b'\n_START_ARTICLE_\nMesserschmitt Me 321 Gigant\n_START_SECTION_\nHistoria powstania i rozwoju\n_START_PARAGRAPH_\nPo przegranej w bitwie o Angli\xc4\x99 pod koniec 1940 i odwo\xc5\x82aniu operacji desantowej \xe2\x80\x9eSeel\xc3\xb6we\xe2\x80\x9d, niemieccy stratedzy zdali sobie spraw\xc4\x99, \xc5\xbce ewentualna przysz\xc5\x82a inwazja wymaga\xc4\x87 b\xc4\x99dzie zmasowanego i szybkiego dostarczenia sprz\xc4\x99tu i \xc5\xbco\xc5\x82nierzy na pole walki. Do\xc5\x9bwiadczenia z wykorzystaniem szybowc\xc3\xb3w transportowych DFS 230 m.in. podczas zajmowania belgijskich fort\xc3\xb3w w maju 1940 zadecydowa\xc5\x82y o stworzeniu koncepcji olbrzymiego szybowca transportowego zdolnego do transportu ci\xc4\x99\xc5\xbckiego sprz\xc4\x99tu \xe2\x80\x93 czo\xc5\x82g\xc3\xb3w, dzia\xc5\x82 pancernych, ci\xc4\x85gnik\xc3\xb3w g\xc4\x85sienicowych itp. lub pododdzia\xc5\x82u piechoty z wyposa\xc5\xbceniem. Zadanie budowy szybowca przedstawiono zak\xc5\x82adom Messerschmitta i Junkersa. W kr\xc3\xb3tkim czasie obie firmy przedstawi\xc5\x82y plany konstrukcyjne i prototypy._NEWLINE_Projekt Junkersa, Ju 322 Mammut, nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85cy kszta\xc5\x82tem do lataj\xc4\x85cego skrzyd\xc5\x82a, odznacza\xc5\x82 si\xc4\x99 ca\xc5\x82kowicie drewnian\xc4\x85 konstrukcj\xc4\x85. Kad\xc5\x82ub szybowca Messerschmitta, oznaczony pocz\xc4\x85tkowo jako Me 263, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej za\xc5\x9b jako Me 321 Gigant, stanowi\xc5\x82a stalowa kratownica kryta p\xc5\x82\xc3\xb3tnem. W przedniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kad\xc5\x82uba znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 otwierana rampa za\xc5\x82adowcza, nad ni\xc4\x85 silnie opancerzona kabina za\xc5\x82ogi. Podwozie stanowi\xc5\x82y 4 amortyzowane p\xc5\x82ozy pod kad\xc5\x82ubem i jedna ogonowa. Przy starcie wykorzystywano odrzucane podwozie o masie 1,2 t. \xc5\x81adownia o obj\xc4\x99to\xc5\x9bci 108 m\xc2\xb3 mog\xc5\x82a pomie\xc5\x9bci\xc4\x87 \xc5\x82adunek o maksymalnej masie 22 t; w przypadku transportu \xc5\xbco\xc5\x82nierzy istnia\xc5\x82a mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 monta\xc5\xbcu dodatkowego mi\xc4\x99dzypok\xc5\x82adu. Problem stanowi\xc5\x82o znalezienie samolotu zdolnego do holowania tak du\xc5\xbcego szybowca, ostatecznie zdecydowano wykorzysta\xc4\x87 \xe2\x80\x93 po zamontowaniu mocniejszych silnik\xc3\xb3w, czterosilnikowego Junkersa Ju 90. Dodatkowo pod skrzyd\xc5\x82ami Me 321 montowano dwa lub cztery silniki rakietowe odrzucane po starcie. Szybowiec zdolny by\xc5\x82 do transportu zamiennie: czo\xc5\x82gu PzKpfw III lub IV, dzia\xc5\x82a przeciwlotniczego Flak 88 mm wraz z ci\xc4\x85gnikiem, dw\xc3\xb3ch samochod\xc3\xb3w ci\xc4\x99\xc5\xbcarowych z \xc5\x82adunkiem lub 200 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy z wyposa\xc5\xbceniem._NEWLINE_Szybowiec Junkersa okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 nieudany, przerwano wi\xc4\x99c ca\xc5\x82kowicie prace nad jego projektem, niszcz\xc4\x85c dokumentacj\xc4\x99 i konstrukcje znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych fazach budowy. W tym czasie zak\xc5\x82ady Messerschmitta opr\xc3\xb3cz prototypu budowa\xc5\x82y 11 szybowc\xc3\xb3w serii informacyjnej i 62 egzemplarzy seryjnych. W zwi\xc4\x85zku z niedoborem samolot\xc3\xb3w Ju 90 zacz\xc4\x99to wykorzystywa\xc4\x87 do holowania zesp\xc3\xb3\xc5\x82 trzech samolot\xc3\xb3w Messerschmitt Bf 110 (tzw. Troika), p\xc3\xb3\xc5\xbaniej samoloty Ju 290, a nawet, dzi\xc4\x99ki po\xc5\x82\xc4\x85czeniu dw\xc3\xb3ch bombowc\xc3\xb3w Heinkel He 111 i dodaniu do tego zestawu 5 silnika, skonstruowano 11 egzemplarzy samolotu holowniczego He 111Z (Zwilling \xe2\x80\x93 Bli\xc5\xbaniak).\n_START_SECTION_\nWersje\n_START_PARAGRAPH_\nProdukowano dwie wersje seryjne: Me321A-1 (100 do ko\xc5\x84ca lata 1941) oraz Me 321B-1, w kt\xc3\xb3rej dodano drugiego pilota i zdublowano uk\xc5\x82ad sterowniczy. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych egzemplarzach montowano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dwa karabiny maszynowe MG 15 w przedniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kad\xc5\x82uba. Do ko\xc5\x84ca 1941 zbudowano 86 szybowc\xc3\xb3w drugiej serii, a z pocz\xc4\x85tkiem 1942 kolejne 144._NEWLINE_Do\xc5\x9bwiadczenia z eksploatacj\xc4\x85 szybowc\xc3\xb3w Me 321 wykaza\xc5\x82y wiele ich wad \xe2\x80\x93 trudno\xc5\x9bci ze sterowaniem, holowaniem, a zw\xc5\x82aszcza z obs\xc5\x82ug\xc4\x85 naziemn\xc4\x85 wymagaj\xc4\x85c\xc4\x85 odpowiednich ci\xc4\x85gnik\xc3\xb3w i d\xc5\xbawig\xc3\xb3w oraz powrotem na lotnisko bazowe (konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 dostarczania pomocniczych silnik\xc3\xb3w startowych). Wszystko to zdecydowa\xc5\x82o, \xc5\xbce ich potencja\xc5\x82 transportowy by\xc5\x82 wykorzystywany jedynie w znikomym zakresie i zazwyczaj traktowane by\xc5\x82y jako maszyny jednorazowego u\xc5\xbcytku. Rozpocz\xc4\x99to wi\xc4\x99c pr\xc3\xb3by z wyposa\xc5\xbcaniem szybowc\xc3\xb3w we w\xc5\x82asny nap\xc4\x99d, w wyniku kt\xc3\xb3rych powsta\xc5\x82 samolot transportowy Messerschmitt Me 323 Gigant.\n_START_SECTION_\nZastosowanie\n_START_PARAGRAPH_\nMe 321 Gigant powsta\xc5\x82 jako szybowiec przeznaczony do dzia\xc5\x82a\xc5\x84 desantowych, nigdy jednak nie pe\xc5\x82ni\xc5\x82 takiej funkcji. Po przekazaniu w lecie 1941 gotowych maszyn Luftwaffe, planowano przemie\xc5\x9bci\xc4\x87 je do Francji w ramach przygotowa\xc5\x84 do inwazji na Wyspy Brytyjskie, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej jednak w zwi\xc4\x85zku z inwazj\xc4\x85 na Zwi\xc4\x85zek Radziecki (plan Barbarossa) przeniesiono je na front wschodni. Maszyny Grossraumlastenseglegruppe Me 321 (dywizjonu szybowc\xc3\xb3w o du\xc5\xbcym ud\xc5\xbawigu) wykonywa\xc5\x82y tutaj loty transportowe, przewo\xc5\xbc\xc4\x85c paliwo w beczkach, amunicj\xc4\x99, a nawet bomby dla bombowc\xc3\xb3w nurkuj\xc4\x85cych. Wskazane wcze\xc5\x9bniej niedogodno\xc5\x9bci eksploatacji oraz niekorzystne warunki pogodowe zdecydowa\xc5\x82y o niewielkim ich wykorzystaniu. Istnia\xc5\x82y projekty wykorzystania ich do desantu np. na Malt\xc4\x99 lub w rejonie Baku, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej do zaopatrywania wojsk niemieckich okr\xc4\x85\xc5\xbconych pod Stalingradem. Zanim 11 Me 321 holowanych przez He 111Z dotar\xc5\x82o na miejsce, bitwa stalingradzka by\xc5\x82a ju\xc5\xbc praktycznie przegrana. Po raz ostatni u\xc5\xbcyto tych szybowc\xc3\xb3w latem 1943.'