b'\n_START_ARTICLE_\n5 Saska Dywizja Piechoty\n_START_SECTION_\nMarsz w kierunku frontu\n_START_PARAGRAPH_\n19 stycznia 1945 dywizja otrzyma\xc5\x82a rozkaz marszu na zach\xc3\xb3d. Tym samym dywizja zako\xc5\x84czy\xc5\x82a ponad pi\xc4\x99ciomiesi\xc4\x99czny okres formowania i szkolenia na Ziemi \xc5\x81ukowskiej. Przegrupowanie operacyjne wykorzystano do demonstrowania si\xc5\x82y nowej w\xc5\x82adzy wobec mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w centralnych i zachodnich ziem Polski. Pierwszym etapem by\xc5\x82a Warszawa. Tam dywizja mia\xc5\x82a obj\xc4\x85\xc4\x87 s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 garnizonow\xc4\x85. O 12:00 z Trzebieszowa wyruszy\xc5\x82 13 pp z 3/22 pal oraz 14 bsap, a o 13:00 g\xc5\x82\xc3\xb3wne si\xc5\x82y dywizji: 15 pp z 2/ 22 pal i 17 pp z 1/22 pal oraz ty\xc5\x82y dywizji i jednostki dywizyjne. Osobn\xc4\x85 kolumn\xc4\x85 stanowi\xc5\x82a kolumna sanitarna. Pu\xc5\x82ki maszerowa\xc5\x82y przez \xc5\x81uk\xc3\xb3w, Stoczek \xc5\x81ukowski, Siennic\xc4\x99, Ko\xc5\x82biel i Star\xc4\x85 Mi\xc5\x82osn\xc4\x99._NEWLINE_W Warszawie i \xc5\x81odzi_NEWLINE_Rozkazem dow\xc3\xb3dcy armii gen. Karola \xc5\x9awierczewskiego, 23 stycznia 5 Dywizja Piechoty przej\xc4\x99\xc5\x82a od 2 Dywizji Piechoty s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 garnizonow\xc4\x85 w Warszawie. Dywizj\xc4\x99 podporz\xc4\x85dkowano naczelnemu dow\xc3\xb3dcy WP, a gen. Aleksander Waszkiewicz zosta\xc5\x82 dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 garnizonu Warszawa. 15 pp ochrania\xc5\x82 Prag\xc4\x99, 13 pp patrolowa\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\x82nocn\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Warszawy, a 17 pp po\xc5\x82udniow\xc4\x85. 1 lutego dzia\xc5\x82ania ochronne w Warszawie przej\xc4\x99\xc5\x82a 8 Dywizja Piechoty, a 5 DP skierowana zosta\xc5\x82a do \xc5\x81odzi. Marsze wykorzystywane by\xc5\x82y do doskonalenia dzia\xc5\x82a\xc5\x84 bojowych. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w \xc5\x81odzi kontynuowano szkolenie doskonal\xc4\x85ce. Specjalne zadanie otrzyma\xc5\x82 15 pp, kt\xc3\xb3ry mia\xc5\x82 ochrania\xc4\x87 obozy dla niemieckich je\xc5\x84c\xc3\xb3w wojennych. Do wykonania tego zadania 15 pu\xc5\x82k piechoty wyruszy\xc5\x82 8 lutego. Jego 1 bp ochrania\xc5\x82 ob\xc3\xb3z w Kaliszu, 2 bp w Ozorkowie, a 3 batalion w Sikawie. W centralnej Polsce wojska dywizji prowadzi\xc5\x82y kampani\xc4\x99 propagandow\xc4\x85 na rzecz Rz\xc4\x85du Tymczasowego i realizowania programu lewicy._NEWLINE_27 lutego 5 Dywizja Piechoty rozpocz\xc4\x99\xc5\x82a marsz w rejon koncentracji wojsk polskich. Przegrupowa\xc5\x82a si\xc4\x99 po trasie: Aleksandr\xc3\xb3w \xc5\x81\xc3\xb3dzki \xe2\x80\x93 Turek \xe2\x80\x93 Pozna\xc5\x84 \xe2\x80\x93 Oborniki \xe2\x80\x93 Czarnk\xc3\xb3w, a 13 marca ze\xc5\x9brodkowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w rejonie Wojcieszyc, R\xc3\xb3\xc5\xbcanek i Zdroiska._NEWLINE_W rejonie Gorzowa i Wroc\xc5\x82awia_NEWLINE_Po ze\xc5\x9brodkowaniu dywizja otrzyma\xc5\x82a zadanie zorganizowa\xc4\x87 obron\xc4\x99 od Mironic, poprzez Gorz\xc3\xb3w Wlkp. i Santok do G\xc3\xb3rek. G\xc5\x82\xc3\xb3wny wysi\xc5\x82ek mia\xc5\x82a skupi\xc4\x87 na drogach prowadz\xc4\x85ce do Gorzowa. Stanowisko dowodzenia dywizji rozbudowano w R\xc3\xb3\xc5\xbcankach. Ugrupowana by\xc5\x82a w jednym rzucie. Na prawym skrzydle 17 pu\xc5\x82k piechoty z 1 i 2/22 pal broni\xc5\x82 pasa od Mironic, poprzez Gorz\xc3\xb3w Wielkopolski, do punktu oko\xc5\x82o 5\xc2\xa0km na zach\xc3\xb3d wzd\xc5\x82u\xc5\xbc Warty. Na lewym skrzydle, do G\xc3\xb3rek, broni\xc5\x82 si\xc4\x99 13 pu\xc5\x82k piechoty z 3/ 22 pal. W odwodzie pozosta\xc5\x82 5 batalion szkolny i 6 dywizjon dzia\xc5\x82 pancernych. Dzia\xc5\x82ania mia\xc5\x82y mia\xc5\x82y charakter szkoleniowy. Odleg\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 od linii frontu w owym czasie przekracza\xc5\x82a 100\xc2\xa0km._NEWLINE_20 marca oddzia\xc5\x82y dywizji rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y marsz w rejon Wroc\xc5\x82awia. \xc5\xbbo\xc5\x82nierze przegrupowali si\xc4\x99 tras\xc4\x85 Leszno-Rawicz. Dwa dni odpoczywali w Oporowie. Po doj\xc5\x9bciu w rejon Wroc\xc5\x82awia 5 Dywizja rozbudowa\xc5\x82a obron\xc4\x99 w pierwszym rzucie na prawym skrzydle armii, na rubie\xc5\xbcy od Brzegu Dolnego do P\xc4\x99gowa. Sztab dywizji stacjonowa\xc5\x82 w Ro\xc5\x9bcis\xc5\x82awicach. Jednostki rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y przygotowanie do zluzowania jednostek sowieckich blokuj\xc4\x85cych Wroc\xc5\x82aw. 4 kwietnia zmieniono rozkazy i 5 Dywizja Piechoty pomaszerowa\xc5\x82a nad Nys\xc4\x99 \xc5\x81u\xc5\xbcyck\xc4\x85. Sko\xc5\x84czy\xc5\x82o si\xc4\x99 ponad 1000 kilometrowe przegrupowanie dywizji na front.\n_START_SECTION_\nWalki w \xc5\x81u\xc5\xbcycach\n_START_PARAGRAPH_\nNatarcie_NEWLINE_16 kwietnia o godz. 6:15 2 AWP przyst\xc4\x85pi\xc5\x82a do operacji \xc5\x82u\xc5\xbcyckiej. W pocz\xc4\x85tkowej fazie w artyleryjskim przygotowaniu natarcia uczestniczy\xc5\x82a artyleria dywizji. Wykonywa\xc5\x82y one ognie na rzecz 8 Dywizji Piechoty. B\xc4\x99d\xc4\x85ca w II rzucie 5 Dywizja Piechoty o 16:00 przeprawi\xc5\x82a si\xc4\x99 przez Nys\xc4\x99 \xc5\x81u\xc5\xbcyck\xc4\x85 po mo\xc5\x9bcie drewnianym zbudowanym w rejonie na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od Nieder Neundorf i ze\xc5\x9brodkowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w lesie na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy miejscowo\xc5\x9bci. W drugim dniu operacji wzmocniona 16 Brygad\xc4\x85 Pancern\xc4\x85 i 28 pu\xc5\x82kiem dzia\xc5\x82 pancernych wesz\xc5\x82a do dzia\xc5\x82a\xc5\x84 zza prawego skrzyd\xc5\x82a 9 Dywizja Piechoty w kierunku Petershein, Klitten. Do bitwy mia\xc5\x82a wej\xc5\x9b\xc4\x87 po wschodniej stronie Weisser Shops, pomi\xc4\x99dzy miejscowo\xc5\x9bciami Trebus, na Ober Spreehammer. 17 kwietnia po po\xc5\x82udniu 5 DP odpoczywa\xc5\x82a pomi\xc4\x99dzy Rothenburgiem a wsi\xc4\x85 Nieder Neundorf. Gen. \xc5\x9awierczewski postanowi\xc5\x82 wprowadzi\xc4\x87 dywizje w luk\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy 9 a 7 Dywizj\xc4\x85 Piechoty. Wieczorem o 21:00 wojska otrzyma\xc5\x82y rozkaz o wej\xc5\x9bciu do dzia\xc5\x82a\xc5\x84 wzd\xc5\x82u\xc5\xbc rzeki Weisser Shops. Pu\xc5\x82ki piechoty trzeba by\xc5\x82o przegrupowa\xc4\x87 przez rzek\xc4\x99 po jednym mo\xc5\x9bcie. 13 pu\xc5\x82k piechoty mia\xc5\x82 uderzy\xc4\x87 na p\xc3\xb3\xc5\x82noc w kierunku Rietschen, a 17 pu\xc5\x82k piechoty na zach\xc3\xb3d. 15 pu\xc5\x82k piechoty (bez dw\xc3\xb3ch batalion\xc3\xb3w), mia\xc5\x82 dzia\xc5\x82a\xc4\x87 na styku 13 i 17 pp. Piechot\xc4\x99 silnie wzmocniono czo\xc5\x82gami i artyleri\xc4\x85._NEWLINE_Ostatecznie dywizja przesz\xc5\x82a do dzia\xc5\x82a\xc5\x84 rano 18 kwietnia._NEWLINE_Mia\xc5\x82a ona prowadzi\xc4\x87 dzia\xc5\x82ania samodzielnie, bez styczno\xc5\x9bci z s\xc4\x85siadami. Nacieraj\xc4\x85cy na p\xc3\xb3\xc5\x82noc 13 pp oko\xc5\x82o 10:00, podszed\xc5\x82 w rejon wsi Trebus. Do wieczora przeszed\xc5\x82 oko\xc5\x82o 11\xc2\xa0km. Jego natarcie zosta\xc5\x82o za\xc5\x82amane 2\xc2\xa0km przed Rietschen. 17 pu\xc5\x82k piechoty naciera\xc5\x82 w kierunku zachodnim. Oko\xc5\x82o 10:00 natkn\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 na silny op\xc3\xb3r w Sandschunke. Po dw\xc3\xb3ch godzinach zdoby\xc5\x82 miejscowo\xc5\x9b\xc4\x87. P\xc3\xb3\xc5\xbanym wieczorem doszed\xc5\x82 do rzeki Schwarzer Shops i sforsowa\xc5\x82 j\xc4\x85. Oko\xc5\x82o godz. 15, w luk\xc4\x99 mi\xc4\x99dzy 13. a 17 pu\xc5\x82kiem piechoty, gen. Waszkiewicz wprowadzi\xc5\x82 15 pp (bez dw\xc3\xb3ch batalion\xc3\xb3w). Do wieczora pu\xc5\x82k osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 rzek\xc4\x99 Schwarzer Shops. Wieczorem 18 kwietnia mi\xc4\x99dzy 13 a 15 pp istnia\xc5\x82a luka o szeroko\xc5\x9bci ok. 9\xc2\xa0km. Dywizja pozostawa\xc5\x82a w rozproszeniu. Ka\xc5\xbcdy pu\xc5\x82k walczy\xc5\x82 samodzielnie. Dow\xc3\xb3dztwo, sztab i pododdzia\xc5\x82y dywizyjne pozostawa\xc5\x82y z ty\xc5\x82u za si\xc5\x82ami g\xc5\x82\xc3\xb3wnymi, osi\xc4\x85gaj\xc4\x85c Sandschanke._NEWLINE_19 i 20 kwietnia dywizja mia\xc5\x82a opanowa\xc4\x87 Rietschen, a nast\xc4\x99pnie wyj\xc5\x9b\xc4\x87 na rubie\xc5\xbc Konigswartha, Krinitz nad rzek\xc4\x85 Schwarzer Shops. Dywizja nadal walczy\xc5\x82a na dw\xc3\xb3ch oddzielnych kierunkach. 17 pu\xc5\x82k piechoty wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzia\xc5\x82aj\xc4\x85c z 3/16 BPanc sforsowa\xc5\x82 Sprewy i opanowa\xc5\x82 przycz\xc3\xb3\xc5\x82ek na zachodnim brzegu pod Halbendorf. W tym samym czasie 13 pu\xc5\x82k piechoty z 2/16 BPanc, wsparty pi\xc4\x99cioma bateriami 22 pal naciera\xc5\x82 w kierunku Rietschen. Rano, 20 kwietnia, dow\xc3\xb3dztwo i sztab 5 dywizji znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 w Sandschanke, oko\xc5\x82o 18\xe2\x80\x9320\xc2\xa0km od g\xc5\x82\xc3\xb3wnych si\xc5\x82 nacieraj\xc4\x85cych na Drezno._NEWLINE_W po\xc5\x9bcigu_NEWLINE_20 kwietnia 2 Armia WP przesz\xc5\x82a do po\xc5\x9bcigu w kierunku Drezna._NEWLINE_5 dywizja nie wykona\xc5\x82a zadania dnia wczorajszego. 20 kwietnia mia\xc5\x82a opanowa\xc4\x87 rubie\xc5\xbc Konigswartha, Krinitz. 15 pu\xc5\x82k piechoty z bateri\xc4\x85 2/22 pal i 1/16 BPanc uderzy\xc5\x82 w kierunku zachodnim. 17 pu\xc5\x82k piechoty, wsparty 1/22 pal, 1/6 dapanc i 3/16 BPanc osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 rubie\xc5\xbc Konigswartha. Na pomocniczym kierunku ko\xc5\x82o Rietschen 13 pu\xc5\x82k piechoty, podporz\xc4\x85dkowany dow\xc3\xb3dcy 7 Dywizji Piechoty p\xc5\x82k. Miko\xc5\x82aja Prus-Wi\xc4\x99ckowskiego, wsparty pi\xc4\x99cioma bateriami artylerii i 2 batalionem czo\xc5\x82g\xc3\xb3w, ko\xc5\x84czy\xc5\x82 obej\xc5\x9bcie Rietschen._NEWLINE_21 kwietnia 5 Dywizja Piechoty z 3 pm i 28 bsap otrzyma\xc5\x82a zadanie wyj\xc5\x9b\xc4\x87 w ko\xc5\x84cu dnia na rubie\xc5\xbc: Schmorkau, Neues Lager, Konigsbruck, Grafenhein. Tempo natarcia przewidywa\xc5\x82o pokonanie oko\xc5\x82o 30\xc2\xa0km w ci\xc4\x85gu doby. Warunki po\xc5\x9bcigu by\xc5\x82 niekorzystne. 16 BPanc odesz\xc5\x82a do dyspozycji dow\xc3\xb3dcy armii, a 3 pu\xc5\x82k mo\xc5\xbadzierzy nie by\xc5\x82 jednostk\xc4\x85 tak mobiln\xc4\x85._NEWLINE_Dywizja naciera\xc5\x82a na prawym skrzydle zgrupowania uderzeniowego 2 Armii WP. Najdalej na zach\xc3\xb3d wysun\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 15 pu\xc5\x82k piechoty, kt\xc3\xb3ry do wieczora osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc5\x82 Laske, natomiast 17 pp zosta\xc5\x82 zatrzymany przez przeciwnika pod Kamenz i od wieczora rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 o ni\xc4\x85 walki. 13 pp po zako\xc5\x84czeniu walk w rejonie Rietschen wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 w podporz\xc4\x85dkowanie dow\xc3\xb3dcy 5 DP. Dowodzenie dywizj\xc4\x85 uleg\xc5\x82o jednak ca\xc5\x82kowitej dezorganizacji. Dywizja naciera\xc5\x82a zgrupowaniami oddalonymi od siebie o oko\xc5\x82o 50\xc2\xa0km. Dow\xc3\xb3dztwo, sztab i cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 jednostek dywizyjnych znajdowa\xc5\x82o si\xc4\x99 w Tauer._NEWLINE_Bitwa budziszy\xc5\x84ska_NEWLINE_5 dywizja mia\xc5\x82a rozrzucone pu\xc5\x82ki we wszystkich zgrupowaniach 2 Armii. W zgrupowaniu uderzeniowym znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 17 i 15 pu\xc5\x82ki piechoty, w zgrupowaniu pomocniczym 13 pu\xc5\x82k piechoty i wchodz\xc4\x85ce na \xc5\x81u\xc5\xbcyce 1 i 2 batalion 15 pu\xc5\x82ku piechoty. Na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od Budziszyna w Tauer - dow\xc3\xb3dztwo, sztab i cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 jednostek 5. dywizji. Zgrupowanie pod Tauer zosta\xc5\x82o rozbite przez uderzaj\xc4\x85cych Niemc\xc3\xb3w. Odci\xc4\x99ty zosta\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc 13 pu\xc5\x82k piechoty oraz 1 i 2 batalion 15 pu\xc5\x82ku. Pododdzia\xc5\x82y te ponownie podporz\xc4\x85dkowano dow\xc3\xb3dcy 7 Dywizji Piechoty._NEWLINE_Zniszczenie stanowiska dowodzenia dywizji_NEWLINE_22 kwietnia o 6:30, gen. Waszkiewicz poleci\xc5\x82 we wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzia\xc5\x82aniu z 16 BPanc zorganizowa\xc4\x87 obron\xc4\x99 na p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodnim skraju Forstgen. Dow\xc3\xb3dca brygady zdecydowa\xc5\x82 jednak wsp\xc3\xb3lnie z 5 pczc i 28 papanc przeprawi\xc4\x87 si\xc4\x99 za Szprew\xc4\x99. Wobec przeci\xc4\x99cia dr\xc3\xb3g odwrotu na zach\xc3\xb3d, dow\xc3\xb3dca brygady zmieni\xc5\x82 zamiar i postanowi\xc5\x82 uderzy\xc4\x87 na p\xc3\xb3\xc5\x82noc w kierunku jednostek sowieckich. Uzgodniono wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzia\xc5\x82anie 5 Dywizja Piechoty, 16 BPanc i 14 Brygady Artylerii. Utworzono grup\xc4\x99 prze\xc5\x82amuj\xc4\x85c\xc4\x85 i ok. 14:00 uderzono na Niemc\xc3\xb3w. Pocz\xc4\x85tkowo uzyskano powodzenie. Wkr\xc3\xb3tce jednak kontrataki niemieckie rozbi\xc5\x82y atakuj\xc4\x85ce grupy polskie, kt\xc3\xb3re to ju\xc5\xbc na w\xc5\x82asn\xc4\x85 r\xc4\x99k\xc4\x99 pr\xc3\xb3bowa\xc5\x82y wyj\xc5\x9b\xc4\x87 z okr\xc4\x85\xc5\xbcenia._NEWLINE_W tej fazie walki zgin\xc4\x99\xc5\x82o dow\xc3\xb3dztwo 16 Brygady. W szeregi czo\xc5\x82gist\xc3\xb3w wkrad\xc5\x82a si\xc4\x99 panika. Sytuacj\xc4\x99 chwilowo opanowa\xc5\x82 dow\xc3\xb3dca 5 Dywizji \xe2\x80\x93 gen. Waszkiewicz. Pr\xc3\xb3by przedarcia si\xc4\x99 w kierunku po\xc5\x82udniowym zawiod\xc5\x82y. Zorganizowano odwr\xc3\xb3t, a nast\xc4\x99pnie obron\xc4\x99. W sytuacji ca\xc5\x82kowitego zagro\xc5\xbcenia spalono dokumenty i ustalono plan wychodzenia z okr\xc4\x85\xc5\xbcenia do rejonu 7 Dywizji Piechoty. Odwr\xc3\xb3t os\xc5\x82ania\xc5\x82y czo\xc5\x82gi. W po\xc5\x82owie drogi mi\xc4\x99dzy Forstgen i Weigersdorfem Niemcy otoczyli grupk\xc4\x99 polskich \xc5\xbco\xc5\x82nierzy, w kt\xc3\xb3rej znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 gen. Aleksander Waszkiewicz. \xc5\xbbo\xc5\x82nierze kt\xc3\xb3rzy dostali si\xc4\x99 do niewoli, w tym i gen. Waszkiewicz, zostali zamordowani._NEWLINE_Z okr\xc4\x85\xc5\xbcenia wysz\xc5\x82o jedynie kilka grup. W jednej z nich by\xc5\x82 szef sztabu dywizji, pp\xc5\x82k Piotr Wiesie\xc5\x84ski. Po tygodniu nawi\xc4\x85za\xc5\x82 on kontakt z dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 armii. Ten mianowa\xc5\x82 go nowym dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 5 Dywizji._NEWLINE_Odpieranie niemieckiego przeciwnatarcia_NEWLINE_Brak \xc5\x82\xc4\x85czno\xc5\x9bci pomi\xc4\x99dzy sztabami armii a 5 Dywizj\xc4\x85 Piechoty oraz dow\xc3\xb3dztwem dywizji a jej pu\xc5\x82kami by\xc5\x82 przyczyn\xc4\x85, \xc5\xbce rozkazy ze sztabu armii kierowano bezpo\xc5\x9brednio do pu\xc5\x82k\xc3\xb3w. 23 kwietnia 5 Dywizja nadal walczy\xc5\x82a w rozproszeniu. Oddzielnie pu\xc5\x82ki piechoty, oddzielnie rozbite grupy pododdzia\xc5\x82\xc3\xb3w dywizyjnych. 15 pu\xc5\x82k piechoty mia\xc5\x82 w wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzia\xc5\x82aniu z 8 Dywizj\xc4\x85 ubezpiecza\xc4\x87 prawe skrzyd\xc5\x82o wojsk w rejonie Kamenz, 17 pp zosta\xc5\x82 podporz\xc4\x85dkowany 1 KPanc, a 13. \xe2\x80\x93 7 Dywizji._NEWLINE_17 pp z 1/22 pal mia\xc5\x82 opanowa\xc4\x87 miasteczko Sdier. W drodze do miasta, pu\xc5\x82k wsp\xc3\xb3\xc5\x82dzia\xc5\x82a\xc5\x82 z sowieck\xc4\x85 piechot\xc4\x85 i 4 BPanc. Do Skier nie doszed\xc5\x82. 3/15 pp po doj\xc5\x9bciu do Quoos, zorganizowa\xc5\x82 obron\xc4\x99 okr\xc4\x99\xc5\xbcn\xc4\x85. Tu\xc5\xbc po przybyciu do miejscowo\xc5\x9bci otrzyma\xc5\x82 rozkaz powrotu w rejon Kamenz transportem samochodowym. Reszta pu\xc5\x82ku przegrupowa\xc5\x82a si\xc4\x99 pieszo. Pododdzia\xc5\x82y piesze i konne, w tym artyleria pu\xc5\x82kowa, do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82a do 3 bp o \xc5\x9bwicie 24 kwietnia._NEWLINE_24 kwietnia 17 pp walczy\xc5\x82 w rejonie Kauppa, o po jego odrzuceniu zaj\xc4\x85\xc5\x82 podstawy wyj\xc5\x9bciowe do uderzenia w kierunku Sdier. Po ca\xc5\x82odziennych krwawych walkach z 1/22 pal i czo\xc5\x82gami 4 Brygady Pancernej okopa\xc5\x82 si\xc4\x99 na rubie\xc5\xbcy Zschillichau-Sdier. Zacz\xc4\x99\xc5\x82o brakowa\xc4\x87 amunicji, paliwa i \xc5\xbcywno\xc5\x9bci. 25 kwietnia pu\xc5\x82k otrzyma\xc5\x82 zadanie opanowania Sdier. Sukcesy odniesione w ci\xc4\x85gu dnia zniwelowa\xc5\x82y niemieckie kontrataki. Ostry kryzys w bitwie budziszy\xc5\x84skiej spowodowa\xc5\x82 potrzeb\xc4\x99 \xc5\x9bci\xc5\x9blejszego organizowania obrony. Pu\xc5\x82k otrzyma\xc5\x82 zadanie oderwania si\xc4\x99 od nieprzyjaciela i przygotowania si\xc4\x99 do dalszej walki w miasteczku Radibor._NEWLINE_Walcz\xc4\x85cy samodzielnie w obronie 15 pp, 24 kwietnia odpoczywa\xc5\x82. Opr\xc3\xb3cz 9 Dywizji, by\xc5\x82y to jedynie wojska ze zgrupowania uderzeniowego 2 Armii WP pozostaj\xc4\x85ce pod Dreznem. 25 i 26 kwietnia przed frontem pu\xc5\x82ku r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc by\xc5\x82o spokojnie. 26 kwietnia pu\xc5\x82k otrzyma\xc5\x82 rozkaz o przej\xc5\x9bciu 5 Dywizji Piechoty do odwodu armii. Po po\xc5\x82udniu wyruszy\xc5\x82 tras\xc4\x85: Laske \xe2\x80\x93 Rolbitz \xe2\x80\x93 Eutrich i wieczorem doszed\xc5\x82 do przedmie\xc5\x9b\xc4\x87 Konigswarthy. Tam po raz pierwszy w walkach na \xc5\x81u\xc5\xbcycach po\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82y si\xc4\x99 wszystkie grupy 15 pp._NEWLINE_R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc jednostki podleg\xc5\x82e dow\xc3\xb3dcy 7 Dywizji Piechoty wesz\xc5\x82y z powrotem w podporz\xc4\x85dkowanie dow\xc3\xb3dcy 5 DP i skierowane w rejon ze\xc5\x9brodkowania dywizji w okolice Konigswarthy. 26 kwietnia kolumna samochod\xc3\xb3w przywioz\xc5\x82a r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc bataliony 15 pp ze wzmocnieniem. Najd\xc5\x82u\xc5\xbcej poza dywizj\xc4\x85 walczy\xc5\x82 17 pp, podporz\xc4\x85dkowany dow\xc3\xb3dcy 1 KPanc. W nocy z 25/26 kwietnia ruszy\xc5\x82 w kierunku Radiboru. Jednak z uwagi na nowe zagro\xc5\xbcenie, skierowano pu\xc5\x82k w kierunku wsi Lomske. O \xc5\x9bwicie pu\xc5\x82k zosta\xc5\x82 silnie zaatakowany przez piechot\xc4\x99 i czo\xc5\x82gi nieprzyjaciela. Walka trwa\xc5\x82a 2 godziny, po czym pu\xc5\x82k przeprowadzi\xc5\x82 kontratak w kierunku wsi Crosta._NEWLINE_W obronie_NEWLINE_26 kwietnia dow\xc3\xb3dca 2 Armii WP zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 przej\xc5\x9b\xc4\x87 ca\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 si\xc5\x82 do obrony na linii: wzg.172,7, Thonberg, Sdier, Kreba. 5 Dywizja Piechoty stanowi\xc4\x87 mia\xc5\x82a odw\xc3\xb3d armii i rozwin\xc4\x85\xc4\x87 si\xc4\x99 na rubie\xc5\xbcy: Zescha, Holschdubrau \xe2\x80\x93 Draben \xe2\x80\x93 frontem na po\xc5\x82udnie. Poza dywizj\xc4\x85 pozostawa\xc5\x82 ju\xc5\xbc tylko 17 pp, wzmocniony 1/22 pal. Do\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82 w nocy z 28/29 kwietnia. Na korzy\xc5\x9b\xc4\x87 5 Dywizji Piechoty dzia\xc5\x82a\xc5\x82y: 2 pu\xc5\x82k mo\xc5\xbadzierzy, 3 Brygada Pancerna, 25. i 28 pu\xc5\x82k artylerii pancernej oraz 5 pczc. Odtworzono te\xc5\xbc dow\xc3\xb3dztwo i sztab dywizji. Dow\xc3\xb3dc\xc4\x85 zosta\xc5\x82 pp\xc5\x82k Piotr Wiesie\xc5\x84ski._NEWLINE_W pasie obrony dywizji znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 te\xc5\xbc radzieckie: 14 Brygada Artylerii i 98 Pu\xc5\x82k Mo\xc5\xbadzierzy Gwardii. Oko\xc5\x82o 16:00 na 15 pp uderzy\xc5\x82 niemiecki oddzia\xc5\x82 pancerny. Atak odparto. 28 i 29 kwietnia kontynuowano obron\xc4\x99. Do dywizji powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 17 pu\xc5\x82k piechoty. Skuteczno\xc5\x9b\xc4\x87 obrony zwi\xc4\x99ksza\xc5\x82 ogie\xc5\x84 artylerii i zapory in\xc5\xbcynieryjne._NEWLINE_Nowe dow\xc3\xb3dztwo dywizji pierwszy pe\xc5\x82ny rozkaz bojowy wyda\xc5\x82o 30 kwietnia o 16:00. Oddzia\xc5\x82y dywizji zaj\xc4\x99\xc5\x82y rubie\xc5\xbc: Zescha \xe2\x80\x93 wzg. 149,0 \xe2\x80\x93 Holschdubrau \xe2\x80\x93 wzg. 174,0. Ugrupowanie w dwa rzuty. W pierwszym 15 pu\xc5\x82k piechoty wsparty 10 czo\xc5\x82gami i 7 dzia\xc5\x82ami pancernymi, oraz 50 pu\xc5\x82kiem artylerii haubic i 3 pu\xc5\x82kiem mo\xc5\xbadzierzy, obok 13 pu\xc5\x82k piechoty wsparty 44 pah i 22 pal. W drugim rzucie dzia\xc5\x82a\xc5\x82 17 pu\xc5\x82k piechoty._NEWLINE_Od 28 kwietnia do 4 maja 5 Dywizja pozostawa\xc5\x82a w obronie.\n_START_SECTION_\nW operacji praskiej\n_START_PARAGRAPH_\n4 maja wojska polskie otrzyma\xc5\x82y zadanie do "operacji praskiej". Zgodnie z planem Polacy mieli przej\xc5\x9b\xc4\x87 do natarcia 8 maja. Z uwagi na niewielki op\xc3\xb3r wroga przesz\xc5\x82y dzie\xc5\x84 wcze\xc5\x9bniej. Dow\xc3\xb3dca 2 Armii WP zdecydowa\xc5\x82 prze\xc5\x82ama\xc4\x87 obron\xc4\x99 na 11\xc2\xa0km odcinku Kamenz-Casslau trzema dywizjami (w tym 5 Dywizja Piechoty). Na 25\xc2\xa0km kierunku pomocniczym dzia\xc5\x82a\xc4\x87 mia\xc5\x82y 8. i 7 Dywizja Piechoty. 4 maja 5 DP przekaza\xc5\x82a odcinek obrony 8 Dywizji Piechoty i nast\xc4\x99pnego dnia ze\xc5\x9brodkowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w rejonach: sztab dywizji i 17 pp w rejonie Konigswarthy, 13 pp w Neu Steinitz, 15 pp w rejonie Commerau Truppen, 22 pal w lesie na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od Caminau._NEWLINE_5 maja w godzinach rannych szef sztabu 2 Armii gen. J\xc3\xb3zef Sankowski przes\xc5\x82a\xc5\x82 wojskom nowe zadanie. W tym dniu dow\xc3\xb3dztwo dywizji obj\xc4\x85\xc5\x82 p\xc5\x82k Stanis\xc5\x82aw Kupsza. 5 Dywizja Piechoty mia\xc5\x82a ze\xc5\x9brodkowa\xc4\x87 si\xc4\x99 do rana 6 maja w rejonie Truppen-Cunnewitz. Dow\xc3\xb3dca zdecydowa\xc5\x82 atakowa\xc4\x87 17 i 15 pp w pierwszym rzucie. 13 pp stanowi\xc5\x82 drugi rzut. Dywizj\xc4\x99 wspiera\xc5\x82y: 2/16 BPanc, dwie baterie 28 papanc, 6 BAL 7BAH oraz 32 bsap. Natarcie rozpocz\xc4\x99\xc5\x82o si\xc4\x99 7 maja o 7:30 p\xc3\xb3\xc5\x82godzinnym przygotowaniem artyleryjskim. Przeciwnik wycofywa\xc5\x82 si\xc4\x99. Oko\xc5\x82o 11:00 przed piechot\xc4\x99 wysz\xc5\x82y czo\xc5\x82gi 1 Korpusu Pancernego. W rejonie Rorki \xc5\xbco\xc5\x82nierze natrafili na groby rozstrzelanych przez Niemc\xc3\xb3w \xc5\xbco\xc5\x82nierzy batalionu sanitarnego 9 Dywizji Piechoty. Do wieczora czo\xc5\x82owe pu\xc5\x82ki dywizji osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82y Taschendorf i Stacha. 8 maja tempo natarcia spad\xc5\x82o. Zachodzi\xc5\x82a konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 zwalczania drobnych grup nieprzyjaciela. Do wieczora dywizja mia\xc5\x82a osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 \xc5\x81ab\xc4\x99. Zadania dnia jednak nie wykona\xc5\x82a. 9 maja dywizja naciera\xc5\x82a wzd\xc5\x82u\xc5\xbc \xc5\x81aby. Po przej\xc5\x9bciu 9 DP do drugiego rzutu, sta\xc5\x82a si\xc4\x99 prawoskrzyd\xc5\x82ow\xc4\x85 dywizj\xc4\x85 zgrupowania uderzeniowego armii. W tym dniu przekroczy\xc5\x82a te\xc5\xbc granic\xc4\x99 niemiecko-czesk\xc4\x85. Szczeg\xc3\xb3lnie du\xc5\xbce k\xc5\x82opoty stanowi\xc5\x82o pokonywanie tras g\xc3\xb3rskich przez niedo\xc5\x9bwiadczonych kierowc\xc3\xb3w. 9 maja r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nie uda\xc5\x82o si\xc4\x99 osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 nakazanego rejonu. 10 maja realizowano po\xc5\x9bcig w kierunku po\xc5\x82udniowym. Dywizja osi\xc4\x85gn\xc4\x99\xc5\x82a Litomerice i tam 11 maja 1945 zako\xc5\x84czy\xc5\x82a dzia\xc5\x82ania wojenne._NEWLINE_W dzia\xc5\x82aniach na \xc5\x81u\xc5\xbcycach dywizja straci\xc5\x82a 1250 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy, w tym 598 poleg\xc5\x82o (68 oficer\xc3\xb3w, 155 podoficer\xc3\xb3w i 375 szeregowych); 92 zmar\xc5\x82o z ran (133 oficer\xc3\xb3w, 20 podoficer\xc3\xb3w i 59 szeregowych); 32 zmar\xc5\x82o z chor\xc3\xb3b (16 oficer\xc3\xb3w, 1 podoficer i 15 szeregowych); \xc5\xbcycie w wypadkach utraci\xc5\x82o 26 (5 oficer\xc3\xb3w, 9 podoficer\xc3\xb3w i 12 szeregowych); 426 zagin\xc4\x99\xc5\x82o bez wie\xc5\x9bci (54 oficer\xc3\xb3w, 117 podoficer\xc3\xb3w i 255 szeregowych), 76 odnalaz\xc5\x82o si\xc4\x99 po wojnie; 2500 \xc5\xbco\xc5\x82nierzy odnios\xc5\x82o rany lub kontuzje.\n_START_SECTION_\nSztandar dywizji\n_START_PARAGRAPH_\nSztandar, ufundowany przez spo\xc5\x82ecze\xc5\x84stwo miasta \xc5\x81ukowa i powiatu \xc5\x82ukowskiego zosta\xc5\x82 wr\xc4\x99czony dywizji w \xc5\x81ukowie 26 listopada 1944 roku. Gen. Aleksander Waszkiewicz przyjmuj\xc4\x85c sztandar z r\xc4\x85k miejscowych przedstawicieli z\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 \xc5\x9blubowanie, \xc5\xbce "dywizja nie spocznie, dop\xc3\xb3ki zwyci\xc4\x99skie sztandary polskie nie za\xc5\x82opoc\xc4\x85 nad Berlinem"._NEWLINE_Opis sztandaru:_NEWLINE__NEWLINE_P\xc5\x82at o wymiarach 90x93 cm, obszyty z trzech stron fr\xc4\x99dzl\xc4\x85 \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82t\xc4\x85, przymocowany do drzewca przy pomocy 17 k\xc3\xb3\xc5\x82ek metalowych. Drzewce z jasnego, politurowanego drewna, z dw\xc3\xb3ch cz\xc4\x99\xc5\x9bci skr\xc4\x99canych za pomoc\xc4\x85 oku\xc4\x87 stalowych. Na drzewcu gwo\xc5\xbadzie pami\xc4\x85tkowe wbite podczas uroczysto\xc5\x9bci wr\xc4\x99czania sztandaru. G\xc5\x82owica w kszta\xc5\x82cie or\xc5\x82a wspartego na cokole skrzynkowym z cyfr\xc4\x85 "5". Do drzewca przymocowane dwie wst\xc4\x85\xc5\xbcki o barwach bia\xc5\x82o-czerwonych._NEWLINE_Strona g\xc5\x82\xc3\xb3wna: _NEWLINE__NEWLINE_Czerwony krzy\xc5\xbc kawalerski; pola mi\xc4\x99dzy ramionami krzy\xc5\xbca bia\xc5\x82e. Po\xc5\x9brodku orze\xc5\x82 haftowany bia\xc5\x82o-szar\xc4\x85 i czarn\xc4\x85 nici\xc4\x85 w otoku \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82to haftowanego wie\xc5\x84ca laurowego. Na dolnym ramieniu krzy\xc5\xbca, haftowana \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tym jedwabiem, data zaprzysi\xc4\x99\xc5\xbcenia dywizji: "22.X. 1944". Na bia\xc5\x82ych polach haftowane \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82t\xc4\x85 nici\xc4\x85, w otoku wie\xc5\x84c\xc3\xb3w laurowych, cyfry i inicja\xc5\x82y pu\xc5\x82k\xc3\xb3w wchodz\xc4\x85cych w sk\xc5\x82ad dywizji: "13 P.P."; "15 P.P."; "17 P.P."; "22 P.A.L."._NEWLINE_Strona odwrotna:_NEWLINE__NEWLINE_Rysunek jak na stronie g\xc5\x82\xc3\xb3wnej. Po\xc5\x9brodku haftowany \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82t\xc4\x85 nici\xc4\x85 napis: "HONOR I OJCZYZNA" w otoku wie\xc5\x84ca laurowego. Na ramionach krzy\xc5\xbca napis: "PI\xc4\x84TA DYWIZJA PIECHOTY". Na bia\xc5\x82ych polach haftowane kontury tarcz i herb \xc5\x81ukowa.\n_START_SECTION_\nOkres pokojowy\n_START_PARAGRAPH_\nW pierwszym dniu bez walki \xc5\xbco\xc5\x82nierze dywizji porz\xc4\x85dkowali oporz\xc4\x85dzenie, czy\xc5\x9bcili bro\xc5\x84, zbierano porzucon\xc4\x85 bro\xc5\x84 niemieck\xc4\x85, brano do niewoli je\xc5\x84c\xc3\xb3w. W drog\xc4\x99 powrotn\xc4\x85 do kraju dywizja wyruszy\xc5\x82a 13 maja 1945. Maszerowa\xc5\x82a tras\xc4\x85: Benesow-Kamenice-Krasna Lipa Rumburg-Neugersdorf. 15 maja ze\xc5\x9brodkowa\xc5\x82a si\xc4\x99 w rejonie Zgorzelca. 16 i 17 maja \xc5\xbco\xc5\x82nierze odpoczywali. 30 samochod\xc3\xb3w oddano do dyspozycji pododdzia\xc5\x82\xc3\xb3w zbieraj\xc4\x85cych bro\xc5\x84 i amunicj\xc4\x99. Ich miejsce zajmowa\xc5\x82y "nieetatowe \xc5\x9brodki transportu". 17 maja odby\xc5\x82y si\xc4\x99 uroczysto\xc5\x9bci zwi\xc4\x85zane z zako\xc5\x84czeniem wojny. Rozpocz\xc4\x99\xc5\x82y si\xc4\x99 msz\xc4\x85 za poleg\xc5\x82ych, a ko\xc5\x84czy\xc5\x82y defilad\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nDzia\xc5\x82ania polityczno-militarne dywizji\n_START_PARAGRAPH_\nAkcja osiedle\xc5\x84cza_NEWLINE__NEWLINE_W czerwcu i lipcu dywizja uczestniczy\xc5\x82a w akcji wysiedlania Niemc\xc3\xb3w za Odr\xc4\x99. Od lipca do pa\xc5\xbadziernika jednym z g\xc5\x82\xc3\xb3wnych zada\xc5\x84 wykonywanych przez jej \xc5\xbco\xc5\x82nierzy by\xc5\x82y prace rolne. W ko\xc5\x84cu czerwca wydano te\xc5\xbc pierwsze dokumenty dotycz\xc4\x85ce osadnictwa wojskowego. Obszar zainteresowania dywizji stanowi\xc5\x82 Obw\xc3\xb3d Osiedle\xc5\x84czy nr 2. Jego inspektorem obwodowym mianowano p\xc5\x82k. Kupsza, a inspektorami powiatowymi \xe2\x80\x93 dow\xc3\xb3dcy pu\xc5\x82k\xc3\xb3w piechoty. Pierwszymi osadnikami byli demobilizowani ponad 40-letni \xc5\xbco\xc5\x82nierze._NEWLINE_Referendum i wybory do sejmu_NEWLINE__NEWLINE_29 marca 1946 kraj podzielono na 14 stref zwalczania "politycznego i zbrojnego militarnego podziemia". Dow\xc3\xb3dca 5 Dywizji Piechoty odpowiada\xc5\x82 za 11 stref\xc4\x99 \xe2\x80\x93 wojew\xc3\xb3dztwo pozna\xc5\x84skie. Pu\xc5\x82ki dywizji ca\xc5\x82o\xc5\x9bci\xc4\x85 lub cz\xc4\x99\xc5\x9bciami przegrupowywano te\xc5\xbc na wschodnie lub po\xc5\x82udniowo-wschodnie tereny kraju, gdzie pe\xc5\x82ni\xc5\x82y s\xc5\x82u\xc5\xbcb\xc4\x99 ochronn\xc4\x85 w okresie "referendum". M.in. 15 pp operowa\xc5\x82 w tym czasie w rejonie Bielska Podlaskiego. W okresie przygotowa\xc5\x84 do wybor\xc3\xb3w do Sejmu, skierowano z dywizji grupy ochronne w rejon Miechowa i Bochni._NEWLINE_Dywizja w akcji "Wis\xc5\x82a"_NEWLINE__NEWLINE_W okresie akcji "Wis\xc5\x82a" 5 Dywizja Piechoty wystawi\xc5\x82a zbiorczy pu\xc5\x82k piechoty (5) pod dow\xc3\xb3dztwem pp\xc5\x82k. W\xc5\x82adys\xc5\x82awa Wr\xc3\xb3blewskiego. Jego pododdzia\xc5\x82y sformowanie by\xc5\x82y ze sk\xc5\x82adu r\xc3\xb3\xc5\xbcnych jednostek. 1 batalion i kompani\xc4\x99 operacyjn\xc4\x85 wystawi\xc5\x82 17 pp, 2 batalion \xe2\x80\x93 22 pal, a 3 batalion \xe2\x80\x93 13. i 15 pp. W po\xc5\x82owie kwietnia zakwaterowano 5 pu\xc5\x82k zbiorczy w Mi\xc4\x99dzyrzeczu, sk\xc4\x85d 19 kwietnia odjecha\xc5\x82 do \xc5\xbburawicy. W akcji "Wis\xc5\x82a" wszed\xc5\x82 w podporz\xc4\x85dkowanie dow\xc3\xb3dcy 9 Dywizji Piechoty. 26 lipca, po walkach, wr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do Mi\xc4\x99dzyrzecza._NEWLINE_Czerwiec 1956_NEWLINE__NEWLINE_W czerwcu 1956 roku oddzia\xc5\x82y dywizji \xc4\x87wiczy\xc5\x82y na poligonie W\xc4\x99drzyn. 28 czerwca dow\xc3\xb3dca dywizji otrzyma\xc5\x82 zadanie wykona\xc4\x87 marsz do Poznania. 29 czerwca do 4:50 jednostki wesz\xc5\x82y do miasta i przyst\xc4\x85pi\xc5\x82y do ochrony budynku Wojew\xc3\xb3dzkiego Urz\xc4\x99du Bezpiecze\xc5\x84stwa Publicznego, koszar 10 Pu\xc5\x82ku KBW, Zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w Naprawczych Taboru Kolejowego, Fabryki Nawoz\xc3\xb3w Sztucznych, Fabryki Rower\xc3\xb3w, Fabryki Przetwor\xc3\xb3w Ziemniaczanych i Fabryki Opon "Stomil". 5 Dywizja Piechoty wydzieli\xc5\x82a te\xc5\xbc odw\xc3\xb3d dow\xc3\xb3dcy korpusu i rozmie\xc5\x9bci\xc5\x82a go na \xc5\x81awicy.'