b'\n_START_ARTICLE_\nO\xc5\x82tarz g\xc5\x82\xc3\xb3wny w ko\xc5\x9bciele parafialnym Wniebowzi\xc4\x99cia NMP i \xc5\x9bw. Stanis\xc5\x82awa Biskupa w Bodzentynie\n_START_PARAGRAPH_\nO\xc5\x82tarz g\xc5\x82\xc3\xb3wny w ko\xc5\x9bciele parafialnym Wniebowzi\xc4\x99cia NMP i \xc5\x9bw. Stanis\xc5\x82awa Biskupa w Bodzentynie \xe2\x80\x93 o\xc5\x82tarz powsta\xc5\x82y w pierwszej po\xc5\x82owie XVI w. Pierwotnie znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w katedrze wawelskiej, obecnie w ko\xc5\x9bciele parafialnym Wniebowzi\xc4\x99cia NMP i \xc5\x9bw. Stanis\xc5\x82awa Biskupa w Bodzentynie. Wykonanie retabulum przypisa\xc4\x87 nale\xc5\xbcy Giovanniemu Cini ze Sieny. Obraz z o\xc5\x82tarza namalowany zosta\xc5\x82 w Wenecji pomi\xc4\x99dzy 1546 a 1547 rokiem przez Piotra W\xc5\x82ocha.\n_START_SECTION_\nHistoria o\xc5\x82tarza\n_START_PARAGRAPH_\n16 pa\xc5\xbadziernika 1546 roku Stanis\xc5\x82aw Borek otrzymuje z polecenia Bony 200 floren\xc3\xb3w na o\xc5\x82tarz do katedry na Wawelu. Pieni\xc4\x85dze maj\xc4\x85 by\xc4\x87 wyp\xc5\x82acone w Krakowie. Prawdopodobnie chodzi\xc5\x82o konkretnie o p\xc5\x82yciny, p\xc5\x82askorze\xc5\xbaby lub figury. Biskup Samuel Maciejowski obj\xc4\x85\xc5\x82 katedr\xc4\x99 krakowsk\xc4\x85 10 kwietnia 1546 r. a w lipcu tego roku zacz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 wp\xc5\x82aty na prace przy realizacji o\xc5\x82tarza. Pomi\xc4\x99dzy 1546-47 r. stolarz i snycerze wykonywali struktur\xc4\x99 techniczn\xc4\x85 i form\xc4\x99 architektoniczn\xc4\x85 o\xc5\x82tarza wraz z ornamentacj\xc4\x85 i figurami, a w Wenecji Piotr W\xc5\x82och malowa\xc5\x82 obraz. Za nadzorc\xc4\x99 rob\xc3\xb3t, dzia\xc5\x82aj\xc4\x85cego w imieniu kr\xc3\xb3la, biskupa i kapitu\xc5\x82y katedralnej, mo\xc5\xbcna uwa\xc5\xbca\xc4\x87 kanonika Stanis\xc5\x82awa Borka._NEWLINE_Model by\xc5\x82 gotowy w 1546 r., kiedy zacz\xc4\x99to prace i pierwsze wyp\xc5\x82aty._NEWLINE_Zapiski o o\xc5\x82tarzu urywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 w czasie na\xc5\x82o\xc5\xbcenia si\xc4\x99 \xc5\x9bmierci kr\xc3\xb3la i pa\xc5\xbadziernikowego po\xc5\xbcaru z 1549 r., kt\xc3\xb3ry zniszczy\xc5\x82 po\xc5\x82udniow\xc4\x85 i zachodni\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Wawelu._NEWLINE_Drugi etap prac trwa\xc5\x82 od maja do schy\xc5\x82ku 1550 r. Remontowano i dekorowano wtedy prezbiterium. W maju podj\xc4\x99to decyzj\xc4\x99 o przekazaniu nastawy gotyckiej do Mogi\xc5\x82y (nie zrealizowano tego ostatecznie). Wiadomo\xc5\x9bci odnosz\xc4\x85ce si\xc4\x99 do nowego retabulum odnotowano w styczniu 1551 r. Wyp\xc5\x82acano wtedy nale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 za poz\xc5\x82ocenie i pomalowanie struktury, ornamentu, rze\xc5\xbab, kt\xc3\xb3re musia\xc5\x82y by\xc4\x87 gotowe od 1546. Prace poz\xc5\x82otnicze wykonano po zmontowaniu ca\xc5\x82o\xc5\x9bci. Po prawie trzech latach przerwy Marcin i Stanis\xc5\x82aw zmontowali wykonane wcze\xc5\x9bniej segmenty w prezbiterium._NEWLINE_\xc5\x9arodki na drugi etap prac zapewni\xc5\x82 Zygmunt August._NEWLINE_Retabulum sta\xc5\x82o w katedrze blisko 100 lat. Ostatni raz wspomniane jest w pierwszym wydaniu przewodnika po ko\xc5\x9bcio\xc5\x82ach krakowskich z roku 1647. W drugim wydaniu z 1650 czytamy ju\xc5\xbc o nowym o\xc5\x82tarzu, fundacji biskupa Piotra Gembickiego. Renesansowy o\xc5\x82tarz rozebrano w 1649, i przewieziono do Kielc. Wielki obraz przemalowano. Bp Gembicki poleci\xc5\x82 opatrzy\xc4\x87 o\xc5\x82tarz w\xc5\x82asnym herbem Na\xc5\x82\xc4\x99cz, kt\xc3\xb3ry zast\xc4\x85pi\xc5\x82 Pogo\xc5\x84. Retabulum s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82o w Kielcach do lat 1726-28. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej o\xc5\x82tarz przewieziono do Bodzentyna. W latach 70. XX w. o\xc5\x82tarz poddano konserwacji. Lata 1998-99 \xe2\x80\x93 kompleksowe prace konserwatorskie na zlecenie Pa\xc5\x84stwowej S\xc5\x82u\xc5\xbcby Ochrony Zabytk\xc3\xb3w w Kielcach i parafii w Bodzentynie, pod kierunkiem prof. Mariana Paciorka, z udzia\xc5\x82em prof. Ireneusza P\xc5\x82uski, mgr. Krystyna Kozie\xc5\x82a i zespo\xc5\x82u.\n_START_SECTION_\nOpis retabulum\n_START_PARAGRAPH_\nWysoko\xc5\x9b\xc4\x87 o\xc5\x82tarza \xc5\x82\xc4\x85cznie z figur\xc4\x85 Archanio\xc5\x82a Micha\xc5\x82a na szczycie to dwukrotno\xc5\x9b\xc4\x87 jego szeroko\xc5\x9bci (615x1230 cm). Kluczowa jest rola geometrii otoczonej w XV i XVI w. szacunkiem. Wielko\xc5\x9b\xc4\x87 o\xc5\x82tarza i proporcje dostosowano do rozmiar\xc3\xb3w i podzia\xc5\x82\xc3\xb3w poziomych prezbiterium katedralnego._NEWLINE_Zastosowano 3 rodzaje drewna. Konstrukcja no\xc5\x9bna to drewno szpilkowe, partie rze\xc5\xbabiarskie i ornamentalne lipa, pod\xc5\x82o\xc5\xbce obrazu wykonano z desek topolowych, typowych dla sztuki w\xc5\x82oskiej._NEWLINE_Sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 ona z szeregu segment\xc3\xb3w, tzw. skrzy\xc5\x84c\xc3\xb3w. S\xc4\x85 to g\xc5\x82\xc3\xb3wnie prostopad\xc5\x82o\xc5\x9bciany, bez \xc5\x9bcianki tylnej._NEWLINE_O\xc5\x82tarz, tr\xc3\xb3jdzielny, o schemacie \xc5\x82uku triumfalnego, sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z szerszej i wy\xc5\xbcszej cz\xc4\x99\xc5\x9bci \xc5\x9brodkowej oraz w\xc4\x99\xc5\xbcszych i ni\xc5\xbcszych skrzyde\xc5\x82 bocznych, kt\xc3\xb3re wspieraj\xc4\x85 si\xc4\x99 na zdwojonym cokole. Wysuni\xc4\x99te ku przodowi partie coko\xc5\x82u s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85 jako podpora dla czterech korynckich kolumn o kanelowanych trzonach, z laskowaniem w dolnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kanelur. Mi\xc4\x99dzy kolumnami w niszach stoj\xc4\x85 \xc5\x9bwi\xc4\x99ci Stanis\xc5\x82aw i Wac\xc5\x82aw. Nad niszami s\xc4\x85 odcinki belkowania, ponad nimi nastawy, na kt\xc3\xb3re opada \xc5\x82uk archiwolty._NEWLINE_Ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 wie\xc5\x84czy tr\xc3\xb3jk\xc4\x85tny przycz\xc3\xb3\xc5\x82ek z postaci\xc4\x85 Boga Ojca w polu. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\x9brodkowa o\xc5\x82tarza \xc5\x82\xc4\x85czy si\xc4\x99 g\xc3\xb3r\xc4\x85 z cz\xc4\x99\xc5\x9bciami bocznymi za pomoc\xc4\x85 sp\xc5\x82yw\xc3\xb3w, na kt\xc3\xb3rych przysiad\xc5\x82y anio\xc5\x82y z pochodniami. Motyw \xc5\x82uku triumfalnego o \xc5\x9brodkowym prze\xc5\x9bwicie dwukrotnie szerszym od bocznych i archiwolcie si\xc4\x99gaj\xc4\x85cej ponad belkowania, spoczywaj\xc4\x85cego na kapitelach czterech podp\xc3\xb3r, wywodzi si\xc4\x99 z architektury antyku klasycznego.\n_START_SECTION_\nP\xc5\x82askorze\xc5\xbaba i ornament\n_START_PARAGRAPH_\nWszystkie pola wype\xc5\x82nia dekoracja o motywach groteskowych, nie zacieraj\xc4\x85ca podzia\xc5\x82\xc3\xb3w konstrukcyjnych. Jest ni\xc4\x85 p\xc5\x82askorze\xc5\xbaba, o g\xc5\x82adkim i szlachetnym ciemnob\xc5\x82\xc4\x99kitnym tle, kt\xc3\xb3ry tworzy azuryt, z\xc5\x82ocona w partiach plastycznych i obramowaniach. Motywy antropomorficzne maj\xc4\x85 karnacj\xc4\x99 naturaln\xc4\x85. Zastosowano tu biel i r\xc3\xb3\xc5\xbc. Czer\xc5\x84 i br\xc4\x85z u\xc5\xbcyto dla podkre\xc5\x9blenia form i zabarwienia w\xc5\x82os\xc3\xb3w._NEWLINE_W nastawie jest kilka odmian ornament\xc3\xb3w: groteski, girlandy, antemion, p\xc5\x82yciny wype\xc5\x82nione stylizowan\xc4\x85 ro\xc5\x9blinno\xc5\x9bci\xc4\x85, np. kasetony z rozetami w podniebieniu, stylizowane muszle w niszach. Dekoracje w p\xc5\x82ycinach s\xc4\x85 symetryczne i ci\xc4\x85gn\xc4\x85 si\xc4\x99 wzd\xc5\x82u\xc5\xbc osi pionowej. Maj\xc4\x85 swoje odpowiedniki po przeciwnej stronie osi g\xc5\x82\xc3\xb3wnej retabulum. Ornamenty prezentuj\xc4\x85 cechy stylowe w\xc5\x82osko-renesansowe, w\xc5\x82oska jest te\xc5\xbc kolorystyka._NEWLINE_W retabulum jest pi\xc4\x99\xc4\x87 pe\xc5\x82noplastycznych figur. W niszach s\xc4\x85 wizerunki \xc5\x9bwi\xc4\x99tych: Stanis\xc5\x82awa i Wac\xc5\x82awa. Na przycz\xc3\xb3\xc5\x82ku, na odr\xc4\x99bnych coko\xc5\x82ach, stoj\xc4\x85 trzy figury anio\xc5\x82\xc3\xb3w. \xc5\x9awi\xc4\x99ci s\xc4\x85 od ty\xc5\x82u wydr\xc4\x85\xc5\xbceni. Osobno wykonano posta\xc4\x87 Piotrowina \xe2\x80\x93 u st\xc3\xb3p Stanis\xc5\x82awa. Wszystkie figury s\xc4\x85 w kontrapo\xc5\x9bcie, stoj\xc4\x85 na zaokr\xc4\x85glonych piedesta\xc5\x82ach. Stanis\xc5\x82aw praw\xc4\x85 r\xc4\x99k\xc4\x85 b\xc5\x82ogos\xc5\x82awi, w lewej trzyma pastora\xc5\x82. Wac\xc5\x82aw opuszczon\xc4\x85 praw\xc4\x85 podtrzymuje tarcz\xc4\x99, w lewej trzyma chor\xc4\x85giew. Archanio\xc5\x82 Micha\xc5\x82 na szczycie przycz\xc3\xb3\xc5\x82ka unosi praw\xc4\x85 r\xc4\x99k\xc4\x99 (trzyma\xc5\x82 w niej miecz), a w lewej wag\xc4\x99 szalkow\xc4\x85. Jego dwaj towarzysze na skrajach tympanonu trzymaj\xc4\x85 tarcze herbowe i w\xc5\x82\xc3\xb3cznie._NEWLINE_Ka\xc5\xbcda twarz to inny typ fizjonomiczny. Dominuje drobiazgowo\xc5\x9b\xc4\x87 i charakterystyka indywidualna i sugestia ruchu. Prezentuj\xc4\x85 inny modus stylowy ni\xc5\xbc ornamenty czy struktura architektoniczna._NEWLINE_Dw\xc3\xb3ch \xc5\x9bwi\xc4\x99tych w niszach, trzej anio\xc5\x82owie i Piotrowin byli dzie\xc5\x82em jednego rze\xc5\xbabiarza, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 intuicyjny, niepoparty wiedz\xc4\x85 stosunek do anatomii. Wa\xc5\xbcne s\xc4\x85 te\xc5\xbc ostro fa\xc5\x82dowane, \xc5\x82amane szaty, typowo p\xc3\xb3\xc5\x82nocne. Z kolei cech\xc4\x85 w\xc5\x82osk\xc4\x85 jest pewna trawestacja rze\xc5\xbab w niszach kaplicy Zygmuntowskiej, zw\xc5\x82aszcza stoj\xc4\x85cych postaci w zbrojach.\n_START_SECTION_\nAutorstwo\n_START_PARAGRAPH_\nWykonanie krakowskiego retabulum przypisa\xc4\x87 nale\xc5\xbcy Janowi Ciniemu ze Sieny. Po chwilowym kryzysie finansowym w 1550 roku Cini z warsztatem przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 si\xc4\x99 do Wilna. Borek wynaj\xc4\x85\xc5\x82 wi\xc4\x99c do zmontowania, z\xc5\x82ocenia i malowania gotowych element\xc3\xb3w malarzy Marcina i Stanis\xc5\x82awa.\n_START_SECTION_\nObraz\n_START_PARAGRAPH_\nObraz namalowany zosta\xc5\x82 w Wenecji w 1546-47, na drewnianym podobraziu, zamkni\xc4\x99tym \xc5\x82ukiem p\xc3\xb3\xc5\x82kolistym. Ma wymiary 2,70x5,20 m.\n_START_SECTION_\nKompozycja\n_START_PARAGRAPH_\nKompozycja jest dwustrefowa, obserwujemy wszystko z wysokiego punktu (typowe w XIV i XV w., jest to wi\xc4\x99c przejaw tradycjonalizmu). W strefie dolnej widoczny jest zr\xc3\xb3\xc5\xbcnicowany t\xc5\x82um postaci. Strefa g\xc3\xb3rna przedstawia Chrystusa i dw\xc3\xb3ch \xc5\x82otr\xc3\xb3w na tle nocnego nieba ze s\xc5\x82o\xc5\x84cem o twarzy m\xc5\x82odzie\xc5\x84ca za chmurami, i wy\xc5\x82aniaj\xc4\x85cym si\xc4\x99 zza nich p\xc3\xb3\xc5\x82ksi\xc4\x99\xc5\xbcycem. Cia\xc5\x82o Chrystusa, w przeciwie\xc5\x84stwie do pozosta\xc5\x82ych postaci, ukazane zosta\xc5\x82o statycznie. Krzy\xc5\xbce \xc5\x82otr\xc3\xb3w stoj\xc4\x85 ni\xc5\xbcej, ukazane s\xc4\x85 w perspektywicznym skr\xc3\xb3cie. U st\xc3\xb3p krzy\xc5\xbca, po lewej widoczne s\xc4\x85 trzy niewiasty, dw\xc3\xb3ch m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn i dziecko. Skoncentrowani s\xc4\x85 na sobie, lub na omdlewaj\xc4\x85cej Marii. Po prawej stoi \xc5\x9bw. Jan Ewangelista. Uj\xc4\x99ta z profilu, obejmuj\xc4\x85c belk\xc4\x99, kl\xc4\x99czy Maria Magdalena. Za Mari\xc4\x85, Janem i innymi wida\xc4\x87 grup\xc4\x99 wok\xc3\xb3\xc5\x82 je\xc5\xbad\xc5\xbaca na bia\xc5\x82ym koniu._NEWLINE_\xc5\x9awiat\xc5\x82o pada z lewej strony, z g\xc3\xb3ry. Wenecki koloryt zbudowano poprzez zestawienie zieleni i czerwieni, jasnego b\xc5\x82\xc4\x99kitu i r\xc3\xb3\xc5\xbcu, ciemnego b\xc5\x82\xc4\x99kitu i pomara\xc5\x84czu. Jasna karnacja zarezerwowana jest dla m\xc5\x82odzie\xc5\x84c\xc3\xb3w i kobiet, za\xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82cona dla Jezusa a ciemna dla doros\xc5\x82ych m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn.'