b'\n_START_ARTICLE_\nZamek na Ostrowie Tumskim we Wroc\xc5\x82awiu\n_START_SECTION_\nDrewniany gr\xc3\xb3d\n_START_PARAGRAPH_\nGr\xc3\xb3d na zachodnim cyplu Ostrowa Tumskiego powsta\xc5\x82 w X wieku jako drugi gr\xc3\xb3d wroc\xc5\x82awski, prawdopodobnie stanowi\xc4\x85cy siedzib\xc4\x99 namiestnik\xc3\xb3w-kasztelan\xc3\xb3w. Okr\xc4\x85g\xc5\x82y w planie gr\xc3\xb3d otoczony by\xc5\x82 wa\xc5\x82em drewniano-ziemnym, umocnionym cz\xc4\x99stoko\xc5\x82em. Badania dendrochronologiczne dowodz\xc4\x85, \xc5\xbce ok. 985 roku w czasach panowania Mieszka I powsta\xc5\x82 tu w kr\xc3\xb3tkim czasie nowy gr\xc3\xb3d, w formie tzw. grodu piastowskiego (w tym samym czasie wybudowano grody w G\xc5\x82ogowie i Opolu) Dwukrotnie, na prze\xc5\x82omie wiek\xc3\xb3w X i XI oraz w ci\xc4\x85gu XI w. gr\xc3\xb3d by\xc5\x82 powi\xc4\x99kszany kosztem terenu podgrodzia. Zabudowania mieszkalne grodu by\xc5\x82y drewniane, za\xc5\x9b przed 1149 palatyn Piotr W\xc5\x82ost ufundowa\xc5\x82 murowan\xc4\x85 kaplic\xc4\x99 pod wezwaniem \xc5\x9bw. Marcina i opactwo benedykty\xc5\x84skie.\n_START_SECTION_\nRozbudowa i \xc5\x9bwietno\xc5\x9b\xc4\x87 zamku\n_START_PARAGRAPH_\nW 1166 gr\xc3\xb3d wroc\xc5\x82awski zosta\xc5\x82 zaj\xc4\x99ty przez ksi\xc4\x99cia Boles\xc5\x82awa Wysokiego. Ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99, kt\xc3\xb3ry wiele lat sp\xc4\x99dzi\xc5\x82 w zachodniej Europie, zdecydowa\xc5\x82 si\xc4\x99 na budow\xc4\x99 na terenie grodu kamiennej rezydencji (palatium) i nowej osiemnastobocznej kaplicy zamkowej. Gr\xc3\xb3d, z kt\xc3\xb3rego ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99ta korzystali dotychczas tylko przej\xc5\x9bciowo, przekszta\xc5\x82ci\xc5\x82 si\xc4\x99 w sta\xc5\x82\xc4\x85 rezydencj\xc4\x99 ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x85t dzielnicowych._NEWLINE_Syn i nast\xc4\x99pca Boles\xc5\x82awa, Henryk I, po\xc5\x82o\xc5\xbcy\xc5\x82 nacisk na rozw\xc3\xb3j swojej drugiej rezydencji (zamku w Legnicy) i klasztoru w Henrykowie, nie inwestowa\xc5\x82 natomiast we wzgl\xc4\x99dnie dobrze rozbudowany zamek wroc\xc5\x82awski, kt\xc3\xb3ry przekaza\xc5\x82 na rezydencj\xc4\x99 wsp\xc3\xb3\xc5\x82uczestnicz\xc4\x85cemu w rz\xc4\x85dach synowi, Henrykowi II. Ten ostatni rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 w latach 30. XII wieku budow\xc4\x99 ceglanej kaplicy, prawdopodobnie przeznaczonej na sprowadzone do Wroc\xc5\x82awia relikwie \xc5\x9awi\xc4\x99tego Krzy\xc5\xbca._NEWLINE_Najazd mongolski w 1241 nie spowodowa\xc5\x82 na zamku na Ostrowie wi\xc4\x99kszych szk\xc3\xb3d, pod Legnic\xc4\x85 zgin\xc4\x85\xc5\x82 jednak ksi\xc4\x85\xc5\xbc\xc4\x99 Henryk II. Jego nast\xc4\x99pca, Henryk III, otoczy\xc5\x82 zamek murami (o pracach wspomina wzmianka z 1257). Rozbudowa zabudowa\xc5\x84 zamkowych natomiast na jaki\xc5\x9b czas usta\xc5\x82a; podj\xc4\x85\xc5\x82 j\xc4\x85 na nowo w bardzo szerokim zakresie i w stylu dojrza\xc5\x82ego gotyku dopiero w\xc5\x82adaj\xc4\x85cy od 1270 Henryk IV Probus. Dotychczasowe palatium zosta\xc5\x82o powi\xc4\x99kszone i przed\xc5\x82u\xc5\xbcone w kierunku p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym i zachodnim, osiemnastoboczna kaplica zast\xc4\x85piona przez now\xc4\x85, o\xc5\x9bmioboczn\xc4\x85, gotyck\xc4\x85, przylegaj\xc4\x85c\xc4\x85 do r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc nowego budynku od strony wschodniej, zapewne stanowi\xc4\x85cego opactwo, tymczasem przekazane premonstratensom. W ten spos\xc3\xb3b powsta\xc5\x82 po p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej stronie zamku ci\xc4\x85g zabudowy o d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci oko\xc5\x82o 120\xc2\xa0m. W latach 80. XIII wieku Henryk IV rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 budow\xc4\x99 kolejnej kaplicy zamkowej (ob. \xc5\x9bw. Marcina) i za\xc5\x82o\xc5\xbcenia klasztornego, nosz\xc4\x85cych wezwanie Naj\xc5\x9bwi\xc4\x99tszej Marii Panny i przeznaczonych na rodzinne mauzoleum. Roboty budowlane nad tymi obiektami przerwano w roku 1287 w zwi\xc4\x85zku z przeniesieniem \xc5\x9brodk\xc3\xb3w na kolegiat\xc4\x99 \xc5\x9bw. Krzy\xc5\xbca. Uko\xc5\x84czone zosta\xc5\x82y p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w uproszczonej formie.\n_START_SECTION_\nDalsze dzieje terenu zamkowego\n_START_PARAGRAPH_\nNast\xc4\x99pcy Henryka IV nie rezydowali ju\xc5\xbc na zamku na Ostrowie. W latach 1329\xe2\x80\x931335 teren zosta\xc5\x82 u\xc5\xbcyczony kapitule kolegiaty \xc5\x9bw. Krzy\xc5\xbca na cele mieszkalne, a wkr\xc3\xb3tce podzielony zbiegaj\xc4\x85cymi si\xc4\x99 na powsta\xc5\x82ym przed ko\xc5\x9bcio\xc5\x82em \xc5\x9bw. Marcina placyku p\xc5\x82otami na siedem parceli. W 1382 Wac\xc5\x82aw IV rozwa\xc5\xbca\xc5\x82 rozbudow\xc4\x99 zamku, wkr\xc3\xb3tce jednak tego zaniecha\xc5\x82. W 1439 kapitu\xc5\x82a uzyska\xc5\x82a teren na w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87 i zarz\xc4\x85dza\xc5\x82a nim do sekularyzacji w 1810._NEWLINE_W 1885 w ramach regulacji geometrycznej okolic dzisiejszego pl. Bema (w tym czasie powsta\xc5\x82y te\xc5\xbc pobliskie Mosty M\xc5\x82y\xc5\x84skie) przebito przez dawny teren zamku istniej\xc4\x85c\xc4\x85 do chwili obecnej ulic\xc4\x99 \xc5\x9bw.\xc2\xa0Marcina, nadaj\xc4\x85c te\xc5\xbc cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo przekszta\xc5\x82conym posesjom dzisiejsz\xc4\x85 numeracj\xc4\x99. Na zach\xc3\xb3d od zamku, a tak\xc5\xbce w jego zachodniej i po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wzniesiono wysokie kamienice. Na wysoko\xc5\x9bci ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82ka \xc5\x9bw. Marcina linia zabudowy dom\xc3\xb3w nr\xc2\xa07 i\xc2\xa09 wycofana by\xc5\x82a uko\xc5\x9bnie wzd\xc5\x82u\xc5\xbc dawnego muru obronnego (r\xc3\xb3wnolegle do rzeki), a na posesji pl. Ko\xc5\x9bcielny 10 si\xc4\x99ga\xc5\x82a zn\xc3\xb3w ulicy, tak \xc5\xbce wok\xc3\xb3\xc5\x82 ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82ka powsta\xc5\x82 swoisty placyk._NEWLINE_W czasie obl\xc4\x99\xc5\xbcenia Wroc\xc5\x82awia w 1945 zabudowa terenu zamkowego uleg\xc5\x82a powa\xc5\xbcnym zniszczeniom. Przede wszystkim zniszczone zosta\xc5\x82y domy mieszkalne po\xc5\x82udniowej strony oraz niekt\xc3\xb3re budynki po stronie p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej ul. \xc5\x9bw.\xc2\xa0Marcina. Silnie zniszczony zosta\xc5\x82 ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82ek \xc5\x9bw. Marcina, z kt\xc3\xb3rego pozosta\xc5\x82y wypalone mury. W latach 60. odbudowano w zmienionej formie ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 i usuni\xc4\x99to ruiny kamienic. Da\xc5\x82o to okazj\xc4\x99 do bada\xc5\x84 archeologicznych terenu zamkowego, prowadzonych wpierw przez Rudolfa Jamk\xc4\x99 i Wojciecha Ko\xc4\x8dk\xc4\x99, a p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Tadeusza Kozaczewskiego, Olgierda Czernera i Edmunda Ma\xc5\x82achowicza. Cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 terenu po po\xc5\x82udniowej stronie ulicy zosta\xc5\x82a po\xc5\x9bpiesznie zagospodarowana w 1968, aby ustawi\xc4\x87 pomnik Jana XXIII. P\xc3\xb3\xc5\x82nocna, nadal nie zbadana w pe\xc5\x82ni cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 terenu jest obecnie ogrodzona murem i u\xc5\xbcywana przez szpital oraz klasztor; pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bci zasadniczego budynku zamkowego s\xc4\x85 dost\xc4\x99pne do zwiedzania.\n_START_SECTION_\nZabudowania mieszkalne\n_START_PARAGRAPH_\nZbudowane w ko\xc5\x84cu XII wieku palatium mia\xc5\x82o form\xc4\x99 roma\xc5\x84skiego don\xc5\xbconu o wymiarach oko\xc5\x82o 15\xc2\xa0\xc3\x97\xc2\xa017\xc2\xa0m, wzmiankowane w latach 1265 i 1266 (in castro lapideo \xe2\x80\x93 \xc5\x82ac. \xe2\x80\x9ew kamiennym zamku\xe2\x80\x9d). Jak m\xc3\xb3wi wzmianka z 1239, w palatium znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 przynajmniej jedna komnata (caminata, czyli pomieszczenie mieszkalne ogrzewane kominkiem)._NEWLINE_W czasach Henryka IV budynek mieszkalny zosta\xc5\x82 powi\xc4\x99kszony o trakt po\xc5\x82o\xc5\xbcony po p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej stronie dotychczasowych mur\xc3\xb3w obronnych i przed\xc5\x82u\xc5\xbcony o ci\xc4\x85gn\xc4\x85ce si\xc4\x99 w kierunku p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-zachodnim skrzyd\xc5\x82o o charakterze gospodarczym. W jego pobli\xc5\xbcu przypuszczalnie znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 kuchnia i \xc5\x82a\xc5\xbanie._NEWLINE_Mury g\xc5\x82\xc3\xb3wnego korpusu dawnego gotyckiego palatium, pierwotnie dwu- lub trzykondygnacyjnego, zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 do wysoko\xc5\x9bci pierwszego (a cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo drugiego) pi\xc4\x99tra jako piwnica i parter obecnego budynku ul.\xc2\xa0\xc5\x9bw.\xc2\xa0Marcina nr\xc2\xa012. Na terenie Domu Notre Dame znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 relikty zamku, a w piwnicy zosta\xc5\x82a udost\xc4\x99pniona do zwiedzania \xc5\x9bcie\xc5\xbcka edukacyjna dotycz\xc4\x85ca pierwszych za\xc5\x82o\xc5\xbce\xc5\x84 piastowskich we Wroc\xc5\x82awiu.\n_START_SECTION_\nOpactwo i kaplica \xc5\x9bw. Marcina (I)\n_START_PARAGRAPH_\nJu\xc5\xbc w pierwszej po\xc5\x82owie XII wieku powsta\xc5\x82a na zamku na Ostrowie kamienna kaplica pod wezwaniem \xc5\x9bw. Marcina z opactwem benedyktyn\xc3\xb3w, wzmiankowana w 1149 jako Abbatia St. Martini. Nie wiadomo, gdzie znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 ta kaplica i jak d\xc5\x82ugo przetrwa\xc5\x82a. Odkryte w p\xc3\xb3\xc5\x82nocno-wschodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci zamku zabudowania roma\xc5\x84skie i gotyckie mog\xc4\x85 by\xc4\x87 ewentualnie pozosta\xc5\x82o\xc5\x9bciami opactwa. Sama kaplica mog\xc5\x82a sta\xc4\x87 dalej na po\xc5\x82udnie, w pobli\xc5\xbcu obecnej jezdni. Mo\xc5\xbcliwe, \xc5\xbce funkcj\xc4\x99 tej pierwszej kaplicy przej\xc4\x99\xc5\x82a w ko\xc5\x84cu XII wieku kolejna, osiemnastoboczna kaplica i \xc5\xbce to jej dotycz\xc4\x85 dalsze wzmianki o kaplicy \xc5\x9bw. Marcina. Inna hipoteza zak\xc5\x82ada, \xc5\xbce kamienna kaplica przetrwa\xc5\x82a a\xc5\xbc do XIII lub XIV w., a jej wezwanie przeniesiono bezpo\xc5\x9brednio na obecnie istniej\xc4\x85cy ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 w po\xc5\x82udniowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci zamku.\n_START_SECTION_\nKaplica dworska I (osiemnastoboczna)\n_START_PARAGRAPH_\nW ostatniej \xc4\x87wierci XII wieku powsta\xc5\x82 w s\xc4\x85siedztwie palatium przylegaj\xc4\x85cy do p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej cz\xc4\x99\xc5\x9bci wa\xc5\x82u grodowego osiemnastoboczny ceglany budynek, identyfikowany jako kaplica zamkowa. Stanowi ona jeden z pierwszych przyk\xc5\x82ad\xc3\xb3w budownictwa ceglanego na \xc5\x9al\xc4\x85sku i bywa wi\xc4\x85zana z cysterskim warsztatem budowlanym z Lubi\xc4\x85\xc5\xbca. Zewn\xc4\x99trzny mur kaplicy o wewn\xc4\x99trznej \xc5\x9brednicy 19,5\xc2\xa0m i grubo\xc5\x9bci 2\xc2\xa0m oparty by\xc5\x82a na fundamentach punktowych, po\xc5\x82\xc4\x85czonych \xc5\x82\xc4\x99kami. \xc5\x9aciany by\xc5\x82y akcentowane lizenami w miejscach, gdzie opiera\xc5\x82y si\xc4\x99 na fundamentach. W centrum kaplicy znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 filar na fundamencie o \xc5\x9brednicy 2\xc2\xa0m. Badania wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce filar by\xc5\x82 nieco przesuni\xc4\x99ty wzgl\xc4\x99dem geometrycznego \xc5\x9brodka kaplicy. Trudno powiedzie\xc4\x87, czy by\xc5\x82 to celowy zabieg budowniczych, aby o\xc5\x82tarz by\xc5\x82 lepiej widoczny z ewentualnej empory czy okna przylegaj\xc4\x85cego don\xc5\xbconu, czy te\xc5\xbc przesuni\xc4\x99cie to jedynie b\xc5\x82\xc4\x85d pomiarowy badaczy. Ze wzgl\xc4\x99du na znaczn\xc4\x85 rozpi\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 wn\xc4\x99trze nie by\xc5\x82o raczej sklepione, a jedynie przykryte stropem na belkach opartych na obwodzie i \xc5\x9brodkowym filarze. Od p\xc3\xb3\xc5\x82nocnego wschodu przylega\xc5\x82o do kaplicy niewielkie pomieszczenie, by\xc4\x87 mo\xc5\xbce zakrystia._NEWLINE_Kaplica nie by\xc5\x82a jednoznacznie wzmiankowana w \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82ach pisanych: wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 z ni\xc4\x85 wezwanie \xc5\x9bw. Marcina lub te\xc5\xbc z pewnych przyczyn je wyklucza. Kaplic\xc4\x99 zburzono w czwartej \xc4\x87wierci XIII wieku w zwi\xc4\x85zku z budow\xc4\x85 kaplicy gotyckiej.\n_START_SECTION_\nKaplica p\xc3\xb3\xc5\xbanoroma\xc5\x84ska\n_START_PARAGRAPH_\nW zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci zamku rozpocz\xc4\x99to w latach 30. XIII wieku budow\xc4\x99 p\xc3\xb3\xc5\xbanoroma\xc5\x84skiej ceglanej kaplicy na planie krzy\xc5\xbca z czterofilarowym wn\xc4\x99trzem. Nawa mia\xc5\x82a rozpi\xc4\x99to\xc5\x9b\xc4\x87 oko\xc5\x82o 11\xc2\xa0m i boki na przemian kr\xc3\xb3tsze i d\xc5\x82u\xc5\xbcsze. Do kr\xc3\xb3tkich bok\xc3\xb3w przylega\xc5\x82y trzy czworoboczne apsydy, a od p\xc3\xb3\xc5\x82nocnego wschodu kwadratowe prezbiterium zamkni\xc4\x99te tak\xc4\x85 sam\xc4\x85 apsyd\xc4\x85. Uk\xc5\x82ad baz przy\xc5\x9bciennych wykazuje, \xc5\xbce pierwotnie planowano cztery filary ustawione przed apsydami i prezbiterium, a zatem wzd\xc5\x82u\xc5\xbc osi g\xc5\x82\xc3\xb3wnej i poprzecznej kaplicy. Wszystko wskazuje jednak na to, \xc5\xbce kaplic\xc4\x99 uko\xc5\x84czono oko\xc5\x82o 1250 wedle zmienionej koncepcji, z filarami wzd\xc5\x82u\xc5\xbc d\xc5\x82u\xc5\xbcszych bok\xc3\xb3w. Kaplic\xc4\x99 rozebrano najp\xc3\xb3\xc5\xbaniej w XV wieku, jej \xc5\x9bciany przyziemia zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 jednak pod jezdni\xc4\x85 i chodnikiem ul.\xc2\xa0\xc5\x9bw.\xc2\xa0Marcina oraz pod przyleg\xc5\x82ym ogrodem klasztoru. W trakcie wykopalisk odkryto te\xc5\xbc kilka detali granitowych, m.in. fragmenty coko\xc5\x82u i dwie bazy przy\xc5\x9bcienne, obecnie wyeksponowane w Muzeum Architektury we Wroc\xc5\x82awiu. Odnaleziony fragment o\xc5\x9bcie\xc5\xbca Ma\xc5\x82achowicz interpretuje jako fragment latarni, a kaplic\xc4\x99 wi\xc4\x85\xc5\xbce z relikwiami krzy\xc5\xbca, sugeruj\xc4\x85c, \xc5\xbce nosi\xc5\x82a zwi\xc4\x85zane z nimi wezwanie.\n_START_SECTION_\nKaplica dworska II (o\xc5\x9bmioboczna)\n_START_PARAGRAPH_\nDruga kaplica dworska powsta\xc5\x82a oko\xc5\x82o 1270\xe2\x80\x931280 w miejscu pierwszej, z niewielkim przesuni\xc4\x99ciem centrum rzutu w kierunku p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym. Orientowana dwukondygnacyjna kaplica mia\xc5\x82a o\xc5\x9bmioboczn\xc4\x85 naw\xc4\x99 o rozpi\xc4\x99to\xc5\x9bci wewn\xc4\x99trznej oko\xc5\x82o 17,6\xc2\xa0m. Kr\xc3\xb3tkie czworok\xc4\x85tne dwuprz\xc4\x99s\xc5\x82owe prezbiterium przylegaj\xc4\x85ce od wschodniego boku oktogonu, przypomina\xc5\x82o swoj\xc4\x85 architektur\xc4\x85 z wn\xc4\x99kami na figury \xc5\x9bwi\xc4\x99tych kaplic\xc4\x99 zamkow\xc4\x85 \xc5\x9bw. Tomasza w Raciborzu. Zachodni bok przybudowany by\xc5\x82 do palatium, tak \xc5\xbce na p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej i po\xc5\x82udniowej stronie oktogon posiada\xc5\x82 tr\xc3\xb3jboczne elewacje, podzielone wydatnymi przyporami. Dolna kondygnacja, zag\xc5\x82\xc4\x99bione na ok. 1,2\xc2\xa0m przyziemie, pe\xc5\x82ni\xc5\x82o funkcje \xc5\x9bwieckie, gospodarcze. Mo\xc5\xbcliwe, \xc5\xbce oktagonalna cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 budynku by\xc5\x82a w rzeczywisto\xc5\x9bci wielofunkcyjn\xc4\x85 aul\xc4\x85 zamkow\xc4\x85, a jedynie prezbiterium stanowi\xc5\x82o otwart\xc4\x85 do jej wn\xc4\x99trza kaplic\xc4\x99. Ma\xc5\x82achowicz wi\xc4\x85\xc5\xbce ten budynek z warsztatem mistrza Wilanda i rekonstruuje go z nadwieszon\xc4\x85 na skarpach, otwart\xc4\x85 do wn\xc4\x99trza galeri\xc4\x85 obiegaj\xc4\x85c\xc4\x85 naw\xc4\x99 i z wysokimi szczytami w elewacjach wok\xc3\xb3\xc5\x82 oktogonu. Prawdopodobnie do tego obiektu odnosi si\xc4\x99 okre\xc5\x9blenie Mittelbau (niem. budynek \xc5\x9brodkowy) z dokumentu z roku 1382 dotycz\xc4\x85cego zamku, znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 on bowiem w \xc5\x9brodku p\xc3\xb3\xc5\x82nocnego ci\xc4\x85gu zabudowy._NEWLINE_Po przej\xc5\x9bciu zamku na w\xc5\x82asno\xc5\x9b\xc4\x87 kapitu\xc5\x82y kaplic\xc4\x99 cz\xc4\x99\xc5\x9bciowo wyburzono. Mury strony p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej wykorzystane w budynkach mieszkalnych (wschodnia cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 dworu przy ul.\xc2\xa0\xc5\x9bw.\xc2\xa0Marcina nr\xc2\xa012 oraz zachodnia zniszczonego w czasie II wojny \xc5\x9bwiatowej i rozebranego w latach 60. XX wieku pod nr\xc2\xa014) widoczne by\xc5\x82y jeszcze na planach pomiarowych z pierwszej po\xc5\x82. XIX wieku. Obecnie relikty widoczne s\xc4\x85 w kondygnacji piwnicznej budynku nr\xc2\xa012.\n_START_SECTION_\nMury obronne\n_START_PARAGRAPH_\nW XIII-XIV wieku ca\xc5\x82a p\xc3\xb3\xc5\x82nocna strona terenu ograniczona by\xc5\x82a budynkiem mieszkalnym i kaplic\xc4\x85. Z pozosta\xc5\x82ych stron teren zamkowy otoczony by\xc5\x82 ceglanym murem wysoko\xc5\x9bci rekonstruowanej na 6\xe2\x80\x937\xc2\xa0m. W murach znajdowa\xc5\x82y si\xc4\x99 dwie bramy (zewn\xc4\x99trzna \xe2\x80\x9ewodna\xe2\x80\x9d od zachodu i prowadz\xc4\x85ca na pozosta\xc5\x82\xc4\x85 cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 Ostrowa \xe2\x80\x9egrodzka\xe2\x80\x9d od wschodu, przy obecnym wschodnim ko\xc5\x84cu ul. \xc5\x9bw.\xc2\xa0Marcina) z wie\xc5\xbcami. Oko\xc5\x82o 16-metrowej wysoko\xc5\x9bci wie\xc5\xbca od strony Ostrowa zachowa\xc5\x82a si\xc4\x99 a\xc5\xbc do pocz\xc4\x85tku XIX wieku, u\xc5\xbcywana jako wi\xc4\x99zienie kapitu\xc5\x82y \xc5\x9bw. Krzy\xc5\xbca; jej fundamenty (o wymiarach oko\xc5\x82o 6,20\xc2\xa0\xc3\x97\xc2\xa07,00\xc2\xa0m) zachowa\xc5\x82y si\xc4\x99 do chwili obecnej pod poziomem jezdni naro\xc5\xbcnika pl. Ko\xc5\x9bcielnego.'