b'\n_START_ARTICLE_\nHerbert Henry Asquith\n_START_SECTION_\nWczesne lata \xc5\xbcycia\n_START_PARAGRAPH_\nBy\xc5\x82 synem handlarza we\xc5\x82n\xc4\x85 Josepha Dixona Asquitha i Emily Willans. Straci\xc5\x82 ojca w wieku 7 lat. Razem z reszt\xc4\x85 rodziny zamieszka\xc5\x82 u macierzystego dziadka, Williama Willansa, w Huddersfield. Tam przysz\xc5\x82y premier odebra\xc5\x82 wykszta\xc5\x82cenie. Nast\xc4\x99pnie zosta\xc5\x82 wys\xc5\x82any do szko\xc5\x82y braci morawskich w Fulneck niedaleko Leeds. W 1863 r. zamieszka\xc5\x82 u wuja w Londynie, gdzie kontynuowa\xc5\x82 nauk\xc4\x99 w City of London School. Uczy\xc5\x82 si\xc4\x99 tam do roku 1870._NEWLINE_W 1870 r., dzi\xc4\x99ki uzyskanemu stypendium, Asquith rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 studia w Balliol College na Uniwersytecie Oksfordzkim. W 1874 r. otrzyma\xc5\x82 stypendium Cravena i zosta\xc5\x82 przewodnicz\xc4\x85cym Oxford Union. W tym samym roku uko\xc5\x84czy\xc5\x82 studia. Wkr\xc3\xb3tce zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Balliol College. W 1876 r. rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 praktyk\xc4\x99 adwokack\xc4\x85 w korporacji Lincoln\xe2\x80\x99s Inn._NEWLINE_W 1877 r. Asquith po\xc5\x9blubi\xc5\x82 swoj\xc4\x85 pierwsz\xc4\x85 \xc5\xbcon\xc4\x99 - Helen Kelsall Melland, c\xc3\xb3rk\xc4\x99 lekarza z Manchesteru. Helen zmar\xc5\x82a na tyfus w 1891 r. Herbert mia\xc5\x82 z ni\xc4\x85 czterech syn\xc3\xb3w (Raymonda, Herberta, Arthura i Cyrila) oraz jedn\xc4\x85 c\xc3\xb3rk\xc4\x99 (Violet). Drug\xc4\x85 \xc5\xbcon\xc4\x85 Asquitha zosta\xc5\x82a w 1894 r. Margot Tennant, c\xc3\xb3rka sir Charlesa Tennanta, 1. baroneta. Ma\xc5\x82\xc5\xbconkowie mieli razem dwoje dzieci - Anthony\xe2\x80\x99ego i Elizabeth.\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tki kariery politycznej\n_START_PARAGRAPH_\nAsquith zosta\xc5\x82 wybrany do Izby Gmin w 1892 r. jako reprezentant okr\xc4\x99gu East Fife. Swoj\xc4\x85 pierwsz\xc4\x85 mow\xc4\x99 wyg\xc5\x82osi\xc5\x82 24 marca 1887 r. podczas debaty nad Irish Crimes Bill. Szybko da\xc5\x82 si\xc4\x99 pozna\xc4\x87 jako zwolennik wolnego handlu, autonomii dla Irlandii oraz reform socjalnych. Po powrocie Partii Liberalnej do w\xc5\x82adzy w 1892 r. zosta\xc5\x82 ministrem spraw wewn\xc4\x99trznych w rz\xc4\x85dzie Gladstone\xe2\x80\x99a. Utrzyma\xc5\x82 si\xc4\x99 na tym stanowisku w 1894 r., kiedy premierem zosta\xc5\x82 lord Rosebery. Asquith pozosta\xc5\x82 ministrem do wyborczej pora\xc5\xbcki libera\xc5\x82\xc3\xb3w w 1895 r._NEWLINE_W okresie, kiedy Partia Liberalna znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w opozycji, Asquith kontynuowa\xc5\x82 karier\xc4\x99 prawnicz\xc4\x85. W Izbie Gmin przemawia\xc5\x82 na tematy zwi\xc4\x85zane z polityk\xc4\x85 gospodarcz\xc4\x85. Opowiada\xc5\x82 si\xc4\x99 za wolnym handlem. Kiedy libera\xc5\x82owie powr\xc3\xb3cili do w\xc5\x82adzy w 1905 r., Asquith zosta\xc5\x82 kanclerzem skarbu. Na tym stanowisku doprowadzi\xc5\x82 do na\xc5\x82o\xc5\xbcenia wysokich podatk\xc3\xb3w na dochody niepochodz\xc4\x85ce z zarobku, dzi\xc4\x99ki czemu uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 uzyska\xc4\x87 fundusze na emerytury dla os\xc3\xb3b powy\xc5\xbcej 70 roku \xc5\xbcycia._NEWLINE_Premier Henry Campbell-Bannerman zrezygnowa\xc5\x82 z urz\xc4\x99du w kwietniu 1908 r. z powodu z\xc5\x82ego stanu zdrowia. Nowym premierem zosta\xc5\x82 Asquith. Kr\xc3\xb3l Edward VII przebywa\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas na wczasach w Biarritz i odm\xc3\xb3wi\xc5\x82 przyjazdu do Londynu z powod\xc3\xb3w zdrowotnych. Asquith musia\xc5\x82 wi\xc4\x99c pojecha\xc4\x87 do Biarritz, aby z r\xc4\x85k monarchy otrzyma\xc4\x87 oficjalne powo\xc5\x82anie na stanowisko premiera rz\xc4\x85du Jego Kr\xc3\xb3lewskiej Mo\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nPremier Wielkiej Brytanii\n_START_PARAGRAPH_\nW okresie urz\xc4\x99dowania Asquitha nasili\xc5\x82 si\xc4\x99 wy\xc5\x9bcig zbroje\xc5\x84 na morzach pomi\xc4\x99dzy Wielk\xc4\x85 Brytani\xc4\x85 a Niemcami. Rz\xc4\x85d Asquitha kontynuowa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc reformy socjalne. Uchwalono m.in. Labour Exchanges Act 1909, kt\xc3\xb3ry tworzy\xc5\x82 urz\xc4\x99dy pracy dla bezrobotnych, Trade Boards Act 1909, Housing and Town Planning Act 1909, National Insurance Act 1911, Shops Act 1911 oraz Minimum Wage Act 1912. W 1911 r. wprowadzono sta\xc5\x82\xc4\x85 pensj\xc4\x99 dla deputowanych do Izby Gmin w wysoko\xc5\x9bci 400 funt\xc3\xb3w rocznie._NEWLINE_Reformy socjalne liberalnego rz\xc4\x85du spotyka\xc5\x82y si\xc4\x99 z krytyk\xc4\x85 konserwatywnej opozycji. W 1909 r. kanclerz skarbu David Lloyd George przedstawi\xc5\x82 projekt bud\xc5\xbcetu, kt\xc3\xb3ry zak\xc5\x82ada\xc5\x82 m.in. wprowadzenie nowych podatk\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re obci\xc4\x85\xc5\xbca\xc5\x82yby przede wszystkim wielkich posiadaczy ziemskich. Wywo\xc5\x82a\xc5\x82o to sprzeciw konserwatyst\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy postanowili odrzuci\xc4\x87 projekt w zdominowanej przez siebie Izbie Lord\xc3\xb3w. Spowodowa\xc5\x82o to kryzys polityczny, kt\xc3\xb3ry doprowadzi\xc5\x82 do przedterminowych wybor\xc3\xb3w w styczniu 1910 r._NEWLINE_Wybory zako\xc5\x84czy\xc5\x82y si\xc4\x99 zwyci\xc4\x99stwem libera\xc5\x82\xc3\xb3w, ale ich przewaga nad konserwatystami by\xc5\x82a niewielka. Partia Liberalna rz\xc4\x85dzi\xc5\x82a wi\xc4\x99c z poparciem irlandzkich nacjonalist\xc3\xb3w. Kryzysu nie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 przezwyci\xc4\x99\xc5\xbcy\xc4\x87, w zwi\xc4\x85zku z czym w grudniu 1910 r. odby\xc5\x82y si\xc4\x99 kolejne wybory, kt\xc3\xb3re ponownie zako\xc5\x84czy\xc5\x82y si\xc4\x99 nieznacznym zwyci\xc4\x99stwem libera\xc5\x82\xc3\xb3w. Tym razem jednak Asquithowi uda\xc5\x82o si\xc4\x99 przeprowadzi\xc4\x87 przez parlament Parliament Act, kt\xc3\xb3ry ostatecznie zosta\xc5\x82 uchwalony w 1911 r. i znacz\xc4\x85co ogranicza\xc5\x82 kompetencje Izby Lord\xc3\xb3w._NEWLINE_Parliament Act zosta\xc5\x82 przyj\xc4\x99ty w Izbie Gmin dzi\xc4\x99ki g\xc5\x82osom irlandzkich nacjonalist\xc3\xb3w. Cen\xc4\x85 za to poparcie mia\xc5\x82o by\xc4\x87 przyznanie Irlandii autonomii. Rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 wi\xc4\x99c prace nad trzeci\xc4\x85 Irish Home Rule Bill. Zosta\xc5\x82a ona poddana pod g\xc5\x82osowanie w Izbie Gmin w 1914 r. i zosta\xc5\x82a przyj\xc4\x99ta, jednak wybuch I wojny \xc5\x9bwiatowej sprawi\xc5\x82, \xc5\xbce kwestia irlandzka zosta\xc5\x82a od\xc5\x82o\xc5\xbcona do czasu zako\xc5\x84czenia dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych._NEWLINE_Wielka Brytania przyst\xc4\x85pi\xc5\x82a do I wojny \xc5\x9bwiatowej 4 sierpnia 1914 r. Pocz\xc4\x85tkowo w rz\xc4\x85dzie zasiadali tylko libera\xc5\x82owie. W 1915 r., po fiasku l\xc4\x85dowania pod Gallipoli oraz \xe2\x80\x9ekryzysie amunicyjnym\xe2\x80\x9d w 1915 r., Asquith poszerzy\xc5\x82 sw\xc3\xb3j gabinet o najwa\xc5\xbcniejszych polityk\xc3\xb3w opozycji._NEWLINE_Asquith zacz\xc4\x85\xc5\x82 stopniowo traci\xc4\x87 popularno\xc5\x9b\xc4\x87. Oskar\xc5\xbcano go o nieudolne rz\xc4\x85dzenie krajem podczas wojny. W grudniu 1916 r. premier popad\xc5\x82 w sp\xc3\xb3r ze swoim kanclerzem skarbu Davidem Lloydem George\xe2\x80\x99em. Sp\xc3\xb3r doprowadzi\xc5\x82 do rezygnacji Asquitha ze stanowiska premiera 5 grudnia 1916 r. Dwa dni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej premierem zosta\xc5\x82 Lloyd George. Asquith i popieraj\xc4\x85cy go deputowani Partii Liberalnej przeszli do opozycji.\n_START_SECTION_\nDalsze lata\n_START_PARAGRAPH_\nAsquith pozosta\xc5\x82 liderem partii do 1918 r., kiedy przegra\xc5\x82 wybory parlamentarne. Do Izby Gmin powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 w 1920 r. po wyborach uzupe\xc5\x82niaj\xc4\x85cych w okr\xc4\x99gu Paisley. W parlamencie zasiada\xc5\x82 do 1924 r., kiedy ponownie przegra\xc5\x82 wybory. Pozosta\xc5\x82 jednak liderem partii, a przewodnicz\xc4\x85cym liberalnych deputowanych zosta\xc5\x82 Lloyd George. W 1925 r. Asquith otrzyma\xc5\x82 tytu\xc5\x82 1. hrabiego Oxford i Asquith i zasiad\xc5\x82 w Izbie Lord\xc3\xb3w. Rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zrezygnowa\xc5\x82 ze stanowiska lidera partii._NEWLINE_Lord Oxford i Asquith zmar\xc5\x82 w 1928 r. w swoim domu w Sutton Courteney. Zgodnie z jego \xc5\xbcyczeniem nie wyprawiono mu publicznego pogrzebu. Poniewa\xc5\xbc jego najstarszy syn zgin\xc4\x85\xc5\x82 podczas bitwy nad Somm\xc4\x85 w 1916 r., tytu\xc5\x82 parowski odziedziczy\xc5\x82 jego wnuk, Julian.'