b'\n_START_ARTICLE_\nLuigi Capuana\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nBy\xc5\x82 synem w\xc5\x82a\xc5\x9bciciela ziemskiego. Edukacj\xc4\x99 na poziomie podstawowym odebra\xc5\x82 w domu od nauczycieli prywatnych, nast\xc4\x99pnie by\xc5\x82 uczniem szko\xc5\x82y z internatem w Bronte. W 1857 podj\xc4\x85\xc5\x82 studia prawnicze na Uniwersytecie w Katanii, jednak z powodu braku zainteresowania przedmiotem studi\xc3\xb3w i zaanga\xc5\xbcowania politycznego w 1860 porzuci\xc5\x82 uczelni\xc4\x99. W tym samym roku zaci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 do oddzia\xc5\x82\xc3\xb3w Garibaldiego, z entuzjazmem popieraj\xc4\x85c ide\xc4\x99 budowy unitarnego pa\xc5\x84stwa w\xc5\x82oskiego. W 1864 opu\xc5\x9bci\xc5\x82 Sycyli\xc4\x99 i osiedli\xc5\x82 si\xc4\x99 we Florencji, gdzie zacz\xc4\x85\xc5\x82 bra\xc4\x87 udzia\xc5\x82 w miejscowym \xc5\xbcyciu kulturalnym, tam nawi\xc4\x85za\xc5\x82 znajomo\xc5\x9b\xc4\x87 z Giovannim Verg\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra po 1870 przerodzi\xc5\x82a si\xc4\x99 w wieloletni\xc4\x85 korespondencj\xc4\x99 i mia\xc5\x82a znacz\xc4\x85cy wp\xc5\x82yw na tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 obydwu pisarzy. W 1866 zosta\xc5\x82 zatrudniony jako krytyk teatralny w pi\xc5\x9bmie "La Nazione"._NEWLINE_Z powodu z\xc5\x82ego stanu zdrowia w 1866 Capuana musia\xc5\x82 powr\xc3\xb3ci\xc4\x87 do rodzinnego Mineo, a nast\xc4\x99pnie, zmuszony z\xc5\x82\xc4\x85 sytuacj\xc4\x85 finansow\xc4\x85 po \xc5\x9bmierci ojca, podj\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 w miejscowej administracji lokalnej. Uzyska\xc5\x82 nawet urz\xc4\x85d burmistrza Mineo; r\xc3\xb3wnolegle na w\xc5\x82asn\xc4\x85 r\xc4\x99k\xc4\x99 uzupe\xc5\x82nia\xc5\x82 swoje wykszta\xc5\x82cenie m.in. o lektur\xc4\x99 tekst\xc3\xb3w Hegla. Od 1877 wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82 z dziennikiem \xe2\x80\x9eIl Corriere della Sera\xe2\x80\x9d, regularnie wyje\xc5\xbcd\xc5\xbca\xc5\x82 do Rzymu i Mediolanu. W latach 1882\xe2\x80\x931883 by\xc5\x82 redaktorem naczelnym pisma \xe2\x80\x9eFanfulla della Domenica\xe2\x80\x9d ukazuj\xc4\x85cego si\xc4\x99 w Rzymie. Nast\xc4\x99pnie powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Mineo, by na kolejn\xc4\x85 kadencj\xc4\x99 zosta\xc4\x87 ponownie burmistrzem._NEWLINE_Dzi\xc4\x99ki obszernemu dorobkowi literackiemu (recenzje, eseje, artyku\xc5\x82y krytyczne i literaturoznawcze, opowiadania) uzyska\xc5\x82 prawo ubiegania si\xc4\x99 o prac\xc4\x99 wyk\xc5\x82adowcy akademickiego. W 1890 uzyska\xc5\x82 posad\xc4\x99 wyk\xc5\x82adowcy literatury w\xc5\x82oskiej w \xc5\xbce\xc5\x84skiej Wy\xc5\xbcszej Szkole Pedagogicznej w Rzymie. W 1908 przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 na Uniwersytet w Katanii, gdzie zosta\xc5\x82 kierownikiem katedry leksykografii i stylistyki. Po sze\xc5\x9bciu latach uzyska\xc5\x82 prawo do emerytury profesorskiej; rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zmar\xc5\x82 wskutek zapalenia p\xc5\x82uc.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie prywatne\n_START_PARAGRAPH_\nCapuana prze\xc5\xbcy\xc5\x82 niemal dwadzie\xc5\x9bcia lat w nieformalnym zwi\xc4\x85zku ze s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85c\xc4\x85 Bepp\xc4\x85 Sansone, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 pozna\xc5\x82 w Mineo ju\xc5\xbc jako burmistrz miasta. Romans ten zako\xc5\x84czy\xc5\x82 si\xc4\x99 ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stwem kobiety z innym m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn\xc4\x85, kt\xc3\xb3rego wskaza\xc5\x82 jej sam Capuana, pragn\xc4\x85c pozby\xc4\x87 si\xc4\x99 kochanki. Drug\xc4\x85 wieloletni\xc4\x85 partnerk\xc4\x85 pisarza by\xc5\x82a znacznie m\xc5\x82odsza od niego Adelaida Bernardini, z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 zwi\xc4\x85za\xc5\x82 si\xc4\x99 przed 1902, za\xc5\x9b w 1908 o\xc5\xbceni\xc5\x82.\n_START_SECTION_\nTeoretyk weryzmu\n_START_PARAGRAPH_\nLuigi Capuana zalicza si\xc4\x99 do najwa\xc5\xbcniejszych teoretyk\xc3\xb3w w\xc5\x82oskiego weryzmu, obok krytyka Francesco de Sanctisa. Sw\xc3\xb3j pogl\xc4\x85d na rol\xc4\x99 i kszta\xc5\x82t powie\xc5\x9bci Capuana wy\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 w przedmowie do zbioru swoich esej\xc3\xb3w Wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesny teatr w\xc5\x82oski z 1872. Stwierdzi\xc5\x82 w niej, \xc5\xbce rozw\xc3\xb3j gatunk\xc3\xb3w literackich, jako odzwierciedlenie stale rozwijaj\xc4\x85cej si\xc4\x99 ludzkiej my\xc5\x9bli, to dialektyczny proces charakteryzuj\xc4\x85cy si\xc4\x99 wyra\xc5\xban\xc4\x85 logik\xc4\x85 wewn\xc4\x99trzn\xc4\x85 \xe2\x80\x93 ka\xc5\xbcdy gatunek osi\xc4\x85ga sw\xc3\xb3j szczytowy moment rozwoju, nast\xc4\x99pnie jest wypierany przez inny, kt\xc3\xb3ry lepiej oddaje umys\xc5\x82owo\xc5\x9b\xc4\x87 epoki. Dlatego zdaniem Capuany w dziedzinie dramatu ludzko\xc5\x9b\xc4\x87 nie jest w stanie stworzy\xc4\x87 ju\xc5\xbc niczego doskonalszego ni\xc5\xbc osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w francuskich. Miejsce dramatu zajmie powie\xc5\x9b\xc4\x87 realistyczna, stawiaj\xc4\x85ca sobie za cel oddanie w z\xc5\x82o\xc5\xbcony i precyzyjny spos\xc3\xb3b ca\xc5\x82ego \xc5\xbcycia w czasach wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych autorowi. Capuana twierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce poza Narzeczonymi Alessandra Manzoniego w literaturze w\xc5\x82oskiej nie powsta\xc5\x82a dot\xc4\x85d \xc5\xbcadna prawdziwa powie\xc5\x9b\xc4\x87._NEWLINE_Dalsze rozwa\xc5\xbcania nad istot\xc4\x85 nowoczesnej powie\xc5\x9bci Capuana zawar\xc5\x82 w eseju po\xc5\x9bwi\xc4\x99conym powie\xc5\x9bci Emila Zoli Kartka mi\xc5\x82o\xc5\x9bci. W tek\xc5\x9bcie tym stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce znakiem czasu w odniesieniu do literatury jest przenikanie element\xc3\xb3w analizy naukowej do fikcji literackiej. Postulowa\xc5\x82, by sztuka \xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a si\xc4\x99 z nauk\xc4\x85, nie trac\xc4\x85c typowych dla siebie cech: wyobra\xc5\xbani i uczucia tw\xc3\xb3rczego. Capuana uwa\xc5\xbca\xc5\x82 tak\xc5\xbce, \xc5\xbce literatura nie mo\xc5\xbce pozostawa\xc4\x87 w s\xc5\x82u\xc5\xbcbie jakiejkolwiek ideologii. Z kolei proces tw\xc3\xb3rczy nowoczesnego pisarza-naturalisty (werysty) Capuana scharakteryzowa\xc5\x82 w eseju ze zbioru Studia nad literatur\xc4\x85 wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesn\xc4\x85. Teoretyk stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce zadaniem autora jest jedynie wykreowanie sytuacji wyj\xc5\x9bciowej powie\xc5\x9bci, nast\xc4\x99pnie za\xc5\x9b nie mo\xc5\xbce on w \xc5\xbcaden spos\xc3\xb3b ingerowa\xc4\x87 w akcj\xc4\x99 utworu, pozwalaj\xc4\x85c, by ka\xc5\xbcda posta\xc4\x87 rozwija\xc5\x82a si\xc4\x99 w naturalny dla siebie spos\xc3\xb3b. Tym samym dzie\xc5\x82o powinno by\xc4\x87 traktowane jako odr\xc4\x99bny od tw\xc3\xb3rcy byt. Postaw\xc4\x99 autora wobec swojego tekstu Capuana nazywa\xc5\x82 "doskona\xc5\x82\xc4\x85 bezosobowo\xc5\x9bci\xc4\x85". W jego ocenie pierwszym pisarzem, w kt\xc3\xb3rego tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci widoczna by\xc5\x82a bezosobowo\xc5\x9b\xc4\x87 autora, by\xc5\x82 Honor\xc3\xa9 de Balzac. Dalszy krok w rozwoju tego typu powie\xc5\x9bci stanowi\xc5\x82y dzie\xc5\x82a Gustave\'a Flauberta, Emila Zoli, natomiast za szczytowy moment opisywanego procesu Capuana uzna\xc5\x82 opowiadania i powie\xc5\x9bci Giovanniego Vergi. Za doskona\xc5\x82y przyk\xc5\x82ad werystycznego utworu literackiego krytyk uzna\xc5\x82 teksty wchodz\xc4\x85ce w sk\xc5\x82ad tomu opowiada\xc5\x84 \xc5\xbbycie w\xc5\x9br\xc3\xb3d p\xc3\xb3l.\n_START_SECTION_\nPisarz\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze utwory literackie Capuana napisa\xc5\x82 jeszcze jako student prawa, zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 w\xc3\xb3wczas poezj\xc4\x85 w j\xc4\x99zyku sycylijskim. Planowa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc stworzenie utwor\xc3\xb3w dramatycznych, jednak projekt\xc3\xb3w tych nie zrealizowa\xc5\x82. Przez wiele lat zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 nast\xc4\x99pnie krytyk\xc4\x85 literack\xc4\x85 i publicystyk\xc4\x85 o tej\xc5\xbce tematyce, zarzucaj\xc4\x85c tworzenie w\xc5\x82asnych utwor\xc3\xb3w a\xc5\xbc do 1877._NEWLINE_Pierwszy tom opowiada\xc5\x84 Capuany, Profile kobiece (oryg. Profile di donne) zosta\xc5\x82 wydany w 1877. Bohaterkami tekst\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re wesz\xc5\x82y w sk\xc5\x82ad tomu, s\xc4\x85 kobiety z wy\xc5\xbcszych sfer, wzorowane na postaciach z utwor\xc3\xb3w Alexandre\'a Dumasa syna oraz z wczesnych opowiada\xc5\x84 Giovanniego Vergi. Kolejne utwory Capuany reprezentowa\xc5\x82y ju\xc5\xbc poetyk\xc4\x99 naturalistyczn\xc4\x85 i wyra\xc5\xbany by\xc5\x82 w nim wp\xc5\x82yw dzie\xc5\x82 Emila Zoli. Jemu zreszt\xc4\x85 w\xc5\x82oski pisarz zadedykowa\xc5\x82 swoj\xc4\x85 pierwsz\xc4\x85 powie\xc5\x9b\xc4\x87, wydan\xc4\x85 w 1879 Hiacynt\xc4\x99. Podobny charakter mia\xc5\x82a kolejna powie\xc5\x9b\xc4\x87 Zapach z 1890._NEWLINE_Capuana opublikowa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc oko\xc5\x82o 300 opowiada\xc5\x84, pisanych dla r\xc3\xb3\xc5\xbcnych czasopism, nierzadko z pobudek czysto ekonomicznych, zw\xc5\x82aszcza w ostatnich latach \xc5\xbcycia tw\xc3\xb3rcy, gdy jego sytuacja materialna ponownie sta\xc5\x82a si\xc4\x99 trudna. Tematami opowiada\xc5\x84 Capuany by\xc5\x82y tragiczne historie mi\xc5\x82o\xc5\x9bci i zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w mi\xc4\x99dzyludzkich, stale powracaj\xc4\x85 w nich postacie bohaterek, kt\xc3\xb3re z trudnych do zrozumienia dla nich samych pobudek (uzasadnianych cz\xc4\x99sto, w my\xc5\x9bl teorii naturalistycznej, wzgl\xc4\x99dami fizjologicznymi) wchodz\xc4\x85 w konflikt z tradycyjn\xc4\x85 moralno\xc5\x9bci\xc4\x85, wywo\xc5\x82uj\xc4\x85c cierpienie w\xc5\x82asne i bliskich os\xc3\xb3b. Znacz\xc4\x85ce miejsce w dorobku pisarza zajmuj\xc4\x85 tak\xc5\xbce opowiadania o tematyce sycylijskiej, obrazuj\xc4\x85ce \xc5\xbcycie na wsi w rodzinnym regionie autora, w znacznym stopniu na\xc5\x9bladuj\xc4\x85ce dzie\xc5\x82a Giovanniego Vergi o analogicznej problematyce. Capuana wielokrotnie wprowadza\xc5\x82 do swoich utwor\xc3\xb3w postacie jawnie kopiuj\xc4\x85ce bohater\xc3\xb3w utwor\xc3\xb3w Vergi, jednak nie potrafi\xc5\x82 nada\xc4\x87 swoim tekstom podobnej g\xc5\x82\xc4\x99bi psychologicznej i uniwersalnego wyd\xc5\xbawi\xc4\x99ku. Jedynie w niekt\xc3\xb3rych utworach pisarz z powodzeniem przedstawia\xc5\x82 typowe dla wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej mu Sycylii stosunki spo\xc5\x82eczne, np. deklasacj\xc4\x99 szlachty zwi\xc4\x85zan\xc4\x85 z powolnym upadkiem feudalizmu. Za najlepsze opowiadania Capuany Krzysztof \xc5\xbbaboklicki uwa\xc5\xbca wydane w 1892 Kumostwo oraz Brata Mr\xc3\xb3wk\xc4\x99 z 1887._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku XX w. Capuana zacz\xc4\x85\xc5\x82 rozczarowywa\xc4\x87 si\xc4\x99 co do weryzmu i naturalizmu (poj\xc4\x99cia te traktowa\xc5\x82 jako synonimy) i opublikowa\xc5\x82 tom opowiada\xc5\x84 zatytu\xc5\x82owany Dekameronik, w kt\xc3\xb3rym zawar\xc5\x82 teksty obce dotychczasowej poetyce. Nie zerwa\xc5\x82 jednak ca\xc5\x82kowicie z dotychczasowym stylem pisania i w 1901 wyda\xc5\x82 zawieraj\xc4\x85c\xc4\x85 werystyczne elementy powie\xc5\x9b\xc4\x87 Margrabia di Roccaverdina, nad kt\xc3\xb3r\xc4\x85 pracowa\xc5\x82 przez dwadzie\xc5\x9bcia lat. By\xc5\x82 to jednak ostatni tekst prozatorski Capuany o znacznej warto\xc5\x9bci. Kolejne tomy opowiada\xc5\x84 sycylijskich, pisane w celach zarobkowych, krytyka literacka uzna\xc5\x82a za s\xc5\x82abe. W 1907 pisarz wyda\xc5\x82 powie\xc5\x9b\xc4\x87 Rezygnacja \xe2\x80\x93 pozbawione wi\xc4\x99kszych literackich ambicji studium postaci literata, kt\xc3\xb3ry przez wiele lat usi\xc5\x82owa\xc5\x82 odnie\xc5\x9b\xc4\x87 sukces, by ostatecznie przekona\xc4\x87 si\xc4\x99 o w\xc5\x82asnym braku talentu. W ostatnich latach \xc5\xbcycia Capuana tworzy\xc5\x82 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie osadzone w sycylijskim \xc5\x9brodowisku ba\xc5\x9bnie i opowiadania dla dzieci, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc teatralne adaptacje w\xc5\x82asnych starszych tekst\xc3\xb3w, w dialekcie rodzinnej wyspy. Te ostatnie utwory by\xc5\x82y na Sycylii bardzo dobrze przyjmowane i w latach 1911\xe2\x80\x931921 zosta\xc5\x82y wydane w tomie Sycylijski teatr dialektalny. Z tekst\xc3\xb3w przeznaczonych dla dzieci szczeg\xc3\xb3lne miejsce w tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci Capuany zajmuje przeznaczony dla m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy Kr\xc3\xb3l Niedbaluch z 1905, ba\xc5\x9b\xc5\x84 \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85ca o przyj\xc4\x99ciu przez niego w podesz\xc5\x82ym wieku skrajnie konserwatywnych pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w (utw\xc3\xb3r jest apologi\xc4\x85 nacjonalistycznej dyktatury).'