b'\n_START_ARTICLE_\nD\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska (gmina)\n_START_SECTION_\nPo\xc5\x82o\xc5\xbcenie\n_START_PARAGRAPH_\nGmina D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska jest jedn\xc4\x85 z o\xc5\x9bmiu gmin tworz\xc4\x85cych powiat bydgoski. Graniczy z gminami: Unis\xc5\x82aw, Z\xc5\x82awie\xc5\x9b Wielka oraz przez Wis\xc5\x82\xc4\x99 z miastem Bydgoszcz\xc4\x85 i z gmin\xc4\x85 Dobrcz. Gmina stanowi 8,9% powierzchni powiatu._NEWLINE_Pod wzgl\xc4\x99dem fizyczno-geograficznym gmina po\xc5\x82o\xc5\xbcona jest w trzech mezoregionach: cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 centralna na Pojezierzu Che\xc5\x82mi\xc5\x84skim, po\xc5\x82udniowa w Kotlinie Toru\xc5\x84skiej, a p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodnia w Dolinie Fordo\xc5\x84skiej.\n_START_SECTION_\nMorfologia\n_START_PARAGRAPH_\nGmina charakteryzuje si\xc4\x99 rze\xc5\xbab\xc4\x85 m\xc5\x82odoglacjaln\xc4\x85 ukszta\xc5\x82towan\xc4\x85 podczas fazy kujawskiej i kraje\xc5\x84sko-w\xc4\x85brzeskiej zlodowacenia ba\xc5\x82tyckiego. Pod wzgl\xc4\x99dem morfologicznym wschodni\xc4\x85 i p\xc3\xb3\xc5\x82nocn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 gminy zajmuje falista wysoczyzna morenowa o wysoko\xc5\x9bci bezwzgl\xc4\x99dnej 90\xe2\x80\x93100 m n.p.m, a cze\xc5\x9b\xc4\x87 wschodni\xc4\x85 \xe2\x80\x93 dolina Wis\xc5\x82y. Obie formy rozdziela zbocze doliny (w rejonie Ostromecka zwanym Zboczem Maria\xc5\x84skim) o wysoko\xc5\x9bci wzgl\xc4\x99dnej dochodz\xc4\x85cej do 60 m, rozcz\xc5\x82onkowane dolinkami i parowami denudacyjnymi o g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9bciach do 50 m i d\xc5\x82ugo\xc5\x9bciach do 2\xc2\xa0km._NEWLINE_W okolicy Czemlewa i D\xc4\x85browy Che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej na wysoczy\xc5\xbanie morenowej wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 kemy. S\xc4\x85 to pag\xc3\xb3rki i drobne wa\xc5\x82y o wysoko\xc5\x9bci 4\xe2\x80\x937 m, zbudowane z warstwowanych mu\xc5\x82k\xc3\xb3w, piask\xc3\xb3w i \xc5\xbcwir\xc3\xb3w. Od okolic Gzina w kierunku na Lini\xc4\x99 i Rz\xc4\x99czkowo ci\xc4\x85gnie si\xc4\x99 piaszczysta r\xc3\xb3wnina sandrowa, cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo zwydmiona, poro\xc5\x9bni\xc4\x99ta lasem. Szlak sandrowy cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo rozcina te\xc5\xbc wysoczyzn\xc4\x99 morenow\xc4\x85 na zach\xc3\xb3d od wsi D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska-Wa\xc5\x82dowo Kr\xc3\xb3lewskie. Utwory eoliczne \xe2\x80\x93 zalesione wydmy piaszczyste o wysoko\xc5\x9bciach do 20 m wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w Kotlinie Toru\xc5\x84skiej w po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci gminy._NEWLINE_Dolina Wis\xc5\x82y wykszta\xc5\x82cona zosta\xc5\x82a u schy\xc5\x82ku plejstocenu i w holocenie, wskutek utorowania przez Wis\xc5\x82\xc4\x99 szlaku odp\xc5\x82ywu w\xc3\xb3d ku p\xc3\xb3\xc5\x82nocy w dawnej rynnie sandrowej Che\xc5\x82mno-Fordon (Fordo\xc5\x84ski Prze\xc5\x82om Wis\xc5\x82y). Wahania poziomu Ba\xc5\x82tyku by\xc5\x82y przyczyn\xc4\x85 wcinania si\xc4\x99 Wis\xc5\x82y i pog\xc5\x82\xc4\x99biana doliny, a w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym okresie meandrowania rzeki i powstania szerokiego dna, zalewanego w czasie powodzi. Na terasie zalewowej Wis\xc5\x82y poza starorzeczami i mokrad\xc5\x82ami istnieje g\xc4\x99sta sie\xc4\x87 row\xc3\xb3w odwadniaj\xc4\x85cych. W miejscach zanikaj\xc4\x85cych i zanik\xc5\x82ych jezior oraz w zag\xc5\x82\xc4\x99bieniach wytopiskowych wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 bagna.\n_START_SECTION_\nWody powierzchniowe\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc5\x82\xc3\xb3wnym elementem sieci hydrograficznej gminy D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska jest rzeka Wis\xc5\x82a. Wzd\xc5\x82u\xc5\xbc jej koryta znajduje si\xc4\x99 ci\xc4\x85g starorzeczy, kt\xc3\xb3rym towarzysz\xc4\x85 zbiorowiska \xc5\x81\xc4\x99gowe, wierzbowo-topolowe, okresowo zalewane przez rzek\xc4\x99. Najwi\xc4\x99kszym akwenem w gminie jest jezioro Skrzynka (11 ha), a do mniejszych nale\xc5\xbc\xc4\x85: Czar\xc5\xbce, Du\xc5\xbca Rept\xc3\xb3wka, Jezioro Ostromeckie czy Wielka \xc5\x81acha. Jeziora te posiadaj\xc4\x85 w 20-60% brzegi bagienne i pokryte s\xc4\x85 do\xc5\x9b\xc4\x87 zwart\xc4\x85 ro\xc5\x9blinno\xc5\x9bci\xc4\x85 wodn\xc4\x85. W dolinie Wis\xc5\x82y zlokalizowane s\xc4\x85 obszary wysokiego zagro\xc5\xbcenia powodzi\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nGleby\n_START_PARAGRAPH_\nNa wysoczy\xc5\xbanie morenowej zbudowanej z utwor\xc3\xb3w gliniastych i gliniasto-piaszczystych wykszta\xc5\x82ci\xc5\x82y si\xc4\x99 stosunkowo urodzajne gleby brunatne i p\xc5\x82owe. Jedynie w okolicy Czemlewa i D\xc4\x85browy Che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej wyst\xc4\x99puje morena denna bardziej piaszczysta, na kt\xc3\xb3rej wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 gleby s\xc5\x82abogliniaste, poro\xc5\x9bni\xc4\x99te lasem. Tereny sandrowe oraz piaszczyste terasy doliny Wis\xc5\x82y zajmuj\xc4\x85 gleby rdzawe i bielicowe, przydatne dla gospodarki le\xc5\x9bnej. W zag\xc5\x82\xc4\x99bieniach wytopiskowych wykszta\xc5\x82ci\xc5\x82y si\xc4\x99 gleby bagienne i murszowe. W dolinie zalewowej Wis\xc5\x82y wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 mady, a miejscami gleby torfowe. Udzia\xc5\x82 gleb klas bonitacyjnych I-IV w og\xc3\xb3lnym areale u\xc5\xbcytk\xc3\xb3w rolnych wynosi 77%, w tym mady \xe2\x80\x93 35%. Naj\xc5\xbcy\xc5\xbaniejsze gleby po\xc5\x82o\xc5\xbcone s\xc4\x85 na wysoczy\xc5\xbanie morenowej w \xc5\x9brodkowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci gminy (Bolumin, Nowy Dw\xc3\xb3r, Gzin).\n_START_SECTION_\nLasy\n_START_PARAGRAPH_\nLasy na terenie gminy, w przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85cej cz\xc4\x99\xc5\x9bci pa\xc5\x84stwowe, znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w zarz\xc4\x85dzie Nadle\xc5\x9bnictwa Toru\xc5\x84 i pe\xc5\x82ni\xc4\x85 w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci funkcje ochronne (glebochronne i wodochronne). Dominuj\xc4\x85cymi gatunkami drzewostanu s\xc4\x85: sosna (82%), d\xc4\x85b (6%), i brzoza (4,5%). Spo\xc5\x9br\xc3\xb3d typ\xc3\xb3w siedliskowych przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85: b\xc3\xb3r \xc5\x9bwie\xc5\xbcy (37%), b\xc3\xb3r mieszany \xc5\x9bwie\xc5\xbcy (30%) i las mieszany \xc5\x9bwie\xc5\xbcy (17%). Lasy zajmuj\xc4\x85 piaszczyste terasy doliny Wis\xc5\x82y w okolicy Ostromecka i S\xc5\x82o\xc5\x84cza, r\xc3\xb3wnin\xc4\x99 sandrow\xc4\x85 i piaszczyste obszary moreny dennej w okolicy Czemlewa, D\xc4\x85browy Che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej i O\xc5\x82owic oraz zbocza doliny Wis\xc5\x82y. Przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85 lasy iglaste i mieszane, a li\xc5\x9bciaste zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w parowach oraz miejscami na wysoczy\xc5\xbanie morenowej i na terasie zalewowej.\n_START_SECTION_\nSurowce mineralne\n_START_PARAGRAPH_\nNa terenie gminy wyst\xc4\x99puje 7 rozpoznanych z\xc5\x82\xc3\xb3\xc5\xbc kopalin pospolitych, z kt\xc3\xb3rych eksploatowane jest jedynie z\xc5\x82o\xc5\xbce piasku w Gzinie Dolnym.\n_START_SECTION_\nOchrona przyrody\n_START_PARAGRAPH_\nNa terenie gminy D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 wielorakie formy ochrony przyrody: rezerwaty przyrody, park krajobrazowy, pomniki przyrody, u\xc5\xbcytki ekologiczne, obszary Natura 2000. Oko\xc5\x82o 75% powierzchni gminy obj\xc4\x99ta jest ochron\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nParki krajobrazowe\n_START_PARAGRAPH_\nWi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 teren\xc3\xb3w gminy D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska obj\xc4\x99ta jest ochron\xc4\x85 w Zespole Park\xc3\xb3w Krajobrazowych Che\xc5\x82mi\xc5\x84skiego i Nadwi\xc5\x9bla\xc5\x84skiego.\n_START_SECTION_\nU\xc5\xbcytki ekologiczne\n_START_PARAGRAPH_\nW gminie D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska jest zarejestrowanych 106 u\xc5\xbcytk\xc3\xb3w ekologicznych o \xc5\x82\xc4\x85cznej powierzchni 108 ha.\n_START_SECTION_\nDrogi\n_START_PARAGRAPH_\nPodstawowy uk\xc5\x82ad drogowy w gminie D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska tworzy: droga krajowa nr 80 Bydgoszcz-Toru\xc5\x84, trzy drogi wojew\xc3\xb3dzkie: 549 Strzy\xc5\xbcawa-Bydgoszcz Fordon, 551 Strzy\xc5\xbcawa-W\xc4\x85brze\xc5\xbano i 578 w Ostromecku oraz 7 dr\xc3\xb3g powiatowych. Uk\xc5\x82ad ten uzupe\xc5\x82niony jest sieci\xc4\x85 36 dr\xc3\xb3g gminnych. Drogi o nawierzchni utwardzonej maj\xc4\x85 \xc5\x82\xc4\x85czn\xc4\x85 d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 47\xc2\xa0km, w tym drogi wojew\xc3\xb3dzkie \xe2\x80\x93 37,8\xc2\xa0km, a gminne \xe2\x80\x93 9,8\xc2\xa0km.\n_START_SECTION_\nKolej\n_START_PARAGRAPH_\nPrzez gmin\xc4\x99 przebiega linia kolejowa nr 209 Bydgoszcz Wsch\xc3\xb3d \xe2\x80\x93 Kowalewo Pomorskie z przystankami w: Ostromecku, D\xc4\x85browie Che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej i Gzinie.\n_START_SECTION_\nGospodarka\n_START_PARAGRAPH_\nW 2015 roku na terenie gminy funkcjonowa\xc5\x82o 1040 gospodarstw rolnych o \xc5\x9bredniej wielko\xc5\x9bci 5,65 ha. Dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 pozarolnicz\xc4\x85 prowadzi ok. 500 podmiot\xc3\xb3w gospodarczych w zakresie drobnego przemys\xc5\x82u spo\xc5\xbcywczego, metalowego, drzewnego oraz us\xc5\x82ug. Wizyt\xc3\xb3wk\xc4\x85 gospodarcz\xc4\x85 s\xc4\x85 Wody Mineralne Ostromecko. W oparciu o funkcje us\xc5\x82ugowe i turystyczne rozwijaj\xc4\x85 si\xc4\x99: Gzin, D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska, Czar\xc5\xbce, Ostromecko, Strzy\xc5\xbcawa. Ponad 10% ludno\xc5\x9bci w wieku produkcyjnym doje\xc5\xbcd\xc5\xbca do pracy do Bydgoszczy\n_START_SECTION_\nBezpiecze\xc5\x84stwo\n_START_PARAGRAPH_\nOd 2013 gmina D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska podlega pod Komend\xc4\x99 Miejsk\xc4\x85 Policji w Bydgoszczy i Komisariat Policji Bydgoszcz Fordon. Na terenie gminy istniej\xc4\x85 cztery jednostki Ochotniczej Stra\xc5\xbcy Po\xc5\xbcarnej: w D\xc4\x85browie Che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej, Czar\xc5\xbcu, Wa\xc5\x82dowie Kr\xc3\xb3lewskim i Gzinie.\n_START_SECTION_\nKultura\n_START_PARAGRAPH_\nW gminie funkcjonuje Biblioteka Publiczno-Szkolna w D\xc4\x85browie Che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej, kt\xc3\xb3ra posiada filie w Ostromecku i Czar\xc5\xbcu. Regionalnym o\xc5\x9brodkiem kultury jest zesp\xc3\xb3\xc5\x82 pa\xc5\x82acowo-parkowy w Ostromecku, gdzie maj\xc4\x85 miejsce koncerty, wernisa\xc5\xbce, spotkania artyst\xc3\xb3w, sympozja, itp. W pa\xc5\x82acu starym funkcjonuje muzeum zabytkowych fortepian\xc3\xb3w. Imprezy w Ostromecku organizuje Miejskie Cetrum Kultury w Bydgoszczy.\n_START_SECTION_\nSport\n_START_PARAGRAPH_\nW D\xc4\x85browie Che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej i Czar\xc5\xbcu znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 hale sportowe i boisko pi\xc5\x82karskie, a w Ostromecku \xe2\x80\x93 korty tenisowe i zesp\xc3\xb3\xc5\x82 boisk do gier zespo\xc5\x82owych. Zadania w zakresie kultury fizycznej i sportu realizuje Gminny O\xc5\x9brodek Kultury i Sportu zlokalizowany w D\xc4\x85browie Che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej. Dysponuje on \xc5\x9bwietlicami, salami wiejskimi i placami zabaw w licznych miejscowo\xc5\x9bciach gminy.\n_START_SECTION_\nTurystyka\n_START_PARAGRAPH_\nObszar gminy charakteryzuje si\xc4\x99 urozmaiconymi krajobrazami, zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowan\xc4\x85 szat\xc4\x85 ro\xc5\x9blinn\xc4\x85 oraz bogat\xc4\x85 konfiguracj\xc4\x85 terenu. Du\xc5\xbce deniwelacje mi\xc4\x99dzy obszarami wysoczyznowymi, a dolin\xc4\x85 Wis\xc5\x82y daj\xc4\x85 rozleg\xc5\x82e widoki i niepowtarzalne panoramy widokowe. Z tego wzgl\xc4\x99du gmina jest dogodnym terenem do uprawiania turystyki pieszej i rowerowej. Pere\xc5\x82k\xc4\x85 gminy jest zesp\xc3\xb3\xc5\x82 pa\xc5\x82acowo-parkowy w Ostromecku z zachowanymi dwoma pa\xc5\x82acami z XVIII i XIX w. oraz parkiem angielskim i w\xc5\x82oskim o powierzchni 34 ha. Mniejsze parki dworskie zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w miejscowo\xc5\x9bciach: Nowy Dw\xc3\xb3r, Reptowo, Bolumin, Pie\xc5\x84 i Czemlewo.\n_START_SECTION_\nOkres staropolski\n_START_PARAGRAPH_\nNajstarsze \xc5\x9blady pobytu cz\xc5\x82owieka w gminie D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska pochodz\xc4\x85 z miejscowo\xc5\x9bci Rafa, gdzie znaleziono krzemienne groty z paleolitu (600 do 10 tys. lat temu). Znaleziska mezolityczne stwierdzono w Czar\xc5\xbcu, a w kilkunastu miejscowo\xc5\x9bciach \xe2\x80\x93 \xc5\x9blady ludno\xc5\x9bci osiad\xc5\x82ej z okresu neolitu (4200-1700 lat p.n.e.). Z okresu kultury \xc5\x82u\xc5\xbcyckiej (1200-650 lat p.n.e.) pochodz\xc4\x85 osady obronne w Gzinie i Kamie\xc5\x84cu, a z VI-VII w. gr\xc3\xb3d obronny w Pniu. Terytorium gminy wchodzi\xc5\x82o w sk\xc5\x82ad monarchii wczesnopiastowskiej, a od 1075 roku znalaz\xc5\x82o si\xc4\x99 w obr\xc4\x99bie biskupstwa p\xc5\x82ockiego. Powstawa\xc5\x82y tu osady otwarte, skupiaj\xc4\x85ce osadnik\xc3\xb3w osiedlanych z inicjatywy w\xc5\x82adc\xc3\xb3w, rycerzy i biskup\xc3\xb3w. W okresie rozbicia dzielnicowego teren gminy wchodzi\xc5\x82 w sk\xc5\x82ad ksi\xc4\x99stwa mazowieckiego, kasztelanii w Che\xc5\x82mnie (\xc3\xb3wcze\xc5\x9bnie na G\xc3\xb3rze \xc5\x9bw. Wawrzy\xc5\x84ca w Ka\xc5\x82dusie k. Che\xc5\x82mna). Istniej\xc4\x85ce grody warowne nie potrafi\xc5\x82y zapewni\xc4\x87 bezpiecze\xc5\x84stwa od najazd\xc3\xb3w Prus\xc3\xb3w, wobec czego zacz\xc4\x99to podejmowa\xc4\x87 inicjatywy polityczne d\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85ce do wsparcia w\xc5\x82adzy ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t polskich przez zakony krzy\xc5\xbcowe rodem z Europy Zachodniej. 5 sierpnia 1222 ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Konrad I mazowiecki odst\xc4\x85pi\xc5\x82 rozleg\xc5\x82e posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci w ziemi che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej na rzecz biskupa misyjnego Prus Chrystiana, a ten w 1234 roku darowa\xc5\x82 je zakonowi krzy\xc5\xbcackiemu. Na ziemi che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej istnia\xc5\x82 podzia\xc5\x82 w\xc5\x82asno\xc5\x9bci na: zakonn\xc4\x85 (zamki i folwarki), rycersk\xc4\x85, kmiec\xc4\x85 oraz dobra miasta Che\xc5\x82mna i Torunia. Posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci biskupstwa che\xc5\x82mi\xc5\x84skiego tworzy\xc5\x82y odr\xc4\x99bne okr\xc4\x99gi administracyjne. W XIII-XIV w. ukszta\xc5\x82towa\xc5\x82a si\xc4\x99 sie\xc4\x87 parafii (m.in. w Ostromecku, Czar\xc5\xbcu i Boluminku), kt\xc3\xb3ra w okresie \xc5\x9bredniowiecza odgrywa\xc5\x82a rol\xc4\x99 dzisiejszych gmin. W zamkach rezydowali komturowie lub w\xc3\xb3jtowie, kt\xc3\xb3rzy podlegali wielkim mistrzom w Malborku. W XIII wieku w \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ach pisanych odnotowano wsie: Pie\xc5\x84, Gzin, Ostromecko, Czar\xc5\xbce, S\xc5\x82o\xc5\x84cz, D\xc4\x99bowiec, Czemlewo, Bolumin, Boluminek i D\xc4\x85brow\xc4\x99, a w XIV-XVI tak\xc5\xbce: Janowo, Reptowo, Wa\xc5\x82dowo i Strzy\xc5\xbcaw\xc4\x99. Tereny gminy stopniowo skolonizowano oraz zagospodarowano grunty orne dzi\xc4\x99ki karczunkowi las\xc3\xb3w. Podczas panowania krzy\xc5\xbcackiego na urodzajnych glebach wysoczyzny che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej koloni\xc5\x9bci niemieccy wypierali ludno\xc5\x9b\xc4\x87 polsk\xc4\x85, a pierwotne nazwy polskie miejscowo\xc5\x9bci ulega\xc5\x82y zniemczeniu. Na wsi rozpowszechni\xc5\x82o si\xc4\x99 che\xc5\x82mi\xc5\x84skie prawo osiedle\xc5\x84cze, preferuj\xc4\x85ce w gospodarce rolnej system czynszowy i tr\xc3\xb3jpol\xc3\xb3wk\xc4\x99. Dominuj\xc4\x85cy uk\xc5\x82ad przestrzenny wsi stanowi\xc5\x82y: ulic\xc3\xb3wka (dwurz\xc4\x99dowy uk\xc5\x82ad zagr\xc3\xb3d wzd\xc5\x82u\xc5\xbc kr\xc3\xb3tkiej ulicy) i owalnica (owalny plac w \xc5\x9brodku wsi z kt\xc3\xb3rego wybiegaj\xc4\x85 ulice np. Boluminek). W XIII wieku powsta\xc5\x82y budowane z drewna, ceg\xc5\x82y i kamienia gotyckie ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y (m.in. w Czar\xc5\xbcu, Ostromecku) i zamki obronne (we wsi Pie\xc5\x84). Wsie podporz\xc4\x85dkowane by\xc5\x82y komturstwom w Che\xc5\x82mnie, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w Starogrodzie i Unis\xc5\x82awiu. Siedzib\xc4\x85 w\xc3\xb3jtostwa i prokuratorii krzy\xc5\xbcackiej w latach 1411-1422 by\xc5\x82 Pie\xc5\x84._NEWLINE_W okresie XV-wiecznych wojen polsko-krzy\xc5\xbcackich panowanie krzy\xc5\xbcackie stawa\xc5\x82o si\xc4\x99 coraz wi\xc4\x99kszym ci\xc4\x99\xc5\xbcarem dla poddanych, budz\xc4\x85c w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich opozycj\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra wzmog\xc5\x82a si\xc4\x99 po pora\xc5\xbcce zakonu w bitwie pod Grunwaldem. W 1457 roku powstanie wzniecone przez Zwi\xc4\x85zek Pruski przeobrazi\xc5\x82o si\xc4\x99 w wojn\xc4\x99 trzynastoletni\xc4\x85, kt\xc3\xb3rej rezultatem by\xc5\x82o ostateczne w\xc5\x82\xc4\x85czenie ziemi che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej w granice Kr\xc3\xb3lestwa Polskiego. W 1466 roku obszar ten w\xc5\x82\xc4\x85czono do wojew\xc3\xb3dztwa che\xc5\x82mi\xc5\x84skiego w obr\xc4\x99bie Prus Kr\xc3\xb3lewskich. Warstwy szlachecka i ch\xc5\x82opska uleg\xc5\x82y polonizacji, a dominuj\xc4\x85cym j\xc4\x99zykiem sta\xc5\x82 si\xc4\x99 polski. Dawne dobra zakonu przesz\xc5\x82y w r\xc4\x99ce kr\xc3\xb3lewskie, szlacheckie, biskupstwa che\xc5\x82mi\xc5\x84skiego i klasztoru benedyktynek w Che\xc5\x82mnie. Form\xc4\x99 ustroju rolnego zmieniono z systemu czynszowego na folwarczno-pa\xc5\x84szczy\xc5\xbaniany. Gospodarka folwarczna nastawiona by\xc5\x82a na sprzeda\xc5\xbc zbo\xc5\xbca na eksport drog\xc4\x85 wodn\xc4\x85 do Gda\xc5\x84ska. W 1560 w zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci ziemi che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej wyodr\xc4\x99bniono powiat che\xc5\x82mi\xc5\x84ski dla szlacheckich s\xc4\x85d\xc3\xb3w ziemskich. Dla cel\xc3\xb3w skarbowych i wojskowych u\xc5\xbcywano natomiast podzia\xc5\x82u ko\xc5\x9bcielnego. Prawie wszystkie wsie stanowi\xc5\x82y w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87 szlacheck\xc4\x85. Jedynie D\xc4\x85browa by\xc5\x82a w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 biskupstwa che\xc5\x82mi\xc5\x84skiego. W 1611 roku cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci ziemskich naby\xc5\x82y siostry benedyktynki dla ich klasztoru w Che\xc5\x82mnie, m.in. cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Czar\xc5\xbca, Pie\xc5\x84, Janowo, Wa\xc5\x82dowo Kr\xc3\xb3lewskie i Czemlewo._NEWLINE_W XVII wieku w dolinie zalewowej Wis\xc5\x82y w\xc5\x82a\xc5\x9bciciele maj\xc4\x85tku ostromeckiego rozwin\xc4\x99li osadnictwo ol\xc4\x99derskie, gwarantuj\xc4\x85c w akcie nadania grunt\xc3\xb3w (dotychczas nieuprawianych, okresowo zalewanych przez Wis\xc5\x82\xc4\x99), wolno\xc5\x9b\xc4\x87 osobist\xc4\x85 ch\xc5\x82op\xc3\xb3w i realizacj\xc4\x99 powinno\xc5\x9bci w formie czynsz\xc3\xb3w pieni\xc4\x99\xc5\xbcnych zamiast pa\xc5\x84szczyzny. W ten spos\xc3\xb3b powsta\xc5\x82y m.in.: Strzy\xc5\xbcawa, Wielka i Ma\xc5\x82a K\xc4\x99pa, S\xc5\x82o\xc5\x84cz i Mozgowina. We wsiach ol\xc4\x99derskich pola uprawne mia\xc5\x82y posta\xc4\x87 d\xc5\x82ugich i w\xc4\x85skich pas\xc3\xb3w, u\xc5\x82o\xc5\xbconych prostopadle do drogi, a w\xc5\x82asno\xc5\x9bci poszczeg\xc3\xb3lnych gospodarzy by\xc5\x82y oddzielone rowami odwadniaj\xc4\x85cymi. Nad urz\xc4\x85dzeniami przeciwpowodziowymi (tamy, rowy, wa\xc5\x82y) czuwa\xc5\x82a specjalna organizacja \xe2\x80\x9ewa\xc5\x82owa\xe2\x80\x9d. Wojny szwedzkie w latach 1655-1658 i 1700-1721 doprowadzi\xc5\x82y do po\xc5\xbcar\xc3\xb3w, rabunk\xc3\xb3w i wyludnienia wsi. Odbudow\xc4\x99 gospodarcz\xc4\x85 prowadzono w ramach rozwoju osadnictwa czynszowego, opartego na d\xc5\x82ugoterminowej dzier\xc5\xbcawie. W XVIII wieku wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 terenu obecnej gminy stanowi\xc5\x82y dobra ko\xc5\x9bcielne i szlacheckie. Lokalnym centrum rzemie\xc5\x9blniczym by\xc5\x82a wie\xc5\x9b Czar\xc5\xbce. Wielko\xc5\x9bci\xc4\x85 wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82 si\xc4\x99 ostromecki maj\xc4\x85tek ziemski, w kt\xc3\xb3rego sk\xc5\x82ad wchodzi\xc5\x82y wsie: Ostromecko, Reptowo, Izbice, Wielka i Ma\xc5\x82a K\xc4\x99pa, Strzy\xc5\xbcawa, Pie\xc5\x84, Reptowskie \xc5\x81\xc4\x85ki i Mozgowina. W\xc5\x82a\xc5\x9bciciel Ostromecka Pawe\xc5\x82 Micha\xc5\x82 Mostowski herbu Do\xc5\x82\xc4\x99ga (1721\xe2\x80\x931781), wojewoda pomorski w latach 1758\xe2\x80\x931763, wystawi\xc5\x82 w Ostromecku pa\xc5\x82ac w stylu baroku drezde\xc5\x84skiego, a w 1750 roku otrzyma\xc5\x82 od Augusta III Sasa przywilej lokacyjny na za\xc5\x82o\xc5\xbcenie w Ostromecku miasta na prawie magdeburskim.\n_START_SECTION_\nOkres zaboru pruskiego\n_START_PARAGRAPH_\nW wyniku I rozbioru Polski w 1772 roku teren gminy zosta\xc5\x82 wcielony do Kr\xc3\xb3lestwa Prus, wchodz\xc4\x85c w sk\xc5\x82ad du\xc5\xbcego powiatu che\xc5\x82mi\xc5\x84skiego, kt\xc3\xb3ry obejmowa\xc5\x82 m.in. Grudzi\xc4\x85dz, Che\xc5\x82mno, Che\xc5\x82m\xc5\xbc\xc4\x99, W\xc4\x85brze\xc5\xbano, Radzy\xc5\x84 i \xc5\x81asin. W duchu pruskiej polityki rozpocz\xc4\x99to gospodarczo-administracyjn\xc4\x85 kolonizacj\xc4\x99 tych obszar\xc3\xb3w. Przej\xc4\x99te wsie i folwarki szlacheckie oraz kr\xc3\xb3lewskie przekazywano osadnikom niemieckim, a dobra ko\xc5\x9bcielne cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo w\xc5\x82\xc4\x85czono do domen pa\xc5\x84stwowych, a cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo rozparcelowano na rzecz dzier\xc5\xbcawc\xc3\xb3w kontraktowych. W okresie Ksi\xc4\x99stwa Warszawskiego administracyjnie okoliczne tereny w\xc5\x82\xc4\x85czono do departamentu bydgoskiego. W latach 1807-1809, we wsi Nowy Dw\xc3\xb3r zbudowano trzy budynki koszarowe i zakwaterowano w nich oddzia\xc5\x82 polskich huzar\xc3\xb3w. W po\xc5\x82owie XIX wieku wzniesiono tu tak\xc5\xbce parterowy dw\xc3\xb3r dla pruskiego genera\xc5\x82a von Schoenborga._NEWLINE_Po kongresie wiede\xc5\x84skim w 1815 roku okoliczne tereny w\xc5\x82\xc4\x85czono ponownie do Prus, w sk\xc5\x82adzie rejencji kwidzy\xc5\x84skiej w prowincji Prusy Zachodnie. W 1818 roku w nowym podziale administracyjnym powiat che\xc5\x82mi\xc5\x84ski zmniejszono wydzielaj\xc4\x85c z niego powiaty: grudzi\xc4\x85dzki i toru\xc5\x84ski. Obejmowa\xc5\x82 on obszar od zakola Wis\xc5\x82y a\xc5\xbc po Dorposz Che\xc5\x82mi\xc5\x84ski ko\xc5\x82o Grudzi\xc4\x85dza (w 1887 wyodr\xc4\x99bniono z niego r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc powiat w\xc4\x85brzeski). Po 1823 roku, kiedy wprowadzono w \xc5\xbcycie uw\xc5\x82aszczenie ch\xc5\x82op\xc3\xb3w, nast\xc4\x85pi\xc5\x82a separacja grunt\xc3\xb3w ch\xc5\x82opskich i folwarcznych. Uw\xc5\x82aszczeni ch\xc5\x82opi musieli zap\xc5\x82aci\xc4\x87 odszkodowanie w postaci renty pieni\xc4\x99\xc5\xbcnej, zbo\xc5\xbcowej lub ziemskiej, a ch\xc5\x82opi ma\xc5\x82orolni zostali w\xc5\x82\xc4\x85czeni w sk\xc5\x82ad s\xc5\x82u\xc5\xbcby dworskiej. Skonfiskowane dobra ziemskie przeznaczano na gospodarstwa dla niemieckich osadnik\xc3\xb3w._NEWLINE_W II po\xc5\x82owie XIX wieku w\xc5\x82adze pruskie realizowa\xc5\x82y dzia\xc5\x82ania przyczyniaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 do rozwoju spo\xc5\x82eczno-gospodarczego tych teren\xc3\xb3w, zak\xc5\x82adaj\xc4\x85c ich \xc5\x9bcis\xc5\x82e zespolenie z Rzesz\xc4\x85 Niemieck\xc4\x85. Utwardzano drogi, budowano mosty, linie i dworce kolejowe, budynki poczty, piekarnie i masarnie. W okresie przemian ekonomicznych powi\xc4\x99ksza\xc5\x82y si\xc4\x99 du\xc5\xbce posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci ziemskie kosztem ubogiej ludno\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3rej liczba stale wzrasta\xc5\x82a. Oko\xc5\x82o 2/3 ziemi nale\xc5\xbca\xc5\x82o do wielkiej w\xc5\x82asno\xc5\x9bci, a 1/3 do gospodarstw wielkoch\xc5\x82opskich (gburskich). Najwi\xc4\x99kszym maj\xc4\x85tkiem ziemskim w powiecie che\xc5\x82mi\xc5\x84skim by\xc5\x82 majorat ostromecki. Jego w\xc5\x82a\xc5\x9bciciel Jakub Martin Sch\xc3\xb6nborn wzni\xc3\xb3s\xc5\x82 w latach 1832-1840 Pa\xc5\x82ac Nowy w stylu klasycystycznym. Kolejni w\xc5\x82a\xc5\x9bciciele Ostromecka: Gottlieb Marcin Vertraugott von Sch\xc3\xb6nborn (1826\xe2\x80\x931874), hrabia Albrecht von Avensleben (1840\xe2\x80\x931928) i Joachim Martin von Avensleben rozbudowali rodow\xc4\x85 rezydencj\xc4\x99 w otoczeniu parku urz\xc4\x85dzonego w stylu angielskim. Pod koniec XIX w. maj\xc4\x85tek obejmowa\xc5\x82 3 tys. hektar\xc3\xb3w grunt\xc3\xb3w, na kt\xc3\xb3rych dzia\xc5\x82a\xc5\x82o siedem folwark\xc3\xb3w, tartak, gorzelnia, cegielnia oraz wytw\xc3\xb3rnia w\xc3\xb3d mineralnych, od imienia Marty Matyldy Marii Sch\xc3\xb6nborn zwane \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em Marii (niem. Marien-Quelle). W posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci dwukrotnie go\xc5\x9bci\xc5\x82 cesarz niemiecki Wilhelm II Hohenzollern (1894 i 1904)._NEWLINE_Od 1886 roku w\xc5\x82adze pruskie realizowa\xc5\x82y planow\xc4\x85 polityk\xc4\x99 wypierania elementu polskiego przy pomocy Komisji Kolonizacyjnej, a od 1894 tak\xc5\xbce Hakaty. Komisja nabywa\xc5\x82a maj\xc4\x85tki ziemskie z r\xc4\x85k polskich, wykonywa\xc5\x82a melioracj\xc4\x99, nawadnianie \xc5\x82\xc4\x85k, drenowanie, budow\xc4\x99 dr\xc3\xb3g i wyznacza\xc5\x82a parcele (12-15 ha) dla osadnik\xc3\xb3w. Niemieckie kolonie osadnicze znamionowa\xc5\x82o budownictwo murowane z ogr\xc3\xb3dkami oraz towarzysz\xc4\x85ce im obiekty u\xc5\xbcyteczno\xc5\x9bci publicznej: ewangelickie szko\xc5\x82y i ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y (m.in. w D\xc4\x85browie Che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej i Ostromecku), remizy stra\xc5\xbcy po\xc5\xbcarnej, sp\xc3\xb3\xc5\x82dzielcze kasy oszcz\xc4\x99dno\xc5\x9bciowe, k\xc3\xb3\xc5\x82ka rolnicze i hodowlane, mleczarnie, m\xc5\x82yny, tartaki, cegielnie i gorzelnie. Komisja wydziela\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc osady dla rzemie\xc5\x9blnik\xc3\xb3w wiejskich oraz robotnik\xc3\xb3w. Dzi\xc4\x99ki dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci osadniczej, w lokalne centrum ludno\xc5\x9bci ewangelickiej i du\xc5\xbc\xc4\x85 wie\xc5\x9b przekszta\xc5\x82ci\xc5\x82a si\xc4\x99 D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska. W odpowiedzi na germanizacj\xc4\x99, spo\xc5\x82eczno\xc5\x9b\xc4\x87 polska organizowa\xc5\x82a w ko\xc5\x84cu XIX w. w\xc5\x82asne sp\xc3\xb3\xc5\x82ki parcelacyjne, aby zachowa\xc4\x87 ziemi\xc4\x99 w r\xc4\x99kach polskich. Dzi\xc4\x99ki temu na pocz\xc4\x85tku XX wieku na obszarach wiejskich nadal dominowa\xc5\x82a ludno\xc5\x9b\xc4\x87 polska._NEWLINE_W 1895 roku przez obszar gminy poprowadzono nowo zbudowan\xc4\x85 lini\xc4\x99 kolejow\xc4\x85 Fordon-Ostromecko-D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska-Che\xc5\x82m\xc5\xbca, co przyczyni\xc5\x82o si\xc4\x99 do dalszego rozwoju gospodarczego. W 1893 roku oddano do u\xc5\xbcytku najd\xc5\x82u\xc5\xbcszy w Niemczech (1,3\xc2\xa0km) kratownicowy most przez Wis\xc5\x82\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy Fordonem a Strzy\xc5\xbcaw\xc4\x85. W 1901 od linii kolejowej zbudowano odga\xc5\x82\xc4\x99zienia do Unis\xc5\x82awia i Brodnicy.\n_START_SECTION_\nOkres mi\xc4\x99dzywojenny\n_START_PARAGRAPH_\nPo przej\xc5\x9bciu ziemi che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej w 1920 roku w obr\xc4\x99b pa\xc5\x84stwa polskiego, utworzono w D\xc4\x85browie Che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej gmin\xc4\x99 wiejsk\xc4\x85, a w latach 30. XX w. w\xc3\xb3jtostwo. Gmina wchodzi\xc5\x82a w sk\xc5\x82ad powiatu che\xc5\x82mi\xc5\x84skiego w wojew\xc3\xb3dztwie pomorskim. Na podstawie traktatu wersalskiego by\xc5\x82a niemiecka w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87 pa\xc5\x84stwowa przesz\xc5\x82a za odszkodowaniem na w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87 pa\xc5\x84stwa polskiego. Ponadto rz\xc4\x85d polski mia\xc5\x82 prawo likwidacji maj\xc4\x85tk\xc3\xb3w, praw i udzia\xc5\x82\xc3\xb3w, nale\xc5\xbc\xc4\x85cych uprzednio do obywateli niemieckich. W latach 20. XX w. do okolicznych wsi przybywa\xc5\x82a ludno\xc5\x9b\xc4\x87 polska z Galicji, Wielkopolski, \xc5\x9al\xc4\x85ska, Kujaw i Kaszub oraz reemigranci z Nadrenii, Westfalii, Francji i Belgii. Kupowa\xc5\x82a ona na w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87 ziemi\xc4\x99 lub ca\xc5\x82e gospodarstwa od emigruj\xc4\x85cych Niemc\xc3\xb3w oraz uruchamia\xc5\x82a warsztaty rzemie\xc5\x9blnicze. Dominuj\xc4\x85c\xc4\x85 form\xc4\x85 osadnicz\xc4\x85 na terenie gminy by\xc5\x82y du\xc5\xbce gospodarstwa dworskie, kt\xc3\xb3rych najwi\xc4\x99kszym reprezentantem by\xc5\x82 majorat ostromecki, natomiast Gzin wchodzi\xc5\x82 w sk\xc5\x82ad du\xc5\xbcego maj\xc4\x85tku J\xc3\xb3zefa Stefa\xc5\x84skiego. W wyniku reform agrarnych nadwy\xc5\xbcki z maj\xc4\x85tk\xc3\xb3w prywatnych, licz\xc4\x85cych ponad 180 ha podlega\xc5\x82y parcelacji. W latach 30. XX w. w lasach na terenie gminy odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 polowania z udzia\xc5\x82em elit politycznych i gospodarczych, organizowane przez w\xc5\x82a\xc5\x9bciciela ordynacji ostromeckiej Jomara von Alvensleben._NEWLINE_W przeddzie\xc5\x84 II wojny \xc5\x9bwiatowej okolice D\xc4\x85browy Che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej by\xc5\x82y terenem o\xc5\xbcywionej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci niemieckich grup rewizjonistycznych, co znalaz\xc5\x82o odzwierciedlenie jesieni\xc4\x85 1939 roku w zbrodniczej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci miejscowego niemieckiego Selbstschutzu. Symbolem tej zbrodniczej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci jest cmentarz i obelisk upami\xc4\x99tniaj\xc4\x85cy zamordowanych Polak\xc3\xb3w z terenu gminy D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska.\n_START_SECTION_\nOkres okupacji niemieckiej\n_START_PARAGRAPH_\nW okresie okupacji niemieckiej 1939\xe2\x80\x931945 gmina nale\xc5\xbca\xc5\x82a do rejencji bydgoskiej w prowincji Gda\xc5\x84sk-Prusy Zachodnie. W latach 1940\xe2\x80\x931942 w\xc5\x82adze okupacyjne prowadzi\xc5\x82y akcj\xc4\x99 wysiedle\xc5\x84cz\xc4\x85 Polak\xc3\xb3w do Generalnego Gubernatorstwa. Og\xc3\xb3\xc5\x82em z powiatu che\xc5\x82mi\xc5\x84skiego wysiedlono oko\xc5\x82o 3500 Polak\xc3\xb3w. Na ich miejsce sprowadzono Niemc\xc3\xb3w z kraj\xc3\xb3w nadba\xc5\x82tyckich, Besarabii i by\xc5\x82ego Wolnego Miasta Gda\xc5\x84ska. W marcu 1941 wprowadzono niemieck\xc4\x85 list\xc4\x99 narodowo\xc5\x9bciow\xc4\x85 (niem. Volksliste), kt\xc3\xb3ra s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 mia\xc5\x82a zniemczeniu ludno\xc5\x9bci polskiej oraz zasileniu Wehrmachtu nowymi rekrutami. Od 1942 Polak\xc3\xb3w zmuszano do wpisywania si\xc4\x99 na list\xc4\x99 pod gro\xc5\xbab\xc4\x85 wysiedlenia, a tak\xc5\xbce umieszczenia w obozie koncentracyjnym._NEWLINE_26 stycznia 1945 na obszar gminy D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska wkroczyli \xc5\xbco\xc5\x82nierze 70 Armii Radzieckiej 2 Frontu Bia\xc5\x82oruskiego. Na pocz\xc4\x85tku lutego 1945 w lasach ko\xc5\x82o D\xc4\x85browy Che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej, Cichoradza, Unis\xc5\x82awia i Che\xc5\x82mna okr\xc4\x85\xc5\xbcono i zniszczono resztki wojsk niemieckich. W wyniku krwawej bitwy, kt\xc3\xb3ra zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 7 lutego zgin\xc4\x99\xc5\x82o ok. 9 tys. \xc5\xbco\xc5\x82nierzy niemieckich, a 4 tys. wzi\xc4\x99to do niewoli. W 1945 roku ludno\xc5\x9b\xc4\x87 niemiecka opu\xc5\x9bci\xc5\x82a miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87, a w jej miejsce przybyli Polacy z g\xc5\x82\xc4\x99bi kraju i z kres\xc3\xb3w wschodnich.\n_START_SECTION_\nOkres powojenny\n_START_PARAGRAPH_\nW 1945 roku du\xc5\xbce prywatne posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci ziemskie (w tym majorat ostromecki) oraz wszystkie gospodarstwa poniemieckie znacjonalizowano w oparciu o przepisy reformie rolnej. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 grunt\xc3\xb3w rozparcelowano na rzecz rodzin miejscowych, repatriant\xc3\xb3w i przesiedle\xc5\x84c\xc3\xb3w, a cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 przekazano nowo utworzonym Pa\xc5\x84stwowym Gospodarstwom Rolnym (m.in. w Nowym Dworze k. Ostromecka) i Rolniczym Sp\xc3\xb3\xc5\x82dzielniom Produkcyjnym (w S\xc5\x82o\xc5\x84czu i Rafie). W zespole pa\xc5\x82acowo-parkowym w Ostromecku ulokowano O\xc5\x9brodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci i M\xc5\x82odzie\xc5\xbcy S\xc5\x82abos\xc5\x82ysz\xc4\x85cej i Nies\xc5\x82ysz\xc4\x85cej, kt\xc3\xb3ry tu funkcjonowa\xc5\x82 do 1989 roku. Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 ewangelicki w Ostromecku zburzono, a w D\xc4\x85browie Che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej przydzielono parafii katolickiej w Boluminku._NEWLINE_W latach 1945-1954 gmina D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska administracyjnie nale\xc5\xbca\xc5\x82a do powiatu che\xc5\x82mi\xc5\x84skiego i wojew\xc3\xb3dztwa bydgoskiego (w latach 1945-1950 nazywanego pomorskim). Reforma administracyjna z 25 wrze\xc5\x9bnia 1954 w miejsce zlikwidowanych gmin powo\xc5\x82a\xc5\x82a gromady. W latach 1954-1972 istnia\xc5\x82a Gromada D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 w 1959 powi\xc4\x99kszono o zlikwidowan\xc4\x85 gromad\xc4\x99 Ostromecko. W 1966 roku nale\xc5\xbca\xc5\x82o do niej wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 miejscowo\xc5\x9bci obecnej gminy: D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska, Bolumin, Boluminek, Czemlewo, Gzin, Janowo, Mozgowina, Nowy Dw\xc3\xb3r, Ostromecko, Otowice, Rafa, Strzy\xc5\xbcawa i Wa\xc5\x82dowo Kr\xc3\xb3lewskie, natomiast Czar\xc5\xbce, S\xc5\x82o\xc5\x84cz, D\xc4\x99bowo i Gzin Dolny nale\xc5\xbca\xc5\x82y do gromady Kokocko. W latach 60. XX w. w niekt\xc3\xb3rych miejscowo\xc5\x9bciach gminy zacz\xc4\x99\xc5\x82a przewa\xc5\xbca\xc4\x87 ludno\xc5\x9b\xc4\x87 pozarolnicza (m.in. w D\xc4\x85browie Che\xc5\x82mi\xc5\x84skiej, Otowicach, Czemlewie, Strzy\xc5\xbcawie, Ma\xc5\x82ej K\xc4\x99pie). W podmiejsk\xc4\x85 miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87 letniskow\xc4\x85 i \xe2\x80\x9esypialni\xc4\x99\xe2\x80\x9d dla mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Bydgoszczy zacz\xc4\x99\xc5\x82o przekszta\xc5\x82ca\xc4\x87 si\xc4\x99 Ostromecko._NEWLINE_Po reformie administracyjnej z 1973 roku zlikwidowano powiaty oraz reaktywowano gmin\xc4\x99 D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska, w obr\xc4\x99bie wojew\xc3\xb3dztwa bydgoskiego. Po kolejnej reformie administracyjnej z 1999 roku gmin\xc4\x99 w\xc5\x82\xc4\x85czono w sk\xc5\x82ad powiatu bydgoskiego i wojew\xc3\xb3dztwa kujawsko-pomorskiego. Od 1985 roku pa\xc5\x82ac stary, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej ca\xc5\x82y zesp\xc3\xb3\xc5\x82 pa\xc5\x82acowo-parkowy w Ostromecku zosta\xc5\x82 przej\xc4\x99ty pocz\xc4\x85tkowo przez Filharmoni\xc4\x99 Pomorsk\xc4\x85 im. Ignacego Paderewskiego w Bydgoszczy, a od 1996 roku przez miasto Bydgoszcz, kt\xc3\xb3re przekszta\xc5\x82ci\xc5\x82o go w o\xc5\x9brodek kulturalny i rekreacyjny o znaczeniu regionalnym. Po 2000 roku gmina sta\xc5\x82a si\xc4\x99 jednym z beneficjent\xc3\xb3w procesu suburbanizacji okolic Bydgoszczy. 13 listopada 2008 roku reaktywowano ruch szynobus\xc3\xb3w na linii kolejowej Bydgoszcz G\xc5\x82\xc3\xb3wna \xe2\x80\x93 Ostromecko \xe2\x80\x93 D\xc4\x85browa Che\xc5\x82mi\xc5\x84ska \xe2\x80\x93 Gzin \xe2\x80\x93 Unis\xc5\x82aw Pomorski \xe2\x80\x93 Che\xc5\x82m\xc5\xbca.'