b'\n_START_ARTICLE_\nJan von Endorf\n_START_PARAGRAPH_\nJan von Endorf (? \xe2\x80\x93 po 1330) \xe2\x80\x93 brat-rycerz krzy\xc5\xbcacki, kt\xc3\xb3ry dokona\xc5\x82 udanego zamachu na \xc5\xbcycie wielkiego mistrza zakonu krzy\xc5\xbcackiego Wernera von Orseln.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nJan von Endorf wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do zakonu krzy\xc5\xbcackiego, w ramach pokuty. Wcze\xc5\x9bniej by\xc5\x82 przest\xc4\x99pc\xc4\x85. \xc5\x9aluby zakonne z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 mi\xc4\x99dzy 1311 a 1324 rokiem. Najpierw by\xc5\x82 w za\xc5\x82odze konwentu w K\xc5\x82ajpedzie, a nast\xc4\x99pnie pogranicznej warowni Skirstymo\xc5\x84 (Christmemel)._NEWLINE_W 1330 roku by\xc5\x82 ponownie rycerzem krzy\xc5\xbcackim w K\xc5\x82ajpedzie. W 1330 roku z niejasnych do dzi\xc5\x9b przyczyn mia\xc5\x82 zatarg z komturem K\xc5\x82ajpedy, kt\xc3\xb3ry wyrzuci\xc5\x82 go z klasztoru za niepos\xc5\x82usze\xc5\x84stwo. Po tym wydarzeniu zdesperowany Jan von Endorf mia\xc5\x82 uda\xc4\x87 si\xc4\x99 do Malborka, gdzie uzyska\xc5\x82 audiencj\xc4\x99 u wielkiego mistrza. _NEWLINE_18 listopada 1330 roku Werner von Orseln nakaza\xc5\x82 zakonnikowi powr\xc3\xb3t do jego macierzystego konwentu i poddanie si\xc4\x99 pokucie. Endorf pozosta\xc5\x82 jednak w Malborku i pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 ponownie uzyska\xc4\x87 pos\xc5\x82uchanie. Gdy mu si\xc4\x99 to nie uda\xc5\x82o, po wieczornej mszy w kaplicy zamkowej zaczai\xc5\x82 si\xc4\x99 na wychodz\xc4\x85cego ze Z\xc5\x82otej Bramy wielkiego mistrza i zada\xc5\x82 mu dwa ciosy sztyletem. Na skutek odniesionych ran Werner von Orseln zmar\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbanym wieczorem 18 listopada 1330 roku._NEWLINE_Po zamachu Jan von Endorf zosta\xc5\x82 postawiony przed s\xc4\x85dem kapitu\xc5\x82y generalnej zakonu. Nie podj\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 ona jednak wydania wyroku i przekaza\xc5\x82a spraw\xc4\x99 bezpo\xc5\x9brednio Stolicy Apostolskiej. Papie\xc5\xbc nie zas\xc4\x85dzi\xc5\x82 dla Endorfa kary \xc5\x9bmierci i skaza\xc5\x82 rycerza na do\xc5\xbcywotnie wi\xc4\x99zienie o chlebie i wodzie.\n_START_SECTION_\nKontrowersje\n_START_PARAGRAPH_\nDo dzi\xc5\x9b szczeg\xc3\xb3\xc5\x82y \xc5\x9bmierci Wernera von Orseln pozostaj\xc4\x85 zagadk\xc4\x85. Oficjalne dokumenty zakonu, a tak\xc5\xbce pismo wystawione w dniu pogrzebu wielkiego mistrza przez biskup\xc3\xb3w pruskich wskazywa\xc5\x82y, \xc5\xbce motywem zab\xc3\xb3jstwa, kt\xc3\xb3rego dopu\xc5\x9bci\xc5\x82 si\xc4\x99 Jan von Endorf by\xc5\x82 rzekomo stan psychiczny sprawcy (ob\xc5\x82\xc4\x85kanie). Wiele jednak wskazuje na to, \xc5\xbce za zamachem kry\xc5\x82y si\xc4\x99 inne przyczyny, kt\xc3\xb3rych jednak nie da si\xc4\x99 dzi\xc5\x9b wyja\xc5\x9bni\xc4\x87.'