b'\n_START_ARTICLE_\nKrytyka rodzajowa\n_START_SECTION_\nNacisk na cechy formalne w rodzajach mowy\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsza grupa krytyk\xc3\xb3w retorycznych, przyk\xc5\x82adowo teoretyk\xc3\xb3w takich jak Michai\xc5\x82 Bachtin, stosuje cechy formalne do analizy tekstu. Zgodnie z ich my\xc5\x9bl\xc4\x85 j\xc4\x99zyk powstaje przez seri\xc4\x99 wypowiedzi, kt\xc3\xb3re odzwierciedlaj\xc4\x85 specyficzne warunki oraz cele okre\xc5\x9blonych aspekt\xc3\xb3w j\xc4\x99zykowych. Aspekty te posiadaj\xc4\x85 zawarto\xc5\x9b\xc4\x87 tematyczn\xc4\x85, styl i kompozycj\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra tworzy rodzaje mowy. Rodzaje mowy s\xc4\x85 zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowane ze wzgl\xc4\x99du na r\xc3\xb3\xc5\xbcne przejawy ludzkiej aktywno\xc5\x9bci. W "Problemach literatury i estetyki" Michai\xc5\x82 Bachtin zwraca uwag\xc4\x99 na znacz\xc4\x85c\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnic\xc4\x99 pomi\xc4\x99dzy pierwotnymi (prostymi) i wt\xc3\xb3rnymi (z\xc5\x82o\xc5\xbconymi) rodzajami mowy. Wed\xc5\x82ug Bachtina pierwotne rodzaje mowy kszta\xc5\x82tuj\xc4\x85 wt\xc3\xb3rne, przyk\xc5\x82adowo powie\xc5\x9bci, dramaty, wszelkie rodzaje bada\xc5\x84 naukowych i komentarzy. Skoro wt\xc3\xb3rne rodzaje wp\xc5\x82ywaj\xc4\x85 na z\xc5\x82o\xc5\xbcono\xc5\x9b\xc4\x87 oraz stosunkowo wysoko rozwini\xc4\x99t\xc4\x85 i zorganizowan\xc4\x85 komunikacj\xc4\x99 kulturow\xc4\x85 zwi\xc4\x85zan\xc4\x85 z nauk\xc4\x85 i sztuk\xc4\x85, wch\xc5\x82aniaj\xc4\x85 i przyswajaj\xc4\x85 one zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowane rodzaje pierwotne, kt\xc3\xb3re przybra\xc5\x82y sw\xc4\x85 form\xc4\x99 za po\xc5\x9brednictwem mowy. Bachtin wyja\xc5\x9bnia, \xc5\xbce istniej\xc4\x85 trzy elementy ca\xc5\x82ej wypowiedzi, kt\xc3\xb3re znaczeniowo wyczerpuj\xc4\x85 temat: zamiar b\xc4\x85d\xc5\xba wola m\xc3\xb3wcy oraz typowo sk\xc5\x82adniowe i og\xc3\xb3lne formy finalizacji. Pierwszy element odnosi si\xc4\x99 do sposobu, w jaki wypowied\xc5\xba jest u\xc5\xbcyta w mowie. Wi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 si\xc4\x99 on bezpo\xc5\x9brednio z drugim, okre\xc5\x9blaj\xc4\x85cym w jaki spos\xc3\xb3b m\xc3\xb3wca decyduje si\xc4\x99 u\xc5\xbcy\xc4\x87 okre\xc5\x9blonej wypowiedzi. Z kolei trzeci element m\xc3\xb3wi, \xc5\xbce wszystkie wypowiedzi maj\xc4\x85 okre\xc5\x9blon\xc4\x85 konstrukcj\xc4\x99 lecz mo\xc5\xbce ona jednak ulec zmianie, je\xc5\x9bli zajdzie taka potrzeba.\n_START_SECTION_\nRetoryczne podej\xc5\x9bcie do gatunku\n_START_PARAGRAPH_\nArystoteles by\xc5\x82 jednym z pierwszych uczonych, kt\xc3\xb3ry rozwin\xc4\x85\xc5\x82 podej\xc5\x9bcie do gatunku na gruncie retoryki. Podzieli\xc5\x82 on sztuk\xc4\x99 retoryki na trzy rodzaje: deliberatywn\xc4\x85, s\xc4\x85dow\xc4\x85 oraz epidejektyczn\xc4\x85. Deliberatywny rodzaj retoryki dotyczy wypowiedzi maj\xc4\x85cych na celu nak\xc5\x82onienie ich odbiorc\xc3\xb3w do dzia\xc5\x82ania. Obejmuje on retoryk\xc4\x99 stosowan\xc4\x85 do politycznej perswazji, dyskusji o sprawach publicznych w celu rozstrzygni\xc4\x99cia, co jest korzystne b\xc4\x85d\xc5\xba te\xc5\xbc nie i zazwyczaj dotyczy on przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci. Retoryka s\xc4\x85dowa pyta o win\xc4\x99 b\xc4\x85d\xc5\xba niewinno\xc5\x9b\xc4\x87, dotyczy ona legalno\xc5\x9bci i koncentruje si\xc4\x99 na wydarzeniach z przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci. Rodzaj epidejektyczny obejmuje wszelk\xc4\x85 retoryk\xc4\x99 u\xc5\xbcywan\xc4\x85 ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w uroczystych lub maj\xc4\x85cych na celu upami\xc4\x99tnienie danej osoby lub wydarzenia. Wielbi ona lub obwinia, uznaj\xc4\x85c co\xc5\x9b b\xc4\x85d\xc5\xba kogo\xc5\x9b za szlachetne albo haniebne, zaszczytne lub niehonorowe.\n_START_SECTION_\nSocjokulturowe podej\xc5\x9bcie do bada\xc5\x84 nad gatunkiem\n_START_PARAGRAPH_\nW latach osiemdziesi\xc4\x85tych wiedza w teorii oraz krytyce rodzajowej zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82a si\xc4\x99 ku socjokulturowemu podej\xc5\x9bciu do bada\xc5\x84 nad rodzajem poprzez aktywne zadawanie pyta\xc5\x84 o sytuacj\xc4\x99 retoryczn\xc4\x85 w danym wytworze komunikacji w \xc5\x9bwietle jego rdzennej formy. W tym trybie wytw\xc3\xb3r komunikacji jest badany pod k\xc4\x85tem reakcji spo\xc5\x82ecznej na zestaw powtarzaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 retorycznych konieczno\xc5\x9bci bardziej ni\xc5\xbc zbioru og\xc3\xb3lnych, formalnych element\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nBadania nad gatunkiem w nowych mediach\n_START_PARAGRAPH_\nObecnie uczeni zacz\xc4\x99li odkrywa\xc4\x87 zwi\xc4\x85zki pomi\xc4\x99dzy nowymi mediami, a kontekstowo socjologicznymi teoriami rodzaju. Badacze wyra\xc5\xbcaj\xc4\x85 swe w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci odno\xc5\x9bnie trafno\xc5\x9bci tradycyjnej teorii rodzaju w obliczu komunikacji za pomoc\xc4\x85 nowych medi\xc3\xb3w. Niekt\xc3\xb3rzy uczeni argumentuj\xc4\x85, \xc5\xbce od kiedy teoria rodzaju zacz\xc4\x99\xc5\x82a by\xc4\x87 stosowana do opisywania tekst\xc3\xb3w, to powinna ona by\xc4\x87 zmodyfikowana i bra\xc4\x87 pod uwag\xc4\x99 tak\xc5\xbce komunikacj\xc4\x99 pozaj\xc4\x99zykow\xc4\x85.'