b'\n_START_ARTICLE_\nBadania powierzchniowe\n_START_PARAGRAPH_\nBadania powierzchniowe, prospekcja powierzchniowa \xe2\x80\x93 w archeologii najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej stosowana i najprostsza metoda prospekcji archeologicznej. Polega na dok\xc5\x82adnej penetracji wyznaczonego obszaru w celu odkrycia zabytk\xc3\xb3w archeologicznych widocznych w ziemi lub w formach krajobrazowych takich jak grodziska czy kurhany.\n_START_SECTION_\nCele prowadzenia bada\xc5\x84 powierzchniowych\n_START_PARAGRAPH_\nBadania powierzchniowe nale\xc5\xbc\xc4\x85 do niedestrukcyjnych metod w archeologii._NEWLINE_Pozwalaj\xc4\x85 przebada\xc4\x87 wyznaczony obszar, w celu odnalezienia \xc5\x9blad\xc3\xb3w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci ludzkiej w przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci. _NEWLINE_Jest to najprostsza metoda zbierania informacji na temat zasi\xc4\x99gu stanowiska oraz jego planu. _NEWLINE_Metoda ta opiera si\xc4\x99 na fakcie, \xc5\xbce najwy\xc5\xbcej po\xc5\x82o\xc5\xbcone warstwy stanowisk archeologicznych s\xc4\x85 na terenach u\xc5\xbcytkowanych rolniczo nieustannie rozorywane. Powoduje to, \xc5\xbce zabytki takie jak kawa\xc5\x82ki naczy\xc5\x84 widoczne s\xc4\x85 na powierzchni ziemi. _NEWLINE_Wi\xc4\x99ksze obiekty mog\xc4\x85 uwidacznia\xc4\x87 si\xc4\x99 w postaci charakterystycznych form terenowych takich jak pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci kurhan\xc3\xb3w, grodzisk, fos, zabudowa\xc5\x84, fundament\xc3\xb3w, ruin o r\xc3\xb3\xc5\xbcnym stopniu zachowania. Badania powierzchniowe mog\xc4\x85 by\xc4\x87 wykorzystywane zar\xc3\xb3wno w celu poszukiwania nieznanych dot\xc4\x85d stanowisk archeologicznych, jak i do dokumentowania i lepszego poznania obiekt\xc3\xb3w ju\xc5\xbc znanych.\n_START_SECTION_\nBadania powierzchniowe\n_START_PARAGRAPH_\nW przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci badania powierzchniowe prowadzone by\xc5\x82y wybi\xc3\xb3rczo, zazwyczaj na niewielkich obszarach. Mia\xc5\x82y one za cel identyfikacj\xc4\x99 i rozpoznanie stanowisk. Obecnie badania powierzchniowe ciesz\xc4\x85 si\xc4\x99 du\xc5\xbc\xc4\x85 popularno\xc5\x9bci\xc4\x85. S\xc4\x85 prowadzone cz\xc4\x99sto jako osobne, z\xc5\x82o\xc5\xbcone projekty, po kt\xc3\xb3rych nie wykonuje si\xc4\x99 bada\xc5\x84 wykopaliskowych.\n_START_SECTION_\nBadania powierzchniowe a \xc5\x9brodowisko\n_START_PARAGRAPH_\nBadania powierzchniowe to nie tylko punkty osadnicze czy \xc5\x9blady osadnictwa, ale tak\xc5\xbce otoczenie stanowisk, \xc5\x9brodowisko, w jakim si\xc4\x99 znajdowa\xc5\x82y. Dokonuje si\xc4\x99 analiz gleboznawczych i geomorfologicznych._NEWLINE_Przedmiotem bada\xc5\x84 jest te\xc5\xbc spos\xc3\xb3b funkcjonowania stanowiska w po\xc5\x82\xc4\x85czeniu z najbli\xc5\xbcszym otoczeniem. _NEWLINE_Wyniki bada\xc5\x84 maj\xc4\x85 charakter przybli\xc5\xbcony i hipotetyczny.\n_START_SECTION_\nSampling\n_START_PARAGRAPH_\nJedn\xc4\x85 z technik bada\xc5\x84 powierzchniowych jest sampling. Metoda ta jest wykorzystywana w przypadkach kiedy badania musz\xc4\x85 by\xc4\x87 przeprowadzone, a brakuje czasu i pieni\xc4\x99dzy. Kiedy niemo\xc5\xbcliwe jest przebadanie ca\xc5\x82ego rejonu, wybiera si\xc4\x99 tylko fragmenty na kt\xc3\xb3rych prowadzone s\xc4\x85 szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owe badania._NEWLINE_Sampling probabilistyczny zak\xc5\x82ada zastosowanie metod statystycznych. Uzyskane wyniki s\xc4\x85 podstaw\xc4\x85 do wyci\xc4\x85gni\xc4\x99cia og\xc3\xb3lnych wniosk\xc3\xb3w na temat ca\xc5\x82ego obj\xc4\x99tego badaniami rejonu. Najlepszym przyk\xc5\x82adem wykorzystania tej metody s\xc4\x85 brytyjskie badania na greckiej wyspie Melos._NEWLINE_Sampling jest metod\xc4\x85 do\xc5\x9b\xc4\x87 kontrowersyjn\xc4\x85. Sprawdza si\xc4\x99 do\xc5\x9b\xc4\x87 dobrze je\xc5\x9bli chodzi o szacunki liczby stanowisk na danym terenie. Nie sprawdza si\xc4\x99 w rekonstrukcji sieci osadniczej. Wad\xc4\x85 tej metody jest to, \xc5\xbce mo\xc5\xbcna pomin\xc4\x85\xc4\x87 wiele stanowisk. Do\xc5\x9b\xc4\x87 wycinkowy charakter informacji sprawia, \xc5\xbce nie mo\xc5\xbcna wiarygodnie odtworzy\xc4\x87 struktury osadnictwa.\n_START_SECTION_\nPodsumowanie\n_START_PARAGRAPH_\nBadania powierzchniowe s\xc4\x85 obecnie najpopularniejsz\xc4\x85 i najta\xc5\x84sz\xc4\x85 metod\xc4\x85 prospekcji archeologicznej. Pozwalaj\xc4\x85 na lokalizacj\xc4\x99 i identyfikacj\xc4\x99 wielu nieznanych wcze\xc5\x9bniej stanowisk archeologicznych. Badania powierzchniowe nie s\xc4\x85 traktowane jako wst\xc4\x99p do wykopalisk, ale te\xc5\xbc w wielu przypadkach je zast\xc4\x99puj\xc4\x85. Konieczno\xc5\x9bci\xc4\x85 w przypadku bada\xc5\x84 powierzchniowych jest ich systematyczne powtarzanie. Dzia\xc5\x82ania si\xc5\x82 przyrody i ludzi mog\xc4\x85 doprowadzi\xc4\x87 do zniszczenia wcze\xc5\x9bniej odkrytych stanowisk lub do ods\xc5\x82oni\xc4\x99cia wcze\xc5\x9bniej nieznanych. Wad\xc4\x85 bada\xc5\x84 powierzchniowych jest nie mo\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 dok\xc5\x82adnego przebadania stanowiska, kt\xc3\xb3re mo\xc5\xbce kry\xc4\x87 liczne zabytki i warstwy kulturowe. Metoda ta sprawdza si\xc4\x99 bardzo dobrze w dobie, kiedy archeolodzy chc\xc4\x85 zachowa\xc4\x87 nienaruszone stanowiska archeologiczne dla przysz\xc5\x82ych pokole\xc5\x84.'