b'\n_START_ARTICLE_\nOprawa nacinana\n_START_PARAGRAPH_\nOprawa nacinana \xe2\x80\x93 jeden z typ\xc3\xb3w sk\xc3\xb3rzanych opraw \xc5\x9bredniowiecznych stosowanych w Europie obok opraw t\xc5\x82oczonych. Typ ten, ze wzgl\xc4\x99du na technik\xc4\x99 wykonania, bywa r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nazywany opraw\xc4\x85 ledersznytow\xc4\x85 (niem. Lederschnitt \xe2\x80\x93 ci\xc4\x99cie sk\xc3\xb3ry).\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze oprawy tego rodzaju, nieliczne i prymitywnie wykonane, powstawa\xc5\x82y ju\xc5\xbc w VII i VIII w. Najstarsza zachowana oprawa, pochodz\xc4\x85ca z VIII w., znajduje si\xc4\x99 w Stonyhurst College. Prawdziwy rozkwit techniki nast\xc4\x85pi\xc5\x82 w XIV w., a zw\xc5\x82aszcza w latach sze\xc5\x9b\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych i siedemdziesi\xc4\x85tych wieku XV._NEWLINE_Oprawy nacinane powstawa\xc5\x82y g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w Austrii, Czechach i na W\xc4\x99grzech, natomiast w krajach zachodnich technika ledersznytu by\xc5\x82a mniej popularna. Znana w Pradze od 1347 r. czeska metoda nacinania opraw oddzia\xc5\x82a\xc5\x82a na rozkwit tego rodzaju zdobienia w Niemczech. Najpi\xc4\x99kniejsze okazy opraw ledersznytowych wykonywano w Norymberdze._NEWLINE_Obecnie znany zas\xc3\xb3b opraw nacinanych liczy oko\xc5\x82o 300 wolumin\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 datuje si\xc4\x99 na XV w. Z XVI w., z okresu zamierania techniki, pochodzi jak dot\xc4\x85d najm\xc5\x82odszy egzemplarz z 1521 r., odkryty w Pradze. Oprawy nacinane znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 przede wszystkim w Niemczech, Austrii i Czechach, ale tak\xc5\xbce we W\xc5\x82oszech, Hiszpanii i Francji._NEWLINE_W Polsce technik\xc4\x99 ledersznytu stosowano g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w Krakowie w XIV i XV w. Kilka opraw nacinanych posiada Biblioteka Jagiello\xc5\x84ska oraz Biblioteka Uniwersytecka we Wroc\xc5\x82awiu, po jednej znajduje si\xc4\x99 w zbiorach katedry w P\xc5\x82ocku i Wy\xc5\xbcszego Seminarium Duchownego we W\xc5\x82oc\xc5\x82awku.\n_START_SECTION_\nWykonanie\n_START_PARAGRAPH_\nPodstawowym materia\xc5\x82em by\xc5\x82a gruba sk\xc3\xb3ra (najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej wo\xc5\x82owa), na kt\xc3\xb3rej najpierw zarysowywano ostrym narz\xc4\x99dziem wz\xc3\xb3r o dowolnych motywach, a nast\xc4\x99pnie pog\xc5\x82\xc4\x99biano rysunek no\xc5\xbcem. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej sk\xc3\xb3r\xc4\x99 zwil\xc5\xbcano i naci\xc4\x85gano na deski ok\xc5\x82adzin, by rozszerzy\xc4\x87 naci\xc4\x99cia i uwypukli\xc4\x87 rysunek. Starsze okazy opraw odznacza\xc5\x82y si\xc4\x99 do\xc5\x9b\xc4\x87 p\xc5\x82askim ci\xc4\x99ciem; w nowszych uwypuklano wz\xc3\xb3r przy pomocy specjalnego t\xc5\x82oka zwanego punc\xc4\x85 per\xc5\x82ow\xc4\x85. Pod sp\xc3\xb3d podk\xc5\x82adano kawa\xc5\x82ki sk\xc3\xb3ry lub mas\xc4\x99 z kitu i wygniatano punc\xc4\x85 albo wyskrobywano chropowate, kontrastuj\xc4\x85ce z g\xc5\x82\xc3\xb3wnym ornamentem t\xc5\x82o, podczas gdy wz\xc3\xb3r pozostawa\xc5\x82 g\xc5\x82adki._NEWLINE_Sztuka zdobienia opraw przez nacinanie pozwala\xc5\x82a rzemie\xc5\x9blnikowi na du\xc5\xbc\xc4\x85 swobod\xc4\x99 kompozycyjn\xc4\x85. Typowymi wykorzystywanymi motywami dekoracyjnymi by\xc5\x82y stylizowane li\xc5\x9bcie, zwierz\xc4\x99ta albo bestie takie jak lwy i smoki, a potem tak\xc5\xbce postaci ludzkie (przede wszystkim \xc5\x9bwi\xc4\x99ci), herby, inicja\xc5\x82y czy nawet sceny z \xc5\xbcycia ludzi.'