b'\n_START_ARTICLE_\nArchitektura renesansu w Anglii\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze przejawy renesansu w Anglii widoczne s\xc4\x85 dopiero w po\xc5\x82owie XVI wieku, pocz\xc4\x85tkowo jako pojedyncze, ozdobne detale wprowadzone w okresie p\xc3\xb3\xc5\xbanego gotyku (pod koniec tzw. stylu Tudor\xc3\xb3w) a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w okresie panowania tzw. stylu el\xc5\xbcbieta\xc5\x84skiego (1558-1603). W sztukach dekoracyjnych tego czasu utrzymywa\xc5\x82y si\xc4\x99 jeszcze elementy formalne angielskiego gotyku, \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85c si\xc4\x99 z nowymi formami w\xc5\x82oskiego renesansu, kt\xc3\xb3re dociera\xc5\x82y do Anglii za po\xc5\x9brednictwem W\xc5\x82och, Niderland\xc3\xb3w, Francji i Niemiec. By\xc5\x82 wi\xc4\x99c to styl mieszany, ale o wyra\xc5\xbanej przewadze cech narodowych. "Nowinki" w\xc5\x82oskie interpretowane by\xc5\x82y w spos\xc3\xb3b do\xc5\x9b\xc4\x87 powierzchowny, \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85cy o niezrozumieniu zasad sztuki renesansowej. W XVI w. budownictwo sakralne w okresie reformacji niemal ca\xc5\x82kowicie zamiera. W dekoracji przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85 motywy zaczerpni\xc4\x99te z wzornik\xc3\xb3w Serlia i Hansa Vredemana de Vries.\n_START_SECTION_\nSchemat rezydencji\n_START_PARAGRAPH_\nProwadzone przebudowy i modernizacje wiejskich siedzib arystokracji i ziemia\xc5\x84stwa otrzymuj\xc4\x85 nowe rozwi\xc4\x85zania. Rezydencja przesta\xc5\x82a by\xc4\x87 tylko centrum dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci rolniczej w\xc5\x82a\xc5\x9bciciela ziemskiego. Jego doch\xc3\xb3d coraz bardziej zale\xc5\xbca\xc5\x82 od op\xc5\x82at czynszowych dzier\xc5\xbcawc\xc3\xb3w, co zapewnia\xc5\x82o bezpo\xc5\x9bredni dop\xc5\x82yw got\xc3\xb3wki i powodowa\xc5\x82o ca\xc5\x82kowit\xc4\x85 lub cz\xc4\x99\xc5\x9bciow\xc4\x85 rezygnacj\xc4\x99 z dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci czysto gospodarczej. Ch\xc4\x99\xc4\x87 utrzymania w \xc5\x82askach dworu nios\xc5\x82a ze sob\xc4\x85 obowi\xc4\x85zek przyjmowania monarchy lub co najmniej jego wysokich wys\xc5\x82annik\xc3\xb3w, a to zmieni\xc5\x82o pa\xc5\x82ac w rodzaj luksusowego hotelu._NEWLINE_W architekturze angielskiej przez d\xc5\x82ugi czas dominowa\xc5\x82 kamie\xc5\x84, szczeg\xc3\xb3lnie piaskowiec, ale w epoce Tudor\xc3\xb3w zacz\xc4\x99\xc5\x82y pojawiaj\xc4\x85c si\xc4\x99 wzorowane na niderlandzkim budownictwie budowle z cegie\xc5\x82. Charakterystyczn\xc4\x85 cech\xc4\x85 czas\xc3\xb3w el\xc5\xbcbieta\xc5\x84skich sta\xc5\x82y si\xc4\x99 okna dzielone kamiennymi s\xc5\x82upkami, \xc5\x9bci\xc5\x9ble zgranymi z r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kamiennym obramowaniem, zapo\xc5\xbcyczonym ze sztuki gotyckiej i rozwini\xc4\x99tym. Wyposa\xc5\xbcenie rezydencji w okna zewn\xc4\x99trzne by\xc5\x82o wyrazem my\xc5\x9blenia o budynku ju\xc5\xbc nie jako systemu obronnego (dotychczas rezydencje mia\xc5\x82y na zewn\xc4\x85trz jedynie niewielkie okienka i strzelnice). Nast\xc4\x85pi\xc5\x82o zatem przeorientowanie topografii budynku. Okna zewn\xc4\x99trzne uczyni\xc5\x82y bry\xc5\x82\xc4\x99 l\xc5\xbcejsz\xc4\x85 i ciekawsz\xc4\x85 architektonicznie, pozwoli\xc5\x82y na elastyczniejsze wykorzystywanie naturalnego o\xc5\x9bwietlenia wn\xc4\x99trza._NEWLINE_Inn\xc4\x85 r\xc3\xb3\xc5\xbcnic\xc4\x85 by\xc5\x82o zast\xc4\x85pienie wie\xc5\xbc bramnych ozdobnymi bramami arkadowymi._NEWLINE_Centraln\xc4\x85 i g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 wielkich rezydencji by\xc5\x82a, z regu\xc5\x82y od czas\xc3\xb3w \xc5\x9bredniowiecza, wielka sie\xc5\x84, obszerne pomieszczenie og\xc3\xb3lne, miejsce gromadz\xc4\x85ce domownik\xc3\xb3w i ukazuj\xc4\x85ce zarazem, zw\xc5\x82aszcza przy stole jadalnym, hierarchi\xc4\x99 domownik\xc3\xb3w i go\xc5\x9bci. Jego rola zacz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 teraz zmienia\xc4\x87. Rozpoczyna si\xc4\x99 proces odchodzenia od zbiorowo\xc5\x9bci \xc5\xbcycia w wielkim hallu. Dawn\xc4\x85 sie\xc5\x84 zacz\xc4\x99to dzieli\xc4\x87. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 jadalna pana domu znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w \xe2\x80\x9edais\xe2\x80\x9d, rodzaju odr\xc4\x99bnej platformy wy\xc5\x82\xc4\x85czonej od reszty hallu zazwyczaj za pomoc\xc4\x85 ozdobnego, drewnianego przepierzenia (\xe2\x80\x9etimber screen\xe2\x80\x9d). Pozosta\xc5\x82a cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 domownik\xc3\xb3w jada\xc5\x82a w centralnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci hallu. W g\xc5\x82\xc3\xb3wnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci budowli umieszczano zazwyczaj reprezentacyjn\xc4\x85 sal\xc4\x99 przeznaczon\xc4\x85 na bale i uczty. Wewn\xc4\x85trz niej, nad wej\xc5\x9bciem, budowano empor\xc4\x99 dla zespo\xc5\x82\xc3\xb3w muzycznych przygrywaj\xc4\x85cych podczas przyj\xc4\x99\xc4\x87. Z g\xc5\x82\xc3\xb3wnego hallu na pi\xc4\x99tro mieszkalne prowadzi\xc5\x82y reprezentacyjne schody._NEWLINE_Pojawia si\xc4\x99 odr\xc4\x99bny pok\xc3\xb3j jadalny, pokoje dzienne i wypoczynkowe oraz galeria s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ca najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej celom rekreacyjnym, w tym grom sportowym. Poszczeg\xc3\xb3lne pokoje dost\xc4\x99pne by\xc5\x82y z d\xc5\x82ugiego korytarza, kt\xc3\xb3ry pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 galerii gromadz\xc4\x85cej dzie\xc5\x82a sztuki i pami\xc4\x85tki rodzinne._NEWLINE_Charakterystyczne dla rezydencji jako ca\xc5\x82o\xc5\x9bci by\xc5\x82y te\xc5\xbc wysokie, budowane przy zewn\xc4\x99trznych \xc5\x9bcianach masywne kominy. W dolnych partiach przechodzi\xc5\x82y one w kominek, pocz\xc4\x85tkowo prosty, potem coraz bardziej ozdobny, stanowi\xc4\x85cy niezb\xc4\x99dny element ka\xc5\xbcdej rezydencji._NEWLINE_Sypialnia pana i pani domu by\xc5\x82a na og\xc3\xb3\xc5\x82 na pi\xc4\x99trze. Sypialnia opiekunki kuchni, zwykle dalszej lub bli\xc5\xbcszej przedstawicielki rodziny w\xc5\x82a\xc5\x9bcicieli rodziny w\xc5\x82a\xc5\x9bcicieli rezydencji, znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w pomieszczeniu okre\xc5\x9blanym na jako \xe2\x80\x9esolar\xe2\x80\x9d, tu\xc5\xbc nad kuchni\xc4\x85, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na pi\xc4\x99trze. Wprowadzenie kominka zacz\xc4\x99\xc5\x82o stopniowo zmienia\xc4\x87 ten uk\xc5\x82ad, a z nim panuj\xc4\x85cy w rezydencji styl \xc5\xbcycia, wreszcie jej architektur\xc4\x99. Pozwala\xc5\x82o to np. na indywidualizacj\xc4\x99 \xc5\xbcycia domowego przez umieszczenie kilku komink\xc3\xb3w w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych pomieszczeniach. Mieszka\xc5\x84cy odt\xc4\x85d nie musieli dla ciep\xc5\x82a skupia\xc4\x87 si\xc4\x99 w jednym centralnym miejscu. To z kolei doprowadzi\xc5\x82o z czasem do zmniejszenia znaczenia wielkiego hallu, czyni\xc4\x85c go rodzajem du\xc5\xbcej, powitalnej sieni._NEWLINE_Dodanie bocznych skrzyde\xc5\x82 i uformowanie otwartego dziedzi\xc5\x84ca prowadzi do rozwi\xc4\x85za\xc5\x84 rzutu budowli opartych na kszta\xc5\x82cie wzorowanym na literze U. Wysuni\xc4\x99cie w \xc5\x9brodkowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci budowli ryzalitu upodabnia rzut budowli do litery E, a wyd\xc5\x82u\xc5\xbcenie skrzyde\xc5\x82 bocznych na ty\xc5\x82y rezydencji na\xc5\x9bladuje kszta\xc5\x82t litery H._NEWLINE_Drewniane stropy, zazwyczaj kasetonowe zdobi\xc5\x82y stiuki i profilowane belki, a \xc5\x9bciany wyk\xc5\x82adano r\xc3\xb3\xc5\xbcnymi odmianami drewna. Pomieszczenia ogrzewa\xc5\x82o ciep\xc5\x82o du\xc5\xbcych komink\xc3\xb3w o dekoracyjnych formach.'