b'\n_START_ARTICLE_\nKrzepni\xc4\x99cie krwi\n_START_SECTION_\nPrzebieg procesu krzepni\xc4\x99cia krwi\n_START_PARAGRAPH_\nW warunkach fizjologicznych proces krzepni\xc4\x99cia krwi zostaje zapocz\xc4\x85tkowany przez przerwanie ci\xc4\x85g\xc5\x82o\xc5\x9bci \xc5\x82o\xc5\xbcyska naczyniowego i ma za zadanie zapobiec utracie krwi. W miejscu uszkodzenia naczynia dochodzi do ods\xc5\x82oni\xc4\x99cia warstwy pod\xc5\x9br\xc3\xb3db\xc5\x82onkowej, do kt\xc3\xb3rej p\xc5\x82ytki krwi (trombocyty) natychmiast przylegaj\xc4\x85, po czym w wyniku zlepiania si\xc4\x99 z sob\xc4\x85 tworz\xc4\x85 tak zwany czop p\xc5\x82ytkowy. P\xc5\x82ytki krwi ulegaj\xc4\x85 aktywacji i uwalniaj\xc4\x85 szereg substancji czynnych z ziarnisto\xc5\x9bci \xce\xb1 i \xce\xb2, kt\xc3\xb3re dodatkowo nasilaj\xc4\x85 ich aktywacj\xc4\x99. Dochodzi do zmian morfologicznych p\xc5\x82ytek, a tak\xc5\xbce ekspresji wielu bia\xc5\x82kowych cz\xc4\x85steczek na ich powierzchni. Uwolniona serotonina powoduje zw\xc4\x99\xc5\xbcenie naczy\xc5\x84 krwiono\xc5\x9bnych w obr\xc4\x99bie zranienia._NEWLINE_Chocia\xc5\xbc czop p\xc5\x82ytkowy czasowo doprowadza do zahamowania krwawienia, w\xc5\x82a\xc5\x9bciwy skrzep powstaje poprzez utworzenie sieci w\xc5\x82\xc3\xb3knika, kt\xc3\xb3ra powoduje jego wzmocnienie i stabilizacj\xc4\x99. Dochodzi do tego przez aktywacj\xc4\x99 kaskady krzepni\xc4\x99cia: kr\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85ce w osoczu krwi nieaktywne czynniki krzepni\xc4\x99cia zaczynaj\xc4\x85 si\xc4\x99 wzajemnie aktywowa\xc4\x87. Uszkodzenie mechaniczne kom\xc3\xb3rek oko\xc5\x82onaczyniowych (np. fibroblast\xc3\xb3w) powoduje wydzielanie przez nie trombokinazy (tromboplastyny), kt\xc3\xb3ra uruchamia szereg proces\xc3\xb3w prowadz\xc4\x85cych do powstania w\xc5\x82a\xc5\x9bciwego czynnika inicjuj\xc4\x85cego krzepni\xc4\x99cie krwi \xe2\x80\x93 w procesie tym wa\xc5\xbcne s\xc4\x85 jony wapnia oraz bia\xc5\x82kowe czynniki osocza._NEWLINE_W rezultacie kaskady krzepni\xc4\x99cia aktywna forma czynnika X, przy wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzia\xc5\x82aniu nieenzymatycznego kofaktora \xe2\x80\x93 czynnika Va \xe2\x80\x93 oraz fosfolipid\xc3\xb3w powierzchniowych tworzy kompleks (protrombinaza), kt\xc3\xb3ry w spos\xc3\xb3b proteolityczny przekszta\xc5\x82ca protrombin\xc4\x99 do trombiny. Trombina z kolei powoduje przekszta\xc5\x82cenie fibrynogenu (osoczowego bia\xc5\x82ka kr\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85cego we krwi) w fibryn\xc4\x99 (bia\xc5\x82ko nierozpuszczalne w wodzie), kt\xc3\xb3ra tworzy sie\xc4\x87 w\xc5\x82\xc3\xb3kien, b\xc4\x99d\xc4\x85cych szkieletem skrzepu.\n_START_SECTION_\nZnaczenie witaminy K w krzepni\xc4\x99ciu krwi\n_START_PARAGRAPH_\nSynteza protrombiny i prokonwertyny w w\xc4\x85trobie wymaga odpowiedniego zaopatrzenia organizmu w witamin\xc4\x99 K (g\xc5\x82\xc3\xb3wnie filochinonu). Niedob\xc3\xb3r tej witaminy powoduje zaburzenia w krzepni\xc4\x99cia krwi, \xc5\x82atwo\xc5\x9b\xc4\x87 powstawania krwotok\xc3\xb3w wewn\xc4\x99trznych i zewn\xc4\x99trznych oraz problemy z gojeniem si\xc4\x99 ran._NEWLINE_G\xc5\x82\xc3\xb3wne znaczenie biochemiczne witamin K polega na udziale w procesach potranslacyjnej \xce\xb3-karboksylacji bia\xc5\x82ek PIVKA, a konkretniej reszt kwasu glutaminowego w tych bia\xc5\x82kach w pozycji \xce\xb3. Witamina K uczestniczy w tej reakcji jako kofaktor \xce\xb3-karboksylazy. Warunkuje to utrzymanie prawid\xc5\x82owego st\xc4\x99\xc5\xbcenia czynnik\xc3\xb3w krzepni\xc4\x99cia: II, VII, IX, X, a tak\xc5\xbce osteokalcyny, osteopontyny, osteonektyny. Witaminy K zapewniaj\xc4\x85 prawid\xc5\x82owe krzepni\xc4\x99cie krwi i powoduj\xc4\x85 zatrzymanie krwawienia. Odgrywaj\xc4\x85 rol\xc4\x99 w gospodarce wapniowej, kt\xc3\xb3ra r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ma wp\xc5\x82yw na sprawno\xc5\x9b\xc4\x87 procesu krzepni\xc4\x99cia krwi._NEWLINE_Witamina K\xe2\x82\x81 jest przyjmowana z pokarmem, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie zielonymi warzywami li\xc5\x9bciastymi, a witamin\xc4\x99 K\xe2\x82\x82 syntetyzuj\xc4\x85 niekt\xc3\xb3re bakterie jelitowe w jelicie grubym.'