b'\n_START_ARTICLE_\nG\xc4\x85siorek\n_START_SECTION_\nSystematyka\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc4\x85siorek zosta\xc5\x82 opisany w 1758 roku przez szwedzkiego przyrodnika Karola Linneusza, od razu pod nazw\xc4\x85 Lanius collurio. Okaz, na podstawie kt\xc3\xb3rego opisano gatunek, pochodzi\xc5\x82 ze Szwecji. Nazwa rodzajowa Lanius po \xc5\x82acinie oznacza rze\xc5\xbanika, natomiast nazwa gatunkowa collurio pochodzi z greki od s\xc5\x82owa kollyrion, oznaczaj\xc4\x85cego ptaka drapie\xc5\xbcnego. Polska nazwa \xe2\x80\x9eg\xc4\x85siorek\xe2\x80\x9d pochodzi od jego charakterystycznego g\xc5\x82osu, tzw. g\xc4\x99gania._NEWLINE_Odnotowywano miesza\xc5\x84ce g\xc4\x85siorka z dzierzb\xc4\x85 br\xc4\x85zow\xc4\x85 (L. cristatus), dzierzb\xc4\x85 czarnoczeln\xc4\x85 (L. minor), dzierzb\xc4\x85 rdzawostern\xc4\x85 (L. phoenicuroides) oraz dzierzb\xc4\x85 rudog\xc5\x82ow\xc4\x85 (L. senator).\n_START_SECTION_\nCharakterystyka\n_START_PARAGRAPH_\nWielko\xc5\x9b\xc4\x87 pomi\xc4\x99dzy kosem a wr\xc3\xb3blem domowym. W por\xc3\xb3wnaniu z tym drugim ma smuklejsz\xc4\x85 sylwetk\xc4\x99. Wyst\xc4\x99puje wyra\xc5\xbany dymorfizm p\xc5\x82ciowy. Obie p\xc5\x82cie maj\xc4\x85 lekko zagi\xc4\x99t\xc4\x85 g\xc3\xb3rn\xc4\x85 szcz\xc4\x99k\xc4\x99. Mocny, czarny, na ko\xc5\x84cu hakowato zagi\xc4\x99ty dzi\xc3\xb3b u samicy jest nieco ja\xc5\x9bniejszy. Zw\xc5\x82aszcza kiedy jest podniecony potrz\xc4\x85sa w g\xc3\xb3r\xc4\x99 i w d\xc3\xb3\xc5\x82 do\xc5\x9b\xc4\x87 d\xc5\x82ugim ogonem._NEWLINE_Samiec ma pi\xc4\x99kne upierzenie \xe2\x80\x93 czarn\xc4\x85 mask\xc4\x99 wok\xc3\xb3\xc5\x82 oczu, jasnoszar\xc4\x85 g\xc5\x82ow\xc4\x99 a\xc5\xbc po kark i bia\xc5\x82y, nieco r\xc3\xb3\xc5\xbcowawy (lub br\xc4\x85zowawy) po bokach sp\xc3\xb3d cia\xc5\x82a (s\xc5\x82abo zaznaczony). P\xc5\x82aszcz czerwonobr\xc4\x85zowy, kuper oraz pokrywy nadogonowe szare, poza tym wierzch cia\xc5\x82a i skrzyd\xc5\x82a br\xc4\x85zowe. Pokrywy podogonowe czysto bia\xc5\x82e, ster\xc3\xb3wki czarno-bia\xc5\x82e (bia\xc5\x82e s\xc4\x85 skrajne ster\xc3\xb3wki u nasady). Lotki pierwszorz\xc4\x99dowe nieco ciemniejsze. Jest \xc5\x82atwo rozpoznawalny._NEWLINE_Samica jest mniej intensywnie wybarwiona \xe2\x80\x93 nie ma czarnej maski, a jedynie br\xc4\x85zow\xc4\x85 plam\xc4\x99 za okiem i brudnobia\xc5\x82y kantarek, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ma szar\xc4\x85 g\xc5\x82ow\xc4\x99 a\xc5\xbc po kark. Skrzyd\xc5\x82a podobne, jak u samc\xc3\xb3w: ciemnobr\xc4\x85zowe lotki z ja\xc5\x9bniejszymi brzegami. Grzbiet jest rdzawobr\xc4\x85zowy. Sp\xc3\xb3d samic jest brudnobia\xc5\x82y, delikatnie ciemno pr\xc4\x85\xc5\xbckowany, \xc5\x82uskowanie zw\xc5\x82aszcza na piersi i bokach, a ogon br\xc4\x85zowy, na ko\xc5\x84cu ciemniejszy._NEWLINE_M\xc5\x82ode podobne do doros\xc5\x82ych samic, ale mniej kontrastowe, nieco bardziej \xe2\x80\x9epstrokate\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 pr\xc4\x85\xc5\xbckowane upierzenie wyst\xc4\x99puje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na grzbiecie. Rysunek na spodzie cia\xc5\x82a jest wyra\xc5\xbaniejszy. Maj\xc4\x85 tak\xc5\xbce ja\xc5\x9bniejsze odcienie i bia\xc5\x82\xc4\x85 brew. W locie g\xc4\x85siorki maj\xc4\x85 wysuni\xc4\x99t\xc4\x85 g\xc5\x82ow\xc4\x99 i jednolicie br\xc4\x85zowe skrzyd\xc5\x82a, bez plam.\n_START_SECTION_\nPierzenie\n_START_PARAGRAPH_\nDoros\xc5\x82e osobniki pierz\xc4\x85 si\xc4\x99 2 razy: od po\xc5\x82owy lipca do ko\xc5\x84ca wrze\xc5\x9bnia oraz od listopada do lutego. M\xc5\x82ode wymieniaj\xc4\x85 upierzenie tylko od listopada do lutego.\n_START_SECTION_\nMasa cia\xc5\x82a\n_START_PARAGRAPH_\n28 g\n_START_SECTION_\nBiotop\n_START_PARAGRAPH_\n\xc5\x9arodowiskiem s\xc4\x85 nas\xc5\x82onecznione, otwarte, suche tereny z ciernistymi krzewami, a tak\xc5\xbce wrzosowiska, torfowiska oraz wszelkie zaro\xc5\x9bla. Spotykany tak\xc5\xbce w \xc5\x9br\xc3\xb3dpolnych zadrzewieniach, kilkunastoletnich m\xc5\x82odnikach, zaro\xc5\x9blach, w zdzicza\xc5\x82ych ogrodach, sadach, winnicach, na nieu\xc5\xbcytkach, \xc5\x82\xc4\x85kach i obrze\xc5\xbcach lub w zr\xc4\x99bach las\xc3\xb3w, na polach z samotnymi krzewami lub z k\xc4\x99pami drzew, wzd\xc5\x82u\xc5\xbc dr\xc3\xb3g i row\xc3\xb3w. G\xc4\x85siorki widuje si\xc4\x99 te\xc5\xbc w le\xc5\x9bnych uprawach.\n_START_SECTION_\nTryb \xc5\xbcycia i zachowanie\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc4\x85siorki zawsze siadaj\xc4\x85 nieruchomo w pozycji wyprostowanej. S\xc4\x85 ptakami dziennymi. Prowadz\xc4\x85 skryty tryb \xc5\xbcycia, trudne do obserwacji. Cz\xc4\x99sto przesiaduj\xc4\x85 na eksponowanych drutach, s\xc5\x82upach lub wierzcho\xc5\x82kach krzak\xc3\xb3w, co u\xc5\x82atwia zauwa\xc5\xbcenie w terenie. St\xc4\x85d bowiem wypatruje swej zdobyczy. Zdenerwowany ptak kr\xc4\x99ci i uderza ogonem. Lot prostoliniowy, czasami zawisa.\n_START_SECTION_\nG\xc5\x82os\n_START_PARAGRAPH_\nWabi twardym \xe2\x80\x9eczak czak\xe2\x80\x9d. Zaniepokojony robi g\xc5\x82o\xc5\x9bne \xe2\x80\x9edszee\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9egeek\xe2\x80\x9d lub twardo \xe2\x80\x9etrrt-trrt\xe2\x80\x9d, a cz\xc4\x99sto nosowo \xe2\x80\x9edewewi\xe2\x80\x9d. Samiec \xc5\x9bpiewa przeci\xc4\x85gle, cicho i szczebiotliwie, cz\xc4\x99sto na\xc5\x9bladuje g\xc5\x82osy innych ptak\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 to st\xc5\x82umione \xe2\x80\x9egege gekgek\xe2\x80\x9d. Jego melodia jest wi\xc4\x99c urozmaicona, a czasem zbli\xc5\xbcona do g\xc5\x82osu g\xc4\x99si, sk\xc4\x85d wzi\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 nazwa gatunkowa. W obecno\xc5\x9bci samicy piosenka wyra\xc5\xbanie przy\xc5\x9bpiesza. Niekiedy na\xc5\x9bladownictwa wydaj\xc4\x85 si\xc4\x99 lepsze ni\xc5\xbc orygina\xc5\x82y. Poza tym wydaje ostre i monotonne, powtarzaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 odg\xc5\x82osy. Piskl\xc4\x99ta \xc5\xbcebrz\xc4\x85 g\xc5\x82o\xc5\x9bnym i przenikliwym \xe2\x80\x9ekwee\xe2\x80\x9d. Samce w okresie l\xc4\x99gowym s\xc4\x85 bardzo roz\xc5\x9bpiewane.\n_START_SECTION_\nPo\xc5\xbcywienie\n_START_PARAGRAPH_\nZjada owady (najch\xc4\x99tniej chrz\xc4\x85szcze i pasikoniki), rzadziej ma\xc5\x82e kr\xc4\x99gowce jak nornice, myszy oraz drobne ptaki, cz\xc4\x99sto piskl\xc4\x99ta ptak\xc3\xb3w \xc5\x9bpiewaj\xc4\x85cych oraz ma\xc5\x82e gady._NEWLINE_Swojej zdobyczy szuka na ziemi albo czatuje na ni\xc4\x85. Uwa\xc5\xbcany za bezwzgl\xc4\x99dnego drapie\xc5\xbcnika (mimo niepozornego wygl\xc4\x85du zewn\xc4\x99trznego). Mniejsze zdobycze zjada od razu, wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 (owady, jaszczurki, gryzonie) lub nadwy\xc5\xbck\xc4\x99 pokarmu nabija na cier\xc5\x84 krzewu (najch\xc4\x99tniej tarniny) lub drzewa albo na kolec od drutu kolczastego, podobnie jak inne dzierzby, np. srokosz. Dzi\xc4\x99ki temu \xc5\x82atwiej mu przytrzyma\xc4\x87 zdobycz (ma s\xc5\x82abe nogi) i rozcz\xc5\x82onkowa\xc4\x87 j\xc4\x85 dziobem. Niezjedzone od razu ofiary tworz\xc4\x85 zarazem rodzaj zapas\xc3\xb3w na dni, w trakcie kt\xc3\xb3rych nie upoluje dostatecznie du\xc5\xbco zdobyczy._NEWLINE_W por\xc3\xb3wnaniu do swoich do\xc5\x9b\xc4\x87 niewielkich rozmiar\xc3\xb3w chwyta zaskakuj\xc4\x85co du\xc5\xbce zdobycze, kt\xc3\xb3re czasami mog\xc4\x85 by\xc4\x87 niewiele mniejsze od g\xc4\x85siorka \xe2\x80\x93 ptak potrafi upolowa\xc4\x87 \xc5\xbcab\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nL\xc4\x99gi\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc4\x85siorki mog\xc4\x85 si\xc4\x99 rozmna\xc5\xbca\xc4\x87 ju\xc5\xbc po pierwszym roku \xc5\xbcycia. Przylatuj\xc4\x85 na l\xc4\x99gowiska w maju. Okres l\xc4\x99gowy trwa przez maj i czerwiec (czasem do lipca).\n_START_SECTION_\nGniazdo\n_START_PARAGRAPH_\nGniazdo umieszczone jest wewn\xc4\x85trz krzew\xc3\xb3w (g\xc5\x82\xc3\xb3wnie kolczastych), w koronach ma\xc5\x82ych drzew, nisko nad ziemi\xc4\x85, ma kszta\xc5\x82t g\xc5\x82\xc4\x99bokiej miseczki. Miejsca do za\xc5\x82o\xc5\xbcenia gniazda szukaj\xc4\x85 oba ptaki. Zbudowane na wysoko\xc5\x9bci 1\xe2\x80\x933 m nad ziemi\xc4\x85, sk\xc5\x82ada si\xc4\x99 z suchych \xc5\x82odyg, drobnych ga\xc5\x82\xc4\x85zek, korzonk\xc3\xb3w, k\xc5\x82\xc4\x85czy, kawa\xc5\x82k\xc3\xb3w mch\xc3\xb3w oraz opad\xc5\x82ych li\xc5\x9bci. Wy\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82k\xc4\x99 stanowi\xc4\x85 trawa, w\xc5\x82osy, delikatne korzenie i puch. Jego konstrukcja jest do\xc5\x9b\xc4\x87 masywna. Terytorium l\xc4\x99gowe g\xc4\x85siorka nie jest zbyt du\xc5\xbce i zwykle rozci\xc4\x85ga si\xc4\x99 oko\xc5\x82o 100 m dooko\xc5\x82a gniazda. W jego budowie bior\xc4\x85 udzia\xc5\x82 oboje przyszli rodzice.\n_START_SECTION_\nJaja\n_START_PARAGRAPH_\nWyprowadza 1 l\xc4\x99g. W jednodniowych odst\xc4\x99pach sk\xc5\x82ada 5\xe2\x80\x936 brudnobia\xc5\x82ych na t\xc4\x99pym biegunie szarozielono plamkowanych jaj (plamki tworz\xc4\x85 kszta\xc5\x82t nier\xc3\xb3wnego ko\xc5\x82a). Inkubacja rozpoczyna si\xc4\x99 po zniesieniu ostatniego lub przedostatniego jaja. Cz\xc4\x99sto do gniazd g\xc4\x85siork\xc3\xb3w swe jaja sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 kuku\xc5\x82ki.\n_START_SECTION_\nWysiadywanie i piskl\xc4\x99ta\n_START_PARAGRAPH_\nSamica wysiaduje sama przez 13\xe2\x80\x9316 dni, w tym czasie samiec karmi j\xc4\x85. Bardzo rzadko opuszcza gniazdo, robi to tylko w celu wykonania niezb\xc4\x99dnej toalety. Karmione i wychowywane s\xc4\x85 przez oboje rodzic\xc3\xb3w. Opuszczaj\xc4\x85 gniazdo po 14 dniach. Jeszcze do trzech tygodni p\xc3\xb3\xc5\xbaniej (po wylocie) rodzice opiekuj\xc4\x85 si\xc4\x99 swoimi opierzonymi ju\xc5\xbc m\xc5\x82odymi. Potrafi\xc4\x85 lata\xc4\x87 po 14\xe2\x80\x9315 dniach. M\xc5\x82ode pokrywa puch, a ich sk\xc3\xb3ra jest pomara\xc5\x84czowej barwy. Wn\xc4\x99trze paszcz piskl\xc4\x85t jest ochrowo\xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82te.'