b'\n_START_ARTICLE_\nKo\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Olausa Petriego w \xc3\x96rebro\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcony przy Storgatan ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 zosta\xc5\x82 zbudowany w latach 1908\xe2\x80\x931912. Jego projekt wykona\xc5\x82 Adolf Kjellstr\xc3\xb6m we wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy z Axelem Hermanem H\xc3\xa4ggiem. Neogotycki styl, kt\xc3\xb3ry charakteryzuje wygl\xc4\x85d zewn\xc4\x99trzny ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a, nale\xc5\xbcy w rzeczywisto\xc5\x9bci do XIX wieku. Wn\xc4\x99trze ma styl wczesnogotycki z lekko ostro\xc5\x82ukowym sklepieniem, ale cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wystroju wn\xc4\x99trza ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a (w tym o\xc5\x82tarz) wykonano te\xc5\xbc w stylu neogotyckim. Kluczow\xc4\x85 rol\xc4\x99 w powstaniu ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a odegra\xc5\x82 Adolf Kjellstr\xc3\xb6m, architekt urodzony i dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cy w \xc3\x96rebro._NEWLINE_Przed wej\xc5\x9bciem do ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a znajduje si\xc4\x99 rze\xc5\xbaba z br\xc4\x85zu z 1935 roku, wykonana przez Nilsa Sj\xc3\xb6grena, przedstawiaj\xc4\x85ca braci Olausa i Laurentiusa Petri, kt\xc3\xb3rzy wychowali si\xc4\x99 w \xc3\x96rebro. Olaus Petri i jego m\xc5\x82odszy brat, Laurentius byli uczniami Marcina Lutra. W jego duchu wprowadzili sprawowanie nabo\xc5\xbce\xc5\x84stw w j\xc4\x99zyku narodowym (szwedzkim), zamiast dotychczas u\xc5\xbcywanej \xc5\x82aciny i przet\xc5\x82umaczyli Bibli\xc4\x99 z \xc5\x82aciny na szwedzki. Olaus by\xc5\x82 przez wiele lat doradc\xc4\x85, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej kanclerzem kr\xc3\xb3la Gustawa I Wazy, Laurentius natomiast zosta\xc5\x82 pierwszym reformacyjnym arcybiskupem Szwecji, a w 1571 roku napisa\xc5\x82 now\xc4\x85 Ordynacj\xc4\x99 Ko\xc5\x9bcieln\xc4\x85 (kyrkoordningen). _NEWLINE_19 kwietnia 1907 roku komitet budowlany podj\xc4\x85\xc5\x82 decyzj\xc4\x99 o dedykowaniu projektowanego ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Olausowi Petriemu; w ten dzie\xc5\x84 przypada\xc5\x82a bowiem rocznica jego \xc5\x9bmierci (19 kwietnia 1552). _NEWLINE_Prace przygotowawcze Adolf Kjellstr\xc3\xb6m i Axel Herman H\xc3\xa4gg rozpocz\xc4\x99li oko\xc5\x82o 30 lat wcze\xc5\x9bniej. H\xc3\xa4gg w 1856 roku przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do Szkocji. Kszta\xc5\x82ci\xc5\x82 si\xc4\x99 w dziedzinie budownictwa okr\xc4\x99towego , ale wkr\xc3\xb3tce bli\xc5\xbcej zainteresowa\xc5\x82 si\xc4\x99 architektur\xc4\x85, koncentruj\xc4\x85c si\xc4\x99 w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym okresie na architekturze sakralnej. Od 1867 roku pracowa\xc5\x82 jako ilustrator architektoniczny, i jako taki sta\xc5\x82 si\xc4\x99 jednym z najzdolniejszych w Anglii. Pracowa\xc5\x82 w technice akwareli, ale sta\xc5\x82 si\xc4\x99 te\xc5\xbc znany jako rytownik. W 1868 roku H\xc3\xa4gg i Kjellstr\xc3\xb6m spotkali si\xc4\x99 w Londynie; by\xc5\x82o to ich pierwsze spotkanie i zarazem pocz\xc4\x85tek ich trwaj\xc4\x85cej ca\xc5\x82e \xc5\xbcycie przyja\xc5\xbani i wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy na polu architektury. Kjellstr\xc3\xb6m odby\xc5\x82 kilka podr\xc3\xb3\xc5\xbcy do Anglii, gdzie du\xc5\xbce wra\xc5\xbcenie wywar\xc5\x82 na nim angielski neogotyk. Interesowa\xc5\x82 si\xc4\x99 bardzo wykorzystaniem kamienia naturalnego, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie wapienia w swych budynkach, kt\xc3\xb3re okaza\xc5\x82y si\xc4\x99 wa\xc5\xbcne dla szwedzkiej architektury. Kjellstr\xc3\xb6m studiowa\xc5\x82 w Instytucie Technologicznym w Sztokholmie, a po powrocie w 1855 roku do \xc3\x96rebro rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 w 1859 roku dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 pedagogiczn\xc4\x85 ucz\xc4\x85c architektury, geometrii i rysunku. W latach 1880\xe2\x80\x931887 prowadzi\xc5\x82 w\xc5\x82asny warsztat kamieniarski w \xc3\x96rebro. Zdoby\xc5\x82 unikaln\xc4\x85 wiedz\xc4\x99, zw\xc5\x82aszcza na temat wsp\xc3\xb3lnego wykorzystania kamienia i ceg\xc5\x82y. _NEWLINE_Jako architekt Kjellstr\xc3\xb6m by\xc5\x82 zwi\xc4\x85zany z trzema g\xc5\x82\xc3\xb3wnych projektami sakralnymi: ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em \xc5\x9bw. Miko\xc5\x82aja i ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em Olausa Petriego w \xc3\x96rebro oraz ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em we Flodafors (S\xc3\xb6dermanland). Pierwszy z tych ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w odrestaurowa\xc5\x82 w latach 1863\xe2\x80\x931900, a ostatni w latach 1885\xe2\x80\x931888 wsp\xc3\xb3lnie z H\xc3\xa4ggiem. W architekturze miasta \xc3\x96rebro Kjellstr\xc3\xb6m zaznaczy\xc5\x82 swoj\xc4\x85 obecno\xc5\x9b\xc4\x87 tak\xc5\xbce w kilku innych projektach inspirowanych angielskim neogotykiem, takich jak: przebudowa starej szko\xc5\x82y przy ko\xc5\x9bciele \xc5\x9bw. Miko\xc5\x82aja na obecn\xc4\x85 plebani\xc4\x99, Pumphuset przy V\xc3\xa5ghustorget oraz w\xc5\x82asny dom przy Nygatan 51. _NEWLINE_Pierwotny projekt ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a zosta\xc5\x82 uko\xc5\x84czony ju\xc5\xbc w 1896 roku, ale plany w formie drukowanej ukaza\xc5\x82y si\xc4\x99 dopiero w 1903 roku. 6 listopada 1908 roku rozpocz\xc4\x99to prace budowlane a w czwart\xc4\x85 niedziel\xc4\x99 Adwentu 1912 roku ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Olausa Petriego w \xc3\x96rebro zosta\xc5\x82 po\xc5\x9bwi\xc4\x99cony._NEWLINE_Niezwyk\xc5\x82e w stylu ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Olausa Petriego jest to, \xc5\xbce jego architektura nie jest zwi\xc4\x85zana z czasem jego budowy. Kjellstr\xc3\xb6m i H\xc3\xa4gg zaprojektowali i zbudowali ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 na w stylu neogotyckim, w\xc5\x82a\xc5\x9bciwym dla XIX wieku. _NEWLINE_Pierwotne malowid\xc5\x82a na sklepieniu wykona\xc5\x82 w 1912 roku C. W. Pettersson._NEWLINE_W 1938 roku przeprowadzono pod kierunkiem Erika Fanta renowacj\xc4\x99 \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni w duchu panuj\xc4\x85cego w\xc3\xb3wczas funkcjonalizmu; usuni\xc4\x99to pierwotne malowid\xc5\x82a \xc5\x9bcienne (te obecnie istniej\xc4\x85ce s\xc4\x85 rekonstrukcj\xc4\x85). W 1955 roku do p\xc3\xb3\xc5\x82nocnego ramienia transeptu dobudowano wed\xc5\x82ug projektu Erika Fanta kaplic\xc4\x99 modlitewn\xc4\x85, zwan\xc4\x85 kaplic\xc4\x85 Mistrza Larsa (M\xc3\xa4ster Larskapellet). Malowid\xc5\x82a w prezbiterium wykonano wed\xc5\x82ug projektu Almqvista podczas renowacji \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni przeprowadzonej pod kierunkiem Jerka Altona w latach 1986\xe2\x80\x931987; przywr\xc3\xb3cono w\xc3\xb3wczas pierwotne malowid\xc5\x82a \xc5\x9bcienne. _NEWLINE_W 2009 roku kompleksowemu remontowi poddano wie\xc5\xbc\xc4\x99 ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a. Uzupe\xc5\x82niono spoiny \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85ce ceg\xc5\x82y, zasklepiono p\xc4\x99kni\xc4\x99cia i ubytki w murze, wymieniono 3 zwietrza\xc5\x82e kolumny na nowe, identyczne w formie oraz naprawiono okna.\n_START_SECTION_\nWygl\xc4\x85d zewn\xc4\x99trzny\n_START_PARAGRAPH_\nMateria\xc5\x82em budowlanym by\xc5\x82a ceg\xc5\x82a; z zewn\xc4\x85trz ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 ob\xc5\x82o\xc5\xbcono wapieniem, a wewn\xc4\x85trz otynkowano. Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 zosta\xc5\x82 wzniesiony na planie krzy\xc5\xbca \xc5\x82aci\xc5\x84skiego z prostok\xc4\x85tnym, trzynawowym korpusem w formie bazyliki, transeptem i prezbiterium na wschodzie. Wie\xc5\xbca wznosi si\xc4\x99 nad skrzy\xc5\xbcowaniem naw. Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 ma misterne sklepienie, wspierane przez kolumny z rze\xc5\xbabionymi kapitelami. Wn\xc4\x99trze zosta\xc5\x82o zaprojektowane we wczesnym stylu gotyckim, kt\xc3\xb3ry pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 we Francji w XII wieku i rozpowszechni\xc5\x82 si\xc4\x99 w Europie za po\xc5\x9brednictwem nowo powsta\xc5\x82ego zakonu cysters\xc3\xb3w. Cystersi zak\xc5\x82adali swoje klasztory w pobli\xc5\xbcu pustkowi, kt\xc3\xb3re nast\xc4\x99pnie zagospodarowali. W XII wieku pojawili si\xc4\x99 tak\xc5\xbce do Szwecji, gdzie za\xc5\x82o\xc5\xbcyli 14 nowych klasztor\xc3\xb3w (licz\xc4\x85c w obecnych granicach tego kraju), w tym klasztor w Alvastrze (1143) i klasztor Riseberga w N\xc3\xa4rke (1195\xe2\x80\x931200), oba obecnie w ruinie oraz zachowany w dobrym stanie ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 klasztorny w Varnhem (1150\xe2\x80\x931260). Ten ostatni by\xc5\x82 wyra\xc5\xbanym \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em inspiracji dla projektu wn\xc4\x99trza ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Olausa Petriego; jego forma zewn\xc4\x99trzna powsta\xc5\x82a natomiast pod wp\xc5\x82ywem angielskiego neogotyku, co wyra\xc5\xbca si\xc4\x99 w ostro\xc5\x82ukowych formach, widocznych na przyk\xc5\x82ad w portalach po stronie zachodniej i po\xc5\x82udniowej. Wykonana z wapienia 53-metrowa wie\xc5\xbca zwie\xc5\x84czona jest spiczastym he\xc5\x82mem pokrytym \xc5\x82upkiem.\n_START_SECTION_\nWystr\xc3\xb3j wn\xc4\x99trza\n_START_PARAGRAPH_\nUmieszczona przy wej\xc5\x9bciu ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a chrzcielnica podkre\xc5\x9bla znaczenie sakramentu chrztu jako momentu narodzenia si\xc4\x99 cz\xc5\x82owieka do \xc5\xbcycia chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skiego. Z kolei umieszczenie ambony z Bibli\xc4\x85 na \xc5\x9brodku ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a przypomina\xc4\x87 ma o centralnym miejscu Bo\xc5\xbcego S\xc5\x82owa w \xc5\xbcyciu. Krucyfiks triumfalny z 1935 roku, zaprojektowany przez architekta Knuta Nordenskj\xc3\xb6lda, przedstawia Jezusa, kt\xc3\xb3ry przez swoj\xc4\x85 \xc5\x9bmier\xc4\x87 na krzy\xc5\xbcu otwiera drog\xc4\x99 do nieba. Stylistycznie krucyfiks ten nawi\xc4\x85zuje do \xc5\x9bredniowiecznej sztuki z\xc5\x82otniczej, z wyra\xc5\xban\xc4\x85 inspiracj\xc4\x85 z terenu Gotlandii_NEWLINE_O\xc5\x82tarz mie\xc5\x9bci si\xc4\x99 wewn\xc4\x85trz poz\xc5\x82acanego obramowania i zosta\xc5\x82 zaprojektowany przez Kjellstr\xc3\xb6ma w stylu neogotyckim. Nastaw\xc4\x99 o\xc5\x82tarzow\xc4\x85 wyrze\xc5\xbabi\xc5\x82 z d\xc4\x99bu O. Beckstr\xc3\xb6m w 1912 roku, a pomalowa\xc5\x82 i poz\xc5\x82oci\xc5\x82 w latach 1915\xe2\x80\x931917 Bror Drake. Figury o\xc5\x82tarzowe wyrze\xc5\xbabi\xc5\x82 w d\xc4\x99bie wed\xc5\x82ug wzorca angielskiego Eug\xc3\xa9n Hammarberg. \xc5\x9arodkowa figura przedstawia Chrystusa Zmartwychwsta\xc5\x82ego, po kt\xc3\xb3rego bokach umieszczono postacie \xc5\x9bwi\xc4\x99tych. Wysoko ponad o\xc5\x82tarzem umieszczono, wed\xc5\x82ug modelu cysterskiego, trzy okna prezbiterium wype\xc5\x82nione witra\xc5\xbcami, zaprojektowanymi przez Carla Almqvista. Motywem ikonograficznym okna \xc5\x9brodkowego jest Chrystus triumfuj\xc4\x85cy z koron\xc4\x85 i ksi\xc4\x99g\xc4\x85 \xc5\xbcycia. Po jednej stronie Chrystusa przedstawiony zosta\xc5\x82 \xc5\x9bw. Pawe\xc5\x82, a po drugiej \xe2\x80\x93 \xc5\x9bw. Piotr, patroni diecezji w Str\xc3\xa4ngn\xc3\xa4s. W 1987 roku o\xc5\x82tarz poddano renowacji. _NEWLINE_Organy w ko\xc5\x9bciele zosta\xc5\x82y zbudowane w 1913 roku przez zak\xc5\x82ad organmistrzowski E. A. Setterqvist & Son z \xc3\x96rebro; mia\xc5\x82y one w\xc3\xb3wczas 27 g\xc5\x82os\xc3\xb3w. W 1938 roku przeniesiono je z p\xc3\xb3\xc5\x82nocnego ramienia transeptu na empor\xc4\x99 zachodni\xc4\x85. W 1946 roku organy zosta\xc5\x82y rozbudowane do 32 g\xc5\x82os\xc3\xb3w przez zak\xc5\x82ad organmistrzowski O. Hammarberg z G\xc3\xb6teborga, a w 1991 roku odrestaurowane przez zak\xc5\x82ad J. M\xc3\xa5rtensson z Lund. Maj\xc4\x85 obecnie 41 g\xc5\x82os\xc3\xb3w. W prezbiterium znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 organy 18-g\xc5\x82osowe, zbudowane w 1974 roku przez zak\xc5\x82ad organmistrzowski Troells Krohn._NEWLINE_W wie\xc5\xbcy wisz\xc4\x85 4 dzwony, z kt\xc3\xb3rych najwi\xc4\x99kszy wa\xc5\xbcy 1,2 tony.'