b'\n_START_ARTICLE_\nWietrzychowice (wojew\xc3\xb3dztwo kujawsko-pomorskie)\n_START_SECTION_\nRezerwat archeologiczny\n_START_PARAGRAPH_\nW lesie znajduje si\xc4\x99 rezerwat archeologiczny \xe2\x80\x93 cmentarzysko szkieletowe. Zosta\xc5\x82o ono wzniesione przez plemiona pasterzy i rolnik\xc3\xb3w, zamieszkuj\xc4\x85cych tamtejsze tereny 5500 lat temu. Ze wzgl\xc4\x99du na wielko\xc5\x9b\xc4\x87 znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 tam grobowce, nazywane te\xc5\xbc kopcami kujawskimi, okre\xc5\x9blane s\xc4\x85 mianem polskich piramid . _NEWLINE_W owych rozwini\xc4\x99tych plemionach wytworzy\xc5\x82 si\xc4\x99 system wierze\xc5\x84 religijnych, kt\xc3\xb3rego przejawem by\xc5\x82 zwyczaj wznoszenia pot\xc4\x99\xc5\xbcnych budowli kamienno-ziemnych. Te olbrzymie nasypy, w kszta\xc5\x82cie wyd\xc5\x82u\xc5\xbconego tr\xc3\xb3jk\xc4\x85ta, nierzadko dochodz\xc4\x85ce do 150 m d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci, ok\xc5\x82adane by\xc5\x82y g\xc5\x82azami i wi\xc4\x99kszymi kamieniami, kt\xc3\xb3rych masa w partii szczytowej si\xc4\x99ga\xc5\x82a 7-10 ton; w miar\xc4\x99 zw\xc4\x99\xc5\xbcania si\xc4\x99 grobowca kamienie by\xc5\x82y coraz mniejsze. Dzi\xc4\x99ki temu nie obsuwa\xc5\x82y si\xc4\x99, a budowle owe mog\xc5\x82y prawie niezmienione przetrwa\xc4\x87 tysi\xc4\x85clecia. W partiach czo\xc5\x82owych budowli wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 przerwy w obstawie kamiennej. By\xc5\x82y to zapewne wej\xc5\x9bcia do drewnianych kom\xc3\xb3r przeznaczonych na odprawianie obrz\xc4\x99d\xc3\xb3w pogrzebowych. _NEWLINE_Do wzniesienia jednego grobowca zu\xc5\xbcywano przeci\xc4\x99tnie oko\xc5\x82o 150 m\xc2\xb3 kamieni i oko\xc5\x82o 1000 m\xc2\xb3 ziemi. Transport budulca, z uwagi na rozmiar i znaczny ci\xc4\x99\xc5\xbcar kamiennych blok\xc3\xb3w, odbywa\xc5\x82 si\xc4\x99 zapewne z pomoc\xc4\x85 wo\xc5\x82\xc3\xb3w. W grobach tych, nazywanych \xe2\x80\x93 jak podaje Oskar Kolberg \xe2\x80\x93 \xc5\xbcalkami, pochowani byli wy\xc5\x82\xc4\x85cznie m\xc4\x99\xc5\xbcczy\xc5\xbani. Badania wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce by\xc5\x82y to poch\xc3\xb3wki pojedyncze, jakkolwiek spotyka si\xc4\x99 przypadki znalezienia jednocze\xc5\x9bnie dw\xc3\xb3ch m\xc4\x99\xc5\xbcczyzn pochowanych w tym samym czasie. Zmar\xc5\x82ych uk\xc5\x82adano w pozycji wyprostowanej, na wznak. G\xc5\x82owy nieboszczyk\xc3\xb3w skierowane by\xc5\x82y do czo\xc5\x82a grobowca._NEWLINE_Wyposa\xc5\xbcenie grobowe, zazwyczaj skromne, z regu\xc5\x82y ogranicza\xc5\x82o si\xc4\x99 tylko do jednego narz\xc4\x99dzia krzemiennego, cz\xc4\x99\xc5\x9bci naczynia b\xc4\x85d\xc5\xba bry\xc5\x82y wapiennej, co wskazuje na jego symboliczny charakter. Przejawem troski o losy zmar\xc5\x82ego i wyrazem z\xc5\x82o\xc5\xbconego mu uznania przez najbli\xc5\xbcszych \xc5\xbcyj\xc4\x85cych by\xc5\x82a przecie\xc5\xbc sama piramida, ogrom pracy w\xc5\x82o\xc5\xbcony w zbudowanie, zgodnie z panuj\xc4\x85cym zwyczajem pogrzebowym, pot\xc4\x99\xc5\xbcnego nasypu ziemnego grobu. _NEWLINE_Ze wzgl\xc4\x99du na spos\xc3\xb3b konstruowania tych grobowc\xc3\xb3w i ich cz\xc4\x99\xc5\x9bci wewn\xc4\x99trznych z wielkich kamieni, zalicza si\xc4\x99 je do tzw. grobowc\xc3\xb3w megalitycznych. Pochodz\xc4\x85 z neolitu i stanowi\xc4\x85 najstarsze na naszych ziemiach nasypy nagrobne, zwi\xc4\x85zane z kultur\xc4\x85 puchar\xc3\xb3w lejkowatych (schy\xc5\x82ek IV i pocz\xc4\x85tek III tysi\xc4\x85clecia p.n.e.). Co do okresu powstania, poprzedzaj\xc4\x85 wzniesienie piramid egipskich. By\xc5\x82y to zapewne miejsca wiecznego spoczynku wodz\xc3\xb3w, lokalnych w\xc5\x82adc\xc3\xb3w, kap\xc5\x82an\xc3\xb3w b\xc4\x85d\xc5\xba starszyzny plemiennej. Na szczytach grobowc\xc3\xb3w spotyka si\xc4\x99 pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszych styp i uroczysto\xc5\x9bci ku czci zmar\xc5\x82ego. Zapewne by\xc5\x82y one r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc miejscem obrz\xc4\x99d\xc3\xb3w kultowych, dokonywanych z udzia\xc5\x82em ca\xc5\x82ej spo\xc5\x82eczno\xc5\x9bci.'