b'\n_START_ARTICLE_\nElefant\n_START_SECTION_\nOpis pojazdu\n_START_PARAGRAPH_\nZosta\xc5\x82 on zaprojektowany w oparciu o podwozie nieprzyj\xc4\x99tego do produkcji prototypu czo\xc5\x82gu Tiger, konstrukcji Ferdinanda Porsche, znanego jako Tiger (P) lub VK 4501(P) (litera P oznacza\xc5\x82a konstrukcj\xc4\x99 Porsche). Poniewa\xc5\xbc na uzbrojenie przyj\xc4\x99to alternatywny wariant czo\xc5\x82gu Tiger (VK 4501(H)) z podwoziem konstrukcji firmy Henschel, zasz\xc5\x82a potrzeba wykorzystania zacz\xc4\x99tej ju\xc5\xbc w zak\xc5\x82adach Nibelungenwerke partii 90 podwozi konstrukcji Porschego. Dlatego Porsche zaproponowa\xc5\x82 skonstruowanie na ich bazie ci\xc4\x99\xc5\xbckiego niszczyciela czo\xc5\x82g\xc3\xb3w. Pod koniec 1942 roku firma Alkett zaprojektowa\xc5\x82a dzia\xc5\x82o pancerne na podwoziu Tiger(P). Sam Adolf Hitler zaaprobowa\xc5\x82 budow\xc4\x99 pojazdu, kt\xc3\xb3ry 6 lutego 1943 nazwa\xc5\x82 \xe2\x80\x9eFerdinand\xe2\x80\x9d na cze\xc5\x9b\xc4\x87 zas\xc5\x82ug prof. Porsche. 90 zbudowanych Ferdynand\xc3\xb3w oddano wojsku w kwietniu i maju 1943. Nowy pojazd zosta\xc5\x82 uzbrojony w armat\xc4\x99 88 mm PaK 43/2 L/71 (o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci lufy 71 kalibr\xc3\xb3w). Pociski wystrzelone z tego dzia\xc5\x82a umo\xc5\xbcliwia\xc5\x82y przebicie czo\xc5\x82owego pancerza ka\xc5\xbcdego czo\xc5\x82gu alianckiego, nawet z odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci 1,5 km. Armata by\xc5\x82a zamontowana w pancernej nadbud\xc3\xb3wce umieszczonej z ty\xc5\x82u pojazdu, ale z powodu swojej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci i tak wystawa\xc5\x82a poza jego prz\xc3\xb3d. Poniewa\xc5\xbc nie by\xc5\x82a zamontowana w obrotowej wie\xc5\xbcy, ale bezpo\xc5\x9brednio w nadbud\xc3\xb3wce, mia\xc5\x82a do\xc5\x9b\xc4\x87 ograniczon\xc4\x85 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 ruchu: 28\xc2\xb0 w p\xc5\x82aszczy\xc5\xbanie poziomej i 22\xc2\xb0 w pionowej. Przedni pancerz Ferdynanda mia\xc5\x82 grubo\xc5\x9b\xc4\x87 200 mm, co czyni\xc5\x82o go praktycznie nieprzebijalnym od przodu dla wszystkich dzia\xc5\x82 alianckich z odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci wi\xc4\x99kszej ni\xc5\xbc 500 m, boczny pancerz o grubo\xc5\x9bci 80 mm r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nie by\xc5\x82 \xc5\x82atwy do przebicia._NEWLINE_Ca\xc5\x82y pojazd mia\xc5\x82 ponad 8 metr\xc3\xb3w d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci i prawie 3,5 metra szeroko\xc5\x9bci i wa\xc5\xbcy\xc5\x82 65 ton (wersja Ferdinand) lub 70 ton (wersja Elefant). Nap\xc4\x99dzany by\xc5\x82 silnikiem Maybach HL 120 o mocy 530 KM, jego maksymalna pr\xc4\x99dko\xc5\x9b\xc4\x87 wynosi\xc5\x82a jedynie 20 km/h, a zasi\xc4\x99g to 135 km. Wn\xc4\x99trze pojazdu by\xc5\x82o przedzielone na dwa osobne pomieszczenia. W przedniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci siedzieli kierowca i radiotelegrafista, a z ty\xc5\x82u znajdowali si\xc4\x99: dow\xc3\xb3dca, celowniczy i dw\xc3\xb3ch \xc5\x82adowniczych._NEWLINE_Ka\xc5\xbcdy z ferdynand\xc3\xb3w zosta\xc5\x82 z\xc5\x82o\xc5\xbcony w zak\xc5\x82adach Nibelungenwerke w 1943.\n_START_SECTION_\nHistoria operacyjna\n_START_PARAGRAPH_\nWszystkie ferdynandy zosta\xc5\x82y przydzielone do 656. pu\xc5\x82ku ci\xc4\x99\xc5\xbckich dzia\xc5\x82 pancernych, w sk\xc5\x82adzie 653. i 654. dywizjon\xc3\xb3w dzia\xc5\x82 pancernych._NEWLINE_Ferdinandy by\xc5\x82y zazwyczaj przydzielane na poziomie kompanii, czasami by\xc5\x82y dzielone na plutony. Zazwyczaj dzia\xc5\x82a\xc5\x82y wspierane dodatkowymi oddzia\xc5\x82ami piechoty i czo\xc5\x82gami chroni\xc4\x85cymi ich flanki. W czasie ataku pojazdy by\xc5\x82y u\xc5\xbcywane jako bro\xc5\x84 pierwszego uderzenia, a w czasie obrony zazwyczaj stanowi\xc5\x82y mobiln\xc4\x85 rezerw\xc4\x99 gotow\xc4\x85 do zniszczenia czo\xc5\x82g\xc3\xb3w przeciwnika._NEWLINE_Po raz pierwszy zosta\xc5\x82y u\xc5\xbcyte operacyjnie w czasie bitwy na \xc5\x82uku kurskim. Pomimo \xc5\xbce zniszczy\xc5\x82y one 320 rosyjskich czo\xc5\x82g\xc3\xb3w, okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce maj\xc4\x85 tak\xc5\xbce wiele wad, np. zawodny silnik i elektryczny uk\xc5\x82ad przeniesienia nap\xc4\x99du, czy delikatny hydropneumatyczny system kierowania._NEWLINE_Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 zniszczonych ferdynand\xc3\xb3w pad\xc5\x82a ofiar\xc4\x85 piechoty, co wed\xc5\x82ug niekt\xc3\xb3rych zosta\xc5\x82o spowodowane brakiem broni przeciwpiechotnej (np. karabin\xc3\xb3w maszynowych) w tych pojazdach. Nale\xc5\xbcy jednak pami\xc4\x99ta\xc4\x87, \xc5\xbce niekt\xc3\xb3re rosyjskie dzia\xc5\x82a pancerne (SU-76, SU-85) tak\xc5\xbce nie by\xc5\x82y wyposa\xc5\xbcone w karabiny maszynowe, gdy\xc5\xbc zaplanowane dla nich zadania nie przewidywa\xc5\x82y bezpo\xc5\x9bredniej styczno\xc5\x9bci z piechot\xc4\x85 wroga. Ponadto karabin maszynowy o ograniczonym stopniu ostrza\xc5\x82u, zamontowany w ma\xc5\x82o ruchliwym poje\xc5\xbadzie, nie by\xc5\x82by w stanie wyeliminowa\xc4\x87 zagro\xc5\xbcenia ze strony piechoty. Fakt, \xc5\xbce wiele Ferdynand\xc3\xb3w zosta\xc5\x82o zniszczonych przez piechur\xc3\xb3w radzieckich oraz dzia\xc5\x82a polowe strzelaj\xc4\x85ce z zasadzek w boczny pancerz, \xc5\x9bwiadczy raczej o nieprawid\xc5\x82owym u\xc5\xbcyciu tych pojazd\xc3\xb3w do ataku, w niesprzyjaj\xc4\x85cych im warunkach taktycznych i bez odpowiedniej os\xc5\x82ony, a nie o jakiej\xc5\x9b fundamentalnej wadzie tych dzia\xc5\x82. Nale\xc5\xbcy tak\xc5\xbce pami\xc4\x99ta\xc4\x87, \xc5\xbce cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 zniszczonych pojazd\xc3\xb3w zosta\xc5\x82a ju\xc5\xbc wcze\xc5\x9bniej unieruchomiona przez awarie silnik\xc3\xb3w lub zawieszenia. Powa\xc5\xbcnymi wadami Ferdynand\xc3\xb3w, opr\xc3\xb3cz zawodno\xc5\x9bci uk\xc5\x82adu nap\xc4\x99dowego, by\xc5\x82a du\xc5\xbca masa i ma\xc5\x82a moc silnika, z kt\xc3\xb3rymi wi\xc4\x85za\xc5\x82a si\xc4\x99 s\xc5\x82aba ruchliwo\xc5\x9b\xc4\x87 i du\xc5\xbcy nacisk jednostkowy. Zalet\xc4\x85 nie by\xc5\x82a te\xc5\xbc du\xc5\xbca wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 pojazdu. Mimo to u\xc5\xbcywany w obronie, na du\xc5\xbcych dystansach prowadzenia ognia, by\xc5\x82 trudnym do pokonania przeciwnikiem._NEWLINE_Ferdynandy, kt\xc3\xb3re nie zosta\xc5\x82y zniszczone w czasie bitwy na \xc5\x82uku kurskim, zosta\xc5\x82y wys\xc5\x82ane do Niemiec, gdzie poddano je modyfikacjom. Dodano mi\xc4\x99dzy innymi zimmerit, karabin maszynowy i dodatkowe opancerzenie. Zmodyfikowano w ten spos\xc3\xb3b 48 pojazd\xc3\xb3w, w tym samym czasie te\xc5\xbc od ko\xc5\x84ca 1943 zmieniono nazw\xc4\x99 pojazdu na Elefant (\xe2\x80\x9es\xc5\x82o\xc5\x84\xe2\x80\x9d)._NEWLINE_S\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y one w sk\xc5\x82adzie 653. dywizjonu dzia\xc5\x82 pancernych na froncie wschodnim, a nast\xc4\x99pnie w czasie obrony Niemiec. Jedna kompania dywizjonu walczy\xc5\x82a tak\xc5\xbce na froncie we W\xc5\x82oszech od lutego do czerwca 1944. Pod koniec 1944 roku ocala\xc5\x82e Elefanty zgrupowano w 614. samodzielnej kompanii ci\xc4\x99\xc5\xbckich dzia\xc5\x82 pancernych. Pod koniec wojny, przy ca\xc5\x82kowitym panowaniu aliant\xc3\xb3w w powietrzu, okaza\xc5\x82y si\xc4\x99 bardzo \xc5\x82atwym \xc5\x82upem dla samolot\xc3\xb3w. Ostatnie Elefanty wzi\xc4\x99\xc5\x82y udzia\xc5\x82 w walkach Kampfgruppe Ritter na po\xc5\x82udnie od Berlina.\n_START_SECTION_\nZachowane egzemplarze\n_START_PARAGRAPH_\nTylko dwa egzemplarze zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 do dzisiaj. Pierwszy, przechwycony przez Sowiet\xc3\xb3w, znajduje si\xc4\x99 w Muzeum Czo\xc5\x82g\xc3\xb3w w Kubince, a drugi, zdobyty przez Amerykan\xc3\xb3w, w United States Army Ordnance Museum.'