b'\n_START_ARTICLE_\n\xc5\x9awi\xc4\x99ty Jan Ewangelista (obraz El Greca)\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nSeria Apostolados z Museo del Greco sk\xc5\x82ada\xc5\x82a si\xc4\x99 w trzynastu wizerunk\xc3\xb3w aposto\xc5\x82\xc3\xb3w i Chrystusa, z wyj\xc4\x85tkiem \xc5\x9bw. Mateusza (jego miejsce zajmuje \xc5\x9bw. Pawe\xc5\x82). Sze\xc5\x9bciu z nich ma zwr\xc3\xb3cone g\xc5\x82owy w prawo, kolejnych sze\xc5\x9bciu w lewo, w centrum znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 wizerunek Chrystusa Zbawiciela. Pochodzenie ca\xc5\x82ej serii i historia ich pozyskania przez muzeum nie jest do ko\xc5\x84ca jasna. Do niedawna s\xc4\x85dzono, \xc5\xbce pochodzi\xc5\x82y ze Szpitala Santiago de Toledo, do kt\xc3\xb3rego trafi\xc5\x82y w roku 1848, po konfiskacie d\xc3\xb3br ko\xc5\x9bcielnych. Stamt\xc4\x85d zosta\xc5\x82y przeniesione do ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a w klasztorze \xc5\x9bw. Piotra z Werony (San Pedro Martir), a nast\xc4\x99pnie do Regionalnego Muzeum za\xc5\x82o\xc5\xbconego w klasztorze San Juan de los Reyes. W ostatnim czasie odkryto dokumentacj\xc4\x99, na podstawie kt\xc3\xb3rej stwierdzono, \xc5\xbce p\xc5\x82\xc3\xb3tna nie nale\xc5\xbca\xc5\x82y do Szpitala Santiago de Toledo, ale do Przytu\xc5\x82ku dla biednych pw. \xc5\x9bw. Sebastiana (Asilo de Pobres de San Sebasti\xc3\xa1n) za\xc5\x82o\xc5\xbconego w 1834 roku. Obrazy zosta\xc5\x82y ofiarowane przytu\xc5\x82kowi przez Marceliana Manuela Rodrigueza, proboszcza mozarabskiego ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a \xc5\x9bw. \xc5\x81ukasza. W 1909 roku obrazy przeniesiono do utworzonego z inicjatywy markiza de la Vega Incl\xc3\xa1n muzeum i od tamtej pory nale\xc5\xbc\xc4\x85 do jego sta\xc5\x82ej kolekcji.\n_START_SECTION_\nOpis obrazu\n_START_PARAGRAPH_\nJedna z pierwszych wersji wizerunku Jana powsta\xc5\x82a jako samodzielny portret na pocz\xc4\x85tku XVII wieku. El Greco przedstawia \xc5\x9bwi\xc4\x99tego na tle wzburzonego nieba. Zgodnie ze swoj\xc4\x85 manier\xc4\x85 twarz Jana wpisana jest w smuk\xc5\x82y tr\xc3\xb3jk\xc4\x85t zako\xc5\x84czona wyra\xc5\xbanie zaznaczon\xc4\x85 brod\xc4\x85. Z pod g\xc4\x99stych k\xc4\x99dzierzawych w\xc5\x82os\xc3\xb3w wylania si\xc4\x99 wysokie czo\xc5\x82o, du\xc5\xbce oczy i d\xc5\x82ugi w\xc4\x85ski grecki nos. Usta ma w\xc4\x85skie \xc5\x9bci\xc5\x9bni\xc4\x99te niemal dziewcz\xc4\x99ce. W wersji z Prado ukochany ucze\xc5\x84 odziany jest w zielonej szacie przechodz\xc4\x85cej w rdzawe tony jesiennych li\xc5\x9bci oraz w p\xc5\x82aszcz w odcieniu r\xc3\xb3\xc5\xbcu o srebrzystym odblasku. Wersje przeznaczone do cyklu Apostolados s\xc4\x85 ju\xc5\xbc nieco stonowane bez burzliwego t\xc5\x82a a p\xc5\x82aszcz ma ju\xc5\xbc mocno rdzawy kolor._NEWLINE__NEWLINE_Jan spogl\xc4\x85da w lewo na niewidocznego rozm\xc3\xb3wc\xc4\x99, od kt\xc3\xb3rego oczekuje odpowiedzi na pytanie. Gest lewej d\xc5\x82oni o d\xc5\x82ugich nienaturalnych palcach potwierdza, i\xc5\xbc takie pytanie ju\xc5\xbc pad\xc5\x82o. W prawej d\xc5\x82oni Jan trzyma jeden ze swoich atrybut\xc3\xb3w - kielich z wystaj\xc4\x85cym z niego w\xc4\x99\xc5\xbcem. Wyja\xc5\x9bnienie symbolicznego znaczenia pucharu mo\xc5\xbcna znale\xc5\xba\xc4\x87 w apokryficznych Dziejach Jana z II wieku oraz w Z\xc5\x82otej legendzie Jakuba de Voragine. Wed\xc5\x82ug legendy Aristodemus, kap\xc5\x82an z poga\xc5\x84skiej \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni Diany w Efezie zmusi\xc5\x82 \xc5\x9bw. Jana do wypicia kielicha z trucizn\xc4\x85. Aposto\xc5\x82 zanim wypi\xc5\x82 nap\xc3\xb3j, uczyni\xc5\x82 znak krzy\xc5\xbca co uratowa\xc5\x82o mu \xc5\xbcycie. Kap\xc5\x82an widz\xc4\x85c cud nawr\xc3\xb3ci\xc5\x82 si\xc4\x99 na chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwo a w\xc4\x85\xc5\xbc i kielich odt\xc4\x85d symbolizuje trucizn\xc4\x99._NEWLINE_Motyw kielicha wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 u El Greca do\xc5\x9b\xc4\x87 cz\xc4\x99sto. Wykorzysta\xc5\x82 go we wszystkich wersjach sportretowanego Jana Ewangelisty ale i na r\xc3\xb3\xc5\xbcnych kompilacjach z tym \xc5\x9bwi\xc4\x99tym: \xc5\x9awi\xc4\x99ty Jan Ewangelista i \xc5\x9bwi\xc4\x99ty Jan Chrzciciel czy \xc5\x9awi\xc4\x99ty Jan Ewangelista ze \xc5\x9bwi\xc4\x99tym Franciszkiem. Jedynie wizerunek Jana z cyklu Apostolados z kolekcji Marques de San Feliza, okrojony jest z kielicha i aposto\xc5\x82 powtarza gest widoczny na p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych p\xc5\x82\xc3\xb3tnach. S\xc5\x82abe wykonanie wizerunku, maj\xc4\x85cy charakter szkicu jest prawdopodobnie najstarszym ze wszystkich pozosta\xc5\x82ych portret\xc3\xb3w aposto\xc5\x82a.'