b'\n_START_ARTICLE_\nHD 140283\n_START_SECTION_\nNazwa\n_START_PARAGRAPH_\nAkronim \xe2\x80\x9eHD\xe2\x80\x9d w nazwie gwiazdy oznacza, \xc5\xbce zosta\xc5\x82a ona skatalogowana przez Henry\xe2\x80\x99ego Drapera w jego przegl\xc4\x85dzie nieba. Gwiazda nie ma nazwy potocznej, ale z racji jej wieku bywa nieoficjalnie okre\xc5\x9blana jako \xe2\x80\x9egwiazda Matuzalem\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nOdkrycie\n_START_PARAGRAPH_\nGwiazda zosta\xc5\x82a zauwa\xc5\xbcona na pocz\xc4\x85tku XX wieku z powodu jej bardzo du\xc5\xbcej paralaksy. Porusza si\xc4\x99 ona z pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci\xc4\x85 prawie 1,3 miliona kilometr\xc3\xb3w na godzin\xc4\x99. Widziana z Ziemi potrzebuje zaledwie 1500 lat na przebycie 30 minut k\xc4\x85towych (wielko\xc5\x9b\xc4\x87 Ksi\xc4\x99\xc5\xbcyca widziana z Ziemi). Jej ruch w\xc5\x82asny wynosi 0,13 tysi\xc4\x99cznych minuty k\xc4\x85towej na godzin\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nCharakterystyka\n_START_PARAGRAPH_\nJest jedn\xc4\x85 z najstarszych znanych wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie gwiazd. Po\xc5\x82o\xc5\xbcona jest w gwiazdozbiorze Wagi w odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci oko\xc5\x82o 190 lat \xc5\x9bwietlnych od Ziemi. Jej obserwowana wielko\xc5\x9b\xc4\x87 gwiazdowa wynosi 7,223. Temperatura powierzchni gwiazdy wynosi 5777 \xc2\xb1 55 K (nale\xc5\xbcy do typu widmowego F)._NEWLINE_Gwiazda ma bardzo nisk\xc4\x85 metaliczno\xc5\x9b\xc4\x87 wynosz\xc4\x85c\xc4\x85 zaledwie [Fe/H] = \xe2\x88\x922,40 \xc2\xb1 0,10 (mniej ni\xc5\xbc 1% metaliczno\xc5\x9bci S\xc5\x82o\xc5\x84ca), sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 prawie wy\xc5\x82\xc4\x85cznie z wodoru i helu. Ewolucyjnie gwiazda znajduje si\xc4\x99 w fazie p\xc3\xb3\xc5\xbanego podolbrzyma w bardzo p\xc3\xb3\xc5\xbanym stadium rozwoju i zaczyna przemienia\xc4\x87 si\xc4\x99 w czerwonego olbrzyma. Bardzo niska, ale niezerowa metaliczno\xc5\x9b\xc4\x87 gwiazdy \xc5\x9bwiadczy o tym, \xc5\xbce nale\xc5\xbcy ona do gwiazd drugiej populacji. Pierwsze gwiazdy, kt\xc3\xb3re uformowa\xc5\x82y si\xc4\x99 tu\xc5\xbc po Wielkim Wybuchu (gwiazdy trzeciej populacji) sk\xc5\x82ada\xc5\x82y si\xc4\x99 wy\xc5\x82\xc4\x85cznie z helu i wodoru. Czas \xc5\xbcycia du\xc5\xbcych gwiazd by\xc5\x82 bardzo kr\xc3\xb3tki i wynosi\xc5\x82 zaledwie kilka milion\xc3\xb3w lat, po czym gwiazdy te eksplodowa\xc5\x82y jako supernowe, rozrzucaj\xc4\x85c przy tym po Wszech\xc5\x9bwiecie wytworzone w ich wn\xc4\x99trzach metale (pierwiastki ci\xc4\x99\xc5\xbcsze od helu i wodoru). HD 140238 powsta\xc5\x82a tu\xc5\xbc po eksplozji pierwszych gwiazd, kiedy we Wszech\xc5\x9bwiecie by\xc5\x82o jeszcze bardzo ma\xc5\x82e st\xc4\x99\xc5\xbcenie metali._NEWLINE_Gwiazda narodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 w jednej z pierwotnych galaktyk kar\xc5\x82owatych, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a zniszczona przez Drog\xc4\x99 Mleczn\xc4\x85 po ich zderzeniu ponad 12 miliard\xc3\xb3w lat temu._NEWLINE_Wiek gwiazdy szacowany jest na 14,46 \xc2\xb1 0,8 miliard\xc3\xb3w lat, co jest por\xc3\xb3wnywalne, w granicach b\xc5\x82\xc4\x99du, z wiekiem Wszech\xc5\x9bwiata wynosz\xc4\x85cym oko\xc5\x82o 13,8 miliard\xc3\xb3w lat. Przed odkryciem wieku tej gwiazdy najstarsz\xc4\x85 znan\xc4\x85 gwiazd\xc4\x85 by\xc5\x82a HE 1523-0901, kt\xc3\xb3rej wiek szacowano na 13,2 miliard\xc3\xb3w lat, ale ze znacznie wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 niepewno\xc5\x9bci\xc4\x85 wynosz\xc4\x85c\xc4\x85 a\xc5\xbc dwa miliardy lat._NEWLINE_Gwiazda znajduje si\xc4\x99 w gwiazdozbiorze Wagi i nie jest widoczna go\xc5\x82ym okiem, ale jako obiekt si\xc3\xb3dmej wielko\xc5\x9bci gwiazdowej mo\xc5\xbce by\xc4\x87 obserwowana przez lornetk\xc4\x99.'