b'\n_START_ARTICLE_\nBunt producent\xc3\xb3w wina w Langwedocji w 1907\n_START_PARAGRAPH_\nBunt producent\xc3\xb3w wina w Langwedocji w 1907 \xe2\x80\x93 masowy protest os\xc3\xb3b utrzymuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 z pracy przy produkcji wina na terenie Langwedocji w marcu-czerwcu 1907. Jego bezpo\xc5\x9brednim powodem by\xc5\x82 kryzys w bran\xc5\xbcy winiarskiej zwi\xc4\x85zany z fatalnymi zbiorami w latach 1902-1903, a nast\xc4\x99pnie nadprodukcj\xc4\x85 wina w dw\xc3\xb3ch kolejnych sezonach.\n_START_SECTION_\nUprawa winoro\xc5\x9bli w Langwedocji\n_START_PARAGRAPH_\nUprawa winoro\xc5\x9bli by\xc5\x82a wielowiekow\xc4\x85 tradycj\xc4\x85 na obszarze Langwedocji, znan\xc4\x85 jeszcze w okresie galorzymskim, podtrzymywan\xc4\x85 w \xc5\x9bredniowieczu przez winnice przy klasztorach. Dzi\xc4\x99ki otwarciu w XVIII wieku Kana\xc5\x82u Po\xc5\x82udniowego i portu w S\xc3\xa8te, wino langwedockie zyska\xc5\x82o kolejne rynki zbytu. Stale polepsza\xc5\x82y si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc techniki konserwacji wina. W epoce rewolucji francuskiej region B\xc3\xa9ziers utrzymywa\xc5\x82 si\xc4\x99 przede wszystkim z prac zwi\xc4\x85zanych z produkcj\xc4\x85 i sprzeda\xc5\xbc\xc4\x85 wina. Tendencje te pog\xc5\x82\xc4\x99bia\xc5\x82y si\xc4\x99 w miar\xc4\x99 rozwoju transportu w XIX wieku._NEWLINE_W po\xc5\x82owie XIX wieku winoro\xc5\x9ble po\xc5\x82udnia Francji zosta\xc5\x82y najpierw zaatakowane przez kilka gatunk\xc3\xb3w paso\xc5\xbcytniczych grzyb\xc3\xb3w, a nast\xc4\x99pnie przez filokser\xc4\x99 wi\xc5\x84ca. Regeneracja upraw by\xc5\x82a mo\xc5\xbcliwa jedynie dzi\xc4\x99ki zastosowaniu ochronnej mieszanki siarczanu miedzi z tlenkiem wapnia oraz wprowadzeniu ro\xc5\x9blin sprowadzonych ze Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych. Pod koniec XIX stulecia po\xc5\x82udnie Francji produkowa\xc5\x82o ju\xc5\xbc blisko 40% ca\xc5\x82ego wina powstaj\xc4\x85cego w tym kraju. Wielu prywatnych posiadaczy winnic wzbogaci\xc5\x82o si\xc4\x99 powa\xc5\xbcnie na tej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci, a ich winnice rozci\xc4\x85ga\xc5\x82y si\xc4\x99 na obszarach dziesi\xc4\x85tek hektar\xc3\xb3w. Wykszta\xc5\x82ci\xc5\x82a si\xc4\x99 jednak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wyra\xc5\xbana warstwa ma\xc5\x82ych producent\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy cz\xc4\x99sto \xc5\x82\xc4\x85czyli produkcj\xc4\x99 wina z wykonywaniem drugiego, dodatkowego zawodu. Od pocz\xc4\x85tku XX wieku, w celu polepszenia swojej pozycji na rynku, zacz\xc4\x99li oni \xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 si\xc4\x99 w sp\xc3\xb3\xc5\x82dzielnie. Pierwsza z nich powsta\xc5\x82a w 1905 w Maraussan. Ze wzgl\xc4\x99du na wyra\xc5\xbane socjalistyczne pogl\xc4\x85dy wielu z zaanga\xc5\xbcowanych w ruch sp\xc3\xb3\xc5\x82dzielczy (w tak powsta\xc5\x82ych sp\xc3\xb3\xc5\x82kach cz\xc4\x99sto wprowadzano wsp\xc3\xb3lnot\xc4\x99 narz\xc4\x99dzi pracy i dzielenie zysku po r\xc3\xb3wno) zyska\xc5\x82 on miano "Czerwonego Po\xc5\x82udnia".\n_START_SECTION_\nKryzys pocz\xc4\x85tku XX wieku\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 1902 i 1903 zbiory winogron by\xc5\x82y wyj\xc4\x85tkowo s\xc5\x82abe ze wzgl\xc4\x99du na niesprzyjaj\xc4\x85c\xc4\x85 pogod\xc4\x99. Tymczasem w latach 1904 i 1905 nag\xc5\x82a zmiana warunk\xc3\xb3w meteorologicznych spowodowa\xc5\x82a gwa\xc5\x82towne zwi\xc4\x99kszenie produkcji wina. Og\xc3\xb3lna jego produkcja we Francji wzros\xc5\x82a o 98%. Cena hektolitra wina spad\xc5\x82a z 24 frank\xc3\xb3w w 1903 do 6-7 w 1905. Nadprodukcja wina langwedockiego sprawia\xc5\x82a, \xc5\xbce wyniki finansowe jego sprzeda\xc5\xbcy by\xc5\x82y bardzo s\xc5\x82abe z powodu braku nabywc\xc3\xb3w. W 1905 w B\xc3\xa9ziers mia\xc5\x82a miejsce manifestacja 15 tys. ma\xc5\x82ych producent\xc3\xb3w wina, kt\xc3\xb3rych sytuacja ekonomiczna nagle si\xc4\x99 pogorszy\xc5\x82a. Dodatkowym czynnikiem os\xc5\x82abiaj\xc4\x85cym langwedockie winiarstwo by\xc5\x82a konkurencja zagraniczna ze strony win w\xc5\x82oskich i hiszpa\xc5\x84skich oraz tanich win z Algierii.\n_START_SECTION_\nBunt\n_START_PARAGRAPH_\nW 1907 kryzys nadprodukcji uderzy\xc5\x82 w Langwedocj\xc4\x99 na tyle powa\xc5\xbcnie, \xc5\xbce wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 os\xc3\xb3b utrzymuj\xc4\x85cych si\xc4\x99 do tej pory z pracy najemnej w produkcji wina znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 na bezrobociu. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 mniejszych producent\xc3\xb3w r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc straci\xc5\x82a pozycj\xc4\x99 na rynku. W lutym 1907 zrujnowani producenci wina oraz pracownicy z Baixas odm\xc3\xb3wili p\xc5\x82acenia podatk\xc3\xb3w, chc\xc4\x85c zwr\xc3\xb3ci\xc4\x87 uwag\xc4\x99 rz\xc4\x85du na swoj\xc4\x85 sytuacj\xc4\x99._NEWLINE_11 marca 1907 grupa producent\xc3\xb3w wina z Minervois na czele z Marcelinem Albertem og\xc5\x82osi\xc5\x82a powstanie Komitetu z Argeliers, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 broni\xc4\x87 interes\xc3\xb3w ma\xc5\x82ej przedsi\xc4\x99biorczo\xc5\x9bci winiarskiej w Langwedocji. 87 cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w grupy uda\xc5\x82o si\xc4\x99 do Narbonne na spotkanie z komisj\xc4\x85 parlamentarn\xc4\x85. R\xc3\xb3wnolegle organizowane by\xc5\x82y pochody, pikiety oraz spotkania z mieszka\xc5\x84cami. Ruch systematycznie przybiera\xc5\x82 na sile: na manifestacji 31 marca 1907 w Bize-Minervois by\xc5\x82o obecnych tylko 500-600 os\xc3\xb3b, ale ju\xc5\xbc w tydzie\xc5\x84 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w Ouveillan manifestowa\xc5\x82 tysi\xc4\x85c producent\xc3\xb3w wina, 28 kwietnia - 20 tys. w L\xc3\xa9zignan-Corbi\xc3\xa8res, wreszcie 5 maja 100 tys. w Narbonne. Kontroluj\xc4\x85cy manifestacj\xc4\x99 oddzia\xc5\x82 wojska odda\xc5\x82 salw\xc4\x99 do t\xc5\x82umu, zabijaj\xc4\x85c dwie osoby. 12 maja w B\xc3\xa9ziers 17 pu\xc5\x82k piechoty liniowej przy\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 si\xc4\x99 do protestuj\xc4\x85cych. 19 maja w Perpignan uczestnicy dwustutysi\xc4\x99cznej manifestacji pod\xc5\x82o\xc5\xbcyli ogie\xc5\x84 pod prefektur\xc4\x99 policji. Podobne pochody mia\xc5\x82y miejsce w Carcassonne, N\xc3\xaemes i Montpellier - p\xc3\xb3\xc5\x82milionowa demonstracja, jaka mia\xc5\x82a tam miejsce 9 czerwca, by\xc5\x82a najwi\xc4\x99kszym tego typu wydarzeniem w historii III Republiki._NEWLINE_Manifestanci domagali si\xc4\x99 natychmiastowego wdro\xc5\xbcenia programu pomocy zrujnowanym producentom wina oraz bezrobotnym z Langwedocji. Zarzucali rz\xc4\x85dowi bezczynno\xc5\x9b\xc4\x87 i maskowanie braku planu dzia\xc5\x82ania efektownymi deklaracjami. Na sztandarach pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 has\xc5\x82a znane z wcze\xc5\x9bniejszych powsta\xc5\x84 robotniczych: "\xc5\xbby\xc4\x87 pracuj\xc4\x85c albo umrze\xc4\x87 walcz\xc4\x85c" czy "Chleba lub o\xc5\x82owiu". G\xc5\x82\xc3\xb3wnym wrogiem pracownik\xc3\xb3w zosta\xc5\x82 okrzykni\xc4\x99ty premier Georges Clemenceau. Po stronie protestuj\xc4\x85cych stan\xc4\x99li rojali\xc5\x9bci, Partia Radykalna oraz cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 hierarchii Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a rzymskokatolickiego (biskup Montpellier kaza\xc5\x82 otwiera\xc4\x87 ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y w mie\xc5\x9bcie, by protestuj\xc4\x85cy mogli w nich przenocowa\xc4\x87). Z kolei socjali\xc5\x9bci, ze wzgl\xc4\x99du na mieszany sk\xc5\x82ad klasowy manifestacji (robotnicy winiarscy obok dawnych drobnych w\xc5\x82a\xc5\x9bcicieli), nie przedstawili sp\xc3\xb3jnego stanowiska._NEWLINE_Clemenceau nie podejmowa\xc5\x82 jednak \xc5\xbcadnych dzia\xc5\x82a\xc5\x84, licz\xc4\x85c na samoistne wyga\xc5\x9bni\xc4\x99cie ruchu. Zamiast tego 600 mer\xc3\xb3w miast langwedockich og\xc5\x82osi\xc5\x82o swoj\xc4\x85 dymisj\xc4\x99, a ruch nadal zyskiwa\xc5\x82 zwolennik\xc3\xb3w. 19 czerwca przeprowadzono aresztowania wszystkich cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w Komitetu z Argeliers, opr\xc3\xb3cz Marcelina Alberta, kt\xc3\xb3remu uda\xc5\x82o si\xc4\x99 uciec i ukry\xc4\x87 w Pary\xc5\xbcu. W kilku miejscowo\xc5\x9bciach dosz\xc5\x82o do star\xc4\x87 grup ch\xc5\x82op\xc3\xb3w z wojskiem, by\xc5\x82o dw\xc3\xb3ch zabitych po stronie protestuj\xc4\x85cych, w tym czternastolatek. Nast\xc4\x99pnego dnia w czasie manifestacji w Narbonne ponownie dosz\xc5\x82o do strzelaniny, kt\xc3\xb3rej ofiar\xc4\x85 pad\xc5\x82o kolejne 5 os\xc3\xb3b, w tym jedna ca\xc5\x82kowicie niezwi\xc4\x85zana z buntem, przypadkowo przechodz\xc4\x85ca dziewczyna.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82ania rz\xc4\x85du\n_START_PARAGRAPH_\nW Pary\xc5\xbcu Albert zdo\xc5\x82a\xc5\x82 uzyska\xc4\x87 spotkanie z Clemenceau i zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 na jego propozycj\xc4\x99 powrotu do Langwedocji i przekonania towarzyszy do zako\xc5\x84czenia protest\xc3\xb3w. Premier przedstawi\xc5\x82 jednak spotkanie w takim \xc5\x9bwietle, \xc5\xbce Albert zosta\xc5\x82 fatalnie przyj\xc4\x99ty w rodzinnym mie\xc5\x9bcie i z trudem unikn\xc4\x85\xc5\x82 samos\xc4\x85du, po czym musia\xc5\x82 wyjecha\xc4\x87 do Algierii, gdzie zmar\xc5\x82 w n\xc4\x99dzy._NEWLINE_Zgromadzenie Narodowe przyj\xc4\x99\xc5\x82o natomiast 29 czerwca seri\xc4\x99 uchwa\xc5\x82 zgodnych z postulatami protestuj\xc4\x85cych, w tym ograniczenie w produkcji tanich win, kt\xc3\xb3re odbiera\xc5\x82y rynek tradycyjnej produkcji langwedockiej. Protesty stopniowo wygas\xc5\x82y, jednak kryzysy nadprodukcji w bran\xc5\xbcy winiarskiej zdarza\xc5\x82y si\xc4\x99 jeszcze wielokrotnie.'