b'\n_START_ARTICLE_\nCzorsztyn\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nWie\xc5\x9b Czorsztyn (dawny niem. Zornsteyn (1395), Schorstein (1777) kamie\xc5\x84 gniewu), lokowana by\xc5\x82a na pocz\xc4\x85tku XIII wieku podobnie jak pobliski Grywa\xc5\x82d, Dursztyn, Frydman, Falsztyn, Rychwa\xc5\x82d i inne przez osadnik\xc3\xb3w niemieckich sprowadzanych przez kr\xc3\xb3la w\xc4\x99gierskiego Andrzeja II._NEWLINE_W roku 1246 w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielem zamku w Czorsztynie by\xc5\x82 Piotr Wyd\xc5\xbcga, szlachcic ziemi krakowskiej herbu Janina, nast\xc4\x99pnie krzy\xc5\xbcowiec, by\xc5\x82 on r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielem zamku Rytra, \xc5\x81\xc4\x85cka oraz zamku Lemiasz._NEWLINE_W okresie panowania kr\xc3\xb3la Kazimierza III Wielkiego zamek ten zosta\xc5\x82 obwarowany murami._NEWLINE_Od XV wieku starostwo (m.in. w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87 Zawiszy Czarnego). Zamek spalony w 1433 r. przez husyt\xc3\xb3w, nast\xc4\x99pnie odbudowany. W 1651 o\xc5\x9brodek powstania ch\xc5\x82opskiego Kostki Napierskiego, w latach 1768\xe2\x80\x931782 punkt oporu konfederat\xc3\xb3w barskich. Powolna degradacja zamku od po\xc5\xbcaru w 1792 r._NEWLINE_W okresie mi\xc4\x99dzywojennym w miejscowo\xc5\x9bci stacjonowa\xc5\x82a plac\xc3\xb3wka Stra\xc5\xbcy Granicznej I linii \xe2\x80\x9eCzorsztyn\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W latach 1975\xe2\x80\x931998 miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 po\xc5\x82o\xc5\xbcona by\xc5\x82a w wojew\xc3\xb3dztwie nowos\xc4\x85deckim. W tym okresie zosta\xc5\x82 rozpocz\xc4\x99ty i ostatecznie zrealizowany plan budowy zbiornika retencyjnego znanego obecnie jako Jezioro Czorszty\xc5\x84skie (Zbiornik Czorszty\xc5\x84ski). Powstanie owego zbiornika zamkn\xc4\x99\xc5\x82o histori\xc4\x99 starego Czorsztyna mieszcz\xc4\x85cego si\xc4\x99 u podn\xc3\xb3\xc5\xbca Zamku Czorszty\xc5\x84skiego oraz rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o histori\xc4\x99 nowego Czorsztyna powsta\xc5\x82ego z rozbudowy Czorsztyna Nadzamcze._NEWLINE_W latach 80. XX w. dzi\xc4\x99ki inicjatywie proboszcza z Mani\xc3\xb3w, ks. pra\xc5\x82ata Antoniego Siudy i zaanga\xc5\xbcowaniu ludno\xc5\x9bci zbudowano ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 pw. Matki Boskiej Fatimskiej po\xc5\x9bwi\xc4\x99cony w 1992 przez arcybiskupa krakowskiego, ks. kardyna\xc5\x82a Franciszka Macharskiego. \xc5\x9awi\xc4\x85tynia znajduje si\xc4\x99 przy ul. Jana Paw\xc5\x82a II. Wyposa\xc5\xbcenie pochodzi z ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a w Starych Maniowach (pod zalewem)._NEWLINE_W miejscowo\xc5\x9bci funkcjonuje rzymskokatolicki rektorat NMP Fatimskiej.\n_START_SECTION_\nFolklor\n_START_PARAGRAPH_\nOkolica podhala\xc5\x84ska posiada wyra\xc5\xbanie wyodr\xc4\x99bnion\xc4\x85 autentyczn\xc4\x85 i \xc5\xbcyw\xc4\x85 kultur\xc4\x99 lokaln\xc4\x85, na kt\xc3\xb3r\xc4\x85 sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 folklor g\xc3\xb3ralski; m.in. gwara podhala\xc5\x84ska, b\xc4\x99d\xc4\x85ca dobrze rozpoznawalna w Polsce. Charakterystyka folkloru widoczna jest dodatkowo w kuchni, r\xc4\x99kodziele ludowym, a tak\xc5\xbce muzyce, ta\xc5\x84cu i oryginalnym stroju podhala\xc5\x84skim._NEWLINE_Pod koniec lat 90. XX wieku na p\xc3\xb3\xc5\x82wyspie Stylchyn urz\xc4\x85dzono kompleks skansenowo-turystyczny Osada Czorsztyn.'