b'\n_START_ARTICLE_\nX3D\n_START_PARAGRAPH_\nX3D (ang.\xc2\xa0eXtensible 3D) to wolny od tantiem standard ISO s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85cy do deklaratywnej reprezentacji komputerowej grafiki 3D. Wsparcie skryptowych format\xc3\xb3w plik\xc3\xb3w obejmuje XML, ClassicVRML, Compressed Binary Encoding (CBE) i podstawowe kodowanie JSON. Zosta\xc5\x82 on nast\xc4\x99pc\xc4\x85 Virtual Reality Modeling Language (VRML) w roku 2001. X3D wprowadza rozszerzenia do VRML (np. CAD, Geospatial, GeoVRML, Humanoid animation, NURBS itp.), zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 do kodowania sceny zar\xc3\xb3wno w sk\xc5\x82adni XML, jak i w sk\xc5\x82adni analogicznej do sk\xc5\x82adni programu Open Inventor u\xc5\xbcywanej w VRML97, lub te\xc5\xbc w formatowaniu binarnym, a tak\xc5\xbce rozszerzone interfejsy programowania aplikacji (API)._NEWLINE_Rozszerzenie X3D wspiera wielostopniowy i wieloteksturowy rendering, ono tak\xc5\xbce obs\xc5\x82uguje cieniowanie w oparciu o mapy \xc5\x9bwietlne i mapy normalnych. Pocz\xc4\x85wszy od 2010 X3D zacz\xc4\x85\xc5\x82 wspiera\xc4\x87 odroczone architektury renderingu. Obecnie X3D mo\xc5\xbce importowa\xc4\x87 SSAO, CSM i Realtime Environment Reflection/Lighting, ale nie musi troszczy\xc4\x87 si\xc4\x99 bardzo o liczb\xc4\x99 wielok\xc4\x85t\xc3\xb3w. U\xc5\xbcytkownik mo\xc5\xbce r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc u\xc5\xbcywa\xc4\x87 optymalizacji w tym BSP/QuadTree/OctTree lub cullingu w scenie X3D._NEWLINE_X3D mo\xc5\xbce wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzia\xc5\x82a\xc4\x87 z innymi standardami Open Source, w tym XML, DOM i XPath. U\xc5\xbcytkownik mo\xc5\xbce \xc5\x82atwo rozwija\xc4\x87 narz\xc4\x99dzia tre\xc5\x9bci takie jak eksporter i edytor, te narz\xc4\x99dzia 3D czyni\xc4\x85 tworzenia tre\xc5\x9bci i optymalizacj\xc4\x99 \xc5\x82atwymi zadaniami.\n_START_SECTION_\nStandaryzacja\n_START_PARAGRAPH_\nX3D definiuje szereg profili (zestaw\xc3\xb3w komponent\xc3\xb3w) dla r\xc3\xb3\xc5\xbcnych poziom\xc3\xb3w obs\xc5\x82ugi, takich jak X3D Core, X3D Interchange, X3D Interactive, X3D CADInterchange, X3D Immersive, X3D Geospatial i X3D Full. Producenci przegl\xc4\x85darek mog\xc4\x85 zdefiniowa\xc4\x87 w\xc5\x82asne rozszerzenia komponent\xc3\xb3w przed zg\xc5\x82oszeniem ich do standaryzacji przez Konsorcjum Web3D. Formalna recenzja i akceptacja jest wtedy dokonywana przez Mi\xc4\x99dzynarodow\xc4\x85 Organizacj\xc4\x99 Normalizacyjn\xc4\x85 (ISO)._NEWLINE_Wsp\xc3\xb3\xc5\x82praca i porozumienia o wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy s\xc4\x85 tak\xc5\xbce na miejscu pomi\xc4\x99dzy Web3D Consortium i World Wide Web Consortium (W3C), Open Geospatial Consortium (OGC), Digital Imaging and Communications in Medicine (DICOM) i Khronos Group._NEWLINE_Podzbiorem X3D jest XMT-A, wariant XMT zdefiniowany w MPEG-4 Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 11. Zosta\xc5\x82 on skonstruowany w celu ustanowienia po\xc5\x82\xc4\x85czenia mi\xc4\x99dzy X3D i tre\xc5\x9bci\xc4\x85 3D w MPEG-4 (BIFS)_NEWLINE_Abstrakcyjna specyfikacja dla X3D (ISO/IEC 19775) zosta\xc5\x82a po raz pierwszy zatwierdzona przez ISO w 2004 roku. Kodowania XML i ClassicVRML dla X3D (ISO/IEC 19776) zosta\xc5\x82y po raz pierwszy zatwierdzone w 2005 roku. Powy\xc5\xbcsze zagadnienia s\xc4\x85 om\xc3\xb3wione na stronie X3D FAQ \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9eWhat is the status of the X3D specification?\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nAplikacje\n_START_PARAGRAPH_\nIstnieje szereg aplikacji, z kt\xc3\xb3rych wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z nich jest programami o otwartym kodzie \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82owym, kt\xc3\xb3re natywnie przetwarzaj\xc4\x85 i interpretuj\xc4\x85 pliki X3D, w tym edytor grafiki 3D i animacji Blender i klient \xc5\x9bwiata wirtualnego Project Wonderland Sun Microsystems. Applet X3D jest oprogramowaniem, kt\xc3\xb3re dzia\xc5\x82a w przegl\xc4\x85darce internetowej i wy\xc5\x9bwietla zawarto\xc5\x9b\xc4\x87 w 3D u\xc5\xbcywaj\xc4\x85c technologii grafiki 3D OpenGL do wy\xc5\x9bwietlania tre\xc5\x9bci X3D w kilku r\xc3\xb3\xc5\xbcnych przegl\xc4\x85darkach (IE, Safari, Firefox) poprzez kilka r\xc3\xb3\xc5\xbcnych system\xc3\xb3w operacyjnych (Windows, Mac OS X, Linux). Jednak zastosowanie X3D nie zyska\xc5\x82o szerszej popularno\xc5\x9bci jak\xc4\x85 maj\xc4\x85 inne, bardziej popularne i w\xc5\x82asno\xc5\x9bciowe aplikacje programowe, takie jak Second Life._NEWLINE_W dekadzie 2000, wiele firm takich jak Bitmanagement udoskonali\xc5\x82o poziom jako\xc5\x9bci efekt\xc3\xb3w wirtualnych w X3D do poziomu jako\xc5\x9bci DirectX 9.0c, chocia\xc5\xbc za cen\xc4\x99 u\xc5\xbcywania w\xc5\x82asno\xc5\x9bciowych rozwi\xc4\x85za\xc5\x84. Wszystkie g\xc5\x82\xc3\xb3wne cechy w tym modelowanie gry s\xc4\x85 ju\xc5\xbc od dawna gotowe. Zaliczaj\xc4\x85 si\xc4\x99 do nich wielo\xc5\x9bcie\xc5\xbckowe renderowanie z niskopoziomowymi ustawieniami Bufor Z, BlendOp, AlphaOp, Stencil, Multiteksturowanie, Cieniowanie ze wsparciem dla HLSL oraz GLSL, Renderowanie do tekstur w czasie rzeczywistym, wsparcie dla Multi Render Target (MRT) i postprocesingu. Wiele dem pokazuje \xc5\xbce X3D od dawna wspiera mapy \xc5\x9bwietlne, mapowanie normalnych, SSAO, CSM oraz odbicia \xc5\x9brodowiskowe w czasie rzeczywistym, wraz z innymi efektami wirtualnymi._NEWLINE_Walcz\xc4\x85c o stanie si\xc4\x99 standardem 3D dla sieci internetowej, X3D jest zaprojektowany jako standard nadaj\xc4\x85cy si\xc4\x99 do zintegrowania ze stronami HTML 5, na tej samej zasadzie jak b\xc4\x99d\xc4\x85ce z nimi zintegrowane inne standardy XML, takie jak ju\xc5\xbc tam zaimplementowane MathML i SVG. X3DOM jest proponowanym modelem sk\xc5\x82adni i jego implementacja jako biblioteka skryptowa kt\xc3\xb3ra pokazuje jak ta integracja mo\xc5\xbce by\xc4\x87 osi\xc4\x85gni\xc4\x99ta bez wtyczki przegl\xc4\x85darkowej, u\xc5\xbcywa tylko WebGL i JavaScript.\n_START_SECTION_\nPrzyk\xc5\x82ad\n_START_PARAGRAPH_\n<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><!DOCTYPE X3D PUBLIC "ISO//Web3D//DTD X3D 3.2//EN"  "http://www.web3d.org/specifications/x3d-3.2.dtd"><X3D profile="Interchange" version="3.2"_NEWLINE_     xmlns:xsd="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance"_NEWLINE_     xsd:noNamespaceSchemaLocation="http://www.web3d.org/specifications/x3d-3.2.xsd"><Scene>_NEWLINE_  <Shape>_NEWLINE_    <IndexedFaceSet coordIndex="0 1 2">_NEWLINE_      <Coordinate point="0 0 0 1 0 0 0.5 1 0"/>_NEWLINE_    </IndexedFaceSet>_NEWLINE_  </Shape></Scene></X3D>'