b'\n_START_ARTICLE_\nWyspa Grodziskowa\n_START_SECTION_\nPierwsza osada (niegrodowa)\n_START_PARAGRAPH_\nWzniesienie o narysie owalnego tr\xc3\xb3jk\xc4\x85ta oblewa rzeka Nida oraz jej starorzecze, co stwarza\xc5\x82o w przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci bardzo dobre warunki obronne i by\xc5\x82o asumptem dla posadowienia tu osady. Pierwsza osada otwarta istnia\xc5\x82a tu na prze\xc5\x82omie IX i X wieku. Jej \xc5\x9blady zosta\xc5\x82y prawie ca\xc5\x82kowicie zatarte przez nast\xc4\x99pn\xc4\x85 osad\xc4\x99 typu grodowego. Istniej\xc4\x85 przypuszczenia, \xc5\xbce m\xc3\xb3g\xc5\x82 tu funkcjonowa\xc4\x87 s\xc5\x82owia\xc5\x84ski o\xc5\x9brodek kultu, za czym mia\xc5\x82o przemawia\xc4\x87 odkryte tu znalezisko: fragment ok\xc5\x82adziny no\xc5\xbca z wyobra\xc5\xbceniem sze\xc5\x9bciu g\xc5\x82\xc3\xb3wek dziewcz\xc4\x99cych, by\xc4\x87 mo\xc5\xbce obrazuj\xc4\x85cych wi\xc5\x82y.\n_START_SECTION_\nDruga osada\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsza osada grodowa powsta\xc5\x82a na wyspie w pocz\xc4\x85tkach XI wieku, za panowania Boles\xc5\x82awa Chrobrego. Znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w po\xc5\x82udniowo-zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wyspy. Otacza\xc5\x82 j\xc4\x85 wa\xc5\x82 o konstrukcji rusztowej, czyli przek\xc5\x82adkowej. Mia\xc5\x82 do czterech metr\xc3\xb3w wysoko\xc5\x9bci. Gr\xc3\xb3d kontrolowa\xc5\x82 przepraw\xc4\x99 przez Nid\xc4\x99 i szlak handlowy biegn\xc4\x85cy dolin\xc4\x85 tej rzeki. Oko\xc5\x82o 1050 gr\xc3\xb3d sp\xc5\x82on\xc4\x85\xc5\x82 z nieznanych przyczyn i zosta\xc5\x82 opuszczony. Z tego czasu pochodzi znaleziony tu skarb oko\xc5\x82o pi\xc4\x99ciuset monet z okresu panowania Boles\xc5\x82awa \xc5\x9amia\xc5\x82ego i W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Hermana.\n_START_SECTION_\nTrzecia osada\n_START_PARAGRAPH_\nNast\xc4\x99pna osada grodowa (obejmuj\xc4\x85ca ju\xc5\xbc ca\xc5\x82\xc4\x85 wysp\xc4\x99) powsta\xc5\x82a prawdopodobnie na prze\xc5\x82omie XII i XIII wieku. Otoczona by\xc5\x82a murem o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 440 metr\xc3\xb3w, do kt\xc3\xb3rego budowy u\xc5\xbcyto kamiennych element\xc3\xb3w jakiej\xc5\x9b roma\xc5\x84skiej \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni. Plan osady by\xc5\x82 regularny. 37 dom\xc3\xb3w (drewnianych p\xc3\xb3\xc5\x82ziemianek o konstrukcji s\xc5\x82upowej) sta\xc5\x82o przy ulicach. Domy posiada\xc5\x82y piece w naro\xc5\xbcach izb lub kamienne paleniska. Osada dysponowa\xc5\x82a wykut\xc4\x85 w skale studni\xc4\x85 i cystern\xc4\x85 na wod\xc4\x99. Gr\xc3\xb3d dotrwa\xc5\x82 najpewniej do najazdu Tatar\xc3\xb3w w 1241, kiedy to obro\xc5\x84cy opu\xc5\x9bcili go, a naje\xc5\xbad\xc5\xbacy spalili. Po tym wydarzeniu osadnictwo w tym miejscu uleg\xc5\x82o zako\xc5\x84czeniu.\n_START_SECTION_\nGeologia\n_START_PARAGRAPH_\nW zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wa\xc5\x82\xc3\xb3w grodziska znajduje si\xc4\x99 ska\xc5\x82a gipsowa o do\xc5\x9b\xc4\x87 oryginalnym kszta\xc5\x82cie, w postaci dzwonowatego lub kopulastego wypi\xc4\x99trzenia gips\xc3\xb3w do wysoko\xc5\x9bci pi\xc4\x99ciu metr\xc3\xb3w (9,5 metra szeroko\xc5\x9bci u podstawy). Dobrze widoczne s\xc4\x85 w tym utworze koncentrycznie u\xc5\x82o\xc5\xbcone szablaste kryszta\xc5\x82y. Obiekt obj\xc4\x99ty jest ochron\xc4\x85 jako pomnik przyrody.\n_START_SECTION_\nBadania naukowe\n_START_PARAGRAPH_\nPrace archeologiczna na Wyspie Grodziskowej prowadzone by\xc5\x82y w latach 1949-1960. Dzia\xc5\x82aniami tymi kierowa\xc5\x82 prof. W\xc5\x82odzimierz Antoniewicz wspomagany przez dr Zofi\xc4\x99 Warto\xc5\x82owsk\xc4\x85.'