b'\n_START_ARTICLE_\nLeonid Bre\xc5\xbcniew\n_START_SECTION_\nPochodzenie i edukacja\n_START_PARAGRAPH_\nUrodzi\xc5\x82 si\xc4\x99 19 grudnia 1906 roku w mie\xc5\x9bcie Kamie\xc5\x84skie na Ukrainie. Syn hutnika Ilii Bre\xc5\xbcniewa i Natalii Denisowny Maza\xc5\x82owej. Jego rodzice przed przenosinami do miasta Kamie\xc5\x84skie mieszkali w Bre\xc5\xbcniewie w obwodzie Kurska w Rosji. Kwestia pochodzenia etnicznego rodziny jest sporna. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 dokument\xc3\xb3w, w tym paszport Leonida Bre\xc5\xbcniewa okre\xc5\x9bla jego narodowo\xc5\x9b\xc4\x87 jako ukrai\xc5\x84sk\xc4\x85, inne z kolei jako rosyjsk\xc4\x85. Podobnie jak wielu m\xc5\x82odych ludzi ucz\xc4\x85cych si\xc4\x99 w latach po rewolucji rosyjskiej 1917 roku otrzyma\xc5\x82 wykszta\xc5\x82cenie techniczne, najpierw w dziedzinie geodezji a nast\xc4\x99pnie metalurgii. W roku 1921 rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 w hucie, z kolei na pocz\xc4\x85tku lat 30. pracowa\xc5\x82 jako geodeta w guberni kurskiej, nast\xc4\x99pnie na Bia\xc5\x82orusi i Uralu. W 1935 roku uko\xc5\x84czy\xc5\x82 Dnieprodzier\xc5\xbcy\xc5\x84skie Technikum Hutnicze (studia techniczne) po sko\xc5\x84czeniu kt\xc3\xb3rego rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 prac\xc4\x99 zawodow\xc4\x85 w bran\xc5\xbcy ci\xc4\x99\xc5\xbckiego przemys\xc5\x82u  na wschodzie Ukrainy.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 polityczna i kariera wojskowa\n_START_PARAGRAPH_\nW  1923 roku wst\xc4\x85pi\xc5\x82 do Komsomo\xc5\x82u a w 1929 lub 1931 do Wszechzwi\xc4\x85zkowej Partii Komunistycznej (bolszewik\xc3\xb3w). W latach 1935-1936 odby\xc5\x82 s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 wojskow\xc4\x85 s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85c jako komisarz polityczny w fabryce czo\xc5\x82g\xc3\xb3w. W 1936 roku zosta\xc5\x82 dyrektorem Dnieprodzier\xc5\xbcy\xc5\x84skiego Technikum Hutniczego, kt\xc3\xb3rego by\xc5\x82 absolwentem. W 1936 roku zosta\xc5\x82 przeniesiony przez partie do pracy w Dniepropietrowsku. W 1939 roku zosta\xc5\x82 sekretarzem Dniepropietrowskiego Komitetu Partii.\n_START_SECTION_\nII wojna \xc5\x9bwiatowa\n_START_PARAGRAPH_\nKiedy Niemcy napad\xc5\x82y na Zwi\xc4\x85zek Radziecki w dniu 22 czerwca 1941 roku, Bre\xc5\xbcniew podobnie jak wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 urz\xc4\x99dnik\xc3\xb3w partii \xc5\x9bredniego szczebla zosta\xc5\x82 natychmiastowo zmobilizowany. Wchodzi\xc5\x82 on w sk\xc5\x82ad grupy do zada\xc5\x84 specjalnych Rady Wojennej Frontu Po\xc5\x82udniowego, kt\xc3\xb3ra w my\xc5\x9bl pierwotnych za\xc5\x82o\xc5\xbce\xc5\x84 mia\xc5\x82a bra\xc4\x87 udzia\xc5\x82 w narzucaniu Rumunii systemu komunistycznego po planowanym przez Stalina ataku ZSRR na Niemcy i Rumuni\xc4\x99. Pracowa\xc5\x82 przy ewakuacji o\xc5\x9brodk\xc3\xb3w przemys\xc5\x82owych Dniepropietrowska na wsch\xc3\xb3d ZSRR. Akcja uda\xc5\x82a si\xc4\x99 a ewakuacja nast\xc4\x85pi\xc5\x82a przed zaj\xc4\x99ciem miasta przez III Rzesz\xc4\x99 26 sierpnia. Pe\xc5\x82ni\xc5\x82 funkcj\xc4\x99 zast\xc4\x99pcy szefa Zarz\xc4\x85du Politycznego Frontu Po\xc5\x82udniowego w randze komisarza brygady (pu\xc5\x82kownika). Po tym gdy niemal ca\xc5\x82a Ukraina zosta\xc5\x82a w 1942 roku zaj\xc4\x99ta przez Niemc\xc3\xb3w, Bre\xc5\xbcniew zosta\xc5\x82 wys\xc5\x82any na Kaukaz gdzie zosta\xc5\x82 zast\xc4\x99pc\xc4\x85 szefa Zarz\xc4\x85du Politycznego Frontu Zakaukaskiego. W 1943 roku zosta\xc5\x82 szefem Wydzia\xc5\x82u Politycznego 18 Armii. 18 Armia z czasem wesz\xc5\x82a w sk\xc5\x82ad 1 Frontu Ukrai\xc5\x84skiego i ruszy\xc5\x82a na zach\xc3\xb3d Ukrainy wypieraj\xc4\x85c z tych obszar\xc3\xb3w Niemc\xc3\xb3w._NEWLINE_Od lat przedwojennych karier\xc4\x99 Bre\xc5\xbcniewa wspiera\xc5\x82 starszy komisarz polityczny Frontu, Nikita Chruszczow. Bre\xc5\xbcniew spotka\xc5\x82 go w 1931 roku na kr\xc3\xb3tko po wst\xc4\x85pieniu do partii i zosta\xc5\x82 jego protegowanym. Pod koniec trwania wojny w Europie otrzyma\xc5\x82 stopie\xc5\x84  szefa Zarz\xc4\x85du Politycznego 4 Frontu Ukrai\xc5\x84skiego. Uczestniczy\xc5\x82 we wkroczeniu do Pragi po kapitulacji Rzeszy w maju 1945 roku.\n_START_SECTION_\nOkres powojenny\n_START_PARAGRAPH_\nW sierpniu 1946 roku opu\xc5\x9bci\xc5\x82 s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 w armii w randze genera\xc5\x82a dywizji. Po pracy nad projektem odbudowy Ukrainy, ponownie zosta\xc5\x82  pierwszym sekretarzem Zaporoskiego Komitetu Obwodowego Komunistycznej Partii Ukrainy. W 1950 roku zosta\xc5\x82 zast\xc4\x99pc\xc4\x85 cz\xc5\x82onka Rady Najwy\xc5\xbcszej ZSRR (najwy\xc5\xbcszego organu ustawodawczego pa\xc5\x84stwa). W latach 1950-1952 pe\xc5\x82ni\xc5\x82 ponadto urz\xc4\x85d sekretarza Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Mo\xc5\x82dawii. W 1952 roku jako kandydat do Prezydium zosta\xc5\x82 promowany do Komitetu Centralnego partii._NEWLINE_\xc5\x9amier\xc4\x87 J\xc3\xb3zefa Stalina w marcu 1953 roku i zniesienie Prezydium umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82o dalszy rozw\xc3\xb3j kariery Bre\xc5\xbcniewa. W latach 1953-1954 by\xc5\x82 on zast\xc4\x99pc\xc4\x85 naczelnika Zarz\xc4\x85du Politycznego Marynarki Wojennej ZSRR w randze genera\xc5\x82a-porucznika. Wp\xc5\x82ywy Bre\xc5\xbcniewa wzros\xc5\x82y gdy Nikita Chruszczow zosta\xc5\x82 sekretarzem generalnym partii. W walce wewn\xc4\x85trzpartyjnej opowiedzia\xc5\x82 si\xc4\x99 po stronie Chruszczowa przeciwko Gieorgijowi Malenkowowi. W 1954 roku zosta\xc5\x82 drugim, a w maju 1955 roku pierwszym sekretarzem Komunistycznej Partii Kazachstanu. Jako sekretarz pracowa\xc5\x82 przy rolniczej Kampanii zagospodarowania nieu\xc5\xbcytk\xc3\xb3w. Bre\xc5\xbcniew zosta\xc5\x82 te\xc5\xbc zaanga\xc5\xbcowany w rozw\xc3\xb3j program\xc3\xb3w rakietowych i radzieckiej broni j\xc4\x85drowej, w tym kosmodromu Bajkonur. W lutym 1956 roku zosta\xc5\x82 odwo\xc5\x82any do Moskwy._NEWLINE_Od 1957 roku (po zdegradowaniu antypartyjnej grupy Malenkowa, Kaganowicza, Mo\xc5\x82otowa, Bu\xc5\x82ganina i Szepi\xc5\x82owa) by\xc5\x82 pe\xc5\x82noprawnym cz\xc5\x82onkiem Biura Politycznego. W 1959 roku zosta\xc5\x82 sekretarzem przewodnicz\xc4\x85cego KC a w maju 1960 roku przewodnicz\xc4\x85cym Prezydium Rady Najwy\xc5\xbcszej ZSRR. Otrzymuj\xc4\x85c tytu\xc5\x82 przewodnicz\xc4\x85cego Prezydium Rady Najwy\xc5\xbcszej, sta\xc5\x82 si\xc4\x99 nominaln\xc4\x85 g\xc5\x82ow\xc4\x85 pa\xc5\x84stwa, prawdziwa w\xc5\x82adza nale\xc5\xbca\xc5\x82a jednak do Chruszczowa. W 1962 roku otrzyma\xc5\x82 honorowe obywatelstwo jugos\xc5\x82owia\xc5\x84skiego Belgradu.\n_START_SECTION_\nOdsuni\xc4\x99cie Chruszczowa\n_START_PARAGRAPH_\nDo oko\xc5\x82o 1962 roku pozycja Chruszczowa jako przewodnicz\xc4\x85cego partii by\xc5\x82a bezpieczna. W podesz\xc5\x82ym wieku sta\xc5\x82 si\xc4\x99 jednak coraz bardziej nieobliczalny, a wybryki podwa\xc5\xbcy\xc5\x82y zaufanie partyjnych przyw\xc3\xb3dc\xc3\xb3w. W 1963 roku Bre\xc5\xbcniew zaanga\xc5\xbcowa\xc5\x82 si\xc4\x99 w odsuni\xc4\x99cie go od w\xc5\x82adzy, prawdopodobnie odgrywaj\xc4\x85c w tym planie wiod\xc4\x85c\xc4\x85 rol\xc4\x99. W tym samym roku Chruszczow, wierz\xc4\x85cy w lojalno\xc5\x9b\xc4\x87 Bre\xc5\xbcniewa, mianowa\xc5\x82 go sekretarzem KC KPZR. Bre\xc5\xbcniew zast\xc4\x85pi\xc5\x82 na tym stanowisku Fro\xc5\x82a Koz\xc5\x82owa, b\xc4\x99d\xc4\x85cego protegowanym Chruszczowa. Awans uczyni\xc5\x82 Bre\xc5\xbcniewa osob\xc4\x85 typowan\xc4\x85 na nast\xc4\x99pc\xc4\x99 przyw\xc3\xb3dcy._NEWLINE_Pucz Bre\xc5\xbcniewa umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82 d\xc5\x82ugi pobyt Chruszczowa w Skandynawii i Czechos\xc5\x82owacji. W pa\xc5\xbadzierniku 1964 roku Chruszczow podczas urlopu na Krymie zosta\xc5\x82 telefonicznie wezwany na Plenum KC do Moskwy pod pretekstem przedyskutowania jego propozycji odno\xc5\x9bnie gospodarki rolnej. Bre\xc5\xbcniew wraz z Niko\xc5\x82ajem Podgornym wykorzystali Plenum do ataku na przyw\xc3\xb3dc\xc4\x99. Politycy oskar\xc5\xbcyli go o b\xc5\x82\xc4\x99dy w zarz\xc4\x85dzaniu pa\xc5\x84stwem. Sojusznicy Bre\xc5\xbcniewa zaproponowali nast\xc4\x99pnie g\xc5\x82osowanie w sprawie usuni\xc4\x99cia Chruszczowa z urz\xc4\x99du. G\xc5\x82osowanie odby\xc5\x82o si\xc4\x99, a wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 jego uczestnik\xc3\xb3w opowiedzia\xc5\x82o si\xc4\x99 za dymisj\xc4\x85 lidera. Tym samym Bre\xc5\xbcniew obj\xc4\x85\xc5\x82 urz\xc4\x85d I sekretarza KC KPZR (od 1966 sekretarza generalnego KC KPZR). Szefem rz\xc4\x85du zosta\xc5\x82 Aleksiej Kosygin, a g\xc5\x82ow\xc4\x85 pa\xc5\x84stwa pozosta\xc5\x82 Anastas Mikojan. Bre\xc5\xbcniew i jego wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownicy poparli destalinizacj\xc4\x99, jednak wiele z reform Chruszczowa uznali za godz\xc4\x85ce w stabilno\xc5\x9b\xc4\x87 pa\xc5\x84stwa, przez co starali si\xc4\x99 je zatrzyma\xc4\x87. Przej\xc4\x99cie w\xc5\x82adzy przez now\xc4\x85 ekip\xc4\x99 zosta\xc5\x82o przez wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 obywateli, w tym inteligencj\xc4\x99, przyj\xc4\x99te ze spokojem.\n_START_SECTION_\nKolektywne rz\xc4\x85dy i ich charakter\n_START_PARAGRAPH_\nCho\xc4\x87 Bre\xc5\xbcniew zast\xc4\x85pi\xc5\x82 Chruszczowa na urz\xc4\x99dzie sekretarza generalnego partii komunistycznej, nie przej\xc4\x85\xc5\x82 pe\xc5\x82ni w\xc5\x82adzy nale\xc5\xbc\xc4\x85cej do polityka. W\xc5\x82adza by\xc5\x82a sprawowana kolektywnie a silnymi elementami tego systemu by\xc5\x82 przewodnicz\xc4\x85cy Rady Najwy\xc5\xbcszej pa\xc5\x84stwa Niko\xc5\x82aj Podgorny i premier Aleksiej Kosygin. Aby nie dopu\xc5\x9bci\xc4\x87 \xc5\xbcadnego polityka do tak du\xc5\xbcej konsolidacji w\xc5\x82adzy jak to mia\xc5\x82o miejsce w przypadku Chruszczowa, jeszcze w 1964 plenum KC zakaza\xc5\x82o jednoczesnego pe\xc5\x82nienia funkcji sekretarza generalnego i premiera przez jedn\xc4\x85 osob\xc4\x99. Bre\xc5\xbcniew w odr\xc3\xb3\xc5\xbcnieniu od Chruszczowa nigdy nie podejmowa\xc5\x82 decyzji pochopnie czy szybko a wszystkie decyzje konsultowa\xc5\x82 z najwa\xc5\xbcniejszymi oficjelami. W czasach kolektywnych rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Bre\xc5\xbcniew popad\xc5\x82 jeszcze w latach 60. w sp\xc3\xb3r z Kosyginem. Bre\xc5\xbcniew i bardziej twardog\xc5\x82owi cz\xc5\x82onkowie partii nie zgadzali si\xc4\x99 z forsowanymi przez premiera wolnorynkowymi reformami oraz jego \xc5\x82agodnym podej\xc5\x9bciem do reform praskiej wiosny. Wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 w\xc5\x82adz\xc4\x99 zdoby\xc5\x82 dopiero w po\xc5\x82owie lat 70. co umo\xc5\xbcliwi\xc5\x82a emerytura Podgornego w 1977 roku i \xc5\x9bmier\xc4\x87 Kosygina w 1980 (Kosygina na stanowisku premiera zast\xc4\x85pi\xc5\x82 bliski wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracownik Bre\xc5\xbcniewa, Niko\xc5\x82aj Tichonow)._NEWLINE_Dzia\xc5\x82ania Bre\xc5\xbcniewa zako\xc5\x84czy\xc5\x82y okres liberalizacji Chruszczowa (kt\xc3\xb3r\xc4\x85 Bre\xc5\xbcniew pocz\xc4\x85tkowo popiera\xc5\x82) i przyj\xc4\x85\xc5\x82 nowy bardziej konserwatywny kurs, szczeg\xc3\xb3lnie ostro ko\xc5\x84cz\xc4\x85c odwil\xc5\xbc kulturaln\xc4\x85. Bre\xc5\xbcniew przeprowadzi\xc5\x82 odsuni\xc4\x99cie na boczny tor szefa s\xc5\x82u\xc5\xbcb KGB, Aleksandra Szelepina b\xc4\x99d\xc4\x85cego zwolennikiem poprzedniej ekipy. Szelepin zosta\xc5\x82 zast\xc4\x85piony przez Jurija Andropowa a samo KGB otrzyma\xc5\x82o szereg nowych uprawnie\xc5\x84.\n_START_SECTION_\nSytuacja gospodarcza przed 1973 rokiem\n_START_PARAGRAPH_\nW latach 60. i 70. dosz\xc5\x82o do poprawy sytuacji gospodarczej kraju. Radzieckie rolnictwo ros\xc5\x82o \xc5\x9brednio o 3% rocznie, tak\xc5\xbce przemys\xc5\x82 odnotowa\xc5\x82 znaczny wzrost. \xc3\x93smy plan pi\xc4\x99cioletni (1966-1970) przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do 138% wzrostu liczby fabryk i kopal\xc5\x84, w por\xc3\xb3wnaniu do roku 1960. Cho\xc4\x87 Biuro Polityczne w tym czasie sta\xc5\x82o si\xc4\x99 agresywnie antyreformatorskie, liberalnemu Kosyginowi uda\xc5\x82o si\xc4\x99 przekona\xc4\x87 tak instytucj\xc4\x99, jak i Bre\xc5\xbcniewa do zastosowania w kraju reform gospodarczych na wz\xc3\xb3r W\xc4\x99gier \xe2\x80\x93 rz\xc4\x85dz\xc4\x85cy na W\xc4\x99grzech J\xc3\xa1nos K\xc3\xa1d\xc3\xa1r wprowadzi\xc5\x82 w swoim kraju szereg wolnorynkowych reform (Nowy Mechanizm Ekonomiczny). \xc5\x9aladem W\xc4\x99gier i ZSRR posz\xc5\x82a te\xc5\xbc Polska pod kierownictwem Edwarda Gierka, kt\xc3\xb3ry otworzy\xc5\x82 polsk\xc4\x85 gospodark\xc4\x99 na Zach\xc3\xb3d. Reformy w tym kraju zosta\xc5\x82y poparte przez Bre\xc5\xbcniewa. Tempo modernizacji w niekt\xc3\xb3rych z pa\xc5\x84stw socjalistycznych spowodowa\xc5\x82o nawet, \xc5\xbce sta\xc5\x82y si\xc4\x99 one gospodarczo bardziej zaawansowane ani\xc5\xbceli ZSRR. Polityk nie by\xc5\x82 natomiast pozytywnie nastawiony do zmian gospodarczych w Czechos\xc5\x82owacji Alexandera Dub\xc4\x8deka, kt\xc3\xb3re zako\xc5\x84czy\xc5\x82 interwencj\xc4\x85 wojskow\xc4\x85 Uk\xc5\x82adu Warszawskiego. Liberalizacja gospodarki sz\xc5\x82a w parze z jej centralizacj\xc4\x85 \xe2\x80\x93 w 1966 roku Bre\xc5\xbcniew zni\xc3\xb3s\xc5\x82 regionalne komitety ekonomiczne._NEWLINE_W dziewi\xc4\x85tej pi\xc4\x99ciolatce po raz pierwszy w historii kraju wyprodukowano wi\xc4\x99cej produkt\xc3\xb3w konsumenckich ani\xc5\xbceli d\xc3\xb3br przemys\xc5\x82owych. Dobra konsumpcyjne takie jak zegarki, meble czy radia by\xc5\x82y wr\xc4\x99cz produkowane w nadmiarze. Polityka ta zosta\xc5\x82a stopniowo zahamowana przez twardog\xc5\x82owych polityk\xc3\xb3w. Szybkie tempo rozwoju pierwszego okresu rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Bre\xc5\xbcniewa przyczyni\xc5\x82y si\xc4\x99 do polepszenia si\xc4\x99 stopy \xc5\xbcyciowej obywateli ZSRR. Na reformie Kosygina zyskali szczeg\xc3\xb3lnie mieszka\xc5\x84cy mniejszych republik zwi\xc4\x85zkowych, szczeg\xc3\xb3lnie Estonii i Gruzji, a w o wiele mniejszym stopniu Rosji. Je\xc5\x9bli w latach 1928-1973 Zwi\xc4\x85zek Radziecki gospodarczo r\xc3\xb3s\xc5\x82 w tempie, kt\xc3\xb3re pozwala\xc5\x82o mu prze\xc5\x9bcign\xc4\x85\xc4\x87 w niedalekiej przysz\xc5\x82o\xc5\x9bci Europ\xc4\x99 Zachodni\xc4\x85 i Stany Zjednoczone Ameryki, to w 1973 roku proces ten zosta\xc5\x82 ostatecznie zahamowany, a w kraju rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 okres gospodarczej stagnacji w kt\xc3\xb3rym gospodarka rozwija\xc5\x82a si\xc4\x99 w niewielkim stopniu.\n_START_SECTION_\nPolityka agrarna\n_START_PARAGRAPH_\nRozbudowa\xc5\x82 system ko\xc5\x82choz\xc3\xb3w i scentralizowa\xc5\x82 go. W celu zwi\xc4\x99kszenia wydajno\xc5\x9bci ko\xc5\x82choz\xc3\xb3w znacznie zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82 inwestycje pa\xc5\x84stwowe w rolnictwie, kt\xc3\xb3re w latach 70. wynios\xc5\x82y oko\xc5\x82o 27% wszystkich inwestycji pa\xc5\x84stwa (liczba ta nie obejmuje inwestycji w maszyny rolnicze). W samym tylko 1981 roku w rolnictwo zainwestowano 33 miliard\xc3\xb3w dolar\xc3\xb3w ameryka\xc5\x84skich (wed\xc5\x82ug wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnego kursu). Dzi\xc4\x99ki inwestycjom produkcja rolnicza by\xc5\x82a w 1980 roku wy\xc5\xbcsza o 21% ani\xc5\xbceli \xc5\x9brednia stopa produkcji ro\xc5\x9blinnej mi\xc4\x99dzy 1966 i 1970. Uprawa zb\xc3\xb3\xc5\xbc wzros\xc5\x82a o 18%. Cz\xc5\x82onek Biura Politycznego Giennadij Woronow zaproponowa\xc5\x82 Bre\xc5\xbcniewowi jeszcze g\xc5\x82\xc4\x99bsze reformy kt\xc3\xb3re obejmowa\xc5\x82y m.in. zmniejszenie liczby pracownik\xc3\xb3w rolnictwa, propozycja ta zosta\xc5\x82a jednak przez Bre\xc5\xbcniewa odrzucona i wdra\xc5\xbcana w \xc5\xbcycie jedynie lokalnie (przez cho\xc4\x87by Michai\xc5\x82a Gorbaczowa w Stawropolu)._NEWLINE_W kolejnych latach zezwoli\xc5\x82 na dopuszczenie w rolnictwie wi\xc4\x99kszego stopnia prywatnej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci. Dekrety z 1977 i 1981 zwi\xc4\x99kszy\xc5\x82y powierzchnie prywatnych grunt\xc3\xb3w uprawnych do p\xc3\xb3\xc5\x82 hektara. Za czas\xc3\xb3w Bre\xc5\xbcniewa prywatne grunty stanowi\xc5\x82y 30% krajowej produkcji rolnej. Pozytywne rezultaty zwi\xc4\x99kszenia zakresu prywatnej dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci, wywo\xc5\x82a\xc5\x82y g\xc5\x82osy o potrzebie zupe\xc5\x82nej dekolektywizacji kt\xc3\xb3re zosta\xc5\x82y przez parti\xc4\x99 odrzucone z powod\xc3\xb3w interes\xc3\xb3w ideologicznych i politycznych.\n_START_SECTION_\nOkres stagnacji\n_START_PARAGRAPH_\nNa stagnacj\xc4\x99 gospodarcz\xc4\x85 wp\xc5\x82yn\xc4\x85\xc5\x82 m.in. wy\xc5\x9bcig zbroje\xc5\x84 mi\xc4\x99dzy USA a ZSRR czy w\xc5\x82\xc4\x85czenie si\xc4\x99 ZSRR do udzia\xc5\x82u w handlu mi\xc4\x99dzynarodowym przy jednoczesnym ignorowaniu zmian zachodz\xc4\x85cych w spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwach zachodnich. Gdy stagnacja jeszcze bardziej pog\xc5\x82\xc4\x99bi\xc5\x82a si\xc4\x99 pod koniec lat 70., premier Kosygin przygotowa\xc5\x82 nowy program gospodarczy maj\xc4\x85cy zwi\xc4\x99kszy\xc4\x87 obowi\xc4\x85zki i odpowiedzialno\xc5\x9b\xc4\x87 poszczeg\xc3\xb3lnych resort\xc3\xb3w nad gospodark\xc4\x85. Pr\xc3\xb3ba reform zosta\xc5\x82a zatrzymana wraz ze \xc5\x9bmierci\xc4\x85 Kosygina i przej\xc4\x99ciem urz\xc4\x99du premiera przez konserwatywnego Tichonowa, kt\xc3\xb3ry op\xc3\xb3\xc5\xbania\xc5\x82 tempo reform. W efekcie jedenasta pi\xc4\x99ciolatka okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 klap\xc4\x85, gospodarka osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a tempo wzrostu wynosz\xc4\x85cy jedynie 4%. Pomimo stagnacji Bre\xc5\xbcniewowi uda\xc5\x82o si\xc4\x99 unikn\xc4\x85\xc4\x87 kryzysu gospodarczego dzi\xc4\x99ki wymianie handlowej z Europ\xc4\x85 Zachodni\xc4\x85 i \xc5\x9bwiatem arabskim.\n_START_SECTION_\nStosunki ZSRR-USA\n_START_PARAGRAPH_\nNajwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 innowacj\xc4\x85 polityki zagranicznej Bre\xc5\xbcniewa by\xc5\x82o d\xc3\xa9tente czyli polityka odpr\xc4\x99\xc5\xbcenia. Strategia nie r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82a si\xc4\x99 wiele od chruszczowskiej odwil\xc5\xbcy a niekt\xc3\xb3rzy historycy widz\xc4\x85 w tej strategii kontynuacje polityki zagranicznej Chruszczowa. Pomimo pewnej eskalacji zimnej wojny w ostatnich latach rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Chruszczowa, przez pierwsze lata rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Bre\xc5\xbcniewa relacje radziecko-zachodnie by\xc5\x82y pozytywne o czym \xc5\x9bwiadczy Partial Nuclear Test Ban Treaty, SALT I, wymiana handlowa z USA, Akt ko\xc5\x84cowy Konferencji Bezpiecze\xc5\x84stwa i Wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracy w Europie czy instalacja czerwonego telefonu mi\xc4\x99dzy Moskw\xc4\x85 a Waszyngtonem. Epoka Bre\xc5\xbcniewa charakteryzowa\xc5\x82a si\xc4\x99 zintensyfikowan\xc4\x85 wymian\xc4\x85 handlow\xc4\x85 ze \xc5\x9bwiatem zachodnim, podpisywaniem um\xc3\xb3w dotycz\xc4\x85cych kontroli zbroje\xc5\x84, przedwczesnym zapobieganiom kryzysom, budow\xc4\x85 systemu bezpiecze\xc5\x84stwa europejskiego i rozmowami na temat praw cz\xc5\x82owieka. Z drugiej strony Bre\xc5\xbcniew d\xc4\x85\xc5\xbcy\xc5\x82 do utrzymania r\xc3\xb3wnowagi si\xc5\x82 militarnych mi\xc4\x99dzy USA i ZSRR \xe2\x80\x93 wydatki na zbrojenia wzros\xc5\x82y w latach 1965-70 o 40%. W 1982 roku a wi\xc4\x99c w roku \xc5\x9bmierci przyw\xc3\xb3dcy, na armi\xc4\x99 przeznaczono 15% PKB._NEWLINE_W po\xc5\x82owie lat 70. sta\xc5\x82o si\xc4\x99 jasne \xc5\xbce polityka ld\xc3\xa9tente nie uda\xc5\x82a si\xc4\x99. Przyczyn\xc4\x85 pora\xc5\xbcki tej polityki okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 wojna wietnamska i wsparcie finansowe dla Wietkongu ze strony ZSRR. Wojna zako\xc5\x84czy\xc5\x82a si\xc4\x99 sukcesem bloku wschodniego, Wietnam, Kambod\xc5\xbca i Laos znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 bowiem poza stref\xc4\x85 wp\xc5\x82yw\xc3\xb3w USA i stopniowo nawi\xc4\x85za\xc5\x82y z ZSRR sojusze. Przepa\xc5\x9b\xc4\x87 mi\xc4\x99dzy ZSRR a USA pog\xc5\x82\xc4\x99bi\xc5\x82a pora\xc5\xbcka w wyborach prezydenckich Geralda Forda i zwyci\xc4\x99stwo Jimmy\xe2\x80\x99ego Cartera. W czasie rz\xc4\x85d\xc3\xb3w Cartera, ameryka\xc5\x84ska polityka zagraniczna okaza\xc5\x82a si\xc4\x99 bardziej wrogo nastawiona do Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego i ca\xc5\x82ego bloku wschodniego (cho\xc4\x87 prezydent ten podj\xc4\x85\xc5\x82 pr\xc3\xb3b\xc4\x99 zatrzymania finansowania niekt\xc3\xb3rych najbardziej represyjnych klient\xc3\xb3w re\xc5\xbcim\xc3\xb3w antykomunistycznych) oraz zwi\xc4\x99kszeniem przez Amerykan\xc3\xb3w wydatk\xc3\xb3w na armi\xc4\x99._NEWLINE_W latach 70. Zwi\xc4\x85zek Radziecki osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 szczyt swojej pot\xc4\x99gi politycznej i strategicznej w stosunku do Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych. Pierwszy traktat SALT ustanowi\xc5\x82 parytet broni j\xc4\x85drowej mi\xc4\x99dzy dwoma mocarstwami, Traktat Helsi\xc5\x84ski potwierdzi\xc5\x82 hegemoni\xc4\x99 Sowiet\xc3\xb3w w Europie Wschodniej a kl\xc4\x99ska USA w Wietnamie i afera Watergate os\xc5\x82abi\xc5\x82y presti\xc5\xbc tego mocarstwa. Anti-Ballistic Missile Treaty z prezydentem Richardem Nixonem ogranicza\xc5\x82 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 rozmieszczenia system\xc3\xb3w antybalistycznych. W tym czasie Zwi\xc4\x85zek Radziecki rozszerzy\xc5\x82 swoje wp\xc5\x82ywy dyplomatyczne i polityczne na Bliskim Wschodzie i w Afryce.\n_START_SECTION_\nProblemy zdrowotne\n_START_PARAGRAPH_\nOd lat 70. podupad\xc5\x82 na zdrowiu. Wp\xc5\x82yw na s\xc5\x82ab\xc4\x85 kondycj\xc4\x99 sekretarza mia\xc5\x82o uzale\xc5\xbcnienie od tabletek nasennych, na\xc5\x82ogowe palenie papieros\xc3\xb3w przez ca\xc5\x82e \xc5\xbcycie, na staro\xc5\x9b\xc4\x87 kolejnym problemem sta\xc5\x82a si\xc4\x99 nadwaga i cz\xc4\x99ste si\xc4\x99ganie po alkohol. Od 1973 roku przeszed\xc5\x82 udar m\xc3\xb3zgu, cierpia\xc5\x82 na bezsenno\xc5\x9b\xc4\x87 i narkolepsj\xc4\x99. W 1975 roku po raz pierwszy dozna\xc5\x82 zawa\xc5\x82u serca. Wraz z dalszym pogarszaniem si\xc4\x99 stanu zdrowia komentatorzy zacz\xc4\x99li typowa\xc4\x87 jego nast\xc4\x99pc\xc4\x99, w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich znale\xc5\xbali si\xc4\x99 Fiodor Ku\xc5\x82akow, Konstantin Czernienko, Andriej Kirilenko i Michai\xc5\x82 Sus\xc5\x82ow._NEWLINE_Przez ostatnie dwa lata \xc5\xbcycia by\xc5\x82 jedynie figurantem. Pa\xc5\x84stwem radzieckim w praktyce rz\xc4\x85dzili Andriej Gromyko, Dmitrij Ustinow, Michai\xc5\x82 Sus\xc5\x82ow i Jurij Andropow, a kluczowe decyzje Politbiura by\xc5\x82y dokonywane pod jego nieobecno\xc5\x9b\xc4\x87.\n_START_SECTION_\n\xc5\x9amier\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nUmar\xc5\x82 na zawa\xc5\x82 serca 10 listopada 1982, w swojej daczy w Zarzeczu. Istnieje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc teoria o tym, \xc5\xbce \xc5\x9bmier\xc4\x87 Bre\xc5\xbcniewa nie nast\xc4\x85pi\xc5\x82a z przyczyn naturalnych. Wed\xc5\x82ug niej, zosta\xc5\x82 on zamordowany na zlecenie by\xc5\x82ego szefa KGB, Jurija Andropowa, kt\xc3\xb3ry nie chcia\xc5\x82 dopu\xc5\x9bci\xc4\x87 do tego, aby nowym sekretarzem generalnym KPZR mianowano \xe2\x80\x93 kieruj\xc4\x85cego Komunistyczn\xc4\x85 Parti\xc4\x85 Ukrainy \xe2\x80\x93 Wo\xc5\x82odymyra Szczerbyckiego. Mia\xc5\x82 on bowiem zosta\xc4\x87 namaszczony na to stanowisko przez Bre\xc5\xbcniewa, podczas posiedzenia plenarnego Komitetu Centralnego 15 listopada 1982 roku._NEWLINE_Bre\xc5\xbcniew zosta\xc5\x82 pochowany pod murami Kremla. W pogrzebie na Placu Czerwonym bra\xc5\x82y udzia\xc5\x82 delegacje z ca\xc5\x82ego \xc5\x9bwiata. Przybyli m.in. przyw\xc3\xb3dcy Polski \xe2\x80\x93 Wojciech Jaruzelski, NRD \xe2\x80\x93 Erich Honecker, Bu\xc5\x82garii \xe2\x80\x93 Todor \xc5\xbbiwkow, Czechos\xc5\x82owacji \xe2\x80\x93 Gust\xc3\xa1v Hus\xc3\xa1k, Rumunii \xe2\x80\x93 Nicolae Ceau\xc5\x9fescu, W\xc4\x99gier \xe2\x80\x93 J\xc3\xa1nos K\xc3\xa1d\xc3\xa1r, Mongolii \xe2\x80\x93 Jumd\xc5\xbcagijn Cedenbal, Kuby \xe2\x80\x93 Fidel Castro, premier Wielkiej Brytanii Margaret Thatcher, premier Indii Indira Gandhi, przyw\xc3\xb3dca Organizacji Wyzwolenia Palestyny Jasir Arafat, wiceprezydent USA George Bush, kanclerz Niemiec Zachodnich Helmut Kohl i kilkadziesi\xc4\x85t innych g\xc5\x82\xc3\xb3w pa\xc5\x84stw i szef\xc3\xb3w rz\xc4\x85d\xc3\xb3w. W sk\xc5\x82ad delegacji PRL, obok gen. Wojciecha Jaruzelskiego wchodzi\xc5\x82 przewodnicz\xc4\x85cy Rady Pa\xc5\x84stwa prof. Henryk Jab\xc5\x82o\xc5\x84ski, cz\xc5\x82onek Biura Politycznego KC PZPR J\xc3\xb3zef Czyrek oraz ambasador PRL w ZSRR Stanis\xc5\x82aw Kocio\xc5\x82ek._NEWLINE_Jego \xc5\xbcona, Wiktoria Pietrowna, zmar\xc5\x82a osamotniona w 1995, c\xc3\xb3rka Galina w 1998, syn Jurij (urodzony w 1933) zmar\xc5\x82 3 sierpnia 2013.\n_START_SECTION_\nOdbi\xc3\xb3r we wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnej Rosji\n_START_PARAGRAPH_\nJego posta\xc4\x87 jest w por\xc3\xb3wnaniu do nast\xc4\x99pc\xc3\xb3w i poprzednik\xc3\xb3w bardzo dobrze oceniana przez wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnych Rosjan. W sonda\xc5\xbcu z 2013 roku zosta\xc5\x82 on uznany za najlepszego przyw\xc3\xb3dc\xc4\x99 Rosji w XX wieku (najmniej popularny okaza\xc5\x82 si\xc4\x99 Gorbaczow) a w innym sonda\xc5\xbcu pokona\xc5\x82 nawet znajduj\xc4\x85cego si\xc4\x99 na podium W\xc5\x82odzimierza Lenina w sondzie dotycz\xc4\x85cej najbardziej lubianego przyw\xc3\xb3dcy kraju. Tak\xc5\xbce na pytanie pod czyimi rz\xc4\x85dami chcieliby \xc5\xbcy\xc4\x87 dzisiejsi Rosjanie, wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 z nich odpowiedzia\xc5\x82o, \xc5\xbce wybra\xc5\x82oby epok\xc4\x99 Bre\xc5\xbcniewa.\n_START_SECTION_\nWspomnienia\n_START_PARAGRAPH_\nBre\xc5\xbcniew wyda\xc5\x82 wspomnienia, za kt\xc3\xb3re dosta\xc5\x82 Nagrod\xc4\x99 Leninowsk\xc4\x85 (\xe2\x80\x9eMa\xc5\x82a Ziemia\xe2\x80\x9d)).\n_START_SECTION_\nOdznaczenia\n_START_PARAGRAPH_\nCzterokrotnie nagrodzony tytu\xc5\x82em Bohatera Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego (1966, 1976, 1978, 1981) wraz z medalem \xe2\x80\x9eZ\xc5\x82otej Gwiazdy\xe2\x80\x9d, tytu\xc5\x82em Bohatera Pracy Socjalistycznej (1961)._NEWLINE_Bre\xc5\xbcniew znany by\xc5\x82 z zami\xc5\x82owania do kolekcjonowania order\xc3\xb3w. W\xc5\x9br\xc3\xb3d setek wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnie\xc5\x84, kt\xc3\xb3re otrzyma\xc5\x82 wymieni\xc4\x87 mo\xc5\xbcna w szczeg\xc3\xb3lno\xc5\x9bci: Order Zwyci\xc4\x99stwa (przyznany mu w 1978 pomimo, i\xc5\xbc formalnie nie przys\xc5\x82ugiwa\xc5\x82 w og\xc3\xb3le Bre\xc5\xbcniewowi, poniewa\xc5\xbc nadawany m\xc3\xb3g\xc5\x82 by\xc4\x87 jedynie najwy\xc5\xbcszym dow\xc3\xb3dcom II wojny \xc5\x9bwiatowej, zosta\xc5\x82 mu po\xc5\x9bmiertnie odebrany w 1989), Order Lenina (o\xc5\x9bmiokrotnie), Order Rewolucji Pa\xc5\xbadziernikowej (dwukrotnie), Order Czerwonego Sztandaru (dwukrotnie), Order Bohdana Chmielnickiego II kl., Order Wojny Ojczy\xc5\xbanianej I kl., Order Czerwonej Gwiazdy, Medal \xe2\x80\x9eZa wyzwolenie Warszawy\xe2\x80\x9d, Medal za Obron\xc4\x99 Odessy, Medal za Zdobycie Wiednia, Order Krzy\xc5\xbca Grunwaldu II klasy (1946, Polska), Krzy\xc5\xbc Wielki Orderu Virtuti Militari (nadany w 1974, odebrany w 1990), NRD-owski Order Karla Marksa, Order Klementa Gottwalda (dwukrotnie). W 1975 otrzyma\xc5\x82 Z\xc5\x82oty Medal Pokoju im. Fr\xc3\xa9d\xc3\xa9rica Joliot-Curie, w 1979 Nagrod\xc4\x99 Leninowsk\xc4\x85._NEWLINE_W 1976 roku przyznano mu tytu\xc5\x82 marsza\xc5\x82ka Zwi\xc4\x85zku Radzieckiego (najwy\xc5\xbcszy stopie\xc5\x84 wojskowy ZSRR).'