b'\n_START_ARTICLE_\nChoroba Parkinsona\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nChoroba znana by\xc5\x82a od stuleci, ale za pierwszy formalny jej opis uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 An Essay on the Shaking Palsy brytyjskiego lekarza Jamesa Parkinsona (1755\xe2\x80\x931824) z 1817 roku. Pocz\xc4\x85tkowo u\xc5\xbcywano terminu dr\xc5\xbc\xc4\x85czki pora\xc5\xbanej (paralysis agitans), ale Jean-Martin Charcot wprowadzi\xc5\x82 powszechny do dzi\xc5\x9b eponim choroby Parkinsona. Odkrycie zmian w istocie czarnej w przebiegu tej choroby przypisuje si\xc4\x99 Konstantinowi Tretiakoffowi (1892\xe2\x80\x931958), kt\xc3\xb3ry opisa\xc5\x82 je w swoim doktoracie w 1917 roku. Zmiany biochemiczne le\xc5\xbc\xc4\x85ce u\xc2\xa0podstaw choroby odkry\xc5\x82 szwedzki biochemik Arvid Carlsson, kt\xc3\xb3remu za to odkrycie przyznano Nagrod\xc4\x99 Nobla w 2000 roku. Rol\xc4\x99 dopaminy w patogenezie schorzenia wyja\xc5\x9bnili Ehringer i Hornykiewicz w 1960 roku. Pierwsze pr\xc3\xb3by z lewodop\xc4\x85 podj\xc4\x99to rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej.\n_START_SECTION_\nEpidemiologia\n_START_PARAGRAPH_\nChoroba Parkinsona dotyczy 1% populacji ludzi od 40 do 60 roku \xc5\xbcycia, ale zdarza si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc u ludzi m\xc5\x82odszych.\n_START_SECTION_\nEtiologia\n_START_PARAGRAPH_\nW chorobie Parkinsona do objaw\xc3\xb3w chorobowych dochodzi z powodu zmian zwyrodnieniowych kom\xc3\xb3rek nerwowych w istocie czarnej (\xc5\x82ac. substantia nigra) i innych obszarach barwnikono\xc5\x9bnych m\xc3\xb3zgowia. Neurony istoty czarnej wytwarzaj\xc4\x85 neurotransmiter dopamin\xc4\x99, st\xc4\x85d nazywa si\xc4\x99 je neuronami dopaminergicznymi; zawieraj\xc4\x85 ponadto melanin\xc4\x99, dlatego okre\xc5\x9bla si\xc4\x99 je r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jako barwnikono\xc5\x9bne. Konsekwencj\xc4\x85 zaburzenia funkcji tych neuron\xc3\xb3w jest niedob\xc3\xb3r dopaminy (ok. 70\xe2\x80\x9380%) w istocie czarnej i pr\xc4\x85\xc5\xbckowiu, i przewaga aktywno\xc5\x9bci neuron\xc3\xb3w glutaminergicznych, hamuj\xc4\x85cych j\xc4\x85dra wzg\xc3\xb3rza. W zmienionych chorobowo obszarach m\xc3\xb3zgowia stwierdza si\xc4\x99 obecno\xc5\x9b\xc4\x87 cia\xc5\x82 Lewy\xe2\x80\x99ego, jednak nie s\xc4\x85 to zmiany patognomoniczne dla choroby Parkinsona._NEWLINE_Objawy neuropatologiczne koreluj\xc4\x85 z obrazem klinicznym choroby._NEWLINE_W proces neurodegeneracyjny wci\xc4\x85gni\xc4\x99te s\xc4\x85 uk\xc5\x82ad dopaminergiczny (istota czarna, podwzg\xc3\xb3rze, uk\xc5\x82ad mezokortykalno-limbiczny, siatk\xc3\xb3wka), uk\xc5\x82ad noradrenergiczny (miejsce sinawe), uk\xc5\x82ad cholinergiczny (j\xc4\x85dro podstawne Meynerta) i uk\xc5\x82ad glutaminergiczny._NEWLINE_Czynniki wywo\xc5\x82uj\xc4\x85ce te zmiany zwyrodnieniowe do chwili obecnej nie zosta\xc5\x82y dostatecznie okre\xc5\x9blone, jednak przynajmniej cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 z nich to czynniki genetyczne.\n_START_SECTION_\nPrzebieg\n_START_PARAGRAPH_\nPrzebieg choroby jest zwykle powolny, wieloletni i post\xc4\x99puj\xc4\x85cy, mimo skrupulatnego leczenia po pewnym czasie doprowadza do inwalidztwa. Bardzo wa\xc5\xbcnym elementem post\xc4\x99powania leczniczego jest rehabilitacja, kt\xc3\xb3ra pozwala choremu na d\xc5\x82u\xc5\xbcej zachowa\xc4\x87 sprawno\xc5\x9b\xc4\x87.\n_START_SECTION_\nRokowanie\n_START_PARAGRAPH_\nChoroba nie powoduje bezpo\xc5\x9brednio \xc5\x9bmierci, lecz pogarsza jako\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbcycia i wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z potencjalnie \xc5\x9bmiertelnymi powik\xc5\x82aniami. Zgon nast\xc4\x99puje w wyniku powik\xc5\x82a\xc5\x84, przede wszystkim zapale\xc5\x84 p\xc5\x82uc (najcz\xc4\x99stsza bezpo\xc5\x9brednia przyczyna zgonu).\n_START_SECTION_\nGrupy wsparcia\n_START_PARAGRAPH_\nIstniej\xc4\x85 stowarzyszenia zajmuj\xc4\x85ce si\xc4\x99 pomoc\xc4\x85 dla os\xc3\xb3b chorych na chorob\xc4\x99 Parkinsona i ich opiekun\xc3\xb3w._NEWLINE_11 kwietnia jest \xc5\x9awiatowym Dniem Choroby Parkinsona.'