b'\n_START_ARTICLE_\nKTO Ry\xc5\x9b\n_START_PARAGRAPH_\nKTO Ry\xc5\x9b \xe2\x80\x93 polski, \xc5\x9bredni ko\xc5\x82owy transporter opancerzony, produkowany przez Wojskowe Zak\xc5\x82ady Motoryzacyjne Nr 5 w Poznaniu. Pojazd ten powsta\xc5\x82 w wyniku g\xc5\x82\xc4\x99bokiej modernizacji transportera opancerzonego OT-64 SKOT._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wne zmiany to zastosowanie silnika Iveco Cursor, p\xc3\xb3\xc5\x82automatycznej skrzyni bieg\xc3\xb3w, zmiana rozstawu osi (\xc5\x9brodkowe osie zosta\xc5\x82y zbli\xc5\xbcone do siebie), zmniejszenie k\xc4\x85t\xc3\xb3w nachylenia pancerza (powi\xc4\x99kszy\xc5\x82o to przestrze\xc5\x84 \xc5\x82adunkow\xc4\x85 pojazdu). Zastosowania pojazdu to w\xc3\xb3z dowodzenia, w\xc3\xb3z kierowania ogniem i pojazd medyczny.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nNa pocz\xc4\x85tku lat 90. z uzbrojenia Wojska Polskiego wycofano wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 transporter\xc3\xb3w opancerzonych SKOT (z ok. 2100 sztuk pod koniec lat 80. do 110 w 1995 roku). Pozosta\xc5\x82a jedynie niewielka cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 pojazd\xc3\xb3w w wersjach specjalistycznych, przede wszystkim woz\xc3\xb3w dowodzenia R-2 i R-3. Pojazdy te by\xc5\x82y jednak ju\xc5\xbc nienowoczesne i zu\xc5\xbcyte oraz odstaj\xc4\x85ce pod wzgl\xc4\x99dem charakterystyk technicznych od nowych standard\xc3\xb3w. Jednocze\xc5\x9bnie, pojemny kad\xc5\x82ub i dobre w\xc5\x82asno\xc5\x9bci terenowe w dalszym ci\xc4\x85gu by\xc5\x82y przydatne do pe\xc5\x82nienia zada\xc5\x84 specjalistycznych. Pod koniec lat 90. Wojskowe Zak\xc5\x82ady Motoryzacyjne Nr 5 w Poznaniu opracowa\xc5\x82y z w\xc5\x82asnej inicjatywy wariant modernizacji transporter\xc3\xb3w po\xc5\x82\xc4\x85czonej z remontem kapitalnym i wykona\xc5\x82y pierwszy demonstrator WR-02 Ry\xc5\x9b, zaprezentowany publicznie na salonie MSPO w Kielcach 2001 r. Wymieniono w nim silnik Tatra T-928-14 o mocy 180 KM na nowoczesny IVECO Cursor 8 o mocy 310 KM z now\xc4\x85 skrzyni\xc4\x85 bieg\xc3\xb3w i uk\xc5\x82adem przeniesienia mocy. W przedziale kierowania z przodu wyci\xc4\x99to okna z kuloodpornymi szybami, natomiast silnik pozosta\xc5\x82 w dotychczasowym miejscu \xe2\x80\x93 w przedziale nap\xc4\x99dowym po\xc5\x9brodku kad\xc5\x82uba, oddzielaj\xc4\x85cym przedzia\xc5\x82 kierowania (z miejscami kierowcy i dow\xc3\xb3dcy obok siebie) od przedzia\xc5\x82u bojowego z ty\xc5\x82u. Koncepcja ta spotka\xc5\x82a si\xc4\x99 z zainteresowaniem Dow\xc3\xb3dztwa Wojsk L\xc4\x85dowych, co da\xc5\x82o impuls do kontynuacji prac._NEWLINE_W 2002 roku WZM zbudowa\xc5\x82y prototyp transportera Ry\xc5\x9b, znacznie zmieniony w stosunku do transportera bazowego i demonstratora WR-02. Przede wszystkim, zmieniono usytuowanie silnika, umieszczaj\xc4\x85c go w przedziale z przodu transportera, po prawej stronie, co umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82o po\xc5\x82\xc4\x85czenie przedzia\xc5\x82u kierowania z przedzia\xc5\x82em bojowym. Zastosowano silnik IVECO Aifo o mocy 352 KM (kompletny powerpack), z p\xc3\xb3\xc5\x82automatyczn\xc4\x85 skrzyni\xc4\x85 bieg\xc3\xb3w IVECO-ZF Eurotronic. Zmodernizowano i wzmocniono uk\xc5\x82ad przeniesienia nap\xc4\x99du. Po lewej stronie przedzia\xc5\x82u silnika umieszczono miejsce kierowcy i za nim dow\xc3\xb3dcy, z indywidualnymi drzwiczkami w bocznej g\xc3\xb3rnej \xc5\x9bcianie i w\xc5\x82azami w dachu. Modyfikacji podlega\xc5\x82 tak\xc5\xbce kad\xc5\x82ub wozu \xe2\x80\x93 zmniejszono k\xc4\x85t nachylenia g\xc3\xb3rnych \xc5\x9bcian bocznych i nieco zwi\xc4\x99kszono ich wysoko\xc5\x9b\xc4\x87, tworz\xc4\x85c obszerniejszy przedzia\xc5\x82 bojowy. Przedzia\xc5\x82 ten posiada standardowe dwudzielne drzwi w tylnej \xc5\x9bcianie, dwudzielny w\xc5\x82az w dachu w tylnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci i pojedynczy w\xc5\x82az w dachu w przedniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci, z klap\xc4\x85 otwieran\xc4\x85 do przodu. Og\xc3\xb3\xc5\x82em, pozostawiono tylko ok. 30% konstrukcji oryginalnego pojazdu, buduj\xc4\x85c faktycznie nowy pojazd na podwoziu SKOTa. Wzrost masy w\xc5\x82asnej do 12 700 kg oraz \xc5\x82adowno\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 z 2 do 3 ton w stosunku do SKOTa zosta\xc5\x82 skompensowany wzrostem obj\xc4\x99to\xc5\x9bci kad\xc5\x82uba, przez co pojazd zachowa\xc5\x82 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 p\xc5\x82ywania. Dla poprawy stateczno\xc5\x9bci wymieniono amortyzatory i zwi\xc4\x99kszono rozstaw k\xc3\xb3\xc5\x82 o 260 mm, przez co pojazd jest stabilniejszy od SKOTa i nie wpada w przechy\xc5\x82y boczne na zakr\xc4\x99tach. Koszt modernizacji jednego pojazdu w 2002 roku wynosi\xc5\x82 1,2 miliona z\xc5\x82otych. Pojazd ten zademonstrowano na salonie MSPO w 2002 r._NEWLINE_W sierpniu 2003 r. WZM nr 5 zaproponowa\xc5\x82y wersj\xc4\x99 Ry\xc5\x9b E8 \xe2\x80\x93 wozu bojowego dla wojsk aeromobilnych (transportowanego samolotami klasy Lockheed C-130 Hercules), uzbrojonego w armat\xc4\x99 automatyczn\xc4\x85 Mauser MK 30 kalibru 30 mm w niemieckiej wie\xc5\xbcy jednoosobowej Rheinmetall E8. Opracowano tak\xc5\xbce wersj\xc4\x99 Ry\xc5\x9b M98 transportera trzech mo\xc5\xbadzierzy 98 mm, z podwy\xc5\xbcszonym dachem przedzia\xc5\x82u bojowego. Pojazdy te, zaprezentowane na MSPO w 2003 r., pozosta\xc5\x82y na razie w fazie prototypu._NEWLINE_W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych wersjach, kad\xc5\x82ub podlega\xc5\x82 dalszym zmianom - opracowano wersj\xc4\x99 z podwy\xc5\xbcszonym przedzia\xc5\x82em bojowym, ze wznosz\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 lini\xc4\x85 dachu (pierwotnie Ry\xc5\x9b posiada\xc5\x82 poziomy dach na ca\xc5\x82ej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci, podobnie jak SKOT). Kolejnym wariantem by\xc5\x82 w\xc3\xb3z ewakuacji medycznej Ry\xc5\x9b-Med. Jeden egzemplarz pojazdu zosta\xc5\x82 zakupiony przez Wojsko Polskie w grudniu 2004 r. i by\xc5\x82 nast\xc4\x99pnie testowany na misji w Iraku przez Polski Kontyngent Wojskowy. Jak dot\xc4\x85d, jest to jedyny wariant Rysia zam\xc3\xb3wiony w ma\xc5\x82ej serii dla polskiej armii. Kolejne zbudowane pojazdy Ry\xc5\x9b-Med by\xc5\x82y u\xc5\xbcywane do wiosny 2008 r. przez polski kontyngent w Afganistanie._NEWLINE_W 2005 roku WZM 5 opracowa\xc5\x82y now\xc4\x85 wersj\xc4\x99 pojazdu, z przeznaczeniem przede wszystkim na eksport, oferowan\xc4\x85 pod angielsk\xc4\x85 nazw\xc4\x85 Lynx (pol. Ry\xc5\x9b). W wersji tej wyeliminowano wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 element\xc3\xb3w transportera SKOT, tworz\xc4\x85c praktycznie nowy pojazd. Oferowany by\xc5\x82 w przetargu na transporter opancerzony dla armii Czech, lecz nie zosta\xc5\x82 wybrany._NEWLINE_Na bazie Rysia opracowano te\xc5\xbc w 2005 roku nowy kr\xc3\xb3tszy pojazd w uk\xc5\x82adzie jezdnym 6x6 \xe2\x80\x93 Irbis. D\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 kad\xc5\x82uba wynosi 6,43 m. Od bazowego Rysia odr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 m.in. trzema osiami o r\xc3\xb3wnomiernym rozstawie i opuszczan\xc4\x85 hydraulicznie ramp\xc4\x85 z ty\xc5\x82u, z pojedynczymi drzwiami w niej._NEWLINE_W toku dalszego rozwoju, silnik IVECO zosta\xc5\x82 zast\xc4\x85piony przez silnik (powerpack) Scania D112, zunifikowany z transporterem KTO Rosomak._NEWLINE_W 2008 r. WZM zaproponowa\xc5\x82y wariant Ry\xc5\x9b-KTRI \xe2\x80\x93 ko\xc5\x82owy transporter rozpoznania in\xc5\xbcynieryjnego, opracowany z Wojskowym Instytutem Techniki In\xc5\xbcynieryjnej (WITI). Ma on s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 do rozpoznania dr\xc3\xb3g, w\xc3\xb3d i szlak\xc3\xb3w przeprawowych, wyposa\xc5\xbcony jest m.in. w indukcyjny wykrywacz min PWM. Po wykryciu miny, w pasie szeroko\xc5\x9bci 4,5 m, system automatycznie zatrzymuje pojazd. Zaprezentowano te\xc5\xbc pojazd z namiernikiem radiowym, z 18-metrowym teleskopowym masztem antenowym.'