b'\n_START_ARTICLE_\nParatuberkuloza\n_START_PARAGRAPH_\nParatuberkuloza, choroba Johnego (\xc5\x82ac. enteritis paratuberculosa bovum, ang. paratuberculosis) \xe2\x80\x93 przewlek\xc5\x82a bakteryjna, zaka\xc5\xbana, zara\xc5\xbaliwa choroba przebiegaj\xc4\x85ca z zapaleniem jelit. Najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej wyst\xc4\x99puje u byd\xc5\x82a, mo\xc5\xbce jednak wyst\xc4\x99powa\xc4\x87 u innych zwierz\xc4\x85t: k\xc3\xb3z, owiec, koni, jeleni, antylop gnu i wielb\xc5\x82\xc4\x85d\xc3\xb3w. Nazwa choroba Johnego pochodzi od nazwiska jej niemieckiego odkrywcy \xe2\x80\x93 doktora Heinricha Alberta Johnego.\n_START_SECTION_\nWyst\xc4\x99powanie\n_START_PARAGRAPH_\nPo raz pierwszy chorob\xc4\x99 opisano w 1844 roku w Niemczech. W Polsce paratuberkuloz\xc4\x99 pierwszy raz notowano w latach 1970-1974._NEWLINE_Obecnie choroba Johnego wyst\xc4\x99puje w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci kraj\xc3\xb3w Europy, Afryki, Azji, Australii oraz Ameryce P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej i Po\xc5\x82udniowej. Opr\xc3\xb3cz zwierz\xc4\x85t hodowlanych jest notowana u zwierz\xc4\x85t dziko \xc5\xbcyj\xc4\x85cych oraz prze\xc5\xbcuwaczy bytuj\xc4\x85cych w ogrodach zoologicznych.\n_START_SECTION_\nEtiologia\n_START_PARAGRAPH_\nParatuberkuloza wywo\xc5\x82ana jest przez pr\xc4\x85tek paragru\xc5\xbaliczy \xe2\x80\x93 Mycobacterium paratuberculosis (w\xc5\x82a\xc5\x9bciwie: Mycobacterium avium subsp. paratuberculosis (MAP))._NEWLINE_Pr\xc4\x85tki MAP s\xc4\x85 spokrewnione z pr\xc4\x85tkami gru\xc5\xbalicy (zw\xc5\x82aszcza typem ptasim). Mycobacterium paratuberculosis posiada zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 wytwarzania joniny \xe2\x80\x93 substancji podobnej do tuberkuliny \xe2\x80\x93 odpowiadaj\xc4\x85cej za powstawanie stan\xc3\xb3w alergicznych w zaka\xc5\xbconym organizmie. Obecno\xc5\x9b\xc4\x87 joniny wykorzystywana jest w diagnostyce choroby.\n_START_SECTION_\nDrogi szerzenia\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82em zara\xc5\xbcenia s\xc4\x85 zwierz\xc4\x99ta chore. Wydalaj\xc4\x85 one zarazek wraz z ka\xc5\x82em (po 3-5 miesi\xc4\x85cach od zaka\xc5\xbcenia), moczem i mlekiem. Na zaka\xc5\xbcenie najbardziej nara\xc5\xbcone s\xc4\x85 zwierz\xc4\x99ta m\xc5\x82ode (ciel\xc4\x99ta). _NEWLINE_Dopuszcza si\xc4\x99 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 zaka\xc5\xbcenia na drodze krycia.\n_START_SECTION_\nObjawy kliniczne i przebieg zaka\xc5\xbcenia\n_START_PARAGRAPH_\nPodczas zaka\xc5\xbcenia doustnego patogeny dostaj\xc4\x85 si\xc4\x99 do jelita cienkiego, gdzie wnikaj\xc4\x85 do jego \xc5\x9bciany. Bytuj\xc4\x85c w niej produkuj\xc4\x85 toksyny powoduj\xc4\x85ce zapalenie b\xc5\x82ony \xc5\x9bluzowej oraz rozpad kosmk\xc3\xb3w jelitowych co powoduje zaburzenia wch\xc5\x82aniania. Ze \xc5\x9bcian jelit bakterie przedostaj\xc4\x85 si\xc4\x99 poprzez w\xc4\x99z\xc5\x82y ch\xc5\x82onne krezkowe do innych narz\xc4\x85d\xc3\xb3w wewn\xc4\x99trznych (w tym do wymienia). _NEWLINE_Okres inkubacji jest d\xc5\x82ugi \xe2\x80\x93 trwa nawet od 6 miesi\xc4\x99cy do 5 lat.\n_START_SECTION_\nObjawy\n_START_PARAGRAPH_\nPierwotnym objawem jest nawracaj\xc4\x85ca, nasilaj\xc4\x85ca si\xc4\x99 biegunka o cuchn\xc4\x85cym charakterze, koloru br\xc4\x85zowego. Drugim objawem pocz\xc4\x85tkowym jest spadek mleczno\xc5\x9bci. _NEWLINE_Pomimo zachowanego apetytu zwierz\xc4\x99ta wykazuj\xc4\x85 objawy odwodnienia oraz post\xc4\x99puj\xc4\x85cego wychudzenia. _NEWLINE_Choroba w d\xc5\x82ugiej perspektywie prowadzi do wyniszczenia i \xc5\x9bmierci zwierz\xc4\x99cia.\n_START_SECTION_\nRozpoznanie\n_START_PARAGRAPH_\nRozpoznanie jest trudne ze wzgl\xc4\x99du na charakter zarazka, d\xc5\x82ugi okres wyl\xc4\x99gania oraz brak swoistych objaw\xc3\xb3w (uporczywa biegunka, post\xc4\x99puj\xc4\x85ce wychudzenie). Z uwagi na do\xc5\x9b\xc4\x87 p\xc3\xb3\xc5\xbane pojawianie si\xc4\x99 przeciwcia\xc5\x82, badania serologiczne maj\xc4\x85 ograniczon\xc4\x85 warto\xc5\x9b\xc4\x87 diagnostyczn\xc4\x85. Technika PCR pozwala na szybkie, pewne diagnozowanie co stanowi niezast\xc4\x85pione narz\xc4\x99dzie tak\xc5\xbce w uwalnianiu stada. Testy serologiczne nie s\xc4\x85 w pe\xc5\x82ni miarodajne (w przypadku badania OWD jest du\xc5\xbca ilo\xc5\x9b\xc4\x87 wynik\xc3\xb3w fa\xc5\x82szywych)._NEWLINE_Materia\xc5\x82em do bada\xc5\x84 laboratoryjnych jest ka\xc5\x82._NEWLINE_Badaniem pomocniczym w diagnostyce mo\xc5\xbce by\xc4\x87 test alergiczny z u\xc5\xbcyciem tuberkuliny ptasiej lub joniny.\n_START_SECTION_\nLeczenie\n_START_PARAGRAPH_\nBrak jest skutecznego leczenia.\n_START_SECTION_\nZwalczanie choroby\n_START_PARAGRAPH_\nZe wzgl\xc4\x99du na fakt, \xc5\xbce paratuberkuloza jest chorob\xc4\x85 podlegaj\xc4\x85c\xc4\x85 rejestracji, podlega ona dzia\xc5\x82aniom urz\xc4\x99dowym. Zwalczanie polega na eliminacji zwierz\xc4\x85t reaguj\xc4\x85cych dodatnio na \xc5\x9br\xc3\xb3dsk\xc3\xb3rny test alergiczny oraz wykazuj\xc4\x85cych wyniki dodatnie w badaniach serologicznych.'