b'\n_START_ARTICLE_\nDidgeridoo\n_START_PARAGRAPH_\nDidgeridoo (IPA [d\xc9\xaad\xca\x92\xc9\x99r\xc9\xaa\xcb\x88du\xcb\x90]) \xe2\x80\x93 instrument d\xc4\x99ty australijskich Aborygen\xc3\xb3w. Czasami jest opisywany jako naturalna drewniana tr\xc4\x85bka, muzykolodzy klasyfikuj\xc4\x85 go jako aerofon. Nie istniej\xc4\x85 \xc5\xbcadne solidne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a, wed\xc5\x82ug kt\xc3\xb3rych mo\xc5\xbcna by okre\xc5\x9bli\xc4\x87 dok\xc5\x82adnie, kiedy instrument ten zosta\xc5\x82 wynaleziony, niemniej cz\xc4\x99sto mo\xc5\xbcna spotka\xc4\x87 si\xc4\x99 ze stwierdzeniem, \xc5\xbce jest to jeden z najstarszych instrument\xc3\xb3w d\xc4\x99tych na \xc5\x9bwiecie. Badania archeologiczne aboryge\xc5\x84skich malowide\xc5\x82 skalnych w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Australii sugeruj\xc4\x85, \xc5\xbce mieszka\xc5\x84cy rejonu Kakadu u\xc5\xbcywaj\xc4\x85 didgeridoo od przynajmniej 1500 lat._NEWLINE_Sama nazwa instrumentu nie pochodzi od \xc5\xbcadnego aboryge\xc5\x84skiego s\xc5\x82owa, nie jest tak\xc5\xbce onomatopej\xc4\x85, jak si\xc4\x99 popularnie uwa\xc5\xbca, ale pochodzi od irlandzkiego wyra\xc5\xbcenia \xe2\x80\x9eDudaire Dubh\xe2\x80\x9d znacz\xc4\x85cego dos\xc5\x82ownie \xe2\x80\x9eczarny tr\xc4\x99bacz\xe2\x80\x9d. S\xc5\x82owo to po raz pierwszy pojawi\xc5\x82o si\xc4\x99 w druku w 1926 roku. W\xc5\x9br\xc3\xb3d Aborygen\xc3\xb3w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Australii istnieje wiele nazw tego instrumentu, najbardziej popularn\xc4\x85 z nich jest yirdaki wywodz\xc4\x85ca si\xc4\x99 z plemienia Yolngu, inne popularne nazwy to magu, kanbi, ihambilbilg._NEWLINE_Didgeridoo ma kszta\xc5\x82t rury, zazwyczaj o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci od 1 do 1,5 m, bardzo rzadko spotyka si\xc4\x99 instrumenty kr\xc3\xb3tsze lub d\xc5\x82u\xc5\xbcsze. Zazwyczaj im d\xc5\x82u\xc5\xbcszy instrument, tym ni\xc5\xbcszy wydaje z siebie d\xc5\xbawi\xc4\x99k, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej spotyka si\xc4\x99 digeridoo graj\xc4\x85ce w tonacji od d do fis._NEWLINE_Autentyczne aboryge\xc5\x84skie didgeridoo robione s\xc4\x85 z lokalnych odmian eukaliptus\xc3\xb3w, zazwyczaj z g\xc5\x82\xc3\xb3wnego pnia drzewa, cho\xc4\x87 spotyka si\xc4\x99 instrumenty zrobione z bocznych ga\xc5\x82\xc4\x99zi. Rzemie\xc5\x9blnicy wytwarzaj\xc4\x85cy te instrumenty sp\xc4\x99dzaj\xc4\x85 du\xc5\xbco czasu wyszukuj\xc4\x85c odpowiednie drzewo, kt\xc3\xb3re musi w \xc5\x9brodku by\xc4\x87 wyjedzone przez termity, bez naruszenia zewn\xc4\x99trznej cz\xc4\x99\xc5\x9bci pnia. Odpowiednie drzewo po \xc5\x9bci\xc4\x99ciu jest korowane i przycinane do odpowiedniej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci, jego \xc5\x9brodek jest cz\xc4\x99sto dodatkowo modelowany w celu osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia optymalnego d\xc5\xbawi\xc4\x99ku, niekt\xc3\xb3re instrumenty malowane s\xc4\x85 w tradycyjne aboryge\xc5\x84skie wzory. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie produkowane instrumenty, szczeg\xc3\xb3lnie te przeznaczone na masow\xc4\x85 sprzeda\xc5\xbc, s\xc4\x85 zazwyczaj robione z kawa\xc5\x82ka litego drzewa, w kt\xc3\xb3rym wiercony jest w \xc5\x9brodku kana\xc5\x82 powietrzny._NEWLINE_Aby uzyska\xc4\x87 odpowiedni d\xc5\xbawi\xc4\x99k, nale\xc5\xbcy nie tylko dmucha\xc4\x87 do instrumentu, ale raczej \xe2\x80\x9ebucze\xc4\x87\xe2\x80\x9d. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 do\xc5\x9bwiadczonych muzyk\xc3\xb3w graj\xc4\x85cych na didgeridoo wykorzystuje tzw. technik\xc4\x99 oddechu cyrkulacyjnego, polegaj\xc4\x85c\xc4\x85 na r\xc3\xb3wnoczesnym dmuchaniu powietrzem z ust i wci\xc4\x85ganiu go do p\xc5\x82uc przez nos. U\xc5\xbcywaj\xc4\x85c tej techniki, dobry muzyk mo\xc5\xbce nieustannie gra\xc4\x87 jeden modulowany d\xc5\xbawi\xc4\x99k tak d\xc5\x82ugo, jak tylko chce. Na wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych nagraniach mistrzowie didgeridoo potrafi\xc4\x85 gra\xc4\x87 nieustannie przez par\xc4\x99 godzin._NEWLINE_Dla Aborygen\xc3\xb3w zamieszkuj\xc4\x85cych p\xc3\xb3\xc5\x82nocn\xc4\x85 Australi\xc4\x99, didgeridoo jest wa\xc5\xbcna cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 ich kultury i odgrywa kluczow\xc4\x85 rol\xc4\x99 w wielu z ich tradycyjnych ceremonii, w czasie kt\xc3\xb3rych na didgeridoo mog\xc4\x85 gra\xc4\x87 tylko m\xc4\x99\xc5\xbcczy\xc5\xbani._NEWLINE_Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 didgeridoo, kt\xc3\xb3re mo\xc5\xbcna kupi\xc4\x87 w sklepach, jest masowo produkowana w fabrykach. Nawet je\xc5\xbceli s\xc4\x85 robione r\xc4\x99cznie, to cz\xc4\x99sto ich wytw\xc3\xb3rcami nie s\xc4\x85 sami Aborygeni. Mo\xc5\xbcna napotka\xc4\x87 instrumenty zrobione z plastiku, sk\xc3\xb3ry, szk\xc5\x82a i innych materia\xc5\x82\xc3\xb3w. Najprostszy spos\xc3\xb3b na uzyskanie taniego didgeridoo to po prostu przyci\xc4\x99cie kawa\xc5\x82ka winylowej rury do odpowiedniej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci. Jest to znakomity instrument dla pocz\xc4\x85tkuj\xc4\x85cego, kt\xc3\xb3ry pragnie si\xc4\x99 nauczy\xc4\x87 gra\xc4\x87 na didgeridoo.\n_START_SECTION_\nZdrowie\n_START_PARAGRAPH_\nBadanie z 2005 roku, opisane w British Medical Journal wskazuje na pozytywny wp\xc5\x82yw nauki i praktyki gry na didgeridoo na problemy z chrapaniem i niedotlenieniem podczas snu. Jest to spowodowane wzmocnieniem muskulatury g\xc3\xb3rnych dr\xc3\xb3g oddechowych, przez co zmniejsza si\xc4\x99 ich tendencja do zamykania si\xc4\x99 podczas snu. Wzmocnienie jest obserwowane wyra\xc5\xbanie, gdy graj\xc4\x85cy opanowa\xc5\x82 technik\xc4\x99 oddechu cyrkulacyjnego.'