b'\n_START_ARTICLE_\nPorfiriusz z Gazy\n_START_PARAGRAPH_\nPorfiriusz z Gazy (gr. \xce\xa0\xce\xbf\xcf\x81\xcf\x86\xcf\x8d\xcf\x81\xce\xb9\xce\xbf\xcf\x82 Porph\xc3\xbdrios; \xc5\x82ac. Porphyrius; j\xc4\x99zyk cerkiewnos\xc5\x82owia\xc5\x84ski: \xd0\x9f\xd0\xbe\xd1\x80\xd1\x84\xd0\xb8\xd1\x80\xd0\xb8\xd0\xb9) (ur. ok. 347, zm. 26 lutego 420) \xe2\x80\x93 biskup Gazy w latach 395\xe2\x80\x93420, znany z chrystianizacji tego miasta, b\xc4\x99d\xc4\x85cego jednym z najsilniejszych o\xc5\x9brodk\xc3\xb3w poga\xc5\x84stwa w basenie Morza \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnego na pocz\xc4\x85tku V wieku, \xc5\x9bwi\xc4\x99ty prawos\xc5\x82awny._NEWLINE_Jedynym \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em informacji na jego temat jest biografia Vita Porphyrii autorstwa Marka Diakona. Dokument ten wydaje si\xc4\x99 by\xc4\x87 pisany wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie z opisanymi w nim zdarzeniami. Dostarcza on informacji o funkcjonowaniu kult\xc3\xb3w poga\xc5\x84skich w Gazie na pocz\xc4\x85tku V wieku. Krytyka XX-wieczna zarzuca mu jednak\xc5\xbce form\xc4\x99 hagiograficzn\xc4\x85, niekt\xc3\xb3re elementy tego dzie\xc5\x82a s\xc4\x85 klasycznymi dla tego gatunku stereotypami, zawieraj\xc4\x85cymi fikcj\xc4\x99. Z drugiej strony, autor dobrze zna\xc5\x82 realia V-wiecznej Gazy, a jego dzie\xc5\x82o jest interesuj\xc4\x85ce dla badaczy tego okresu chocia\xc5\xbcby jako ilustracja \xc3\xb3wczesnej mentalno\xc5\x9bci i sposobu my\xc5\x9blenia.\n_START_SECTION_\nVita Porphyrii\n_START_PARAGRAPH_\nW historii Gazy by\xc5\x82 okres, gdy by\xc5\x82a ona miastem wrogim chrze\xc5\x9bcijanom. Niekt\xc3\xb3rzy z nich do\xc5\x9bwiadczyli tu losu m\xc4\x99czennik\xc3\xb3w za czas\xc3\xb3w Dioklecjana. W kr\xc3\xb3tkim okresie odrodzenia poga\xc5\x84stwa za rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Juliana Apostaty mieszka\xc5\x84cy Gazy spalili miejscow\xc4\x85 bazylik\xc4\x99 i wymordowali cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 zamieszkuj\xc4\x85cych miasto chrze\xc5\x9bcijan._NEWLINE_Z powodu tej\xc5\xbce wrogo\xc5\x9bci \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni\xc4\x99 chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84sk\xc4\x85 wzniesiono poza murami miasta w bezpiecznej od niego odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci, natomiast miejscowy biskup nie mia\xc5\x82 tytu\xc5\x82u biskupa Gazy, lecz u\xc5\xbcywa\xc5\x82 tytulatury \xe2\x80\x9eBiskup ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w okolic Gazy\xe2\x80\x9d. Wed\xc5\x82ug Vita Porphyrii, liczba chrze\xc5\x9bcijan w Gazie na pocz\xc4\x85tku V w. zmala\xc5\x82a do ok. 200 os\xc3\xb3b. Z powodu zaciek\xc5\x82ego oporu mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Gazy nie dosz\xc5\x82o tam a\xc5\xbc do czas\xc3\xb3w Porfiriusza do niszczenia przedstawie\xc5\x84 poga\xc5\x84skich b\xc3\xb3stw ani likwidacji \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84, co by\xc5\x82o powszechnym w\xc3\xb3wczas zjawiskiem towarzysz\xc4\x85cym chrystianizacji i mia\xc5\x82o miejsce w innych, bardziej schrystianizowanych okolicach._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug Vita Porphyrii Porfiriusz obj\xc4\x85\xc5\x82 biskupstwo, b\xc4\x99d\xc4\x85c w wieku 45 lat. Przyby\xc5\x82 do miasta bezpiecznie, jednak\xc5\xbce tego samego roku nasta\xc5\x82a w okolicach Gazy kl\xc4\x99ska suszy. Wed\xc5\x82ug zamieszkuj\xc4\x85cych Gaz\xc4\x99 pogan, to w\xc5\x82a\xc5\x9bnie Porfiriusz \xe2\x80\x9e\xc5\x9bci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 nieszcz\xc4\x99\xc5\x9bcie na miasto\xe2\x80\x9d, co \xe2\x80\x9ezosta\xc5\x82o im objawione przez Marnasa\xe2\x80\x9d (jedno z wciele\xc5\x84 Zeusa, kt\xc3\xb3ry przej\xc4\x85\xc5\x82 tu funkcje Dagona, b\xc3\xb3stwa agrarnego). Nast\xc4\x85pi\xc5\x82y po tym akty przemocy wobec chrze\xc5\x9bcijan, na kt\xc3\xb3re lokalne w\xc5\x82adze patrzy\xc5\x82y przez palce. W reakcji na te zdarzenia Porfiriusz wys\xc5\x82a\xc5\x82 w 398 Marka, swego diakona i kronikarza, do Konstantynopola, by uzyska\xc4\x87 tam nakaz zamkni\xc4\x99cia poga\xc5\x84skich \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84 w Gazie. Do miasta wys\xc5\x82ano oddzia\xc5\x82 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy pod wodz\xc4\x85 Hilariusa celem wykonania tego zadania. Jednak\xc5\xbce najwa\xc5\xbcniejsza \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia, Marneion, pozosta\xc5\x82a nienaruszona, gdy\xc5\xbc poganie przekupili Hilariusa znaczn\xc4\x85 sum\xc4\x85 w zamian za odst\xc4\x85pienie od jej zniszczenia (Vita 27). Akcja ta nie spowodowa\xc5\x82a zmiany sytuacji miejscowych chrze\xc5\x9bcijan, kt\xc3\xb3rym nadal odmawiano prawa do pe\xc5\x82nienia jakichkolwiek funkcji publicznych, uwa\xc5\xbcano ich za krn\xc4\x85brnych niewolnik\xc3\xb3w (Vita 32)._NEWLINE_Zim\xc4\x85 401/402 Porfiriusz uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do Konstantynopola osobi\xc5\x9bcie, w towarzystwie biskupa Cezarei Nadmorskiej. Tam\xc5\xbce obydwaj nak\xc5\x82onili wp\xc5\x82ywow\xc4\x85 cesarzow\xc4\x85 Eudoki\xc4\x99, by uzyska\xc5\x82a od cesarza nakaz zniszczenia Marneionu i innych poga\xc5\x84skich \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84 w Gazie. Dekret taki uzyskano ostatecznie w maju 402. Osiem \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84: Afrodyty, Hekate, S\xc5\x82o\xc5\x84ca, Apolla, Kory (Persefony), Tyche oraz Hereion (po\xc5\x9bwi\xc4\x99con\xc4\x85 lokalnemu herosowi), a na ko\xc5\x84cu sam Marneion, zosta\xc5\x82o zburzonych lub spalonych. \xc5\xbbo\xc5\x82nierze skrz\xc4\x99tnie wype\xc5\x82niali tak\xc5\xbce rozkaz przeszukania ka\xc5\xbcdego domu w mie\xc5\x9bcie i zniszczenia wszelkich idoli poga\xc5\x84skich b\xc3\xb3stw oraz ksi\xc4\x85\xc5\xbcek pogan, kt\xc3\xb3re palono jako \xe2\x80\x9eksi\xc4\x99gi magii\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Marneion, \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia po\xc5\x9bwi\xc4\x99cona Zeusowi Marnasowi, b\xc4\x99d\xc4\x85cemu w Gazie helle\xc5\x84skim wcieleniem dominuj\xc4\x85cego w krajach Lewantu w\xc5\x9br\xc3\xb3d b\xc3\xb3stw agrarnych Dagona, do kt\xc3\xb3rej podpalenia u\xc5\xbcyto smo\xc5\x82y, siarki i t\xc5\x82uszczu, p\xc5\x82on\xc4\x85\xc5\x82 wiele dni, a kamieni z kt\xc3\xb3rych go zbudowano u\xc5\xbcyto nast\xc4\x99pnie w akcie tryumfu do brukowania ulic. W tym samym miejscu wzniesiono \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni\xc4\x99 chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84sk\xc4\x85 zwan\xc4\x85 Eudoxiana, kt\xc3\xb3rej nazwa by\xc5\x82a wyrazem uznania zas\xc5\x82ug cesarzowej Eudokii w chrystianizacji Gazy. Po\xc5\x9bwi\xc4\x99cono j\xc4\x85 14 kwietnia 407. Nast\xc4\x85pi\xc5\x82y oficjalnie aprobowane przez w\xc5\x82adze prze\xc5\x9bladowania pogan, ich kulty zosta\xc5\x82y w mie\xc5\x9bcie ca\xc5\x82kowicie zlikwidowane.'