b'\n_START_ARTICLE_\nDna moczanowa\n_START_SECTION_\nObjawy\n_START_PARAGRAPH_\nDna mo\xc5\xbce mie\xc4\x87 r\xc3\xb3\xc5\xbcne objawy, zwykle jednak s\xc4\x85 to nawracaj\xc4\x85ce ataki ostrego zapalenia staw\xc3\xb3w (zaczerwienienie, tkliwo\xc5\x9b\xc4\x87, miejscowa gor\xc4\x85czka i obrz\xc4\x99k w obr\xc4\x99bie stawu). Najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej chorob\xc4\x85 dotkni\xc4\x99ty jest staw \xc5\x9br\xc3\xb3dstopno-paliczkowy u podstawy du\xc5\xbcego palca \xe2\x80\x93 dzieje si\xc4\x99 tak w po\xc5\x82owie przypadk\xc3\xb3w. Cz\xc4\x99sto dotkni\xc4\x99te s\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc inne stawy, takie jak staw skokowy, kolanowy, stawy nadgarstka i palc\xc3\xb3w. B\xc3\xb3l staw\xc3\xb3w zwykle trwa od dw\xc3\xb3ch do czterech dni i pojawia si\xc4\x99 w nocy na skutek wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cego wtedy obni\xc5\xbcenia ciep\xc5\x82oty cia\xc5\x82a, najsilniejszy jest po przebudzeniu, "rozchodzony" w ci\xc4\x85gu dnia nieco spada, ale i tak pozostaje bardzo dokuczliwy, szczeg\xc3\xb3lnie po zdj\xc4\x99ciu obuwia. Innymi objawami, kt\xc3\xb3re sporadycznie towarzysz\xc4\x85 bolesno\xc5\x9bci staw\xc3\xb3w, s\xc4\x85 zm\xc4\x99czenie oraz wysoka gor\xc4\x85czka. _NEWLINE_D\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82e podwy\xc5\xbcszenie poziomu kwasu moczowego (hiperurykemia) mo\xc5\xbce wywo\xc5\x82ywa\xc4\x87 inne objawy, takie jak odk\xc5\x82adanie si\xc4\x99 twardych, niebolesnych kryszta\xc5\x82k\xc3\xb3w kwasu moczowego, czyli guzk\xc3\xb3w dnawych. Du\xc5\xbca liczba guzk\xc3\xb3w prowadzi\xc4\x87 mo\xc5\xbce z kolei do przewlek\xc5\x82ego artretyzmu z powodu nad\xc5\xbcerek kostnych. Przy podwy\xc5\xbcszonym poziomie kwasu moczowego doj\xc5\x9b\xc4\x87 mo\xc5\xbce r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc do wytr\xc4\x85cenia si\xc4\x99 jego kryszta\xc5\x82k\xc3\xb3w w nerkach, przez co tworz\xc4\x85 si\xc4\x99 kamienie nerkowe, a nast\xc4\x99pnie pojawia si\xc4\x99 nefropatia moczanowa.\n_START_SECTION_\nPrzyczyny\n_START_PARAGRAPH_\nPrzyczyn\xc4\x85 dny jest zwi\xc4\x99kszone st\xc4\x99\xc5\xbcenie kwasu moczowego we krwi \xe2\x80\x93 hiperurykemia. Pojawia si\xc4\x99 ona z r\xc3\xb3\xc5\xbcnych powod\xc3\xb3w, takich jak dieta, predyspozycje genetyczne lub zmniejszone wydalanie moczanu, soli kwasu moczowego. G\xc5\x82\xc3\xb3wnym powodem hiperurykemii jest zmniejszone wydalanie moczanu przez nerki. Dna rozwija si\xc4\x99 u ok. 10% ludzi cierpi\xc4\x85cych na hiperurykemi\xc4\x99. Ryzyko zale\xc5\xbcy jednak od stopnia zaawansowania hiperurykemii. Przy poziomie 415-530\xc2\xa0\xce\xbcmol/l (7 i 8,9\xc2\xa0mg/dl) wynosi ono 0,5% rocznie, natomiast przy poziomie powy\xc5\xbcej 535\xc2\xa0\xce\xbcmol/l (9\xc2\xa0mg/dL) wzrasta do 4,5% rocznie.\n_START_SECTION_\nStyl \xc5\xbcycia\n_START_PARAGRAPH_\nNieodpowiednia dieta odpowiada za ok. 12% przypadk\xc3\xb3w dny, wykazuj\xc4\x85c silny zwi\xc4\x85zek z ilo\xc5\x9bci\xc4\x85 spo\xc5\xbcywanego alkoholu, napoj\xc3\xb3w s\xc5\x82odzonych fruktoz\xc4\x85, mi\xc4\x99sa i owoc\xc3\xb3w morza. Innymi czynnikami wywo\xc5\x82uj\xc4\x85cymi dn\xc4\x99 s\xc4\x85 urazy fizyczne i operacje chirurgiczne. Autorzy bada\xc5\x84, kt\xc3\xb3rych wyniki og\xc5\x82oszono w marcu 2004 i w lipcu 2008 s\xc4\x85 zdania, \xc5\xbce dieta (niegdy\xc5\x9b uwa\xc5\xbcana za powi\xc4\x85zan\xc4\x85 z dn\xc4\x85) zawieraj\xc4\x85ca warzywa bogate w puryn\xc4\x99 (np. fasola, groch, soczewica i szpinak) oraz bia\xc5\x82ko nie przyczynia si\xc4\x99 do jej rozwoju. Czynnikami zmniejszaj\xc4\x85cymi przypuszczalnie ryzyko dny jest spo\xc5\xbcywanie kawy, witaminy C oraz nabia\xc5\x82u, a tak\xc5\xbce aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 fizyczna. Uwa\xc5\xbca si\xc4\x99, \xc5\xbce cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo wynika to z ich zdolno\xc5\x9bci do obni\xc5\xbcania insulinooporno\xc5\x9bci.\n_START_SECTION_\nCzynniki genetyczne\n_START_PARAGRAPH_\nWyst\xc4\x99powanie dny jest cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo uwarunkowane genetycznie. Czynniki genetyczne odpowiadaj\xc4\x85 za oko\xc5\x82o 60% zmienno\xc5\x9bci poziomu kwasu moczowego. Odkryto, \xc5\xbce z chorob\xc4\x85 t\xc4\x85 cz\xc4\x99sto powi\xc4\x85zane s\xc4\x85 trzy geny: SLC2A9, SLC22A12 oraz ABCG2, a ich zmienno\xc5\x9b\xc4\x87 mo\xc5\xbce w przybli\xc5\xbceniu podwoi\xc4\x87 ryzyko. Utrata funkcji mutacji gen\xc3\xb3w SLC2A9 oraz SLC22A12 wywo\xc5\x82uje hiperurykemi\xc4\x99 dziedziczn\xc4\x85 poprzez obni\xc5\xbcenie absorpcji moczanu i niekontrolowane jego wydzielanie. Dna wywo\xc5\x82uje tak\xc5\xbce komplikacje w kilku rzadko wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych zaburzeniach genetycznych, takich jak rodzinna m\xc5\x82odzie\xc5\x84cza nefropatia hiperurycemiczna, rdzeniowa torbielowato\xc5\x9b\xc4\x87 nerek, nadaktywno\xc5\x9b\xc4\x87 syntetazy fosforybozylopirofosforanu oraz niedob\xc3\xb3r fosforybozylotransferazy hipoksantynowo-guaninowej, jak ma to miejsce w zespole Lescha-Nyhana.\n_START_SECTION_\nChoroby\n_START_PARAGRAPH_\nDna cz\xc4\x99sto wyst\xc4\x99puje w po\xc5\x82\xc4\x85czeniu z innymi problemami zdrowotnymi. Zesp\xc3\xb3\xc5\x82 metaboliczny, b\xc4\x99d\xc4\x85cy po\xc5\x82\xc4\x85czeniem oty\xc5\x82o\xc5\x9bci brzusznej, nadci\xc5\x9bnienia, insulinooporno\xc5\x9bci oraz nieprawid\xc5\x82owego st\xc4\x99\xc5\xbcenia lipid\xc3\xb3w wyst\xc4\x99puje w niemal 75% przypadk\xc3\xb3w dny. Do innych chor\xc3\xb3b, przy kt\xc3\xb3rych dna wywo\xc5\x82uje komplikacje, nale\xc5\xbc\xc4\x85: czerwienica, zatrucie o\xc5\x82owiem, niewydolno\xc5\x9b\xc4\x87 nerek, niedokrwisto\xc5\x9b\xc4\x87 hemolityczna, \xc5\x82uszczyca oraz przeszczep narz\xc4\x85d\xc3\xb3w. Wska\xc5\xbanik masy cia\xc5\x82a BMI (ang. Body mass index) r\xc3\xb3wny lub przekraczaj\xc4\x85cy 35 trzykrotnie zwi\xc4\x99ksza ryzyko wyst\xc4\x85pienia dny u m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn. Czynnikami ryzyka jest tak\xc5\xbce przewlek\xc5\x82a ekspozycja na o\xc5\x82\xc3\xb3w i spo\xc5\xbcywanie alkoholu ska\xc5\xbconego o\xc5\x82owiem, poniewa\xc5\xbc o\xc5\x82\xc3\xb3w upo\xc5\x9bledza funkcjonowanie nerek. Zesp\xc3\xb3\xc5\x82 Lescha-Nyhana cz\xc4\x99sto wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z dn\xc4\x85 moczanow\xc4\x85. Stwierdzono, \xc5\xbce bezdech senny jest zwi\xc4\x85zany ze zwi\xc4\x99kszonym ryzykiem wyst\xc4\x85pienia napadu dny moczanowej.\n_START_SECTION_\nLeki\n_START_PARAGRAPH_\nUwa\xc5\xbca si\xc4\x99, \xc5\xbce diuretyki wp\xc5\x82ywaj\xc4\x85 na ataki dny, jednak hydrochlorotiazyd w niskich dawkach nie zdaje si\xc4\x99 podnosi\xc4\x87 ryzyka. Innymi lekami, co do kt\xc3\xb3rych przypuszcza si\xc4\x99, \xc5\xbce wp\xc5\x82ywaj\xc4\x85 na nasilenie choroby, s\xc4\x85: witamina B\xe2\x82\x83 (niacyna) oraz aspiryna (kwas acetylosalicylowy). Leki immunosupresyjne \xe2\x80\x93 cyklosporyna i takrolimus \xe2\x80\x93 tak\xc5\xbce wp\xc5\x82ywaj\xc4\x85 na ryzyko wyst\xc4\x85pienia dny, zw\xc5\x82aszcza takrolimus, gdy przyjmowany jest w po\xc5\x82\xc4\x85czeniu z hydrochlorotiazydem.\n_START_SECTION_\nPatofizjologia\n_START_PARAGRAPH_\nDna jest zaburzeniem metabolizmu puryny i wyst\xc4\x99puje, gdy ko\xc5\x84cowy metabolit puryny, kwas moczowy, krystalizuje si\xc4\x99 w postaci moczanu jednosodowego wytr\xc4\x85caj\xc4\x85c si\xc4\x99 w stawach, w \xc5\x9bci\xc4\x99gnach i tkankach otaczaj\xc4\x85cych. Kryszta\xc5\x82ki te nast\xc4\x99pnie wywo\xc5\x82uj\xc4\x85 miejscow\xc4\x85 reakcj\xc4\x99 o pod\xc5\x82o\xc5\xbcu immunologicznym \xe2\x80\x93 stan zapalny, w kt\xc3\xb3rym jednym z kluczowych bia\xc5\x82ek jest interleukina 1\xce\xb2. Do cz\xc4\x99stego wyst\xc4\x99powania tej choroby przyczyni\xc5\x82a si\xc4\x99 ewolucyjna utrata u ludzi i wy\xc5\xbcszych naczelnych urykazy, kt\xc3\xb3ra rozbija kwas moczowy._NEWLINE_Nie wiemy dok\xc5\x82adnie, co powoduje wytr\xc4\x85canie si\xc4\x99 kwasu moczowego. Cho\xc4\x87 mo\xc5\xbce si\xc4\x99 krystalizowa\xc4\x87 przy normalnym poziomie, to bardziej prawdopodobna jest jego krystalizacja na poziomie podwy\xc5\xbcszonym. Do innych, uznawanych za wa\xc5\xbcne, czynnik\xc3\xb3w wywo\xc5\x82uj\xc4\x85cych ostry napad dny nale\xc5\xbc\xc4\x85 niska temperatura, gwa\xc5\x82towne zmiany w poziomie kwasu moczowego, kwasica, gromadzenie si\xc4\x99 p\xc5\x82ynu w stawach oraz bia\xc5\x82ka macierzy pozakom\xc3\xb3rkowej, takie jak proteoglikany, kolageny i siarczan chondroityny. Nasilone wytr\xc4\x85canie si\xc4\x99 przy niskich temperaturach mo\xc5\xbce cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo t\xc5\x82umaczy\xc4\x87, dlaczego najbardziej nara\xc5\xbcone s\xc4\x85 stawy st\xc3\xb3p. Do gwa\xc5\x82townych zmian w kwasie moczowym mo\xc5\xbce doj\xc5\x9b\xc4\x87 z r\xc3\xb3\xc5\xbcnych powod\xc3\xb3w, takich jak wstrz\xc4\x85s, zabieg chirurgiczny, chemioterapia, dzia\xc5\x82anie diuretyk\xc3\xb3w czy odstawienie lub rozpocz\xc4\x99cie przyjmowania allopurinolu. Uwa\xc5\xbca si\xc4\x99, \xc5\xbce blokery kana\xc5\x82\xc3\xb3w wapniowych i losartan w mniejszym stopniu podwy\xc5\xbcszaj\xc4\x85 ryzyko wyst\xc4\x85pienia dny ni\xc5\xbc inne leki hipotensyjne.\n_START_SECTION_\nDiagnostyka\n_START_PARAGRAPH_\nDn\xc4\x99 mo\xc5\xbcna diagnozowa\xc4\x87 i leczy\xc4\x87 bez dalszego badania u os\xc3\xb3b cierpi\xc4\x85cych na hiperurykemi\xc4\x99 i klasyczn\xc4\x85 podagr\xc4\x99, nale\xc5\xbcy jednak przeprowadza\xc4\x87 analiz\xc4\x99 mazi stawowej w przypadku w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci co do diagnozy. Zdj\xc4\x99cia rentgenowskie, cho\xc4\x87 przydatne do rozpoznawania dny przewlek\xc5\x82ej, maj\xc4\x85 niewielkie zastosowanie przy ostrych atakach.\n_START_SECTION_\nMa\xc5\xba stawowa\n_START_PARAGRAPH_\nO zdiagnozowaniu dny decyduje stwierdzenie obecno\xc5\x9bci kryszta\xc5\x82k\xc3\xb3w moczanu jednosodowego w mazi stawowej lub obecno\xc5\x9b\xc4\x87 guzk\xc3\xb3w dnawych. Na obecno\xc5\x9b\xc4\x87 tych kryszta\xc5\x82k\xc3\xb3w powinny by\xc4\x87 przebadane wszystkie pr\xc3\xb3bki mazi stawowej pobrane z niezdiagnozowanych staw\xc3\xb3w. Pr\xc3\xb3bki ogl\xc4\x85dane pod mikroskopem korzystaj\xc4\x85cym ze \xc5\x9bwiat\xc5\x82a spolaryzowanego maj\xc4\x85 kszta\xc5\x82t przypominaj\xc4\x85cy ig\xc5\x82y oraz wykazuj\xc4\x85 si\xc4\x99 siln\xc4\x85 ujemno\xc5\x9bci\xc4\x85 dw\xc3\xb3j\xc5\x82omno\xc5\x9bci. Badanie to jest trudne w przeprowadzeniu i zwykle wymaga odpowiednio przeszkolonego obserwatora. Badanie p\xc5\x82ynu musi by\xc4\x87 przeprowadzone jak najszybciej po jego pobraniu, gdy\xc5\xbc na rozpuszczalno\xc5\x9b\xc4\x87 wp\xc5\x82ywa zar\xc3\xb3wno temperatura jak i pH.\n_START_SECTION_\nBadanie krwi\n_START_PARAGRAPH_\nHiperurykemia to klasyczna w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9b\xc4\x87 dny; niemniej jednak nie stwierdza si\xc4\x99 jej w niemal po\xc5\x82owie przypadk\xc3\xb3w dny, a wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 os\xc3\xb3b, u kt\xc3\xb3rych wyst\xc4\x99puje podniesione st\xc4\x99\xc5\xbcenie kwasu moczowego, nigdy nie choruje na dn\xc4\x99. Z tego powodu pomiar st\xc4\x99\xc5\xbcenia kwasu moczowego ma niewielkie zastosowanie w diagnozowaniu. Hiperurykemia wyst\xc4\x99puje, gdy st\xc4\x99\xc5\xbcenie moczanu w osoczu przekracza 420\xc2\xa0\xce\xbcmol/l (7,0\xc2\xa0mg/dl) u m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn i 360\xc2\xa0\xce\xbcmol/l (6,0\xc2\xa0mg/dl) u kobiet. Do innych cz\xc4\x99sto przeprowadzanych bada\xc5\x84 nale\xc5\xbcy badanie liczby bia\xc5\x82ych krwinek, elektrolit\xc3\xb3w, sprawdzenie czynno\xc5\x9bci nerek (wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynnika przes\xc4\x85czania k\xc5\x82\xc4\x99buszkowego) oraz wska\xc5\xbanika opadania erytrocyt\xc3\xb3w (odczyn Biernackiego, OB); jednak\xc5\xbce zar\xc3\xb3wno badanie liczby bia\xc5\x82ych krwinek, jak i opadu erytrocyt\xc3\xb3w mog\xc4\x85 da\xc4\x87 podwy\xc5\xbcszony wynik z powodu dny przy braku zaka\xc5\xbcenia. Udokumentowano przypadek, gdy liczba krwinek bia\xc5\x82ych wynosi\xc5\x82a 40,0\xc3\x9710\xe2\x81\xb9/l (40,000/mm\xc2\xb3).\n_START_SECTION_\nDiagnostyka r\xc3\xb3\xc5\xbcnicowa\n_START_PARAGRAPH_\nNajwa\xc5\xbcniejszym objawem wykorzystywanym w diagnostyce r\xc3\xb3\xc5\xbcnicowej w dnie jest septyczne zapalenie staw\xc3\xb3w. Nale\xc5\xbcy bra\xc4\x87 je pod uwag\xc4\x99 u pacjent\xc3\xb3w z objawami infekcji lub tych, u kt\xc3\xb3rych leczenie nie daje poprawy. Diagnoz\xc4\x99 mo\xc5\xbcna wspom\xc3\xb3c wykonaniem barwienia metod\xc4\x85 Grama i hodowl\xc4\x85 na pr\xc3\xb3bce mazi stawowej. Inne choroby, kt\xc3\xb3re daj\xc4\x85 podobne objawy, to dna rzekoma (chondrokalcynoza) oraz reumatoidalne zapalenie staw\xc3\xb3w. Guzki dnawe, szczeg\xc3\xb3lnie gdy nie s\xc4\x85 zlokalizowane w stawie, mog\xc4\x85 by\xc4\x87 mylnie uznane za raka podstawnokom\xc3\xb3rkowego lub inny nowotw\xc3\xb3r.\n_START_SECTION_\nZapobieganie\n_START_PARAGRAPH_\nObni\xc5\xbcenie poziomu kwasu moczowego mo\xc5\xbce nast\xc4\x85pi\xc4\x87 w wyniku zar\xc3\xb3wno wprowadzenia zmian w stylu \xc5\xbcycia, jak i przyjmowania lek\xc3\xb3w. W przypadku diety i stylu \xc5\xbcycia skuteczne okazuje si\xc4\x99 ograniczenie spo\xc5\xbcywania takich produkt\xc3\xb3w, jak mi\xc4\x99so i owoce morza, przyjmowanie odpowiedniej ilo\xc5\x9bci witaminy C, ograniczenie alkoholu i fruktozy oraz wystrzeganie si\xc4\x99 oty\xc5\x82o\xc5\x9bci. Dieta niskokaloryczna stosowana przez osoby oty\xc5\x82e zmniejsza poziom kwasu moczowego o 100\xc2\xa0\xc2\xb5mol/l (1,7\xc2\xa0mg/dl). Przyjmowanie 1500\xc2\xa0mg witaminy C dziennie obni\xc5\xbca ryzyko zachorowania na dn\xc4\x99 o 45%. Ze zmniejszonym prawdopodobie\xc5\x84stwem wyst\xc4\x85pienia tej choroby wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 tak\xc5\xbce picie kawy \xe2\x80\x93 ale nie herbaty. Dna mo\xc5\xbce wyst\xc4\x99powa\xc4\x87 wt\xc3\xb3rnie przy bezdechu sennym z powodu wydzielania puryn przez pozbawione tlenu kom\xc3\xb3rki. Leczenie bezdechu mo\xc5\xbce w\xc3\xb3wczas przyczyni\xc4\x87 si\xc4\x99 do zmniejszenia cz\xc4\x99stotliwo\xc5\x9bci atak\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nLeczenie\n_START_PARAGRAPH_\nPocz\xc4\x85tkowym celem leczenia jest z\xc5\x82agodzenie objaw\xc3\xb3w ostrych atak\xc3\xb3w. Nawracaj\xc4\x85cym atakom mo\xc5\xbcna zapobiega\xc4\x87 stosuj\xc4\x85c r\xc3\xb3\xc5\xbcne leki na obni\xc5\xbcenie poziomu kwasu moczowego w surowicy. B\xc3\xb3l mo\xc5\xbcna z\xc5\x82agodzi\xc4\x87, przyk\xc5\x82adaj\xc4\x85c woreczki z lodem na 20 do 30 minut kilkakrotnie w ci\xc4\x85gu dnia. Mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci leczenia ostrych atak\xc3\xb3w obejmuj\xc4\x85 przyjmowanie niesteroidowych lek\xc3\xb3w przeciwzapalnych (NLPZ), kolchicyny oraz steryd\xc3\xb3w; natomiast do lek\xc3\xb3w przyjmowanych zapobiegawczo nale\xc5\xbc\xc4\x85 allopurinol, febuksostat i probenecyd. Obni\xc5\xbcanie poziomu kwasu moczowego mo\xc5\xbce doprowadzi\xc4\x87 do wyleczenia choroby. Wa\xc5\xbcne jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc leczenie chor\xc3\xb3b wsp\xc3\xb3\xc5\x82istniej\xc4\x85cych.\n_START_SECTION_\nNLPZ\n_START_PARAGRAPH_\nNLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne) s\xc4\x85 zwykle pierwszymi lekami stosowanymi w celu leczenia dny; \xc5\xbcaden konkretny lek z tej grupy nie jest bardziej skuteczny ni\xc5\xbc inne. Poprawa nast\xc4\x99puje po ok. 4 godzinach, a zalecany czas leczenia wynosi od jednego tygodnia do dw\xc3\xb3ch. Nie zaleca si\xc4\x99 jednak stosowania tych lek\xc3\xb3w przy pewnych problemach zdrowotnych, takich jak krwawienie z przewodu pokarmowego, niewydolno\xc5\x9b\xc4\x87 nerek b\xc4\x85d\xc5\xba niewydolno\xc5\x9b\xc4\x87 serca. Chocia\xc5\xbc najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej stosowanym NLPZ by\xc5\x82a indometacyna, lepsze mog\xc4\x85 okaza\xc4\x87 si\xc4\x99 zamienniki, takie jak ibuprofen, ze wzgl\xc4\x99du na mniejsze skutki uboczne, jednak przy braku wysokiej skuteczno\xc5\x9bci. Osobom, u kt\xc3\xb3rych istnieje ryzyko wyst\xc4\x85pienia \xc5\xbco\xc5\x82\xc4\x85dkowych skutk\xc3\xb3w ubocznych w wyniku przyjmowania NLPZ, mo\xc5\xbcna poda\xc4\x87 inhibitor pompy protonowej.\n_START_SECTION_\nKolchicyna\n_START_PARAGRAPH_\nKolchicyna stanowi alternatyw\xc4\x99 dla os\xc3\xb3b nietoleruj\xc4\x85cych NLPZ. Ograniczeniem dla jej stosowania s\xc4\x85 skutki uboczne (g\xc5\x82\xc3\xb3wnie zaburzenia \xc5\xbco\xc5\x82\xc4\x85dkowo-jelitowe). Zaburzenia te s\xc4\x85 zale\xc5\xbcne jednak od dawki, a ryzyko ich wyst\xc4\x85pienia mo\xc5\xbcna zmniejszy\xc4\x87 stosuj\xc4\x85c dawki ni\xc5\xbcsze, cho\xc4\x87 wci\xc4\x85\xc5\xbc skuteczne. Kolchicyna mo\xc5\xbce wchodzi\xc4\x87 w interakcje z innymi powszechnie stosowanymi lekami, m.in. atorwastatyn\xc4\x85 i erytromycyn\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nSterydy\n_START_PARAGRAPH_\nGlukokortykoid jest r\xc3\xb3wnie skuteczny jak NLPZ i mo\xc5\xbce by\xc4\x87 stosowany w przypadkach, gdy istniej\xc4\x85 przeciwwskazania dla NLPZ. Daje tak\xc5\xbce popraw\xc4\x99, gdy jest wstrzykiwany dostawowo; nale\xc5\xbcy jednak najpierw wykluczy\xc4\x87 infekcyjne zapalenie stawu, poniewa\xc5\xbc sterydy je pogarszaj\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nPeglotykaza\n_START_PARAGRAPH_\nPeglotykaza (Krystexxa) zosta\xc5\x82a w 2010 r. zatwierdzonym w USA lekiem stosowanym przy dnie. Jest alternatyw\xc4\x85 dla tych 3% os\xc3\xb3b, u kt\xc3\xb3rych wyst\xc4\x99puje nietolerancja innych lek\xc3\xb3w. Peglotykaza jest podawana jako wlew do\xc5\xbcylny co dwa tygodnie i skutecznie obni\xc5\xbca st\xc4\x99\xc5\xbcenie kwasu moczowego.\n_START_SECTION_\nProfilaktyka\n_START_PARAGRAPH_\nIstnieje wiele lek\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re mo\xc5\xbcna stosowa\xc4\x87 w celu zapobiegania kolejnym epizodom dny. S\xc4\x85 to m.in.: inhibitory oksydazy ksantynowej (w tym allopurinol i febuksostat) oraz leki urykozuryczne (takie jak probenecyd czy sulfinpirazon). Zwykle nie wprowadza si\xc4\x99 ich wcze\xc5\x9bniej ni\xc5\xbc tydzie\xc5\x84 do dw\xc3\xb3ch od chwili ust\xc4\x85pienia ostrego ataku z powodu mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci jego pogorszenia; cz\xc4\x99sto te\xc5\xbc przez pierwsze trzy do sze\xc5\x9bciu miesi\xc4\x99cy s\xc4\x85 stosowane w po\xc5\x82\xc4\x85czeniu z NLPZ albo kolchicyn\xc4\x85. S\xc4\x85 zalecane dla os\xc3\xb3b, u kt\xc3\xb3rych wyst\xc4\x85pi\xc5\x82y przynajmniej dwa ataki dny, chyba \xc5\xbce wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 destrukcyjne zmiany w stawach, guzki b\xc4\x85d\xc5\xba nefropatia moczanowa, gdy\xc5\xbc wcze\xc5\x9bniejsze stosowanie lek\xc3\xb3w uwa\xc5\xbcane jest za nieop\xc5\x82acalne. Nale\xc5\xbcy zwi\xc4\x99kszy\xc4\x87 stosowanie \xc5\x9brodk\xc3\xb3w obni\xc5\xbcaj\xc4\x85cych st\xc4\x99\xc5\xbcenie moczanu do chwili, gdy spadnie ono poni\xc5\xbcej 300\xe2\x80\x93360\xc2\xa0\xc2\xb5mol/l (5,0-6,0\xc2\xa0mg/dl), po czym kontynuowa\xc4\x87 je na czas nieokre\xc5\x9blony. Je\xc5\x9bli leki te s\xc4\x85 stosowane ca\xc5\x82y czas w chwili ataku, zaleca si\xc4\x99 zaprzestanie podawania. Gdy nie mo\xc5\xbcna sprowadzi\xc4\x87 st\xc4\x99\xc5\xbcenia kwasu moczowego poni\xc5\xbcej 6,0\xc2\xa0mg/dl i ataki nawracaj\xc4\x85, leczenie uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 za nieskuteczne lub dany przypadek dny jest oporny na leczenie. Probenecyd jest og\xc3\xb3lnie mniej skuteczny ni\xc5\xbc allopurinol._NEWLINE_Leki urykozuryczne s\xc4\x85 zwykle preferowane wtedy, gdy niedob\xc3\xb3r wydzielania kwasu moczowego, stwierdzony na podstawie moczu pobieranego przez 24 godziny, przyczynia si\xc4\x99 do st\xc4\x99\xc5\xbcenia kwasu na poziomie poni\xc5\xbcej 800\xc2\xa0mg. Nie s\xc4\x85 jednak zalecane, gdy dany pacjent mia\xc5\x82 kamienie nerkowe. Je\xc5\xbceli w ci\xc4\x85gu 24 godzin wydalane jest wi\xc4\x99cej ni\xc5\xbc 800\xc2\xa0mg, co wskazuje na nadprodukcj\xc4\x99, skuteczniejszy okazuje si\xc4\x99 inhibitor oksydazy ksantynowej._NEWLINE_Inhibitory te (jak np. allopurinol czy febuksostat) blokuj\xc4\x85 wytwarzanie kwasu moczowego, a d\xc5\x82ugoterminowa terapia z ich wykorzystaniem jest bezpieczna, dobrze tolerowana i mo\xc5\xbce by\xc4\x87 stosowana u os\xc3\xb3b z niewydolno\xc5\x9bci\xc4\x85 nerek lub u kt\xc3\xb3rych wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 kamienie kwasu moczowego. Allopurinol w niewielu przypadkach sta\xc5\x82 si\xc4\x99 przyczyn\xc4\x85 nadwra\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci; w takim przypadku zaleca si\xc4\x99 zmian\xc4\x99 na febuksostat.\n_START_SECTION_\nRokowanie\n_START_PARAGRAPH_\nNieleczony ostry atak dny ust\xc4\x99puje zazwyczaj w przeci\xc4\x85gu pi\xc4\x99ciu do siedmiu dni. W 60% przypadk\xc3\xb3w w przeci\xc4\x85gu roku nast\xc4\x99puje jednak drugi atak. Osoby cierpi\xc4\x85ce na dn\xc4\x99 nale\xc5\xbc\xc4\x85 do grupy zwi\xc4\x99kszonego ryzyka wyst\xc4\x85pienia nadci\xc5\x9bnienia t\xc4\x99tniczego, cukrzycy, zespo\xc5\x82u metabolicznego oraz chor\xc3\xb3b uk\xc5\x82adu kr\xc4\x85\xc5\xbcenia i chor\xc3\xb3b nerek, znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 wi\xc4\x99c w grupie zwi\xc4\x99kszonego ryzyka zgonu. Mo\xc5\xbce to by\xc4\x87 cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo spowodowane zwi\xc4\x85zkiem z insulinooporno\xc5\x9bci\xc4\x85 i oty\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85, jednak zwi\xc4\x99kszone ryzyko wydaje si\xc4\x99 w pewnym stopniu niezale\xc5\xbcne._NEWLINE_Nieleczone ostre ataki dny mog\xc4\x85 prowadzi\xc4\x87 do dny przewlek\xc5\x82ej, kt\xc3\xb3ra powoduje uszkodzenie powierzchni staw\xc3\xb3w, deformacje staw\xc3\xb3w i powstawanie bolesnych guzk\xc3\xb3w dnawych. Guzki te wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 u 30% pacjent\xc3\xb3w nieleczonych przez okres pi\xc4\x99ciu lat, cz\xc4\x99sto na obr\xc4\x85bku ucha, wyrostku \xc5\x82okciowym lub na \xc5\x9bci\xc4\x99gnie Achillesa. Agresywne leczenie mo\xc5\xbce spowodowa\xc4\x87 ich zanik. Do cz\xc4\x99stych komplikacji nale\xc5\xbcy kamica nerkowa, kt\xc3\xb3ra dotyka od 10 do 40% os\xc3\xb3b i spowodowana jest niskim pH moczu, co przyczynia si\xc4\x99 do wydzielania kwasu moczowego. Mog\xc4\x85 wyst\xc4\x85pi\xc4\x87 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc inne formy przewlek\xc5\x82ej niewydolno\xc5\x9bci nerek.\n_START_SECTION_\nEpidemiologia\n_START_PARAGRAPH_\nDna dotyka ok. 1-2% zachodniej populacji na pewnym etapie \xc5\xbcycia i staje si\xc4\x99 coraz bardziej powszechna. Od 1990 do 2010 r. liczba zachorowa\xc5\x84 praktycznie si\xc4\x99 podwoi\xc5\x82a. Istnieje przekonanie, \xc5\xbce wzrost liczby przypadk\xc3\xb3w spowodowany jest wyd\xc5\x82u\xc5\xbceniem \xc5\x9bredniej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci \xc5\xbcycia, zmian\xc4\x85 diety i cz\xc4\x99stszym wyst\xc4\x99powaniem schorze\xc5\x84 skojarzonych z dn\xc4\x85, takich jak zesp\xc3\xb3\xc5\x82 metaboliczny i nadci\xc5\x9bnienie t\xc4\x99tnicze. Stwierdzono, \xc5\xbce na wyst\xc4\x99powanie dny wp\xc5\x82ywa szereg czynnik\xc3\xb3w, w tym wiek, pochodzenie etniczne i pora roku. Odsetek dotkni\xc4\x99tych chorob\xc4\x85 m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn powy\xc5\xbcej 30. roku \xc5\xbcycia i kobiet powy\xc5\xbcej 50. roku \xc5\xbcycia wynosi 2%._NEWLINE_W Stanach Zjednoczonych prawdopodobie\xc5\x84stwo wyst\xc4\x85pienia dny u Afroamerykan\xc3\xb3w p\xc5\x82ci m\xc4\x99skiej jest dwa razy wi\xc4\x99ksze ni\xc5\xbc u Amerykan\xc3\xb3w pochodzenia europejskiego. Odnotowano r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wiele przypadk\xc3\xb3w choroby w\xc5\x9br\xc3\xb3d mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Wysp Australii i Oceanii i Maorys\xc3\xb3w z Nowej Zelandii, cho\xc4\x87 choroba jest rzadka u Aborygen\xc3\xb3w australijskich pomimo wysokiego \xc5\x9bredniego st\xc4\x99\xc5\xbcenia kwasu moczowego w surowicy krwi w tej grupie. Dna sta\xc5\x82a si\xc4\x99 powszechna w Chinach, na Polinezji i na obszarach miejskich Afryki Subsaharyjskiej. Niekt\xc3\xb3re badania wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce ataki dny cz\xc4\x99\xc5\x9bciej maj\xc4\x85 miejsce wiosn\xc4\x85. Przypisuje si\xc4\x99 to sezonowej zmianie diety, spo\xc5\xbcyciu alkoholu, aktywno\xc5\x9bci fizycznej i temperaturze.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nDna moczanowa znana jest od staro\xc5\xbcytno\xc5\x9bci. W przesz\xc5\x82o\xc5\x9bci nazywano j\xc4\x85 \xe2\x80\x9ekr\xc3\xb3low\xc4\x85 chor\xc3\xb3b i chorob\xc4\x85 kr\xc3\xb3l\xc3\xb3w\xe2\x80\x9d lub \xe2\x80\x9echorob\xc4\x85 bogaczy\xe2\x80\x9d. Pierwsza wzmianka o tej chorobie pochodzi z Egiptu z 2600 r. p.n.e. i zawiera opis artretyzmu palucha stopy. Grecki lekarz Hipokrates napisa\xc5\x82 o chorobie ok. 400 r. p.n.e. w swoich Aforyzmach, zauwa\xc5\xbcaj\xc4\x85c, \xc5\xbce choroba nie dotyka eunuch\xc3\xb3w i kobiet w okresie przedmenopauzalnym. Aulus Cornelius Celsus (30 r. n.e.) opisa\xc5\x82 zwi\xc4\x85zek z alkoholem i z problemami z nerkami oraz p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszy pocz\xc4\x85tek choroby u kobiet:_NEWLINE_G\xc4\x99sty mocz, kt\xc3\xb3rego osady maj\xc4\x85 barw\xc4\x99 bia\xc5\x82\xc4\x85, oznacza, \xc5\xbce w stawach lub we wn\xc4\x99trzno\xc5\x9bciach pojawi si\xc4\x99 b\xc3\xb3l i choroba.... B\xc3\xb3le staw\xc3\xb3w d\xc5\x82oni i st\xc3\xb3p s\xc4\x85 bardzo cz\xc4\x99ste i uporczywe, tak jak dzieje si\xc4\x99 to w przypadkach podagry i chiragry. Rzadko atakuj\xc4\x85 one eunuch\xc3\xb3w lub ch\xc5\x82opc\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy nie obcowali jeszcze z kobiet\xc4\x85, albo te\xc5\xbc kobiety, u kt\xc3\xb3rych zanik\xc5\x82 cykl miesi\xc4\x99czny... niekt\xc3\xb3rzy zapewnili sobie wolno\xc5\x9b\xc4\x87 od choroby na ca\xc5\x82e \xc5\xbcycie, powstrzymuj\xc4\x85c si\xc4\x99 od wina, miodu i stosunk\xc3\xb3w cielesnych._NEWLINE_W 1683 r. angielski lekarz Thomas Sydenham opisa\xc5\x82 nasilenie dny we wczesnych godzinach porannych i stwierdzi\xc5\x82 wyst\xc4\x99powanie choroby przewa\xc5\xbcnie u starszych m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn:_NEWLINE_Pacjenci cierpi\xc4\x85cy na dn\xc4\x99 to generalnie albo starsi m\xc4\x99\xc5\xbcczy\xc5\xbani, albo m\xc4\x99\xc5\xbcczy\xc5\xbani, kt\xc3\xb3rzy prowadzili w m\xc5\x82odo\xc5\x9bci wyniszczaj\xc4\x85cy tryb \xc5\xbcycia i przedwcze\xc5\x9bnie zestarzeli si\xc4\x99 przez swe rozwi\xc4\x85z\xc5\x82e zwyczaje, z kt\xc3\xb3rych \xc5\xbcaden nie jest powszechniejszy ni\xc5\xbc przedwczesne i nadmierne oddawanie si\xc4\x99 uciechom cielesnym albo inne podobnie wyczerpuj\xc4\x85ce pasje. Ofiara choroby k\xc5\x82adzie si\xc4\x99 spa\xc4\x87 i \xc5\x9bpi w dobrym zdrowiu. Oko\xc5\x82o drugiej nad ranem budzi j\xc4\x85 ostry b\xc3\xb3l w du\xc5\xbcym palcu; rzadziej w pi\xc4\x99cie, kostce lub na podbiciu. B\xc3\xb3l przypomina zwichni\xc4\x99cie, a mimo to chore miejsca sprawiaj\xc4\x85 takie wra\xc5\xbcenie, jakby polewano je zimn\xc4\x85 wod\xc4\x85. Po tym nast\xc4\x99puj\xc4\x85 dreszcze i niedu\xc5\xbca gor\xc4\x85czka... Noc mija w m\xc4\x99czarniach, bezsenno\xc5\x9bci, obracaniu bol\xc4\x85cej cz\xc4\x99\xc5\x9bci cia\xc5\x82a i nieustannych zmianach pozycji; chory miota si\xc4\x99 bez ustanku, tak samo jak bez ustanku trwa b\xc3\xb3l w m\xc4\x99czonym stawie, wzmacniaj\xc4\x85c si\xc4\x99 wraz z nadej\xc5\x9bciem ataku._NEWLINE_Holenderski naukowiec Antoni van Leeuwenhoek w 1679 r. opisa\xc5\x82 po raz pierwszy wygl\xc4\x85d kryszta\xc5\x82\xc3\xb3w kwasu moczowego pod mikroskopem. W 1848 r. angielski lekarz Alfred Baring Garrod zda\xc5\x82 sobie spraw\xc4\x99, \xc5\xbce nadmiar kwasu moczowego we krwi jest przyczyn\xc4\x85 dny moczanowej.\n_START_SECTION_\nU innych gatunk\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nU wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci innych gatunk\xc3\xb3w dna wyst\xc4\x99puje rzadko ze wzgl\xc4\x99du na ich zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 produkowania enzymu oksydazy moczanowej, kt\xc3\xb3ry rozk\xc5\x82ada kwas moczowy. Ludzie i inne cz\xc5\x82owiekowate nie posiadaj\xc4\x85 tej zdolno\xc5\x9bci, dlatego te\xc5\xbc cz\xc4\x99sto zapadaj\xc4\x85 na dn\xc4\x99 moczanow\xc4\x85. Uwa\xc5\xbca si\xc4\x99 jednak, \xc5\xbce na dn\xc4\x99 cierpia\xc5\x82 okaz gatunku Tyrannosaurus rex znany jako "dinozaur Sue".\n_START_SECTION_\nBadania\n_START_PARAGRAPH_\nObecnie prowadzone s\xc4\x85 badania nad wieloma nowymi lekami na dn\xc4\x99 moczanow\xc4\x85, w tym anakinr\xc4\x85, canakinumabem i rilonaceptem. Dost\xc4\x99pny jest r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc rekombinowany enzym oksydazy moczanowej (rasburykaza); mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci jego stosowania s\xc4\x85 jednak ograniczone, poniewa\xc5\xbc wywo\xc5\x82uje reakcj\xc4\x99 autoimmunologiczn\xc4\x85. Trwaj\xc4\x85 te\xc5\xbc prace nad wersjami w mniejszym stopniu opartymi na antygenach.'