b'\n_START_ARTICLE_\nPawe\xc5\x82 Jan Sapieha\n_START_SECTION_\nPochodzenie i lata m\xc5\x82odzie\xc5\x84cze\n_START_PARAGRAPH_\nBy\xc5\x82 synem Jana Piotra. Po \xc5\x9bmierci ojca wychowywa\xc5\x82a go matka, a po jej \xc5\x9bmierci pozostawa\xc5\x82 pod opiek\xc4\x85 prawn\xc4\x85 brata Andrzeja Stanis\xc5\x82awa. Z powod\xc3\xb3w brak\xc3\xb3w finansowych nie uko\xc5\x84czy\xc5\x82 gimnazjum w Braniewie, kt\xc3\xb3re to niedostatki w edukacji znalaz\xc5\x82y wyraz w jego pismach \xe2\x80\x93 do \xc5\x9bmierci pisa\xc5\x82 zar\xc3\xb3wno po polsku, jak i po \xc5\x82acinie z du\xc5\xbc\xc4\x85 ilo\xc5\x9bci\xc4\x85 b\xc5\x82\xc4\x99d\xc3\xb3w. W 1625 wyzwoli\xc5\x82 si\xc4\x99 spod kurateli braterskiej, dostawszy si\xc4\x99 pod opiek\xc4\x99 pot\xc4\x99\xc5\xbcnego dalszego kuzyna ojca, Lwa.\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tek kariery\n_START_PARAGRAPH_\nW roku 1632 pos\xc5\x82owa\xc5\x82 na sejm konwokacyjny z wojew\xc3\xb3dztwa kijowskiego. 20 listopada tego\xc5\xbc roku otrzyma\xc5\x82 list przypowiedni na chor\xc4\x85giew husarsk\xc4\x85. W 1633 bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w walkach pod Smole\xc5\x84skiem pod dow\xc3\xb3dztwem Krzysztofa Radziwi\xc5\x82\xc5\x82a. 22 marca 1634 zosta\xc5\x82 ci\xc4\x99\xc5\xbcko ranny podczas wybuchu min przy obl\xc4\x99\xc5\xbceniu twierdzy Bia\xc5\x82a._NEWLINE_W 1635 zosta\xc5\x82 dworzaninem kr\xc3\xb3lewskim. Dzi\xc4\x99ki wsparciu kr\xc3\xb3lowej Cecylii Renaty dla rodu Sapieh\xc3\xb3w 14 lutego 1638 obj\xc4\x85\xc5\x82 urz\xc4\x85d obo\xc5\xbanego litewskiego. W 1640 uzyska\xc5\x82 starostwo ros\xc5\x82awskie w zamian za poparcie kuzyna, Kazimierza Leona podczas rozruch\xc3\xb3w w Wilnie na tle wyznaniowym. Pos\xc5\x82owa\xc5\x82 na sejmy 1640 i 1641. 20 kwietnia 1645 uzyska\xc5\x82 podstolstwo litewskie, a 18 pa\xc5\xbadziernika 1646 \xe2\x80\x93 urz\xc4\x85d wojewody witebskiego. Pos\xc5\x82owa\xc5\x82 na sejm 1647, gdzie wybrano go do Trybuna\xc5\x82u Skarbowego na rok 1648._NEWLINE_Podczas elekcji roku 1648 wypowiedzia\xc5\x82 si\xc4\x99 za jak najszybszym rozpocz\xc4\x99ciem dzia\xc5\x82a\xc5\x84 przeciwko Chmielnickiemu i oddaniu ca\xc5\x82ej w\xc5\x82adzy wojskowej Jeremiemu Wi\xc5\x9bniowieckiemu, bez mianowania go hetmanem. Zosta\xc5\x82 wybrany na s\xc4\x99dziego kapturowego z Litwy.  By\xc5\x82 elektorem Jana II Kazimierza w 1648 roku z wojew\xc3\xb3dztwa witebskiego  W 1649 pos\xc5\x82owa\xc5\x82 na sejm koronacyjny w Krakowie, gdzie zosta\xc5\x82 ponownie wybrany do Trybuna\xc5\x82u Skarbowego. W tym\xc5\xbce roku zosta\xc5\x82 marsza\xc5\x82kiem Trybuna\xc5\x82u G\xc5\x82\xc3\xb3wnego Wielkiego Ksi\xc4\x99stwa Litewskiego. Na prze\xc5\x82omie 1649 i 1650 bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w pracach dotycz\xc4\x85cych reorganizacji granicy pomi\xc4\x99dzy wojew\xc3\xb3dztwami lubelskim i podlaskim. Na sejmie 1650 wybrany po raz trzeci do Trybuna\xc5\x82u Skarbowego. Od roku 1651 bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w wojnie z Kozakami. W bitwie pod Beresteczkiem dowodzi\xc5\x82 chor\xc4\x85gwi\xc4\x85 Kazimierza Leona Sapiehy. Nie bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82u bitwie pod Batohem, prawdopodobnie znajduj\xc4\x85c si\xc4\x99 w obozie hetmana Stanis\xc5\x82awa Lanckoro\xc5\x84skiego. Pod koniec tego roku zosta\xc5\x82 wybrany ponownie do Trybuna\xc5\x82u Skarbowego._NEWLINE_W sierpniu 1653 zosta\xc5\x82 mianowany wojewod\xc4\x85 smole\xc5\x84skim, jednak nie przyj\xc4\x85\xc5\x82 nominacji, nie chc\xc4\x85c bra\xc4\x87 odpowiedzialno\xc5\x9bci za twierdz\xc4\x99 smole\xc5\x84sk\xc4\x85 zagro\xc5\xbcon\xc4\x85 przez Rosj\xc4\x99. W II po\xc5\x82owie 1654 tworzy\xc5\x82 prywatne oddzia\xc5\x82y za pieni\xc4\x85dze Kazimierza Leona Sapiehy, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y by\xc4\x87 u\xc5\xbcyte przeciwko Chmielnickiemu. Sk\xc5\x82\xc3\xb3ceni z hetmanem Januszem Radziwi\xc5\x82\xc5\x82em Sapiehowie nie po\xc5\x82\xc4\x85czyli swoich oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w z wojskiem litewskim, walcz\xc4\x85c z powstaniem na w\xc5\x82asn\xc4\x85 r\xc4\x99k\xc4\x99. Na sejmie 1655 roku wyznaczony z Senatu komisarzem do zap\xc5\x82aty wojsku Wielkiego Ksi\xc4\x99stwa Litewskiego.\n_START_SECTION_\nCzasy potopu szwedzkiego\n_START_PARAGRAPH_\nDo po\xc5\x82owy 1655 liczy\xc5\x82 na porozumienie ze Szwecj\xc4\x85 jako koalicji antyrosyjskiej, lecz mimo stara\xc5\x84 Magnusa de la Gardie nie przyj\xc4\x85\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej protekcji szwedzkiej. W 1655 po naje\xc5\xbadzie Szwed\xc3\xb3w na Rzeczpospolit\xc4\x85 i przej\xc5\x9bciu hetmana wielkiego litewskiego Janusza Radziwi\xc5\x82\xc5\x82a na ich stron\xc4\x99, stan\xc4\x85\xc5\x82 na czele szlachty i cz\xc4\x99\xc5\x9bci armii litewskiej wiernej Janowi Kazimierzowi. Mimo ponaglaj\xc4\x85cych list\xc3\xb3w Jana Kazimierza pozosta\xc5\x82 przez wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 jesieni 1655 bierny, zbieraj\xc4\x85c si\xc5\x82y. Status quo przerwa\xc5\x82a wyprawa genera\xc5\x82a rosyjskiego, Ursowa, kt\xc3\xb3re mimo pocz\xc4\x85tkowych niepowodze\xc5\x84 pokona\xc5\x82y armi\xc4\x99 Paw\xc5\x82a Jana. Spowodowa\xc5\x82o to przyj\xc4\x99cie pod koniec listopada, pod wp\xc5\x82ywem wojska, protekcji Karola Gustawa. Pomimo tego prowadzi\xc5\x82 dalsze rozmowy z hetmanami koronnymi,przyst\xc4\x99puj\xc4\x85c do  konfederacji tyszowieckiej. W styczniu 1656 r. zmar\xc5\x82 Kazimierz Leon Sapieha i Pawe\xc5\x82 Sapieha sta\xc5\x82 si\xc4\x99 nowym niekwestionowanym przyw\xc3\xb3dc\xc4\x85 obozu antyradziwi\xc5\x82\xc5\x82owskiego, kt\xc3\xb3ry po \xc5\x9bmierci swego opiekuna przej\xc4\x85\xc5\x82 tak\xc5\xbce jego dobra ziemskie, co dawa\xc5\x82o mu r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc podstaw\xc4\x99 \xef\xac\x81nansow\xc4\x85 do dalszych dzia\xc5\x82a\xc5\x84._NEWLINE_Pos\xc5\x82owie Paw\xc5\x82a Jana spotkali si\xc4\x99 w styczniu 1656 z Janem Kazimierzem w \xc5\x81a\xc5\x84cucie, deklaruj\xc4\x85c wierno\xc5\x9b\xc4\x87 kr\xc3\xb3lowi. Dalsze dzia\xc5\x82ania prowadzi\xc5\x82 na w\xc5\x82asn\xc4\x85 r\xc4\x99k\xc4\x99, nieco ospale, oczekuj\xc4\x85c na realne profity poparcia Jana Kazimierza. Na pocz\xc4\x85tku marca otrzyma\xc5\x82 bu\xc5\x82aw\xc4\x99 wielk\xc4\x85 litewsk\xc4\x85 i wojew\xc3\xb3dztwo wile\xc5\x84skie, co spowodowa\xc5\x82o znaczne o\xc5\xbcywienie dalszych dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojskowych. 12 marca rozbi\xc5\x82 pod Janowem Podlaskim wojska Bogus\xc5\x82awa Radziwi\xc5\x82\xc5\x82a, po czym po\xc5\x9bpieszy\xc5\x82 do wide\xc5\x82 Sanu, gdzie znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w pu\xc5\x82apce wojska Karola Gustawa. Niestety nie uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 utrzyma\xc4\x87 blokady, 4 kwietnia wojska szwedzie przesz\xc5\x82y przez San poni\xc5\xbcej planowanej przeprawy i pobi\xc5\x82y wojska litewskie. 12 kwietnia zaj\xc4\x85\xc5\x82 Lublin, po czym 24 kwietnia stan\xc4\x85\xc5\x82 pod Warszaw\xc4\x85. Ze wzgl\xc4\x99du na brak piechoty i artylerii nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 realnie zagrozi\xc4\x87 twierdzy, ograniczy\xc5\x82 si\xc4\x99 wi\xc4\x99c do blokowania miasta do czasu nadej\xc5\x9bcia kr\xc3\xb3la 30 czerwca. Po przybyciu kr\xc3\xb3l zacz\xc4\x85\xc5\x82 forsowa\xc4\x87 polityk\xc4\x99 rozdzia\xc5\x82u armii litewskiej pomi\xc4\x99dzy obu hetman\xc3\xb3w, wyra\xc5\xbanie faworyzuj\xc4\x85c przy tym hetmana polnego, Wincentego Gosiewskiego, co spowodowa\xc5\x82o och\xc5\x82odzenie stosunk\xc3\xb3w z Paw\xc5\x82em Janem. Mimo to hetman bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w kilku wi\xc4\x99kszych bitwach oko\xc5\x82o warszawskich, m.in. na Pradze i dzisiejszej Saskiej K\xc4\x99pie. Po bitwie odszed\xc5\x82 do Brze\xc5\x9bcia Litewskiego, wysy\xc5\x82aj\xc4\x85c stamt\xc4\x85d poselstwo do kr\xc3\xb3la w obronie swoich prerogatyw nad hetmanem Gosiewskim. Pod koniec roku cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 wojsk wspom\xc3\xb3g\xc5\x82 wypraw\xc4\x99 Gosiewskiego do Prus. Wspomaga\xc5\x82 finansowo delegacj\xc4\x99 wys\xc5\x82an\xc4\x85 przez Rzeczpospolit\xc4\x85 na rokowania z Carstwem Rosyjskim. Jan Sapieha wy\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 te\xc5\xbc w 1657 roku znaczne prywatne \xc5\x9brodki na obl\xc4\x99\xc5\xbcenie obsadzonej przez Szwed\xc3\xb3w twierdzy w Tykocinie.\n_START_SECTION_\nKonflikt z kr\xc3\xb3lem\n_START_PARAGRAPH_\nNa pocz\xc4\x85tku 1657 sytuacja pomi\xc4\x99dzy Paw\xc5\x82em Janem a Gosiewskim zaogni\xc5\x82a si\xc4\x99. Po zdobyciu 27 stycznia Tykocina wojsko sapie\xc5\xbcy\xc5\x84skie zawi\xc4\x85za\xc5\x82o konfederacj\xc4\x99 przeciwko kr\xc3\xb3lowi, domagaj\xc4\x85c si\xc4\x99 zap\xc5\x82aty zaleg\xc5\x82ego \xc5\xbco\xc5\x82du, a tak\xc5\xbce pe\xc5\x82nych prerogatyw hetmana wielkiego. Jan Kazimierz za\xc5\x82agodzi\xc5\x82 sytuacje, oddaj\xc4\x85c Paw\xc5\x82owi Janowi w zarz\xc4\x85d ekonomi\xc4\x99 szawelsk\xc4\x85, co doprowadzi\xc5\x82o do zawieszenia konfederacji, po czym w miesi\xc4\x85c p\xc3\xb3\xc5\xbaniej uniezale\xc5\xbcni\xc5\x82 od siebie wojska obu hetman\xc3\xb3w. Na wie\xc5\x9b\xc4\x87 o wydzieleniu korpusu Gosiewskiego z wojsk litewskich Pawe\xc5\x82 Jan rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 negocjacje w sprawie separatystycznego pokoju z elektorem Fryderykiem Wilhelmem. Jan Kazimierz usi\xc5\x82owa\xc5\x82 w drugiej po\xc5\x82owie marca bezskutecznie wym\xc3\xb3c na Pawle Janie zgod\xc4\x99 na rozdzia\xc5\x82 wojsk litewskich, co doprowadzi\xc5\x82o do chwilowego wycofania si\xc4\x99 samego hetmana z dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych. Jedyne akcje podejmowa\xc5\x82 na jego rozkaz i jego si\xc5\x82ami m\xc5\x82odszy kuzyn, pu\xc5\x82kownik Krzysztof Sapieha. W listopadzie zwo\xc5\x82a\xc5\x82 w Brze\xc5\x9bciu konwokacj\xc4\x99 litewsk\xc4\x85, na kt\xc3\xb3rej senatorzy i szlachta wyra\xc5\xbanie wypowiedzieli si\xc4\x99 przeciwko kr\xc3\xb3lewskiej polityce wobec Litwy. W marcu 1658 na wyra\xc5\xbany rozkaz kr\xc3\xb3la przyby\xc5\x82 do Warszawy na tzw. \xe2\x80\x9ezjazd warszawski\xe2\x80\x9d, gdzie za cen\xc4\x99 ugody z Gosiewskim uzyska\xc5\x82 obietnic\xc4\x99 uregulowania spraw finansowych z wojskiem litewskim do 9 listopada 1658. By\xc5\x82 gor\xc4\x85cym zwolennikiem rokowa\xc5\x84 pokojowych z Moskw\xc4\x85, nie zwa\xc5\xbcaj\xc4\x85c na postaw\xc4\x99 czo\xc5\x82owych polityk\xc3\xb3w koronnych. Jego intencje jednak zosta\xc5\x82y odczytane przez cara jako pr\xc3\xb3b\xc4\x99 zerwania unii polsko-litewskiej, przysy\xc5\x82aj\xc4\x85c Paw\xc5\x82owi Janowi poselstwo z podobn\xc4\x85 propozycj\xc4\x85._NEWLINE_W drugiej po\xc5\x82owie 1658 zaznaczy\xc5\x82 si\xc4\x99 po raz pierwszy rozdzia\xc5\x82 pomi\xc4\x99dzy dworem kr\xc3\xb3lewskim, kieruj\xc4\x85cym swoj\xc4\x85 polityk\xc4\x99 w kierunku dworu francuskiego, a Paw\xc5\x82em Janem, widz\xc4\x85cym przysz\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 w kontaktach z dworem cesarskim w Wiedniu. Na sejmie 1658 nie otrzyma\xc5\x82 pe\xc5\x82nej rekompensaty za wydatki poniesione na wojsko w 1655 \xe2\x80\x93 z ponad 1 mln z\xc5\x82 zwr\xc3\xb3cono mu jedynie 593 809 z\xc5\x82. Na rozkaz kr\xc3\xb3lewski wzi\xc4\x85\xc5\x82 jesieni\xc4\x85 udzia\xc5\x82 w wyprawie na wojska Moskiewskie. Mimo pr\xc3\xb3\xc5\x9bb Paw\xc5\x82a Jana o chwilowe wstrzymanie dzia\xc5\x82a\xc5\x84 hetman Gosiewski sam zaatakowa\xc5\x82 wojska moskiewskie, ponosz\xc4\x85c kl\xc4\x99sk\xc4\x99 w bitwie pod Werkami i dostaj\xc4\x85c si\xc4\x99 do niewoli. Pawe\xc5\x82 Jan usi\xc5\x82owa\xc5\x82 odbi\xc4\x87 Gosiewskiego, dziel\xc4\x85c swoje wojska na dwie cz\xc4\x99\xc5\x9bci, jedn\xc4\x85 pod w\xc5\x82asnym dow\xc3\xb3dztwem, drug\xc4\x85 pod dow\xc3\xb3dztwem Samuela Kmicica. Dzia\xc5\x82ania te jednak nie przynios\xc5\x82y skutku, a Pawe\xc5\x82 Jan zosta\xc5\x82 oskar\xc5\xbcony przez kr\xc3\xb3la o spowodowanie kl\xc4\x99ski Gosiewskiego, co spowodowa\xc5\x82o dalsze och\xc5\x82odzenie kontakt\xc3\xb3w z dworem. Mimo, i\xc5\xbc niezawiniona, niewola ta by\xc5\x82a na r\xc4\x99k\xc4\x99 Paw\xc5\x82owi Janowi ze wzgl\xc4\x99du na mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 podporz\xc4\x85dkowania sobie ca\xc5\x82ego wojska litewskiego. Kr\xc3\xb3l nie ugi\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 i wyznaczy\xc5\x82 na miejsce Gosiewskiego jako dow\xc3\xb3dc\xc4\x99 tzw. lewego skrzyd\xc5\x82a armii litewskiej Samuela Komorowskiego. Pawe\xc5\x82 Jan za\xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x82 730 tys. z\xc5\x82. jako dodatkow\xc4\x85 rekompensat\xc4\x99 za poniesione w wojnie koszty i zagrozi\xc5\x82 niepodpisaniem ugody hadziackiej. Sp\xc3\xb3r zako\xc5\x84czy\xc5\x82 si\xc4\x99 zwyci\xc4\x99stwem Paw\xc5\x82a Jana \xe2\x80\x93 pieni\xc4\x85dze zosta\xc5\x82y mu zwr\xc3\xb3cone, a Jan Kazimierz po raz pierwszy zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82, jak silna jest opozycja sapie\xc5\xbcy\xc5\x84ska na Litwie. Mimo to Pawe\xc5\x82 Jan wys\xc5\x82a\xc5\x82 pos\xc5\x82\xc3\xb3w do Wiednia, proponuj\xc4\x85c poparcie kandydata z dynastii Habsburg\xc3\xb3w na tron Polski._NEWLINE_By\xc5\x82 jednym z nielicznych zwolennik\xc3\xb3w toczenia wojny tylko na jednym froncie \xe2\x80\x93 tj. zawarcia rozejmu z Moskw\xc4\x85, zako\xc5\x84czenia wojny szwedzkiej i dopiero wtedy zwr\xc3\xb3cenia ca\xc5\x82ych si\xc5\x82 przeciwko Moskwie. W maju 1659 zrezygnowa\xc5\x82 z dow\xc3\xb3dztwa, powo\xc5\x82uj\xc4\x85c si\xc4\x99 na z\xc5\x82y stan zdrowia, a w rzeczywisto\xc5\x9bci przeciwstawiaj\xc4\x85c si\xc4\x99 polityce kr\xc3\xb3lewskiej._NEWLINE_By\xc5\x82 deputatem z Senatu na Trybuna\xc5\x82 Skarbowy Wielkiego Ksi\xc4\x99stwa Litewskiego w 1659 roku._NEWLINE_Na prze\xc5\x82omie 1659/1660 mia\xc5\x82 jako w\xc3\xb3dz naczelny przeciwstawi\xc4\x87 si\xc4\x99 ofensywie kniazia Iwana Andrzejewicza Chowa\xc5\x84skiego. W kampanii tej ujawni\xc5\x82y si\xc4\x99 wszystkie wady Paw\xc5\x82a Jana jako wodza \xe2\x80\x93 nie tylko nie potrafi\xc5\x82 skutecznie zorganizowa\xc4\x87 obrony, pozwalaj\xc4\x85c na znoszenie kolejnych rozproszonych oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w przez Moskali, ale i nie wykaza\xc5\x82 wi\xc4\x99kszej inicjatywy poza pr\xc3\xb3bami \xc5\x9bci\xc4\x85gni\xc4\x99cia ze \xc5\xbbmudzi i Korony si\xc5\x82 uwik\xc5\x82anych w wojn\xc4\x99 szwedzk\xc4\x85. Jan Kazimierz obarczy\xc5\x82 go ca\xc5\x82kowit\xc4\x85 win\xc4\x85 za niepowodzenia tej wyprawy i odda\xc5\x82 ca\xc5\x82kowit\xc4\x85 w\xc5\x82adz\xc4\x99 nad wojskiem litewskim Aleksandrowi Po\xc5\x82ubi\xc5\x84skiemu. W kwietniu 1660 za poleceniem Paw\xc5\x82a Jana zawi\xc4\x85za\xc5\x82a si\xc4\x99 konfederacja wojskowa pod lask\xc4\x85 Samuela Kmicica, maj\xc4\x85ca sk\xc5\x82oni\xc4\x87 dw\xc3\xb3r do zaj\xc4\x99cia si\xc4\x99 sprawami Litwy. Konfederacja zosta\xc5\x82a zamkni\xc4\x99ta pod koniec maja w zamian za przywr\xc3\xb3cenie Paw\xc5\x82owi Janowi dow\xc3\xb3dztwa. W czerwcu 1660 wyruszy\xc5\x82 ponownie na Moskw\xc4\x99 wraz z dywizj\xc4\x85 koronn\xc4\x85 Stefana Czarnieckiego. Obaj wodzowie najpierw rozgromili armi\xc4\x99 Chowa\xc5\x84skiego w bitwie pod Po\xc5\x82onk\xc4\x85, a potem wyzwolili znaczn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Bia\xc5\x82orusi i po po\xc5\x82\xc4\x85czeniu z dywizj\xc4\x85 lewego skrzyd\xc5\x82a Paca stoczyli nierozstrzygni\xc4\x99t\xc4\x85 bitw\xc4\x99 nad Basi\xc4\x85 z armi\xc4\x85 ks. [[Jurij Do\xc5\x82gorukow (1602\xe2\x80\x931682)}Do\xc5\x82gorukowa]]. Dalsze post\xc4\x99py nielicznych, zm\xc4\x99czonych i nieop\xc5\x82acanych od d\xc5\x82u\xc5\xbcszego czasu wojsk sk\xc5\x82ania\xc5\x82y Paw\xc5\x82a Jana do zaprzestania dzia\xc5\x82a\xc5\x84, co doprowadzi\xc5\x82o do konfliktu z Czarnieckim, kt\xc3\xb3ry chcia\xc5\x82 kontynuowa\xc4\x87 marsz, podporz\xc4\x85dkowuj\xc4\x85c si\xc4\x99 rozkazom Jana Kazimierza. W styczniu 1661 Pawe\xc5\x82 Jan, odwo\xc5\x82any z frontu mia\xc5\x82 na rozkaz kr\xc3\xb3la zaj\xc4\x85\xc4\x87 Wilno, lecz nie uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 to._NEWLINE_Na sejmie 1661 zda\xc5\x82 relacj\xc4\x99 z wszystkich swoich dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych, przywo\xc5\xbc\xc4\x85c m.in. 120 zdobycznych chor\xc4\x85gwi nieprzyjacielskich. W 1661 roku otrzyma\xc5\x82 przez podkanclerzego litewskiego ze skarbu francuskiego 6000 liwr\xc3\xb3w. Chwilowo zbli\xc5\xbcy\xc5\x82 si\xc4\x99 wtedy Pawe\xc5\x82 Jan do dworu, popieraj\xc4\x85c elekcj\xc4\x99 kandydata francuskiego vivente rege. W zwi\xc4\x85zku z os\xc5\x82abieniem pozycji w buntuj\xc4\x85cym si\xc4\x99 wojsku litewskim, oraz dalszej niech\xc4\x99ci, mimo pr\xc3\xb3b zbli\xc5\xbcenia, kr\xc3\xb3la, Pawe\xc5\x82 Jan rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 negocjacj\xc4\x99 z Jerzym Lubomirskim, jako gwarantem wolno\xc5\x9bci szlacheckich. Nieustanne wrzenie w armii litewskiej doprowadzi\xc5\x82o do zamordowania w listopadzie 1662 marsza\xc5\x82ka zwi\xc4\x85zku litewskiego, Krzysztofa \xc5\xbberomskiego i hetmana Gosiewskiego, za co win\xc4\x85 obarczono Paw\xc5\x82a Jana. Nie uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 uzyska\xc4\x87 wakuj\xc4\x85cej bu\xc5\x82awy polnej litewskiej dla swojego stronnictwa. Mimo to prowadzi\xc5\x82 rozmowy ze zbuntowanym wojskiem litewskim, doprowadzaj\xc4\x85c do rozwi\xc4\x85zania konfederacji w sierpniu 1663. Bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w kampanii zimowej 1663/1664 przeciwko Moskwie, wobec jednak jej miernych post\xc4\x99p\xc3\xb3w zda\xc5\x82 dow\xc3\xb3dztwo nowemu hetmanowi polnemu, Micha\xc5\x82owi Kazimierzowi Pacowi. Latem 1664 chcia\xc5\x82 zwo\xc5\x82a\xc4\x87 pospolite ruszenie litewskie, jako narz\xc4\x99dzie do sk\xc5\x82onienia Jana Kazimierza do zawarcia rozejmu z Moskw\xc4\x85. Bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w sejmie 1665, nie akceptuj\xc4\x85c wyroku na Jerzym Lubomirskiego, nie zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 te\xc5\xbc na wykorzystanie przeciwko niemu wojsk litewskich. Przez ca\xc5\x82y rok 1665 prowadzi\xc5\x82 polityk\xc4\x99 dworsk\xc4\x85, to popieraj\xc4\x85c elekcj\xc4\x99 Vivente rege, to staj\xc4\x85c wobec niej w opozycji. Pawe\xc5\x82 Jan usi\xc5\x82owa\xc5\x82 przez ten czas uzyska\xc4\x87 beneficja dla swojej rodziny, Jan Kazimierz natomiast d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82 do chwilowego wykorzystania wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w Paw\xc5\x82a Jana na Litwie, by po elekcji przy poparciu rodziny Pac\xc3\xb3w wp\xc5\x82ywy te os\xc5\x82abi\xc4\x87. \xc5\x9amier\xc4\x87 Paw\xc5\x82a Jana by\xc5\x82a dla dworu Jana Kazimierza wielk\xc4\x85 ulg\xc4\x85._NEWLINE_Zmar\xc5\x82 w R\xc3\xb3\xc5\xbcanej po d\xc5\x82ugiej chorobie 30 grudnia 1665._NEWLINE_Dwukrotnie \xc5\xbconaty, by\xc5\x82 ojcem Kazimierza Jana, Benedykta Paw\xc5\x82a, Franciszka Stefana i Leona Bazylego._NEWLINE_Pan Sapieha, jak m\xc3\xb3wiono w \xc3\xb3wczesnej Rzeczypospolitej, \xe2\x80\x9ezastawi\xc5\x82 kontusz i sprzeda\xc5\x82 ostatni\xc4\x85 srebrn\xc4\x85 \xc5\x82y\xc5\xbck\xc4\x99\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Dzi\xc4\x99ki nadaniom kr\xc3\xb3lewskim, oraz przej\xc4\x99ciem spu\xc5\x9bcizny po Kazimierzu Leonie Sapie\xc5\xbce, synu kanclerza Lwa Sapiehy po\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 podwaliny pod dominacj\xc4\x99 rodu Sapieh\xc3\xb3w na Litwie pod koniec XVII wieku.\n_START_SECTION_\nPotop Henryka Sienkiewicza\n_START_PARAGRAPH_\nPosta\xc4\x87 Paw\xc5\x82a Jana zosta\xc5\x82a ukazana w Potopie w spos\xc3\xb3b wyidealizowany, z zupe\xc5\x82nym pomini\xc4\x99ciem animozji z hetmanem polnym Gosiewskim. Nie uj\xc4\x99to tak\xc5\xbce rzeczywistych uczu\xc4\x87 Jana Kazimierza do Paw\xc5\x82a Jana. W powie\xc5\x9bci Pawe\xc5\x82 Jan jest tak\xc5\xbce aktywnym za\xc5\x82o\xc5\xbcycielem konfederacji tyszowieckiej.\n_START_SECTION_\nVaria\n_START_PARAGRAPH_\nNa pami\xc4\x85tk\xc4\x99 wyzwolenia Lublina spod okupacji szwedzkiej 12 kwietnia 1656 jedna z ulic Lublina nosi jego imi\xc4\x99 (opisana jako ul. Jana Sapiehy).'