b'\n_START_ARTICLE_\nTrybuna\xc5\x82 inkwizycji w Murcji\n_START_PARAGRAPH_\nTrybuna\xc5\x82 inkwizycji w Murcji \xe2\x80\x93 trybuna\xc5\x82 inkwizycji hiszpa\xc5\x84skiej z siedzib\xc4\x85 w Murcji, dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cy w latach 1488\xe2\x80\x931820 (z przerw\xc4\x85 1812\xe2\x80\x931814).\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nInkwizycja hiszpa\xc5\x84ska zosta\xc5\x82a utworzona w 1480 w celu badania prawowierno\xc5\x9bci hiszpa\xc5\x84skich konwertyt\xc3\xb3w z judaizmu, kt\xc3\xb3rych podejrzewano o potajemne praktykowanie swej dawnej wiary. Pierwsze trybuna\xc5\x82y utworzono w Sewilli i Kordobie, jednak stopniowo dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 inkwizycji rozszerzano tak\xc5\xbce na inne regiony Hiszpanii. W 1488 utworzony zosta\xc5\x82 trybuna\xc5\x82 inkwizycyjny dla diecezji Cartageny, z siedzib\xc4\x85 w Murcji._NEWLINE_Dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 trybuna\xc5\x82u w Murcji w pocz\xc4\x85tkowym okresie koncentrowa\xc5\x82a si\xc4\x99 zapewne na kontroli prawowierno\xc5\x9bci konwertyt\xc3\xb3w z judaizmu i ich rodzin, jednak zachowa\xc5\x82o si\xc4\x99 bardzo niewiele \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 pozwalaj\xc4\x85cych t\xc4\x99 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 odtworzy\xc4\x87. Dopiero z lat 50. XVI wieku pochodz\xc4\x85 bardziej szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owe informacje. W tym czasie w Murcji odkryto do\xc5\x9b\xc4\x87 spor\xc4\x85 grupk\xc4\x99 chrze\xc5\x9bcijan pochodzenia \xc5\xbcydowskiego, nale\xc5\xbc\xc4\x85cych cz\xc4\x99sto do elity miejskiej, kt\xc3\xb3rzy jakoby powr\xc3\xb3cili do wiary swych przodk\xc3\xb3w i zorganizowali tajn\xc4\x85 synagog\xc4\x99. Grup\xc4\x99 t\xc4\x99 potraktowano bardzo surowo. W latach 1554\xe2\x80\x931568 w Murcji odby\xc5\x82o si\xc4\x99 co najmniej 11 autos da fe, w kt\xc3\xb3rych 152 osoby spalono na stosie, 44 skazano zaocznie, a pokuty wymierzono 520 osobom._NEWLINE_Oko\xc5\x82o 1570 kampania przeciwko \xc5\xbcydowskim konwertytom wygas\xc5\x82a. Przez nast\xc4\x99pnych oko\xc5\x82o 40 lat uwaga inkwizytor\xc3\xb3w Murcji zwr\xc3\xb3cona by\xc5\x82a g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na przesiedlone z regionu Grenady grupy morysk\xc3\xb3w (tj. chrze\xc5\x9bcijan arabskiego pochodzenia), kt\xc3\xb3rych podejrzewano (nie bez powod\xc3\xb3w) o potajemne wyznawanie islamu. T\xc4\x99 spo\xc5\x82eczno\xc5\x9b\xc4\x87 wygnano jednak ca\xc5\x82kowicie z Hiszpanii w latach 1609\xe2\x80\x931614. W ci\xc4\x85gu XVII i XVIII wieku aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 inkwizycji w Murcji mala\xc5\x82a systematycznie. Przej\xc5\x9bciowe o\xc5\xbcywienie mia\xc5\x82o miejsce w latach 20. XVIII wieku, gdy przez Hiszpani\xc4\x99 przetoczy\xc5\x82a si\xc4\x99 ostatnia fala prze\xc5\x9bladowa\xc5\x84 rzekomych potajemnych wyznawc\xc3\xb3w judaizmu._NEWLINE_4 grudnia 1808 nowy, pronapoleo\xc5\x84ski kr\xc3\xb3l Hiszpanii J\xc3\xb3zef Bonaparte zni\xc3\xb3s\xc5\x82 inkwizycj\xc4\x99. Jego zarz\xc4\x85dzenie wesz\xc5\x82o jednak w \xc5\xbcycie tylko na obszarach kontrolowanych przez wojska napoleo\xc5\x84skie. Murcja zosta\xc5\x82a zaj\xc4\x99ta przez nie dopiero w 1812 i wtedy po raz pierwszy zniesiono miejscowy trybuna\xc5\x82 inkwizycyjny. Po wygnaniu Francuz\xc3\xb3w z Hiszpanii w 1814 kr\xc3\xb3l Ferdynand VII Hiszpa\xc5\x84ski przywr\xc3\xb3ci\xc5\x82 w ca\xc5\x82ym kraju inkwizycj\xc4\x99 (w tym trybuna\xc5\x82 w Murcji), jednak w 1820 zniesiono j\xc4\x85 definitywnie.\n_START_SECTION_\nObszar jurysdykcji\n_START_PARAGRAPH_\nTrybuna\xc5\x82 w Murcji pocz\xc4\x85tkowo mia\xc5\x82 jurysdykcj\xc4\x99 jedynie nad kastylijsk\xc4\x85 diecezj\xc4\x85 Cartageny (w tym nad nale\xc5\xbc\xc4\x85cym do arago\xc5\x84skiego kr\xc3\xb3lestwa Walencji okr\xc4\x99giem Orihuela). W latach 1506\xe2\x80\x931510 przej\xc5\x9bciowo podlega\xc5\x82a mu diecezja Cuenci. W 1507, w zwi\xc4\x85zku z kr\xc3\xb3tkotrwa\xc5\x82ym zniesieniem unii kastylijsko \xe2\x80\x93 arago\xc5\x84skiej, okr\xc4\x99g Orihuela wy\xc5\x82\xc4\x85czono spod jurysdykcji trybuna\xc5\x82u w Murcji i podporz\xc4\x85dkowano go inkwizytorom Walencji. Jednak\xc5\xbce po przywr\xc3\xb3ceniu unii w 1517 Orihuela powr\xc3\xb3ci\xc5\x82a pod w\xc5\x82adz\xc4\x99 Murcji i pozosta\xc5\x82a w granicach jej okr\xc4\x99gu ju\xc5\xbc do samego ko\xc5\x84ca. W 1565 utworzona zosta\xc5\x82a odr\xc4\x99bna diecezja Orihueli. W 1533 inkwizytorom Murcji podporz\xc4\x85dkowano okr\xc4\x99gi Alcaraz i Beas de Segura, dot\xc4\x85d podleg\xc5\x82e inkwizycji z Kordoby. Ponadto w 1536 po rozwi\xc4\x85zaniu trybuna\xc5\x82u inkwizycyjnego w Oranie w Algierii, jego okr\xc4\x99g w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci podporz\xc4\x85dkowano Murcji._NEWLINE_Finalnie inkwizytorom Murcji podlega\xc5\x82y zatem diecezje Cartageny i Orihueli oraz okr\xc4\x99gi Alcaraz, Beas de Segura i Oran (wszystkie po\xc5\x82o\xc5\xbcone w archidiecezji Toledo).\n_START_SECTION_\nArchiwum i statystyki wyrok\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nArchiwum trybuna\xc5\x82u inkwizycyjnego w Murcji zosta\xc5\x82o w wi\xc4\x99kszej cz\xc4\x99\xc5\x9bci zniszczone po jego zniesieniu w 1820. Ocala\xc5\x82y jedynie (sk\xc4\x85din\xc4\x85d dobrze zachowane) rejestry finansowe i akta spor\xc3\xb3w maj\xc4\x85tkowych (\xc5\x82\xc4\x85cznie 230 tom\xc3\xb3w dokument\xc3\xb3w), przechowywane w Prowincjonalnym Archiwum Historycznym w Murcji. Z konieczno\xc5\x9bci zatem g\xc5\x82\xc3\xb3wnym \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em do historii trybuna\xc5\x82u jest dokumentacja znajduj\xc4\x85ca si\xc4\x99 w archiwum Najwy\xc5\xbcszej Rady Inkwizycji (tzw. Supremy) w Madrycie. Mi\xc4\x99dzy innymi zawiera ono seri\xc4\x99 ponad sze\xc5\x9b\xc4\x87dziesi\xc4\x99ciu dorocznych raport\xc3\xb3w trybuna\xc5\x82u dla Supremy o zako\xc5\x84czonych procesach z lat 1562\xe2\x80\x931682 (tzw. relaciones de causas). Raporty te informuj\xc4\x85 o 1736 procesach, w tym 253 judaizant\xc3\xb3w, 601 morysk\xc3\xb3w, 53 luteran\xc3\xb3w, 14 alumbrados, 441 g\xc5\x82osicieli nieortodoksyjnych opinii, 75 bigamist\xc3\xb3w, 32 oskar\xc5\xbconych o solicytacje, 106 podejrzanych o utrudnianie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci inkwizycji, 116 podejrzanych o praktyki magiczne i 45 oskar\xc5\xbconych o r\xc3\xb3\xc5\xbcne pomniejsze wyst\xc4\x99pki. 56 os\xc3\xb3b zosta\xc5\x82o straconych, a 20 dalszych spalono jedynie \xe2\x80\x9ein effigie\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Z p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszego okresu, z lat 1701\xe2\x80\x931746 zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 relacje z co najmniej sze\xc5\x9bciu ceremonii autos da fe, w kt\xc3\xb3rych 4 osoby spalono, 1 osob\xc4\x99 spalono in effigie, a 106 otrzyma\xc5\x82o \xc5\x82agodniejsze kary.'