b'\n_START_ARTICLE_\nJ\xc4\x99zyki indoeuropejskie\n_START_SECTION_\nPochodzenie j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w indoeuropejskich\n_START_PARAGRAPH_\nW\xc5\x9br\xc3\xb3d j\xc4\x99zykoznawc\xc3\xb3w nie ma zgodno\xc5\x9bci, gdzie znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 pierwotna ojczyzna (Urheimat) j\xc4\x99zyka praindoeuropejskiego. Obecnie dominuj\xc4\x85 dwie hipotezy: pontyjsko-kaspijska, umieszczaj\xc4\x85ca ojczyzn\xc4\x99 rodziny indoeuropejskiej pomi\xc4\x99dzy Morzem Czarnym a Morzem Kaspijskim, oraz anatolijska, wed\xc5\x82ug kt\xc3\xb3rej j\xc4\x99zyki indoeuropejskie wywodz\xc4\x85 si\xc4\x99 z Anatolii, na terenach dzisiejszej Turcji.\n_START_SECTION_\nTeoria pontyjsko-kaspijska\n_START_PARAGRAPH_\nTeoria pontyjsko-kaspijska (teoria kurhanowa) zosta\xc5\x82a przedstawiona przez Marij\xc4\x99 Gimbutas w roku 1956 na podstawie por\xc3\xb3wnania wynik\xc3\xb3w bada\xc5\x84 archeologicznych i j\xc4\x99zykoznawczych. Gimbutas umie\xc5\x9bci\xc5\x82a indoeuropejsk\xc4\x85 ojczyzn\xc4\x99 na Wielkim Stepie, nadaj\xc4\x85c swojej teorii nazw\xc4\x99 kurhanowej, od kurhan\xc3\xb3w \xe2\x80\x93 kopcowatych mogi\xc5\x82 neolitycznych wyst\xc4\x99puj\xc4\x85cych na tym obszarze._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug tej teorii, pomi\xc4\x99dzy 4400 a 2800 r. p.n.e. konni wojownicy podbili wi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 obszar\xc3\xb3w Europy oraz \xc5\x9brodkowo-zachodniej Azji, wypieraj\xc4\x85c miejscow\xc4\x85 ludno\xc5\x9b\xc4\x87 i narzucaj\xc4\x85c jej sw\xc3\xb3j j\xc4\x99zyk.\n_START_SECTION_\nTeoria anatolijska\n_START_PARAGRAPH_\nW roku 1987 Colin Renfrew zasugerowa\xc5\x82 zwi\xc4\x85zki pomi\xc4\x99dzy rozprzestrzenianiem si\xc4\x99 j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w indoeuropejskich a rewolucj\xc4\x85 neolityczn\xc4\x85. Wed\xc5\x82ug jego teorii ojczyzna Indoeuropejczyk\xc3\xb3w znajdowa\xc5\x82a si\xc4\x99 na terenie Anatolii pomi\xc4\x99dzy 6500 a 5000 lat p.n.e. W przeciwie\xc5\x84stwie do teorii kurhanowej teoria anatolijska zak\xc5\x82ada pokojowe rozprzestrzenianie si\xc4\x99 j\xc4\x99zyka i kultury indoeuropejskiej._NEWLINE_Wed\xc5\x82ug Renfrewa, j\xc4\x99zykiem praindoeuropejskim pos\xc5\x82ugiwali si\xc4\x99 anatolijscy rolnicy ok. 7 tysi\xc4\x99cy lat temu. 500 lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej, wskutek rolniczych migracji, zosta\xc5\x82 on rozprzestrzeniony na tereny dzisiejszej Grecji, a nast\xc4\x99pnie wzd\xc5\x82u\xc5\xbc Dunaju do Europy \xc5\x9arodkowej. Podczas jego rozpowszechniania powstawa\xc5\x82y r\xc3\xb3\xc5\xbcne dialekty, kt\xc3\xb3re da\xc5\x82y podstawy poszczeg\xc3\xb3lnym indoeuropejskim grupom j\xc4\x99zykowym._NEWLINE_W 2003 r. biolodzy ewolucyjni Russel Gray i Quentin Atkinson na podstawie glottochronologicznych bada\xc5\x84 87 j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w indoeuropejskich ustalili, \xc5\xbce j\xc4\x99zyki anatolijskie s\xc4\x85 najstarsz\xc4\x85 grup\xc4\x85 indoeuropejsk\xc4\x85, zarazem najbardziej zbli\xc5\xbcon\xc4\x85 do j\xc4\x99zyka praindoeuropejskiego. Jego wiek zosta\xc5\x82 okre\xc5\x9blony na 7800 do 9800 lat (czyli w przedziale ok. 7800 \xe2\x80\x93 5800 r. p.n.e.)\n_START_SECTION_\nPokrewie\xc5\x84stwo rodziny indoeuropejskiej z innymi\n_START_PARAGRAPH_\nPokrewie\xc5\x84stwo indoeuropejskiej rodziny j\xc4\x99zykowej z innymi rodzinami nie jest bli\xc5\xbcej znane, jednak niekt\xc3\xb3rzy j\xc4\x99zykoznawcy (na podstawie prac W\xc5\x82adis\xc5\x82awa Illicza-Switycza i Aarona Do\xc5\x82gopolskiego) sugeruj\xc4\x85 istnienie hipotetycznej makrorodziny j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w nostratycznych. Mia\xc5\x82yby do niej nale\xc5\xbce\xc4\x87, obok j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w indoeuropejskich, takie j\xc4\x99zyki jak uralskie, a\xc5\x82tajskie, drawidyjskie i inne. Inni \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85 j\xc4\x99zyki indoeuropejskie w takie makrorodziny jak eurazjatycka (Joseph Greenberg) czy pontyjska._NEWLINE_Przeciwnicy tych hipotez wskazuj\xc4\x85, \xc5\xbce s\xc4\x85 one zbudowane na podstawie podobie\xc5\x84stw s\xc5\x82ownikowych, bez uwzgl\xc4\x99dnienia zbie\xc5\xbcno\xc5\x9bci gramatycznych, kt\xc3\xb3re s\xc4\x85 trwalsze ni\xc5\xbc s\xc5\x82ownictwo. Krytycy zwracaj\xc4\x85 te\xc5\xbc uwag\xc4\x99, \xc5\xbce rdzenie wielu s\xc5\x82\xc3\xb3w s\xc4\x85 tylko rekonstrukcjami, kt\xc3\xb3re nie zosta\xc5\x82y zaobserwowane w \xc5\xbcadnym zachowanym j\xc4\x99zyku. W konsekwencji pr\xc3\xb3ba rekonstrukcji praj\xc4\x99zyka opiera\xc5\x82aby si\xc4\x99 na rekonstrukcjach i by\xc5\x82aby ma\xc5\x82o wiarygodna.\n_START_SECTION_\nBadania nad j\xc4\x99zykami indoeuropejskimi\n_START_PARAGRAPH_\nW roku 1585, Filippo Sassetti, kupiec z Florencji, zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82 podobie\xc5\x84stwa pomi\xc4\x99dzy sanskrytem a j\xc4\x99zykiem w\xc5\x82oskim (na przyk\xc5\x82ad, deva\xe1\xb8\xa5\xe2\x80\x89/\xe2\x80\x89dio \xe2\x80\x98b\xc3\xb3g\xe2\x80\x99, sarpa\xe1\xb8\xa5\xe2\x80\x89/\xe2\x80\x89serpe \xe2\x80\x98w\xc4\x85\xc5\xbc\xe2\x80\x99, sapta\xe2\x80\x89/\xe2\x80\x89sette \xe2\x80\x98siedem\xe2\x80\x99, a\xe1\xb9\xa3\xe1\xb9\xada\xe2\x80\x89/\xe2\x80\x89otto \xe2\x80\x98osiem\xe2\x80\x99, nava\xe2\x80\x89/\xe2\x80\x89nove \xe2\x80\x98dziewi\xc4\x99\xc4\x87\xe2\x80\x99)._NEWLINE_Jako pierwszy pokrewie\xc5\x84stwo mi\xc4\x99dzy j\xc4\x99zykami indoeuropejskimi zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82 holenderski j\xc4\x99zykoznawca Marcus Zuerius van Boxhorn w roku 1647. Zestawi\xc5\x82 on ze sob\xc4\x85 j\xc4\x99zyki: niderlandzki, grecki, \xc5\x82acin\xc4\x99, perski i niemiecki i przypisa\xc5\x82 im istnienie wsp\xc3\xb3lnego j\xc4\x99zykowego przodka, kt\xc3\xb3rego nazwa\xc5\x82 j\xc4\x99zykiem scytyjskim. Do wymienionej grupy doda\xc5\x82 w p\xc3\xb3\xc5\xbaniejszym czasie j\xc4\x99zyki s\xc5\x82owia\xc5\x84skie, celtyckie i ba\xc5\x82tyckie. Jego hipoteza nie doczeka\xc5\x82a si\xc4\x99 jednak szerszego rozg\xc5\x82osu w\xc5\x9br\xc3\xb3d \xc3\xb3wczesnych j\xc4\x99zykoznawc\xc3\xb3w._NEWLINE_Powszechnie odkrycie pokrewie\xc5\x84stwa j\xc4\x99zyk\xc3\xb3w indoeuropejskich przypisuje si\xc4\x99 sir Williamowi Jonesowi, s\xc4\x99dziemu i orientali\xc5\x9bcie brytyjskiemu, kt\xc3\xb3ry w wyk\xc5\x82adzie wyg\xc5\x82oszonym w 1786 roku w Kalkucie zwr\xc3\xb3ci\xc5\x82 uwag\xc4\x99 na uderzaj\xc4\x85ce zbie\xc5\xbcno\xc5\x9bci w zakresie s\xc5\x82ownictwa i struktury gramatycznej pomi\xc4\x99dzy sanskrytem a j\xc4\x99zykami europejskimi. Ogromny post\xc4\x99p w dziedzinie j\xc4\x99zykoznawstwa indoeuropejskiego dokona\xc5\x82 si\xc4\x99 w ci\xc4\x85gu XIX w., a tak\xc5\xbce w nast\xc4\x99pstwie odkrycia i odczytania (ju\xc5\xbc w XX w.) tekst\xc3\xb3w anatolijskich i tocharskich._NEWLINE_W roku 1959 Austriak Julius Pokorny opublikowa\xc5\x82 Indogermanisches Etymologisches W\xc3\xb6rterbuch, s\xc5\x82ownik etymologiczny wyraz\xc3\xb3w indoeuropejskich. Jest on do dzi\xc5\x9b najwi\xc4\x99kszym \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em zrekonstruowanych rdzeni praindoeuropejskich, jednak nie uwzgl\xc4\x99dnia najnowszych trend\xc3\xb3w w morfologii i fonologii (pomija m.in. najnowsze dane z bada\xc5\x84 nad j\xc4\x99zykami anatolijskimi i tocharskimi). W roku 1997 s\xc5\x82ownik Pokornego zosta\xc5\x82 zmodernizowany i dostosowany do wsp\xc3\xb3\xc5\x82czesnego stanu indoeuropeistyki przez niemieckiego j\xc4\x99zykoznawc\xc4\x99 Helmuta Rixa.'