b'\n_START_ARTICLE_\nTell Arpaczija\n_START_SECTION_\nWykopaliska\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze prace wykopaliskowe w Tell Arpaczija przeprowadzi\xc5\x82a angielska ekspedycja Maxa Mallowana w 1933 roku, cho\xc4\x87 ju\xc5\xbc w 1928 roku Reginald Campbell Thompson odkry\xc5\x82 ceramik\xc4\x99 kultury Halaf na powierzchni wzniesienia. Efekty prac brytyjskiej ekspedycji zosta\xc5\x82y opublikowane w 1935 roku. W 1976 roku kolejne prace wykopaliskowe prowadzone przez Ismaila Hijare przyczyni\xc5\x82y si\xc4\x99 do odkrycia kolejnych poziom\xc3\xb3w archeologicznych odnosz\xc4\x85cych si\xc4\x99 do kultury Halaf.\n_START_SECTION_\nFazy w architekturze i Spalony Dom\n_START_PARAGRAPH_\nZ najstarszej fazy 1 w Tell Arpachija pochodz\xc4\x85 prostok\xc4\x85tne domostwa budowane z glinianych cegie\xc5\x82 na gruncie bez fundament\xc3\xb3w. W m\xc5\x82odszej fazie 2 obok budynk\xc3\xb3w prostok\xc4\x85tnych pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 owalne (w tym jeden z pomalowanymi na czerwono \xc5\x9bcianami oraz kamiennym ogrodzeniem). Dla fazy 3 charakterystyczne s\xc4\x85 owalne budynki z prostok\xc4\x85tnymi przedsionkami na kamiennym fundamencie. Z najm\xc5\x82odszej fazy 4 pochodzi tak zwany Spalony Dom (ang. Burnt House) \xe2\x80\x93 zniszczony cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo przez ogie\xc5\x84 budynek w kt\xc3\xb3rym odnaleziono najwi\xc4\x99cej (ponad 150) zabytk\xc3\xb3w, w tym zdobion\xc4\x85 ceramik\xc4\x99, kamienne naczynia oraz figurki. W interpretacji Maxa Mallowana Spalony Dom mia\xc5\x82 by\xc4\x87 warsztatem ceramicznym i kamieniarskim. W interpretacjach innych uczonych budynek m\xc3\xb3g\xc5\x82 by\xc4\x87 sk\xc5\x82adem cennych przedmiot\xc3\xb3w spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci Tell Arpaczija lub skarbcem w kt\xc3\xb3rym lokalny przyw\xc3\xb3dca przechowywa\xc5\x82 swoje rzeczy. Wed\xc5\x82ug Charlesa Maiselsa budynek m\xc3\xb3g\xc5\x82 stanowi\xc4\x87 dla osady emporium (emporion) w kt\xc3\xb3rym przechowywano rzeczy na potrzeby handlu wymiennego z innymi osadami. Nie jest znana przyczyna spalenia domu, a interpretacje s\xc4\x85 bardzo rozbie\xc5\xbcne: od po\xc5\xbcaru podczas najazdu ludzi kultury Ubajd po spalenie podczas rytualnej kremacji.\n_START_SECTION_\nPoch\xc3\xb3wki\n_START_PARAGRAPH_\nNa kilku poziomach archeologicznych odnaleziono \xc5\x9blady poch\xc3\xb3wk\xc3\xb3w. Blisko owalnych budynk\xc3\xb3w fazy 2 odkryto poch\xc3\xb3wki czaszek z glinianymi maskami charakterystyczne dla praktyk religijnych Syrii oraz Jerycha. Wczesny cmentarz z ponad 50 poch\xc3\xb3wkami przez wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 czasu usytuowany by\xc5\x82 poza osad\xc4\x85. Niekt\xc3\xb3re z poch\xc3\xb3wk\xc3\xb3w sugeruj\xc4\x85 praktyki celowej deformacji czaszek. Groby zawieraj\xc4\x85 dary w postaci malowanej, polichromowanej ceramiki, a jeden z grob\xc3\xb3w zawiera gliniane naczynie z unikalnym przedstawieniem d\xc5\x82ugow\xc5\x82osej kobiety oraz my\xc5\x9bliwego z \xc5\x82ukiem. Niekt\xc3\xb3re z dziwnych praktyk religijnych stosowanych w Tell Arpaczija sk\xc5\x82oni\xc5\x82y Ismaila Hijar\xc4\x99 do wysuni\xc4\x99cia tezy, \xc5\xbce osada stanowi\xc5\x82a rytualne centrum dla elit, cho\xc4\x87 \xc5\x9blady zwyk\xc5\x82ego codziennego \xc5\xbcycia temu przecz\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nDieta mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nZ najwcze\xc5\x9bniejszych faz Tell Arpaczija pochodz\xc4\x85 \xc5\x9blady udomowienia i hodowli k\xc3\xb3z oraz owiec, kt\xc3\xb3rych liczebno\xc5\x9b\xc4\x87 mala\xc5\x82a z czasem na rzecz hodowli byd\xc5\x82a oraz \xc5\x9bwi\xc5\x84. Odnaleziono nieliczne \xc5\x9blady polowa\xc5\x84 na onagery i gazele. Wykorzystywano pszenic\xc4\x99, j\xc4\x99czmie\xc5\x84, soczewic\xc4\x99 oraz len. Jednak ze wzgl\xc4\x99du na wysoki poziom wykonywanej w Tell Arpaczija ceramiki, osada mog\xc5\x82a w pewnym stopniu porzuci\xc4\x87 rolnictwo i stanowi\xc4\x87 centrum wytw\xc3\xb3rcze luksusowych przedmiot\xc3\xb3w na potrzeby handlu wymiennego.\n_START_SECTION_\nRzemios\xc5\x82o\n_START_PARAGRAPH_\nTell Arpaczija jest modelowym stanowiskiem dla kultury Halaf. Najliczniej zachowanymi artefaktami w Arpaczija s\xc4\x85 amulety wykonywane z takich materia\xc5\x82\xc3\xb3w jak czarny steatyt, bawiony wapie\xc5\x84, kalcyt, terakota, a nawet fryta i kwarcyt. Do wykonywania ozdobnej bi\xc5\xbcuterii u\xc5\xbcywano tutaj r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc obsydianu, kwarcu czy lapis lazuli. Na wysokim poziomie sta\xc5\x82o garncarstwo, nawet to z pocz\xc4\x85tkowego okresu rozwoju osady, kiedy nie u\xc5\xbcywano jeszcze ko\xc5\x82a garncarskiego. Wykonywane w Tell Arpaczija gliniane naczynia by\xc5\x82y ozdabiane kolorow\xc4\x85 polichromi\xc4\x85 oraz zwierz\xc4\x99cymi motywami. Wytwarzan\xc4\x85 w swoich warsztatach ceramik\xc4\x99 mieszka\xc5\x84cy Tell Arpaczija eksportowali do innych osad, m.in. Tell Gawra, gdzie archeolodzy odnale\xc5\xbali jej pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci.'