b'\n_START_ARTICLE_\nRen\xc3\xa9 (powie\xc5\x9b\xc4\x87)\n_START_SECTION_\nT\xc5\x82o powstania\n_START_PARAGRAPH_\nChateaubriand napisa\xc5\x82 Ren\xc3\xa9go tu\xc5\xbc po swoim osobistym nawr\xc3\xb3ceniu religijnym, kiedy ostatecznie uzna\xc5\x82 chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwo za \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o najtrafniejszych i najzgodniejszych z natur\xc4\x85 ludzk\xc4\x85 zasad post\xc4\x99powania. Planowana przez niego powie\xc5\x9b\xc4\x87 o m\xc5\x82odzie\xc5\x84cu mia\xc5\x82a stanowi\xc4\x87 przyk\xc5\x82ad katastrofy cz\xc5\x82owieka, kt\xc3\xb3ry mimo deklarowanej wiary w swoim \xc5\xbcyciu kierowa\xc5\x82 si\xc4\x99 niepohamowanym indywidualizmem, a zatem jej ca\xc5\x82kowitym przeciwie\xc5\x84stwem. Kreuj\xc4\x85c takiego bohatera, pisarz zamierza\xc5\x82 podda\xc4\x87 krytyce tytu\xc5\x82ow\xc4\x85 posta\xc4\x87 z niezwykle modnej w epoce Chateaubrianda powie\xc5\x9bci Goethego Cierpienia m\xc5\x82odego Wertera i o\xc5\x9bmieszy\xc4\x87 propagowane przez ni\xc4\x85 zachowanie. Zdaniem krytyk\xc3\xb3w literackich zamiar ten jednak si\xc4\x99 nie powi\xc3\xb3d\xc5\x82, a Ren\xc3\xa9 sta\xc5\x82 si\xc4\x99 drugim, obok Wertera, typowym bohaterem sentymentalizmu.\n_START_SECTION_\nTre\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nM\xc5\x82odzieniec imieniem Ren\xc3\xa9 przybywa do Luizjany francuskiej, gdzie osiedla si\xc4\x99 w wiosce plemienia Naczez\xc3\xb3w, sp\xc4\x99dzaj\xc4\x85c jednak ca\xc5\x82e dnie sam, w\xc4\x99druj\xc4\x85c po lasach i rozmy\xc5\x9blaj\xc4\x85c. Nak\xc5\x82oniony przez sachema Szaktasa i ksi\xc4\x99dza Suela postanawia opowiedzie\xc4\x87 im swoj\xc4\x85 histori\xc4\x99._NEWLINE_Ren\xc3\xa9, syn francuskiego szlachcica, straci\xc5\x82 przy porodzie matk\xc4\x99. Jego ojciec faworyzowa\xc5\x82 starszego brata i nie interesowa\xc5\x82 si\xc4\x99 nim, nast\xc4\x99pnie za\xc5\x9b r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zmar\xc5\x82. Jako ch\xc5\x82opiec, a nast\xc4\x99pnie m\xc5\x82odzieniec, jedyne oparcie Ren\xc3\xa9 znajdowa\xc5\x82 w starszej siostrze Amelii. By\xc5\x82 cz\xc5\x82owiekiem melancholijnym, nie widzia\xc5\x82 w \xc5\xbcyciu \xc5\xbcadnego sensu, uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce ka\xc5\xbcdy ludzki wysi\xc5\x82ek i tak niweczy nieuchronna \xc5\x9bmier\xc4\x87. Pocz\xc4\x85tkowo chcia\xc5\x82 wst\xc4\x85pi\xc4\x87 do klasztoru, nast\xc4\x99pnie za lekarstwo na ci\xc4\x85g\xc5\x82y smutek wzi\xc4\x85\xc5\x82 podr\xc3\xb3\xc5\xbce. I one jednak zm\xc4\x99czy\xc5\x82y go, postanowi\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas wr\xc3\xb3ci\xc4\x87 do siostry. Przy Amelii Ren\xc3\xa9 odzyskuje si\xc5\x82y, blisko\xc5\x9b\xc4\x87 siostry nape\xc5\x82nia go nieokre\xc5\x9blon\xc4\x85, ogromn\xc4\x85 rado\xc5\x9bci\xc4\x85. Po kilku miesi\xc4\x85cach kobieta opuszcza go jednak, wysy\xc5\x82aj\xc4\x85c jedynie list, w kt\xc3\xb3rym informuje go o zamiarze wst\xc4\x85pienia do zakonu i natychmiastowego (za dyspens\xc4\x85) z\xc5\x82o\xc5\xbcenia \xc5\x9blub\xc3\xb3w wieczystych. Amelia odmawia mu r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc spotkania przed ceremoni\xc4\x85 ob\xc5\x82\xc3\xb3czyn. Asystuj\xc4\x85c przy ceremonii Ren\xc3\xa9 s\xc5\x82yszy z ust siostry modlitw\xc4\x99 o wszelkie dobrodziejstwa boskie dla brata, kt\xc3\xb3ry nie dzieli\xc5\x82 jej \xe2\x80\x9ewyst\xc4\x99pnej mi\xc5\x82o\xc5\x9bci\xe2\x80\x9d. Rozumie w\xc3\xb3wczas, \xc5\xbce kobieta zosta\xc5\x82a zakonnic\xc4\x85, by nie pope\xc5\x82ni\xc4\x87 z nim grzechu kazirodztwa. Ren\xc3\xa9 mdleje, ponownie pragnie zako\xc5\x84czy\xc4\x87 \xc5\xbcycie, jednak zmienia zamiary, gdy przypomina sobie, \xc5\xbce \xc5\xbcyczenie siostry by\xc5\x82o inne. Pocz\xc4\x85tkowo sp\xc4\x99dza ca\xc5\x82y czas u mur\xc3\xb3w klasztoru, ostatecznie jednak postanawia wyjecha\xc4\x87 do Ameryki. Tam dowiedzia\xc5\x82 si\xc4\x99 o \xc5\x9bmierci siostry, kt\xc3\xb3ra piel\xc4\x99gnowa\xc5\x82a zakonnice-ofiary epidemii, sama zara\xc5\xbcaj\xc4\x85c si\xc4\x99 chorob\xc4\x85._NEWLINE_Po zako\xc5\x84czonej historii Szaktas p\xc5\x82acze nad losem m\xc5\x82odzie\xc5\x84ca, jednak ksi\xc4\x85dz Suel w surowych s\xc5\x82owach krytykuje jego postaw\xc4\x99: twierdzi, \xc5\xbce Ren\xc3\xa9 zbyt p\xc5\x82ytko patrzy\xc5\x82 na \xc5\x9bwiat i to dlatego nie widzia\xc5\x82 sensu swojego \xc5\xbcycia. Zarzuca mu r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc, \xc5\xbce wynosi\xc5\x82 si\xc4\x99 ponad bli\xc5\xbanich i gubi\xc5\x82 swoj\xc4\x85 dusz\xc4\x99 twierdz\xc4\x85c, \xc5\xbce cz\xc5\x82owiek jest istot\xc4\x85 samowystarczaln\xc4\x85, wreszcie, \xc5\xbce traci\xc5\x82 czas na puste rozpami\xc4\x99tywanie w\xc5\x82asnych kolei losu. Jego ocen\xc4\x99 potwierdza Szaktas, prosz\xc4\x85c Ren\xc3\xa9go, by porzuci\xc5\x82 sw\xc3\xb3j dotychczasowy indywidualizm. Z ostatnich zda\xc5\x84 utworu czytelnik dowiaduje si\xc4\x99, \xc5\xbce Ren\xc3\xa9, podobnie jak Suel i Szaktas, zgin\xc4\x85\xc5\x82 podczas masakry Naczez\xc3\xb3w i Francuz\xc3\xb3w w Luizjanie.\n_START_SECTION_\nPrzynale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 gatunkowa dzie\xc5\x82a\n_START_PARAGRAPH_\nZdaniem Anny Tatarkiewicz jednoznaczna klasyfikacja gatunkowa utworu sprawia pewne trudno\xc5\x9bci. Pocz\xc4\x85tkowo dzie\xc5\x82o bliskie jest tradycyjnej powie\xc5\x9bci, jednak w miar\xc4\x99 rozwoju akcji, z powodu przepajaj\xc4\x85cego ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 liryzmu, staje si\xc4\x99 znacznie bli\xc5\xbcsze poematowi, zw\xc5\x82aszcza w jego p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszej, romantycznej formie. Niekt\xc3\xb3re elementy dzie\xc5\x82a s\xc4\x85 wr\xc4\x99cz bliskie rozmachowi eposu pisanego proz\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nCzas i miejsce akcji\n_START_PARAGRAPH_\nWydarzenia z \xc5\xbcycia Ren\xc3\xa9go rozgrywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w przestrzeni ca\xc5\x82kowicie oderwanej od rzeczywistego czasu i przestrzeni. Miejsce akcji ukazane jest w spos\xc3\xb3b szcz\xc4\x85tkowy, ograniczaj\xc4\x85c si\xc4\x99 do ukazanych w poetycki, symboliczny spos\xc3\xb3b klasztoru, zamku oraz krajobraz\xc3\xb3w miejsc, kt\xc3\xb3re poza Francj\xc4\x85 odwiedza cierpi\xc4\x85cy bohater. Wszystkie opisane w utworze sytuacje maj\xc4\x85 charakter rozterek psychologicznych i emocjonalnych, odbywaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 poza sytuacj\xc4\x85 spo\xc5\x82eczn\xc4\x85. Umiejscowienie opowie\xc5\x9bci Ren\xc3\xa9go w egzotycznym i wyidealizowanym krajobrazie francuskiej Luizjany oraz fantastyczne postacie jego s\xc5\x82uchaczy \xe2\x80\x93 ksi\xc4\x99dza Suela i Indianina Szaktasa, pot\xc4\x99guj\xc4\x85 jeszcze wra\xc5\xbcenie oderwania ca\xc5\x82o\xc5\x9bci od historycznego i geograficznego kontekstu.\n_START_SECTION_\nElementy autobiograficzne\n_START_PARAGRAPH_\nR\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie wiele fakt\xc3\xb3w z biografii powie\xc5\x9bciowego Ren\xc3\xa9go stanowi odbicie wydarze\xc5\x84 z \xc5\xbcycia autora powie\xc5\x9bci. Podobnie jak Chateaubriand, Ren\xc3\xa9 nie zaznaje ciep\xc5\x82a rodzinnego, lecz dorasta w cieniu surowego, faworyzuj\xc4\x85cego jego starszego brata ojca. Jedyn\xc4\x85 osob\xc4\x85, z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 czuje si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc4\x99boko zwi\xc4\x85zany, jest siostra \xe2\x80\x93 Amelia (odpowiednik siostry Chateaubrianda Lucylli). Literacki bohater, podobnie jak autor, interesuje si\xc4\x99 literatur\xc4\x85 od m\xc5\x82odo\xc5\x9bci, za\xc5\x9b za lekarstwo na spotykaj\xc4\x85ce go nieszcz\xc4\x99\xc5\x9bcia uwa\xc5\xbca wyjazd do Ameryki. Autobiograficzne inspiracje w Ren\xc3\xa9m ulegaj\xc4\x85 jednak powa\xc5\xbcnej modyfikacji: autor nie przekazuje bohaterowi ca\xc5\x82ego swojego \xc5\xbcyciorysu, a jedynie wybrane przez siebie epizody, zmieniaj\xc4\x85c ich t\xc5\x82o i uwznio\xc5\x9blaj\xc4\x85c przebieg wydarze\xc5\x84. Nadanie Ren\xc3\xa9mu przez autora jednego z w\xc5\x82asnych imion mia\xc5\x82o podkre\xc5\x9bla\xc4\x87 wzajemn\xc4\x85 zale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 jednej biografii od drugiej, jednak w rzeczywisto\xc5\x9bci Chateaubriand nie tyle przedstawi\xc5\x82 obraz samego siebie, co wyidealizowa\xc5\x82 go i uwznio\xc5\x9bli\xc5\x82.\n_START_SECTION_\nW\xc4\x85tek mi\xc5\x82osny\n_START_PARAGRAPH_\nZdaniem Anny Tatarkiewiczowej w\xc4\x85tek kazirodczego uczucia pomi\xc4\x99dzy Ren\xc3\xa9m i Ameli\xc4\x85 jest transpozycj\xc4\x85 dw\xc3\xb3ch element\xc3\xb3w biografii Chateaubrianda: relacji z siostr\xc4\x85 Lucyll\xc4\x85 oraz niespe\xc5\x82nionej mi\xc5\x82o\xc5\x9bci do Karoliny Yves. W odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od Amelii, kt\xc3\xb3ra zacz\xc4\x99\xc5\x82a darzy\xc4\x87 Ren\xc3\xa9go mi\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 erotyczn\xc4\x85, Lucylla by\xc5\x82a jedynie przywi\xc4\x85zana do swojego brata i ich wzajemne stosunki nie zawiera\xc5\x82y nic skandalizuj\xc4\x85cego. W Karolinie Yves autor zakocha\xc5\x82 si\xc4\x99 natomiast w czasie pobytu w Ameryce, nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 jej jednak po\xc5\x9blubi\xc4\x87, gdy\xc5\xbc przed swoim wyjazdem z Francji zawar\xc5\x82 ju\xc5\xbc (umotywowany finansowo) \xc5\x9blub z Celest\xc4\x85 Buisson. Obydwa te elementy biografii Chateaubrianda pos\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y jako inspiracja dla wykreowania mi\xc5\x82o\xc5\x9bci fatalnej, maj\xc4\x85cej swoje \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o w metafizycznym prze\xc5\x9bladowaniu Ren\xc3\xa9go przez los. Tym samym nami\xc4\x99tno\xc5\x9b\xc4\x87 Amelii, jak\xc4\x85 darzy w\xc5\x82asnego brata (a ten najprawdopodobniej nie\xc5\x9bwiadomie j\xc4\x85 podziela), staje si\xc4\x99 ostatecznym dowodem na wrodzony tragizm Ren\xc3\xa9go i jego przeznaczenie do cierpienia.\n_START_SECTION_\nBunt Ren\xc3\xa9go i jego krytyka\n_START_PARAGRAPH_\nKluczowym elementem charakterystyki bohatera jest jego bunt przeciwko zasadom organizacji spo\xc5\x82ecznej i tradycyjnej moralno\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 postawa, kt\xc3\xb3ra w powie\xc5\x9bci mia\xc5\x82a zosta\xc4\x87 ukazana jako naganna. \xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82em wszystkich decyzji \xc5\xbcyciowych Ren\xc3\xa9go jest tkwi\xc4\x85ce w nim przekonanie o braku warto\xc5\x9bci \xc5\xbcycia i \xc5\x9bmierci jako jedynym pewnym fakcie na \xc5\x9bwiecie. Nie jest w stanie w nic si\xc4\x99 zaanga\xc5\xbcowa\xc4\x87, gdy\xc5\xbc ka\xc5\xbcde dzia\xc5\x82anie jawi mu si\xc4\x99 jako \xe2\x80\x93 z konieczno\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 niepe\xc5\x82ne i niemo\xc5\xbcliwe do doko\xc5\x84czenia. Jako lek na tkwi\xc4\x85c\xc4\x85 w nim rozpacz z tego powodu rozwa\xc5\xbca pocz\xc4\x85tkowo wst\xc4\x85pienie do zakonu, nast\xc4\x99pnie podr\xc3\xb3\xc5\xbce, wreszcie samob\xc3\xb3jstwo \xe2\x80\x93 do tego jednak nie dopuszcza jego siostra. Ich wsp\xc3\xb3lne \xc5\xbcycie nie trwa jednak d\xc5\x82ugo \xe2\x80\x93 gdy Amelia u\xc5\x9bwiadamia sobie, \xc5\xbce darzy brata uczuciem niesiostrzanym, w obawie przed grzechem zostaje zakonnic\xc4\x85. Tymczasem Ren\xc3\xa9 przekonany jest o trafno\xc5\x9bci swoich ocen \xc5\xbcycia, i chocia\xc5\xbc ostatecznie nie potwierdza swojego wewn\xc4\x99trznego buntu przeciw wszelkiej moralno\xc5\x9bci \xc5\xbcadnym czynem, psychicznie got\xc3\xb3w jest do pope\xc5\x82niania zbrodni, uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 za r\xc3\xb3wnego Bogu geniusza._NEWLINE_Tak przedstawiony bunt bohatera zostaje stanowczo pot\xc4\x99piony przez obydwu s\xc5\x82uchaczy Ren\xc3\xa9go. Ksi\xc4\x85dz Suel krytykuje go z punktu widzenia etyki chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skiej, twierdz\xc4\x85c, \xc5\xbce jego nienawi\xc5\x9b\xc4\x87 wobec \xc5\xbcycia wynika jedynie z p\xc5\x82ytkiego spojrzenia na \xc5\x9bwiat. Zarzuca bohaterowi, \xc5\xbce nie chce pozna\xc4\x87 Boga i pokocha\xc4\x87 bli\xc5\xbanich, lecz daremnie trwoni czas na ponownym rozwa\xc5\xbcaniu w\xc5\x82asnych prze\xc5\xbcy\xc4\x87 wewn\xc4\x99trznych. Szaktas uwa\xc5\xbca natomiast, \xc5\xbce apologia skrajnego indywidualizmu, jak\xc4\x85 przedstawia Ren\xc3\xa9, jest szkodliwa spo\xc5\x82ecznie. Argumenty te mia\xc5\x82y w zamiarach Chateaubrianda ostatecznie obali\xc4\x87 koncepcje bohatera i ukaza\xc4\x87 go jako antyprzyk\xc5\x82ad post\xc4\x99powania. Zdaniem Anny Tatarkiewiczowej si\xc5\x82a przekonywania tekstu znacznie jednak spad\xc5\x82a wskutek faktu, \xc5\xbce Ren\xc3\xa9 w istocie nigdy nie akceptuje przedstawionych mu argument\xc3\xb3w, ani tym bardziej nie zaczyna dzia\xc5\x82a\xc4\x87 zgodnie z chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84sk\xc4\x85 etyk\xc4\x85. Tym samym do czytelnika znacznie bardziej przemawia\xc5\x82y jego w\xc5\x82asne, cho\xc4\x87 pot\xc4\x99pione przez innych bohater\xc3\xb3w, koncepcje moralne.'