b'\n_START_ARTICLE_\nRoman Zambrowski\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w zasymilowanej rodzinie \xc5\xbcydowskiej Beniamina i Chai Krajkieman. Do 1939 wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 w dokumentach pod imieniem Rachmil. Nazwisko Zambrowski jego przodkowie nosili pocz\xc4\x85wszy od prapradziada Romana \xe2\x80\x93 Jankiela, kt\xc3\xb3ry pochodzi\xc5\x82 z miasta o tej nazwie. Ojciec Zambrowskiego by\xc5\x82 ksi\xc4\x99gowym w manufakturze tekstylnej, ale jeszcze przed I wojn\xc4\x85 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85 wyemigrowa\xc5\x82 do Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych, porzucaj\xc4\x85c rodzin\xc4\x99. Przez kilka lat Zambrowski wychowywa\xc5\x82 si\xc4\x99 w domu religijnego dziadka. W doros\xc5\x82ym \xc5\xbcyciu zapomnia\xc5\x82 j\xc4\x99zyk jidysz, kt\xc3\xb3ry zna\xc5\x82 w dzieci\xc5\x84stwie i okre\xc5\x9bla\xc5\x82 si\xc4\x99 jako Polak pochodzenia \xc5\xbcydowskiego._NEWLINE_Dzia\xc5\x82a\xc5\x82 w ruchu komunistycznym w II Rzeczypospolitej. Od 1924 roku by\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Zwi\xc4\x85zku M\xc5\x82odzie\xc5\xbcy Komunistycznej, 16 pa\xc5\xbadziernika 1925 roku zosta\xc5\x82 aresztowany przez policj\xc4\x99 polityczn\xc4\x85, gdy w jego mieszkaniu znaleziono archiwum Komitetu Centralnego ZMK. Rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zosta\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Komitetu Dzielnicowego ZMK warszawskiej Pragi. Wed\xc5\x82ug relacji syna, Antoniego Zambrowskiego, nie wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82 z wywiadem radzieckim, a komunist\xc3\xb3w z przeszkoleniem agenturalnym traktowa\xc5\x82 z rezerw\xc4\x85, do czego Piotr Gontarczyk odnosi si\xc4\x99 sceptycznie._NEWLINE_Od 1928 cz\xc5\x82onek Komunistycznej Partii Polski, w latach 1930\xe2\x80\x931938 cz\xc5\x82onek Komitetu Centralnego Komunistycznego Zwi\xc4\x85zku M\xc5\x82odzie\xc5\xbcy Polski. Delegat na ostatni, VI zjazd KPP (1932), w latach 1929\xe2\x80\x931931 cz\xc5\x82onek Wszechzwi\xc4\x85zkowej Komunistycznej Partii (bolszewik\xc3\xb3w) (WKP(b)) w okresie studi\xc3\xb3w w Moskwie (s\xc5\x82uchacz Mi\xc4\x99dzynarodowej Szko\xc5\x82y Leninowskiej). W listopadzie 1931 skierowany do Polski, gdzie obj\xc4\x85\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 kierownika Sekretariatu Komitetu Centralnego Komunistycznego Zwi\xc4\x85zku M\xc5\x82odzie\xc5\xbcy Polski (KZMP), kt\xc3\xb3r\xc4\x85 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 do kwietnia 1936. Dwukrotnie przebywa\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas w  Moskwie jako przedstawiciel KC KZMP przy Komitecie Wykonawczym Komunistycznej Mi\xc4\x99dzynarod\xc3\xb3wki M\xc5\x82odzie\xc5\xbcy (od pa\xc5\xbadziernika 1932 do lipca 1933 i od lipca 1934 do maja 1935). W maju 1936 wezwany przez kierownictwo KMM stawi\xc5\x82 si\xc4\x99 w Moskwie, gdzie przedstawiono mu wiele zarzut\xc3\xb3w, na kt\xc3\xb3re odpowiedzia\xc5\x82 na specjalnych posiedzeniach Sekretariatu KMM 2 czerwca i  5 lipca 1936, a tak\xc5\xbce w obszernych wyja\xc5\x9bnieniach pisemnych 14 sierpnia 1936.  Z\xc5\x82o\xc5\xbcona samokrytyka okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 skuteczna i w grudniu 1936 odes\xc5\x82ano go do Polski do \xe2\x80\x9eroboty partyjnej\xe2\x80\x9d na szczeblu okr\xc4\x99gowym. W konsekwencji unikn\xc4\x85\xc5\x82 aresztowa\xc5\x84 NKWD skierowanych od stycznia 1937 przeciw dzia\xc5\x82aczom KPP w ZSRR w ramach \xe2\x80\x9ewielkiego terroru\xe2\x80\x9d. Od stycznia 1937 do po\xc5\x82owy 1938 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 kolejno funkcje: sekretarza Komitetu Okr\xc4\x99gowego KPP w Radomiu i \xc5\x81odzi, a nast\xc4\x99pnie cz\xc5\x82onka egzekutywy Komitetu Warszawskiego KPP. Po rozwi\xc4\x85zaniu KPP (1938) pracowa\xc5\x82 w warsztacie \xc5\x9blusarskim. 26 marca 1939 aresztowany przez Policj\xc4\x99 Pa\xc5\x84stwow\xc4\x85 i decyzj\xc4\x85 administracyjn\xc4\x85 osadzony w obozie w Berezie Kartuskiej._NEWLINE_Po agresji ZSRR na Polsk\xc4\x99, po ucieczce stra\xc5\xbcy obozowej 18 wrze\xc5\x9bnia 1939, wraz z innymi wi\xc4\x99\xc5\xbaniami wyszed\xc5\x82 na wolno\xc5\x9b\xc4\x87. Zg\xc5\x82osi\xc5\x82 si\xc4\x99 do tymczasowych w\xc5\x82adz sowieckich, od 27 wrze\xc5\x9bnia 1939 t\xc5\x82umacz w grupie operacyjnej NKWD w Baranowiczach, pomaga\xc5\x82 opracowywa\xc4\x87 przej\xc4\x99te przez grup\xc4\x99 archiwa Policji Pa\xc5\x84stwowej, polskich w\xc5\x82adz  administracyjnych i obozu w Berezie, uczestniczy\xc5\x82 w przes\xc5\x82uchaniach aresztowanych Polak\xc3\xb3w. Od stycznia 1940 inspektor Obwodowego Wydzia\xc5\x82u O\xc5\x9bwiaty Ludowej, nast\xc4\x99pnie sekretarz Zarz\xc4\x85du Miasta Baranowicze._NEWLINE_Po ataku III Rzeszy na ZSRR 22 czerwca 1941 wcielony do oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w zapasowych Armii Czerwonej, po niespe\xc5\x82na dw\xc3\xb3ch miesi\xc4\x85cach zdemobilizowany i odes\xc5\x82any na ty\xc5\x82y. Pracowa\xc5\x82 jako nauczyciel historii i dyrektor szko\xc5\x82y podstawowej w sowchozach obwodu kujbyszewskiego. Wydzia\xc5\x82 Kadr Kominternu nie skorzysta\xc5\x82 z jego pisemnych pr\xc3\xb3\xc5\x9bb o wykorzystanie go w robocie politycznej. 18 maja 1943 zmobilizowany do 1 Polskiej Dywizji Piechoty im. Tadeusza Ko\xc5\x9bciuszki, wyznaczony na stanowisko zast\xc4\x99pcy dow\xc3\xb3dcy 1 Batalionu Saper\xc3\xb3w do spraw o\xc5\x9bwiatowych (oficer polityczny). Na porucznika zosta\xc5\x82 awansowany ze starsze\xc5\x84stwem z 15 sierpnia 1943 w korpusie oficer\xc3\xb3w o\xc5\x9bwiatowych. 15 wrze\xc5\x9bnia 1943 zosta\xc5\x82 szefem Wydzia\xc5\x82u O\xc5\x9bwiatowego 1 Polskiej Dywizji Piechoty im. Tadeusza Ko\xc5\x9bciuszki. Uczestniczy\xc5\x82 w bitwie pod Lenino. 11 listopada 1943 awansowany na kapitana. Na pocz\xc4\x85tku lutego 1944 zosta\xc5\x82 wyznaczony na stanowisko zast\xc4\x99pcy szefa Wydzia\xc5\x82u Polityczno-Wychowawczego 1 Korpusu Polskich Si\xc5\x82 Zbrojnych w ZSRR, a w kwietniu tego roku zast\xc4\x99pc\xc4\x85 majora Mieczys\xc5\x82awa Mietkowskiego, szefa Zarz\xc4\x85du Polityczno-Wychowawczego 1 Armii Polskiej w ZSRR. 2 maja 1944 awansowany na majora. 15 lipca 1944 powierzono mu pe\xc5\x82nienie obowi\xc4\x85zk\xc3\xb3w szefa Zarz\xc4\x85du Polityczno-Wychowawczego 1 AP w ZSRR, a 18 sierpnia 1944 zatwierdzono na tym stanowisku. Tak\xc5\xbce w sierpniu awansowany na podpu\xc5\x82kownika. 12 wrze\xc5\x9bnia 1944 zosta\xc5\x82 oddelegowany do dyspozycji Komitetu Centralnego Polskiej Partii Robotniczej w Lublinie. 18 kwietnia 1945 awansowany na pu\xc5\x82kownika, a 23 pa\xc5\xbadziernika 1945 zdemobilizowany._NEWLINE_Od 1944 cz\xc5\x82onek PPR, w latach 1944\xe2\x80\x931945 kierownik Wydzia\xc5\x82u Organizacyjnego Komitetu Centralnego PPR. By\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem KC PPR (1944\xe2\x80\x931948), cz\xc5\x82onkiem Biura Politycznego KC PPR (1945\xe2\x80\x931948) oraz cz\xc5\x82onkiem Biura Organizacyjnego KC PPR (1948). Ponadto w latach 1945\xe2\x80\x931948 by\xc5\x82 cz\xc5\x82onkiem Sekretariatu KC PPR. Kierowa\xc5\x82 akcj\xc4\x85 infiltracji i przejmowania kontroli nad legalnie dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cymi partiami, a w czasie wybor\xc3\xb3w do Sejmu w 1947 roku dba\xc5\x82 o zachowanie pozor\xc3\xb3w demokracji wobec mocarstw zachodnich. Kierowa\xc5\x82 pracami Komisji Specjalnej do Walki z Nadu\xc5\xbcyciami i Szkodnictwem Gospodarczym. Od 1948 roku cz\xc5\x82onek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, w grudniu 1948 zosta\xc5\x82 wybrany na cz\xc5\x82onka Komitetu Centralnego (do 1964), cz\xc5\x82onka Biura Organizacyjnego KC (do 1954) i na cz\xc5\x82onka Biura Politycznego KC (do 1963). W latach 1948\xe2\x80\x931954 i 1956\xe2\x80\x931963 sekretarz KC PZPR. Zaliczany do \xe2\x80\x9epu\xc5\x82awian\xe2\x80\x9d podczas walki o w\xc5\x82adz\xc4\x99 w kierownictwie PZPR w latach pi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych. W latach 1944\xe2\x80\x931948 blisko wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82 z W\xc5\x82adys\xc5\x82awem Gomu\xc5\x82k\xc4\x85, po jego aresztowaniu pot\xc4\x99pi\xc5\x82 go i po prze\xc5\x82omie w 1956 roku by\xc5\x82 pocz\xc4\x85tkowo przeciwny jego powrotowi na stanowisko I sekretarza KC i forsowa\xc5\x82 kandydatur\xc4\x99 J\xc3\xb3zefa Cyrankiewicza, ale ostatecznie popar\xc5\x82 Gomu\xc5\x82k\xc4\x99 i ponownie podj\xc4\x85\xc5\x82 z nim wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99, staj\xc4\x85c si\xc4\x99 jednym z przyw\xc3\xb3dc\xc3\xb3w reformatorskiej frakcji pu\xc5\x82awian w PZPR. Z czasem zacz\xc4\x85\xc5\x82 traci\xc4\x87 wp\xc5\x82ywy w partii, nie by\xc5\x82 te\xc5\xbc broniony przez Gomu\xc5\x82k\xc4\x99. Rozczarowany systemem politycznym w Polsce, liberalizowa\xc5\x82 swoje pogl\xc4\x85dy. Opowiada\xc5\x82 si\xc4\x99 za zmniejszeniem tempa inwestycji w przemys\xc5\x82 ci\xc4\x99\xc5\xbcki i szybszym wzrostem konsumpcji. 6 kwietnia 1963 z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 na r\xc4\x99ce W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Gomu\xc5\x82ki rezygnacj\xc4\x99 z funkcji cz\xc5\x82onka Sekretariatu KC PZPR, od kwietnia 1963 nie uczestniczy\xc5\x82 w pracach Biura Politycznego KC PZPR, 3 lipca 1963 ukaza\xc5\x82 si\xc4\x99 w prasie komunikat o jego rezygnacji z funkcji sekretarza KC i cz\xc5\x82onka Biura Politycznego. Formalny koniec jego kariery partyjnej nast\xc4\x85pi\xc5\x82 w czerwcu 1964, gdy nie zosta\xc5\x82 wybrany na delegata na IV zjazd PZPR i w konsekwencji przesta\xc5\x82 by\xc4\x87 cz\xc5\x82onkiem KC PZPR wy\xc5\x82onionego na IV zje\xc5\xbadzie._NEWLINE_W latach 1945\xe2\x80\x931947 cz\xc5\x82onek Prezydium Krajowej Rady Narodowej, w latach 1945\xe2\x80\x931954 przewodnicz\xc4\x85cy Komisji Specjalnej do Walki z Nadu\xc5\xbcyciami i Szkodnictwem Gospodarczym; w latach 1947\xe2\x80\x931952 wicemarsza\xc5\x82ek Sejmu Ustawodawczego. W latach 1947\xe2\x80\x931955 cz\xc5\x82onek Rady Pa\xc5\x84stwa. W latach 1954\xe2\x80\x931955 przewodnicz\xc4\x85cy Komitetu Rady Pa\xc5\x84stwa i Rady Ministr\xc3\xb3w do Spraw Podzia\xc5\x82u Administracyjnego Kraju, w latach 1955\xe2\x80\x931956 minister kontroli pa\xc5\x84stwowej. W latach 1963\xe2\x80\x931968 by\xc5\x82 wiceprezesem Najwy\xc5\xbcszej Izby Kontroli. By\xc5\x82 pos\xc5\x82em do KRN, na Sejm Ustawodawczy oraz Sejm PRL I, II i III kadencji w latach 1944\xe2\x80\x931965._NEWLINE_W 1968 roku, na fali wydarze\xc5\x84 marcowych, zosta\xc5\x82 wydalony z partii i przeniesiony na emerytur\xc4\x99. Z powodu \xc5\xbcydowskiego pochodzenia S\xc5\x82u\xc5\xbcba Bezpiecze\xc5\x84stwa rozpowszechnia\xc5\x82a o nim negatywne opinie w formie ulotek i plakat\xc3\xb3w. W tym czasie Zambrowski odnosi\xc5\x82 si\xc4\x99 coraz krytyczniej do polityki PZPR-u, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 oskar\xc5\xbca\xc5\x82 o tendencje nacjonalistyczne._NEWLINE_Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Pow\xc4\x85zkach w Warszawie (kwatera C 35, rz\xc4\x85d 1, gr\xc3\xb3b 13)._NEWLINE_Synem Romana Zambrowskiego by\xc5\x82 dziennikarz Antoni Zambrowski.'