b'\n_START_ARTICLE_\nTadija Sondermajer\n_START_SECTION_\nDzieci\xc5\x84stwo i m\xc5\x82odo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nBy\xc5\x82 synem Romana Sondermajera, lekarza wojskowego pochodzenia niemiecko-polskiego, absolwenta Uniwersytetu Jagiello\xc5\x84skiego i Stanis\xc5\x82awy \xc4\x90uri\xc4\x87, c\xc3\xb3rki genera\xc5\x82a armii serbskiej. Mia\xc5\x82 troje rodze\xc5\x84stwa (dw\xc3\xb3ch braci i siostr\xc4\x99). Tadija uko\xc5\x84czy\xc5\x82 nauk\xc4\x99 w gimnazjum w Belgadzie, a nast\xc4\x99pnie wyjecha\xc5\x82 do Niemiec na studia z zakresu architektury.\n_START_SECTION_\nS\xc5\x82u\xc5\xbcba w armii serbskiej i francuskiej\n_START_PARAGRAPH_\nPo wybuchu I wojny ba\xc5\x82ka\xc5\x84skiej Tadija Sondermajer przerwa\xc5\x82 studia i powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Serbii, gdzie wst\xc4\x85pi\xc5\x82 wraz z bratem W\xc5\x82adys\xc5\x82awem na ochotnika do wojska. Awansowany na podporucznika zosta\xc5\x82 dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 ambulansu sanitarnego i t\xc4\x99 funkcj\xc4\x99 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 do ko\xc5\x84ca wojny._NEWLINE_Po wybuchu I wojny \xc5\x9bwiatowej ponownie zostaje zmobilizowany i s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 jako oficer 4 pu\xc5\x82ku piechoty. Zim\xc4\x85 1915/1916 wraz ze swoj\xc4\x85 jednostk\xc4\x85 przeszed\xc5\x82 przez p\xc3\xb3\xc5\x82nocn\xc4\x85 Albani\xc4\x99 i dotar\xc5\x82 na Korfu. W kwietniu 1916 wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do formowanej w okolicach Salonik pierwszej eskadry serbskiego lotnictwa wojskowego i po przeszkoleniu stacjonowa\xc5\x82 do 1917 w rejonie Skidry. Tam te\xc5\xbc wykonywa\xc5\x82 swoje pierwsze loty bojowe._NEWLINE_W listopadzie 1917 zachorowa\xc5\x82 na malari\xc4\x99 i wyjecha\xc5\x82 na trzymiesi\xc4\x99czn\xc4\x85 kuracj\xc4\x99 do Francji. Po zako\xc5\x84czeniu kuracji uczy\xc5\x82 si\xc4\x99 w szkole dla francuskich pilot\xc3\xb3w wojskowych w Cazaux. W pocz\xc4\x85tkach marca 1918 r. trafi\xc5\x82 do jednej z najlepszych francuskich eskadr my\xc5\x9bliwskich, dowodzonej przez Georgesa Guynemera, a po jego \xc5\x9bmierci przez Ren\xc3\xa9 Foncka. Sondermajer s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 w niej od 1 marca do 21 maja, zaliczaj\xc4\x85c w tym czasie dwa zwyci\xc4\x99stwa powietrzne. 21 maja w czasie patrolu zestrzeli\xc5\x82 nieprzyjacielski samolot, ale sam musia\xc5\x82 l\xc4\x85dowa\xc4\x87 przymusowo z powodu uszkodzenia maszyny i po\xc5\xbcaru. Z powa\xc5\xbcnymi oparzeniami g\xc5\x82owy i n\xc3\xb3g trafi\xc5\x82 do szpitala, gdzie sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 cztery miesi\xc4\x85ce. W 1918 uzyska\xc5\x82 stopie\xc5\x84 kapitana. Po uko\xc5\x84czeniu leczenia zosta\xc5\x82 zdemobilizowany i podj\xc4\x85\xc5\x82 nauk\xc4\x99 w \xc3\x89cole a\xc3\xa9ronautique sup\xc3\xa9rieure, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 uko\xc5\x84czy\xc5\x82 z dyplomem in\xc5\xbcyniera lotnictwa.\n_START_SECTION_\nPowr\xc3\xb3t do Belgradu\n_START_PARAGRAPH_\nPo uko\xc5\x84czeniu nauki we Francji w 1922 powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Belgradu. Zaanga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 serbskiej Aeroklubu, kt\xc3\xb3ry za\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82a w 1921 r. grupa serbskich pilot\xc3\xb3w, weteran\xc3\xb3w I wojny \xc5\x9bwiatowej. 14 maja 1922 zosta\xc5\x82 wybrany wiceprezesem organizacji i pe\xc5\x82ni\xc5\x82 t\xc4\x99 funkcj\xc4\x99 do roku 1941. W jej imieniu podj\xc4\x85\xc5\x82 negocjacje z firm\xc4\x85 lotnicz\xc4\x85 SIDNA organizuj\xc4\x85c\xc4\x85 loty pasa\xc5\xbcerskie na linii Pary\xc5\xbc-Stambu\xc5\x82, aby do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 Belgrad do listy po\xc5\x82\xc4\x85cze\xc5\x84 obs\xc5\x82ugiwanych przez t\xc4\x99 firm\xc4\x99. 25 marca 1923 po raz pierwszy samoloty SPAD wyl\xc4\x85dowa\xc5\x82y na lotnisku k. Pan\xc4\x8deva, co spowodowa\xc5\x82o, \xc5\xbce Jugos\xc5\x82awia do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a do listy pa\xc5\x84stw obs\xc5\x82ugiwanych przez mi\xc4\x99dzynarodowe po\xc5\x82\xc4\x85czenia lotnicze. W Pan\xc4\x8devie zbudowano w tym czasie hangary i warsztat remontowy.\n_START_SECTION_\nPrzelot na trasie Pary\xc5\xbc-Bombaj\n_START_PARAGRAPH_\nW 1927 Sondermajer zaanga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w realizacj\xc4\x99 projektu budowy lotnisk w Belgradzie i Zagrzebiu i aktywnego w\xc5\x82\xc4\x85czenia si\xc4\x99 Jugos\xc5\x82awii do mi\xc4\x99dzynarodowej komunikacji lotniczej. Aby przekona\xc4\x87 spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo Jugos\xc5\x82awii do konieczno\xc5\x9bci budowy infrastruktury lotniczej w 1927 zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 wsp\xc3\xb3lnie z Leonidem Bajdakiem podj\xc4\x85\xc4\x87 pr\xc3\xb3b\xc4\x99 przelotu samolotem Potez XXV z Pary\xc5\xbca do Bombaju. Inspiracj\xc4\x85 dla Sondermajera by\xc5\x82 wyczyn Boles\xc5\x82awa Orli\xc5\x84skiego i Leonarda Kubiaka, kt\xc3\xb3rzy w 1926 przelecieli samolotem Br\xc3\xa9guet 19 A2 z Warszawy do Tokio. 20 kwietnia 1927 samolot Potez wystartowa\xc5\x82 z Pary\xc5\xbca i dotar\xc5\x82 bez problem\xc3\xb3w do Bombaju. W drodze powrotnej piloci skierowali si\xc4\x99 do Belgradu. 2 maja 1927 po przebyciu trasy licz\xc4\x85cej 14 800\xc2\xa0km. wyl\xc4\x85dowali na lotnisku w Zemunie, gdzie powita\xc5\x82 ich t\xc5\x82um licz\xc4\x85cy 50 tysi\xc4\x99cy ludzi. Za po\xc5\x9bwi\xc4\x99cenie i odwag\xc4\x99 Sondermajer zosta\xc5\x82 odznaczony Orderem Or\xc5\x82a Bia\xc5\x82ego 4 kl.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 zawodowa i sportowa\n_START_PARAGRAPH_\nW 1927 powsta\xc5\x82a w Belgradzie jugos\xc5\x82owia\xc5\x84ska sp\xc3\xb3\xc5\x82ka akcyjna Autoput, kt\xc3\xb3ra mia\xc5\x82a zaj\xc4\x85\xc4\x87 si\xc4\x99 organizowaniem transportu lotniczego w Jugos\xc5\x82awii, a jej pierwszy dyrektorem zosta\xc5\x82 wybrany Sondermajer._NEWLINE_W maju 1931 Sondermajer wyjecha\xc5\x82 wraz z grup\xc4\x85 najlepszych pilot\xc3\xb3w jugos\xc5\x82owia\xc5\x84skich na mi\xc4\x99dzynarodowe zawody, kt\xc3\xb3re odby\xc5\x82y si\xc4\x99 w czeskim Pil\xc5\xbanie. Wzi\xc4\x99\xc5\x82o w nich udzia\xc5\x82 19 pilot\xc3\xb3w z czterech kraj\xc3\xb3w. Zawody w lataniu precyzyjnym zako\xc5\x84czy\xc5\x82y si\xc4\x99 sukcesem Sondermajera, a kolejne dwa miejsca na podium zaj\xc4\x99li jego rodacy. Po powrocie do kraju Sondermajer zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 propagowaniem sportu lotniczego w\xc5\x9br\xc3\xb3d m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy jugos\xc5\x82owia\xc5\x84skiej wyg\xc5\x82aszaj\xc4\x85c odczyty, a tak\xc5\xbce wsp\xc3\xb3\xc5\x82tworz\xc4\x85c Aeroklub dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cy na Uniwersytecie Belgradzkim. Po zako\xc5\x84czeniu II wojny \xc5\x9bwiatowej represjonowany za wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 z w\xc5\x82adzami jugos\xc5\x82owia\xc5\x84skimi w okresie mi\xc4\x99dzywojennym. Z wi\xc4\x99zienia zosta\xc5\x82 uwolniony dzi\xc4\x99ki interwencji jego \xc5\xbcony u ministra Aleksandra Rankovicia. Po uwolnieniu pracowa\xc5\x82 jako in\xc5\xbcynier w przedsi\xc4\x99biorstwie Polet i do ko\xc5\x84ca \xc5\xbcycia nie zasiad\xc5\x82 za sterami samolotu.\n_START_SECTION_\nPami\xc4\x99\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nW 2010 ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 biografia Sondermajera pi\xc3\xb3ra Radmi\xc5\x82y Tonkovi\xc4\x87. Jedna z ulic w Belgradzie nosi imi\xc4\x99 Sondermajera, w 2017 upami\xc4\x99tniono go tak\xc5\xbce popiersiem znajduj\xc4\x85cym si\xc4\x99 przy ulicy Kosty Stojanovicia, w centrum Belgradu. Na popiersiu umieszczono dwa imiona: Tadija i Tadeusz._NEWLINE_By\xc5\x82 \xc5\xbconaty (\xc5\xbcona Milica Petrovi\xc4\x87, c\xc3\xb3rka genera\xc5\x82a armii jugos\xc5\x82owia\xc5\x84skiej), mia\xc5\x82 dw\xc3\xb3ch syn\xc3\xb3w.'