b'\n_START_ARTICLE_\nMarlene Dietrich\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 w Berlinie, w zamo\xc5\xbcnej rodzinie mieszcza\xc5\x84skiej, jej ojciec by\xc5\x82 berli\xc5\x84skim oficerem policji. Po ponownym zam\xc4\x85\xc5\xbcp\xc3\xb3j\xc5\x9bciu matki nie zosta\xc5\x82a oficjalnie adoptowana przez ojczyma i jej nazwisko nigdy nie brzmia\xc5\x82o von Losch. Pocz\xc4\x85tkowo uczy\xc5\x82a si\xc4\x99 gry na skrzypcach, w 1921 wst\xc4\x85pi\xc5\x82a do szko\xc5\x82y teatralnej. Nast\xc4\x99pnie zagra\xc5\x82a niewielk\xc4\x85 rol\xc4\x99 w swoim pierwszym filmie, Ma\xc5\x82y Napoleon. W 1923 roku wysz\xc5\x82a za m\xc4\x85\xc5\xbc za technika filmowego, Rudolfa Siebera. Dwa lata po zawarciu ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwa na \xc5\x9bwiat przysz\xc5\x82o ich jedyne dziecko, c\xc3\xb3rka Maria._NEWLINE_W latach 20. regularnie gra\xc5\x82a ma\xc5\x82e role w niemieckich filmach, a tak\xc5\xbce sztukach teatralnych. Podczas wystawiania jednej z nich, zatytu\xc5\x82owanej Zwei Krawatten, zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82a uwag\xc4\x99 austriackiego re\xc5\xbcysera Josepha von Sternberga. Zaproponowa\xc5\x82 on Marlenie rol\xc4\x99 Loli-Loli w filmie B\xc5\x82\xc4\x99kitny anio\xc5\x82 (niem. Der blaue Engel). Nakr\xc4\x99cony na prze\xc5\x82omie 1929 i 1930 roku film okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 ogromnym sukcesem i uczyni\xc5\x82 z m\xc5\x82odej aktorki wielk\xc4\x85 gwiazd\xc4\x99. Piosenki wykonywane przez ni\xc4\x85 w filmie sta\xc5\x82y si\xc4\x99 przebojami, na czele z \xe2\x80\x9eFalling in Love Again\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Po sukcesie filmu Marlena Dietrich wyjecha\xc5\x82a do USA, by tam nakr\xc4\x99ci\xc4\x87 film Maroko, kt\xc3\xb3ry r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wyre\xc5\xbcyserowa\xc5\x82 von Sternberg. W filmie tym zosta\xc5\x82a pokazana pierwsza w historii kina scena poca\xc5\x82unku lesbijskiego. Film odni\xc3\xb3s\xc5\x82 wielki sukces i zosta\xc5\x82 bardzo dobrze oceniony przez krytyk\xc4\x99. Otrzyma\xc5\x82 tak\xc5\xbce cztery nominacje do Oscara, w tym dla Marleny Dietrich jako najlepszej aktorki pierwszoplanowej (by\xc5\x82a to pierwsza i ostatnia jej nominacja do tej nagrody). Kolejne filmy nakr\xc4\x99cone z Josephem von Sternbergiem, jak Znies\xc5\x82awiona z 1931 roku (znany te\xc5\xbc jako X-27) czy Szanghaj Ekspres z 1932 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82y sukces komercyjny, staj\xc4\x85c si\xc4\x99 jednocze\xc5\x9bnie klasykami \xc5\x9bwiatowego kina. Marlena Dietrich by\xc5\x82a w\xc3\xb3wczas jedn\xc4\x85 z najpopularniejszych gwiazd kina, obok Grety Garbo._NEWLINE_Ostatnim filmem Marleny wyre\xc5\xbcyserowanym przez von Sternberga by\xc5\x82 Diabe\xc5\x82 jest kobiet\xc4\x85. Aktorka nawi\xc4\x85za\xc5\x82a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 z innymi re\xc5\xbcyserami i zagra\xc5\x82a w kilku filmach, kt\xc3\xb3re nie dor\xc3\xb3wna\xc5\x82y jednak popularno\xc5\x9bci\xc4\x85 tym nakr\xc4\x99conym z von Sternbergiem, m.in. Ogr\xc3\xb3d Allaha z 1936 roku (by\xc5\x82 to pierwszy film Marleny nakr\xc4\x99cony w kolorze) czy Eskapada (1937). Jednak w roku 1939 aktorka zagra\xc5\x82a rol\xc4\x99 Frenchy w westernie Destry znowu w siodle (ang. Destry Rides Again), kt\xc3\xb3ry odni\xc3\xb3s\xc5\x82 spory sukces. Marlen\xc4\x99 chwalono za pokazanie si\xc4\x99 w nietypowej dla siebie, komediowej roli. Z tego filmu pochodzi r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc przeb\xc3\xb3j \xe2\x80\x9eThe Boys in the Backroom\xe2\x80\x9d. Sukcesem okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce kolejny film, Siedmiu grzesznik\xc3\xb3w, cho\xc4\x87 nast\xc4\x99pny, P\xc5\x82omie\xc5\x84 Nowego Orleanu nie spotka\xc5\x82 si\xc4\x99 z uznaniem._NEWLINE_Kolejne role nie przynios\xc5\x82y spodziewanego sukcesu. W\xc3\xb3wczas aktorka, kt\xc3\xb3ra g\xc5\x82o\xc5\x9bno pot\xc4\x99pia\xc5\x82a nazizm, zaanga\xc5\xbcowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w pomoc dla \xc5\xbco\xc5\x82nierzy ameryka\xc5\x84skich na frontach II wojny \xc5\x9bwiatowej. Razem z innymi s\xc5\x82awami tamtego okresu, m.in. gwiazd\xc4\x85 telewizji Dannym Thomasem, w grudniu 1941 roku rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a wyst\xc4\x99py dla ameryka\xc5\x84skich oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w podczas specjalnych rewii. Wzi\xc4\x99\xc5\x82a tak\xc5\xbce udzia\xc5\x82 w nagraniu filmu Za wami, ch\xc5\x82opcy, dedykowanego walcz\xc4\x85cym. Za wk\xc5\x82ad i po\xc5\x9bwi\xc4\x99cenie w walce z nazistami dosta\xc5\x82a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej od francuskiego rz\xc4\x85du Komandori\xc4\x99 Legii Honorowej._NEWLINE_Po wojnie sporadycznie gra\xc5\x82a w filmach. Do jej najlepszych powojennych r\xc3\xb3l zalicza si\xc4\x99 kreacje w filmach Golden Earrings, Sprawy zagraniczne, Trema, \xc5\x9awiadek oskar\xc5\xbcenia i Wyrok w Norymberdze. W latach 50. i 60. skupi\xc5\x82a si\xc4\x99 na karierze muzycznej, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 zapocz\xc4\x85tkowa\xc5\x82a wyst\xc4\x99pem w Las Vegas. Dokona\xc5\x82a wielu nagra\xc5\x84 p\xc5\x82ytowych i go\xc5\x9bci\xc5\x82a na estradach ca\xc5\x82ego \xc5\x9bwiata. W ramach swoich tras koncertowych odwiedzi\xc5\x82a takie kraje jak Brazylia, Argentyna, ZSRR, Polska, Szwecja, Australia czy Izrael. W wyst\xc4\x99pach towarzyszy\xc5\x82 jej kompozytor, a prywatnie wielki przyjaciel Burt Bacharach._NEWLINE_Ponad 20-letni\xc4\x85 karier\xc4\x99 przerwa\xc5\x82 niefortunny wypadek w Sydney. Aktorka przewr\xc3\xb3ci\xc5\x82a si\xc4\x99 na scenie i z\xc5\x82ama\xc5\x82a powa\xc5\xbcnie ko\xc5\x9b\xc4\x87 udow\xc4\x85. Po d\xc5\x82ugiej rehabilitacji zaniecha\xc5\x82a dalszych wyst\xc4\x99p\xc3\xb3w. Kolejne lata sp\xc4\x99dza\xc5\x82a w odosobnieniu w swoim apartamencie w Pary\xc5\xbcu. Wyj\xc4\x85tek zrobi\xc5\x82a jedynie w 1978 roku, by zagra\xc4\x87 baronow\xc4\x85 von Semering w filmie Zwyczajny \xc5\xbcigolo (w roli g\xc5\x82\xc3\xb3wnej wyst\xc4\x85pi\xc5\x82 w tym filmie David Bowie). Kr\xc3\xb3tka scena, w kt\xc3\xb3rej oparta o fortepian \xc5\x9bpiewa tytu\xc5\x82ow\xc4\x85 piosenk\xc4\x99, to ostatni wyst\xc4\x99p filmowy aktorki. Potem na kolejne kilkana\xc5\x9bcie lat zamkn\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 w swoim paryskim mieszkaniu, bardzo rzadko przyjmuj\xc4\x85c go\xc5\x9bci. W 1984 roku wzi\xc4\x99\xc5\x82a tylko udzia\xc5\x82 w filmie dokumentalnym Marlena Maximiliana Schella, jej po\xc5\x9bwi\xc4\x99conym, lecz nie wyst\xc4\x85pi\xc5\x82a na planie \xe2\x80\x93 w produkcji pojawia si\xc4\x99 tylko jej g\xc5\x82os. Zmar\xc5\x82a z powodu niewydolno\xc5\x9bci nerek i serca w maju 1992 roku. Pochowana zosta\xc5\x82a w Berlinie.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie prywatne\n_START_PARAGRAPH_\nDietrich przez ca\xc5\x82e swoje \xc5\xbcycie wysz\xc5\x82a za m\xc4\x85\xc5\xbc tylko raz, w 1923 roku za Rudolfa Siebera. Z tego zwi\xc4\x85zku pochodzi jedyne dziecko aktorki, c\xc3\xb3rka Maria. Mimo i\xc5\xbc przez wiele nast\xc4\x99pnych lat Marlena i jej m\xc4\x85\xc5\xbc \xc5\xbcyli osobno, formalnie ich zwi\xc4\x85zek trwa\xc5\x82 a\xc5\xbc do \xc5\x9bmierci Siebera w 1975 roku._NEWLINE_Aktorka s\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82a z kontrowersyjnych pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w i zachowa\xc5\x84. Otwarcie przyznawa\xc5\x82a si\xc4\x99 do swojego biseksualizmu. Mia\xc5\x82a romans m.in. z pisark\xc4\x85 Mercedes de Acosta, pisarzem Ernestem Hemingwayem i aktorem Igo Symem. Jednak najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 mi\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 jej \xc5\xbcycia, jak sama zawsze m\xc3\xb3wi\xc5\x82a, by\xc5\x82 francuski aktor Jean Gabin. Po jego \xc5\x9bmierci bardzo d\xc5\x82ugo nosi\xc5\x82a \xc5\xbca\xc5\x82ob\xc4\x99. Najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 mi\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 jej \xc5\xbcycia by\xc5\x82 jednak niemiecki oficer Carl Seidlitz, kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 stracony cztery miesi\xc4\x85ce przed ko\xc5\x84cem wojny za udzia\xc5\x82 w planowaniu zamachu na Hitlera. Aktorka dopiero po jego \xc5\x9bmierci dowiedzia\xc5\x82a si\xc4\x99, \xc5\xbce by\xc5\x82 w opozycji antyhitlerowskiej._NEWLINE_By\xc5\x82a zdeklarowan\xc4\x85 antynazistk\xc4\x85. Przed wojn\xc4\x85 regularnie odrzuca\xc5\x82a propozycje powrotu do Niemiec i grania w filmach dla Hitlera. Po wybuchu wojny wywo\xc5\x82a\xc5\x82a w\xc5\x9bciek\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 w Trzeciej Rzeszy, poniewa\xc5\xbc opowiedzia\xc5\x82a si\xc4\x99 przeciwko swojej ojczy\xc5\xbanie. W Niemczech nienawidzono j\xc4\x85 za to jeszcze przez wiele lat po wojnie. Podczas uroczysto\xc5\x9bci w 100. rocznic\xc4\x99 jej urodzin burmistrz Berlina, Klaus Wowereit, przeprosi\xc5\x82 aktork\xc4\x99 za to, \xc5\xbce Niemcy nie docenili jej tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci za \xc5\xbcycia._NEWLINE_Za sw\xc3\xb3j ulubiony film uwa\xc5\xbca\xc5\x82a Diabe\xc5\x82 jest kobiet\xc4\x85.'