b'\n_START_ARTICLE_\nGustave Whitehead\n_START_PARAGRAPH_\nGustave Albin Whitehead (ur. Gustav Albin Wei\xc3\x9fkopf 1 stycznia 1874 w Leutershausen, zm. 10 pa\xc5\xbadziernika 1927 w Bridgeport, USA) \xe2\x80\x93 niemiecko-ameryka\xc5\x84ski pionier awiacji i konstruktor silnik\xc3\xb3w lotniczych._NEWLINE_By\xc5\x82 najprawdopodobniej pierwszym cz\xc5\x82owiekiem kt\xc3\xb3ry ju\xc5\xbc w 1901 odby\xc5\x82 udany lot na maszynie ci\xc4\x99\xc5\xbcszej od powietrza nap\xc4\x99dzanej silnikiem mechanicznym.\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nWcze\xc5\x9bnie osierocony zaci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 jako kilkunastoletni ch\xc5\x82opiec do s\xc5\x82u\xc5\xbcby w marynarce, p\xc5\x82ywa\xc5\x82 na statkach \xc5\xbcaglowych \xe2\x80\x93 kliprach. W 1895 wyemigrowa\xc5\x82 do USA, gdzie zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 konstrukcjami aparat\xc3\xb3w lataj\xc4\x85cych, pocz\xc4\x85tkowo bezsilnikowych (szybowc\xc3\xb3w). Zbudowa\xc5\x82 ich kilka, na niekt\xc3\xb3rych z nich uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 wznie\xc5\x9b\xc4\x87 w powietrze i przelecie\xc4\x87 kilkusetmetrowe odcinki. W tym czasie zmieni\xc5\x82 nazwisko na Whitehead._NEWLINE_W 1900 osiad\xc5\x82 w Bridgeport w stanie Connecticut, gdzie kontynuowa\xc5\x82 eksperymenty lotnicze. Opracowa\xc5\x82 tam samolot o kszta\xc5\x82cie skrzyde\xc5\x82 b\xc4\x99d\xc4\x85cych skrzy\xc5\xbcowaniem ptaka i nietoperza, konstrukcj\xc4\x99 z bambusa, jedwabiu i stalowych linek z podczepion\xc4\x85 wann\xc4\x85 k\xc4\x85pielow\xc4\x85 i 20-konnym silnikiem spalinowym na gaz acetylen nap\xc4\x99dzaj\xc4\x85cym dwa \xc5\x9bmig\xc5\x82a (w celu poprawienia stabilno\xc5\x9bci \xc5\x9bmig\xc5\x82a obraca\xc5\x82y si\xc4\x99 przeciwbie\xc5\xbcnie). Rozpi\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 skrzyde\xc5\x82 wynosi\xc5\x82a oko\xc5\x82o 11 metr\xc3\xb3w. Dodatkowy 10-konny silnik nap\xc4\x99dza\xc5\x82 podwozie samolotu w celu zwi\xc4\x99kszenia pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci startowej, dzi\xc4\x99ki czemu nie trzeba by\xc5\x82o czeka\xc4\x87 na korzystny wiatr i niepotrzebna by\xc5\x82a dodatkowa katapulta. Nazwa\xc5\x82 swoj\xc4\x85 konstrukcj\xc4\x99 \xe2\x80\x9eNumer 21\xe2\x80\x9d._NEWLINE_14 sierpnia 1901 odby\xc5\x82 w Bridgeport na \xe2\x80\x9eNumerze 21\xe2\x80\x9d dwa o\xc5\x9bmiusetmetrowe loty na wysoko\xc5\x9bci si\xc4\x99gaj\xc4\x85cej 15 metr\xc3\xb3w. Konstrukcja ta, tak jak i poprzednie maszyny Whiteheada, nie dawa\xc5\x82a mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci sterowania lotem, dlatego lot powrotny odby\xc5\x82 si\xc4\x99 po odwr\xc3\xb3ceniu samolotu na ziemi w przeciwnym kierunku. By\xc5\x82 to pierwszy w \xc5\x9bwiecie lot samolotem nap\xc4\x99dzanym silnikiem. Sukces ten zosta\xc5\x82 opisany w prasie \xe2\x80\x93 w \xe2\x80\x9eBridgeport Herald\xe2\x80\x9d, \xe2\x80\x9eNew York Herald\xe2\x80\x9d i \xe2\x80\x9eBoston Transcript\xe2\x80\x9d. Artyku\xc5\x82 w \xe2\x80\x9eBridgeport Herald\xe2\x80\x9d ilustrowany by\xc5\x82 rysunkiem, ale nie zawiera\xc5\x82 fotografii._NEWLINE_Lot zosta\xc5\x82 opisany tak\xc5\xbce w wiarygodnym i opiniotw\xc3\xb3rczym \xe2\x80\x9eScientific American\xe2\x80\x9d, ale bez fotografii, wed\xc5\x82ug krytyk\xc3\xb3w rzekomego sukcesu Whiteheada jego autorem m\xc3\xb3g\xc5\x82 by\xc4\x87 Stanley Yale Beach, kt\xc3\xb3ry z kolei by\xc5\x82 klientem Whiteheada._NEWLINE_Lot ten poprzedzi\xc5\x82 lot braci Wright w Kitty Hawk o ponad dwa lata. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej Whitehead opracowa\xc5\x82 maszyn\xc4\x99 \xe2\x80\x9eNumer 22\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3ra r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82a si\xc4\x99 od \xe2\x80\x9eNumeru 21\xe2\x80\x9d mocniejszym, 40-konnym silnikiem na naft\xc4\x99. Prawdopodobnie przelecia\xc5\x82 ni\xc4\x85 nad dziesi\xc4\x99ciokilometrow\xc4\x85 cie\xc5\x9bnin\xc4\x85 Long Island w styczniu 1902._NEWLINE_Do 2013 nie by\xc5\x82y znane \xc5\xbcadne fotografie dokumentuj\xc4\x85ce loty Whiteheada, a artyku\xc5\x82y prasowe opisuj\xc4\x85ce jego osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia zawieraj\xc4\x85 liczne niewiarygodne szczeg\xc3\xb3\xc5\x82y. Oficjalnie, wed\xc5\x82ug Smithsonian Institution pierwszym oficjalnym lotem by\xc5\x82 odbyty w 1903 lot braci Wright, a \xc5\xbc\xc4\x85dania Whiteheada uznania jego lotu jako pionierskiego zosta\xc5\x82y oficjalnie odrzucone; jego prace zaliczono do kategorii lot\xc3\xb3w bezsilnikowych (szybowcowych)._NEWLINE_W 2013 analiza zdj\xc4\x99\xc4\x87 z wystawy z 1906 pokazuj\xc4\x85cych lot, kt\xc3\xb3ry odby\xc5\x82 si\xc4\x99 w 1901 wykaza\xc5\x82a, \xc5\xbce samolot Whiteheada rzeczywi\xc5\x9bcie wzbi\xc5\x82 si\xc4\x99 w powietrzne i odby\xc5\x82 lot._NEWLINE_Whitehead nie mia\xc5\x82 dostatecznej wiedzy i orientacji w zagadnieniach prawnych i ekonomicznych. Budowane przez siebie silniki sprzedawa\xc5\x82 z minimalnym zyskiem i nigdy nie uda\xc5\x82o mu si\xc4\x99 rozwin\xc4\x85\xc4\x87 przedsi\xc4\x99biorstwa na wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 skal\xc4\x99. \xc5\x9awiadkowie twierdz\xc4\x85, i\xc5\xbc Whitehead by\xc5\x82 odwiedzany przez braci Wright, kt\xc3\xb3rzy negocjowali z nim kupno jego silnika i wymieniali si\xc4\x99 z nim do\xc5\x9bwiadczeniami w zakresie budowy aparat\xc3\xb3w lataj\xc4\x85cych. Oko\xc5\x82o roku 1911 Whitehead zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 konstrukcjami \xc5\x9bmig\xc5\x82owc\xc3\xb3w, osi\xc4\x85gaj\xc4\x85c w tym pewne niewielkie sukcesy.'