b'\n_START_ARTICLE_\nHipoteza size-efficiency\n_START_PARAGRAPH_\nHipoteza size-efficiency (SEH; hipoteza \xe2\x80\x9erozmiary-wydajno\xc5\x9b\xc4\x87\xe2\x80\x9d) \xe2\x80\x93 hipoteza ekologiczno-ewolucyjna, wed\xc5\x82ug kt\xc3\xb3rej wydajno\xc5\x9b\xc4\x87 procesu zdobywania pokarmu i zdolno\xc5\x9bci do konkurencji mi\xc4\x99dzyosobniczej czy mi\xc4\x99dzygatunkowej (dostosowanie) zale\xc5\xbc\xc4\x85 od wielko\xc5\x9bci cia\xc5\x82a osobnik\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nT\xc5\x82o: jak dosz\xc5\x82o do sformu\xc5\x82owania hipotezy\n_START_PARAGRAPH_\nW pierwszej po\xc5\x82owie lat 60. XX wieku kilku naukowc\xc3\xb3w, zajmuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 badaniem zooplanktonu i relacji pomi\xc4\x99dzy sk\xc5\x82adem tej gildii a rybami planktono\xc5\xbcernymi zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82o, \xc5\xbce w jeziorach z siln\xc4\x85 obsad\xc4\x85 ryb zooplankton by\xc5\x82 zdominowany przez gatunki o ma\xc5\x82ych wymiarach cia\xc5\x82a (takich jak np. Bosmina, Ceriodaphnia, Cyclops, wrotki), natomiast gdy ryby planktono\xc5\xbcerne by\xc5\x82y nieliczne lub nie by\xc5\x82o ich wcale, w zooplanktonie dominowa\xc5\x82y gatunki o du\xc5\xbcych wymiarach cia\xc5\x82a (takie jak np. Daphnia, Mesocyclops, Epischura). Brooks i Dodson stwierdzili, \xc5\xbce introdukcja ryb (alozy t\xc4\x99czowej, Alosa pseudoharengus) do jeziora Crystal Lake, w kt\xc3\xb3rym ich uprzednio nie by\xc5\x82o, i selektywne wy\xc5\xbceranie przez nie przedstawicieli zooplanktonu o du\xc5\xbcych wymiarach cia\xc5\x82a, jest odpowiedzialne za zmiany sk\xc5\x82adu gatunkowego zooplanktonu i zmniejszenie wielko\xc5\x9bci osobnik\xc3\xb3w zooplanktonu zasiedlaj\xc4\x85cych pelagial: warto\xc5\x9b\xc4\x87 modalna wielko\xc5\x9bci osobnik\xc3\xb3w zooplanktonu w czasie, gdy aloza by\xc5\x82a nieobecna w jeziorze, wynosi\xc5\x82a 0,785 mm, za\xc5\x9b po introdukcji alozy \xe2\x80\x93 0,285 mm. Uznali w zwi\xc4\x85zku z tym, \xc5\xbce ryby planktono\xc5\xbcerne mog\xc4\x85 aktywnie wybiera\xc4\x87, kt\xc3\xb3rymi formami (gatunkami), b\xc4\x99d\xc4\x85 si\xc4\x99 od\xc5\xbcywia\xc4\x87, i to w taki spos\xc3\xb3b, by zmaksymalizowa\xc4\x87 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 energii uzyskanej w trakcie polowania (bardziej b\xc4\x99dzie im si\xc4\x99 op\xc5\x82aca\xc4\x87 schwytanie mniejszej liczby osobnik\xc3\xb3w zooplanktonu o du\xc5\xbcych wymiarach cia\xc5\x82a, ni\xc5\xbc r\xc3\xb3wnowa\xc5\xbcnej pod wzgl\xc4\x99dem masy, wi\xc4\x99kszej liczby ma\xc5\x82ych osobnik\xc3\xb3w) . Wnioski te zosta\xc5\x82y potwierdzone przez podobne badania w innych jeziorach i w badaniach wybi\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci pokarmowej ryb, i s\xc4\x85 podstaw\xc4\x85 teorii optymalnego \xc5\xbcerowania._NEWLINE_Brooksa i Dodsona zastanowi\xc5\x82o ponadto co innego: dlaczego du\xc5\xbce formy zooplanktonu dominuj\xc4\x85 nad ma\xc5\x82ymi, gdy nie ma presji zooplanktono\xc5\xbcernych ryb? Jaki jest mechanizm, kt\xc3\xb3ry powoduje, \xc5\xbce du\xc5\xbce formy zooplanktonowych ro\xc5\x9blino\xc5\xbcerc\xc3\xb3w s\xc4\x85 silniejsze konkurencyjnie ni\xc5\xbc ma\xc5\x82e?._NEWLINE_Badacze zauwa\xc5\xbcyli, \xc5\xbce, w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci, ro\xc5\x9blino\xc5\xbcerny zooplankton (zar\xc3\xb3wno formy ma\xc5\x82e jak i du\xc5\xbce) od\xc5\xbcywia si\xc4\x99 poprzez filtracj\xc4\x99 mikroskopijnych cz\xc4\x85stek pokarmu zawieszonych w wodzie. Za\xc5\x82o\xc5\xbcyli w zwi\xc4\x85zku z tym, \xc5\xbce osobniki o mniejszych wymiarach cia\xc5\x82a b\xc4\x99d\xc4\x85 mniej efektywne w pozyskiwaniu pokarmu \xe2\x80\x93 odfiltrowywaniu cz\xc4\x85stek sestonu z wody, ni\xc5\xbc du\xc5\xbce osobniki, poniewa\xc5\xbc powierzchnia ich aparatu filtracyjnego jest proporcjonalnie mniejsza (powierzchnia aparatu filtracyjnego ro\xc5\x9bnie z kwadratem wymiar\xc3\xb3w liniowych cia\xc5\x82a). Przypuszczali tak\xc5\xbce, \xc5\xbce do przewagi wi\xc4\x99kszych osobnik\xc3\xb3w przyczynia si\xc4\x99 to, \xc5\xbce dzi\xc4\x99ki relatywnie mniejszym nak\xc5\x82adom metabolicznym, wi\xc4\x99cej energii pozyskanej w asymilacji pokarmu mo\xc5\xbce by\xc4\x87 przeznaczone na produkcj\xc4\x99 potomstwa. Dodatkowo uwa\xc5\xbcali, \xc5\xbce dla wi\xc4\x99kszych osobnik\xc3\xb3w mog\xc4\x85 by\xc4\x87 dost\xc4\x99pne wi\xc4\x99ksze cz\xc4\x85stki ni\xc5\xbc dla ma\xc5\x82ych.\n_START_SECTION_\nZnaczenie\n_START_PARAGRAPH_\nHipoteza size-efficiency jest jednym z paradygmat\xc3\xb3w ekologii. W ekologii planktonu le\xc5\xbcy ona u podstaw modelu sezonowej sukcesji planktonu w pelagialu jezior, sformu\xc5\x82owanym przez Plankton Ecology Group. Przewidywania SEH le\xc5\xbc\xc4\x85 u podstaw rekultywacji zbiornik\xc3\xb3w wodnych metod\xc4\x85 biomanipulacji.'