b'\n_START_ARTICLE_\nWojna rosyjsko-japo\xc5\x84ska\n_START_SECTION_\nSytuacja w Japonii i Chinach\n_START_PARAGRAPH_\nSiogunat, system w\xc5\x82adzy w Japonii w latach 1603\xe2\x80\x931867, opiera\xc5\x82 si\xc4\x99 na zasadzie izolacji kraju od \xc5\x9bwiata zewn\xc4\x99trznego (sakoku) \xe2\x80\x93 utrzymuj\xc4\x85c kontakty jedynie z Holendrami, w celu zachowania pe\xc5\x82ni w\xc5\x82adzy siogun\xc3\xb3w. Izolowanie mia\xc5\x82o ochroni\xc4\x87 kraj przed podbojem przez kt\xc3\xb3re\xc5\x9b z mocarstw europejskich. \xc5\x9amier\xc4\x87 sioguna Iemochi Tokugawy oraz kl\xc4\x99ski sioguna Yoshinobu (znanego tak\xc5\xbce jako Keiki) doprowadzi\xc5\x82y do zwyci\xc4\x99stwa zwolennik\xc3\xb3w silnej w\xc5\x82adzy cesarskiej. W 1854 roku rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 otwieranie Japonii (traktat z Kanagawy). W\xc5\x9br\xc3\xb3d elit rz\xc4\x85dz\xc4\x85cych zwyci\xc4\x99\xc5\xbcy\xc5\x82a koncepcja unowocze\xc5\x9bnienia pa\xc5\x84stwa, aby zosta\xc5\x82o ono uznane przez europejskie mocarstwa i Stany Zjednoczone za \xe2\x80\x9ecywilizowane\xe2\x80\x9d. Mia\xc5\x82o to zapobiec podbojowi kolonialnemu lub stopniowemu uzale\xc5\xbcnianiu Japonii._NEWLINE_W 1868 roku na tron wst\xc4\x85pi\xc5\x82 m\xc5\x82ody cesarz Mutsuhito, jednocze\xc5\x9bnie dokonuj\xc4\x85c radykalnych zmian gospodarczych i spo\xc5\x82ecznych (okres Meiji). Nadrz\xc4\x99dnym celem by\xc5\x82o gospodarcze rozwini\xc4\x99cie kraju, a szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 protekcj\xc4\x85 cieszy\xc5\x82 si\xc4\x99 przemys\xc5\x82 zbrojeniowy oraz rozw\xc3\xb3j transportu i \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3re mog\xc5\x82y s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 przysz\xc5\x82ej ekspansji. Japonia musia\xc5\x82a pokona\xc4\x87 wielowiekowe zaniedbania. Popyt na rynku krajowym by\xc5\x82 ograniczony, dlatego Japonia zacz\xc4\x99\xc5\x82a d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc4\x87 do opanowania rynk\xc3\xb3w zagranicznych. Pobliskie kraje \xe2\x80\x93 Chiny i Korea by\xc5\x82y penetrowane i ju\xc5\xbc os\xc5\x82abione przez zachodnie mocarstwa. Niemal od razu po otwarciu si\xc4\x99 Japonii na \xc5\x9bwiat, przyst\xc4\x85pi\xc5\x82a ona do rywalizacji z \xe2\x80\x9ebia\xc5\x82ymi\xe2\x80\x9d mocarstwami o wp\xc5\x82ywy gospodarcze i polityczne w Azji. Od 1882 roku przyspieszy\xc5\x82 rozw\xc3\xb3j japo\xc5\x84skiej marynarki wojennej; ko\xc5\x82a rz\xc4\x85dowe i wojskowe zrozumia\xc5\x82y, \xc5\xbce bez silnej floty nie mo\xc5\xbcna wyj\xc5\x9b\xc4\x87 poza granice Japonii. Trzon floty stanowili ochotnicy, dzi\xc4\x99ki czemu poziom wyszkolenia by\xc5\x82 wy\xc5\xbcszy. Pod koniec XIX wieku japo\xc5\x84ska armia l\xc4\x85dowa zosta\xc5\x82a zreorganizowana na wz\xc3\xb3r pruski. Marynarka wojenna by\xc5\x82a wzorowana na brytyjskiej. Pierwsza japo\xc5\x84ska konstytucja z 1889 roku by\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wzorowana na pruskiej. Niemal ca\xc5\x82kowita jedno\xc5\x9b\xc4\x87 etniczna kraju szybko wytworzy\xc5\x82a poczucie patriotyzmu._NEWLINE_W tym okresie Japonia chcia\xc5\x82a dosta\xc4\x87 si\xc4\x99 do grona wielkich mocarstw \xc5\x9bwiatowych. Jednym z wa\xc5\xbcniejszych wydarze\xc5\x84 na Dalekim Wschodzie, do kt\xc3\xb3rych dosz\xc5\x82o na kr\xc3\xb3tko przed wojn\xc4\x85, by\xc5\x82 konflikt mi\xc4\x99dzy Chinami a Japoni\xc4\x85 o w\xc5\x82adz\xc4\x99 na P\xc3\xb3\xc5\x82wyspie Korea\xc5\x84skim. Efektem wojny chi\xc5\x84sko-japo\xc5\x84skiej w latach 1894\xe2\x80\x931895 by\xc5\x82o podpisanie pokoju w Shimonoseki, na mocy kt\xc3\xb3rego Chiny odda\xc5\x82y zwyci\xc4\x99skiej Japonii wiele teren\xc3\xb3w (m.in. Tajwan) i wyrzek\xc5\x82y si\xc4\x99 zwierzchnictwa nad Kore\xc4\x85. W zwi\xc4\x85zku z interwencj\xc4\x85 rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Rosji, III Republiki Francuskiej oraz Cesarstwa Niemieckiego wygrana strona zrzek\xc5\x82a si\xc4\x99 jednak p\xc3\xb3\xc5\x82wyspu Liaotung. Mocarstwa zosta\xc5\x82y zaskoczone zach\xc5\x82anno\xc5\x9bci\xc4\x85 Japonii, a ich protestowi towarzyszy\xc5\x82a koncentracja ich trzech flot na wodach azjatyckich. Wygrana spowodowa\xc5\x82a umocnienie japo\xc5\x84skiej wiary we w\xc5\x82asne mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci._NEWLINE_Kl\xc4\x99ska Chin rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a polityk\xc4\x99 os\xc5\x82abiania tego pa\xc5\x84stwa przez m.in. Rosj\xc4\x99, Francj\xc4\x99, Niemcy oraz Wielk\xc4\x85 Brytani\xc4\x99, kt\xc3\xb3re wymusza\xc5\x82y na nim korzystne dla siebie umowy i traktaty. Wi\xc4\x85za\xc5\x82o si\xc4\x99 to np. z zajmowaniem przez wojska europejskich mocarstw przybrze\xc5\xbcnych miast i port\xc3\xb3w Chin (np. Jiaozhou, Guangzhouwan i Weihaiwei). Pogarszaj\xc4\x85ca si\xc4\x99 sytuacja na terytorium Chin doprowadzi\xc5\x82a do wybuchu powstania bokser\xc3\xb3w, skierowanego przeciwko cudzoziemcom i dynastii Qing. Walki trwaj\xc4\x85ce od 1899 do 1901 roku zosta\xc5\x82y krwawo st\xc5\x82umione, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie przez pa\xc5\x84stwa europejskie. By\xc5\x82o to kolejne wydarzenie os\xc5\x82abiaj\xc4\x85ce pozycj\xc4\x99 Chin na arenie mi\xc4\x99dzynarodowej oraz uzale\xc5\xbcniaj\xc4\x85ce je od innych pot\xc4\x99g._NEWLINE_Pod koniec XIX wieku Japonia nie zna\xc5\x82a si\xc5\x82y Rosji i dlatego obawia\xc5\x82a si\xc4\x99 otwartego konfliktu z ni\xc4\x85. Informacje o rosyjskim potencjale militarnym mieli zdoby\xc4\x87 japo\xc5\x84scy szpiedzy. Jedn\xc4\x85 z kluczowych postaci w konfrontacji japo\xc5\x84skich i rosyjskich tajnych s\xc5\x82u\xc5\xbcb by\xc5\x82 Yasumasa Fukushima. Japonia rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a intensywn\xc4\x85 prac\xc4\x99 szpiegowsk\xc4\x85, chc\xc4\x85c dowiedzie\xc4\x87 si\xc4\x99 czy Rosja by\xc5\x82a w stanie przetransportowa\xc4\x87 swoje si\xc5\x82y na Daleki Wsch\xc3\xb3d drog\xc4\x85 morsk\xc4\x85 i w jakim stanie by\xc5\x82a rosyjska flota. Japo\xc5\x84czycy umie\xc5\x9bcili na Dalekim Wschodzie wielu szpieg\xc3\xb3w, m.in. wysocy rang\xc4\x85 oficerowie japo\xc5\x84scy byli s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cymi w domach rosyjskich wojskowych. Wykorzystuj\xc4\x85c swoje podobie\xc5\x84stwo fizyczne do Korea\xc5\x84czyk\xc3\xb3w i Chi\xc5\x84czyk\xc3\xb3w oficerowie japo\xc5\x84scy przedostawali si\xc4\x99 do rosyjskich garnizon\xc3\xb3w w Kraju Nadmorskim i Mand\xc5\xbcurii jako sprzedawcy, drobni kupcy, kuglarze, rzemie\xc5\x9blnicy itp. Tam pod pozorem prowadzenia dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci us\xc5\x82ugowej zbierali dane wywiadowcze. Po dok\xc5\x82adnej analizie zebranych informacji Japo\xc5\x84czycy doszli do wniosku, \xc5\xbce Rosja nie by\xc5\x82a gotowa do wojny na Dalekim Wschodzie.\n_START_SECTION_\nPrzyczyny\n_START_PARAGRAPH_\nZaostrzenie stosunk\xc3\xb3w dyplomatycznych z Japoni\xc4\x85 spowodowa\xc5\x82o wyra\xc5\xbcenie przez cara Miko\xc5\x82aja II Romanowa zgody na og\xc5\x82oszenie od dnia 25 stycznia 1904 stanu wojennego w twierdzach W\xc5\x82adywostok i Port Artur. Car chcia\xc5\x82, aby to Japo\xc5\x84czycy rozpocz\xc4\x99li wojn\xc4\x99 i nie pozwoli\xc5\x82 na \xc5\xbcadne dzia\xc5\x82ania, kt\xc3\xb3re jego zdaniem mog\xc5\x82yby sprowokowa\xc4\x87 przeciwnika._NEWLINE_Bezpo\xc5\x9bredni\xc4\x85 przyczyn\xc4\x85 wybuchu konfliktu by\xc5\x82o odrzucenie przez stron\xc4\x99 rosyjsk\xc4\x85 propozycji Japonii w sprawie podzia\xc5\x82u stref wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w na Dalekim Wschodzie (Japonia \xe2\x80\x93 Korea, Rosja \xe2\x80\x93 Mand\xc5\xbcuria), czego skutkiem by\xc5\x82o zerwanie przez ni\xc4\x85 stosunk\xc3\xb3w dyplomatycznych 6 lutego 1904.\n_START_SECTION_\nPlany wojny, si\xc5\x82y stron i mobilizacja\n_START_PARAGRAPH_\nZ punktu widzenia ekonomii, Japonia by\xc5\x82a znacznie s\xc5\x82absza. Rosja uwa\xc5\xbca\xc5\x82a Japoni\xc4\x99 za s\xc5\x82abego przeciwnika i liczy\xc5\x82a na szybkie zwyci\xc4\x99stwo. Nie brano do ko\xc5\x84ca pod uwag\xc4\x99 odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci teatru dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych od centrum kraju i centr\xc3\xb3w przemys\xc5\x82u, co znacznie obni\xc5\xbca\xc5\x82o potencja\xc5\x82 strategiczno-wojenny._NEWLINE_Japonia mia\xc5\x82a w czasie pokoju armi\xc4\x99 w sile 180 tys. \xc5\xbco\xc5\x82nierzy (przy 46 mln ludno\xc5\x9bci) i dysponowa\xc5\x82a rezerwami ok. 850 tys. ludzi. Po mobilizacji Japonia mia\xc5\x82a 13 dywizji piechoty i 13 rezerwowych brygad piechoty (ponad 375 tys. \xc5\xbco\xc5\x82nierzy i 1140 dzia\xc5\x82 polowych). Razem si\xc5\x82y zbrojne po mobilizacji liczy\xc5\x82y ok. 1,2 mln \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. Marynarka Wojenna Japonii mia\xc5\x82a 6 nowych i 1 stary pancernik, 8 kr\xc4\x85\xc5\xbcownik\xc3\xb3w pancernych (2 z nich budowane za granic\xc4\x85, przyby\xc5\x82y po rozpocz\xc4\x99ciu wojny), 17 kr\xc4\x85\xc5\xbcownik\xc3\xb3w pancernopok\xc5\x82adowych w tym kilka starego typu, 19 niszczycieli, 28 torpedowc\xc3\xb3w, 11 kanonierek. Dowodzenie wojskami japo\xc5\x84skimi powierzono szefowi Sztabu Generalnego marsza\xc5\x82kowi Iwao \xc5\x8cyama, kt\xc3\xb3ry od czerwca zosta\xc5\x82 naczelnym dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 wojsk l\xc4\x85dowych w Mand\xc5\xbcurii. Japonia zorganizowa\xc5\x82a cztery armie (dzia\xc5\x82aj\xc4\x85ce w kolejno\xc5\x9bci od wschodu): 1 Armia \xe2\x80\x93 dow\xc3\xb3dca gen. Tamemoto Kuroki, 4 Armia dow\xc3\xb3dca \xe2\x80\x93 gen. Michitsura Nozu, 2 Armia \xe2\x80\x93 dow\xc3\xb3dca gen. Yasukata Oku i 3 Armia \xe2\x80\x93 dow\xc3\xb3dca gen. Maresuke Nogi. Flot\xc4\x85 japo\xc5\x84sk\xc4\x85 dowodzi\xc5\x82 admira\xc5\x82 Heihachir\xc5\x8d T\xc5\x8dg\xc5\x8d. Okr\xc4\x99ty japo\xc5\x84skie przewy\xc5\xbcsza\xc5\x82y rosyjskie parametrami i osi\xc4\x85gami takimi jak szybko\xc5\x9b\xc4\x87, zasi\xc4\x99g dzia\xc5\x82ania, jako\xc5\x9b\xc4\x87 opancerzenia i pocisk\xc3\xb3w dzia\xc5\x82 (ekwiwalent materia\xc5\x82u wybuchowego w pociskach 12\xe2\x80\xb3, 8\xe2\x80\xb3 i 6\xe2\x80\xb3 rosyjskich i japo\xc5\x84skich by\xc5\x82 jak 1:1,2), waga salwy (Flota Zjednoczona Japonii \xe2\x80\x93 12\xc2\xa0418\xc2\xa0kg, Eskadra Port Artur \xe2\x80\x93 9111\xc2\xa0kg)._NEWLINE_Japo\xc5\x84czycy przygotowali niezwykle skrupulatny i wielokrotnie analizowany plan wojny. Jej celem by\xc5\x82o usuni\xc4\x99cie Rosji z Mand\xc5\xbcurii i p\xc3\xb3\xc5\x82wyspu Liaotung, a tym samym pozbawienie jej wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w w Chinach. Ze wzgl\xc4\x99du na wyspiarskie po\xc5\x82o\xc5\xbcenie Japonii, jej flota wojenna mia\xc5\x82a odegra\xc4\x87 kluczow\xc4\x85 rol\xc4\x99. Zachowanie przez ni\xc4\x85 inicjatywy na morzu mia\xc5\x82o zapewni\xc4\x87 nieprzerwane dostawy dla armii walcz\xc4\x85cej w Mand\xc5\xbcurii._NEWLINE_Japo\xc5\x84skie plany strategiczne przewidywa\xc5\x82y przej\xc4\x99cie panowania na morzu drog\xc4\x85 niespodziewanego ataku i zniszczenia eskadry okr\xc4\x99t\xc3\xb3w w Port Artur, po czym wysadzenie wojsk l\xc4\x85dowych w Korei i Po\xc5\x82udniowej Mand\xc5\xbcurii, opanowanie Port Artur i rozbicie g\xc5\x82\xc3\xb3wnych si\xc5\x82 rosyjskich w rejonie Liaoyang. Zadaniem dalszym by\xc5\x82o opanowanie Mand\xc5\xbcurii, Kraju Ussuryjskiego i Kraju Nadmorskiego (Primorskogo). Zasadniczym teatrem dzia\xc5\x82a\xc5\x84 floty japo\xc5\x84skiej by\xc5\x82o Morze \xc5\xbb\xc3\xb3\xc5\x82te, na kt\xc3\xb3rym Zjednoczona Flota mia\xc5\x82a blokowa\xc4\x87 rosyjsk\xc4\x85 eskadr\xc4\x99 w Port Artur. Na Morzu Japo\xc5\x84skim rosyjskiemu Oddzia\xc5\x82owi W\xc5\x82adywostockiemu przeciwstawiono 3 Eskadr\xc4\x99, z zadaniem przeciwdzia\xc5\x82ania atakom rajdowym rosyjskich kr\xc4\x85\xc5\xbcownik\xc3\xb3w na komunikacjach morskich Japonii. Desant w Inczonie (w pobli\xc5\xbcu Seulu) mia\xc5\x82 t\xc4\x99 zalet\xc4\x99, \xc5\xbce w razie niepowodzenia armia mia\xc5\x82aby mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 obrony na rzekach, naturalnych przeszkodach. Pokonanie Portu Artura mia\xc5\x82o zapewni\xc4\x87 panowanie na Morzu \xc5\xbb\xc3\xb3\xc5\x82tym oraz zneutralizowa\xc4\x87 zagro\xc5\xbcenie przez fortec\xc4\x99 dla armii walcz\xc4\x85cej w Mand\xc5\xbcurii. Do wykonania zada\xc5\x84 marynarka japo\xc5\x84ska dysponowa\xc5\x82a 154 okr\xc4\x99tami, dalszych 36 znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 w budowie, z kt\xc3\xb3rych cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wesz\xc5\x82a do s\xc5\x82u\xc5\xbcby jeszcze w trakcie wojny._NEWLINE_Zaplanowana wojna, w przeciwie\xc5\x84stwie do dotychczasowych wojen z Korea\xc5\x84czykami i Chi\xc5\x84czykami, mia\xc5\x82a by\xc4\x87 prowadzona po \xe2\x80\x9eeuropejsku\xe2\x80\x9d. Japo\xc5\x84czycy pogardzali Korea\xc5\x84czykami oraz Chi\xc5\x84czykami i nie przestrzegali wobec nich \xc5\xbcadnych praw wojennych. Mordowali ludno\xc5\x9b\xc4\x87 cywiln\xc4\x85 i je\xc5\x84c\xc3\xb3w wojennych, dobijali rannych, rabowali, gwa\xc5\x82cili itp. W nowej wojnie Japo\xc5\x84czycy chcieli pokaza\xc4\x87 \xc5\x9bwiatu, \xc5\xbce Japonia by\xc5\x82a krajem ca\xc5\x82kowicie cywilizowanym i we wszystkim dor\xc3\xb3wnuje \xe2\x80\x9ebia\xc5\x82ym\xe2\x80\x9d mocarstwom. Zosta\xc5\x82y wydane szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owe instrukcje dotycz\xc4\x85ce humanitarnego traktowania je\xc5\x84c\xc3\xb3w, poszanowania ich godno\xc5\x9bci osobistej, nie stosowania \xc5\xbcadnych form przemocy fizycznej (poza wymogami dyscypliny wojskowej), zapewnienie swobody wyznania i sumienia. Wydano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc instrukcje szybkiej i w\xc5\x82a\xc5\x9bciwej opieki lekarskiej dla rannych oraz post\xc4\x99powania ze zmar\xc5\x82ymi. Zakazano wszelkich grabie\xc5\xbcy._NEWLINE_Rosja posiada\xc5\x82a armi\xc4\x99, w czasie pokoju, w sile ok. 1,1 mln \xc5\xbco\xc5\x82nierzy (przy 146 mln mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w) i dysponowa\xc5\x82a rezerwami ok. 3,5 mln \xc5\xbco\xc5\x82nierzy. Jednak na Dalekim Wschodzie, od Bajka\xc5\x82u na wsch\xc3\xb3d, mia\xc5\x82a w styczniu 1904 ok. 150 tys. \xc5\xbco\xc5\x82nierzy z tego: Wojska Ochrony Pogranicza w tym rejonie liczy\xc5\x82y ok. 24 tys. ludzi i mia\xc5\x82y 26 dzia\xc5\x82; garnizon Port Artura 28,1 tys.; wojska kolejowe ochrony Chi\xc5\x84sko Wschodniej Kolei \xc5\xbbelaznej 35 tys.; oddzia\xc5\x82y w twierdzach 7,8 tys.; oraz ok. 60 tys. \xc5\xbco\xc5\x82nierzy oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w liniowych, 148 dzia\xc5\x82 i 8 ci\xc4\x99\xc5\xbckich karabin\xc3\xb3w maszynowych (ckm) gotowych do walki (skoncentrowanych w rej. W\xc5\x82adywostoku ok. 45 tys. i w Mand\xc5\xbcurii ok. 28 tys.). Si\xc5\x82y ww. by\xc5\x82y dyslokowane na olbrzymim terytorium od Czyty do W\xc5\x82adywostoku, i od B\xc5\x82agowieszcze\xc5\x84ska do Port Artura. Przepustowo\xc5\x9b\xc4\x87 Kolei Transsyberyjskiej wynosi\xc5\x82a na pocz\xc4\x85tku wojny 3 pary eszelon\xc3\xb3w na dob\xc4\x99. W czasie wojny zwi\xc4\x99kszono przepustowo\xc5\x9b\xc4\x87 linii do 4 par poci\xc4\x85g\xc3\xb3w (zasadniczym ograniczeniem przepustowo\xc5\x9bci by\xc5\x82a przeprawa przez Bajka\xc5\x82). Do Mand\xc5\xbcurii by\xc5\x82o skierowanych ok. 1,2 mln \xc5\xbco\xc5\x82nierzy (wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 w 1905 roku). Rosyjska Marynarka Wojenna na Dalekim Wschodzie mia\xc5\x82a: 7 pancernik\xc3\xb3w, 4 kr\xc4\x85\xc5\xbcowniki pancerne, 10 kr\xc4\x85\xc5\xbcownik\xc3\xb3w pancernopok\xc5\x82adowych, 2 kanonierki torpedowe, 35 niszczycieli i torpedowc\xc3\xb3w (1 wszed\xc5\x82 po rozpocz\xc4\x99ciu wojny), 7 kanonierek. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 Floty bazowa\xc5\x82a w Port Artur. We W\xc5\x82adywostoku bazowa\xc5\x82y 3 kr\xc4\x85\xc5\xbcowniki pancerne, 1 kr\xc4\x85\xc5\xbcownik pancernopok\xc5\x82adowy i 10 torpedowc\xc3\xb3w. Obiekty obronne Port Artura nie by\xc5\x82y zako\xc5\x84czone. Silnym atutem Rosji by\xc5\x82y Flota Ba\xc5\x82tycka i Flota Czarnomorska, po wielko\xc5\x9bci ka\xc5\xbcda r\xc3\xb3wna Flocie na Dalekim Wschodzie, jednak trzeba je by\xc5\x82o dyslokowa\xc4\x87 na Daleki Wsch\xc3\xb3d. Flota Ba\xc5\x82tycka nie mog\xc5\x82a przej\xc5\x9b\xc4\x87 w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci przez Kana\xc5\x82 Sueski, zatem musia\xc5\x82a op\xc5\x82ywa\xc4\x87 Europ\xc4\x99 i Afryk\xc4\x99._NEWLINE_Flota Czarnomorska mia\xc5\x82a zamkni\xc4\x99te przez Turcj\xc4\x99 przej\xc5\x9bcia przez Cie\xc5\x9bniny Bosfor i Dardanele, i nie mog\xc5\x82a zosta\xc4\x87 wykorzystana. Naczelnym dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 wojsk rosyjskich na Dalekim Wschodzie by\xc5\x82 admira\xc5\x82 Jewgienij Aleksiejew, kt\xc3\xb3remu podporz\xc4\x85dkowani byli dow\xc3\xb3dca Armii Mand\xc5\xbcurskiej Aleksy Kuropatkin i dow\xc3\xb3dca Floty admira\xc5\x82 Stiepan Makarow._NEWLINE_Dow\xc3\xb3dztwo rosyjskie uwa\xc5\xbca\xc5\x82o, \xc5\xbce si\xc5\x82y Japonii nie b\xc4\x99d\xc4\x85 w stanie szybko rozpocz\xc4\x85\xc4\x87 natarcia na l\xc4\x85dzie. Dlatego te\xc5\xbc g\xc5\x82\xc3\xb3wnym zadaniem w pocz\xc4\x85tkowym okresie wojny by\xc5\x82o powstrzymywanie wojsk japo\xc5\x84skich na l\xc4\x85dzie, do czasu przybycia g\xc5\x82\xc3\xb3wnych si\xc5\x82 z centrum Rosji, po wykonaniu mobilizacji i koncentracji wojsk. Dow\xc3\xb3z sprz\xc4\x99tu i uzupe\xc5\x82nie\xc5\x84 zapewnia\xc5\x82a tylko jedna linia kolejowa (Kolej Po\xc5\x82udniowomand\xc5\xbcurska). Rozpocz\xc4\x99cie operacji zaczepnych na l\xc4\x85dzie przewidywano po si\xc3\xb3dmym miesi\xc4\x85cu wojny. Planowano po podci\xc4\x85gni\xc4\x99ciu si\xc5\x82, zepchn\xc4\x85\xc4\x87 l\xc4\x85dowe wojska japo\xc5\x84skie na morze i wysadzenie desant\xc3\xb3w na wyspach Japo\xc5\x84skich. Marynarka Wojenna Rosji mia\xc5\x82a d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc4\x87 do panowania na morzu i nie dopu\xc5\x9bci\xc4\x87 do desantowania wojsk japo\xc5\x84skich na l\xc4\x85d w Korei lub Chinach._NEWLINE_Rosyjski plan wojny by\xc5\x82 pasywny i mia\xc5\x82 charakter obronny. Nie by\xc5\x82o w\xc5\x82a\xc5\x9bciwie og\xc3\xb3lnego planu, tylko opracowane oddzielnie \xe2\x80\x93 nie skoordynowane ze sob\xc4\x85 \xe2\x80\x93 plany dzia\xc5\x82a\xc5\x84 morskich i l\xc4\x85dowych.\n_START_SECTION_\nWybuch\n_START_PARAGRAPH_\n13 listopada 1903 oba rosyjskie zespo\xc5\x82y \xe2\x80\x93 w\xc5\x82adywostocki i portarturski \xe2\x80\x93 zako\xc5\x84czy\xc5\x82y kampani\xc4\x99 i odt\xc4\x85d znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w 12-godzinnej gotowo\xc5\x9bci (tzw. zbrojnej rezerwie). 16 stycznia 1904 rz\xc4\x85d korea\xc5\x84ski wyda\xc5\x82 o\xc5\x9bwiadczenie o zachowaniu przez Kore\xc4\x99 neutralno\xc5\x9bci w razie konfliktu japo\xc5\x84sko-rosyjskiego. Wiceadmira\xc5\x82 Aleksiejew na w\xc5\x82asn\xc4\x85 r\xc4\x99k\xc4\x99 podj\xc4\x85\xc5\x82 pewne, niedoskona\xc5\x82e \xc5\x9brodki zmniejszaj\xc4\x85ce ryzyko niespodziewanego napadu z morza, przede wszystkim na okr\xc4\x99ty stoj\xc4\x85ce w Port Arturze. Wej\xc5\x9bcie do portu we W\xc5\x82adywostoku by\xc5\x82o ju\xc5\xbc pokryte lodem. 6 lub 7 lutego 1904 otrzyma\xc5\x82 informacj\xc4\x99 o zerwaniu stosunk\xc3\xb3w dyplomatycznych z Japoni\xc4\x85 i polecenie podj\xc4\x99cia przygotowa\xc5\x84 wojennych, jednak wtedy nie wykona\xc5\x82 odpowiednich czynno\xc5\x9bci._NEWLINE_W nocy 8 lutego 1904 roku flota japo\xc5\x84ska zbli\xc5\xbcy\xc5\x82a si\xc4\x99, a 9 lutego zaatakowa\xc5\x82a (pierwsze torpedy zosta\xc5\x82y odpalone o godz. 0:28) z zaskoczenia g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 rosyjsk\xc4\x85 baz\xc4\x99 morsk\xc4\x85 w Port Artur, oraz stacjonuj\xc4\x85ce tam g\xc5\x82\xc3\xb3wne si\xc5\x82y rosyjskiej floty (7 pancernik\xc3\xb3w, 1 kr\xc4\x85\xc5\xbcownik pancerny i 4 kr\xc4\x85\xc5\xbcowniki lekkie). Nast\xc4\x99pnego dnia car Miko\xc5\x82aj II wypowiedzia\xc5\x82 wojn\xc4\x99 Japonii.\n_START_SECTION_\nWalki\n_START_PARAGRAPH_\nPrzez d\xc5\x82ugi okres rosyjska flota wojenna z W\xc5\x82adywostoku nie mog\xc5\x82a podj\xc4\x85\xc4\x87 dzia\xc5\x82ania, poniewa\xc5\xbc nie mog\xc5\x82a wyp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc4\x87 z zamarzni\xc4\x99tego portu. Dodatkowo Brytyjczycy (sojusznicy Japonii) nie wyrazili zgody, by wszystkie rosyjskie okr\xc4\x99ty przep\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82y przez znajduj\xc4\x85cy pod brytyjsk\xc4\x85 pe\xc5\x82n\xc4\x85 kontrol\xc4\x85 Kana\xc5\x82 Sueski (Wielk\xc4\x85 Brytania i Rosja sta\xc5\x82y si\xc4\x99 sojusznikami po podpisaniu w 1907 porozumienia rosyjsko-angielskiego), co zmusi\xc5\x82o je do pokonania d\xc5\x82u\xc5\xbcszej trasy._NEWLINE_W trakcie wojny Rosja ponios\xc5\x82a bezprecedensow\xc4\x85 w historii wojen morskich kl\xc4\x99sk\xc4\x99, trac\xc4\x85c dwie spo\xc5\x9br\xc3\xb3d trzech flot (prawie ca\xc5\x82\xc4\x85 Flot\xc4\x99 Ba\xc5\x82tyck\xc4\x85 i Flot\xc4\x99 Oceanu Spokojnego) przy minimalnych stratach drugiej strony. Jedynie Flota Czarnomorska przetrwa\xc5\x82a (na czas wojny nie opuszcza\xc5\x82a Morza Czarnego). Japonia sta\xc5\x82a si\xc4\x99 sz\xc3\xb3st\xc4\x85 morsk\xc4\x85 pot\xc4\x99g\xc4\x85 \xc5\x9bwiata, podczas gdy rosyjska flota wojenna zosta\xc5\x82a niewiele silniejsza od floty Austro-W\xc4\x99gier._NEWLINE_Rosja nie posiada\xc5\x82a na \xc5\x9bwiatowych wodach powa\xc5\xbcniejszych si\xc5\x82 morskich, kt\xc3\xb3re mog\xc5\x82yby sparali\xc5\xbcowa\xc4\x87 kontakty Japonii z innymi krajami i zmniejszy\xc4\x87 japo\xc5\x84ski import. Rosjanie podj\xc4\x99li jedynie niewielkie dzia\xc5\x82ania kr\xc4\x85\xc5\xbcownicze, pr\xc3\xb3buj\xc4\x85c zwalcza\xc4\x87 \xc5\xbceglug\xc4\x99 utrzymuj\xc4\x85c\xc4\x85 \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9b\xc4\x87 z Japoni\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nSprawa polska\n_START_PARAGRAPH_\nKl\xc4\x99ski Rosji w wojnie wywo\xc5\x82a\xc5\x82y wielkie o\xc5\xbcywienie w Kr\xc3\xb3lestwie Polskim, b\xc4\x99d\xc4\x85cym cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 Imperium Rosyjskiego. Dodatkowo ros\xc5\x82o niezadowolenie spo\xc5\x82eczne (\xe2\x86\x92rewolucja 1905 roku w Kr\xc3\xb3lestwie Polskim), wynikaj\xc4\x85ce ze strat najbardziej licz\xc4\x85cego si\xc4\x99 przemys\xc5\x82u w\xc5\x82\xc3\xb3kienniczego po zablokowaniu rynku dalekowschodniego, a na wsi w wyniku kl\xc4\x99ski nieurodzaju. W 1904 do Tokio przyjechali (osobno i niezale\xc5\xbcnie) J\xc3\xb3zef Pi\xc5\x82sudski i Roman Dmowski, by zjedna\xc4\x87 sobie Japoni\xc4\x99. W polskim obozie brakowa\xc5\x82o jednak jedno\xc5\x9bci i zdolno\xc5\x9bci do porozumienia. Kr\xc3\xb3lestwo ogarnia\xc5\x82y fale strajk\xc3\xb3w, w wyniku czego car Miko\xc5\x82aj II 30 pa\xc5\xbadziernika 1905 wyda\xc5\x82 manifest deklaruj\xc4\x85cy wolno\xc5\x9bci obywatelskie. Tu\xc5\xbc po zako\xc5\x84czeniu wojny jednak\xc5\xbce w\xc5\x82adze wprowadzi\xc5\x82y 11 listopada 1905 stan wojenny w Kr\xc3\xb3lestwie, aby spacyfikowa\xc4\x87 rewolucj\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nPok\xc3\xb3j\n_START_PARAGRAPH_\nRok 1905 okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 fatalny dla caratu; kolejne kl\xc4\x99ski w wojnie i wybuch rewolucji wywo\xc5\x82a\xc5\x82y chwianie si\xc4\x99 imperium w posadach. Car zdecydowa\xc5\x82 o podpisaniu 24 lipca 1905 tajnego uk\xc5\x82adu z Wilhelmem II Hohenzollernem (uk\xc5\x82ad z Bj\xc3\xb6rk\xc3\xb6). Wojna rosyjsko-japo\xc5\x84ska zosta\xc5\x82a zako\xc5\x84czona pokojem w Portsmouth, zawartym 5 wrze\xc5\x9bnia 1905. Rosja mog\xc5\x82a wci\xc4\x85\xc5\xbc kontynuowa\xc4\x87 walk\xc4\x99, poniewa\xc5\xbc dysponowa\xc5\x82a znacznymi rezerwami. Wa\xc5\xbcnym dla Rosji argumentem, przemawiaj\xc4\x85cym za szybkim zako\xc5\x84czeniem walk, by\xc5\x82y wewn\xc4\x99trzne niepokoje w kraju. W odmiennej sytuacji by\xc5\x82a Japonia, kt\xc3\xb3ra nie posiada\xc5\x82a ju\xc5\xbc si\xc5\x82 wystarczaj\xc4\x85cych do kontynuowania walki. Zgodnie z traktatem pokojowym zwyci\xc4\x99ska Japonia otrzyma\xc5\x82a dzier\xc5\xbcawiony przez Rosj\xc4\x99 okr\xc4\x99g kwantu\xc5\x84ski (z Port Artur) oraz inne rosyjskie koncesje we wschodniej Mand\xc5\xbcurii, po\xc5\x82udniow\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 wyspy Sachalin i uzyska\xc5\x82a swobod\xc4\x99 dzia\xc5\x82ania w Korei.\n_START_SECTION_\nSkutki wojny\n_START_PARAGRAPH_\nWojna rosyjsko-japo\xc5\x84ska by\xc5\x82a prowadzona o panowanie w p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodnich Chinach i w Korei. Japo\xc5\x84czycy rozbili Rosj\xc4\x99 na l\xc4\x85dzie w generalnej bitwie pod Mukdenem i flot\xc4\x99 rosyjsk\xc4\x85 w bitwie pod Cuszim\xc4\x85. Wojna zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 pokojem w Portsmouth, w wyniku kt\xc3\xb3rego Rosja uzna\xc5\x82a Kore\xc4\x99 za stref\xc4\x99 wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w Japonii, odda\xc5\x82a cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 swoich terytori\xc3\xb3w w Azji. Wojna przyspieszy\xc5\x82a pocz\xc4\x85tek rewolucji z lat 1905\xe2\x80\x931907._NEWLINE_Straty stron w wojnie:_NEWLINE_Rosja: zabici \xe2\x80\x93 25\xc2\xa0331, ranni \xe2\x80\x93 146\xc2\xa0032, zmarli od ran \xe2\x80\x93 6127, zmarli od chor\xc3\xb3b \xe2\x80\x93 11\xc2\xa0170, straty floty \xe2\x80\x93 6299, razem \xe2\x80\x93 194\xc2\xa0959; oraz do niewoli dosta\xc5\x82o si\xc4\x99 59 218 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy i oficer\xc3\xb3w._NEWLINE_Rosja straci\xc5\x82a na wojn\xc4\x99 ok. 2347 mln rubli, opr\xc3\xb3cz tego ok. 500 mln rubli stanowi\xc5\x82y straty spowodowane oddaniem Japonii zasob\xc3\xb3w gospodarczych i sprz\xc4\x99towych oraz zatopionych statk\xc3\xb3w i okr\xc4\x99t\xc3\xb3w. Pomimo trudnej sytuacji i niezdolno\xc5\x9bci kadry oficerskiej do dowodzenia wojskami i prowadzenia dzia\xc5\x82a\xc5\x84, rosyjski \xc5\xbco\xc5\x82nierz pokaza\xc5\x82 m\xc4\x99stwo, odporno\xc5\x9b\xc4\x87 i odwag\xc4\x99. Na bazie do\xc5\x9bwiadcze\xc5\x84 wojny w armii rosyjskiej rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 wprowadzanie reform wojskowych 1905\xe2\x80\x931912. Kl\xc4\x99ska Rosji oraz straty wojenne spowodowa\xc5\x82y niezadowolenie narodu i katastrofalny wzrost proces\xc3\xb3w rewolucyjnych w spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwie, kt\xc3\xb3re objawi\xc5\x82y si\xc4\x99 jako \xe2\x80\x9epierwsza rewolucja rosyjska\xe2\x80\x9d. Mimo \xc5\xbce w 1907 roku rewolucyjne dzia\xc5\x82ania zosta\xc5\x82y st\xc5\x82umione przez w\xc5\x82adze carskie, carat nie odzyska\xc5\x82 swojej \xc5\x9bwietno\xc5\x9bci._NEWLINE_Japonia: zabici \xe2\x80\x93 47\xc2\xa0387, ranni \xe2\x80\x93 173\xc2\xa0425, zmarli od ran \xe2\x80\x93 11\xc2\xa0425, zmarli od chor\xc3\xb3b \xe2\x80\x93 27\xc2\xa0192, straty floty \xe2\x80\x93 2000, razem \xe2\x80\x93 261\xc2\xa0429; Japonia zaci\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a 4 po\xc5\xbcyczki w USA i Wielkiej Brytanii, w okresie od kwietnia 1904 \xe2\x80\x93 maja 1905, w wysoko\xc5\x9bci ok. 410 mln dolar\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rymi pokry\xc5\x82a 40% rozchod\xc3\xb3w na wojn\xc4\x99. Japo\xc5\x84ski \xc5\xbco\xc5\x82nierz pokaza\xc5\x82 swoje umiej\xc4\x99tno\xc5\x9bci walki i fanatyczne oddanie s\xc5\x82u\xc5\xbcbie._NEWLINE_Wojna wywar\xc5\x82a wielki wp\xc5\x82yw na taktyk\xc4\x99 i sztuk\xc4\x99 operacyjn\xc4\x85. Z taktycznego punktu widzenia, na masow\xc4\x85 skal\xc4\x99 w wojnie po raz pierwszy u\xc5\xbcyto broni maszynowej. Wojna pokaza\xc5\x82a wielk\xc4\x85 warto\xc5\x9b\xc4\x87 karabinu maszynowego jako \xc5\x9brodka obrony i \xc5\x9brodka ofensywnego. Pokaza\xc5\x82a warto\xc5\x9b\xc4\x87 ognia artyleryjskiego z pozycji zakrytych. Transzeje w obronie zast\xc4\x85pi\xc5\x82y do tej pory stosowane obiekty fortyfikacyjne (fortyfikacji sta\xc5\x82ej). Wojna pokaza\xc5\x82a konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 doskonalenia wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzia\xc5\x82ania r\xc3\xb3\xc5\xbcnych rodzaj\xc3\xb3w wojsk i s\xc5\x82u\xc5\xbcb na polu walki. Na morzu po raz pierwszy wykorzystano na du\xc5\xbc\xc4\x85 skal\xc4\x99 torpedowce. Bitwa pod Cuszim\xc4\x85 by\xc5\x82a pierwsz\xc4\x85 wielk\xc4\x85 bitw\xc4\x85 epoki pancernik\xc3\xb3w morskich, pod\xc3\xb3wczas najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 bitw\xc4\x85 morsk\xc4\x85 od czas\xc3\xb3w Trafalgaru. Bitwa wyra\xc5\xbanie dowiod\xc5\x82a, \xc5\xbce aby wygra\xc4\x87 na morzu trzeba zna\xc4\x87 taktyk\xc4\x99 morsk\xc4\x85 we wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzia\xc5\x82aniu z taktyk\xc4\x85 artylerii morskiej. Psychologiczne i polityczne zwyci\xc4\x99stwo Japonii w tej wojnie by\xc5\x82o punktem zwrotnym w historii \xc5\x9bwiata. Kraje Azji przekona\xc5\x82y si\xc4\x99, \xc5\xbce Europejczycy nie zawsze s\xc4\x85 niepokonani. \xe2\x80\x9eSupremacja bia\xc5\x82ych\xe2\x80\x9d si\xc4\x99 zestarza\xc5\x82a._NEWLINE_Wojna przynios\xc5\x82a narodom Rosji i Japonii obni\xc5\xbcenie poziomu \xc5\xbcycia, wzrost podatk\xc3\xb3w i cen. D\xc5\x82ug Japonii wzr\xc3\xb3s\xc5\x82 czterokrotnie._NEWLINE_Pomimo ograniczonego charakteru wojny rosyjsko-japo\xc5\x84skiej, mia\xc5\x82a ona istotny wp\xc5\x82yw na r\xc3\xb3wnowag\xc4\x99 si\xc5\x82 na \xc5\x9bwiecie, na zmian\xc4\x99 wielu proces\xc3\xb3w politycznych i konfrontacji wojennych._NEWLINE_Zwyci\xc4\x99stwo Japonii w wojnie spowodowa\xc5\x82o przebudow\xc4\x99 na wielk\xc4\x85 skal\xc4\x99 kraju i d\xc4\x85\xc5\xbcenie do budowy struktur pa\xc5\x84stwa na europejskim poziomie rozwoju. Wzros\xc5\x82y tendencje militarystyczne w polityce wewn\xc4\x99trznej oraz militaryzacja gospodarki. Ju\xc5\xbc 17 listopada 1905 Japonia zmusi\xc5\x82a Kore\xc4\x99 do podpisania traktatu o protektoracie, a w 1910 roku w\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a Kore\xc4\x99 jako koloni\xc4\x99 do Imperium Japo\xc5\x84skiego._NEWLINE_Nast\xc4\x85pi\xc5\x82o rozdwojenie polityki zagranicznej Japonii mi\xc4\x99dzy potrzeb\xc4\x85 zapobiegania odwetowi z p\xc3\xb3\xc5\x82nocy i potrzeb\xc4\x85 ekspansji na po\xc5\x82udnie i po\xc5\x82udniowy zach\xc3\xb3d. Te sprzeczno\xc5\x9bci znalaz\xc5\x82y odzwierciedlenie w sta\xc5\x82ym konflikcie mi\xc4\x99dzy armi\xc4\x85 i marynark\xc4\x85._NEWLINE_Japoni\xc4\x99, dominuj\xc4\x85c\xc4\x85 w Korei i cz\xc4\x99\xc5\x9bci przybrze\xc5\xbcnej Chin, zacz\xc4\x99\xc5\x82a interesowa\xc4\x87 baza morska Niemiec w Qingdao. By\xc5\x82o to jedn\xc4\x85 z przyczyn opowiedzenia si\xc4\x99 cesarstwa w czasie I wojny \xc5\x9bwiatowej po stronie wrog\xc3\xb3w Niemiec. Dalsza ekspansja japo\xc5\x84ska w Chinach by\xc5\x82a przyczyn\xc4\x85 coraz bardziej rosn\xc4\x85cego napi\xc4\x99cia w stosunkach z USA._NEWLINE_Maj\xc4\x85c do\xc5\x9bwiadczenie skutecznego dzia\xc5\x82ania na morzu, japo\xc5\x84ska marynarka rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a aktywn\xc4\x85 budow\xc4\x99 infrastruktury morskiej, okr\xc4\x99t\xc3\xb3w i statk\xc3\xb3w. Jednostki japo\xc5\x84skie nie ust\xc4\x99powa\xc5\x82y najlepszym statkom angielskim. W ko\xc5\x84cu I wojny \xc5\x9bwiatowej Japonia sta\xc5\x82a si\xc4\x99 trzeci\xc4\x85 pot\xc4\x99g\xc4\x85 morsk\xc4\x85 na \xc5\x9bwiecie._NEWLINE_Stan r\xc3\xb3wnowagi geopolitycznej na \xc5\x9bwiecie znacznie si\xc4\x99 zmieni\xc5\x82. Rosja straci\xc5\x82a swoj\xc4\x85 pozycj\xc4\x99 na Pacyfiku. Oznacza\xc5\x82o to, \xc5\xbce zosta\xc5\x82a zmuszona do odst\xc4\x85pienia od ekspansji na wschodzie i na po\xc5\x82udniowym wschodzie Azji i rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a zmian\xc4\x99 kierunku swoich wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w na Europ\xc4\x99, Bliski Wsch\xc3\xb3d i rejon cie\xc5\x9bnin Morza \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnego i Czarnego. Ze wzgl\xc4\x99du na os\xc5\x82abienie si\xc5\x82 morskich Rosji i powrotu do polityki \xe2\x80\x9ekontynentalnej\xe2\x80\x9d, nast\xc4\x85pi\xc5\x82a poprawa stosunk\xc3\xb3w rosyjsko-brytyjskich, w wyniku czego podpisano umow\xc4\x99 z Wielk\xc4\x85 Brytani\xc4\x85 w sprawie podzia\xc5\x82u stref wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w w Afganistanie._NEWLINE_Os\xc5\x82abienie si\xc5\x82y militarnej Rosji po wojnie czasowo zmieni\xc5\x82o r\xc3\xb3wnowag\xc4\x99 si\xc5\x82 w Europie na rzecz Pa\xc5\x84stw Centralnych, co da\xc5\x82o mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 Austro-W\xc4\x99grom do aneksji Bo\xc5\x9bni i Hercegowiny. Og\xc3\xb3lnie jednak Berlin i Wiede\xc5\x84 z pora\xc5\xbcki Rosji w wojnie rosyjsko-japo\xc5\x84skiej nic nie zyska\xc5\x82y i to nie tylko z powodu utworzenia sojuszu brytyjsko-francusko-rosyjskiego. Wstyd z pora\xc5\xbcki Rosji w wojnie doprowadzi\xc5\x82 do pozytywnych zmian w armii i marynarce. Przeprowadzone reformy wojskowe w latach 1905\xe2\x80\x931912 sprawi\xc5\x82y, \xc5\xbce na frontach I wojny \xc5\x9bwiatowej armia rosyjska dzia\xc5\x82a\xc5\x82a bardziej sprawnie ni\xc5\xbc w latach 1904\xe2\x80\x931905. Oficerowie m\xc5\x82odsi i starsi aktywnie wykorzystywali zgromadzone do\xc5\x9bwiadczenie bojowe. Prowadzono bardziej aktywne szkolenie, co by\xc5\x82o szczeg\xc3\xb3lnie widoczne w artylerii. Rosyjskie dzia\xc5\x82a polowe w 1914 roku, prowadzi\xc5\x82y skuteczny ogie\xc5\x84 z zakrytych pozycji, tworz\xc4\x85c trzon obrony m.in. w bitwie galicyjskiej.\n_START_SECTION_\nNawi\xc4\x85zania do konfliktu\n_START_PARAGRAPH_\nUwaga ca\xc5\x82ego \xc5\x9bwiata skupiona wok\xc3\xb3\xc5\x82 wojny spowodowa\xc5\x82a inspiracje konfliktem m.in. w sztuce oraz literaturze.'