b'\n_START_ARTICLE_\nPara wodna (meteorologia)\n_START_SECTION_\nParowanie i wilgotno\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nIlo\xc5\x9b\xc4\x87 pary wodnej w powietrzu nazywamy wilgotno\xc5\x9bci\xc4\x85 powietrza i mierzymy psychrometrem (wilgotno\xc5\x9bciomierzem). Masa pary wodnej na jednostk\xc4\x99 masy powietrza nazywa si\xc4\x99 stosunkiem zmieszania pary wodnej \xe2\x80\x93 jest to wielko\xc5\x9b\xc4\x87 bezwymiarowa. Masa pary wodnej na metr sze\xc5\x9bcienny powietrza nazywa si\xc4\x99 wilgotno\xc5\x9bci\xc4\x85 bezwzgl\xc4\x99dn\xc4\x85. Natomiast stosunek ci\xc5\x9bnienia cz\xc4\x85stkowego pary wodnej masy do ci\xc5\x9bnienia pary wodnej nasyconej nazywamy wilgotno\xc5\x9bci\xc4\x85 wzgl\xc4\x99dn\xc4\x85. Ci\xc5\x9bnienie pary wodnej nasyconej jest zale\xc5\xbcne tylko od temperatury i jest opisane r\xc3\xb3wnaniem Clausiusa-Clapeyrona._NEWLINE_Inn\xc4\x85 form\xc4\x85 zmiany stanu jest przej\xc5\x9bcie moleku\xc5\x82y wody z postaci lodowej do postaci gazowej. Proces ten jest nazywany sublimacj\xc4\x85. Sublimacja lodu lub \xc5\x9bniegu zachodzi gdy temperatura jest ni\xc5\xbcsza od temperatury punktu potr\xc3\xb3jnego (0,01 \xc2\xb0C) a powietrze jest suche.\n_START_SECTION_\nPomiary pary wodnej w atmosferze\n_START_PARAGRAPH_\nZawarto\xc5\x9b\xc4\x87 pary wodnej w atmosferze mo\xc5\xbcna wyznaczy\xc4\x87 za pomoc\xc4\x85 pomiar\xc3\xb3w optycznych w cz\xc4\x99\xc5\x9bci widma elektromagnetycznego (np. 940 nm), w kt\xc3\xb3rej zachodzi absorpcja promieniowania przez par\xc4\x99 wodn\xc4\x85. Sie\xc4\x87 AERONET dokonuje tego typu pomiar\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nMeteorologia i kondensacja\n_START_PARAGRAPH_\nPara wodna kondensuje kiedy osi\xc4\x85ga nasycenie w powietrzu, dla danej zawarto\xc5\x9bci pary wodnej w powietrzu nast\xc4\x99puje to poni\xc5\xbcej temperatury zwanej temperatur\xc4\x85 punktu rosy. Kondensacja na zimnej powierzchni nast\xc4\x99puje w wyniku och\xc5\x82odzenia warstwy powietrza w pobli\xc5\xbcu tej powierzchni. W idealnie czystym otoczeniu para wodna nie kondensuje pomimo osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia stanu nasycenia, kondensuj\xc4\x85ce cz\xc4\x85steczki pary musz\xc4\x85 przy\xc5\x82\xc4\x85cza\xc4\x87 si\xc4\x99 do istniej\xc4\x85cych w powietrzu drobin py\xc5\x82\xc3\xb3w, kryszta\xc5\x82k\xc3\xb3w lub kropelek wody zwanych j\xc4\x85drami nukleacji \xe2\x80\x93 innymi s\xc5\x82owy, kondensacja pary wodnej jest nukleacj\xc4\x85 heterogeniczn\xc4\x85._NEWLINE_Kondensacja pary wodnej oddaje energi\xc4\x99 i powoduje ocieplenie powietrza lub powierzchni na kt\xc3\xb3rej nast\xc4\x99puje kondensacja._NEWLINE_Kondensacja pary wodnej w atmosferze tworzy chmury i mg\xc5\x82y, na powierzchni ziemi jest przyczyn\xc4\x85 powstawania osad\xc3\xb3w atmosferycznych.\n_START_SECTION_\nCyklony tropikalne\n_START_PARAGRAPH_\nPrzyk\xc5\x82adem zjawiska dla kt\xc3\xb3rego procesy parowania i kondensacji s\xc4\x85 kluczowe jest cyklon tropikalny. Cyklon mo\xc5\xbce by\xc4\x87 rozpatrywany jako rodzaj silnika parowego (cieplnego), w kt\xc3\xb3rym na powierzchni oceanu nast\xc4\x99puje parowanie, kt\xc3\xb3re nagrzewa i nawil\xc5\xbca powietrze co wywo\xc5\x82uje wzrost obj\xc4\x99to\xc5\x9bci powietrza. Gdy wilgotne i ciep\xc5\x82e powietrze uniesie si\xc4\x99 ulega och\xc5\x82odzeniu, w wyniku czego nast\xc4\x99puje kondensacja pary wodnej oraz zmniejszanie si\xc4\x99 obj\xc4\x99to\xc5\x9bci powietrza. Zmiany obj\xc4\x99to\xc5\x9bci poprzez zmian\xc4\x99 g\xc4\x99sto\xc5\x9bci wywo\xc5\x82uj\xc4\x85 ruchy konwekcyjne kt\xc3\xb3re nap\xc4\x99dzaj\xc4\x85 ruch powietrza w atmosferze, kt\xc3\xb3re wywo\xc5\x82uje cyklony.\n_START_SECTION_\nSmugi kondensacyjne\n_START_PARAGRAPH_\nSamolotowe smugi kondensacyjne powstaj\xc4\x85 w g\xc3\xb3rnej troposferze i dolnej stratosferze i s\xc4\x85 zwi\xc4\x85zane g\xc5\x82\xc3\xb3wnie z kondensacj\xc4\x85 pary wodnej powstaj\xc4\x85c\xc4\x85 w procesach spalania paliwa.\n_START_SECTION_\nPara wodna i klimat\n_START_PARAGRAPH_\nPara wodna jest najwa\xc5\xbcniejszym gazem cieplarnianym i odgrywa kluczow\xc4\x85 rol\xc4\x99 we wszystkich rozwa\xc5\xbcaniach dotycz\xc4\x85cych zmian klimatu. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 pary wodnej znajduje si\xc4\x99 w troposferze, a stosunek zmieszania zmniejsza si\xc4\x99 z wysoko\xc5\x9bci\xc4\x85 oko\xc5\x82o dw\xc3\xb3ch razy na ka\xc5\xbcdy kilometr. Dla przyk\xc5\x82adu, je\xc5\xbceli na powierzchni ziemi jest oko\xc5\x82o 10 gram\xc3\xb3w pary wodnej na kilogram powietrza (10g/kg), to na wysoko\xc5\x9bci 1 kilometra stosunek zmieszania b\xc4\x99dzie 5 g/kg, itd._NEWLINE_W atmosferze ilo\xc5\x9b\xc4\x87 pary wodnej ocenia si\xc4\x99 te\xc5\xbc w kolumnie atmosferycznej. Je\xc5\xbceli wyobrazimy sobie prawie 10-kilometrow\xc4\x85 rurk\xc4\x99 o podstawie 1 centymetra kwadratowego i skroplimy ca\xc5\x82\xc4\x85 par\xc4\x99 wodn\xc4\x85 w niej zawart\xc4\x85, to otrzymamy tzw. skroplon\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 pary wodnej (ang. precipitable water vapor content). Rysunek przedstawia ilo\xc5\x9b\xc4\x87 skroplonej pary wodnej w troposferze otrzyman\xc4\x85 z pomiar\xc3\xb3w satelitarnych. Wynosi ona oko\xc5\x82o zera w obszarach biegunowych do oko\xc5\x82o 8 cm w tropikach. Kolumnow\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 pary wodnej w atmosferze uzyskuje si\xc4\x99 rutynowo z sonda\xc5\xbcy atmosferycznych, oraz na podstawie technik teledetekcyjnych, m.in. meteorologii geopozycyjnej.\n_START_SECTION_\nEfekt supercieplarniany\n_START_PARAGRAPH_\nOpisuje dodatnie sprz\xc4\x99\xc5\xbcenie zwrotne \xe2\x80\x93 wzrost ilo\xc5\x9bci pary wodnej wraz ze wzrostem temperatury oceanu, spowoduje dodatkowy wzrost temperatury. Jest to zwi\xc4\x85zane z r\xc3\xb3wnaniem Clausiusa-Clapeyrona.\n_START_SECTION_\nHipoteza t\xc4\x99cz\xc3\xb3wki\n_START_PARAGRAPH_\nHipoteza t\xc4\x99cz\xc3\xb3wki_NEWLINE_(ang. Iris Hypothesis) dotyczy ujemnego sprz\xc4\x99\xc5\xbcenia zwrotnego w \xc5\x82a\xc5\x84cuchu zjawisk: temperatura oceanu, ilo\xc5\x9b\xc4\x87 pary wodnej w atmosferze, ilo\xc5\x9b\xc4\x87 opad\xc3\xb3w i zmniejszeniem si\xc4\x99 pokrywy wysokich chmur co wp\xc5\x82ywa na zwi\xc4\x99kszone wypromieniwanie i ozi\xc4\x99bienie ziemi. W tej hipotezie para wodna odgrywa rol\xc4\x99 stabilizuj\xc4\x85c\xc4\x85 klimat.\n_START_SECTION_\nFizyka chmur\n_START_PARAGRAPH_\nChmury i mg\xc5\x82y powstaj\xc4\x85 dzi\xc4\x99ki kondensacji pary wodnej na chmurowych j\xc4\x85drach nukleacji lub lodowych j\xc4\x85drach nukleacji_NEWLINE_(ang. cloud condensation nuclei, w skr\xc3\xb3cie CCN). Bardzo rzadko kondensacja nast\xc4\x99puje samoistnie, bez dodatkowych cz\xc4\x85stek zanieczyszcze\xc5\x84, i nazywa si\xc4\x99 wtedy kondensacja homogeniczn\xc4\x85. Przypuszczalnie kondensacja homogeniczna wyst\xc4\x99puje jedynie w stratosferze lub w obszarach biegunowych.'