b'\n_START_ARTICLE_\nPszenica orkisz\n_START_SECTION_\nBiologia\n_START_PARAGRAPH_\nOrkisz jest heksaploidem (6n=42), nale\xc5\xbcy do form niewym\xc5\x82acanych. _NEWLINE_Posiada takie same genomy jak pszenica zwyczajna._NEWLINE_Pszenica orkisz ma niskie wymagania w stosunku do warunk\xc3\xb3w, w kt\xc3\xb3rych rozwija si\xc4\x99 i ro\xc5\x9bnie. Wykazuje si\xc4\x99 wysok\xc4\x85 zdolno\xc5\x9bci\xc4\x85 adaptacyjn\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nUprawa\n_START_PARAGRAPH_\nPszenica orkisz nale\xc5\xbcy do upraw ekologicznych. Zaleca si\xc4\x99 uprawianie jej na obszarach chronionych przed powodziami. _NEWLINE_Plenno\xc5\x9b\xc4\x87  pszenicy  orkisz jest  \xc5\x9bci\xc5\x9ble  zwi\xc4\x85zana  z  klas\xc4\x85  gleby  na  jakiej  jest  uprawiana, zastosowanym nawo\xc5\xbceniem i p\xc5\x82odozmianem. Zwykle daje ni\xc5\xbcsze plony w por\xc3\xb3wnaniu do pszenicy zwyczajnej, a zawy\xc5\xbcanie jej plenno\xc5\x9bci mo\xc5\xbce niekiedy wynika\xc4\x87 z faktu, \xc5\xbce wydajno\xc5\x9b\xc4\x87 plonowania orkiszu jest podawana dla ziarna nieodplewionego. _NEWLINE_Jej uprawa nie wymaga u\xc5\xbcywania pestycyd\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nZastosowanie\n_START_PARAGRAPH_\nOrkisz spo\xc5\xbcywany by\xc5\x82 w staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci. W czasach rzymskich by\xc5\x82 posi\xc5\x82kiem gladiator\xc3\xb3w i zawodnik\xc3\xb3w igrzysk._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug danych za rok 2007 powierzchnia jego uprawy w Europie wynosi\xc5\x82a oko\xc5\x82o 18 tys. hektar\xc3\xb3w. W Polsce orkisz uprawia si\xc4\x99 na oko\xc5\x82o 200\xe2\x80\x93300 hektarach, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w gospodarstwach \xe2\x80\x9eekologicznych\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Warto\xc5\x9b\xc4\x87 od\xc5\xbcywcza orkiszu jest bardzo wysoka. Zawiera ona wszystkie podstawowe sk\xc5\x82adniki od\xc5\xbcywcze potrzebne cz\xc5\x82owiekowi, takie jak sacharydy, bia\xc5\x82ka, t\xc5\x82uszcze, witaminy oraz substancje mineralne. Ziarno orkiszu zawiera wi\xc4\x99cej bia\xc5\x82ka (13\xe2\x80\x9317 proc.) ni\xc5\xbc ziarno pszenicy zwyczajnej. Jest od nich tak\xc5\xbce bogatsze w lepiej przyswajalny gluten. Ponadto zawiera wi\xc4\x99cej cynku, miedzi i selenu oraz witamin A i E. Dominuj\xc4\x85cym kwasem t\xc5\x82uszczowym jest warto\xc5\x9bciowy dla zdrowia kwas linolenowy. Gatunek ten jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc bogatym \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em b\xc5\x82onnika pokarmowego._NEWLINE_Jednak\xc5\xbce orkisz zawiera ma\xc5\x82\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 niekt\xc3\xb3rych aminokwas\xc3\xb3w, uwa\xc5\xbcanych za niezb\xc4\x99dne w diecie cz\xc5\x82owieka. Szczeg\xc3\xb3lnie ma\xc5\x82o zawiera lizyny i treoniny, ale bogata jest w glutamin\xc4\x99 i prolin\xc4\x99._NEWLINE_Chleb produkowany z dodatkiem pszenicy orkisz wykazuje si\xc4\x99 charakterystycznym "chlebowym" zapachem, du\xc5\xbc\xc4\x85 obj\xc4\x99to\xc5\x9bci\xc4\x85 oraz pozostaje \xc5\x9bwie\xc5\xbcy i mi\xc4\x99kki przez d\xc5\x82u\xc5\xbcszy czas. Natomiast chleb wytworzony jedynie z tego rodzaju pszenicy ma mniejsz\xc4\x85 obj\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 i gorsz\xc4\x85 struktur\xc4\x99._NEWLINE_25 marca 2008 \xe2\x80\x9eCzerkieska m\xc4\x85ka orkiszowa\xe2\x80\x9d zosta\xc5\x82a wpisana na List\xc4\x99 Produkt\xc3\xb3w Tradycyjnych (woj. \xc5\x9bwi\xc4\x99tokrzyskie) w kategorii \xe2\x80\x9eWarzywa i owoce\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W roku 2012 wpisano do krajowego rejestru pierwsz\xc4\x85 polsk\xc4\x85 odmian\xc4\x99 pszenicy orkisz ozimej o nazwie Rokosz, wyhodowan\xc4\x85 w Hodowli Ro\xc5\x9blin Strzelce Sp. z o.o. Grupa IHAR przez zesp\xc3\xb3\xc5\x82 hodowc\xc3\xb3w pod kierownictwem dr.  Zygmunta Nity.'