b"\n_START_ARTICLE_\nLinia Curzona\n_START_PARAGRAPH_\nLinia Curzona \xe2\x80\x93 proponowana linia demarkacyjna wojsk polskich i bolszewickich opisana w nocie z dnia 11 lipca 1920 roku, wystosowanej przez brytyjskiego Ministra Spraw Zagranicznych lorda George\xe2\x80\x99a Curzona do Ludowego Komisarza Spraw Zagranicznych RFSRR Gieorgija Cziczerina. Przebieg linii oparty zosta\xc5\x82 na \xe2\x80\x9eDeklaracji Rady Najwy\xc5\xbcszej G\xc5\x82\xc3\xb3wnych Mocarstw Sprzymierzonych i Stowarzyszonych w sprawie tymczasowej granicy wschodniej Polski\xe2\x80\x9d z 8 grudnia 1919 roku. W rzeczywisto\xc5\x9bci lord Curzon nie by\xc5\x82 ani autorem tej koncepcji, ani jej zwolennikiem.\n_START_SECTION_\nGeneza poj\xc4\x99cia\n_START_PARAGRAPH_\nDyplomacja brytyjska w nocie z 11 lipca 1920 roku, w trakcie konferencji w Spa, zaproponowa\xc5\x82a lini\xc4\x99 demarkacyjn\xc4\x85 wojsk polskich i bolszewickich w tocz\xc4\x85cej si\xc4\x99 w\xc3\xb3wczas wojnie polsko-bolszewickiej. Linia wzi\xc4\x99\xc5\x82a swoj\xc4\x85 nazw\xc4\x99 od nazwiska George Curzona \xe2\x80\x93 szefa brytyjskiego ministerstwa spraw zagranicznych (ang. Foreign Office). W rzeczywisto\xc5\x9bci lord G. Curzon nie by\xc5\x82 ani autorem tej koncepcji, ani jej zwolennikiem. Koncepcj\xc4\x99 linii podchwyci\xc5\x82 bowiem i zarekomendowa\xc5\x82 Philip Kerr, osobisty sekretarz Davida Lloyd George\xe2\x80\x99a, \xc3\xb3wczesnego premiera Wielkiej Brytanii. Kerr korzysta\xc5\x82 z rad niskiego rang\xc4\x85 urz\xc4\x99dnika Foreign Office \xe2\x80\x93 Lewisa Namiera (Ludwika Niemirowskiego). Namier urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w polskiej rodzinie o korzeniach \xc5\xbcydowskich, studiowa\xc5\x82 we Lwowie, a nast\xc4\x99pnie na Oksfordzie i bardzo dobrze zna\xc5\x82 realia Europy \xc5\x9brodkowo-wschodniej. To w\xc5\x82a\xc5\x9bnie Lewis Namier by\xc5\x82 faktycznym autorem projektu linii znanej jako linia Curzona._NEWLINE_Linia przebiega\xc5\x82a od Grodna przez Ja\xc5\x82\xc3\xb3wk\xc4\x99, Niemir\xc3\xb3w, Brze\xc5\x9b\xc4\x87, Dorohusk, na wsch\xc3\xb3d od Hrubieszowa, dalej na Kry\xc5\x82\xc3\xb3w, sk\xc4\x85d na zach\xc3\xb3d od Rawy Ruskiej i na wsch\xc3\xb3d od Przemy\xc5\x9bla a\xc5\xbc do Karpat._NEWLINE_W og\xc3\xb3lnych zarysach linia oparta zosta\xc5\x82a na linii opisanej w \xe2\x80\x9eDeklaracji G\xc5\x82\xc3\xb3wnych Mocarstw Sprzymierzonych i Stowarzyszonych w sprawie tymczasowej granicy wschodniej Polski\xe2\x80\x9d, podpisanej przez Georges\xe2\x80\x99a Clemenceau \xe2\x80\x93 Przewodnicz\xc4\x85cego Rady Najwy\xc5\xbcszej Mocarstw dnia 8 grudnia 1919 roku i uwa\xc5\xbcanej za wschodni\xc4\x85 granic\xc4\x99 obszaru, na kt\xc3\xb3rym rz\xc4\x85d polski ma prawo do urz\xc4\x85dzenia w\xc5\x82asnej administracji, w terminie przewidzianym przez Traktat pokojowy z 28 czerwca 1919 roku. \xe2\x80\x9eDeklaracja\xe2\x80\x9d ta jednocze\xc5\x9bnie jednak nie przes\xc4\x85dza\xc5\x82a dalszych stypulacji \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9ePrawa, z jakimi Polska mog\xc5\x82aby wyst\xc4\x85pi\xc4\x87 do terytori\xc3\xb3w po\xc5\x82o\xc5\xbconych na wsch\xc3\xb3d od wymienionej linii, s\xc4\x85 wyra\xc5\xbanie zastrze\xc5\xbcone (Les droits que la Pologne pourrait avoir a faire valoir sur les territoires situ\xc3\xa9s a l'Est de ladite ligne sont express\xc3\xa9ment r\xc3\xa9serv\xc3\xa9s)\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Na paryskiej konferencji pokojowej ko\xc5\x84cz\xc4\x85cej I wojn\xc4\x99 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85 ustalono polsk\xc4\x85 granic\xc4\x99 zachodni\xc4\x85 (z Niemcami), natomiast nie ustalono wschodniej, poniewa\xc5\xbc Wielka Brytania i Francja liczy\xc5\x82y na restytucj\xc4\x99 przedbolszewickiej Rosji, co stawia\xc5\x82o zagadnienie wschodnich granic polskich na porz\xc4\x85dku dziennym i sk\xc5\x82oni\xc5\x82o Entent\xc4\x99 do wysuni\xc4\x99cia projektu tymczasowego i prowizorycznego rozgraniczenia Polski i Rosji. W swoim projekcie tymczasowej granicy oparli si\xc4\x99 oni g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na granicach III rozbioru Polski, czyli na przebiegu zachodniej granicy Rosji z 1795 roku. Przedstawiona w \xe2\x80\x9eDeklaracji\xe2\x80\x9d z dnia 8 grudnia 1919 roku pokrywa\xc5\x82a si\xc4\x99 z lini\xc4\x85 Focha, rozdzielaj\xc4\x85c\xc4\x85 polsk\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Suwalszczyzny od Litwy, bieg\xc5\x82a dalej do Niemna i st\xc4\x85d wed\xc5\x82ug sztucznej wschodniej granicy d. obwodu bia\xc5\x82ostockiego guberni grodzie\xc5\x84skiej, sk\xc4\x85d Bugiem do dawnej granicy austriackiej tzn. do Kry\xc5\x82owa. Nie obejmowa\xc5\x82a Galicji, poniewa\xc5\xbc chodzi\xc5\x82o o granic\xc4\x99 polsko-rosyjsk\xc4\x85, a Galicja do Rosji nigdy nie nale\xc5\xbca\xc5\x82a, wi\xc4\x99c potraktowano j\xc4\x85 odr\xc4\x99bnie.\n_START_SECTION_\nKwestia Galicji Wschodniej a linia Curzona\n_START_PARAGRAPH_\nAustria podpisuj\xc4\x85c traktat pokoju 10 wrze\xc5\x9bnia 1919 roku zrzek\xc5\x82a si\xc4\x99 w artykule 91 suwerenno\xc5\x9bci m.in. nad Galicj\xc4\x85 na rzecz Mocarstw Sprzymierzonych i Stowarzyszonych. Natomiast wobec trwaj\xc4\x85cych ju\xc5\xbc, przed podpisaniem przez Austri\xc4\x99 pokoju, walk na tle etnicznym, Mocarstwa te mia\xc5\x82y w stosunku do niej odmienne plany. 22 lutego 1919 r. zosta\xc5\x82a przedstawiona we Lwowie przedstawicielom rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Polski i ZURL linia demarkacyjna zawieszenia broni w Galicji, pozostawiaj\xc4\x85ca Lw\xc3\xb3w i Borys\xc5\x82awsko-Drohobyckie Zag\xc5\x82\xc4\x99bie Naftowe po stronie polskiej, przy jednoczesnym uznaniu ZURL przez Entent\xc4\x99 i pozostawieniu po stronie ukrai\xc5\x84skiej Tarnopola i Stanis\xc5\x82awowa. By\xc5\x82a to tzw. linia Barth\xc3\xa9lemy\xe2\x80\x99ego (od nazwiska francuskiego genera\xc5\x82a \xe2\x80\x93 szefa misji mediacyjnej ze stycznia \xe2\x80\x93 lutego 1919), kt\xc3\xb3ra bieg\xc5\x82a od Kamionki Strumi\xc5\x82owej przez B\xc3\xb3brk\xc4\x99, Wybran\xc3\xb3wk\xc4\x99, Miko\xc5\x82aj\xc3\xb3w i dalej lini\xc4\x85 kolejow\xc4\x85 Stryj-Lw\xc3\xb3w. Projekt zawieszenia broni i linii demarkacyjnej odrzuci\xc5\x82a w ko\xc5\x84cu lutego 1919 strona ukrai\xc5\x84ska (ZURL), licz\xc4\x85c na korzystne dla siebie rozstrzygni\xc4\x99cie militarne. Strona polska stara\xc5\x82a si\xc4\x99 sk\xc5\x82oni\xc4\x87 przedstawicieli elit ukrai\xc5\x84skich do zaakceptowania linii rozejmowej Sokal-Busk-Halicz-Ka\xc5\x82usz-Karpaty (propozycja hrabiego Skarbka z lutego 1919 roku), kt\xc3\xb3r\xc4\x85 kilka miesi\xc4\x99cy p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Pi\xc5\x82sudski skorygowa\xc5\x82 na korzy\xc5\x9b\xc4\x87 Ukrai\xc5\x84c\xc3\xb3w do postaci Sokal-Busk-Ka\xc5\x82usz-Karpaty. Oba warianty rozgraniczenia zak\xc5\x82ada\xc5\x82y, \xc5\xbce Lw\xc3\xb3w pozostanie przy Polsce. Wszelkie pr\xc3\xb3by uzgodnienia linii demarkacyjnej z rz\xc4\x85dem zachodnioukrai\xc5\x84skim ko\xc5\x84czy\xc5\x82y si\xc4\x99 fiaskiem z powodu nieust\xc4\x99pliwo\xc5\x9bci strony ukrai\xc5\x84skiej. Mocarstwa zachodnie mia\xc5\x82y szereg w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci w kwestii przyznania Polsce Galicji Wschodniej ze Lwowem, nie by\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zgodne co do zakresu koncesji na rzecz Polski. Wyrazem tych r\xc3\xb3\xc5\xbcnic by\xc5\x82 Raport nr 3 z 17 czerwca 1919 roku Komisji do Spraw Polskich Konferencji Pokojowej w Pary\xc5\xbcu, na czele kt\xc3\xb3rej sta\xc5\x82 Jules Cambon. Dokument wytycza\xc5\x82 dwie linie rozgraniczenia wschodniej granicy Polski na obszarze wschodniogalicyjskim (tzw. linia A i B). Linia A, za kt\xc3\xb3r\xc4\x85 optowali Brytyjczycy, bieg\xc5\x82a w przybli\xc5\xbceniu zgodnie z przebiegiem aktualnej granicy wschodniej od Kry\xc5\x82owa do Karpat, a zbie\xc5\xbcna ze stanowiskiem francuskim linia B zostawia\xc5\x82a po stronie polskiej Lw\xc3\xb3w i znaczn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 naftowego zag\xc5\x82\xc4\x99bia borys\xc5\x82awskiego._NEWLINE_Po nieudanej ofensywie ukrai\xc5\x84skiej, kontrofensywie polskiej i w konsekwencji po zaj\xc4\x99ciu w lipcu 1919 r. ca\xc5\x82ego terytorium Galicji po Zbrucz przez wojska polskie, Ententa (Rada Najwy\xc5\xbcsza \xe2\x80\x93 a wi\xc4\x99c szefowie rz\xc4\x85d\xc3\xb3w) postanowi\xc5\x82a decyzj\xc4\x85 z 21 listopada 1919 r. przekaza\xc4\x87 Polsce zarz\xc4\x85d (mandat) nad ca\xc5\x82\xc4\x85 Galicj\xc4\x85 na 25 lat (a nast\xc4\x99pnie przeprowadzi\xc4\x87 plebiscyt w kwestii przynale\xc5\xbcno\xc5\x9bci pa\xc5\x84stwowej tego terytorium) przy jednoczesnym nadaniu przez Polsk\xc4\x99 autonomii terytorialnej ludno\xc5\x9bci Galicji Wschodniej. Podstaw\xc4\x85 decyzji Ententy wynikaj\xc4\x85c\xc4\x85 z prawa mi\xc4\x99dzynarodowego by\xc5\x82 traktat pokojowy, kt\xc3\xb3ry Austria podpisa\xc5\x82a w Saint-Germain-en-Laye i w kt\xc3\xb3rym zrzek\xc5\x82a si\xc4\x99 dotychczasowej suwerenno\xc5\x9bci nad terytorium ca\xc5\x82ej Galicji na rzecz mocarstw Ententy i pozostawia\xc5\x82a im decyzj\xc4\x99 w sprawie dalszej przynale\xc5\xbcno\xc5\x9bci pa\xc5\x84stwowej tego terytorium._NEWLINE_Decyzja Ententy wywo\xc5\x82a\xc5\x82a oburzenie w Polsce, Sejm przyt\xc5\x82aczaj\xc4\x85c\xc4\x85 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 (opr\xc3\xb3cz PPS) przyj\xc4\x85\xc5\x82 uchwa\xc5\x82\xc4\x99 sprzeciwiaj\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 decyzji mocarstw \xe2\x80\x93 co jednak nie mia\xc5\x82o znaczenia prawnomi\xc4\x99dzynarodowego. Jednocze\xc5\x9bnie rz\xc4\x85d polski wykorzystuj\xc4\x85c zmian\xc4\x99 sytuacji politycznej w Rosji (upadek ruchu bia\xc5\x82ych \xe2\x80\x93 kl\xc4\x99ska wojsk Denikina) i na Ukrainie (Symon Petlura pobity przez bia\xc5\x82ych i czerwonych Rosjan rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 w\xc5\x82a\xc5\x9bnie w Warszawie rokowania o sojusz z Polsk\xc4\x85) podj\xc4\x85\xc5\x82 energiczne, zakulisowe dzia\xc5\x82ania dyplomatyczne, kt\xc3\xb3re doprowadzi\xc5\x82y 22 grudnia 1919 r. do zawieszenia wykonania uchwa\xc5\x82y z 21 listopada, co w praktyce oznacza\xc5\x82o powr\xc3\xb3t do negocjacji w tej kwestii._NEWLINE_Trzeba doda\xc4\x87, \xc5\xbce politycy Ententy nie znali reali\xc3\xb3w demograficznych, historycznych i politycznych Galicji Wschodniej i nie mieli sensownego projektu rozwi\xc4\x85zania problemu. Skoro odrzucali mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 istnienia pa\xc5\x84stwa ukrai\xc5\x84skiego, uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85c to za problem wewn\xc4\x99trzny Rosji (nie uznali URL), to mo\xc5\xbcliwe by\xc5\x82y dwa rozwi\xc4\x85zania: albo Galicja Wschodnia w ramach Rosji (do czego prowadzi\xc5\x82a taka polityka) albo w Polsce, co by\xc5\x82o potwierdzeniem status quo istniej\xc4\x85cego od lata 1919 r._NEWLINE_W umowie sojuszniczej pomi\xc4\x99dzy Polsk\xc4\x85 a URL z 21 kwietnia 1920 roku granic\xc4\x99 polsko-ukrai\xc5\x84sk\xc4\x85 ustalono na Zbruczu.\n_START_SECTION_\nKonferencja w Spa i nierozstrzygni\xc4\x99ta kwestia galicyjska\n_START_PARAGRAPH_\nPodczas konferencji w Spa 10 lipca 1920 w obliczu przewidywanej kl\xc4\x99ski Polski w walce z bolszewikami Brytyjczycy wysun\xc4\x99li propozycj\xc4\x99 wycofania wojsk polskich na lini\xc4\x99 demarkacyjn\xc4\x85 Niemen-Bug (linia z \xe2\x80\x9eDeklaracji\xe2\x80\x9d z 8 grudnia 1919), a spraw\xc4\x99 Galicji, \xc5\x9al\xc4\x85ska Cieszy\xc5\x84skiego, Gda\xc5\x84ska Polska mia\xc5\x82a zostawi\xc4\x87 do rozstrzygni\xc4\x99cia mocarstwom Ententy. W Galicji Wschodniej lini\xc4\x85 demarkacyjn\xc4\x85 mia\xc5\x82a by\xc4\x87 linia frontu w momencie zawieszenia broni. Zatem w Spa nie wyznaczono linii demarkacyjnej w Galicji. Dyplomacja brytyjska podj\xc4\x99\xc5\x82a jednak kroki, by i tam zgodnie z postanowieniami konferencji wyznaczy\xc4\x87 konkretn\xc4\x85 lini\xc4\x99 demarkacyjn\xc4\x85. Wytyczon\xc4\x85 przez Brytyjczyk\xc3\xb3w lini\xc4\x99 demarkacyjn\xc4\x85, na kt\xc3\xb3r\xc4\x85 cofn\xc4\x85\xc4\x87 si\xc4\x99 mia\xc5\x82y wojska polskie, a sowieckie jej nie przekracza\xc4\x87 ustanowiono (zgodnie z wcze\xc5\x9bniej wysuwanymi propozycjami Ententy) na Niemnie i Bugu (czyli linia z \xe2\x80\x9eDeklaracji\xe2\x80\x9d z grudnia 1919 roku), a w Galicji mia\xc5\x82a ona biec od Bugu wzd\xc5\x82u\xc5\xbc linii Sokal-Busk-Ka\xc5\x82usz i dalej do Karpat ze Lwowem po stronie polskiej. Przebieg linii demarkacyjnej mia\xc5\x82 zosta\xc4\x87 nast\xc4\x99pnie przes\xc5\x82any w telegramie do sowieckiego komisarza spraw zagranicznych Gieorgija Cziczerina w dniu 11 lipca 1920. Jednak\xc5\xbce ju\xc5\xbc w trakcie trwania konferencji w Spa bolszewicy odrzucali wszelkie propozycje linii demarkacyjnych ustalanych przez mocarstwa Ententy, a nast\xc4\x99pnie w dniu 17 lipca 1920 odrzucili ju\xc5\xbc nie tylko propozycj\xc4\x99 linii demarkacyjnych, ale r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc sam\xc4\x85 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 po\xc5\x9bredniczenia przez Entent\xc4\x99 w kwestiach polsko-bolszewickich. Dow\xc3\xb3dztwo bolszewickie liczy\xc5\x82o na szybkie opanowanie Polski i wkroczenie sowieckich oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w na obszar Niemiec, gdzie mia\xc5\x82a wybuchn\xc4\x85\xc4\x87 powszechna rewolucja. Nast\xc4\x99pnym etapem mia\xc5\x82 by\xc4\x87 podb\xc3\xb3j ca\xc5\x82ego kontynentu europejskiego przez po\xc5\x82\xc4\x85czone sowiecko-niemieckie oddzia\xc5\x82y rewolucyjne. Lenin skwitowa\xc5\x82 pr\xc3\xb3by mediacji Ententy s\xc5\x82owami\xc2\xa0: \xe2\x80\x9eZa pomoc\xc4\x85 drobnego szachrajstwa chc\xc4\x85 nam odebra\xc4\x87 zwyci\xc4\x99stwo\xe2\x80\x9d. Oficjalnie jednak sowiecka dyplomacja g\xc5\x82osi\xc5\x82a koncepcj\xc4\x99 dwustronnych rokowa\xc5\x84 polsko-bolszewickich bez udzia\xc5\x82u politycznych po\xc5\x9brednik\xc3\xb3w. W efekcie, mimo przyj\xc4\x99cia warunk\xc3\xb3w Ententy przez Grabskiego, spraw\xc4\x99 wyznaczonej linii demarkacyjnej w Galicji uznano za bezprzedmiotow\xc4\x85 i nieaktualn\xc4\x85. Rezultatem by\xc5\x82o uzgodnienie przedstawicieli Ententy ze stron\xc4\x85 polsk\xc4\x85, \xc5\xbce za podstaw\xc4\x99 do przysz\xc5\x82ych rokowa\xc5\x84 pokojowych polsko-bolszewickich (b\xc4\x85d\xc5\xba polsko-ukrai\xc5\x84skich w Galicji) tak czy inaczej b\xc4\x99dzie si\xc4\x99 uwa\xc5\xbca\xc4\x87 \xe2\x80\x9elini\xc4\x99 frontu\xe2\x80\x9d. Jak wi\xc4\x99c wida\xc4\x87 premier Grabski na konferencji w Spa podpisa\xc5\x82 dokument w kt\xc3\xb3rym nie by\xc5\x82o mowy o konkretnej linii rozejmowej w Galicji._NEWLINE_W dniu 15 lipca 1920 rz\xc4\x85d polski zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 \xe2\x80\x9eprzyj\xc4\x85\xc4\x87 decyzj\xc4\x99 Rady Najwy\xc5\xbcszej w sprawie granic litewskich, przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci Galicji wschodniej, sprawy Cieszy\xc5\x84skiej i przysz\xc5\x82ego traktatu gda\xc5\x84sko-polskiego\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W traktacie ryskim granic\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy Polsk\xc4\x85 a USRR na odcinku galicyjskim ustalono na Zbruczu, co wobec nieuznawania Rosji sowieckiej na forum mi\xc4\x99dzynarodowym mia\xc5\x82o jedynie charakter dwustronny (wyrzeczenia si\xc4\x99 pretensji sowieckich do Galicji Wschodniej). Granica ta jednak ostatecznie zosta\xc5\x82a uznana przez Rad\xc4\x99 Ambasador\xc3\xb3w G\xc5\x82\xc3\xb3wnych Mocarstw Sprzymierzonych i Stowarzyszonych w Pary\xc5\xbcu decyzj\xc4\x85 z dnia 15 marca 1923 roku.\n_START_SECTION_\nKonferencja w S\xc3\xa8vres\n_START_PARAGRAPH_\nLatem 1920 roku wydawa\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce los Polski jest ju\xc5\xbc przes\xc4\x85dzony i nie zdo\xc5\x82a ona oprze\xc4\x87 si\xc4\x99 nawale bolszewickiej._NEWLINE_Mocarstwa Ententy mia\xc5\x82y do wyboru: albo traktowa\xc4\x87 obszar wschodniogalicyjski jako sowieck\xc4\x85 zdobycz, albo jako odr\xc4\x99bne od Rosji Sowieckiej oraz Polski (je\xc5\x9bli ta w jakiej\xc5\x9b postaci przetrwa) pa\xc5\x84stwo. Wybrano drug\xc4\x85 opcj\xc4\x99 uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85c, \xc5\xbce odr\xc4\x99bne pa\xc5\x84stwo wschodniogalicyjskie pozwoli wbi\xc4\x87 klin pomi\xc4\x99dzy ludno\xc5\x9b\xc4\x87 ukrai\xc5\x84sk\xc4\x85 a bolszewik\xc3\xb3w oraz przyczyni si\xc4\x99 do zatrzymania ekspansji sowieckiej. W sierpniu 1920 roku podczas konferencji w S\xc3\xa8vres pomi\xc4\x99dzy mocarstwami Ententy a Czechos\xc5\x82owacj\xc4\x85, Jugos\xc5\x82awi\xc4\x85 i Rumuni\xc4\x85 przedstawiciele konferuj\xc4\x85cych pa\xc5\x84stw uznali Galicj\xc4\x99 Wschodni\xc4\x85 za odr\xc4\x99bne pa\xc5\x84stwo ukrai\xc5\x84skie. Ponownie stan\xc4\x99\xc5\x82a kwestia granic tego pa\xc5\x84stwa._NEWLINE_Zanim jednak przyst\xc4\x85piono do ich wyznaczania, zwyci\xc4\x99stwo nad bolszewikami pod Warszaw\xc4\x85 uniewa\xc5\xbcni\xc5\x82o rozpatrywane w S\xc3\xa8vres projekty.\n_START_SECTION_\nZmiana przebiegu linii demarkacyjnej w Galicji Wschodniej\n_START_PARAGRAPH_\nPrawdopodobnie w nocy z 10 na 11 lipca 1920 roku jeden z pracownik\xc3\xb3w brytyjskiego ministerstwa spraw zagranicznych (uwa\xc5\xbca si\xc4\x99, \xc5\xbce by\xc5\x82 to Lewis Bernstein-Namierowski, znany r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jako lord Namier) zmieni\xc5\x82 lini\xc4\x99 wytyczaj\xc4\x85c j\xc4\x85 na zach\xc3\xb3d od Lwowa i Drohobycza i w tej postaci zosta\xc5\x82a ona przetelegrafowana z Londynu sowieckiemu ministrowi G. Cziczerinowi. Motywy post\xc4\x99powania lorda Namiera, kt\xc3\xb3ry jest uznawany przez niekt\xc3\xb3rych historyk\xc3\xb3w za autora takiej modyfikacji, nie s\xc4\x85 jasne. Roman Dmowski w swej pracy Polityka polska i odbudowanie pa\xc5\x84stwa wspomina Namiera jako g\xc5\x82\xc3\xb3wnego wroga sprawy polskiej i sprawc\xc4\x99 wrogiego stosunku premiera Davida Lloyd George\xe2\x80\x99a do Polski._NEWLINE_Linia Curzona mia\xc5\x82a by\xc4\x87 tylko lini\xc4\x85 rozejmu mi\xc4\x99dzy walcz\xc4\x85cymi ze sob\xc4\x85 wojskami sowieckimi i polskimi, wbrew obiegowej opinii, nie by\xc5\x82 to projekt granicy polsko-radzieckiej. Na pozycje wyznaczone przez t\xc4\x99 lini\xc4\x99 mia\xc5\x82y si\xc4\x99 cofn\xc4\x85\xc4\x87 wojska polskie po podpisaniu rozejmu w wojnie z sowieck\xc4\x85 Rosj\xc4\x85._NEWLINE_Bieg\xc5\x82a ona od granicy litewskiej wzd\xc5\x82u\xc5\xbc Niemna, z kolei na zach\xc3\xb3d od Grodna, w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci w spos\xc3\xb3b zbli\xc5\xbcony do obecnej granicy polsko-bia\xc5\x82oruskiej (pozostawia\xc5\x82a jednak po radzieckiej stronie Puszcz\xc4\x99 Bia\xc5\x82owiesk\xc4\x85 a po polskiej ca\xc5\x82y Kana\xc5\x82 Augustowski i miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 Sopo\xc4\x87kinie) a\xc5\xbc do Bugu w miejscowo\xc5\x9bci Niemir\xc3\xb3w, a w okolicach Kry\xc5\x82owa odchodzi\xc5\x82a od tej rzeki. Dalszy po\xc5\x82udniowy przebieg by\xc5\x82 przedmiotem rozbie\xc5\xbcno\xc5\x9bci. Linia znana potem jako \xe2\x80\x9eA\xe2\x80\x9d (linia Namiera przetelegrafowana Cziczerinowi z MSZ w Londynie) bieg\xc5\x82a nieco na wsch\xc3\xb3d od Przemy\xc5\x9bla (podobnie jak obecna granica polsko-ukrai\xc5\x84ska), wersja oznaczana wiele lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej jako \xe2\x80\x9eB\xe2\x80\x9d (w\xc5\x82a\xc5\x9bciwa linia Curzona + rozwa\xc5\xbcane na konferencji w Spa rozgraniczenie w Galicji wschodniej z zag\xc5\x82\xc4\x99biem naftowym dla Polski) zostawia\xc5\x82a za\xc5\x9b Lw\xc3\xb3w po stronie polskiej._NEWLINE_Po zako\xc5\x84czeniu wojny polsko-sowieckiej granica pa\xc5\x84stwowa zosta\xc5\x82a ostatecznie wyznaczona w traktacie ryskim z 18 marca 1921 i by\xc5\x82a przesuni\xc4\x99ta wzgl\xc4\x99dem linii o ok. 200 km w kierunku wschodnim.\n_START_SECTION_\nPrzyczyny poparcia Stalina dla linii Curzona\n_START_PARAGRAPH_\nPozostaje pytanie, dlaczego sowiecki dyktator z tak wielk\xc4\x85 konsekwencj\xc4\x85 d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82 do ustanowienia linii granicznej ze Lwowem po stronie ZSRR. D\xc4\x85\xc5\xbcenie Stalina do wcielenia tego miasta do pa\xc5\x84stwa sowieckiego jest bardzo wyra\xc5\xbane, pocz\xc4\x85wszy od 1943 roku. Wtedy to powo\xc5\x82ana do \xc5\xbcycia z moskiewskiej inspiracji komunistyczna PPR zorganizowa\xc5\x82a okr\xc4\x99g lwowski, kt\xc3\xb3ry jednak istnia\xc5\x82 kr\xc3\xb3tko. Stalin nakaza\xc5\x82 wcielenie tej struktury do radzieckiego podziemia. Ju\xc5\xbc w\xc3\xb3wczas uwidoczni\xc5\x82y si\xc4\x99 sowieckie intencje co do przynale\xc5\xbcno\xc5\x9bci Galicji Wschodniej. Z punktu widzenia ogromnego imperium sowieckiego r\xc3\xb3\xc5\xbcnice terytorialne pomi\xc4\x99dzy lini\xc4\x85 \xe2\x80\x9eA\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eB\xe2\x80\x9d by\xc5\x82y bardzo nik\xc5\x82e. Je\xc5\x9bli odrzucimy aspekt psychologiczny zagadnienia (zemsta za kl\xc4\x99sk\xc4\x99 dowodzonych przez Stalina armii oblegaj\xc4\x85cych miasto w roku 1920) to pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 dwa wyt\xc5\x82umaczenia. Pierwsze cz\xc4\x99sto przedstawiane przez rz\xc4\x85d sowiecki m\xc3\xb3wi\xc5\x82o, \xc5\xbce Lw\xc3\xb3w oddany Polsce by\xc5\x82by zarzewiem konfliktu polsko-ukrai\xc5\x84skiego. Sowiecki imperializm potrzebowa\xc5\x82 uleg\xc5\x82ej wobec centrali moskiewskiej Polski i uleg\xc5\x82ej, zsowietyzowanej Ukrainy. Wszelkie konflikty pomi\xc4\x99dzy nimi by\xc5\x82yby niebezpieczne dla Kremla, gdy\xc5\xbc mog\xc5\x82yby wymkn\xc4\x85\xc4\x87 si\xc4\x99 spod kontroli Biura Politycznego KPZR i wzmaga\xc4\x87 gro\xc5\xbany tak\xc5\xbce dla Rosji ukrai\xc5\x84ski nacjonalizm. Aby to niebezpiecze\xc5\x84stwo za\xc5\xbcegna\xc4\x87, odci\xc4\x99to Lw\xc3\xb3w od Polski, mimo \xc5\xbce strona sowiecka zdawa\xc5\x82a sobie spraw\xc4\x99 z polskiego charakteru miasta._NEWLINE_Drugie wyt\xc5\x82umaczenie ma charakter kulturowo-cywilizacyjny. Lw\xc3\xb3w by\xc5\x82 bastionem cywilizacji zachodniej w swoim regionie Europy, promieniuj\xc4\x85cym na znaczn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Ukrainy, a jego polska ludno\xc5\x9b\xc4\x87 nie nadawa\xc5\x82a si\xc4\x99 do zsowietyzowania._NEWLINE_Jako taki by\xc5\x82by dla ZSRR przeszkod\xc4\x85 w zaw\xc5\x82adni\xc4\x99ciu duszami i umys\xc5\x82ami Ukrai\xc5\x84c\xc3\xb3w w celu wychowania ich wed\xc5\x82ug szablonu \xe2\x80\x9ecz\xc5\x82owieka radzieckiego\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Dlatego Stalin postanowi\xc5\x82 zniszczy\xc4\x87 ten bastion cywilizacyjny, wysiedlaj\xc4\x85c po prostu jego mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w w latach 1945-1946 (Wysiedlenie Polak\xc3\xb3w ze Lwowa). Puste miasto, pozbawione w\xc5\x82asnej ludno\xc5\x9bci nadawa\xc5\x82o si\xc4\x99 do zasiedlenia przez odmiennych mentalnie i cywilizacyjnie \xe2\x80\x9eludzi radzieckich\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Odmienny pogl\xc4\x85d na kwesti\xc4\x99 sowieckiego uporu zaprezentowa\xc5\x82 znany polski geopolityk W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Studnicki. W wydanej po wojnie pracy pt. \xe2\x80\x9ePolska za lini\xc4\x85 Curzona\xe2\x80\x9d stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce oddanie Stalinowi Kr\xc3\xb3lewca oraz cz\xc4\x99\xc5\x9bci Prus Wschodnich powoduje oskrzydlenie Polski od p\xc3\xb3\xc5\x82nocy, a wi\xc4\x99c zmusza j\xc4\x85 do przyj\xc4\x99cia pozycji satelity ZSRR. Z kolei wcielenie do pa\xc5\x84stwa sowieckiego kraj\xc3\xb3w ba\xc5\x82tyckich umo\xc5\xbcliwia swobodn\xc4\x85 ekspansj\xc4\x99 sowieck\xc4\x85 w basenie Morza Ba\xc5\x82tyckiego, przez co zale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 Polski od Kremla staje si\xc4\x99 jeszcze g\xc5\x82\xc4\x99bsza i niemo\xc5\xbcliwa do zrzucenia. Natomiast wcielenie do ZSRR Galicji Wschodniej oraz Rusi Zakarpackiej w analogiczny spos\xc3\xb3b oskrzydla W\xc4\x99gry oraz Austri\xc4\x99 i w ten spos\xc3\xb3b umacnia sowieck\xc4\x85 w\xc5\x82adz\xc4\x99 w Budapeszcie oraz Wiedniu. Innymi s\xc5\x82owy wed\xc5\x82ug Studnickiego Lw\xc3\xb3w w r\xc4\x99kach sowieckich to rewolwer wymierzony w Budapeszt i Wiede\xc5\x84, gwarancja utrzymania rosyjskich wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w w tej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Europy._NEWLINE_Obecnie z perspektywy kilkudziesi\xc4\x99ciu lat mo\xc5\xbcna inaczej spojrze\xc4\x87 na kwesti\xc4\x99 granic wschodnich Polski i spos\xc3\xb3b jej rozwi\xc4\x85zania po II wojnie \xc5\x9bwiatowej._NEWLINE_Dba\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 Stalina o interesy ukrai\xc5\x84skie by\xc5\x82a jedynie pozorem, gdy\xc5\xbc co prawda wcieli\xc5\x82 do Ukrainy Lw\xc3\xb3w i wschodni\xc4\x85 Galicj\xc4\x99, ale r\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie pozwoli\xc5\x82 na pozostawienie w Polsce takich miast jak Che\xc5\x82m i Przemy\xc5\x9bl, do kt\xc3\xb3rych Ukrai\xc5\x84cy r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ro\xc5\x9bcili pretensje. Opr\xc3\xb3cz tego zezwoli\xc5\x82 na wysiedlenie z obszaru Polski poja\xc5\x82ta\xc5\x84skiej kilkuset tysi\xc4\x99cy Ukrai\xc5\x84c\xc3\xb3w, r\xc3\xb3wnolegle zasiedlaj\xc4\x85c opr\xc3\xb3\xc5\xbcniony z polskich mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Lw\xc3\xb3w nie Ukrai\xc5\x84cami, a w znacznej mierze \xc5\x9bci\xc4\x85gni\xc4\x99tymi z g\xc5\x82\xc4\x99bi Rosji rdzennymi Rosjanami. Trudno to nazwa\xc4\x87 obron\xc4\x85 interes\xc3\xb3w ukrai\xc5\x84skich. Stalin by\xc5\x82 w gruncie rzeczy jednakowo wrogi ukrai\xc5\x84skiej niezale\xc5\xbcno\xc5\x9bci, jak i polskiej suwerenno\xc5\x9bci, odnosi\xc5\x82 si\xc4\x99 z jednakowym lekcewa\xc5\xbceniem do terytorialnych aspiracji obu narod\xc3\xb3w, zar\xc3\xb3wno polskiego, jak i ukrai\xc5\x84skiego._NEWLINE_Jego zrealizowane ostatecznie plany granic Polski nie by\xc5\x82y niczym oryginalnym, gdy\xc5\xbc powsta\xc5\x82y znacznie wcze\xc5\x9bniej \xe2\x80\x93 w pocz\xc4\x85tkowej fazie I wojny \xc5\x9bwiatowej. W latach 1914-1915 rosyjski minister spraw zagranicznych Siergiej Sazonow (1860-1927) przedstawi\xc5\x82 koncepcje autonomicznego pa\xc5\x84stwa polskiego z\xc5\x82o\xc5\xbconego z Kraju Nadwi\xc5\x9bla\xc5\x84skiego poszerzonego o tereny pruskie na wsch\xc3\xb3d od Odry i Nysy \xc5\x81u\xc5\xbcyckiej (tzw. plan Sazonowa). W sk\xc5\x82ad tego projektowanego pa\xc5\x84stwa mia\xc5\x82a te\xc5\xbc wej\xc5\x9b\xc4\x87 zachodnia Galicja. Do Rosji natomiast mia\xc5\x82a zosta\xc4\x87 wcielona ziemia che\xc5\x82mska i Podlasie, kt\xc3\xb3re ju\xc5\xbc w roku 1912 jako tzw. gubernia che\xc5\x82mska zosta\xc5\x82y od\xc5\x82\xc4\x85czone od Kraju Nadwi\xc5\x9bla\xc5\x84skiego i jako ziemie \xe2\x80\x9erdzennie ruskie\xe2\x80\x9d w\xc5\x82\xc4\x85czone bezpo\xc5\x9brednio do imperium Romanow\xc3\xb3w. W tym samym okresie podczas rosyjskiej okupacji Lwowa w latach 1914-1915 car Miko\xc5\x82aj II, wizytuj\xc4\x85c miasto, jednoznacznie opowiedzia\xc5\x82 si\xc4\x99 za wcieleniem go do Imperium Rosyjskiego, kwestionuj\xc4\x85c samo poj\xc4\x99cie Galicji i Lodomerii oraz podkre\xc5\x9blaj\xc4\x85c \xe2\x80\x9erdzennie rosyjski\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9estaroruski\xe2\x80\x9d charakter tamtych terytori\xc3\xb3w. Kl\xc4\x99ska Rosji w wojnie uniemo\xc5\xbcliwi\xc5\x82a realizacj\xc4\x99 plan\xc3\xb3w zmian terytorialnych proponowanych przez rz\xc4\x85d rosyjski._NEWLINE_R\xc3\xb3\xc5\xbcnice pomi\xc4\x99dzy zamierzeniami Imperium Rosyjskiego z lat 1914-1915 a koncepcjami Stalina polega\xc5\x82y g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na odmiennym potraktowaniu polskiej ludno\xc5\x9bci. Sazonow po poszerzeniu obszaru dawnego Kr\xc3\xb3lestwa Kongresowego o ziemie po Odr\xc4\x99 i Nys\xc4\x99 \xc5\x81u\xc5\xbcyck\xc4\x85 zamierza\xc5\x82 utrzyma\xc4\x87 na anektowanych terenach dominacj\xc4\x99 ludno\xc5\x9bci niemieckiej, kt\xc3\xb3rej ludno\xc5\x9b\xc4\x87 polska mia\xc5\x82a zosta\xc4\x87 podporz\xc4\x85dkowana. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie rz\xc4\x85d carski nie zamierza\xc5\x82 wysiedla\xc4\x87 Polak\xc3\xb3w ze Lwowa i reszty ziem wschodnich._NEWLINE_Plan Stalina zak\xc5\x82ada\xc5\x82 przesiedlenia zar\xc3\xb3wno ludno\xc5\x9bci niemieckiej z ziem pruskich, jak i polskiej z ziem wschodnich._NEWLINE_Pomimo tych r\xc3\xb3\xc5\xbcnic mo\xc5\xbcna przyj\xc4\x85\xc4\x87, \xc5\xbce Rosja Sowiecka zrealizowa\xc5\x82a koncepcje imperialne Rosji carskiej, kt\xc3\xb3rych tej ostatniej nie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 urzeczywistni\xc4\x87 w pocz\xc4\x85tkach XX stulecia, a kt\xc3\xb3re Stalin uzna\xc5\x82 za trafne i korzystne dla rosyjskiej imperialnej racji stanu._NEWLINE_Uda\xc5\x82o si\xc4\x99 te\xc5\xbc wytargowa\xc4\x87 od Stalina dla Polski tereny, do kt\xc3\xb3rych Rosja jeszcze od czas\xc3\xb3w carskich ro\xc5\x9bci\xc5\x82a sobie pretensje: ziemi\xc4\x99 che\xc5\x82msk\xc4\x85, Podlasie, wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 ziemi przemyskiej, Suwalszczyzn\xc4\x99 oraz cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 dawnej ziemi be\xc5\x82skiej. By\xc5\x82y one w sferze sowieckiego zainteresowania. Nale\xc5\xbcy to zawdzi\xc4\x99cza\xc4\x87 pewnej (aczkolwiek z polskiego punktu widzenia zupe\xc5\x82nie niewystarczaj\xc4\x85cej) twardo\xc5\x9bci postawy aliant\xc3\xb3w zachodnich wobec \xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x84 Stalina. Rz\xc4\x85dy alianckie by\xc5\x82y w sprawie polskich granic wschodnich naciskane mocno przez Polski Rz\xc4\x85d na Uchod\xc5\xbastwie, kt\xc3\xb3ry stara\xc5\x82 si\xc4\x99 broni\xc4\x87 w niezwykle trudnej dla kraju sytuacji interes\xc3\xb3w polskich, apelowa\xc5\x82 w sprawie polskiej do opinii \xc5\x9bwiata, ameryka\xc5\x84skiej Polonii oraz Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a katolickiego. Rz\xc4\x85dy anglosaskie musia\xc5\x82y si\xc4\x99 w pewnym stopniu liczy\xc4\x87 ze \xc5\x9bwiatow\xc4\x85 opini\xc4\x85 publiczn\xc4\x85. W lutym 1944 roku, a wi\xc4\x99c po konferencji w Teheranie, Rosjanie wysun\xc4\x99li pretensj\xc4\x99 do Che\xc5\x82mszczyzny. Ukrai\xc5\x84scy komuni\xc5\x9bci apelowali do Stalina w sprawie Hrubieszowa, Zamo\xc5\x9bcia, Jaros\xc5\x82awia oraz Che\xc5\x82ma aby przekaza\xc4\x87 je Ukrainie jako \xe2\x80\x9eodwieczn\xc4\x85 ziemi\xc4\x99 rusk\xc4\x85\xe2\x80\x9d. Dla radzieckiego dyktatora by\xc5\x82 to prawdopodobnie \xc5\x9brodek taktycznego nacisku na Anglosas\xc3\xb3w i premiera Miko\xc5\x82ajczyka, natomiast Ukrai\xc5\x84cy traktowali swe pretensje powa\xc5\xbcnie. Wed\xc5\x82ug niekt\xc3\xb3rych historyk\xc3\xb3w rezygnacja Stalina z Podlasia, Bia\xc5\x82egostoku, Che\xc5\x82mszczyzny i Przemy\xc5\x9bla nast\xc4\x85pi\xc5\x82a w zamian za \xe2\x80\x9ezezwolenie\xe2\x80\x9d Churchilla i Roosevelta na przej\xc4\x99cie przez ZSRR p\xc3\xb3\xc5\x82nocnych Prus Wschodnich z Kr\xc3\xb3lewcem. (Pocz\xc4\x85tkowo zak\xc5\x82adano, \xc5\xbce ca\xc5\x82e Prusy Wschodnie wraz z Kr\xc3\xb3lewcem zostan\xc4\x85 przekazane Polsce)._NEWLINE_Jednak strona sowiecka jeszcze w 1956 roku, w okresie za\xc5\x82amania si\xc4\x99 stalinizmu w PRL, grozi\xc5\x82a stronie polskiej \xe2\x80\x9ekorektur\xc4\x85\xe2\x80\x9d granicy polegaj\xc4\x85c\xc4\x85 na wcieleniu tych teren\xc3\xb3w do ZSRR. Nikita Chruszczow grozi\xc5\x82 wtedy w\xc5\x82adzom PRL \xe2\x80\x9ew razie pr\xc3\xb3by opuszczenia przez Polsk\xc4\x99 obozu pa\xc5\x84stw socjalistycznych\xe2\x80\x9d aneksj\xc4\x85 Przemy\xc5\x9bla, Che\xc5\x82ma, Zamo\xc5\x9bcia oraz Bia\xc5\x82egostoku. Podobne roszczenia terytorialne wysuwa\xc5\x82 Chruszczow ju\xc5\xbc w roku 1946."