b'\n_START_ARTICLE_\nWa\xc5\x82y Kr\xc3\xb3lewskie\n_START_PARAGRAPH_\nWa\xc5\x82y Kr\xc3\xb3lewskie - utrwalona w miejscowej tradycji nazwa grodziska po\xc5\x82o\xc5\xbconego w Trzcinicy k. Jas\xc5\x82a w woj. podkarpackim, na kt\xc3\xb3rym dokonano rewelacyjnych odkry\xc4\x87 archeologicznych datowanych na pocz\xc4\x85tki epoki br\xc4\x85zu i wczesne \xc5\x9bredniowiecze. Stanowisko to bywa tak\xc5\xbce nazywane Karpack\xc4\x85 Troj\xc4\x85, przede wszystkim dzi\xc4\x99ki skansenowi archeologicznemu nosz\xc4\x85cemu t\xc4\x99 nazw\xc4\x99 wybudowanemu tu w latach 2007-2009.\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie geograficzne\n_START_PARAGRAPH_\nGrodzisko po\xc5\x82o\xc5\xbcone jest tu\xc5\xbc nad dolin\xc4\x85 rzeki Ropy, na cyplu posiadaj\xc4\x85cym z trzech stron wyj\xc4\x85tkowo strome stoki. Ze wzgl\xc4\x99du na istniej\xc4\x85ce tu sztucznie uformowane, wysokie nasypy ziemne znane by\xc5\x82o od dawna, a naturalna niedost\xc4\x99pno\xc5\x9b\xc4\x87 chroni\xc5\x82a go przed zniszczeniem.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nW pocz\xc4\x85tkach epoki br\xc4\x85zu zbudowano tu osad\xc4\x99 warown\xc4\x85. Mieszka\xc5\x82a w niej ludno\xc5\x9b\xc4\x87 grupy pleszowskiej kultury mierzanowickiej (2100-1650 p.n.e.) pozostaj\xc4\x85ca pod silnymi wp\xc5\x82ywami zakarpackimi. Potem w latach 1650-1350 p.n.e. \xc5\xbcy\xc5\x82a tu zakarpacka ludno\xc5\x9b\xc4\x87 kultury Otomani-F\xc3\xbczesabony o bardzo wysokim poziomie cywilizacyjnym, kt\xc3\xb3rej gr\xc3\xb3d w szczytowym okresie zajmowa\xc5\x82 powierzchni\xc4\x99 prawie 2 ha. Produkowa\xc5\x82a ona wyroby z br\xc4\x85zu i z\xc5\x82ota. W tym czasie wyst\xc4\x99powa\xc5\x82y tu oddzia\xc5\x82ywania kulturowe id\xc4\x85ce od strony wielkich cywilizacji basenu Morza \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnego, ale tak\xc5\xbce od p\xc3\xb3\xc5\x82nocy znad Ba\xc5\x82tyku. By\xc5\x82o tu wa\xc5\xbcne pradziejowe centrum kulturotw\xc3\xb3rcze._NEWLINE_W okresie wczesnego \xc5\x9bredniowiecza (780-1031 r. n.e.) znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 tu o\xc5\x9brodek lokalnej w\xc5\x82adzy, a pot\xc4\x99\xc5\xbcny, wielocz\xc5\x82onowy gr\xc3\xb3d zajmowa\xc5\x82 ponad 3 ha powierzchni opasanej wa\xc5\x82ami. Umocnienia grodu w Trzcinicy by\xc5\x82y wielkimi konstrukcjami in\xc5\xbcynieryjnymi naszych przodk\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nHistoria bada\xc5\x84\n_START_PARAGRAPH_\nPierwszych, nieprofesjonalnych bada\xc5\x84 archeologicznych dokonano na grodzisku jeszcze w XIX w. Pierwsze metodyczne wykopaliska przeprowadzi\xc5\x82a w Trzcinicy Karpacka Ekspedycja Archeologiczna pod kierownictwem A. \xc5\xbbakiego w roku 1957. W roku 1958 i 1962 na stanowisku pracowa\xc5\x82 A. Kunysz. Najbardziej zas\xc5\x82u\xc5\xbconym badaczem grodziska jest Jan Gancarski, kt\xc3\xb3ry prowadzi\xc5\x82 tu badania w latach 1991-1997 oraz 2005-2009. Jan Gancarski jest tak\xc5\xbce pomys\xc5\x82odawc\xc4\x85 projektu budowy Skansenu Archeologicznego Karpacka Troja.\n_START_SECTION_\nOdkrycia\n_START_PARAGRAPH_\nNa stanowisku dokonano odkry\xc4\x87 archeologicznych o randze europejskiej. Odkryto najstarsze osady obronne z dot\xc4\x85d znanych w Polsce i stwierdzono pierwsze \xc5\x9blady oddzia\xc5\x82ywania cywilizacji anatolijsko-ba\xc5\x82ka\xc5\x84skiej na tereny ziem polskich. Jest to te\xc5\xbc jedno z najstarszych i najlepiej zachowanych grodzisk s\xc5\x82owia\xc5\x84skich (770-1031 r.n.e.), zajmuj\xc4\x85ce 3,5 ha powierzchni. Wa\xc5\x82y obronne licz\xc4\x85c od podstawy nasyp\xc3\xb3w dochodz\xc4\x85 jeszcze dzisiaj do 10 m wysoko\xc5\x9bci._NEWLINE_W trakcie interdyscyplinarnych bada\xc5\x84 prowadzonych w Trzcinicy w latach 1991-1998, 2005-2009 odkryto ponad 160 tysi\xc4\x99cy zabytk\xc3\xb3w archeologicznych i przebadano konstrukcje obronne. Znaleziono du\xc5\xbce ilo\xc5\x9bci glinianych naczy\xc5\x84 oraz inne wyroby z ceramiki. Odkryto liczne wyroby ko\xc5\x9bciane i rogowe, kamienne i krzemienne, unikalne zabytki z br\xc4\x85zu i \xc5\xbcelaza. Znaleziono dowody dalekosi\xc4\x99\xc5\xbcnych kontakt\xc3\xb3w. Odkryto przedmioty kultu, wytwory sztuki pradziejowej, narz\xc4\x99dzia, bro\xc5\x84 i ozdoby. Uzyskano wiele danych dotycz\xc4\x85cych chronologii badanych osad oraz gospodarki i \xc5\x9brodowiska naturalnego. Niezwykle cenny okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 srebrny skarb wczesno\xc5\x9bredniowieczny, sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 z monet, r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju ozd\xc3\xb3b, kawa\xc5\x82k\xc3\xb3w srebra i unikalnego okucia pochwy miecza - wielkiego dzie\xc5\x82a sztuki wczesno\xc5\x9bredniowiecznej. Przez ca\xc5\x82y okres funkcjonowania obiektu obronnego w Trzcinicy nak\xc5\x82ada\xc5\x82y si\xc4\x99 tu i \xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82y r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodne wp\xc5\x82ywy kulturowe.'