b"\n_START_ARTICLE_\nGremlin\n_START_PARAGRAPH_\nGremlin \xe2\x80\x93 fantastyczna istota ze wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnego folkloru miejskiego, z\xc5\x82o\xc5\x9bliwy stw\xc3\xb3r powoduj\xc4\x85cy wadliwe dzia\xc5\x82anie maszyn i urz\xc4\x85dze\xc5\x84, przede wszystkim samolot\xc3\xb3w. Pomys\xc5\x82, by win\xc4\x99 za r\xc3\xb3\xc5\xbcne usterki ponosi\xc5\x82y swego rodzaju gnomy czy chochliki nazwane gremlinami, pojawi\xc5\x82 si\xc4\x99 pocz\xc4\x85tkowo w\xc5\x9br\xc3\xb3d obs\xc5\x82ugi naziemnej i lotnik\xc3\xb3w RAF-u przed II wojn\xc4\x85 \xc5\x9bwiatow\xc4\x85 lub na jej pocz\xc4\x85tku, a w czasie wojny zosta\xc5\x82 spopularyzowany m.in. przez komiksowy magazyn \xe2\x80\x9eKnockout\xe2\x80\x9d oraz ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99 dla dzieci autorstwa Roalda Dahla.\n_START_SECTION_\nPierwsze wzmianki i etymologia\n_START_PARAGRAPH_\nPublikacja Word Histories and Mysteries: From Abracadabra to Zeus podaje, \xc5\xbce termin gremlin po raz pierwszy odnotowano jako u\xc5\xbcywany przez \xc5\xbco\xc5\x82nierzy Royal Air Force w latach 20. XX wieku, ale w innym znaczeniu. S\xc5\x82owo to mog\xc5\x82o powsta\xc4\x87 w Royal Naval Air Service jeszcze podczas I wojny \xc5\x9bwiatowej. Jego u\xc5\xbcycie w znaczeniu z\xc5\x82o\xc5\x9bliwego stworka psuj\xc4\x85cego samoloty jest potwierdzone w 1940 lub 1941 roku. _NEWLINE_Wed\xc5\x82ug s\xc5\x82ownika Brewer's Dictionary of Phrase and Fable poj\xc4\x99cie to mog\xc5\x82o powsta\xc4\x87 pod koniec I wojny \xc5\x9bwiatowej lub w latach 20. XX wieku; by\xc5\x82o w u\xc5\xbcyciu w\xc5\x9br\xc3\xb3d za\xc5\x82\xc3\xb3g RAF-u stacjonuj\xc4\x85cych w Indiach i na Bliskim Wschodzie w latach 30. S\xc5\x82owo to w druku pojawi\xc5\x82o si\xc4\x99 po raz pierwszy 10 kwietnia 1929 roku w numerze czasopisma \xe2\x80\x9eAeroplane\xe2\x80\x9d. Gremlin mia\xc5\x82 by\xc4\x87 rodzajem goblina, pochodz\xc4\x85cym z butelek piwa Fremlin (aczkolwiek by\xc5\x82y te\xc5\xbc inne obja\xc5\x9bnienia)._NEWLINE_Z kolei Andrzej Sapkowski uwa\xc5\xbca, \xc5\xbce gremliny wymy\xc5\x9blono w zak\xc5\x82adach produkuj\xc4\x85cych samoloty Spitfire Mk II, a pierwsze wzmianki o nich pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 w 1940 roku w filii Supermarine koncernu Vickers-Armstrong w Castle Bromwich po tym, jak w produkowanych samolotach zauwa\xc5\xbcono seri\xc4\x99 niewyt\xc5\x82umaczalnych usterek. Obwiniano o nie gremliny, kt\xc3\xb3re podejrzewano o sympatie nazistowskie lub irlandzkie. _NEWLINE_Etymologia s\xc5\x82owa gremlin jest nieustalona. Mo\xc5\xbcna j\xc4\x85 \xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 ze wspomnian\xc4\x85 nazw\xc4\x85 piwa Fremlin albo irlandzkim s\xc5\x82owem gruaim\xc3\xadn (ill-humored little fellow). Wykazuje te\xc5\xbc pewne podobie\xc5\x84stwo z innym fantastycznym stworem, goblinem.\n_START_SECTION_\nGremliny w literaturze, filmie i komiksie\n_START_PARAGRAPH_\nDo spopularyzowania gremlin\xc3\xb3w przyczyni\xc5\x82a si\xc4\x99 seria komiksowych pask\xc3\xb3w It's the Gremlins! autorstwa Freda Robinsona, ukazuj\xc4\x85ca si\xc4\x99 w brytyjskim magazynie \xe2\x80\x9eKnockout\xe2\x80\x9d w latach 1943\xe2\x80\x931947. _NEWLINE_W Stanach Zjednoczonych gremliny pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 za spraw\xc4\x85 pisarza Roalda Dahla, by\xc5\x82ego pilota RAF-u i jego opowie\xc5\x9bci dla dzieci The Gremlins, wydanej w USA w 1943 roku. Jeszcze przed publikacj\xc4\x85 prawa do jej ekranizacji zakupi\xc5\x82a The Walt Disney Company, st\xc4\x85d ksi\xc4\x85\xc5\xbcka ukaza\xc5\x82a si\xc4\x99 z ilustracjami autoryzowanymi przez Disneya. Planowany animowany film jednak nigdy nie powsta\xc5\x82._NEWLINE_W ameryka\xc5\x84skim animowanym propagandowym filmie z 1944 Rosyjska Rapsodia gremliny rozmontowuj\xc4\x85 bombowiec Adolfa Hitlera i powoduj\xc4\x85 jego pora\xc5\xbck\xc4\x99._NEWLINE_Gremliny znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 tak\xc5\xbce w innym utworze Dahla \xe2\x80\x93 jego pierwszej powie\xc5\x9bci dla doros\xc5\x82ych, zatytu\xc5\x82owanej Some Time Never. A Fable for Supermen (1948), kt\xc3\xb3rej bohater, pilot, odkrywa istnienie tych istot i ich podziemne miasto._NEWLINE_W odcinku serialu Strefa mroku zatytu\xc5\x82owanym Nightmare at 20,000 Feet wyemitowanego w 1963 roku gremlin usi\xc5\x82uje zniszczy\xc4\x87 skrzyd\xc5\x82o lec\xc4\x85cego samolotu. Zauwa\xc5\xbca go tylko jeden z pasa\xc5\xbcer\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rego s\xc5\x82owom nikt nie chce da\xc4\x87 wiary. _NEWLINE_Gremliny s\xc4\x85 bohaterami komediowego horroru Gremliny rozrabiaj\xc4\x85 z 1984 roku i jego kontynuacji Gremliny 2 (1990), jednak poza z\xc5\x82o\xc5\x9bliwo\xc5\x9bci\xc4\x85 i tendencj\xc4\x85 do niszczenia niewiele ju\xc5\xbc maj\xc4\x85 wsp\xc3\xb3lnego z tradycj\xc4\x85 RAF-u czy ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x85 Dahla."