b'\n_START_ARTICLE_\nSpirytualizm\n_START_PARAGRAPH_\nSpirytualizm \xe2\x80\x93 w filozofii (metafizyce) jeden z kierunk\xc3\xb3w monizmu zak\xc5\x82adaj\xc4\x85cy, \xc5\xbce w \xc5\x9bwiecie rzeczywistym istniej\xc4\x85 tylko substancje duchowe (dusze). Tym samym spirytualizm przeciwstawia si\xc4\x99 wszelkim kierunkom materializmu. W historii filozofii pojawiaj\xc4\x85 si\xc4\x99 dwie odmiany spirytualizmu._NEWLINE_Spirytualizm \xe2\x80\x93 tak\xc5\xbce nazwa ruchu religijnego z lat 40. XIX w., g\xc5\x82osz\xc4\x85cego, \xc5\xbce mo\xc5\xbcliwy jest kontakt z duchami zmar\xc5\x82ych za po\xc5\x9brednictwem medium. Duchy, jako istniej\xc4\x85ce na "wy\xc5\xbcszym poziomie \xc5\x9bwiadomo\xc5\x9bci" mog\xc4\x85 by\xc4\x87 przewodnikami i doradcami \xc5\xbcyj\xc4\x85cych. W odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszego spirytyzmu (dominuj\xc4\x85cego w krajach roma\xc5\x84skich), spirytualizm dominuje w krajach angloj\xc4\x99zycznych i nie g\xc5\x82osi nauk tak wyra\xc5\xbanie sprzecznych z chrze\xc5\x9bcija\xc5\x84stwem jak np. reinkarnacja w spirytyzmie.\n_START_SECTION_\nSpirytualizm idealistyczny\n_START_PARAGRAPH_\nReprezentowany jest przez Berkeleya, znany te\xc5\xbc jako immaterializm. Zak\xc5\x82ada on, \xc5\xbce w \xc5\x9bwiecie rzeczywistym istniej\xc4\x85 tylko substancje duchowe. Cia\xc5\x82a s\xc4\x85 za\xc5\x9b uk\xc5\x82adami wra\xc5\xbce\xc5\x84 wytwarzanymi przez podmiot poznaj\xc4\x85cy a wi\xc4\x99c nie istniej\xc4\x85 jako substancje (pogl\xc4\x85d ten jest charakterystyczny r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dla idealizmu immanentnego w epistemologii (teorii poznania)).\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nDo powstania spirytualizmu przyczyni\xc5\x82y si\xc4\x99 istniej\xc4\x85ce w USA w pierwszej po\xc5\x82owie XIX w. nowe ruchy religijne: Mormoni, kt\xc3\xb3rzy g\xc5\x82osili bezpo\xc5\x9bredni kontakt \xc5\xbcyj\xc4\x85cych ze \xc5\x9bwiatem duchowym. Emanuel Swedenborg i Franz Mesmer stworzyli podstawy "naukowego" analizowania \xc5\x9bwiata duch\xc3\xb3w przez kontakt z nimi w stanie transu lub hipnozy, koncepcj\xc4\x99 doskonalenia si\xc4\x99 duch\xc3\xb3w i ich pomocy dla \xc5\xbcyj\xc4\x85cych. Andrew Jackson Davis, hipnotyzer, jasnowidz i uzdrowiciel stworzy\xc5\x82 system zwany "Harmonijn\xc4\x85 Filozofi\xc4\x85", kt\xc3\xb3ry zawiera\xc5\x82 podstawowe tezy spirytualizmu._NEWLINE_Od pocz\xc4\x85tku w spirytualizmie wa\xc5\xbcn\xc4\x85 rol\xc4\x99 odgrywa\xc5\x82y kobiety oraz kwakrzy, dlatego w jego doktrynie pojawi\xc5\x82y si\xc4\x99 \xc5\xbc\xc4\x85dania radykalnych reform spo\xc5\x82ecznych, np. abolicji i r\xc3\xb3wnouprawnienia._NEWLINE_Pocz\xc4\x85tek spirytualizmu to 31 marca 1848, kiedy siostry Fox po raz pierwszy zacz\xc4\x99\xc5\x82y porozumiewa\xc4\x87 si\xc4\x99 z domniemanym duchem zamordowanego domokr\xc4\x85\xc5\xbccy. Ruch spirytualistyczny rozpowszechni\xc5\x82 si\xc4\x99 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w USA oraz w Wielkiej Brytanii, gdzie popularne by\xc5\x82y publiczne seanse kontakt\xc3\xb3w z duchami. Wkr\xc3\xb3tce okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z nich polega na oszustwie. Nie zahamowa\xc5\x82o to jednak rozwoju spirytualizmu, kt\xc3\xb3ry wg wskaz\xc3\xb3wek duch\xc3\xb3w opracowa\xc5\x82 w\xc5\x82asn\xc4\x85 koncepcj\xc4\x99 \xc5\xbcycia po \xc5\x9bmierci. Do wyznawc\xc3\xb3w spirytualizmu nale\xc5\xbceli r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc naukowcy, agnostycy i atei\xc5\x9bci, m.in. Robert Owen, William Crookes, Alfred Russel Wallace, Cesare Lombroso, Oliver Lodge i Arthur Conan Doyle. Do spirytualist\xc3\xb3w nale\xc5\xbca\xc5\x82 tak\xc5\xbce Allan Kardec, tw\xc3\xb3rca spirytyzmu. W 1853 w Wielkiej Brytanii powsta\xc5\x82 Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Spirytualistyczny. W Polsce w okresie rz\xc4\x85d\xc3\xb3w sprawowanych przez tzw. w\xc5\x82adz\xc4\x99 ludow\xc4\x85  wszelki spirytualizm by\xc5\x82 negowany jako szkodliwy dla mas pracuj\xc4\x85cych.'