b'\n_START_ARTICLE_\nMurray Rothbard\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nMurray Rothbard urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 2 marca 1926 roku w Bronksie (Nowy Jork) w pochodz\xc4\x85cej z Polski \xc5\xbcydowskiej rodzinie Davida i Rae Rothbard\xc3\xb3w. 16 stycznia 1953 o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 z Joan Schumacher, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 nazywa\xc5\x82 swoj\xc4\x85 \xe2\x80\x9enieodzown\xc4\x85 podstaw\xc4\x85\xe2\x80\x9d. Jako dziecko osi\xc4\x85ga\xc5\x82 dobre wyniki w nauce, studiuj\xc4\x85c p\xc3\xb3\xc5\xbaniej na Uniwersytecie Columbia, gdzie specjalizowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w matematyce i ekonomii. Rothbard nie zdoby\xc5\x82 tam jednak \xc5\xbcadnej wiedzy na temat austriackiej szko\xc5\x82y ekonomicznej, a nazwisko Mises nic mu nie m\xc3\xb3wi\xc5\x82o. Jednak\xc5\xbce bior\xc4\x85c udzia\xc5\x82 w kursie z teorii gier prowadzonym przez George\xe2\x80\x99a Stiglera, natkn\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 na argumenty przeciw popularnym w\xc3\xb3wczas dzia\xc5\x82aniom, jakimi by\xc5\x82y odg\xc3\xb3rne regulacje cen. Te argumenty przem\xc3\xb3wi\xc5\x82y do niego na tyle, \xc5\xbce napisa\xc5\x82 nawet do wydawcy jednej z gazet pamflet na temat Stiglera i Miltona Friedmana i ich prac o kontroli wysoko\xc5\x9bci czynsz\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nEkonomista\n_START_PARAGRAPH_\nWydawc\xc4\x85, do kt\xc3\xb3rego zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 si\xc4\x99 Rothbard by\xc5\x82a Fundacja na rzecz Edukacji Ekonomicznej (ang. Foundation for Economic Education). Wizyty w centrali tej umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82y mu spotkanie z Ludwigiem von Misesem. Leseferystyczna ekonomia Misesa natychmiast zainteresowa\xc5\x82a Rothbarda i kiedy w 1949 roku pojawi\xc5\x82o si\xc4\x99 jego opus magnum \xe2\x80\x93 Ludzkie dzia\xc5\x82anie, wywar\xc5\x82o na nim ogromne wra\xc5\xbcenie. Od tego momentu sta\xc5\x82 si\xc4\x99 prakseologiem: w traktacie Misesa znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 jego zdaniem sp\xc3\xb3jna i wnikliwa obrona wolnej gospodarki, kt\xc3\xb3rej do tej pory poszukiwa\xc5\x82. Wkr\xc3\xb3tce sta\xc5\x82 si\xc4\x99 aktywnym cz\xc5\x82onkiem seminarium Misesa na Uniwersytecie Nowojorskim. W mi\xc4\x99dzyczasie Rothbard kontynuowa\xc5\x82 swoje studia magisterskie na uniwersytecie Columbia, przygotowuj\xc4\x85c si\xc4\x99 do rozpocz\xc4\x99cia studi\xc3\xb3w doktoranckich. Jego promotorem by\xc5\x82 wybitny historyk ekonomii Joseph Dorfman. Rothbard otrzyma\xc5\x82 sw\xc3\xb3j stopie\xc5\x84 naukowy w 1956 roku na podstawie pracy magisterskiej pod tytu\xc5\x82em \xe2\x80\x9ePanika roku 1819\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 potem rozwin\xc4\x85\xc5\x82 i wyda\xc5\x82 jako \xe2\x80\x9ePanika roku 1819: Reakcje i polityka\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Pog\xc5\x82\xc4\x99biaj\xc4\x85c swoj\xc4\x85 wiedz\xc4\x99 na temat leseferyzmu, Rothbard natrafi\xc5\x82 na dylemat. Argumenty za dobrami i us\xc5\x82ugami dostarczanymi przez rynek by\xc5\x82y kompleksowe. Je\xc5\x9bli tak, to nawet us\xc5\x82ugi zwi\xc4\x85zane z ochron\xc4\x85 obywateli i obronno\xc5\x9bci\xc4\x85 pa\xc5\x84stwa powinny by\xc4\x87 dostarczane przez rynek, a nie przymusowo przez monopol pa\xc5\x84stwa. Rothbard zdawa\xc5\x82 sobie spraw\xc4\x99, \xc5\xbce b\xc4\x99dzie musia\xc5\x82 albo porzuci\xc4\x87 leseferyzm, albo opowiedzie\xc4\x87 si\xc4\x99 za indywidualistyczn\xc4\x85 anarchi\xc4\x85. Wyb\xc3\xb3r, kt\xc3\xb3rego dokona\xc5\x82 w zimie roku 1949, nie by\xc5\x82 \xc5\x82atwy._NEWLINE_Rothbard wkr\xc3\xb3tce przyci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 uwag\xc4\x99 Fundacji Williama Volkera (ang. William Volker Fund), g\xc5\x82\xc3\xb3wnej grupy wspieraj\xc4\x85cej klasycznych liberalnych badaczy w latach 50. i wczesnych 60. Rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 projekt maj\xc4\x85cy na celu napisanie podr\xc4\x99cznika t\xc5\x82umacz\xc4\x85cego Ludzkie dzia\xc5\x82anie w spos\xc3\xb3b przyst\xc4\x99pny dla student\xc3\xb3w; pr\xc3\xb3bny rozdzia\xc5\x82 na temat pieni\xc4\x85dza i kredytu zdoby\xc5\x82 aprobat\xc4\x99 Misesa. Kontynuuj\xc4\x85c swoj\xc4\x85 prac\xc4\x99, Rothbard przekszta\xc5\x82ci\xc5\x82 projekt. W rezultacie powsta\xc5\x82a ksi\xc4\x85\xc5\xbcka Man, Economy, and State (1962), kt\xc3\xb3ra sta\xc5\x82a si\xc4\x99 centraln\xc4\x85 pozycj\xc4\x85 austriackiej szko\xc5\x82y ekonomicznej._NEWLINE_Rothbard by\xc5\x82 ca\xc5\x82kowicie zgodny co do wnioskowa\xc5\x84 Misesa dotycz\xc4\x85cych ca\xc5\x82ej ekonomii pocz\xc4\x85wszy od aksjomatu o dzia\xc5\x82aniu po\xc5\x82\xc4\x85czonego z kilkoma subsydiarnymi postulatami. Przeprowadzi\xc5\x82 jednak bardziej pog\xc5\x82\xc4\x99bion\xc4\x85 ni\xc5\xbc Mises dedukcj\xc4\x99 i w rezultacie wni\xc3\xb3s\xc5\x82 g\xc5\x82\xc3\xb3wny teoretyczny wk\xc5\x82ad w innowacje w prakseologii. Pokazywa\xc5\x82, \xc5\xbce socjalistyczny argument kalkulacyjny odnosi si\xc4\x99 nie tylko do gospodarki kontrolowanej przez pa\xc5\x84stwo, ale tak\xc5\xbce do pojedynczej prywatnej firmy, kt\xc3\xb3ra tak\xc5\xbce nale\xc5\xbcy do ca\xc5\x82ej gospodarki. Po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc teori\xc4\x99 renty Franka Fettera z austriack\xc4\x85 teori\xc4\x85 kapita\xc5\x82u. Uzasadnia\xc5\x82, \xc5\xbce cena ustalana przez monopol nie istnieje na wolnym rynku. Krytykowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce ekonomi\xc4\x99 w wydaniu Keynesa oraz przewidzia\xc5\x82 wiele konsekwencji hipotezy racjonalnych oczekiwa\xc5\x84, rozwijanej przez Robert Lucasa, za kt\xc3\xb3r\xc4\x85 Robert otrzyma\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej m.in. nagrod\xc4\x99 Nobla._NEWLINE_Tak jak Rothbard pierwotnie zamierza\xc5\x82, ksi\xc4\x85\xc5\xbcka Man, Economy, and State w ostatnim rozdziale prezentuje pe\xc5\x82n\xc4\x85 klasyfikacj\xc4\x99 i analiz\xc4\x99 typ\xc3\xb3w rz\xc4\x85dowych interwencji w gospodark\xc4\x99. Jeden z fragment\xc3\xb3w wystawia na krytyk\xc4\x99 standardowe kanony sprawiedliwo\xc5\x9bci podatkowej; zwi\xc4\x99z\xc5\x82y ust\xc4\x99p polemizowa\xc5\x82 z antyrynkowe argumentami bazuj\xc4\x85ce na \xe2\x80\x9eszcz\xc4\x99\xc5\x9bciu\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3re sta\xc5\x82y si\xc4\x99 bardzo wp\xc5\x82ywowe za spraw\xc4\x85 publikacji Johna Rawlsa i jego nast\xc4\x99pc\xc3\xb3w. Powy\xc5\xbcsza cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 ksi\xc4\x85\xc5\xbcki pojawi\xc5\x82a si\xc4\x99 w oryginalnym wydaniu jedynie w okrojonej formie. Pe\xc5\x82na publikacja pojawi\xc5\x82a si\xc4\x99 wy\xc5\x82\xc4\x85cznie w 1972 roku pod tytu\xc5\x82em \xe2\x80\x9eW\xc5\x82adza a rynek\xe2\x80\x9d (Power and Market; w Polsce ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 wydana pod tytu\xc5\x82em \xe2\x80\x9eInterwencjonizm, czyli w\xc5\x82adza a rynek\xe2\x80\x9d, wyd. Fijorr Publishing). Kompletne wydanie Man, Economy, and State w postaci, jakiej oczekiwa\xc5\x82 Rothbard, jest obecnie dost\xc4\x99pne na stronach ameryka\xc5\x84skiego Instytutu Misesa._NEWLINE_Ksi\xc4\x85\xc5\xbcka ta by\xc5\x82a jedynie zapowiedzi\xc4\x85 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci Rothbarda. W swoim bardzo wa\xc5\xbcnym artykule: Toward a Reconstruction of Utility and Welfare Economics (1956) pokazywa\xc5\x82, \xc5\xbce je\xc5\xbceli przyjmuje si\xc4\x99, i\xc5\xbc u\xc5\xbcyteczno\xc5\x9b\xc4\x87 jest porz\xc4\x85dkowa, a nie kardynalna, to antyrynkowe pogl\xc4\x85dy wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci ekonomist\xc3\xb3w popieraj\xc4\x85cych ide\xc4\x99 nowoczesnego pa\xc5\x84stwa opieku\xc5\x84czego powinny zosta\xc4\x87 odrzucone. \xc5\x9acis\xc5\x82e zastosowanie preferencji zademonstrowanych pozwala stwierdzi\xc4\x87, \xc5\xbce uczestnicy dobrowolnej wymiany oczekuj\xc4\x85 korzy\xc5\x9bci ex ante. Ekonomista, tak d\xc5\x82ugo jak pozostaje obiektywny, wi\xc4\x99cej powiedzie\xc4\x87 ju\xc5\xbc nie mo\xc5\xbce. Prace Rothbarda dotycz\xc4\x85ce teorii ekonomii s\xc4\x85 dost\xc4\x99pne w wydanym po\xc5\x9bmiertnie, dwutomowym zbiorze The Logic of Action (1997)._NEWLINE_Rothbard po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc5\x82 du\xc5\xbco uwagi teorii pieni\xc4\x85dza. K\xc5\x82ad\xc5\x82 nacisk na zalety klasycznego standardu z\xc5\x82ota oraz popiera\xc5\x82 100%-owe pokrycie pieni\xc4\x85dza w z\xc5\x82ocie. Utrzymywa\xc5\x82, \xc5\xbce zapobiegnie to ekspansji kredytowej, kt\xc3\xb3ra, zgodnie z austriack\xc4\x85 teori\xc4\x85 cykli koniunkturalnych rozwijan\xc4\x85 przez Misesa i Hayeka, mog\xc5\x82aby prowadzi\xc4\x87 do depresji. Swoje pogl\xc4\x85dy podsumowa\xc5\x82 w dost\xc4\x99pnym dla szerokiej publiczno\xc5\x9bci pamflecie pod tytu\xc5\x82em What Has Government Done to Our Money? (1964), a tak\xc5\xbce napisa\xc5\x82 podr\xc4\x99cznik The Mystery of Banking (1983)._NEWLINE_Rothbard pokaza\xc5\x82, \xc5\xbce teoria austriacka mog\xc5\x82a przynie\xc5\x9b\xc4\x87 nowe interpretacje historii ekonomii w dziele America\xe2\x80\x99s Great Depression (polskie wydanie \xe2\x94\x80 \xe2\x80\x9eWielki Kryzys w Ameryce\xe2\x80\x9d \xe2\x94\x80 zosta\xc5\x82 opublikowany przez Instytut Ludwiga von Misesa). G\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 tez\xc4\x85 ksi\xc4\x85\xc5\xbcki by\xc5\x82o twierdzenie, \xc5\xbce kryzys roku 1929 ilustruje raczej zagro\xc5\xbcenia, jakie wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85 si\xc4\x99 z ingerowaniem rz\xc4\x85du w gospodark\xc4\x99, nie jest za\xc5\x9b dowodem na pora\xc5\xbck\xc4\x99 nieregulowanego kapitalizmu. Upadek gospodarki rynkowej by\xc5\x82 konieczn\xc4\x85 korekt\xc4\x85 sztucznego o\xc5\xbcywienia zainicjowanego przez Rezerw\xc4\x99 Federaln\xc4\x85 w ramach polityki ekspansji pieni\xc4\x85dza w latach 20. Wysi\xc5\x82ki rz\xc4\x85du, by uzdrowi\xc4\x87 gospodark\xc4\x99 od upadku, tylko pogarsza\xc5\x82y spraw\xc4\x99._NEWLINE_Formu\xc5\x82uj\xc4\x85c ten argument, Rothbard sta\xc5\x82 si\xc4\x99 pionierem w \xe2\x80\x9erewizjonizmie polityki Hoovera\xe2\x80\x9d. W opozycji do idei promowanych przez samego Herberta Hoovera i jego zwolennik\xc3\xb3w, Hoover nie by\xc5\x82 przeciwnikiem wielkiego rz\xc4\x85du. Na odwr\xc3\xb3t, polityka gospodarcza \xe2\x80\x9ein\xc5\xbcyniera w polityce\xe2\x80\x9d tak naprawd\xc4\x99 by\xc5\x82a przedsmakiem New Deal. Pogl\xc4\x85dy Rothbarda na temat dzia\xc5\x82a\xc5\x84 Hoovera s\xc4\x85 obecnie szeroko akceptowane._NEWLINE_Dla Rothbarda polityka wobec bank\xc3\xb3w by\xc5\x82a kluczem do historii ameryka\xc5\x84skiej ekonomii. Podobnie jak Michelet, wierzy\xc5\x82, \xc5\xbce historia jest zmartwychwstaniem cia\xc5\x82a; jego dyskusje nie s\xc4\x85 nudnymi prezentacjami statystyk. Zawsze skupia\xc5\x82 swoj\xc4\x85 uwag\xc4\x99 na identyfikowaniu poszczeg\xc3\xb3lnych aktor\xc3\xb3w i interes\xc3\xb3w stoj\xc4\x85cych za decyzjami o wymiarze historycznym. Walka pomi\xc4\x99dzy wsp\xc3\xb3\xc5\x82zawodnicz\xc4\x85cymi ko\xc5\x82ami bankowymi J.P. Morgana i Johna D. Rockefellera co rusz figuruje w jego artyku\xc5\x82ach, zebranych w ksi\xc4\x85\xc5\xbcce A History of Money and Banking in the United States (1999).\n_START_SECTION_\nDzie\xc5\x82a szko\xc5\x82y austriackiej\n_START_PARAGRAPH_\nSzko\xc5\x82a austriacka usi\xc5\x82uje odkry\xc4\x87 prawa (nazywane przez przedstawicieli nurtu \xe2\x80\x9eaksjomatami\xe2\x80\x9d) rz\xc4\x85dz\xc4\x85ce ludzkimi dzia\xc5\x82aniami (w tradycji austriackiej nazywa si\xc4\x99 to \xe2\x80\x9eprakseologi\xc4\x85\xe2\x80\x9d). Popiera ona gospodark\xc4\x99 wolnorynkow\xc4\x85 i krytykuje gospodark\xc4\x99 sterowan\xc4\x85 odg\xc3\xb3rnie. Wp\xc5\x82ywowymi przedstawicielami tego nurtu byli Eugen von B\xc3\xb6hm-Bawerk, Friedrich Hayek oraz Ludwig von Mises. Rothbard uzasadnia\xc5\x82, \xc5\xbce ca\xc5\x82a austriacka teoria ekonomiczna rozwi\xc4\x85zuje logiczn\xc4\x85 implikacj\xc4\x99, jak\xc4\x85 jest fakt zaanga\xc5\xbcowania ludzi w celowe dzia\xc5\x82ania._NEWLINE_Zgodnie ze swoimi wolnorynkowymi pogl\xc4\x85dami Rothbard uzasadnia\xc5\x82, \xc5\xbce ochrona jednostki oraz obrona narodowa powinny by\xc4\x87 raczej zapewniane przez wolny rynek ni\xc5\xbc przez przymusowy rz\xc4\x85dowy monopol. By\xc5\x82 zaciek\xc5\x82ym krytykiem ekonomii w wydaniu Keynesa podobnie jak utylitarystycznej teorii filozofa Jeremy\xe2\x80\x99ego Benthama._NEWLINE_W ksi\xc4\x85\xc5\xbcce Man, Economy, and State Rothbard dokonuje podzia\xc5\x82u r\xc3\xb3\xc5\xbcnych typ\xc3\xb3w interwencji pa\xc5\x84stwa na trzy kategorie: \xe2\x80\x9einterwencj\xc4\x99 autystyczn\xc4\x85\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3ra jest ingerencj\xc4\x85 w niezwi\xc4\x85zane z wymian\xc4\x85 aktywno\xc5\x9bci prywatnych os\xc3\xb3b; \xe2\x80\x9einterwencj\xc4\x99 binarn\xc4\x85\xe2\x80\x9d polegaj\xc4\x85ca na wymuszaniu wymiany pomi\xc4\x99dzy jednostkami i pa\xc5\x84stwem; oraz \xe2\x80\x9einterwencja tr\xc3\xb3jk\xc4\x85tn\xc4\x85\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3ra jest wymian\xc4\x85 pomi\xc4\x99dzy jednostkami sankcjonowan\xc4\x85 przez pa\xc5\x84stwo. Wed\xc5\x82ug Sanforda Ikedy, typologia Rothbarda \xe2\x80\x9eeliminuje luki i niesp\xc3\xb3jno\xc5\x9bci pojawiaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 w pierwotnych opracowaniach Misesa\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Rothbard posiada\xc5\x82 tak\xc5\xbce szerok\xc4\x85 wiedz\xc4\x99 z dziedziny historii i filozofii politycznej. Jego ksi\xc4\x85\xc5\xbcki, takie jak Man, Economy, and State, Interwencjonizm, czyli w\xc5\x82adza a rynek, The Ethics of Liberty i For a New Liberty s\xc4\x85 uwa\xc5\xbcane za klasyczne pozycje z zakresu prawa naturalnego i my\xc5\x9bli liberalnej, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85c w sobie filozofi\xc4\x99 libertaria\xc5\x84skich praw naturalnych, antyrz\xc4\x85dowego anarchizmu oraz perspektywy wolnorynkowej w analizie szeregu wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych kwestii socjalnych i ekonomicznych. Rothbard pisa\xc5\x82 tak\xc5\xbce obszernie na temat historii my\xc5\x9bli ekonomicznej, studiuj\xc4\x85c szko\xc5\x82y ekonomiczne funkcjonuj\xc4\x85ce przed Adamem Smithem takie, jak scholastyka i fizjokratyzm i komentuj\xc4\x85c w swojej nieuko\xc5\x84czonej, wielotomowej pracy pod tytu\xc5\x82em An Austrian Perspective on the History of Economic Thought._NEWLINE_Rothbard pisze w swojej ksi\xc4\x85\xc5\xbcce \xe2\x80\x9eInterwencjonizm, czyli w\xc5\x82adza a rynek\xe2\x80\x9d, \xc5\xbce rola ekonomisty na wolnym rynku jest ograniczona, ale z kolei rola i w\xc5\x82adza ekonomisty pracuj\xc4\x85cego dla rz\xc4\x85du, kt\xc3\xb3ry czynnie interweniuje na rozwijaj\xc4\x85cym si\xc4\x99 rynku, generuj\xc4\x85c przez to problemy wymagaj\xc4\x85ce dalszej diagnozy oraz politycznej rekomendacji jest znaczna. Rothbard argumentuje, \xc5\xbce te proste uprzedzenia wynikaj\xc4\x85ce z obrony w\xc5\x82asnego interesu wp\xc5\x82ywaj\xc4\x85 na pogl\xc4\x85dy wielu ekonomist\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy s\xc4\x85 zwolennikami rosn\xc4\x85cego interwencjonizmu pa\xc5\x84stwa._NEWLINE_Rothbard stworzy\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc \xe2\x80\x9eprawo Rothbarda\xe2\x80\x9d m\xc3\xb3wi\xc4\x85ce, \xc5\xbce \xe2\x80\x9eludzie maj\xc4\x85 tendencj\xc4\x99 do specjalizowania si\xc4\x99 w tym, w czym s\xc4\x85 najgorsi. Henry George na przyk\xc5\x82ad jest wspania\xc5\x82y we wszystkim poza nieruchomo\xc5\x9bciami, wi\xc4\x99c dlatego 90% jego tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci dotyczy nieruchomo\xc5\x9bci. Friedman znakomicie odnajduje si\xc4\x99 we wszystkim poza pieni\xc4\x85dzem, zatem koncentruje si\xc4\x99 na pieni\xc4\x85dzu\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nW\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nW ksi\xc4\x85\xc5\xbcce The Ethics of Liberty Rothbard twierdzi, \xc5\xbce prawo do totalnej w\xc5\x82asno\xc5\x9bci jest jedyn\xc4\x85 zasad\xc4\x85 kompatybiln\xc4\x85 z kodeksem moralnym danym ka\xc5\xbcdemu cz\xc5\x82owiekowi \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9euniwersalna etyka\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 oraz, \xc5\xbce to prawo naturalne jest naturalnie najlepsze dla cz\xc5\x82owieka. Wierzy\xc5\x82, \xc5\xbce w rezultacie jednostki otrzymuj\xc4\x85 owoce swojej ci\xc4\x99\xc5\xbckiej pracy. W zwi\xc4\x85zku z tym ka\xc5\xbcdy ma prawo do wymiany swojej w\xc5\x82asno\xc5\x9bci z innymi. Ponadto je\xc5\x9bli jednostka \xc5\x82\xc4\x85czy swoj\xc4\x85 prac\xc4\x99 fizyczn\xc4\x85 z nienale\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 do nikogo ziemi\xc4\x85, w\xc3\xb3wczas jest w\xc5\x82a\xc5\x9bciwym w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielem i z tego punktu widzenia wynika, \xc5\xbce tylko prywatna nieruchomo\xc5\x9b\xc4\x87 mo\xc5\xbce by\xc4\x87 przedmiotem wymiany handlowej lub darowizny. Rothbard argumentowa\xc5\x82, \xc5\xbce taka ziemia nie b\xc4\x99dzie mia\xc5\x82a tendencji do pozostawania w stanie nieu\xc5\xbcywania, je\xc5\x9bli sens ekonomiczny nie wska\xc5\xbce, \xc5\xbce nie ma potrzeby jej u\xc5\xbcywa\xc4\x87.\n_START_SECTION_\nEgalitaryzm\n_START_PARAGRAPH_\nTytu\xc5\x82owy esej Murraya Rothbarda z ksi\xc4\x85\xc5\xbcki wydanej w roku 1974 pod tytu\xc5\x82em Egalitarism as a Revolt Against Nature and Other Esseys stanowi\xc5\x82, \xc5\xbce \xe2\x80\x9er\xc3\xb3wno\xc5\x9b\xc4\x87 nie jest naturalnym porz\xc4\x85dkiem rzeczy, a krucjata by uczyni\xc4\x87 wszystkich r\xc3\xb3wnymi w ka\xc5\xbcdej dziedzinie (z wyj\xc4\x85tkiem r\xc3\xb3wno\xc5\x9bci wobec prawa) b\xc4\x99dzie mia\xc5\x82a katastrofalne skutki\xe2\x80\x9d. W eseju Rothbard pisa\xc5\x82 te\xc5\xbc: \xe2\x80\x9ew sercu egalitarnej lewicy znajduje si\xc4\x99 patologiczne przekonanie, \xc5\xbce nie ma \xc5\xbcadnej struktury rzeczywisto\xc5\x9bci; \xc5\xbce ca\xc5\x82y \xc5\x9bwiat jest tabula rasa, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 mo\xc5\xbcna zmieni\xc4\x87 w ka\xc5\xbcdym momencie, w ka\xc5\xbcdym po\xc5\xbc\xc4\x85danym kierunku dzi\xc4\x99ki niewielkiemu wysi\xc5\x82kowi ludzkiej woli\xe2\x80\x9d. Rothbard uwa\xc5\xbca\xc5\x82 tak\xc5\xbce, \xc5\xbce etaty\xc5\x9bci hamuj\xc4\x85 badania akademickie z powod\xc3\xb3w rasowych, by wspiera\xc4\x87 swoje cele, jakimi jest wykorzystanie pa\xc5\x84stwa do forsowania egalitarnych cel\xc3\xb3w._NEWLINE_W artykule z roku 1963 pod tytu\xc5\x82em \xe2\x80\x9eNegro revolution\xe2\x80\x9d Rothbard napisa\xc5\x82: \xe2\x80\x9eRewolucja etniczna ma pewne elementy, kt\xc3\xb3re libertarianin musi popiera\xc4\x87, inne, kt\xc3\xb3rym musi by\xc4\x87 przeciwny. W ten oto spos\xc3\xb3b libertarianin oponuje obowi\xc4\x85zkowej segregacji i polityce brutalno\xc5\x9bci, ale te\xc5\xbc przeciw przymusowej integracji i takim absurdom jak parytet etniczny w podziale pracy\xe2\x80\x9d. Wed\xc5\x82ug biografa Rothbarda, Justina Raimondo, Rothbard uwa\xc5\xbca\xc5\x82 Malcolma X za \xe2\x80\x9ewielkiego lidera\xe2\x80\x9d, a Martina Luthera Kinga za faworyzowanego przez bia\xc5\x82ych, poniewa\xc5\xbc \xe2\x80\x9eby\xc5\x82 g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 si\xc5\x82\xc4\x85 powstrzymuj\xc4\x85c\xc4\x85 rozw\xc3\xb3j rewolucji etnicznej\xe2\x80\x9d. Por\xc3\xb3wna\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc u\xc5\xbcycie \xc5\xbco\xc5\x82nierzy przez prezydenta USA, Lyndona Bainesa Johnsona, do t\xc5\x82umienia zamieszek po zab\xc3\xb3jstwie Kinga do interwencji w Wietnamie.\n_START_SECTION_\nAnarchokapitalizm\n_START_PARAGRAPH_\nRothbard zacz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 uwa\xc5\xbca\xc4\x87 za anarchist\xc4\x99 w dziedzinie prywatnej w\xc5\x82asno\xc5\x9bci w latach 50., a nast\xc4\x99pnie zacz\xc4\x85\xc5\x82 u\xc5\xbcywa\xc4\x87 s\xc5\x82owa \xe2\x80\x9eanarchokapitalista\xe2\x80\x9d. Napisa\xc5\x82: \xe2\x80\x9ekapitalizm jest najpe\xc5\x82niejsz\xc4\x85 ekspresj\xc4\x85 anarchizmu, a anarchizm jest najpe\xc5\x82niejsz\xc4\x85 ekspresj\xc4\x85 kapitalizmu\xe2\x80\x9d. W swoim anarchokapitalistycznym modelu system agencji ochronnych wsp\xc3\xb3\xc5\x82zawodniczy na wolnym rynku oraz jest ochotniczo wspierany przez konsument\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy dokonuj\xc4\x85 wyboru us\xc5\x82ug ochroniarskich oraz s\xc4\x85downiczych. Anarchokapitalizm m\xc3\xb3g\xc5\x82by oznacza\xc4\x87 koniec monopolu pa\xc5\x84stwa w sferze u\xc5\xbcycia si\xc5\x82y. Rothbard pot\xc4\x99pia\xc5\x82 na r\xc3\xb3wni zwi\xc4\x85zki, kt\xc3\xb3re dostrzega\xc5\x82 pomi\xc4\x99dzy wielkim biznesem oraz wielkim rz\xc4\x85dem. Cytowa\xc5\x82 wiele przyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w, w kt\xc3\xb3rych elity gospodarcze przeci\xc4\x85ga\xc5\x82y na swoj\xc4\x85 stron\xc4\x99 w\xc5\x82adz\xc4\x99 rz\xc4\x85dowych monopoli, aby wp\xc5\x82ywa\xc4\x87 na prawo oraz polityk\xc4\x99 regulacyjn\xc4\x85, w celu uzyskania korzy\xc5\x9bci na koszt swoich rynkowych rywali. Krytykowa\xc5\x82 \xe2\x80\x9emgliste oddanie Wielkiemu Biznesowi\xe2\x80\x9d Ayn Rand, kt\xc3\xb3ra \xe2\x80\x9ejest zbyt emocjonalnie zwi\xc4\x85zana uwielbieniem dla Bohatera \xe2\x94\x80 Wielkiego Biznesu, aby przyzna\xc4\x87, \xc5\xbce to w\xc5\x82a\xc5\x9bnie konkretnie Wielki biznes jest w du\xc5\xbcej mierze odpowiedzialny za XX-wieczny marsz w kierunku agresywnego etatyzmu\xe2\x80\x9d. Wed\xc5\x82ug Rothbarda jednym z przyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w takiego kumoterstwa by\xc5\x82y dotacje na monopolistyczne przywileje w sektorze kolejowym.\n_START_SECTION_\nWolny rynek walutowy\n_START_PARAGRAPH_\nZobacz te\xc5\xbc: wolna bankowo\xc5\x9b\xc4\x87 i system waluty z\xc5\x82otej_NEWLINE_Rothbard wierzy\xc5\x82, \xc5\xbce monopolistyczna w\xc5\x82adza rz\xc4\x85du nad drukowaniem i dystrybucj\xc4\x85 pieni\xc4\x99dzy by\xc5\x82a z natury niszcz\xc4\x85ca i nieetyczna. Przekonanie zaczerpni\xc4\x99te od Ludwiga von Misesa i Friedricha Hayeka dotycz\xc4\x85ce cykli koniunkturalnych m\xc3\xb3wi\xc5\x82o o tym, \xc5\xbce nadmierna ekspansja kredytowa w spos\xc3\xb3b nieunikniony prowadzi do katastrofalnie b\xc5\x82\xc4\x99dnej alokacji zasob\xc3\xb3w finansowych, poci\xc4\x85gaj\xc4\x85c za sob\xc4\x85 niezr\xc3\xb3wnowa\xc5\xbcon\xc4\x85 ba\xc5\x84k\xc4\x99 kredytow\xc4\x85 i w ostateczno\xc5\x9bci depresj\xc4\x99 gospodarcz\xc4\x85. Z tego powodu silnie przeciwstawia\xc5\x82 si\xc4\x99 bankowo\xc5\x9bci centralnej oraz cz\xc4\x99\xc5\x9bciowej rezerwie bankowej funkcjonuj\xc4\x85cej w ramach pieni\xc4\x85dza fiducjarnego, etykietuj\xc4\x85c to jako \xe2\x80\x9ezalegalizowane fa\xc5\x82szerstwo\xe2\x80\x9d. Nazywa\xc5\x82 wr\xc4\x99cz schematem Ponziego (piramid\xc4\x85 finansow\xc4\x85) przymusowy rz\xc4\x85dowy zakaz u\xc5\xbcywania walut towarowych jako prawnego \xc5\x9brodka p\xc5\x82atniczego, od kt\xc3\xb3rego obywatele nie mog\xc4\x85 uciec._NEWLINE_Silnie popiera\xc5\x82 pe\xc5\x82ne pokrycie waluty w rezerwach bankowych (100%-owa rezerwa bankowa) oraz dobrowolny, pozarz\xc4\x85dowy standard z\xc5\x82ota. Ewentualnie proponowa\xc5\x82 jako drugie \xe2\x80\x93 prawie tak samo dobre rozwi\xc4\x85zanie \xe2\x80\x93 woln\xc4\x85 bankowo\xc5\x9b\xc4\x87 (kt\xc3\xb3r\xc4\x85 Rothbard nazywa\xc5\x82 \xe2\x80\x9ewolnym rynkiem pieni\xc4\x85dza\xe2\x80\x9d)._NEWLINE_W odniesieniu do funkcjonuj\xc4\x85cej obecnie centralnie zarz\xc4\x85dzanej, cz\xc4\x85stkowej rezerwy bankowej opartej o system pieni\xc4\x85dza fiducjarnego, Rothbard twierdzi\xc5\x82 nast\xc4\x99puj\xc4\x85ce rzeczy:_NEWLINE_\xe2\x80\x9eW jaki spos\xc3\xb3b mo\xc5\xbcemy powr\xc3\xb3ci\xc4\x87 do zdrowego, nieinflacyjnego rynku walutowego w przypadku, gdy mamy do czynienia z fataln\xc4\x85 sytuacj\xc4\x85 monetarn\xc4\x85, rezerwami bank\xc3\xb3w na poziomie 2,5%, niekontrolowanym Fed oraz \xc5\x9bwiatem pieni\xc4\x85dza fiducjarnego? Po dyskusji przedstawionej w tej pracy cele powinny by\xc4\x87 jasne: (a) powr\xc3\xb3t do standardu z\xc5\x82ota \xe2\x94\x80 standardu towarowego nieutrudnianego przez interwencj\xc4\x99 rz\xc4\x85d\xc3\xb3w; (b) zakaza\xc4\x87 funkcjonowanie systemu Rezerwy Federalnej oraz powr\xc3\xb3ci\xc4\x87 do wolnej i konkurencyjnej bankowo\xc5\x9bci; (c) oddzieli\xc4\x87 rz\xc4\x85d od pieni\xc4\x99dzy oraz (d) albo zmusi\xc4\x87 banki komercjalne do systemu 100% rezerwy, albo co najmniej przej\xc5\x9b\xc4\x87 do systemu, gdzie ka\xc5\xbcdy bank przy najmniejszym sygnale niezdolno\xc5\x9bci do p\xc5\x82atno\xc5\x9bci swoich nale\xc5\xbcno\xc5\x9bci jest zmuszany do b\xc5\x82yskawicznego bankructwa i likwidacji. Preferowane by\xc5\x82oby zdelegalizowanie rezerwy cz\xc4\x85stkowej w przypadku, gdyby by\xc5\x82o to jeszcze mo\xc5\xbcliwe; za\xc5\x9b w przypadku problem\xc3\xb3w w tej materii, w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci w obliczu ci\xc4\x85gle wprowadzanych innowacji finansowych, wolna bankowo\xc5\x9b\xc4\x87 by\xc5\x82aby atrakcyjn\xc4\x85 alternatyw\xc4\x85\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nInne zaj\xc4\x99cia\n_START_PARAGRAPH_\nRothbard wykracza\xc5\x82 daleko poza ekonomi\xc4\x99 w swoich dzie\xc5\x82ach dotycz\xc4\x85cych historii. W czterotomowym wydaniu ksi\xc4\x85\xc5\xbcki Conceived in Liberty (1975-1979) zaprezentowa\xc5\x82 pe\xc5\x82ne szczeg\xc3\xb3\xc5\x82\xc3\xb3w rozliczenie z ameryka\xc5\x84sk\xc4\x85 histori\xc4\x85 kolonialn\xc4\x85, podkre\xc5\x9blaj\xc4\x85c libertaria\xc5\x84skie korzenie przodk\xc3\xb3w ameryka\xc5\x84skiej rewolucji. Jak zwykle rzuci\xc5\x82 tym wyzwanie opiniom mieszcz\xc4\x85cym si\xc4\x99 w g\xc5\x82\xc3\xb3wnym nurcie. Nie docenia\xc5\x82 specjalnie roli nowoangielskiego purytanizmu, a zalety i militarne przyw\xc3\xb3dztwo Jerzego Waszyngtona mu nie imponowa\xc5\x82y. Dla Rothbarda Artyku\xc5\x82y Konfederacji nie by\xc5\x82y nazbyt s\xc5\x82abym porozumieniem, kt\xc3\xb3re musia\xc5\x82o zosta\xc4\x87 zast\xc4\x85pione przez bardziej centralistyczn\xc4\x85 Konstytucj\xc4\x99. Wr\xc4\x99cz przeciwnie, Artyku\xc5\x82y same w sobie umo\xc5\xbcliwia\xc5\x82y zbyt wielkie skupienie w\xc5\x82adzy._NEWLINE_W 1974, wraz Edem Creanem, oraz Charlesem Kochem za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 the Charles Koch Foundation, kt\xc3\xb3re w 1976 zmieni\xc5\x82o nazw\xc4\x99 na Cato Institute. Aktualnie jest to jeden z najwi\xc4\x99kszych ameryka\xc5\x84skich think tank\xc3\xb3w promuj\xc4\x85cych wolno\xc5\x9b\xc4\x87 jednostki i wolny rynek._NEWLINE_W 1976 roku za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 Center for Libertarian Studies, a w 1976 Journal of Libertarian Studies. By\xc5\x82 wiceprezydentem za\xc5\x82o\xc5\xbconego w 1982 roku Ludwig von Mises Institute. W 1987 roku za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 Review of Austrian Economics, kt\xc3\xb3re obecnie ukazuje si\xc4\x99 jako Quarterly Journal of Austrian Economics._NEWLINE_W latach 70. i 80. Rothbard aktywnie dzia\xc5\x82a\xc5\x82 w ameryka\xc5\x84skiej Partii Libertaria\xc5\x84skiej (Libertarian Party). Cz\xc4\x99sto anga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w wewn\xc4\x99trzn\xc4\x85 polityk\xc4\x99 partii, dzia\xc5\x82aj\xc4\x85c wraz z Justinem Raimondo, Billem Eversem i Ronem Paulem oraz spieraj\xc4\x85c si\xc4\x99 z Edem Crane\xe2\x80\x99em i zwolennikami Russela Meansa. W roku 1989 Rothbard opu\xc5\x9bci\xc5\x82 Parti\xc4\x99 Libertaria\xc5\x84sk\xc4\x85 i rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 odbudow\xc4\x99 stosunk\xc3\xb3w z prawic\xc4\x85 okresu post-zimnowojennego. By\xc5\x82 prezesem za\xc5\x82o\xc5\xbcycielem konserwatywno-libertaria\xc5\x84skiego Klubu Johna Randolpha (ang. John Randolph Club) i wspiera\xc5\x82 kampani\xc4\x99 prezydenck\xc4\x85 Patricka Buchanana w 1992 roku. Jednak tu\xc5\xbc przed \xc5\x9bmierci\xc4\x85 Rothbard rozczarowa\xc5\x82 si\xc4\x99 co do ruchu Buchanana._NEWLINE_Chocia\xc5\xbc Rothabrd zwykle pozostawa\xc5\x82 w zgodzie z pogl\xc4\x85dami Misesa, w jednym obszarze tak nie by\xc5\x82o. Mises utrzymywa\xc5\x82 bowiem, \xc5\xbce s\xc4\x85dy etyczne by\xc5\x82y subiektywne: ostateczne twierdzenia nie podlegaj\xc4\x85 racjonalnej ocenie. Rothbard sprzeciwia\xc5\x82 si\xc4\x99 temu, utrzymuj\xc4\x85c, \xc5\xbce w wymaganiach ludzkiej natury mo\xc5\xbcna doszuka\xc4\x87 si\xc4\x99 obiektywnej etyki. Jego podej\xc5\x9bcie bazuj\xc4\x85ce na studiach nad Arystotelesem i tomizmem zosta\xc5\x82o zaprezentowane w pracy z dziedziny filozofii politycznej pod tytu\xc5\x82em Ethics of Liberty (1982)._NEWLINE_W jego systemie etyki politycznej w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87 jest podstawow\xc4\x85 zasad\xc4\x85. Gdy mamy do czynienia z koncepcj\xc4\x85 w\xc5\x82asno\xc5\x9bci, obowi\xc4\x85zkowy monopol pa\xc5\x84stwa w sferze obronno\xc5\x9bci jest nieuprawniony; dodatkowo Rothbard usi\xc5\x82uje obali\xc4\x87 argumenty zwolennik\xc3\xb3w minimalnej roli pa\xc5\x84stwa, w\xc5\x9br\xc3\xb3d kt\xc3\xb3rych wiod\xc4\x85c\xc4\x85 rol\xc4\x99 odgrywa Robert Nozick. Spod jego pi\xc3\xb3ra wychodz\xc4\x85 wa\xc5\xbcne wyja\xc5\x9bnienia koncentruj\xc4\x85ce si\xc4\x99 wok\xc3\xb3\xc5\x82 problem\xc3\xb3w libertaria\xc5\x84skiej teorii prawa, takich jak istota um\xc3\xb3w oraz odpowiedni standard kar. T\xc5\x82umaczy, dlaczego instrumentalny argument Misesa dotycz\xc4\x85cy rynku, nie trafia ca\xc5\x82kiem w sedno, cho\xc4\x87 bardzo go sobie ceni; krytykuje te\xc5\xbc dog\xc5\x82\xc4\x99bnie Hayekowskie pogl\xc4\x85dy na rz\xc4\x85dy prawa.\n_START_SECTION_\nNieinterwencjonizm\n_START_PARAGRAPH_\nRothbard, wierz\xc4\x85c podobnie jak Randolph Bourne, \xc5\xbce \xe2\x80\x9ewojna jest zdrowiem pa\xc5\x84stwa\xe2\x80\x9d przeciwstawia\xc5\x82 si\xc4\x99 agresywnej polityce zagranicznej. Krytykowa\xc5\x82 imperializm i powstanie ameryka\xc5\x84skiego mocarstwa, kt\xc3\xb3re potrzebowa\xc5\x82o wojny, aby uzasadnia\xc4\x87 swoje istnienie, a tak\xc5\xbce by rozszerza\xc4\x87 swoj\xc4\x85 globaln\xc4\x85 kontrol\xc4\x99. Jego niech\xc4\x99\xc4\x87 do ameryka\xc5\x84skiego imperializmu doprowadzi\xc5\x82a nawet do zar\xc3\xb3wno zachwycania si\xc4\x99, jak i ubolewaniem nad przeprowadzonym przez CIA zamachem na marksistowskiego rewolucjonist\xc4\x99 Che Guevar\xc4\x99 w roku 1967, og\xc5\x82aszaj\xc4\x85c, \xc5\xbce \xe2\x80\x9ejego wr\xc3\xb3g by\xc5\x82 naszym wrogiem\xe2\x80\x9d. Rothbard by\xc5\x82 przekonany, \xc5\xbce zaprzestanie kolejnych wojen by\xc5\x82o niezb\xc4\x99dne, a wiedza o tym, jak rz\xc4\x85d nak\xc5\x82oni\xc5\x82 obywateli do wcze\xc5\x9bniejszych, by\xc5\x82a wa\xc5\xbcna._NEWLINE_Swoje pogl\xc4\x85dy rozwin\xc4\x85\xc5\x82 w dw\xc3\xb3ch esejach: \xe2\x80\x9eWar, Peace, and State\xe2\x80\x9d oraz \xe2\x80\x9eThe Anatomy of State\xe2\x80\x9d. Wykorzysta\xc5\x82 spostrze\xc5\xbcenia teoretyk\xc3\xb3w elitaryzmu, Vilfredo Pareto, Gaetano Mosca oraz Roberta Michelsa, aby zbudowa\xc4\x87 model kadry, cel\xc3\xb3w i ideologii pa\xc5\x84stwowej. W nekrologu po\xc5\x9bwi\xc4\x99conym historykowi Harry\xe2\x80\x99emu Elmerowi Barnesowi Rothbard t\xc5\x82umaczy, dlaczego wiedza historyczna jest wa\xc5\xbcna:_NEWLINE_\xe2\x80\x9eNasze przyst\xc4\x85pienie do II wojny \xc5\x9bwiatowej by\xc5\x82o znacz\xc4\x85cym aktem narzucania sta\xc5\x82ej militaryzacji gospodarce i spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwu, a to przynios\xc5\x82o pa\xc5\x84stwu ci\xc4\x85g\xc5\x82y stan wyj\xc4\x85tkowy, nadmiernie rozbudowany kompleks przemys\xc5\x82owo-militarny, sta\xc5\x82y pob\xc3\xb3r do wojska. To by\xc5\x82 znacz\xc4\x85cy akt stworzenia mieszanej gospodarki kierowanej przez Wielki Rz\xc4\x85d, system zmonopolizowanego przez pa\xc5\x84stwo kapitalizmu, sterowanego przez rz\xc4\x85d we wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy z Wielkim Biznesem i Wielkim Ruchem Zwi\xc4\x85zkowym\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Rothbard wyja\xc5\x9bnia\xc5\x82 swoje pogl\xc4\x85dy na temat zasad libertaria\xc5\x84skiej polityki zagranicznej w wywiadzie z roku 1973: \xe2\x80\x9ezminimalizowa\xc4\x87 w\xc5\x82adz\xc4\x99 Pa\xc5\x84stwa tak bardzo, jak to mo\xc5\xbcliwe, prawie do zera, za\xc5\x9b izolacjonizm jest pe\xc5\x82nym wyrazem polityki zagranicznej zgodnym z celem polityki wewn\xc4\x99trznej redukuj\xc4\x85cej w\xc5\x82adz\xc4\x99 Pa\xc5\x84stwa.\xe2\x80\x9d Nast\xc4\x99pnie nawo\xc5\x82ywa\xc5\x82 do wstrzymania si\xc4\x99 przez Ameryk\xc4\x99 od jakiejkolwiek militarnej, politycznej oraz gospodarczej interwencji\xe2\x80\x9d. W artykule For a New Liberty pisze: \xe2\x80\x9ew czystym libertaria\xc5\x84skim \xc5\x9bwiecie nie by\xc5\x82oby \xe2\x80\x9epolityki zagranicznej\xe2\x80\x9d, poniewa\xc5\xbc nie by\xc5\x82oby Pa\xc5\x84stwa, rz\xc4\x85d\xc3\xb3w maj\xc4\x85cych przymusowy monopol nad poszczeg\xc3\xb3lnymi obszarami\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W dziele War Guilt in the Middle East Rothbard opisuje ze szczeg\xc3\xb3\xc5\x82ami izraelsk\xc4\x85 \xe2\x80\x9eagresj\xc4\x99 przeciwko bliskowschodnim Arabom\xe2\x80\x9d, konfiskacyjn\xc4\x85 polityk\xc4\x99 oraz jego \xe2\x80\x9eodmow\xc4\x99 powrotu uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w i zwrotu zagrabionych nieruchomo\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d. Rothbard krytykowa\xc5\x82 te\xc5\xbc \xe2\x80\x9ezorganizowany anty-antysemityzm\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3rego do\xc5\x9bwiadczali krytycy Izraela oraz nazywa\xc5\x82 terroryzmem dzia\xc5\x82ania USA, Izraela i innych nacji, b\xc4\x99d\xc4\x85ce dla niego \xe2\x80\x9edzia\xc5\x82aniami odwetowymi\xe2\x80\x9d przeciw niewinnym ludziom, poniewa\xc5\xbc nie mogli okre\xc5\x9bli\xc4\x87 z maksymaln\xc4\x85 dok\xc5\x82adno\xc5\x9bci\xc4\x85 faktycznych sprawc\xc3\xb3w. Twierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce \xc5\xbcaden odwet na rannych i niewinnych ludziach nie jest usprawiedliwiony, pisz\xc4\x85c: \xe2\x80\x9eto nic innego jak apologia dla nieustannego i nieko\xc5\x84cz\xc4\x85cego si\xc4\x99 masowego mordu\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nPogl\xc4\x85dy polityczne\n_START_PARAGRAPH_\nRothbard zmodyfikowa\xc5\x82 s\xc5\x82ynne powiedzenie Marksa: \xc5\xbcyczy\xc5\x82 sobie zar\xc3\xb3wno zrozumie\xc4\x87, jak i zmieni\xc4\x87 \xc5\x9bwiat. Usi\xc5\x82owa\xc5\x82 prze\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc4\x87 idee, kt\xc3\xb3re rozwija\xc5\x82 w pracach teoretycznych na potrzeby bie\xc5\xbc\xc4\x85cej polityki oraz wnie\xc5\x9b\xc4\x87 libertariarne pogl\xc4\x85dy do g\xc5\x82\xc3\xb3wnej debaty publicznej. Jedna kwestia sta\xc5\x82a u niego na pierwszym miejscu._NEWLINE_Jego poparcie dla idei nieinterwencji w polityce zagranicznej zaprowadzi\xc5\x82o go do opowiedzenia si\xc4\x99 po stronie frakcji Old Right i jej lider\xc3\xb3w: Johna T. Flynna, Gareta Garretta i innych przedwojennych \xe2\x80\x9eizolacjonist\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d dziel\xc4\x85cych pogl\xc4\x85dy Rothbarda na bliski zwi\xc4\x85zek pomi\xc4\x99dzy si\xc5\x82\xc4\x85 pa\xc5\x84stwa i wojownicz\xc4\x85 polityk\xc4\x85 zagraniczn\xc4\x85._NEWLINE_Ca\xc5\x82kiem inna sytuacja dotyczy\xc5\x82a powojennego konserwatyzmu. Cho\xc4\x87 Rothbard by\xc5\x82 pocz\xc4\x85tkowo wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownikiem National Review nale\xc5\xbc\xc4\x85cego do Williama Buckleya, odrzuci\xc5\x82 agresywne d\xc4\x85\xc5\xbcenia do zimnej wojny wspierane przez Buckleya i takich cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w jego ekipy wydawniczej jak James Burnham czy Frank S. Meyer. Zerwa\xc5\x82 z tymi samozwa\xc5\x84czymi konserwatystami, by sta\xc4\x87 si\xc4\x99 jednym z ich najwi\xc4\x99kszych oponent\xc3\xb3w. Z podobnych powod\xc3\xb3w pot\xc4\x99pi\xc5\x82 ich neokonserwatywnych nast\xc4\x99pc\xc3\xb3w. Kontynuowa\xc5\x82 pragmatyczn\xc4\x85 polityk\xc4\x99 chwilowych alians\xc3\xb3w z poszczeg\xc3\xb3lnymi grupami, pozostaj\xc4\x85c w opozycji do militaryzmu i zagranicznych przyg\xc3\xb3d. Wy\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 swoje polityczne stanowisko w kluczowym eseju pod tytu\xc5\x82em \xe2\x80\x9eLeft and Right: The Prospects for Liberty\xe2\x80\x9d. Pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 on w znacz\xc4\x85cym naukowym pi\xc5\x9bmie \xe2\x80\x9eLeft and Right\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3re za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 Rothbard. Zawiera\xc5\x82o ono g\xc5\x82\xc3\xb3wne teksty traktuj\xc4\x85ce o rewizjonistycznej historii i polityce zagranicznej, ale by\xc5\x82o wydawane tylko w latach 1965-1968._NEWLINE_Aby poszerzy\xc4\x87 wp\xc5\x82yw my\xc5\x9bli libertaria\xc5\x84skiej na \xc5\x9bwiat akademicki, Rothbard za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 Journal of Libertarian Studies w roku 1977. Czasopismo wystartowa\xc5\x82o obiecuj\xc4\x85co od sympozjum na temat ksi\xc4\x85\xc5\xbcki Roberta Nozicka pod tytu\xc5\x82em Anarchy, State, and Utopia. Do dzi\xc5\x9b pozostaje ono najwa\xc5\xbcniejszym pismem otwartym na idee libertaria\xc5\x84skie._NEWLINE_Rothbard za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w roku 1987 inne czasopismo, \xe2\x80\x9eReview of Austrian Economics\xe2\x80\x9d, aby dostarczy\xc4\x87 przestrzeni dla ekonomist\xc3\xb3w i innych os\xc3\xb3b zainteresowanych teori\xc4\x85 szko\xc5\x82y austriackiej. Ta r\xc3\xb3wnie wa\xc5\xbcna publikacja naukowa jest wydawana do dzi\xc5\x9b, ale od 1997 roku pod now\xc4\x85 nazw\xc4\x85: \xe2\x80\x9eQuarterly Journal of Austrian Economics\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W swoich komentarzach dotycz\xc4\x85cych bie\xc5\xbc\xc4\x85cych wydarze\xc5\x84 Rothbard przejawia zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 do streszczania ogromnej ilo\xc5\x9bci informacji w jakimkolwiek przedmiocie jego zainteresowania. Czy pytanie dotyczy rywalizacji partii politycznych w Afganistanie, czy \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 inwestycji w rop\xc4\x99 naftow\xc4\x85 na Bliskim Wschodzie, zawsze przytacza on najbardziej odpowiednie dane. Pr\xc3\xb3bka jego tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci zaczerpni\xc4\x99ta z Rockwell Rothbard Report jest dost\xc4\x99pna w \xe2\x80\x9eThe Irrepressible Rothbard\xe2\x80\x9d (2000). Innym pismem, kt\xc3\xb3re za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82, by\xc5\x82o \xe2\x80\x9eThe Libertarian Forum\xe2\x80\x9d zawieraj\xc4\x85ce jego tematyczne komentarze z okresu 1969-1984. Prezentowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce wszechstronne, popularne rozliczenie z libertarianizmem w \xe2\x80\x9eFor A New Liberty\xe2\x80\x9d (1973)._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug Rothbarda Adam Smith, wbrew generalnemu przekonaniu, nie by\xc5\x82 za\xc5\x82o\xc5\xbcycielem nowoczesnej ekonomii. Jego obrona teorii warto\xc5\x9bci pracy, zmodyfikowana i kontynuowana przez nast\xc4\x99pc\xc3\xb3w Ricardo skierowa\xc5\x82a ca\xc5\x82\xc4\x85 ekonomi\xc4\x99 na niew\xc5\x82a\xc5\x9bciwy tor. Bohaterami pracy Rothbarda byli hiszpa\xc5\x84scy scholastycy, kt\xc3\xb3rzy na d\xc5\x82ugo przed Smithem rozwin\xc4\x99li subiektywn\xc4\x85 teori\xc4\x99 warto\xc5\x9bci oraz takie postacie jak Cantillon, Turgot czy Say._NEWLINE_Skrytykowa\xc5\x82 my\xc5\x9bl religijn\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra zapowiada\xc5\x82a marksizm, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc stworzy\xc5\x82 portret osobowo\xc5\x9bci i my\xc5\x9bli Johna Stuarta Milla._NEWLINE_Rothbard by\xc5\x82 blisko zwi\xc4\x85zany z Instytutem Ludwiga von Misesa od czas\xc3\xb3w jego za\xc5\x82o\xc5\xbcenia w roku 1982 przez Llewellyna H. Rockwella Jr. Organizacja ta sta\xc5\x82a si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 si\xc5\x82\xc4\x85 nap\xc4\x99dow\xc4\x85 promuj\xc4\x85c\xc4\x85 jego idee, a on sam zajmowa\xc5\x82 stanowisko wiceprzewodnicz\xc4\x85cego._NEWLINE_Wyk\xc5\x82ada\xc5\x82 na Brooklyn Polytechnic Institute od lat 60. do 80.; od roku 1986 do \xc5\x9bmierci, 7 stycznia 1995 roku, by\xc5\x82 profesorem ekonomii na Uniwersytecie w Las Vegas w stanie Nevada.'