b'\n_START_ARTICLE_\nBitwa przy mo\xc5\x9bcie Mulwijskim\n_START_SECTION_\nPrzyczyny bitwy \xe2\x80\x93 t\xc5\x82o historyczne\n_START_PARAGRAPH_\nPo \xc5\x9bmierci Galeriusza w roku 311 n.e. o przej\xc4\x99cie ca\xc5\x82kowitej w\xc5\x82adzy nad cesarstwem rzymskim ubiega\xc4\x87 zacz\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 4 cesarzy rzymskich: Konstantyn I Wielki, Maksencjusz (306-312), Maksymin Daja (308-313) i Licyniusz (308-324). Konstantyn w tym czasie panowa\xc5\x82 w Galii i Brytanii. Maksencjusz, podobnie jak Konstantyn syn cesarza, swoich praw dziedzicznych nie zamierza\xc5\x82 regulowa\xc4\x87 w drodze uk\xc5\x82ad\xc3\xb3w i stara\xc5\x82 si\xc4\x99 doprowadzi\xc4\x87 do konfrontacji zbrojnej. W roku 311 Konstantyn na czele 40 000 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy wkroczy\xc5\x82 do Italii. Maksencjusz na czele gwardii pretoria\xc5\x84skiej i licznych oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w wojska oczekiwa\xc5\x82 go u st\xc3\xb3p Apenin\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nPrzebieg\n_START_PARAGRAPH_\nBitwa mia\xc5\x82a miejsce dnia 28 pa\xc5\xbadziernika 312 roku przy mo\xc5\x9bcie Mulwijskim o godzin\xc4\x99 drogi na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od Rzymu. Czo\xc5\x82owe oddzia\xc5\x82y armii Konstantyna \xc5\x9bciga\xc5\x82y cofaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 przeciwnika od zdobytej Werony. Sk\xc5\x82ada\xc5\x82y si\xc4\x99 one z maureta\xc5\x84skich \xc5\x82ucznik\xc3\xb3w i germa\xc5\x84skiej konnicy. Gdy Maksencjusz dotar\xc5\x82 nad brzeg Tybru okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce kamienny most Mulwijski zosta\xc5\x82 cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo zburzony. W sytuacji, gdy si\xc5\x82y przeciwnika napiera\xc5\x82y coraz silniej, kaza\xc5\x82 zbudowa\xc4\x87 most pontonowy na \xc5\x82odziach, ale wycofuj\xc4\x85ce si\xc4\x99 oddzia\xc5\x82y ogarn\xc4\x99\xc5\x82a panika. Most nie wytrzyma\xc5\x82 nat\xc5\x82oku uciekaj\xc4\x85cych i p\xc4\x99k\xc5\x82. _NEWLINE_W tej sytuacji bitwa zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 zwyci\xc4\x99stwem wojsk Konstantyna nad dwukrotnie liczniejszymi si\xc5\x82ami Maksencjusza, kt\xc3\xb3ry (jak wielu jego \xc5\xbco\xc5\x82nierzy) uton\xc4\x85\xc5\x82 w Tybrze. Po tym zwyci\xc4\x99stwie Konstantyn sta\xc5\x82 si\xc4\x99 samodzielnym w\xc5\x82adc\xc4\x85 cesarstwa na zachodzie.\n_START_SECTION_\nWizja Konstantyna\n_START_PARAGRAPH_\nZ opisem bitwy zwi\xc4\x85zany jest tzw. cud Konstantyna. Dla Euzebiusza z Cezarei (HE 9.9.1-9) znakiem pomocy jego Boga dla Konstantyna by\xc5\x82o zerwanie si\xc4\x99 mostu i \xc5\x9bmier\xc4\x87 Maksencjusza. Autor por\xc3\xb3wnuje do zag\xc5\x82ady wojsk faraona. Euzebiusz z Cezarei nic nie wie o \xc5\xbcadnych cudownych znakach na niebie. Tak\xc5\xbce drugie chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84skie \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82o z czas\xc3\xb3w Konstantyna I, czyli De Mortibus Persecutorum Laktancjusza, nie opisuje \xc5\xbcadnego cudu. Wed\xc5\x82ug Laktancjusza Konstantyn we \xc5\x9bnie (in quiete) zosta\xc5\x82 upomniany, by niebieski znak na niebie (caeleste signum dei) wypisa\xc5\x82 na tarczach i stoczy\xc5\x82 bitw\xc4\x99 (Lactantius De Mort. Pers. 44, 5). Najstarszy opis cudu zwi\xc4\x85zanego z bitw\xc4\x85 ko\xc5\x82o mostu Mulwijskiego zawiera Vita Constantini. Wed\xc5\x82ug autora tego dzie\xc5\x82a (przypisanego Euzebiuszowi z Cezarei, ale najprawdopodobniej uko\xc5\x84czonemu przez jego ucznia Akacjusza) Konstantyn I podczas modlitwy zobaczy\xc5\x82 znak "w godzinach popo\xc5\x82udniowych, kiedy s\xc5\x82o\xc5\x84ce zaczyna\xc5\x82o si\xc4\x99 sk\xc5\x82ania\xc4\x87 ku zachodowi, zobaczy\xc5\x82 na w\xc5\x82asne oczy znak tryumfalny w postaci krzy\xc5\xbca ze \xc5\x9bwiat\xc5\x82a na niebie powy\xc5\xbcej s\xc5\x82o\xc5\x84ca i by\xc5\x82 umieszczony napis m\xc3\xb3wi\xc4\x85cy: "Pod tym znakiem zwyci\xc4\x99\xc5\xbcysz" (\xc5\x82ac. In hoc signo vinces). Na ten widok zdumienie ogarn\xc4\x99\xc5\x82o i jego i ca\xc5\x82e wojsko, kt\xc3\xb3re sz\xc5\x82o za nim w tej ekspedycji i sta\xc5\x82o si\xc4\x99 naocznym \xc5\x9bwiatkiem cudu" (Eus. VC 1.28). Wizja pochodz\xc4\x85ca z VC wypar\xc5\x82a wcze\xc5\x9bniejsz\xc4\x85 z snem Konstantyna I. Obecna jest ona u Philostorgiosa (HE 1.6), Sokratesa Scholastyka (HE 1. 2) czy Sozomenosa (HE 1.3). Oczywi\xc5\x9bcie poganie nic nie wiedzieli o \xc5\xbcadnym cudownym znaku. Zosimos opisuj\xc4\x85c bitw\xc4\x99 przy mo\xc5\x9bcie Mulwijskim, wspomina o badaniu przez Maksencjusza ksi\xc4\x85g sybilli\xc5\x84skich, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 ten \xc5\xbale zinterpretowa\xc5\x82 (Zos. HN 2. 15.1). Kiedy Zosimos opisuje nawr\xc3\xb3cenie Konstantyna, to datuje je zupe\xc5\x82nie inaczej. Pisze on: "Podejrzewa\xc5\x82 syna Kryspusa podniesionego, jak powiedzia\xc5\x82em wcze\xc5\x9bniej, do godno\xc5\x9bci cezara, o powi\xc4\x85zania z jego macoch\xc4\x85 Faust\xc4\x85. Zg\xc5\x82adzi\xc5\x82 go, nie zwa\xc5\xbcaj\xc4\x85c na \xc5\xbcadne prawa natury. Helena matka Konstantyna by\xc5\x82a oburzona z powodu tak wielkiego okrucie\xc5\x84stwa i trudno by\xc5\x82o jej pogodzi\xc4\x87 si\xc4\x99 z zamordowaniem m\xc5\x82odzie\xc5\x84ca. Konstantyn, niby maj\xc4\x85c zamiar j\xc4\x85 pocieszy\xc4\x87, uleczy\xc5\x82 z\xc5\x82o jeszcze wi\xc4\x99kszym z\xc5\x82em. Rozkaza\xc5\x82 nagrza\xc4\x87 \xc5\x82a\xc5\xbani\xc4\x99 do temperatury wy\xc5\xbcszej ni\xc5\xbc zwykle, umie\xc5\x9bci\xc5\x82 w niej Faust\xc4\x99 i kaza\xc5\x82 wynie\xc5\x9b\xc4\x87 j\xc4\x85 dopiero po \xc5\x9bmierci. Zdaj\xc4\x85c sobie spraw\xc4\x99, zw\xc5\x82aszcza z lekcewa\xc5\xbcenia przysi\xc4\x85g, uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do kap\xc5\x82an\xc3\xb3w prosz\xc4\x85c o ofiary oczyszczaj\xc4\x85ce za swoje wyst\xc4\x99pki. Oni za\xc5\x9b odpowiedzieli, \xc5\xbce nie istnieje spos\xc3\xb3b oczyszczenia, kt\xc3\xb3ry by zdo\xc5\x82a\xc5\x82 zg\xc5\x82adzi\xc4\x87 tak ci\xc4\x99\xc5\xbckie przewinienia. Przyby\xc5\x82 wtedy jaki\xc5\x9b Egipcjanin z Hiszpanii i zawar\xc5\x82 znajomo\xc5\x9b\xc4\x87 z kobietami z dworu cesarskiego. Spotka\xc5\x82 Konstantyna i zapewni\xc5\x82, \xc5\xbce wiara chrze\xc5\x9bcijan g\xc5\x82adzi ka\xc5\xbcde przewinienie oraz obiecuje, \xc5\xbce je\xc5\x9bli niewierz\xc4\x85cy nawr\xc3\xb3c\xc4\x85 si\xc4\x99 na ni\xc4\x85, natychmiast zostan\xc4\x85 oczyszczeni z ka\xc5\xbcdej winy" (Zos. HN 2. 292-3). O ile Konstantyn I mia\xc5\x82 na sumieniu wielu swoich krewnych (kaza\xc5\x82 straci\xc4\x87 syna, \xc5\xbcon\xc4\x99, te\xc5\x9bcia, szwagra, siostrze\xc5\x84ca), to Zosimos nie ma o tyle racji, \xc5\xbce nawr\xc3\xb3cenie cesarza mia\xc5\x82o miejsce przed egzekucj\xc4\x85 syna i doprowadzeniem do zgonu \xc5\xbcony. Niemniej nawr\xc3\xb3cenie Konstantyna I na chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwo nie by\xc5\x82o efektem \xc5\xbcadnych cudownych znak\xc3\xb3w, a sam opis cudu ewoluowa\xc5\x82 od wizji sennej do znaku na niebie._NEWLINE_Konstantyn jako pierwszy cesarz przeszed\xc5\x82 na chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwo. Zako\xc5\x84czy\xc5\x82 polityk\xc4\x99 prze\xc5\x9bladowa\xc5\x84 chrze\xc5\x9bcijan i w 313 wyda\xc5\x82 edykt mediola\xc5\x84ski, proklamuj\xc4\x85c swobod\xc4\x99 wyznawania tej religii.'