b'\n_START_ARTICLE_\nJerzy Litwiniszyn\n_START_PARAGRAPH_\nJerzy Litwiniszyn (ur. 2 sierpnia 1914 w Tenczynku, zm. 12 czerwca 2000 w Kielcach,) prof. AGH, in\xc5\xbcynier g\xc3\xb3rniczy, naukowiec, prezes krakowskiego oddzia\xc5\x82u PAN i wiceprezes Polskiej Akademii Nauk, laureat doktoratu honoris causa AGH, \xc5\xbco\xc5\x82nierz kampanii wrze\xc5\x9bniowej 1939 roku.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 2 sierpnia 1914 r. w Tenczynku (encyklopedie i \xc5\xbcyciorysy podaj\xc4\x85 b\xc5\x82\xc4\x99dnie podkrakowskie P\xc5\x82oki). Ojciec Jerzego J\xc3\xb3zef (1882-1967) pochodzi\xc5\x82 z Rymanowa, by\xc5\x82 in\xc5\xbcynierem g\xc3\xb3rniczym po studiach w austriackim Leoben, kierowa\xc5\x82 kopalniami w\xc4\x99gla w Libi\xc4\x85\xc5\xbcu (jako dyrektor techniczny KWK Janina), Tenczynku, Z\xc5\x82otym Stoku i Wa\xc5\x82brzychu, by\xc5\x82 synem J\xc3\xb3zefa i Katarzyny Marii z Szancer\xc3\xb3w. Matka Jerzego, Zofia z Drezi\xc5\x84skich (1894-1978), by\xc5\x82a c\xc3\xb3rk\xc4\x85 zarz\xc4\x85dcy las\xc3\xb3w w P\xc5\x82okach W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Karola i Katarzyny ze Znamirowskich. M\xc5\x82odsz\xc4\x85 siostr\xc4\x85 Jerzego by\xc5\x82a Marianna (po m\xc4\x99\xc5\xbcu Trybu\xc5\x9b), a \xc5\xbcon\xc4\x85 Halina z d. Urbaszek, z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 mia\xc5\x82 c\xc3\xb3rki: Katarzyn\xc4\x99 (Krzewicka, dr n. med.) i Ma\xc5\x82gorzat\xc4\x99 (mgr biologii)._NEWLINE_Uko\xc5\x84czy\xc5\x82 Gimnazjum Witkowskiego w Krakowie. Studiowa\xc5\x82 g\xc3\xb3rnictwo na AGH. In\xc5\xbcynierem g\xc3\xb3rniczym zosta\xc5\x82 tu\xc5\xbc przed wojn\xc4\x85. Jako kapral podchor\xc4\x85\xc5\xbcy bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w II wojnie \xc5\x9bwiatowej w artylerii przeciwlotniczej w formacji Armii Krak\xc3\xb3w. Jego dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 by\xc5\x82 kapitan Borys Godunow. Dosta\xc5\x82 si\xc4\x99 do niewoli niemieckiej i okupacj\xc4\x99 sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 w oflagu IIC Woldenberg. Tam bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w obozowym ruchu oporu (tajna radiostacja, podkop ucieczkowy), gra\xc5\x82 w obozowym teatrze i poszerza\xc5\x82 sw\xc4\x85 wiedz\xc4\x99 na obozowym \xe2\x80\x9euniwersytecie\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Gdy wojna si\xc4\x99 sko\xc5\x84czy\xc5\x82a wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Krakowa i na AGH rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 u prof. Witolda Budryka. O\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 z Halin\xc4\x85 Urbaszek, kt\xc3\xb3ra prze\xc5\xbcy\xc5\x82a ob\xc3\xb3z koncentracyjny Auschwitz-Birkenau. W 1947 r. obroni\xc5\x82 doktorat, w 1950 habilitacj\xc4\x99, w 1954 zosta\xc5\x82 profesorem, a w 1956 cz\xc5\x82onkiem korespondentem PAN. Przez kilkana\xc5\x9bcie lat by\xc5\x82 najm\xc5\x82odszym cz\xc5\x82onkiem korespondentem, a potem rzeczywistym PAN. Doszed\xc5\x82 do godno\xc5\x9bci prezesa krakowskiego Oddzia\xc5\x82u PAN i wiceprezesa Polskiej Akademii Nauk (przez 3 kadencje)._NEWLINE_By\xc5\x82 \xc5\x9bwiatowej s\xc5\x82awy naukowcem, matematykiem, specjalist\xc4\x85 mechaniki stosowanej. Najpierw na AGH jako nast\xc4\x99pca Budryka, potem we w\xc5\x82asnym Instytucie Mechaniki G\xc3\xb3rotworu PAN zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 m. in. zastosowaniem matematycznych modeli dla bezpiecznej eksploatacji kopal\xc5\x84, wyliczaniem wzor\xc3\xb3w dla ruch\xc3\xb3w ska\xc5\x82, w\xc3\xb3d i o\xc5\x9brodk\xc3\xb3w sypkich, przewietrzania kopal\xc5\x84 i gaszenia po\xc5\xbcar\xc3\xb3w pod ziemi\xc4\x85. Ostatnio pasjonowa\xc5\x82 si\xc4\x99 problemami r\xc3\xb3wna\xc5\x84 chaosu. Ponad 250 publikacji zebrane w trzy tomy przez jego uczni\xc3\xb3w otwiera artykulik z \xe2\x80\x9eP\xc5\x82omyka\xe2\x80\x9d z 1924 r. opisuj\xc4\x85cy prac\xc4\x99 g\xc3\xb3rnik\xc3\xb3w w kopalni w Libi\xc4\x85\xc5\xbcu, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 jego ojciec zarz\xc4\x85dza\xc5\x82. Ostatni artyku\xc5\x82 pozosta\xc5\x82 niedoko\xc5\x84czony na biurku._NEWLINE_Jego teoretyczne badania mia\xc5\x82y wielkie zastosowanie w praktyce. Dzi\xc4\x99ki tym odkryciom ocala\xc5\x82o wielu g\xc3\xb3rnik\xc3\xb3w. Zdoby\xc5\x82 uznanie na ca\xc5\x82ym \xc5\x9bwiecie. By\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Meksyka\xc5\x84skiej Akademii In\xc5\xbcynierii, Austriackiej Akademii Nauk i honorowym profesorem chi\xc5\x84skich uniwersytet\xc3\xb3w. Otrzyma\xc5\x82 doktorat honoris causa AGH. W 1990 r. honorowy doktorat przyzna\xc5\x82 mu r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Uniwersytet G\xc3\xb3rniczy w Leoben. Rektor wyg\xc5\x82aszaj\xc4\x85c laudacj\xc4\x99 Jerzego, pokaza\xc5\x82 wyszukan\xc4\x85 w archiwach prac\xc4\x99 dyplomow\xc4\x85 jego ojca J\xc3\xb3zefa._NEWLINE_Odznaczony Z\xc5\x82otym Krzy\xc5\xbcem Zas\xc5\x82ugi (1954), Krzy\xc5\xbcem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1959) ._NEWLINE_Wiele podr\xc3\xb3\xc5\xbcowa\xc5\x82 po \xc5\x9bwiecie zapraszany na wyk\xc5\x82ady i kongresy. Szczeg\xc3\xb3lnie wspomina\xc5\x82 d\xc5\x82u\xc5\xbcszy pobyt w Indiach, egzotyczn\xc4\x85 wizyt\xc4\x99 w Korei, a najch\xc4\x99tniej wraca\xc5\x82 pami\xc4\x99ci\xc4\x85 do kilkakrotnych wizyt w Chinach. Mia\xc5\x82 tam wielu przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82-profesor\xc3\xb3w, kiedy\xc5\x9b swoich doktorant\xc3\xb3w, pozna\xc5\x82 chi\xc5\x84sk\xc4\x85 kultur\xc4\x99 i obyczaje._NEWLINE_Zmar\xc5\x82 nagle w Kielcach 12 czerwca 2000 r. Spocz\xc4\x85\xc5\x82 w rodzinnym grobowcu na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.'