b'\n_START_ARTICLE_\nTyto\xc5\x84 szlachetny\n_START_SECTION_\nWymagania glebowe\n_START_PARAGRAPH_\nWszystkie odmiany tytoniu wymagaj\xc4\x85 gleb uprawnych o uregulowanych stosunkach wodnych. Gleby musz\xc4\x85 by\xc4\x87 przepuszczalne i lekkie. Podmok\xc5\x82e i nieprzewiewne gleby nie nadaj\xc4\x85 si\xc4\x99 pod upraw\xc4\x99 tytoniu. Pod tytonie papierosowe jasne nale\xc5\xbcy przeznaczy\xc4\x87 gleby lekkie i ma\xc5\x82o urodzajne takie jak lessy, bielice oraz gleby piaszczysto-ilaste. Pod tytonie ciemne najlepsze s\xc4\x85 gleby urodzajne, zwi\xc4\x99z\xc5\x82e i pr\xc3\xb3chnicze takie jak: czarnoziemy, mady, lesso-bielice oraz \xc5\xbcy\xc5\xbaniejsze gleby bielicowe.\n_START_SECTION_\nWymagania klimatyczne\n_START_PARAGRAPH_\nTyto\xc5\x84 jest ro\xc5\x9blin\xc4\x85 o du\xc5\xbcych zdolno\xc5\x9bciach adaptacyjnych i uprawia\xc4\x87 go mo\xc5\xbcna w strefie klimatycznej tropikalnej, subtropikalnej i umiarkowanej Tyto\xc5\x84 jest ro\xc5\x9blin\xc4\x85 ciep\xc5\x82olubn\xc4\x85, wi\xc4\x99c temperatura powinna by\xc4\x87 utrzymywana w zakresie 21-27 \xc2\xb0C i nie powinna spada\xc4\x87 poni\xc5\xbcej 15 \xc2\xb0C. Z tego wzgl\xc4\x99du na  plantacje przeznaczy\xc4\x87 nale\xc5\xbcy pola na stokach po\xc5\x82udniowych. Miejsce to sprzyja intensywnemu nagrzaniu pola oraz silnemu nas\xc5\x82onecznieniu plantacji. Takie po\xc5\x82o\xc5\xbcenie plantacji stanowi naturaln\xc4\x85 ochron\xc4\x99 przeciwko chorobom kt\xc3\xb3re rozwijaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w wilgotnym \xc5\x9brodowisku. Nale\xc5\xbcy unika\xc4\x87 sadzenia tytoniu w kotlinach i na niskich terenach s\xc4\x85siaduj\xc4\x85cych z rzekami i stawami poniewa\xc5\xbc plantacje s\xc4\x85 nara\xc5\xbcone na przemarzanie i podmakanie.\n_START_SECTION_\nP\xc5\x82odozmian\n_START_PARAGRAPH_\nNajkorzystniejszym przedplonem pod tyto\xc5\x84 s\xc4\x85 ro\xc5\x9bliny k\xc5\x82osowe poniewa\xc5\xbc nie ulegaj\xc4\x85 chorobom. Dobrym przedplonem pod tytonie ciemne s\xc4\x85 ro\xc5\x9bliny okopowe(buraki) poniewa\xc5\xbc mniej zachwaszczaj\xc4\x85 pole i zostawiaj\xc4\x85 je w lepszej strukturze. Ro\xc5\x9bliny motylkowe (wzbogacaj\xc4\x85 gleb\xc4\x99 w azot) s\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dobrym przedplonem  ale tylko pod tyto\xc5\x84 ciemny, gdy\xc5\xbc tyto\xc5\x84 jasny nie lubi nadmiaru azotu w glebie. Nie nale\xc5\xbcy r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc sadzi\xc4\x87 tytoniu co rok na tym samym miejscu poniewa\xc5\xbc nast\xc4\x99puje wyja\xc5\x82owienie gleby ze sk\xc5\x82adnik\xc3\xb3w pokarmowych.\n_START_SECTION_\nSadzenie\n_START_PARAGRAPH_\nNajkorzystniejszym okresem na sadzenie tytoniu jest prze\xc5\x82om kwietnia i maja. Sadzenie w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym terminie utrudnia przyjmowanie wody przez ro\xc5\x9bliny oraz na dojrzewanie i suszenie tytoniu. Du\xc5\xbce szkody wyrz\xc4\x85dzaj\xc4\x85 przymrozki. Im wcze\xc5\x9bniej tyto\xc5\x84 jest wysadzany tym mniej jest podatny na choroby.\n_START_SECTION_\nPiel\xc4\x99gnacja\n_START_PARAGRAPH_\nKorzenie tytoniu wymagaj\xc4\x85 przewiewnych gleb, dlatego zaraz po zasadzeniu tytoniu trzeba regularnie spulchnia\xc4\x87 ziemi\xc4\x99 w celu jej napowietrzenia i usuni\xc4\x99cia chwast\xc3\xb3w. Aby zaprzesta\xc4\x87 utraty wody w glebie nale\xc5\xbcy stosowa\xc4\x87 uprawy mi\xc4\x99dzyrz\xc4\x99dowe. Narz\xc4\x99dziami usprawniaj\xc4\x85cych upraw\xc4\x99 mi\xc4\x99dzyrz\xc4\x99dow\xc4\x85 s\xc4\x85: glebogryzarki, obsypniki, pielniki oraz no\xc5\xbce k\xc4\x85towe. Konieczne jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc obsypywanie ro\xc5\x9blin, gdy\xc5\xbc wp\xc5\x82ywa to na lepsz\xc4\x85 zdrowotno\xc5\x9b\xc4\x87 tytoniu i ochrania ro\xc5\x9bliny przed przewr\xc3\xb3ceniem przez wiatr. Nale\xc5\xbcy tak\xc5\xbce usuwa\xc4\x87 kwiatostany oraz boczne p\xc4\x99dy. Usuwanie odrost\xc3\xb3w trzeba wykona\xc4\x87 zanim osi\xc4\x85gn\xc4\x85 one 5-10 cm. Stosowanie zabieg\xc3\xb3w agrotechnicznych w umiarkowanym stopniu wp\xc5\x82ywa na ograniczenie wyst\xc4\x99powania chor\xc3\xb3b na plantacji, ale nie daj\xc4\x85 one ca\xc5\x82kowitej ochrony. Konieczne jest stosowanie specjalnych oprysk\xc3\xb3w do ochrony tytoniu przeciwko r\xc3\xb3\xc5\xbcnym paso\xc5\xbcytom i grzybom.\n_START_SECTION_\nZbi\xc3\xb3r tytoniu\n_START_PARAGRAPH_\nLi\xc5\x9bcie tytoniu gotowego do zbioru odchylaj\xc4\x85 si\xc4\x99 od \xc5\x82odygi. Powierzchnia li\xc5\x9bcia traci po\xc5\x82ysk, robi si\xc4\x99 matowa i lepka. Koniuszki li\xc5\x9bcia zaczynaj\xc4\x85 \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82kn\xc4\x85\xc4\x87 i zaczynaj\xc4\x85 si\xc4\x99 skr\xc4\x99ca\xc4\x87. Powierzchnia blaszki li\xc5\x9bcia nabiera jasnozielonego lub seledynowego koloru. Trzeba zwraca\xc4\x87 uwag\xc4\x99 na te charakterystyczne cechy podczas zbioru, poniewa\xc5\xbc za szybko zebrany tyto\xc5\x84 nie posiada po\xc5\xbc\xc4\x85danych sk\xc5\x82adnik\xc3\xb3w. Zbyt p\xc3\xb3\xc5\xbano zebrany tyto\xc5\x84 traci nie tylko na jako\xc5\x9bci surowca, ale tak\xc5\xbce na wielko\xc5\x9bci plonu, poniewa\xc5\xbc li\xc5\x9bcie s\xc4\x85 wtedy puste i lekkie.\n_START_SECTION_\nChoroby i szkodniki tytoniu\n_START_PARAGRAPH_\nChoroby i szkodniki powoduj\xc4\x85 ogromne straty wskutek zmniejszenie plon\xc3\xb3w. Warunki klimatyczne maj\xc4\x85 du\xc5\xbcy wp\xc5\x82yw na stopie\xc5\x84 nasilenia chor\xc3\xb3b, jednak plantatorzy kt\xc3\xb3rzy nie stosuj\xc4\x85 si\xc4\x99 do podstawowych zasad ochrony tytoniu ponosz\xc4\x85 najwi\xc4\x99ksze straty ekonomiczne. Cz\xc4\x99sto tyto\xc5\x84 atakuj\xc4\x85 grzyby paso\xc5\xbcytnicze takie jak: M\xc4\x85czniak rzekomy tytoniu, Brunatna sucha plamisto\xc5\x9b\xc4\x87 li\xc5\x9bci tytoniu oraz Czarna zgnilizna korzeni. Tyto\xc5\x84 atakuj\xc4\x85 tak\xc5\xbce choroby wirusowe takie jak: Br\xc4\x85zowa plamisto\xc5\x9b\xc4\x87 pomidora na tytoniu \xe2\x80\x93 TSWV, Brunatna nekroza nerw\xc3\xb3w li\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 PVY oraz Mozaika tytoniu \xe2\x80\x93 TMV kt\xc3\xb3re niszcz\xc4\x85 przede wszystkim li\xc5\x9bcie, kt\xc3\xb3re p\xc3\xb3\xc5\xbaniej nie nadaj\xc4\x85 si\xc4\x99 do przetworzenia. G\xc5\x82\xc3\xb3wnymi szkodnikami tytoniu s\xc4\x85: wciornastek tytoniowiec, mszyca oraz rolnice. Najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej uszkadzaj\xc4\x85 one korzenie oraz li\xc5\x9bcie hamuj\xc4\x85c wzrost ro\xc5\x9blin.\n_START_SECTION_\nPraca dzieci\n_START_PARAGRAPH_\nMi\xc4\x99dzynarodowe Biuro Pracy poinformowa\xc5\x82o, \xc5\xbce wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 dzieci  pracuj\xc4\x85cych w rolnictwie,  uczestnicz\xc4\x85 w jednym z  najbardziej niebezpiecznych rodzaj\xc3\xb3w pracy. W bran\xc5\xbcy tytoniowej tak\xc5\xbce pracuj\xc4\x85 dzieci. Wykorzystywanie dzieci jest powszechne w gospodarstwach rolnych w Argentynie, Brazylii, Chinach, Indiach, Indonezji, Malawi i Zimbabwe. Podczas gdy niekt\xc3\xb3re z tych dzieci pracuj\xc4\x85 z rodzinami w ma\xc5\x82ych gospodarstwach rodzinnych, inni pracuj\xc4\x85 na du\xc5\xbcych plantacjach. Pod koniec 2009 roku, wydano przez raporty londy\xc5\x84skiej grupy praw cz\xc5\x82owieka Plan Mi\xc4\x99dzynarodowy, w kt\xc3\xb3rych stwierdzono, \xc5\xbce praca dzieci by\xc5\x82a powszechna w gospodarstwach tytoniowych w Malawi (producenta z 1,8% na \xc5\x9bwiecie tytoniowych). Organizacja przeprowadzi\xc5\x82a wywiady z grup\xc4\x85 44 nastolatk\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy pracowali w pe\xc5\x82nym wymiarze godzin w gospodarstwach rolnych w roku 2007-8 . Dzieci\xc4\x99cy robotnicy skar\xc5\xbcyli si\xc4\x99 na niskie p\xc5\x82ace i d\xc5\x82ugie godziny, a tak\xc5\xbce u\xc5\xbcywanie przemocy fizycznej i seksualnej przez ich prze\xc5\x82o\xc5\xbconych.  Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z nich cierpi na chorob\xc4\x99 zielonego tytoniu spowodowanego przez zatrucie nikotyn\xc4\x85. Gdy dotykaj\xc4\x85 oni mokrych li\xc5\x9bci, nikotyna z li\xc5\x9bci zostaje wch\xc5\x82oni\xc4\x99ta do sk\xc3\xb3ry i powoduje nudno\xc5\x9bci, wymioty i zawroty g\xc5\x82owy. Poprzez bezpo\xc5\x9bredni kontakt z li\xc5\x9b\xc4\x87mi tytoniu dzieci by\xc5\x82y nara\xc5\xbcone na poch\xc5\x82oni\xc4\x99cie nikotyny znajduj\xc4\x85cej si\xc4\x99 w 50 papierosach. Ten poziom nikotyny u dzieci mo\xc5\xbce trwale zmieniaj\xc4\x85 struktur\xc4\x99 i funkcje m\xc3\xb3zgu.\n_START_SECTION_\nObci\xc4\x85\xc5\xbcenie \xc5\x9brodowiska\n_START_PARAGRAPH_\nTyto\xc5\x84 wymaga u\xc5\xbcycia du\xc5\xbcych ilo\xc5\x9bci pestycyd\xc3\xb3w. Firmy tytoniowe polecaj\xc4\x85 do 16 oddzielnych aplikacji pestycyd\xc3\xb3w tylko w okresie sadzenia nasion w szklarniach i przesadzania m\xc5\x82odych ro\xc5\x9blin na polu. Stosowanie pestycyd\xc3\xb3w zosta\xc5\x82 spot\xc4\x99gowany przez ch\xc4\x99\xc4\x87 produkowania wi\xc4\x99kszych plon\xc3\xb3w w kr\xc3\xb3tszym czasie, poniewa\xc5\xbc nast\xc4\x85pi\xc5\x82o zmniejszenie warto\xc5\x9bci rynkowej tytoniu. Pestycydy mog\xc4\x85 cz\xc4\x99sto zaszkodzi\xc4\x87 plantatorom tytoniu, poniewa\xc5\xbc nie s\xc4\x85 oni \xc5\x9bwiadomi skutk\xc3\xb3w dla zdrowia i nie znaj\xc4\x85 podstawowych zasad bezpiecze\xc5\x84stwa przy pracy z pestycydami. W po\xc5\x82\xc4\x85czeniu z prac\xc4\x85 dzieci, pestycydy stanowi\xc4\x85 jeszcze wi\xc4\x99ksze zagro\xc5\xbcenie. Wczesna ekspozycja na pestycydy mo\xc5\xbce zwi\xc4\x99kszy\xc4\x87 ryzyko zachorowania raka , a tak\xc5\xbce negatywnie wp\xc5\x82ywa na ochron\xc4\x99 uk\xc5\x82adu nerwowego i odporno\xc5\x9bciowego.'