b"\n_START_ARTICLE_\nGrzmot (symbol)\n_START_PARAGRAPH_\nGrzmot, jedno z najbardziej efektownych zjawisk natury, jest symbolem s\xc4\x85du, kary, a tak\xc5\xbce nowego pocz\xc4\x85tku.\n_START_SECTION_\nGrzmot w mitologiach\n_START_PARAGRAPH_\nW religiach politeistycznych wywo\xc5\x82uj\xc4\x85ce piorun si\xc5\x82y, zyskuj\xc4\x85 na cechach osobowych i personifikuj\xc4\x85 si\xc4\x99 w bogu burzy. Grzmot zostaje oddzielony od tych si\xc5\x82 i zostaje podporz\xc4\x85dkowany konkretnemu uranicznemu b\xc3\xb3stwu (b\xc3\xb3g grzmotu), staj\xc4\x85c si\xc4\x99 jednym z jego atrybut\xc3\xb3w. Poniewa\xc5\xbc grzmot zaliczany by\xc5\x82 przedtem do najpot\xc4\x99\xc5\xbcniejszych i najefektowniejszych zjawisk natury, przyporz\xc4\x85dkowywano go najpot\xc4\x99\xc5\xbcniejszemu i najgro\xc5\xbaniejszemu spo\xc5\x9br\xc3\xb3d bog\xc3\xb3w. B\xc3\xb3g ten staje si\xc4\x99 panem niebios, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 to w\xc5\x82adz\xc4\x99 uzyskuje najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej na drodze uzurpacji, a tak\xc5\xbce w\xc5\x82adc\xc4\x85 ziemi, na kt\xc3\xb3r\xc4\x85 zsy\xc5\x82a swoje karz\xc4\x85ce pioruny. Ca\xc5\x82a przypisywana dotychczas grzmotowi moc zosta\xc5\x82a teraz przypisana bogu burzy. Grzmot przywo\xc5\x82uje na my\xc5\x9bl stoj\xc4\x85ce za nim b\xc3\xb3stwo, \xc5\x9bwiadczy o jego pot\xc4\x99dze, jest jego broni\xc4\x85 i narz\xc4\x99dziem. Sam grzmot sta\xc5\x82 si\xc4\x99 w ten spos\xc3\xb3b jedynie symbolem._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug zamieszkuj\xc4\x85cych Tanzani\xc4\x99 i Zambi\xc4\x99 plemion Ba-Ila, Batonga i Wemb\xc3\xb3w, najwy\xc5\xbcszym bogiem jest Leza. Nazywany on jest dawc\xc4\x85 deszczu, lub dawc\xc4\x85 grzmotu i deszczu. B\xc5\x82yskawica to strza\xc5\x82a w \xc5\x82uku Lezy, a \xc5\x82ukiem jest t\xc4\x99cza. Plemiona Konde (w Tanganice) najwy\xc5\xbcsz\xc4\x85 istot\xc4\x99 nazywaj\xc4\x85 Lesa. Lesa oznacza wszystko to, co wielkie i nadzwyczajne, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc grzmot nazywany jest lesa. Wed\xc5\x82ug lud\xc3\xb3w Kikuju i Zulu grzmoty s\xc4\x85 odg\xc5\x82osami porusze\xc5\x84 Boga, natomiast wed\xc5\x82ug Joruba i Tiw s\xc4\x85 one wyrazem jego gniewu. Wed\xc5\x82ug mit\xc3\xb3w i legend zachodnioafryka\xc5\x84skiego ludu Kraczi, ksi\xc4\x99\xc5\xbcyc \xe2\x80\x93 ma\xc5\x82\xc5\xbconka s\xc5\x82o\xc5\x84ca \xe2\x80\x93 sprzeniewierzy\xc5\x82a si\xc4\x99 s\xc5\x82o\xc5\x84cu i znalaz\xc5\x82a sobie nowego kochanka. S\xc5\x82o\xc5\x84ce pogodzi\xc5\x82o si\xc4\x99 z tym stanem rzeczy i podzieli\xc5\x82o si\xc4\x99 z ksi\xc4\x99\xc5\xbcycem dzie\xc4\x87mi (gwiazdy) i maj\xc4\x99tno\xc5\x9bciami. Jednak ksi\xc4\x99\xc5\xbcyc cz\xc4\x99sto narusza\xc5\x82 i nadal narusza posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci swego by\xc5\x82ego ma\xc5\x82\xc5\xbconka. Prowadzi to do bitew mi\xc4\x99dzy gwiazdami \xe2\x80\x93 dzie\xc4\x87mi s\xc5\x82o\xc5\x84ca i gwiazdami \xe2\x80\x93 dzie\xc4\x87mi ksi\xc4\x99\xc5\xbcyca. Na ziemi wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 wtedy sztormy, grzmi\xc4\x85 pioruny i miotane s\xc4\x85 b\xc5\x82yskawice. Ksi\xc4\x99\xc5\xbcyc, jako s\xc5\x82aba kobieta, z regu\xc5\x82y ust\xc4\x99puje, wysy\xc5\x82a swego pos\xc5\x82a\xc5\x84ca t\xc4\x99cz\xc4\x99, a ta zabiera z pola walki zacietrzewione dzieci ksi\xc4\x99\xc5\xbcyca._NEWLINE_U Ink\xc3\xb3w piorun (Illapa lub Ilyapa) by\xc5\x82 przedmiotem czci. W przypadku d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82ego braku deszczu zanoszono mod\xc5\x82y do niego o zes\xc5\x82anie deszczu dla zapewnienia urodzaju. Dawni S\xc5\x82owianie byli przekonani, i\xc5\xbc uderzenie pioruna podczas burzy otwiera co roku now\xc4\x85 faz\xc4\x99 wegetacyjn\xc4\x85 \xe2\x80\x93 wiosn\xc4\x99. Obowi\xc4\x85zywa\xc5\x82 te\xc5\xbc zakaz k\xc4\x85pania si\xc4\x99 do pierwszej wiosennej burzy lub do pierwszego grzmotu po letnim przesileniu s\xc5\x82o\xc5\x84ca. Fenicjanie wierzyli, \xc5\xbce wstrz\xc4\x85s wywo\xc5\x82any uderzeniem pioruna umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82 zwierz\xc4\x99tom \xc5\x9bpi\xc4\x85cym w nasiennych pow\xc5\x82okach, obudzenie si\xc4\x99 do \xc5\xbcycia._NEWLINE_Plemi\xc4\x99 Dakota (zwane Siuksami) si\xc5\x82\xc4\x99 magiczno-religijn\xc4\x85 o nieosobowym charakterze wyra\xc5\xbca\xc5\x82o terminem wakan, kt\xc3\xb3re oznacza w g\xc3\xb3rze, ponad. Si\xc5\x82a ta kr\xc4\x85\xc5\xbcy w kosmosie i przejawia si\xc4\x99 w nadzwyczajnych zjawiskach, takich jak gwiazdy, meteory, s\xc5\x82o\xc5\x84ce, ksi\xc4\x99\xc5\xbcyc, a przede wszystkim w grzmocie, kt\xc3\xb3ry jest szczeg\xc3\xb3lnie przepojony wakanem (grzmot okre\xc5\x9blany jest terminem wakantanka). Irokezi t\xc4\x99 sam\xc4\x85 si\xc5\x82\xc4\x99 nazywali orenda, Algonkinowie \xe2\x80\x93 manitou. Ludy Mende nazywaj\xc4\x85 Boga Leve, co znaczy w g\xc3\xb3rze lub wysoko. U Ba-Rong\xc3\xb3w tilo oznacza wysokie niebo. Nazwa praindoeuropejskiego b\xc3\xb3stwa Dieus oznaczaj\xc4\x85ca jasne dzienne niebo (sanskr. div, \xc5\x9bwieci\xc4\x87, niebo, dzie\xc5\x84; \xc5\x82ac. dium \xe2\x80\x93 czyste dzienne niebo; indoeuropejski rdze\xc5\x84 diu \xe2\x80\x93 deivo oznacza jasno\xc5\x9b\xc4\x87, dzie\xc5\x84, niebo, b\xc3\xb3stwo), a wi\xc4\x99c co\xc5\x9b, co znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 wysoko w g\xc3\xb3rze. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc akadyjskie ellu oznacza\xc5\x82o jasny, b\xc5\x82yszcz\xc4\x85cy, od tego s\xc5\x82owa pochodzi El, Eloah, Elah, Elohim. Przy pomocy ellu przek\xc5\x82adano sumeryjskie \xe2\x80\x98\xe2\x80\x99dingir\xe2\x80\x99\xe2\x80\x99. _NEWLINE_W religiach politeistycznych wywo\xc5\x82uj\xc4\x85ce piorun si\xc5\x82y, nabieraj\xc4\x85 cech osobowych i personifikuj\xc4\x85 si\xc4\x99 w bogu burzy. Grzmot zostaje oddzielony od tych si\xc5\x82 i zostaje podporz\xc4\x85dkowany konkretnemu uranicznemu b\xc3\xb3stwu (b\xc3\xb3g grzmotu), staj\xc4\x85c si\xc4\x99 jednym z jego atrybut\xc3\xb3w. Poniewa\xc5\xbc grzmot zaliczany by\xc5\x82 do najpot\xc4\x99\xc5\xbcniejszych i najefektowniejszych zjawisk natury, zazwyczaj przyporz\xc4\x85dkowywano go najpot\xc4\x99\xc5\xbcniejszemu i najgro\xc5\xbaniejszemu spo\xc5\x9br\xc3\xb3d bog\xc3\xb3w. B\xc3\xb3g ten zostaje panem niebios a tak\xc5\xbce w\xc5\x82adc\xc4\x85 ziemi, na kt\xc3\xb3r\xc4\x85 zsy\xc5\x82a swoje pioruny. Ca\xc5\x82a przypisywana dotychczas grzmotowi moc zosta\xc5\x82a teraz przypisana bogu burzy. Grzmot przywo\xc5\x82uje na my\xc5\x9bl stoj\xc4\x85ce za nim b\xc3\xb3stwo, \xc5\x9bwiadczy o jego sile i pot\xc4\x99dze, jest jednym z jego sposob\xc3\xb3w ingerowania w sprawy ziemskie i jest jego narz\xc4\x99dziem. W ten spos\xc3\xb3b grzmot uzyska\xc5\x82 rang\xc4\x99 symbolu._NEWLINE_W wielu mitologiach wyst\xc4\x99puje w\xc4\x85tek walki boga grzmotu z potworem chaosu (Marduk \xe2\x80\x93 Tiamat, Indra \xe2\x80\x93 Wrytra, Teszub \xe2\x80\x93 Illujanka, Re \xe2\x80\x93 Apopis, Zeus \xe2\x80\x93 Tyfon lub Zeus \xe2\x80\x93 Pyton, Perun \xe2\x80\x93 \xc5\xbbmij, Baal \xe2\x80\x93 Mot, liczne paralele afryka\xc5\x84skie i z Ameryki \xc5\x9arodkowej). B\xc3\xb3g burzy, zwyci\xc4\x99\xc5\xbca\xc5\x82 i roz\xc5\x82upywa\xc5\x82 \xe2\x80\x93 zazwyczaj przy u\xc5\xbcyciu piorun\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 potwora chaosu, co jest zwykle zwi\xc4\x85zane z zaprowadzaniem porz\xc4\x85dku i sprawiedliwo\xc5\x9bci w \xc5\x9bwiecie (czasem tylko urodzaju). W taki spos\xc3\xb3b symbol grzmotu jest po\xc5\x9brednio zwi\xc4\x85zany z nastaniem nowej epoki w dziejach \xc5\x9bwiata, epoki \xc5\x82adu i porz\xc4\x85dku._NEWLINE_W niemal wszystkich religiach grzmot odgrywa\xc5\x82 znacz\xc4\x85c\xc4\x85 rol\xc4\x99. Do nielicznych wyj\xc4\x85tk\xc3\xb3w nale\xc5\xbcy religia staro\xc5\xbcytnego Egiptu, a cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo tak\xc5\xbce Sumeru, w kt\xc3\xb3rych mitologiach grzmot nie odegra\xc5\x82 tak donios\xc5\x82ej roli, a b\xc3\xb3g grzmotu nie by\xc5\x82 bogiem najwy\xc5\xbcszym. Uwarunkowane jest to zapewne klimatem, w krajach tych burze atmosferyczne s\xc4\x85 rzadko\xc5\x9bci\xc4\x85, deszcz pada jedynie zim\xc4\x85 i w niewielkich ilo\xc5\x9bciach. W po\xc5\x82udniowej Mezopotamii burze piaskowe s\xc4\x85 cz\xc4\x99stsze ni\xc5\xbc burze atmosferyczne. Urodzaj Egipcjanie zawdzi\xc4\x99czali wylewom Nilu, a nie ulewom deszczowym. W panteonie mitologii sumeryjskiej Iszkur zajmuje odleg\xc5\x82e miejsce. Inne zjawiska atmosferyczne (np. wiatr), jak i zjawiska kosmiczne znajdowa\xc5\x82y w mitach tych kraj\xc3\xb3w cz\xc4\x99stsze zastosowanie.\n_START_SECTION_\nGrzmot w literaturze antycznej\n_START_PARAGRAPH_\nU Homera (IX p.n.e.), grzmot symbolizuje zazwyczaj nieszcz\xc4\x99\xc5\x9bcia i ci\xc4\x99\xc5\xbckie bitwy. Wywo\xc5\x82ywany jest przez Zeusa, kt\xc3\xb3ry zasiadaj\xc4\x85c na Idzie (Iliada, VII, 416; VIII, 133. 170; XVII, 600-601) ciska ognistymi piorunami i grzmi straszliwie. Grzmi\xc4\x85c ingeruje w przebieg bitew (Iliada, XI, 53; XX, 56) i oznajmia ludziom swoj\xc4\x85 wol\xc4\x99._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug Hezjoda (koniec VIII wieku), grzmoty i b\xc5\x82yskawice wykuwane s\xc4\x85 przez Cyklop\xc3\xb3w: Brontesa, Steropesa i Argesa (Teogonia, 187-206). Imi\xc4\x99 pierwszego pochodzi od nazwy grzmotu (\xce\xb2\xcf\x81\xce\xbf\xce\xbd\xcf\x84\xce\xb7), drugiego \xe2\x80\x93 od b\xc5\x82yskawicy (\xcf\x83\xcf\x84\xce\xb5\xcf\x81\xce\xbf\xcf\x80\xce\xb7), trzeciego \xe2\x80\x93 od pioruna (\xce\xb1\xcf\x81\xce\xb3\xce\xb7\xcf\x82)._NEWLINE_Herodot (485-425) uwa\xc5\xbca\xc5\x82, \xc5\xbce grzmoty s\xc4\x85 wyrzucane przez Boga, kt\xc3\xb3ry razi nimi w najwy\xc5\xbcsze domy i drzewa, je\xc5\xbceli te przekroczy\xc5\x82y wyznaczon\xc4\x85 im miar\xc4\x99. B\xc3\xb3g sprzeciwia si\xc4\x99 wszystkiemu co wynios\xc5\x82e i pyszne, natomiast drobne i niepozorne stworzenia wcale go nie dra\xc5\xbcni\xc4\x85. Czasami w ten sam spos\xc3\xb3b niszczy wielkie wojsko, kt\xc3\xb3re wyruszy\xc5\x82o przeciw niewielkiej armii (Dzieje, 7, 10)._NEWLINE_U Ksenofonta (430-355) grzmoty oraz burza s\xc4\x85 wyrazem gniewu b\xc3\xb3stwa (Historia grecka, I, 6, 28 nn; VII, 1, 31)._NEWLINE_Platon (427-347) tylko raz przypisuje grzmotowi szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 rol\xc4\x99. Czyni to w X ksi\xc4\x99dze Rzeczypospolitej, wedle kt\xc3\xb3rej w \xe2\x80\x9cdolinie zapomnienia\xe2\x80\x9d dusze k\xc5\x82ad\xc4\x85 si\xc4\x99 spa\xc4\x87, o p\xc3\xb3\xc5\x82nocy rozlega si\xc4\x99 grzmot (\xce\xb2\xcf\x81\xce\xbf\xce\xbd\xcf\x84\xce\xb7), nast\xc4\x99puje te\xc5\xbc trz\xc4\x99sienie ziemi. Wyrywa on \xc5\x9bpi\xc4\x85ce dusze, kt\xc3\xb3re rozlatuj\xc4\x85 si\xc4\x99 na wszystkie strony, ku nowym narodzinom. Ka\xc5\xbcda z nich wciela si\xc4\x99 w nowy zarodek ludzki i rozpoczyna nowe, kolejne wcielenie (Rzeczp. 621 B). Grzmot inicjuje \xc5\xbcycie, nowe \xc5\xbcycie. Pogl\xc4\x85d ten Platon zaczerpn\xc4\x85\xc5\x82 zapewne od Pitagorejczyk\xc3\xb3w. Ponadto powo\xc5\x82a\xc5\x82 si\xc4\x99 na pewn\xc4\x85 legend\xc4\x99 \xe2\x80\x93 w kt\xc3\xb3r\xc4\x85 w\xc4\x85tpi \xe2\x80\x93 \xc5\xbce Zeus uderzeniem grzmotu zabi\xc5\x82 Asklepiosa, bo ten opanowa\xc5\x82 sztuk\xc4\x99 przywracania \xc5\xbcycia zmar\xc5\x82ym b\xc4\x85d\xc5\xba \xc5\x9bmiertelnie chorym i m\xc3\xb3g\xc5\x82 w ten spos\xc3\xb3b zak\xc5\x82\xc3\xb3ci\xc4\x87 porz\xc4\x85dek \xc5\x9bwiata (Rzeczp. III, XVI)._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug Wergiliusza (70\xe2\x80\x9319 p.n.e.), miejsce w kt\xc3\xb3rym Eneasz i inni uciekinierzy z Troi za\xc5\x82o\xc5\xbcyli miasto Rzym wskazane zosta\xc5\x82o trzykrotnym grzmotem. Grzmot wyra\xc5\xbca wol\xc4\x99 \xe2\x80\x9cniebios\xe2\x80\x9d, a seria trzech grzmot\xc3\xb3w zastosowana zosta\xc5\x82a dla wzmocnienia. Ponadto u Wergiliusza grzmot symbolizuje kar\xc4\x99 \xe2\x80\x93 Eneasz prosi Jowisza o \xc5\x9bmier\xc4\x87 zadan\xc4\x85 uderzeniem pioruna, o ile na ni\xc4\x85 zas\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug Liwiusza (59 p.n.e. \xe2\x80\x93 17 n.e.), za\xc5\x82o\xc5\xbcyciel Rzymu, Romulus, zosta\xc5\x82 zabrany do nieba w\xc5\x9br\xc3\xb3d grzmot\xc3\xb3w (Ab urbe condita, Lib. I, Cap. XVI, 1-3)._NEWLINE_Owidiusz (43 p.n.e. \xe2\x80\x93 17 n.e.), w opisach boga grzmotu i zsy\xc5\x82anych przeze\xc5\x84 grzmot\xc3\xb3w wykazuje daleko id\xc4\x85c\xc4\x85 zale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 od Homera i Hezjoda. Grzmoty wykuwane s\xc4\x85 przez cyklop\xc3\xb3w i u\xc5\xbcywane przez Jowisza w walkach, b\xc4\x85d\xc5\xba podczas karania wyst\xc4\x99pk\xc3\xb3w. Spot\xc4\x99gowana jedynie zosta\xc5\x82a zale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 zjawiska grzmotu od gniewu Jowisza. Jowisz zanim ukara\xc5\x82 ziemi\xc4\x99 potopem, zastanawia\xc5\x82 si\xc4\x99 czy nie ukara\xc4\x87 jej ogniem piorun\xc3\xb3w, obawia\xc5\x82 si\xc4\x99 jednak, \xc5\xbce wywo\xc5\x82any po\xc5\xbcar dosi\xc4\x99gn\xc4\x85\xc4\x87 mo\xc5\xbce nieba, odk\xc5\x82ada wi\xc4\x99c pioruny i decyduje si\xc4\x99 na l\xc5\xbcejszy wymiar kary \xe2\x80\x93 potop.\n_START_SECTION_\nGrzmot w literaturze biblijnej\n_START_PARAGRAPH_\nW biblijnej Ksi\xc4\x99dze Hioba grzmot wyra\xc5\xbca transcendencj\xc4\x99 majestatu Boga. Grzmot jest symbolem nieogarni\xc4\x99tej dla ludzkiego umys\xc5\x82u pot\xc4\x99gi Boga (Hi 26, 14), B\xc3\xb3g jest tym, kt\xc3\xb3ry wyznacza drog\xc4\x99 piorunowi (Hi 38, 25). Grzmot towarzyszy karz\xc4\x85cej interwencji Boga, gdy w przyst\xc4\x99pie gniewu wyst\xc4\x99puje przeciwko wszelkim niegodziwo\xc5\x9bciom (Hi 36, 32 \xe2\x80\x93 37, 5). W owej chwili zamieraj\xc4\x85 ze strachu serca ludzkie, a efekt dokonanego s\xc4\x85du widoczny jest na ca\xc5\x82ej ziemi. Gdy On zagrzmi nikt tego nie rozumie. Jahwe jest jedynym w\xc5\x82adc\xc4\x85 kosmosu. Mo\xc5\xbce wszystko uczyni\xc4\x87 i wszystko zniszczy\xc4\x87. Jego moc jest absolutna, a swoboda dzia\xc5\x82ania niczym nie ograniczona, nic Go nie wi\xc4\x85\xc5\xbce i nic nie zmusza, co wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia Go od poga\xc5\x84skich bog\xc3\xb3w burzy. _NEWLINE_Grzmot towarzyszy\xc5\x82 wyj\xc5\x9bciu Izraelit\xc3\xb3w z Egiptu. By\xc5\x82 jedn\xc4\x85 z dziesi\xc4\x99ciu plag, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 B\xc3\xb3g dotkn\xc4\x85\xc5\x82 prze\xc5\x9bladowc\xc3\xb3w swego ludu (Wj 9, 23-34)._NEWLINE_Grzmot w Starym Testamencie s\xc5\x82u\xc5\xbcy albo dla wyra\xc5\xbcenia transcendencji majestatu i wielko\xc5\x9bci chwa\xc5\x82y Bo\xc5\xbcej, albo dla oddania Jego strasznych, karz\xc4\x85cych za wyst\xc4\x99pki s\xc4\x85d\xc3\xb3w. Mo\xc5\xbce te\xc5\xbc oznacza\xc4\x87 Jego suwerenn\xc4\x85 w\xc5\x82adz\xc4\x99 nad \xc5\x9bwiatem._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug deuterokanonicznego Listu Jeremiasza ca\xc5\x82a przyroda poddana jest Bogu i wykonuje Jego wol\xc4\x99. Nag\xc5\x82y b\xc5\x82ysk b\xc5\x82yskawicy, jak i grzmot pioruna dokonuj\xc4\x85 si\xc4\x99 na rozkaz Bo\xc5\xbcy (Bar 6, 60-61), a celem grzmotu jest niszczenie g\xc3\xb3r i las\xc3\xb3w (6, 61), a wi\xc4\x99c wszystkiego tego, co wyrasta ponad przeci\xc4\x99tno\xc5\x9b\xc4\x87 i niejako d\xc4\x85\xc5\xbcy do zr\xc3\xb3wnania si\xc4\x99 z majestatem Boga._NEWLINE_W apokryficznej Apokalipsie Abrahama B\xc3\xb3g nakazuje opu\xc5\x9bci\xc4\x87 Abrahamowi dom swego ojca, gdy\xc5\xbc pot\xc4\x99\xc5\xbcny grzmot uderzy w ten dom, spali go i wszystko, co w nim si\xc4\x99 znajduje (Ap Abr 8, 6). Grzmot jest narz\xc4\x99dziem, przy pomocy kt\xc3\xb3rego B\xc3\xb3g dokonuje s\xc4\x85du nad ba\xc5\x82wanami. Natomiast w rozdziale 30 tej apokalipsy jest mowa o dziesi\xc4\x99ciu plagach, kt\xc3\xb3re poprzedz\xc4\x85 koniec \xc5\x9bwiata. Dziewi\xc4\x99cioma pierwszymi b\xc4\x99d\xc4\x85 m.in. po\xc5\xbcary miast, g\xc5\x82\xc3\xb3d, \xc5\x9bmier\xc4\x87 od miecza, grad i \xc5\x9bnieg, dzikie bestie itp. Natomiast dziesi\xc4\x85t\xc4\x85 plag\xc4\x85 b\xc4\x99dzie grzmot i trz\xc4\x99sienie ziemi (30, 8). W 12 Syb 158 grzmot jest u\xc5\xbcyty w kontek\xc5\x9bcie zniszcze\xc5\x84 wojennych wywo\xc5\x82anych przez cesarza Trajana, a w 12 Syb 170 zniszcze\xc5\x84 wywo\xc5\x82anych przez jego nast\xc4\x99pc\xc4\x99 \xe2\x80\x93 Hadriana._NEWLINE_W Nowym Testamencie grzmoty (grc: \xce\xb2\xcf\x81\xce\xbf\xce\xbd\xcf\x84\xce\xb1\xce\xb9) wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie na kartach jego ostatniej ksi\xc4\x99gi. Poza ni\xc4\x85 wyst\xc4\x99puje tylko dwukrotnie, mianowicie w Mk 3, 17 i J 12, 29. W Mk 3, 17 grzmot jest jedynie sk\xc5\x82adnikiem imienia \xce\xb2\xce\xbf\xce\xb1\xce\xbd\xce\xb5\xcf\x81\xce\xb3\xce\xb7\xcf\x82 (synowie grzmotu), nadanych Janowi i Jakubowi, zapewne ze wzgl\xc4\x99du na ich porywcz\xc4\x85 natur\xc4\x99 i sk\xc5\x82onno\xc5\x9b\xc4\x87 do zbyt szybkiego karania nie\xc5\x9bwiadomych swojej winy ludzi (por. \xc5\x81k 9, 54). \xce\xb2\xce\xbf\xce\xb1\xce\xbd\xce\xb5\xcf\x81\xce\xb3\xce\xb7\xcf\x82 jest transkrypcj\xc4\x85 hebrajskiego 'b\xe1\xb5\x89ne rega\xc5\xa1', co znaczy 'synowie tumultu', 'synowie wrzawy', natomiast przek\xc5\x82ad na 'synowie grzmotu' jest bardzo swobodny._NEWLINE_W Apokalipsie grzmoty wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w roli symbolu, u\xc5\xbcyte s\xc4\x85 jednak w co najmniej dw\xc3\xb3ch znaczeniach. W innym znaczeniu u\xc5\xbcywane s\xc4\x85 wtedy, gdy towarzysz\xc4\x85 opisowi tronu Bo\xc5\xbcego (Ap 4, 5), w innym za\xc5\x9b wtedy gdy towarzysz\xc4\x85 plagom zsy\xc5\x82anym na ziemi\xc4\x99 (Ap 8, 5; 11, 19; 16, 18). W pierwszym przypadku s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85 one za atrybut Boga, przedstawiaj\xc4\x85cy jego pot\xc4\x99g\xc4\x99, wzbudzan\xc4\x85 przeze\xc5\x84 groz\xc4\x99, jak i niebezpiecze\xc5\x84stwo zwi\xc4\x85zane ze zbli\xc5\xbceniem si\xc4\x99 do Jego tronu. W drugim przypadku symbolizuj\xc4\x85 gniew Bo\xc5\xbcy, jak i kar\xc4\x99 zsy\xc5\x82an\xc4\x85 przeze\xc5\x84 na grzesznik\xc3\xb3w. W ka\xc5\xbcdym przypadku wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w\xc3\xb3wczas, gdy dzieje si\xc4\x99 co\xc5\x9b wa\xc5\xbcnego i donios\xc5\x82ego. Nieco inne zastosowanie grzmoty uzyskuj\xc4\x85 w Ap 10, 3-4, gdzie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 w liczbie siedem i opatrzone zosta\xc5\x82y rodzajnikiem.\n_START_SECTION_\nKoran\n_START_PARAGRAPH_\nWed\xc5\x82ug Koranu, pioruny i grzmoty zsy\xc5\x82ane s\xc4\x85 przez Boga, aby ludzi natchn\xc4\x85\xc4\x87 boja\xc5\xbani\xc4\x85 i zmusi\xc4\x87 ich do oddawania nale\xc5\xbcnej Mu czci (Sura XIII, 13-14). Piorun ma przerazi\xc4\x87 grzesznik\xc3\xb3w, a wzbudzi\xc4\x87 nadziej\xc4\x99 u wiernych (XXX, 23)."