b'\n_START_ARTICLE_\nOleg Gordijewski\n_START_PARAGRAPH_\nOleg Antonowicz Gordijewski, ros. \xd0\x9e\xd0\xbb\xd0\xb5\xd0\xb3 \xd0\x90\xd0\xbd\xd1\x82\xd0\xbe\xd0\xbd\xd0\xbe\xd0\xb2\xd0\xb8\xd1\x87 \xd0\x93\xd0\xbe\xd1\x80\xd0\xb4\xd0\xb8\xd0\xb5\xd0\xb2\xd1\x81\xd0\xba\xd0\xb8\xd0\xb9 (ur. 10 pa\xc5\xbadziernika 1938 w Moskwie) \xe2\x80\x93 pu\xc5\x82kownik Komitetu Bezpiecze\xc5\x84stwa Pa\xc5\x84stwowego (KGB) ZSRR, wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82 z wywiadem brytyjskim (MI6) w latach 1974\xe2\x80\x931985. Zosta\xc5\x82 wydany przez Aldricha Amesa, szefa kontrwywiadu CIA na Zwi\xc4\x85zek Radziecki, wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuj\xc4\x85cego z KGB od 1985 roku. Gordijewski by\xc5\x82 jedynym agentem wskazanym przez Amesa, kt\xc3\xb3remu uda\xc5\x82o si\xc4\x99 uciec.\n_START_SECTION_\nDzieci\xc5\x84stwo\n_START_PARAGRAPH_\nOleg Gordijewski urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w Moskwie. Podczas najci\xc4\x99\xc5\xbcszych bombardowa\xc5\x84 lotnictwa niemieckiego pod koniec 1941 roku, przebywa\xc5\x82 wraz z rodzin\xc4\x85 w moskiewskim metrze, sk\xc4\x85d zostali ewakuowani do Kujbyszewa, a nast\xc4\x99pnie do Przewalska nad granic\xc4\x85 z Chinami. Jesieni\xc4\x85 1943 roku powr\xc3\xb3cili do Moskwy.\n_START_SECTION_\nNauka\n_START_PARAGRAPH_\nNauk\xc4\x99 rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 w moskiewskiej szkole podstawowej nr 130, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 uko\xc5\x84czy\xc5\x82 w czerwcu 1956 roku, nast\xc4\x99pnie rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 studia na wy\xc5\xbcszej uczelni, wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do Moskiewskiego Instytutu Stosunk\xc3\xb3w Mi\xc4\x99dzynarodowych, gdzie nauczy\xc5\x82 si\xc4\x99 j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w obcych i maj\xc4\x85c o wiele wi\xc4\x99cej swobody ni\xc5\xbc zwyk\xc5\x82y obywatel radziecki, pozna\xc5\x82 kultur\xc4\x99 i \xc5\xbcycie w Europie Zachodniej. Podczas nauki w Instytucie sta\xc5\x82 si\xc4\x99 przedmiotem zainteresowania zamieszkuj\xc4\x85cych osobne pi\xc4\x99tro dwojga oficer\xc3\xb3w KGB, zajmuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 werbowaniem kandydat\xc3\xb3w do KGB. Jeden z nich reprezentowa\xc5\x82 I Zarz\xc4\x85d G\xc5\x82\xc3\xb3wny (wywiad zagraniczny).\n_START_SECTION_\nWst\xc4\x85pienie do KGB\n_START_PARAGRAPH_\nPo uko\xc5\x84czeniu instytutu w 1962 roku, Gordijewski wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do Komitetu Bezpiecze\xc5\x84stwa Pa\xc5\x84stwowego (KGB). Powiedzia\xc5\x82 potem, \xc5\xbce powodem wst\xc4\x85pienia w szeregi KGB by\xc5\x82a ch\xc4\x99\xc4\x87 wyjazdu za granic\xc4\x99. Okre\xc5\x9bli\xc5\x82 to nast\xc4\x99puj\xc4\x85co:_NEWLINE_...Mia\xc5\x82em ochot\xc4\x99 na s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 w KGB. Cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo dlatego, \xc5\xbce poszed\xc5\x82bym w \xc5\x9blady ojca, a cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo poniewa\xc5\xbc by\xc5\x82a szansa wyjazdu za granic\xc4\x99, co by\xc5\x82o najwi\xc4\x99kszym pragnieniem wszystkich student\xc3\xb3w Instytutu. Wszyscy byli\xc5\x9bmy \xc5\x9bwiadomi, \xc5\xbce Zwi\xc4\x85zek Radziecki to wielkie wi\xc4\x99zienie. Zwyk\xc5\x82y obywatel radziecki nie mia\xc5\x82 \xc5\xbcadnej szansy wyrwania si\xc4\x99 za granic\xc4\x99, nikt bowiem nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 opu\xc5\x9bci\xc4\x87 kraju bez specjalnego zezwolenia w\xc5\x82adz, a podanie o paszport musia\xc5\x82o przej\xc5\x9b\xc4\x87 przez wydzia\xc5\x82 kadr zagranicznych Komitetu Centralnego. Podr\xc3\xb3\xc5\xbc zagraniczna by\xc5\x82a wy\xc5\x9bnionym marzeniem niemal ka\xc5\xbcdego z nas, co przyci\xc4\x85ga\xc5\x82o ludzi do pracy w KGB. _NEWLINE_Oleg Gordijewski wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do KGB w 1962 roku i po rocznym przeszkoleniu rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 w centrali KGB na \xc5\x81ubiance.\n_START_SECTION_\nPierwsze zadania\n_START_PARAGRAPH_\nJego pierwszym zadaniem by\xc5\x82a analiza operacji prowadzonych przez tzw. nielega\xc5\x82\xc3\xb3w (agent\xc3\xb3w sowieckich zakonspirowanych jako cywilni pracownicy, przedsi\xc4\x99biorcy, naukowcy, arty\xc5\x9bci itp., w odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od dyplomat\xc3\xb3w, z urz\xc4\x99du niemal kompletnie podporz\xc4\x85dkowanych wywiadowi ZSRR) w pa\xc5\x84stwach zachodnich. W styczniu 1966 roku wys\xc5\x82ano go do Kopenhagi, gdzie mia\xc5\x82 kierowa\xc4\x87 radzieck\xc4\x85 siatk\xc4\x85 wywiadowcz\xc4\x85 w Danii. S\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 w Kopenhadze pe\xc5\x82ni\xc5\x82 do 1970 roku, a nast\xc4\x99pnie powt\xc3\xb3rnie od 1973 roku do 1978 roku. Podczas urlopu w Moskwie w 1977 roku Gordijewski wys\xc5\x82ucha\xc5\x82 inauguracyjnego wyk\xc5\x82adu Harolda (Kima) Philby\xe2\x80\x99ego (jednego z cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w Siatki szpiegowskiej Cambridge) dla funkcjonariuszy akademii KGB.\n_START_SECTION_\nDecyzja o wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy z wywiadem brytyjskim (MI6)\n_START_PARAGRAPH_\nDecyzj\xc4\x99 o wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy z zachodnimi s\xc5\x82u\xc5\xbcbami wywiadowczymi Oleg Gordijewski podj\xc4\x85\xc5\x82 pod wp\xc5\x82ywem wstrz\xc4\x85su, jakim by\xc5\x82a dla niego inwazja wojsk Uk\xc5\x82adu Warszawskiego z Armi\xc4\x85 Czerwon\xc4\x85 na czele na Czechos\xc5\x82owacj\xc4\x99 w 1968 roku. Dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 szpiegowsk\xc4\x85 na rzecz brytyjskiej Tajnej S\xc5\x82u\xc5\xbcby Wywiadowczej (MI6), rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 podczas pracy w Kopenhadze w 1974 roku.\n_START_SECTION_\nPowr\xc3\xb3t do Moskwy\n_START_PARAGRAPH_\nW 1978 roku Gordijewski wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego, do Moskwy, gdzie przebywa\xc5\x82 a\xc5\xbc do 1982 roku, kiedy skierowano go do pracy w ambasadzie radzieckiej w Londynie.\n_START_SECTION_\nFunkcja rezydenta KGB w Londynie\n_START_PARAGRAPH_\nW 1985 roku Oleg Gordijewski obj\xc4\x85\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 rezydenta KGB w Londynie, nadal spotykaj\xc4\x85c si\xc4\x99 regularnie z prowadz\xc4\x85cym go oficerem MI6 i przekazuj\xc4\x85c mu najtajniejsze informacje jakimi dysponowa\xc5\x82. Lecz jego kariera podw\xc3\xb3jnego agenta dobiega\xc5\x82a ko\xc5\x84ca. Za oceanem, w Waszyngtonie, mia\xc5\x82o miejsce wydarzenie, kt\xc3\xb3rego konsekwencje mog\xc5\x82y by\xc4\x87 \xc5\x9bmiertelne dla Gordijewskiego.\n_START_SECTION_\nKret w CIA\n_START_PARAGRAPH_\n16 kwietnia 1985 roku do ambasady Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego w Waszyngtonie wszed\xc5\x82 wysokiej rangi oficer CIA, Aldrich Ames, i przekaza\xc5\x82 tamtejszemu rezydentowi KGB kopert\xc4\x99, w kt\xc3\xb3rej by\xc5\x82a kartka z nazwiskami dw\xc3\xb3ch oficer\xc3\xb3w KGB wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuj\xc4\x85cych z CIA i MI6. Za t\xc4\x99 informacje Ames za\xc5\xbc\xc4\x85da\xc5\x82 kwoty 50 tysi\xc4\x99cy dolar\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 otrzyma\xc5\x82 miesi\xc4\x85c p\xc3\xb3\xc5\xbaniej. Jedno z dw\xc3\xb3ch nazwisk znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w kopercie brzmia\xc5\x82o Oleg Gordijewski.\n_START_SECTION_\nWezwanie do Moskwy\n_START_PARAGRAPH_\nKontrwywiad KGB wiedzia\xc5\x82, \xc5\xbce z rezydentury w Londynie wyciekaj\xc4\x85 \xc5\x9bci\xc5\x9ble tajne informacje. Gordijewski by\xc5\x82 jednym z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych podejrzanych, poniewa\xc5\xbc by\xc5\x82 jednym z niewielu, kt\xc3\xb3rzy mieli do nich dost\xc4\x99p. Dostarczone z Waszyngtonu przez Aldricha Amesa informacje tylko potwierdzi\xc5\x82y ich podejrzenia, lecz nadal nie mieli \xc5\xbcelaznych dowod\xc3\xb3w. W maju 1985 roku Gordijewskiego wezwano pod pretekstem poufnej konsultacji do Moskwy. Gordijewski podejrzewaj\xc4\x85c zasadzk\xc4\x99, zastanawia\xc5\x82 si\xc4\x99 czy jecha\xc4\x87, lecz pod namow\xc4\x85 Brytyjczyk\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy powtarzali, \xc5\xbce nie ma podstaw do niepokoju, postanowi\xc5\x82 pojecha\xc4\x87.\n_START_SECTION_\nPrzes\xc5\x82uchania\n_START_PARAGRAPH_\n19 maja 1985 roku Gordijewski by\xc5\x82 ju\xc5\xbc w Moskwie. Przez pierwsze dwa tygodnie nic si\xc4\x99 nie dzia\xc5\x82o, nikt nie chcia\xc5\x82 si\xc4\x99 z nim widzie\xc4\x87, tylko kazano mu czeka\xc4\x87. Dopiero 27 maja zadzwoni\xc5\x82 genera\xc5\x82 Wiktor Fiodorowicz Gruszko, zast\xc4\x99pca szefa I Zarz\xc4\x85du G\xc5\x82\xc3\xb3wnego KGB, nakazuj\xc4\x85c Gordijewskiemu stawienie si\xc4\x99 w daczy genera\xc5\x82a. Tam pocz\xc4\x99stowano go kanapkami i kaw\xc4\x85 z dodatkiem narkotyk\xc3\xb3w. Nast\xc4\x99pnie o\xc5\x9bwiadczono mu, \xc5\xbce jest agentem i pracuje dla Anglik\xc3\xb3w. Przes\xc5\x82uchanie trwa\xc5\x82o przez 24 godziny. Gordijewski mimo narkotyk\xc3\xb3w nie powiedzia\xc5\x82 nic, co mog\xc5\x82o go skompromitowa\xc4\x87. Nast\xc4\x99pnego dnia zosta\xc5\x82 zwolniony i odwieziony do domu.\n_START_SECTION_\nUcieczka\n_START_PARAGRAPH_\nMimo ca\xc5\x82odobowych inwigilacji Gordijewskiemu uda\xc5\x82o si\xc4\x99 zgubi\xc4\x87 \xc5\x9bledz\xc4\x85cych go agent\xc3\xb3w kontrwywiadu KGB i nawi\xc4\x85za\xc5\x82 kontakt z przedstawicielami wywiadu brytyjskiego w ambasadzie brytyjskiej w Moskwie, wiedz\xc4\x85c \xc5\xbce w ka\xc5\xbcdej chwili mo\xc5\xbce by\xc4\x87 ponownie zatrzymany, jednocze\xc5\x9bnie przyst\xc4\x85pi\xc5\x82 do przygotowywania ucieczki za granic\xc4\x99. 19 lipca Gordijewski, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 zwyczaj codziennego uprawiania joggingu, wyszed\xc5\x82 z domu w stroju treningowym. Dzi\xc4\x99ki Brytyjczykom przedosta\xc5\x82 si\xc4\x99 do Wielkiej Brytanii, w baga\xc5\xbcniku samochodu przez granic\xc4\x99 z Finlandi\xc4\x85, zostawiaj\xc4\x85c w Moskwie \xc5\xbcon\xc4\x99 i dwie c\xc3\xb3rki.\n_START_SECTION_\nNast\xc4\x99pstwa\n_START_PARAGRAPH_\nGordijewski w Londynie pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 we wrze\xc5\x9bniu 1985 roku. Wkr\xc3\xb3tce z Wielkiej Brytanii wydalono 25 wskazanych przez niego dyplomat\xc3\xb3w, dziennikarzy i zwyk\xc5\x82ych obywateli radzieckich. W 1990 roku W\xc5\x82adimir Kriuczkow ujawni\xc5\x82, \xc5\xbce Gordijewski m\xc3\xb3g\xc5\x82 po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 si\xc4\x99 z rodzin\xc4\x85 rok przed utraceniem w\xc5\x82adzy przez komunist\xc3\xb3w w Czechos\xc5\x82owacji. Na zwo\xc5\x82anej w Moskwie konferencji prasowej Gordijewski okre\xc5\x9bli\xc5\x82 propozycj\xc4\x99 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci po\xc5\x82\xc4\x85czenia z \xc5\xbcon\xc4\x85 i dzie\xc4\x87mi jako kolejny wybieg: \xe2\x80\x9eKGB najwyra\xc5\xbaniej mia\xc5\x82o nadziej\xc4\x99, \xc5\xbce gdy zobacz\xc4\x99 \xc5\xbcon\xc4\x99 i c\xc3\xb3rki, to dam si\xc4\x99 przekona\xc4\x87 do powrotu do Moskwy\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Wkr\xc3\xb3tce po ucieczce na zach\xc3\xb3d \xc5\xbcona Gordijewskiego wyst\xc4\x85pi\xc5\x82a o rozw\xc3\xb3d, w przeciwnym przypadku nie mia\xc5\x82aby szans na zachowanie pracy i nauki dzieci w szko\xc5\x82ach dla uprzywilejowanych. W 1991 roku zezwolono jej na wyjazd ze Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego, w \xc5\x9bwietle b\xc5\x82ysk\xc3\xb3w fleszy wr\xc3\xb3ci\xc5\x82a z c\xc3\xb3rkami do m\xc4\x99\xc5\xbca, ale ju\xc5\xbc w 1993 nast\xc4\x85pi\xc5\x82 ponowny rozw\xc3\xb3d. _NEWLINE_Gordijewski mieszka w Wielkiej Brytanii, jest wsp\xc3\xb3\xc5\x82autorem, wraz z Christopherem Andrew, obszernej autobiografii: KGB: The Inside Story wydanej w 1990 roku, wydanie polskie KGB 1997 rok. W 1995 roku wyda\xc5\x82 tak\xc5\xbce ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99 pt. Next Stop Execution. The Autobiography of Oleg Gordijevsky, polskie wydanie Ostatni przystanek - egzekucja, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2001.'