b'\n_START_ARTICLE_\nKonflikt Galileusza z Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em katolickim\n_START_PARAGRAPH_\nKonflikt Galileusza z Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em katolickim \xe2\x80\x93 okre\xc5\x9blenie sekwencji zdarze\xc5\x84, rozpocz\xc4\x99tej wydaniem przez inkwizycj\xc4\x99 decyzji w sprawie teorii heliocentrycznej w lutym 1616 r, a zako\xc5\x84czona procesem Galileusza i skazaniem go za herezje w rozumieniu natury dyscyplinarnej, czyli z\xc5\x82amanie zakazu, a nie teologicznej lub doktrynalnej.\n_START_SECTION_\nStosunki z Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em przed procesem\n_START_PARAGRAPH_\nNa pocz\xc4\x85tku 1610 roku Galileusz opublikowa\xc5\x82 dzie\xc5\x82o Sidereus Nuncius, w kt\xc3\xb3rym opisa\xc5\x82 swoje odkrycia: dostrzeg\xc5\x82 g\xc3\xb3ry na Ksi\xc4\x99\xc5\xbcycu oraz odkry\xc5\x82 (co przeczy teorii geocentrycznej, a potwierdza heliocentryczn\xc4\x85) fazy Wenus i ksi\xc4\x99\xc5\xbcyce Jowisza. Informacja ta dotar\xc5\x82a do Zakonu Jezuit\xc3\xb3w, 10 grudnia 1610 roku jeden z najwi\xc4\x99kszych matematyk\xc3\xb3w tamtej epoki, jezuita Christopher Clavius napisa\xc5\x82 do Galileusza, \xc5\xbce jezuiccy obserwatorzy nieba potwierdzili jego odkrycia, dlatego zacz\xc4\x85\xc5\x82 go namawia\xc4\x87 do odwiedzenia Rzymu. Galileusz zgodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 i w marcu 1611 roku przyjecha\xc5\x82 do Rzymu, gdzie zosta\xc5\x82 przyj\xc4\x99ty z honorami, papie\xc5\xbc Pawe\xc5\x82 V udzieli\xc5\x82 mu d\xc5\x82ugiej audiencji, oraz przyj\xc4\x85\xc5\x82 w poczet cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w presti\xc5\xbcowej Akademii Lincea\xc5\x84skiej._NEWLINE_Galileusz w 1612 roku opublikowa\xc5\x82 Traktat o unosz\xc4\x85cych si\xc4\x99 cia\xc5\x82ach, a w 1613 roku wyda\xc5\x82 List o plamach na S\xc5\x82o\xc5\x84cu. Pomimo du\xc5\xbcego sarkazmu w stosunku do arystotelik\xc3\xb3w, Galileusz mia\xc5\x82 pe\xc5\x82ne poparcie kardyna\xc5\x82a Maffeo Barberiniego, p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszego papie\xc5\xbca Urbana VIII._NEWLINE_Ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Cosimo de Medici, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 uczniem Galileusza, da\xc5\x82 mu lukratywne stanowisko na swoim dworze. Jednak\xc5\xbce jego \xc5\xbcona Christina uwa\xc5\xbca\xc5\x82a, \xc5\xbce teoria kopernika\xc5\x84ska by\xc5\x82a heretycka, Galileusz napisa\xc5\x82 nied\xc5\x82ugo potem list do zaprzyja\xc5\xbanionego ksi\xc4\x99dza, gdzie stwierdza\xc5\x82, \xc5\xbce fragment Pisma, gdzie jest mowa o wschodzeniu i zachodzeniu s\xc5\x82o\xc5\x84ca nale\xc5\xbcy rozumie\xc4\x87 w przeno\xc5\x9bni, a nie dos\xc5\x82ownie. List dotar\xc5\x82 do Christiny w formie otwartej. Tydzie\xc5\x84 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej dominikanin Tommaso Caccini wyg\xc5\x82osi\xc5\x82 kazanie przeciwko Galileuszowi, w kt\xc3\xb3rym stwierdza\xc5\x82, \xc5\xbce pogl\xc4\x85dy Galileusza przecz\xc4\x85 przypowie\xc5\x9bci o Jozuem, kt\xc3\xb3ry w dolinie Ajalon kaza\xc5\x82 zatrzyma\xc4\x87 si\xc4\x99 s\xc5\x82o\xc5\x84cu. By\xc5\x82 to pierwszy przypadek, gdy stwierdzono, \xc5\xbce teoria Kopernika jest heretycka.\n_START_SECTION_\nPierwsze dzia\xc5\x82ania Inkwizycji i p\xc3\xb3\xc5\xbaniejsze stosunki z Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em\n_START_PARAGRAPH_\nNa Galileusza zosta\xc5\x82y z\xc5\x82o\xc5\xbcone skargi do \xc5\x9awi\xc4\x99tej Inkwizycji, w kt\xc3\xb3rej ojcowie Caccini i Niccolo Lorini zarzucili Galileuszowi dobrowoln\xc4\x85 interpretacj\xc4\x99 Pisma. Inkwizycja Rzymska odrzuci\xc5\x82a zarzuty w lutym 1615 roku. Pomimo tego kardyna\xc5\x82 Maffeo Barberini, przysz\xc5\x82y papie\xc5\xbc Urban VIII, zaleci\xc5\x82 Galileuszowi wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 rozwag\xc4\x99 w niewykraczaniu poza argumenty, kt\xc3\xb3rymi pos\xc5\x82ugiwali si\xc4\x99 Ptolomeusz i Kopernik, oraz aby nie wykracza\xc5\x82 poza fizyk\xc4\x99 i matematyk\xc4\x99, poniewa\xc5\xbc t\xc5\x82umaczenie Pisma jest zastrze\xc5\xbcone dla teolog\xc3\xb3w. Kardyna\xc5\x82 napisa\xc5\x82, \xc5\xbce teoria kopernika\xc5\x84ska mo\xc5\xbce by\xc4\x87 prawdziwa, lecz dop\xc3\xb3ki nie zostanie udowodniona, nie mo\xc5\xbce by\xc4\x87 u\xc5\xbcywana do interpretacji Pisma. To stanowisko godzi\xc5\x82o w obie strony sporu o Galileusza._NEWLINE_W grudniu 1615 roku Galileusz ponownie przyjecha\xc5\x82 do Rzymu, pomimo rad przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82, kt\xc3\xb3rzy tego odradzali. Powodem tego by\xc5\x82y obawy, \xc5\xbce Galileusz zaognia\xc5\x82by sytuacj\xc4\x99, co si\xc4\x99 faktycznie sta\xc5\x82o. Wsz\xc4\x99dzie gdzie uczony si\xc4\x99 pojawia\xc5\x82, g\xc5\x82osi\xc5\x82, \xc5\xbce teoria Kopernika jest prawdziwa, co wielu ludzi oburza\xc5\x82o. Dlatego papie\xc5\xbc Pawe\xc5\x82 V zadecydowa\xc5\x82, \xc5\xbce spraw\xc4\x99 Galileusza i heliocentryzmu powinna zbada\xc4\x87 inkwizycja. Tej decyzji sprzeciwi\xc5\x82 si\xc4\x99 przysz\xc5\x82y papie\xc5\xbc Urban VIII.\n_START_SECTION_\nDzie\xc5\x82o Kopernika i Indeks Ksi\xc4\x85g Zakazanych\n_START_PARAGRAPH_\nKongregacja Indeksu Ksi\xc4\x85g Zakazanych podziela\xc5\x82a opini\xc4\x99 kardyna\xc5\x82a Bellarminowi, \xc5\xbce teoria heliocentryczna mo\xc5\xbce okaza\xc4\x87 si\xc4\x99 prawdziwa. Dlatego nie zakaza\xc5\x82a dzie\xc5\x82a Kopernika, tylko nakaza\xc5\x82a wstrzyma\xc4\x87 jego funkcjonowanie, dop\xc3\xb3ki nie umie\xc5\x9bci si\xc4\x99 wst\xc4\x99pu informuj\xc4\x85cego, \xc5\xbce teoria heliocentryczna nie jest udowodnionym faktem, a jedynie hipotez\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nPrace i stosunki z Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em po pierwszym procesie\n_START_PARAGRAPH_\nW 1623 Galileusz wyda\xc5\x82 swoje dzie\xc5\x82o \xe2\x80\x9eWaga probierza\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3r\xc4\x85 zadedykowa\xc5\x82 swojemu przyjacielowi, papie\xc5\xbcowi Urbanowi VII. Praca ta nie rozwija\xc5\x82a my\xc5\x9bli kopernika\xc5\x84skiej, tylko g\xc5\x82osi\xc5\x82a teori\xc4\x99 atomow\xc4\x85. Pomimo to ostro atakowa\xc5\x82 arystotelik\xc3\xb3w._NEWLINE_Urban VII przyjmowa\xc5\x82 Galileusza z wielkimi honorami i stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 nigdy nie pot\xc4\x99pi teorii Kopernika. Galileusz postanowi\xc5\x82 wi\xc4\x99c rozpocz\xc4\x85\xc4\x87 prac\xc4\x99 nad \xe2\x80\x9eDialogiem o dw\xc3\xb3ch najwa\xc5\xbcniejszych systemach \xc5\x9bwiata\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 potwierdzi\xc4\x87 teori\xc4\x99 heliocentryczn\xc4\x85. Galileusz wyjecha\xc5\x82 do Rzymu w 1630 aby zorganizowa\xc4\x87 jej wydanie, pomaga\xc5\x82 mu w tym mistrz pa\xc5\x82acu apostolskiego, dominikanin ojciec Riccardi. Galileusz przekaza\xc5\x82 te\xc5\xbc swoj\xc4\x85 ksi\xc4\x85\xc5\xbck\xc4\x99 inkwizytorowi, aby ten da\xc5\x82 jej imprimatur, czyli zgod\xc4\x99 na druk i aprobat\xc4\x99 jej wydania. Ksi\xc4\x85\xc5\xbcka dosta\xc5\x82a j\xc4\x85, gdy\xc5\xbc dominikanin Riccardi przekona\xc5\x82 inkwizytora, \xc5\xbce Galileusz nie przedstawia w ksi\xc4\x85\xc5\xbcce teorii heliocentrycznej jako prawdy absolutnej. W lutym 1632 roku Galileusz opublikowa\xc5\x82 Dialog o dw\xc3\xb3ch najwa\xc5\xbcniejszych systemach \xc5\x9bwiata: ptolemeuszowym i kopernikowym. By\xc5\x82a to uj\xc4\x99ta w formie rozmowy rozprawa popularnonaukowa. Podzielona zosta\xc5\x82a na 4 rozdzia\xc5\x82y, odpowiadaj\xc4\x85ce czterem dniom dysputy, z kt\xc3\xb3rych ka\xc5\xbcdy by\xc5\x82 po\xc5\x9bwi\xc4\x99cony innemu tematowi. W pierwszym dniu om\xc3\xb3wione zosta\xc5\x82y zjawiska ziemskie i niebieskie, w drugim \xe2\x80\x93 dzienny obr\xc3\xb3t Ziemi, w trzecim \xe2\x80\x93 roczny ruch Ziemi dooko\xc5\x82a S\xc5\x82o\xc5\x84ca, w czwartym \xe2\x80\x93 teoria przyp\xc5\x82yw\xc3\xb3w. Wywody trzech pierwszych rozdzia\xc5\x82\xc3\xb3w by\xc5\x82y trafne, natomiast teoria przyp\xc5\x82yw\xc3\xb3w okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 b\xc5\x82\xc4\x99dna. Galileusz pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82 wyja\xc5\x9bni\xc4\x87 to zjawisko jako wynik ruch\xc3\xb3w Ziemi, zar\xc3\xb3wno obrotowego, jak i obiegowego wok\xc3\xb3\xc5\x82 S\xc5\x82o\xc5\x84ca.\n_START_SECTION_\nKonflikt z punktu widzenia filozofii nauki\n_START_PARAGRAPH_\nFilozof nauki Paul Feyerabend w ksi\xc4\x85\xc5\xbcce Przeciw metodzie twierdzi: \xe2\x80\x9eKo\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 w czasach Galileusza nie tylko stosowa\xc5\x82 si\xc4\x99 do wskaza\xc5\x84 rozumu, tak jak okre\xc5\x9blano go w\xc3\xb3wczas i cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo nawet obecnie, ale bra\xc5\x82 tak\xc5\xbce pod uwag\xc4\x99 etyczne oraz spo\xc5\x82eczne konsekwencje pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w Galileusza. Oskar\xc5\xbcenie wniesione przeze\xc5\x84 przeciwko Galileuszowi by\xc5\x82o racjonalne i tylko oportunizm oraz brak spojrzenia z perspektywy czasowej mog\xc4\x85 powodowa\xc4\x87 \xc5\xbc\xc4\x85danie rewizji wyroku\xe2\x80\x9d._NEWLINE_Heliocentryzm nie by\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas jeszcze teori\xc4\x85 powszechnie uznawan\xc4\x85, pomimo faktu, \xc5\xbce \xe2\x80\x9ewi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 astronom\xc3\xb3w stan\xc4\x99\xc5\x82a w zasadzie po stronie Galileusza\xe2\x80\x9d. Obserwowane ruchy ksi\xc4\x99\xc5\xbcyc\xc3\xb3w Jowisza potwierdza\xc5\x82y przewidywania praw Keplera, kt\xc3\xb3rych zastosowanie do opisu ruch\xc3\xb3w planet usuwa\xc5\x82o niedoskona\xc5\x82o\xc5\x9bci pierwotnej, kopernika\xc5\x84skiej wersji heliocentryzmu opartego na orbitach ko\xc5\x82owych i epicyklach. W takiej postaci system Kopernika \xe2\x80\x9epozwala\xc5\x82 na znacznie prostsze wyja\xc5\x9bnienie istniej\xc4\x85cych danych obserwacyjnych\xe2\x80\x9d. Naukowcy poszukiwali jednak potwierdzenia ruchu Ziemi poprzez zmierzenie paralaktycznych przesuni\xc4\x99\xc4\x87 gwiazd w cyklu rocznym._NEWLINE_Tycho Brahe, usi\xc5\x82uj\xc4\x85c pogodzi\xc4\x87 wnioski p\xc5\x82yn\xc4\x85ce z odkrytych przez Galileusza faz Wenus (co dowodzi\xc5\x82o, i\xc5\xbc okr\xc4\x85\xc5\xbca ona S\xc5\x82o\xc5\x84ce) oraz faktu niezdolno\xc5\x9bci \xc3\xb3wczesnej nauki do zaobserwowania rocznych przesuni\xc4\x99\xc4\x87 k\xc4\x85towych \xe2\x80\x9egwiazd sta\xc5\x82ych\xe2\x80\x9d (co sugerowa\xc5\x82o brak ruchu orbitalnego Ziemi), zaproponowa\xc5\x82 alternatywny wobec geocentryzmu i heliocentryzmu model budowy Uk\xc5\x82adu S\xc5\x82onecznego. Wed\xc5\x82ug tej koncepcji Ziemia mia\xc5\x82a by\xc4\x87 centralnym cia\xc5\x82em wiruj\xc4\x85cym wok\xc3\xb3\xc5\x82 w\xc5\x82asnej osi. Wok\xc3\xb3\xc5\x82 niej mia\xc5\x82 kr\xc4\x85\xc5\xbcy\xc4\x87 Ksi\xc4\x99\xc5\xbcyc i S\xc5\x82o\xc5\x84ce, za\xc5\x9b wok\xc3\xb3\xc5\x82 S\xc5\x82o\xc5\x84ca mia\xc5\x82y kr\xc4\x85\xc5\xbcy\xc4\x87 planety: Merkury, Wenus, Mars, Jowisz i Saturn._NEWLINE_Feyerabend podsumowuje: \xe2\x80\x9eProces Galileusza by\xc5\x82 jednym z wielu proces\xc3\xb3w s\xc4\x85dowych. Nie wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82 si\xc4\x99 \xc5\xbcadnymi szczeg\xc3\xb3lnymi w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bciami, by\xc4\x87 mo\xc5\xbce z wyj\xc4\x85tkiem tego, \xc5\xbce Galileusza potraktowano do\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\x82agodnie, pomimo k\xc5\x82amstw i pr\xc3\xb3b oszustwa z jego strony\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nKonsekwencje konfliktu\n_START_PARAGRAPH_\nNawet gdyby uzna\xc4\x87 drugi proces za zawiniony przez Galileusza, to pierwsze pot\xc4\x99pienie jego twierdze\xc5\x84 w 1616 roku by\xc5\x82o z punktu widzenia Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a katolickiego decyzj\xc4\x85 b\xc5\x82\xc4\x99dn\xc4\x85. Powstawa\xc5\x82o wra\xc5\xbcenie, \xc5\xbce Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 nie pochwala uczestnictwa w badaniach prowadzonych w dziedzinie nauk przyrodniczych, \xc5\xbce spogl\xc4\x85da z niedowierzaniem na rezultaty tych bada\xc5\x84, a zatem \xe2\x80\x93 tak mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o z przesad\xc4\x85 twierdzi\xc4\x87 \xe2\x80\x93 staje on na drodze post\xc4\x99pu. W\xc5\x82oskie akademie rozwi\xc4\x85zywa\xc5\x82y si\xc4\x99 pod wra\xc5\xbceniem sprawy Galileusza, a nowe towarzystwa naukowe tworzy\xc5\x82y si\xc4\x99 w Pary\xc5\xbcu i Londynie, a zatem daleko od Rzymu \xe2\x80\x93 i to nie tylko w znaczeniu przestrzeni. W wyniku powolnego oddalania si\xc4\x99 Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a katolickiego od nauk przyrodniczych ucierpia\xc5\x82 tak\xc5\xbce ko\xc5\x9bcielny system edukacji, szeroko rozwini\xc4\x99ty po Soborze Trydenckim._NEWLINE_R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w \xc5\x82onie Ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a katolickiego (w\xc5\x9br\xc3\xb3d duchownych czy teolog\xc3\xb3w) do czas\xc3\xb3w wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 opinie, i\xc5\xbc nast\xc4\x99pstwa pot\xc4\x99pienia Galileusza by\xc5\x82y wr\xc4\x99cz zgubne i d\xc5\x82ugo odczuwane, a nawet do dzisiaj nie ca\xc5\x82kiem przezwyci\xc4\x99\xc5\xbcone. Pot\xc4\x99pienie nie mog\xc5\x82o uratowa\xc4\x87 starego obrazu \xc5\x9bwiata ani powstrzyma\xc4\x87 rozwoju nauki. Mia\xc5\x82o jednak negatywne skutki dla dalszego rozwoju teologii. Nie tylko powsta\xc5\x82 mit, jakoby Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 by\xc5\x82 wrogiem nauki, lecz tak\xc5\xbce uprawiano p\xc3\xb3\xc5\xbaniej teologi\xc4\x99 wykluczaj\xc4\x85c\xc4\x85 owocny dialog z rozwijaj\xc4\x85cymi si\xc4\x99 naukami przyrodniczymi i z biegiem czasu coraz bardziej uwa\xc5\xbcan\xc4\x85 za teologi\xc4\x99 \xe2\x80\x9eobc\xc4\x85 \xc5\x9bwiatu\xe2\x80\x9d.'