b"\n_START_ARTICLE_\nJim Dale\n_START_SECTION_\nM\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87 i muzyka\n_START_PARAGRAPH_\nJako nastolatek Dale przez sze\xc5\x9b\xc4\x87 lat ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82 na zaj\xc4\x99cia taneczne, lecz ostatecznie zadebiutowa\xc5\x82 na profesjonalnej scenie jako komik, w wieku 17 lat. Po odbyciu zasadniczej s\xc5\x82u\xc5\xbcby wojskowej w Royal Air Force, pod koniec lat 50. znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 pod opiek\xc4\x85 producenta muzycznego George\xe2\x80\x99a Martina i rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 karier\xc4\x99 muzyczn\xc4\x85. Jego najwi\xc4\x99kszym sukcesem okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 piosenka Be My Girl z 1957, kt\xc3\xb3ra dotar\xc5\x82a na drugie miejsce na li\xc5\x9bcie przeboj\xc3\xb3w UK Singles Chart. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym okresie skupi\xc5\x82 si\xc4\x99 na pisaniu s\xc5\x82\xc3\xb3w piosenek dla innych wykonawc\xc3\xb3w, a tak\xc5\xbce do film\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nFilm i telewizja\n_START_PARAGRAPH_\nDale zadebiutowa\xc5\x82 w filmie ma\xc5\x82\xc4\x85 r\xc3\xb3lk\xc4\x85 w obrazie Raising the Wind z 1961 roku, kt\xc3\xb3rego re\xc5\xbcyserem by\xc5\x82 Gerald Thomas, a producentem Peter Rogers. Obaj ci filmowcy byli r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc g\xc5\x82\xc3\xb3wnymi autorami popularnej serii komediowej Ca\xc5\x82a naprz\xc3\xb3d i w 1963 zaprosili Dale'a do udzia\xc5\x82u w si\xc3\xb3dmej ods\xc5\x82onie tego cyklu, zatytu\xc5\x82owanej Doro\xc5\xbckarzu do dzie\xc5\x82a. Przez kolejnych sze\xc5\x9b\xc4\x87 lat wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 jeszcze w dziewi\xc4\x99ciu filmach z tego cyklu, zazwyczaj graj\xc4\x85c bardzo przystojnych, ale jednocze\xc5\x9bnie raczej fajt\xc5\x82apowatych bohater\xc3\xb3w. Opu\xc5\x9bci\xc5\x82 Ca\xc5\x82\xc4\x85 naprz\xc3\xb3d w 1969, po filmie Ca\xc5\x82a naprz\xc3\xb3d: Doktorku, jeszcze raz do dzie\xc5\x82a!, na kt\xc3\xb3rego planie z\xc5\x82ama\xc5\x82 r\xc4\x99k\xc4\x99 po tym, jak nie zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 na to, by w potencjalnie ryzykownych uj\xc4\x99ciach zast\xc4\x99powa\xc5\x82 go kaskader. W 1992 zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 wyst\xc4\x85pi\xc4\x87 w filmie Kolumbie do dzie\xc5\x82a, b\xc4\x99d\xc4\x85cym niezbyt udan\xc4\x85 pr\xc3\xb3b\xc4\x85 reaktywacji Ca\xc5\x82ej naprz\xc3\xb3d po czternastu latach przerwy. Opr\xc3\xb3cz tego zagra\xc5\x82 m.in. w filmie Pete\xe2\x80\x99s Dragon, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cym gr\xc4\x99 aktor\xc3\xb3w z animacj\xc4\x85._NEWLINE_W latach 50. i 60. Dale regularnie prowadzi\xc5\x82 telewizyjne programy muzyczne w formule koncert\xc3\xb3w z\xc5\x82o\xc5\xbconych z wyst\xc4\x99p\xc3\xb3w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych gwiazd. Swoj\xc4\x85 najwa\xc5\xbcniejsz\xc4\x85 rol\xc4\x99 telewizyjn\xc4\x85 zagra\xc5\x82 jednak ju\xc5\xbc po siedemdziesi\xc4\x85tce, w latach 2007-2009, wcielaj\xc4\x85c si\xc4\x99 w narratora ameryka\xc5\x84skiego serialu Gdzie pachn\xc4\x85 stokrotki.\n_START_SECTION_\nTeatr i audiobooki\n_START_PARAGRAPH_\nPrzez ca\xc5\x82e swoje zawodowe \xc5\xbcycie Dale regularnie wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 na estradzie, zar\xc3\xb3wno w Wielkiej Brytanii, jak i Stanach Zjednoczonych. By\xc5\x82 pi\xc4\x99ciokrotnie nominowany do nagrody Tony, najwa\xc5\xbcniejszego wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnienia w \xc5\x9bwiecie ameryka\xc5\x84skiego teatru komercyjnego. Otrzyma\xc5\x82 j\xc4\x85 raz, w 1980, za rol\xc4\x99 w musicalu Barnum. W 1970 do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 do zespo\xc5\x82u Teatru Narodowego w Londynie, gdzie zaprosi\xc5\x82 go osobi\xc5\x9bcie Laurence Olivier. Grywa\xc5\x82 zar\xc3\xb3wno w repertuarze wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnym, jak i szekspirowskim. Jedn\xc4\x85 z najg\xc5\x82o\xc5\x9bniejszych produkcji z jego udzia\xc5\x82em by\xc5\x82o brytyjskie wystawienie sztuki El arquitecto y el emperador de Asiria hiszpa\xc5\x84skiego dramaturga Fernando Arrabala. Dramat ten napisany jest na dw\xc3\xb3ch aktor\xc3\xb3w, za\xc5\x9b partnerem Dale'a by\xc5\x82 w nim Anthony Hopkins. Wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 tak\xc5\xbce jako Fagin w musicalu Oliver!. Od 2011 je\xc5\xbadzi po r\xc3\xb3\xc5\xbcnych teatrach ze swoim autorskim, jednoosobowym przedstawieniem Just Jim Dale, w kt\xc3\xb3rym w \xc5\xbcartobliwy spos\xc3\xb3b podsumowuje swoj\xc4\x85 trwaj\xc4\x85c\xc4\x85 60 lat karier\xc4\x99 w \xc5\x9bwiecie rozrywki._NEWLINE_W Stanach Zjednoczonych Dale osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 popularno\xc5\x9b\xc4\x87 i sukces komercyjny jako aktor czytaj\xc4\x85cy audiobooki ze wszystkimi cz\xc4\x99\xc5\x9bciami cyklu o Harrym Potterze. Na potrzeby tych nagra\xc5\x84 stworzy\xc5\x82 i zagra\xc5\x82 ponad 150 r\xc3\xb3\xc5\xbcnych g\xc5\x82os\xc3\xb3w postaci. Jako jedyny wykonawca audiobook\xc3\xb3w w dotychczasowej historii tej bran\xc5\xbcy, zajmowa\xc5\x82 jednocze\xc5\x9bnie wszystkie sze\xc5\x9b\xc4\x87 pierwszych miejsc na li\xc5\x9bcie najlepiej sprzedaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 nagra\xc5\x84 w USA. By\xc5\x82 tak\xc5\xbce narratorem w grach komputerowych o m\xc5\x82odym czarodzieju, a tak\xc5\xbce w materia\xc5\x82ach dodatkowych na p\xc5\x82ytach DVD z filmami o nim.\n_START_SECTION_\nOdznaczenia\n_START_PARAGRAPH_\nW 2003 otrzyma\xc5\x82 Order Imperium Brytyjskiego za swoje zas\xc5\x82ugi dla angielskiej literatury dzieci\xc4\x99cej.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie prywatne\n_START_PARAGRAPH_\nDale by\xc5\x82 dwukrotnie \xc5\xbconaty. W 1957 po\xc5\x9blubi\xc5\x82 Patrici\xc4\x99 Dale, z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 rozwi\xc3\xb3d\xc5\x82 si\xc4\x99 w 1977, na kr\xc3\xb3tko przed jej \xc5\x9bmierci\xc4\x85 spowodowan\xc4\x85 chorob\xc4\x85 nowotworow\xc4\x85. W 1980 o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 ponownie z Juli\xc4\x85 Schafler, prowadz\xc4\x85c\xc4\x85 galeri\xc4\x99 sztuki w Nowym Jorku. Mia\xc5\x82 czworo dzieci z pierwszego ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwa, przy czym jego jedyna c\xc3\xb3rka Belinda zmar\xc5\x82a w 1995 na bia\xc5\x82aczk\xc4\x99. Dwaj jego synowie s\xc4\x85 aktorami, a trzeci operatorem filmowym. Ma pi\xc4\x99cioro wnucz\xc4\x85t."