b'\n_START_ARTICLE_\nLina Sandell\n_START_SECTION_\nDzieci\xc5\x84stwo i m\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nKarolina Wilhelmina Sandell urodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 jako c\xc3\xb3rka wikariusza i dziekana Jonasa Sandella i Fredriki Sandell (z domu Engstrand). Mia\xc5\x82a te\xc5\xbc starszego brata i trzy siostry. Rodzina by\xc5\x82a bardzo zaanga\xc5\xbcowana w wewn\xc4\x85trzko\xc5\x9bcielny ruch przebudzeniowy, ojciec by\xc5\x82 zwolennikiem kaznodziei przebudzeniowego Petera Wieselgrena. Karolina dzieci\xc5\x84stwie, po d\xc5\x82ugiej chorobie, do\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82a czego\xc5\x9b w rodzaju duchowego przebudzenia, a chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84ski mistycyzm mia\xc5\x82 cechowa\xc4\x87 jej p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsz\xc4\x85 poezj\xc4\x99. Okres jej dorastania by\xc5\x82 naznaczony napi\xc4\x99ciem pomi\xc4\x99dzy niepohamowan\xc4\x85 ch\xc4\x99ci\xc4\x85 pisania i zdobywania wiedzy z jednej strony, a z drugiej \xe2\x80\x93 wymaganiami otoczenia dotycz\xc4\x85cymi jej udzia\xc5\x82u jako kobiety w pracach domowych. Pisa\xc4\x87 prawdopodobnie zacz\xc4\x99\xc5\x82a ju\xc5\xbc w dzieci\xc5\x84stwie, do czego zach\xc4\x99ca\xc5\x82 j\xc4\x85 ojciec, kt\xc3\xb3ry wcze\xc5\x9bnie dostrzeg\xc5\x82 talent artystyczny c\xc3\xb3rki. Maj\xc4\x85c 12 lat napisa\xc5\x82a pami\xc4\x99tnik Barndoms F\xc3\xb6rs\xc3\xb6k af Karolina Sandell 1845. Nieco wcze\xc5\x9bniej, w lutym 1843 roku powa\xc5\xbcnie zachorowa\xc5\x82a, przypuszczalnie na chroniczne zapalenie p\xc5\x82uc, co odcisn\xc4\x99\xc5\x82o pi\xc4\x99tno na jej p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym \xc5\xbcyciu. By\xc5\x82a bardzo zwi\xc4\x85zana z ojcem. Nigdy nie chodzi\xc5\x82a do szko\xc5\x82y, a jej jedynym nauczycielem by\xc5\x82 jej ojciec, cz\xc5\x82owiek wszechstronnie wykszta\xc5\x82cony, znaj\xc4\x85cy j\xc4\x99zyki obce (mi\xc4\x99dzy innymi \xc5\x82acin\xc4\x99, grek\xc4\x99, j\xc4\x99zyk hebrajski i j\xc4\x99zyk angielski), maj\xc4\x85cy w domowej bibliotece poka\xc5\xbany zbi\xc3\xb3r dzie\xc5\x82 literackich, zar\xc3\xb3wno skandynawskich jak i europejskich. Nastoletnia Karolina sta\xc5\x82a si\xc4\x99 jego sekretark\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 pisarska i redaktorska\n_START_PARAGRAPH_\nW 1853 roku zadebiutowa\xc5\x82a poematem \xe2\x80\x9eAndeliga v\xc3\xa5rblommor\xe2\x80\x9d .W latach 50. XIX wieku publikowa\xc5\x82a wiersze w czasopismach Dufwor\xc3\xb6sten i Barnens Tidning oraz w zeszytowej serii Andeliga s\xc3\xa5nger kompozytora Oscara Ahnfelta. Od 1856 roku zacz\xc4\x99\xc5\x82a pisa\xc4\x87 dla periodyku Budb\xc3\xa4raren. W swojej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci spo\xc5\x82ecznej inspirowa\xc5\x82a si\xc4\x99 dokonaniami Fredriki Bremer; reagowa\xc5\x82a zdecydowanie na ograniczanie wolno\xc5\x9bci kobiet, jednak dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci feministycznej nie prowadzi\xc5\x82a. Latem 1858 roku podczas podr\xc3\xb3\xc5\xbcy statkiem po G\xc3\xb6ta kanal zdarzy\xc5\x82 si\xc4\x99 nieszcz\xc4\x99\xc5\x9bliwy wypadek, w wyniku kt\xc3\xb3rego uton\xc4\x85\xc5\x82 jej ojciec. Oznacza\xc5\x82o to pogorszenie si\xc4\x99 sytuacji materialnej i spo\xc5\x82ecznej osieroconej rodziny. W ci\xc4\x85gu kilku lat po tym wypadku Sandell straci\xc5\x82a dodatkowo dwie starsze siostry i matk\xc4\x99. Po okresie \xc5\xbcycia z przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82mi i rodze\xc5\x84stwem w Smalandii w 1861 roku przenios\xc5\x82a si\xc4\x99 do Sztokholmu, gdzie fundacja ewangeliczna Evangeliska Fosterlandsstiftelsen przygotowa\xc5\x82a dla niej posad\xc4\x99. Zacz\xc4\x99\xc5\x82a pisa\xc4\x87 pie\xc5\x9bni religijne oraz redagowa\xc4\x87 pisma odrodzeniowe, czasopisma dzieci\xc4\x99ce i biografie. Fundacja zleci\xc5\x82a jej nawi\xc4\x85zanie kontaktu z chrze\xc5\x9bcijanami za granic\xc4\x85 w celu pozyskania stamt\xc4\x85d literatury. Sandell wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82a z fundacj\xc4\x85 a\xc5\xbc do emerytury. Pierwszym zadaniem, jakie otrzyma\xc5\x82a od Fundacji, by\xc5\x82o zredagowanie nowego \xc5\x9bpiewnika Pilgrimsharpan (1861). \xc5\x9apiewnik okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 sukcesem i zosta\xc5\x82 wydany w ponad 65 tysi\xc4\x85cach egzemplarzy. Na og\xc3\xb3ln\xc4\x85 liczb\xc4\x99 200 hymn\xc3\xb3w 50 by\xc5\x82o autorstwa Sandell. Jej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 redaktorska by\xc5\x82a rozleg\xc5\x82a: w ci\xc4\x85gu prawie czterech dekad redagowa\xc5\x82a coroczny kalendarz Korsblomman, pismo dla dzieci Barnens tidning, przeznaczony r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dla nich chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84ski kalendarz Korn \xc3\xa5t sm\xc3\xa5 f\xc3\xa5glar, czasopismo dla szk\xc3\xb3\xc5\x82ki niedzielnej Barnens v\xc3\xa4n oraz inne materia\xc5\x82y przeznaczone dla dzieci. Ocenia si\xc4\x99, \xc5\xbce Sandell napisa\xc5\x82a ponad 2000 pie\xc5\x9bni i wierszy. Jej wiersze zosta\xc5\x82y szybko spopularyzowane za granic\xc4\x85, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w krajach skandynawskich, ale tak\xc5\xbce, poprzez misjonarzy, w krajach afryka\xc5\x84skich oraz w \xc5\x9brodowiskach emigracji szwedzkiej w Stanach Zjednoczonych. Niekt\xc3\xb3re z jej najbardziej znanych hymn\xc3\xb3w doczeka\xc5\x82y si\xc4\x99 angielskiego t\xc5\x82umaczenia.. Do najbardziej cenionych hymn\xc3\xb3w Sandell nale\xc5\xbc\xc4\x85, opr\xc3\xb3cz ju\xc5\xbc wymienionych, \xe2\x80\x9eBlott en dag\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eBred dina vida vingar\xe2\x80\x9d och \xe2\x80\x9eJag \xc3\xa4r en g\xc3\xa4st och fr\xc3\xa4mling\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 przek\xc5\x82adowa\n_START_PARAGRAPH_\nSandell mia\xc5\x82a zdolno\xc5\x9bci j\xc4\x99zykowe \xe2\x80\x93 obok niemieckiego i angielskiego, opanowa\xc5\x82a \xc5\x82acin\xc4\x99, grek\xc4\x99 i hebrajski. Du\xc5\xbco t\xc5\x82umaczy\xc5\x82a, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z j\xc4\x99zyka angielskiego, ale tak\xc5\xbce z niemieckiego. Spo\xc5\x9br\xc3\xb3d niemieckich poet\xc3\xb3w by\xc5\x82 to przede wszystkim Georg Friedrich Frickert, z pisarzy ameryka\xc5\x84skich Ellen Gates i Samuel Francis Smith, a z angielskich Charlotte Elliott i Frances Ridley Havergal. Sandell t\xc5\x82umaczyla r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc artyku\xc5\x82y z angielskich czasopism, takich jak British Messenger, Gospel Trumpet i Childrens Paper. Szwedzka gazeta Arbetarens v\xc3\xa4n, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 wydawa\xc5\x82a wsp\xc3\xb3lnie z m\xc4\x99\xc5\xbcem Oscarem Bergiem w latach 1875-1903, redagowana by\xc5\x82a na wz\xc3\xb3r angielskiego Worker\xe2\x80\x99s friend. Literackim \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em inspiracji by\xc5\x82 dla niej wydany w Stanach Zjednoczonych zbi\xc3\xb3r pie\xc5\x9bni Favourite Hymns for Community Singing oraz zbi\xc3\xb3r list\xc3\xb3w Samuela Rutherforda. Ale inspirowa\xc5\x82a si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci\xc4\x85 autor\xc3\xb3w skandynawskich, takich jak norweski biskup i poeta J\xc3\xb8rgen Moe. Najbardziej znany wiersz Sandell, \xe2\x80\x9eEn liten stund med Jesus\xe2\x80\x9d (z muzyk\xc4\x85 Ahnfeldta), mia\xc5\x82 w rzeczywisto\xc5\x9bci swoje \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o w utworze Anne Louise Ashley-Greenstreets \xe2\x80\x9eTalking with Jesus\xe2\x80\x9d(1871). W latach 1882\xe2\x80\x931892 okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 zbi\xc3\xb3r jej hymn\xc3\xb3w Samlade s\xc3\xa5nger, w trzech tomach, po 350 stron ka\xc5\xbcdy. Blisko 150 jej hymn\xc3\xb3w znalaz\xc5\x82o si\xc4\x99 w \xc5\x9bpiewniku Evangeliska Fosterlandsstiftelse, zatytu\xc5\x82owanym Sions toner, wydanym w 400 000 egzemplarzy ju\xc5\xbc w latach 20. XX wieku.\n_START_SECTION_\nOstatnie lata\n_START_PARAGRAPH_\nW 1899 roku zachorowa\xc5\x82a na gryp\xc4\x99 i ju\xc5\xbc nigdy nie powr\xc3\xb3ci\xc5\x82a ca\xc5\x82kowicie do zdrowia. N\xc4\x99kana chorobami bardzo os\xc5\x82ab\xc5\x82a w ostatnich latach \xc5\xbcycia, dotkn\xc4\x99\xc5\x82a j\xc4\x85 nawet demencja, wskutek czego nie by\xc5\x82a w stanie poradzi\xc4\x87 sobie z wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 codziennych czynno\xc5\x9bci \xc5\xbcyciowych. Zmar\xc5\x82a w spokoju rankiem 27 lipca 1903 roku. 31 lipca pod przewodnictwem wikariusza Bernharda Wadstr\xc3\xb6ma odby\xc5\x82 si\xc4\x99 w ko\xc5\x9bciele w Solnie jej pogrzeb. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 zgromadzonych uczestnik\xc3\xb3w nie zmie\xc5\x9bci\xc5\x82a si\xc4\x99 w ko\xc5\x9bciele i musia\xc5\x82a pozosta\xc4\x87 na zewn\xc4\x85trz. Uczestnicy uroczysto\xc5\x9bci pogrzebowych od\xc5\x9bpiewali dwie pie\xc5\x9bni Sandell: \xe2\x80\x9eJag \xc3\xa4r en g\xc3\xa4st och fr\xc3\xa4mling\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eTryggare kan ingen vara\xe2\x80\x9d. W pa\xc5\xbadzierniku tego samego roku zmar\xc5\x82 jej m\xc4\x85\xc5\xbc. Rze\xc5\xbabiarz Axel Wallenberg wykona\xc5\x82 pos\xc4\x85g Liny Sandell, kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 ustawiony pod wielowiekowym jesionem w sadzie plebanii we Fr\xc3\xb6deryd.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie prywatne\n_START_PARAGRAPH_\nW 1867 roku wysz\xc5\x82a za m\xc4\x85\xc5\xbc za handlarza Carla Oscara Berga, p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszego konsula generalnego. Oboje byli bardzo zaanga\xc5\xbcowani zawodowo; zacz\xc4\x99li od za\xc5\x82o\xc5\xbcenia domu marynarza, przez prawie trzy dekady wydawali pismo dla dzieci, Barnens v\xc3\xa4n, dzia\xc5\x82ali te\xc5\xbc wsp\xc3\xb3lnie w Svenska Nykterhetss\xc3\xa4llskapet (Szwedzkim Stowarzyszeniu Abstynenckim). Ale w ich \xc5\xbcyciu mia\xc5\x82y r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc miejsce wydarzenia niepomy\xc5\x9blne: rok po \xc5\x9blubie Sandell urodzi\xc5\x82a martw\xc4\x85 c\xc3\xb3rk\xc4\x99, a w latach 90. XIX wieku roku s\xc4\x85d skaza\xc5\x82 jej m\xc4\x99\xc5\xbca na kar\xc4\x99 wi\xc4\x99zienia za oszustwa ksi\xc4\x99gowe.\n_START_SECTION_\nSpuscizna\n_START_PARAGRAPH_\n25 pa\xc5\xbadziernika 2003 roku, dla upami\xc4\x99tnienia 100. rocznicy \xc5\x9bmierci Sandell, zorganizowano w Central Lutheran Church w Minneapolis koncert jej pie\xc5\x9bni. Koncert powt\xc3\xb3rzono nast\xc4\x99pnego wieczora w Luther Seminary w Saint Paul. 9 listopada tego samego roku odby\xc5\x82 si\xc4\x99 koncert pie\xc5\x9bni Sandell (trzeci z kolei) w Salem Covenant Church w New Brighton.'