b'\n_START_ARTICLE_\nWanda Siemaszkowa\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 30 grudnia 1867 r. w Lipowej ko\xc5\x82o Kobrynia na Bia\xc5\x82orusi. By\xc5\x82a c\xc3\xb3rk\xc4\x85 Feliksa i Emilii z Prenier\xc3\xb3w. Ucz\xc4\x99szcza\xc5\x82a do gimnazjum w \xc5\x81om\xc5\xbcy, gdzie stawia\xc5\x82a pierwsze kroki na scenie teatralnej w teatrze amatorskim. Stamt\xc4\x85d przenios\xc5\x82a si\xc4\x99 do Warszawy. Uko\xc5\x84czy\xc5\x82a 7-klasow\xc4\x85 pensj\xc4\x99 H. Czarnockiej, a nast\xc4\x99pnie Studium Dramatyczne J\xc3\xb3zefa Kotarbi\xc5\x84skiego. Studiowa\xc5\x82a na Uniwersytecie Jagiello\xc5\x84skim w Krakowie._NEWLINE_Debiutowa\xc5\x82a 8 pa\xc5\xbadziernika 1887 r. w teatrze krakowskim w roli Helenki w przedstawieniu Dziwak. Pocz\xc4\x85tkowo gra\xc5\x82a role liryczne, przewa\xc5\xbcnie polskich dziewcz\xc4\x85t. Stopniowo wzbogaca\xc5\x82a sw\xc3\xb3j repertuar o role w sztukach klasycznych i romantycznych, wprowadza\xc5\x82a na scen\xc4\x99 literatur\xc4\x99 polskich autor\xc3\xb3w (Jan August Kisielewski, Lucjan Rydel). W Krakowie pracowa\xc5\x82a przez sze\xc5\x9b\xc4\x87 sezon\xc3\xb3w z przerw\xc4\x85 w latach 1891\xe2\x80\x931892. W 1888 wysz\xc5\x82a w Krakowie za m\xc4\x85\xc5\xbc za aktora Antoniego Siemaszk\xc4\x99 (zm. 1924) i odt\xc4\x85d wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a pod nazwiskiem m\xc4\x99\xc5\xbca._NEWLINE_W latach 1893\xe2\x80\x931894 by\xc5\x82a aktork\xc4\x85 teatru lwowskiego, po czym ponownie pracowa\xc5\x82a w teatrze krakowskim. W latach 1897\xe2\x80\x931905 gra\xc5\x82a na scenach Krakowa, Warszawy i Lwowa (gra\xc5\x82a jako pierwsza m.in. Pann\xc4\x99 M\xc5\x82od\xc4\x85 w \xe2\x80\x9eWeselu\xe2\x80\x9d Wyspia\xc5\x84skiego - 1901). W 1905 r. stworzy\xc5\x82a w\xc5\x82asny zesp\xc3\xb3\xc5\x82, kt\xc3\xb3ry wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 m.in. w Mi\xc5\x84sku Litewskim, Pi\xc5\x84sku, Wilnie, Grodnie, Kowlu i Brze\xc5\x9bciu Litewskim. Od 1906 roku by\xc5\x82a ponownie aktork\xc4\x85 teatru lwowskiego. Z zespo\xc5\x82em tego teatru wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a w Wiedniu (1910) i Pary\xc5\xbcu (1913). Ponadto sama wyje\xc5\xbcd\xc5\xbca\xc5\x82a na go\xc5\x9bcinne wyst\xc4\x99py (Zagrzeb, Wiede\xc5\x84, Praga, Tabor, Berlin). W latach 1918\xe2\x80\x931920 nale\xc5\xbca\xc5\x82a do zespo\xc5\x82u w\xc4\x99drownego, z kt\xc3\xb3rym wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a w Cz\xc4\x99stochowie, Piotrkowie, Sosnowcu, D\xc4\x85browie G\xc3\xb3rniczej, P\xc5\x82ocku, W\xc5\x82oc\xc5\x82awku. Go\xc5\x9bcinnie gra\xc5\x82a w tym czasie w \xc5\x81odzi, Warszawie, Lublinie._NEWLINE_Nale\xc5\xbca\xc5\x82a do Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Literat\xc3\xb3w i Artyst\xc3\xb3w Polskich we Lwowie, w ramach kt\xc3\xb3rego w 1907 zosta\xc5\x82a przewodnicz\xc4\x85c\xc4\x85 wydzia\xc5\x82u._NEWLINE_Jesieni\xc4\x85 1920 roku przyby\xc5\x82a do Bydgoszczy. W\xc5\x82adze miejskie na wniosek komisarycznego prezydenta miasta Jana Maciaszka odda\xc5\x82y jej Teatr Miejski w dzier\xc5\xbcaw\xc4\x99 na 5 lat. Jako dyrektorka Teatru zainaugurowa\xc5\x82a sezon 1920/1921 wystawieniem \xe2\x80\x9eKo\xc5\x9bciuszki pod Rac\xc5\x82awicami\xe2\x80\x9d W. L. Anczyca. W jej repertuarze znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 wybitne sztuki repertuaru polskiego (Adam Mickiewicz, Juliusz S\xc5\x82owacki, Stanis\xc5\x82aw Wyspia\xc5\x84ski, Stefan \xc5\xbberomski) i obcego (William Szekspir). Za jej dyrekcji teatr zmaga\xc5\x82 si\xc4\x99 z wieloma trudno\xc5\x9bciami, kt\xc3\xb3re pot\xc4\x99gowa\xc5\x82y powojenny kryzys gospodarczy, znaczny odsetek ludno\xc5\x9bci niemieckiej, wymiana ludno\xc5\x9bci wskutek swoistej \xe2\x80\x9ew\xc4\x99dr\xc3\xb3wki lud\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d. Nieprzyzwyczajona do ambitnego repertuaru polskiego publiczno\xc5\x9b\xc4\x87 miejscowa domaga\xc5\x82a si\xc4\x99 l\xc5\xbcejszych spektakli dramatycznych i muzycznych. Atmosfera wok\xc3\xb3\xc5\x82 teatru oraz stan finansowy tej instytucji stale si\xc4\x99 pogarsza\xc5\x82y. W jej obronie wyst\xc4\x99powa\xc5\x82 zwi\xc4\x85zany w tym czasie z Bydgoszcz\xc4\x85 Stanis\xc5\x82aw Przybyszewski. W lutym 1922 r. uchwa\xc5\x82\xc4\x85 Magistratu wypowiedziano jej umow\xc4\x99 na prowadzenie teatru, a sp\xc3\xb3r rozstrzygn\xc4\x99\xc5\x82a polubownie, dobrowolnie ust\xc4\x99puj\xc4\x85c ze stanowiska._NEWLINE_W czasie pobytu w Bydgoszczy funkcj\xc4\x99 dyrektora Teatru Miejskiego \xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a z prac\xc4\x85 pedagogiczn\xc4\x85. Wyk\xc5\x82ada\xc5\x82a w Szkole Dramatycznej, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82a w 1921 roku. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82a Dom Aktora przy ul. Gda\xc5\x84skiej 164. By\xc5\x82a inicjatork\xc4\x85 wyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w publicznych oraz w\xc5\x82\xc4\x85cza\xc5\x82a si\xc4\x99 do r\xc3\xb3\xc5\xbcnego rodzaju akcji spo\xc5\x82ecznych. Udziela\xc5\x82a si\xc4\x99 jako re\xc5\xbcyser (opracowa\xc5\x82a 14 sztuk) i aktorka w spektaklach. Ulubion\xc4\x85 jej specjalno\xc5\x9bci\xc4\x85 by\xc5\x82y role tragicznych matek._NEWLINE_Po opuszczeniu Bydgoszczy zn\xc3\xb3w wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a go\xc5\x9bcinnie (Wilno, Warszawa, Lw\xc3\xb3w). W latach 1924\xe2\x80\x931926 na zaproszenie Polonii go\xc5\x9bci\xc5\x82a w Stanach Zjednoczonych. W Chicago za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82a w\xc5\x82asne studio teatralne. Wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a z patriotycznymi przedstawieniami (o odrodzonej Ojczy\xc5\xbanie i bohaterstwie Orl\xc4\x85t Lwowskich) i zak\xc5\x82ada\xc5\x82a liczne k\xc3\xb3\xc5\x82ka dramatyczne przy szk\xc3\xb3\xc5\x82kach parafialnych w celu piel\xc4\x99gnowania mowy polskiej w\xc5\x9br\xc3\xb3d m\xc5\x82odego pokolenia polskiej emigracji._NEWLINE_Po powrocie do kraju w 1926 r. wyst\xc4\x99powa\xc5\x82a w Teatrze Miejskim w Grudzi\xc4\x85dzu, potem w obje\xc5\xbadzie, m.in. w Toruniu, Bydgoszczy, Brze\xc5\x9bciu Litewskim. W latach 1927\xe2\x80\x931929 gra\xc5\x82a i re\xc5\xbcyserowa\xc5\x82a w Teatrze Miejskim we Lwowie, a tak\xc5\xbce za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82a studio aktorskie, w kt\xc3\xb3rym przygotowywa\xc5\x82a nowe zast\xc4\x99py aktor\xc3\xb3w. W sezonie 1930/1931 by\xc5\x82a dyrektorem Teatru Popularnego im. Bogus\xc5\x82awskiego w Poznaniu. Od 1932 do 1935 r. by\xc5\x82a aktork\xc4\x85 teatru lwowskiego, wyst\xc4\x99puj\xc4\x85c r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w innych miastach. W kolejnych latach, a\xc5\xbc do wybuchu II wojny \xc5\x9bwiatowej, pracowa\xc5\x82a w Teatrze Polskim w Katowicach._NEWLINE_W czasie pierwszej okupacji sowieckiej Lwowa (1939\xe2\x80\x931941) gra\xc5\x82a w Polskim Teatrze Dramatycznym. Po zaj\xc4\x99ciu miasta przez Niemc\xc3\xb3w odsun\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 od teatru i wyjecha\xc5\x82a do Wieliczki. Wr\xc3\xb3ci\xc5\x82a do niego w 1945 r. Jesieni\xc4\x85 tego roku zosta\xc5\x82a dyrektorem Teatru Ziemi Rzeszowskiej w Rzeszowie, kt\xc3\xb3rym kierowa\xc5\x82a do \xc5\x9bmierci. Zmar\xc5\x82a 6 sierpnia 1947 w dworku Marii Konopnickiej w \xc5\xbbarnowcu, gdzie przebywa\xc5\x82a z c\xc3\xb3rk\xc4\x85 (po m\xc4\x99\xc5\xbcu Kling) u Zofii Mickiewicz (c\xc3\xb3rki M. Konopnickiej). Zosta\xc5\x82a pochowana w Jedliczu. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej spocz\xc4\x99\xc5\x82a w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Pow\xc4\x85zkowskim w Warszawie._NEWLINE_By\xc5\x82a cz\xc5\x82onkiem kilku organizacji spo\xc5\x82ecznych, m.in. Ligi Kobiet i Zwi\xc4\x85zku Pracy Obywatelskiej Kobiet. Og\xc5\x82asza\xc5\x82a artyku\xc5\x82y z dziedziny sztuki i teatru. Pisywa\xc5\x82a felietony do \xe2\x80\x9eIlustrowanego Kuriera Codziennego\xe2\x80\x9d. By\xc5\x82a autork\xc4\x85 szkicu U progu moich wspomnie\xc5\x84 teatralnych (druk, Wspomnienia aktor\xc3\xb3w, Warszawa 1963).\n_START_SECTION_\nUhonorowanie\n_START_PARAGRAPH_\nWanda Siemaszkowa zosta\xc5\x82a zaliczona w poczet cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w zas\xc5\x82u\xc5\xbconych Zwi\xc4\x85zku Artyst\xc3\xb3w Scen Polskich. Zosta\xc5\x82a dwukrotnie odznaczona Z\xc5\x82oty Krzy\xc5\xbc Zas\xc5\x82ugi: w okresie II Rzeczypospolitej (1932) oraz po nastaniu Polski Ludowej (15 czerwca 1946, uchwa\xc5\x82\xc4\x85 Prezydium Krajowej Bady Narodowej na wniosek Ministerstwa Kultury i Sztuki za wybitne zas\xc5\x82ugi w dziedzinie. Teatru i Sztuki na terenie ca\xc5\x82ego kraju). W 1991 jej imieniem nazwano ulic\xc4\x99 w Bydgoszczy na Osiedlu Niepodleg\xc5\x82o\xc5\x9bci w dzielnicy Fordon. Dla uznania zas\xc5\x82ug jej imieniem nazwano w 1957 pierwszy zawodowy teatr dramatyczny w Rzeszowie.'