Armii Krajowej, a wreszcie od po\xc5\x82owy 1942 roku \xe2\x80\x93 z Delegatur\xc4\x85 Rz\xc4\x85du na Kraj. Warto w zwi\xc4\x85zku z tym przypomnie\xc4\x87, \xc5\xbce nadaj\xc4\x85ca podczas powstania warszawskiego 1944 roku \xe2\x80\x93 radiostacja powsta\xc5\x84cza "B\xc5\x82yskawica", wyemitowa\xc5\x82a 122 audycje w j\xc4\x99zyku polskim i 77 audycji w j\xc4\x99zyku angielskim). W kierowanej przez E.Rudnickiego (pseud. "Konopka") sekcji PR ("RA") utworzonej 1 sierpnia 1942 w Departamencie Informacji i Prasy, Maria Ponikowska odpowiada\xc5\x82a za ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 spraw organizacji, dokumentacji i finans\xc3\xb3w. Kierowany przez ni\xc4\x85 zesp\xc3\xb3\xc5\x82 liczy\xc5\x82 w 1944 roku 14 os\xc3\xb3b. W ramach nadzorowanego przez ni\xc4\x85 bud\xc5\xbcetu funkcjonowa\xc5\x82y ponadto zespo\xc5\x82y regionalne licz\xc4\x85ce \xc5\x82\xc4\x85cznie 16 os\xc3\xb3b. Po upadku powstania zesp\xc3\xb3\xc5\x82 kierowany przez M.Ponikowsk\xc4\x85 nie zaprzesta\xc5\x82 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci, lecz ewakuowa\xc5\x82 si\xc4\x99 do Krakowa, gdzie, cho\xc4\x87 zredukowany liczebnie, w dalszym ci\xc4\x85gu funkcjonowa\xc5\x82._NEWLINE_Po zako\xc5\x84czeniu wojny kontynuowanie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci zespo\xc5\x82u, w zmienionych powojennych strukturach Polskiego Radia, okaza\xc5\x82o si\xc4\x99 niemo\xc5\xbcliwe. Ponikowska zmuszona by\xc5\x82a zaanga\xc5\xbcowa\xc4\x87 si\xc4\x99 do pracy w innych dziedzinach. Przechowywa\xc5\x82a jednak w warunkach domowych archiwum radia wzbogacaj\xc4\x85c je o materia\xc5\x82y, pochodz\xc4\x85ce od \xc5\x9bwiadk\xc3\xb3w i uczestnik\xc3\xb3w konspiracyjnej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci radia z lat 1939\xe2\x80\x931945._NEWLINE_W drugiej po\xc5\x82owie lat czterdziestych i w latach pi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych podj\xc4\x99\xc5\x82a w Warszawie prac\xc4\x99 najpierw w charakterze kierowniczki wydzia\xc5\x82u finansowego Centralnego Zarz\xc4\x85du Przemys\xc5\x82u Chemicznego (w latach 1945-1946), nast\xc4\x99pnie w bibliotece Ambasady Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych (w latach 1946\xe2\x80\x931948), p\xc3\xb3\xc5\xbaniej za\xc5\x9b \xe2\x80\x93 w G\xc5\x82\xc3\xb3wnym Urz\xc4\x99dzie Pracy jako szef dzia\xc5\x82u dokumentacji (w latach 1949\xe2\x80\x931950), a wreszcie jako szef dzia\xc5\x82u inwestycji Teatru Wielkiego Opery i Baletu (od 1 lipca 1950 do emerytury)._NEWLINE_W \xc5\xbcyciu prywatnym \xe2\x80\x93 jako mi\xc5\x82o\xc5\x9bniczka muzyki \xe2\x80\x93 Ponikowska by\xc5\x82a wieloletnim aktywnym cz\xc5\x82onkiem Towarzystwa im. Fryderyka Chopina (pe\xc5\x82ni\xc4\x85c tam mi\xc4\x99dzy innymi funkcje przewodnicz\xc4\x85cego Komisji Rewizyjnej). Rodziny nie za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82a. Jej gr\xc3\xb3b znajduje si\xc4\x99 na Cmentarzu Pow\xc4\x85zkowskim ("Stare Pow\xc4\x85zki") w Warszawie. By\xc5\x82a wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniona mi\xc4\x99dzy innymi Krzy\xc5\xbcem Kawalerskim Polonia Restituta.'