b'\n_START_ARTICLE_\nPliszka g\xc3\xb3rska\n_START_SECTION_\nWyst\xc4\x99powanie\n_START_PARAGRAPH_\nZamieszkuje \xc5\x9brednie szeroko\xc5\x9bci od zachodniej Europy do wschodniej Azji. Nie ma jej na Islandii oraz na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy Skandynawii. W po\xc5\x82udniowej Europie pliszki g\xc3\xb3rskie s\xc4\x85 ptakami osiad\xc5\x82ymi. W Polsce jest cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo osiad\xc5\x82a. W Danii i na po\xc5\x82udniu Skandynawii pojawi\xc5\x82a si\xc4\x99 dopiero na pocz\xc4\x85tku XX wieku. Ptaki z p\xc3\xb3\xc5\x82nocy s\xc4\x85 w\xc4\x99drowne. Osobniki europejskie zimuj\xc4\x85 nad Morzem \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnym i w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej Afryce, a azjatyckie w Azji Po\xc5\x82udniowej. Do niekt\xc3\xb3rych obszar\xc3\xb3w Europy \xc5\x9arodkowej na tereny l\xc4\x99gowe powraca w kwietniu, a czasem ju\xc5\xbc na pocz\xc4\x85tku marca. Odlatuje od wrze\xc5\x9bnia do grudnia._NEWLINE_W Polsce \xc5\x9brednio liczny ptak l\xc4\x99gowy g\xc3\xb3r, teren\xc3\xb3w podg\xc3\xb3rskich i wy\xc5\xbcyn. Nielicznie lub bardzo nielicznie wyst\xc4\x99puje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kraju \xe2\x80\x93 nad rzekami Pomorza i Warmii, Ziemi Lubuskiej, Dolnego \xc5\x9al\xc4\x85ska, po\xc5\x82udniowej Lubelszczyzny, Kielecczyzny i Wielkopolski. Pomimo nazwy gatunkowej mo\xc5\xbcna j\xc4\x85 zatem spotka\xc4\x87 od Ba\xc5\x82tyku po prawie Note\xc4\x87. Wynika to z tego, \xc5\xbce ptak nie wymaga terenu g\xc3\xb3rskiego, a wartko p\xc5\x82yn\xc4\x85cego cieku, w obr\xc4\x99bie kt\xc3\xb3rego szuka bezkr\xc4\x99gowc\xc3\xb3w. Nie ma jej jednak w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci wschodnich i centralnych region\xc3\xb3w. Nieliczne osobniki, kt\xc3\xb3re zostaj\xc4\x85 na zim\xc4\x99, spotyka si\xc4\x99 zwykle blisko niezamarzni\xc4\x99tych zbiornik\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nCechy gatunku\n_START_PARAGRAPH_\nSmuk\xc5\x82a sylwetka, bardzo d\xc5\x82ugi czarny ogon z bia\xc5\x82ymi brzegami. Samiec w szacie godowej ma czarne podgardle ograniczone od g\xc3\xb3ry bia\xc5\x82ym w\xc4\x85sem, wierzch g\xc5\x82owy, kark i grzbiet szare, a sp\xc3\xb3d intensywnie \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82ty. Skrzyd\xc5\x82a s\xc4\x85 czarniawe. Samica i m\xc5\x82ode w szacie spoczynkowej nie maj\xc4\x85 czarnej plamy na bia\xc5\x82ym podgardlu (u samc\xc3\xb3w pozostaje ona w trakcie zimy), lecz kolor \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82ty p\xc5\x82ynnie przechodzi przez bia\xc5\x82y do szaro\xc5\x9bci wierzchu cia\xc5\x82a (mniej skontrastowany). Sp\xc3\xb3d nie jest tak jednolicie \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82ty jak u samc\xc3\xb3w._NEWLINE_Bywa mylona z pliszk\xc4\x85 \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82t\xc4\x85. Samiec pliszki g\xc3\xb3rskiej w odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tej ma czarne podgardle i wyra\xc5\xbanie d\xc5\x82u\xc5\xbcszy ogon. Jest wielko\xc5\x9bci wr\xc3\xb3bla, cho\xc4\x87 w por\xc3\xb3wnaniu z nim ma bardziej wyd\xc5\x82u\xc5\xbcon\xc4\x85 sylwetk\xc4\x99._NEWLINE_Gdy chodzi, ptak rusza ogonem w g\xc3\xb3r\xc4\x99 i w d\xc3\xb3\xc5\x82, co chwil\xc4\x99 siadaj\xc4\x85c na nowych kamieniach. Szybko lata, torem g\xc5\x82\xc4\x99boko falistym. To ptak ruchliwy i rzucaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 w pobli\xc5\xbcu g\xc3\xb3rskich potok\xc3\xb3w w oczy. Nie waha si\xc4\x99 wylatywa\xc4\x87 na zupe\xc5\x82nie ods\xc5\x82oni\xc4\x99te tereny, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej przebywa na ziemi, a siada na wy\xc5\xbcej po\xc5\x82o\xc5\xbconych kamieniach, krzakach lub s\xc5\x82upkach. Nie kryje si\xc4\x99 przed cz\xc5\x82owiekiem. Samiec wydaje z podwy\xc5\xbcszenia ostre \xe2\x80\x9etsi sit\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nMasa cia\xc5\x82a\n_START_PARAGRAPH_\nok. 15\xe2\x80\x9321 g\n_START_SECTION_\nBiotop\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\xbbyje nad dzikimi, wartkimi, naturalnymi wodami p\xc5\x82yn\xc4\x85cymi \xe2\x80\x93 zajmuje brzegi czystych potok\xc3\xb3w i rzek o rw\xc4\x85cym nurcie i kamienistych, zaro\xc5\x9bni\xc4\x99tych brzegach oraz piaszczystym lub \xc5\xbcwirowym dnie (zar\xc3\xb3wno ciek\xc3\xb3w \xc5\x9br\xc3\xb3dl\xc4\x85dowych i tych p\xc5\x82yn\xc4\x85cych przez osady ludzkie), zazwyczaj w g\xc3\xb3rach, lecz spotykana r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nad spe\xc5\x82niaj\xc4\x85cymi te warunki terenami nizinnymi, np. na stawach rybnych. Niekiedy g\xc5\x82azy lub du\xc5\xbce kamienie w nurcie rzeki zast\xc4\x99puj\xc4\x85 inne ludzkie konstrukcje i jazy, kt\xc3\xb3re spi\xc4\x99trza\xc5\x82y wod\xc4\x99 przy dawnych m\xc5\x82ynach i ma\xc5\x82ych elektrowniach. Jest zatem w znacznym stopniu uzale\xc5\xbcniona od wody, co powi\xc4\x85zane jest z pokarmem, na kt\xc3\xb3ry poluje.\n_START_SECTION_\nOkres l\xc4\x99gowy\n_START_PARAGRAPH_\nNa l\xc4\x99gowiska w Polsce wraca w marcu. L\xc4\x99gi wyprowadza od kwietnia do lipca. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 par robi to dwa razy. Tworzone pary s\xc4\x85 monogamiczne.\n_START_SECTION_\nGniazdo\n_START_PARAGRAPH_\nW szczelinach ska\xc5\x82 i kamieni nad brzegami w\xc3\xb3d, zag\xc5\x82\xc4\x99bieniach terenu, a tak\xc5\xbce w \xc5\x9bcianach budynk\xc3\xb3w i most\xc3\xb3w. Po\xc5\x82o\xc5\xbcone blisko strumieni, korzeni na brzegach, w otworach r\xc3\xb3\xc5\xbcnych wodnych budowli w np. ma\xc5\x82ych mostach, groblach, \xc5\x9bcianach \xc5\x9bcie\xc5\xbcek flisackich, w \xc5\x9bcianach i krokwiach budynk\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re mog\xc4\x85 by\xc4\x87 oddalone od wody. Pliszki g\xc3\xb3rskie wij\xc4\x85 gniazdo ze \xc5\xbad\xc5\xbabe\xc5\x82 trawy, mch\xc3\xb3w, korzeni i kawa\xc5\x82k\xc3\xb3w li\xc5\x9bci. Przeplataj\xc4\x85 je delikatnymi korzonkami ro\xc5\x9blin i w\xc5\x82osiem. Os\xc5\x82oni\xc4\x99te jest od g\xc3\xb3ry.\n_START_SECTION_\nJaja\n_START_PARAGRAPH_\nW ci\xc4\x85gu roku wyprowadza zazwyczaj dwa l\xc4\x99gi, sk\xc5\x82adaj\xc4\x85c w maju\xe2\x80\x93lipcu 4\xe2\x80\x936 bia\xc5\x82ych, zielonkawych lub szarawych pokrytych g\xc4\x99stymi, jasnobr\xc4\x85zowymi ma\xc5\x82ymi plamkami jaj o \xc5\x9brednich wymiarach 19x14 mm. Do gniazd pliszek g\xc3\xb3rskich swoje jaja podrzucaj\xc4\x85 cz\xc4\x99sto kuku\xc5\x82ki.\n_START_SECTION_\nWysiadywanie\n_START_PARAGRAPH_\nJaja wysiadywane s\xc4\x85 przez okres 12\xe2\x80\x9314 dni przez obydwoje rodzic\xc3\xb3w. Piskl\xc4\x99ta, gniazdowniki, opuszczaj\xc4\x85 gniazdo po 12\xe2\x80\x9313 dniach. Do tego czasu karmi\xc4\x85 je oboje rodzice. Cz\xc4\x99sto wysiaduje jajo kuku\xc5\x82ki. Jesienne w\xc4\x99dr\xc3\xb3wki rozpoczynaj\xc4\x85 si\xc4\x99 we wrze\xc5\x9bniu i pa\xc5\xbadzierniku.\n_START_SECTION_\nPo\xc5\xbcywienie\n_START_PARAGRAPH_\nOwady wodne i l\xc4\x85dowe, ich larwy i inne drobne bezkr\xc4\x99gowce zbierane na brzegach strumieni, potok\xc3\xb3w i znad wody, z ro\xc5\x9blin, ziemi, a czasem chwytane w locie. Rzadziej zjada kijanki i ma\xc5\x82e ryby._NEWLINE_\xc5\xbberuje po\xc5\x9br\xc3\xb3d niskiej ro\xc5\x9blinno\xc5\x9bci i na ods\xc5\x82oni\xc4\x99tych stanowiskach. Cz\xc4\x99sto brodzi w wodzie i wyjmuje z niej pokarm. W trakcie \xc5\x82ow\xc3\xb3w za zdobycz\xc4\x85 chodzi, podbiega lub ku niej podfruwa.\n_START_SECTION_\nOchrona\n_START_PARAGRAPH_\nNa terenie Polski gatunek ten jest obj\xc4\x99ty \xc5\x9bcis\xc5\x82\xc4\x85 ochron\xc4\x85 gatunkow\xc4\x85.'