b'\n_START_ARTICLE_\nNowy Odwach\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nNowy Odwach zosta\xc5\x82 zbudowany w stylu klasycystycznym w latach 1816\xe2\x80\x931818 wed\xc5\x82ug projektu architekta Karla Friedricha Schinkla. Gmach, b\xc4\x99d\xc4\x85cy pierwsz\xc4\x85 realizacj\xc4\x85 Schinkla na terenie Berlina powsta\xc5\x82 przy Unter den Linden na zlecenie kr\xc3\xb3la Fryderyka Wilhelma III jako posterunek stra\xc5\xbcy kr\xc3\xb3lewskiej na miejscu starego, przeznaczonego do tego celu obiektu, a tak\xc5\xbce forma upami\xc4\x99tnienia \xc5\xbco\xc5\x82nierzy poleg\xc5\x82ych w wojnach napoleo\xc5\x84skich. 18 wrze\xc5\x9bnia 1818 roku przed Nowym Odwachem odby\xc5\x82 si\xc4\x99 pierwszy uroczysty poch\xc3\xb3d stra\xc5\xbcnik\xc3\xb3w, zwi\xc4\x85zany z wizyt\xc4\x85 cara Aleksandra I, niegdysiejszego sojusznika Kr\xc3\xb3lestwa Prus przeciwko Napoleonowi Bonapartemu. Budynek pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 miejsca wart g\xc5\x82\xc3\xb3wnej i kr\xc3\xb3lewskiej stra\xc5\xbcy (niem. Haupt- und K\xc3\xb6nigswache) do czasu upadku monarchii w 1918 roku._NEWLINE_Po utworzeniu Republiki Weimarskiej prowadzono dyskusje nad zagospodarowaniem Nowego Odwachu i w 1925 roku budynek zosta\xc5\x82 wst\xc4\x99pnie wybrany do ulokowania og\xc3\xb3lnokrajowego miejsca pami\xc4\x99ci \xc5\xbco\xc5\x82nierzy zabitych podczas I wojny \xc5\x9bwiatowej. Rz\xc4\x85d Prus wyra\xc5\xbca\xc5\x82 poparcie dla tej koncepcji, jednak z powodu sprzeciwu w\xc5\x82adz niemieckich prowincji po\xc5\x82udniowych, kt\xc3\xb3re przy tym utworzy\xc5\x82y w\xc5\x82asne miejsce pami\xc4\x99ci w postaci tzw. \xc5\x9awi\xc4\x99tego Gaju (niem. Heiligen Hain) na terenie Turyngii nie doczeka\xc5\x82a si\xc4\x99 ona realizacji. _NEWLINE_Temat zosta\xc5\x82 podj\xc4\x99ty na nowo w listopadzie 1929 roku przez pruskiego premiera Ottona Brauna, z inicjatywy kt\xc3\xb3rego og\xc5\x82oszono konkurs architektoniczny na przekszta\xc5\x82cenie Nowego Odwachu w miejsce pami\xc4\x99ci. W lipcu 1930 roku konkurs zosta\xc5\x82 rozstrzygni\xc4\x99ty, za\xc5\x9b jego zwyci\xc4\x99zc\xc4\x85 zosta\xc5\x82 Heinrich Tessenow. Podczas przeprowadzonej wed\xc5\x82ug projektu Tessenowa przebudowy w suficie wn\xc4\x99trza budynku wykonano okr\xc4\x85g\xc5\x82y \xc5\x9bwietlik, za\xc5\x9b na \xc5\x9brodku pomieszczenia postawiono mierz\xc4\x85cy 2 m wysoko\xc5\x9bci i wykonany z czarnego granitu postument, na kt\xc3\xb3rym umieszczono na zrobionych ze z\xc5\x82ota i platyny podstawkach srebrny wieniec, b\xc4\x99d\xc4\x85cy dzie\xc5\x82em rze\xc5\xbabiarza Ludwiga Giesa. Po bokach postumentu postawione zosta\xc5\x82y z kolei dwa w\xc4\x85skie, wykonane z br\xc4\x85zu kandelabry. 2 czerwca 1931 roku dokonano otwarcia przebudowanego Nowego Odwachu jako Ehrenmal der Preu\xc3\x9fischen Staatsregierung (pol. \xe2\x80\x9ePomnik Wojenny Pa\xc5\x84stwa Pruskiego\xe2\x80\x9d). Wygl\xc4\x85d wn\xc4\x99trza obiektu, kt\xc3\xb3re przedstawia\xc5\x82o si\xc4\x99 jako pusta, abstrakcyjna przestrze\xc5\x84 wywo\xc5\x82ywa\xc5\x82 skrajne odczucia i spory. _NEWLINE_Po doj\xc5\x9bciu do w\xc5\x82adzy nazist\xc3\xb3w obiekt dalej pe\xc5\x82ni\xc5\x82 swoj\xc4\x85 funkcj\xc4\x99 miejsca pami\xc4\x99ci poleg\xc5\x82ych w I wojnie \xc5\x9bwiatowej, a tak\xc5\xbce s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 za t\xc5\x82o do wyst\xc4\x85pie\xc5\x84 i inscenizacji, organizowanych przez Adolfa Hitlera. Ponadto dw\xc3\xb3ch \xc5\xbco\xc5\x82nierzy Wachregimentu Berlin pe\xc5\x82ni\xc5\x82o przed obiektem wart\xc4\x99, kt\xc3\xb3rej uroczyste zmiany odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 w niedziele, wtorki i pi\xc4\x85tki. Najwa\xc5\xbcniejsz\xc4\x85 ingerencj\xc4\x85 w wygl\xc4\x85d Nowego Odwachu, przeprowadzon\xc4\x85 w tym czasie, by\xc5\x82o powieszenie na tylnej \xc5\x9bcianie wn\xc4\x99trza drewnianego krzy\xc5\xbca i umieszczenie dw\xc3\xb3ch ogromnych d\xc4\x99bowych wie\xc5\x84c\xc3\xb3w._NEWLINE_Podczas II wojny \xc5\x9bwiatowej, w 1945 roku Nowy Odwach zosta\xc5\x82 niemal ca\xc5\x82kowicie zniszczony, za\xc5\x9b w kolejnych latach, z powodu braku zabezpieczenia zrujnowany budynek ulega\xc5\x82 dalszej degradacji - na dodatek w 1948 roku w nieznanych okoliczno\xc5\x9bciach skradziony z niego zosta\xc5\x82 srebrny wieniec. W tym czasie rozwa\xc5\xbcano r\xc3\xb3\xc5\xbcne warianty jego zagospodarowania, m.in. utworzenia w nim muzeum Schinkla lub Goethego w ramach Narodowego Panteonu Kultury i Nauki (niem. Nationalpantheon der Kultur und Wissenschaft), ponadto ze strony organizacji FDJ pad\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc propozycja rozbi\xc3\xb3rki budynku. Berli\xc5\x84ska ludno\xc5\x9b\xc4\x87 wykorzystywa\xc5\x82a przy tym zniszczony Nowy Odwach zgodnie z jego dotychczasow\xc4\x85 rol\xc4\x85, sk\xc5\x82adaj\xc4\x85c w nim kwiaty i wie\xc5\x84ce. _NEWLINE_Kierownictwo rz\xc4\x85dz\xc4\x85cej NRD partii SED zatwierdzi\xc5\x82o w 1951 roku remont budynku, za\xc5\x9b we wrze\xc5\x9bniu 1956 roku magistrat Berlina Wschodniego podj\xc4\x85\xc5\x82 decyzj\xc4\x99 o nadaniu mu funkcji Pomnika Ofiar Faszyzmu i Obu Wojen \xc5\x9awiatowych (niem. Mahnmal f\xc3\xbcr die Opfer des Faschismus und der beiden Weltkriege). Prace przy odbudowie gmachu pod kierownictwem architekta Heinza Mehlana rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 w nast\xc4\x99pnym roku i trwa\xc5\x82y do 1960 roku. Podczas nich usuni\xc4\x99to z powod\xc3\xb3w ideologicznych wisz\xc4\x85cy na \xc5\x9bcianie drewniany krzy\xc5\xbc, za\xc5\x9b na jego miejscu umieszczono napis z wykonanych z br\xc4\x85zu liter: Den Opfern des Faschismus und Militarismus (pol. \xe2\x80\x9eOfiarom Faszyzmu i Militaryzmu\xe2\x80\x9d). W maju 1960 roku odbudowany Nowy Odwach zosta\xc5\x82 oficjalnie otwarty jako Pomnik Ofiar Faszyzmu i Militaryzmu (niem. Mahnmal der Opfer des Faschismus und Militarismus). Pocz\xc4\x85wszy od 1 maja 1962 roku przed obiektem wart\xc4\x99 pe\xc5\x82nili \xc5\xbco\xc5\x82nierze Wachregimentu \xe2\x80\x9eFriedrich Engels\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3rej zmiana oraz uroczysty poch\xc3\xb3d odbywa\xc5\x82y si\xc4\x99 w ka\xc5\xbcd\xc4\x85 \xc5\x9brod\xc4\x99. W 1969 roku przeprowadzono przebudow\xc4\x99 wn\xc4\x99trza gmachu, kt\xc3\xb3rej projekt opracowa\xc5\x82 architekt Lothar Kwasnitza. Podczas trwaj\xc4\x85cych zaledwie sze\xc5\x9b\xc4\x87 tygodni prac usuni\xc4\x99ty zosta\xc5\x82 zniszczony wskutek dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wojennych czarny, granitowy postument, za\xc5\x9b na jego miejscu urz\xc4\x85dzono nisz\xc4\x99, wy\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 zielonym marmurem. Na \xc5\x9brodku niszy postawiono szklany sze\xc5\x9bcian z wiecznym p\xc5\x82omieniem, przed kt\xc3\xb3rym zosta\xc5\x82a umieszczona urna z prochami nieznanego \xc5\xbco\xc5\x82nierza, otoczona ziemi\xc4\x85 pochodz\xc4\x85c\xc4\x85 z p\xc3\xb3l bitewnych II wojny \xc5\x9bwiatowej, a tak\xc5\xbce urna z prochami nieznanego bojownika antynazistowskiego ruchu oporu, otoczona ziemi\xc4\x85 pochodz\xc4\x85c\xc4\x85 z niemieckich oboz\xc3\xb3w koncentracyjnych. Na \xc5\x9bcianie za sze\xc5\x9bcianem z wiecznym p\xc5\x82omieniem umieszczona zosta\xc5\x82a kamienna intarsja z god\xc5\x82em NRD. Otwarcie budynku po przebudowie odby\xc5\x82o si\xc4\x99 6 pa\xc5\xbadziernika 1969 roku, w przeddzie\xc5\x84 20. rocznicy istnienia NRD._NEWLINE_Po zjednoczeniu Niemiec, jeszcze w 1990 roku z wn\xc4\x99trza Nowego Odwachu usuni\xc4\x99to intarsj\xc4\x99 z god\xc5\x82em NRD, za\xc5\x9b znajduj\xc4\x85cy si\xc4\x99 w nim szklany sze\xc5\x9bcian przekazano Niemieckiemu Muzeum Historycznemu. Gmach przy tym decyzj\xc4\x85 rz\xc4\x85du zosta\xc5\x82 przeznaczony na Centralne Miejsce Pami\xc4\x99ci Republiki Federalnej Niemiec (niem. Zentrale Gedenkst\xc3\xa4tte der Bundesrepublik Deutschland). W zwi\xc4\x85zku z tym, w 1993 roku przeprowadzona zosta\xc5\x82a renowacja wn\xc4\x99trza budynku, na \xc5\x9brodku kt\xc3\xb3rego, nad urnami, umieszczono p\xc5\x82yt\xc4\x99 z napisem: Den Opfern von Krieg und Gewaltherrschaft (pol. \xe2\x80\x9eOfiarom Wojny i Tyranii\xe2\x80\x9d), za\xc5\x9b na niej zosta\xc5\x82a ustawiona wykonana przez Haaralda Hackego powi\xc4\x99kszona kopia rze\xc5\xbaby Mutter mit totem Sohn (pol. \xe2\x80\x9eMatka ze zmar\xc5\x82ym synem\xe2\x80\x9d), autorstwa K\xc3\xa4the Kollwitz. Kollwitz stworzy\xc5\x82a t\xc4\x99 rze\xc5\xbab\xc4\x99 w 1937 roku w celu upami\xc4\x99tnienia syna Petera, kt\xc3\xb3ry zgin\xc4\x85\xc5\x82 we Flandrii podczas I wojny \xc5\x9bwiatowej w wieku 18 lat. Umieszczenie kopii rze\xc5\xbaby w Nowym Odwachu, b\xc4\x99d\xc4\x85ce pomys\xc5\x82em kanclerza Helmuta Kohla wzbudzi\xc5\x82o kontrowersje, wyra\xc5\xbcaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 w zarzutach o arbitralne fa\xc5\x82szowanie prac Kollwitz, a tak\xc5\xbce banalizacj\xc4\x99 czystej abstrakcji wn\xc4\x99trza Tessenowa. 14 listopada 1993 roku Nowy Odwach zosta\xc5\x82 oficjalnie otwarty po renowacji. Od tamtej pory, w ka\xc5\xbcdy Volkstrauertag przy obiekcie wart\xc4\x99 pe\xc5\x82ni\xc4\x85 \xc5\xbco\xc5\x82nierze Wachbataillonu.\n_START_SECTION_\nOtoczenie\n_START_PARAGRAPH_\nPo uko\xc5\x84czeniu budowy Nowego Odwachu Karl Friedrich Schinkel opracowa\xc5\x82 projekt otoczenia obiektu, na kt\xc3\xb3ry z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82y si\xc4\x99 zasadzone w obr\xc4\x99bie budynku w regularnych odst\xc4\x99pach kasztanowce. Drzewa te maj\xc4\x85 za zadanie zwi\xc4\x99kszanie architektonicznego oddzia\xc5\x82ywania wolnostoj\xc4\x85cego gmachu, a tak\xc5\xbce stanowienie elementu po\xc5\x9brednicz\xc4\x85cego w stosunku do okolicznych budynk\xc3\xb3w. Sk\xc5\x82adaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 z nich zagajnik wraz z b\xc4\x99d\xc4\x85cym jego odpowiednikiem, obsadzonym lipami i po\xc5\x82o\xc5\xbconym dok\xc5\x82adnie po przeciwnej stronie ulicy ogrodem przy Prinzessinnenpalais stanowi jedyn\xc4\x85 w przebiegu Unter den Linden zielon\xc4\x85 o\xc5\x9b poprzeczn\xc4\x85. W latach 1968\xe2\x80\x931969, zgodnie z projektem Rolfa R\xc3\xbchlego pomi\xc4\x99dzy drzewami, a tak\xc5\xbce na obszarze przed Nowym Odwachem u\xc5\x82o\xc5\xbcono wielkoformatowe, pod\xc5\x82u\xc5\xbcne granitowe p\xc5\x82yty na wz\xc3\xb3r siatki, pomi\xc4\x99dzy kt\xc3\xb3rymi umieszczono kostki brukowe._NEWLINE_W 1822 roku, na obszarze przed Nowym Odwachem ustawiono wykonane z marmuru przez Christiana Daniela Raucha pomniki pruskich genera\xc5\x82\xc3\xb3w: Gerharda von Scharnhorsta i Friedricha Wilhelma B\xc3\xbclowa von Dennewitza. W 1950 roku usuni\xc4\x99to je z tego miejsca, po czym pomnik B\xc3\xbclowa umieszczono w magazynie, za\xc5\x9b pomnik Scharnhorsta zosta\xc5\x82 postawiony w 1961 roku w ogrodzie przy Prinzessinnenpalais, gdzie sta\xc5\x82 do 1990 roku, kiedy to zosta\xc5\x82 zdemontowany w celu przeprowadzenia prac renowacyjnych. W 2002 roku decyzj\xc4\x85 Senatu Berlina oba pomniki zosta\xc5\x82y postawione w tylnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci ogrodu przy Prinzessinnenpalais. W zwi\xc4\x85zku z antywojenn\xc4\x85 wymow\xc4\x85 Nowego Odwachu idea przywr\xc3\xb3cenia pomnik\xc3\xb3w na pierwotne miejsce nie mia\xc5\x82a wielu zwolennik\xc3\xb3w.'