b'\n_START_ARTICLE_\nSlasher\n_START_SECTION_\nFilm\n_START_PARAGRAPH_\nSlasher (tak\xc5\xbce stalk n\xe2\x80\x99slash), jako jeden z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych gatunk\xc3\xb3w filmowego horroru, szczeg\xc3\xb3lnie popularny by\xc5\x82 w latach osiemdziesi\xc4\x85tych w Stanach Zjednoczonych. Jako gatunek bardzo du\xc5\xbco zawdzi\xc4\x99cza filmom: Psychoza (Psycho, 1960) Alfreda Hitchcocka, Podgl\xc4\x85dacz (Peeping Tom, 1960) Michaela Powella oraz w\xc5\x82oskim produkcjom nurtu giallo, szczeg\xc3\xb3lnie dzie\xc5\x82om Mario Bavy. Za prekursor\xc3\xb3w slashera uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 filmy z pocz\xc4\x85tku lat siedemdziesi\xc4\x85tych: Czarne \xc5\x9bwi\xc4\x99ta (Black Christmas, 1974), Krwawy ob\xc3\xb3z Bay (Reazione a catena, 1971), Teksa\xc5\x84sk\xc4\x85 masakr\xc4\x99 pi\xc5\x82\xc4\x85 mechaniczn\xc4\x85 (The Texas Chain Saw Massacre, 1974), a zw\xc5\x82aszcza Halloween (1978) Johna Carpentera, kt\xc3\xb3ry zdefiniowa\xc5\x82 podstawowe zasady rz\xc4\x85dz\xc4\x85ce gatunkiem._NEWLINE_Slasherowy boom rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 w roku 1980, wraz z sukcesem film\xc3\xb3w Pi\xc4\x85tek, trzynastego (Friday the 13th) i Bal maturalny (Prom Night). Gatunek sta\xc5\x82 si\xc4\x99 bardzo lubiany w\xc5\x9br\xc3\xb3d widz\xc3\xb3w spragnionych szybkiej akcji i sporej dawki przemocy. Szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 popularno\xc5\x9bci\xc4\x85 cieszy\xc5\x82y si\xc4\x99 tak zwane \xe2\x80\x9ebackwoods slashers\xe2\x80\x9d, czyli slashery rozgrywaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 w le\xc5\x9bnych ost\xc4\x99pach. Warto wspomnie\xc4\x87 o takich tytu\xc5\x82ach jak Podpalenie (The Burning, 1981), Upiorne urodziny (Happy Birthday to Me, 1981), Moja krwawa walentynka (My Bloody Valentine, 1981), Mord podczas nudnego przyj\xc4\x99cia (The Slumber Party Massacre, 1982), Nie chod\xc5\xba do lasu (Don\xe2\x80\x99t Go in the Woods, 1982), Krwawy odwet (Slaughter High, 1986) i Prima aprilis (April Fool\xe2\x80\x99s Day, 1986), jednak\xc5\xbce eksploatacja gatunku zaowocowa\xc5\x82a te\xc5\xbc wieloma niezbyt udanymi produkcjami powielaj\xc4\x85cymi te same w\xc4\x85tki. Wiele znanych tytu\xc5\x82\xc3\xb3w doczeka\xc5\x82o si\xc4\x99 sequeli, zmieniaj\xc4\x85c si\xc4\x99 z czasem w wielocz\xc4\x99\xc5\x9bciowe sagi: cykl Pi\xc4\x85tek, trzynastego liczy sobie dwana\xc5\x9bcie cz\xc4\x99\xc5\x9bci, Halloween \xe2\x80\x93 dziesi\xc4\x99\xc4\x87, natomiast Koszmar z ulicy Wi\xc4\x85z\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 osiem._NEWLINE_Renesans slasher\xc3\xb3w nast\xc4\x85pi\xc5\x82 w po\xc5\x82owie lat dziewi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych, po ciep\xc5\x82ym przyj\xc4\x99ciu nakr\xc4\x99conego przez Wesa Cravena filmu Krzyk (Scream, 1996). Wywo\xc5\x82a\xc5\x82o to lawin\xc4\x99 podobnych produkcji, w tym Ulice strachu (Urban Legend, 1998), Koszmar minionego lata (I Know What You Did Last Summer, 1997), Walentynki (Valentine, 2001) i Krew niewinnych (Cherry Falls, 2000), kt\xc3\xb3re, mimo i\xc5\xbc atrakcyjne wizualnie, nie wnios\xc5\x82y zbyt wiele \xc5\x9bwie\xc5\xbco\xc5\x9bci do gatunku i by\xc5\x82y cz\xc4\x99sto krytykowane. Ostatnimi laty w modzie wydaj\xc4\x85 si\xc4\x99 by\xc4\x87 remaki, czyli unowocze\xc5\x9bnione wersje starych klasyk\xc3\xb3w (Krwawe \xc5\x9bwi\xc4\x99ta Glena Morgana, Halloween Roba Zombie, Pi\xc4\x85tek, trzynastego i Teksa\xc5\x84ska masakra pi\xc5\x82\xc4\x85 mechaniczn\xc4\x85 Marcusa Nispela czy Koszmar z ulicy Wi\xc4\x85z\xc3\xb3w Samuela Bayera)._NEWLINE_Slashery cz\xc4\x99sto opieraj\xc4\x85 si\xc4\x99 na podobnym schemacie. Bohaterowie stanowi\xc4\x85 grup\xc4\x99 zwi\xc4\x85zanych blisko ze sob\xc4\x85 os\xc3\xb3b (przyjaciele, rodzina, uczniowie tej samej szko\xc5\x82y), zwykle m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy w wieku szkolnym, zgromadzonych w miejscu (np. ob\xc3\xb3z letni, campus itp.) b\xc4\x99d\xc4\x85cym obszarem dzia\xc5\x82ania psychopatycznego mordercy. Psychopata po kolei rozprawia si\xc4\x99 z kolejnymi osobami a\xc5\xbc do konfrontacji z tak zwan\xc4\x85 \xe2\x80\x9efinal girl\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3ra musi stawi\xc4\x87 czo\xc5\x82a mordercy i wyeliminowa\xc4\x87 go. \xe2\x80\x9eFinal girl\xe2\x80\x9d to m\xc5\x82oda dziewczyna, zwykle dziewica, kt\xc3\xb3ra uosabia powszechnie uznawane warto\xc5\x9bci moralne: nie pija alkoholu, nie bierze narkotyk\xc3\xb3w, nie uprawia wolnej mi\xc5\x82o\xc5\x9bci, cz\xc4\x99sto jest osob\xc4\x85 wierz\xc4\x85c\xc4\x85 i kochaj\xc4\x85c\xc4\x85 c\xc3\xb3rk\xc4\x85. Jako przeciwwaga dla stereotypowej, ameryka\xc5\x84skiej m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy przedstawionej w postaci wspomnianej, pozbawionej kr\xc4\x99gos\xc5\x82upa moralnego grupy, cz\xc4\x99sto jest wy\xc5\x9bmiewana lub ignorowana przez r\xc3\xb3wie\xc5\x9bnik\xc3\xb3w b\xc4\x85d\xc5\xba te\xc5\xbc uwa\xc5\xbcana za dziwaczk\xc4\x99 albo mo\xc5\xbce by\xc4\x87 te\xc5\xbc lubiana. Posta\xc4\x87 \xe2\x80\x9efinal girl\xe2\x80\x9d ukszta\xc5\x82towa\xc5\x82y role Marilyn Burns w Teksa\xc5\x84skiej masakrze pi\xc5\x82\xc4\x85 mechaniczn\xc4\x85, Jamie Lee Curtis w Halloween i Adrienne King w Pi\xc4\x85tku, trzynastego._NEWLINE_Slasherowy morderca (tzw. \xe2\x80\x9eboogeyman killer\xe2\x80\x9d) to zwykle osoba odra\xc5\xbcaj\xc4\x85ca fizycznie i psychicznie niezr\xc3\xb3wnowa\xc5\xbcona. Jego brzydota mo\xc5\xbce by\xc4\x87 spowodowana wypadkiem b\xc4\x85d\xc5\xba chorob\xc4\x85. Zabija zwykle przy pomocy charakterystycznego dla siebie narz\xc4\x99dzia (siekiera, maczeta, sierp) i posiada rozpoznawalny str\xc3\xb3j, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej tak\xc5\xbce mask\xc4\x99. Bywa, \xc5\xbce okazuje nadnaturalne zdolno\xc5\x9bci, jak na przyk\xc5\x82ad wyj\xc4\x85tkow\xc4\x85 odporno\xc5\x9b\xc4\x87 na obra\xc5\xbcenia. Motywy jego zbrodni mog\xc4\x85 by\xc4\x87 przer\xc3\xb3\xc5\xbcne, od zemsty a\xc5\xbc po perwersyjn\xc4\x85 fascynacj\xc4\x99 mordowaniem. Do typowych morderc\xc3\xb3w gatunku nale\xc5\xbc\xc4\x85 m.in. Jason Voorhees (cykl Pi\xc4\x85tek, trzynastego), Michael Myers (cykl Halloween), Freddy Krueger (cykl Koszmar z ulicy Wi\xc4\x85z\xc3\xb3w), Cropsy (Podpalenie) oraz Leatherface (cykl Teksa\xc5\x84ska masakra pi\xc5\x82\xc4\x85 mechaniczn\xc4\x85). Osobn\xc4\x85 kategori\xc4\x99 stanowi\xc4\x85 mordercy w tzw. \xe2\x80\x9eteen slash movies\xe2\x80\x9d (Krzyk, Krew niewinnych itp.), w kt\xc3\xb3rych morderca pochodzi zwykle z najbli\xc5\xbcszego otoczenia swych ofiar, a fabu\xc5\x82a opiera si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na dzia\xc5\x82aniach zmierzaj\xc4\x85cych do jego zdemaskowania._NEWLINE_Slashery rz\xc4\x85dz\xc4\x85 si\xc4\x99 zbiorem regu\xc5\x82 decyduj\xc4\x85cych g\xc5\x82\xc3\xb3wnie o tym, kto i w jakiej kolejno\xc5\x9bci ma zosta\xc4\x87 zabity. Gin\xc4\x85 zwykle osoby, kt\xc3\xb3re w jaki\xc5\x9b spos\xc3\xb3b okaza\xc5\x82y si\xc4\x99 niemoralne (narkotyki, alkohol, seks), b\xc4\x85d\xc5\xba te\xc5\xbc popisa\xc5\x82y si\xc4\x99 wyj\xc4\x85tkow\xc4\x85 g\xc5\x82upot\xc4\x85. Fani gatunku prze\xc5\x9bcigaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w wypisywaniu coraz to nowych zasad typu \xe2\x80\x9enigdy nie m\xc3\xb3w zaraz wracam\xe2\x80\x9d czy te\xc5\xbc \xe2\x80\x9enie wchod\xc5\xba samotnie do piwnicy\xe2\x80\x9d. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 tych regu\xc5\x82 wykpi\xc5\x82 Wes Craven w trylogii Krzyk._NEWLINE_Niekt\xc3\xb3rzy specjali\xc5\x9bci oceniaj\xc4\x85, \xc5\xbce regu\xc5\x82y, z kt\xc3\xb3rych powsta\xc5\x82 slasher wymy\xc5\x9bli\xc5\x82a ju\xc5\xbc Agatha Christie, kt\xc3\xb3ra w swojej wydanej w 1939 roku powie\xc5\x9bci Dziesi\xc4\x99ciu ma\xc5\x82ych Murzynk\xc3\xb3w opowiedzia\xc5\x82a histori\xc4\x99 grupy przypadkowych ludzi eliminowanych przez tajemniczego zab\xc3\xb3jc\xc4\x99 na odci\xc4\x99tej od \xc5\x9bwiata wyspie.'