b"\n_START_ARTICLE_\nKr\xc4\x85\xc5\xbcowniki ci\xc4\x99\xc5\xbckie typu Duquesne\n_START_SECTION_\nOpis\n_START_PARAGRAPH_\nOkr\xc4\x99ty typu Duquesne mia\xc5\x82y kad\xc5\x82ub z podniesionym pok\xc5\x82adem dziobowym na ok. 1/3 d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci, jako jedyne kr\xc4\x85\xc5\xbcowniki ci\xc4\x99\xc5\xbckie pierwszego pokolenia. Ich cech\xc4\x85 charakterystyczn\xc4\x85, przej\xc4\x99t\xc4\x85 z typu Duguay Trouin, by\xc5\x82y burty przechodz\xc4\x85ce w \xc5\x9bciany dolnego pi\xc4\x99tra nadbud\xc3\xb3wki dziobowej (powt\xc3\xb3rzone na p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych kr\xc4\x85\xc5\xbcownikach typu Suffren). Dzi\xc4\x99ki du\xc5\xbcym rozmiarom i wysokim burtom na dziobie, mia\xc5\x82y one bardzo dobr\xc4\x85 dzielno\xc5\x9b\xc4\x87 morsk\xc4\x85, por\xc3\xb3wnywaln\xc4\x85 z brytyjskim typem County. Nadbud\xc3\xb3wka dziobowa z pomostem bojowym by\xc5\x82a do\xc5\x9b\xc4\x87 niska i ma\xc5\x82o rozbudowana, lecz wznosi\xc5\x82 si\xc4\x99 nad ni\xc4\x85 masywny tr\xc3\xb3jno\xc5\xbcny maszt ze stanowiskiem kierowania ogniem. Przez ca\xc5\x82e \xc5\x9br\xc3\xb3dokr\xc4\x99cie od uskoku dziobowego ci\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 niska nadbud\xc3\xb3wka, na kt\xc3\xb3rej na rufie sta\xc5\x82a wie\xc5\xbca dzia\xc5\x82 nr 3. Artyleria g\xc5\x82\xc3\xb3wna rozmieszczona by\xc5\x82a w czterech dwudzia\xc5\x82owych wie\xc5\xbcach w osi okr\xc4\x99tu, po dwie na dziobie i rufie w superpozycji (na pok\xc5\x82adzie dziobowym i rufowym oraz na pi\xc4\x99trze nadbud\xc3\xb3wki dziobowej i rufowej). Dynamiczn\xc4\x85 i zwart\xc4\x85 sylwetk\xc4\x99 okr\xc4\x99t\xc3\xb3w uzupe\xc5\x82nia\xc5\x82y dwa do\xc5\x9b\xc4\x87 szeroko rozstawione pochy\xc5\x82e kominy na \xc5\x9br\xc3\xb3dokr\xc4\x99ciu, z d\xc5\xbawigiem pomi\xc4\x99dzy nimi, oraz drugi maszt przed wie\xc5\xbc\xc4\x85 nr 3 (kominy i maszt pochylone by\xc5\x82y pod k\xc4\x85tem 5\xc2\xb0). _NEWLINE_Kad\xc5\x82ub podzielony by\xc5\x82 poprzecznie na 17 g\xc5\x82\xc3\xb3wnych przedzia\xc5\x82\xc3\xb3w wodoszczelnych, zbudowany w pod\xc5\x82u\xc5\xbcnym uk\xc5\x82adzie naboru, na ca\xc5\x82ej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci mia\xc5\x82 podw\xc3\xb3jne dno. Si\xc5\x82ownia \xe2\x80\x93 4 kot\xc5\x82ownie i 2 maszynownie, zbudowana by\xc5\x82a w uk\xc5\x82adzie przemiennym (eszelonowym), zwi\xc4\x99kszaj\xc4\x85cym odporno\xc5\x9b\xc4\x87 na uszkodzenia (od dziobu: dwie kot\xc5\x82ownie, maszynownia, dwie kot\xc5\x82ownie, maszynownia). Okr\xc4\x99ty mia\xc5\x82y podw\xc3\xb3jne stery (g\xc5\x82\xc3\xb3wny i pomocniczy), rzadko spotykane w\xc5\x9br\xc3\xb3d kr\xc4\x85\xc5\xbcownik\xc3\xb3w. Opancerzenie kad\xc5\x82uba ogranicza\xc5\x82o si\xc4\x99 jedynie do \xe2\x80\x9eskrzyniowego\xe2\x80\x9d opancerzenia kom\xc3\xb3r amunicyjnych pod wie\xc5\xbcami artylerii g\xc5\x82\xc3\xb3wnej, stanowi\xc4\x85cych \xc5\x82\xc4\x85cznie ok. 1/4 d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci kad\xc5\x82uba (30 mm po bokach, 20 mm z przodu, ty\xc5\x82u i od g\xc3\xb3ry). Z masy opancerzenia, 368 t przypada\xc5\x82o na kad\xc5\x82ub i 91 t na wie\xc5\xbce artylerii. Wie\xc5\xbce i ich barbety opancerzone by\xc5\x82y dwoma warstwami p\xc5\x82yt (co zmniejsza\xc5\x82o ich i tak niewysok\xc4\x85 odporno\xc5\x9b\xc4\x87) \xc5\x82\xc4\x85cznej grubo\xc5\x9bci 30 mm. Pomieszczenie maszyny sterowej mia\xc5\x82o cienki pancerz 17 mm, ponadto pok\xc5\x82ad g\xc3\xb3rny by\xc5\x82 wykonany ze stali konstrukcyjnej grubo\xc5\x9bci 22-24 mm._NEWLINE_Uzbrojenie g\xc5\x82\xc3\xb3wne w postaci 8 dzia\xc5\x82 203 mm (Model 1924) o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 50 kalibr\xc3\xb3w, umieszczonych w wie\xc5\xbcach, by\xc5\x82o typowe dla kr\xc4\x85\xc5\xbcownik\xc3\xb3w ci\xc4\x99\xc5\xbckich. Dla nowych okr\xc4\x99t\xc3\xb3w specjalnie zaprojektowano dzia\xc5\x82a tego kalibru, nieu\xc5\xbcywanego wcze\xc5\x9bniej we Francji (stosowano wcze\xc5\x9bniej kaliber 194 mm). Masa dwudzia\xc5\x82owej wie\xc5\xbcy wynosi\xc5\x82a 180 t. System kierowania ogniem obejmowa\xc5\x82 punkt kierowania na szczycie przedniego tr\xc3\xb3jno\xc5\xbcnego masztu, z dwoma dalmierzami (3 m i 5 m) i przelicznik artyleryjski w kad\xc5\x82ubie. Pomocniczy punkt na nadbud\xc3\xb3wce dziobowej mia\xc5\x82 dalmierz 5-metrowy (\xe2\x80\x9eDuquesne\xe2\x80\x9d) lub nowocze\xc5\x9bniejszy 3-metrowy (\xe2\x80\x9eTourville\xe2\x80\x9d). Ponadto g\xc3\xb3rne wie\xc5\xbce dzia\xc5\x82 mia\xc5\x82y w\xc5\x82asne dalmierze 5-metrowe, za pomoc\xc4\x85 kt\xc3\xb3rych mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o kierowa\xc4\x87 grup\xc4\x85 wie\xc5\xbc. _NEWLINE_Osiem dzia\xc5\x82 przeciwlotniczych 75 mm Mle 1924 umieszczone by\xc5\x82o po 4 na burtach: 2 na skrzyd\xc5\x82ach dolnego pi\xc4\x99tra nadbud\xc3\xb3wki dziobowej i 2 na \xc5\x9br\xc3\xb3dokr\xc4\x99ciu po bokach katapulty. W 1933 roku dzia\xc5\x82a te wyposa\xc5\xbcono w tarcze ochronne i zainstalowano system kierowania ogniem przeciwlotniczym, w formie dw\xc3\xb3ch stanowisk z 3-metrowym dalmierzem i przelicznikiem. Lekkie uzbrojenie przeciwlotnicze stanowi\xc5\x82o 8 pojedynczych dzia\xc5\x82ek automatycznych 37 mm Mle 1925 (4 po bokach pierwszego komina i po dwa na pok\xc5\x82adzie dziobowym i rufowym). Wed\xc5\x82ug innych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82, w po\xc5\x82owie lat 30. zosta\xc5\x82o zamienione na cztery podw\xc3\xb3jnie sprz\xc4\x99\xc5\xbcone dzia\xc5\x82ka 37 mm. Ponadto, okr\xc4\x99ty mia\xc5\x82y pocz\xc4\x85tkowo 8 karabin\xc3\xb3w maszynowych 8 mm Hotchkiss Mle 14, kt\xc3\xb3re wymieniono w latach 1933-1934 na 4 podw\xc3\xb3jnie sprz\xc4\x99\xc5\xbcone podstawy wkm 13,2 mm Hotchkiss Mle 31 na rufie, a w 1937 roku dodano jeszcze dwa podw\xc3\xb3jne wkm-y na skrzyd\xc5\x82ach pomostu. Uzbrojenie torpedowe stanowi\xc5\x82o 6 wyrzutni torpedowych kalibru 550 mm w dw\xc3\xb3ch potr\xc3\xb3jnych aparatach na burtach, na g\xc3\xb3rnym pok\xc5\x82adzie, mi\xc4\x99dzy kominami._NEWLINE_Okr\xc4\x99ty otrzyma\xc5\x82y wyposa\xc5\xbcenie lotnicze ju\xc5\xbc na etapie projektu, jako pierwsze francuskie okr\xc4\x99ty. Mia\xc5\x82y jedn\xc4\x85 obrotow\xc4\x85 katapult\xc4\x99 na \xc5\x9br\xc3\xb3dokr\xc4\x99ciu za drugim kominem, mog\xc5\x82y przenosi\xc4\x87 do dw\xc3\xb3ch wodnosamolot\xc3\xb3w. Pocz\xc4\x85tkowo by\xc5\x82y to \xc5\x82odzie lataj\xc4\x85ce FBA-17 i CAMS-37A (stawiane na wodzie za pomoc\xc4\x85 d\xc5\xbawigu przed zamontowaniem katapulty), nast\xc4\x99pnie wodnosamoloty p\xc5\x82ywakowe Gourdou-Leseurre serii Gourdou-Leseurre GL-810 (810/811/812HY). W 1937 roku katapult\xc4\x99 zdemontowano, lecz w roku 1938 ponownie je zainstalowano. Od 1939 roku u\xc5\xbcywano \xc5\x82odzi lataj\xc4\x85cych Loire 130. W sk\xc5\x82ad wyposa\xc5\xbcenia okr\xc4\x99t\xc3\xb3w wchodzi\xc5\x82a ponadto stacja hydrolokacyjna z opuszczan\xc4\x85 anten\xc4\x85, a do zwalczania okr\xc4\x99t\xc3\xb3w podwodnych okr\xc4\x99ty posiada\xc5\x82y 15 bomb g\xc5\x82\xc4\x99binowych (rzadko\xc5\x9b\xc4\x87 w tej klasie okr\xc4\x99t\xc3\xb3w)._NEWLINE_Pod koniec 1943 roku z obu okr\xc4\x99t\xc3\xb3w zdj\xc4\x99to wyposa\xc5\xbcenie lotnicze z katapult\xc4\x85. W marcu 1944 roku na \xe2\x80\x9eTourville\xe2\x80\x9d zamieniono 4 dzia\xc5\x82ka przeciwlotnicze 37 mm na 4 skuteczniejsze dzia\xc5\x82ka 40 mm Bofors. W marcu 1944 roku z \xe2\x80\x9eDuquesne\xe2\x80\x9d zdj\xc4\x99to wyrzutnie torpedowe._NEWLINE_W po\xc5\x82owie lat 30., w zwi\xc4\x85zku z budow\xc4\x85 nowych, silniej opancerzonych kr\xc4\x85\xc5\xbcownik\xc3\xb3w, rozwa\xc5\xbcano przebudow\xc4\x99 okr\xc4\x99t\xc3\xb3w na lekkie lotniskowce. Trzy projekty przewidywa\xc5\x82y zamontowanie cz\xc4\x99\xc5\x9bciowego pok\xc5\x82adu lotniczego o wymiarach 139\xc2\xa0x\xc2\xa022 m i zachowanie dziobowych lub rufowych wie\xc5\xbc. Czwarty projekt przewidywa\xc5\x82 zdj\xc4\x99cie ca\xc5\x82ej artylerii na korzy\xc5\x9b\xc4\x87 pok\xc5\x82adu lotniczego d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 176 m. Przewidywano zastosowanie poziomych komin\xc3\xb3w i artylerii uniwersalnej sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 z 12 dzia\xc5\x82 100 mm. Od przebudowy odst\xc4\x85piono z uwagi na ma\xc5\x82\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 zabieranych samolot\xc3\xb3w (12-14) i plany budowy pe\xc5\x82nowymiarowych lotniskowc\xc3\xb3w typu Joffre.\n_START_SECTION_\nS\xc5\x82u\xc5\xbcba\n_START_PARAGRAPH_\nOba okr\xc4\x99ty s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y przez wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 czasu razem. W latach 1928\xe2\x80\x931930 nie mia\xc5\x82y jeszcze zainstalowanej ca\xc5\x82o\xc5\x9bci wyposa\xc5\xbcenia, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82o nast\xc4\x99pnie uzupe\xc5\x82niane, jak katapulta i dalmierze. W 1928 roku \xe2\x80\x9eDuquesne\xe2\x80\x9d odby\xc5\x82 rejs do Nowego Jorku, a w 1929 roku rejs wok\xc3\xb3\xc5\x82 Afryki, odwiedzaj\xc4\x85c francuskie kolonie. \xe2\x80\x9eTourville\xe2\x80\x9d mi\xc4\x99dzy 5 kwietnia a 24 grudnia 1929 roku odby\xc5\x82 rejs dooko\xc5\x82a \xc5\x9bwiata (przez Kana\xc5\x82 Panamski, Chile, Australi\xc4\x99, Kana\xc5\x82 Sueski do Brestu). Wraz z nowym \xe2\x80\x9eSuffrenem\xe2\x80\x9d oba kr\xc4\x85\xc5\xbcowniki utworzy\xc5\x82y 1. Dywizjon Lekki w Bre\xc5\x9bcie (\xe2\x80\x9eDuquesne\xe2\x80\x9d jako okr\xc4\x99t flagowy). W latach 1930\xe2\x80\x931931 okr\xc4\x99ty pe\xc5\x82ni\xc5\x82y dodatkowo funkcj\xc4\x99 okr\xc4\x99t\xc3\xb3w szkolnych (do czasu wprowadzenia okr\xc4\x99tu szkolnego \xe2\x80\x9eJeanne d'Arc\xe2\x80\x9d). W styczniu 1932 roku \xe2\x80\x9eDuquesne\xe2\x80\x9d zosta\xc5\x82 okr\xc4\x99tem flagowym Lekkiej Eskadry w Tulonie, obejmuj\xc4\x85cej 1., 5. i 7. Dywizjony Lekkie (dwa ostatnie \xe2\x80\x93 wielkich niszczycieli). W latach 1933-1934 oba kr\xc4\x85\xc5\xbcowniki by\xc5\x82y remontowane i modernizowane, po czym wesz\xc5\x82y w sk\xc5\x82ad 3. Dywizjonu Lekkiego, a w roku 1937 \xe2\x80\x93 2. Dywizjonu Kr\xc4\x85\xc5\xbcownik\xc3\xb3w. Od 1937 roku okr\xc4\x99ty wykorzystywano do szkolenia. W sierpniu 1939 roku 2. Dywizjon zosta\xc5\x82 przydzielony do 3. Eskadry, z \xe2\x80\x9eTourville\xe2\x80\x9d jako okr\xc4\x99tem flagowym._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku II wojny \xc5\x9bwiatowej \xe2\x80\x9eTourville\xe2\x80\x9d pe\xc5\x82ni\xc5\x82 s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 patrolow\xc4\x85 na Morzu \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnym, a mi\xc4\x99dzy styczniem a lutym 1940 roku przewi\xc3\xb3z\xc5\x82 z Tulonu do Bejrutu \xc5\x82adunek z\xc5\x82ota. \xe2\x80\x9eDuquesne\xe2\x80\x9d mi\xc4\x99dzy styczniem a kwietniem 1940 roku stacjonowa\xc5\x82 w Dakarze, uczestnicz\xc4\x85c w poszukiwaniach niemieckich rajder\xc3\xb3w na Atlantyku. Po ataku Niemiec na Francj\xc4\x99, w maju 1940 roku oba okr\xc4\x99ty wesz\xc5\x82y w sk\xc5\x82ad alianckiego zespo\xc5\x82u X wiceadm. Godfroya w Aleksandrii (okr\xc4\x99t flagowy \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9eDuquesne\xe2\x80\x9d). Po kapitulacji Francji Brytyjczycy podj\xc4\x99li akcje zmierzaj\xc4\x85ce do neutralizacji si\xc5\x82\xc4\x85 floty francuskiej (operacja Catapult). W Aleksandrii uda\xc5\x82o si\xc4\x99 unikn\xc4\x85\xc4\x87 rozlewu krwi i wynegocjowa\xc4\x87 porozumienie, na mocy kt\xc3\xb3rego okr\xc4\x99ty zespo\xc5\x82u X zosta\xc5\x82y 5 lipca 1940 roku pozbawione paliwa i rozbrojone, pozostaj\xc4\x85c w Aleksandrii pod kontrol\xc4\x85 francusk\xc4\x85 ze szkieletowymi za\xc5\x82ogami (4 lipca, podczas negocjacji, \xe2\x80\x9eTourville\xe2\x80\x9d uczestniczy\xc5\x82 w odpieraniu nalotu w\xc5\x82oskich samolot\xc3\xb3w)._NEWLINE_W maju 1943 roku, po przej\xc5\x9bciu kolonialnej administracji francuskiej w Afryce na stron\xc4\x99 genera\xc5\x82a de Gaulle'a, oba kr\xc4\x85\xc5\xbcowniki zosta\xc5\x82y w\xc5\x82\xc4\x85czone do sprzymierzonych z aliantami si\xc5\x82 Wolnych Francuz\xc3\xb3w i 24 czerwca 1943 roku powr\xc3\xb3ci\xc5\x82y do linii. 3 lipca 1943 roku, p\xc5\x82yn\xc4\x85c wok\xc3\xb3\xc5\x82 Afryki dotar\xc5\x82y do Dakaru w pierwszych dniach wrze\xc5\x9bnia, tworz\xc4\x85c wraz z \xe2\x80\x9eSuffrenem\xe2\x80\x9d 1. Eskadr\xc4\x99 Kr\xc4\x85\xc5\xbcownik\xc3\xb3w. Dzia\xc5\x82a\xc5\x82y stamt\xc4\x85d na Atlantyku, poszukuj\xc4\x85c niemieckich \xc5\x82amaczy blokady, lecz nie by\xc5\x82y intensywnie wykorzystywane z powodu umiarkowanego zasi\xc4\x99gu. W maju 1944 roku \xe2\x80\x9eDuquesne\xe2\x80\x9d skierowano do Wielkiej Brytanii na remont. Znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w rezerwie operacji Neptune (l\xc4\x85dowania w Normandii). W grudniu wszed\xc5\x82 w sk\xc5\x82ad francuskiego zespo\xc5\x82u operacyjnego French Naval Task Force, atakuj\xc4\x85cego niemieckie obiekty na wybrze\xc5\xbcu Zatoki Biskajskiej. W kwietniu 1945 roku wraz z pancernikiem \xe2\x80\x9eLorraine\xe2\x80\x9d i niszczycielami zwalcza\xc5\x82 jednostki niemieckie w uj\xc5\x9bciu \xc5\xbbyrondy. _NEWLINE_\xe2\x80\x9eTourville\xe2\x80\x9d od czerwca do listopada 1944 roku by\xc5\x82 remontowany w Bizercie. W grudniu zosta\xc5\x82 wycofany do rezerwy w Tulonie, s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85c jako okr\xc4\x99t-baza okr\xc4\x99t\xc3\xb3w eskortowych. Wed\xc5\x82ug innych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82, s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 te\xc5\xbc jako transportowiec wojska. _NEWLINE_Po wyzwoleniu Francji oba okr\xc4\x99ty przesz\xc5\x82y modernizacj\xc4\x99: \xe2\x80\x9eTourville\xe2\x80\x9d od grudnia 1944 do listopada 1945 roku w Tulonie, a \xe2\x80\x9eDuquesne\xe2\x80\x9d od czerwca do listopada 1945 roku w Bre\xc5\x9bcie. Podczas modernizacji m.in. zdemontowano maszty rufowe i wyrzutnie torpedowe, lekkie uzbrojenie przeciwlotnicze zamieniono na 8 pojedynczych armat 40 mm Bofors i 16 (\xe2\x80\x9eTourville\xe2\x80\x9d) lub 20 (\xe2\x80\x9eDuquesne\xe2\x80\x9d) dzia\xc5\x82ek 20 mm Oerlikon, zamontowano na maszcie ameryka\xc5\x84skie radary SF1 i SA2 i na stanowisku kierowania ogniem umieszczono 8-metrowy dalmierz stereoskopowy. Na \xe2\x80\x9eTourville\xe2\x80\x9d dziobowe 4 armaty 75 mm przeniesiono z nadbud\xc3\xb3wki na \xc5\x9br\xc3\xb3dokr\xc4\x99cie. _NEWLINE_Po modernizacji oba kr\xc4\x85\xc5\xbcowniki powr\xc3\xb3ci\xc5\x82y do s\xc5\x82u\xc5\xbcby czynnej. W latach 1945\xe2\x80\x931947 odby\xc5\x82y po dwa rejsy na wody Indochin, gdzie Francja usi\xc5\x82owa\xc5\x82a odzyska\xc4\x87 pozycj\xc4\x99 kolonialn\xc4\x85. W marcu 1946 roku uczestniczy\xc5\x82y w zaj\xc4\x99ciu Tonkinu. W sierpniu 1947 roku \xe2\x80\x9eDuquesne\xe2\x80\x9d wycofano do rezerwy kategorii A, po czym s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 w Algierze jako okr\xc4\x99t-baza si\xc5\x82 desantowych. 2 lipca 1955 roku zosta\xc5\x82 wycofany ze s\xc5\x82u\xc5\xbcby, po czym przeholowany do Mers el-Kebir i 27 lipca 1956 roku sprzedany na z\xc5\x82om. \xe2\x80\x9eTourville\xe2\x80\x9d od ko\xc5\x84ca 1948 roku s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 jako hulk koszarowy w Bre\xc5\x9bcie, po czym 28 kwietnia 1961 roku wycofano go ze s\xc5\x82u\xc5\xbcby i 15 stycznia 1963 roku oddano do stoczni z\xc5\x82omowej (inne dane \xe2\x80\x93 wycofano 8 marca 1962 roku)."