b'\n_START_ARTICLE_\nJak-3\n_START_SECTION_\nPrototypy (Jak-1M)\n_START_PARAGRAPH_\nWalki wojny niemiecko-radzieckiej wykaza\xc5\x82y wkr\xc3\xb3tce, \xc5\xbce osi\xc4\x85gi podstawowego radzieckiego my\xc5\x9bliwca nowego pokolenia Jak-1 s\xc4\x85 niewystarczaj\xc4\x85ce, a pr\xc3\xb3by polepszenia ich przez zwi\xc4\x99kszenie mocy silnika przynosi\xc5\x82y niewielki skutek. Drug\xc4\x85 drog\xc4\x85 polepszenia osi\xc4\x85g\xc3\xb3w by\xc5\x82y pr\xc3\xb3by zmniejszenia masy konstrukcji, lecz pocz\xc4\x85tkowo ogranicza\xc5\x82y si\xc4\x99 one g\xc5\x82\xc3\xb3wnie do redukcji uzbrojenia samolotu. Dopiero wzrastaj\xc4\x85ca produkcja duraluminium w drugiej po\xc5\x82owie 1942 roku pozwoli\xc5\x82a na wprowadzenie w Jaku-1 wi\xc4\x99kszych zmian konstrukcyjnych, w celu cz\xc4\x99\xc5\x9bciowego zast\xc4\x85pienia konstrukcji drewnianej l\xc5\xbcejsz\xc4\x85 konstrukcj\xc4\x85 metalow\xc4\x85._NEWLINE_15 lutego 1943 zbudowano prototyp gruntownie zmodernizowanego l\xc5\xbcejszego wariantu Jaka-1, oznaczonego Jak-1M, w kt\xc3\xb3rym w konstrukcji skrzyde\xc5\x82 zastosowano duraluminium, przy zmniejszeniu ich rozpi\xc4\x99to\xc5\x9bci do 9,2 m (samolot ten nazywano te\xc5\xbc \xe2\x80\x9eMoskit\xe2\x80\x9d; w starszej literaturze oznaczenie Jak-1M jest b\xc5\x82\xc4\x99dnie wi\xc4\x85zane z modyfikacj\xc4\x85 Jak-1b). Najbardziej widoczn\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnic\xc4\x85 by\xc5\x82 brak ch\xc5\x82odnicy oleju pod silnikiem, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 przeniesiono do centrop\xc5\x82ata, a wloty powietrza umieszczono w nasadzie skrzyde\xc5\x82. Powi\xc4\x99kszono r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ch\xc5\x82odnic\xc4\x99 wody, znajduj\xc4\x85c\xc4\x85 pod kad\xc5\x82ubem (w tym samym miejscu, co w Jaku-1 \xe2\x80\x93 na wysoko\xc5\x9bci kraw\xc4\x99dzi sp\xc5\x82ywu skrzyde\xc5\x82 i tylnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kabiny). Zewn\xc4\x99trzn\xc4\x85 zmian\xc4\x85 by\xc5\x82 tak\xc5\xbce brak masztu anteny radiostacji. Wprowadzono te\xc5\xbc inne zmiany, jak zmniejszenie obj\xc4\x99to\xc5\x9bci zbiornik\xc3\xb3w paliwa, przy dodaniu jednocze\xc5\x9bnie ma\xc5\x82ego zbiornika w kad\xc5\x82ubie oraz zastosowano podwozie podobnego typu do Jak-9, lecz w dalszym ci\xc4\x85gu zakrywane tr\xc3\xb3jdzielnymi klapami. Zmniejszono przy tym nieco grubo\xc5\x9b\xc4\x87 wzgl\xc4\x99dn\xc4\x85 profilu skrzyd\xc5\x82a w por\xc3\xb3wnaniu do my\xc5\x9bliwc\xc3\xb3w Jak-1/7/9. Dzi\xc4\x99ki zmianom, mas\xc4\x99 samolotu uda\xc5\x82o si\xc4\x99 zredukowa\xc4\x87 z 2917 kg do 2655 kg. Pocz\xc4\x85tkowo zastosowany niedopracowany silnik M-106 zamieniono w marcu na s\xc5\x82abszy M-105PF (wed\xc5\x82ug nowej nomenklatury, WK-105PF). W czerwcu-lipcu 1943 prototyp przeszed\xc5\x82 pomy\xc5\x9blnie badania pa\xc5\x84stwowe, a w sierpniu badania w tunelu aerodynamicznym, po czym p\xc5\x82\xc3\xb3cienne pokrycie ty\xc5\x82u kad\xc5\x82uba zamieniono sklejk\xc4\x85; na prototypie tym zamontowano te\xc5\xbc w\xc3\xb3wczas dodatkow\xc4\x85 op\xc5\x82ywow\xc4\x85 ch\xc5\x82odnic\xc4\x99 oleju pod silnikiem dla potrzeb silnika M-106._NEWLINE_Na drugim prototypie Jaka-1M (znanym jako \xe2\x80\x9edubler\xe2\x80\x9d) wprowadzono dalsze zmiany, przede wszystkim nowy, nieco mocniejszy silnik WK-105PF2 i sprawniejszy system ch\xc5\x82odzenia, bez ch\xc5\x82odnicy oleju pod silnikiem, co sta\xc5\x82o si\xc4\x99 elementem rozpoznawczym wszystkich dalszych Jak\xc3\xb3w-3. P\xc5\x82\xc3\xb3cienne poszycie ogonowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kad\xc5\x82uba zamieniono g\xc5\x82adszym sklejkowym. Wprowadzono lekkie opancerzenie lewej burty kabiny w celu os\xc5\x82ony d\xc5\x82oni pilota. Wzmocniono ponadto uzbrojenie do dzia\xc5\x82ka 20 mm i dw\xc3\xb3ch wkm 12,7 mm UBS. Uda\xc5\x82o si\xc4\x99 przy tym zachowa\xc4\x87 mas\xc4\x99 samolotu 2660 kg. Nowy samolot mia\xc5\x82 znacznie lepsze osi\xc4\x85gi i manewrowo\xc5\x9b\xc4\x87 od Jaka-1, rozwijaj\xc4\x85c pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 651 km/h na wysoko\xc5\x9bci 4300 m. Oceniono go tak\xc5\xbce jako lepszy od testowanych samolot\xc3\xb3w niemieckich Bf 109G-2 i Fw 190A-4, a ust\xc4\x99puj\xc4\x85cy im jedynie w pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci na wysoko\xc5\x9bciach powy\xc5\xbcej 6000 m. Po badaniach pa\xc5\x84stwowych w pa\xc5\xbadzierniku 1943, drugi prototyp Jak-1M skierowano 26 pa\xc5\xbadziernika do produkcji pod nowym oznaczeniem Jak-3.\n_START_SECTION_\nJak-3 (WK-105PF2)\n_START_PARAGRAPH_\nProdukcj\xc4\x99 Jaka-3 rozpocz\xc4\x99to w marcu 1944 w zak\xc5\x82adzie nr 292 w Saratowie, produkuj\xc4\x85cym Jak-1, a w kwietniu 1944 tak\xc5\xbce w zak\xc5\x82adzie nr 31 w Tbilisi. Na samolotach seryjnych montowano dopracowane ju\xc5\xbc dzia\xc5\x82ko 20 mm SzWAK o wi\xc4\x99kszej masie od przewidywanego pocz\xc4\x85tkowo nowego dzia\xc5\x82ka SzA-20M i dlatego na pierwszych 197 samolotach ilo\xc5\x9b\xc4\x87 wkm-\xc3\xb3w zmniejszono do jednego. Dalsze 4004 samoloty otrzyma\xc5\x82y zestaw uzbrojenia r\xc3\xb3wnowa\xc5\xbcny pocz\xc4\x85tkowemu, z\xc5\x82o\xc5\xbcony z dzia\xc5\x82ka SzWAK i dw\xc3\xb3ch wkm UBS. W celu polepszenia aerodynamiki, zastosowano op\xc5\x82ywowy jednocz\xc4\x99\xc5\x9bciowy wiatrochron przed pilotem, pozbawiony p\xc5\x82yty pancernej, oraz uszczelniono wn\xc4\x99trze kad\xc5\x82uba. Seryjne samoloty jednak mia\xc5\x82y pocz\xc4\x85tkowo nieco s\xc5\x82absze osi\xc4\x85gi od prototypu i boryka\xc5\x82y si\xc4\x99 z pewnymi problemami, jak odklejaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 poszycie skrzyde\xc5\x82 przy pr\xc4\x99dko\xc5\x9bciach nurkowania ok. 700 km/h, zbyt s\xc5\x82abe podwozie i brak radiostacji na wszystkich samolotach (wszystkie mia\xc5\x82y odbiorniki, a co drugi nadajnik). Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 problem\xc3\xb3w uda\xc5\x82o si\xc4\x99 wyeliminowa\xc4\x87 i polepszy\xc4\x87 osi\xc4\x85gi do poziomu prototypu od jesieni 1944.\n_START_SECTION_\nJak-3P\n_START_PARAGRAPH_\nNa pocz\xc4\x85tku 1945 roku opracowano wersj\xc4\x99 Jak-3P ze wzmocnionym uzbrojeniem (P \xe2\x80\x93 puszecznyj \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9eartyleryjski\xe2\x80\x9d). By\xc5\x82a ona uzbrojona w trzy nowe dzia\xc5\x82ka 20 mm B-20 (masa ca\xc5\x82ego zestawu by\xc5\x82a o 11 kg mniejsza, ni\xc5\xbc w wariancie standardowym). W celu rozmieszczenia uzbrojenia, przesuni\xc4\x99to kabin\xc4\x99 pilota 40 cm do ty\xc5\x82u, przy tym zastosowano bardziej op\xc5\x82ywow\xc4\x85 jej tyln\xc4\x85 owiewk\xc4\x99 (przez to, sylwetka Jaka-3P sta\xc5\x82a si\xc4\x99 prawie identyczna do Jaka-9U). Po badaniach uko\xc5\x84czonych w kwietniu 1945, wersj\xc4\x99 t\xc4\x99 skierowano do produkcji i do po\xc5\x82owy 1946 roku wyprodukowano ich 596 (od sierpnia 1945 by\xc5\x82a to jedyna produkowana wersja).\n_START_SECTION_\nJak-3 WK-107A\n_START_PARAGRAPH_\nDalszy rozw\xc3\xb3j Jaka-3 wi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 z pr\xc3\xb3bami zastosowania silniejszej jednostki nap\xc4\x99dowej WK-107A o mocy startowej 1650 KM. Pierwszy prototyp Jaka-3 z nowym silnikiem uko\xc5\x84czono 6 stycznia 1944. W\xc5\x9br\xc3\xb3d zmian by\xc5\x82o przesuni\xc4\x99cie kabiny pilota o 40 cm do ty\xc5\x82u i zwi\xc4\x99kszenie zbiornik\xc3\xb3w paliwa do 519 l. Samolot mia\xc5\x82 konstrukcj\xc4\x99 mieszan\xc4\x85, jak standardowe Jaki-3. Uzbrojenie sk\xc5\x82ada\xc5\x82o si\xc4\x99 z dw\xc3\xb3ch dzia\xc5\x82ek 20 mm B-20S. Pomimo zwi\xc4\x99kszonej masy do 2984 kg, pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 wynios\xc5\x82a 611 nad ziemi\xc4\x85 i 720 km/h na wysoko\xc5\x9bci 5750 m. Problemy jednak stwarza\xc5\x82 nowy silnik, a tak\xc5\xbce system ch\xc5\x82odzenia, kt\xc3\xb3ry okazywa\xc5\x82 si\xc4\x99 niewystarczaj\xc4\x85cy. Drugi prototyp dwukrotnie podchodzi\xc5\x82 do pr\xc3\xb3b pa\xc5\x84stwowych, w lutym i lipcu 1944, lecz nie zdo\xc5\x82a\xc5\x82 ich zaliczy\xc4\x87 z powodu kapry\xc5\x9bnego silnika. Z uwagi na dobre osi\xc4\x85gi, prace nad samolotem z silnikiem WK-107A jednak kontynuowano._NEWLINE_W marcu 1946 zak\xc5\x82ad w Saratowie zbudowa\xc5\x82 trzy dalsze prototypy Jaka-3 z kad\xc5\x82ubem konstrukcji mieszanej i metalowymi skrzyd\xc5\x82ami, pokrytymi duraluminium. Uzbrojone by\xc5\x82y w dwa lub trzy dzia\xc5\x82ka 20 mm. Maksymalna szybko\xc5\x9b\xc4\x87 wynios\xc5\x82a 697 km/h. Na wiosn\xc4\x99 w 1946 prowadzone by\xc5\x82y pr\xc3\xb3by pa\xc5\x84stwowe, kt\xc3\xb3rych jednak nie przesz\xc5\x82y z powodu defekt\xc3\xb3w. Mimo plan\xc3\xb3w produkcji serii 75 sztuk, samolot ten ostatecznie nie wszed\xc5\x82 do produkcji._NEWLINE_Niezale\xc5\xbcnie, wcze\xc5\x9bniej, 31 marca 1945 uko\xc5\x84czono w zak\xc5\x82adzie w Tbilisi prototyp Jaka-3 z silnikiem WK-107A, o konstrukcji ca\xc5\x82kowicie metalowej. Mia\xc5\x82 on poszycie p\xc5\x82atowca z blachy duraluminiowej. Uzbrojenie sk\xc5\x82ada\xc5\x82o si\xc4\x99 z dw\xc3\xb3ch dzia\xc5\x82ek 20 mm B-20S i B-20M. Pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 na wysoko\xc5\x9bci 5900 m wynios\xc5\x82a 706 km/h. Do 9 czerwca 1945 trwa\xc5\x82y pr\xc3\xb3by pa\xc5\x84stwowe, kt\xc3\xb3re samolot uko\xc5\x84czy\xc5\x82 pomy\xc5\x9blnie, mimo stwierdzonej konieczno\xc5\x9bci dalszego dopracowania silnika. W 1945 roku zak\xc5\x82ad w Tbilisi wypu\xc5\x9bci\xc5\x82 40 metalowych Jak\xc3\xb3w-3, dalsze 8 w 1946, jednak\xc5\xbce na tym produkcj\xc4\x99 wstrzymano na korzy\xc5\x9b\xc4\x87 lepszego Jaka-9P z tym samym silnikiem. Samoloty tej wersji r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82y si\xc4\x99 wizualnie od standardowych Jak\xc3\xb3w-3 przesuni\xc4\x99t\xc4\x85 o 40 cm w ty\xc5\x82 kabin\xc4\x85 pilota z bardziej op\xc5\x82ywow\xc4\x85 d\xc5\x82u\xc5\xbcsz\xc4\x85 owiewk\xc4\x85 oraz ma\xc5\x82ym wlotem powietrza nad silnikiem, do ch\xc5\x82odzenia \xc5\x9bwiec zap\xc5\x82onowych, tu\xc5\xbc za \xc5\x9bmig\xc5\x82em (ich sylwetka by\xc5\x82a prawie identyczna do Jak-9U i Jak-9P).\n_START_SECTION_\nU\xc5\xbcycie\n_START_PARAGRAPH_\nPo raz pierwszy Jaki-3 zadebiutowa\xc5\x82y na froncie od 20 czerwca 1944, kiedy prowadzono ich wojskowe badania w 91 pu\xc5\x82ku my\xc5\x9bliwskim w okolicach Lwowa. Wed\xc5\x82ug danych radzieckich, do 2 sierpnia pu\xc5\x82k zestrzeli\xc5\x82 14 my\xc5\x9bliwc\xc3\xb3w Bf 109 i 6 Fw 190A oraz trzy bombowce Ju 87, trac\xc4\x85c jedynie dwa samoloty w walkach i dalsze trzy od ognia przeciwlotniczego._NEWLINE_W miar\xc4\x99 rozwoju produkcji, samoloty Jak-3 wesz\xc5\x82y na uzbrojenie radzieckiego lotnictwa, zamieniaj\xc4\x85c wcze\xc5\x9bniejsze modele my\xc5\x9bliwc\xc3\xb3w. Szczeg\xc3\xb3lnie nadawa\xc5\x82y si\xc4\x99 do walki z my\xc5\x9bliwcami wroga, natomiast z uwagi na mniejszy zasi\xc4\x99g i d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 lotu, w mniejszym stopniu nadawa\xc5\x82y si\xc4\x99 do patrolowania, eskorty bombowc\xc3\xb3w i innych tego typu zada\xc5\x84._NEWLINE_Opr\xc3\xb3cz lotnictwa radzieckiego, Jaki-3 by\xc5\x82y u\xc5\xbcywane przez niekt\xc3\xb3re jednostki sojusznik\xc3\xb3w. Od lipca 1944 w Jaki-3 wyposa\xc5\xbcono pu\xc5\x82k Normandie-Niemen z\xc5\x82o\xc5\xbcony z pilot\xc3\xb3w francuskich, walcz\xc4\x85cy na froncie wschodnim, zamieniaj\xc4\x85c Jaki-1 i Jaki-9. Na Jakach-3 pu\xc5\x82k ten osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 najlepsze rezultaty bojowe. Po zako\xc5\x84czeniu wojny, w czerwcu 1945 Stalin podarowa\xc5\x82 Francji 38 (lub 40) Jak\xc3\xb3w-3, kt\xc3\xb3re s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y we francuskim lotnictwie do 1947 roku._NEWLINE_Pojedyncze samoloty Jak-3 u\xc5\xbcywane by\xc5\x82y podczas wojny i po wojnie w ludowym lotnictwie polskim._NEWLINE_Ciekawostk\xc4\x85 jest, \xc5\xbce 7 listopada 1944 dosz\xc5\x82o do starcia Jak\xc3\xb3w-3 z 659.IAP z dywizjonem ameryka\xc5\x84skich P-38 Lightning z 82.FG, omy\xc5\x82kowo atakuj\xc4\x85cym radzieckie wojska na terenie Jugos\xc5\x82awii. Zestrzelono dwa P-38 (wed\xc5\x82ug danych radzieckich 4) i dwa Jaki.\n_START_SECTION_\nWersje do\xc5\x9bwiadczalne\n_START_PARAGRAPH_\nPod koniec 1944 i w 1945 prowadzono pr\xc3\xb3by dw\xc3\xb3ch my\xc5\x9bliwc\xc3\xb3w wysoko\xc5\x9bciowych Jak-3PD wyposa\xc5\xbconych w silniki WK-105PD oraz WK-105PW, ze spr\xc4\x99\xc5\xbcark\xc4\x85 Je-100, uzbrojonych w jedno dzia\xc5\x82ko 23 mm NS-23. Pierwszy model by\xc5\x82 nieudany, drugi z silnikiem WK-105PW osi\xc4\x85ga\xc5\x82 na wysoko\xc5\x9bci 11\xc2\xa0000\xc2\xa0m pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 710 km/h, lecz dalszy jego rozw\xc3\xb3j zarzucono._NEWLINE_W grudniu 1944 opracowano wariant Jak-3RD z dodatkowym przyspieszaczem rakietowym RD-1 zamontowanym w tylnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kad\xc5\x82uba, poni\xc5\xbcej zmodyfikowanego usterzenia. By\xc5\x82 on uzbrojony jedynie w dzia\xc5\x82ko 23 mm NS-23. Z w\xc5\x82\xc4\x85czonym przyspieszaczem samolot m\xc3\xb3g\xc5\x82 osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 782 km/h na wysoko\xc5\x9bci 7800 m. Nap\xc4\x99d ten jednak stwarza\xc5\x82 du\xc5\xbce problemy, a w ko\xc5\x84cu 16 sierpnia 1945 samolot podczas pr\xc3\xb3b uleg\xc5\x82 katastrofie z nieustalonych przyczyn._NEWLINE_Testowano te\xc5\xbc Jaka-3 z eksperymentalnym silnikiem WK-108 o mocy 1550 KM. 21 grudnia 1944 osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 on na pr\xc3\xb3bach pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 745 km/h. Silnik ten jednak nie nadawa\xc5\x82 si\xc4\x99 do eksploatacji i prace nad tym samolotem zako\xc5\x84czono._NEWLINE_R\xc3\xb3wnolegle z samolotem Jak-3P, na pocz\xc4\x85tku 1945 opracowano wersj\xc4\x99 Jak-3T z jeszcze silniejszym uzbrojeniem z dzia\xc5\x82ka 37 mm N-37 (25 naboj\xc3\xb3w) i dw\xc3\xb3ch dzia\xc5\x82ek 20 mm B-20S (po 100 naboj\xc3\xb3w). Mia\xc5\x82a ona kabin\xc4\x99 przesuni\xc4\x99t\xc4\x85 do ty\xc5\x82u oraz szereg element\xc3\xb3w zdj\xc4\x99tych w celu zmniejszenia masy; wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82a si\xc4\x99 luf\xc4\x85 dzia\xc5\x82ka wystaj\xc4\x85c\xc4\x85 z ko\xc5\x82paka \xc5\x9bmig\xc5\x82a. Wersj\xc4\x99 t\xc4\x99 oblatano 24 stycznia 1945. Osi\xc4\x85ga\xc5\x82a ona pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 do 629 km/h, niemniej jednak badania pa\xc5\x84stwowe od lutego do kwietnia 1945 ukaza\xc5\x82y wady, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie ponowne przegrzewanie silnika. Wskutek zako\xc5\x84czenia wojny i istnienia podobnych samolot\xc3\xb3w Jak-9T i Jak-9UT, dalej wersji tej nie rozwijano._NEWLINE_Istnia\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zbli\xc5\xbcona do Jaka-3T wersja Jak-3K z dzia\xc5\x82kiem 45 mm NS-45, przeznaczona specjalnie do zwalczania czo\xc5\x82g\xc3\xb3w, lecz nie wesz\xc5\x82a do produkcji._NEWLINE_W kwietniu 1945 zbudowano prototyp Jak-3U z silnikiem gwiazdowym ASz-82FN, co wymaga\xc5\x82o istotnych zmian kad\xc5\x82uba. Rozpi\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 zwi\xc4\x99kszono do 9,4 m. Samolot ten uzyska\xc5\x82 pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 682 km/h. Z uwagi na zako\xc5\x84czenie wojny, nie kontynuowano prac, a do\xc5\x9bwiadczenia wykorzystano w konstrukcji samolotu szkolno-treningowego Jak-11._NEWLINE_Oznaczenie Jak-3 spotykane jest tak\xc5\xbce jako przewidywane oznaczenie seryjne wcze\xc5\x9bniejszych projekt\xc3\xb3w samolot\xc3\xb3w Jakowlewa, kt\xc3\xb3re nie wesz\xc5\x82y do produkcji: jednosilnikowego my\xc5\x9bliwca I-30 (r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc b\xc4\x99d\xc4\x85cego wersj\xc4\x85 rozwojow\xc4\x85 Jaka-1) i dwusilnikowego my\xc5\x9bliwca, a tak\xc5\xbce przej\xc5\x9bciowo by\xc5\x82o stosowane w dokumentach fabrycznych Jak-7.\n_START_SECTION_\nJak-3M (replika)\n_START_PARAGRAPH_\nOznaczenie Jak-3M nosz\xc4\x85 lataj\xc4\x85ce repliki Jaka-3, budowane od 1992 w niewielkiej ilo\xc5\x9bci przez zak\xc5\x82ady Strie\xc5\x82a w Orenburgu, bazuj\xc4\x85ce cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo na oryginalnych planach. Bazuj\xc4\x85 one na wersji podstawowej Jaka-3, z kabin\xc4\x85 pilota w pierwotnym \xe2\x80\x93 przednim po\xc5\x82o\xc5\xbceniu. Samoloty te maj\xc4\x85 konstrukcj\xc4\x99 ca\xc5\x82kowicie metalow\xc4\x85 z elementami kompozytowymi. Nap\xc4\x99d stanowi ameryka\xc5\x84ski silnik Allison V-1710 o mocy 1325 KM, \xc5\x9bmig\xc5\x82o Hamilton Standard. Samoloty pozbawione s\xc4\x85 uzbrojenia i posiadaj\xc4\x85 nowoczesne wyposa\xc5\xbcenie pilota\xc5\xbcowe. Wizualnie wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia je m.in. ma\xc5\x82y wlot powietrza nad silnikiem, przed kabin\xc4\x85 pilota i inne \xc5\x9bmig\xc5\x82o. Do 2001 zbudowano 12 sztuk dla cel\xc3\xb3w kolekcjonerskich.'