b'\n_START_ARTICLE_\nWitamina B3\n_START_SECTION_\nRola w organizmie\n_START_PARAGRAPH_\nWsp\xc3\xb3\xc5\x82dzia\xc5\x82a w syntezie i rozk\xc5\x82adzie w\xc4\x99glowodan\xc3\xb3w, kwas\xc3\xb3w t\xc5\x82uszczowych i aminokwas\xc3\xb3w, w przemianach metabolicznych maj\xc4\x85cych na celu uwalnianie energii, uczestniczy w tworzeniu czerwonych cia\xc5\x82ek krwi, hamuje toksyczne dzia\xc5\x82anie zwi\xc4\x85zk\xc3\xb3w chemicznych i lek\xc3\xb3w, reguluje poziom cholesterolu we krwi, rozszerza naczynia krwiono\xc5\x9bne, oddzia\xc5\x82uje korzystnie na system nerwowy i stan psychiczny, poprawia ukrwienie sk\xc3\xb3ry i kondycj\xc4\x99 w\xc5\x82os\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nZapotrzebowanie dietetyczne\n_START_PARAGRAPH_\nZalecane dzienne zapotrzebowanie niacyny to 2\xe2\x80\x9312 mg/dzie\xc5\x84 dla dzieci, 14 mg/dzie\xc5\x84 dla kobiet, 16 mg/dzie\xc5\x84 dla m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn oraz 17\xe2\x80\x9318 mg/dzie\xc5\x84 dla kobiet w ci\xc4\x85\xc5\xbcy czy te\xc5\xbc karmi\xc4\x85cych. G\xc3\xb3rnym limitem dla doros\xc5\x82ych kobiet i m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn jest 35 mg/dzie\xc5\x84. Warto\xc5\x9bci te oparto na wyst\xc4\x99powaniu mrowienia / zaczerwienienia sk\xc3\xb3ry (flushing) jako krytycznym dzia\xc5\x82aniu ubocznym._NEWLINE_Poziom niacyny jest zwykle badany w moczu, gdy\xc5\xbc testy te s\xc4\x85 uznawane za dok\xc5\x82adniejsze ni\xc5\xbc testy krwi.\n_START_SECTION_\nSkutki nadmiaru\n_START_PARAGRAPH_\nFarmakologiczne dozy niacyny (1,5\xe2\x80\x936 g dziennie) maj\xc4\x85 dermatologiczne skutki uboczne, np. zaczerwienienie, sw\xc4\x99dzenie, sucho\xc5\x9b\xc4\x87 sk\xc3\xb3ry, wysypka \xe2\x80\x93 w\xc5\x82\xc4\x85czaj\xc4\x85c wyprysk oraz acanthosis nigricans. Notowane s\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc problemy uk\xc5\x82adu pokarmowego, jak niestrawno\xc5\x9b\xc4\x87, nudno\xc5\x9bci oraz ostra niewydolno\xc5\x9b\xc4\x87 w\xc4\x85troby. Mo\xc5\xbce tak\xc5\xbce wyst\xc4\x85pi\xc4\x87 hiperglikemia oraz zaburzenia rytmu serca._NEWLINE_Zaczerwienienie sk\xc3\xb3ry zazwyczaj trwa oko\xc5\x82o 15 do 30 minut, czasami wyst\xc4\x99puje razem ze sw\xc4\x99dzeniem \xe2\x80\x93 cz\xc4\x99sto bolesnym, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w miejscach zakrytych odzie\xc5\xbc\xc4\x85. Prostaglandyny s\xc4\x85 mediatorami tych objaw\xc3\xb3w, dlatego te\xc5\xbc u\xc5\xbcycie 300 mg aspiryny p\xc3\xb3\xc5\x82 godziny przed braniem niacyny powoduje zmniejszenie tych objaw\xc3\xb3w. Alternatywnie, jedna tabletka dziennie ibuprofenu mo\xc5\xbce z\xc5\x82agodzi\xc4\x87 te objawy. Zaleca si\xc4\x99 branie niacyny przy posi\xc5\x82kach. Zazwyczaj po kilku tygodniach brania niacyny u wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci os\xc3\xb3b objawy te przestaj\xc4\x85 wyst\xc4\x99powa\xc4\x87. Niacyna o spowolnionym uwalnianiu tak\xc5\xbce ma s\xc5\x82absze efekty uboczne. Wed\xc5\x82ug jednych z ostatnich bada\xc5\x84, wyst\xc4\x99powanie zaczerwienienia oraz sw\xc4\x99dzenia by\xc5\x82o du\xc5\xbco mniejsze przy u\xc5\xbcyciu niacyny o spowolnionym uwalnianiu. Jednak\xc5\xbce dawki ponad 2 g na dzie\xc5\x84 mog\xc4\x85 powodowa\xc4\x87 uszkodzenie w\xc4\x85troby, szczeg\xc3\xb3lnie przy u\xc5\xbcyciu niacyny o spowolnionym dzia\xc5\x82aniu. Zazwyczaj uwa\xc5\xbca si\xc4\x99, \xc5\xbce zaczerwienienie ma zwi\xc4\x85zek z histamin\xc4\x85, jednak\xc5\xbce wykazano, i\xc5\xbc histamina nie ma zwi\xc4\x85zku z tymi objawami. Prostaglandyny s\xc4\x85 podstawowym, a serotonina drugorz\xc4\x99dnym powodem tych objaw\xc3\xb3w._NEWLINE_W badaniach laboratoryjnych wykazano, i\xc5\xbc niacyna w dawkach u\xc5\xbcywanych do obni\xc5\xbcania cholesterolu mo\xc5\xbce powodowa\xc4\x87 wady wrodzone u testowanych zwierz\xc4\x85t. Sugeruje to, \xc5\xbce niacyna mo\xc5\xbce mie\xc4\x87 z\xc5\x82y wp\xc5\x82yw na rozw\xc3\xb3j p\xc5\x82odu u ci\xc4\x99\xc5\xbcarnych kobiet._NEWLINE_Skutkiem ubocznym du\xc5\xbcych dawek niacyny mo\xc5\xbce by\xc4\x87 hiperurykemia, a przez to pogarszaj\xc4\x85ca si\xc4\x99 dna moczanowa._NEWLINE_Pomimo tego, i\xc5\xbc niacyna w wi\xc4\x99kszych dawkach zwi\xc4\x99ksza zawarto\xc5\x9b\xc4\x87 glukozy w osoczu, przez co pogarszaj\xc4\x85c cukrzyc\xc4\x99, ostatnie badania wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce wp\xc5\x82yw niacyny na poziom cukru w osoczu nie by\xc5\x82 wi\xc4\x99kszy ni\xc5\xbc 5\xe2\x80\x9310%. Pacjenci chorzy na cukrzyc\xc4\x99, kt\xc3\xb3rzy brali lekarstwa na cukrzyc\xc4\x99, a tak\xc5\xbce niacyn\xc4\x99, nie mieli problem\xc3\xb3w z brakiem kontroli poziomu cukru. Dlatego te\xc5\xbc niacyna jest dalej zalecana dla chorych na cukrzyc\xc4\x99 jako jeden z lek\xc3\xb3w reguluj\xc4\x85cych cholesterol._NEWLINE_W bardzo wysokich dawkach, niacyna mo\xc5\xbce mie\xc4\x87 skutki \xc5\x9bmiertelne. Bardzo wysokie dawki niacyny mog\xc4\x85 powodowa\xc4\x87 zmiany w plamce \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tej, pogrubianie plamki \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tej oraz siatk\xc3\xb3wki, co prowadzi do pogorszenia i w konsekwencji utraty zdolno\xc5\x9bci widzenia. Jednak\xc5\xbce, te zmiany s\xc4\x85 odwracalne po odstawieniu niacyny.\n_START_SECTION_\nWp\xc5\x82yw na regulacj\xc4\x99 cholesterolu\n_START_PARAGRAPH_\nNiacyna blokuje rozpad t\xc5\x82uszcz\xc3\xb3w w tkance t\xc5\x82uszczowej. T\xc5\x82uszcze te s\xc4\x85 potrzebne do wytwarzania lipoproteiny bardzo ma\xc5\x82ej g\xc4\x99sto\xc5\x9bci (VLDL) w w\xc4\x85trobie, kt\xc3\xb3ra to lipoproteina jest prekursorem lipoproteiny niskiej g\xc4\x99sto\xc5\x9bci (LDL) \xe2\x80\x93 z\xc5\x82ego cholesterolu. Poniewa\xc5\xbc niacyna blokuje rozpad t\xc5\x82uszcz\xc3\xb3w, powoduje to zmniejszenie poziomu wolnych kwas\xc3\xb3w t\xc5\x82uszczowych we krwi oraz, w konsekwencji, zmniejszenie wydzielania przez w\xc4\x85trob\xc4\x99 VLDL oraz cholesterolu._NEWLINE_Poprzez zmniejszanie poziomu VLDL niacyna tak\xc5\xbce powoduje podwy\xc5\xbcszenie poziomu lipoproteiny wysokiej g\xc4\x99sto\xc5\x9bci (HDL) \xe2\x80\x93 "dobrego" cholesterolu we krwi, dlatego te\xc5\xbc jest czasami przepisywana dla os\xc3\xb3b z niskim poziomem HDL, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 tak\xc5\xbce w grupie wysokiego ryzyka zawa\xc5\x82u serca._NEWLINE_Wyniki bada\xc5\x84 ARBITER 6-HALTS przedstawione przez American Heart Association w 2009 wskazuj\xc4\x85, \xc5\xbce niacyna podawana razem ze statynami (dawka 2000 mg/dob\xc4\x99 niacyny o spowolnionym uwalnianiu) jest bardziej efektywna od ezetymib w zmniejszaniu grubo\xc5\x9bci \xc5\x9bcian t\xc4\x99tnicy szyjnej \xe2\x80\x93 wska\xc5\xbanika zaawansowania mia\xc5\xbcd\xc5\xbcycy._NEWLINE_Metaanaliza 11 kontrolowanych bada\xc5\x84 klinicznych przeprowadzona w 2009 roku wykaza\xc5\x82a, i\xc5\xbc niacyna, u\xc5\xbcyta jako jedyny lek lub te\xc5\xbc w kombinacji z innymi lekami, znacznie zmniejszy\xc5\x82a ilo\xc5\x9b\xc4\x87 g\xc5\x82\xc3\xb3wnych incydentow chor\xc3\xb3b wie\xc5\x84cowych (zawa\xc5\x82\xc3\xb3w, udar\xc3\xb3w m\xc3\xb3zgu) oraz rozw\xc3\xb3j mia\xc5\xbcd\xc5\xbcycy._NEWLINE_Badania kliniczne z roku 2011 przeprowadzone przez National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI) zosta\xc5\x82y przedwcze\xc5\x9bnie zatrzymane, poniewa\xc5\xbc pacjenci wykazywali brak zmniejszenia incydent\xc3\xb3w chor\xc3\xb3b wie\xc5\x84cowych, przy czym zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82o si\xc4\x99 ryzyko udar\xc3\xb3w. Pacjenci b\xc4\x99d\xc4\x85cy w grupie testowej mieli ju\xc5\xbc wcze\xc5\x9bniej dobrze kontrolowany poziom LDL przez statyny. Celem tych bada\xc5\x84 by\xc5\x82a ewaluacja podwy\xc5\xbcszenia poziomu HDL przez niacyn\xc4\x99 o spowolnionym uwalnianiu (2000 mg/dzie\xc5\x84), na incydenty chor\xc3\xb3b wie\xc5\x84cowych. W badaniach tych niacyna nie mia\xc5\x82a pozytywnych efekt\xc3\xb3w, natomiast podwy\xc5\xbcsza\xc5\x82a ryzyko udar\xc3\xb3w. Efekty niacyny u pacjent\xc3\xb3w, u kt\xc3\xb3rych poziom LDL nie jest kontrolowany (jak w wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci poprzednich bada\xc5\x84 nad niacyn\xc4\x85) s\xc4\x85 dalej badane, jednak badania te wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce niacyna nie daje pozytywnych efekt\xc3\xb3w poprzez podwy\xc5\xbcszanie poziomu HDL u pacjent\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy kontroluj\xc4\x85 poziom LDL statynami.\n_START_SECTION_\nHeksanikotynian inozytolu\n_START_PARAGRAPH_\nHeksanikotynian inozytolu (HNI) jest cz\xc4\x99sto sprzedawany jako suplement diety zawieraj\xc4\x85cy niacyn\xc4\x99. Jest to inozytol kt\xc3\xb3ry zosta\xc5\x82 poddany estryfikacji z niacyn\xc4\x85 na wszystkich sze\xc5\x9bciu alkoholowych grupach inozytolu. HNI jest zazwyczaj sprzedawany jako niacyna nie powoduj\xc4\x85ca zaczerwienienia/mrowienia (flushing) w dawkach 250, 500 oraz 1000 mg. Jednak reklamowanie oraz sprzedawanie HNI jako niacyny b\xc5\x82\xc4\x99dnie sugeruje, ze HNI jest aktywn\xc4\x85 form\xc4\x85 niacyny. Badania nad w\xc5\x82a\xc5\x9bciwo\xc5\x9bciami regulacji lipid\xc3\xb3w przez HNI s\xc4\x85 w najlepszym przypadku kontrowersyjne._NEWLINE_Badania kliniczne by\xc5\x82y przeprowadzane we wczesnych latach 60. (Dorner, Welsh) oraz w latach 70. (Ziliotto, Kruse, Agusti), dlatego te\xc5\xbc jest je trudno oceni\xc4\x87 z perspektywy dzisiejszych standard\xc3\xb3w. Niekt\xc3\xb3re badania stwierdza\xc5\x82y pozytywne dzia\xc5\x82anie HNI na redukcj\xc4\x99 kwas\xc3\xb3w tluszczowch, jednak\xc5\xbce inne badania przeprowadzane w tym samym czasie nie potwierdza\xc5\x82y tych wynik\xc3\xb3w._NEWLINE_Najnowsze badania t\xc5\x82umacz\xc4\x85 brak wp\xc5\x82ywu preparat\xc3\xb3w zawieraj\xc4\x85cych HNI na redukcj\xc4\x99 kwas\xc3\xb3w t\xc5\x82uszczowych faktem, i\xc5\xbc HNI nie zawiera biologicznie przyswajalnej niacyny. Tak\xc5\xbce najnowsze badania por\xc3\xb3wnuj\xc4\x85ce wyniki grupy bior\xc4\x85cej przez trzy miesi\xc4\x85ce dawk\xc4\x99 1500 mg/dzie\xc5\x84, do grupy kontrolnej (bior\xc4\x85cej placebo) wykaza\xc5\x82y brak poprawy w poziomach cholesterolu, LDL, HDL oraz tr\xc3\xb3jgliceryd\xc3\xb3w._NEWLINE_Z wy\xc5\xbcej wymienionych powod\xc3\xb3w, obecnie nie ma wystarczaj\xc4\x85cych dowod\xc3\xb3w aby poleca\xc4\x87 IHN do leczenia dyslipidemii aterogennej. Ponadto organizacje American Heart Association oraz National Cholesterol Education Program uwa\xc5\xbcaj\xc4\x85, \xc5\xbce tylko przepisywana niacyna mo\xc5\xbce by\xc4\x87 u\xc5\xbcywana do leczenia dyslipidemii aterogennej i tylko pod kontrol\xc4\x85 lekarsk\xc4\x85. Podawanym powodem jest fakt, \xc5\xbce dawki niacyny o warto\xc5\x9bci 1500\xe2\x80\x933000 mg/dzie\xc5\x84 mog\xc4\x85 potencjalnie mie\xc4\x87 bardzo niebezpieczne efekty uboczne. Dlatego te\xc5\xbc powinno si\xc4\x99 przeprowadza\xc4\x87 testy funkcji w\xc4\x85troby (enzym\xc3\xb3w), przy braniu terapeutycznych dawek niacyny, w\xc5\x82\xc4\x85czaj\xc4\x85c fosfataz\xc4\x99 alkaliczn\xc4\x85 (ALP), aminotransferaz\xc4\x99 asparaginianow\xc4\x85 (AST) oraz aminotransferaz\xc4\x99 alaninow\xc4\x85 (ALT).\n_START_SECTION_\nBiosynteza oraz chemiczna synteza\n_START_PARAGRAPH_\nW\xc4\x85troba mo\xc5\xbce syntetyzowa\xc4\x87 niacyn\xc4\x99 z aminokwasu tryptofan. Synteza niacyny z tryptofanu zale\xc5\xbcy od enzym\xc3\xb3w kt\xc3\xb3re wymagaj\xc4\x85 witaminy B\xe2\x82\x86, ryboflawiny, a tak\xc5\xbce enzym\xc3\xb3w zawieraj\xc4\x85cych \xc5\xbcelazo. \xc5\x9arednio 1 mg niacyny mo\xc5\xbce by\xc4\x87 zsyntetyzowany z 60 mg spo\xc5\xbcytego tryptofanu. Jednak\xc5\xbce badania nad pelagr\xc4\x85 w po\xc5\x82udniowych stanach USA przeprowadzone na pocz\xc4\x85tku dwudziestego wieku wskazuj\xc4\x85, \xc5\xbce diety du\xc5\xbcej ilo\xc5\x9bci ludzi chorych na pelagr\xc4\x99 zawiera\xc5\x82y wystarczaj\xc4\x85c\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87 tryptofanu, aby zapobiec pelagrze, co podwa\xc5\xbca za\xc5\x82o\xc5\xbcenie, \xc5\xbce 60 mg spo\xc5\xbcytego tryptofanu jest r\xc3\xb3wnowa\xc5\xbcne 1 mg niacyny._NEWLINE_Niacyna jest chemicznie syntetyzowana u\xc5\xbcywaj\xc4\x85c 3-metylopirydyny jako prekursora; utleniaj\xc4\x85c 3-metylopirydyn\xc4\x99 w obecno\xc5\x9bci nadmanganianu potasu (KMnO\xe2\x82\x84)._NEWLINE_Niacyn\xc4\x99 mo\xc5\xbcna otrzyma\xc4\x87 tak\xc5\xbce z chinoliny, utleniaj\xc4\x85c j\xc4\x85 w obecno\xc5\x9bci nadmanganianu potasu, gdzie po\xc5\x9brednim produktem jest kwas chinolinowy\n_START_SECTION_\nWp\xc5\x82yw na receptory\n_START_PARAGRAPH_\nPoza wp\xc5\x82ywem na NAD oraz NADP, niacyna mo\xc5\xbce mie\xc4\x87 dodatkowo wp\xc5\x82yw na aktywacj\xc4\x99 receptor\xc3\xb3w. Receptor reaguj\xc4\x85cy z niacyn\xc4\x85 jest receptorem GPCR nazwany HM74A. Jest to wi\xc4\x85zane do Gi alpha subunit.\n_START_SECTION_\n\xc5\xb9r\xc3\xb3d\xc5\x82a witaminy\n_START_PARAGRAPH_\nWyst\xc4\x99puje powszechnie w produktach ro\xc5\x9blinnych i zwierz\xc4\x99cych, np. w mi\xc4\x99sie, orzechach i ziarnach zb\xc3\xb3\xc5\xbc. W przypadku niedoboru mo\xc5\xbce by\xc4\x87 podawana domi\xc4\x99\xc5\x9bniowo i doustnie.\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nNiacyna zosta\xc5\x82a pierwszy raz opisana przez Hugo Weidela w 1873 roku, w jego opracowaniach z bada\xc5\x84 nad nikotyn\xc4\x85._NEWLINE_Zosta\xc5\x82a ona wyodr\xc4\x99bniona z w\xc4\x85troby przez Konrada Elvehjema, kt\xc3\xb3ry zidentyfikowa\xc5\x82 jej aktywny sk\xc5\x82adnik, a nast\xc4\x99pnie nazywa\xc5\x82 go "czynnikiem zapobiegaj\xc4\x85cym pelagrze" oraz "czynnikiem zapobiegaj\xc4\x85cym zespo\xc5\x82owi krowiego j\xc4\x99zyka"._NEWLINE_Kiedy biologiczne znaczenie kwasu nikotynowego zosta\xc5\x82o odkryte, postanowiono zmieni\xc4\x87 nazw\xc4\x99 kwasu nikotynowego. Zmiana ta, mia\xc5\x82a na celu podkre\xc5\x9blenie, \xc5\xbce nie ma zwi\xc4\x85zku pomi\xc4\x99dzy bogat\xc4\x85 w niacyn\xc4\x99 \xc5\xbcywno\xc5\x9bci\xc4\x85 a nikotyn\xc4\x85, a tak\xc5\xbce pomi\xc4\x99dzy nikotyn\xc4\x85 a witaminami. W rezultacie tego angielska nazwa niacyny \xe2\x80\x93 niacin \xe2\x80\x93 zosta\xc5\x82a z\xc5\x82o\xc5\xbcona z nicotinic acid + vitamin._NEWLINE_W 1951 roku K.J. Carpenter odkry\xc5\x82, \xc5\xbce niacyna w kukurydzy jest biologicznie niedost\xc4\x99pna i mo\xc5\xbce by\xc4\x87 uwolniona tylko w bardzo zasadowej wodzie o pH 11. Proces ten jest zwany nixtamalizacj\xc4\x85. Zawarto\xc5\x9b\xc4\x87 niacyny w kukurydzy jest stosunkowo du\xc5\xbca, co si\xc4\x99 potwierdza w obserwacjach tradycyjnych diet latynoameryka\xc5\x84skich (brak objaw\xc3\xb3w pelagry w takich krajach jak Meksyk, Gwatemala). Jest to spowodowane u\xc5\xbcywaniem ca\xc5\x82ych nasion oraz moczeniem kukurydzy w roztworach tlenku wapnia. Wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 niacyny w kukurydzy (oko\xc5\x82o 60%) znajduje si\xc4\x99 w zewn\xc4\x99trznej warstwie ziarna, kt\xc3\xb3ra to warstwa zazwyczaj zostaje usuwana w procesie produkcji m\xc4\x85ki._NEWLINE_Niacyna jest te\xc5\xbc nazywana witamin\xc4\x85 B\xe2\x82\x83, poniewa\xc5\xbc by\xc5\x82a odkryta jako trzecia witamina z grupy witamin B._NEWLINE_Niacyna jest nazywana witamin\xc4\x85 PP od pierwotnej angloj\xc4\x99zycznej nazwy "Pellagra-Preventing factor".'