b'\n_START_ARTICLE_\nSusz\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nNa terenie grodziska w Suszu w XII\xe2\x80\x93XIII wieku istnia\xc5\x82a osada zamieszka\xc5\x82a przez ludno\xc5\x9b\xc4\x87 prusk\xc4\x85. Na fakt, \xc5\xbce zamieszkiwa\xc5\x82a j\xc4\x85 ludno\xc5\x9b\xc4\x87 pruska wskazuje nazwa samej miejscowo\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3ra pochodzi od pruskiego imienia Suse. Od momentu przekazania Krzy\xc5\xbcakom jako lenna kasztelanii che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej przez Konrada Mazowieckiego w 1228 roku, do ca\xc5\x82kowitego podbicia Pomezanii w 1236 roku min\xc4\x99\xc5\x82o 8 lat. W tym te\xc5\xbc czasie Krzy\xc5\xbcacy musieli opanowa\xc4\x87 prusk\xc4\x85 osad\xc4\x99. Krzy\xc5\xbcacy dla utrwalenia swojego stanu posiadania zbudowali fortyfikacj\xc4\x99 w formie nasypu ziemnego w formie czworoboku wzmocnionego drewniana palisad\xc4\x85 i otoczonego dwiema g\xc5\x82\xc4\x99bokimi fosami. Na zdobytych obszarach ju\xc5\xbc w 1243 roku Stolica Apostolska ustanowi\xc5\x82a diecezj\xc4\x99 pomeza\xc5\x84sk\xc4\x85. W jej sk\xc5\x82ad wesz\xc5\x82y tereny ca\xc5\x82ej Pomezanii i cz\xc4\x99\xc5\x9bci Pogezanii. Gdy w 1285 roku biskup pomeza\xc5\x84ski ustanowi\xc5\x82 kapitu\xc5\x82\xc4\x99 w Kwidzynie Susz wszed\xc5\x82 w sk\xc5\x82ad jego uposa\xc5\xbcenia. Po st\xc5\x82umieniu II powstania pruskiego w 1283 roku Krzy\xc5\xbcacy rozpocz\xc4\x99li kolonizowa\xc4\x87 okolice i lokowa\xc4\x87 miasta. Dla Susza zachowa\xc5\x82 si\xc4\x99 jedynie dokument odnawiaj\xc4\x85cy przywileje lokacyjne z dat\xc4\x85 1315, jednak uwa\xc5\xbca si\xc4\x99, \xc5\xbce lokacja zosta\xc5\x82a przeprowadzona w okolicach 1305 roku. Wtedy te\xc5\xbc zacz\xc4\x99to budowa\xc4\x87 miasto na nowym planie jako stolicy posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci kapitu\xc5\x82y pomeza\xc5\x84skiej. W momencie odnowienia przywileju lokacyjnego w 1315 roku, miasto posiada\xc5\x82o fos\xc4\x99 oraz mury obronne z siedemnastoma wie\xc5\xbcami, trzema bramami i furt\xc4\x85. Na terenie drewnianego grodu wzniesiono murowane zabudowania zamkowe. Miasto nosi\xc5\x82o w\xc3\xb3wczas nazw\xc4\x99 Rosenberg. W 1414 podczas wojny polsko-krzy\xc5\xbcackiej miasto zosta\xc5\x82o zniszczone przez wojska polskie, kolejne zniszczenia przynios\xc5\x82a wojna trzynastoletnia._NEWLINE_W czerwcu 1454 miasto zosta\xc5\x82o cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 Zwi\xc4\x85zku Pruskiego, na pro\xc5\x9bb\xc4\x99 kt\xc3\xb3rego kr\xc3\xb3l Kazimierz IV Jagiello\xc5\x84czyk og\xc5\x82osi\xc5\x82 w\xc5\x82\xc4\x85czenie regionu, w tym miasta, do Korony Polskiej. Po bitwie pod Chojnicami we wrze\xc5\x9bniu 1454 miasto znalaz\xc5\x82o si\xc4\x99 w r\xc4\x99kach krzy\xc5\xbcackich, a w 1461 zosta\xc5\x82o ponownie zaj\xc4\x99te przez oddzia\xc5\x82y polskie, kt\xc3\xb3re utrzyma\xc5\x82y miasto do ko\xc5\x84ca wojny trzynastoletniej. Na mocy ko\xc5\x84cz\xc4\x85cego wojn\xc4\x99 pokoju toru\xc5\x84skiego Susz zosta\xc5\x82 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 Korony Polskiej jako lenno. Od XIV do XVII w. na rynku sta\xc5\x82 ratusz. Susz nale\xc5\xbca\xc5\x82 do kapitu\xc5\x82y pomeza\xc5\x84skiej, od 1525 po sekularyzacji Prus podlega\xc5\x82o ostatniemu biskupowi sambijskiemu Jerzemu Palentzowi. Kolejnymi w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielami by\xc5\x82y rody von Tettau, Wittenau oraz Finckelsteinowie. Mury miejskie ze wzgl\xc4\x99du na bardzo z\xc5\x82y stan techniczny zosta\xc5\x82y rozebrane w XIX wieku._NEWLINE_W 1818 Susz zosta\xc5\x82 miastem powiatowym. W latach 1845\xe2\x80\x931846 wybudowano drog\xc4\x99 do I\xc5\x82awy, a w 1876 \xe2\x80\x93 lini\xc4\x99 kolejow\xc4\x85 do Malborka. U\xc5\x82atwi\xc5\x82o to komunikacj\xc4\x99 i umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82o szybszy rozw\xc3\xb3j miasta. W 1831 r. mia\xc5\x82a miejsce w mie\xc5\x9bcie epidemia cholery, w wyniku kt\xc3\xb3rej zmar\xc5\x82o ok. 100 os\xc3\xb3b. W XIX w. na obszarze miasta funkcjonowa\xc5\x82o kilka wi\xc4\x99kszych zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w, m.in.: fabryka piec\xc3\xb3w (za\xc5\x82o\xc5\xbcona przez Piotra Kraszy\xc5\x84skiego), browar, rze\xc5\xbania, drukarnia (wydaj\xc4\x85ca lokaln\xc4\x85 gazet\xc4\x99 \xe2\x80\x9eRosenberger Kreisblatt\xe2\x80\x9d, od 1894 r. \xe2\x80\x9eRosenberger Kreiszeitung\xe2\x80\x9d; gazeta przesta\xc5\x82a ukazywa\xc4\x87 si\xc4\x99 w 1934 roku)._NEWLINE_W XX w. w mie\xc5\x9bcie wybudowano instalacj\xc4\x99 wodoci\xc4\x85gow\xc4\x85 (1914\xe2\x80\x931915), elektrowni\xc4\x99 (1921) i now\xc4\x85 szko\xc5\x82\xc4\x99 (1928\xe2\x80\x931929) oraz uruchomiono po\xc5\x82\xc4\x85czenia autobusowe z Zalewem i Kisielicami. W okresie mi\xc4\x99dzywojennym Susz wci\xc4\x85\xc5\xbc by\xc5\x82 miastem powiatowym i liczy\xc5\x82 w 1939 4284 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w, jednak wzrastaj\xc4\x85ce znaczenie I\xc5\x82awy oraz zniszczenia w Suszu, powsta\xc5\x82e w wyniku dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych, sprawi\xc5\x82y, \xc5\xbce w 1946 r. siedzib\xc4\x85 powiatu sta\xc5\x82a si\xc4\x99 I\xc5\x82awa (cho\xc4\x87 a\xc5\xbc do ko\xc5\x84ca 1958 pozostawa\xc5\x82 pod nazw\xc4\x85 powiat suski). Obecn\xc4\x85 nazw\xc4\x99 administracyjnie zatwierdzono 7 maja 1946. Podczas II wojny \xc5\x9bwiatowej istnia\xc5\x82 w Suszu podob\xc3\xb3z obozu koncentracyjnego Stutthof._NEWLINE_W latach 1975\xe2\x80\x931998 miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 nale\xc5\xbca\xc5\x82a administracyjnie do wojew\xc3\xb3dztwa elbl\xc4\x85skiego.'