b'\n_START_ARTICLE_\nOpactwo Cysters\xc3\xb3w w Kamie\xc5\x84cu Z\xc4\x85bkowickim\n_START_SECTION_\nHistoria opactwa\n_START_PARAGRAPH_\nCystersi do Kamie\xc5\x84ca Z\xc4\x85bkowickiego przybyli oko\xc5\x82o 1249 z pobliskiego Lubi\xc4\x85\xc5\xbca. Klasztor w Kamie\xc5\x84cu zosta\xc5\x82 ufundowany kilkadziesi\xc4\x85t lat wcze\xc5\x9bniej dla augustian\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy z powodu wewn\xc4\x99trznych problem\xc3\xb3w zakonu opu\xc5\x9bcili to miejsce. Pocz\xc4\x85tkowo cystersi byli w sporze z augustianami w kwestii w\xc5\x82asno\xc5\x9bci opactwa, ale zosta\xc5\x82 on rozstrzygni\xc4\x99ty na korzy\xc5\x9b\xc4\x87 cysters\xc3\xb3w i 15 lipca 1251 papie\xc5\xbc Innocenty IV potwierdzi\xc5\x82 cystersom wieczyste posiadanie tego miejsca. Wkr\xc3\xb3tce rozpocz\xc4\x99li oni wznoszenie wed\xc5\x82ug w\xc5\x82asnej regu\xc5\x82y nowych obiekt\xc3\xb3w, w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a. Postanowieniem papieskim weszli w posiadanie ca\xc5\x82ego maj\xc4\x85tku poprzednich w\xc5\x82a\xc5\x9bcicieli. Pod koniec XIII wieku w sk\xc5\x82ad d\xc3\xb3br klasztornych wchodzi\xc5\x82o kilkana\xc5\x9bcie wsi. W klasztorze kamienieckim przebywa\xc5\x82o nawet do 80. zakonnik\xc3\xb3w. Cystersi w posiad\xc5\x82o\xc5\x9bciach klasztoru prowadzili dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 rolnicz\xc4\x85, kt\xc3\xb3rej sprzyja\xc5\x82a dobra jako\xc5\x9b\xc4\x87 gleb w rejonie doliny Nysy K\xc5\x82odzkiej. Prowadzono tak\xc5\xbce hodowl\xc4\x99 byd\xc5\x82a, koni i owiec. Stawy dostarcza\xc5\x82y opactwu ryb, a pasieki miodu. Zajmowano si\xc4\x99 tkactwem, krawiectwem, garbarstwem, szewstwem, piekarstwem, piwowarstwem i gorzelnictwem. Funkcjonowa\xc5\x82y tak\xc5\xbce ku\xc5\xbanie klasztorne. W 1273 dobroczy\xc5\x84ca klasztoru ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Henryk IV Prawy przekaza\xc5\x82 mnichom dowolno\xc5\x9b\xc4\x87 korzystania z wydobywanych na terenach nale\xc5\xbc\xc4\x85cych do opactwa minera\xc5\x82\xc3\xb3w i z\xc5\x82\xc3\xb3\xc5\xbc. Do poprawy zamo\xc5\xbcno\xc5\x9bci klasztoru przyczyni\xc5\x82y si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zwolnienia z podatk\xc3\xb3w na rzecz ksi\xc4\x99cia, kt\xc3\xb3re zakonnicy sukcesywnie uzyskiwali. W 1356 ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 zi\xc4\x99bicki Miko\xc5\x82aj uwolni\xc5\x82 ich ca\xc5\x82kowicie z takich \xc5\x9bwiadcze\xc5\x84. Panowanie ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t zi\xc4\x99bickich przynios\xc5\x82o klasztorowi wzrost uposa\xc5\xbce\xc5\x84 i przywilej\xc3\xb3w, wi\xc4\x85za\xc5\x82o si\xc4\x99 jednak z podporz\xc4\x85dkowaniem klasztoru koronie czeskiej._NEWLINE_Klasztor kamieniecki by\xc5\x82 tak\xc5\xbce licz\xc4\x85c\xc4\x85 si\xc4\x99 w \xc3\xb3wczesnym czasie si\xc5\x82\xc4\x85 polityczn\xc4\x85. Opactwo pe\xc5\x82ni\xc5\x82o rol\xc4\x99 mediatora w konflikcie biskupa wroc\xc5\x82awskiego Tomasza Zaremby z Henrykiem IV Prawym. Mnisi popierali zjednoczeniowe plany tego w\xc5\x82adcy i wspierali go w d\xc4\x85\xc5\xbceniach do osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia korony. O ich przychylno\xc5\x9b\xc4\x87 stara\xc5\x82 si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc roszcz\xc4\x85cy sobie prawa do dziedzictwa piastowskiego kr\xc3\xb3l czeski Wac\xc5\x82aw II. Wynikiem tego by\xc5\x82a przekazana opactwu w 1294 istotna darowizna miasta Mi\xc4\x99dzylesia wraz z przyleg\xc5\x82ymi do niego terenami._NEWLINE_Opactwo kamienieckie rozwija\xc5\x82o si\xc4\x99 z sukcesami od czas\xc3\xb3w za\xc5\x82o\xc5\xbcenia a\xc5\xbc do XV wieku. Dotyczy to zar\xc3\xb3wno rozwoju gospodarczego, jak r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc duszpasterskiego i kulturalnego. W klasztorze rozwijano si\xc4\x99 pi\xc5\x9bmiennictwo historiograficzne oraz liturgiczne. Dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 duszpasterska nie ogranicza\xc5\x82a si\xc4\x99 wy\xc5\x82\xc4\x85cznie do mur\xc3\xb3w opactwa. Zakonnicy pracowali w parafiach poza klasztorem, prowadzili hospicja, sprawowali opiek\xc4\x99 nad chorymi, ubogimi i samotnymi oraz rozdawali ja\xc5\x82mu\xc5\xbcn\xc4\x99. Wa\xc5\xbcnym miejscem by\xc5\x82o sanktuarium z cudown\xc4\x85 figur\xc4\x85 Matki Bo\xc5\xbcej w Bardzie, nad kt\xc3\xb3rym cystersi kamienieccy sprawowali opiek\xc4\x99. By\xc5\x82o to miejsce istotne nie tylko ze wzgl\xc4\x99d\xc3\xb3w religijnych, ale i gospodarczych, z powodu usytuowania Barda przy szlaku handlowym z Wroc\xc5\x82awia do Pragi._NEWLINE_Pod koniec XIII wieku rozpocz\xc4\x99to budow\xc4\x99 ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a, kt\xc3\xb3ra trwa\xc5\x82a do po\xc5\x82owy nast\xc4\x99pnego wieku. Budow\xc4\x99 nowego gotyckiego za\xc5\x82o\xc5\xbcenia klasztornego rozpocz\xc4\x99to natomiast w pierwszych latach XIV wieku._NEWLINE_Trudnym okresem w dziejach opactwa by\xc5\x82 XV wiek. By\xc5\x82 to czas wojen husyckich. Klasztor kilkakrotnie by\xc5\x82 celem najazd\xc3\xb3w, podczas kt\xc3\xb3rych dobra klasztorne by\xc5\x82y niszczone i palone. W wyniku tych najazd\xc3\xb3w ucierpia\xc5\x82y nie tylko dobra klasztorne, ale i sam konwent. Liczba zakonnik\xc3\xb3w zmala\xc5\x82a z oko\xc5\x82o osiemdziesi\xc4\x99ciu w 1359 do oko\xc5\x82o sze\xc5\x9b\xc4\x87dziesi\xc4\x99ciu w 1426 i zaledwie czternastu w 1463. Klasztor do\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc walk Jerzego z Podiebrad\xc3\xb3w z Lig\xc4\x85 \xc5\x9al\xc4\x85sk\xc4\x85. Kolejnych zniszcze\xc5\x84 z tego okresu dokona\xc5\x82y powodzie, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y miejsce w 1496 i 1501._NEWLINE_Klasztor pod\xc5\xbawigni\xc4\x99ty z powojennej zawieruchy przeszed\xc5\x82 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc reorganizacj\xc4\x99 dyscypliny zakonnej, kt\xc3\xb3ra w czasie wojen znacznie podupad\xc5\x82a. Zakonnikom zalecono odnowienie oficjum, zachowywanie milczenia, powstrzymanie si\xc4\x99 od nieumiarkowanego jedzenia i picia. Mieli oni r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc zrezygnowa\xc4\x87 z prywatnych dochod\xc3\xb3w, u\xc5\xbcywa\xc4\x87 lnianej odzie\xc5\xbcy i nie wpuszcza\xc4\x87 kobiet do klauzury. Mimo trudnego okresu opactwo by\xc5\x82o w dobrej kondycji finansowej, wybudowano nowe obiekty klasztorne i zakupiono nowe dobra ziemskie._NEWLINE_W 1524 klasztor kamieniecki pad\xc5\x82 ofiar\xc4\x85 du\xc5\xbcego po\xc5\xbcaru. Po tym czasie nast\xc4\x85pi\xc5\x82 te\xc5\xbc znaczny spadek liczby zakonnik\xc3\xb3w (w 1572 zaledwie czterech, a na prze\xc5\x82omie wiek\xc3\xb3w sze\xc5\x9bciu). Kolejnym okresem, w kt\xc3\xb3rym klasztor podupad\xc5\x82 by\xc5\x82a wojna trzydziestoletnia. Opactwo i jego posiad\xc5\x82o\xc5\x9bci zosta\xc5\x82y doszcz\xc4\x99tnie zdewastowane i ograbione. Dodatkowo w 1633 wybuch\xc5\x82a epidemia d\xc5\xbcumy._NEWLINE_Odbudow\xc4\x85 d\xc3\xb3br klasztornych i \xc5\xbcycia duchowego klasztoru zaj\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 przyby\xc5\x82y z Lubi\xc4\x85\xc5\xbca opat Szymon III Rudiger. Odnowiono ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 opacki oraz rozpocz\xc4\x99to kompleksow\xc4\x85 przebudow\xc4\x99 opactwa. Powsta\xc5\x82 nowy browar, piekarnia, karczma i folwark. Nast\xc4\x99pcy Szymona kontynuowali odbudow\xc4\x99, za\xc5\x82o\xc5\xbcono te\xc5\xbc bibliotek\xc4\x99 klasztorn\xc4\x85, w kt\xc3\xb3rej w kr\xc3\xb3tkim czasie zebrano sze\xc5\x9b\xc4\x87 tysi\xc4\x99cy wolumin\xc3\xb3w oraz odbudowano ko\xc5\x9bcio\xc5\x82y w Bardzie, w zwi\xc4\x85zku z o\xc5\xbcywieniem ruchu pielgrzymkowego. By\xc5\x82 to okres rozkwitu. Podobnie jak w innych \xc5\x9bl\xc4\x85skich opactwach w tym czasie dokonano barokizacji ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a i klasztoru._NEWLINE_Okres rozkwitu zako\xc5\x84czy\xc5\x82 si\xc4\x99 wraz z nastaniem wojen \xc5\x9bl\xc4\x85skich. Klasztor ob\xc5\x82o\xc5\xbcony wysokimi podatkami zacz\xc4\x85\xc5\x82 popada\xc4\x87 w zad\xc5\x82u\xc5\xbcenie, dochodz\xc4\x85c niemal\xc5\xbce do stanu bankructwa. Dla ratowania opactwa po\xc5\xbcyczek udzieli\xc5\x82a mu kapitu\xc5\x82a generalna cysters\xc3\xb3w. Nie zmieni\xc5\x82o to jednak sytuacji. Dodatkowo funkcjonowanie klasztoru utrudnia\xc5\x82a ingerencja Habsburg\xc3\xb3w w \xc5\xbcycie zakonne i wyb\xc3\xb3r opat\xc3\xb3w. W 1807 w Kamie\xc5\x84cu stacjonowa\xc5\x82y wojska napoleo\xc5\x84skie obci\xc4\x85\xc5\xbcaj\xc4\x85c dodatkowo klasztor. 23 listopada 1810 kr\xc3\xb3l pruski Fryderyk Wilhelm III wyda\xc5\x82 edykt sekularyzacyjny likwiduj\xc4\x85c opactwo. Zakonnicy wys\xc5\x82ani zostali do pracy w parafiach diecezjalnych, a dobra klasztorne uleg\xc5\x82y rozproszeniu i dewastacji. Zasadnicz\xc4\x85 ich cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 przej\xc4\x99\xc5\x82a Fryderyka Luiza Wilhelmina, kr\xc3\xb3lowa holenderska._NEWLINE_W roku 1817 w klasztorze wybuch\xc5\x82 pot\xc4\x99\xc5\xbcny po\xc5\xbcar. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 pomieszcze\xc5\x84 uleg\xc5\x82a zniszczeniu. Po przej\xc5\x9bciu Kamie\xc5\x84ca w r\xc4\x99ce Marianny Ora\xc5\x84skiej i jej m\xc4\x99\xc5\xbca Albrechta wybudowali oni powy\xc5\xbcej klasztoru rezydencj\xc4\x99 oraz ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 protestancki. Dopiero w 1900 roku ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 klasztorny przeszed\xc5\x82 w r\xc4\x99ce oo. Redemptoryst\xc3\xb3w. W czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej w klasztorze i ko\xc5\x9bciele znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 najwi\xc4\x99ksza na \xc5\x9al\xc4\x85sku sk\xc5\x82adnica dzie\xc5\x82 sztuki i archiwali\xc3\xb3w. Od zako\xc5\x84czenia wojny ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 pocysterski pe\xc5\x82ni rol\xc4\x99 ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a parafialnego. W zachowanych budynkach klasztoru utworzono oddzia\xc5\x82 Archiwum Pa\xc5\x84stwowego, a w obiektach gospodarczych O\xc5\x9brodek Hodowli Zarodowej.\n_START_SECTION_\nKo\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82\n_START_PARAGRAPH_\nKo\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 opactwa cysterskiego w Kamie\xc5\x84cu Z\xc4\x85bkowickim zbudowany zosta\xc5\x82 w latach 1290-1350 w stylu gotyckim. Jest to pierwsza na ziemiach polskich i jedyna pocysterska \xc5\x9bwi\xc4\x85tynia halowa. Jest to budowla tr\xc3\xb3jnawowa z transeptem, ze sklepieniami \xc5\xbcebrowo-krzy\xc5\xbcowymi z 1400. Ma ona wymiary: d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 70 m, szeroko\xc5\x9b\xc4\x87 20 m, wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 24 m, d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87 nawy poprzecznej 39 m. Nawy maj\xc4\x85 jednakow\xc4\x85 wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 na ca\xc5\x82ej swojej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci. Na prze\xc5\x82omie XVII i XVIII wieku ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 uzyska\xc5\x82 pewne elementy barokowe, np. szczyt zachodni. Po przebudowie w 1722 ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 opr\xc3\xb3cz Wniebowzi\xc4\x99cia NMP otrzyma\xc5\x82 wezwanie \xc5\x9bw. Jakuba Starszego._NEWLINE_O\xc5\x82tarz g\xc5\x82\xc3\xb3wny w \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni, jeden z najwy\xc5\xbcszych, drewnianych o\xc5\x82tarzy w Polsce wykonany zosta\xc5\x82 w warsztacie Chritopha Koenigera z Wroc\xc5\x82awia. Wykonany w 1704 z drewna sosnowego, wielokondygnacyjny, ma ponad 22 m wysoko\xc5\x9bci. Centraln\xc4\x85 jego cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 zajmuje obraz Micha\xc5\x82a Willmanna przedstawiaj\xc4\x85cy Wniebowzi\xc4\x99cie NMP. Powy\xc5\xbcej znajduje si\xc4\x99 inny, owalny obraz Willmanna przedstawiaj\xc4\x85cy Tr\xc3\xb3jc\xc4\x99 \xc5\x9bw. Obydwa wykonane zosta\xc5\x82y w 1705, nied\xc5\x82ugo przed \xc5\x9bmierci\xc4\x85 artysty._NEWLINE_Wybitnym dzie\xc5\x82em sztuki rze\xc5\xbabiarskiej autorstwa Ch. K\xc3\xb6nigera jest polichromowana ambona wykonana w 1708. W jej zwie\xc5\x84czeniu umieszczona jest scena z odpoczywaj\xc4\x85cym pod drzewem Jakubem, kt\xc3\xb3remu we \xc5\x9bnie objawi\xc5\x82 si\xc4\x99 B\xc3\xb3g i anio\xc5\x82owie. Nad baldachimem drabina oparta o chmury, po kt\xc3\xb3rej wchodz\xc4\x85 i schodz\xc4\x85 anio\xc5\x82y Bo\xc5\xbce._NEWLINE_Na emporze ch\xc3\xb3ru muzycznego umieszczone zosta\xc5\x82y organy. Wn\xc4\x99trze ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a zdobi\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc liczne o\xc5\x82tarze i kaplice ko\xc5\x9bcielne, w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich o\xc5\x82tarze: Serca Jezusowego z 1807, \xc5\x9bw. Maksymiliana Kolbe, \xc5\x9bw. Bernarda, \xc5\x9bw. Benedykta, \xc5\x9bw. Stanis\xc5\x82awa Kostki, \xc5\x9bw. Jadwigi, o\xc5\x82tarz Serca Maryi oraz o\xc5\x82tarz Matki Boskiej Bolesnej._NEWLINE_Na zewn\xc4\x85trz ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a jego najbardziej dekoracyjn\xc4\x85 stron\xc4\x85 jest fasada od strony zachodniej. Na cokole umieszczono figur\xc4\x99 Chrystusa z krzy\xc5\xbcem, a po jej obu stronach, na prostok\xc4\x85tnych coko\xc5\x82ach rze\xc5\xbaby Matki Bo\xc5\xbcej i \xc5\x9bw. J\xc3\xb3zefa.\n_START_SECTION_\nZesp\xc3\xb3\xc5\x82 klasztorny\n_START_PARAGRAPH_\nZ za\xc5\x82o\xc5\xbcenia klasztornego zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 tylko niekt\xc3\xb3re obiekty. W dawnym budynku opackim zbudowanym w przed\xc5\x82u\xc5\xbceniu p\xc3\xb3\xc5\x82nocnego skrzyd\xc5\x82a klasztoru znajduje si\xc4\x99 wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie oddzia\xc5\x82 Archiwum Pa\xc5\x84stwowego we Wroc\xc5\x82awiu. Na sklepieniu reprezentacyjnej sali apartament\xc3\xb3w opata zobaczy\xc4\x87 mo\xc5\xbcna fresk z herbem opactwa i widokami klasztor\xc3\xb3w cysterskich w Kamie\xc5\x84cu, Lubi\xc4\x85\xc5\xbcu oraz ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a w Bardzie. W sali naro\xc5\xbcnej zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 na sklepieniu zabytkowe sztukaterie. Na \xc5\x9bcianie w klatce schodowej umieszczony jest kartusz z herbem opactwa._NEWLINE_Obiekty gospodarcze opactwa zajmuje wsp\xc3\xb3\xc5\x82cze\xc5\x9bnie O\xc5\x9brodek Hodowli Zarodowej. Obejmuje on dawne oficyny i budynki gospodarcze.'