b'\n_START_ARTICLE_\nFormacja Horseshoe Canyon\n_START_PARAGRAPH_\nFormacja Horseshoe Canyon \xe2\x80\x93 formacja geologiczna znajduj\xc4\x85ca si\xc4\x99 w kanadyjskiej prowincji Alberta, nale\xc5\xbc\xc4\x85ca do kredowej grupy Edmonton. Jej grubo\xc5\x9b\xc4\x87 wynosi oko\xc5\x82o 290\xc2\xa0m, co odpowiada oko\xc5\x82o 7\xc2\xa0mln lat. Eberth i Braman (2012) podzielili formacj\xc4\x99 Horseshoe Canyon na siedem ogniw: Strathmore, Drumheller, Horsethief, Morrin, Tolman, Carbon i Whitemud. Jest ona najni\xc5\xbcej po\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 formacj\xc4\x85 grupy Edmonton, nad ni\xc4\x85 znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 formacje Battle i Scollard. Osady nale\xc5\xbc\xc4\x85ce do formacji Horseshoe Canyon powstawa\xc5\x82y od p\xc3\xb3\xc5\xbanego kampanu \xe2\x80\x93 wieku p\xc3\xb3\xc5\xbanej kredy trwaj\xc4\x85cego od 73 do 70 mln lat temu \xe2\x80\x93 do wczesnego mastrychtu. Przez pierwsze 2,5 miliona lat (okres ten obejmuj\xc4\x85 warstwy ogniw Strathmore i Drumheller) by\xc5\x82y to obszary wzgl\xc4\x99dnie stabilne pod wzgl\xc4\x99dem tektonicznym i klimatycznym. Wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a tam w\xc3\xb3wczas pionowa agradacja i niewielka progradacja wybrze\xc5\xbcy morskich. Kolejne 4,5 mln lat cechowa\xc5\x82y si\xc4\x99 bardziej zmiennym klimatem, cz\xc4\x99stsze by\xc5\x82y te\xc5\xbc zmiany w wulkanizmie, orogenezach, tempie wietrzenia ska\xc5\x82 i tworzenia gleb. Tereny formacji Horseshoe Canyon znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w\xc3\xb3wczas na oko\xc5\x82o 58\xc2\xb0 paleoszeroko\xc5\x9bci geograficznej. Tu\xc5\xbc pod ska\xc5\x82ami formacji znajduje si\xc4\x99 Bearpaw Shale, morska formacja reprezentuj\xc4\x85ca fragment Morza \xc5\x9arodkowego Zachodu (Western Interior Seaway). Przesmyk zanika\xc5\x82 w miar\xc4\x99 och\xc5\x82adzania si\xc4\x99 klimatu i opadania poziomu m\xc3\xb3rz pod koniec kredy, ods\xc5\x82aniaj\xc4\x85c tereny znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 uprzednio pod wod\xc4\x85. Nie by\xc5\x82 to spokojny proces \xe2\x80\x93 kana\xc5\x82 okresowo ponownie si\xc4\x99 pojawia\xc5\x82, zalewaj\xc4\x85c region Horseshoe Canyon, zanim ostatecznie zanik\xc5\x82. Z powodu zmian poziomu m\xc3\xb3rz w formacji Horseshoe Canyon reprezentowanych jest wiele r\xc3\xb3\xc5\xbcnych \xc5\x9brodowisk, wliczaj\xc4\x85c \xc5\x9brodowiska morskie i nadbrze\xc5\xbcne, takie jak laguny i estuaria. W\xc4\x99gle kopalne licznie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 na prehistorycznych torfowiskach. Ze wzgl\xc4\x99du na obecno\xc5\x9b\xc4\x87 lub brak w\xc4\x99gli i architektur\xc4\x99 stratygraficzn\xc4\x85 Larson i in. (2011) podzielili formacj\xc4\x99 Horseshoe Canyon na pi\xc4\x99\xc4\x87 nieformalnych jednostek. Pierwsza z nich powsta\xc5\x82a w klimacie ciep\xc5\x82ym i wilgotnym, jednostki 2\xe2\x80\x934 w klimacie ch\xc5\x82odnym i suchym, a 5. w ciep\xc5\x82ym i wilgotnym._NEWLINE_Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 skamienia\xc5\x82o\xc5\x9bci kr\xc4\x99gowc\xc3\xb3w jest znajdowana w osadach naniesionych do delt i r\xc3\xb3wnin zalewowych w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym okresie istnienia Horseshoe Canyon. Fauna formacji Horseshoe Canyon jest dobrze poznana. Z kr\xc4\x99gowc\xc3\xb3w licznie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 skamienia\xc5\x82o\xc5\x9bci ryb, takich jak rekiny, p\xc5\x82aszczki, amie, niszczuki oraz niszczukopodobny Aspidorhynchus. Spo\xc5\x9br\xc3\xb3d ssak\xc3\xb3w mo\xc5\xbcna znale\xc5\xba\xc4\x87 tam wieloguzkowce i torbacza dydelfodona. S\xc5\x82onowodny plezjozaur Leurospondylus zosta\xc5\x82 znaleziony w morskich osadach Horseshoe Canyon, podczas gdy s\xc5\x82odkowodne ekosystemy zasiedlane by\xc5\x82y przez \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82wie, champsozaury oraz krokodyle, takie jak Leidyosuchus i Stangerochampsa. Najliczniejsze by\xc5\x82y jednak dinozaury, zw\xc5\x82aszcza stanowi\xc4\x85ce ponad po\xc5\x82ow\xc4\x99 wszystkich przedstawicieli tej grupy gad\xc3\xb3w na tym terenie hadrozaury, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z rodzaj\xc3\xb3w Edmontosaurus, Saurolophus i Hypacrosaurus. Ceratopsy i ornitomimozaury r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc by\xc5\x82y bardzo pospolite i \xc5\x82\xc4\x85cznie stanowi\xc5\x82y 1/3 tamtejszych dinozaur\xc3\xb3w. Wliczaj\xc4\x85c znacznie rzadsze ankylozaury i pachycefalozaury, wszystkie one stanowi\xc5\x82y potencjalne ofiary r\xc3\xb3\xc5\xbcnych grup dinozaur\xc3\xb3w drapie\xc5\xbcnych, takich jak troodonty, dromeozaury i cenagnaty. Dominuj\xc4\x85cymi drapie\xc5\xbcnikami w tym \xc5\x9brodowisku by\xc5\x82y doros\xc5\x82e albertozaury, podczas gdy m\xc5\x82ode osobniki sta\xc5\x82y nieco ni\xc5\xbcej w \xc5\x82a\xc5\x84cuchu pokarmowym.'