b'\n_START_ARTICLE_\nGubernia witebska\n_START_SECTION_\nObszar\n_START_PARAGRAPH_\nW pocz\xc4\x85tkach XX wieku: 38649,5 wiorst kwadratowych (wed\xc5\x82ug Brockhausa-Efrona) lub 39700 (wed\xc5\x82ug Pawlenkowa);\n_START_SECTION_\nUkszta\xc5\x82towanie terenu\n_START_PARAGRAPH_\nPowierzchnia pofalowana, najwy\xc5\xbcej po\xc5\x82o\xc5\xbcony pas terenu ci\xc4\x85gnie si\xc4\x99 z guberni pskowskiej w stron\xc4\x99 Newelu i Horodka (do 952 st\xc3\xb3p wysoko\xc5\x9bci), dalej wododzia\xc5\x82em D\xc5\xbawiny i Dniepru; cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 zachodnia (powiaty d\xc5\xbawi\xc5\x84ski, lucy\xc5\x84ski i rze\xc5\xbcycki) nizinna; wiele jezior (oko\xc5\x82o 2500), bagien i las\xc3\xb3w; gleba nieurodzajna, glinista i piaszczysta;\n_START_SECTION_\nRzeki\n_START_PARAGRAPH_\nD\xc5\xbawina by\xc5\x82a w 1904 \xc5\xbceglowna na ca\xc5\x82ej rozci\xc4\x85g\xc5\x82o\xc5\x9bci, podobnie jak jej dop\xc5\x82ywy Mie\xc5\xbca, Kasplia, U\xc5\x82\xc5\x82a; Najwa\xc5\xbcniejsze rzeki; \xc5\x81uczessa, Uszacz, Usiana, Po\xc5\x82oto i Dryssa;\n_START_SECTION_\nJeziora\n_START_PARAGRAPH_\nZ jezior najwa\xc5\xbcniejsze: \xc5\x81uba\xc5\x84 (112 w. kw.), Razno (75 w. kw.) \xd0\xb8 O\xc5\x9bwiejskie (49 w. kw.); bagna zajmuj\xc4\x85 do 4000 w. kw.;\n_START_SECTION_\nKlimat\n_START_PARAGRAPH_\nNa zachodzie \xc5\x82agodniejszy ni\xc5\xbc na wschodzie, D\xc5\xbawina wolna od lodu przez 247 dni w roku.\n_START_SECTION_\nLudno\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\n1,669 mln 1904 lub 1,74 mln (przed 1910), z tego 237 (255) tys. w miastach.\n_START_SECTION_\nG\xc5\x82\xc3\xb3wne zaj\xc4\x99cia ludno\xc5\x9bci\n_START_PARAGRAPH_\n74% ludno\xc5\x9bci ch\xc5\x82opskiej (rolnictwo, sadownictwo, le\xc5\x9bnictwo), 8% w przemy\xc5\x9ble przetw\xc3\xb3rczym;\n_START_SECTION_\nPrzemys\xc5\x82\n_START_PARAGRAPH_\nRobotnik\xc3\xb3w w 1903 roku 39 tys. (kopacze na kolei, prace le\xc5\x9bne, rybo\xc5\x82\xc3\xb3wstwo); rzemie\xc5\x9blnik\xc3\xb3w \xe2\x80\x94 48 tys. (wyroby z drewna, szewcy i krawcy., plecenie sieci rybackich, sukiennictwo); fabryk i zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w 1293 z 7 tys. robotnik\xc3\xb3w, produkcja warta 6,5 mln. rubli rocznie (1 prz\xc4\x99dzalnia lnu, 2 gorzelnie, 126 garbarnie, 142 cegielnie, 424 m\xc5\x82yny); handel ma\xc5\x82o rozwini\xc4\x99ty i g\xc5\x82\xc3\xb3wnie miejscowy;\n_START_SECTION_\nRolnictwo\n_START_PARAGRAPH_\nUprawiane by\xc5\x82o \xc5\xbcyto, owies, j\xc4\x99czmie\xc5\x84, kartofle; \xc5\x9brednio w latach 1900\xe2\x80\x941904 zebrano 13,2 mln pud\xc3\xb3w \xc5\xbcyta ozimego, 3,6 mln pud\xc3\xb3w j\xc4\x99czmienia, 7,2 mln pud\xc3\xb3w owsa i 20,2 mln pud\xc3\xb3w ziemniak\xc3\xb3w; rozwini\xc4\x99te lniarstwo; sadownictwo przemys\xc5\x82owe (jab\xc5\x82ka, gruszki i \xc5\x9bliwki); pasterstwo podupada; lasy zajmowa\xc5\x82y do 35% obszaru guberni, du\xc5\xbco drewna budowlanego (sosna, \xc5\x9bwierk), du\xc5\xbco przer\xc3\xb3bki drewna, wzd\xc5\x82u\xc5\xbc brzeg\xc3\xb3w D\xc5\xbawiny zachodniej \xe2\x80\x94 stocznie; na jeziorach rybactwo;\n_START_SECTION_\nO\xc5\x9bwiata\n_START_PARAGRAPH_\nWed\xc5\x82ug spisu z 1897 roku, w guberni umiej\xc4\x99tno\xc5\x9b\xc4\x87 czytania i pisania posiada\xc5\x82o 33% ludno\xc5\x9bci powy\xc5\xbcej 9 roku \xc5\xbcycia._NEWLINE_Szko\xc5\x82y: wed\xc5\x82ug Pawlenkowa 5 \xc5\x9brednich, 9 specjalnych, 1281 ni\xc5\xbcszych; wed\xc5\x82ug Brockhausa-Efrona razem 1667 z 61 tys. uczni\xc3\xb3w, w tym 349 szk\xc3\xb3\xc5\x82 pocz\xc4\x85tkowych Ministerstwa O\xc5\x9bwiaty Ludowej, 246 szk\xc3\xb3\xc5\x82 parafialnych, 659 szk\xc3\xb3\xc5\x82 elementarnych, 5 \xc5\x9brednich z 2248 uczniami, korpus kadecki, seminarium nauczycielskie, 5 seminari\xc3\xb3w duchownych, szko\xc5\x82a rolnicza i rzemie\xc5\x9blnicza; 385 szk\xc3\xb3\xc5\x82 \xc5\xbcydowskich (z nich 23 skarbowe) z 7095 uczniami; umiej\xc4\x85cych czyta\xc4\x87 i pisa\xc4\x87 24,5%;'