b'\n_START_ARTICLE_\nSzabla\n_START_PARAGRAPH_\nSzabla \xe2\x80\x93 d\xc5\x82uga sieczna bro\xc5\x84 bia\xc5\x82a. Wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 jednosieczn\xc4\x85, wygi\xc4\x99t\xc4\x85 g\xc5\x82owni\xc4\x85. Klinga szabli mo\xc5\xbce by\xc4\x87 w cz\xc4\x99\xc5\x9bci sztychowej poszerzona, czyli mie\xc4\x87 ukszta\xc5\x82towane tzw. pi\xc3\xb3ro, zaczynaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 zazwyczaj wyra\xc5\xbanym uskokiem na tylcu g\xc5\x82owni (tzw. m\xc5\x82otkiem), rzadziej \xe2\x80\x93 poszerzaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 p\xc5\x82ynnie, bez uskoku. W niekt\xc3\xb3rych egzemplarzach tylec pi\xc3\xb3ra mo\xc5\xbce by\xc4\x87 ostrzony (m\xc3\xb3wimy w\xc3\xb3wczas o szabli z pi\xc3\xb3rem dwusiecznym). Przeznaczona do zadawania ci\xc4\x99\xc4\x87 i sztych\xc3\xb3w (pchni\xc4\x99\xc4\x87). Szabla jest wyra\xc5\xbanie r\xc3\xb3\xc5\xbcna od miecza (miecz ma prost\xc4\x85, obosieczn\xc4\x85 kling\xc4\x99)._NEWLINE_Ostateczne pochodzenie wyrazu, a wraz z nim i samego przedmiotu, by\xc5\x82o wielokrotnie dyskutowane. Najnowszym studium w tym zakresie jest praca Marka Stachowskiego The Origin of the European Word for Sabre. Praca ta cechuje si\xc4\x99 po\xc5\x82\xc4\x85czeniem danych j\xc4\x99zykoznawczych z historycznymi. Autor ostateczne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o szabli znajduje w Azji, w j\xc4\x99zykach tunguskich, co pozostaje w zgodzie z awarsk\xc4\x85 proweniencj\xc4\x85 samego przedmiotu w Europie.\n_START_SECTION_\nSzabla w\xc4\x99giersko-polska\n_START_PARAGRAPH_\nNajstarszy typ szabli w Polsce, wszed\xc5\x82 do u\xc5\xbcycia za panowania Stefana Batorego w XVI wieku. Charakteryzuje si\xc4\x99 otwart\xc4\x85 r\xc4\x99koje\xc5\x9bci\xc4\x85, du\xc5\xbcym krzy\xc5\xbcowym jelcem i ci\xc4\x99\xc5\xbck\xc4\x85 g\xc5\x82owni\xc4\x85 o minimalnej krzywi\xc5\xbanie. W niekt\xc3\xb3rych egzemplarzach d\xc5\x82o\xc5\x84 os\xc5\x82ania\xc5\x82 \xc5\x82a\xc5\x84cuszek poprowadzony od jelca do podstawy r\xc4\x99koje\xc5\x9bci, os\xc5\x82oni\xc4\x99tej tzw. kapturkiem lub g\xc5\x82owic\xc4\x85. Szable te by\xc5\x82y u\xc5\xbcywane wy\xc5\x82\xc4\x85cznie jak bro\xc5\x84 bojowa, st\xc4\x85d ich prostota i brak zdobie\xc5\x84. Szable by\xc5\x82y sporadycznie zdobione wizerunkiem kr\xc3\xb3la, st\xc4\x85d te\xc5\xbc czasami s\xc4\x85 okre\xc5\x9blane mianem bator\xc3\xb3wek.\n_START_SECTION_\nKo\xc5\x9bciuszk\xc3\xb3wka\n_START_PARAGRAPH_\nSzabla ta posiada zamkni\xc4\x99t\xc4\x85 r\xc4\x99koje\xc5\x9b\xc4\x87, z kab\xc5\x82\xc4\x85kiem dwukrotnie za\xc5\x82amanym pod k\xc4\x85tem prostym. Jelec w formie lekko wygi\xc4\x99tej tarczki o owalnym lub prostok\xc4\x85tnym kszta\xc5\x82cie stanowi wraz z kab\xc5\x82\xc4\x85kiem jednolit\xc4\x85 odkuwk\xc4\x99 stalow\xc4\x85. Do po\xc5\x82owy XVIII wieku ko\xc5\x9bciuszk\xc3\xb3wki by\xc5\x82y wyposa\xc5\xbcane w paluch, kt\xc3\xb3ry jednak uleg\xc5\x82 zanikowi. R\xc4\x99koje\xc5\x9b\xc4\x87 g\xc5\x82adka, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej obci\xc4\x85gana sk\xc3\xb3r\xc4\x85 z poziomymi naci\xc4\x99ciami._NEWLINE_G\xc5\x82ownie ko\xc5\x9bciuszk\xc3\xb3wek by\xc5\x82y r\xc3\xb3\xc5\xbcnego pochodzenia, st\xc4\x85d mo\xc5\xbcna spotka\xc4\x87 egzemplarze o r\xc3\xb3\xc5\xbcnych d\xc5\x82ugo\xc5\x9bciach, krzywiznach i innych parametrach._NEWLINE_Mimo \xc5\xbce jest to szabla charakterystyczna dla insurekcji ko\xc5\x9bciuszkowskiej, to egzemplarze tego typu pojawia\xc5\x82y si\xc4\x99 ju\xc5\xbc znacznie wcze\xc5\x9bniej. Ko\xc5\x9bciuszk\xc3\xb3wka swoj\xc4\x85 nazw\xc4\x99 zawdzi\xc4\x99cza jednak faktowi, \xc5\xbce by\xc5\x82a powszechnie u\xc5\xbcywana dopiero w okresie powstania. Tak\xc5\xbce na wielu obrazach Tadeusz Ko\xc5\x9bciuszko jest uzbrojony w ten typ szabli.\n_START_SECTION_\nSzabla wz\xc3\xb3r 1976 WP i szabla marynarska wz\xc3\xb3r 1976 MW\n_START_PARAGRAPH_\nW 1975\xc2\xa0r. na wniosek wicedyrektora Muzeum Wojska Polskiego, Aleksandra Czerwi\xc5\x84skiego powo\xc5\x82ano komisj\xc4\x99 z\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 z historyk\xc3\xb3w, bronioznawc\xc3\xb3w i wojskowych, maj\xc4\x85c\xc4\x85 za zadanie opracowanie nowego wzoru szabli paradnej. W pracach brali czynny udzia\xc5\x82 mi\xc5\x82o\xc5\x9bnicy i znawcy polskiej broni, jak Wojciech Zab\xc5\x82ocki czy Ryszard Ku\xc5\x9b. W efekcie powsta\xc5\x82 projekt nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85cy form\xc4\x85 do XVII-wiecznych szabel husarskich i przedwojennej szabli wz. 1934. Szabla zosta\xc5\x82a przyj\xc4\x99ta jako bro\xc5\x84 paradna Wojska Polskiego_NEWLINE_Pr\xc3\xb3bne egzemplarze zosta\xc5\x82y wykonane w warsztatach Muzeum Wojska Polskiego, gdzie te\xc5\xbc obecnie si\xc4\x99 znajduj\xc4\x85. Produkcji szabel podj\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 ponownie \xc5\x82\xc3\xb3dzka Wifama. _NEWLINE_16 pa\xc5\xbadziernika 1981 genera\xc5\x82 broni Florian Siwicki w zast\xc4\x99pstwie Ministra Obrony Narodowej wprowadzi\xc5\x82 do u\xc5\xbcytku s\xc5\x82u\xc5\xbcbowego szabl\xc4\x99 wz\xc3\xb3r 1976 WP i szabl\xc4\x99 marynarsk\xc4\x85 wz\xc3\xb3r 1976 MW. Funkcj\xc4\x99 centralnego organu zaopatrzenia w szable sprawowa\xc5\x82o Szefostwo Uzbrojenia i Elektroniki. Dotychczas u\xc5\xbcywane szable oficerskie wojsk l\xc4\x85dowych wz\xc3\xb3r 1921/1922 (L-000), bez wzgl\xc4\x99du na ich stan techniczny, podlega\xc5\x82y wycofaniu do sk\xc5\x82adnic centralnych. _NEWLINE_Aktualnie w u\xc5\xbcyciu s\xc4\x85 szable wz. 76/08 WP i wz. 76/08 MW, odpowiednio w Wojsku Polskim i Marynarce Wojennej._NEWLINE_Ka\xc5\xbcda szabla produkowana przez firm\xc4\x99 Z.M. Wifama (obecnie P.I.W. Wifama-Prexer Sp. z o.o.) jest sygnowana oraz numerowana na klindze (pod jelcem), jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na ostrodze pochwy._NEWLINE_W 1990\xc2\xa0r. z Wifamy wysz\xc5\x82a nowa seria g\xc5\x82owni, z wypuk\xc5\x82o trawionym rysunkiem or\xc5\x82a w koronie._NEWLINE_W 2008\xc2\xa0r. w szabli wz. 76WP i pa\xc5\x82aszu wz. 76MW wprowadzono istotne zmiany kszta\xc5\x82tu i zdobie\xc5\x84.\n_START_SECTION_\nSzabla wz. 1934/2002\n_START_PARAGRAPH_\nW 2002 opracowano, na potrzeby Szwadronu Kawalerii Wojska Polskiego, wz\xc3\xb3r szabli bojowej dla szeregowych i podoficer\xc3\xb3w tej jednostki. Wz\xc3\xb3r ten bazuje na wzorze wz34, szable wykonywane s\xc4\x85 w \xc5\x82\xc3\xb3dzkiej WIFAMie.'