b'\n_START_ARTICLE_\nPark Henryka D\xc4\x85browskiego w Bydgoszczy\n_START_SECTION_\nLokalizacja\n_START_PARAGRAPH_\nTeren zajmowany przez park posiada wymiary: 70\xc2\xa0\xc3\x97\xc2\xa0400\xc2\xa0m i jest usytuowany mi\xc4\x99dzy ulicami: Filareck\xc4\x85, Grudzi\xc4\x85dzk\xc4\x85, Podg\xc3\xb3rn\xc4\x85 i Strom\xc4\x85, w obr\xc4\x99bie osiedla Szwederowo w Bydgoszczy. Jest zlokalizowany na fragmencie Zbocza Bydgoskiego o deniwelacji ok. 25 m, kt\xc3\xb3re oddziela dwie terasy pradolinne. Miejsce to zwane jest Wzg\xc3\xb3rzem im. gen. Jana Henryka D\xc4\x85browskiego, gdy\xc5\xbc z tego miejsca genera\xc5\x82 dowodzi\xc5\x82 szturmem Bydgoszczy 2 pa\xc5\xbadziernika 1794 r. podczas insurekcji ko\xc5\x9bciuszkowskiej.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPark za\xc5\x82o\xc5\xbcono w roku 1832 z inicjatywy prezydenta regencji bydgoskiej, Honorowego Obywatela Bydgoszczy \xe2\x80\x93 Carla von Wissmanna. Od jego imienia fragment zbocza, na kt\xc3\xb3rym zosta\xc5\x82 usytuowany nazwano Wzg\xc3\xb3rzem Wissmanna (niem. Wissmannsh\xc3\xb6he)._NEWLINE_Za\xc5\x82o\xc5\xbcenie parku by\xc5\x82o jednym z pierwszych przedsi\xc4\x99wzi\xc4\x99\xc4\x87 powsta\xc5\x82ego w 1833 r. pionierskiego Towarzystwa Upi\xc4\x99kszania Miasta i Okolic. Przewodnicz\xc4\x85cym Towarzystwa by\xc5\x82 wiceprezes rejencji, a jego zast\xc4\x99pc\xc4\x85 \xe2\x80\x93 nadburmistrz miasta. W okresie pierwszych dwudziestu lat swej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci Towarzystwo wykaza\xc5\x82o wiele inwencji w estetyzacji miasta. Planowane za\xc5\x82o\xc5\xbcenie znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 na terenach przyleg\xc5\x82ych do dawnego folwarku G\xc3\xb3rzyskowo oraz niewielkiego cmentarza \xc5\xbcydowskiego._NEWLINE_W latach 1828\xe2\x80\x931829 miasto wykupi\xc5\x82o zadrzewione, pag\xc3\xb3rkowate tereny, na kt\xc3\xb3rych jesieni\xc4\x85 1832 r. uko\xc5\x84czono budow\xc4\x99 parku. Za\xc5\x82o\xc5\xbcenia parkowe i nasadzenia zieleni zaprojektowa\xc5\x82 oraz wykona\xc5\x82 mistrz Barthold, a drogi parkowe, ich projekt oraz wykonanie by\xc5\x82y dzie\xc5\x82em mistrza Klopscha. Na terenie wzg\xc3\xb3rza, jeszcze przed wykonaniem parku, ros\xc5\x82y d\xc4\x99by, buki i graby, a w latach 1812\xe2\x80\x931816 nasadzono kasztanowce. Planowe zadrzewienie i zakrzewienie cz\xc4\x99\xc5\x9bci g\xc3\xb3rnej i tarasowej parku nast\xc4\x85pi\xc5\x82o w latach 1832\xe2\x80\x931833. Nasadzono w\xc3\xb3wczas 10 gatunk\xc3\xb3w krzew\xc3\xb3w ozdobnych i 100 gatunk\xc3\xb3w kwiat\xc3\xb3w bylinowych i wodnych. Nasadzenie drzew dokonano jeszcze kilkakrotnie, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w latach: 1864, 1892, 1900, a 2 wrze\xc5\x9bnia 1871 roku zasadzono tzw. \xe2\x80\x9eD\xc4\x85b Pokoju\xe2\x80\x9d._NEWLINE_We wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci parku, na miejscu domniemanego grodziska Kujawian z VIII-XI wieku, kt\xc3\xb3re Niemcy nazywali Schwedenschantze (okopy szwedzkie z XVII wieku), w czasie zak\xc5\x82adania parku wykonano punkt widokowy na miasto, a w roku 1844 ustawiono tam pomnik tw\xc3\xb3rcy parku Carla von Wissmanna, zniszczony w 1928 roku._NEWLINE_W roku 1900, w czasie budowy uj\xc4\x99cia wodnego w Bydgoszczy przy ulicy Filareckiej zbudowano wysok\xc4\x85 wie\xc5\xbc\xc4\x99 wodn\xc4\x85, z galeri\xc4\x85 widokow\xc4\x85 na szczycie. Z wie\xc5\xbcy roztacza\xc5\x82 si\xc4\x99 rozleg\xc5\x82y widok na Bydgoszcz i okolic\xc4\x99, w zwi\xc4\x85zku z czym urz\xc4\x85dzono p\xc5\x82atne wej\xc5\x9bcia na galeri\xc4\x99 widokow\xc4\x85_NEWLINE_W zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wzg\xc3\xb3rza znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 dwa stawy \xc5\xbar\xc3\xb3dlane, kt\xc3\xb3re umiej\xc4\x99tnie zagospodarowano, ogrodzono i o\xc5\x9bwietlono, a tak\xc5\xbce urz\xc4\x85dzono wodotrysk i wodospad. Stawy te nazywano: Adlerteiche \xe2\x80\x93 Orle Stawy, Baptistenteiche \xe2\x80\x93 Stawy Baptyst\xc3\xb3w. Dolny staw, do kt\xc3\xb3rego kaskadowo sp\xc5\x82ywa woda z wodotrysku, za\xc5\x82o\xc5\xbcono w 1908 r. Hodowano w nim z\xc5\x82ote rybki \xe2\x80\x93 st\xc4\x85d staw ten nazwano Goldfischteich._NEWLINE_W roku 1920 park nazwano imieniem gen. Jana Henryka D\xc4\x85browskiego na pami\xc4\x85tk\xc4\x99 zaj\xc4\x99cia Bydgoszczy przez polskie wojsko powsta\xc5\x84cze w 1794 roku. Korpus D\xc4\x85browskiego 2 pa\xc5\xbadziernika dotar\xc5\x82 do Bydgoszczy i zatrzyma\xc5\x82 si\xc4\x99 na wzg\xc3\xb3rzach na po\xc5\x82udnie od miasta. W pobli\xc5\xbcu dzisiejszej wie\xc5\xbcy ci\xc5\x9bnie\xc5\x84 rozstawiono w\xc3\xb3wczas artyleri\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra ostrzeliwa\xc5\x82a miasto, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie Bram\xc4\x99 Pozna\xc5\x84sk\xc4\x85._NEWLINE_W dwudziestoleciu mi\xc4\x99dzywojennym dewastacji uleg\xc5\x82 cmentarz \xc5\xbcydowski s\xc4\x85siaduj\xc4\x85cy z parkiem. W 1930 r. dokonano nasadze\xc5\x84 nowych drzew i krzew\xc3\xb3w, a obszar parku wynosi\xc5\x82 2,85 ha, nieco wi\xc4\x99cej ni\xc5\xbc obecnie. W roku 1938 ros\xc5\x82o w parku 56 gatunk\xc3\xb3w drzew i krzew\xc3\xb3w, m.in.: d\xc4\x85b bezszypu\xc5\x82kowy, kasztanowiec bia\xc5\x82y i kasztanowiec czerwony, klon pospolity, klon polny, klon jawor, olsza czarna, grab, akacja syberyjska p\xc5\x82acz\xc4\x85ca, jesion pospolity, buk zwyczajny, topola piramidalna, lipa drobnolistna, lipa szerokolistna (w pobli\xc5\xbcu ulicy Stromej), czeremcha, jarz\xc4\x85b szwedzki, wi\xc4\x85z g\xc3\xb3rski, wi\xc4\x85z szypu\xc5\x82kowy, winoro\xc5\x9bl wonna, cyprys nutka, cyprys groszkowy, modrzew europejski, jod\xc5\x82a Douglasa, sosna pospolita, sosna Banka, \xc5\x9bwierk sitka\xc5\x84ski, cis pospolity, cisowiec dwustronny._NEWLINE_W parku znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 aleje: topolowa, lipowa, klonowa i d\xc4\x99bowa._NEWLINE_W 1942 r. zlikwidowany zosta\xc5\x82 cmentarz \xc5\xbcydowski, kt\xc3\xb3ry po wojnie zagospodarowano zieleni\xc4\x85._NEWLINE_Na pocz\xc4\x85tku lat 50. XX wieku, we wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci parku w\xc5\x82adze ustawi\xc5\x82y wie\xc5\xbc\xc4\x99 drewnian\xc4\x85 o wysoko\xc5\x9bci 25 m, na kt\xc3\xb3rej zainstalowano zag\xc5\x82uszark\xc4\x99 audycji radiowych nadawanych z Zachodniej Europy. 18 listopada 1956 r. spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo Bydgoszczy w spontanicznej manifestacji spali\xc5\x82o maszt radiostacji zag\xc5\x82uszaj\xc4\x85cej. W latach nast\xc4\x99pnych uczestnicy akcji zostali poddani represjom, lecz radiostacja nie zosta\xc5\x82a odbudowana._NEWLINE_W 1995 r. na wzg\xc3\xb3rzu, w zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci parku ustawiono obelisk z tablic\xc4\x85 pami\xc4\x85tkow\xc4\x85 ku czci genera\xc5\x82a Henryka D\xc4\x85browskiego. Autorem projektu monumentu jest art. rze\xc5\xbab. Krystyna Panasik. Z kolei w 1996 r. w miejscu dawnej zag\xc5\x82uszarki audycji radiowych umieszczono tablic\xc4\x99 pami\xc4\x85tkow\xc4\x85. W 2002 r. wykonano remont alejek parkowych, konserwacj\xc4\x99 zieleni, odtworzono system kaskadowych staw\xc3\xb3w, wraz z fontannami i wodospadem._NEWLINE_W 2016 opracowano projekt rewaloryzacji parku, przewiduj\xc4\x85cy jego wzbogacenie w elementy ma\xc5\x82ej architektury (\xc5\x82awki, tablice informacyjno-dydaktyczne, barierki, karmniki, murki, budki l\xc4\x99gowe dla ptak\xc3\xb3w i nietoperzy, hotele dla owad\xc3\xb3w, kosze na \xc5\x9bmieci, stylizowane latarnie ledowe), odtworzenie fragment\xc3\xb3w historycznego uk\xc5\x82adu przestrzennego terenu parku (m.in. odtworzenie na dolnym tarasie placu wypoczynkowego z punktem widokowym), wytyczenie brakuj\xc4\x85cych \xc5\x9bcie\xc5\xbcek (zw\xc5\x82aszcza w zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci parku, do pomnika Henryka D\xc4\x85browskiego), wykonanie kamiennych schod\xc3\xb3w do ul. Stromej, przebudow\xc4\x99 o\xc5\x9bwietlenia oraz nowe nasadzenia drzew i krzew\xc3\xb3w (m.in. azalii, magnolii i r\xc3\xb3\xc5\xbcanecznik\xc3\xb3w), zw\xc5\x82aszcza tych, kt\xc3\xb3rych owoce stanowi\xc4\x87 b\xc4\x99d\xc4\x85 pokarm dla ptak\xc3\xb3w i owad\xc3\xb3w. Do prac rewaloryzacyjnych przyst\xc4\x85piono w sierpniu 2018. Wszystkie przewidziane prace poch\xc5\x82on\xc4\x99\xc5\x82y 2,5 mln z\xc5\x82 i zako\xc5\x84czy\xc5\x82y si\xc4\x99 w czerwcu 2019.\n_START_SECTION_\nWalory przyrodnicze\n_START_PARAGRAPH_\nW \xe2\x80\x9eProgramie Ochrony \xc5\x9arodowiska dla miasta Bydgoszczy na lata 2013-2016 z perspektyw\xc4\x85 do 2020 roku\xe2\x80\x9d park wskazano jako obszar mieszcz\xc4\x85cy cenne siedliska przyrodnicze, nie obj\xc4\x99te jednak ochron\xc4\x85 prawn\xc4\x85. Dendroflor\xc4\x99 parku stanowi cenny drzewostan w tym m.in. stare, okaza\xc5\x82e lipy, klony pospolite. Miejscami silnie rozwin\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 warstwa krzew\xc3\xb3w, b\xc4\x99d\xc4\x85ca schronieniem i miejscem l\xc4\x99g\xc3\xb3w wielu drobnych ptak\xc3\xb3w \xc5\x9bpiewaj\xc4\x85cych. Stwierdzono 24 gatunki l\xc4\x99gowe oraz 4 niel\xc4\x99gowe.'