b'\n_START_ARTICLE_\nWilgotne lasy strefy umiarkowanej\n_START_PARAGRAPH_\nWilgotne lasy strefy umiarkowanej, lasy deszczowe strefy umiarkowanej, zawsze zielone lasy deszczowe strefy umiarkowanej \xe2\x80\x93 formacja ro\xc5\x9blinna zdominowana przez wiecznie zielone lasy wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ce na obszarach panowania wilgotnych odmian klimatu umiarkowanego i podzwrotnikowego (zimy \xc5\x82agodne i bezmro\xc5\xbane, opady ca\xc5\x82oroczne lub okresowe, cz\xc4\x99ste mg\xc5\x82y). Jeden z typ\xc3\xb3w las\xc3\xb3w deszczowych. Poniewa\xc5\xbc dominuj\xc4\x85 drzewa o li\xc5\x9bciach przypominaj\xc4\x85cych li\xc5\x9bcie wawrzynu (nagich, sk\xc3\xb3rzastych, ciemnozielonych i b\xc5\x82yszcz\xc4\x85cych) lasy te bywaj\xc4\x85 okre\xc5\x9blane jako lasy wawrzynolistne. Z wyj\xc4\x85tkiem las\xc3\xb3w kolchidzkich (euksy\xc5\x84skich), w pozosta\xc5\x82ych zdecydowanie dominuj\xc4\x85 gatunki zimozielone.\n_START_SECTION_\nCharakterystyka\n_START_PARAGRAPH_\nLasy te odr\xc3\xb3\xc5\xbcniaj\xc4\x85 si\xc4\x99 od las\xc3\xb3w formacji s\xc4\x85siednich przede wszystkim ze wzgl\xc4\x99du na warunki klimatyczne. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 obszar\xc3\xb3w zajmowanych przez nie le\xc5\xbcy w obr\xc4\x99bie morskich odmian klimatu, niekt\xc3\xb3re w obr\xc4\x99bie odmian g\xc3\xb3rskich. Klimat morski strefy umiarkowanej i podzwrotnikowej charakteryzuje si\xc4\x99 stosunkowo sta\xc5\x82\xc4\x85 temperatur\xc4\x85 i rozk\xc5\x82adem opad\xc3\xb3w. Na obszarach tych jest stale ciep\xc5\x82o i wilgotno w stopniu odpowiednim dla ro\xc5\x9blin, dzi\xc4\x99ki czemu okres wegetacyjny trwa niemal bez przerwy ca\xc5\x82y rok. Natomiast formacje ro\xc5\x9blinne g\xc5\x82\xc4\x99bi l\xc4\x85du charakteryzuje przerwa w wegetacji w porze suchej lub mro\xc5\xbanej._NEWLINE_Ca\xc5\x82oroczny okres wegetacyjny i du\xc5\xbca wilgotno\xc5\x9b\xc4\x87 upodabnia t\xc4\x99 formacj\xc4\x99 do deszczowych las\xc3\xb3w strefy r\xc3\xb3wnikowej, kt\xc3\xb3ra jednak jest cieplejsza i wilgotniejsza. Obie strefy las\xc3\xb3w deszczowych zbli\xc5\xbcaj\xc4\x85 si\xc4\x99 do siebie w po\xc5\x82udniowo-wschodniej Azji. Odmian\xc4\x85 tego typu las\xc3\xb3w s\xc4\x85 deszczowe i mgielne lasy g\xc3\xb3rskie stref cieplejszych. Pomimo pewnych cech wsp\xc3\xb3lnych klimatu (du\xc5\xbca wilgotno\xc5\x9b\xc4\x87, brak trwa\xc5\x82ych okres\xc3\xb3w mrozu lub upa\xc5\x82u, ma\xc5\x82a zmienno\xc5\x9b\xc4\x87 sezonowa) do formacji tej zalicza si\xc4\x99 ekosystemy le\xc5\x9bne le\xc5\xbc\xc4\x85ce w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych strefach klimatycznych r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85cych si\xc4\x99 pozosta\xc5\x82ymi parametrami. W strefie umiarkowanej klimat jest \xc5\x82agodzony przez morze, co polega na ogrzewaniu zim\xc4\x85 i ch\xc5\x82odzeniu latem, przez co nie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 typowe dla tej strefy pory roku bardzo zimne i ciep\xc5\x82e, w strefie podzwrotnikowej i zwrotnikowej wp\xc5\x82yw morza lub g\xc3\xb3r polega na ch\xc5\x82odzeniu latem i sta\xc5\x82ej ilo\xc5\x9bci opad\xc3\xb3w, przez co nie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85, typowe dla tych stref, pory roku suche i deszczowe. Mimo to klimat, w kt\xc3\xb3rym wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 lasy tego typu, mo\xc5\xbce r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x87 si\xc4\x99 pod wzgl\xc4\x99dem \xc5\x9bredniej temperatury, ilo\xc5\x9bci opad\xc3\xb3w i innych czynnik\xc3\xb3w._NEWLINE_D\xc5\x82ugi okres wegetacyjny wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z tym, \xc5\xbce buduj\xc4\x85ce t\xc4\x99 formacj\xc4\x99 drzewa nie zrzucaj\xc4\x85 okresowo li\xc5\x9bci, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 zwykle drobne i sk\xc3\xb3rzaste. Las jest g\xc4\x99sty, \xc5\x9brednio wysoki i o niewielu warstwach (w por\xc3\xb3wnaniu z lasami r\xc3\xb3wnikowymi). Wyst\xc4\x99puje du\xc5\xbco mch\xc3\xb3w i porost\xc3\xb3w, w tym epifitycznych. Pirofityzm jest rzadki.\n_START_SECTION_\nZr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowanie\n_START_PARAGRAPH_\nLasy deszczowe strefy umiarkowanej nie tworz\xc4\x85 zwartej strefy, lecz zajmuj\xc4\x85 izolowane obszary w r\xc3\xb3\xc5\xbcnych cz\xc4\x99\xc5\x9bciach \xc5\x9bwiata tworz\xc4\x85c lokalne odmiany. W Ameryce Po\xc5\x82udniowej s\xc4\x85 to lasy waldiwijskie, na wschodnim wybrze\xc5\xbcu Morza Czarnego \xe2\x80\x93 lasy kolchidzkie.\n_START_SECTION_\nWilgotne lasy iglaste zachodniego wybrze\xc5\xbca Ameryki P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej\n_START_PARAGRAPH_\nW Ameryce P\xc3\xb3\xc5\x82nocnej wilgotne lasy strefy umiarkowanej zajmuj\xc4\x85 obszary na zachodnim wybrze\xc5\xbcu, w zasi\xc4\x99gu oddzia\xc5\x82ywania Pr\xc4\x85du Alaska\xc5\x84skiego. Ci\xc4\x85gn\xc4\x85 si\xc4\x99 one po\xc5\x82udnikowym pasem nadpacyficznym od wyspy Kodiak po p\xc3\xb3\xc5\x82nocn\xc4\x85 Kaliforni\xc4\x99. Mrozy niemal nie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 \xe2\x80\x93 \xc5\x9brednia temperatura stycznia na po\xc5\x82udniowym wybrze\xc5\xbcu Alaski wynosi ok. 0-3\xc2\xa0\xc2\xb0C, a na wybrze\xc5\xbcu Kalifornii 8-9\xc2\xa0\xc2\xb0C. Opady znaczne. Gleby brunatne, tak\xc5\xbce szarobrunatne, zbielicowane._NEWLINE_W cz\xc4\x99\xc5\x9bci po\xc5\x82udniowej (Kalifornia, Oregon) dominuj\xc4\x85ce gatunki drzew to sekwoja wieczniezielona, klon wielkolistny, w cz\xc4\x99\xc5\x9bci p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej \xe2\x80\x93 choina zachodnia i \xc5\xbcywotnik olbrzymi. Wsz\xc4\x99dzie pospolite s\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc \xc5\x9bwierk sitkajski i jedlica zielona. Wy\xc5\xbcej wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 bory sosnowo-modrzewiowe. Drzewa li\xc5\x9bciaste, np. olsza Alnus rubra lub d\xc4\x85b Quercus garryana s\xc4\x85 rzadkie. W strefie tej wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 te\xc5\xbc zakrzaczone lub otwarte torfowiska budowane g\xc5\x82\xc3\xb3wnie przez torfowca brunatnego. Epifity, np. widliczka Selaginella oregona, paprotka Polypodium scouleri, s\xc4\x85 powszechne. Ze wzgl\xc4\x99du na iglasty charakter las\xc3\xb3w i podobne rodzaje drzew (sekwoja, \xc5\xbcywotnik, \xc5\x9bwierk, jedlica) w niekt\xc3\xb3rych opracowaniach lasy te \xc5\x82\xc4\x85czone s\xc4\x85 z formacjami ro\xc5\x9blinnymi, z kt\xc3\xb3rymi s\xc4\x85siaduj\xc4\x85 na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy (tajga) lub po\xc5\x82udniu (lasy typu \xc5\x9br\xc3\xb3dziemnomorskiego), jednak fizjonomia drzewostanu i warunki klimatyczne tych formacji s\xc4\x85 zupe\xc5\x82nie odmienne, gdy\xc5\xbc s\xc4\x85 one suchsze, a w wegetacji zaznacza si\xc4\x99 wyra\xc5\xbana przerwa wywo\xc5\x82ana mrozem lub letni\xc4\x85 susz\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nLasy euksy\xc5\x84skie\n_START_PARAGRAPH_\nNa wschodnich i po\xc5\x82udniowych wybrze\xc5\xbcach Morza Czarnego wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 lasy euksy\xc5\x84skie zbli\xc5\xbcone do s\xc4\x85siednich formacji ro\xc5\x9blinnych. Fitosocjologicznie da si\xc4\x99 w nich wyodr\xc4\x99bni\xc4\x87 zbiorowiska le\xc5\x9bne z czterech klas: Alnetea glutinosae euxina (nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85ce do ols\xc3\xb3w), Querco-Fagetea orientalis (nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85ce do las\xc3\xb3w li\xc5\x9bciastych zrzucaj\xc4\x85ce li\xc5\x9bcie na zim\xc4\x99), Piceo-abietea pontica (nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85ca do bor\xc3\xb3w) oraz Oleo-Punicetea (nawi\xc4\x85zuj\xc4\x85ce do ro\xc5\x9blinno\xc5\x9bci \xc5\x9br\xc3\xb3dziemnomorskiej). Lasy li\xc5\x9bciaste to g\xc5\x82\xc3\xb3wnie lokalne odmiany buczyn i d\xc4\x85br\xc3\xb3w. Budowane s\xc4\x85 one m.in. przez liczne gatunki d\xc4\x99b\xc3\xb3w i sosen, a tak\xc5\xbce buka wschodniego, graba, i kasztana jadalnego. W odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od typowych wilgotnych las\xc3\xb3w podzwrotnikowych, gatunki zimozielone s\xc4\x85 rzadkie. Odmiany wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ce na wschodnim wybrze\xc5\xbcu Morza Czarnego nazywane s\xc4\x85 lasami kolchidzkimi (wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 na Nizinie Kolchidzkiej i Lenkora\xc5\x84skiej). W systemie regionalizacji WWF szerokolistne lasy euksy\xc5\x84sko-kolchidzkie tworz\xc4\x85 ekoregion PA0422.\n_START_SECTION_\nLasy hyrka\xc5\x84skie\n_START_PARAGRAPH_\nLasy hyrka\xc5\x84skie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85ce na po\xc5\x82udniowo-zachodnim i po\xc5\x82udniowym wybrze\xc5\xbcu Morza Kaspijskiego, u podn\xc3\xb3\xc5\xbca Elbursu, s\xc4\x85 nieco podobne do oddzielonych od nich pasmem Kaukazu las\xc3\xb3w euksy\xc5\x84skich. G\xc5\x82\xc3\xb3wne klasy fitosocjologiczne wyr\xc3\xb3\xc5\xbcniane w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich to olszyny hyrka\xc5\x84skie Alnetea hyrcanica, lasy li\xc5\x9bciaste z klasy Zelkovo-Parrotietea i g\xc3\xb3rskie buczyny Fagetea hyrcanica. Sezon wegetacyjny trwa ca\xc5\x82y rok, ale latem jest suszej (cho\xc4\x87 wilgotno) i znacznie cieplej ni\xc5\xbc zim\xc4\x85. W systemie regionalizacji WWF mieszane lasy kaspijsko-hyrka\xc5\x84skie tworz\xc4\x85 ekoregion PA0407.\n_START_SECTION_\nZawsze zielone lasy podzwrotnikowe Azji Po\xc5\x82udniowo-Wschodniej\n_START_PARAGRAPH_\nW po\xc5\x82udniowej i wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Chin, w po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci Korei i Japonii, a tak\xc5\xbce na stokach Himalaj\xc3\xb3w i g\xc3\xb3r Archipelagu Sundajskiego wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 wilgotne lasy podzwrotnikowe. Znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 one pod klimatycznym wp\xc5\x82ywem monsun\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nLasy po\xc5\x82udniowe (po\xc5\x82udniowoandyjskie)\n_START_PARAGRAPH_\nW strefie klimatu morskiego w Chile wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 lasy po\xc5\x82udniowoandyjskie, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie lasy waldiwijskie. Wskutek oddzia\xc5\x82ywania oceanu opady s\xc4\x85 r\xc3\xb3wnomiernie roz\xc5\x82o\xc5\xbcone w ci\xc4\x85gu roku, cz\xc4\x99ste jest zamglenie, a mrozy zdarzaj\xc4\x85 si\xc4\x99 rzadko. W\xc5\x82a\xc5\x9bciwy las waldiwijski \xe2\x80\x93 wilgotny las tique wyst\xc4\x99puje w strefie du\xc5\xbcych opad\xc3\xb3w. Budowany jest przez wysokie (do 40-50 m) zimozielone drzewa. Gatunki je buduj\xc4\x85ce cz\xc4\x99sto s\xc4\x85 endemitami, jak np. Aextoxicon punctatum. Liczne s\xc4\x85 liany i epifity. Na miejscach zabagnionych rosn\xc4\x85 lasy alerce, budowane g\xc5\x82\xc3\xb3wnie przez ficroj\xc4\x99 cyprysowat\xc4\x85. W systemie regionalizacji WWF waldiwijskie lasy strefy umiarkowanej tworz\xc4\x85 ekoregion NT0404._NEWLINE_Poza typowymi lasami waldiwijskimi do las\xc3\xb3w po\xc5\x82udniowych zaliczane s\xc4\x85 zrzucaj\xc4\x85ce li\xc5\x9bcie na zim\xc4\x99 lasy po\xc5\x9brednie mi\xc4\x99dzy lasami wilgotnymi a \xc5\x9br\xc3\xb3dziemnomorskimi: roble (dominacja Nothofagus obliqua) i rauli (dominacja Nothofagus procera), zimozielone patago\xc5\x84sko-magella\xc5\x84skie lasy coihe (dominacja Nothofagus dombeyi) i guido (dominacja Nothofagus betuloides) i inne, tj. typowe lasy li\xc5\x9bciaste zrzucaj\xc4\x85ce li\xc5\x9bcie na zim\xc4\x99 i zaro\xc5\x9bla subpolarne.\n_START_SECTION_\nWilgotne lasy eukaliptusowe\n_START_PARAGRAPH_\nW Australii strefy wilgotnych las\xc3\xb3w r\xc3\xb3wnikowych, podzwrotnikowych i strefy umiarkowanej tworz\xc4\x85 szereg przej\xc5\x9b\xc4\x87 i tworz\xc4\x85 przerywany pas p\xc5\x82at\xc3\xb3w le\xc5\xbc\xc4\x85cych w\xc5\x9br\xc3\xb3d ro\xc5\x9blinno\xc5\x9bci suchej po wschodniej stronie Wielkich G\xc3\xb3r Wododzia\xc5\x82owych. Wilgotne lasy podzwrotnikowe s\xc4\x85 zdominowane przez Eucalyptus amygdalina, podczas gdy w strefie umiarkowanej dominuj\xc4\x85 Eucalyptus regnans, Eucalyptus globulus, Eucalyptus gigantea, Eucalyptus obliqua, a tak\xc5\xbce bukany i paprocie drzewiaste, np. Dicksonia antarctica. W regionalizacji WWF wilgotne lasy stref podzwrotnikowej i umiarkowanej nale\xc5\xbc\xc4\x85 do kilku ekoregion\xc3\xb3w, przy czym lasem deszczowym w \xc5\x9bcis\xc5\x82ym znaczeniu, tj. bez charakteru pirofitycznego, okre\xc5\x9blany jest jedynie ekoregion AA0413 (tasma\xc5\x84skie lasy deszczowe strefy umiarkowanej).\n_START_SECTION_\nWilgotne lasy podzwrotnikowe i zawsze zielone lasy li\xc5\x9bciaste Nowej Zelandii\n_START_PARAGRAPH_\nObie g\xc5\x82\xc3\xb3wne wyspy Nowej Zelandii le\xc5\xbc\xc4\x85 w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci w strefie wilgotnych las\xc3\xb3w, przy czym Wyspa P\xc3\xb3\xc5\x82nocna g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w strefie las\xc3\xb3w podzwrotnikowych, a Wyspa Po\xc5\x82udniowa g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w strefie umiarkowanej. Las podzwrotnikowy nazywany jest lasem kauri od buduj\xc4\x85cego najwy\xc5\xbcsze pi\xc4\x99tro drzewostanu gatunku, tj. soplicy kauri. Liczne s\xc4\x85 te\xc5\xbc paprocie drzewiaste, wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 palmy, zdarzaj\xc4\x85 si\xc4\x99 bukany. Bukany s\xc4\x85 dominantami w lasach Wyspy Po\xc5\x82udniowej \xe2\x80\x93 Nothofagus cliffortioides na wy\xc5\xbcynach i Nothofagus fusca na nizinach.'