b'\n_START_ARTICLE_\nI krucjata antyhusycka\n_START_SECTION_\nGeneza\n_START_PARAGRAPH_\nLatem 1419 roku w Czechach wybuch\xc5\x82o powstanie husyckie. Do wiosny 1420 walki obj\xc4\x99\xc5\x82y ca\xc5\x82e terytorium Czech, z czego blisko jedn\xc4\x85 trzeci\xc4\x85 kraju kontrolowali husyci. Ich zwyci\xc4\x99stwa wywo\xc5\x82ywa\xc5\x82y zaniepokojenie Zygmunta Luksemburskiego oraz papie\xc5\xbca Marcina V. Od samego pocz\xc4\x85tku walk wspierali oni wierne ko\xc5\x9bcio\xc5\x82owi rzymskokatolickiemu rycerstwo czeskie i niemieckie. Planowali te\xc5\xbc wsp\xc3\xb3lnie krwawe zd\xc5\x82awienie husyckiej rebelii i wsp\xc3\xb3lnie przyst\xc4\x85pili do kontrofensywy. Na pocz\xc4\x85tku marca 1420 roku we Florencji papie\xc5\xbc Marcin V wyda\xc5\x82 bull\xc4\x99 nakazuj\xc4\x85c\xc4\x85 zorganizowanie katolikom krucjaty przeciwko husytom. Bull\xc4\x99 papiesk\xc4\x85 og\xc5\x82oszono we Wroc\xc5\x82awiu 17 marca, gdzie od stycznia tego roku w obecno\xc5\x9bci Zygmunta Luksemburskiego obradowa\xc5\x82 sejm Rzeszy. Pocz\xc4\x85tkowo kr\xc3\xb3l nie kwapi\xc5\x82 si\xc4\x99 do przeprowadzenia krucjaty na terytorium Czech, obawiaj\xc4\x85c si\xc4\x99 zbyt du\xc5\xbcych zniszcze\xc5\x84 kraju, kt\xc3\xb3rego koron\xc4\x99 odziedziczy\xc5\x82 po \xc5\x9bmierci swojego brata Wac\xc5\x82awa. Jednak pod naciskiem papie\xc5\xbca i wysokiego duchowie\xc5\x84stwa czeskiego nakaza\xc5\x82 z pocz\xc4\x85tkiem kwietnia koncentracj\xc4\x99 wojsk w \xc5\x9awidnicy i stamt\xc4\x85d na czele armii krzy\xc5\xbcowc\xc3\xb3w ruszy\xc5\x82 w kierunku Pragi, otwieraj\xc4\x85c kolejny rozdzia\xc5\x82 wojen husyckich._NEWLINE_Zygmunt Luksemburski odkry\xc5\x82 swoje zamiary, skazuj\xc4\x85c we Wroc\xc5\x82awiu na \xc5\x9bmier\xc4\x87 emisariusza husyckiego Jana Kras\xc4\x99 oraz uczestnik\xc3\xb3w defenestracji wroc\xc5\x82awskiej z lipca 1418 roku. Wydarzenia te pozbawi\xc5\x82y z\xc5\x82udze\xc5\x84 nawet ugodowo nastawionych wobec niego utrakwist\xc3\xb3w. Husyci zacz\xc4\x99li przygotowywa\xc4\x87 si\xc4\x99 do zbrojnego odparcia krucjaty.\n_START_SECTION_\nPrzebieg\n_START_PARAGRAPH_\nZanim krzy\xc5\xbcowcy dotarli do Czech, husyci przeprowadzili zakrojon\xc4\x85 na szerok\xc4\x85 skal\xc4\x99 ofensyw\xc4\x99 wymierzon\xc4\x85 przeciwko wiernym Zygmuntowi katolikom. Jan \xc5\xbdi\xc5\xbeka na czele swych oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w 4 kwietnia 1420 zdoby\xc5\x82 miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 Mlad\xc3\xa1 Vo\xc5\xbeice, natomiast si\xc5\x82y Mikula\xc5\xa1a z Husi 7 kwietnia zdoby\xc5\x82y Sedlec. Id\xc4\x85c za ciosem, armia husycka opanowa\xc5\x82a i niszczy\xc5\x82a kolejne punkty oporu katolik\xc3\xb3w w kraju po\xc5\x82udniowoczeskim. Zdobyto P\xc3\xadsek, Strakonice, Prachatice oraz zamek R\xc3\xa1b\xc3\xad. Dzi\xc4\x99ki tym sukcesom husyci zdobyli potrzebne im uzbrojenie i du\xc5\xbc\xc4\x85 liczb\xc4\x99 koni, kt\xc3\xb3re Jan \xc5\xbdi\xc5\xbeka m\xc3\xb3g\xc5\x82 wykorzysta\xc4\x87 do tworzenia niezb\xc4\x99dnej w walkach kawalerii._NEWLINE_17 kwietnia w Pradze \xc4\x8cen\xc4\x9bk z Vartemberka otworzy\xc5\x82 bramy Hradczan, dzi\xc4\x99ki czemu husyci wprowadzili tam swoj\xc4\x85 za\xc5\x82og\xc4\x99. R\xc3\xb3wnolegle z dzia\xc5\x82aniami wojskowymi husyci podejmowali wysi\xc5\x82ki maj\xc4\x85ce na celu skonsolidowanie ich ruchu. 20 kwietnia 1420 w Pradze wydano manifest wzywaj\xc4\x85cy Czech\xc3\xb3w do obrony kraju. Ponadto ostro pot\xc4\x99piono w nim poczynania Zygmunta Luksemburskiego, odmawiaj\xc4\x85c mu prawa do tronu czeskiego. Na czele utworzonych w Pradze si\xc5\x82 szykuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 do obrony stolicy stan\xc4\x85\xc5\x82 Hynek Kru\xc5\xa1ina z Lichtenburga._NEWLINE_W ko\xc5\x84cu kwietnia 1420 armia Luksemburczyka wkroczy\xc5\x82a do Czech. Do pierwszego starcia dosz\xc5\x82o pod Melechovem. Uciekaj\xc4\x85cy do Taboru przed krzy\xc5\xbcowcami ch\xc5\x82opi i g\xc3\xb3rnicy zorganizowali silny oddzia\xc5\x82, kt\xc3\xb3ry w nier\xc3\xb3wnej walce stawia\xc5\x82 czo\xc5\x82a przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85cym si\xc5\x82om, wys\xc5\x82anym przeciwko nim z Kutnej Hory. W tym samym czasie armia krzy\xc5\xbcowc\xc3\xb3w zaj\xc4\x99\xc5\x82a bez walki Hradec Kr\xc3\xa1lov\xc3\xa9. Wa\xc5\xbcne wydarzenia dzia\xc5\x82y si\xc4\x99 te\xc5\xbc w Pradze. W stolicy pozbawionej g\xc5\x82\xc3\xb3wnych si\xc5\x82 taboryckich \xc4\x8cen\xc4\x9bk z Vartemberka nagle zmieni\xc5\x82 front i przeszed\xc5\x82 na stron\xc4\x99 katolik\xc3\xb3w, wydaj\xc4\x85c im 7 maja Hradczany. Dwuznaczna by\xc5\x82a te\xc5\xbc postawa utrakwist\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy w obliczu pierwszych niepowodze\xc5\x84 husyt\xc3\xb3w w walce z armi\xc4\x85 krzy\xc5\xbcowc\xc3\xb3w, 15 maja 1420 w Kutnej Horze podj\xc4\x99li pr\xc3\xb3b\xc4\x99 uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w z id\xc4\x85cym na Prag\xc4\x99 Zygmuntem. Postawa pewnego zwyci\xc4\x99stwa kr\xc3\xb3la utrwali\xc5\x82a w husytach przekonanie, \xc5\xbce tylko jedno\xc5\x9b\xc4\x87 i zgoda w ruchu husyckim mo\xc5\xbce przynie\xc5\x9b\xc4\x87 sukces w walce z naje\xc5\xbad\xc5\xbac\xc4\x85. Widz\xc4\x85c nieprzejednan\xc4\x85 postaw\xc4\x99 Zygmunta Luksemburskiego, utrakwi\xc5\x9bci zwr\xc3\xb3cili si\xc4\x99 do taboryt\xc3\xb3w o pomoc. Zawezwani na pomoc taboryci starli si\xc4\x99 z wojskami krzy\xc5\xbcowc\xc3\xb3w pod Bene\xc5\xa1ovem oraz pod Kutn\xc4\x85 Hor\xc4\x85. W pierwszym starciu pokonali broni\xc4\x85cego dost\xc4\x99pu do miasta Piotra ze Sternberka, w drugim rozbili oddzia\xc5\x82 katolicki na czele kt\xc3\xb3rego sta\xc5\x82 Janek z Chtenic oraz kondotier z Florencji, Pipo Spano. Po tych sukcesach oddzia\xc5\x82y prowadzone przez Jana \xc5\xbdi\xc5\xbek\xc4\x99 22 maja 1420 roku wkroczy\xc5\x82y do Pragi. Husyci opanowali ca\xc5\x82\xc4\x85 stolic\xc4\x99 poza dwoma wa\xc5\xbcnymi punktami, tj. Hradczanami i Wyszehradem, kt\xc3\xb3re pozostawa\xc5\x82y w r\xc4\x99kach katolik\xc3\xb3w. 3 czerwca 1420 roku sformu\xc5\x82owano oficjalny program religijny ruchu husyckiego i opublikowano go jako cztery artyku\xc5\x82y praskie. W pracach nad ich u\xc5\x82o\xc5\xbceniem brali udzia\xc5\x82 wsp\xc3\xb3lnie szlachta, mieszczanie, profesorowie uniwersytetu praskiego oraz taboryci._NEWLINE_Zygmunt Luksemburski na czele krzy\xc5\xbcowc\xc3\xb3w dotar\xc5\x82 pod mury Pragi dopiero 30 czerwca, rozpoczynaj\xc4\x85c obl\xc4\x99\xc5\xbcenie. Wcze\xc5\x9bniej zaj\xc4\x85\xc5\x82 Slan\xc3\xbd, Louny i Melnik oraz wys\xc5\x82a\xc5\x82 pod Tabor silne oddzia\xc5\x82y pod wodz\xc4\x85 Old\xc5\x99icha z Ro\xc5\xbemberka, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y za zadanie opanowa\xc4\x87 miasto. Przewiduj\xc4\x85c plany kr\xc3\xb3la, jeszcze przed jego przybyciem pod sto\xc5\x82eczne mury, 25 czerwca Prag\xc4\x99 opu\xc5\x9bci\xc5\x82 Mikula\xc5\xa1 z Husi. Do starcia pod Taborem dosz\xc5\x82o 30 czerwca, gdzie husyci zadali dotkliwe straty wojskom katolickim. Po tym sukcesie Mikula\xc5\xa1 z Husi nie powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Pragi, ale podj\xc4\x85\xc5\x82 udan\xc4\x85 pr\xc3\xb3b\xc4\x99 odbicia z r\xc4\x85k krzy\xc5\xbcowc\xc3\xb3w Hradec Kralovego. W tym samym czasie Zygmunt, stoj\xc4\x85c na czele wielkiej armii sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 z rycerzy wielu europejskich pa\xc5\x84stw, usi\xc5\x82owa\xc5\x82 bezskutecznie opanowa\xc4\x87 stolic\xc4\x99 pa\xc5\x84stwa czeskiego. 14 lipca rozegra\xc5\x82 si\xc4\x99 jeden z wa\xc5\xbcniejszych epizod\xc3\xb3w obl\xc4\x99\xc5\xbcenia Pragi, tj. bitwa o Witkow\xc4\x85 G\xc3\xb3r\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra mia\xc5\x82a powa\xc5\xbcne nast\xc4\x99pstwa dla los\xc3\xb3w ca\xc5\x82ej krucjaty. Po tej kl\xc4\x99sce w szeregi rycerzy Luksemburczyka wst\xc4\x85pi\xc5\x82o rozpr\xc4\x99\xc5\xbcenie, a on sam straci\xc5\x82 wiar\xc4\x99 w szybkie i \xc5\x82atwe opanowanie praskiego grodu. 28 lipca Zygmunt koronowa\xc5\x82 si\xc4\x99 na kr\xc3\xb3la Czech w katedrze \xc5\x9bw. Wita na Hradczanach, ale po akcie koronacji zarz\xc4\x85dzi\xc5\x82 odwr\xc3\xb3t spod Pragi w kierunku Kutnej Hory._NEWLINE_Po odst\xc4\x85pieniu Zygmunta od Pragi, w sierpniu husyci pod wodz\xc4\x85 \xc5\xbdi\xc5\xbeki ruszyli w pole przeciwko pozostaj\xc4\x85cym w Czechach wojskom krzy\xc5\xbcowc\xc3\xb3w. Koniec lata i pocz\xc4\x85tek jesieni 1420 roku up\xc5\x82ywa\xc5\x82 obu armiom na wzajemnych podchodach i pr\xc3\xb3bie opanowania lub odbicia wa\xc5\xbcniejszych miast i twierdz. Najbardziej aktywnym dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 si\xc5\x82 katolickich by\xc5\x82 Old\xc5\x99ich z Ro\xc5\xbemberka. Do wa\xc5\xbcniejszego starcia pomi\xc4\x99dzy obiema armiami dosz\xc5\x82o 12 pa\xc5\xbadziernika pod Ma\xc5\x82ym Borem. Si\xc5\x82y husyckie, pomimo do\xc5\x9b\xc4\x87 dotkliwych strat, bitw\xc4\x99 wygra\xc5\x82y. 1 listopada katolicy podj\xc4\x99li kolejn\xc4\x85 pr\xc3\xb3b\xc4\x99 pomocy obl\xc4\x99\xc5\xbconemu Wyszehradowi. Dosz\xc5\x82o do zaci\xc4\x99tych walk pomi\xc4\x99dzy oblegaj\xc4\x85cymi Wyszehrad husytami pod dow\xc3\xb3dztwem Hynka Kru\xc5\xa1ina z Lichtemburka a oddzia\xc5\x82ami dowodzonymi bezpo\xc5\x9brednio przez Zygmunta Luksemburskiego. Przegrana bitwa pod Wyszehradem ostatecznie zmusi\xc5\x82a Zygmunta do wycofania si\xc4\x99 z walk o Prag\xc4\x99. Po kl\xc4\x99sce wojsk katolickich, obro\xc5\x84cy, nie widz\xc4\x85c sensu dalszej obrony, podali Wyszehrad husytom. W grudniu 1420 roku, po \xc5\x9bmierci Mikula\xc5\xa1a z Husi, g\xc5\x82\xc3\xb3wnodowodz\xc4\x85cym wojskami husyckimi zosta\xc5\x82 Jan \xc5\xbdi\xc5\xbeka._NEWLINE_25 grudnia husyci podj\xc4\x99li nieudan\xc4\x85 pr\xc3\xb3b\xc4\x99 powo\xc5\x82ania na tron czeski kr\xc3\xb3la polskiego W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Jagie\xc5\x82\xc5\x82y lub wielkiego ksi\xc4\x99cia litewskiego Witolda. Delegacja, na czele kt\xc3\xb3rej sta\xc5\x82 Hrynek z Kol\xc5\xa1tejnu, dosta\xc5\x82a od kr\xc3\xb3la polskiego odpowied\xc5\xba odmown\xc4\x85, natomiast Witold swoj\xc4\x85 zgod\xc4\x99 uzale\xc5\xbcnia\xc5\x82 od powrotu zbuntowanych Czech\xc3\xb3w na \xc5\x82ono ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a katolickiego. Trzeba nadmieni\xc4\x87, \xc5\xbce w sprawie powo\xc5\x82ania kt\xc3\xb3rego\xc5\x9b z Giedyminowicz\xc3\xb3w na tron czeski Hrynek z Kol\xc5\xa1tejnu stan\xc4\x85\xc5\x82 przed W\xc5\x82adys\xc5\x82awem Jagie\xc5\x82\xc5\x82\xc4\x85 najprawdopodobniej ju\xc5\xbc w lipcu 1420 roku w Wolborzu._NEWLINE_Z pocz\xc4\x85tkiem 1421 roku walki usta\xc5\x82y. Z najwa\xc5\xbcniejszych wydarze\xc5\x84 nale\xc5\xbcy wymieni\xc4\x87 zdobycie przez husyt\xc3\xb3w miast St\xc5\x99\xc3\xadbro i Krakikov oraz zako\xc5\x84czon\xc4\x85 niepowodzeniem pr\xc3\xb3b\xc4\x99 opanowania Tachova. W lutym 1421 zniech\xc4\x99cony pora\xc5\xbckami oraz stanem moralnym w\xc5\x82asnej armii Zygmunt Luksemburski ostateczne wycofa\xc5\x82 si\xc4\x99 na Morawy i dalej na W\xc4\x99gry.\n_START_SECTION_\nSkutki\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsza krucjata antyhusycka zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 kl\xc4\x99sk\xc4\x85 militarn\xc4\x85 armii Zygmunta Luksemburskiego. Kr\xc3\xb3l poni\xc3\xb3s\xc5\x82 pora\xc5\xbck\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na p\xc5\x82aszczy\xc5\xbanie politycznej, gdy\xc5\xbc zaktywizowa\xc5\x82a si\xc4\x99 opozycja antyluksemburska w Rzeszy. Natomiast w Czechach odparcie krucjaty wywo\xc5\x82a\xc5\x82o entuzjazm. Sukces militarny skonsolidowa\xc5\x82 dwa przeciwstawne skrzyd\xc5\x82a ruchu husyckiego, a do zwyci\xc4\x99skiego obozu religijnego zacz\xc4\x99\xc5\x82y nap\xc5\x82ywa\xc4\x87 coraz to nowsze rzesze zwolennik\xc3\xb3w nauki Jana Husa. Kl\xc4\x99ska pierwszej krucjaty spowodowa\xc5\x82a obwo\xc5\x82anie przez papie\xc5\xbca Marcina V nowej krucjaty antyhusyckiej.'