b'\n_START_ARTICLE_\nHipodrom Konstantynopolita\xc5\x84ski\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nWed\xc5\x82ug sz\xc3\xb3stowiecznej tradycji budow\xc4\x99 hipodromu mia\xc5\x82 rozpocz\xc4\x85\xc4\x87 ok. 196 roku Septymiusz Sewer (niekt\xc3\xb3rzy uczeni kwestionuj\xc4\x85 t\xc4\x99 dat\xc4\x99). Po przeniesieniu stolicy cesarstwa rzymskiego, Konstantyn Wielki, rozbudowa\xc5\x82 i upi\xc4\x99kszy\xc5\x82 istniej\xc4\x85cy budynek cyrku, w kt\xc3\xb3rym rozgrywano wy\xc5\x9bcigi rydwan\xc3\xb3w. Oficjalna inauguracja budowli odby\xc5\x82a si\xc4\x99 11 maja 330 roku \xe2\x80\x93 w tym samym dniu, co fundacja samego Konstantynopola. Jedynym zachowanym elementem z tego okresu jest obelisk sprowadzony z Egiptu przez Teodozjusza i ustawiony w 390 roku ju\xc5\xbc na zbudowanym cokole. Cok\xc3\xb3\xc5\x82 pokrywaj\xc4\x85 marmurowe p\xc5\x82yty ozdobione p\xc5\x82askorze\xc5\xbabami z wizerunkiem cesarza (przyk\xc5\x82ad wczesnobizantyjskiej sztuki). Sam obelisk (o wysoko\xc5\x9bci ok. 19 m), pokryty hieroglifami z imieniem Totmesa III znajdowa\xc5\x82 si\xc4\x99 przed \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni\xc4\x85 w Karnaku i datowany jest na XV w. p.n.e. Pierwotnie obelisk mierzy\xc5\x82 ok. 30 m, lecz prawdopodobnie zosta\xc5\x82 uszkodzony w trakcie transportu._NEWLINE_W \xc5\x9brodkowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci hipodromu znajduje si\xc4\x99 W\xc4\x99\xc5\xbcowa Kolumna. Wed\xc5\x82ug legendy pochodzi ona ze \xc5\x9bwi\xc4\x85tyni Apolla w Delfach, sk\xc4\x85d zosta\xc5\x82a prawdopodobnie sprowadzona przez Konstantyna Wielkiego (pierwsza informacja o sprowadzeniu kolumny przez Konstantyna pochodzi z IX wieku). Zosta\xc5\x82a ufundowana przez greckie miasta, po zwyci\xc4\x99skiej bitwie pod Salamin\xc4\x85 i Platejami. W pewnym momencie kolumn\xc4\x99 przekszta\xc5\x82cono w fontann\xc4\x99. Trzy spiralnie splecione \xc5\xbcmije z br\xc4\x85zu mia\xc5\x82y wysoko\xc5\x9b\xc4\x87 ok. 8,0 m, obecnie 5,5 m. Jedna g\xc5\x82owa w\xc4\x99\xc5\xbca zagin\xc4\x99\xc5\x82a, za\xc5\x9b pozosta\xc5\x82e ocala\xc5\x82y i dzisiaj znajduj\xc4\x85 si\xc4\x99 w Muzeum Archeologicznym w Stambule oraz w British Museum w Londynie._NEWLINE_Na po\xc5\x82udniowym kra\xc5\x84cu hipodromu znajduje si\xc4\x99 drugi, kamienny obelisk o wysoko\xc5\x9bci 32 m. Nie wiadomo, kto i kiedy go ustawi\xc5\x82. Najprawdopodobniej pochodzi z IV wieku. Odnowiono go w X wieku za panowania Konstantyna VII Porfirogenety. By\xc4\x87 mo\xc5\xbce za panowania Konstantyna VII obelisk ozdobiono z\xc5\x82oconymi plombami z br\xc4\x85zu. P\xc5\x82yty z br\xc4\x85zu wywieziono podczas IV wyprawy krzy\xc5\xbcowej w 1204 roku. Podobny los spotka\xc5\x82 rze\xc5\xbab\xc4\x99 przedstawiaj\xc4\x85c\xc4\x85 czw\xc3\xb3rk\xc4\x99 koni ci\xc4\x85gn\xc4\x85cych kwadryg\xc4\x99. Konie, na polecenie Enrico Dandolo, zosta\xc5\x82y tak\xc5\xbce wywiezione do Wenecji, gdzie zdobi\xc4\x85 Bazylik\xc4\x99 \xc5\x9bw. Marka._NEWLINE_Na p\xc3\xb3\xc5\x82nocnym kra\xc5\x84cu hipodromu znajduje si\xc4\x99 fontanna cesarza Wilhelma II, dar dla dynastii Osman\xc3\xb3w. Fontanna zosta\xc5\x82a zaprojektowana i wykonana po wizycie cesarza._NEWLINE_W pocz\xc4\x85tkowym okresie hipodrom by\xc5\x82 budowl\xc4\x85 o wymiarach 480 m (d\xc5\x82ugo\xc5\x9b\xc4\x87) na 117,0 m (szeroko\xc5\x9b\xc4\x87). Tory, na kt\xc3\xb3rych rozgrywano wy\xc5\x9bcigi kwadryg dzieli\xc5\x82a spina, a widownia (cavea) mog\xc5\x82a pomie\xc5\x9bci\xc4\x87 oko\xc5\x82o 100 tysi\xc4\x99cy widz\xc3\xb3w. Za panowania cesarzy bizantyjskich rywalizowa\xc5\x82y ze sob\xc4\x85 cztery fakcje kibicuj\xc4\x85ce poszczeg\xc3\xb3lnym je\xc5\xbad\xc5\xbacom, posiadaj\xc4\x85ce jako znak rozpoznawczy w\xc5\x82asn\xc4\x85 barw\xc4\x99 (niebieski, zielony, bia\xc5\x82y i czerwony). Fakcje w\xc5\x82\xc4\x85czy\xc5\x82y si\xc4\x99 w dzia\xc5\x82alno\xc5\x9b\xc4\x87 polityczn\xc4\x85. Najsilniejszymi fakcjami w Konstantynopolu byli B\xc5\x82\xc4\x99kitni (wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuj\xc4\x85cy z Bia\xc5\x82ymi) oraz Zieloni (wsp\xc3\xb3\xc5\x82pracuj\xc4\x85cy z Czerwonymi). Poparcie kt\xc3\xb3rejkolwiek z dru\xc5\xbcyn by\xc5\x82o r\xc3\xb3wnoznaczne z opowiedzeniem si\xc4\x99 za konkretnym ugrupowaniem. W 532 roku na hipodromie dosz\xc5\x82o do starcia pomi\xc4\x99dzy Niebieskimi a Zielonymi, podczas kt\xc3\xb3rego zgin\xc4\x99\xc5\x82o ok. 30 tysi\xc4\x99cy os\xc3\xb3b. By\xc5\x82o to tzw. powstanie Nika._NEWLINE_W 1204 roku, po zdobyciu Konstantynopola przez krzy\xc5\xbcowc\xc3\xb3w, rozpocz\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 proces niszczenia i grabie\xc5\xbcy miasta, w tym tak\xc5\xbce hipodromu. Za panowania su\xc5\x82tana Ahmeta Camisi wykorzystano pozosta\xc5\x82y kamie\xc5\x84 z hipodromu do budowy B\xc5\x82\xc4\x99kitnego Meczetu. Za\xc5\x9b sam hipodrom przemianowano na At Meydans, czyli \xe2\x80\x9eKo\xc5\x84ski Plac\xe2\x80\x9d._NEWLINE_W 1826 roku na placu dosz\xc5\x82o do rzezi janczar\xc3\xb3w zbuntowanych przeciwko edyktowi su\xc5\x82tana Mahmuda II, kt\xc3\xb3ry postanowi\xc5\x82 rozwi\xc4\x85za\xc4\x87 ich korpus. Su\xc5\x82tan Abd-ul-Hamid II zosta\xc5\x82 usuni\xc4\x99ty z tronu po zamieszkach w 1909 roku, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y tu miejsce.'