b'\n_START_ARTICLE_\nAktinidia smakowita\n_START_SECTION_\nZastosowanie\n_START_PARAGRAPH_\nRo\xc5\x9blina jadalna. Owoce zawieraj\xc4\x85 m.in. witamin\xc4\x99 C, kwasy organiczne, cukry, sole mineralne. Jest to gatunek aktinidii najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej uprawiany dla owoc\xc3\xb3w, nazywanych "kiwi", tak jak owoce np. aktinidii chi\xc5\x84skiej._NEWLINE_Prawie wszystkie owoce kiwi b\xc4\x99d\xc4\x85ce w sprzeda\xc5\xbcy nale\xc5\xbc\xc4\x85 do kilku odmian uprawnych aktinidii smakowitej: \'Hayward\', \'Chico\' i \'Saanichton 12\'. Owoce tych odmian s\xc4\x85 praktycznie nie do odr\xc3\xb3\xc5\xbcnienia i odpowiadaj\xc4\x85 opisowi podstawowego gatunku.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nW 1847 r. okaz ro\xc5\x9bliny zosta\xc5\x82 zabrany przez przedstawiciela Royal Horticultural Society w Londynie. Na pocz\xc4\x85tku XX wieku uprawa rozprzestrzeni\xc5\x82a si\xc4\x99 z Chin, kiedy nasiona zosta\xc5\x82y sprowadzone do Nowej Zelandii przez Isabel Fraser, cz\xc5\x82onka kadry kierowniczej Wanganui Girls\' College, kt\xc3\xb3ra odwiedzi\xc5\x82a szko\xc5\x82y misyjne w Yichang (prowincja Hubei w Chinach). Ziarna zosta\xc5\x82y posadzone w 1906 r. przez ogrodnika z Wanganui, Alexandra Allisona, pierwszy raz zaowocowa\xc5\x82y w 1910 r. Ci, kt\xc3\xb3rzy skosztowali tych owoc\xc3\xb3w uznali, \xc5\xbce smakuj\xc4\x85 jak agrest i nazwali je chi\xc5\x84skim agrestem. Odmiana \'Hayward\' zosta\xc5\x82a stworzona przez Haywarda Wrighta w Avondale w Nowej Zelandii oko\xc5\x82o 1924 r. Pocz\xc4\x85tkowo by\xc5\x82a uprawiana w przydomowych ogr\xc3\xb3dkach. Uprawa komercyjna zacz\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 w latach 40. XX wieku. W 2005 roku liderem produkcji kiwi by\xc5\x82y W\xc5\x82ochy, nast\xc4\x99pnie Nowa Zelandia, Chile, Francja, Grecja, Japonia i Stany Zjednoczone. Kiwi jest wci\xc4\x85\xc5\xbc tak\xc5\xbce uprawiane w Chinach, gdzie ro\xc5\x9bnie g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w terenach g\xc3\xb3rzystych w g\xc3\xb3rnym biegu rzeki Jangcy, oraz r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na innych terenach Chin, w\xc5\x82\xc4\x85cznie z Syczuanem.'