b'\n_START_ARTICLE_\nWhitsunday Islands\n_START_SECTION_\nGeografia\n_START_PARAGRAPH_\nArchipelag tworz\xc4\x85 wyspy kontynentalne, utworzone z wypi\xc4\x99trzonych tektonicznie ska\xc5\x82 magmowych, co odr\xc3\xb3\xc5\xbcnia je od po\xc5\x82o\xc5\xbconych dalej na wsch\xc3\xb3d atoli i wysp koralowych. Eustatyczne zmiany poziomu morza w przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci wielokrotnie oddziela\xc5\x82y nadbrze\xc5\xbcne pasmo g\xc3\xb3rskie, tworz\xc4\x85c wyspy i ponownie \xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82y je z l\xc4\x85dem. Ostatnio wyspy oddzieli\xc5\x82y si\xc4\x99 od l\xc4\x85du oko\xc5\x82o 10 tysi\xc4\x99cy lat temu, wraz z zako\xc5\x84czeniem ostatniego zlodowacenia i wzrostem poziomu Morza Koralowego._NEWLINE_Whitsunday Islands to grupa obejmuj\xc4\x85ca oko\xc5\x82o 74\xe2\x80\x9390 wysp, le\xc5\xbc\xc4\x85cych pomi\xc4\x99dzy \xc5\x9brodkowo-wschodnim wybrze\xc5\xbcem Queenslandu a Wielk\xc4\x85 Raf\xc4\x85 Koralow\xc4\x85. Najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 wysp\xc4\x85 archipelagu jest bezludna Whitsunday Island, w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci pokryta lasami. Na Hamilton Island, najwi\xc4\x99kszej zamieszkanej wyspie, znajduje si\xc4\x99 lotnisko._NEWLINE_Bariera rafy chroni je przed du\xc5\xbcymi falami z Oceanu Spokojnego. Wody wok\xc3\xb3\xc5\x82 wysp maj\xc4\x85 kolor akwamaryny, kt\xc3\xb3ry zawdzi\xc4\x99czaj\xc4\x85 zawiesinie drobnoziarnistego osadu, rozpraszaj\xc4\x85cej \xc5\x9bwiat\xc5\x82o s\xc5\x82oneczne. Pla\xc5\xbca Whitehaven na Whitsunday Island wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 po\xc5\x9br\xc3\xb3d wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci innych obecno\xc5\x9bci\xc4\x85 bia\xc5\x82ego, drobnego piasku, podczas gdy pozosta\xc5\x82e tworz\xc4\x85 przewa\xc5\xbcnie bardziej gruboziarniste piaski, fragmenty muszli i korali.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nWyspy s\xc4\x85 zamieszkane przez Aborygen\xc3\xb3w australijskich z ludu Ngaro od oko\xc5\x82o 9000 lat, czego \xc5\x9bwiadectwem s\xc4\x85 rysunki naskalne i narz\xc4\x99dzia znalezione w wielu stanowiskach archeologicznych. W czerwcu 1770 wyspy odkry\xc5\x82 dla Europejczyk\xc3\xb3w James Cook, podczas pierwszej wyprawy dooko\xc5\x82a \xc5\x9bwiata. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie u\xc5\xbcywana angielska nazwa wysp zosta\xc5\x82a nadana przez niego, jako \xc5\xbce Cook odkry\xc5\x82 cie\xc5\x9bnin\xc4\x99 dziel\xc4\x85c\xc4\x85 je od l\xc4\x85du w dzie\xc5\x84 Pi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85tnicy (w brytyjskim angielskim Whitsunday). W latach 1860. na wyspach zacz\xc4\x99li osiedla\xc4\x87 si\xc4\x99 europejscy osadnicy, pocz\xc4\x85tkowo g\xc5\x82\xc3\xb3wnie drwale pozyskuj\xc4\x85cy drewno, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej hodowcy owiec. Od lat 1880. rdzenni mieszka\xc5\x84cy byli przymusowo wysiedlani przez przybyszy i w latach 30. XX wieku pozosta\xc5\x82o tam niewielu Aborygen\xc3\xb3w. W latach 1920. na wyspach zacz\xc4\x99\xc5\x82a rozwija\xc4\x87 si\xc4\x99 turystyka. W drugiej po\xc5\x82owie lat 1930. rz\xc4\x85d Queenslandu zacz\xc4\x85\xc5\x82 obejmowa\xc4\x87 wyspy ochron\xc4\x85 i wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 archipelagu obejmuj\xc4\x85 parki narodowe. W trakcie II wojny \xc5\x9bwiatowej, w dniach poprzedzaj\xc4\x85cych Bitw\xc4\x99 na Morzu Koralowym, okr\xc4\x99ty ameryka\xc5\x84skiej marynarki ukrywa\xc5\x82y si\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy tymi wyspami a kontynentem przed sztormami i wykryciem przed marynark\xc4\x99 japo\xc5\x84sk\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nFlora i fauna\n_START_PARAGRAPH_\nZale\xc5\xbcnie od typu gleb, dost\xc4\x99pno\xc5\x9bci s\xc5\x82odkiej wody i substancji mineralnych, w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych cz\xc4\x99\xc5\x9bciach wysp wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 rozmaite zespo\xc5\x82y ro\xc5\x9blinne. Na pla\xc5\xbcach wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 ro\xc5\x9bliny pionierskie, takie jak wilec kozie kopytko i trawy z rodzaju Spinifex. W wielu miejscach wybrze\xc5\xbcy rosn\xc4\x85 namorzyny, od strony l\xc4\x85du i w innych wilgotnych miejscach rosn\xc4\x85 te\xc5\xbc ketmie lipowate. Na wydmach nadmorskich rosn\xc4\x85 ro\xc5\x9bliny odporne na zasolenie takie jak heliotrop Heliotropium foertherianum i rzewnia skrzypolistna. W g\xc5\x82\xc4\x99bi l\xc4\x85du, w wilgotnych, os\xc5\x82oni\xc4\x99tych dolinach i na stromych zboczach rosn\xc4\x85 g\xc4\x99ste lasy, w kt\xc3\xb3rych wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 wysokie araukarie Araucaria cunninghamii; suchsze obszary porastaj\xc4\x85 lasy eukaliptusowe i na wielu wyspach tereny trawiaste._NEWLINE_Fauna wysp jest mniej zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowana ni\xc5\xbc na kontynencie, ze wzgl\xc4\x99du na cz\xc4\x99\xc5\x9bciow\xc4\x85 izolacj\xc4\x99, ale wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 tam liczne gatunki ptak\xc3\xb3w. Do ptak\xc3\xb3w drapie\xc5\xbcnych poluj\xc4\x85cych na wybrze\xc5\xbcach nale\xc5\xbc\xc4\x85 bielik bia\xc5\x82obrzuchy, kania brami\xc5\x84ska i rybo\xc5\x82\xc3\xb3w australijski. Na brzegach \xc5\xbceruje ostrygojad d\xc5\x82ugodzioby i australijski, czapla czczona, zielonawa i bia\xc5\x82olica. Tu\xc5\xbc powy\xc5\xbcej strefy p\xc5\x82yw\xc3\xb3w gnie\xc5\xbadzi si\xc4\x99 kulon pla\xc5\xbcowy, a dalej w g\xc5\x82\xc4\x99bi wysp spotykane s\xc4\x85 nogal zmienny i brunatny, kukal ba\xc5\xbcanci, kakadu \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82toczuba i lorysa g\xc3\xb3rska. Co roku na wyspach pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 te\xc5\xbc ptaki migruj\xc4\x85ce, szczeg\xc3\xb3lnie w okresie od pa\xc5\xbadziernika do kwietnia. Ze ssak\xc3\xb3w wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 tu torbacze, takie jak skalniak zwyczajny i rzadki, zagro\xc5\xbcony skalniak skryty, nietoperze, szczeg\xc3\xb3lnie rudawka \xc5\xbca\xc5\x82obna, a rodzime gryzonie reprezentuje szczurzynek p\xc5\x82owonogi. Z gad\xc3\xb3w l\xc4\x85dowych najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej spotykany jest waran kolorowy._NEWLINE_Wyspy otaczaj\xc4\x85 rafy przybrze\xc5\xbcne, tworzone przez oko\xc5\x82o 400 gatunk\xc3\xb3w koralowc\xc3\xb3w, rosn\xc4\x85 w nich tak\xc5\xbce trawy morskie. Spotykane jest sze\xc5\x9b\xc4\x87 gatunk\xc3\xb3w \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82wi morskich oraz migruj\xc4\x85ce d\xc5\x82ugop\xc5\x82etwce.'