b'\n_START_ARTICLE_\nPor\xc4\x99ba (wojew\xc3\xb3dztwo ma\xc5\x82opolskie)\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPierwsza wzmianka o wsi Por\xc4\x99ba pochodzi z 1403 roku, kiedy niejaki Spytko zrezygnowa\xc5\x82 ze swych d\xc3\xb3br, (Banowice, Trzeme\xc5\x9bnia, Por\xc4\x99ba) na rzecz swego brata Birowo z Banowic. W roku 1451 Kazimierz Jagiello\xc5\x84czyk na pro\xc5\x9bb\xc4\x99 Marcina Birowo z Przybenic wie\xc5\x9b t\xc4\x99 oraz poblisk\xc4\x85 \xc5\x81\xc4\x99kawic\xc4\x99, czyli \xc5\x81\xc4\x99ki, przeni\xc3\xb3s\xc5\x82 z prawa polskiego na niemieckie, ale wkr\xc3\xb3tce \xc3\xb3w Marcin wsie te sprzeda\xc5\x82 Andrzejowi z Jurczyc. Por\xc4\x99ba w drodze zastaw\xc3\xb3w lub sprzeda\xc5\xbcy do\xc5\x9b\xc4\x87 cz\xc4\x99sto zmienia\xc5\x82a w\xc5\x82a\xc5\x9bcicieli (mi\xc4\x99dzy innymi posiada\xc5\x82 j\xc4\x85 Andrzej, Banowski i Jan Stojowski). W 1510 roku wraz z cz\xc4\x99\xc5\x9bci\xc4\x85 Trzeme\xc5\x9bni sta\xc5\x82a si\xc4\x99 w\xc5\x82asno\xc5\x9bci\xc4\x85 Jordan\xc3\xb3w z Zakliczyna, w\xc3\xb3jt\xc3\xb3w my\xc5\x9blenickich, ale na prze\xc5\x82omie XVI i XVII wieku przesz\xc5\x82y one w inne r\xc4\x99ce. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej do\xc5\x9b\xc4\x87 cz\xc4\x99sto zmienia\xc5\x82y w\xc5\x82a\xc5\x9bcicieli. 23 czerwca 1936 roku w Por\xc4\x99bie Adam Doboszy\xc5\x84ski z towarzyszami, po antysemickim napadzie na My\xc5\x9blenice przemaszerowa\xc5\x82 do Por\xc4\x99by, gdzie oko\xc5\x82o godziny 10 zatrzyma\xc5\x82 si\xc4\x99 na odpoczynek. Tutaj oko\xc5\x82o godziny 15 dopad\xc5\x82a narodowca kilkunastoosobowa grupa policjant\xc3\xb3w. Podczas obustronnej strzelaniny dw\xc3\xb3ch cywil\xc3\xb3w zosta\xc5\x82o rannych. W oko\xc5\x82o p\xc3\xb3\xc5\x82torej godziny p\xc3\xb3\xc5\xbaniej przyby\xc5\x82y dalsze policyjne posi\xc5\x82ki. Wywi\xc4\x85za\xc5\x82a si\xc4\x99 ponownie strzelanina, po czym grupa Doboszy\xc5\x84skiego po cz\xc4\x99\xc5\x9bci rozproszy\xc5\x82a si\xc4\x99, cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo wycofa\xc5\x82a w Gorce, sam za\xc5\x9b przyw\xc3\xb3dc\xc4\x85 zosta\xc5\x82 uj\xc4\x99ty dopiero 30 czerwca w pobli\xc5\xbcu Zawoi pod Babi\xc4\x85 G\xc3\xb3r\xc4\x85. Pod koniec XVI wieku w Por\xc4\x99bie zacz\xc4\x99\xc5\x82o rozwija\xc4\x87 si\xc4\x99 kamieniarstwo. Wyrabiano przewa\xc5\xbcnie kamienie m\xc5\x82y\xc5\x84skie i do \xc5\xbcaren, zwane \xe2\x80\x9epor\xc4\x99bskimi\xe2\x80\x9d. W XIX wieku istnia\xc5\x82o tu wiele warsztat\xc3\xb3w kamieniarskich. W okresie mi\xc4\x99dzywojennym by\xc5\x82o ich 8, po II wojnie \xc5\x9bwiatowej zanik\xc5\x82y. Kamie\xc5\x84 pobierano z dwu kamienio\xc5\x82om\xc3\xb3w na g\xc3\xb3rze Kamiennik: \xe2\x80\x9eW Papierni\xe2\x80\x9d i na jego p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym stoku, zwanym \xe2\x80\x9eNad Piek\xc5\x82em\xe2\x80\x9d. Ten ostatni czynny by\xc5\x82 do 1950 roku.\n_START_SECTION_\nRozbiory Polski\n_START_PARAGRAPH_\nPo rozbiorach Por\xc4\x99ba znalaz\xc5\x82a si\xc4\x99 w monarchii Habsburskiej. Por\xc4\x99ba sta\xc5\x82a si\xc4\x99 gmin\xc4\x85. W tym czasie nast\xc4\x99powa\xc5\x82 dalszy rozw\xc3\xb3j kamieniarstwa (kamienie m\xc5\x82y\xc5\x84skie i budowlane) oraz obr\xc3\xb3bka drewna. W czasie I wojny \xc5\x9bwiatowej na tereny te dotar\xc5\x82y wojska rosyjskie, a pod koniec 1914 roku front zatrzyma\xc5\x82 si\xc4\x99 na linii Trzemie\xc5\x9bnianki. Od 30 listopada do 8 grudnia trwa\xc5\x82y wzajemne pr\xc3\xb3by zdobycia pozycji wroga. W walkach tych bra\xc5\x82y udzia\xc5\x82 Legiony Pi\xc5\x82sudskiego. Ostatecznie wojska rosyjskie musia\xc5\x82y si\xc4\x99 wycofa\xc4\x87.\n_START_SECTION_\nSytuacja w czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej\n_START_PARAGRAPH_\nW czasach II wojny \xc5\x9bwiatowej na terenie okolicznych g\xc3\xb3r dzia\xc5\x82a\xc5\x82a silna partyzantka AK zgrupowania \xe2\x80\x9emurawa\xe2\x80\x9d. Pod koniec lipca 1944 roku partyzantom uda\xc5\x82o si\xc4\x99 wyzwoli\xc4\x87 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 teren\xc3\xb3w, w tym Por\xc4\x99b\xc4\x99. Wydarzenia te upami\xc4\x99tnia pomnik postawiony pod Kamiennikiem oraz kamienny o\xc5\x82tarz na Suchej Polanie. Natomiast na \xc5\x81ysinie mo\xc5\xbcna znale\xc5\xba\xc4\x87 zbiorow\xc4\x85 mogi\xc5\x82\xc4\x99 poleg\xc5\x82ych partyzant\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nStan po wojnie\n_START_PARAGRAPH_\nPo wojnie w roku 1950 zanik\xc5\x82o kamieniarstwo. Pocz\xc4\x85wszy od lat 70-tych XX wieku rozpocz\xc4\x99to budow\xc4\x99 bazy turystycznej, a Por\xc4\x99ba sta\xc5\x82a jednym z najwa\xc5\xbcniejszych o\xc5\x9brodk\xc3\xb3w turystycznych w rejonie. Na terenie Por\xc4\x99by powsta\xc5\x82o du\xc5\xbco domk\xc3\xb3w letniskowych, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Krakowa. Dzia\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc o\xc5\x9brodek wypoczynkowy \xe2\x80\x9ePod Kamiennikiem\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nKlimat\n_START_PARAGRAPH_\nWyst\xc4\x99puje tu klimat umiarkowanie ciep\xc5\x82y. Tylko w niekt\xc3\xb3rych przypadkach 60 procent w ci\xc4\x85gu roku nap\xc5\x82ywa, przynosz\xc4\x85ce opady powietrze polarno-morskie. W lecie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 opady znacznie intensywniejsze ni\xc5\xbc w okresie zimowym. Opady letnie wynosz\xc4\x85 75 procent rocznej sumy, co wp\xc5\x82ywa korzystnie na ro\xc5\x9blinno\xc5\x9b\xc4\x87. Przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85 wiatry po\xc5\x82udniowo-zachodnie. Okres zimowy zaczyna si\xc4\x99 w po\xc5\x82owie listopada, a ko\xc5\x84czy na pocz\xc4\x85tku kwietnia.\n_START_SECTION_\nWody\n_START_PARAGRAPH_\nPrzez Por\xc4\x99b\xc4\x99 przep\xc5\x82ywa potok Trzeme\xc5\x9bnianka maj\xc4\x85ca swoje \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a pod Prze\xc5\x82\xc4\x99cz\xc4\x85 Such\xc4\x85 w Por\xc4\x99bie. Charakteryzuje si\xc4\x99 du\xc5\xbc\xc4\x85 ruchliwo\xc5\x9bci\xc4\x85 i szybko reaguje na opady. Na prze\xc5\x82omie okresu zimowego i letniego (czyli marzec i kwiecie\xc5\x84) wyst\xc4\x99puje tzw. zasilanie roztopowe, natomiast w porze letniej zasilanie deszczowe, co wp\xc5\x82ywa korzystnie na ro\xc5\x9blinno\xc5\x9b\xc4\x87. Regulacja rzeki chroni zbocza przed niszczeniem w czasie du\xc5\xbcych opad\xc3\xb3w.\n_START_SECTION_\nTurystyka i przyroda\n_START_PARAGRAPH_\nPor\xc4\x99ba ma wiele walor\xc3\xb3w krajobrazowych, a o jej atrakcyjno\xc5\x9bci \xc5\x9bwiadczy spory ruch turystyczny. Znajduje si\xc4\x99 tu wiele punkt\xc3\xb3w widokowych, z kt\xc3\xb3rych mo\xc5\xbcna ogl\xc4\x85da zar\xc3\xb3wno Beskidy, Gorce, Tatry jak i Podg\xc3\xb3rze. Rozbudowana jest baza turystyczna - we wsi znajduje si\xc4\x99 o\xc5\x9brodek wczasowy \xe2\x80\x9ePod Kamiennikiem\xe2\x80\x9d oraz kilka osiedli domk\xc3\xb3w letniskowych. Na stokach \xc5\x81ysiny, na granicy z Pcimiem, znajduje si\xc4\x99 schronisko turystyczne \xe2\x80\x9cNa Kud\xc5\x82aczach\xe2\x80\x9d otwarte w 1995 roku. Spod schroniska rozpo\xc5\x9bciera si\xc4\x99 widok na dolin\xc4\x99 Raby, Beskid Wyspowy, Gorce, Babi\xc4\x85 G\xc3\xb3r\xc4\x99 i Tatry. Przez te tereny przebiega kilka szlak\xc3\xb3w turystycznych pieszych i rowerowych.\n_START_SECTION_\nAtrakcje turystyczne\n_START_PARAGRAPH_\nWe wsi zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 tradycyjne drewniane domy - nawet z pocz\xc4\x85tku XX wieku. Ciekawe s\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc kapliczki przydro\xc5\xbcne, niekt\xc3\xb3re ponad stuletnie.\n_START_SECTION_\nPrzynale\xc5\xbcno\xc5\x9b\xc4\x87 Por\xc4\x99by do parafii w Trzeme\xc5\x9bni\n_START_PARAGRAPH_\nPor\xc4\x99ba nale\xc5\xbcy do parafii \xc5\x9bw. Klemensa w Trzeme\xc5\x9bni. We wsi znajduje si\xc4\x99 kaplica, w kt\xc3\xb3rej odprawiane s\xc4\x85 nabo\xc5\xbce\xc5\x84stwa. Powsta\xc5\x82a ona z inicjatywy miejskiego wikarego ks. Emila Bochnaczyka oraz spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci lokalnej i z jej nak\xc5\x82ad\xc3\xb3w. Pod koniec lat 40. XX wieku powsta\xc5\x82 w centrum Por\xc4\x99by m\xc5\x82yn nad potokiem Trzemie\xc5\x9bnianki, kt\xc3\xb3ry by\xc5\x82 u\xc5\xbcywany jedynie przez kilka lat. Obiekt ten wraz z dzia\xc5\x82k\xc4\x85 zosta\xc5\x82 przekazany pod budow\xc4\x99 kaplicy przez Wand\xc4\x99 i Tadeusza Ja\xc5\x9bkowc\xc3\xb3w. Oko\xc5\x82o roku 1970 budynek zosta\xc5\x82 zaadaptowany na kaplic\xc4\x99 ko\xc5\x9bcieln\xc4\x85, a w nast\xc4\x99pnych latach trwa\xc5\x82a jego rozbudowa. W roku 1982 kaplic\xc4\x99 po\xc5\x9bwi\xc4\x99ci\xc5\x82 biskup Ma\xc5\x82ysiak nadaj\xc4\x85c jej patrona \xc5\x9bw. Maksymiliana Kolbe. W p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym okresie prowadzono dalsz\xc4\x85 rozbudow\xc4\x99. Dobudowano m.in. niewielk\xc4\x85 wie\xc5\xbc\xc4\x99, a tak\xc5\xbce plac przed kaplic\xc4\x85, na kt\xc3\xb3rym stan\xc4\x85\xc5\x82 pomnik patrona, oraz przygotowano parking na miejscu dawnej m\xc5\x82ynnicy.'