b'\n_START_ARTICLE_\nGeorg Friedrich H\xc3\xa4ndel\n_START_SECTION_\nDzieci\xc5\x84stwo i m\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nH\xc3\xa4ndel urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w 1685 roku w niemieckim mie\xc5\x9bcie Halle w rodzinie bez tradycji muzycznych. Jego ojciec, Georg H\xc3\xa4ndel, by\xc5\x82 cyrulikiem na miejscowym dworze w Weissenfels. W wieku sze\xc5\x9b\xc4\x87dziesi\xc4\x99ciu lat \xe2\x80\x93 po \xc5\x9bmierci pierwszej \xc5\xbcony \xe2\x80\x93 o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 ponownie ze znacznie m\xc5\x82odsz\xc4\x85 kobiet\xc4\x85, kt\xc3\xb3ra urodzi\xc5\x82a czw\xc3\xb3rk\xc4\x99 dzieci, w tym Georga Friedricha H\xc3\xa4ndla. Talent muzyczny ich syna objawi\xc5\x82 si\xc4\x99 wcze\xc5\x9bnie. John Mainwaring, autor pierwszej biografii kompozytora, wydanej kilka lat po \xc5\x9bmierci H\xc3\xa4ndla, pisa\xc5\x82 o ch\xc5\x82opcu graj\xc4\x85cym potajemnie na klawikordzie na strychu domu w Halle. Ma\xc5\x82o prawdopodobne, by rzeczywi\xc5\x9bcie dzia\xc5\x82o si\xc4\x99 to bez zgody ojca. Wiadomo, \xc5\xbce Georg senior lekcewa\xc5\xbcy\xc5\x82 muzyk\xc4\x99 i sztuk\xc4\x99 kompozytorsk\xc4\x85 jako spos\xc3\xb3b zarabiania pieni\xc4\x99dzy, lecz przypadkowy popis syna w grze na organach zrobi\xc5\x82 wielkie wra\xc5\xbcenie na lokalnym w\xc5\x82adcy. Nalega\xc5\x82 on, by ojciec pozwoli\xc5\x82 synowi na edukacj\xc4\x99 muzyczn\xc4\x85. Ojciec przysta\xc5\x82 na to pod warunkiem, \xc5\xbce m\xc5\x82odzieniec b\xc4\x99dzie r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc studiowa\xc5\x82 prawo. H\xc3\xa4ndel rzeczywi\xc5\x9bcie zacz\xc4\x85\xc5\x82 studia prawnicze na Uniwersytecie w Halle od 1702 roku, jednak po pewnym czasie zrezygnowa\xc5\x82. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w 1702 roku zosta\xc5\x82 mianowany organist\xc4\x85 ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a katedralnego w Halle. Gry na organach uczy\xc5\x82 H\xc3\xa4ndla od 1696 roku Friedrich Wilhelm Zachau, utalentowany muzyk i kompozytor. W 1701 roku m\xc5\x82ody H\xc3\xa4ndel pozna\xc5\x82 Georga Philippa Telemanna, z kt\xc3\xb3rym utrzymywa\xc5\x82 przyjazne kontakty przez wiele lat. Dzi\xc4\x99ki niemu H\xc3\xa4ndel pozna\xc5\x82 oper\xc4\x99, Telemann bowiem by\xc5\x82 powa\xc5\xbcnie zaanga\xc5\xbcowany w rozw\xc3\xb3j tej dziedziny sztuki w Lipsku. W 1704 roku przysz\xc5\x82y kompozytor postanowi\xc5\x82 zrezygnowa\xc4\x87 z kariery organisty i opu\xc5\x9bci\xc5\x82 rodzinne Halle, by uda\xc4\x87 si\xc4\x99 do Hamburga.\n_START_SECTION_\nHamburg i opera\n_START_PARAGRAPH_\nXVII-wieczny Hamburg by\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas centrum sztuki operowej w Niemczech. W 1678 roku powsta\xc5\x82a tu pierwsza w tym kraju instytucja opery publicznej, Oper am G\xc3\xa4nsemarkt, gdzie H\xc3\xa4ndel zosta\xc5\x82 zatrudniony jako skrzypek i klawesynista, a wkr\xc3\xb3tce rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 pisanie oper. \xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82em inspiracji do napisania jego hamburskich dzie\xc5\x82 by\xc5\x82a muzyka Reinharda Keisera \xe2\x80\x93 s\xc5\x82ynnego niemieckiego kompozytora i dyrektora hamburskiej opery. W 1704 dosz\xc5\x82o do pojedynku mi\xc4\x99dzy H\xc3\xa4ndlem a jego koleg\xc4\x85, kompozytorem i \xc5\x9bpiewakiem, Johannem Matthesonem. Podczas przedstawienia opery Matthesona, Cleopatry, H\xc3\xa4ndel zast\xc4\x99powa\xc5\x82 Matthesona przy klawesynie, gdy ten ostatni \xc5\x9bpiewa\xc5\x82 jako solista, ale po zej\xc5\x9bciu Matthesona ze sceny nie odst\xc4\x85pi\xc5\x82 mu miejsca klawesynisty. Wzburzony Mattheson natar\xc5\x82 na H\xc3\xa4ndla z wyci\xc4\x85gni\xc4\x99t\xc4\x85 szpad\xc4\x85, a ten zas\xc5\x82oni\xc5\x82 si\xc4\x99 partytur\xc4\x85 Cleopatry. Wed\xc5\x82ug innej wersji (podanej przez samego Matthesona) kompozytorzy stoczyli pojedynek pod wp\xc5\x82ywem podekscytowanych k\xc5\x82\xc3\xb3tni\xc4\x85 s\xc5\x82uchaczy, a H\xc3\xa4ndla mia\xc5\x82 uratowa\xc4\x87 mosi\xc4\x99\xc5\xbcny guzik jego surduta. Ju\xc5\xbc tego samego wieczoru obaj muzycy byli pogodzeni i spo\xc5\xbcywali wsp\xc3\xb3ln\xc4\x85 wieczerz\xc4\x99 w jednej z hamburskich ober\xc5\xbc. W 1705 roku H\xc3\xa4ndel wystawi\xc5\x82 w Hamburgu swoj\xc4\x85 pierwsz\xc4\x85 oper\xc4\x99, Almir\xc4\x99. S\xc5\x82uchacze docenili t\xc4\x99 kompozycj\xc4\x99 \xe2\x80\x93 zosta\xc5\x82a powt\xc3\xb3rzona dwadzie\xc5\x9bcia razy. W tym samym roku odby\xc5\x82a si\xc4\x99 premiera kolejnej opery H\xc3\xa4ndla Nero, tym razem bez sukcesu, przede wszystkim ze wzgl\xc4\x99du na wady libretta.\n_START_SECTION_\nPobyt we W\xc5\x82oszech\n_START_PARAGRAPH_\nW 1706 roku H\xc3\xa4ndel wyjecha\xc5\x82 z Hamburga i uda\xc5\x82 si\xc4\x99 do W\xc5\x82och. Podczas czteroletniego pobytu w Italii pozna\xc5\x82 s\xc5\x82ynnych w\xc5\x82oskich kompozytor\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 Arcangela Corellego, Domenica Scarlattiego i jego ojca Alessandra. H\xc3\xa4ndel urodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 w tym samym roku, co Domenico Scarlatti i Johann Sebastian Bach. We Florencji wystawi\xc5\x82 z sukcesem swoj\xc4\x85 pierwsz\xc4\x85 w\xc5\x82osk\xc4\x85 oper\xc4\x99 Rodrigo (1707). Popularno\xc5\x9b\xc4\x87 zdoby\xc5\x82a tak\xc5\xbce p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsza opera Agrippina z 1710 roku, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 wystawiano a\xc5\xbc dwadzie\xc5\x9bcia siedem razy z rz\xc4\x99du. Wcze\xc5\x9bniej, w 1707 roku, H\xc3\xa4ndel skomponowa\xc5\x82 dzie\xc5\x82o oparte na psalmie Dixit Dominus. Do dzi\xc5\x9b pozostaje ono dowodem na to, jak szybko kompozytor osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 dojrza\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 artystyczn\xc4\x85. H\xc3\xa4ndel w czasie pobytu we W\xc5\x82oszech napisa\xc5\x82 tak\xc5\xbce kilka innych kompozycji sakralnych, mi\xc4\x99dzy innymi Nisi Dominus, Salve Regina. Te religijne kompozycje ukazuj\xc4\x85, jak skutecznie m\xc5\x82ody H\xc3\xa4ndel przyswoi\xc5\x82 sobie specyfik\xc4\x99 i osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia w\xc5\x82oskiej muzyki religijnej. W czasie czteroletniego pobytu w Italii H\xc3\xa4ndel skomponowa\xc5\x82 liczne kantaty \xc5\x9bwieckie, w tym na g\xc5\x82os solowy i basso continuo. Traktowa\xc5\x82 je jako okazj\xc4\x99 do nauki i przyswojenia sobie w\xc5\x82oskich arii. Istotne s\xc4\x85 te\xc5\xbc skomponowane wtedy dwa oratoria \xe2\x80\x93 pierwsze to \xc5\x9bwieckie oratorium Il Trionfo del Tempo e del Disinganno (Triumf Czasu i Rozczarowania) (1707), napisane do tekstu kardyna\xc5\x82a Benedetta Pamphiliego, natomiast drugie (La Resurrezione) z 1708 roku porusza tematyk\xc4\x99 religijn\xc4\x85. Oratoria te maj\xc4\x85 podobn\xc4\x85 budow\xc4\x99, zbli\xc5\xbcon\xc4\x85 do konstrukcji oper H\xc3\xa4ndla, z dominacj\xc4\x85 partii solowych. H\xc3\xa4ndel w swojej w\xc5\x82oskiej tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci nawi\xc4\x85zywa\xc5\x82 bowiem do opery neapolita\xc5\x84skiej, reprezentowanej mi\xc4\x99dzy innymi przez Alessandra Scarlattiego. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych, angielskich oratoriach H\xc3\xa4ndla ch\xc3\xb3r spe\xc5\x82nia zdecydowanie wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 rol\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nHanower i pocz\xc4\x85tki dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci w Anglii\n_START_PARAGRAPH_\nPo powrocie z Italii H\xc3\xa4ndel zosta\xc5\x82 w 1710 roku muzykiem na dworze Jerzego Ludwika, elektora Hanoweru (p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszego kr\xc3\xb3la Jerzego I Hanowerskiego). Elektor zatrudni\xc5\x82 go na dogodnych warunkach \xe2\x80\x93 H\xc3\xa4ndel m\xc3\xb3g\xc5\x82 na \xc5\xbcyczenie wyjecha\xc4\x87 z Hanoweru na d\xc5\x82ugi okres w dowolne miejsce. Kompozytor ju\xc5\xbc po kilku miesi\xc4\x85cach skorzysta\xc5\x82 z tego uprawnienia i w 1711 roku wyjecha\xc5\x82 do Anglii, gdzie z powodzeniem zaprezentowa\xc5\x82 oper\xc4\x99 Rinaldo (1711); wystawiana by\xc5\x82a przez pi\xc4\x99tna\xc5\x9bcie wieczor\xc3\xb3w. Pod koniec sezonu H\xc3\xa4ndel powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Hanoweru, ale po kilku miesi\xc4\x85cach ponownie poprosi\xc5\x82 elektora o zgod\xc4\x99 na wyjazd do Anglii. Zach\xc4\x99cony angielskim sukcesem Rinalda H\xc3\xa4ndel w 1712 roku postanowi\xc5\x82 przeprowadzi\xc4\x87 si\xc4\x99 tam na sta\xc5\x82e, co wi\xc4\x85za\xc5\x82o si\xc4\x99 z niedotrzymaniem obietnicy danej Jerzemu Ludwikowi. Kompozytor musia\xc5\x82 si\xc4\x99 liczy\xc4\x87 z tym, \xc5\xbce elektor Hanoweru, zgodnie z ustaleniami Act of Settlement, mo\xc5\xbce po \xc5\x9bmierci kr\xc3\xb3lowej Anny zosta\xc4\x87 kr\xc3\xb3lem Wielkiej Brytanii. Brytyjczycy spragnieni byli \xc5\x9bwieckiej muzyki, poniewa\xc5\xbc od \xc5\x9bmierci Henry\xe2\x80\x99ego Purcella nie by\xc5\x82o w tym kraju dobrych kompozytor\xc3\xb3w operowych. H\xc3\xa4ndel nie by\xc5\x82 jedynym muzykiem, kt\xc3\xb3ry u\xc5\x9bwiadomi\xc5\x82 sobie istnienie zapotrzebowania na opery. Zdawa\xc5\x82 sobie z niego spraw\xc4\x99 tak\xc5\xbce Giovanni Battista Bononcini; obaj byli g\xc5\x82\xc3\xb3wnymi kompozytorami Royal Academy of Music i z czasem zacz\xc4\x99li ze sob\xc4\x85 rywalizowa\xc4\x87. W tym okresie H\xc3\xa4ndel, poza pisaniem oper, skomponowa\xc5\x82 kilka dzie\xc5\x82, kt\xc3\xb3re nawi\xc4\x85zywa\xc5\x82y do angielskich tradycji muzycznych, w tym Od\xc4\x99 na urodziny kr\xc3\xb3lowej Anny na pocz\xc4\x85tku 1713 roku oraz Utrecht Te Deum z okazji podpisania Traktatu Utrechckiego, wykonane 7 lipca 1713 roku w katedrze \xc5\x9bw. Paw\xc5\x82a._NEWLINE_Do czasu za\xc5\x82o\xc5\xbcenia Royal Academy of Music H\xc3\xa4ndel przebywa\xc5\x82 (od 1717 roku) w nowo wybudowanym pa\xc5\x82acu Cannons na dworze ksi\xc4\x99cia Chandos jako kompozytor-rezydent. Stanowisko dyrektora muzycznego pe\xc5\x82ni\xc5\x82 tam ju\xc5\xbc od d\xc5\x82u\xc5\xbcszego czasu Johann Pepusch. W tym czasie H\xc3\xa4ndel skomponowa\xc5\x82 cykl 11 hymn\xc3\xb3w Chandos Anthems oraz Chandos Te Deum. Hymny te wyra\xc5\xbcaj\xc4\x85 h\xc3\xa4ndlowskie sk\xc5\x82onno\xc5\x9bci eklektyczne \xe2\x80\x93 do jego stylu przyczyni\xc5\x82a si\xc4\x99 muzyka niemiecka, w\xc5\x82oska i angielska (z tej ostatniej zw\xc5\x82aszcza kompozycje Purcella). W Cannons kompozytor napisa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dwie maski \xe2\x80\x93 utrzyman\xc4\x85 w pastoralnym stylu Acis and Galatea oraz Esther, o tematyce religijnej. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym okresie H\xc3\xa4ndel przekszta\xc5\x82ci\xc5\x82 drug\xc4\x85 mask\xc4\x99 w oratorium (1732). Ponadto w 1717 roku H\xc3\xa4ndel wystawi\xc5\x82 na barce na Tamizie Water Music dla kr\xc3\xb3la Jerzego I Hanowerskiego.\n_START_SECTION_\nOkres komponowania oper\n_START_PARAGRAPH_\nW 1719 roku angielska arystokracja z poparciem kr\xc3\xb3la Jerzego I za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82a Royal Academy of Music, towarzystwo muzyczne, w kt\xc3\xb3rym H\xc3\xa4ndel zosta\xc5\x82 \xe2\x80\x9emistrzem orkiestry z pensj\xc4\x85\xe2\x80\x9d. Po kilku latach Akademia ta zbankrutowa\xc5\x82a (1728), jednak lata dwudzieste by\xc5\x82y okresem najwi\xc4\x99kszych triumf\xc3\xb3w oper H\xc3\xa4ndla. W 1724 roku powsta\xc5\x82y dwie opery kompozytora, kt\xc3\xb3re odnios\xc5\x82y w\xc3\xb3wczas du\xc5\xbcy sukces: Juliusz Cezar w Egipcie i Tamerlano. W 1725 roku H\xc3\xa4ndel napisa\xc5\x82 oper\xc4\x99 Rodelinda z charakterystyczn\xc4\x85 ari\xc4\x85: Vivi tiranno. W lutym 1727 roku kr\xc3\xb3l Jerzy I z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 podpis pod aktem naturalizacji H\xc3\xa4ndla. W tym samym roku H\xc3\xa4ndel skomponowa\xc5\x82 z okazji koronacji kr\xc3\xb3la Jerzego II Hanowerskiego cztery Coronation Anthems. Jeden z nich \xe2\x80\x93 Zadok the Priest \xe2\x80\x93 jest wykonywany podczas ka\xc5\xbcdej kolejnej uroczysto\xc5\x9bci koronacyjnej monarch\xc3\xb3w brytyjskich._NEWLINE_W 1728 roku brytyjscy tw\xc3\xb3rcy pr\xc3\xb3bowali reanimowa\xc4\x87 angielsk\xc4\x85 sztuk\xc4\x99 operow\xc4\x85 przez wystawienie Opery \xc5\xbcebraczej do libretta Anglika Johna Gaya, jednak z muzyk\xc4\x85 kompozytora niemieckiego Johanna Pepuscha. To nietypowe dzie\xc5\x82o, wystawiane wielokrotnie i b\xc4\x99d\xc4\x85ce mi\xc4\x99dzy innymi reakcj\xc4\x85 na opery H\xc3\xa4ndla i Porpory, zniech\xc4\x99ci\xc5\x82o cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 publiczno\xc5\x9bci do oper w\xc5\x82oskich. W 1733 roku pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 na polu kompozytorskim konkurent H\xc3\xa4ndla w osobie Nicola Porpory. Prowadzi\xc5\x82 on towarzystwo muzyczne Opera of the Nobility. Porpora stanowi\xc5\x82 dla H\xc3\xa4ndla zagro\xc5\xbcenie nie tylko z racji swego talentu kompozytorskiego i dysponowania w zespole wielkimi \xc5\x9bpiewakami (Farinelli, Senesino), lecz tak\xc5\xbce z powodu poparcia udzielonego mu przez ksi\xc4\x99cia Walii Fryderyka Ludwika oraz opozycyjnych wobec kr\xc3\xb3la arystokrat\xc3\xb3w i polityk\xc3\xb3w. Kwestie polityczne r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wp\xc5\x82ywa\xc5\x82y bowiem na wyb\xc3\xb3r opery. Pierwsz\xc4\x85 oper\xc4\x85, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 Porpora wystawi\xc5\x82 w Londynie, by\xc5\x82a Arianna in Nasso (1733), p\xc3\xb3\xc5\xbaniej napisa\xc5\x82 Polifema (1735). H\xc3\xa4ndel, staraj\xc4\x85c si\xc4\x99 przyci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 s\xc5\x82uchaczy, skomponowa\xc5\x82 mi\xc4\x99dzy innymi oper\xc4\x99 Alcina, o tematyce czarodziejskiej (1735), a potem oper\xc4\x99 Serse (1738), ze znan\xc4\x85 ari\xc4\x85 Ombra mai fu. Ta ostatnia nie odnios\xc5\x82a jednak sukcesu. W 1734 roku H\xc3\xa4ndel zerwa\xc5\x82 kontrakt z Johnem Heideggerem \xe2\x80\x93 dyrektorem teatru King\xe2\x80\x99s Theatre przy Haymarket, w kt\xc3\xb3rym dotychczas kompozytor wystawia\xc5\x82 swoje opery \xe2\x80\x93 i przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do nowo wybudowanego Theatre Royal w Covent Garden. Po kilku latach H\xc3\xa4ndel ponowi\xc5\x82 jednak wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 z Heideggerem. W 1737 roku Opera of the Nobility zbankrutowa\xc5\x82a, a Porpora opu\xc5\x9bci\xc5\x82 Londyn._NEWLINE_W kwietniu 1737 roku zdrowie kompozytora znacz\xc4\x85co si\xc4\x99 pogorszy\xc5\x82o. \xc3\x93wczesne gazety pisa\xc5\x82y o parali\xc5\xbcu prawej r\xc4\x99ki H\xc3\xa4ndla (London Evening Post, 14 maja), kt\xc3\xb3ry uniemo\xc5\xbcliwia\xc5\x82 mu przez kilka miesi\xc4\x99cy wykonywanie w\xc5\x82asnych kompozycji. We wrze\xc5\x9bniu H\xc3\xa4ndel pojecha\xc5\x82 na terapi\xc4\x99 do Akwizgranu; okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 ona skuteczna, i ju\xc5\xbc w listopadzie powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Londynu. Wcze\xc5\x9bniej, bo w marcu 1737 roku, odby\xc5\x82a si\xc4\x99 premiera przerobionej i poszerzonej wersji w\xc5\x82oskiego oratorium H\xc3\xa4ndla (Tryumf Czasu i Rozczarowania) pod nowym tytu\xc5\x82em Il Trionfo del Tempo e della Verita (Triumf Czasu i Prawdy). W tym okresie Londyn odwiedzi\xc5\x82 Francesco Geminiani, z kt\xc3\xb3rym H\xc3\xa4ndel ju\xc5\xbc w 1715 roku \xe2\x80\x93 podczas poprzedniej wizyty W\xc5\x82ocha \xe2\x80\x93 zawar\xc5\x82 przyja\xc5\xba\xc5\x84. Geminiani wyda\xc5\x82 w Londynie swoje Concerti Grossi, co zainspirowa\xc5\x82o H\xc3\xa4ndla do wydania w 1739 roku w\xc5\x82asnych Concerti Grossi op. 6. Przy Brook Street 25 (obecnie jest tam muzeum H\xc3\xa4ndla), gdzie mieszka\xc5\x82 on od 1724 roku do ko\xc5\x84ca \xc5\xbcycia, jego s\xc4\x85siadem by\xc5\x82 Maurice Greene \xe2\x80\x93 kompozytor angielski, mniej znany od H\xc3\xa4ndla, co nie przeszkadza\xc5\x82o im utrzymywa\xc4\x87 dobrych s\xc4\x85siedzkich stosunk\xc3\xb3w. Greene pisa\xc5\x82 muzyk\xc4\x99, kt\xc3\xb3rej \xe2\x80\x93 jak mia\xc5\x82 stwierdzi\xc4\x87 H\xc3\xa4ndel \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9ebrakowa\xc5\x82o powietrza\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Do 1741 roku, do momentu premiery ostatniej w dorobku artysty opery, H\xc3\xa4ndel skomponowa\xc5\x82 kilka oratori\xc3\xb3w; stanowi\xc5\x82y one zapowied\xc5\xba tego okresu w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci kompozytora, w kt\xc3\xb3rym komponowa\xc5\x82 przede wszystkim oratoria. W 1736 roku odby\xc5\x82a si\xc4\x99 premiera ody H\xc3\xa4ndla Alexander\xe2\x80\x99s Feast, wykonywanej p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wielokrotnie. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc istotne by\xc5\x82y wykonania kolejnych (po Esther, Deborze, Athalii) oratori\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 Saula oraz Izraela w Egipcie w 1739 roku. Oratorium Izrael w Egipcie londy\xc5\x84ska publiczno\xc5\x9b\xc4\x87 przyj\xc4\x99\xc5\x82a z dystansem. W kompozycji przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85 partie ch\xc3\xb3ralne, partie solowe s\xc4\x85 nieliczne. Ju\xc5\xbc nigdy p\xc3\xb3\xc5\xbaniej H\xc3\xa4ndel w oratorium nie zredukowa\xc5\x82 tak radykalnie roli solist\xc3\xb3w na rzecz ch\xc3\xb3ru.\n_START_SECTION_\nOkres komponowania oratori\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nGeorg Friedrich H\xc3\xa4ndel zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82, \xc5\xbce Anglicy pragn\xc4\x85 s\xc5\x82ucha\xc4\x87 dzie\xc5\x82 wokalnych \xc5\x9bpiewanych po angielsku. Dlatego ju\xc5\xbc w 1732 roku wystawi\xc5\x82 w Londynie swoje pierwsze angielskie oratorium Esther, kt\xc3\xb3re skomponowa\xc5\x82 w czasie pobytu w Cannons, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej znacz\xc4\x85co przekszta\xc5\x82ci\xc5\x82, dodaj\xc4\x85c mi\xc4\x99dzy innymi hymn koronacyjny Zadok the Priest. W 1733 roku w Oksfordzie wystawi\xc5\x82 trzecie (po Esther i Deborze) angielskie oratorium Athalia. W nast\xc4\x99pnych latach r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc komponowa\xc5\x82 oratoria (np. Saula), a od lat czterdziestych ca\xc5\x82kowicie zaniecha\xc5\x82 komponowania oper na rzecz oratori\xc3\xb3w. Jego ostatni\xc4\x85 oper\xc4\x85 by\xc5\x82a Deidamia, wystawiona w 1741 roku; mia\xc5\x82a ona tylko trzy przedstawienia. H\xc3\xa4ndel porzuci\xc5\x82 pisanie oper ze wzgl\xc4\x99du na spadek popularno\xc5\x9bci opery w\xc5\x82oskiej. Kompozytor zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82 bowiem, \xc5\xbce oratoria w j\xc4\x99zyku angielskim s\xc4\x85 bardziej cenione przez londy\xc5\x84sk\xc4\x85 publiczno\xc5\x9b\xc4\x87 ni\xc5\xbc w\xc5\x82oska opera seria. Najs\xc5\x82awniejszym z jego oratori\xc3\xb3w jest Mesjasz, najpierw wystawiony w Irlandii w 1742 roku, a nast\xc4\x99pnie w 1743 roku w Londynie. Najbardziej znanym fragmentem kompozycji jest ch\xc3\xb3r Hallelujah, a wed\xc5\x82ug tradycyjnego przekazu kr\xc3\xb3l Jerzy II wsta\xc5\x82 z miejsca podczas jego wykonywania. Pomimo artystycznych zalet Mesjasz zosta\xc5\x82 przyj\xc4\x99ty przez londy\xc5\x84sk\xc4\x85 publiczno\xc5\x9b\xc4\x87 ch\xc5\x82odniej ni\xc5\xbc w Dublinie. Pozosta\xc5\x82e H\xc3\xa4ndlowskie oratoria przedstawiaj\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wysoki poziom artystyczny, zar\xc3\xb3wno w ariach, jak i w partiach ch\xc3\xb3ralnych. W 1743 roku w Londynie odby\xc5\x82a si\xc4\x99 premiera kolejnego oratorium H\xc3\xa4ndla, Samson, kt\xc3\xb3re odnios\xc5\x82o du\xc5\xbcy sukces ze wzgl\xc4\x99du na wyrazist\xc4\x85 opraw\xc4\x99 muzyczn\xc4\x85 i dramatyczn\xc4\x85 akcj\xc4\x99. Zar\xc3\xb3wno entuzjastyczne przyj\xc4\x99cie jego dzie\xc5\x82 w Irlandii, jak i powodzenie Samsona w Anglii zach\xc4\x99ci\xc5\x82o kompozytora do dalszego pisania oratori\xc3\xb3w. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w 1743 roku H\xc3\xa4ndel skomponowa\xc5\x82 podnios\xc5\x82e Dettingen Te Deum z okazji zwyci\xc4\x99stwa angielskiej armii pod Dettingen._NEWLINE_Oratoria Mesjasz i Izrael w Egipcie spotka\xc5\x82y si\xc4\x99 z krytyk\xc4\x85 \xc3\xb3wczesnych \xc5\x9brodowisk protestanckich, kt\xc3\xb3re sprzeciwia\xc5\x82y si\xc4\x99 wystawianiu w teatrze dzie\xc5\x82 zawieraj\xc4\x85cych s\xc5\x82owa Pisma \xc5\x9awi\xc4\x99tego. Muzyk\xc4\x99 innych oratori\xc3\xb3w, jak na przyk\xc5\x82ad Saula (1739), Samsona (1743), Judy Machabeusza (1747), Salomona (1749), Jeftego (1752) kompozytor pisa\xc5\x82 do poetyckich opowiada\xc5\x84 opartych na Biblii. Niekt\xc3\xb3re oratoria H\xc3\xa4ndla poruszaj\xc4\x85 tematyk\xc4\x99 \xc5\x9bwieck\xc4\x85 \xe2\x80\x93 Semele (1744), Herkules (1745). Najs\xc5\x82awniejszym librecist\xc4\x85 H\xc3\xa4ndla by\xc5\x82 Charles Jennens, kt\xc3\xb3ry napisa\xc5\x82 mi\xc4\x99dzy innymi libretto do Mesjasza. Charakterystyczn\xc4\x85 cech\xc4\x85 wykona\xc5\x84 oratori\xc3\xb3w H\xc3\xa4ndla by\xc5\x82y jego instrumentalne koncerty, grane podczas przerw pomi\xc4\x99dzy aktami (np. koncerty organowe). W 1749 roku H\xc3\xa4ndel skomponowa\xc5\x82 Muzyk\xc4\x99 dla Kr\xc3\xb3lewskich Ogni Sztucznych z okazji podpisania traktatu w Akwizgranie._NEWLINE_W ostatnich latach \xc5\xbcycia H\xc3\xa4ndel wyda\xc5\x82 dwa oratoria \xe2\x80\x93 Jefte (1752) oraz The Triumph of Time and Truth (Triumfu Czasu i Prawdy \xe2\x80\x93 1757). O ile muzyka pierwszego dzie\xc5\x82a jest nowa i stanowi podsumowanie muzycznego dorobku H\xc3\xa4ndla, to Triumf Czasu i Prawdy jest jedynie rozszerzon\xc4\x85 wersj\xc4\x85 m\xc5\x82odzie\xc5\x84czego oratorium, jednak ju\xc5\xbc z tekstem angielskim. Dla mi\xc5\x82o\xc5\x9bnik\xc3\xb3w muzyki H\xc3\xa4ndla znacz\xc4\x85ce jest, \xc5\xbce oratorium o w\xc5\x82a\xc5\x9bnie takim tytule jest jego ostatni\xc4\x85 kompozycj\xc4\x85. W 1751 roku, gdy H\xc3\xa4ndel komponowa\xc5\x82 oratorium Jefte, jego wzrok znacz\xc4\x85co si\xc4\x99 pogorszy\xc5\x82, przez co musia\xc5\x82 przerwa\xc4\x87 prac\xc4\x99 nad kompozycj\xc4\x85. Wyjecha\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas do w\xc3\xb3d w Bath i Cheltenham, jednak leczenie nie przynios\xc5\x82o rezultatu. Z trudem uko\xc5\x84czy\xc5\x82 to oratorium. Pomimo utraty wzroku w lewym oku i pogarszaj\xc4\x85cego si\xc4\x99 stanu prawego oka, kompozytorowi uda\xc5\x82o si\xc4\x99 zaprezentowa\xc4\x87 prawykonanie nowego oratorium w 1752 roku. Pod koniec tego roku, po dalszym pogorszeniu wzroku, H\xc3\xa4ndel postanowi\xc5\x82 podda\xc4\x87 si\xc4\x99 operacji. Wykona\xc5\x82 j\xc4\x85 chirurg ksi\xc4\x99cia Walii, William Bromfield. Na pewien czas kompozytor odzyska\xc5\x82 wzrok, ale ju\xc5\xbc w styczniu ca\xc5\x82kowicie go straci\xc5\x82. Pod koniec \xc5\xbcycia H\xc3\xa4ndel jeszcze raz podj\xc4\x85\xc5\x82 pr\xc3\xb3b\xc4\x99 wyleczenia wzroku; poprosi\xc5\x82 o wykonanie zabiegu s\xc5\x82awnego w\xc4\x99drownego okulist\xc4\x99, Johna Taylora, kt\xc3\xb3ry operowa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Bacha. Podobnie jak w przypadku Bacha, wzrok H\xc3\xa4ndla si\xc4\x99 nie polepszy\xc5\x82. Zmar\xc5\x82 14 kwietnia 1759 roku w Wielk\xc4\x85 Sobot\xc4\x99. Zosta\xc5\x82 pochowany 20 kwietnia w Opactwie Westminsterskim. Na jego pogrzebie by\xc5\x82o oko\xc5\x82o 3000 os\xc3\xb3b. H\xc3\xa4ndel by\xc5\x82 s\xc5\x82awny za \xc5\xbcycia w ca\xc5\x82ej Europie i s\xc5\x82awa ta przetrwa\xc5\x82a do czas\xc3\xb3w obecnych. Uznawany jest, wraz H. Purcellem, za brytyjskiego kompozytora narodowego. Jako cz\xc5\x82owiek H\xc3\xa4ndel cechowa\xc5\x82 si\xc4\x99 poczuciem humoru. Nigdy si\xc4\x99 nie o\xc5\xbceni\xc5\x82. Znany by\xc5\x82 ze swojego zami\xc5\x82owania do jedzenia i wina.\n_START_SECTION_\nMuzyka H\xc3\xa4ndla\n_START_PARAGRAPH_\nH\xc3\xa4ndel jest uwa\xc5\xbcany za jednego z najwi\xc4\x99kszych kompozytor\xc3\xb3w epoki barokowej. W jego kompozycjach pojawia si\xc4\x99 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 \xc3\xb3wczesnych gatunk\xc3\xb3w muzycznych, w tym opery (w stylu w\xc5\x82oskiego gatunku opera seria) i oratoria. W utworach H\xc3\xa4ndla rola polifonii zosta\xc5\x82a zredukowana na rzecz faktury \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85cej polifoni\xc4\x99 z homofoni\xc4\x85. W jego dzie\xc5\x82ach mo\xc5\xbcna jednak spotka\xc4\x87 tak\xc5\xbce kunsztowne wykorzystanie g\xc5\x82os\xc3\xb3w, np. w poczw\xc3\xb3rnej fudze z Alexander\xe2\x80\x99s Feast. Melodyka dzie\xc5\x82 H\xc3\xa4ndla charakteryzuje si\xc4\x99 wyrazisto\xc5\x9bci\xc4\x85. Wp\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82y na ni\xc4\x85 muzyczne style kraj\xc3\xb3w, w kt\xc3\xb3rych przebywa\xc5\x82. Ponadto na kompozycje H\xc3\xa4ndla w silny spos\xc3\xb3b oddzia\xc5\x82a\xc5\x82a muzyka taneczna. Na podkre\xc5\x9blenie zas\xc5\x82uguje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wykorzystywanie orkiestry w dzie\xc5\x82ach ch\xc3\xb3ralnych H\xc3\xa4ndla oraz instrumentacja jego kompozycji. W operze Juliusz Cezar w Egipcie oraz w oratorium Alexander Balus \xe2\x80\x93 w zwi\xc4\x85zku z dalekowschodni\xc4\x85 tematyk\xc4\x85 \xe2\x80\x93 kompozytor wprowadzi\xc5\x82 harfy i mandoliny. W oratorium Saul w\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 do zespo\xc5\x82u instrumentalnego rzadko u\xc5\xbcywany w\xc3\xb3wczas carillon, kt\xc3\xb3ry szczeg\xc3\xb3lnie s\xc5\x82ycha\xc4\x87 w momencie \xe2\x80\x9eta\xc5\x84ca kobiet izraelskich\xe2\x80\x9d._NEWLINE_H\xc3\xa4ndel znany jest przede wszystkim ze swoich licznych oratori\xc3\xb3w. Rozwin\xc4\x85\xc5\x82 nowy, barokowy gatunek muzyczny, jakim by\xc5\x82o w\xc5\x82a\xc5\x9bnie oratorium. P\xc3\xb3\xc5\xbaniejsi tw\xc3\xb3rcy oratori\xc3\xb3w, jak np. Joseph Haydn, nawi\xc4\x85zywali do tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci H\xc3\xa4ndla. Przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 tak\xc5\xbce do rozwoju angielskiej muzyki sakralnej, zw\xc5\x82aszcza anthemu (hymn). Napisa\xc5\x82 on dwa cykle anthem\xc3\xb3w (Chandos Anthems i Coronation Anthems). W swoich hymnach H\xc3\xa4ndel, cho\xc4\x87 nawi\xc4\x85zywa\xc5\x82 do wcze\xc5\x9bniejszych dzie\xc5\x82 angielskich tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w, to jednak rozwin\xc4\x85\xc5\x82 tradycyjne anthem kantatowe. W znanych dzie\xc5\x82ach Water Music (1717) i Muzyka dla Kr\xc3\xb3lewskich Ogni Sztucznych (1749) H\xc3\xa4ndel znacz\xc4\x85co rozbudowa\xc5\x82 sekcj\xc4\x99 instrument\xc3\xb3w d\xc4\x99tych, co stanowi\xc5\x82o rzadko\xc5\x9b\xc4\x87 dla barokowej muzyki instrumentalnej. By\xc5\x82o to zwi\xc4\x85zane z wykonaniem wspomnianych dzie\xc5\x82 na wolnym powietrzu. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dokonania H\xc3\xa4ndla z zakresu oper s\xc4\x85 istotne.W jego niekt\xc3\xb3rych operach bowiem, jak np. w Orlando, nast\xc4\x85pi\xc5\x82 wzrost sk\xc5\x82adnika dramatycznego, co poprzedza\xc5\x82o reform\xc4\x99 operow\xc4\x85 Glucka. Ponadto cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 arii operowych H\xc3\xa4ndla, np. z opery Agrippina, zosta\xc5\x82a skomponowana w stylu monofonicznym, z silnym wyakcentowaniem jednej linii melodycznej, co stanowi\xc5\x82o zapowied\xc5\xba nowego stylu muzycznego galant._NEWLINE_Jedn\xc4\x85 ze specyficznych cech muzyki h\xc3\xa4ndlowskiej s\xc4\x85 cz\xc4\x99ste zapo\xc5\xbcyczenia, zar\xc3\xb3wno z w\xc5\x82asnych, jak i cudzych kompozycji. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 zapo\xc5\xbcycze\xc5\x84 H\xc3\xa4ndla pochodzi z jego w\xc5\x82asnych dzie\xc5\x82. W \xc3\xb3wczesnych czasach praktyka zapo\xc5\xbcycze\xc5\x84 by\xc5\x82a powszechnie stosowana przez kompozytor\xc3\xb3w. W\xc5\x82asne kompozycje H\xc3\xa4ndel nierzadko wykorzystywa\xc5\x82 ponownie lub przekszta\xc5\x82ca\xc5\x82, na przyk\xc5\x82ad jeden z koncert\xc3\xb3w Concerti a due cori jest instrumentaln\xc4\x85 kompilacj\xc4\x85 jego wcze\xc5\x9bniejszych dzie\xc5\x82 (np. Ody na urodziny kr\xc3\xb3lowej Anny, Mesjasza), jednak bardziej kontrowersyjne wydaj\xc4\x85 si\xc4\x99 liczne zapo\xc5\xbcyczenia z utwor\xc3\xb3w innych kompozytor\xc3\xb3w (np. Carissimiego, Telemanna, Stradelli, Keisera, Muffata, Uria). Na przyk\xc5\x82ad w Dettingen Te Deum H\xc3\xa4ndel wykorzysta\xc5\x82 Te Deum Uria, kt\xc3\xb3re m\xc3\xb3g\xc5\x82 kupi\xc4\x87 podczas pobytu w Italii, w The Occasional Oratorio H\xc3\xa4ndel dos\xc5\x82ownie zacytowa\xc5\x82 ust\xc4\x99p z Musique de Table Telemanna. Jednak nie wszystkie zapo\xc5\xbcyczenia H\xc3\xa4ndla z cudzych utwor\xc3\xb3w by\xc5\x82y dos\xc5\x82owne \xe2\x80\x93 cz\xc4\x99sto przerabia\xc5\x82 on i udoskonala\xc5\x82 zapo\xc5\xbcyczony materia\xc5\x82 muzyczny. Fragmenty dzie\xc5\x82 innych kompozytor\xc3\xb3w, jakie H\xc3\xa4ndel wykorzystywa\xc5\x82, nie zaburza\xc5\x82y stylu jego kompozycji, poniewa\xc5\xbc korzysta\xc5\x82 tylko z tych utwor\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re postrzega\xc5\x82 jako bliskie w\xc5\x82asnej muzyce._NEWLINE_Bardzo cz\xc4\x99sto dokonuje si\xc4\x99 por\xc3\xb3wnania muzyki H\xc3\xa4ndla i Bacha, poniewa\xc5\xbc kompozytorzy ci nale\xc5\xbceli do tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w p\xc3\xb3\xc5\xbanobarokowych, a tak\xc5\xbce urodzili si\xc4\x99 w tym samym roku (1685). Kompozytorzy jednak nigdy si\xc4\x99 nie spotkali. Pomimo to niemiecki muzykolog Paul Barz napisa\xc5\x82 sztuk\xc4\x99 teatraln\xc4\x85 Kolacja na cztery r\xc4\x99ce, kt\xc3\xb3ra przedstawia wymy\xc5\x9blone przez autora spotkanie dw\xc3\xb3ch muzyk\xc3\xb3w w 1747 roku w Hotelu Tury\xc5\x84skim. Manfred Bukofzer, znany badacz muzyki barokowej, dokona\xc5\x82 por\xc3\xb3wnania muzyki Bacha i H\xc3\xa4ndla. Zaznaczy\xc5\x82, \xc5\xbce styl obu kompozytor\xc3\xb3w jest odmienny, zar\xc3\xb3wno w stosowanej technice kompozytorskiej, jak i w melodyce. H\xc3\xa4ndel w swoich utworach zredukowa\xc5\x82 rol\xc4\x99 polifonii, natomiast u Bacha polifonia ma o wiele wi\xc4\x99ksze znaczenie. Bukofzer stwierdzi\xc5\x82: H\xc3\xa4ndel traktuje kontrapunkt jedynie jako \xc5\x9brodek do uzyskania okre\xc5\x9blonego wyrazu dramatycznego, o czym \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85 nag\xc5\x82e zmiany faktury w jego utworach ch\xc3\xb3ralnych, Bach natomiast uwa\xc5\xbca kontrapunkt za cel sam w sobie, co oznacza konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 konsekwentnego stosowania tej techniki. Ponadto melodyka H\xc3\xa4ndla jest zupe\xc5\x82nie r\xc3\xb3\xc5\xbcna od melodyki drugiego kompozytora \xe2\x80\x93 u H\xc3\xa4ndla jest ona bardziej \xe2\x80\x9eprosta\xe2\x80\x9d, natomiast melodyka Bacha bardziej \xe2\x80\x9ez\xc5\x82o\xc5\xbcona\xe2\x80\x9d. Bukofzer, podsumowuj\xc4\x85c swoje por\xc3\xb3wnanie, zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82: Odznaczaj\xc4\x85ca si\xc4\x99 swobodnym uk\xc5\x82adem g\xc5\x82os\xc3\xb3w polifonia H\xc3\xa4ndla oraz \xc5\x9bci\xc5\x9ble linearna, instrumentalna polifonia Bacha stanowi\xc4\x85 dwa bieguny w muzyce p\xc3\xb3\xc5\xbanego baroku._NEWLINE_Muzyk\xc4\x99 H\xc3\xa4ndla znali Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart i Ludwig van Beethoven. Haydn by\xc5\x82 obecny w Anglii w 1791 roku, gdzie us\xc5\x82ysza\xc5\x82 wykonania podnios\xc5\x82ych dzie\xc5\x82 H\xc3\xa4ndla. Wed\xc5\x82ug relacji Williama Shielda, kt\xc3\xb3ry w\xc3\xb3wczas mu towarzyszy\xc5\x82, Haydn by\xc5\x82 pod wielkim wra\xc5\xbceniem kompozycji H\xc3\xa4ndla. Mozart, cho\xc4\x87 zmienia\xc5\x82 partytury h\xc3\xa4ndlowskich kompozycji, to jednak uznawa\xc5\x82 go za wybitnego tw\xc3\xb3rc\xc4\x99: H\xc3\xa4ndel wie lepiej ni\xc5\xbc ktokolwiek z nas, co wywo\xc5\x82a efekt. Kiedy chce, uderza niczym grom. Beethoven tak\xc5\xbce wyra\xc5\xbca\xc5\x82 uznanie dla muzyki H\xc3\xa4ndla. W 1823 roku powiedzia\xc5\x82 Edwardowi Schulzowi, \xc5\xbce H\xc3\xa4ndel jest najwi\xc4\x99kszym kompozytorem, jaki kiedykolwiek \xc5\xbcy\xc5\x82. Odkry\xc5\x82bym g\xc5\x82ow\xc4\x99 i ukl\xc4\x99kn\xc4\x85\xc5\x82 przy jego grobie!. Ponadto w 1724 roku do Londynu przyjecha\xc5\x82 kompozytor szwedzki Johan Helmich Roman, kt\xc3\xb3ry wykorzysta\xc5\x82 sposobno\xc5\x9b\xc4\x87 rozmowy z H\xc3\xa4ndlem i pos\xc5\x82uchania jego muzyki. Styl h\xc3\xa4ndlowski wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 na Drottingsholmsmusiken (1744) Romana. W 1745 roku H\xc3\xa4ndla odwiedzi\xc5\x82 Christoph Willibald Gluck, znany ze swoich plan\xc3\xb3w wczesnoklasycystycznej reformy, kt\xc3\xb3re p\xc3\xb3\xc5\xbaniej urzeczywistni\xc5\x82. H\xc3\xa4ndel by\xc5\x82 dla niego uprzejmy i udzieli\xc5\x82 mu rad, o jakie ten prosi\xc5\x82, ale prywatnie w rozmowie ze sw\xc4\x85 wielbicielk\xc4\x85 Susanne Cibber stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce Gluck nie wie wi\xc4\x99cej o kontrapunkcie ni\xc5\xbc mein kucharz, Waltz, kt\xc3\xb3ry zarazem by\xc5\x82 \xc5\x9bpiewakiem wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuj\xc4\x85cym z H\xc3\xa4ndlem.\n_START_SECTION_\nH\xc3\xa4ndel w kulturze popularnej\n_START_PARAGRAPH_\nPosta\xc4\x87 kompozytora zaznaczy\xc5\x82a si\xc4\x99 w kulturze popularnej mi\xc4\x99dzy innymi w roku 2007, gdy nakr\xc4\x99cono film Georg Friedrich H\xc3\xa4ndel \xe2\x80\x93 Das Geheimnis eines Genies. Do kultury masowej przenikaj\xc4\x85 tak\xc5\xbce jego utwory lub ich fragmenty, cho\xc4\x87 odbiorcy nie musz\xc4\x85 mie\xc4\x87 \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci ich autorstwa. Najbardziej znanym przyk\xc5\x82adem jest dokonana w roku 1992 przez Tony\xe2\x80\x99ego Brittena adaptacja hymnu koronacyjnego H\xc3\xa4ndla Zadok the Priest, kt\xc3\xb3ra sta\xc5\x82a si\xc4\x99 oficjalnym hymnem rozgrywek Ligi Mistrz\xc3\xb3w UEFA. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w znanych filmach historycznych \xe2\x80\x93 Szale\xc5\x84stwie kr\xc3\xb3la Jerzego b\xc4\x85d\xc5\xba M\xc5\x82odej Wiktorii hymn koronacyjny Zadok the Priest jest cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo wykorzystywany. Ponadto niekt\xc3\xb3re utwory kompozytora, zw\xc5\x82aszcza ch\xc3\xb3r Hallelujah z Mesjasza b\xc4\x85d\xc5\xba ust\xc4\x99py z Muzyki dla Kr\xc3\xb3lewskich Ogni Sztucznych, s\xc4\x85 wykorzystywane przez tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w kultury popularnej, dzi\xc4\x99ki czemu tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 H\xc3\xa4ndla znana jest szerokiemu odbiorcy.'