b'\n_START_ARTICLE_\nZ\xc5\x82o\xc5\x9bliwy zesp\xc3\xb3\xc5\x82 neuroleptyczny\n_START_SECTION_\nEpidemiologia\n_START_PARAGRAPH_\nZ\xc5\x82o\xc5\x9bliwy zesp\xc3\xb3\xc5\x82 neuroleptyczny wyst\xc4\x99puje u 0,02 do 3% pacjent\xc3\xb3w leczonych neuroleptykami. Tak szeroki zakres cz\xc4\x99sto\xc5\x9bci wyst\xc4\x99powania choroby mo\xc5\xbce by\xc4\x87 odbiciem du\xc5\xbcej r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodno\xc5\x9bci badanych grup pacjent\xc3\xb3w, zale\xc5\xbce\xc4\x87 te\xc5\xbc mo\xc5\xbce od zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowania metod badania oraz u\xc5\xbcytych definicji choroby._NEWLINE_Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 pacjent\xc3\xb3w to m\xc5\x82odzi doro\xc5\x9bli, jednak opisywano ZZN u os\xc3\xb3b w wieku od 0,9 do 78 lat \xe2\x80\x93 uznaje si\xc4\x99, \xc5\xbce wiek nie stanowi czynnika ryzyka._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci dost\xc4\x99pnych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 z\xc5\x82o\xc5\x9bliwy zesp\xc3\xb3\xc5\x82 neuroleptyczny wyst\xc4\x99puje dwa razy cz\xc4\x99\xc5\x9bciej u m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn ni\xc5\xbc u kobiet._NEWLINE_Wida\xc4\x87 \xc5\x9bcis\xc5\x82\xc4\x85 zale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 rozk\xc5\x82adu wieku i p\xc5\x82ci pacjent\xc3\xb3w dotkni\xc4\x99tych ZZN z rozk\xc5\x82adem wieku i p\xc5\x82ci pacjent\xc3\xb3w leczonych neuroleptykami.\n_START_SECTION_\nNeuroleptyki\n_START_PARAGRAPH_\nZesp\xc3\xb3\xc5\x82 stwierdza si\xc4\x99 najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej u pacjent\xc3\xb3w leczonych klasycznymi neuroleptykami nale\xc5\xbc\xc4\x85cymi do grupy tak zwanych \xe2\x80\x9esilnych\xe2\x80\x9d neuroleptyk\xc3\xb3w (np. haloperydol), jednak leczenie neuroleptykiem z ka\xc5\xbcdej grupy mo\xc5\xbce przyczyni\xc4\x87 si\xc4\x99 do rozwoju z\xc5\x82o\xc5\x9bliwego zespo\xc5\x82u neuroleptycznego. Nie s\xc4\x85 tu wyj\xc4\x85tkiem klasyczne \xe2\x80\x9es\xc5\x82abe\xe2\x80\x9d neuroleptyki, nowe \xe2\x80\x9eatypowe\xe2\x80\x9d neuroleptyki ani leki przeciwwymiotne (np. metoklopramid)._NEWLINE_Zesp\xc3\xb3\xc5\x82 rozwija si\xc4\x99 najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej w ci\xc4\x85gu pierwszych dw\xc3\xb3ch tygodni leczenia neuroleptykiem, nie jest to jednak regu\xc5\x82\xc4\x85. W literaturze mo\xc5\xbcna znale\xc5\xba\xc4\x87 opisy zachorowania po podaniu jednej dawki leku, jak i po wielu latach terapii jednym preparatem._NEWLINE_Nie stwierdza si\xc4\x99 zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci wyst\xc4\x99powania zespo\xc5\x82u od wysoko\xc5\x9bci dawki, jednak wysokie dawki s\xc4\x85 czynnikiem ryzyka. Niekt\xc3\xb3re \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a sugeruj\xc4\x85, \xc5\xbce niedawne lub nag\xc5\x82e zwi\xc4\x99kszenie dawki, zmiana preparatu lub do\xc5\xbcylne podanie leku s\xc4\x85 czynnikami ryzyka.\n_START_SECTION_\nPatogeneza\n_START_PARAGRAPH_\nPrzyczyna z\xc5\x82o\xc5\x9bliwego zespo\xc5\x82u neuroleptycznego nie jest znana. _NEWLINE_Teorie patogenetyczne tylko w ograniczony spos\xc3\xb3b wyja\xc5\x9bniaj\xc4\x85 wszystkie objawy kliniczne. Istnieje tak\xc5\xbce model zwierz\xc4\x99cy choroby, ale nie odpowiada on ca\xc5\x82kowicie obrazowi choroby u ludzi.\n_START_SECTION_\nBlokada receptor\xc3\xb3w dopaminowych\n_START_PARAGRAPH_\nW zwi\xc4\x85zku z tym, \xc5\xbce stosowanie neuroleptyk\xc3\xb3w jest w oczywisty spos\xc3\xb3b zwi\xc4\x85zane z zespo\xc5\x82em, blokada receptor\xc3\xb3w dopaminowych jest centralnym zagadnieniem w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci teorii patogenetycznych._NEWLINE_O\xc5\x9brodkowa blokada receptor\xc3\xb3w dopaminowych w podwzg\xc3\xb3rzu mo\xc5\xbce by\xc4\x87 przyczyn\xc4\x85 gor\xc4\x85czki oraz innych objaw\xc3\xb3w dysregulacji autonomicznej. Wp\xc5\x82yw na przewodzenie dopaminergiczne w uk\xc5\x82adzie nigro-striatalnym mo\xc5\xbce prowadzi\xc4\x87 do objaw\xc3\xb3w parkinsonizmu (sztywno\xc5\x9b\xc4\x87 mi\xc4\x99\xc5\x9bniowa, dr\xc5\xbcenie). Inne uk\xc5\x82ady przewodnictwa w OUN (zale\xc5\xbcne od GABA, adrenaliny, serotoniny oraz acetylocholiny) mog\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc bra\xc4\x87 udzia\xc5\x82 w patogenezie po\xc5\x9brednio b\xc4\x85d\xc5\xba te\xc5\xbc bezpo\xc5\x9brednio.\n_START_SECTION_\nPierwotne uszkodzenie kom\xc3\xb3rek mi\xc4\x99\xc5\x9bni szkieletowych\n_START_PARAGRAPH_\nIstnieje tak\xc5\xbce teoria, wed\xc5\x82ug kt\xc3\xb3rej sztywno\xc5\x9b\xc4\x87 mi\xc4\x99\xc5\x9bniowa i uszkodzenie kom\xc3\xb3rek mi\xc4\x99\xc5\x9bniowych s\xc4\x85 efektem pierwotnego uszkodzenia mi\xc4\x99\xc5\x9bni, prawdopodobnie wywo\xc5\x82anego zmianami w funkcjonowaniu mitochondri\xc3\xb3w w obr\xc4\x99bie kom\xc3\xb3rek mi\xc4\x99\xc5\x9bni poprzecznie pr\xc4\x85\xc5\xbckowanych. Przyczyn zaburzenia mo\xc5\xbcna w takim przypadku upatrywa\xc4\x87 w pierwotnym uszkodzeniu mi\xc4\x99\xc5\x9bni szkieletowych b\xc4\x85d\xc5\xba te\xc5\xbc w toksycznym dzia\xc5\x82aniu neuroleptyk\xc3\xb3w na kom\xc3\xb3rk\xc4\x99 mi\xc4\x99\xc5\x9bniow\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nGenetyka\n_START_PARAGRAPH_\nZ\xc5\x82o\xc5\x9bliwy zesp\xc3\xb3\xc5\x82 neuroleptyczny wykazuje tendencj\xc4\x99 do wyst\xc4\x99powania rodzinnego, co mo\xc5\xbce sugerowa\xc4\x87 wp\xc5\x82yw dziedziczenia na chorob\xc4\x99. Badania genetyczne wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce specyficzny allel genu koduj\xc4\x85cego receptor dopaminowy D\xe2\x82\x82 wyst\xc4\x99puje znamiennie cz\xc4\x99\xc5\x9bciej u pacjent\xc3\xb3w, u kt\xc3\xb3rych zdiagnozowano z\xc5\x82o\xc5\x9bliwy zesp\xc3\xb3\xc5\x82 neuroleptyczny. Allel ten powoduje, \xc5\xbce receptory D2 s\xc5\x82abiej reaguj\xc4\x85 na pobudzenie i s\xc4\x85 rzadziej rozmieszczone na b\xc5\x82onie kom\xc3\xb3rkowej, jego wyst\xc4\x99powanie jest tak\xc5\xbce skorelowane z mniejsz\xc4\x85 aktywno\xc5\x9bci\xc4\x85 dopaminow\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nDynamika rozwoju objaw\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nU wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci pacjent\xc3\xb3w ze z\xc5\x82o\xc5\x9bliwym zespo\xc5\x82em neuroleptycznym zmiana stanu psychicznego jest pierwszym objawem, nast\xc4\x99pnie rozwija si\xc4\x99 sztywno\xc5\x9b\xc4\x87 mi\xc4\x99\xc5\x9bniowa, nast\xc4\x99pnie hipertermia wraz z zaburzeniami r\xc3\xb3wnowagi autonomicznego uk\xc5\x82adu nerwowego. Gor\xc4\x85czka pojawia si\xc4\x99 niekiedy ponad dob\xc4\x99 po pierwszych objawach, co mo\xc5\xbce prowadzi\xc4\x87 do niepewno\xc5\x9bci diagnostycznej. Nale\xc5\xbcy zaznaczy\xc4\x87, \xc5\xbce znaczna cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 opis\xc3\xb3w klinicznych choroby nie wykazuje typowej dynamiki rozwoju choroby.\n_START_SECTION_\nPodwy\xc5\xbcszony poziom kinazy kreatynowej (CPK)\n_START_PARAGRAPH_\nWyst\xc4\x99puje wyra\xc5\xbana korelacja stopnia sztywno\xc5\x9bci mi\xc4\x99\xc5\x9bniowej i poziomu CPK w surowicy. W z\xc5\x82o\xc5\x9bliwym zespole neuroleptycznym obserwuje si\xc4\x99 warto\xc5\x9bci CPK typowo przewy\xc5\xbcszaj\xc4\x85ce 1000 IU/L i osi\xc4\x85gaj\xc4\x85ce niekiedy nawet 100 000 IU/L. Prawid\xc5\x82owe warto\xc5\x9bci CPK wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 je\xc5\x9bli sztywno\xc5\x9b\xc4\x87 mi\xc4\x99\xc5\x9bniowa jest s\xc5\x82abo wyra\xc5\xbcona, zw\xc5\x82aszcza w pocz\xc4\x85tkowym okresie choroby. Nale\xc5\xbcy pami\xc4\x99ta\xc4\x87, \xc5\xbce niewielki wzrost CPK nie jest specyficzny dla z\xc5\x82o\xc5\x9bliwego zespo\xc5\x82u neuroleptycznego i wyst\xc4\x99puje cz\xc4\x99sto u pacjent\xc3\xb3w leczonych psychiatrycznie \xe2\x80\x93 z powodu iniekcji domi\xc4\x99\xc5\x9bniowych, unieruchomienia lub bez wyra\xc5\xbanego powodu. Poziomy CPK powy\xc5\xbcej 1000 IU/L wymagaj\xc4\x85 jednak zwi\xc4\x99kszonej uwagi. Poziom CPK koreluje pozytywnie z ci\xc4\x99\xc5\xbcko\xc5\x9bci\xc4\x85 choroby oraz z rokowaniem. Poziom CPK z regu\xc5\x82y normalizuje si\xc4\x99 po epizodzie z\xc5\x82o\xc5\x9bliwego zespo\xc5\x82u neuroleptycznego.\n_START_SECTION_\nDiagnostyka r\xc3\xb3\xc5\xbcnicowa\n_START_PARAGRAPH_\nPrzy diagnostyce r\xc3\xb3\xc5\xbcnicowej z\xc5\x82o\xc5\x9bliwego zespo\xc5\x82u neuroleptycznego nale\xc5\xbcy bra\xc4\x87 pod uwag\xc4\x99 dwie grupy zaburze\xc5\x84 \xe2\x80\x93 zaburzenia zwi\xc4\x85zane ze z\xc5\x82o\xc5\x9bliwym zespo\xc5\x82em neuroleptycznym oraz zaburzenia nie zwi\xc4\x85zane ze z\xc5\x82o\xc5\x9bliwym zespo\xc5\x82em neuroleptycznym, lecz cz\xc4\x99sto brane pod uwag\xc4\x99 przy diagnostyce r\xc3\xb3\xc5\xbcnicowej.\n_START_SECTION_\nBadania laboratoryjne\n_START_PARAGRAPH_\nKluczowe znaczenie w diagnostyce z\xc5\x82o\xc5\x9bliwego zespo\xc5\x82u neuroleptycznego maj\xc4\x85 badania laboratoryjne. Typowe odchylenia pozwalaj\xc4\x85 potwierdzi\xc4\x87 kliniczne podejrzenia. Inne badania pozwalaj\xc4\x85 na monitorowanie stanu pacjenta oraz diagnozowanie ewentualnych komplikacji.\n_START_SECTION_\nPost\xc4\x99powanie\n_START_PARAGRAPH_\nW przypadku podejrzenia z\xc5\x82o\xc5\x9bliwego zespo\xc5\x82u neuroleptycznego nale\xc5\xbcy niezw\xc5\x82ocznie przerwa\xc4\x87 leczenie neuroleptykami._NEWLINE_Pozosta\xc5\x82e leki psychotropowe tak\xc5\xbce powinny by\xc4\x87 odstawione w miar\xc4\x99 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci. _NEWLINE_Je\xc5\x9bli przyczyn\xc4\x85 by\xc5\x82o odstawienie agonist\xc3\xb3w receptor\xc3\xb3w dopaminergiczych nale\xc5\xbcy w\xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 je do leczenie z powrotem.\n_START_SECTION_\nTerapia elektrowstrz\xc4\x85sowa\n_START_PARAGRAPH_\nTerapia elektrowstrz\xc4\x85sowa mo\xc5\xbce by\xc4\x87 stosowana w leczeniu z\xc5\x82o\xc5\x9bliwego zespo\xc5\x82u neuroleptycznego, wed\xc5\x82ug niekt\xc3\xb3rych doniesie\xc5\x84 \xc5\x9bmiertelno\xc5\x9b\xc4\x87 po zastosowaniu elektrowstrz\xc4\x85s\xc3\xb3w jest ni\xc5\xbcsza ni\xc5\xbc u pacjent\xc3\xb3w leczonych innymi metodami. Z uwagi na ryzyko powik\xc5\x82a\xc5\x84 wynikaj\xc4\x85cych zar\xc3\xb3wno z elektrowstrz\xc4\x85s\xc3\xb3w samych w sobie, jak i z procedur im towarzysz\xc4\x85cych, ta forma terapii zarezerwowana jest dla pacjent\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy nie odpowiadaj\xc4\x85 na inne formy leczenia.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze przypadki z\xc5\x82o\xc5\x9bliwego zespo\xc5\x82u neuroleptycznego zanotowano w 1956 roku, tu\xc5\xbc po wprowadzeniu do leczenia pierwszych neuroleptyk\xc3\xb3w. W 1960 roku zesp\xc3\xb3\xc5\x82 zosta\xc5\x82 opisany przez francuskich naukowc\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy obserwowali typowy jego przebieg u os\xc3\xb3b leczonych haloperydolem.'