b'\n_START_ARTICLE_\nPrzyczynowo\xc5\x9b\xc4\x87 mentalna\n_START_PARAGRAPH_\nPrzyczynowo\xc5\x9b\xc4\x87 mentalna, przyczynowanie mentalne \xe2\x80\x93 funkcjonowanie stan\xc3\xb3w umys\xc5\x82u jako przyczyn zdarze\xc5\x84._NEWLINE_Kwestia przyczynowo\xc5\x9bci mentalnej wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z dylematem psychofizycznym, problemem filozoficznym dotycz\xc4\x85cych wzajemnych relacji cia\xc5\x82a i umys\xc5\x82u. Obejmuje on dwie problematyczne kwestie. Pierwsz\xc4\x85 z nich stanowi pytanie o powstawanie fenomen\xc3\xb3w mentalnych (przekona\xc5\x84, pragnie\xc5\x84, tak\xc5\xbce \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci) i udzia\xc5\x82 w tym zjawisku proces\xc3\xb3w przebiegaj\xc4\x85cych w organizmie, w tym w m\xc3\xb3zgu. Jednak jeszcze trudniejszy do rozwi\xc4\x85zania wydaje si\xc4\x99 problem drugi: w jaki spos\xc3\xb3b rzeczone fenomeny mentalne wp\xc5\x82ywaj\xc4\x85 na zachowanie organizmu, a wi\xc4\x99c w jaki spos\xc3\xb3b mog\xc4\x85 one wywo\xc5\x82ywa\xc4\x87 skutki obejmuj\xc4\x85ce tak\xc5\xbce \xc5\x9bwiat materialny, jak mo\xc5\xbcna \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci przypisywa\xc4\x87 moc sprawcz\xc4\x85?_NEWLINE_Przyczynowo\xc5\x9b\xc4\x87 mentaln\xc4\x85 neguje epifenomenalizm. Pogl\xc4\x85d ten, uznaj\xc4\x85c realne istnienie fenomen\xc3\xb3w mentalnych, uznaje je za impotentne przyczynowo. Przyjmuje wi\xc4\x99c, \xc5\xbce istniej\xc4\x85 one, ale nie maj\xc4\x85 \xc5\xbcadnej mocy sprawczej, por\xc3\xb3wnywane do blasku \xc5\x9bwiat\xc5\x82a s\xc5\x82onecznego odbijaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 od powierzchni wody. Wedle tego pogl\xc4\x85du zachowanie organizmu jest efektem proces\xc3\xb3w fizycznych zachodz\xc4\x85cych w jego uk\xc5\x82adzie nerwowym, kt\xc3\xb3re powoduj\xc4\x85 tak\xc5\xbce powstawanie odpowiadaj\xc4\x85cych im fenomen\xc3\xb3w mentalnych. W efekcie \xc5\x9bwiat materialny pozostaje kauzalnie domkni\xc4\x99ty, co oznacza, \xc5\xbce nic, co do\xc5\x84 nie nale\xc5\xbcy, nie mo\xc5\xbce na\xc5\x84 wp\xc5\x82ywa\xc4\x87._NEWLINE_Inny pogl\xc4\x85d uto\xc5\xbcsamia istnienie z posiadaniem mocy przyczynowych. Dany byt istnieje wtedy i tylko wtedy, je\xc5\x9bli posiada moce przyczynowe. Takie postawienie sprawy odmawia istnienia bytom bez mocy przyczynowych, np. postaciom z ba\xc5\x9bni. Ju\xc5\xbc Arystoteles pisa\xc5\x82, \xc5\xbce \xe2\x80\x9eistnieje to, co dzia\xc5\x82a lub podlega dzia\xc5\x82aniu\xe2\x80\x9d. Zgodnie z tym pogl\xc4\x85dem, je\xc5\x9bli fenomeny umys\xc5\x82u nie posiadaj\xc4\x85 mocy sprawczych, to, niezgodnie z epifenomenalizmem, w og\xc3\xb3le nie istniej\xc4\x85.'