b'\n_START_ARTICLE_\nAktynowce\n_START_PARAGRAPH_\nAktynowce \xe2\x80\x93 grupa pierwiastk\xc3\xb3w chemicznych wydzielona z uk\xc5\x82adu okresowego. Ich nieoficjalny wsp\xc3\xb3lny symbol to An._NEWLINE_Grupa ta liczy 15 metali: aktyn, tor, protaktyn, uran, neptun, pluton, ameryk, kiur, berkel, kaliforn, einstein, ferm, mendelew, nobel, lorens._NEWLINE_Metale te s\xc4\x85 do\xc5\x9b\xc4\x87 aktywne chemicznie o zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowanym, w odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od lantanowc\xc3\xb3w, stopniu utleniania \xe2\x80\x93 od III dla pierwiastk\xc3\xb3w o j\xc4\x85drze wi\xc4\x99kszym od kiuru do VI dla uranu._NEWLINE_Wszystkie aktynowce s\xc4\x85 promieniotw\xc3\xb3rcze. Praktycznie tylko tor, protaktyn i uran wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w skorupie ziemskiej, poniewa\xc5\xbc ich okres po\xc5\x82owicznego rozpadu jest rz\xc4\x99du wieku Ziemi. \xc5\x9aladowe ilo\xc5\x9bci neptunu i plutonu mo\xc5\xbcna znale\xc5\xba\xc4\x87 w rudach uranu. S\xc4\x85 one prawdopodobnie produktem oddzia\xc5\x82ywania szybkich neutron\xc3\xb3w pochodz\xc4\x85cych z promieniowania kosmicznego na j\xc4\x85dra uranu._NEWLINE_Aktynowce po\xc5\x82o\xc5\xbcone w uk\xc5\x82adzie okresowym za uranem, tzw. transuranowce (zwane r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc uranowcami), praktycznie nie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w przyrodzie i musz\xc4\x85 by\xc4\x87 otrzymywane w drodze sztucznych przemian j\xc4\x85drowych._NEWLINE_W\xc5\x9br\xc3\xb3d aktynowc\xc3\xb3w wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc cisuranowce, czyli aktynowce o liczbie atomowej mniejszej ni\xc5\xbc 92. Natomiast grupa transuranowc\xc3\xb3w o liczbie wi\xc4\x99kszej od 95 bywa nazywana kiurowcami dla podkre\xc5\x9blenia ich podobnych w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci chemicznych.'