b'\n_START_ARTICLE_\nSamuel Zborowski\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nBy\xc5\x82 synem Marcina Zborowskiego i Anny z Konarskich herbu Abdank. \xc5\xbbonaty z Zofi\xc4\x85 Jordan, c\xc3\xb3rk\xc4\x85 Spytka Wawrzy\xc5\x84ca Jordana, kasztelana krakowskiego._NEWLINE_W 1574, w czasie uroczysto\xc5\x9bci koronacyjnych Henryka Walezego na Wawelu, dosz\xc5\x82o do walki pomi\xc4\x99dzy Samuelem Zborowskim i Karwatem, s\xc5\x82ug\xc4\x85 Jana T\xc4\x99czy\xc5\x84skiego, kasztelana wojnickiego. Pragn\xc4\x85c ratowa\xc4\x87 powag\xc4\x99 chwili, pr\xc3\xb3b\xc4\x99 rozdzielenia walcz\xc4\x85cych podj\xc4\x85\xc5\x82 Andrzej Wapowski, kasztelan przemyski. Zdenerwowany interwencj\xc4\x85 Samuel Zborowski uderzy\xc5\x82 Wapowskiego czekanem w g\xc5\x82ow\xc4\x99, wskutek czego ten\xc5\xbce zmar\xc5\x82. Za morderstwo dokonane w afekcie kr\xc3\xb3l skaza\xc5\x82 Samuela na banicj\xc4\x99._NEWLINE_Przebywa\xc5\x82 na wygnaniu w Siedmiogrodzie na dworze Stefana Batorego, z kt\xc3\xb3rym, nie bacz\xc4\x85c na ci\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85cy na nim wyrok, przyjecha\xc5\x82 do Rzeczypospolitej w roku 1576. Uda\xc5\x82 si\xc4\x99 na Sicz zaporosk\xc4\x85, gdzie jako hetman kozacki wzi\xc4\x85\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w wojnie z Rosj\xc4\x85 (1580). Spiskowa\xc5\x82 z Habsburgami przeciwko kr\xc3\xb3lowi. Grozi\xc5\x82 zamachem na kr\xc3\xb3la Stefana Batorego. Za namow\xc4\x85 Habsburg\xc3\xb3w w lecie 1583 bez zgody kr\xc3\xb3la wyprawi\xc5\x82 si\xc4\x99 na tereny tureckie, niszcz\xc4\x85c przy okazji nale\xc5\xbc\xc4\x85ce do Jana Zamoyskiego Jahorlik i Tiahi\xc5\x84. Spowodowa\xc5\x82o to pogorszenie stosunk\xc3\xb3w z su\xc5\x82tanem Muradem III, kt\xc3\xb3ry zagrozi\xc5\x82 wojn\xc4\x85, gdyby nie ukarano winnych. Gdy w ko\xc5\x84cu kwietnia 1584 Samuel Zborowski poci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 zbrojnie do swej ukochanej siostrzenicy w Piekarach, nie kryj\xc4\x85c, \xc5\xbce celem wyprawy jest Krak\xc3\xb3w, Jan Zamoyski wyda\xc5\x82 rozkaz egzekucji dekretu z 1574. By\xc5\x82a to rzecz bez precedensu w dotychczasowej historii egzekucji prawa w Polsce szlacheckiej. 11 maja 1584 Samuel Zborowski zosta\xc5\x82 uj\xc4\x99ty w Piekarach i osadzony jako niebezpieczny z\xc5\x82oczy\xc5\x84ca w wie\xc5\xbcy zamku na Wawelu. Egzekutorami rozkazu kanclerza Zamoyskiego byli \xc3\xb3wczesny wojewodzic be\xc5\x82ski Stanis\xc5\x82aw \xc5\xbb\xc3\xb3\xc5\x82kiewski i podstaro\xc5\x9bci krakowski Wac\xc5\x82aw Urowiecki. Na nic zda\xc5\x82y si\xc4\x99 protesty mo\xc5\xbcnow\xc5\x82adc\xc3\xb3w, interwencja deputowanych szlachty wojew\xc3\xb3dztwa krakowskiego, kt\xc3\xb3rzy jeszcze w dniu 19 maja 1584 r. \xc5\xbc\xc4\x85dali u kanclerza, aby spraw\xc4\x99 Zborowskiego przekaza\xc5\x82 do decyzji sejmu. Bez rezultatu \xe2\x80\x93 kanclerz podj\xc4\x85\xc5\x82 decyzj\xc4\x99 za wcze\xc5\x9bniejszym werbalnym przyzwoleniem kr\xc3\xb3la Stefana Batorego, kt\xc3\xb3ry wyrazi\xc5\x82 si\xc4\x99 o Samuelu Zborowskim: Canis mortuus non mordet (Nie\xc5\xbcywy pies nie gryzie)._NEWLINE_Kanclerz Zamoyski, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 prawnikiem, w noc poprzedzaj\xc4\x85c\xc4\x85 stracenie pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 jeszcze wym\xc3\xb3c na Samuelu zeznania dotycz\xc4\x85ce spisku familii Zborowskich, kt\xc3\xb3re sankcjonowa\xc5\x82yby wyrok \xc5\x9bmierci. Rozmowa odby\xc5\x82a si\xc4\x99 w cztery oczy i zapewne nie spe\xc5\x82ni\xc5\x82a oczekiwa\xc5\x84 kanclerza, skoro ten zrewan\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w spos\xc3\xb3b niegodny i nieprawny, nie spe\xc5\x82niaj\xc4\x85c ostatniego \xc5\xbcyczenia skazanego \xe2\x80\x93 Samuel poprosi\xc5\x82 o ostatni\xc4\x85 pos\xc5\x82ug\xc4\x99 ministra (pastora protestanckiego) lub kap\xc5\x82ana. Zamoyski odm\xc3\xb3wi\xc5\x82._NEWLINE_Samuel Zborowski zosta\xc5\x82 \xc5\x9bci\xc4\x99ty na dziedzi\xc5\x84cu zamku wawelskiego 26 maja 1584. Jego niewprawnie odr\xc4\x85bana g\xc5\x82owa skoczy\xc5\x82a [...] trzy razy ku Urowieckiemu, a\xc5\xbc si\xc4\x99 jej umyka\xc5\x82 \xe2\x80\x93 jak zapisa\xc5\x82 w swoim \xe2\x80\x9ePami\xc4\x99tniku\xe2\x80\x9d siostrzeniec Zborowskich, wojewoda Jan Zbigniew Ossoli\xc5\x84ski, \xc5\x9bwiadek stracenia._NEWLINE_Po cia\xc5\x82o Samuela Zborowskiego przyjecha\xc5\x82 pan marsza\xc5\x82ek, brat jego (Andrzej Zborowski) i do Ole\xc5\x9bnice zawi\xc3\xb3z\xc5\x82. W Krakowie i kraju pozosta\xc5\x82o natomiast piwo Zamoyskiego, jak wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bni nazwali atmosfer\xc4\x99 buntu, spowodowan\xc4\x85 \xc5\x9bci\xc4\x99ciem Samuela Zborowskiego. \xc5\xbbe wielki tumult ludzki i sm\xc4\x99tek by\xc5\x82... i wrzawa \xe2\x80\x93 co zapisa\xc5\x82 Zbigniew Ossoli\xc5\x84ski, \xc5\x9bwiadczy\xc5\x82a powstaj\xc4\x85ca na gor\xc4\x85co literatura, kt\xc3\xb3ra z Samuela czyni\xc5\x82a ofiar\xc4\x99 prywatnej zemsty kanclerza i nietolerancji, m\xc4\x99czennika wolno\xc5\x9bci._NEWLINE_W skardze wniesionej 30 pa\xc5\xbadziernika 1584 przez Andrzeja Zborowskiego i jego braci \xc5\x9bmier\xc4\x87 Samuela okre\xc5\x9blono jako morderstwo i novum emergens poci\xc4\x85gaj\xc4\x85ce za sob\xc4\x85 periculum libertatum (zagro\xc5\xbcenie wolno\xc5\x9bci)._NEWLINE_Na sejmie w 1585 skargi zosta\xc5\x82y odrzucone. S\xc4\x85d sejmowy uzna\xc5\x82 brata Samuela Krzysztofa Zborowskiego zaocznie za winnego zdrady i skaza\xc5\x82 na banicj\xc4\x99. Instygatorem by\xc5\x82 Andrzej Rzeczycki._NEWLINE_W 1587 Andrzej Zborowski usi\xc5\x82owa\xc5\x82 zdoby\xc4\x87 tron dla Maksymiliana III Habsburga, jednak przegra\xc5\x82 bitw\xc4\x99 pod Byczyn\xc4\x85._NEWLINE_W 1588 na sejmie koronnym ustalona zosta\xc5\x82a ustawa, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 mo\xc5\xbcna by uzna\xc4\x87 za triumf Zborowskich i nazwa\xc4\x87 Lex Zborowski o crimen laesae maiestatis (Ustaw\xc4\x85 Zborowskich o zarzut zbrodni stanu \xe2\x80\x93 obrazy majestatu), kt\xc3\xb3ra precyzowa\xc5\x82a postulaty Zborowczyk\xc3\xb3w, dotycz\xc4\x85ce sposobu prowadzenia spraw o obraz\xc4\x99 majestatu. Osi\xc4\x85gni\xc4\x99ciem demokracji szlacheckiej by\xc5\x82o pozbawienie kr\xc3\xb3la, jako zainteresowanej strony, g\xc5\x82osu decyduj\xc4\x85cego. Jego miejsce zajmowa\xc4\x87 mieli odt\xc4\x85d pos\xc5\x82owie sejmowi. Ustawa wyklucza\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc \xc5\x9bciganie buntownik\xc3\xb3w w domach szlacheckich._NEWLINE_Sejm pacyfikacyjny (1589) uzna\xc5\x82 \xc5\x9bci\xc4\x99cie Samuela Zborowskiego za zgodne z prawem.\n_START_SECTION_\nOcena\n_START_PARAGRAPH_\nW niekt\xc3\xb3rych pracach Samuel Zborowski zosta\xc5\x82 okre\xc5\x9blony jako \xe2\x80\x9edebilowaty zabijaka\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nPrzedstawienia w kulturze\n_START_PARAGRAPH_\nSamuel Zborowski jest bohaterem wielu dzie\xc5\x82 literackich, m.in. dramatu Juliusza S\xc5\x82owackiego Samuel Zborowski, czy ksi\xc4\x85\xc5\xbcki Samuel Zborowski Jaros\xc5\x82awa Rymkiewicza.'