b'\n_START_ARTICLE_\nTsantsa\n_START_PARAGRAPH_\nTsantsa \xe2\x80\x93 ludzkie g\xc5\x82owy spreparowane przez Indian Jivaro._NEWLINE_Indianie Jivaro (czyt. Sziwaro) zamieszkuj\xc4\x85cy pogranicze Peru i Ekwadoru po zabiciu wroga odcinali jego g\xc5\x82ow\xc4\x99. Zdejmowali z czaszki sk\xc3\xb3r\xc4\x99 razem z w\xc5\x82osami. Zszywali usta i powieki, a nast\xc4\x99pnie wygotowywali g\xc5\x82ow\xc4\x99. Przez szyj\xc4\x99 wrzucali rozgrzane kamienie lub piasek, aby sk\xc3\xb3ra skurczy\xc5\x82a si\xc4\x99 jeszcze bardziej. Nast\xc4\x99pnie zawieszali j\xc4\x85 nad ogniem, aby stwardnia\xc5\x82a i sczernia\xc5\x82a. Tsantsa by\xc5\x82y mniej wi\xc4\x99cej wielko\xc5\x9bci pi\xc4\x99\xc5\x9bci doros\xc5\x82ego cz\xc5\x82owieka._NEWLINE_Zwyczaj ten powi\xc4\x85zany by\xc5\x82 z wierzeniami agrarnymi. Wierzono, \xc5\xbce poprzez preparacj\xc4\x99 g\xc5\x82owa zatrzymuje arutam, energi\xc4\x99 kosmiczn\xc4\x85. Indianie przekazywali nast\xc4\x99pnie t\xc4\x99 energi\xc4\x99 zwierz\xc4\x99tom, kt\xc3\xb3re hodowali oraz plonom, obchodz\xc4\x85c je z g\xc5\x82owami. Inny pow\xc3\xb3d, dla kt\xc3\xb3rego praktykowano ten zwyczaj, wi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 z zabezpieczeniem przed zemst\xc4\x85 ducha zabitego wroga. Aby zemsta nie dosi\xc4\x99g\xc5\x82a wojownika i plemienia, opr\xc3\xb3cz preparacji trzeba by\xc5\x82o odprawi\xc4\x87 odpowiednie rytua\xc5\x82y._NEWLINE_Europejczyk\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy w XIX w. spotkali si\xc4\x99 ze zwyczajem Indian Jivaro, bardzo zainteresowa\xc5\x82y tak osobliwe trofea. Wkr\xc3\xb3tce zacz\xc4\x99\xc5\x82o by\xc4\x87 o nich g\xc5\x82o\xc5\x9bno i wielu turyst\xc3\xb3w przybywaj\xc4\x85cych w tamte rejony chcia\xc5\x82o mie\xc4\x87 takie pami\xc4\x85tki. Popyt by\xc5\x82 tak du\xc5\xbcy, \xc5\xbce Indianie zacz\xc4\x99li produkowa\xc4\x87 falsyfikaty ze zwierz\xc4\x99cej sk\xc3\xb3ry._NEWLINE_Pa\xc5\x84stwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie posiada w swoich zbiorach dwie prawdziwe tsantsa, natomiast ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w etycznych nie s\xc4\x85 one wystawiane.'