b"\n_START_ARTICLE_\nORP Wilia\n_START_SECTION_\nBudowa i wczesna s\xc5\x82u\xc5\xbcba\n_START_PARAGRAPH_\nORP \xe2\x80\x9eWilia\xe2\x80\x9d zosta\xc5\x82 zbudowany w 1906 roku w stoczni Flensburger Schiffbau-Gesellschaft we Flensburgu w Niemczech jako frachtowiec, pod nazw\xc4\x85 \xe2\x80\x9eGanelon\xe2\x80\x9d (statkiem bli\xc5\xbaniaczym by\xc5\x82 \xe2\x80\x9eHaimon\xe2\x80\x9d). Wszed\xc5\x82 do eksploatacji u armatora Roland Linie AG, z portem macierzystym Brema._NEWLINE_Statek mia\xc5\x82 kad\xc5\x82ub stalowy o konstrukcji nitowanej, posiada\xc5\x82 dwa pok\xc5\x82ady ci\xc4\x85g\xc5\x82e i cztery \xc5\x82adownie. Pojemno\xc5\x9b\xc4\x87 po wybudowaniu wynosi\xc5\x82a 3578 BRT. Architektura statku by\xc5\x82a klasyczna dla tego okresu, z centraln\xc4\x85, ma\xc5\x82o rozbudowan\xc4\x85 wysp\xc4\x85 nadbud\xc3\xb3wek i pojedynczym cienkim kominem na \xc5\x9br\xc3\xb3dokr\xc4\x99ciu, odprowadzaj\xc4\x85cym spaliny z si\xc5\x82owni znajduj\xc4\x85cej si\xc4\x99 poni\xc5\xbcej. Dziobnica by\xc5\x82a pionowa, rufa z du\xc5\xbcym nawisem. Nap\xc4\x99d stanowi\xc5\x82a 3-cylindrowa maszyna parowa potr\xc3\xb3jnego rozpr\xc4\x99\xc5\xbcania w\xc5\x82asnej produkcji stoczni, o mocy indykowanej 1350 KM, nap\xc4\x99dzaj\xc4\x85ca jedn\xc4\x85 \xc5\x9brub\xc4\x99. Par\xc4\x99 zapewnia\xc5\x82y dwa kot\xc5\x82y._NEWLINE_W 1907 roku armatorem zosta\xc5\x82 H.C. Horn i zmieniono nazw\xc4\x99 statku na \xe2\x80\x9eHilda Horn\xe2\x80\x9d (port macierzysty Lubeka). W 1911 roku zosta\xc5\x82 sprzedany Deutsche Levante Linie z siedzib\xc4\x85 w Hamburgu i p\xc5\x82ywa\xc5\x82 odt\xc4\x85d na linii \xc5\x9br\xc3\xb3dziemnomorskiej jako \xe2\x80\x9eTinos\xe2\x80\x9d. Po wybuchu I wojny \xc5\x9bwiatowej statek zosta\xc5\x82 w sierpniu 1914 internowany w Pireusie. We wrze\xc5\x9bniu 1916 roku zosta\xc5\x82 zarekwirowany przez wojska francuskie, kt\xc3\xb3re wkroczy\xc5\x82y do Grecji, po czym przej\xc4\x99ty jako zdobycz przez Francj\xc4\x99. S\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 nast\xc4\x99pnie jako transportowiec wojenny pod nazw\xc4\x85 \xe2\x80\x9eLe Bourget\xe2\x80\x9d. Po wojnie statek zosta\xc5\x82 wystawiony na sprzeda\xc5\xbc, lecz dopiero w 1922 roku kupi\xc5\x82 go francuski armator Charles Schaffiano (towarzystwo Societe Algerienne de Navigation pour l'Afrique du Nord). Statek otrzyma\xc5\x82 nazw\xc4\x99 \xe2\x80\x9eLaurent Schaffiano\xe2\x80\x9d, z portem macierzystym Algier.\n_START_SECTION_\n1925\xe2\x80\x931938\n_START_PARAGRAPH_\nW 1925 roku statek zosta\xc5\x82 zakupiony przez polsk\xc4\x85 Marynark\xc4\x99 Wojenn\xc4\x85 jako transportowiec, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na potrzeby transportu du\xc5\xbcych partii samolot\xc3\xb3w wojskowych z Francji (przy udziale finansowym Departamentu \xc5\xbbeglugi Powietrznej). \xe2\x80\x9eLaurent Schaffiano\xe2\x80\x9d zosta\xc5\x82 wybrany spo\xc5\x9br\xc3\xb3d kilku ofert przez komisj\xc4\x99 pod kierownictwem kmdra por. Mieczys\xc5\x82awa Burhardta. Po remoncie i adaptacji w stoczni Forges et Chantiers de la Gironde w Harfleur, komisja odebra\xc5\x82a statek 26 maja 1925 roku. W toku adaptacji m.in. utworzono pomieszczenia za\xc5\x82ogowe i wyk\xc5\x82adowe w mi\xc4\x99dzypok\xc5\x82adziu czwartej \xc5\x82adowni oraz zamontowano podstawy pod uzbrojenie. Koszt zakupu wynosi\xc5\x82 3 miliony frank\xc3\xb3w, a koszt adaptacji 1,3 miliona frank\xc3\xb3w. Polsk\xc4\x85 bander\xc4\x99 podniesiono na okr\xc4\x99cie 8 sierpnia 1925 roku w Cherbourgu we Francji. By\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 jednostk\xc4\x85 Marynarki Wojennej i w og\xc3\xb3le najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 jednostk\xc4\x85 p\xc5\x82ywaj\xc4\x85c\xc4\x85 pod polsk\xc4\x85 bander\xc4\x85, wliczaj\xc4\x85c cywilne. Pierwszym dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 zosta\xc5\x82 kmdr por. Burhardt. Okr\xc4\x99t otrzyma\xc5\x82 nazw\xc4\x99 \xe2\x80\x9eWilja\xe2\x80\x9d od rzeki na Litwie. Po reformie ortografii w 1936 roku zmieniono pisowni\xc4\x99 nazwy geograficznej na \xe2\x80\x9eWilia\xe2\x80\x9d. Pierwszy raz ORP \xe2\x80\x9eWilia\xe2\x80\x9d przyp\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82a do Polski (do Gda\xc5\x84ska) ze sprz\xc4\x99tem wojennym 8 pa\xc5\xbadziernika 1925 roku. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym czasie dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 zosta\xc5\x82 kmdr Czes\xc5\x82aw Petelenz. 24 maja 1927 roku \xe2\x80\x9eWilia\xe2\x80\x9d dostarczy\xc5\x82a pierwszy raz transport broni do sk\xc5\x82adnicy Westerplatte, a 21 czerwca 1927 roku przetransportowa\xc5\x82a do Polski trumn\xc4\x99 z prochami Juliusza S\xc5\x82owackiego._NEWLINE_Pocz\xc4\x85tkowo jednostk\xc4\x99 wykorzystywano do przewozu broni i sprz\xc4\x99tu z Francji do Polski. Od 1928 roku przeklasyfikowano j\xc4\x85 na okr\xc4\x99t szkolny. Przeprowadzano na nim kursy kandydat\xc3\xb3w na podchor\xc4\x85\xc5\xbcych i praktyczne szkolenia podchor\xc4\x85\xc5\xbcych wydzia\xc5\x82u technicznego oraz administracyjnego Szko\xc5\x82y Podchor\xc4\x85\xc5\xbcych Marynarki Wojennej. 2 lipca 1928 roku pod dow\xc3\xb3dztwem kmdra por. Adama Mohuczego \xe2\x80\x9eWilia\xe2\x80\x9d odby\xc5\x82a pierwszy zagraniczny rejs szkolny do Bergen. W zwi\xc4\x85zku z konfliktem w stosunkach z Wolnym Miastem Gda\xc5\x84sk, 6 marca 1933 roku \xe2\x80\x9eWilia\xe2\x80\x9d dostarczy\xc5\x82a 120 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy (dwie kompanie), jako demonstracj\xc4\x99 czasowo wzmacniaj\xc4\x85c\xc4\x85 za\xc5\x82og\xc4\x99 Westerplatte.  Od 17 marca wzgl. od 1 kwietnia 1933 do 15 lipca 1935 dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 jednostki by\xc5\x82 kpt. nast\xc4\x99pnie kmdr ppor. Aleksander Hulewicz. W ko\xc5\x84cu wrze\xc5\x9bnia 1935 roku ORP \xe2\x80\x9eWilia\xe2\x80\x9d przywioz\xc5\x82a ze Szwecji do Gdyni cztery armaty 152,4\xc2\xa0mm, zakupione w firmie Bofors dla najci\xc4\x99\xc5\xbcszej polskiej baterii budowanej w Helu, zwanej p\xc3\xb3\xc5\xbaniej bateri\xc4\x85 im. Heliodora Laskowskiego. Od 1936 roku \xe2\x80\x9eWilia\xe2\x80\x9d przewozi\xc5\x82a tak\xc5\xbce polskie materia\xc5\x82y dla budowanych za granic\xc4\x85 okr\xc4\x99t\xc3\xb3w (\xe2\x80\x9eB\xc5\x82yskawica\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eGryf\xe2\x80\x9d). Wiosn\xc4\x85 1937 roku ewakuowa\xc5\x82a tak\xc5\xbce uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w politycznych z polskiej ambasady w Walencji, z ogarni\xc4\x99tej wojn\xc4\x85 domow\xc4\x85 Hiszpanii.\n_START_SECTION_\n1939 i II wojna \xc5\x9bwiatowa\n_START_PARAGRAPH_\nTu\xc5\xbc przed wybuchem II wojny \xc5\x9bwiatowej, 6 lipca 1939 roku \xe2\x80\x9eWilia\xe2\x80\x9d wyp\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82a w rejs szkolny z podchor\xc4\x85\xc5\xbcymi na Atlantyk (planowany na Morze \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemne), pod dow\xc3\xb3dztwem komandora Wojciecha Franckiego. W zwi\xc4\x85zku z awariami ciekn\xc4\x85cych kot\xc5\x82\xc3\xb3w, 30 lipca okr\xc4\x99t zawin\xc4\x85\xc5\x82 do portu w Casablance w Maroku, b\xc4\x99d\xc4\x85cym francuskim protektoratem. Do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 tam r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc \xc5\xbcaglowiec szkolny ORP \xe2\x80\x9eIskra\xe2\x80\x9d. Tam te\xc5\xbc \xe2\x80\x9eWili\xc4\x99\xe2\x80\x9d zasta\xc5\x82 wybuch wojny 1 wrze\xc5\x9bnia. 13 wrze\xc5\x9bnia \xe2\x80\x9eWilia\xe2\x80\x9d zosta\xc5\x82a lekko uszkodzona na skutek po\xc5\xbcaru po wybuchu w porcie stawiacza min \xe2\x80\x9ePluton\xe2\x80\x9d; rannych przy tym zosta\xc5\x82o kilku polskich marynarzy, kt\xc3\xb3rzy tak\xc5\xbce brali udzia\xc5\x82 w akcji ratunkowej. W pa\xc5\xbadzierniku 1939 roku okr\xc4\x99t przeprowadzono wsp\xc3\xb3lnie z \xe2\x80\x9eIskr\xc4\x85\xe2\x80\x9d do Port Lyautey w g\xc3\xb3rnym biegu rzeki Sebou, gdzie 18 pa\xc5\xbadziernika opuszczono na okr\xc4\x99tach bandery, a za\xc5\x82ogi i podchor\xc4\x85\xc5\xbcowie zostali ewakuowani do Francji. Na okr\xc4\x99tach pozostawiono tylko za\xc5\x82ogi szkieletowe. Polska Marynarka Wojenna nie potrzebowa\xc5\x82a w tym okresie transportowca, w przeciwie\xc5\x84stwie do Polskiej Marynarki Handlowej, kt\xc3\xb3ra nie mog\xc5\x82a uzyska\xc4\x87 nowych statk\xc3\xb3w, wi\xc4\x99c 22 maja 1940 roku Kierownictwo Marynarki Wojennej odst\xc4\x85pi\xc5\x82o transportowiec w dzier\xc5\xbcaw\xc4\x99 sp\xc3\xb3\xc5\x82ce akcyjnej \xc5\xbbegluga Polska. Uda\xc5\x82o si\xc4\x99 uzyska\xc4\x87 zgod\xc4\x99 francuskich w\xc5\x82adz kolonialnych na wyj\xc5\x9bcie obu okr\xc4\x99t\xc3\xb3w do 3 lipca 1940 roku i \xe2\x80\x9eWilia\xe2\x80\x9d, pod dow\xc3\xb3dztwem kapitana \xc5\xbceglugi wielkiej Miko\xc5\x82aja Deppisza, z prowizorycznie skompletowan\xc4\x85 za\xc5\x82og\xc4\x85, przesz\xc5\x82a do Gibraltaru. Przy tym, ewakuowano z Maroka ok. 200 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie polskich lotnik\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy znale\xc5\xbali si\xc4\x99 tam po kl\xc4\x99sce Francji. Pomi\xc4\x99dzy 7 a 17 lipca \xe2\x80\x9eWilia\xe2\x80\x9d z 262 osobami za\xc5\x82ogi i pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w na pok\xc5\x82adzie, z ma\xc5\x82\xc4\x85 pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci\xc4\x85 z uwagi na awarie ciekn\xc4\x85cych kot\xc5\x82\xc3\xb3w (uszczelnianych prowizorycznie m\xc4\x85k\xc4\x85 ziemniaczan\xc4\x85), przez wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 drogi samotnie, ryzykuj\xc4\x85c napotkanie okr\xc4\x99t\xc3\xb3w podwodnych, przesz\xc5\x82a do Liverpoolu w Anglii.\n_START_SECTION_\nS\xc5\x82u\xc5\xbcba w Polskiej Marynarce Handlowej\n_START_PARAGRAPH_\n30 lipca 1940 roku jednostk\xc4\x99 przekazano armatorowi \xe2\x80\x93 \xc5\xbbegludze Polskiej, i otrzyma\xc5\x82a ona nazw\xc4\x99 \xe2\x80\x9eModlin\xe2\x80\x9d. 19 sierpnia dow\xc3\xb3dztwo przej\xc4\x85\xc5\x82 kapitan \xc5\xbc.w. Bohdan Gaw\xc4\x99cki. Statek zosta\xc5\x82 skierowany do remontu w Manchesterze, kt\xc3\xb3ry uko\xc5\x84czono dopiero 1 lipca 1941 roku, po czym \xe2\x80\x9eModlin\xe2\x80\x9d wszed\xc5\x82 w czarter brytyjskiego Ministerstwa Transportu Wojennego (Ministry of War Transport)._NEWLINE_Z uwagi na wiek i zu\xc5\xbcycie, pomimo remontu \xe2\x80\x9eModlin\xe2\x80\x9d sprawia\xc5\x82 du\xc5\xbce problemy eksploatacyjne i wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 rejs\xc3\xb3w ko\xc5\x84czy\xc5\x82 pobytem w stoczni. Jego w\xc5\x82asno\xc5\x9bci \xc5\xbceglugowe tak\xc5\xbce nie by\xc5\x82y najlepsze na zimowe atlantyckie sztormy; statek ci\xc4\x99\xc5\xbcko pracowa\xc5\x82 na falach i doznawa\xc5\x82 uszkodze\xc5\x84 od fal, zalewane te\xc5\xbc by\xc5\x82y pomieszczenia za\xc5\x82ogowe. 16 lipca 1941 roku wyszed\xc5\x82 w pierwszy rejs w konwoju do Kanady. Po remoncie maszyny w St. John's, we wrze\xc5\x9bniu statek przyby\xc5\x82 do Anglii z \xc5\x82adunkiem 4500 ton rudy. 30 pa\xc5\xbadziernika ponownie wyruszy\xc5\x82 do Kanady i dopiero w styczniu 1942 roku powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 z \xc5\x82adunkiem celulozy. Nast\xc4\x99pnie p\xc5\x82ywa\xc5\x82 w konwojach przybrze\xc5\xbcnych na wodach brytyjskich. W czerwcu-lipcu i sierpniu-pa\xc5\xbadzierniku odby\xc5\x82 kolejne dwa rejsy w konwojach do Kanady i z powrotem. 4 sierpnia 1942 roku kapitanem statku zosta\xc5\x82 kapitan \xc5\xbc.w. Boles\xc5\x82aw Mikszta, kt\xc3\xb3rego 20 listopada ponownie zamieni\xc5\x82 Bohdan Gaw\xc4\x99cki. Od listopada do kwietnia 1943 roku statek przebywa\xc5\x82 na d\xc5\x82u\xc5\xbcszym remoncie w Newport. 19 kwietnia 1943 roku \xe2\x80\x9eModlin\xe2\x80\x9d wyszed\xc5\x82 z konwojem, lecz musia\xc5\x82 zawr\xc3\xb3ci\xc4\x87 w celu napraw. Odby\xc5\x82 w ko\xc5\x84cu jeszcze jeden konw\xc3\xb3j atlantycki do Kanady i z powrotem (w mi\xc4\x99dzyczasie zosta\xc5\x82 w Kanadzie uszkodzony w kolizji z holownikiem \xe2\x80\x9eGeorge A. Wallace\xe2\x80\x9d). Po ostatnim konwoju przybrze\xc5\xbcnym z Grimsby do Loch Tyne w pa\xc5\xbadzierniku 1943 roku, zako\xc5\x84czonym awari\xc4\x85, w listopadzie wy\xc5\x82\xc4\x85czono statek z eksploatacji i odstawiono na redzie Inveraray. _NEWLINE_Z uwagi na nieprzydatno\xc5\x9b\xc4\x87 do s\xc5\x82u\xc5\xbcby, \xe2\x80\x9eModlin\xe2\x80\x9d zosta\xc5\x82 w ramach porozumienia mi\xc4\x99dzyalianckiego wytypowany przez polskie w\xc5\x82adze do zatopienia u brzeg\xc3\xb3w Normandii jako element falochronu sztucznego portu inwazyjnego Mulberry B (Goosberry 3) przy pla\xc5\xbcy Gold w Arromanches, w\xc5\x9br\xc3\xb3d 25 statk\xc3\xb3w ameryka\xc5\x84skich i 31 statk\xc3\xb3w oraz 4 okr\xc4\x99t\xc3\xb3w brytyjskich i innych flot sojuszniczych. 29 lutego 1944 roku przekazano statek w tym celu brytyjskiemu Biuru Transportu Morskiego (Sea Transport Office). Usuni\xc4\x99to z niego wyposa\xc5\xbcenie i cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 konstrukcji wewn\xc4\x99trznej. Dow\xc3\xb3dztwo znowu obj\xc4\x85\xc5\x82 kpt. Gaw\xc4\x99cki. 7 czerwca 1944 roku \xe2\x80\x9eModlin\xe2\x80\x9d zakotwiczy\xc5\x82 u brzeg\xc3\xb3w Normandii, gdzie 8 czerwca zosta\xc5\x82 samozatopiony w wyznaczonym miejscu, osiadaj\xc4\x85c na dnie, bez zalania pok\xc5\x82adu. Mimo \xc5\xbce statek formalnie by\xc5\x82 ju\xc5\xbc w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 brytyjsk\xc4\x85, zdecydowano pozostawi\xc4\x87 na wraku polsk\xc4\x85 bander\xc4\x99. W 1946 roku wrak zosta\xc5\x82 podniesiony i nast\xc4\x99pnie poci\xc4\x99ty na z\xc5\x82om w Anglii."