b"\n_START_ARTICLE_\nJacques-Yves Cousteau\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nJako syn nieustannie podr\xc3\xb3\xc5\xbcuj\xc4\x85cego prawnika od najm\xc5\x82odszych lat przywyk\xc5\x82 do cz\xc4\x99stych zmian miejsca pobytu. W 1930 zda\xc5\x82 egzaminy do Francuskiej Akademii Marynarki (\xc3\x89cole Navale) w Bre\xc5\x9bcie, gdzie uzyska\xc5\x82 stopie\xc5\x84 oficera artylerii. R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie ko\xc5\x84czy\xc5\x82 szko\xc5\x82\xc4\x99 lotnicz\xc4\x85, jednak\xc5\xbce gro\xc5\xbany wypadek, kt\xc3\xb3ry mu si\xc4\x99 przydarzy\xc5\x82 w 1936, przekre\xc5\x9bli\xc5\x82 marzenia o karierze pilota. Cousteau zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 si\xc4\x99 w\xc3\xb3wczas wy\xc5\x82\xc4\x85cznie ku morzu \xe2\x80\x93 podwodne dokonania i obserwacje opisa\xc5\x82 wraz z swoim wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownikiem Fr\xc3\xa9d\xc3\xa9rikiem Dumasem w bestsellerowej ksi\xc4\x85\xc5\xbcce Milcz\xc4\x85cy \xc5\x9bwiat, wydanej w 1953 (5 mln egzemplarzy w 20 j\xc4\x99zykach)._NEWLINE_Praca da\xc5\x82a mu sposobno\xc5\x9b\xc4\x87 prowadzenia podwodnych eksperyment\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 w 1936 przetestowa\xc5\x82 model podwodnych okular\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re mo\xc5\xbcna uzna\xc4\x87 za pierwowz\xc3\xb3r wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych masek._NEWLINE_W czasie okupacji hitlerowskiej Cousteau dzia\xc5\x82a\xc5\x82 we francuskim ruchu oporu, za co po wojnie otrzyma\xc5\x82 Legi\xc4\x99 Honorow\xc4\x85. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w czasie wojny zrealizowa\xc5\x82 sw\xc3\xb3j pierwszy podwodny film, a tak\xc5\xbce, wesp\xc3\xb3\xc5\x82 z in\xc5\xbcynierem Emilem Gagnanem, zbudowa\xc5\x82 sw\xc3\xb3j pierwszy akwalung - aparat do nurkowania. Po wojnie opracowywa\xc5\x82 techniki usuwania min morskich i zajmowa\xc5\x82 si\xc4\x99 badaniem morskich wrak\xc3\xb3w._NEWLINE_W 1950 zosta\xc5\x82 prezesem towarzystwa oceanograficznego i otrzyma\xc5\x82 z demobilu od irlandzkiego milionera Thomasa Guinessa (Thomas Loel Evelyn Bulkeley Guinness), za jednego franka rocznie (pod warunkiem zachowania tego w tajemnicy i nie \xc5\xbc\xc4\x85dania wi\xc4\x99cej jakichkolwiek pieni\xc4\x99dzy), stary 400-tonowy po\xc5\x82awiacz min \xe2\x80\x9eCalypso\xe2\x80\x9d, kt\xc3\xb3ry po przer\xc3\xb3bkach zaprojektowanych przez Cousteau sta\xc5\x82 si\xc4\x99 p\xc5\x82ywaj\xc4\x85cym laboratorium i studiem telewizyjnym z wyposa\xc5\xbceniem do zdj\xc4\x99\xc4\x87 podwodnych oraz jednym z najs\xc5\x82ynniejszych statk\xc3\xb3w w dziejach._NEWLINE_W latach 1952\xe2\x80\x931953 Cousteau poprowadzi\xc5\x82 \xe2\x80\x9eCalypso\xe2\x80\x9d na Morze Czerwone na pierwsz\xc4\x85 ze swych wypraw badawczych. Przywi\xc3\xb3z\xc5\x82 z niej sw\xc3\xb3j pierwszy podwodny film barwny, zrealizowany na g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9bci 45 m. Jednym z najbardziej znanych osi\xc4\x85gni\xc4\x99\xc4\x87 komandora jest te\xc5\xbc odkrycie i penetracja staro\xc5\xbcytnego statku greckiego do przewozu wina, spoczywaj\xc4\x85cego na g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9bci 40 m niedaleko Marsylii. _NEWLINE_Film dokumentalny \xc5\x9awiat milczenia (1956), zrealizowany wsp\xc3\xb3lnie z Louisem Malle'em, przyni\xc3\xb3s\xc5\x82 mu Z\xc5\x82ot\xc4\x85 Palm\xc4\x99 na 9. MFF w Cannes, a rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej tak\xc5\xbce Oscara. W sumie odbiera\xc5\x82 t\xc4\x99 nagrod\xc4\x99 trzy razy (r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc za filmy: Z\xc5\x82ota rybka i \xc5\x9awiat bez s\xc5\x82o\xc5\x84ca). Jego dokumenty zdoby\xc5\x82y w Stanach Zjednoczonych \xc5\x82\xc4\x85cznie 40 nominacji do presti\xc5\xbcowych nagr\xc3\xb3d Emmy._NEWLINE_W 1963, wsp\xc3\xb3lnie z Jeanem de Woutersem, opracowa\xc5\x82 podwodny aparat fotograficzny o nazwie \xe2\x80\x9eCalypso-Phot\xe2\x80\x9d, na kt\xc3\xb3ry licencj\xc4\x99 sprzeda\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej firmie Nikon._NEWLINE_Razem z Jeanem Mollardem zbudowa\xc5\x82 miniaturow\xc4\x85 \xc5\x82\xc3\xb3d\xc5\xba podwodn\xc4\x85 SP-350, za pomoc\xc4\x85 kt\xc3\xb3rej m\xc3\xb3g\xc5\x82 si\xc4\x99 zanurzy\xc4\x87 na g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9b\xc4\x87 350 m. W 1965 zdo\xc5\x82a\xc5\x82 osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 g\xc5\x82\xc4\x99boko\xc5\x9b\xc4\x87 500 m._NEWLINE_Cousteau zosta\xc5\x82 dyrektorem muzeum oceanograficznego w Monako, po czym utworzy\xc5\x82 podmorsk\xc4\x85 grup\xc4\x99 badawcz\xc4\x85 w Tulonie i by\xc5\x82 kierownikiem Conshelf Saturation Dive Program, d\xc5\x82ugoterminowego eksperymentu polegaj\xc4\x85cego na zbudowaniu za\xc5\x82ogowej kolonii podmorskiej. By\xc5\x82 te\xc5\xbc pierwszym cudzoziemcem, kt\xc3\xb3remu przyznano cz\xc5\x82onkostwo Ameryka\xc5\x84skiej Akademii Nauk._NEWLINE_Gdy w lipcu 1960 EURATOM zamierza\xc5\x82 zrzuci\xc4\x87 do wody znaczne ilo\xc5\x9bci odpad\xc3\xb3w radioaktywnych, Cousteau zorganizowa\xc5\x82 publiczn\xc4\x85 kampani\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra zyska\xc5\x82a du\xc5\xbce poparcie spo\xc5\x82eczne. Poci\xc4\x85g wioz\xc4\x85cy odpady zosta\xc5\x82 zatrzymany przez grup\xc4\x99 kobiet i dzieci siedz\xc4\x85cych na torach i zawr\xc3\xb3cony do miejsca wyjazdu. Francuski badacz by\xc5\x82 zdecydowanym przeciwnikiem eksperyment\xc3\xb3w nuklearnych, czemu da\xc5\x82 wyraz w trakcie wizyty prezydenta Charles\xe2\x80\x99a de Gaulle\xe2\x80\x99a w Monako._NEWLINE_W 1974 powsta\xc5\x82o Towarzystwo Cousteau, maj\xc4\x85ce si\xc4\x99 zajmowa\xc4\x87 ochron\xc4\x85 \xc5\xbcycia w oceanach. Obecnie liczy ono ok. 300 tys. cz\xc5\x82onk\xc3\xb3w. W 1975 odkry\xc5\x82 wrak statku \xe2\x80\x9eBritannic\xe2\x80\x9d. W 1977 Cousteau otrzyma\xc5\x82 wsp\xc3\xb3lnie z Peterem Scottem nagrod\xc4\x99 ONZ za wk\xc5\x82ad w ochron\xc4\x99 \xc5\x9brodowiska, a kilka lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej prezydent Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych, Jimmy Carter przyzna\xc5\x82 mu Medal Wolno\xc5\x9bci. W 1992 zosta\xc5\x82 zaproszony na konferencj\xc4\x99 ONZ na temat ochrony \xc5\x9brodowiska i rozwoju, a potem zosta\xc5\x82 sta\xc5\x82ym konsultantem ONZ i Banku \xc5\x9awiatowego._NEWLINE_W 1979 prze\xc5\xbcy\xc5\x82 tragedi\xc4\x99 - jego syn i wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownik Philippe (ur. 1940) zgin\xc4\x85\xc5\x82 w katastrofie hydroplanu. Ze swoich dwu ma\xc5\x82\xc5\xbce\xc5\x84stw mia\xc5\x82 jeszcze troje dzieci: dw\xc3\xb3ch syn\xc3\xb3w Jeana-Michela (ur. 1938) i Pierre\xe2\x80\x99a-Yves\xe2\x80\x99a (ur. 1982) oraz c\xc3\xb3rk\xc4\x99 Dian\xc4\x99 (ur. 1980). By\xc5\x82 cz\xc5\x82owiekiem bogatym. Mimo i\xc5\xbc posiada\xc5\x82 liczne apartamenty na ca\xc5\x82ym \xc5\x9bwiecie, najch\xc4\x99tniej mieszka\xc5\x82 na pok\xc5\x82adzie starego \xe2\x80\x9eCalypso\xe2\x80\x9d. Jego aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 nie s\xc5\x82ab\xc5\x82a do ostatnich dni \xe2\x80\x93 budowa\xc5\x82 nawet \xe2\x80\x9eCalypso II\xe2\x80\x9d, jeszcze nowocze\xc5\x9bniejszy od poprzedniego statek-p\xc5\x82ywaj\xc4\x85ce laboratorium._NEWLINE_W 1990 francuski kompozytor Jean Michel Jarre wyda\xc5\x82 album Waiting for Cousteau, dedykowany Cousteau za jego osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia. Rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Cousteau zaprosi\xc5\x82 Jarre\xe2\x80\x99a do wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy w tworzeniu filmu dokumentalnego Palawan The Last Refuge. Jarre skomponowa\xc5\x82 tytu\xc5\x82owy utw\xc3\xb3r oraz wykorzysta\xc5\x82 swoje utwory z dotychczasowych album\xc3\xb3w w \xc5\x9bcie\xc5\xbcce d\xc5\xbawi\xc4\x99kowej filmu.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9amier\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nKapitan Jacques-Yves Cousteau zmar\xc5\x82 25 czerwca 1997 w wieku 87. lat. Pochowany jest w grobie rodzinnym na cmentarzu w Saint-Andr\xc3\xa9-de-Cubzac.\n_START_SECTION_\nDziedzictwo\n_START_PARAGRAPH_\nCousteau zwyk\xc5\x82 si\xc4\x99 okre\xc5\x9bla\xc4\x87 mianem oceanograficznego technika. W rzeczywisto\xc5\x9bci by\xc5\x82 mi\xc5\x82o\xc5\x9bnikiem przyrody, w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci morza. Jego prace umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82y milionom ludzi ujrzenie \xc5\xbcycia \xe2\x80\x9eniebieskiego kontynentu\xe2\x80\x9d, jak okre\xc5\x9blano \xc5\x9bwiatowy ocean._NEWLINE_Prace francuskiego badacza stworzy\xc5\x82y ca\xc5\x82kiem nowy rodzaj naukowego komunikowania, co wywo\xc5\x82ywa\xc5\x82o niekiedy krytyczne opinie ze strony urz\xc4\x99dowego \xc5\x9bwiata akademickiego. Tak zwany \xe2\x80\x9edywulgacjonizm\xe2\x80\x9d, prosta i zrozumia\xc5\x82a metoda dzielenia si\xc4\x99 koncepcjami naukowymi, zosta\xc5\x82a wkr\xc3\xb3tce jednak przyj\xc4\x99ta w wielu dyscyplinach naukowych i sta\xc5\x82a si\xc4\x99 najwa\xc5\xbcniejsz\xc4\x85 cech\xc4\x85 wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych audycji telewizyjnych._NEWLINE_Cousteau nadal pozostaje powszechnie szanowanym i podziwianym na ca\xc5\x82ym \xc5\x9bwiecie przyrodnikiem, traktowanym przez wielu \xe2\x80\x93 z pewnym rodzajem nabo\xc5\xbcno\xc5\x9bci \xe2\x80\x93 jako symbol bada\xc5\x84 przyrody._NEWLINE_Wyst\xc4\x99puj\xc4\x85c w styczniu 1997 na Florydzie przy okazji odbioru kolejnej z niezliczonych nagr\xc3\xb3d, powiedzia\xc5\x82: \xe2\x80\x9ePrzysz\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 cywilizacji zale\xc5\xbcy od wody.\xe2\x80\x9d I doda\xc5\x82: \xe2\x80\x9eB\xc5\x82agam was, zechciejcie to zrozumie\xc4\x87!\xe2\x80\x9d_NEWLINE_Cousteau nie stroni\xc5\x82 od kontrowersyjnych wypowiedzi. W wywiadzie przeprowadzonym przez B. Elaudiego i A. Rifaata dla\xc2\xa0Courrier de l'Unesco\xc2\xa0w listopadzie 1991 roku podr\xc3\xb3\xc5\xbcnik powiedzia\xc5\x82: \xe2\x80\x9eCzy powinni\xc5\x9bmy wyeliminowa\xc4\x87 \xc5\x9bmiertelne choroby? Idea jest pi\xc4\x99kna, jednak niekoniecznie korzystna na d\xc5\x82u\xc5\xbcsz\xc4\x85 met\xc4\x99. Nie powinni\xc5\x9bmy pozwoli\xc4\x87, aby nasz strach przed chorobami zagrozi\xc5\x82 przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci naszego gatunku.\xc2\xa0Zabrzmi to mo\xc5\xbce strasznie. Ale w celu ustabilizowania populacji musimy eliminowa\xc4\x87 trzysta pi\xc4\x99\xc4\x87dziesi\xc4\x85t tysi\xc4\x99cy ludzi dziennie. Strasznie o tym m\xc3\xb3wi\xc4\x87, ale r\xc3\xb3wnie \xc5\xbale jest o tym nie m\xc3\xb3wi\xc4\x87.\xe2\x80\x9d"