b'\n_START_ARTICLE_\nJak-15\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nPodczas II wojny \xc5\x9bwiatowej ZSRR pozosta\xc5\x82 w tyle za innymi g\xc5\x82\xc3\xb3wnymi pot\xc4\x99gami militarnymi, w kt\xc3\xb3rych rozwijano samoloty z nap\xc4\x99dem turboodrzutowym, nie posiadaj\xc4\x85c \xc5\xbcadnych w\xc5\x82asnych samolot\xc3\xb3w tego typu ani praktycznych silnik\xc3\xb3w (prowadzono jedynie ma\xc5\x82o udane pr\xc3\xb3by z samolotami z nap\xc4\x99dem rakietowym lub mieszanym). Dzi\xc4\x99ki zdobyciu pod koniec wojny niemieckich silnik\xc3\xb3w i wynik\xc3\xb3w do\xc5\x9bwiadcze\xc5\x84, mog\xc5\x82y ruszy\xc4\x87 w ZSRR prace nad samolotami odrzutowymi, a wkr\xc3\xb3tce po wojnie uruchomiono produkcj\xc4\x99 skopiowanych silnik\xc3\xb3w Junkers Jumo 004 (jako Klimow RD-10) i BMW-003 (jako RD-20). _NEWLINE_Biuro konstrukcyjne Jakowlewa OKB-115 ju\xc5\xbc w kwietniu 1945 otrzyma\xc5\x82o polecenie zbudowania lekkiego my\xc5\x9bliwca z silnikiem Jumo 004. Konstrukcj\xc4\x99 samolotu oparto o nietypowy uk\xc5\x82ad redanowy, rozpatrywany ju\xc5\xbc przez Niemc\xc3\xb3w podczas wojny, z silnikiem odrzutowym w nosie kad\xc5\x82uba, z dysz\xc4\x85 wylotow\xc4\x85 pod kad\xc5\x82ubem. Pozwoli\xc5\x82o to zachowa\xc4\x87 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 konstrukcji kad\xc5\x82uba my\xc5\x9bliwc\xc3\xb3w \xc5\x9bmig\xc5\x82owych. Nowy samolot Jakowlewa, oznaczany pocz\xc4\x85tkowo Jak-Jumo, oparto w\xc5\x82a\xc5\x9bnie na my\xc5\x9bliwcu \xc5\x9bmig\xc5\x82owym Jak-3 ostatnich serii, konstrukcji metalowej. Zmianom podlega\xc5\x82 przede wszystkim kad\xc5\x82ub, a mniejszym skrzyd\xc5\x82a, kabina pilota i usterzenie, kt\xc3\xb3re zachowa\xc5\x82o charakterystyczny obrys. Budow\xc4\x99 pierwszego prototypu uko\xc5\x84czono w pa\xc5\xbadzierniku 1945, po czym uko\xc5\x84czono drugi. Kilka miesi\xc4\x99cy trwa\xc5\x82y pr\xc3\xb3by naziemne samolotu, po\xc5\x82\xc4\x85czone z ko\xc5\x82owaniem i "podskokami", podczas kt\xc3\xb3rych ujawni\xc5\x82a si\xc4\x99 m.in. konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 zastosowania stalowego k\xc3\xb3\xc5\x82ka ogonowego, gdy\xc5\xbc ogumienie uleg\xc5\x82o spaleniu przez gazy wylotowe silnika._NEWLINE_W 1946 samolot przemianowano na Jak-15 i rozpocz\xc4\x99to pr\xc3\xb3by w locie. Pierwszy raz samolot oblatano 24 kwietnia 1946, kilka godzin po pierwszym locie MiG-9. Ju\xc5\xbc w sierpniu 1946 Jak-15 zaprezentowano publicznie na paradzie w Tuszynie. Nast\xc4\x99pnie, do listopada 1946 zbudowano w zak\xc5\x82adzie nr 31 w Tbilisi produkuj\xc4\x85cym Jaki-3, kr\xc3\xb3tk\xc4\x85 seri\xc4\x99 15 samolot\xc3\xb3w, specjalnie dla celu defilady z okazji rocznicy rewolucji pa\xc5\xbadziernikowej (7 listopada), kt\xc3\xb3ra jednak si\xc4\x99 nie odby\xc5\x82a z uwagi na pogod\xc4\x99. _NEWLINE_Samolot, opr\xc3\xb3cz usterek "wieku dzieci\xc4\x99cego", mia\xc5\x82 wady takie, jak bardzo ma\xc5\x82y zasi\xc4\x99g i d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 lotu, zawodny nap\xc4\x99d o kr\xc3\xb3tkim resursie (najwy\xc5\xbcej 25 godzin pracy), skomplikowan\xc4\x85 procedur\xc4\x99 uruchamiania silnika i stwarzaj\xc4\x85cy problemy w po\xc5\x82\xc4\x85czeniu z nap\xc4\x99dem odrzutowym klasyczny uk\xc5\x82ad podwozia. Z drugiej strony, jego pilota\xc5\xbc by\xc5\x82 prosty i zbli\xc5\xbcony do Jak\xc3\xb3w z silnikami t\xc5\x82okowymi (Jak-3, Jak-9), co u\xc5\x82atwia\xc5\x82o opanowanie go przez pilot\xc3\xb3w i zapoznanie ich z nap\xc4\x99dem odrzutowym. W kwietniu 1947 Jak-15 przeszed\xc5\x82 badania pa\xc5\x84stwowe, po kt\xc3\xb3rych przyj\xc4\x99to go na uzbrojenie lotnictwa i skierowano do ograniczonej produkcji, jako przej\xc5\x9bciowy my\xc5\x9bliwiec treningowy, do czasu opracowania lepszych konstrukcji. Tym samym, Jak-15 sta\xc5\x82 si\xc4\x99 pierwszym radzieckim my\xc5\x9bliwcem odrzutowym przyj\xc4\x99tym na uzbrojenie. Zlecono te\xc5\xbc dalsze prace nad modernizacj\xc4\x85 konstrukcji, m.in. przez zastosowanie podwozia tr\xc3\xb3jko\xc5\x82owego i opracowanie dwumiejscowego wariantu szkolno-treningowego, czego efektem sta\xc5\x82 si\xc4\x99 samolot Jak-17. _NEWLINE_Jeszcze pod koniec 1946 rozpocz\xc4\x99to produkcj\xc4\x99 seryjn\xc4\x85 i w efekcie w defiladzie 1 maja 1947 uczestniczy\xc5\x82o ju\xc5\xbc 50 Jak\xc3\xb3w-15. Produkowane samoloty mia\xc5\x82y ju\xc5\xbc radzieckie silniki RD-10. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 z nich nie posiada\xc5\x82a jednak uzbrojenia lub mia\xc5\x82a tylko 1 dzia\xc5\x82ko. Wed\xc5\x82ug danych firmy Jakowlewa, do zako\xc5\x84czenia produkcji w 1947 zbudowano 280 samolot\xc3\xb3w, lecz by\xc4\x87 mo\xc5\xbce cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 z nich zosta\xc5\x82a uko\xc5\x84czona jako Jaki-17.  _NEWLINE_Jak-15 nie by\xc5\x82 u\xc5\xbcyty bojowo (wed\xc5\x82ug raport\xc3\xb3w pilot\xc3\xb3w ameryka\xc5\x84skich, Jaki-15 spotykane mia\xc5\x82y by\xc4\x87 przez nich podczas wojny korea\xc5\x84skiej, jednak\xc5\xbce nie by\xc5\x82y one dostarczane do KRLD lub Chin i by\xc4\x87 mo\xc5\xbce chodzi o Jak-17).\n_START_SECTION_\nWarianty pochodne\n_START_PARAGRAPH_\nW celu ulepszenia aerodynamiki zosta\xc5\x82 opracowany prototyp samolotu Jak-17 RD10 (nie myli\xc4\x87 z Jak-17). Od Jaka-15 odr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc5\x82 si\xc4\x99 nowym cie\xc5\x84szym skrzyd\xc5\x82em o profilu laminarnym, fotelem wyrzucanym i przedni\xc4\x85 pancern\xc4\x85 szyb\xc4\x85. Z uwagi na zmniejszenie grubo\xc5\x9bci skrzyd\xc5\x82a, przeprojektowaniu uleg\xc5\x82o podwozie, kt\xc3\xb3rego g\xc5\x82\xc3\xb3wne golenie mocowane by\xc5\x82y teraz do kad\xc5\x82uba i chowa\xc5\x82y si\xc4\x99 w kad\xc5\x82ub do ty\xc5\x82u. Rozstaw k\xc3\xb3\xc5\x82 zmniejszy\xc5\x82 si\xc4\x99 do 2 m. Z ty\xc5\x82u pozosta\xc5\x82o metalowe k\xc3\xb3\xc5\x82ko ogonowe. Samolot uko\xc5\x84czono we wrze\xc5\x9bniu 1946 i 26 wrze\xc5\x9bnia 1946 prowadzono na nim pr\xc3\xb3by ko\xc5\x82owania, lecz ostatecznie nie oblatano go, poniewa\xc5\xbc bardziej celowe by\xc5\x82o zastosowanie podwozia tr\xc3\xb3jko\xc5\x82owego. _NEWLINE_Jeszcze przed rozpocz\xc4\x99ciem budowy przedseryjnych Jak-15, rozpocz\xc4\x99to konstruowanie dwumiejscowego wariantu szkolno-treningowego, zgodnie z postanowieniem Rady Ministr\xc3\xb3w, nap\xc4\x99dzanego pocz\xc4\x85tkowo silnikiem Jumo. Otrzyma\xc5\x82 on oznaczenie najpierw Jak-15W, nast\xc4\x99pnie Jak-15UT, w ko\xc5\x84cu Jak-21. Od Jaka-15 r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc5\x82 si\xc4\x99 dodaniem drugiej kabiny dla kursanta z przodu, zamiast kad\xc5\x82ubowego zbiornika paliwa. Obie kabiny w uk\xc5\x82adzie tandem przykryto wsp\xc3\xb3ln\xc4\x85 op\xc5\x82ywow\xc4\x85 czterocz\xc4\x99\xc5\x9bciow\xc4\x85 os\xc5\x82on\xc4\x85, o wyd\xc5\x82u\xc5\xbconym kszta\xc5\x82cie kroplowym. Wariant ten zosta\xc5\x82 oblatany 5 kwietnia 1947. Mia\xc5\x82a by\xc4\x87 zbudowana seria tych samolot\xc3\xb3w, lecz zrezygnowano z tego, poniewa\xc5\xbc bardziej perspektywiczny by\xc5\x82 wariant Jak-21T. _NEWLINE_W czerwcu 1947 oblatano prototyp ulepszonej wersji my\xc5\x9bliwskiej Jak-15U, przebudowany z samolotu seryjnego, r\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x85cy si\xc4\x99 przede wszystkim podwoziem tr\xc3\xb3jpodporowym zamiast klasycznego i powi\xc4\x99kszonym usterzeniem o zmienionym kszta\xc5\x82cie. W marcu 1948 wersj\xc4\x99 t\xc4\x99 zaaprobowano do produkcji seryjnej pod oznaczeniem Jak-17. Jednocze\xc5\x9bnie wprowadzono do produkcji bazuj\xc4\x85c\xc4\x85 na niej dwuosobow\xc4\x85 wersj\xc4\x99 szkolno-treningow\xc4\x85, z podwoziem tr\xc3\xb3jko\xc5\x82owym i wsp\xc3\xb3ln\xc4\x85 os\xc5\x82on\xc4\x85 kabiny o kszta\xc5\x82cie tunelowym, oznaczon\xc4\x85 jako Jak-21T, a w produkcji seryjnej Jak-17 UTI. _NEWLINE_R\xc3\xb3wnocze\xc5\x9bnie Jakowlew opracowa\xc5\x82 ca\xc5\x82kiem nowy my\xc5\x9bliwiec Jak-23, b\xc4\x99d\xc4\x85cy ostatnim my\xc5\x9bliwcem w uk\xc5\x82adzie redanowym.\n_START_SECTION_\nOpis konstrukcji\n_START_PARAGRAPH_\nJednosilnikowy \xc5\x9bredniop\xc5\x82at o konstrukcji ca\xc5\x82kowicie metalowej i prostych skrzyd\xc5\x82ach. Kad\xc5\x82ub kratownicowy z rur stalowych, kryty blach\xc4\x85 duraluminiow\xc4\x85. P\xc5\x82aty dwud\xc5\xbawigarowe o konstrukcji z duraluminium. Usterzenie klasyczne o konstrukcji metalowej. Silnik odrzutowy umieszczony by\xc5\x82 w przedniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kad\xc5\x82uba, z dysz\xc4\x85 pod kad\xc5\x82ubem, na wysoko\xc5\x9bci kabiny pilota. Ogonowa cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 kad\xc5\x82uba pokryta by\xc5\x82a pod spodem blach\xc4\x85 \xc5\xbcaroodporn\xc4\x85. Kabina pilota zamkni\xc4\x99ta, oszklona; os\xc5\x82ona sk\xc5\x82ada\xc5\x82a si\xc4\x99 z trzycz\xc4\x99\xc5\x9bciowego sta\xc5\x82ego wiatrochronu i wypuk\xc5\x82ej os\xc5\x82ony odsuwanej do ty\xc5\x82u. Podwozie samolotu klasyczne, ze stalowym chowanym k\xc3\xb3\xc5\x82kiem ogonowym; golenie g\xc5\x82\xc3\xb3wne chowane w skrzyd\xc5\x82a. _NEWLINE_Nap\xc4\x99d stanowi\xc5\x82 jeden silnik turboodrzutowy ze spr\xc4\x99\xc5\xbcark\xc4\x85 osiow\xc4\x85 RD-10 (rozwini\xc4\x99cie niemieckiego silnika Junkers Jumo 004) o ci\xc4\x85gu 900 kg (ok. 8,83 kN)._NEWLINE_Uzbrojenie: 2 lub 1 dzia\xc5\x82ko 23 mm NS-23 (po 60 naboj\xc3\xb3w) w g\xc3\xb3rnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci kad\xc5\x82uba.'