b'\n_START_ARTICLE_\nSchron\n_START_PARAGRAPH_\nSchron \xe2\x80\x93 rodzaj budowli obronnej lub ochronnej o przeznaczeniu wojskowym b\xc4\x85d\xc5\xba cywilnym.\n_START_SECTION_\nSta\xc5\x82e budowle ochronne i ich rodzaje\n_START_PARAGRAPH_\nS\xc4\x85 to budowle od pocz\xc4\x85tku projektowane pod k\xc4\x85tem ochrony ludno\xc5\x9bci, oraz wyposa\xc5\xbcone w odpowiedni\xc4\x85 infrastruktur\xc4\x99 schronow\xc4\x85 (pomieszczenia i urz\xc4\x85dzenia). Wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 nast\xc4\x99puj\xc4\x85ce rodzaje sta\xc5\x82ych budowli ochronnych:\n_START_SECTION_\nSchrony odporne na po\xc5\x9brednie dzia\xc5\x82anie bomb burz\xc4\x85cych i dalekich wybuch\xc3\xb3w j\xc4\x85drowych\n_START_PARAGRAPH_\nSkutkami po\xc5\x9brednimi wybuchu bomb burz\xc4\x85cych s\xc4\x85: podmuch, dzia\xc5\x82anie od\xc5\x82amk\xc3\xb3w, po\xc5\xbcary, zawalenie si\xc4\x99 budynk\xc3\xb3w i powsta\xc5\x82e st\xc4\x85d zawaliska gruzowe. Ukrycia te zabezpieczaj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przed od\xc5\x82amkami pocisk\xc3\xb3w artylerii przeciwlotniczej i polowej, pociskami broni pok\xc5\x82adowej samolot\xc3\xb3w, l\xc5\xbcejszymi zapalaj\xc4\x85cymi bombami lotniczymi, oraz \xc5\x9brodkami truj\xc4\x85cymi. Chroni\xc4\x85 tak\xc5\xbce przed skutkami wybuchu bomby j\xc4\x85drowej (ale tylko w pewnym promieniu od ogniska wybuchu). Budowle te zazwyczaj znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w piwnicach i podziemiach budynk\xc3\xb3w. O ile konstrukcja takiego schronu oraz znajduj\xc4\x85cego si\xc4\x99 nad nim budynku jest wystarczaj\xc4\x85co wytrzyma\xc5\x82a, mo\xc5\xbce ochroni\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przed bezpo\xc5\x9brednim trafieniem konwencjonaln\xc4\x85 bomb\xc4\x85 burz\xc4\x85c\xc4\x85, lecz jedynie o niewielkim wagomiarze (do oko\xc5\x82o 100 kg). W przypadku lekkich bomb z zapalnikiem natychmiastowym, wybuch nast\xc4\x99puje w momencie uderzenia w budynek znajduj\xc4\x85cy si\xc4\x99 nad schronem. Zlokalizowane w podziemnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci budynku ukrycie schronowe, dzi\xc4\x99ki \xc5\xbcelbetowemu stropowi o odpowiedniej wytrzyma\xc5\x82o\xc5\x9bci na obci\xc4\x85\xc5\xbcenia wyj\xc4\x85tkowe, jest w stanie wytrzyma\xc4\x87 ci\xc4\x99\xc5\xbcar gruzu budynku. Schrony w zasadzie powinny by\xc4\x87 zawsze ca\xc5\x82kowicie zag\xc5\x82\xc4\x99bione w ziemi\xc4\x99 tak, aby g\xc3\xb3rny poziom p\xc5\x82yty stropowej le\xc5\xbca\xc5\x82 poni\xc5\xbcej poziomu terenu. W wyj\xc4\x85tkowych przypadkach, np. przy wysokim poziomie w\xc3\xb3d gruntowych, mog\xc4\x85 one wystawa\xc4\x87 cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo poza teren, jednak s\xc4\x85 wtedy przewa\xc5\xbcnie mocniejszej konstrukcji. Je\xc5\xbceli ukrycia wystaj\xc4\x85 ponad teren, musz\xc4\x85 by\xc4\x87 obsypane wa\xc5\x82em ziemi. W nomenklaturze Obrony Cywilnej schrony odporne na po\xc5\x9brednie dzia\xc5\x82anie bomb burz\xc4\x85cych s\xc4\x85 niekiedy nazywane mianem ukry\xc4\x87 schronowych. Przed II wojn\xc4\x85 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85 by\xc5\x82y okre\xc5\x9blane jako \xe2\x80\x9eschrony wytrzyma\xc5\x82e 1-go stopnia\xe2\x80\x9d, w odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od \xe2\x80\x9eschron\xc3\xb3w wytrzyma\xc5\x82ych 2-go stopnia\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y wytrzyma\xc4\x87 bezpo\xc5\x9brednie trafienie bomb\xc4\x85. Po wojnie przyj\xc4\x99to podobn\xc4\x85 klasyfikacj\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nSchrony odporne na bezpo\xc5\x9brednie dzia\xc5\x82anie bomb burz\xc4\x85cych i bliskich wybuch\xc3\xb3w j\xc4\x85drowych\n_START_PARAGRAPH_\nMusz\xc4\x85 wytrzyma\xc4\x87 bezpo\xc5\x9brednie uderzenie bomb, oraz przeciwstawi\xc4\x87 si\xc4\x99 skutkom wybuchu, dlatego w por\xc3\xb3wnaniu do ukry\xc4\x87 schronowych maj\xc4\x85 znacznie wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 wytrzyma\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 stropu (a tak\xc5\xbce \xc5\x9bcian zewn\xc4\x99trznych i p\xc5\x82yty dennej). S\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc odporne na wielkie si\xc5\x82y podmuchu wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ce w chwili wybuchu bomby tu\xc5\xbc przy schronie lub bliskiego wybuchu bomby j\xc4\x85drowej. Do zapewnienia ochrony przed konwencjonalnymi bombami burz\xc4\x85cymi wystarcza \xc5\xbcelbetowy strop o grubo\xc5\x9bci od 1 do 3,5 metr\xc3\xb3w (w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od wagomiaru bomby). W schronach maj\xc4\x85cych wytrzyma\xc4\x87 bezpo\xc5\x9brednie trafienie nowoczesnym pociskiem rakietowym stosuje si\xc4\x99 wytrzymalsze stropy. Istniej\xc4\x85 tak\xc5\xbce schrony znacznie zag\xc5\x82\xc4\x99bione w ziemi, posiadaj\xc4\x85ce p\xc5\x82yt\xc4\x99 ochronn\xc4\x85 (detonacyjn\xc4\x85) nad schronem. Konstrukcja tych schron\xc3\xb3w jest przewa\xc5\xbcnie \xc5\xbcelbetowa. \xc5\x9aciany, strop i p\xc5\x82yta denna na og\xc3\xb3\xc5\x82 nie przekracza grubo\xc5\x9bci 50 cm. Poniewa\xc5\xbc schrony takie bez dodatkowych wzmocnie\xc5\x84 by\xc5\x82by zbyt s\xc5\x82abe, aby wytrzyma\xc4\x87 bezpo\xc5\x9brednie trafienie, posiadaj\xc4\x85 one tu\xc5\xbc pod powierzchni\xc4\x85 ziemi tzw. p\xc5\x82yt\xc4\x99 detonacyjn\xc4\x85, kt\xc3\xb3rej zadaniem jest zatrzymanie na sobie uderzenia bomby. Aby nie dopu\xc5\x9bci\xc4\x87 do wybuchu bomby w ziemi w pobli\xc5\xbcu schronu, p\xc5\x82yta ta jest znacznie wi\xc4\x99ksza od zewn\xc4\x99trznego zarysu schronu. W terenach suchych, a zw\xc5\x82aszcza g\xc3\xb3rzystych, mo\xc5\xbcna wykonywa\xc4\x87 tzw. schrony tunelowe. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych pocisk\xc3\xb3w rakietowych nie jest bowiem w stanie przebi\xc4\x87 warstwy ziemi wi\xc4\x99kszej ni\xc5\xbc 30 metr\xc3\xb3w. Zalet\xc4\x85 schron\xc3\xb3w tunelowych jest stosunkowo niewielki koszt budowy. Wymagaj\xc4\x85 one ma\xc5\x82ej ilo\xc5\x9bci materia\xc5\x82\xc3\xb3w takich jak stal czy cement. Gruba warstwa ziemi znajduj\xc4\x85ca si\xc4\x99 nad tunelem w dostateczny spos\xc3\xb3b zabezpiecza przed bezpo\xc5\x9brednimi skutkami dzia\xc5\x82ania bomby burz\xc4\x85cej lub pocisku rakietowego. Decyzja, jakiego rodzaju schron nale\xc5\xbcy budowa\xc4\x87, jest zale\xc5\xbcna od miejscowych warunk\xc3\xb3w, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie od po\xc5\x82o\xc5\xbcenia zwierciad\xc5\x82a w\xc3\xb3d gruntowych. W czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej powszechnie budowano naziemne schrony obrony przeciwlotniczej, zw\xc5\x82aszcza tam, gdzie zbudowanie budowli podziemnych by\xc5\x82oby utrudnione (np. na terenach portowych).\n_START_SECTION_\nPrzedsionek\n_START_PARAGRAPH_\nPomieszczenie, kt\xc3\xb3rego zadaniem jest uzyskanie gazoszczelno\xc5\x9bci schronu. Umo\xc5\xbcliwia on wchodzenie lub wychodzenie ze schronu w czasie, gdy powietrze znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 na zewn\xc4\x85trz schronu jest ska\xc5\xbcone. Przedsionki znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 przy wyj\xc5\x9bciach g\xc5\x82\xc3\xb3wnych. Drzwi zewn\xc4\x99trzne przedsionka s\xc4\x85 gazoszczelne i wykonane z materia\xc5\x82u odpornego na dzia\xc5\x82anie od\xc5\x82amk\xc3\xb3w oraz podmuchu od bomby. S\xc4\x85 to drzwi typu ci\xc4\x99\xc5\xbckiego o wysokiej wytrzyma\xc5\x82o\xc5\x9bci, wykonane z \xc5\xbcelbetu lub grubej blachy stalowej. Drzwi wewn\xc4\x99trzne mi\xc4\x99dzy przedsionkiem a schronem, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc gazoszczelne, mog\xc4\x85 by\xc4\x87 typu lekkiego.\n_START_SECTION_\nKomora filtrowentylacyjna\n_START_PARAGRAPH_\nPowietrze dostarczane do pomieszcze\xc5\x84 schronowych, a czerpane z zewn\xc4\x85trz musi by\xc4\x87 oczyszczone ze znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w nim wszelkich zanieczyszcze\xc5\x84, jak np. kurz i py\xc5\x82, a przede wszystkim od \xc5\x9brodk\xc3\xb3w truj\xc4\x85cych i py\xc5\x82u radioaktywnego. Dlatego te\xc5\xbc przed wprowadzeniem do poszczeg\xc3\xb3lnych pomieszcze\xc5\x84 schronowych powietrze musi przej\xc5\x9b\xc4\x87 przez szereg filtr\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re w pewnej kolejno\xc5\x9bci s\xc4\x85 zamontowane w przewodzie ss\xc4\x85cym czerpi\xc4\x85cym powietrze z zewn\xc4\x85trz. Pierwszym takim filtrem jest filtr oczyszczaj\xc4\x85cy powietrze z kurzu i py\xc5\x82u (odpylnica); drugim jest filtropoch\xc5\x82aniacz, kt\xc3\xb3ry oczyszcza powietrze z nietrwa\xc5\x82ych \xc5\x9brodk\xc3\xb3w chemicznych i py\xc5\x82u radioaktywnego. Powietrze z otoczenia jest zasysane przez pomp\xc4\x99 o dzia\xc5\x82aniu ss\xc4\x85cym i t\xc5\x82ocz\xc4\x85cym, poruszan\xc4\x85 silnikiem elektrycznym. Czerpnia powietrza jest na og\xc3\xb3\xc5\x82 umieszczona w \xc5\x9bcianie zewn\xc4\x99trznej, a czasem r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dodatkowo w tunelu ewakuacyjnym (lub osobnym kanale). Po przej\xc5\x9bciu przez filtry, powietrze jest t\xc5\x82oczone do przewod\xc3\xb3w blaszanych, kt\xc3\xb3re rozprowadzaj\xc4\x85 je do poszczeg\xc3\xb3lnych kom\xc3\xb3r schronowych. Powietrze dostarczane do schronu wytwarza w pomieszczeniach schronowych nadci\xc5\x9bnienie w granicach 5 do 8 milimetr\xc3\xb3w s\xc5\x82upa wody. Dzi\xc4\x99ki temu zu\xc5\xbcyte przez ludzi powietrze zostaje usuni\xc4\x99te na zewn\xc4\x85trz schronu. Odprowadzanie zu\xc5\xbcytego powietrza dokonuje si\xc4\x99 poprzez otwory w \xc5\x9bcianach umieszczone nieco powy\xc5\xbcej pod\xc5\x82ogi, kt\xc3\xb3rymi przechodzi ono do wywiewnego kana\xc5\x82u zaopatrzonego w klap\xc4\x99 regulacyjn\xc4\x85. Klapa taka otwiera si\xc4\x99 samoczynnie przy ci\xc5\x9bnieniu wi\xc4\x99kszym ni\xc5\xbc 5 \xe2\x80\x93 8 milimetr\xc3\xb3w s\xc5\x82upa wody i pozwala na uj\xc5\x9bcie zu\xc5\xbcytego powietrza. Po wyj\xc5\x9bciu cz\xc4\x99\xc5\x9bci zu\xc5\xbcytego powietrza (co powoduje spadek ci\xc5\x9bnienia), klapa samoczynnie zamyka si\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nKomora dekontaminacyjna\n_START_PARAGRAPH_\nSpotykane w niekt\xc3\xb3rych schronach pomieszczenie z zamontowanym natryskiem lub szlauchem, kt\xc3\xb3ry s\xc5\x82u\xc5\xbcy do sp\xc5\x82ukiwania substancji chemicznych lub py\xc5\x82u radioaktywnego z wchodz\xc4\x85cych do schronu os\xc3\xb3b. Po przygotowaniu schronu powinno by\xc4\x87 wyposa\xc5\xbcone r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w kosz na ska\xc5\xbcon\xc4\x85 odzie\xc5\xbc.\n_START_SECTION_\nUbikacje i umywalki\n_START_PARAGRAPH_\nIch ilo\xc5\x9b\xc4\x87 jest zale\xc5\xbcna od wielko\xc5\x9bci schronu. Pomieszczenia klozetowe s\xc4\x85 oddzielone od reszty pomieszcze\xc5\x84 dodatkowymi przedsionkami, kt\xc3\xb3rych zadaniem jest niedopuszczenie wyziew\xc3\xb3w do reszty pomieszcze\xc5\x84 schronowych. W przedsionkach tych s\xc4\x85 zainstalowane umywalki.\n_START_SECTION_\nKomory schronowe\n_START_PARAGRAPH_\nW zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od wielko\xc5\x9bci, ka\xc5\xbcdy schron ma pewn\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 kom\xc3\xb3r schronowych, czyli pomieszcze\xc5\x84 w kt\xc3\xb3rych ukrywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 ludzie. Komory schronowe mog\xc4\x85 by\xc4\x87 wyposa\xc5\xbcone w \xc5\x82awki z oparciami.\n_START_SECTION_\nInne pomieszczenia schronowe\n_START_PARAGRAPH_\nZaliczamy do nich wszystkie pozosta\xc5\x82e pomieszczenia, jakie s\xc4\x85 konieczne ze wzgl\xc4\x99du na przeznaczenie schronu. I tak np. schron przeznaczony na szpital, poza wy\xc5\xbcej wymienionymi pomieszczeniami b\xc4\x99dzie posiada\xc4\x87 sale operacyjne i opatrunkowe, pomieszczenie dla personelu lekarskiego, a w pomieszczeniach kom\xc3\xb3r schronowych b\xc4\x99d\xc4\x85 urz\xc4\x85dzone sale dla chorych. Wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 pomieszcze\xc5\x84 schronowych zale\xc5\xbcy od przeznaczenia schronu. W schronie przeznaczonym do u\xc5\xbcytku publicznego wynosi 2-2,20 m.\n_START_SECTION_\nWyj\xc5\x9bcie zapasowe\n_START_PARAGRAPH_\nJe\xc5\xbceli schron znajduje si\xc4\x99 pod budynkiem, to musi posiada\xc4\x87 tunel ewakuacyjny, kt\xc3\xb3ry w razie zawalenia si\xc4\x99 budynku zagwarantuje przebywaj\xc4\x85cym w schronie ludziom ewakuacj\xc4\x99 na zewn\xc4\x85trz. Wyj\xc5\x9bcie to wykonuje si\xc4\x99 z jednej z kom\xc3\xb3r schronowych w kszta\xc5\x82cie zygzakowatego tunelu, kt\xc3\xb3rego wyj\xc5\x9bcie (tzw. wy\xc5\x82az) musi le\xc5\xbce\xc4\x87 poza stref\xc4\x85 ewentualnego zasypania gruzami (1/2 wysoko\xc5\x9bci budynku + 3 m). Od strony schronu tunel ma drzwi hermetycznie zamykane, typu ci\xc4\x99\xc5\xbckiego, kt\xc3\xb3rymi wchodzi si\xc4\x99 do tunelu. Na ko\xc5\x84cu tunelu znajduje si\xc4\x99 pionowy szyb, kt\xc3\xb3rym po klamrach (drabince) wchodzi si\xc4\x99 do g\xc3\xb3ry na powierzchni\xc4\x99 ziemi, podni\xc3\xb3s\xc5\x82szy uprzednio stalow\xc4\x85 lub betonow\xc4\x85 klap\xc4\x99 albo kraty.\n_START_SECTION_\nProwizoryczne budowle ochronne (ukrycia)\n_START_PARAGRAPH_\nS\xc4\x85 to budowle, kt\xc3\xb3re doprowadza do gotowo\xc5\x9bci technicznej dopiero w okresie zagro\xc5\xbcenia. Wcze\xc5\x9bniej nie posiadaj\xc4\x85 one specjalistycznych instalacji oraz wyposa\xc5\xbcenia. Rol\xc4\x99 ukry\xc4\x87 mog\xc4\x85 pe\xc5\x82ni\xc4\x87 odpowiednio wzmocnione piwnice, stacje metra, a wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie tak\xc5\xbce parkingi podziemne, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 projektowane w taki spos\xc3\xb3b, aby w razie zagro\xc5\xbcenia mog\xc5\x82y s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 za prowizoryczne ukrycie ludno\xc5\x9bci.'