b'\n_START_ARTICLE_\nPuyi\n_START_SECTION_\nOstatni cesarz Chin\n_START_PARAGRAPH_\nW roku 1908 zosta\xc5\x82 intronizowany (jako cesarz Xuantong) po \xc5\x9bmierci cesarzowej-wdowy Cixi. W roku 1911 wybuch\xc5\x82a ludowa rewolucja Xinhai. Zwo\xc5\x82ane w Nankinie Zgromadzenie Narodowe uchwali\xc5\x82o tymczasow\xc4\x85 konstytucj\xc4\x99 Republiki Chi\xc5\x84skiej i wybra\xc5\x82o pierwszego prezydenta, kt\xc3\xb3rym zosta\xc5\x82 Sun Jat-sen, przyw\xc3\xb3dca rewolucyjnego zwi\xc4\x85zku Odrodzenia Chin. M\xc5\x82odociany, 6-letni w\xc3\xb3wczas cesarz, a w\xc5\x82a\xc5\x9bciwie jego rodzina, w 1912 roku zrzek\xc5\x82a si\xc4\x99 w\xc5\x82adzy, w zamian za przyrzeczenie dobrego traktowania, co oznacza\xc5\x82o sta\xc5\x82e dochody od pa\xc5\x84stwa, luksusowe warunki bytowania oraz rang\xc4\x99 obcej g\xc5\x82owy pa\xc5\x84stwa w go\xc5\x9bcinie. Na podstawie ugody, by\xc5\x82y cesarz otrzyma\xc5\x82 znaczne przywileje osobiste: honorowy tytu\xc5\x82 cesarza, wysok\xc4\x85 rent\xc4\x99 pa\xc5\x84stwow\xc4\x85, ochron\xc4\x99 osobist\xc4\x85 itp.\n_START_SECTION_\nRestauracja na dwana\xc5\x9bcie dni\n_START_PARAGRAPH_\n1 lipca 1917 roku monarchista, genera\xc5\x82 Zhang Xun (\xe5\xbc\xb5\xe5\x8b\x9b) zbrojnie przywr\xc3\xb3ci\xc5\x82 rz\xc4\x85dy cesarzowi na dwana\xc5\x9bcie dni, w czasie kt\xc3\xb3rych republika\xc5\x84ski samolot zrzuci\xc5\x82 na pa\xc5\x82ac cesarski trzy bomby. Zdarzenie to uwa\xc5\xbcane jest za pierwszy przypadek bombardowania lotniczego w Azji Wschodniej.\n_START_SECTION_\nObywatel Republiki Chi\xc5\x84skiej\n_START_PARAGRAPH_\nPo ponownym obaleniu, Puyi sta\xc5\x82 si\xc4\x99 oficjalnie prywatnym obywatelem, jakkolwiek nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 si\xc4\x99 uskar\xc5\xbca\xc4\x87 na warunki materialne. Mieszka\xc5\x82 w tym okresie w rezydencji swego ojca, Zaifenga. Te ulgowe warunki obowi\xc4\x85zywa\xc5\x82y jednak tylko do 1924. Wtedy musia\xc5\x82 opu\xc5\x9bci\xc4\x87 pa\xc5\x82ac w Pekinie i zosta\xc5\x82 wydalony do Tianjinu, na teren koncesji japo\xc5\x84skiej, gdzie przebywa\xc5\x82 pod opiek\xc4\x85 policji japo\xc5\x84skiej.\n_START_SECTION_\nCzterna\xc5\x9bcie lat Mand\xc5\xbcukuo\n_START_PARAGRAPH_\nPo agresji na Chiny w 1931 i opanowaniu p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodnich Chin, Japo\xc5\x84czycy proklamowali tam utworzenie zale\xc5\xbcnego od Japonii pa\xc5\x84stwa Mand\xc5\xbcukuo. 1 marca 1932 prezydentem nowego pa\xc5\x84stwa mianowano 28-letniego Puyi, kt\xc3\xb3ry w 1934 roku zosta\xc5\x82 koronowany na cesarza. Puyi we wszystkim ulega\xc5\x82 Japo\xc5\x84czykom, \xc5\xbcywi\xc4\x85c skrycie nadziej\xc4\x99, \xc5\xbce cesarstwo zostanie restaurowane w ca\xc5\x82ych Chinach. Jego podpis widnia\xc5\x82 na wszystkich rozkazach, jakie podsuwali mu Japo\xc5\x84czycy. Nie mia\xc5\x82 nic do powiedzenia w kwestii rz\xc4\x85dzenia swoim pa\xc5\x84stwem, zredukowany do roli marionetki, co wszelako nie umniejsza \xe2\x80\x93 jak sam to przyznaje w swej autobiografii \xe2\x80\x93 jego winy, jako \xc5\xbce s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 okupantom za parawan, za kt\xc3\xb3rym dokonywali podporz\xc4\x85dkowania sobie Chin i licznych zbrodni._NEWLINE_Cesarstwo by\xc5\x82o g\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 wojskowo-gospodarcz\xc4\x85 baz\xc4\x85 wypadow\xc4\x85 w wojnie z Chinami. Gdy 8 sierpnia 1945 ZSRR wypowiedzia\xc5\x82 wojn\xc4\x99 Japonii, uderzaj\xc4\x85c przede wszystkim na Mand\xc5\xbcukuo, cesarz wraz z bratem ewakuowali si\xc4\x99 \xc5\x9bpiesznie do Korei, sk\xc4\x85d mieli drog\xc4\x85 morsk\xc4\x85 uda\xc4\x87 si\xc4\x99 do Japonii. Jednak wobec zablokowania bombardowanych port\xc3\xb3w, zawr\xc3\xb3cili na lotnisko w Mukdenie, stolicy Mand\xc5\xbcukuo, gdzie przygotowano dla nich samolot. W nocy 18 sierpnia wok\xc3\xb3\xc5\x82 miasta niespodziewanie wyl\xc4\x85dowa\xc5\x82y radzieckie wojska desantowe i obaj bracia zostali aresztowani w poczekalni dworca lotniczego.\n_START_SECTION_\nWi\xc4\x99zie\xc5\x84 i obywatel ChRL\n_START_PARAGRAPH_\nPo kl\xc4\x99sce Japonii (1945) zosta\xc5\x82 wzi\xc4\x99ty do niewoli przez wojska radzieckie i przebywa\xc5\x82 w niej do roku 1950. Nast\xc4\x99pnie zosta\xc5\x82 wydany w\xc5\x82adzom Chin Ludowych i przebywa\xc5\x82 do roku 1959 w wi\xc4\x99zieniu dla zbrodniarzy wojennych, w celu odbycia reedukacji._NEWLINE_Na mocy specjalnej amnestii uwolniono Puyi i jego braci, kt\xc3\xb3rzy zamieszkali w Pekinie. Ostatni cesarz pracowa\xc5\x82 pewien czas jako ogrodnik w ogrodzie botanicznym, a nast\xc4\x99pnie jako archiwista Komisji Materia\xc5\x82\xc3\xb3w Historycznych Og\xc3\xb3lnochi\xc5\x84skiego Komitetu Ludowej Politycznej Rady Konsultatywnej Chin. Zasiada\xc5\x82 m.in. w Ludowej Politycznej Konferencji Konsultatywnej._NEWLINE_1 maja 1962 o\xc5\xbceni\xc5\x82 si\xc4\x99 z piel\xc4\x99gniark\xc4\x85 Li Shuxian. Wed\xc5\x82ug Jia Yinghua, autora biografii Puyi z 2001, nowa \xc5\xbcona wielokrotnie grozi\xc5\x82a mu rozwodem, bo uwa\xc5\xbca\xc5\x82a go za niedorajd\xc4\x99 i impotenta. Jej zap\xc4\x99dy powstrzyma\xc5\x82 premier Zhou Enlai, bo rozw\xc3\xb3d popsu\xc5\x82by wizerunek szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwego, zresocjalizowanego by\xc5\x82ego cesarza._NEWLINE_Puyi zmar\xc5\x82 prawdopodobnie na raka nerek.\n_START_SECTION_\nAutobiografia\n_START_PARAGRAPH_\nPod kierunkiem chi\xc5\x84skich w\xc5\x82adz Puyi napisa\xc5\x82 dwutomow\xc4\x85 autobiografi\xc4\x99, kt\xc3\xb3rej pierwsze wydanie ukaza\xc5\x82o si\xc4\x99 w Polsce w latach 1988\xe2\x80\x931989 pod tytu\xc5\x82em By\xc5\x82em ostatnim cesarzem Chin. Ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99 zekranizowa\xc5\x82 w 1987 roku Bernardo Bertolucci pod tytu\xc5\x82em Ostatni cesarz. M\xc5\x82odszy brat cesarza, Pu Renjie, by\xc5\x82 konsultantem w\xc5\x82oskiego re\xc5\xbcysera.'