b'\n_START_ARTICLE_\nMax Reinhardt\n_START_SECTION_\n\xc5\xbbyciorys\n_START_PARAGRAPH_\nPochodzi\xc5\x82 z rodziny wiede\xc5\x84skich kupc\xc3\xb3w. Karier\xc4\x99 rozpoczyna\xc5\x82 jako aktor, jako nastolatek grywa\xc5\x82 najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej role starc\xc3\xb3w. W 1895 roku przyj\xc4\x85\xc5\x82, zaproponowana mu przez Ottona Brahma posad\xc4\x99 aktora w berli\xc5\x84skim Deutsches Theater, gdzie wsp\xc3\xb3\xc5\x82tworzy\xc5\x82 repertuar g\xc5\x82\xc3\xb3wnie naturalistyczny. Wsp\xc3\xb3\xc5\x82prac\xc4\x99 z Deutsches Treater zerwa\xc5\x82 z ko\xc5\x84cem 1902 roku, ale ju\xc5\xbc od 1901, r\xc3\xb3wnolegle do dotychczasowej pracy, zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci\xc4\x85 kabaretow\xc4\x85, pokazuj\xc4\x85c\xc4\x85 w krzywym zwierciadle ponur\xc4\x85 konwencj\xc4\x99 teatru naturalistycznego. Stworzy\xc5\x82 z przyjaci\xc3\xb3\xc5\x82mi grup\xc4\x99 pod nazw\xc4\x85 Schall und Rauch (D\xc5\xbawi\xc4\x99k i dym); aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 ta rozwin\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 tak, \xc5\xbce w 1902 roku zesp\xc3\xb3\xc5\x82 Reinhardta zyska\xc5\x82 sta\xc5\x82\xc4\x85 siedzib\xc4\x99 i m\xc3\xb3g\xc5\x82 rozpocz\xc4\x85\xc4\x87 regularn\xc4\x85 pe\xc5\x82nospektaklow\xc4\x85 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 pod nazw\xc4\x85 Kleines Theater. W rok p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Reinhardt inaugurowa\xc5\x82 dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 drugiej sceny Neues Theater am Schiffbauerdamm. Repertuar obejmowa\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbane sztuki Augusta Strindberga, Franka Wedekinda Antona Czechowa, Hugona von Hofmannstahla, Arthura Schnitzlera, Oscara Wilde\xe2\x80\x99a, a tak\xc5\xbce klasyk\xc4\x99, g\xc5\x82\xc3\xb3wnie niemieck\xc4\x85 oraz dzie\xc5\x82a Szekspira. Szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 popularno\xc5\x9bci\xc4\x85 cieszy\xc5\x82a si\xc4\x99 inscenizacja Snu nocy letniej (1905)._NEWLINE_Po rezygnacji Brahma z kierownictwa artystycznego Deutsches Theater 31 sierpnia 1905 roku ta presti\xc5\xbcowa funkcja zosta\xc5\x82a powierzona Reinhardtowi. Uruchomi\xc5\x82 przy teatrze kameraln\xc4\x85 scen\xc4\x99 scen\xc4\x99 mieszcz\xc4\x85c\xc4\x85 do 400 os\xc3\xb3b (tzw. Kammerspiele), przeznaczaj\xc4\x85c j\xc4\x85 dla sztuk mniej widowiskowych i dramat\xc3\xb3w psychologicznych. Podest sceny by\xc5\x82 niewiele wy\xc5\xbcszy ni\xc5\xbc poziom widowni, ruchome krzes\xc5\x82a dla publiczno\xc5\x9bci mo\xc5\xbcna by\xc5\x82o ustawia\xc4\x87 w dowolnych konfiguracjach. Premierowym spektaklem 8 listopada 1906 roku by\xc5\x82y Upiory Ibsena z ekspresjonistycznymi dekoracjami Edvarda Muncha. Na du\xc5\xbcej obrotowej scenie Reinhardt z rozmachem wystawia\xc5\x82 dzie\xc5\x82a klasyczne, wprowadzaj\xc4\x85c na wz\xc3\xb3r swoich wcze\xc5\x9bniejszych spektakli tr\xc3\xb3jwymiarowe dekoracje, inspirowane koncepcj\xc4\x85 teatru Craiga._NEWLINE_Do najbardziej znanych monumentalnych spektakli Reinhardta nale\xc5\xbca\xc5\x82 Das Mirakiel (Cud), oparty na tek\xc5\x9bcie modernistycznego poety Karla Vollm\xc3\xb6llera. Spektakl ten mia\xc5\x82 premier\xc4\x99 w hali londy\xc5\x84skiej Olimpii w Bo\xc5\xbce Narodzenie 1911 roku, a wystawiany by\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w Wiedniu (1912), Berlinie (Circus Busch, 1914) i Nowym Jorku (1924). O rozmachu Reinharada \xc5\x9bwiadczy \xe2\x80\x9eGro\xc3\x9fes Schauspielhaus\xe2\x80\x9d \xe2\x80\x93 teatr, zorganizowany przez niego w 1919 roku w Berlinie na by\xc5\x82ej arenie cyrku Schumanna, przeznaczonej do rozgrywania widowisk masowych. Od roku 1920 do 1938 by\xc5\x82 dyrektorem artystycznym festiwalu teatralnego w Salzburgu, gdzie co roku na rynku Starego Miasta wystawiany by\xc5\x82 jego spektakl Jederman._NEWLINE_Ze wzgl\xc4\x99du na \xc5\xbcydowskie pochodzenie Reinhardta, po przewrocie hitlerowskim wisia\xc5\x82a nad nim gro\xc5\xbaba prze\xc5\x9bladowania. Uda\xc5\x82 si\xc4\x99 wi\xc4\x99c na emigracj\xc4\x99 do Pary\xc5\xbca. Inscenizowa\xc5\x82 tam go\xc5\x9bcinnie w sezonie 1933/34 w teatrze \xe2\x80\x9ePigalle\xe2\x80\x9d, adaptacj\xc4\x99 straussowskiego Nietoperza. Po Anschlussie Austrii w 1938 roku Reaihardt osiad\xc5\x82 w Wielkiej Brytanii, a nast\xc4\x99pnie wyjecha\xc5\x82 do Stan\xc3\xb3w Zjednoczonych, gdzie zosta\xc5\x82 naturalizowany w 1940 roku. Zmar\xc5\x82 w trzy lata p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w Nowym Jorku.\n_START_SECTION_\nCharakterystyka tw\xc3\xb3rczo\xc5\x9bci\n_START_PARAGRAPH_\nReinhardt by\xc5\x82 wielostronnym inscenizatorem, w kt\xc3\xb3rego dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci krzy\xc5\xbcuj\xc4\x85 si\xc4\x99 realizm i naturalizm. Pocz\xc4\x85tkowo b\xc4\x99d\xc4\x85c wiernym naturalizmowi, stosowa\xc5\x82 na scenie autentyzm, np. prawdziwe pnie drzew, trawa, mech itd. Lubi\xc5\x82 eksperymentowa\xc4\x87, przez co nie by\xc5\x82o niemal stylu czy gatunku dramatycznego, kt\xc3\xb3rego by nie praktykowa\xc5\x82._NEWLINE_Jedn\xc4\x85 z pierwszych sztuk Reinhardta, kt\xc3\xb3ra spotka\xc5\x82a si\xc4\x99 szerszym odd\xc5\xbawi\xc4\x99kiem by\xc5\x82a inscenizacja Snu nocy letniej Szekspira z 1905 roku. Przedstawienie odbywa\xc5\x82o si\xc4\x99 na obrotowej scenie, z tr\xc3\xb3jwymiarow\xc4\x85 scenografi\xc4\x85 przedstawiaj\xc4\x85c\xc4\x85 realistyczny i zarazem niezwykle poetycki las. Spektakl charakteryzowa\xc5\x82 si\xc4\x99 du\xc5\xbc\xc4\x85 dynamik\xc4\x85 i \xc5\x9bwie\xc5\xbco\xc5\x9bci\xc4\x85 inscenizacji: \xc5\x9bwiat realny z fantastycznym skontrastowano przy pomocy techniki aktorskiej, ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 uzupe\xc5\x82niaj\xc4\x85c ironicznym dystansem, kt\xc3\xb3ry nie burzy\xc5\x82 jednak naturalno\xc5\x9bci gry._NEWLINE_Tekst dramatyczny w inscenizacjach Reinhardta stawa\xc5\x82 si\xc4\x99 tylko jednym z element\xc3\xb3w spektaklu. Szczeg\xc3\xb3ln\xc4\x85 rol\xc4\x99 odgrywa\xc5\x82y elementy wizualne: \xc5\x9bwiat\xc5\x82o, scenografia, ekspresywne aktorstwo. Reinhard wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracowa\xc5\x82 z wybitnymi dekoratorami: Ernstem Sternem, Karlem Walserem, Alfredem Rollerem. Sam b\xc4\x99d\xc4\x85c aktorem, szczeg\xc3\xb3lnie bacznie kontrolowa\xc5\x82 gr\xc4\x99 swoich aktor\xc3\xb3w, d\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85c do wydobycia indywidualnych cech ka\xc5\xbcdego z nich. Punktem doj\xc5\x9bcia tych eksperyment\xc3\xb3w by\xc5\x82y wystawiane od 1910 roku pantomimy: barwne widowiska bez s\xc5\x82\xc3\xb3w, przepe\xc5\x82nione, ta\xc5\x84cem, gestem, zaskakuj\xc4\x85ce \xc5\x9bwietlnymi sztuczkami. Pierwsz\xc4\x85 premier\xc4\x85 tego typu by\xc5\x82a wystawiona w Kammerspiele ba\xc5\x9b\xc5\x84 wschodnia Sumurun, kt\xc3\xb3ra cieszy\xc5\x82a si\xc4\x99 tak du\xc5\xbcym powodzeniem, \xc5\xbce Reihardt odby\xc5\x82 z ni\xc4\x85 mi\xc4\x99dzynarodowe tourn\xc3\xa9e (Londyn, Nowy Jork, Pary\xc5\xbc)._NEWLINE_Osobny rozdzia\xc5\x82 w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci Reinhardta stanowi\xc4\x85 monumentalne spektakle grane w plenerze, w naturalnych wn\xc4\x99trzach lub na wielkich arenach. Do najbardziej znanych widowisk tego typu nale\xc5\xbcy Das Mirakiel wed\xc5\x82ug tekstu modernistycznego poety Karla Vollm\xc3\xb6llera. Grany by\xc5\x82 od 1911 do lat 30. w Europie i Stanach Zjednoczonych. Jest to opowie\xc5\x9b\xc4\x87 o mniszce, kt\xc3\xb3ra uwiedziona przez amanta porzuca klasztor. Gdy ze skruch\xc4\x85 powraca do zakonu, odkrywa, \xc5\xbce pod jej nieobecno\xc5\x9b\xc4\x87 pos\xc4\x85g Matki Boskiej o\xc5\xbcy\xc5\x82 i zaj\xc4\x85\xc5\x82 jej miejsce w celi, zast\xc4\x99puj\xc4\x85c mniszk\xc4\x99 przy zakonnych pos\xc5\x82ugach. W swojej inscenizacji Reihardt zerwa\xc5\x82 ca\xc5\x82kowicie z tradycyjnym ukszta\xc5\x82towaniem przestrzeni scenicznej: widzowie siedzieli w kr\xc4\x99gu, w kt\xc3\xb3rego centrum odgrywano spektakl. Sala, w kt\xc3\xb3rej wystawiano spektakl, przypomina\xc5\x82a wn\xc4\x99trze gotyckiej katedry, z barwnymi witra\xc5\xbcami, kt\xc3\xb3re blad\xc5\x82y, gdy akcja przenosi\xc5\x82a si\xc4\x99 poza obr\xc4\x99b klasztoru, a roz\xc5\x9bwietla\xc5\x82y si\xc4\x99, gdy powraca\xc5\x82a do strefy sakralnej._NEWLINE_Do spektakli monumentalnych trzeba zaliczy\xc4\x87 te\xc5\xbc Kr\xc3\xb3la Edypa, kt\xc3\xb3rego premiera odby\xc5\x82a si\xc4\x99 we wrze\xc5\x9bniu 1910 roku w sali koncertowej w Monachium, a kt\xc3\xb3ry grany by\xc5\x82 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w cyrku Schumanna w Berlinie. Do widowiska zaanga\xc5\xbcowano setki statyst\xc3\xb3w odgrywaj\xc4\x85cych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w Teb. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc w cyrku Schumanna Reinhardt wystawia\xc5\x82 Jedermanna \xe2\x80\x93 niemieck\xc4\x85 adaptacj\xc4\x99 \xc5\x9bredniowiecznego angielskiego moralitetu Everyman (Ka\xc5\xbcdy), dokonan\xc4\x85 przez Hugona von Hofmannsthala. Kolejnym krokiem Reinhardta by\xc5\x82o wyprowadzenie spektaklu z mur\xc3\xb3w teatralnych. W 1920 wystawi\xc5\x82 Jedermana na rynku w Salzburgu, czyni\xc4\x85c z przestrzeni miejskiej sceneri\xc4\x99 dramatu. Akcja rozgrywa\xc5\x82a si\xc4\x99 przed wej\xc5\x9bciem do salzburskiej katedry, a g\xc5\x82osy powtarzaj\xc4\x85ce wezwanie \xc5\x9bmierci dochodzi\xc5\x82y do bohatera z wie\xc5\xbc ko\xc5\x9bcielnych. \xc5\x9amier\xc4\x87 bohatera oznajmia\xc5\x82y ko\xc5\x9bcielne dzwony. Ca\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 zgrana by\xc5\x82a z rytmem przyrody: spektakl rozpoczyna\xc5\x82 si\xc4\x99 o zachodzie s\xc5\x82o\xc5\x84ca, ko\xc5\x84czy\xc5\x82 si\xc4\x99 w mroku nocy.'