b'\n_START_ARTICLE_\nPrzechowywanie wodoru\n_START_PARAGRAPH_\nPrzechowywanie wodoru \xe2\x80\x93 dzia\xc5\x82 techniki po\xc5\x9bwi\xc4\x99cony metodom przechowywania wodoru, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie jako paliwa o bardzo wysokiej warto\xc5\x9bci energetycznej. Przechowywanie wodoru jest przedmiotem licznych bada\xc5\x84, zar\xc3\xb3wno cywilnych jak i wojskowych, o\xc5\x9brodk\xc3\xb3w naukowych, szczeg\xc3\xb3lnie w kontek\xc5\x9bcie zwi\xc4\x99kszonego zainteresowania bezpiecze\xc5\x84stwem energetycznym i polityk\xc4\x85 ochrony \xc5\x9brodowiska naturalnego przed szkodliwymi skutkami u\xc5\xbcytkowania paliw kopalnych. Atrakcyjno\xc5\x9b\xc4\x87 wodoru jako \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a energii wynika z tego, \xc5\xbce mo\xc5\xbcna go stosunkowo \xc5\x82atwo pozyskiwa\xc4\x87 z gazu ziemnego oraz wody, kt\xc3\xb3ra jest te\xc5\xbc jedynym produktem jego spalania lub utleniania tlenem._NEWLINE_Wod\xc3\xb3r jest wytwarzany na skal\xc4\x99 przemys\xc5\x82ow\xc4\x85 w kilku procesach, z kt\xc3\xb3rych najbardziej korzystnym ekonomicznie jest wytwarzanie wodoru z gazu ziemnego i gaz\xc3\xb3w towarzysz\xc4\x85cych ropie naftowej (reforming parowy). Wod\xc3\xb3r jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wytwarzany na drodze elektrolizy wody, co pozwala na uzyskanie wodoru o du\xc5\xbcej czysto\xc5\x9bci (oko\xc5\x82o 99,9%)._NEWLINE_Skroplony wod\xc3\xb3r od lat 40. XX wieku stosuje si\xc4\x99 w silnikach rakietowych, kt\xc3\xb3re wykorzystuj\xc4\x85 energi\xc4\x99 odrzutu gaz\xc3\xb3w powstaj\xc4\x85c\xc4\x85 przy spalaniu paliwa zmieszanego z utleniaczem (ciek\xc5\x82ym tlenem). Wod\xc3\xb3r mo\xc5\xbce by\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc spalany w klasycznym silniku t\xc5\x82okowym. Szerokie zastosowanie znajduj\xc4\x85 ogniwa paliwowe zasilane wodorem, s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ce jako \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o energii elektrycznej zar\xc3\xb3wno dla urz\xc4\x85dze\xc5\x84 elektronicznych, jak i pojazd\xc3\xb3w mechanicznych. Wod\xc3\xb3r mo\xc5\xbce zatem by\xc4\x87 traktowany jako bezpo\xc5\x9brednie \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o energii lub jako, alternatywny dla ogniw galwanicznych, spos\xc3\xb3b magazynowania energii uzyskanej z innych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 (na przyk\xc5\x82ad energii wiatru)._NEWLINE_Wod\xc3\xb3r w normalnych warunkach jest gazem, wi\xc4\x99c jego obj\xc4\x99to\xc5\x9bciowa g\xc4\x99sto\xc5\x9b\xc4\x87 energii jest niewielka w por\xc3\xb3wnaniu do ciek\xc5\x82ych paliw kopalnych. Oznacza to, \xc5\xbce dla dostarczenia jednakowej ilo\xc5\x9bci energii potrzebna jest o wiele wi\xc4\x99ksza obj\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 wodoru (a zatem zbiornik o wi\xc4\x99kszej obj\xc4\x99to\xc5\x9bci) ni\xc5\xbc w przypadku paliw p\xc5\x82ynnych, na przyk\xc5\x82ad benzyny. Stosowane s\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodne metody przechowywania wodoru w postaci gazowej i ciek\xc5\x82ej. Najnowsze podej\xc5\x9bcie do tego zagadnienia zak\xc5\x82ada przechowywanie wodoru zwi\xc4\x85zanego na drodze chemisorpcji lub fizysorpcji (lub obydwu jednocze\xc5\x9bnie) w materia\xc5\x82ach sta\xc5\x82ych. Przechowywanie wodoru w materia\xc5\x82ach sta\xc5\x82ych jest najbardziej korzystne zar\xc3\xb3wno ze wzgl\xc4\x99du na bezpiecze\xc5\x84stwo u\xc5\xbcycia wodoru, jak i ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w energetycznych (znacznie zwi\xc4\x99kszona g\xc4\x99sto\xc5\x9b\xc4\x87 obj\xc4\x99to\xc5\x9bciowa energii).\n_START_SECTION_\nWod\xc3\xb3r w stanie gazowym\n_START_PARAGRAPH_\nNajd\xc5\x82u\xc5\xbcej stosowan\xc4\x85 metod\xc4\x85 jest przechowywanie wodoru w gazowym stanie skupienia. Gazowy wod\xc3\xb3r mo\xc5\xbce zosta\xc4\x87 spr\xc4\x99\xc5\xbcony do wysokiego ci\xc5\x9bnienia, w celu podwy\xc5\xbcszenia jego g\xc4\x99sto\xc5\x9bci energii. Podwajaj\xc4\x85c ci\xc5\x9bnienie w zbiorniku z grubsza bior\xc4\x85c podwaja si\xc4\x99 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 zgromadzonej w nim energii. Obecnie przechowywanie pod ci\xc5\x9bnieniem 200-350 bar\xc3\xb3w jest technicznie mo\xc5\xbcliwe. Jednak\xc5\xbce, g\xc4\x99sto\xc5\x9b\xc4\x87 obj\xc4\x99to\xc5\x9bciowa pozostaje wci\xc4\x85\xc5\xbc oko\xc5\x82o 10 razy ni\xc5\xbcsza ni\xc5\xbc w przypadku benzyny. W przypadku zastosowa\xc5\x84 komunikacyjnych to znacznie ogranicza zakres dzia\xc5\x82ania. Wyj\xc4\x85tkiem s\xc4\x85 autobusy miejskie, kt\xc3\xb3re mog\xc4\x85 cz\xc4\x99sto tankowa\xc4\x87. Prowadzone s\xc4\x85 prace nad zastosowaniem lekkich materia\xc5\x82\xc3\xb3w kompozytowych, kt\xc3\xb3re mog\xc4\x85 znacznie obni\xc5\xbcy\xc4\x87 wag\xc4\x99 i obj\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 zbiornik\xc3\xb3w na wod\xc3\xb3r gazowy. Rozwijana jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc technologia zbiornik\xc3\xb3w krio-ci\xc5\x9bnieniowych, w kt\xc3\xb3rych przechowywany jest spr\xc4\x99\xc5\xbcony wod\xc3\xb3r w obni\xc5\xbconej temperaturze (od oko\xc5\x82o -120 do -196 \xc2\xb0C). Kilku producent\xc3\xb3w samochodowych stosuje ci\xc5\x9bnieniowy zbiornik wodoru w swoich samochodach. 700 barowy system zosta\xc5\x82 zbudowany we wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy General Motors z Quantum Fuel Systems Technology Worldwide, Inc.\n_START_SECTION_\nWod\xc3\xb3r w stanie ciek\xc5\x82ym\n_START_PARAGRAPH_\nCiek\xc5\x82y wod\xc3\xb3r musi by\xc4\x87 przechowywany poni\xc5\xbcej -240,18 \xc2\xb0C (temperatura krytyczna wodoru), zazwyczaj jest to oko\xc5\x82o -250 \xc2\xb0C. G\xc4\x99sto\xc5\x9b\xc4\x87 energii jest znacznie wy\xc5\xbcsza ni\xc5\xbc w przypadku wodoru spr\xc4\x99\xc5\xbconego, skroplenie i utrzymanie wodoru w stanie ciek\xc5\x82ym jest bardzo energoch\xc5\x82onne. Pomimo tego, \xc5\xbce skomplikowanie uk\xc5\x82adu czyni go bardziej odpowiednim do du\xc5\xbcych ilo\xc5\x9bci, producenci samochodowi, jak BMW i General Motors prowadz\xc4\x85 badania nad samochodami wyposa\xc5\xbconymi w zbiornik z ciek\xc5\x82ym wodorem oraz wodorowy silnik spalinowy lub ogniwo paliwowe. Du\xc5\xbca cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 bada\xc5\x84 nad skraplaniem wodoru zosta\xc5\x82a przeprowadzona przy projektach kosmicznych, gdzie wod\xc3\xb3r jest wykorzystywany jako paliwo do nap\xc4\x99du rakiet.'