b'\n_START_ARTICLE_\nBruno Friesen\n_START_PARAGRAPH_\nBruno Friesen (ur. 23 maja 1925, zm. 27 lutego 2012 w Ottawie) \xe2\x80\x93 by\xc5\x82y \xc5\xbco\xc5\x82nierz niemiecki pochodzenia kanadyjskiego, od 1997 r. wolontariusz Kanadyjskiego Muzeum Wojny w Ottawie.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys i szlak bojowy\n_START_PARAGRAPH_\nPotomek niemieckich mennonit\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy w 1924 r. wyemigrowali z Ukrainy do Kanady. W 1939 r. jego rodzina d\xc5\x82awiona problemami ekonomicznymi, zach\xc4\x99cana agitacj\xc4\x85 agent\xc3\xb3w hitlerowskich wyjecha\xc5\x82a do III Rzeszy. W 1942 r. zosta\xc5\x82 zmobilizowany do wojsk pancernych Wehrmachtu i wyszkolony na kierowc\xc4\x99 czo\xc5\x82gu w E\xc5\x82ku._NEWLINE_Po kr\xc3\xb3tkim pobycie w okupowanych przez Niemc\xc3\xb3w W\xc5\x82oszech (1943) walczy\xc5\x82 na froncie wschodnim w stopniu kaprala w 8 kompanii 25 pu\xc5\x82ku pancernego 7. Dywizji Pancernej Wehrmachtu. Jako celowniczy czo\xc5\x82gu Panzer IV bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82 w bitwie z wojskami sowieckimi pod Suczaw\xc4\x85 w kwietniu 1944 r., a potem na po\xc5\x82udniowej Litwie w lipcu tego\xc5\xbc roku. Nast\xc4\x99pnie od stycznia do lutego 1945 r. bi\xc5\x82 si\xc4\x99 w Prusach Wschodnich i na Pomorzu Gda\xc5\x84skim jako celowniczy niszczyciela czo\xc5\x82g\xc3\xb3w Jagdpanzer IV. Po stracie swej maszyny pod Grudzi\xc4\x85dzem, rozproszeniu swej macierzystej jednostki w walkach odwrotowych i doznaniu ci\xc4\x99\xc5\xbckich ran w marcu 1945 r. zosta\xc5\x82 ewakuowany przez Gdyni\xc4\x99 na zach\xc3\xb3d na tereny jeszcze kontrolowane przez Wehrmacht._NEWLINE_Po wypisaniu ze szpitala wojskowego w Altenburgu w Turyngii w kwietniu 1945 r. nie powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 na front. Uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 z rodzin\xc4\x85 w Wilhelmshaven, znajduj\xc4\x85cym si\xc4\x99 w\xc3\xb3wczas pod brytyjsk\xc4\x85 stref\xc4\x85 okupacyjn\xc4\x85. Do Kanady powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 ostatecznie w 1950 r. Po wojnie pracowa\xc5\x82, studiowa\xc5\x82 i uczy\xc5\x82 j\xc4\x99zyka angielskiego w koled\xc5\xbcu, a\xc5\xbc do przej\xc5\x9bcia na emerytur\xc4\x99 w 1990 r._NEWLINE_Odznaczony niemieckim Krzy\xc5\xbcem \xc5\xbbelaznym 1. i 2. klasy, Czarn\xc4\x85 odznak\xc4\x85 za rany i Srebrn\xc4\x85 bojow\xc4\x85 odznak\xc4\x85 pancern\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nPami\xc4\x99tniki\n_START_PARAGRAPH_\nOd 1994 r. zacz\xc4\x85\xc5\x82 spisywa\xc4\x87 swe wspomnienia wojenne. W pracy swej opiera si\xc4\x99 na w\xc5\x82asnych prze\xc5\xbcyciach, a w celu dok\xc5\x82adniejszego odmalowania t\xc5\x82a wydarze\xc5\x84 korzysta z opracowa\xc5\x84 historycznych (np. Historia 7. Dywizji Pancernej), wojskowych i osobistych dokument\xc3\xb3w wojennych (Dziennik star\xc4\x87 pancernych, Prawo jazdy na czo\xc5\x82gi, Elementarz celowniczego). W\xc5\x9br\xc3\xb3d tych ostatnich na szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 uwag\xc4\x99 zas\xc5\x82uguje rzadkie z powodu ma\xc5\x82ego nak\xc5\x82adu, jednostronicowe, kieszonkowe Frontowe Zobowi\xc4\x85zanie \xc5\xbbo\xc5\x82nierzy 7. Dywizji Pancernej z prze\xc5\x82omu 1944 i 1945 r._NEWLINE_Warto\xc5\x9b\xc4\x87 jego pami\xc4\x99tnik\xc3\xb3w polega na barwnym odmalowaniu \xc5\xbcycia codziennego w koszarach wojsk pancernych Wehrmachtu (w tym metod szkolenia), a zw\xc5\x82aszcza na licznych uwagach o maszynach Panzer IV i Jagdpanzer IV (wady, zalety, zastosowanie bojowe) z punktu widzenia cz\xc5\x82onka ich za\xc5\x82ogi. T\xc4\x85 ostatni\xc4\x85 kwesti\xc4\x99 wyja\xc5\x9bnia przy opisach szesnastu bitew pancernych w kt\xc3\xb3rych bra\xc5\x82 udzia\xc5\x82._NEWLINE_Nie stroni te\xc5\xbc od rzeczy anegdotycznych. Nie podejmuje natomiast ca\xc5\x82kowicie kwestii politycznych i ideologicznych.'