b'\n_START_ARTICLE_\nKrynki\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nW 1429 roku zbudowano dw\xc3\xb3r ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99cy przy drodze z Krakowa do Grodna. W 1434 roku w kry\xc5\x84skim dworze zorganizowano spotkanie W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Jagie\xc5\x82\xc5\x82y z wielkim ksi\xc4\x99ciem litewskim Zygmuntem Kiejstutowiczem. W 1509 roku Zygmunt Stary nada\xc5\x82 Krynkom herb, a w roku 1522 ufundowa\xc5\x82 ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82. Prawa miejskie nadano w roku 1569 (b\xc4\x85d\xc5\xba potwierdzono prawa nadane w pocz\xc4\x85tku wieku). Miasto rozwija\xc5\x82o si\xc4\x99 dynamicznie. Pod koniec XVI wieku rozr\xc3\xb3\xc5\xbcniano Stare i Nowe Miasto, powstawa\xc5\x82y wsie \xe2\x80\x93 przedmie\xc5\x9bcia. Krynki znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w ekonomii grodzie\xc5\x84skiej._NEWLINE_Przez Krynki wielokrotnie przechodzi\xc5\x82y rozmaite wojska. W 1706 roku, podczas wojny p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej w mie\xc5\x9bcie zatrzyma\xc5\x82 si\xc4\x99 kr\xc3\xb3l Szwecji Karol XII._NEWLINE_W Krynkach od pocz\xc4\x85tku XVI wieku zacz\xc4\x99li osiedla\xc4\x87 si\xc4\x99 \xc5\xbbydzi. Otrzymali w 1639 przywilej na za\xc5\x82o\xc5\xbcenie synagogi, cmentarza i mykwy, a tak\xc5\xbce na rozwijanie handlu, budow\xc4\x99 ober\xc5\xbc i produkcj\xc4\x99 alkoholu. W 1789 w mie\xc5\x9bcie mieszka\xc5\x82o ok. 700 \xc5\xbbyd\xc3\xb3w. Miejscowa gmina \xc5\xbcydowska by\xc5\x82a wi\xc4\x99ksza od bia\xc5\x82ostockiej i nale\xc5\xbca\xc5\x82a do najliczniejszych w tej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kraju. W II po\xc5\x82. XVIII wieku administratorem ekonomii grodzie\xc5\x84skiej zosta\xc5\x82 s\xc5\x82ynny reformator, podskarbi Antoni Tyzenhauz. Dzi\xc4\x99ki niemu przebudowano miasto nadaj\xc4\x85c mu oryginalny uk\xc5\x82ad przestrzenny z sze\xc5\x9bciobocznym rynkiem (placem gwia\xc5\xbadzistym) oraz dwunastoma ulicami promieni\xc5\x9bcie ze\xc5\x84 wybiegaj\xc4\x85cymi. Uk\xc5\x82ad ten zachowa\xc5\x82 si\xc4\x99 do dzi\xc5\x9b i jest to jedyny taki rynek w Polsce. Po rozbiorach Krynki znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 w zaborze rosyjskim._NEWLINE_W XIX wieku rozwin\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 w mie\xc5\x9bcie przemys\xc5\x82. Zak\xc5\x82adano manufaktury w\xc5\x82\xc3\xb3kiennicze, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie przez \xc5\xbbyd\xc3\xb3w i Niemc\xc3\xb3w z Kr\xc3\xb3lestwa Polskiego. Najwi\xc4\x99ksza by\xc5\x82a manufaktura Lipharta (za\xc5\x82o\xc5\xbcona w 1860 roku) zatrudniaj\xc4\x85ca 106 pracownik\xc3\xb3w. Rozw\xc3\xb3j przemys\xc5\x82u spowodowa\xc5\x82 szybki wzrost liczby mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 do 3336 w 1878 roku. Ponad 80% stanowili \xc5\xbbydzi. Kryzys ekonomiczny lat 80. XIX wieku spowodowa\xc5\x82 upadek w\xc5\x82\xc3\xb3kiennictwa, natomiast przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do rozwoju garbarstwa. Liczba mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w stale ros\xc5\x82a, osi\xc4\x85gaj\xc4\x85c 10\xc2\xa0000 w 1914 roku (90% stanowili \xc5\xbbydzi). Powsta\xc5\x82y liczne organizacje \xc5\xbcydowskie. W Krynkach dzia\xc5\x82a\xc5\x82o kilkana\xc5\x9bcie cheder\xc3\xb3w (podstawowych szk\xc3\xb3\xc5\x82 religijnych) i jedna jesziwa (szko\xc5\x82a \xc5\x9brednia)._NEWLINE_Na prze\xc5\x82omie wiek\xc3\xb3w w miasteczku rozwin\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 silny ruch robotniczy, miasto sta\xc5\x82o si\xc4\x99 ogniskiem zapalnym ruch\xc3\xb3w strajkowych. W 1905 roku robotnicy-garbarze na kilka dni opanowali miasto, og\xc5\x82aszaj\xc4\x85c Republik\xc4\x99 Kryneck\xc4\x85._NEWLINE_Po I wojnie \xc5\x9bwiatowej miasto odbudowywa\xc5\x82o si\xc4\x99 z trudem. Du\xc5\xbca grupa \xc5\xbbyd\xc3\xb3w wyjecha\xc5\x82a do Ameryki i Palestyny. Liczba ludno\xc5\x9bci zmala\xc5\x82a o po\xc5\x82ow\xc4\x99._NEWLINE_W czasie kampanii wrze\xc5\x9bniowej stacjonowa\xc5\x82a tu 13 Eskadra Towarzysz\xc4\x85ca._NEWLINE_Po dwuletniej okupacji radzieckiej, w czerwcu 1941 roku miasto zaj\xc4\x99li Niemcy. Przez utworzone tam getto przesz\xc5\x82o ok. 6 tys. \xc5\xbbyd\xc3\xb3w. 2 listopada 1942 ok. 5 tys. \xc5\xbbyd\xc3\xb3w z Krynek wywieziono do obozu przej\xc5\x9bciowego w Kie\xc5\x82basinie pod Grodnem. Getto szcz\xc4\x85tkowe zlikwidowano 24 stycznia 1943. Kryneccy \xc5\xbbydzi trafili do obozu zag\xc5\x82ady Treblince._NEWLINE_Mi\xc4\x99dzy 21 a 24 lipca 1944 roku wojska 35 Korpusu 3 Armii Radzieckiej dowodzone przez genera\xc5\x82a majora Wiktora \xc5\xbbo\xc5\x82udiewa toczy\xc5\x82y walki o zdobycie umocnionego w\xc4\x99z\xc5\x82a obrony niemieckiej w Krynkach i okolicach. W trakcie inspekcji pierwszej linii atakuj\xc4\x85cych wojsk pojazdy dow\xc3\xb3dztwa korpusu dosta\xc5\x82y si\xc4\x99 pod ogie\xc5\x84 niemieckiej artylerii w wyniku czego poleg\xc5\x82 dow\xc3\xb3dca korpusu i kilkunastu towarzysz\xc4\x85cych mu oficer\xc3\xb3w i \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. W wyniku walk 3 Korpus wsparty przez si\xc5\x82y 40 Korpusu genera\xc5\x82a lejtnanta Kuzniecowa wyzwoli\xc5\x82 miasto._NEWLINE_Zniszczone miasto nigdy nie odzyska\xc5\x82o dawnej \xc5\x9bwietno\xc5\x9bci. W 1950 roku odebrano mu prawa miejskie, kt\xc3\xb3re przywr\xc3\xb3cono w 2009. W Krynkach stacjonowa\xc5\x82a stra\xc5\xbcnica WOP._NEWLINE_Mieszka\xc5\x84cy Krynek trudni\xc4\x85 si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie rolnictwem. Miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 jest znana w regionie z produkcji wody \xc5\xbar\xc3\xb3dlanej._NEWLINE_W Krynkach mieszka\xc5\x82 pisarz bia\xc5\x82oruski Sokrat Janowicz.'