b'\n_START_ARTICLE_\n2K4 Filin\n_START_SECTION_\nWst\xc4\x99p\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsze bomby j\xc4\x85drowe charakteryzowa\xc5\x82y si\xc4\x99 du\xc5\xbca mas\xc4\x85 i \xc5\x9brednic\xc4\x85. Nadawa\xc5\x82y si\xc4\x99 tylko do przenoszenia ich za pomoc\xc4\x85 samolot\xc3\xb3w strategicznych. Stwarza\xc5\x82o to wiele problem\xc3\xb3w na polu walki. Od lat 50 XX wieku nast\xc4\x85pi\xc5\x82 znaczny post\xc4\x99p w technologii \xc5\x82adunk\xc3\xb3w j\xc4\x85drowych. Spowodowa\xc5\x82o to znaczne zmniejszenie ich \xc5\x9brednicy i wagi. Wraz z opracowaniem nowej doktryny zak\xc5\x82adaj\xc4\x85cej ograniczone u\xc5\xbcycie broni j\xc4\x85drowej, zacz\xc4\x99to prowadzi\xc4\x87 prace koncepcyjne nad skonstruowaniem nowych \xc5\x9brodk\xc3\xb3w przenoszenia. Pierwsze pr\xc3\xb3by wystrzeliwania \xc5\x82adunk\xc3\xb3w j\xc4\x85drowych z dzia\xc5\x82 artyleryjskich oraz za pomoc\xc4\x85 rakiet przeprowadzono w USA. Prace takie prowadzono te\xc5\xbc w ZSRR. Skonstruowano dzia\xc5\x82a mog\xc4\x85ce wystrzeli\xc4\x87 \xc5\x82adunki j\xc4\x85drowe, lecz by\xc5\x82y one za ma\xc5\x82o mobilne z powodu wagi i wymiar\xc3\xb3w. Wymaga\xc5\x82y te\xc5\xbc zbyt du\xc5\xbco czasu na przygotowanie si\xc4\x99 do strza\xc5\x82u. Podobnie sytuacja przedstawia\xc5\x82a si\xc4\x99 z pociskami rakietowymi na paliwo ciek\xc5\x82e. Wad tych mia\xc5\x82y nie posiada\xc4\x87 rakietowe pociski balistyczne bliskiego zasi\xc4\x99gu na paliwo sta\xc5\x82e, wystrzeliwane z wyrzutni mobilnych. W za\xc5\x82o\xc5\xbceniach zrezygnowano ze sterowania torem lotu pocisk\xc3\xb3w za pomoc\xc4\x85 fal radiowych z powodu mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci ich zak\xc5\x82\xc3\xb3cenia. Sterowanie takie wymaga\xc5\x82oby te\xc5\xbc istnienia powietrznego lub naziemnego punktu sterowania. Obliczono, \xc5\xbce przy odleg\xc5\x82o\xc5\x9bci 30 km \xc5\x9bredni b\xc5\x82\xc4\x85d celowania w granicach 500 \xe2\x80\x93 1000 metr\xc3\xb3w b\xc4\x99dzie dopuszczalny przy u\xc5\xbcyciu g\xc5\x82owic j\xc4\x85drowych. W projektach za\xc5\x82o\xc5\xbcono, \xc5\xbce rakiety b\xc4\x99d\xc4\x85  naprowadzane inercyjnie przy u\xc5\xbcyciu wyrzutni. Tak powsta\xc5\x82a ca\xc5\x82a generacja radzieckich system\xc3\xb3w rakiet taktycznych. W kodzie NATO systemy te otrzyma\xc5\x82y oznaczenie FROG (Free Rocket Over Ground). Jednym z pierwszych, obok l\xc5\xbcejszego systemu 2K1 Mars, by\xc5\x82 zestaw rakietowy 2K4 Filin.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nProjektowanie rakiet systemu rozpocz\xc4\x99to w 1954 w NII-1 (Instytucie Naukowo-Badawczym 1) Ministerstwa Budowy Maszyn Rolniczych (od 1966 r. przemianowanym na  Moskiewski Instytut Techniki Cieplnej). G\xc5\x82\xc3\xb3wnym projektantem by\xc5\x82 Niko\xc5\x82aj P. Mazurow. Rakieta zosta\xc5\x82a oparta na konstrukcji rakiety projektowanej dla systemu 2K1 Mars, lecz zosta\xc5\x82a powi\xc4\x99kszona, w celu zwi\xc4\x99kszenia zasi\xc4\x99gu i zastosowania silniejszej g\xc5\x82owicy j\xc4\x85drowej.  W 1955 \xe2\x80\x93 1957 przeprowadzono pr\xc3\xb3by z rakietami i wyrzutniami. Pr\xc3\xb3by wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce elementy rakiety dzia\xc5\x82a\xc5\x82y dobrze opr\xc3\xb3cz urz\xc4\x85dzenia radiolokacyjnego \xe2\x80\x9eKrug\xe2\x80\x9d kt\xc3\xb3re nie wytrzymywa\xc5\x82o pr\xc3\xb3b.  Konstrukcja wyrzutni wykaza\xc5\x82a wiele wad. Przeprowadzone do\xc5\x9bwiadczenia pozwoli\xc5\x82y usun\xc4\x85\xc4\x87 konstrukcyjne i eksploatacyjne wady zestawu poprzez wprowadzenie wielu modyfikacji.  Rakiety otrzyma\xc5\x82y oznaczenie w systemie GRAU 3R2. Pierwotnie planowano budow\xc4\x99 wyrzutni na podwoziu czo\xc5\x82gu T-55. W zwi\xc4\x85zku z tym, \xc5\xbce zlecenie na produkcj\xc4\x99 wyrzutni otrzyma\xc5\x82y zak\xc5\x82ady Kirowskie  w Czelabi\xc5\x84sku zastosowano podwozie ISU-152 produkowane przez ten zak\xc5\x82ad jako "Obiekt 804". Masa wyrzutni wzros\xc5\x82a przez to w por\xc3\xb3wnaniu do podwozia T-55 o ok. 10 \xe2\x80\x93 15 t. Wyrzutnia otrzyma\xc5\x82a symbol 2P4 Tiulpan. To samo podwozie i kabina pos\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y do budowy wyrzutni 2U218 systemu 8K11. Pr\xc3\xb3by rakiet prowadzono w okresie sierpie\xc5\x84\xe2\x80\x93grudzie\xc5\x84 1957 na poligonie Kapustin Jar. _NEWLINE_Kompleks zosta\xc5\x82 uznany za mniej udany, ni\xc5\xbc rozwijany r\xc3\xb3wnolegle l\xc5\xbcejszy zestaw 2K1 Mars, pod wzgl\xc4\x99dem mobilno\xc5\x9bci i koszt\xc3\xb3w. W konsekwencji nie zosta\xc5\x82 przyj\xc4\x99ty oficjalnie na uzbrojenie Armii Radzieckiej, a jedynie wyprodukowane zestawy zosta\xc5\x82y przyj\xc4\x99te do eksploatacji, zarz\xc4\x85dzeniem Rady Ministr\xc3\xb3w ZSRR z dnia 17.08.1958 r. pod nazw\xc4\x85 2K4 Filin. W kodzie NATO zosta\xc5\x82 najpierw oznaczony T-5, a nast\xc4\x99pnie FROG-1. Wyrzutnia 2P4 po raz pierwszy zosta\xc5\x82a zademonstrowana publicznie 7 listopada 1957 r. z okazji rocznicy Rewolucji Pa\xc5\xbadziernikowej. Og\xc3\xb3\xc5\x82em wyprodukowano 36 wyrzutni: w 1957 roku prototyp i dalsze 9 wyrzutni, a w 1958 roku nast\xc4\x99pne 26. By\xc5\x82y tylko na wyposa\xc5\xbceniu Armii Radzieckiej, u\xc5\xbcywane w dwuwyrzutniowych bateriach w dywizjonie rakietowym wybranych dywizji pancernych. Wycofany z eksploatacji zarz\xc4\x85dzeniem Rady Ministr\xc3\xb3w ZSRR w 1960 r.\n_START_SECTION_\nBudowa wyrzutni\n_START_PARAGRAPH_\nWyrzutnia 2P4 zosta\xc5\x82a zbudowana na podwoziu dzia\xc5\x82a ISU-152K. W przedniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci by\xc5\x82a kabina za\xc5\x82ogi. Na podwoziu zamontowany by\xc5\x82 zesp\xc3\xb3\xc5\x82 artyleryjski z prowadnic\xc4\x85. Prowadnica by\xc5\x82a podnoszona hydraulicznie. Na ca\xc5\x82ej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci posiada\xc5\x82a rowek w kszta\xc5\x82cie odwr\xc3\xb3conej litery T, w kt\xc3\xb3rym przesuwa\xc5\x82 si\xc4\x99 sworze\xc5\x84 rakiety podczas za\xc5\x82adunku i startu. W zwi\xc4\x85zku z tym, \xc5\xbce si\xc5\x82a ci\xc4\x85gu silnik\xc3\xb3w rakietowych zale\xc5\xbca\xc5\x82a w du\xc5\xbcym stopniu od temperatury \xc5\x82adunku prochowego, silnik rakiety by\xc5\x82 umieszczony w rurowej os\xc5\x82onie, kt\xc3\xb3ra zapewnia\xc5\x82a optymaln\xc4\x85 temperatur\xc4\x99 za pomoc\xc4\x85 podgrzewania grzejnikami elektrycznymi. Sterowanie rakiet\xc4\x85 by\xc5\x82o inercyjne. Polega\xc5\x82o to na tym, \xc5\xbce prowadnica wraz rakiet\xc4\x85 by\xc5\x82a ustawiana w kierunku celu. Zasi\xc4\x99g regulowano poprzez podniesienie prowadnicy pod odpowiednim k\xc4\x85tem do powierzchni ziemi. Do stabilizacji i poziomowania wyrzutni na stanowisku ogniowym s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82y dwa podno\xc5\x9bniki znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 z ty\xc5\x82u.\n_START_SECTION_\nBudowa rakiet\n_START_PARAGRAPH_\nDo wyrzutni by\xc5\x82y stosowane rakiety 3R2, jednostopniowe, z silnikiem dwukomorowym na prochowe paliwo sta\xc5\x82e. Rakieta by\xc5\x82a podobnej konstrukcji, co 3R1 zestawu 2K1 Mars, lecz by\xc5\x82a powi\xc4\x99kszona. Komory rozmieszczone jedna za drug\xc4\x85. Przednia komora spalania mia\xc5\x82a na obwodzie 12 dysz odchylonych na zewn\xc4\x85trz pod katem 15 stopni, aby uchroni\xc4\x87 tyln\xc4\x85 komor\xc4\x99 przed bezpo\xc5\x9brednim dzia\xc5\x82aniem gaz\xc3\xb3w prochowych. Dysze te by\xc5\x82y te\xc5\xbc odchylone pod k\xc4\x85tem 3 stopni od osi wzd\xc5\x82u\xc5\xbcnej rakiety w celu nadania jej pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci obrotowej w aktywnej fazie lotu. Tylna komora spalania mia\xc5\x82a dysz\xc4\x99 centraln\xc4\x85 i 6 dysz na obwodzie. Zap\xc5\x82on nast\xc4\x99powa\xc5\x82 po podaniu napi\xc4\x99cia na zap\xc5\x82onniki umieszczone w przedniej komorze. W\xc5\x82\xc3\xb3kna \xc5\xbcarowe zap\xc5\x82onnik\xc3\xb3w powodowa\xc5\x82y zap\xc5\x82on \xc5\x82adunku prochowego. Przez kana\xc5\x82y ogniowe w \xc5\x82adunku prochowym ogie\xc5\x84 przenosi\xc5\x82 si\xc4\x99 do tylnej komory. Silniki dzia\xc5\x82a\xc5\x82y praktycznie jednocze\xc5\x9bnie. Pod wp\xc5\x82ywem ci\xc5\x9bnienia gaz\xc3\xb3w prochowych odpada\xc5\x82y metalowe korki, kt\xc3\xb3re znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w dyszach i rakieta pod wp\xc5\x82ywem si\xc5\x82y ci\xc4\x85gu zaczyna\xc5\x82a porusza\xc4\x87 si\xc4\x99 do przodu. W locie stabilizowana by\xc5\x82a brzechwami znajduj\xc4\x85cymi si\xc4\x99 w tylnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci rakiety. W pierwszych wersjach montowano 6 brzechw, w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych 4. Rakiety posiada\xc5\x82y nadkalibrowe g\xc5\x82owice j\xc4\x85drowe RDS-4._NEWLINE_W sk\xc5\x82ad zestawu wchodzi\xc5\x82 d\xc5\xbawig \xd0\x9a-104 oraz wyposa\xc5\xbcenie dodatkowe.'