b'\n_START_ARTICLE_\nBiblioteka Fabryczna w \xc5\xbbyrardowie\n_START_SECTION_\nHistoria biblioteki do 1915 r.\n_START_PARAGRAPH_\nJu\xc5\xbc w roku 1895 istnia\xc5\x82a w osadzie fabrycznej biblioteka zak\xc5\x82adowa dla urz\xc4\x99dnik\xc3\xb3w zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w lniarskich zlokalizowana w gmachu resursy, specjalizuj\xc4\x85ca si\xc4\x99 w literaturze technicznej niezb\xc4\x99dnej do sprawnego funkcjonowania fabryki. Biblioteka gromadzi\xc5\x82a g\xc5\x82\xc3\xb3wnie dzie\xc5\x82a w j\xc4\x99zyku niemieckim, jako \xc5\xbce wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 wy\xc5\xbcszych stanowisk technicznych w fabryce zajmowali dyrektorzy oraz majstrowie sprowadzeni z Niemiec i Austro-W\xc4\x99gier. Dost\xc4\x99p do zbior\xc3\xb3w mieli tylko wy\xc5\xbcsi pracownicy techniczni (majstrowie, kierownicy), zarz\xc4\x85d fabryki oraz biurali\xc5\x9bci. Ograniczony dost\xc4\x99p, specjalizacja techniczna oraz znaczny stopie\xc5\x84 germanizacji ksi\xc4\x99gozbioru uniemo\xc5\xbcliwia\xc5\x82 wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w osady fabrycznej korzystanie z ksi\xc4\x99gozbioru.\n_START_SECTION_\nBiblioteka publiczna\n_START_PARAGRAPH_\nInicjatorem za\xc5\x82o\xc5\xbcenia w osadzie fabrycznej og\xc3\xb3lnie dost\xc4\x99pnej biblioteki by\xc5\x82 Albin \xc5\xbbbikowski piastuj\xc4\x85cy funkcj\xc4\x99 jednego z dyrektor\xc3\xb3w Towarzystwa Akcyjnego Zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w \xc5\xbbyrardowskich, co potwierdza zezwolenie w\xc5\x82adz rosyjskich wystawione dnia 16 grudnia 1906 r. i zatwierdzone przez gubernatora warszawskiego D.N. Martynowa dla Albina \xc5\xbbbikowskiego i Teodory Popowskiej._NEWLINE_Pocz\xc4\x85tkow\xc4\x85 siedzib\xc4\x85 biblioteki by\xc5\x82y cztery izby w domu czynszowym przy \xc3\xb3wczesnej ulicy D\xc5\x82ugiej, mieszcz\xc4\x85ce magazyn ksi\xc4\x85\xc5\xbcek, wypo\xc5\xbcyczalni\xc4\x99 oraz czytelni\xc4\x99._NEWLINE_Organizacj\xc4\x99 biblioteki dla wszystkich pracownik\xc3\xb3w fabryki powierzono Teodorze Popowskiej, kt\xc3\xb3ra odpowiada\xc5\x82a tak\xc5\xbce za kupowanie nowych ksi\xc4\x85\xc5\xbcek dla biblioteki, a pocz\xc4\x85wszy od momentu udost\xc4\x99pnienia jej zbior\xc3\xb3w publiczno\xc5\x9bci przez wiele lat ni\xc4\x85 kierowa\xc5\x82a._NEWLINE_Dzi\xc4\x99ki statusowi biblioteki zak\xc5\x82adowej ksi\xc4\x85\xc5\xbcnica by\xc5\x82a niezale\xc5\xbcna finansowo od w\xc5\x82adz carskich, a dzi\xc4\x99ki ci\xc4\x85g\xc5\x82emu rozwojowi fabryki uzyskiwa\xc5\x82a znaczne kwoty na powi\xc4\x99kszanie ksi\xc4\x99gozbioru. Ju\xc5\xbc w roku 1906, czyli niespe\xc5\x82na rok przed udost\xc4\x99pnieniem zbior\xc3\xb3w publiczno\xc5\x9bci zakupiono do zbior\xc3\xb3w biblioteki 877 wolumin\xc3\xb3w za \xc5\x82\xc4\x85czn\xc4\x85 kwot\xc4\x99 895,32 rb. Jako \xc5\xbce cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 kupowanych ksi\xc4\x85\xc5\xbcek nie posiada\xc5\x82a opraw biblioteka korzysta\xc5\x82a z us\xc5\x82ug introligator\xc3\xb3w, ksi\xc4\x85\xc5\xbcki oprawiano g\xc5\x82\xc3\xb3wnie w ksi\xc4\x99garni E. Wende i S-ka w Warszawie przy ulicy Krakowskie Przedmie\xc5\x9bcie 9. Z ksi\xc4\x99garni tej pochodzi\xc5\x82 znaczny odsetek zakupionych pozycji, jednak\xc5\xbce E. Wende nie by\xc5\x82 jedynym dostawc\xc4\x85 nowych ksi\xc4\x85g, kt\xc3\xb3re nabywano tak\xc5\xbce w innych ksi\xc4\x99garniach warszawskich: w Ksi\xc4\x99garni Gethnera i Wolffa, w Ksi\xc4\x99garni Polskiej oraz u M. Arcta._NEWLINE_Bibliotek\xc4\x99 Fabryczn\xc4\x85 udost\xc4\x99pniono publiczno\xc5\x9bci w 1907 roku. Inwentarz biblioteki wymienia\xc5\x82 w\xc3\xb3wczas 2792 tomy, kt\xc3\xb3re razem z pracami introligatorskimi kosztowa\xc5\x82y \xc5\x82\xc4\x85cznie 2001,91 rb.\n_START_SECTION_\nKsi\xc4\x99gozbi\xc3\xb3r\n_START_PARAGRAPH_\nKsi\xc4\x99gozbi\xc3\xb3r prowadzono zachowuj\xc4\x85c podzia\xc5\x82 na 5 dzia\xc5\x82\xc3\xb3w oznaczonych literami: A, B, C, D, E._NEWLINE_Kategoria A obejmowa\xc5\x82a klasyk\xc4\x99 literatury polskiej i obcej oraz wydawnictwa z zakresu literatury pi\xc4\x99knej. W dniu otwarcia biblioteki dzia\xc5\x82 ten liczy\xc5\x82 1010 wol. (36,17%)_NEWLINE_Kategoria B obejmowa\xc5\x82a dzie\xc5\x82a literatury pi\xc4\x99knej polskiej i obcej wraz z wydawnictwami przeznaczonymi dla dzieci i m\xc5\x82odzie\xc5\xbcy. W dniu otwarcia biblioteki dzia\xc5\x82 ten liczy\xc5\x82 918 t. (32,88%)_NEWLINE_Kategoria C obejmowa\xc5\x82a z jednej strony literatur\xc4\x99 fachow\xc4\x85 i dzie\xc5\x82a popularnonaukowe z zakresu nauk humanistycznych, z drugiej zbi\xc3\xb3r podr\xc4\x99cznik\xc3\xb3w z zakresu szeroko poj\xc4\x99tej humanistyki. W dniu otwarcia biblioteki dzia\xc5\x82 ten liczy\xc5\x82 381 poz. (13,65%)_NEWLINE_Kategoria D obejmowa\xc5\x82a wydawnictwa specjalistyczne i popularnonaukowe z zakresu nauk matematyczno-przyrodniczych, techniki, medycyny oraz podr\xc4\x99czniki techniczne. W dniu otwarcia biblioteki dzia\xc5\x82 ten liczy\xc5\x82 393 t. (14,08%)_NEWLINE_Kategoria E obejmowa\xc5\x82a s\xc5\x82owniki oraz wydawnictwa encyklopedyczne. W dniu otwarcia biblioteki liczy\xc5\x82a 90 t. (3,22%)._NEWLINE_Og\xc3\xb3\xc5\x82em literatura pi\xc4\x99kna zgromadzona w dzia\xc5\x82ach A i B obejmowa\xc5\x82a w 1907 r. 1928 t., co stanowi\xc5\x82o 69% ca\xc5\x82o\xc5\x9bci zbioru ksi\xc4\x85\xc5\xbcek. Z tego ok. 60% (czyli 41% ca\xc5\x82o\xc5\x9bci) stanowi\xc5\x82y wydania dzie\xc5\x82 polskich, za\xc5\x9b pozosta\xc5\x82e 40% (27,6% ca\xc5\x82o\xc5\x9bci) stanowi\xc5\x82y przek\xc5\x82ady dzie\xc5\x82 innych literatur narodowych._NEWLINE_W kategoriach A i B najliczniejsz\xc4\x85 grup\xc4\x99 tworzy\xc5\x82y dzie\xc5\x82a obyczajowe, w tym liczne utwory podr\xc3\xb3\xc5\xbcnicze, historyczne oraz znacz\xc4\x85cy zbi\xc3\xb3r literatury kobiecej; najmniej licznie prezentowane by\xc5\x82 dramat. W dziale m\xc5\x82odzie\xc5\xbcowym z kolei znacz\xc4\x85cy udzia\xc5\x82 mia\xc5\x82y powie\xc5\x9bci dla dziewcz\xc4\x85t. Zdecydowanie najwi\xc4\x99cej tom\xc3\xb3w reprezentowa\xc5\x82o wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesn\xc4\x85 literatur\xc4\x99 polsk\xc4\x85, tj. dziewi\xc4\x99tnastowieczn\xc4\x85 i z pocz\xc4\x85tku XX wieku; by\xc5\x82y to dzie\xc5\x82a takich autor\xc3\xb3w jak Boles\xc5\x82aw Prus, J\xc3\xb3zef Ignacy Kraszewski, W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Reymont, Henryk Sienkiewicz i Stefan \xc5\xbberomski, a tak\xc5\xbce W\xc5\x82adys\xc5\x82aw Orkan, \xc5\x81ozi\xc5\x84ski, Wiktor Gomulicki, Korzeniowski, Maria Rodziewicz\xc3\xb3wna i Teodor Jeske-Choi\xc5\x84ski. W dziale dramatu opr\xc3\xb3cz klasyk\xc3\xb3w romantycznych takich jak Adam Mickiewicz i Juliusz S\xc5\x82owacki nie zabrak\xc5\x82o dzie\xc5\x82 najnowszych, na przyk\xc5\x82ad Wyspia\xc5\x84skiego. Wiele dzie\xc5\x82 reprezentowa\xc5\x82o tw\xc3\xb3rc\xc3\xb3w renesansowych: Miko\xc5\x82aja Reja, Jana Kochanowskiego i Andrzeja Frycza Modrzewskiego._NEWLINE_Zbi\xc3\xb3r t\xc5\x82umacze\xc5\x84 z literatur obcych obejmowa\xc5\x82 wydania klasyki dziewi\xc4\x99tnastowiecznej, mi\xc4\x99dzy innymi takich autor\xc3\xb3w jak: Charles Dickens, Victor Hugo, Lew To\xc5\x82stoj, Fiodor Dostojewski, Jules Verne, Antoni Czechow, Mark Twain. Z autor\xc3\xb3w starszych reprezentowani byli: Dante Alighieri, Cervantes i Homer, a z dramatu nowo\xc5\xbcytnego: William Shakespeare, Friedrich Schiller, Lord Byron oraz Michai\xc5\x82 Lermontow._NEWLINE_Kategoria C gromadzi\xc5\x82a r\xc3\xb3\xc5\xbcnorakie dzie\xc5\x82a z zakresu humanistyki, zw\xc5\x82aszcza j\xc4\x99zykoznawstwa, w tym: historii j\xc4\x99zyka, gramatyki, ortografii, pedagogiki, psychologii, historii powszechnej i historii literatury, religioznawstwa._NEWLINE_400 ksi\xc4\x85\xc5\xbcek z dzia\xc5\x82u czwartego (D) reprezentowa\xc5\x82o przede wszystkim zagadnienia medyczne, zw\xc5\x82aszcza profilaktyk\xc4\x99, neonatologi\xc4\x99, higien\xc4\x99, alkoholizm. W tym dziale ulokowano tak\xc5\xbce wydawnictwa z zakresu rolnictwa oraz uprawy warzyw, poradniki profesjonalne dla r\xc3\xb3\xc5\xbcnorodnych zawod\xc3\xb3w technicznych reprezentowanych w fabryce lnu oraz podr\xc4\x99czniki do nauk \xc5\x9bcis\xc5\x82ych (fizyki, chemii, geometrii, arytmetyki)._NEWLINE_Najmniejszy liczbowo dzia\xc5\x82 E cho\xc4\x87 niewielki zawiera\xc5\x82 wa\xc5\xbcne wydawnictwa s\xc5\x82ownikowe i encyklopedyczne z XIX wieku, takie jak: encyklopedia Orgelbranda, encyklopedia Glogera, S\xc5\x82ownik Geograficzny Kr\xc3\xb3lestwa Polskiego oraz kilka s\xc5\x82ownik\xc3\xb3w, w tym niemiecko-polski i polsko-niemiecki._NEWLINE_Od pocz\xc4\x85tku istnienia opr\xc3\xb3cz edycji ksi\xc4\x85\xc5\xbckowych Biblioteka Fabryczna gromadzi\xc5\x82a w swych zbiorach roczniki bie\xc5\xbc\xc4\x85cych tytu\xc5\x82\xc3\xb3w prasy: Bluszcz, Tygodnik Ilustrowany, Gazeta \xc5\x9awi\xc4\x85teczna, Wychowanie Cz\xc5\x82owieka, Wieczory Rodzinne, Zdrowie, Skaut, Ognisko, Podr\xc4\x99cznik J\xc4\x99zykowy, Marcho\xc5\x82t, Mucha, Biblioteka Warszawska, Dobra Gospodyni, Die Woche oraz Zur Lust und Lehre._NEWLINE_Rok po otwarciu biblioteki, w po\xc5\x82owie 1908 r. Biblioteka mia\xc5\x82a 1123 sta\xc5\x82ych czytelnik\xc3\xb3w, co stanowi\xc5\x82o zaledwie 13,5% za\xc5\x82ogi zak\xc5\x82ad\xc3\xb3w lniarskich; w roku nast\xc4\x99pnym liczba czytelnik\xc3\xb3w wzros\xc5\x82a do 1267 os\xc3\xb3b (odpowiednio 15,2% za\xc5\x82ogi). Od samego pocz\xc4\x85tku kobiety stanowi\xc5\x82y bardzo ma\xc5\x82y odsetek czytelnik\xc3\xb3w; w 1908 r. biblioteka mia\xc5\x82a 395 czytelniczek (35,17% og\xc3\xb3\xc5\x82u czytelnik\xc3\xb3w), w roku nast\xc4\x99pnym 470 (37,01% czytelnik\xc3\xb3w). Tak niski poziom czytelnictwa kobiet jest t\xc5\x82umaczony ogromn\xc4\x85 ilo\xc5\x9bci\xc4\x85 obowi\xc4\x85zk\xc3\xb3w kobiet, kt\xc3\xb3re opr\xc3\xb3cz pracy w fabryce musia\xc5\x82y jeszcze zajmowa\xc4\x87 si\xc4\x99 obowi\xc4\x85zkami domowymi._NEWLINE_Z roku na rok systematycznie wzrasta\xc5\x82 poziom czytelnictwa w osadzie fabrycznej, co przejawia\xc5\x82o si\xc4\x99 zar\xc3\xb3wno we wzro\xc5\x9bcie liczby czytelnik\xc3\xb3w, ale i we wzro\xc5\x9bcie liczby wypo\xc5\xbcyczanych pozycji; w pierwszym roku dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci biblioteka wypo\xc5\xbcycza\xc5\x82a \xc5\x9brednio 150 ksi\xc4\x85\xc5\xbcek dziennie, za\xc5\x9b w drugim roku funkcjonowania \xe2\x80\x93 169 dziennie. Dynamiczny rozw\xc3\xb3j ksi\xc4\x85\xc5\xbcnicy zosta\xc5\x82 przerwany przez wybuch I wojny \xc5\x9bwiatowej, a zw\xc5\x82aszcza przez zniszczenie fabryki przez wycofuj\xc4\x85ce si\xc4\x99 z frontu zachodniego wojska rosyjskie w nocy z 16 na 17 lipca 1915 r.; straty fabryki wyceniono na ponad 5 000 000 rb w z\xc5\x82ocie. Rozw\xc3\xb3j miasta i biblioteki zosta\xc5\x82y zahamowane na wiele lat._NEWLINE_W okresie 1907-1915 biblioteka by\xc5\x82a czynna codziennie przez 4 godziny, z wyj\xc4\x85tkiem niedziel oraz \xc5\x9bwi\xc4\x85t.\n_START_SECTION_\nHistoria biblioteki od 1915 r.\n_START_PARAGRAPH_\nDopiero wraz z o\xc5\xbcywieniem gospodarczym po 1936 r. i tzw. Aferze \xc5\xbbyrardowskiej, po kt\xc3\xb3rej zak\xc5\x82ady zosta\xc5\x82y przej\xc4\x99te przez Pa\xc5\x84stwowy Bank Rolny nast\xc4\x85pi\xc5\x82o o\xc5\xbcywienie gospodarcze, wraz z kt\xc3\xb3rym o\xc5\xbcywi\xc5\x82o si\xc4\x99 \xc5\xbcycie kulturalne miasta, w tym biblioteki. Zbiory szcz\xc4\x99\xc5\x9bliwie przetrwa\xc5\x82y wojn\xc4\x99 i obecnie biblioteka funkcjonuje jako Miejska Biblioteka Publiczna \xe2\x80\x93 Filia nr 6 i mie\xc5\x9bci si\xc4\x99 na parterze budynku mieszkalnego przy ulicy 1 Maja 52. Biblioteka posiada du\xc5\xbcy zas\xc3\xb3b druk\xc3\xb3w sprzed 1945 r., w tym na przyk\xc5\x82ad exempla polonik\xc3\xb3w petersburskich z po\xc5\x82owy XIX wieku, zesp\xc3\xb3\xc5\x82 warto\xc5\x9bciowych wydawnictw encyklopedycznych z ko\xc5\x84ca XIX wieku oraz szereg wczesnych wyda\xc5\x84 dzie\xc5\x82 literatury polskiej.'