b'\n_START_ARTICLE_\nWirtualna woda\n_START_PARAGRAPH_\nWirtualna woda \xe2\x80\x93 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 wody, kt\xc3\xb3ra jest potrzebna do wyprodukowania danego produktu spo\xc5\xbcywczego, a tak\xc5\xbce produkty, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 sprzedawane pa\xc5\x84stwom, w kt\xc3\xb3rych nie s\xc4\x85 uprawiane (b\xc4\x85d\xc5\xba uprawiane w ma\xc5\x82ej ilo\xc5\x9bci) ze wzgl\xc4\x99du na niedost\xc4\x99pno\xc5\x9b\xc4\x87 wody. Zaoszcz\xc4\x99dzona w ten spos\xc3\xb3b woda mo\xc5\xbce by\xc4\x87 wykorzystana do innych cel\xc3\xb3w. Obroty wirtualn\xc4\x85 wod\xc4\x85 wynosz\xc4\x85 oko\xc5\x82o 800 mld USD._NEWLINE_Koncepcja zosta\xc5\x82a wprowadzona w 1993 przez Johna Anthony\xe2\x80\x99ego Allana z\xc2\xa0King\xe2\x80\x99s College London\xc2\xa0i \xc2\xa0School of Oriental and African Studies, jako argument za twierdzeniem, \xc5\xbce kraje Bliskiego Wschodu mog\xc4\x85 chroni\xc4\x87 swoje niewielkie zasoby wodne, poprzez opieranie w wi\xc4\x99kszym stopniu swojej gospodarki na imporcie \xc5\xbcywno\xc5\x9bci. Za sw\xc3\xb3j naukowy wk\xc5\x82ad zosta\xc5\x82 nagrodzony w 2003 roku Stockholm Water Prize. Allan twierdzi, \xc5\xbce: \xe2\x80\x9eWoda jest uwa\xc5\xbcana za wirtualn\xc4\x85, poniewa\xc5\xbc w momencie kiedy pszenica jest dojrza\xc5\x82a, realna ilo\xc5\x9b\xc4\x87 wody zu\xc5\xbcyta do jej uprawy, nie jest ju\xc5\xbc w niej zawarta. Idea wirtualnej wody pomaga nam zrozumie\xc4\x87, jak wiele wody jest potrzebne do wyprodukowania r\xc3\xb3\xc5\xbcnych produkt\xc3\xb3w i us\xc5\x82ug. W suchych i p\xc3\xb3\xc5\x82suchych regionach, wiedza na temat warto\xc5\x9bci wirtualnej wody towaru lub us\xc5\x82ugi mo\xc5\xbce by\xc4\x87 przydatne w okre\xc5\x9blaniu najkorzystniejszego wykorzystania dost\xc4\x99pnych zasob\xc3\xb3w wodnych."_NEWLINE_Jeden hamburger to oko\xc5\x82o 2400 litr\xc3\xb3w wirtualnej wody. Przeci\xc4\x99tny Amerykanin konsumuje oko\xc5\x82o 6800 litr\xc3\xb3w wirtualnej wody ka\xc5\xbcdego dnia, trzykrotnie wi\xc4\x99cej ni\xc5\xbc Chi\xc5\x84czyk. Innym przyk\xc5\x82adem mo\xc5\xbce by\xc4\x87 pszenica, kt\xc3\xb3rej produkcja wymaga 1600 m\xc2\xb3 wody na ton\xc4\x99 (dok\xc5\x82adna warto\xc5\x9b\xc4\x87 mo\xc5\xbce wynosi\xc4\x87 mniej lub wi\xc4\x99cej, w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od warunk\xc3\xb3w klimatycznych i praktyk rolniczych). Hoekstra i Chapagain zdefiniowali zawarto\xc5\x9b\xc4\x87 wirtualnej wody w produkcie (towarze, us\xc5\x82udze) jako \xe2\x80\x9eobj\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 s\xc5\x82odkiej wody, zu\xc5\xbcytej do wyprodukowania produktu, zmierzona w miejscu jego produkcji\xe2\x80\x9d. Odnosi si\xc4\x99 do sumy zu\xc5\xbcycia wody na r\xc3\xb3\xc5\xbcnych etapach \xc5\x82a\xc5\x84cucha produkcji. _NEWLINE_Koncept wirtualnej wody posiada istotne niedoskona\xc5\x82o\xc5\x9bci, co oznacza, \xc5\xbce poleganie na jego warto\xc5\x9bci w podejmowaniu decyzji administracyjnych, wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z ryzykiem. Wed\xc5\x82ug Australijskiej National Water Commission miara wirtualnej wody ma bardzo organiczone zastosowanie praktyczne w podejmowaniu decyzji dotycz\xc4\x85cych sposobu wykorzystania ograniczonych zasob\xc3\xb3w wodnych.\n_START_SECTION_\nHandel wirtualn\xc4\x85 wod\xc4\x85\n_START_PARAGRAPH_\nHandel wirtualn\xc4\x85 wod\xc4\x85 odnosi si\xc4\x99 do idei, \xc5\xbce towary i us\xc5\x82ugi podlegaj\xc4\x85 wymianie, a wi\xc4\x99c tak\xc5\xbce wirtualna woda. Je\xc5\xbceli kraj importuje ton\xc4\x99 pszenicy, zamiast produkowa\xc4\x87 j\xc4\x85 na swoim terytorium, oszcz\xc4\x99dza oko\xc5\x82o 1300 m\xc2\xb3 lokalnej wody. Je\xc5\xbceli dany kraj cierpi na niedob\xc3\xb3r wody, \xe2\x80\x9eoszcz\xc4\x99dzona\xe2\x80\x9d w ten spos\xc3\xb3b mo\xc5\xbce zosta\xc4\x87 u\xc5\xbcyta do pokrycia innych potrzeb. Je\xc5\xbceli kraj-eksporter cierpi na niedob\xc3\xb3r wody i wyeksportowa\xc5\x82 1300 m\xc2\xb3 lokalnej wody w postaci tony pszenicy, to nie jest ona ju\xc5\xbc dost\xc4\x99pna do wykorzystania w innych celach. Pomys\xc5\x82 ten poci\xc4\x85ga oczywiste wnioski o znaczeniu strategicznym dla kraj\xc3\xb3w w kt\xc3\xb3rych s\xc5\x82odka woda jest zasobem deficytowym, takich jak np. kraje Wsp\xc3\xb3lnoty Rozwoju Afryki Po\xc5\x82udniowej. _NEWLINE_Kraje o powa\xc5\xbcnym deficycie wody, takie jak np. Palestyna, ograniczaj\xc4\x85 eksport pomara\xc5\x84czy (obci\xc4\x85\xc5\xbconych relatywnie du\xc5\xbcym \xc5\x82adunkiem wirtualnej wody), aby ograniczy\xc4\x87 eksport du\xc5\xbcych ilo\xc5\x9bci wody do innych cz\xc4\x99\xc5\x9bci \xc5\x9bwiata. _NEWLINE_W ostatnich latach idea wirtualnej wody by\xc5\x82a przedmiotem naukowej i politycznej debaty. Poj\xc4\x99cie konceptu jest do\xc5\x9b\xc4\x87 rozmyte, waha si\xc4\x99 od poj\xc4\x99cia analitycznego, o funkcji opisowej, do strategii motywowanej politycznie. Jako poj\xc4\x99cie analityczne, handel wirtualn\xc4\x85 wod\xc4\x85 jest instrumentem pozwalaj\xc4\x85cym na identyfikacj\xc4\x99 i ocen\xc4\x99 podj\xc4\x99tych dzia\xc5\x82a\xc5\x84, nie tylko w dyskusji naukowej, ale tak\xc5\xbce politycznej. Jako strategia, koncept handlu wirtualn\xc4\x85 wod\xc4\x85 mierzy si\xc4\x99 z pytaniem, czy mo\xc5\xbce zosta\xc4\x87 zastosowany w zr\xc3\xb3wnowa\xc5\xbcony spos\xc3\xb3b, z poszanowaniem zasad ekonomii, warto\xc5\x9bci ekologicznych i spo\xc5\x82ecznych oraz w kt\xc3\xb3rych krajach zastosowanie tej strategii przynios\xc5\x82oby korzystne efekty. _NEWLINE_Dane pozyskane metodami geoinformatycznymi na temat wirtualnej wody mog\xc4\x85 zosta\xc4\x87 zaimplementowane w ekonomicznych modelach handlu mi\xc4\x99dzynarodowego, takich jak Global Trade Analysis Project (GTAP) Computable General Equilibrium Model.\xc2\xa0 Modele takie mog\xc4\x85 by\xc4\x87 wykorzystywane w analizie ekonomicznych skutk\xc3\xb3w zmian zasob\xc3\xb3w s\xc5\x82odkiej wody lu polityki ni\xc4\x85 gospodarowania, jak i skutk\xc3\xb3w jakie wywieraj\xc4\x85 na zasoby wodne rozw\xc3\xb3j gospodarczy i liberalizacja handlu. _NEWLINE_Reasumuj\xc4\x85c, handel wirtualn\xc4\x85 wod\xc4\x85 umo\xc5\xbcliwia now\xc4\x85 perspektyw\xc4\x99 spojrzenia na problemy gospodarki wodnej. Wed\xc5\x82ug ustale\xc5\x84 konferencji z 2006 roku we Frankfurcie, wydaje si\xc4\x99 uzasadnionym, po\xc5\x82\xc4\x85czenie modelu Zintegrowanego Zarz\xc4\x85dzania Zasobami Wodnymi (IWRM) z konceptem wirtualnej wody. _NEWLINE_Australijscy naukowcy podj\xc4\x99li pr\xc3\xb3b\xc4\x99 zastosowania metod analizy Life Cycle Assessment do oceny zu\xc5\xbcycia wody.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9alad wodny\n_START_PARAGRAPH_\nKoncepcja wirtualnej wody w zamy\xc5\x9ble odnosi si\xc4\x99 do teorii, \xc5\xbce kraje mog\xc4\x85 chroni\xc4\x87 w\xc5\x82asne zasoby wodne, poprzez import \xc5\xbcywno\xc5\x9bci. W 2002 roku profesor Arjen Y. Hoekstra, wtedy pracownik UNESCO-IHE, obecnie University of Twente; zaproponowa\xc5\x82 poj\xc4\x99cie \xc5\x9bladu wodnego. \xc5\x9alad wodny ilustruje zale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 pomi\xc4\x99dzy konsumowanymi towarami i us\xc5\x82ugami lub wzorcem konsumpcji, a zu\xc5\xbcyciem zasob\xc3\xb3w wodnych i zanieczyszczeniem \xc5\x9brodowiska. _NEWLINE_Handel wirtualn\xc4\x85 wod\xc4\x85 i \xc5\x9blad wodny mog\xc4\x85 by\xc4\x87 postrzegane jako cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 szerszego zagadnienia - globalizacji zasob\xc3\xb3w wodnych'