b'\n_START_ARTICLE_\nSokrates\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbycie\n_START_PARAGRAPH_\nNiewiele wiadomo o \xc5\xbcyciu Sokratesa. By\xc5\x82 synem kamieniarza i rze\xc5\xbabiarza Sofroniskosa i akuszerki Fainarete. By\xc5\x82 \xc5\xbconaty z Ksantyp\xc4\x85, z kt\xc3\xb3r\xc4\x85 mia\xc5\x82 trzech syn\xc3\xb3w. Z p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych \xc5\xbar\xc3\xb3de\xc5\x82 (od Diogenesa Laertiosa) wiadomo jeszcze o \xc5\xbconie imieniem Myrto. Mog\xc5\x82a by\xc4\x87 ona pierwsz\xc4\x85 \xc5\xbcon\xc4\x85 Sokratesa, jednak jej istnienie jest niepewne._NEWLINE_Mieszka\xc5\x82 w Atenach, gdzie naucza\xc5\x82 prowadz\xc4\x85c dysputy z przypadkowymi przechodniami na ulicach miasta. Nie opuszcza\xc5\x82 swojego rodzinnego miasta, z wyj\xc4\x85tkiem trzykrotnego udzia\xc5\x82u w wyprawach wojennych. Walczy\xc5\x82 jako hoplita w bitwach pod Potidaj\xc4\x85, pod Delion i pod Amfipolis.\n_START_SECTION_\nPogl\xc4\x85dy\n_START_PARAGRAPH_\nSokrates nie pozostawi\xc5\x82 w\xc5\x82asnych pism. Przekaz innych os\xc3\xb3b o nim jest zniekszta\xc5\x82cony. St\xc4\x85d te\xc5\xbc rekonstrukcje jego pogl\xc4\x85d\xc3\xb3w zawsze cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo opieraj\xc4\x85 si\xc4\x99 na domys\xc5\x82ach i s\xc4\x85 podatne na krytyk\xc4\x99. Problem ten znany jest jako kwestia sokratejska.\n_START_SECTION_\nEpistemologia\n_START_PARAGRAPH_\nPodej\xc5\x9bcie Sokratesa do w\xc5\x82asnej wiedzy i przekona\xc5\x84 streszcza przypisywane mu zdanie \xe2\x80\x9eWiem, \xc5\xbce nic nie wiem\xe2\x80\x9d (gr. \xce\x9f\xe1\xbc\xb6\xce\xb4\xce\xb1 \xce\xbf\xe1\xbd\x90\xce\xb4\xe1\xbd\xb2\xce\xbd \xce\xb5\xe1\xbc\xb0\xce\xb4\xcf\x8e\xcf\x82) (O\xc3\xaeda oud\xc3\xa9n eid\xe1\xb9\x93s) znane r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc z zapisu \xc5\x82aci\xc5\x84skiego (scio me nihil scire lub scio me nescire). Sokrates deklarowa\xc5\x82 tym samym, \xc5\xbce jest jedynie mi\xc5\x82o\xc5\x9bnikiem m\xc4\x85dro\xc5\x9bci (filozofem) i poszukiwaczem prawdy, i sam nie dysponuje wiedz\xc4\x85, kt\xc3\xb3rej m\xc3\xb3g\xc5\x82by naucza\xc4\x87. Tym samym odr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82 si\xc4\x99 od sofist\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy uwa\xc5\xbcali si\xc4\x99 (zdaniem Sokratesa bezpodstawnie) za znaj\xc4\x85cych prawd\xc4\x99 i oferowali jej nauczanie.\n_START_SECTION_\nEtyka\n_START_PARAGRAPH_\nSokrates jest centraln\xc4\x85 postaci\xc4\x85 dla staro\xc5\xbcytnej filozofii greckiej. Dokona\xc5\x82 bowiem ca\xc5\x82kowitej reorientacji zainteresowa\xc5\x84 filozoficznych z physis (filozofia przyrody), na cz\xc5\x82owieka wyposa\xc5\xbconego w dusz\xc4\x99 (psyche). Chocia\xc5\xbc taka zmiana zainteresowa\xc5\x84 dokona\xc5\x82a si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc u sofist\xc3\xb3w, to podej\xc5\x9bcie Sokratesa jest znacznie g\xc5\x82\xc4\x99bsze \xe2\x80\x93 potraktowa\xc5\x82 on cz\xc5\x82owieka z jego \xc5\xbcyciem wewn\xc4\x99trznym jako odr\xc4\x99bny od natury kosmos \xe2\x80\x93 jedyny, kt\xc3\xb3ry warto bada\xc4\x87. Sokratejskie has\xc5\x82o, by \xe2\x80\x9epozna\xc4\x87 samego siebie\xe2\x80\x9d, wskazywa\xc5\x82o, \xc5\xbce nale\xc5\xbcy odej\xc5\x9b\xc4\x87 od problematyki jo\xc5\x84skiej filozofii przyrody i zwr\xc3\xb3ci\xc4\x87 si\xc4\x99 ku problematyce antropologicznej i etycznej._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug Sokratesa to dusza jest w\xc5\x82a\xc5\x9bciwym cz\xc5\x82owiekiem, jego \xe2\x80\x9eja\xe2\x80\x9d. To ona odr\xc3\xb3\xc5\xbcnia go bowiem od \xc5\x9bwiata zwierz\xc4\x85t. Ka\xc5\xbcdy cz\xc5\x82owiek jest wyposa\xc5\xbcony w indywidualn\xc4\x85 dusz\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra jest siedzib\xc4\x85 cn\xc3\xb3t (aret\xc3\xa9). Dla Sokratesa cnota by\xc5\x82a dobrem bezwzgl\xc4\x99dnym, czym przeciwstawia\xc5\x82 si\xc4\x99 relatywizmowi sofist\xc3\xb3w. Jest te\xc5\xbc dobrem najwy\xc5\xbcszym, o kt\xc3\xb3re cz\xc5\x82owiek winien zabiega\xc4\x87, nie licz\xc4\x85c si\xc4\x99 z niebezpiecze\xc5\x84stwami i \xc5\x9bmierci\xc4\x85. Drog\xc4\x85 do cnotliwego \xc5\xbcycia jest natomiast poznanie, tego co jest dobre (intelektualizm etyczny).\n_START_SECTION_\nFilozofia polityczna\n_START_PARAGRAPH_\nSokrates nie dzia\xc5\x82a\xc5\x82 aktywnie w polityce, jednak wielokrotnie porusza\xc5\x82 tematy polityczne. W wielu swoich wypowiedziach krytykowa\xc5\x82 demokracj\xc4\x99 ate\xc5\x84sk\xc4\x85, przez co bywa\xc5\x82 wielokrotnie oskar\xc5\xbcany o antydemokratyzm. Wynika\xc4\x87 to tak\xc5\xbce mia\xc5\x82o z tego, \xc5\xbce w\xc5\x9br\xc3\xb3d jego uczni\xc3\xb3w znajdowali si\xc4\x99 przeciwnicy demokracji (Alkibiades, Platon, Kritiasz). Sokrates krytykowa\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ustr\xc3\xb3j oligarchiczny, przez co przeciwko niemu zwr\xc3\xb3cili si\xc4\x99 zar\xc3\xb3wno zwolennicy demokracji, jak i oligarchii._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug Karla Poppera Sokrates nie jest antydemokrat\xc4\x85, a jego krytyka mia\xc5\x82a charakter demokratyczny. S\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 wskazaniu s\xc5\x82abych stron ustroju i wytykaniu b\xc5\x82\xc4\x99d\xc3\xb3w instytucji. Jest wi\xc4\x99c ona krytyk\xc4\x85, bez kt\xc3\xb3rej ustr\xc3\xb3j demokratyczny nie mo\xc5\xbce si\xc4\x99 obej\xc5\x9b\xc4\x87. Sokrates m\xc3\xb3wi\xc5\x82, \xc5\xbce jak b\xc4\x85k z r\xc4\x99ki boga puszczony siada\xc5\x82 miastu na kark; ono niby ko\xc5\x84 wielki i rasowy, ale taki du\xc5\xbcy, \xc5\xbce gnu\xc5\x9bnieje i potrzebuje jakiego\xc5\x9b \xc5\xbc\xc4\x85d\xc5\x82a, \xc5\xbceby go budzi\xc5\x82o. Jego krytyka mia\xc5\x82a wi\xc4\x99c na celu dobro publiczne i by\xc5\x82a zasadniczo odmienna od Plato\xc5\x84skiej krytyki demokracji, kt\xc3\xb3ra wed\xc5\x82ug Poppera mia\xc5\x82a charakter totalitarny.\n_START_SECTION_\nUpami\xc4\x99tnienie w Polsce\n_START_PARAGRAPH_\nOd 1973 na terenie obecnej dzielnicy Bielany w Warszawie znajduje si\xc4\x99 ulica imienia Sokratesa.'