b"\n_START_ARTICLE_\nFrankenstein (film 1910)\n_START_SECTION_\nOpis fabu\xc5\x82y\n_START_PARAGRAPH_\nM\xc5\x82ody student Frankenstein, pracuj\xc4\x85c samotnie w uniwersyteckim laboratorium, pr\xc3\xb3buje zg\xc5\x82\xc4\x99bi\xc4\x87 tajemnic\xc4\x99 \xc5\xbcycia i stworzy\xc4\x87 idealnego cz\xc5\x82owieka. Jednak z ogromnego kot\xc5\x82a z odczynnikami wy\xc5\x82ania si\xc4\x99 daleka od idea\xc5\x82u, paskudna istota \xe2\x80\x93 monstrum. Frankenstein przera\xc5\xbcony jego widokiem mdleje, a nast\xc4\x99pnie wzburzony opuszcza laboratorium przekonany, \xc5\xbce eksperyment si\xc4\x99 nie uda\xc5\x82. W domu roztrz\xc4\x99sionego studenta uspokaja narzeczona Elizabeth. Jednak stw\xc3\xb3r, kt\xc3\xb3ry nie mo\xc5\xbce istnie\xc4\x87 bez swojego stw\xc3\xb3rcy, pod\xc4\x85\xc5\xbca za nim i zaczyna nachodzi\xc4\x87 go w jego mieszkaniu. Potw\xc3\xb3r pojawia si\xc4\x99 ponownie w dniu \xc5\x9blubu Elizabeth i Frankensteina. Zauwa\xc5\xbca swoje odbicie w lutrze, ze strachem zas\xc5\x82ania twarz przed swoim w\xc5\x82asnym widokiem, po czym znika. Odbicie w lustrze pozostaje jednak nieporuszone. Frankenstein podchodzi do zwierciad\xc5\x82a i zamiast swojego wizerunku widzi potwora, kt\xc3\xb3ry jednak w ko\xc5\x84cu znika, przywracaj\xc4\x85c studentowi jego w\xc5\x82asne odbicie._NEWLINE_Ostatnia scena jest metafor\xc4\x85, swoist\xc4\x85 walk\xc4\x85 dusz monstrum i studenta, maj\xc4\x85c\xc4\x85 zwr\xc3\xb3ci\xc4\x87 uwag\xc4\x99 widza na kwesti\xc4\x99 odpowiedzialno\xc5\x9bci cz\xc5\x82owieka ingeruj\xc4\x85cego w prawa natury, kt\xc3\xb3ry eksperymentuje na polu zastrze\xc5\xbconym dla si\xc5\x82 nadprzyrodzonych.\n_START_SECTION_\nO filmie\n_START_PARAGRAPH_\nProducentem filmu by\xc5\x82 Thomas A. Edison. Obraz powsta\xc5\x82 w jego wytw\xc3\xb3rni filmowej Edison Manufacturing Company \xe2\x80\x93 w studiu filmowym Edison Motion Picture Studio w Nowym Jorku (Bronx)._NEWLINE_Film by\xc5\x82 jednym z pierwszych w historii obraz\xc3\xb3w kina \xc5\x9bwiatowego, w kt\xc3\xb3rym na szerok\xc4\x85 skal\xc4\x99 zastosowano efekty specjalne: na przyk\xc5\x82ad scena powstawania monstrum z ognia w kotle z chemikaliami by\xc5\x82a prostym zabiegiem cofni\xc4\x99cia sekwencji ta\xc5\x9bmy filmowej (tzn. najpierw sfilmowano spalenie makiety stwora, a nast\xc4\x99pnie zmontowano j\xc4\x85 od ko\xc5\x84ca), a pojawianie si\xc4\x99 w lustrze postaci monstrum, podczas gdy stoi przed nim naukowiec, by\xc5\x82o efektem zwyk\xc5\x82ego fotomonta\xc5\xbcu (split frame technique). Czyni\xc5\x82y one jednak w owym czasie olbrzymie wra\xc5\xbcenie na widzach._NEWLINE_Zgodnie z panuj\xc4\x85cym w \xc3\xb3wczesnym kinie zwyczajem, kiedy to aktorzy mieli prawo wyst\xc4\x99powa\xc4\x87 we w\xc5\x82asnych strojach, ubi\xc3\xb3r monstrum zosta\xc5\x82 wykonany wed\xc5\x82ug pomys\xc5\x82u odtw\xc3\xb3rcy roli potwora Charlesa S. Ogle'a, kt\xc3\xb3ry zaprojektowa\xc5\x82 go na podstawie opisu Mary Shelley. Niekt\xc3\xb3rzy krytycy filmowi uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85 dzi\xc5\x9b, \xc5\xbce pomimo braku d\xc5\xbawi\xc4\x99ku i niskiego poziomu techniki filmowej, w jakiej obraz zosta\xc5\x82 wykonany, monstrum wzbudza o wiele wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 groz\xc4\x99 ni\xc5\xbc potw\xc3\xb3r z g\xc5\x82o\xc5\x9bnej ekranizacji z lat 30. XX w. z Borisem Karloffem._NEWLINE_Film zosta\xc5\x82 nakr\xc4\x99cony tzw. \xe2\x80\x9enieruchom\xc4\x85 kamer\xc4\x85\xe2\x80\x9d (stoi ona w jednym miejscu) i brak w nim jakichkolwiek zbli\xc5\xbce\xc5\x84. Ca\xc5\x82y ci\xc4\x99\xc5\xbcar akcji skupiony jest na grze aktor\xc3\xb3w._NEWLINE_Przez d\xc5\x82ugie lata film uchodzi\xc5\x82 za bezpowrotnie zaginiony. Uwa\xc5\xbcano, \xc5\xbce wszystkie jego kopie sp\xc5\x82on\xc4\x99\xc5\x82y w wielkim po\xc5\xbcarze wytw\xc3\xb3rni Edisona w roku 1914. Jedyn\xc4\x85 informacj\xc4\x85 o nim by\xc5\x82a fotografia Charlesa S. Ogle'a z planu filmowego i zapis w katalogu film\xc3\xb3w Edisona. W latach 50. XX w. jedn\xc4\x85 z kopii naby\xc5\x82 prywatny kolekcjoner Alois F. Dettlaff z USA, kt\xc3\xb3ry dopiero 25 lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej zorientowa\xc5\x82 si\xc4\x99 co posiada."