b'\n_START_ARTICLE_\nArchitektura Mi\xc4\x99dzynarodowych Targ\xc3\xb3w Pozna\xc5\x84skich\n_START_PARAGRAPH_\nArchitektura Mi\xc4\x99dzynarodowych Targ\xc3\xb3w Pozna\xc5\x84skich \xe2\x80\x93 na architektur\xc4\x99 MTP sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 poszczeg\xc3\xb3lne pawilony wystawiennicze i inne obiekty towarzysz\xc4\x85ce, zlokalizowane na terenie pozna\xc5\x84skich targ\xc3\xb3w w kwartale ulic Roosevelta \xe2\x80\x93 G\xc5\x82ogowska \xe2\x80\x93 \xc5\x9aniadeckich \xe2\x80\x93 Bukowska, powsta\xc5\x82e w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych latach i w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych stylach architektonicznych, pocz\xc4\x85wszy od Wystawy Wschodnioniemieckiej w 1911 i pierwszego Targu Pozna\xc5\x84skiego w 1921. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 z obiekt\xc3\xb3w obecnie ju\xc5\xbc nie istnieje, cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 znacz\xc4\x85co przebudowano, a cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 zachowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w niezmienionej formie i jest wpisana do rejestru zabytk\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nRys historyczny\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze obiekty targowe skoncentrowane by\xc5\x82y na terenie bezpo\xc5\x9brednio przylegaj\xc4\x85cym do naro\xc5\xbcnika ulic Roosevelta i Bukowskiej oraz w rejonie Mostu Dworcowego (Plac \xc5\x9awi\xc4\x99tego Marka). Tutaj powsta\xc5\x82a ikona przedwojennych teren\xc3\xb3w targowych \xe2\x80\x93 Wie\xc5\xbca G\xc3\xb3rno\xc5\x9bl\xc4\x85ska zaprojektowana przez Hansa Poelziga, zast\xc4\x85piona p\xc3\xb3\xc5\xbaniej przez Iglic\xc4\x99._NEWLINE_W 1924 miasto rozpisa\xc5\x82o konkurs na rozwi\xc4\x85zania przestrzenne targ\xc3\xb3w. Wygra\xc5\x82 go Stefan Cybichowski. Pobudowano wtedy m.in. Pa\xc5\x82ac Targowy i budynek administracji wystawy._NEWLINE_Najpowa\xc5\xbcniejszym impulsem do rozwoju teren\xc3\xb3w targowych by\xc5\x82a Powszechna Wystawa Krajowa w 1929, kiedy to powsta\xc5\x82o na terenach wystawienniczych, mn\xc3\xb3stwo pawilon\xc3\xb3w o wysokim poziomie architektonicznym, w tym wiele reprezentuj\xc4\x85cych wczesny modernizm. Wystawa ta odbywa\xc5\x82a si\xc4\x99 nie tylko na terenach targowych, ale tak\xc5\xbce na wielu przyleg\xc5\x82ych i bardziej odleg\xc5\x82ych fragmentach miasta. Jej og\xc3\xb3lna powierzchnia wynosi\xc5\x82a oko\xc5\x82o 65 ha. Naczelnym architektem by\xc5\x82 Roger S\xc5\x82awski, a kierownikiem budowy \xe2\x80\x93 Jerzy M\xc3\xbcller. PWK mia\xc5\x82a g\xc5\x82\xc4\x99boki wp\xc5\x82yw nie tylko na tereny targowe, ale tak\xc5\xbce na urbanistyk\xc4\x99 ca\xc5\x82ych cz\xc4\x99\xc5\x9bci miasta, w du\xc5\xbcym stopniu a\xc5\xbc po dzie\xc5\x84 dzisiejszy._NEWLINE_Pocz\xc4\x85wszy od maja 1927, w ci\xc4\x85gu 24 miesi\xc4\x99cy, pobudowano ponad 100 pawilon\xc3\xb3w i zmodernizowano wiele kolejnych, ju\xc5\xbc istniej\xc4\x85cych. PWK nie by\xc5\x82a wystaw\xc4\x85 jednolit\xc4\x85 stylowo \xe2\x80\x93 powstawa\xc5\x82y pawilony w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych stylach, od bardzo konserwatywnych, klasycznych, do skrajnie awangardowych. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc uk\xc5\x82ad urbanistyczny teren\xc3\xb3w nie by\xc5\x82 uporz\xc4\x85dkowany, tworz\xc4\x85c wiele odr\xc4\x99bnych ca\xc5\x82o\xc5\x9bci, o zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowanych rozwi\xc4\x85zaniach lokalnych. Do najciekawszych nale\xc5\xbca\xc5\x82y pawilony hut szklanych, przemys\xc5\x82u cukrowniczego, cementowy, pa\xc5\x82ac wychowania fizycznego i Bank Polski. Wtedy te\xc5\xbc powsta\xc5\x82y, istniej\xc4\x85ce do dzi\xc5\x9b: Collegium Chemicum (Pa\xc5\x82ac Rz\xc4\x85dowy), Collegium Anatomicum (Pa\xc5\x82ac Sztuki), czy Hotel Polonia oraz wiele innych, dzi\xc5\x9b poza terenami targowymi._NEWLINE_Po 50-procentowych zniszczeniach wojennych (zlokalizowano tu fabryki zbrojeniowe, a w pobli\xc5\xbcu jest dworzec) i reaktywacji MTP 16 lipca 1945, tereny targowe wymaga\xc5\x82y odbudowy. Szeroko zakrojone prace uzasadniano tak\xc5\xbce planowan\xc4\x85 na 1954 i ostatecznie odwo\xc5\x82an\xc4\x85, II Powszechn\xc4\x85 Wystaw\xc4\x85 Krajow\xc4\x85. W 1946 poszerzono teren targ\xc3\xb3w o dwa cmentarze: farny przy ul. Bukowskiej i \xc5\xbcydowski przy ul. \xc5\x9aniadeckich/G\xc5\x82ogowskiej. Umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82o to intensywn\xc4\x85 rozbudow\xc4\x99 obiekt\xc3\xb3w MTP._NEWLINE_Od razu po II wojnie podejmowano dzia\xc5\x82ania nad stworzeniem sp\xc3\xb3jnej koncepcji rozwoju targ\xc3\xb3w w nast\xc4\x99pnych latach. Pierwszy konkurs architektoniczny na koncepcj\xc4\x99 zagospodarowania teren\xc3\xb3w targowych og\xc5\x82oszono na prze\xc5\x82omie 1946 i 1947. Wygra\xc5\x82 go Z.Majewski, ale praca ta nie by\xc5\x82a w pe\xc5\x82ni zadowalaj\xc4\x85ca i nie zosta\xc5\x82a zrealizowana. Kluczow\xc4\x85 postaci\xc4\x85 lat odbudowy i rozwoju architektonicznego targ\xc3\xb3w by\xc5\x82 Boles\xc5\x82aw Szmidt \xe2\x80\x93 pierwszy powojenny naczelny architekt MTP i autor koncepcji wielu pawilon\xc3\xb3w. Do realizacji wdro\xc5\xbcono te\xc5\xbc jego koncepcj\xc4\x99 zagospodarowania. Odwo\xc5\x82ywa\xc5\x82 si\xc4\x99 w swojej pracy do strategii wystaw \xc5\x9bwiatowych. Wed\xc5\x82ug jego s\xc5\x82\xc3\xb3w ka\xc5\xbcda wystawa mo\xc5\xbce i powinna sta\xc4\x87 si\xc4\x99 kuchni\xc4\x85 nowych pomys\xc5\x82\xc3\xb3w. Projektowane przez Szmidta budynki reprezentowa\xc5\x82y wysoki poziom artystyczny, a Iglica sta\xc5\x82a si\xc4\x99 z czasem jednym z symboli Poznania._NEWLINE_Prezydium Rz\xc4\x85du PRL w dniu 14 pa\xc5\xbadziernika 1950 uchwali\xc5\x82o ustaw\xc4\x99 o zaniechaniu organizowania targ\xc3\xb3w pozna\xc5\x84skich, co sko\xc5\x84czy\xc5\x82o si\xc4\x99 tak\xc5\xbce odwo\xc5\x82aniem II Powszechnej Wystawy Krajowej w 1954. Zatrzyma\xc5\x82o to szerokie prace zwi\xc4\x85zane z rozbudow\xc4\x85 obiekt\xc3\xb3w i poszerzeniem teren\xc3\xb3w targowych o Park Wilsona i Park Kasprowicza._NEWLINE_16 czerwca 1954 decyzj\xc4\x85 rz\xc4\x85du targi przywr\xc3\xb3cono. Trzeba by\xc5\x82o naprawi\xc4\x87 niszczej\xc4\x85ce przez 5 lat budynki. Okres 1954-1967 by\xc5\x82 te\xc5\xbc czasem kolejnego skoku inwestycyjnego. Do ko\xc5\x84ca lat 70. XX wieku powsta\xc5\x82o czterna\xc5\x9bcie pawilon\xc3\xb3w, w tym hale o bardzo du\xc5\xbcej kubaturze. Wiele z nich reprezentowa\xc5\x82o najnowsze w\xc3\xb3wczas trendy modernistyczne, jak np. pawilon USA, zaprojektowany przez Buckminstera Fullera w 1957 i tego samego roku (wcze\xc5\x9bniej) eksponowany na Triennale w Mediolanie, czy pawilon 19 (firmy Feal) autorstwa Reino Aarnio. Z krajowych architekt\xc3\xb3w, dominowa\xc5\x82o \xc5\x9brodowisko pozna\xc5\x84skie, kt\xc3\xb3re mog\xc5\x82o si\xc4\x99 tutaj wykaza\xc4\x87 bardzo odwa\xc5\xbcnymi realizacjami, kt\xc3\xb3re nie mog\xc5\x82yby cz\xc4\x99sto by\xc4\x87 postawione w innych miejscach ni\xc5\xbc MTP \xe2\x80\x93 teren promocji osi\xc4\x85gni\xc4\x99\xc4\x87 bloku socjalistycznego oraz poligon do\xc5\x9bwiadczalny nowych technologii budowlanych. Najwi\xc4\x99cej du\xc5\xbcych hal powsta\xc5\x82o na terenie dawnego cmentarza farnego, od strony ul. Bukowskiej._NEWLINE_W 1958 Jan Cie\xc5\x9bli\xc5\x84ski i Lech Sternal zaproponowali now\xc4\x85 koncepcj\xc4\x99 ekspansji MTP \xe2\x80\x93 w kierunku Kaponiery i na teren starego ZOO. Nie doczeka\xc5\x82a si\xc4\x99 ona realizacji. W pocz\xc4\x85tku lat 60. XX wieku podj\xc4\x99to pr\xc3\xb3b\xc4\x99 uporz\xc4\x85dkowania terenu targ\xc3\xb3w. W 1963 pozna\xc5\x84ski oddzia\xc5\x82 SARP og\xc5\x82osi\xc5\x82 konkurs na zagospodarowanie p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci obszaru. Wygra\xc5\x82 zesp\xc3\xb3\xc5\x82 w sk\xc5\x82adzie: Boles\xc5\x82aw Szmidt, Tadeusz Maszkiewicz, Stanis\xc5\x82aw So\xc5\x82owij, Jan Szmidt oraz Zygmunt Wr\xc4\x99czycki. I ta koncepcja, z uwagi na rozmach i wysokie koszty, nie dosz\xc5\x82a nigdy do skutku. Koniec lat 60. oznacza\xc5\x82 przyhamowanie i stagnacj\xc4\x99 rozwoju MTP. W pewnym momencie dyskutowano nawet o przeniesieniu targ\xc3\xb3w do ca\xc5\x82kowicie nowego kompleksu wystawienniczego na odleg\xc5\x82ym od centrum miasta Strzeszynie._NEWLINE_W pierwszej po\xc5\x82owie lat 70. rozpocz\xc4\x99to nowe inwestycje, w tym tak spektakularne jak Centrum Targowe, wraz z Iglic\xc4\x85 tworz\xc4\x85ce powszechnie rozpoznawaln\xc4\x85 stref\xc4\x99 wej\xc5\x9bciow\xc4\x85 na tereny MTP. W 1975 zatwierdzono og\xc3\xb3lny plan zagospodarowania miasta, a w 1978 rozstrzygni\xc4\x99to kolejny konkurs SARP na opracowanie wpisanej w ten plan, koncepcji urbanistyczno-architektonicznej targ\xc3\xb3w. W latach 70. powsta\xc5\x82a tak\xc5\xbce koncepcja poszerzenia MTP o tereny na p\xc5\x82ycie pokrywaj\xc4\x85cej torowiska cz\xc4\x99\xc5\x9bci dworca g\xc5\x82\xc3\xb3wnego, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ekspansji du\xc5\xbcych pawilon\xc3\xb3w na tereny mi\xc4\x99dzy ulicami Matejki i U\xc5\x82a\xc5\x84sk\xc4\x85 (projekt Andrzeja Bzd\xc4\x99gi i zespo\xc5\x82u). Nie dosz\xc5\x82y one r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do skutku. W ko\xc5\x84cu lat 70. i w latach 80. powsta\xc5\x82y jeszcze nast\xc4\x99pne du\xc5\xbce pawilony o mniejszych walorach architektonicznych._NEWLINE_Okres po roku 1989 charakteryzowa\xc5\x82 si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc4\x99bokimi ingerencjami w istniej\xc4\x85c\xc4\x85 materi\xc4\x99 architektoniczn\xc4\x85 targ\xc3\xb3w. Dochodzi\xc5\x82o przede wszystkim do \xc5\x82\xc4\x85czenia mniejszych pawilon\xc3\xb3w w wi\xc4\x99ksze kompleksy (np. tzw. Czteropak), a tak\xc5\xbce wyburzania niekt\xc3\xb3rych mniejszych lub niedostatecznie funkcjonalnych obiekt\xc3\xb3w i zast\xc4\x99powania ich nowszymi. Powsta\xc5\x82 te\xc5\xbc nowy hol recepcyjny od strony Mostu Dworcowego, prowadz\xc4\x85cy dialog architektoniczny z pawilonem Iglicy. Planowane s\xc4\x85 dalsze g\xc5\x82\xc4\x99bokie modernizacje strefy wej\xc5\x9bciowej i Centrum Targowego.\n_START_SECTION_\nPodsumowanie\n_START_PARAGRAPH_\nTereny pozna\xc5\x84skich targ\xc3\xb3w by\xc5\x82y miejscem prezentowania polskiej my\xc5\x9bli architektonicznej w najlepszym wydaniu. W okresie mi\xc4\x99dzywojennym mo\xc5\xbcliwe by\xc5\x82o eksponowanie najnowszych trend\xc3\xb3w wczesnego modernizmu i art d\xc3\xa9co, a po wojnie tereny targowe sta\xc5\x82y si\xc4\x99, wed\xc5\x82ug Szymona Piotra Kubiaka, azylem awangardy w oceanie stypizowanej architektury realnego socjalizmu.'