b'\n_START_ARTICLE_\nKo\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 \xc5\x9bw. Stanis\xc5\x82awa Kostki w Chwarszczanach\n_START_SECTION_\nPierwsza kaplica\n_START_PARAGRAPH_\nPod\xc5\x82u\xc5\xbcna, jednonawowa budowla nakryta dwuspadowym dachem, wybudowana prawdopodobnie w po\xc5\x82. XIII w. (1235-1262) po p\xc5\x82n.-zach. stronie za\xc5\x82o\xc5\xbcenia, na planie prostok\xc4\x85tnym z ostro\xc5\x82ukowym portalem po stronie zachodniej. Jak si\xc4\x99 przypuszcza, jej program architektoniczny m\xc3\xb3g\xc5\x82 by\xc4\x87 podobny lub identyczny do kaplicy templariuszy w Rurce na terenie Pomorza Zachodniego. Rozebrana ok. 1280 roku.\n_START_SECTION_\nDruga (obecna) kaplica\n_START_PARAGRAPH_\nWybudowana przed 1280 r. w stylu gotyku redukcyjnego, w miejscu poprzedniej kaplicy przez przedstawicieli cysterskiej strzechy budowlanej pracuj\xc4\x85cej przy realizacji klasztoru w Chorinie k. Angerm\xc3\xbcnde (tzw. strzechy chory\xc5\x84skiej). \xc5\x9awiadczy o tym zastosowany uk\xc5\x82ad przestrzenny w postaci pod\xc5\x82u\xc5\xbcnej nawy, zamkni\xc4\x99tej wielobocznie oraz repertuar wykorzystanych detali architektonicznych i rze\xc5\xbabiarskich. Zarazem kaplica chwarszcza\xc5\x84ska wydaje si\xc4\x99 by\xc4\x87 dalekim echem tradycji \xe2\x80\x9e\xc5\x9bwi\xc4\x99tej kaplicy\xe2\x80\x9d, dla kt\xc3\xb3rej realizacja paryskiej Sainte-Chapelle by\xc5\x82a istotnym i zarazem prze\xc5\x82omowym wydarzeniem. W sensie symbolicznym natomiast, kaplica wi\xc4\x85zana jest przez historyk\xc3\xb3w sztuki z architektur\xc4\x85 jerozolimsk\xc4\x85, zw\xc5\x82aszcza poprzez zbie\xc5\xbcny z jej wygl\xc4\x85dem zewn\xc4\x99trznym biblijny opis \xc5\x9awi\xc4\x85tyni Salomona oraz \xc5\x9bredniowieczne przekazy ikonograficzne tej\xc5\xbce \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni._NEWLINE_Kaplica jest budowl\xc4\x85 salow\xc4\x85 o wymiarach d\xc5\x82. 25,2 m \xc3\x97 szer. 9,5 m \xc3\x97 wys. 13,6 m, oskarpowan\xc4\x85, od wschodu zamkni\xc4\x99t\xc4\x85 poligonalnie (5/8), w zachodnich naro\xc5\xbcach zaopatrzon\xc4\x85 w dwie cylindryczne wie\xc5\xbce. Poprzeczne prostok\xc4\x85tne prz\xc4\x99s\xc5\x82a o proporcjach bok\xc3\xb3w ok. 3:4. Od p\xc3\xb3\xc5\x82nocy do trzeciego prz\xc4\x99s\xc5\x82a (licz\xc4\x85c od zachodu) dostawiono w XIX w. dwuprz\xc4\x99s\xc5\x82ow\xc4\x85 zakrysti\xc4\x99 na miejscu starej._NEWLINE_Mury posadowione s\xc4\x85 na kamiennym fundamencie i niewysokim cokole zwie\xc5\x84czonym prostym gzymsem. Na cokole wznosi si\xc4\x99 partia muru wykonana ze starannie obrobionych kostek granitowych uk\xc5\x82adanych w regularne poziome warstwy \xe2\x80\x93 w fasadzie zachodniej 11, w pozosta\xc5\x82ych elewacjach 10, z zastosowaniem warstw wyr\xc3\xb3wnawczych z okrzesk\xc3\xb3w granitowych. Parti\xc4\x99 t\xc4\x99 wie\xc5\x84czy gzyms okapnikowy wykonany w cegle profilowanej. G\xc3\xb3rna cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\x9bcian wykonana z dobrze wypalonej ceg\xc5\x82y (30 \xc3\x97 13 \xc3\x97 10 cm) w w\xc4\x85tku wendyjskim. W XIX wieku zosta\xc5\x82y nieco podniesione przy u\xc5\xbcyciu ceg\xc5\x82y maszynowej i zwie\xc5\x84czone profilowanym gzymsem koronuj\xc4\x85cym. W fasadzie zachodniej zastosowano nieregularnie rozmieszczone zendr\xc3\xb3wki. Na osi fasady granitowy dwuskokowy portal o \xc5\x82agodnie zarysowanym \xc5\x82uku ostrym. Korpus nawowy o smuk\xc5\x82ych proporcjach, pot\xc4\x99gowany przez silnie wysuni\xc4\x99te skarpy, z kt\xc3\xb3rych dwie zachodnie maj\xc4\x85 nieznaczny uskok oko\xc5\x82o po\xc5\x82owy wysoko\xc5\x9bci. Pierwotne zwie\xc5\x84czenie skarp posiada\xc5\x82o, na co wskazuj\xc4\x85 \xc5\x9blady na murach, nieco szerszy k\xc4\x85t rozwarcia. W przestrzeniach mi\xc4\x99dzyskarpowych osadzone s\xc4\x85 w\xc4\x85skie, ostro\xc5\x82ukowe okna, o szeroko rozglifionych obustronnie o\xc5\x9bcie\xc5\xbcach. Okna si\xc4\x99gaj\xc4\x85 powy\xc5\xbcej zwie\xc5\x84czenia skarp, a u do\xc5\x82u zaczyna\xc5\x82y si\xc4\x99 pierwotnie od gzymsu kapnikowego wie\xc5\x84cz\xc4\x85cego granitowy cok\xc3\xb3\xc5\x82. Obecnie s\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo zamurowane od do\xc5\x82u do r\xc3\xb3\xc5\xbcnej wysoko\xc5\x9bci. Ca\xc5\x82kowicie zamurowano okno znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 na osi ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a we wschodnim zamkni\xc4\x99ciu, oraz w \xc5\x9bcianie p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej tej cz\xc4\x99\xc5\x9bci ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a. Zamurowane jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc okno w fasadzie zachodniej, oraz s\xc4\x85siaduj\xc4\x85ce z nim okno w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej \xc5\x9bcianie pierwszego prz\xc4\x99s\xc5\x82a. Maswerkowe wype\xc5\x82nienie okien z laskowaniem i oszkleniem witra\xc5\xbcowym jest efektem XIX-wiecznej (lata 1870 i 1898) restauracji. Fasada zachodnia z granitowym portalem o dwuuskokowych o\xc5\x9bcie\xc5\xbcach wykonanych z dok\xc5\x82adnie spasowanych kwadr i kli\xc5\x84c\xc3\xb3w granitowych. Archiwolta zamkni\xc4\x99ta jest delikatnym ostro\xc5\x82ukiem z elementem zwornikowym. W o\xc5\x9bcie\xc5\xbcach osadzone s\xc4\x85 ostro\xc5\x82ukowe drzwi dwuskrzyd\xc5\x82owe. Ponad portalem w \xc5\x9bcianie wzniesionej z ceg\xc5\x82y osadzone jest gotyckie okno \xe2\x80\x93 szersze od pozosta\xc5\x82ych z maswerkowym wype\xc5\x82nieniem i tr\xc3\xb3jdzielnym laskowaniem. Obecnie jest ono ca\xc5\x82kowicie zamurowane. Fasad\xc4\x99 wie\xc5\x84czy ceglany szczyt wymurowany na nowo w XIX wieku, w kt\xc3\xb3rym znajduje si\xc4\x99 ostro\xc5\x82ukowe okno z zawieszonym w jego \xc5\x9bwietle dzwonem. Szczyt wie\xc5\x84czy sygnaturka._NEWLINE_W elewacji po\xc5\x82udniowej znajduje si\xc4\x99 drugi, mniejszy [portal wej\xc5\x9bciowy. Posiada on ostro\xc5\x82ukowe o\xc5\x9bcie\xc5\xbca wykonane z bogato profilowanej kszta\xc5\x82tki ceglanej o profilu gruszkowym. Obecnie zamurowany i znacznie uszkodzony._NEWLINE_Ewenementem s\xc4\x85 dwie cylindryczne wie\xc5\xbce wtopione cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo w naro\xc5\xbca budowli, flankuj\xc4\x85ce fasad\xc4\x99 zachodni\xc4\x85 dok\xc5\x82adnie w miejscu, w kt\xc3\xb3rym stosowano zazwyczaj przypory naro\xc5\xbcne. Wznosz\xc4\x85 si\xc4\x99 one ponad okap dachu i zwie\xc5\x84czone s\xc4\x85 kopu\xc5\x82ami. Przypuszcza si\xc4\x99, \xc5\xbce rozwi\xc4\x85zanie to mo\xc5\xbce by\xc4\x87 nawi\xc4\x85zaniem do architektury zakonnej (cysterskiej) lub militarnego charakteru zakonu. Wra\xc5\xbcenie to pot\xc4\x99guj\xc4\x85 dodatkowo otwory szczelinowe do\xc5\x9bwietlaj\xc4\x85ce wn\xc4\x99trze wie\xc5\xbc, imituj\xc4\x85ce otwory strzelnicze. Znacznie wi\xc4\x99cej okien znajduje si\xc4\x99 w wie\xc5\xbcy po\xc5\x82udniowej, a ich spiralny uk\xc5\x82ad odzwierciedla wewn\xc4\x99trzny ci\xc4\x85g komunikacyjny z\xc5\x82o\xc5\xbcony ze spiralnych schod\xc3\xb3w wiod\xc4\x85cych na poddasze \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni. Stopnie wykonane s\xc4\x85 z cegie\xc5\x82 podpartych drewnianymi belkami. Na tylnej p\xc5\x82aszczy\xc5\xbanie stopni znajduje si\xc4\x99 ryt w formie krzy\xc5\xbca joannickiego. Wie\xc5\xbca p\xc3\xb3\xc5\x82nocna pozbawiona jest ci\xc4\x85gu komunikacyjnego dlatego te\xc5\xbc otwory do\xc5\x9bwietlaj\xc4\x85ce znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w niej jedynie u podstawy i przy zwie\xc5\x84czeniu. Do wymurowania wie\xc5\xbc u\xc5\xbcyto ceg\xc5\x82y gi\xc4\x99tej o odpowiednim profilu oraz zendr\xc3\xb3wki u\xc5\x82o\xc5\xbconej g\xc5\x82\xc3\xb3wkami prostopadle do lica \xc5\x9bciany. Ca\xc5\x82y uk\xc5\x82ad starannie zaplanowany i wykonany tworzy na cylindrycznej p\xc5\x82aszczy\xc5\xbanie spiralne desenie. Wie\xc5\xbce zako\xc5\x84czone s\xc4\x85 p\xc3\xb3\xc5\x82okr\xc4\x85g\xc5\x82ymi kopu\xc5\x82ami oddzielonymi od korpusu profilowanym gzymsem koronuj\xc4\x85cym. Odpowiedni profil kopu\xc5\x82 uzyskano poprzez zastosowanie warstw cegie\xc5\x82 gi\xc4\x99tych u\xc5\x82o\xc5\xbconych woz\xc3\xb3wkami na przemian z zendr\xc3\xb3wkami u\xc5\x82o\xc5\xbconymi g\xc5\x82\xc3\xb3wkami.\n_START_SECTION_\nWn\xc4\x99trze\n_START_PARAGRAPH_\nWn\xc4\x99trze prezentuje si\xc4\x99 jako jednolita przestrze\xc5\x84 do\xc5\x9b\xc4\x87 silnie wyci\xc4\x85gni\xc4\x99ta wzd\xc5\x82u\xc5\xbc i w pionie, ograniczona du\xc5\xbcymi p\xc5\x82aszczyznami \xc5\x9bcian i sklepieniem krzy\xc5\xbcowo-\xc5\xbcebrowym. Podzia\xc5\x82y artykulacyjne podkre\xc5\x9blone zosta\xc5\x82y przez s\xc5\x82u\xc5\xbcki sklepienne o kielichowych, g\xc5\x82adkich g\xc5\x82owicach. We wschodnim zamkni\xc4\x99ciu s\xc5\x82u\xc5\xbcki sp\xc5\x82ywaj\xc4\x85 do posadzki, ko\xc5\x84cz\xc4\x85c si\xc4\x99 talerzowymi bazami profilowanymi trzema \xc4\x87wier\xc4\x87wa\xc5\x82kami opieraj\xc4\x85cymi si\xc4\x99 na dwukondygnacyjnych coko\xc5\x82ach, w kt\xc3\xb3rych o\xc5\x9bmiobok przechodzi w czworobok. W cz\xc4\x99\xc5\x9bci wzd\xc5\x82u\xc5\xbcnej s\xc5\x82u\xc5\xbcki urywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 nieco poni\xc5\xbcej parapet\xc3\xb3w okien. Pozbawione s\xc4\x85 wspornik\xc3\xb3w, a jedynie ich dolna powierzchnia jest zaokr\xc4\x85glona i ozdobiona do\xc5\x9b\xc4\x87 systematycznie przedstawionymi pojedynczymi listkami winoro\xc5\x9bli oraz krzy\xc5\xbcami, kt\xc3\xb3rych ramiona zako\xc5\x84czone s\xc4\x85 zgeometryzowanymi li\xc5\x9b\xc4\x87mi albo r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zgeometryzowanymi kwiatami lilii. S\xc5\x82u\xc5\xbcki wykonano z ceramicznych segment\xc3\xb3w o wysoko\xc5\x9bci r\xc3\xb3wnej 3-4 warstwom cegie\xc5\x82._NEWLINE_Krzy\xc5\xbcowo-\xc5\xbcebrowe sklepienie] tworz\xc4\x85ce niezwykle lekki (wizualnie) baldachim, zamykaj\xc4\x85cy wn\xc4\x99trze \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni, z\xc5\x82o\xc5\xbcone jest z jednolitych \xc5\xbceber o profilu trapezowym z nieco wkl\xc4\x99s\xc5\x82ymi \xc5\x9bciankami. \xc5\xbbebra spoczywaj\xc4\x85ce na kielichowych g\xc5\x82owicach s\xc5\x82u\xc5\xbcek uj\xc4\x99te s\xc4\x85 w pier\xc5\x9bcieniowate zworniki pozbawione dekoracji._NEWLINE_Ascetyczne wn\xc4\x99trze \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni pozbawione jest praktycznie wystroju architektonicznego. Jedynym jego elementem s\xc4\x85 dwie wn\xc4\x99ki \xc5\x9bcienne oraz XIX-wieczna empora muzyczna. Pierwsza ostro\xc5\x82ukowa wn\xc4\x99ka na sedilia usytuowana w po\xc5\x82udniowej \xc5\x9bcianie wieloboku, profilowana jest analogicznie jak portal po\xc5\x82udniowy. Druga wn\xc4\x99ka, znajduj\xc4\x85ca si\xc4\x99 w s\xc4\x85siednim po\xc5\x82udniowo-wschodnim boku jest znacznie mniejsza, posiada o\xc5\x9bcie\xc5\xbce w formie tr\xc3\xb3jli\xc5\x9bcia profilowane kszta\xc5\x82tk\xc4\x85 o przekroju gruszkowym. Pe\xc5\x82ni\xc5\x82a funkcj\xc4\x99 sakrarium, w kt\xc3\xb3rym przechowywano Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszy Sakrament. Empora muzyczna usytuowana przy \xc5\x9bcianie zachodniej zajmuje wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 pierwszego prz\xc4\x99s\xc5\x82a. Wymurowana z ceg\xc5\x82y maszynowej wsparta jest na ostro\xc5\x82ukowej arkadzie i dw\xc3\xb3ch kamiennych kolumnach z wielobocznymi g\xc5\x82owicami i bazami. Prowadz\xc4\x85 na\xc5\x84 kamienne schody z balustrad\xc4\x85 usytuowane w p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodnim naro\xc5\xbcniku. Pod empor\xc4\x85 znajduje si\xc4\x99 wydzielona przestrze\xc5\x84 niewielkiej kruchty z dwuskrzyd\xc5\x82owymi, ostro\xc5\x82ukowymi drzwiami p\xc5\x82ycinowymi._NEWLINE_Obecna posadzka wykonana z kamiennych p\xc5\x82yt znajduje si\xc4\x99 o oko\xc5\x82o p\xc3\xb3\xc5\x82 metra wy\xc5\xbcej ni\xc5\xbc pierwotnie. Pod ni\xc4\x85 zlokalizowana jest niewielka krypta grzebalna. Wn\xc4\x99trze zamkni\xc4\x99te jest sklepieniem krzy\xc5\xbcowo-\xc5\xbcebrowym i dachem pulpitowym krytym dach\xc3\xb3wk\xc4\x85 ceramiczn\xc4\x85. W \xc5\x9bcianie p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej pomi\xc4\x99dzy skarpami osadzone s\xc4\x85 gotyckie okna maswerkowe o fazowanych, ostro\xc5\x82ukowo zamkni\xc4\x99tych o\xc5\x9bcie\xc5\xbcach. Od strony wschodniej znajduje si\xc4\x99 wej\xc5\x9bcie zewn\xc4\x99trzne o prostych o\xc5\x9bcie\xc5\xbcach zamkni\xc4\x99tych \xc5\x82ukiem odcinkowym z jednodzielnymi drzwiami. Od strony zachodniej znajduje si\xc4\x99 niewielkie wej\xc5\x9bcie do piwnicy zlokalizowanej pod zakrysti\xc4\x85.'