b"\n_START_ARTICLE_\nStroik przelotowy\n_START_PARAGRAPH_\nStroik przelotowy \xe2\x80\x93 rodzaj stroika wykorzystywany m.in. w akordeonie, w kt\xc3\xb3rym d\xc5\xbawi\xc4\x99k wzbudzany jest przez strumie\xc5\x84 powietrza. W odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od klasycznego stroika nie jest on usytuowany w ustniku, lecz w specjalnej ramce.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze instrumenty, w kt\xc3\xb3rych d\xc5\xbawi\xc4\x99k wywo\xc5\x82ywany by\xc5\x82 przez drgaj\xc4\x85cy stroik przelotowy powsta\xc5\x82y ok. 3000 lat temu w Chinach. Jego nazwa \xe2\x80\x93 sheng \xe2\x80\x93 zmienia\xc5\x82a si\xc4\x99 wraz z krajami, do kt\xc3\xb3rych instrument trafia\xc5\x82. W Japonii znany by\xc5\x82 pod nazw\xc4\x85 Sh\xc5\x8d, w Laosie i Tajlandii \xe2\x80\x93 kh\xc4\x93ne, a w Korei \xe2\x80\x93 saenghwang. W Europie ten typ stroika pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 w roku 1635 za po\xc5\x9brednictwem Marina Mersenne'a, kt\xc3\xb3ry umie\xc5\x9bci\xc5\x82 wzmiank\xc4\x99 o nim w swoich traktatach. Szerszy opis stroika przelotowego pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 w dziele De la musique des Chinoises, tant anciens que modernes francuskiego jezuity J. A. Amiota. Jednak do intensywniejszego rozwoju tego \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a d\xc5\xbawi\xc4\x99ku znacznie przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 Christian Gottlieb Kratzenstein, kt\xc3\xb3ry pracowa\xc5\x82 nad stworzeniem instrumentu imituj\xc4\x85cego g\xc5\x82os ludzki. Jego badania zainspirowa\xc5\x82y innych tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w do dalszych eksperyment\xc3\xb3w z wykorzystaniem stroika przelotowego. Kolejnym znacz\xc4\x85cym krokiem by\xc5\x82o oddzielenie samego stroika od ramki (dotychczas tworzy\xc5\x82y one jeden element) i przytwierdzenie go za pomoc\xc4\x85 nitu. Zwi\xc4\x99ksza\xc5\x82o to elastyczno\xc5\x9b\xc4\x87 j\xc4\x99zyczka, a co za tym idzie, tak\xc5\xbce mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci dynamiczne ca\xc5\x82ego stroika. W 1821 r. Christian Buschmann stworzy\xc5\x82 Aur\xc4\x99, w kt\xc3\xb3rej po raz pierwszy zastosowano stroik dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cy dwukierunkowo (na otwieranie i zamykanie miecha). By\xc5\x82o to mo\xc5\xbcliwe dzi\xc4\x99ki umieszczeniu w metalowej ramce dw\xc3\xb3ch stroik\xc3\xb3w, zamocowanych po obu jej stronach. Dalszy rozw\xc3\xb3j stroika przelotowego wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 nierozerwalnie z rozwojem akordeonu. Jednak ogranicza si\xc4\x99 on g\xc5\x82\xc3\xb3wnie do zmiany materia\xc5\x82\xc3\xb3w, z kt\xc3\xb3rych by\xc5\x82 produkowany.\n_START_SECTION_\nBudowa\n_START_PARAGRAPH_\nPierwotnie stroik przelotowy zbudowany by\xc5\x82 z ga\xc5\x82\xc4\x99zi bambusa. Przycinano j\xc4\x85 w taki spos\xc3\xb3b, aby zostawi\xc4\x87 w \xc5\x9brodku j\xc4\x99zyczek, kt\xc3\xb3ry wzbudzony przez przep\xc5\x82ywaj\xc4\x85ce powietrze wydawa\xc5\x82 d\xc5\xbawi\xc4\x99k. Dopiero w Europie do produkcji stroika zastosowano metal, cho\xc4\x87 do ko\xc5\x84ca XVI wieku by\xc5\x82 on nadal jednoelementowy. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie stroik budowany jest z dw\xc3\xb3ch element\xc3\xb3w: ramki i przytwierdzonego do niej za pomoc\xc4\x85 nitu j\xc4\x99zyczka. Ramka przewa\xc5\xbcnie jest prostok\xc4\x85tna, z wyci\xc4\x99tym po\xc5\x9brodku otworem, pozwalaj\xc4\x85cym stroikowi swobodnie porusza\xc4\x87 si\xc4\x99 w obie strony. Zazwyczaj w ramce umieszczone s\xc4\x85 dwa stroiki, umieszczone naprzeciw siebie. Takie umieszczenie pozwala na wydobycie d\xc5\xbawi\xc4\x99ku zar\xc3\xb3wno przy otwieraniu, jak i zamykaniu miecha (lub wdechu i wydechu w przypadku harmonijki ustnej). Stroiki te mog\xc4\x85 by\xc4\x87 zestrojone ze sob\xc4\x85 lub brzmie\xc4\x87 inaczej (instrumenty diatoniczne). Najbardziej cenione s\xc4\x85 stroiki r\xc4\x99cznie robione. Charakteryzuj\xc4\x85 si\xc4\x99 one delikatnym niebieskim polotem na blaszce j\xc4\x99zyczka."