b'\n_START_ARTICLE_\nKazimierz (Krak\xc3\xb3w)\n_START_SECTION_\nWczesne osadnictwo\n_START_PARAGRAPH_\nObszar Kazimierza pierwotnie stanowi\xc5\x82 podmok\xc5\x82\xc4\x85 rzeczn\xc4\x85 wysp\xc4\x99, po\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 pomi\xc4\x99dzy obecnym korytem Wis\xc5\x82y a jej nieistniej\xc4\x85c\xc4\x85 dzi\xc5\x9b odnog\xc4\x85, zwan\xc4\x85 Star\xc4\x85 Wis\xc5\x82\xc4\x85. Przez wysp\xc4\x99 t\xc4\x99 przebiega\xc5\x82 szlak handlowy wiod\xc4\x85cy z pobliskiego Krakowa na po\xc5\x82udnie. W czasach wczesnego \xc5\x9bredniowiecza istnia\xc5\x82y na niej liczne osady, korzystaj\xc4\x85ce z blisko\xc5\x9bci kr\xc3\xb3lewskiej stolicy. Najstarsza z nich ukszta\xc5\x82towa\xc5\x82a si\xc4\x99 wok\xc3\xb3\xc5\x82 roma\xc5\x84skiej rotundy na Ska\xc5\x82ce, wapiennym wzg\xc3\xb3rzu po\xc5\x82o\xc5\xbconym nad Wis\xc5\x82\xc4\x85, na kt\xc3\xb3rym p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zbudowano ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 \xc5\x9bw. Micha\xc5\x82a. W miejscu tym wed\xc5\x82ug Wincentego Kad\xc5\x82ubka w roku 1079 m\xc4\x99cze\xc5\x84sk\xc4\x85 \xc5\x9bmierci\xc4\x85 zgin\xc4\x85\xc5\x82 biskup krakowski \xc5\x9bw. Stanis\xc5\x82aw._NEWLINE_W po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci przysz\xc5\x82ego Kazimierza by\xc5\x82a niewielka osada skupiona wok\xc3\xb3\xc5\x82 istniej\xc4\x85cego do roku 1787 ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a \xc5\x9bw. Jakuba. Na wschodzie, w okolicach dzisiejszej ulicy Szerokiej, istnia\xc5\x82a od XII wieku wie\xc5\x9b Baw\xc3\xb3\xc5\x82, skupiona wok\xc3\xb3\xc5\x82 ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a \xc5\x9bw. Wawrzy\xc5\x84ca, kt\xc3\xb3ry r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nie przetrwa\xc5\x82 do czas\xc3\xb3w dzisiejszych \xe2\x80\x93 rozebrano go pod koniec XVIII wieku.\n_START_SECTION_\nMiasto Kazimierz\n_START_PARAGRAPH_\n27 lutego 1335 roku, a wi\xc4\x99c ju\xc5\xbc dwa lata po koronacji, Kazimierz III Wielki wyda\xc5\x82 przywilej lokacyjny dla Kazimierza na prawie magdeburskim. Miasto odt\xc4\x85d nosi\xc5\x82o imi\xc4\x99 kr\xc3\xb3la \xe2\x80\x93 Civitas Kazimiriensis. Lokacja Kazimierza by\xc5\x82a najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 fundacj\xc4\x85 miejsk\xc4\x85 kr\xc3\xb3la i wst\xc4\x99pem do jego dalszej inicjatywy lokacyjnej. Miasto by\xc5\x82o obszarowo niewiele mniejsze od Krakowa poniewa\xc5\xbc obejmowa\xc5\x82o 50 ha, wobec 65 ha Krakowa. Rad\xc4\x99 miejsk\xc4\x85 wybiera\xc4\x87 mieli mieszka\xc5\x84cy, natomiast w\xc3\xb3jt nominowany by\xc5\x82 przez kr\xc3\xb3la. Mieszka\xc5\x84cy Kazimierza otrzymali przywilej sprzeda\xc5\xbcy na terenie ca\xc5\x82ego Kr\xc3\xb3lestwa towar\xc3\xb3w przez siebie wytworzonych, przywilej wzniesienia wagi do wa\xc5\xbcenia metali, u\xc5\xbcytkowania rzek otaczaj\xc4\x85cych miasto, w odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci jednej mili od jego granicy, a tak\xc5\xbce prawo organizowania cotygodniowych targ\xc3\xb3w w pi\xc4\x85tek. Zaledwie kilka lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, w 1340\xc2\xa0r. w\xc5\x82\xc4\x85czono w granice miasta cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 dawnej wsi Baw\xc3\xb3\xc5\x82 (w rejonie obecnej ulicy Szerokiej)._NEWLINE_Celem powstania Kazimierza mia\xc5\x82a by\xc4\x87 ochrona od po\xc5\x82udnia stolicy pa\xc5\x84stwa \xe2\x80\x93 Krakowa. Wag\xc4\x99 przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99cia podkre\xc5\x9bla szybko podj\xc4\x99ta budowa pot\xc4\x99\xc5\xbcnych ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w: parafialnego Bo\xc5\xbcego Cia\xc5\x82a i augustia\xc5\x84skiego \xc5\x9bw. Katarzyny. By\xc4\x87 mo\xc5\xbce w\xc5\x82a\xc5\x9bnie na Kazimierzu (na terenach dawnego Bawo\xc5\x82u) Kazimierz Wielki rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 budow\xc4\x99 gmach\xc3\xb3w dla ufundowanej przez siebie Akademii Krakowskiej, w miejscu, na kt\xc3\xb3rym p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Jan D\xc5\x82ugosz podj\xc4\x85\xc5\x82 pr\xc3\xb3b\xc4\x99 utworzenia klasztoru kartuz\xc3\xb3w (D\xc5\x82ugosz przebudowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 na Ska\xc5\x82ce, kt\xc3\xb3ry odda\xc5\x82 sprowadzonym przez siebie na Kazimierz paulinom). Plan miasta odzwierciedla\xc5\x82 typowe dla \xc5\x9bredniowiecza za\xc5\x82o\xc5\xbcenia urbanistyczne z regularnie rozplanowanymi ulicami (z pewnymi zaburzeniami tej regularno\xc5\x9bci w rejonie istniej\xc4\x85cych wcze\xc5\x9bniej ko\xc5\x9bcio\xc5\x82\xc3\xb3w oraz wykupionej od kapitu\xc5\x82y i przy\xc5\x82\xc4\x85czonej w 1340 roku wsi Baw\xc3\xb3\xc5\x82), otaczaj\xc4\x85cymi rynek, kt\xc3\xb3rego fragmentem jest obecny Plac Wolnica. Centraln\xc4\x85 budowl\xc4\x85 placu sta\xc5\x82 si\xc4\x99 wybudowany w\xc3\xb3wczas ratusz, mieszcz\xc4\x85cy obecnie Muzeum Etnograficzne. G\xc5\x82\xc3\xb3wnymi ulicami miasta, wybiegaj\xc4\x85cymi z rynku by\xc5\x82y w kierunku po\xc5\x82udniowym Wielicka (obecnie Krakowska), na p\xc3\xb3\xc5\x82noc Krakowska, na zach\xc3\xb3d Piekarska i \xc5\x9bw. Jakuba (obecnie Skawi\xc5\x84ska), a na wsch\xc3\xb3d \xc5\x9bw. Wawrzy\xc5\x84ca. Jeszcze za \xc5\xbcycia Kazimierza Wielkiego rozpocz\xc4\x99to wznoszenie mur\xc3\xb3w obronnych z naro\xc5\xbcnymi basztami i czterema bramami: Krakowsk\xc4\x85, Skawi\xc5\x84sk\xc4\x85, Soln\xc4\x85 i \xc5\x9bw. Stanis\xc5\x82awa. Plan miasta rozmierzono przy u\xc5\xbcyciu miary sznura che\xc5\x82mi\xc5\x84skiego (47,10 m) i dziel\xc4\x85cego si\xc4\x99 na 10 pr\xc4\x99t\xc3\xb3w (4,71 m.) i 150 st\xc3\xb3p (0,314 m.). G\xc5\x82\xc3\xb3wnymi ulicami by\xc5\x82y Kr\xc3\xb3lewska i Solna, co podkre\xc5\x9bla\xc5\x82a ich szeroko\xc5\x9b\xc4\x87 wynosz\xc4\x85ca 4 pr\xc4\x99ty. Du\xc5\xbc\xc4\x85 ulic\xc4\x85 by\xc5\x82a tak\xc5\xbce ulica Sukiennicza (dzisiejsza J\xc3\xb3zefa) maj\xc4\x85ca szeroko\xc5\x9b\xc4\x87 3 pr\xc4\x99t\xc3\xb3w. Pozosta\xc5\x82e ulice mierzy\xc5\x82y 2 pr\xc4\x99ty._NEWLINE_Poza obr\xc4\x99bem miejskich mur\xc3\xb3w obronnych powsta\xc5\x82y przedmie\xc5\x9bcia. Najwi\xc4\x99kszym z nich by\xc5\x82 Stradom, nazywany r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Mostem Kr\xc3\xb3lewskim, ulokowany po drugiej stronie Starej Wis\xc5\x82y, mi\xc4\x99dzy Kazimierzem a Wawelem. Pozosta\xc5\x82e przedmie\xc5\x9bcia to Blechy (p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Podbrzezie) w okolicach dzisiejszych ulic Miodowej i Podbrzezie oraz Szewskie, po\xc5\x82o\xc5\xbcone pomi\xc4\x99dzy dawn\xc4\x85 Bram\xc4\x85 Krakowsk\xc4\x85 a p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym korytem Wis\xc5\x82y, obecnie ulic\xc4\x85 Dietla._NEWLINE_Pod koniec \xc5\xbcycia kr\xc3\xb3l Kazimierz rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 po 1366 roku budowa\xc4\x87 na terenie Kazimierza gmach uniwersytetu, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 si\xc4\x99 mie\xc5\x9bci\xc4\x87 w kwartale na po\xc5\x82udnie od Starej Synagogi.Opuszczony gmach uniwersytecki z fundacji kr\xc3\xb3la istnia\xc5\x82 jeszcze w 2 po\xc5\x82owie XV wieku.\n_START_SECTION_\nOsiedlenie \xc5\xbbyd\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nIstotnym wydarzeniem w dziejach Kazimierza sta\xc5\x82o si\xc4\x99 zlokalizowanie na terenach dawnej wsi Baw\xc3\xb3\xc5\x82 w roku 1495 tzw. miasta \xc5\xbcydowskiego (oppidum iudaeorum) decyzj\xc4\x85 Jana Olbrachta, kt\xc3\xb3ry z powod\xc3\xb3w politycznych i ekonomicznych poleci\xc5\x82 przesiedli\xc4\x87 tam\xc5\xbce \xc5\xbbyd\xc3\xb3w mieszkaj\xc4\x85cych dotychczas w Krakowie. Przyczyn\xc4\x85 takiej decyzji by\xc5\x82o nak\xc5\x82adanie si\xc4\x99 interes\xc3\xb3w polskich i \xc5\xbcydowskich. \xc5\xbbydowskim bankierom zarzucano lichw\xc4\x99, przyczyniaj\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 do ubo\xc5\xbcenia polskich mieszczan. Do wygnania \xc5\xbbyd\xc3\xb3w z Krakowa namawia\xc5\x82 franciszkanin Jan Kapistran, kt\xc3\xb3ry wcze\xc5\x9bniej prowadzi\xc5\x82 krucjat\xc4\x99 przeciwko starozakonnym we Wroc\xc5\x82awiu. W 1485\xc2\xa0r. gmina \xc5\xbcydowska wyrzek\xc5\x82a si\xc4\x99 uprawiania handlu i po\xc5\x9brednictwa w Krakowie, z wyj\xc4\x85tkiem sprzeda\xc5\xbcy rzeczy zastawionych, jednak to nie pomog\xc5\x82o. Bezpo\xc5\x9brednim impulsem dekretu Olbrachta by\xc5\x82 pogrom (utopienie kilkudziesi\xc4\x99ciu \xc5\xbbyd\xc3\xb3w w Wi\xc5\x9ble) w 1494\xc2\xa0r, spowodowany konfliktem mi\xc4\x99dzy kupcami \xc5\xbcydowskimi a polskimi o prawo do handlu na rynku krakowskim. W rezultacie powsta\xc5\x82a dzielnica \xc5\xbcydowska, wyra\xc5\xbanie oddzielona od cz\xc4\x99\xc5\x9bci zamieszkanej przez chrze\xc5\x9bcijan, kt\xc3\xb3ra przez wiele wiek\xc3\xb3w rozwija\xc5\x82a si\xc4\x99 autonomicznie. Obejmowa\xc5\x82a teren obecnych ulic Miodowej, Starowi\xc5\x9blnej, \xc5\x9bw. Wawrzy\xc5\x84ca, W\xc4\x85skiej, J\xc3\xb3zefa i Nowej. By\xc5\x82a wydzielona parkanami i kamiennym murem, kt\xc3\xb3ry istnia\xc5\x82 do 1800 roku. Centrum stanowi\xc5\x82a dzisiejsza ulica Szeroka. Powstawa\xc5\x82y liczne synagogi (z kt\xc3\xb3rych 7 wci\xc4\x85\xc5\xbc istnieje), szko\xc5\x82y i uczelnie, cmentarze, a tak\xc5\xbce okaza\xc5\x82e domy mieszkalne szczeg\xc3\xb3lnie szybko bogac\xc4\x85cych si\xc4\x99 kupc\xc3\xb3w i bankier\xc3\xb3w \xc5\xbcydowskich. Kazimierz sta\xc5\x82 si\xc4\x99 istotnym o\xc5\x9brodkiem kultury \xc5\xbcydowskiej w Polsce i na \xc5\x9bwiecie, kt\xc3\xb3rego najistotniejszymi postaciami byli rabin Moj\xc5\xbcesz Isserles oraz Natan Spira.\n_START_SECTION_\nPotop szwedzki\n_START_PARAGRAPH_\nJak wiele miast polskich, okres potopu szwedzkiego doprowadzi\xc5\x82 wraz z p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsz\xc4\x85 okupacj\xc4\x85 w czasach II wojny p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej do zrujnowania Kazimierza. Czasy te przetrwa\xc5\x82a cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 budynk\xc3\xb3w, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie ulokowanych wzd\xc5\x82u\xc5\xbc g\xc5\x82\xc3\xb3wnego traktu komunikacyjnego miasta, obecnej ulicy Krakowskiej, oraz zespo\xc5\x82y ko\xc5\x9bcielne. Te, wkr\xc3\xb3tce po opuszczeniu miasta przez Szwed\xc3\xb3w, zacz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 szybko rozwija\xc4\x87, o czym \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85 powsta\xc5\x82e w tamtym okresie barokowe zespo\xc5\x82y ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Paulin\xc3\xb3w na Ska\xc5\x82ce, Trynitarzy oraz ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a Misjonarzy na Stradomiu._NEWLINE_\xc5\xbbyd\xc3\xb3w kazimierskich oskar\xc5\xbcono i skazano za wskazanie szwedzkiemu komendantowi Krakowa miejsca ukrycia srebrnego o\xc5\x82tarza \xc5\x9awi\xc4\x99tego Stanis\xc5\x82awa, zniszczenie go i przetopienie na srebro._NEWLINE_Kr\xc3\xb3l Jan II Kazimierz Waza nada\xc5\x82 ca\xc5\x82e miasto \xc5\xbcydowskie na Kazimierzu hetmanowi Jerzemu Lubomirskiemu i kanclerzowi Stefanowi Koryci\xc5\x84skiemu. Sprawa o darowizn\xc4\x99 maj\xc4\x85tku \xc5\xbbyd\xc3\xb3w zdrajc\xc3\xb3w toczy\xc5\x82a si\xc4\x99 jeszcze przez wiele lat.\n_START_SECTION_\nDzielnica Kazimierz\n_START_PARAGRAPH_\nZ biegiem wiek\xc3\xb3w i sta\xc5\x82ym rozwojem zar\xc3\xb3wno Kazimierza, jak i Krakowa dotychczas utrzymywana odr\xc4\x99bno\xc5\x9b\xc4\x87 miast sta\xc5\x82a si\xc4\x99 anachronizmem. W czasie trwania Sejmu Czteroletniego w wyniku prac Komisji Dobrego Porz\xc4\x85dku podj\xc4\x99to wi\xc4\x99c decyzj\xc4\x99 o w\xc5\x82\xc4\x85czeniu Kazimierza w struktury miejskie Krakowa jako jego nowej dzielnicy. Chocia\xc5\xbc decyzja z 1792 nie okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 trwa\xc5\x82a, Kazimierz ostatecznie utraci\xc5\x82 samodzielne prawa miejskie i zosta\xc5\x82 przy\xc5\x82\xc4\x85czony do Krakowa w 1800._NEWLINE_Lata 1815\xe2\x80\x931846, okres istnienia Wolnego Miasta Krakowa, umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82y dalszy rozw\xc3\xb3j dzielnicy zgodnie z \xc3\xb3wczesnymi koncepcjami urbanistycznymi, nazywanymi wtedy \xe2\x80\x9eplanami upi\xc4\x99knienia\xe2\x80\x9d, opracowanymi w latach 40. przez architekta Karola Kremera. Dotychczasowa odr\xc4\x99bno\xc5\x9b\xc4\x87 \xe2\x80\x9emiasta \xc5\xbcydowskiego\xe2\x80\x9d zosta\xc5\x82a zlikwidowana wraz z wyburzeniem jego mur\xc3\xb3w w roku 1822, tym samym umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85c ekspansj\xc4\x99 ludno\xc5\x9bci \xc5\xbcydowskiej na teren ca\xc5\x82ego Kazimierza._NEWLINE_Lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszej autonomii galicyjskiej (1866\xe2\x80\x931918) przynios\xc5\x82y niezwykle istotn\xc4\x85 dla integracji z dotychczasowymi dzielnicami Krakowa zmian\xc4\x99. Zasypane zosta\xc5\x82o otaczaj\xc4\x85ce Kazimierz od p\xc3\xb3\xc5\x82nocy koryto Wis\xc5\x82y, tworz\xc4\x85c na jego miejscu now\xc4\x85 ulic\xc4\x99, nazywan\xc4\x85 Plantami Dietlowskimi.\n_START_SECTION_\nOkupacja niemiecka\n_START_PARAGRAPH_\nPodczas II wojny \xc5\x9bwiatowej niemieccy okupanci wysiedlili w lubelskie wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w \xc5\xbcydowskiej dzielnicy, a nast\xc4\x99pnie utworzyli getto po po\xc5\x82udniowej stronie Wis\xc5\x82y w obr\xc4\x99bie dzielnicy Podg\xc3\xb3rze, do kt\xc3\xb3rego przeniesiona zosta\xc5\x82a pozosta\xc5\x82a, licz\xc4\x85ca w\xc3\xb3wczas blisko 17 tysi\xc4\x99cy os\xc3\xb3b spo\xc5\x82eczno\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbcydowska Krakowa. P\xc3\xb3\xc5\xbaniejsza likwidacja getta doprowadzi\xc5\x82a do unicestwienia praktycznie ca\xc5\x82ej spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci, z kt\xc3\xb3rej nieliczni ocaleni decydowali si\xc4\x99 raczej na wyjazd z kraju, poszukuj\xc4\x85c nowej nadziei w powstaj\xc4\x85cym Izraelu. Zabytki kultury \xc5\xbcydowskiej, szczeg\xc3\xb3lnie miejsca kultu religijnego, by\xc5\x82y regularnie dewastowane i wykorzystywane np. w charakterze magazyn\xc3\xb3w amunicji.\n_START_SECTION_\nWsp\xc3\xb3\xc5\x82czesno\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nZabytki Kazimierza wraz ze \xc5\x9bcis\xc5\x82ym Starym Miastem i Wawelem zosta\xc5\x82y zapisane na li\xc5\x9bcie \xc5\x9bwiatowego dziedzictwa UNESCO w 1978\xc2\xa0r. W 1994 roku Kazimierz wraz ze Starym Miastem, Wawelem, Stradomiem, Piaskiem, Podg\xc3\xb3rzem i Nowym \xc5\x9awiatem zosta\xc5\x82 uznany za pomnik historii._NEWLINE_Przez wiele lat dzielnica Kazimierz kojarzy\xc5\x82a si\xc4\x99 z ruderami, opuszczonymi domami itp. Jednak po upadku komunizmu zacz\xc4\x99\xc5\x82a ona powraca\xc4\x87 do \xc5\xbcycia. Znacznie przyczyni\xc5\x82y si\xc4\x99 do tego m.in. Festiwal Kultury \xc5\xbbydowskiej, film Stevena Spielberga Lista Schindlera, a tak\xc5\xbce moda na sztuk\xc4\x99 i kultur\xc4\x99 \xc5\xbcydowsk\xc4\x85. W drugiej po\xc5\x82owie lat 90. zacz\xc4\x99\xc5\x82y powstawa\xc4\x87 pierwsze kawiarnie i puby, pocz\xc4\x85wszy od Singera, Propagandy i Alchemii. By\xc5\x82y to miejsca ch\xc4\x99tnie odwiedzane przez student\xc3\xb3w. Dzi\xc5\x9b na Kazimierzu jest prawie 300 lokali. Znacz\xc4\x85co spad\xc5\x82a liczba mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w, natomiast bardzo rozwin\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 turystyka, co wp\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82o na charakter samego miejsca._NEWLINE_Na Placu Nowym i przy ulicy Szerokiej latem odbywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 liczne festiwale i imprezy, kt\xc3\xb3re przyczyniaj\xc4\x85 si\xc4\x99 do promowania dzielnicy. Najbardziej popularnym z odbywaj\xc4\x85cych si\xc4\x99 festiwali jest coroczny Festiwal Kultury \xc5\xbbydowskiej, kt\xc3\xb3ry odbywa si\xc4\x99 od 1988 r. Swoje siedziby maj\xc4\x85 tutaj liczne muzea, teatry i galerie.'