b'\n_START_ARTICLE_\nProcesy poznawcze\n_START_PARAGRAPH_\nProcesy poznawcze \xe2\x80\x93 procesy tworz\xc4\x85ce i modyfikuj\xc4\x85ce struktury poznawcze (reprezentacje umys\xc5\x82owe) w systemie poznawczym (w umy\xc5\x9ble), b\xc4\x99d\xc4\x85ce przedmiotem bada\xc5\x84 kognitywistyki i psychologii poznawczej. Mo\xc5\xbcna stwierdzi\xc4\x87, \xc5\xbce procesy poznawcze s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85 do tworzenia i modyfikowania wiedzy o otoczeniu, kszta\xc5\x82tuj\xc4\x85cej zachowanie (s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85 poznawaniu otoczenia). Mo\xc5\xbcna r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc stwierdzi\xc4\x87, \xc5\xbce s\xc4\x85 to procesy przetwarzania informacji, jakie zachodz\xc4\x85 w uk\xc5\x82adzie nerwowym i polegaj\xc4\x85 na odbieraniu informacji z otoczenia, ich przechowywaniu i przekszta\xc5\x82caniu, oraz wyprowadzaniu ich ponownie do otoczenia w postaci reakcji \xe2\x80\x93 zachowania.\n_START_SECTION_\nInformacje podstawowe\n_START_PARAGRAPH_\nWyra\xc5\xbcenie \xe2\x80\x9epoznawcze\xe2\x80\x9d (ang. cognitive) odnosi si\xc4\x99 do filozoficznego poj\xc4\x99cia \xe2\x80\x9epoznanie\xe2\x80\x9d (ang. cognition), kt\xc3\xb3re dotyczy zdolno\xc5\x9bci do posiadania wiedzy przez cz\xc5\x82owieka, zdolno\xc5\x9bci poznawania rzeczywisto\xc5\x9bci. Z perspektywy psychologicznej mo\xc5\xbcna okre\xc5\x9bli\xc4\x87 to poj\xc4\x99cie jako po prostu zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 organizmu do odbierania informacji z otoczenia, przetwarzania ich i wykorzystywania do kierowania w\xc5\x82asnym lub cudzym zachowaniem. Wyra\xc5\xbcenie \xe2\x80\x9eprocesy\xe2\x80\x9d natomiast odnosi si\xc4\x99 do procesualnego, dynamicznego charakteru opisywanych tutaj zagadnie\xc5\x84._NEWLINE_Psychologia poznawcza i podej\xc5\x9bcie poznawcze postuluj\xc4\x85, \xc5\xbce wiedz\xc4\x99 o rzeczywisto\xc5\x9bci umys\xc5\x82 tworzy nie poprzez bierne sumowanie danych otrzymywanych z narz\xc4\x85d\xc3\xb3w zmys\xc5\x82u i ich magazynowanie, lecz w spos\xc3\xb3b aktywny, jako pewnego rodzaju model, odwzorowuj\xc4\x85c czy te\xc5\xbc reprezentuj\xc4\x85c realne obiekty w jakiej\xc5\x9b symbolicznej postaci struktur poznawczych. Struktury stanowi\xc4\x85 pewnego rodzaju porcj\xc4\x99 wiedzy, za\xc5\x9b mechanizmy ich tworzenia i modyfikowania \xe2\x80\x93 to w\xc5\x82a\xc5\x9bnie procesy poznawcze._NEWLINE_Teoretycznie r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc i emocje mo\xc5\xbcna uzna\xc4\x87 za procesy przetwarzania informacji, a wi\xc4\x99c jako jak\xc4\x85\xc5\x9b kategori\xc4\x99 proces\xc3\xb3w poznawczych, jednak\xc5\xbce zwyk\xc5\x82o si\xc4\x99 traktowa\xc4\x87 sfer\xc4\x99 emocjonaln\xc4\x85 i sfer\xc4\x99 poznania oddzielnie. Procesy poznawcze, a w szerszym rozumieniu system poznawczy (umys\xc5\x82), nie s\xc4\x85 domen\xc4\x85 wy\xc5\x82\xc4\x85cznie ludzk\xc4\x85, s\xc4\x85 raczej w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bci\xc4\x85 uk\xc5\x82adu nerwowego tak\xc4\x85 sam\xc4\x85, jak zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 do wywo\xc5\x82ywania skurcz\xc3\xb3w mi\xc4\x99\xc5\x9bni i poruszania si\xc4\x99 zwierz\xc4\x85t. Niew\xc4\x85tpliwie jednak \xc5\x9bwiat zwierz\xc4\x85t r\xc3\xb3\xc5\xbcni si\xc4\x99 pod wzgl\xc4\x99dem rozwoju sprawno\xc5\x9bci poszczeg\xc3\xb3lnych proces\xc3\xb3w poznawczych. Z tego powodu pocz\xc4\x85tkowo stosowano okre\xc5\x9blenia w stylu \xe2\x80\x9ewy\xc5\xbcsze czynno\xc5\x9bci psychiczne\xe2\x80\x9d, czy \xe2\x80\x9ewy\xc5\xbcsze czynno\xc5\x9bci nerwowe\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3re wprowadzono w nauce radzieckiej i przez pewien czas powszechnie stosowano tak\xc5\xbce i w Polsce, kiedy psychologia poznawcza nie istnia\xc5\x82a, lub nie stanowi\xc5\x82a jeszcze rozwini\xc4\x99tej dziedziny nauk psychologicznych (mo\xc5\xbcna spotka\xc4\x87 tak\xc4\x85 terminologi\xc4\x99 w starych podr\xc4\x99cznikach). Co prawda g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 rol\xc4\x99 w tworzeniu wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej wiedzy o procesach poznawczych ma psychologia, to jednak niezaprzeczalny wp\xc5\x82yw wywieraj\xc4\x85 tak\xc5\xbce neurobiologia i neurologia. Wp\xc5\x82yw ten jest dwustronny \xe2\x80\x93 teorie dotycz\xc4\x85ce proces\xc3\xb3w poznawczych opracowane na gruncie psychologii wp\xc5\x82ywaj\xc4\x85 na rozw\xc3\xb3j tych dziedzin.\n_START_SECTION_\nPercepcja\n_START_PARAGRAPH_\nPercepcja odpowiada za odbieranie informacji z otoczenia. Jest zwi\xc4\x85zana z odr\xc4\x99bnymi modalno\xc5\x9bciami zmys\xc5\x82owymi, a w\xc3\xb3wczas m\xc3\xb3wimy o percepcji wzrokowej, s\xc5\x82uchowej, smakowej, w\xc4\x99chowej, dotykowej, o zmy\xc5\x9ble r\xc3\xb3wnowagi itd. Tradycyjnie percepcj\xc4\x99 dzieli si\xc4\x99 na dwa etapy:\n_START_SECTION_\nPercepcja sensoryczna\n_START_PARAGRAPH_\nPercepcja sensoryczna (ang. sensory reception) \xe2\x80\x93 wczesny proces biernej rejestracji informacji, \xe2\x80\x9eodzwierciedlenie bod\xc5\xbac\xc3\xb3w w receptorach\xe2\x80\x9d, co jest uto\xc5\xbcsamiane z pierwszymi etapami przetwarzania informacji danej modalno\xc5\x9bci zmys\xc5\x82owej w uk\xc5\x82adzie nerwowym. Przyk\xc5\x82adowo, w zakresie percepcji wzrokowej, mo\xc5\xbcna tutaj wskazywa\xc4\x87 na wyst\xc4\x99powanie w uk\xc5\x82adzie nerwowym tzw. detektor\xc3\xb3w cech, a wi\xc4\x99c neuron\xc3\xb3w wybi\xc3\xb3rczo reaguj\xc4\x85cych na linie o okre\xc5\x9blonej orientacji przestrzennej itd.\n_START_SECTION_\nUwaga\n_START_PARAGRAPH_\nUwaga odpowiada za selekcjonowanie informacji. Jest nierozerwalnie zwi\xc4\x85zana z procesami percepcji do tego stopnia, \xc5\xbce w niekt\xc3\xb3rych sytuacjach wygodnie jest traktowa\xc4\x87 uwag\xc4\x99 tak, jakby by\xc5\x82a procesem percepcyjnym. Warto wtedy wiedzie\xc4\x87, \xc5\xbce istniej\xc4\x85 w psychologii teorie p\xc3\xb3\xc5\xbanej uwagi, w jakich mechanizm selekcji operuje nie na \xe2\x80\x9ewej\xc5\x9bciu\xe2\x80\x9d systemu poznawczego, ale na \xe2\x80\x9ewyj\xc5\x9bciu\xe2\x80\x9d, dokonuj\xc4\x85c selekcji reakcji. Mo\xc5\xbcna wyr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x87 dwie g\xc5\x82\xc3\xb3wne kategorie:\n_START_SECTION_\nMimowolna\n_START_PARAGRAPH_\nUwaga mimowolna (ang. bottom-up attention) \xe2\x80\x93 jest wyzwalana przez otoczenie i przyk\xc5\x82adem mo\xc5\xbce by\xc4\x87 odruch orientacyjny.'