b'\n_START_ARTICLE_\nMury miejskie\n_START_PARAGRAPH_\nMury miejskie \xe2\x80\x93 historyczne fortyfikacje otaczaj\xc4\x85ce dawniej miasta, chroni\xc4\x85c je przed atakami z zewn\xc4\x85trz.\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tki\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze mury miejskie budowano ju\xc5\xbc w okresie staro\xc5\xbcytnym. Do historii przesz\xc5\x82y mury takich miast jak Babilon, Jerycho czy Troja. Warto tu te\xc5\xbc wymieni\xc4\x87 s\xc5\x82ynne D\xc5\x82ugie Mury os\xc5\x82aniaj\xc4\x85ce Ateny podczas wojny peloponeskiej. Mury staro\xc5\xbcytnych miast greckich i Bliskiego Wschodu budowane by\xc5\x82y zazwyczaj z nieciosanych wielkich blok\xc3\xb3w kamiennych, k\xc5\x82adzionych jeden na drugim (Mykeny) albo powstawa\xc5\x82y z cegie\xc5\x82 \xc5\x82\xc4\x85czonych zapraw\xc4\x85 (Babilon). Mury z ciosanych kamieni \xc5\x82\xc4\x85czonych zapraw\xc4\x85 to domena epoki hellenistycznej i czas\xc3\xb3w rzymskich. Sam Rzym natomiast przez d\xc5\x82ugi czas nie posiada\xc5\x82 mur\xc3\xb3w miejskich. W Europie barbarzy\xc5\x84skiej mury budowa\xc5\x82y plemiona celtyckie. Mia\xc5\x82y one form\xc4\x99 drewnianego szalunku wype\xc5\x82nionego kamieniami i ziemi\xc4\x85 (tzw. Murus Gallicus).\n_START_SECTION_\n\xc5\x9aredniowiecze\n_START_PARAGRAPH_\nW \xc5\x9bredniowieczu mury by\xc5\x82y bardzo popularne \xe2\x80\x93 uwa\xc5\xbcano, \xc5\xbce ka\xc5\xbcde wi\xc4\x99ksze miasto powinno je mie\xc4\x87. W zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od warunk\xc3\xb3w topograficznych mury miejskie otacza\xc5\x82y miasto w ca\xc5\x82o\xc5\x9bci lub tylko cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo (przeszkody naturalne takie jak ska\xc5\x82y, rzeki i zbiorniki wodne zast\xc4\x99powa\xc5\x82y w\xc3\xb3wczas brakuj\xc4\x85ce fragmenty muru). Wjazd do miasta zapewnia\xc5\x82y bramy. Cz\xc4\x99sto mury miejskie zwie\xc5\x84czone by\xc5\x82y przej\xc5\x9bciem obronnym z otworami strzeleckimi, niejednokrotnie przej\xc5\x9bcia te by\xc5\x82y zadaszone. Czasami mur zwie\xc5\x84czony by\xc5\x82 jedynie warstw\xc4\x85 kamieni spadaj\xc4\x85cych w razie ataku na agresor\xc3\xb3w. Z czasem mury uzupe\xc5\x82niano fos\xc4\x85, wie\xc5\xbcami obronnymi (szczeg\xc3\xb3lnie bramy i naro\xc5\xbcniki), a nawet dodatkowym ni\xc5\xbcszym murem zewn\xc4\x99trznym (mi\xc4\x99dzymurze podzielone by\xc5\x82o w\xc3\xb3wczas murami poprzecznymi). Niekiedy przed bram\xc4\x85 budowano specjalne konstrukcje obronne \xe2\x80\x93 barbakany. Tak\xc5\xbce powstaj\xc4\x85ce pod miastem osady otaczano po pewnym czasie murami. Opr\xc3\xb3cz funkcji obronnej mury miejskie pe\xc5\x82ni\xc5\x82y funkcje reprezentacyjne, co widoczne jest szczeg\xc3\xb3lnie w architekturze bram wjazdowych.\n_START_SECTION_\nCzasy nowo\xc5\xbcytne\n_START_PARAGRAPH_\nWynalezienie broni palnej poci\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82o za sob\xc4\x85 dalsze zmiany w wygl\xc4\x85dzie mur\xc3\xb3w miejskich. W wa\xc5\xbcnych strategicznie miejscach, takich jak bramy i naro\xc5\xbcniki, budowano masywne basteje obsadzone dzia\xc5\x82ami. Pozosta\xc5\x82a cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 mur\xc3\xb3w nie zapewnia\xc5\x82a jednak wystarczaj\xc4\x85cej obrony przed ostrza\xc5\x82em artylerii. Z tego wzgl\xc4\x99du miasta zacz\xc4\x99to otacza\xc4\x87 bastionami i sypanymi wa\xc5\x82ami ziemnymi. Umocnie\xc5\x84 tego typu nie mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o tak \xc5\x82atwo przesun\xc4\x85\xc4\x87 na zewn\xc4\x85trz, jak mia\xc5\x82o to miejsce w wypadku mur\xc3\xb3w starego typu, niejednokrotnie rozszerzanych, a nawet budowanych na nowo. Hamowa\xc5\x82o to rozw\xc3\xb3j przestrzenny miast i przyczynia\xc5\x82o si\xc4\x99 do zag\xc4\x99szczenia zabudowy wewn\xc4\x85trz miasta._NEWLINE_Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 fortyfikacji miejskich zosta\xc5\x82a rozebrana w XIX wieku. W niekt\xc3\xb3rych miastach na ich miejscu zak\xc5\x82adano parki zwane plantami (np. w Krakowie).'