b'\n_START_ARTICLE_\nKrzywonos (ptak)\n_START_SECTION_\nSystematyka\n_START_PARAGRAPH_\nKrzywodzi\xc3\xb3b zosta\xc5\x82 opisany po raz pierwszy przez Johanna Friedricha Gmelina pod nazw\xc4\x85 Anas malacorhynchos. Okaz typowy pochodzi\xc5\x82 z Cie\xc5\x9bniny Sound z Wyspy Po\xc5\x82udniowej. Podgatunek malacorhynchos ma niepewny status, ale niedawno zosta\xc5\x82 wyodr\xc4\x99bniony. Blisko spokrewniona z krzywodziobem jest zbroj\xc3\xb3wka (Merganetta armata)._NEWLINE_Nazwa rodzajowa jest po\xc5\x82\xc4\x85czeniem s\xc5\x82\xc3\xb3w z j\xc4\x99zyka greckiego: \xe1\xbd\x91\xce\xbc\xce\xb7\xce\xbd hum\xc4\x93n, \xe1\xbd\x91\xce\xbc\xce\xb5\xce\xbd\xce\xbf\xcf\x82 humenos \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9emembrana\xe2\x80\x9d oraz \xce\xbb\xce\xb1\xce\xb9\xce\xbc\xce\xbf\xcf\x82 laimos \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9egard\xc5\x82o\xe2\x80\x9d. Epitet gatunkowy jest po\xc5\x82\xc4\x85czeniem s\xc5\x82\xc3\xb3w z j\xc4\x99zyka greckiego: \xce\xbc\xce\xb1\xce\xbb\xce\xb1\xce\xba\xce\xbf\xcf\x82 malakos \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9edelikatny\xe2\x80\x9d oraz \xe1\xbf\xa5\xcf\x85\xce\xb3\xcf\x87\xce\xbf\xcf\x82 rhunkhos \xe2\x80\x93 \xe2\x80\x9edzi\xc3\xb3b\xe2\x80\x9d.\n_START_SECTION_\nCharakterystyka\n_START_PARAGRAPH_\nD\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 cia\xc5\x82a wynosi 50\xe2\x80\x9357 cm, przy czym samce s\xc4\x85 nieznacznie wi\xc4\x99ksze ni\xc5\xbc samice. Masa cia\xc5\x82a to oko\xc5\x82o 775\xe2\x80\x931000 g (w przybli\xc5\xbceniu 70% masy cia\xc5\x82a kaczki krzy\xc5\xbc\xc3\xb3wki). Samce ci\xc4\x99\xc5\xbcsze od samic. Rozpi\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 skrzyde\xc5\x82 waha si\xc4\x99 pomi\xc4\x99dzy 65 a 80 cm. Skrzyd\xc5\x82o mierzy 235\xe2\x80\x93242 mm, dzi\xc3\xb3b 46 mm. Sam tu\xc5\x82\xc3\xb3w ma d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 48\xe2\x80\x9351 cm. Charakteryzuje si\xc4\x99 na ko\xc5\x84cu rozszerzonym i sp\xc5\x82aszczonym dziobem._NEWLINE_Brak dymorfizmu p\xc5\x82ciowego. Doros\xc5\x82e osobniki maj\xc4\x85 jasnor\xc3\xb3\xc5\xbcowy dzi\xc3\xb3b z rozszerzonym i sp\xc5\x82aszczonym na ko\xc5\x84cu dziobem. Ca\xc5\x82a ta cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 jest czarna, na ko\xc5\x84cu r\xc3\xb3wno \xc5\x9bci\xc4\x99ta. Og\xc3\xb3lnie ca\xc5\x82y jest szaroniebieski, z ciemniejsz\xc4\x85 g\xc5\x82ow\xc4\x85 i kasztanowymi znaczeniami na piersi. T\xc4\x99cz\xc3\xb3wki \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82te. Nogi s\xc4\x85 ciemne, prawie czarne. Podgatunek hymenolaimus ma ciemniejszy grzbiet.\n_START_SECTION_\nWyst\xc4\x99powanie\n_START_PARAGRAPH_\nKrzywonos jest endemiczny dla obu wysp Nowej Zelandii. Zasi\xc4\x99g wyst\xc4\x99powania szacowany jest na oko\xc5\x82o 54,700 km\xc2\xb2, czyli obszar w przybli\xc5\xbceniu 4911 razy mniejszy, ni\xc5\xbc ca\xc5\x82a powierzchnia Nowej Zelandii. Dawniej ptak by\xc5\x82 szeroko rozpowszechniony, obecnie w niekt\xc3\xb3rych obszarach prawdopodobnie wygin\xc4\x85\xc5\x82. Pewne jest jednak, \xc5\xbce dalej wyst\xc4\x99puje na Wyspie Po\xc5\x82udniowej w West Coast i wzd\xc5\x82u\xc5\xbc zachodnich wybrze\xc5\xbcy Southland. Na Wyspie Po\xc5\x82udniowej nadal spotykany wzd\xc5\x82u\xc5\xbc wschodnich wybrze\xc5\xbcy, centralnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci oraz okolicach Stratford. Prawdopodobnie wymar\xc5\x82y w pozosta\xc5\x82ych rejonach, omijaj\xc4\x85c najbardziej zachodni\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 i Przyl\xc4\x85dek P\xc3\xb3\xc5\x82nocny na Wyspie Po\xc5\x82udniowej. Biotop Hymenolaimus malacorhynchos stanowi\xc4\x85 bagna, czyste, rw\xc4\x85ce g\xc3\xb3rskie rzeki oraz strumienie na obszarach le\xc5\x9bnych.\n_START_SECTION_\nTryb \xc5\xbcycia i zachowanie\n_START_PARAGRAPH_\nNajbardziej aktywny jest o \xc5\x9bwicie i o zmierzchu. Nie migruje, ale pary w okresie l\xc4\x99gowym mog\xc4\x85 w\xc4\x99drowa\xc4\x87 wzd\xc5\x82u\xc5\xbc strumieni. Wielko\xc5\x9b\xc4\x87 terytorium wynosi 0,7\xe2\x80\x931 km i jest odcinkiem rzeki. Silnie terytorialny ptak, ka\xc5\xbcdy intruz jest od razu przeganiany. Je\xc5\x9bli akurat nie \xc5\xbceruje, zazwyczaj odpoczywa na kamieniu na rzece. \xc5\xbbyje \xc5\x9brednio 8 lat, najd\xc5\x82u\xc5\xbcsza zanotowana d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbcycia (w naturze) wynosi\xc5\x82a 10 lat. Rzadko lata.\n_START_SECTION_\nG\xc5\x82os\n_START_PARAGRAPH_\nSamice odzywaj\xc4\x85 si\xc4\x99 przeci\xc4\x85g\xc5\x82ym "craak". Samce wydaj\xc4\x85 ochryp\xc5\x82e "whio" (czyt. "fio"), sk\xc4\x85d wzi\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 jego nazwa w j\xc4\x99zyku M\xc4\x81ori jej nazwa Whio albo Wio.\n_START_SECTION_\nPo\xc5\xbcywienie\n_START_PARAGRAPH_\nPo\xc5\xbcywienie \xc5\x82apie p\xc5\x82ywaj\xc4\x85c i nurkuj\xc4\x85c. Sk\xc5\x82adaj\xc4\x85 si\xc4\x99 na nie wy\xc5\x82\xc4\x85cznie s\xc5\x82odkowodne bezkr\xc4\x99gowce, w tym du\xc5\xbco larw chru\xc5\x9bcik\xc3\xb3w (Trichoptera), ale s\xc4\x85 tak\xc5\xbce widelnice (Plecoptera), poczwarki j\xc4\x99tek (Ephemeroptera), \xc5\x9blimaki (Gastropoda) oraz ochotkowate (Chironomidae). Ptaki z podgatunku nominatywnego zjadaj\xc4\x85 tak\xc5\xbce nasiona ro\xc5\x9blin rosn\xc4\x85cych w potokach. Jedna z przyczyn zagro\xc5\xbce\xc5\x84 to rywalizacja o pokarm z introdukowanymi na Now\xc4\x85 Zelandi\xc4\x99 \xc5\x82ososiowatymi.\n_START_SECTION_\nL\xc4\x99gi\n_START_PARAGRAPH_\nKrzywonosy maj\xc4\x85 zupe\xc5\x82nie odmienne zachowania l\xc4\x99gowe ni\xc5\xbc inne kaczki \xe2\x80\x93 u wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci gatunk\xc3\xb3w zazwyczaj samiec i samica w trakcie l\xc4\x99g\xc3\xb3w przebywaj\xc4\x85 osobno i nie pomagaj\xc4\x85 sobie. U Hymenolaimus malacorhynchos samiec cz\xc4\x99sto pomaga samicy w inkubacji i anga\xc5\xbcuje si\xc4\x99 w opiek\xc4\x99 nad m\xc5\x82odymi. Najprawdopodobniej razem broni\xc4\x85 terytorium. L\xc4\x99gi wyprowadzaj\xc4\x85 jeden raz w roku, od sierpnia do listopada. Terytorium stanowi odcinek rzeki lub strumienia, o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 0,7\xe2\x80\x931 km. Do opierzenia prze\xc5\xbcywa 50\xe2\x80\x9360% m\xc5\x82odych. Samice uzyskuj\xc4\x85 zdolno\xc5\x9b\xc4\x87 do rozrodu po 1 roku, samce po 2 latach._NEWLINE_Samice znosz\xc4\x85 4\xe2\x80\x937 bia\xc5\x82ych jaj, ich masa stanowi oko\xc5\x82o 10% masy cia\xc5\x82a samicy, czyli w przybli\xc5\xbceniu 70 gram\xc3\xb3w. Gniazdo cz\xc4\x99sto umieszczane jest w g\xc4\x99stej ro\xc5\x9blinno\xc5\x9bci przy zakolu rzeki, nierzadko w ma\xc5\x82ych jamach w brzegu. Samica wysiaduje przez oko\xc5\x82o miesi\xc4\x85c, w tym czasie samiec trzyma si\xc4\x99 okolic gniazda, aby ich broni\xc4\x87. Piskl\xc4\x99ta wykluwaj\xc4\x85 si\xc4\x99 z nieproporcjonalnie du\xc5\xbcymi stopami, co pomaga im w radzeniu sobie z szybko p\xc5\x82yn\xc4\x85c\xc4\x85 wod\xc4\x85. S\xc4\x85 g\xc5\x82\xc3\xb3wnie czarno-bia\xc5\x82e z ciemnozielonym opalizowaniem na pi\xc3\xb3rach. Obie p\xc5\x82cie przez nast\xc4\x99pne 8\xe2\x80\x9310 tygodni ochraniaj\xc4\x85 swoje m\xc5\x82ode. Niech\xc4\x99tnie opuszczaj\xc4\x85 one dalsze okolice l\xc4\x99gu. Inne szczeg\xc3\xb3\xc5\x82y gniazdowania nie s\xc4\x85 zawarte w literaturze.'