b'\n_START_ARTICLE_\n\xc5\x9awiadkowie Jehowy w Azerbejd\xc5\xbcanie\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tki\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x9awiadkowie Jehowy aktywnie dzia\xc5\x82aj\xc4\x85 w Azerbejd\xc5\xbcanie od lat 60. XX wieku. Grupa g\xc5\x82osicieli osiedli\xc5\x82a si\xc4\x99 tam po uwolnieniu z \xc5\x82agr\xc3\xb3w i oboz\xc3\xb3w pracy na Syberii, dok\xc4\x85d zostali przesiedleni w wyniku Operacji P\xc3\xb3\xc5\x82noc. W nast\xc4\x99pnych latach ich liczba powoli wzrasta\xc5\x82a \xe2\x80\x93 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w Baku.\n_START_SECTION_\nRejestracja prawna, prze\xc5\x9bladowania\n_START_PARAGRAPH_\n27 marca 1991 roku \xc5\x9awiadkowie Jehowy zostali prawnie zarejestrowani w ca\xc5\x82ym Zwi\xc4\x85zku Radzieckim. Na terenie niepodleg\xc5\x82ego Azerbejd\xc5\xbcanu \xc5\x9awiadkowie Jehowy uzyskali rejestracj\xc4\x99 22 grudnia 1999 roku jako Religijne Stowarzyszenie \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy w Republice Azerbejd\xc5\xbcanu. Jednak w praktyce zapewnia ona wolno\xc5\x9b\xc4\x87 praktykowania religii tylko w stolicy kraju, Baku._NEWLINE_7 lutego 2002 roku Pa\xc5\x84stwowa Komisja do spraw Stosunk\xc3\xb3w z Organizacjami i Stowarzyszeniami Religijnymi zarejestrowa\xc5\x82a spo\xc5\x82eczno\xc5\x9b\xc4\x87 religijn\xc4\x85 \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy w Baku._NEWLINE_19 wrze\xc5\x9bnia 2014 roku og\xc5\x82oszono wydanie \xe2\x80\x9ePisma \xc5\x9awi\xc4\x99tego w Przek\xc5\x82adzie Nowego \xc5\x9awiata\xe2\x80\x9d w j\xc4\x99zyku azerskim.\n_START_SECTION_\nAresztowania i konfiskaty, kwestia legalizacji\n_START_PARAGRAPH_\nPomimo prawnej rejestracji w kraju dochodzi niejednokrotnie do \xc5\x82amania prawa do wolno\xc5\x9bci wyznania. Przerywane s\xc4\x85 zgromadzenia religijne, zdarzaj\xc4\x85 si\xc4\x99 aresztowania uczestnicz\xc4\x85cych w nich os\xc3\xb3b, konfiskuje si\xc4\x99 literatur\xc4\x99 religijn\xc4\x85 w tym Biblie, dokonuje si\xc4\x99 rewizji prywatnych mieszka\xc5\x84 g\xc5\x82osicieli oraz Sal Kr\xc3\xb3lestwa, zdarzaj\xc4\x85 si\xc4\x99 przypadki przemocy fizycznej. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie \xc5\x9awiadkowie Jehowy podejmuj\xc4\x85 pr\xc3\xb3by uznania legalno\xc5\x9bci wyznania na terenie ca\xc5\x82ego kraju._NEWLINE_24 grudnia 2006 roku w Baku aresztowano ponad 200 g\xc5\x82osicieli w trakcie spotkania religijnego. Uzbrojeni policjanci w towarzystwie ekip telewizyjnych oraz lokalnych urz\xc4\x99dnik\xc3\xb3w przerwali spotkanie i pomimo braku nakazu przeprowadzili rewizj\xc4\x99 oraz zatrzymali wszystkich obecnych. Dw\xc3\xb3ch g\xc5\x82osicieli zosta\xc5\x82o pobitych; skonfiskowano legaln\xc4\x85 literatur\xc4\x99 religijn\xc4\x85, dokumenty prawne, dobrowolne datki pieni\xc4\x99\xc5\xbcne i sprz\xc4\x99t do t\xc5\x82umaczenia Biblii. Sze\xc5\x9bciu obcokrajowc\xc3\xb3w deportowano. Rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 okres utrudniania przez w\xc5\x82adze sprowadzenia literatury religijnej; kilkunastu g\xc5\x82osicieli odbywa\xc5\x82o kary wi\xc4\x99zienia za praktykowanie zasad swej religii. W czerwcu 2008 roku po raz kolejny bezpodstawnie aresztowano i brutalnie pobito \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy, uczestnicz\xc4\x85cych w spotkaniu religijnym. W sierpniu deportowano \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy z Rosji, kt\xc3\xb3rzy osiedlili si\xc4\x99 w Azerbejd\xc5\xbcanie._NEWLINE_9 kwietnia 2009 roku wyst\xc4\x85piono do Pa\xc5\x84stwowej Komisji do spraw Stosunk\xc3\xb3w z Organizacjami i Stowarzyszeniami Religijnymi o prawne zarejestrowanie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy na terenie ca\xc5\x82ego kraju (w sto\xc5\x82ecznym Baku \xc5\x9awiadkowie Jehowy posiadaj\xc4\x85 osobowo\xc5\x9b\xc4\x87 prawn\xc4\x85 od 2002 roku). Wniosek ten zosta\xc5\x82 odrzucony 29 stycznia 2010 roku. W lipcu tego samego roku deportowano dw\xc3\xb3ch Gruzin\xc3\xb3w, b\xc4\x99d\xc4\x85cych \xc5\x9awiadkami Jehowy i skonfiskowano im literatur\xc4\x99 religijn\xc4\x85. Miesi\xc4\x85c p\xc3\xb3\xc5\xbaniej policja azerbejd\xc5\xbca\xc5\x84ska ponownie aresztowa\xc5\x82a i na\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82a kary grzywny na grupy \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy, uczestnicz\xc4\x85ce w spotkaniu religijnym w domu prywatnym w mie\xc5\x9bcie Qax (Gakh) \xe2\x80\x93 chocia\xc5\xbc prawo nie wymaga oficjalnej rejestracji od os\xc3\xb3b, pragn\xc4\x85cych wsp\xc3\xb3lnie praktykowa\xc4\x87 sw\xc4\x85 religi\xc4\x99 w domach._NEWLINE_3 marca 2010 roku dw\xc3\xb3ch g\xc5\x82osicieli zosta\xc5\x82o aresztowanych i ukaranych grzywn\xc4\x85 za rozpowszechnianie publikacji \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy. Od marca 2010 roku s\xc4\x85dy skaza\xc5\x82y 7 os\xc3\xb3b na kary grzywny za dystrybucj\xc4\x99 tych publikacji. 25 kwietnia funkcjonariusze kontroli granicznej skonfiskowali Biblie oraz osobiste egzemplarze publikacji religijnych u ponad 250 delegat\xc3\xb3w wracaj\xc4\x85cych ze zgromadzenia religijnego pod has\xc5\x82em \xe2\x80\x9eTrwaj przy Jehowie!\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3re odby\xc5\x82o si\xc4\x99 w Gruzji. W maju mia\xc5\x82y miejsce przeszukania w domach \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy, a tak\xc5\xbce konfiskaty publikacji oraz Biblii._NEWLINE_We wrze\xc5\x9bniu 2010 uwi\xc4\x99ziono g\xc5\x82osicieli za odmow\xc4\x99 s\xc5\x82u\xc5\xbcby wojskowej._NEWLINE_Raport Europejskiej Komisji przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji z 31 marca 2011 roku \xe2\x80\x9estanowczo zaleca, aby w\xc5\x82adze Azerbejd\xc5\xbcanu szybko zako\xc5\x84czy\xc5\x82y b\xc4\x99d\xc4\x85c\xc4\x85 w toku procedur\xc4\x99 rejestracji wsp\xc3\xb3lnot religijnych, uwzgl\xc4\x99dniaj\xc4\x85c orzecznictwo Europejskiego Trybuna\xc5\x82u Praw Cz\xc5\x82owieka\xe2\x80\x9d. Domaga si\xc4\x99 od w\xc5\x82adz Azerbejd\xc5\xbcanu \xe2\x80\x9ewyja\xc5\x9bnienia sytuacji prawnej wsp\xc3\xb3lnot wci\xc4\x85\xc5\xbc oczekuj\xc4\x85cych na ostateczn\xc4\x85 odpowied\xc5\xba Pa\xc5\x84stwowego Komitetu ds. Stosunk\xc3\xb3w z Wyznaniami lub s\xc4\x85d\xc3\xb3w, w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci poprzez jasne okre\xc5\x9blenie, \xc5\xbce te ju\xc5\xbc zarejestrowane [organizacje religijne] na mocy poprzednich przepis\xc3\xb3w musz\xc4\x85 mie\xc4\x87 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 kontynuowania normalnej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci w okresie przej\xc5\x9bciowym\xe2\x80\x9d._NEWLINE_24 maja 2011 roku S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy Azerbejd\xc5\xbcanu wyda\xc5\x82 korzystne postanowienie na rzecz miejscowych \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy, kieruj\xc4\x85c ich spraw\xc4\x99 do S\xc4\x85du Apelacyjnego w Baku celem ponownego rozpatrzenia. Od kwietnia do czerwca 2011 roku policja przerwa\xc5\x82a kilka spotka\xc5\x84 religijnych odbywaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w domach prywatnych w Lokbatanie, dzielnicy Baku._NEWLINE_12 wrze\xc5\x9bnia 2011 roku S\xc4\x85d Apelacyjny w Baku po raz drugi odm\xc3\xb3wi\xc5\x82 obrony praw \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy. Decyzja ta zignorowa\xc5\x82a stanowisko S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego Azerbejd\xc5\xbcanu, kt\xc3\xb3ry orzek\xc5\x82, \xc5\xbce S\xc4\x85d Apelacyjny naruszy\xc5\x82 swoj\xc4\x85 wcze\xc5\x9bniejsz\xc4\x85 decyzj\xc4\x99, nie bior\xc4\x85c pod uwag\xc4\x99 ustawy Republiki Azerbejd\xc5\xbcanu O Wolno\xc5\x9bci Przekona\xc5\x84 Religijnych, kt\xc3\xb3ra stanowi, \xc5\xbce rejestracji nie mo\xc5\xbcna odm\xc3\xb3wi\xc4\x87 jedynie ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w technicznych. \xc5\x9awiadkowie Jehowy zamierzaj\xc4\x85 ponownie wnie\xc5\x9b\xc4\x87 spraw\xc4\x99 przed S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy. Do roku 2011 ponad 540 zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w wyznaniowych zosta\xc5\x82o ponownie zarejestrowanych na podstawie ustawy Azerbejd\xc5\xbcanu O Wolno\xc5\x9bci Przekona\xc5\x84 Religijnych. Pomimo uznania przez Europejski Trybuna\xc5\x82 Praw Cz\xc5\x82owieka jako znanej religii \xe2\x80\x9eod dawna istniej\xc4\x85cej na arenie mi\xc4\x99dzynarodowej\xe2\x80\x9d, \xc5\x9awiadkowie Jehowy nie znale\xc5\xbali si\xc4\x99 na tej li\xc5\x9bcie._NEWLINE_9 wrze\xc5\x9bnia 2011 roku S\xc4\x85d Administracyjno-Gospodarczy w Baku nr 1 wyda\xc5\x82 orzeczenie przeciwko rz\xc4\x85dowej cenzurze literatury religijnej \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy. Przez wiele lat cenzura powa\xc5\xbcnie ogranicza\xc5\x82a prawo dost\xc4\x99pu \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy do publikacji religijnych, maj\xc4\x85cych istotne znaczenie dla praktykowanych przez nich wierze\xc5\x84._NEWLINE_W dniach od 26 do 28 lipca 2019 roku w Baku odby\xc5\x82 si\xc4\x99 kongres regionalny \xe2\x80\x9eMi\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 nigdy nie zawodzi!\xe2\x80\x9d. Po raz pierwszy bra\xc5\x82y w nim udzia\xc5\x82 wszystkie zbory azerskoj\xc4\x99zyczne i rosyjskoj\xc4\x99zyczne w Azerbejd\xc5\xbcanie. Liczba obecnych wynios\xc5\x82a 1938 os\xc3\xb3b, a ochrzczono 33 osoby. Po raz pierwszy na kongresie w tym kraju by\xc5\x82 obecny cz\xc5\x82onek Cia\xc5\x82a Kierowniczego \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy. Mark Sanderson otrzyma\xc5\x82 specjalne zezwolenie na wjazd do Azerbejd\xc5\xbcanu, aby wyg\xc5\x82osi\xc4\x87 przem\xc3\xb3wienia na tym kongresie._NEWLINE_W Baku 11 zbor\xc3\xb3w (4 rosyjskoj\xc4\x99zyczne i 7 azerskoj\xc4\x99zycznych oraz grupa rosyjskiego j\xc4\x99zyka migowego i grupa angielskoj\xc4\x99zyczna) korzysta z dw\xc3\xb3ch Sal Kr\xc3\xb3lestwa. W Baku odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kongresy w j\xc4\x99zyku azerskim i rosyjskim.\n_START_SECTION_\nSytuacja zboru w Gand\xc5\xbcy\n_START_PARAGRAPH_\nW grudniu 2010 roku aresztowano uczestnik\xc3\xb3w zebrania religijnego w domu prywatnym w Gand\xc5\xbcy. Sprawa ta zosta\xc5\x82a skierowana do Europejskiego Trybuna\xc5\x82u Praw Cz\xc5\x82owieka. 12 czerwca 2011 roku policja aresztowa\xc5\x82a 40 os\xc3\xb3b zebranych na spotkaniu religijnym w prywatnym domu w Gand\xc5\xbcy. Dzie\xc5\x84 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej S\xc4\x85d Rejonowy Nizami skaza\xc5\x82 po raz drugi czterech g\xc5\x82osicieli na zap\xc5\x82acenie wysokiej grzywny za dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 religijn\xc4\x85. 11 lipca S\xc4\x85d Apelacyjny podtrzyma\xc5\x82 t\xc4\x99 decyzj\xc4\x99. Pierwszy wniosek \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy o rejestracj\xc4\x99 zboru w Gand\xc5\xbcy zosta\xc5\x82 odrzucony z powod\xc3\xb3w technicznych, a drugie odwo\xc5\x82anie nie zosta\xc5\x82o rozpatrzone. 20 listopada 2011 roku policjanci ponownie wtargn\xc4\x99li na zebranie religijne w mie\xc5\x9bcie Gand\xc5\xbca, sze\xc5\x9b\xc4\x87 os\xc3\xb3b skazano za uczestnictwo w nim na wysokie grzywny. Europejski Trybuna\xc5\x82 Praw Cz\xc5\x82owieka orzek\xc5\x82, \xc5\xbce pa\xc5\x84stwo cz\xc5\x82onkowskie Rady Europy, jakim jest Azerbejd\xc5\xbcan, nie mo\xc5\xbce nak\xc5\x82ada\xc4\x87 sankcji na poszczeg\xc3\xb3lnych cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w w kwestii modlitwy lub innych form manifestowania swoich przekona\xc5\x84 religijnych. W przeciwnym razie doprowadzi\xc5\x82oby to do wykluczenia mniejszo\xc5\x9bci religijnych, a tym samym oznacza\xc5\x82oby przyzwolenie na decydowanie przez pa\xc5\x84stwo, w co cz\xc5\x82owiek mo\xc5\xbce wierzy\xc4\x87._NEWLINE_W 2014 roku w mie\xc5\x9bcie Gand\xc5\xbca w\xc5\x82adze ponownie ukara\xc5\x82y wysokimi grzywnami uczestnik\xc3\xb3w zebra\xc5\x84 religijnych \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy. Niekt\xc3\xb3rych osadzono w wi\xc4\x99zieniu. W pa\xc5\xbadzierniku za niezap\xc5\x82acenie tylko cz\xc4\x99\xc5\x9bci zas\xc4\x85dzonej kary s\xc4\x85dy w Gand\xc5\xbcy pozbawi\xc5\x82y wolno\xc5\x9bci cztery osoby (w tym jedn\xc4\x85 nie nale\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 do \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy). 10 listopada 2015 roku po raz kolejny z\xc5\x82o\xc5\xbcono wniosek o rejestracj\xc4\x99 zboru w Gand\xc5\xbcy. 14 listopada policja, po raz \xc3\xb3smy w ci\xc4\x85gu pi\xc4\x99ciu lat, wtargn\xc4\x99\xc5\x82a na zebranie religijne w Gand\xc5\xbcy, 27 obecnych \xe2\x80\x93 w tym dzieci \xe2\x80\x93 zosta\xc5\x82o zatrzymanych. 12 z nich oskar\xc5\xbcono o z\xc5\x82amanie prawa reguluj\xc4\x85cego udzia\xc5\x82 w spotkaniach religijnych. Podczas rozpraw przy drzwiach zamkni\xc4\x99tych, kt\xc3\xb3re przeprowadzono mi\xc4\x99dzy 18 a 25 listopada, S\xc4\x85d Rejonowy Gand\xc5\xbca-Kapaz na\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 na dziewi\xc4\x99\xc4\x87 z tych os\xc3\xb3b \xe2\x80\x93 na niekt\xc3\xb3re z nich po raz kolejny \xe2\x80\x93 wysokie grzywny. Podobne wtargni\xc4\x99cia policji mia\xc5\x82y miejsce w miejscowo\xc5\x9bciach: Lenkoran, L\xc3\xb6kbatan, Mingeczaur, Qax, \xc5\x9e\xc9\x99mkir i Zaqatala.\n_START_SECTION_\nSprawa Iriny Zacharczenko i Walidy D\xc5\xbcabrai\xc5\x82owej\n_START_PARAGRAPH_\n5 grudnia 2014 roku dwie g\xc5\x82osicielki \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy w Baku, Irina Zacharczenko i Walida D\xc5\xbcabrai\xc5\x82owa, zosta\xc5\x82y oskar\xc5\xbcone o rozpowszechnianie literatury biblijnej bez \xe2\x80\x9eodpowiedniego zezwolenia\xe2\x80\x9d, pomimo, \xc5\xbce 11 sierpnia 2014 roku Pa\xc5\x84stwowa Komisja do spraw Stosunk\xc3\xb3w z Organizacjami i Stowarzyszeniami Religijnymi zezwoli\xc5\x82a na jej sprowadzenie. 17 lutego 2015 roku po kolejnym stawieniu si\xc4\x99 na wezwanie z ministerstwa, wytoczono im rozpraw\xc4\x99 przy drzwiach zamkni\xc4\x99tych przed S\xc4\x85dem Rejonowym Baku-Sabail. S\xc4\x85d nakaza\xc5\x82 areszt tymczasowy do czasu rozpatrzenia sprawy, kt\xc3\xb3ry to areszt odbywa\xc5\x82y w trudnych warunkach. 26 lutego 2015 S\xc4\x85d Apelacyjny w Baku odrzuci\xc5\x82 za\xc5\xbcalenie na ich uwi\xc4\x99zienie. Areszt ten by\xc5\x82 kilkakrotnie przed\xc5\x82u\xc5\xbcany. W reakcji na ich bezpodstawne uwi\xc4\x99zienie, wystosowano list z pro\xc5\x9bb\xc4\x85 o interwencj\xc4\x99 do Specjalnego Sprawozdawcy oraz Grupy Roboczej do spraw Bezprawnych Zatrzyma\xc5\x84, dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cych przy ONZ, kt\xc3\xb3ry w pisemnej decyzji stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce problem nie dotyczy jedynie pozbawienia ich wolno\xc5\x9bci przed procesem, lecz \xc5\xbce ka\xc5\xbcdy wyrok skazuj\xc4\x85cy na\xc5\x82o\xc5\xbcony na nie za dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 religijn\xc4\x85 b\xc4\x99dzie nadu\xc5\xbcyciem i przejawem dyskryminacji ze strony rz\xc4\x85du. Sam proces r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kilka razy przek\xc5\x82adano._NEWLINE_28 stycznia 2016 roku, po 11 miesi\xc4\x85cach sp\xc4\x99dzonych w wi\xc4\x99zieniu, Irina Zacharczenko i Walida D\xc5\xbcabrai\xc5\x82owa za prowadzenie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci kaznodziejskiej zosta\xc5\x82y skazane na kar\xc4\x99 grzywny w wysoko\xc5\x9bci 7000 manat\xc3\xb3w (r\xc3\xb3wnowarto\xc5\x9b\xc4\x87 3932 euro). Nast\xc4\x99pnie s\xc4\x99dzia kar\xc4\x99 grzywny anulowa\xc5\x82 ze wzgl\xc4\x99du na uwi\xc4\x99zienie obu kobiet od 17 lutego 2015. Decyzja s\xc4\x85du ca\xc5\x82kowicie zignorowa\xc5\x82a orzeczenie ONZ o wyp\xc5\x82aceniu rekompensaty ze wzgl\xc4\x99du na niezgodne z prawem pozbawienie ich wolno\xc5\x9bci mimo bardzo z\xc5\x82ego stanu zdrowia Iriny Zacharczenko. Kobiety wnios\xc5\x82y odwo\xc5\x82anie do S\xc4\x85du Apelacyjnego w Baku. Pokrzywdzone wnioskowa\xc5\x82y o uniewinnienie, pokrycie wszystkich koszt\xc3\xb3w procesu i wyp\xc5\x82acenie odszkodowania za naruszenie ich praw podczas trwaj\xc4\x85cego niemal rok pozbawienia wolno\xc5\x9bci. 8 lutego 2017 roku S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy Azerbejd\xc5\xbcanu uchyli\xc5\x82 wyroki skazuj\xc4\x85ce s\xc4\x85d\xc3\xb3w ni\xc5\xbcszej instancji za rozpowszechnianie literatury religijnej bez stosownego zezwolenia. Prezes Izby Karnej S\xc4\x85du Najwy\xc5\xbcszego, s\xc4\x99dzia Hafiz Nasibow, wyda\xc5\x82 orzeczenie, na mocy kt\xc3\xb3rego S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy w post\xc4\x99powaniu obu kobiet b\xc4\x99d\xc4\x85cych \xc5\x9awiadkami Jehowy nie dopatrzy\xc5\x82 si\xc4\x99 znamion przest\xc4\x99pstwa. 4 sierpnia 2017 roku S\xc4\x85d Rejonowy w Baku orzek\xc5\x82 o przyznaniu im zado\xc5\x9b\xc4\x87uczynienia finansowego. Ministerstwo Finans\xc3\xb3w wnios\xc5\x82o odwo\xc5\x82anie od tej decyzji. 20 listopada 2017 roku S\xc4\x85d Apelacyjny w Baku oddali\xc5\x82 wniosek Ministerstwa i pozostawi\xc5\x82 orzeczenie w mocy. 16 kwietnia 2018 S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy potrzyma\xc5\x82 decyzj\xc4\x99 o przyznaniu odszkodowania. Dodatkowo S\xc4\x85d stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce obie g\xc5\x82osicielki zosta\xc5\x82y pokrzywdzone przez funkcjonariuszy, kt\xc3\xb3rzy przekroczyli uprawnienia i naruszyli prawa obu kobiet.\n_START_SECTION_\nSytuacja wyznania\n_START_PARAGRAPH_\nKonstytucja gwarantuje obywatelom swobod\xc4\x99 wyboru religii lub wyznania. Jednak od 2009 roku w\xc5\x82adze znacznie ograniczaj\xc4\x85 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 nauczania pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w religijnych innych ludzi. Rz\xc4\x85d akceptuje dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 sunnit\xc3\xb3w, szyit\xc3\xb3w oraz Rosyjskiej Cerkwi Prawos\xc5\x82awnej. Od pozosta\xc5\x82ych spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci religijnych \xc5\xbc\xc4\x85da ponawiania rejestracji. Procedura rejestracji jest uci\xc4\x85\xc5\xbcliwa i czasoch\xc5\x82onna, nierzadko zdarzaj\xc4\x85 si\xc4\x99 decyzje odmowne. W praktyce umo\xc5\xbcliwia to arbitralne kontrolowanie przez w\xc5\x82adze, jakim grupom religijnym zostanie ograniczona mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 legalnej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci._NEWLINE_Organizacje monitoruj\xc4\x85ce przestrzeganie praw cz\xc5\x82owieka w poszczeg\xc3\xb3lnych krajach regularnie publikuj\xc4\x85 doniesienia dotycz\xc4\x85ce sytuacji mniejszo\xc5\x9bci religijnych, w tym \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy w Azerbejd\xc5\xbcanie, rejestrowane przez Urz\xc4\x85d Wysokiego Komisarza Narod\xc3\xb3w Zjednoczonych do spraw Uchod\xc5\xbac\xc3\xb3w. W szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci dostrze\xc5\xbcono nast\xc4\x99puj\xc4\x85ce zjawiska:\n_START_SECTION_\nNietolerancja w G\xc3\xb3rskim Karabachu\n_START_PARAGRAPH_\nW rejonie G\xc3\xb3rskiego Karabachu daje si\xc4\x99 zauwa\xc5\xbcy\xc4\x87 wrogo\xc5\x9b\xc4\x87 ze strony ludno\xc5\x9bci ormia\xc5\x84skiej w stosunku do \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy z powodu ich odmowy pe\xc5\x82nienia s\xc5\x82u\xc5\xbcby wojskowej, podyktowanej zasadami ich wiary. W\xc5\x82adze tego rejonu nie uznaj\xc4\x85 prawa do takiej odmowy i nie zapewniaj\xc4\x85 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci odbycia alternatywnej s\xc5\x82u\xc5\xbcby cywilnej co w pojedynczych wypadkach dla os\xc3\xb3b odmawiaj\xc4\x85cych s\xc5\x82u\xc5\xbcby wojskowej skutkuje wytaczaniem proces\xc3\xb3w i wi\xc4\x99zieniem. 25 grudnia 2014 roku S\xc4\x85d Najwy\xc5\xbcszy G\xc3\xb3rskiego Karabachu utrzyma\xc5\x82 w mocy wyrok wydany na Artura Awanesjana, kt\xc3\xb3ry pomimo posiadania r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc obywatelstwa ormia\xc5\x84skiego, 14 lipca 2014 roku zosta\xc5\x82 aresztowany w Armenii. Nast\xc4\x99pnie bez ekstradycji, zosta\xc5\x82 przewieziony do G\xc3\xb3rskiego Karabachu i skazany na 30 miesi\xc4\x99czne uwi\xc4\x99zienie w kolonii karnej w \xc5\x9eu\xc5\x9fa, mimo \xc5\xbce wykaza\xc5\x82 gotowo\xc5\x9b\xc4\x87 do podj\xc4\x99cia alternatywnej s\xc5\x82u\xc5\xbcby cywilnej. Po wyczerpaniu wszystkich krajowych \xc5\x9brodk\xc3\xb3w odwo\xc5\x82awczych, z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 wniosek do Europejskiego Trybuna\xc5\x82u Praw Cz\xc5\x82owieka. 6 wrze\xc5\x9bnia 2016 roku na mocy amnestii 20\xe2\x80\x93letni Artur Awanesjan \xe2\x80\x93 po 26 miesi\xc4\x85cach uwi\xc4\x99zienia \xe2\x80\x93 odzyska\xc5\x82 wolno\xc5\x9b\xc4\x87.\n_START_SECTION_\nKwestia s\xc5\x82u\xc5\xbcby zast\xc4\x99pczej\n_START_PARAGRAPH_\nW 2001 roku Azerbejd\xc5\xbcan przyst\xc4\x85pi\xc5\x82 do Rady Europy, zobowi\xc4\x85zuj\xc4\x85c si\xc4\x99 do wprowadzenia od stycznia 2003 cywilnej s\xc5\x82u\xc5\xbcby zast\xc4\x99pczej dla os\xc3\xb3b odmawiaj\xc4\x85cych odbywania s\xc5\x82u\xc5\xbcby wojskowej ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w religijnych. Mimo to \xc5\x9awiadkowie Jehowy byli skazywani z tego powodu na podstawie kodeksu karnego, przewiduj\xc4\x85cego w takiej sytuacji kar\xc4\x99 pozbawienia wolno\xc5\x9bci do lat 2. Przypadki takie mia\xc5\x82y miejsce, pomimo tego, \xc5\xbce mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 odbywania s\xc5\x82u\xc5\xbcby zast\xc4\x99pczej przewiduje artyku\xc5\x82 76. Konstytucji Azerbejd\xc5\xbcanu. W\xc5\x82adze nie wprowadzi\xc5\x82y alternatywnej s\xc5\x82u\xc5\xbcby zast\xc4\x99pczej dla os\xc3\xb3b odmawiaj\xc4\x85cych s\xc5\x82u\xc5\xbcby wojskowej ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w sumienia. 6 lipca 2018 roku S\xc4\x85d Rejonowy w B\xc9\x99rd\xc9\x99 skaza\xc5\x82 Emila Mehdijewa na rok wi\xc4\x99zienia w zawieszeniu za uchylanie si\xc4\x99 od s\xc5\x82u\xc5\xbcby wojskowej. Skazany nie zosta\xc5\x82 pozbawiony wolno\xc5\x9bci lecz nie mo\xc5\xbce zmienia\xc4\x87 miejsca zamieszkania ani wyje\xc5\xbcd\xc5\xbca\xc4\x87 z Azerbejd\xc5\xbcanu.\n_START_SECTION_\nKwestia legalno\xc5\x9bci dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci religijnej\n_START_PARAGRAPH_\nPomimo krytyki ze strony mi\xc4\x99dzynarodowych instytucji zajmuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 ochron\xc4\x85 praw cz\xc5\x82owieka, Azerbejd\xc5\xbcan w 2009 roku wprowadzi\xc5\x82 restrykcyjn\xc4\x85 polityk\xc4\x99 wobec zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w wyznaniowych. Obejmuje ona m.in. zwalczanie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci religijnej prowadzonej bez oficjalnej rejestracji. Pa\xc5\x84stwowy Komitet do spraw Stosunk\xc3\xb3w z Organizacjami i Stowarzyszeniami Religijnymi, odpowiedzialny obecnie za rejestracj\xc4\x99 wsp\xc3\xb3lnot religijnych, odmawia ponownej rejestracji niekt\xc3\xb3rych zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w wyznaniowych, w tym \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy, uznaj\xc4\x85c wcze\xc5\x9bniejsz\xc4\x85 rejestracj\xc4\x99 w Ministerstwie Sprawiedliwo\xc5\x9bci za nieaktualn\xc4\x85. W grudniu 2010 znacznie podwy\xc5\xbcszono kary za prowadzenie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci religijnej bez prawnej rejestracji. \xc5\x9awiadkowie Jehowy za prowadzenie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci religijnej bywaj\xc4\x85 osadzani w areszcie lub skazywani na kar\xc4\x99 grzywny w tak du\xc5\xbcej wysoko\xc5\x9bci, \xc5\xbce nie s\xc4\x85 w stanie ich p\xc5\x82aci\xc4\x87._NEWLINE_W styczniu 2011 roku za\xc5\xbc\xc4\x85dano od wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci organizacji religijnych kolejnej rejestracji._NEWLINE_31 lipca 2012 roku z\xc5\x82o\xc5\xbcono skarg\xc4\x99 do ETPC w zwi\xc4\x85zku z pogwa\xc5\x82ceniem prawa do wolno\xc5\x9bci wyznania. W okresie od grudnia 2006 roku do 31 stycznia 2014 z\xc5\x82o\xc5\xbcono 19 skarg do ETPC, kt\xc3\xb3re czekaj\xc4\x85 na rozpatrzenie. Do grudnia 2015 roku liczba ta wzros\xc5\x82a do 21. W 2018 roku rozpatrzenie czeka 18 skarg w ETPC oraz 11 w Komitecie Praw Cz\xc5\x82owieka ONZ. Dotycz\xc4\x85 one z\xc5\x82ego traktowania \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy przez w\xc5\x82adze Azerbejd\xc5\xbcanu. W\xc5\x82adze odm\xc3\xb3wi\xc5\x82y prawnej rejestracji dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w mieszkaj\xc4\x85cych poza Baku. 8 listopada 2018 roku Pa\xc5\x84stwowa Komisja do spraw Stosunk\xc3\xb3w z Organizacjami i Stowarzyszeniami Religijnymi w Azerbejd\xc5\xbcanie zarejestrowa\xc5\x82a prawnie dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy na terenie miasta Baku.\n_START_SECTION_\nStatystyki\n_START_PARAGRAPH_\nDane statystyczne dotycz\xc4\x85ce wynik\xc3\xb3w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci \xc5\x9awiadk\xc3\xb3w Jehowy w Azerbejd\xc5\xbcanie publikowane s\xc4\x85 od 2000 roku, gdy w kraju dzia\xc5\x82a\xc5\x82o 215 g\xc5\x82osicieli nale\xc5\xbc\xc4\x85cych do jednego zboru.\n_START_SECTION_\nLiczba obecnych na Pami\xc4\x85tce\n_START_PARAGRAPH_\nDane na podstawie oficjalnych raport\xc3\xb3w o dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci:'