b'\n_START_ARTICLE_\nMitologia celtycka\n_START_SECTION_\nDagda\n_START_PARAGRAPH_\nNajwy\xc5\xbcszym bogiem panteonu celtyckiego zdaje si\xc4\x99 by\xc4\x87 Dagda. Jego imi\xc4\x99 oznacza Dobry B\xc3\xb3g \xe2\x80\x93 dobry nie tylko w sensie moralnym, lecz we wszystkim, co robi\xc5\x82 (wszechpot\xc4\x99\xc5\xbcny). Dagda uosabia posta\xc4\x87 ojca, protektora plemienia; jest te\xc5\xbc bogiem podstawowym, \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em wierze\xc5\x84 w inne celtyckie b\xc3\xb3stwa p\xc5\x82ci m\xc4\x99skiej, kt\xc3\xb3re de facto by\xc5\x82y jego wariantami. Bogowie celtyccy byli istotami dosy\xc4\x87 mocno nieokre\xc5\x9blonymi \xe2\x80\x93 by\xc4\x87 mo\xc5\xbce powinno si\xc4\x99 ich traktowa\xc4\x87 raczej jako klan ni\xc5\xbc jako sformalizowany panteon. W pewnym sensie wszystkie b\xc3\xb3stwa celtyckie by\xc5\x82y jak grecki b\xc3\xb3g Apollo, kt\xc3\xb3rego nigdy nie dawa\xc5\x82o si\xc4\x99 opisa\xc4\x87 jako boga maj\xc4\x85cego jak\xc4\x85\xc5\x9b jedn\xc4\x85, przypisan\xc4\x85 funkcj\xc4\x99._NEWLINE_Opowie\xc5\x9bci irlandzkie opisuj\xc4\x85 Dagd\xc4\x99 jako posta\xc4\x87 o niezmiernej mocy, wyposa\xc5\xbcon\xc4\x85 w maczug\xc4\x99 i kocio\xc5\x82. W Dorset znajduje si\xc4\x99 s\xc5\x82ynny, wyci\xc4\x99ty w kredowej glebie, kontur ityfallicznego giganta z maczug\xc4\x85. Cho\xc4\x87 powsta\xc5\x82 on prawdopodobnie w czasach rzymskich, bardzo prawdopodobne jest, i\xc5\xbc symbolizuje on Dagd\xc4\x99. W Galii Dagda przedstawiany by\xc5\x82 jako Sucellus, m\xc4\x99\xc5\xbcczyzna z m\xc5\x82otem i pucharem.\n_START_SECTION_\nMorrigan\n_START_PARAGRAPH_\nMa\xc5\x82\xc5\xbconka Dagdy by\xc5\x82a znana pod r\xc3\xb3\xc5\xbcnymi imionami. Najcz\xc4\x99stszym z nich by\xc5\x82o Morrigan (Kr\xc3\xb3lowa Demon\xc3\xb3w), czasem wymawianie jako Morrigna. Nazywano j\xc4\x85 te\xc5\xbc Nemain (Panika) albo Badb Catha (Kruk Bitwy). M\xc3\xb3wiono, i\xc5\xbc zmienia si\xc4\x99 ona we wron\xc4\x99 albo kruka i napawa si\xc4\x99 widokiem krwi na polu bitwy.\n_START_SECTION_\nBelenus\n_START_PARAGRAPH_\nBelenus by\xc5\x82 b\xc3\xb3stwem bardziej regionalnym, czczonym g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w p\xc3\xb3\xc5\x82nocnych W\xc5\x82oszech i zamieszkanym przez Gall\xc3\xb3w wybrze\xc5\xbcu Morza \xc5\x9ar\xc3\xb3dziemnego. By\xc5\x82 przede wszystkim bogiem rolnictwa. Zwi\xc4\x85zane z nim by\xc5\x82o wielkie \xc5\x9bwi\xc4\x99to Beltane.\n_START_SECTION_\nLug\n_START_PARAGRAPH_\nWa\xc5\xbcn\xc4\x85 w religii celtyckiej pozycj\xc4\x99 boga Luga, znanego tak\xc5\xbce jako Lugh, mo\xc5\xbcemy stwierdzi\xc4\x87 po ilo\xc5\x9bci miejsc, w kt\xc3\xb3rych pojawia si\xc4\x99 jego imi\xc4\x99. Najs\xc5\x82awniejszymi z nich miasta: Lugdunum (obecnie Lyon) i Lugdunum Batavorum (obecnie Leiden)._NEWLINE_W mitach celtyckich (w kt\xc3\xb3rych p\xc3\xb3\xc5\xbano znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 na li\xc5\x9bcie b\xc3\xb3stw) przedstawiany jest zawsze jako m\xc5\x82ody m\xc4\x99\xc5\xbcczyzna. Jego broni\xc4\x85 by\xc5\x82y zawsze w\xc5\x82\xc3\xb3cznia i proca. Ku jego czci urz\xc4\x85dzano \xc5\x9bwi\xc4\x99to Lughnasa.\n_START_SECTION_\nInni bogowie\n_START_PARAGRAPH_\nCeltowie czcili r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wiele innych b\xc3\xb3stw, o kt\xc3\xb3rych wiadomo niewiele wi\xc4\x99cej pr\xc3\xb3cz ich imion. Po\xc5\x9br\xc3\xb3d nich byli: bogini Brigit (lub Brigid), c\xc3\xb3rka Dagdy; boginie natury takie, jak Tailtiu i Macha, czy Epona, bogini koni. W\xc5\x9br\xc3\xb3d bog\xc3\xb3w p\xc5\x82ci m\xc4\x99skiej byli m.in. Cu Roi oraz nie\xc5\x9bmiertelny piwowar, Goibniu._NEWLINE_Bardzo starym bogiem jest z pewno\xc5\x9bci\xc4\x85 Cernunnos (Rogaty), lecz wiadomo o nim niewiele. To prawdopodobnie jego wizerunek znajduje si\xc4\x99 na srebrnej misie znalezionej w du\xc5\x84skim Gundestrup, datowanej na pierwszy lub drugi wiek przed nasz\xc4\x85 er\xc4\x85. Rzymski pisarz Lukan (pierwszy wiek naszej ery) wymienia bog\xc3\xb3w o imionach: Taranis, Teutates i Esus, jest jednak niewiele dowod\xc3\xb3w pochodzenia celtyckiego, kt\xc3\xb3re \xc5\x9bwiadczy\xc5\x82yby o tym, \xc5\xbce byli oni wa\xc5\xbcnymi b\xc3\xb3stwami._NEWLINE_Niekt\xc3\xb3rzy z tych bog\xc3\xb3w i bogi\xc5\x84 mogli by\xc4\x87 wariantami innych. Na przyk\xc5\x82ad Gallo-Roma\xc5\x84ska bogini koni, Epona, mog\xc5\x82a przeistoczy\xc4\x87 si\xc4\x99 w walijsk\xc4\x85 bogini\xc4\x99 Rhiannon czy najbardziej czczon\xc4\x85 w Ulsterze Mach\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nKulty celtyckie\n_START_PARAGRAPH_\nWcze\xc5\x9bni Celtowie nie budowali \xc5\x9bwi\xc4\x85ty\xc5\x84 ku czci swoich b\xc3\xb3stw; uwa\xc5\xbcali natomiast pewne gaje (nemeton) za \xc5\x9bwi\xc4\x99te i godne tego, aby by\xc4\x87 miejscami kultu. Niekt\xc3\xb3re drzewa same by\xc5\x82y uwa\xc5\xbcane za \xc5\x9bwi\xc4\x99te. Wa\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 drzew w religii celtyckiej uwidacznia fakt, \xc5\xbce sama nazwa plemienia Eburon\xc3\xb3w odwo\xc5\x82uje si\xc4\x99 do drzewa cisowego, a w irlandzkich mitach pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 nazwy takie, jak Mac Cuilinn (syn ostrokrzewu) czy Mac Ibar (syn cisu)._NEWLINE_Celtowie zacz\xc4\x99li budowa\xc4\x87 \xc5\x9bwi\xc4\x85tynie dopiero w okresie wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w rzymskich, a zwyczaj ten przeszed\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej na plemiona germa\xc5\x84skie, przez kt\xc3\xb3re zostali p\xc3\xb3\xc5\xbaniej wyparci._NEWLINE_Pisarze rzymscy podkre\xc5\x9blali, jakoby Celtowie na du\xc5\xbc\xc4\x85 skal\xc4\x99 sk\xc5\x82adali ofiary z ludzi. W \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ach irlandzkich istniej\xc4\x85 marginalne dowody na poparcie tego pogl\xc4\x85du. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z informacji o tym to jednak\xc5\xbce "fakty z drugiej r\xc4\x99ki" i pog\xc5\x82oski. Niewiele odkry\xc4\x87 archeologicznych mog\xc5\x82oby je potwierdzi\xc4\x87, wi\xc4\x99c wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych historyk\xc3\xb3w uwa\xc5\xbca, i\xc5\xbc ofiary z ludzi w kulturach celtyckich by\xc5\x82y zjawiskiem bardzo rzadkim._NEWLINE_Istnia\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kult wojownik\xc3\xb3w, koncentruj\xc4\x85cy si\xc4\x99 na uci\xc4\x99tych wrogom g\xc5\x82owach. Celtowie zaopatrywali zmar\xc5\x82ych w bro\xc5\x84 i inne wyposa\xc5\xbcenie, co oznacza, \xc5\xbce wierzyli w \xc5\xbcycie pozagrobowe. Przed pogrzebem ucinali oni zmar\xc5\x82emu g\xc5\x82ow\xc4\x99 i rozrywali czaszk\xc4\x99, aby jego duch nie m\xc3\xb3g\xc5\x82 w\xc4\x99drowa\xc4\x87._NEWLINE_M\xc3\xb3wi\xc4\x85c o Celtach, nie spos\xc3\xb3b pomin\xc4\x85\xc4\x87 Druid\xc3\xb3w. Te postacie, uromantycznione w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych czasach, by\xc5\x82y po prostu typow\xc4\x85 dla wszystkich wczesnych spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci indoeuropejskich klas\xc4\x85 szaman\xc3\xb3w. Innymi s\xc5\x82owy, byli oni odpowiednikiem indyjskiej kasty bramin\xc3\xb3w lub ira\xc5\x84skich magi i, tak samo jak tamci, specjalizowali si\xc4\x99 w uprawianiu magii, ofiar i wr\xc3\xb3\xc5\xbcbiarstwa._NEWLINE_Kojarzeni s\xc4\x85 szczeg\xc3\xb3lnie z d\xc4\x99bem i jemio\xc5\x82\xc4\x85; tej drugiej by\xc4\x87 mo\xc5\xbce u\xc5\xbcywali do wytwarzania lekarstw lub \xc5\x9brodk\xc3\xb3w halucynogennych. Aby wyja\xc5\x9bni\xc4\x87 skojarzenie, uwa\xc5\xbca si\xc4\x99, \xc5\xbce s\xc5\x82owo druid pochodzi od rdzenia s\xc5\x82owotw\xc3\xb3rczego oznaczaj\xc4\x85cego d\xc4\x85b, cho\xc4\x87 rdze\xc5\x84 ten, prawdopodobnie indoeuropejski, og\xc3\xb3lnie oznacza\xc5\x82 solidno\xc5\x9b\xc4\x87._NEWLINE_Bardowie, z drugiej strony, byli tymi, kt\xc3\xb3rzy wychwalali czyny i odwag\xc4\x99 wojownik\xc3\xb3w plemienia. Kultura celtycka nie by\xc5\x82a kultur\xc4\x85 historyczn\xc4\x85, co znaczy, \xc5\xbce nie ma spisanej historii; by\xc5\x82a to historia przekazywana ustnie; nie oznacza to, \xc5\xbce by\xc5\x82a ona \xc5\x82atwo zapominana, bowiem w dziejach, kultury opieraj\xc4\x85ce si\xc4\x99 na ustnych przekazach historycznych przyk\xc5\x82adaj\xc4\x85 do nich wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 wag\xc4\x99 ni\xc5\xbc te oparte na przekazach pi\xc5\x9bmiennych. Zak\xc5\x82ada si\xc4\x99, i\xc5\xbc szczeg\xc3\xb3lnie dobrzy w tym byli bardowie, gdy\xc5\xbc s\xc5\x82owa w postaci pie\xc5\x9bni s\xc4\x85 \xc5\x82atwiejsze do zapami\xc4\x99tania._NEWLINE_Mog\xc5\x82a w dodatku istnie\xc4\x87 klasa "jasnowidz\xc3\xb3w" lub "prorok\xc3\xb3w". Strabon nazywa ich vates, od celtyckiego s\xc5\x82owa oznaczaj\xc4\x85cego "natchniony" lub "ekstatyczny"._NEWLINE_Jest przeto ca\xc5\x82kiem mo\xc5\xbcliwe, i\xc5\xbc spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo celtyckie posiada\xc5\x82o nie tylko element opartej na rytua\xc5\x82ach i cudotw\xc3\xb3rstwie religii druid\xc3\xb3w, ale r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc szama\xc5\x84ski element kontaktu z za\xc5\x9bwiatami (\xc5\x9bwiatem umar\xc5\x82ych).'