b'\n_START_ARTICLE_\nHistoria Wyspy Ksi\xc4\x99cia Edwarda\n_START_SECTION_\nWczesne dzieje \xe2\x80\x93 Isle St. Jeane\n_START_PARAGRAPH_\nWyspa Isle st Jeane, kt\xc3\xb3ra by\xc5\x82a cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 Akadii zamieszkana by\xc5\x82a przez niewielkie grupy Mikmak\xc3\xb3w, lecz cho\xc4\x87 by\xc5\x82a widoczna z brzeg\xc3\xb3w kontynentalnych, pocz\xc4\x85tkowo nie wzbudzi\xc5\x82a zainteresowania kolonist\xc3\xb3w. Nieliczna spo\xc5\x82eczno\xc5\x9b\xc4\x87 akadyjska skupiona by\xc5\x82a w osiedlach w dolinie rzeki Annapolis. Dopiero gdy Francja straci\xc5\x82a Akadi\xc4\x99 na rzecz Brytyjczyk\xc3\xb3w (z wy\xc5\x82\xc4\x85czeniem Cape Breton i samej wyspy) zainteresowanie ni\xc4\x85 wzros\xc5\x82o. Pierwszymi Francuzami, kt\xc3\xb3rzy si\xc4\x99 tam osiedlili byli zbiegowie akadyjscy, kt\xc3\xb3rym uda\xc5\x82o si\xc4\x99 unikn\xc4\x85\xc4\x87 deportacji z Nowej Szkocji. Na wyspie osiad\xc5\x82o wtedy kilkadziesi\xc4\x85t, a by\xc4\x87 mo\xc5\xbce kilkaset akadyjskich rodzin.\n_START_SECTION_\nKolonia i dominium Wyspy Ksi\xc4\x99cia Edwarda\n_START_PARAGRAPH_\nPo zako\xc5\x84czeniu wojny z Indianami i Francuzami wyspa zosta\xc5\x82a w\xc5\x82\xc4\x85czona do imperium brytyjskiego jako Wyspa Ksi\xc4\x99cia Edwarda. Dopiero wtedy doceniono jej walory gospodarcze \xe2\x80\x93 urodzajne gleby, obfite w drewno lasy i szeroki dost\xc4\x99p do \xc5\x82owisk morskich. W po\xc5\x82owie lat sze\xc5\x9b\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych XVIII wieku, zgodnie z wol\xc4\x85 administracji kolonialnej, wyspa zosta\xc5\x82a podzielona na 67 obszar\xc3\xb3w ziemskich. Dzia\xc5\x82ki te, z kt\xc3\xb3rych ka\xc5\xbcda obejmowa\xc5\x82a powierzchni\xc4\x99 8 tysi\xc4\x99cy hektar\xc3\xb3w, zosta\xc5\x82y rozlosowane po\xc5\x9br\xc3\xb3d najbli\xc5\xbcszego otoczenia kr\xc3\xb3la Jerzego III. Tak\xc5\xbce sam kr\xc3\xb3l uczestniczy\xc5\x82 w loterii, chocia\xc5\xbc jemu si\xc4\x99 nie poszcz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc5\x82o. Nowi w\xc5\x82a\xc5\x9bciciele obejmuj\xc4\x85c ziemie zobowi\xc4\x85zywali si\xc4\x99 zorganizowa\xc4\x87 zasiedlenie przynajmniej jednej trzeciej swych posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci oraz utworzy\xc4\x87 odpowiedni\xc4\x85 infrastruktur\xc4\x99 \xe2\x80\x93 mi\xc4\x99dzy innymi za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc4\x87 i sfinansowa\xc4\x87 szko\xc5\x82\xc4\x99 elementarn\xc4\x85. W zamian za to mieli pobiera\xc4\x87 czynsze od osadnik\xc3\xb3w. Poza dwoma obszarnikami, kt\xc3\xb3rzy powa\xc5\xbcnie potraktowali swoje zobowi\xc4\x85zania, reszta ograniczy\xc5\x82a si\xc4\x99 do biernego oczekiwania na pojawienie si\xc4\x99 osiedle\xc5\x84c\xc3\xb3w i pobierania od nich, cz\xc4\x99sto wyg\xc3\xb3rowanych, czynsz\xc3\xb3w. Fakt niedope\xc5\x82nienia zobowi\xc4\x85za\xc5\x84 obszarniczych powinien by\xc4\x87 wystarczaj\xc4\x85cy do odebrania w\xc5\x82a\xc5\x9bcicielom ich posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci, jednak ze wzgl\xc4\x99du na to, \xc5\xbce by\xc5\x82y nimi osoby (a tak\xc5\xbce ich potomkowie) o szerokich wp\xc5\x82ywach politycznych, nigdy do tego nie dosz\xc5\x82o. Wynikiem tego by\xc5\x82 problem tzw. nieobecnych obszarnik\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 The Absentee Landlord Question, kt\xc3\xb3ry zdominowa\xc5\x82 \xc5\xbcycie polityczne kolonii przez ponad sto lat._NEWLINE_Gdy w 1851 kolonia zosta\xc5\x82a zamieniona w samodzielne dominium, problem ten sta\xc5\x82 si\xc4\x99 czynnikiem kszta\xc5\x82tuj\xc4\x85cym scen\xc4\x99 polityczn\xc4\x85. Na wz\xc3\xb3r angielski i podobnie jak w s\xc4\x85siednich dominiach zgromadzenie legislacyjne zdominowa\xc5\x82y dwie partie \xe2\x80\x93 Konserwatywna, kt\xc3\xb3rej przedstawiciele stali na stanowisku poszanowania w\xc5\x82asno\xc5\x9bci obszarnik\xc3\xb3w i poszukiwania konstytucjonalnych metod rozwi\xc4\x85zania problemu, i Liberalna, kt\xc3\xb3rej cz\xc5\x82onkowie reprezentowali bardziej radykalne idee, zmierzaj\xc4\x85ce nawet do konfiskaty grunt\xc3\xb3w._NEWLINE_Pr\xc3\xb3b\xc4\x85 rozwi\xc4\x85zania problemu by\xc5\x82o uchwalenie ustawy o zakupie grunt\xc3\xb3w Land Purchase Act z 1853. Zobowi\xc4\x85zywa\xc5\x82a ona rz\xc4\x85d dominium do wykupu ziem od nieobecnych obszarnik\xc3\xb3w, lecz tylko wtedy, gdy tamci pragn\xc4\x99li je sprzeda\xc4\x87. W ten spos\xc3\xb3b zakupiona ziemia mia\xc5\x82a by\xc4\x87 odsprzedawana dzier\xc5\xbcawcom po preferencyjnych cenach. Niestety, mimo pewnego zainteresowania wyzbywaniem si\xc4\x99 ziemi przez posiadaczy, sprawa utkn\xc4\x99\xc5\x82a w martwym punkcie ze wzgl\xc4\x99du na braki w bud\xc5\xbcecie dominium. Zwr\xc3\xb3cono si\xc4\x99 do w\xc5\x82adz brytyjskich o pomoc materialn\xc4\x85, lecz pro\xc5\x9bba zosta\xc5\x82a odrzucona. Niepowodzenie rz\xc4\x85du sk\xc5\x82oni\xc5\x82o najemc\xc3\xb3w do podj\xc4\x99cia bardziej radykalnych dzia\xc5\x82a\xc5\x84. W ten spos\xc3\xb3b powsta\xc5\x82a Liga Dzier\xc5\xbcawc\xc3\xb3w. Cz\xc5\x82onkowie jej sk\xc5\x82aniali si\xc4\x99 do radykalnych dzia\xc5\x82a\xc5\x84, do kt\xc3\xb3rych nale\xc5\xbca\xc5\x82y mi\xc4\x99dzy innymi odmowa p\xc5\x82acenia czynsz\xc3\xb3w, dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 propagandowa, demonstracje. Sporadycznie dochodzi\xc5\x82o tak\xc5\xbce do rozruch\xc3\xb3w._NEWLINE_Mimo tego pal\xc4\x85cego problemu dominium dynamicznie si\xc4\x99 rozwija\xc5\x82o. W pocz\xc4\x85tku lat sze\xc5\x9b\xc4\x87dziesi\xc4\x85tych XIX wieku ludno\xc5\x9b\xc4\x87 wsypy osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a 87 tysi\xc4\x99cy mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z nich zajmowa\xc5\x82a si\xc4\x99 rolnictwem. \xc5\xbbycie miejskie by\xc5\x82o zjawiskiem marginalnym. Najwi\xc4\x99ksze miasto wyspy, a zarazem jej stolica Charlottetown z 7 tysi\xc4\x85cami mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w, by\xc5\x82o uznawane za pomniejsze miasto jak na standardy Atlantyckiej Kanady. Najlepszym \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em sielskiej wyspiarskiej atmosfery s\xc4\x85 powie\xc5\x9bci najs\xc5\x82ynniejszej pisarki kanadyjskiej, mieszkanki wyspy Lucy Maud Montgomery. Przekr\xc3\xb3j demograficzny wykazywa\xc5\x82 znaczna przewag\xc4\x99 ludno\xc5\x9bci o pochodzeniu brytyjskim \xe2\x80\x93 Anglik\xc3\xb3w, Szkot\xc3\xb3w i Irlandczyk\xc3\xb3w. Istnia\xc5\x82y tak\xc5\xbce mniejsze spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci czarnych, akadyjskie i india\xc5\x84skie (Mikmakowie). Gospodarka wyspy bazuj\xc4\x85ca na rolnictwie, le\xc5\x9bnictwie i rybo\xc5\x82\xc3\xb3wstwie, by\xc5\x82a silna i zorientowana na ameryka\xc5\x84ski rynek. Czerpa\xc5\x82a korzy\xc5\x9bci z korzystnej dla brytyjskich kolonii umowy handlowej z USA. Postaw\xc4\x99 wyspiarzy charakteryzowa\xc5\x82a du\xc5\xbca niezale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87. Idee zjednoczeniowe w ramach unii domini\xc3\xb3w atlantyckich oraz szerokiej unii kanadyjskiej, cho\xc4\x87 rozwa\xc5\xbcane w kr\xc4\x99gach politycznych, by\xc5\x82y bardzo niepopularne w\xc5\x9br\xc3\xb3d ludno\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nNa drodze do Konfederacji\n_START_PARAGRAPH_\nWyb\xc3\xb3r Charlottetown, centrum antyunijnych nastroj\xc3\xb3w, na miejsce konferencji konfederacyjnej mia\xc5\x82o na celu zapewnienie sobie udzia\xc5\x82u przedstawicieli wyspy na tej konferencji. B\xc4\x99d\xc4\x85c jej gospodarzami czuli si\xc4\x99 zobowi\xc4\x85zani do czynnego wzi\xc4\x99cia w niej udzia\xc5\x82u. Delegatami na konferencj\xc4\x99 zostali czo\xc5\x82owi politycy wyspiarscy, reprezentuj\xc4\x85cy r\xc3\xb3\xc5\xbcne opcje polityczne - John Hamilton Gray, Edward Palmer, William Henry Pope, Andrew Archibald Macdonald i George Coles. Gospodarze znakomicie wywi\xc4\x85zali si\xc4\x99 ze swych obowi\xc4\x85zk\xc3\xb3w. Konferencja obok politycznych rozm\xc3\xb3w sta\xc5\x82a si\xc4\x99 wydarzeniem towarzyskim na szerok\xc4\x85 skal\xc4\x99. Po zako\xc5\x84czeniu konferencji wszyscy delegaci udali si\xc4\x99 w podr\xc3\xb3\xc5\xbc krajoznawcz\xc4\x85 po regionie, odwiedzaj\xc4\x85c tak\xc5\xbce Now\xc4\x85 Szkocj\xc4\x99 i Nowy Brunszwik._NEWLINE_Si\xc5\x82\xc4\x85 rozp\xc4\x99du wzi\xc4\x99li tak\xc5\xbce udzia\xc5\x82 w Konferencji w Qu\xc3\xa9becu. Do delegacji dodatkowo do\xc5\x82\xc4\x85czyli Thomas Heath Haviland i Edward Whelan. Delegaci Wyspy zadziwili przedstawicieli innych cz\xc4\x99\xc5\x9bci Kanady swoim brakiem zgody i k\xc5\x82\xc3\xb3tliwo\xc5\x9bci\xc4\x85. Politycy reprezentuj\xc4\x85cy wyspy mieli d\xc5\x82ug\xc4\x85 histori\xc4\x99 wzajemnych wrogo\xc5\x9bci, i tak na przyk\xc5\x82ad Cole i Palmer mieli na swoim koncie pojedynek, a ten drugi ci\xc4\x85gle nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 zapomnie\xc4\x87 Grayowi niedawnej przegranej w wyborach, gdy ten ostatni zdoby\xc5\x82 fotel premiera tylko niewielka przewag\xc4\x85. Zdecydowani antykonfederaci, kt\xc3\xb3rych przyw\xc3\xb3dc\xc4\x85 by\xc5\x82 Edward Palmer, widzieli bardzo niewiele korzy\xc5\x9bci w przyst\xc4\x85pieniu do konfederacji. Nawet prokonfederaci mieli spore w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci, skoro Rezolucja Quebeka\xc5\x84ska nie przewidywa\xc5\x82a mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci federalnego finansowania wykupu ziem nieobecnych obszarnik\xc3\xb3w._NEWLINE_Wobec tego szeregi konfederat\xc3\xb3w znacznie si\xc4\x99 przerzedzi\xc5\x82y. George Coles, niedawny prokonfederata, wycofa\xc5\x82 swoje poparcie i do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 do opozycji. Tak\xc5\xbce opinia publiczna sk\xc5\x82ania\xc5\x82a si\xc4\x99 przeciw. Pi\xc4\x99\xc4\x87 z siedmiu gazet wychodz\xc4\x85cych na wyspie agitowa\xc5\x82o przeciw konfederacji. W grudniu 1864 zgromadzenie legislacyjne przeg\xc5\x82osowa\xc5\x82o rezolucj\xc4\x99 zwan\xc4\x85 No Terms Resolution, odrzucaj\xc4\x85c\xc4\x85 warunki zaproponowane w Rezolucji Quebeka\xc5\x84skiej. Jesieni\xc4\x85 1866 roku pr\xc3\xb3bowano skusi\xc4\x87 dominium do akcesu 800-tysi\xc4\x99czn\xc4\x85 dotacj\xc4\x85 na wykup grunt\xc3\xb3w. By\xc5\x82o to jednak zbyt ma\xc5\x82o by przekona\xc4\x87 niezale\xc5\xbcnych wyspiarzy. Propozycja zosta\xc5\x82a odrzucona._NEWLINE_W momencie gdy pozosta\xc5\x82e cztery prowincje rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y budow\xc4\x99 nowego pa\xc5\x84stwa, Wyspa Ksi\xc4\x99cia Edwarda pozosta\xc5\x82a niezale\xc5\xbcna. Znacznie os\xc5\x82abiony ob\xc3\xb3z prokonfederacyjny nie da\xc5\x82 jednak za wygran\xc4\x85. W 1869 uda\xc5\x82o si\xc4\x99 im wynegocjowa\xc4\x87 korzystniejsze warunki konfederacyjne. Tym razem propozycja kanadyjska obejmowa\xc5\x82a dora\xc5\xban\xc4\x85 pomoc bud\xc5\xbcetow\xc4\x85, dofinansowanie w wysoko\xc5\x9bci 80 cent\xc3\xb3w rocznie na mieszka\xc5\x84ca, jednorazowy datek w wysoko\xc5\x9bci 800 tysi\xc4\x99cy dolar\xc3\xb3w na wykup grunt\xc3\xb3w nieobecnych posiadaczy oraz zobowi\xc4\x85zanie utworzenia sta\xc5\x82ego po\xc5\x82\xc4\x85czenia promowego pomi\xc4\x99dzy wysp\xc4\x85 a sta\xc5\x82ym l\xc4\x85dem. Warunki te zosta\xc5\x82y ponownie odrzucone przez rz\xc4\x85d Roberta Haythorne\xe2\x80\x99a w styczniu 1870 roku._NEWLINE_Wkr\xc3\xb3tce jednak okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce samodzielno\xc5\x9b\xc4\x87 nie jest taka atrakcyjna. Wraz z wyga\xc5\x9bni\xc4\x99ciem traktatu o wolnym handlu z USA spad\xc5\x82y dochody wyspy. Nowe porozumienia handlowe, zawierane przez Kanad\xc4\x99 z po\xc5\x82udniowym s\xc4\x85siadem, z powodu nacisk\xc3\xb3w brytyjskich zosta\xc5\x82y przez wysp\xc4\x99 odrzucone. Doda\xc4\x87 do tego nale\xc5\xbcy bardzo ambitny plan rozbudowy infrastruktury na wyspie, mi\xc4\x99dzy innymi budowy linii kolejowej, kt\xc3\xb3ry nadwer\xc4\x99\xc5\xbcy\xc5\x82 b\xc4\x99d\xc4\x85ce i tak ju\xc5\xbc w kryzysie finanse wyspiarskie. W roku 1874 Dominium Wyspy Ksi\xc4\x99cia Edwarda stan\xc4\x99\xc5\x82o na granicy bankructwa. Jedyn\xc4\x85 nadziej\xc4\x85 i \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em pomocy by\xc5\x82a Kanada. W tej sytuacji nawet antykonfederaci zorientowali si\xc4\x99, \xc5\xbce bez pomocy Kanady niemo\xc5\xbcliwe b\xc4\x99dzie rozwi\xc4\x85zanie problem\xc3\xb3w wyspy. W lutym 1873 Robert Haythorne i David Laird udali si\xc4\x99 do Ottawy. Wynegocjowane warunki przy\xc4\x87mi\xc5\x82y sw\xc4\x85 hojno\xc5\x9bci\xc4\x85 wszystkie poprzednie. Obok przyrzeczonej wcze\xc5\x9bniej pomocy bud\xc5\xbcetowej na sp\xc5\x82at\xc4\x99 d\xc5\x82ugu w zwi\xc4\x85zku z budow\xc4\x85 kolei i datku na zakup ziemi do\xc5\x82\xc4\x85czono jednorazowy datek wysoko\xc5\x9bci 50 dolar\xc3\xb3w na mieszka\xc5\x84ca, co by\xc5\x82o spor\xc4\x85 sum\xc4\x85 jak na owe czasy. Przy\xc5\x82\xc4\x85czenie Wyspy Ksi\xc4\x99cia Edwarda kosztowa\xc5\x82o Kanad\xc4\x99 astronomiczn\xc4\x85 jak na owe czasy sum\xc4\x99 4 milion\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w. Dodatkowo Kanada przyrzek\xc5\x82a utworzy\xc4\x87 sta\xc5\x82e, niezale\xc5\xbcne od pogody po\xc5\x82\xc4\x85czenie pomi\xc4\x99dzy wysp\xc4\x85 a sta\xc5\x82ym l\xc4\x85dem. T\xc4\x99 obietnic\xc4\x99 uda\xc5\x82o si\xc4\x99 zrealizowa\xc4\x87 dopiero 110 lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, wraz z budow\xc4\x85 mostu konfederacji. Dodatkowo Wyspa Ksi\xc4\x99cia Edwarda uzyska\xc5\x82a wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 reprezentacj\xc4\x99 \xe2\x80\x93 sze\xc5\x9bciu deputowanych w parlamencie federalnym, wi\xc4\x99cej ni\xc5\xbc to wynika\xc5\x82o z populacji wyspy. Warunki zaproponowane przez Kanad\xc4\x99 sta\xc5\x82y si\xc4\x99 podstaw\xc4\x85 rezolucji przyj\xc4\x99tej przez zgromadzenie legislacyjne zdecydowan\xc4\x85 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci\xc4\x85 g\xc5\x82os\xc3\xb3w (tylko dw\xc3\xb3ch deputowanych g\xc5\x82osowa\xc5\x82o przeciw).\n_START_SECTION_\nWyspa Ksi\xc4\x99cia Edwarda w Konfederacji\n_START_PARAGRAPH_\nProwincja do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a do Konfederacji 1 lipca 1873 roku. Dla zgromadzonego t\xc5\x82umu przed od\xc5\x9bwi\xc4\x99tnie przystrojonym gmachem zgromadzenia legislacyjnego w Charlottetown odczytano proklamacj\xc4\x99 zjednoczeniow\xc4\x85. Nastroje by\xc5\x82y \xc5\x9bwi\xc4\x85teczne i brak by\xc5\x82o atmosfery smutku czy agresji, jak siedem lat wcze\xc5\x9bniej w Nowej Szkocji i Nowym Brunszwiku. Jednak jeszcze przed ca\xc5\x82e dziesi\xc4\x99ciolecia, a praktycznie po wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesne czasy, wyspiarze zachowali swe niezale\xc5\xbcne postawy, tak odr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85ce ich od kontynentalnych Kanadyjczyk\xc3\xb3w._NEWLINE_Mimo wszystko wyspiarze w\xc5\x82\xc4\x85czyli si\xc4\x99 w \xc5\xbcycie federacji. W pierwszej grupie deputowanych do parlamentu federalnego znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 weteran wyspiarskiej polityki James Pope. Wkr\xc3\xb3tce zosta\xc5\x82 ministrem w rz\xc4\x85dzie Johna Macdonalda, obejmuj\xc4\x85c tek\xc4\x99 ministra rybo\xc5\x82\xc3\xb3wstwa. Robert Haythorne za\xc5\x9b otrzyma\xc5\x82 nominacj\xc4\x99 do senatu.'