b'\n_START_ARTICLE_\nJosipina Turnograjska\n_START_PARAGRAPH_\nJosipina Urban\xc4\x8di\xc4\x8d Turnograjska (ur. 9 lipca 1833, zm. 1 czerwca 1854 w Grazu) \xe2\x80\x93 s\xc5\x82owe\xc5\x84ska pisarka i poetka epoki romantyzmu\n_START_SECTION_\nRys biograficzny\n_START_PARAGRAPH_\nJosipina Turnograjska (1833-1854) przysz\xc5\x82a na \xc5\x9bwiat w mie\xc5\x9bcie Turn w regionie Dolna Kraina. W domu uczy\xc5\x82a si\xc4\x99 muzyki (bardzo dobrze gra\xc5\x82a na pianinie) oraz \xc5\x82aciny i greki. By\xc5\x82a bardzo utalentowana j\xc4\x99zykowo \xe2\x80\x93 j\xc4\x99zyka francuskiego nauczy\xc5\x82a si\xc4\x99 sama bez pomocy \xc5\xbcadnego nauczyciela. By\xc5\x82a bardzo dobrze wykszta\xc5\x82con\xc4\x85 kobiet\xc4\x85 jak na tamte czasy. Jeden z jej nauczycieli \xe2\x80\x93 Lovr Pintarj zaszczepi\xc5\x82 w niej duch iliryzmu, dzi\xc4\x99ki niemu Josipina zacz\xc4\x99\xc5\x82a pisa\xc4\x87 po s\xc5\x82owe\xc5\x84sku. W roku 1850 zar\xc4\x99czy\xc5\x82a si\xc4\x99 z Lovrem Tomanom \xe2\x80\x93 poet\xc4\x85 i politykiem, kt\xc3\xb3ry studiowa\xc5\x82 w Gradcu (Zagrzebiu). Ze wzgl\xc4\x99du na odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 narzeczeni przez pewien czas mieli ze sob\xc4\x85 tylko kontakt listowny. Ich korespondencja zawiera ponad tysi\xc4\x85c list\xc3\xb3w. W roku 1853 Josipina przeprowadzi\xc5\x82a si\xc4\x99 do Gradca, gdzie rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zmar\xc5\x82a z powodu odry i komplikacji przy porodzie. W chwili \xc5\x9bmierci mia\xc5\x82a 21 lat. Zosta\xc5\x82a pochowana w Gradcu na cmentarzu \xc5\x9bwi\xc4\x99tego Lenarta.\n_START_SECTION_\nTw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nJosipina Turnograjska jest pierwsz\xc4\x85 s\xc5\x82owe\xc5\x84sk\xc4\x85 pisark\xc4\x85. Na jej tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 du\xc5\xbcy wp\xc5\x82yw mia\xc5\x82 jej nauczyciela Lovr Pintarj i jej narzeczony Lovr Toman. Pisa\xc5\x82a po s\xc5\x82owe\xc5\x84sku, co w tamtych czasach by\xc5\x82o rzadkie. Na pocz\xc4\x85tku jej tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 nie zosta\xc5\x82a dobrze przyj\xc4\x99ta. Janez Trdina w li\xc5\x9bcie do jej narzeczonego napisa\xc5\x82: \xe2\x80\x9eKobiety powinny sta\xc4\x87 przed piecem lub przed ko\xc5\x82ysk\xc4\x85 \xe2\x80\x93 a nie trzyma\xc4\x87 d\xc5\x82ugopis! To nie jest dla nich zaw\xc3\xb3d.\xe2\x80\x9d P\xc3\xb3\xc5\xbaniej jednak przyzna\xc5\x82, \xc5\xbce tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9b\xc4\x87 Turnograjskiej zas\xc5\x82uguje na uznanie. Josipina Turnograjska napisa\xc5\x82a 38 nowel. Na pocz\xc4\x85tku pisa\xc5\x82a proz\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie o charakterze moralizatorskim i pouczaj\xc4\x85cym, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej jednak zacz\xc4\x99\xc5\x82a rozwija\xc4\x87 sw\xc3\xb3j warsztat i tworzy\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dzie\xc5\x82a o innej tematyce: historycznej, politycznej i spo\xc5\x82ecznej. Swoje dzie\xc5\x82a wydawa\xc5\x82a w \xe2\x80\x9eSlovenski \xc4\x8dbeli\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eZori\xe2\x80\x9d. Jednym z jej najs\xc5\x82awniejszych opowiada\xc5\x84 jest Nedol\xc5\xbenost in sila, kt\xc3\xb3ra opowiada o mi\xc5\x82o\xc5\x9bci mi\xc4\x99dzy m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn\xc4\x85 z kr\xc3\xb3lewskiego rodu i dziewczyn\xc4\x85 z ni\xc5\xbcszych warstw spo\xc5\x82ecznych._NEWLINE_Zachowane zosta\xc5\x82y trzy wiersze Turnograjskiej, nie napisa\xc5\x82a ich wi\xc4\x99cej, gdy\xc5\xbc do swojej poezji mia\xc5\x82a bardzo krytyczny stosunek. Jeden z nich No\xc4\x8d na grobu zosta\xc5\x82 zainspirowany wizyt\xc4\x85 na grobie ojca pisarki.'