b"\n_START_ARTICLE_\nLiber de natura rerum\n_START_PARAGRAPH_\nLiber de natura rerum (\xc5\x82ac. Ksi\xc4\x99ga o naturze rzeczy) \xe2\x80\x93 napisana w latach 1237\xe2\x80\x931240 przez Thomasa Cantimpratensisa ksi\xc4\x99ga stanowi\xc4\x85ca kompendium wiedzy dost\xc4\x99pnej w XIII wieku z dziedziny m.in. antropologii, zoologii, botaniki, astronomii, astrologii oraz meteorologii. Ksi\xc4\x99ga ta zosta\xc5\x82a przet\xc5\x82umaczona na j\xc4\x99zyk niemiecki, niderlandzki i francuski. Zosta\xc5\x82a wydana w trzech wersjach. I wersja zawiera\xc5\x82a 19 ksi\xc4\x85g, II wersja 20 ksi\xc4\x85g, a III wersja zosta\xc5\x82a skr\xc3\xb3cona oraz zawiera\xc5\x82a przer\xc3\xb3bki opisanych temat\xc3\xb3w. Niekt\xc3\xb3re r\xc4\x99kopisy by\xc5\x82y ilustrowane. Liber de natura rerum mia\xc5\x82a s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87 przede wszystkim duchownym i kaznodziejom.\n_START_SECTION_\nTre\xc5\x9b\xc4\x87\n_START_PARAGRAPH_\nWiedza zawarta w ksi\xc4\x99dze zosta\xc5\x82a oparta na dzie\xc5\x82ach Galena i Arystotelesa. Podzielono j\xc4\x85 na dwadzie\xc5\x9bcia ksi\xc4\x85g. Pierwsza opisuje anatomi\xc4\x99 cz\xc5\x82owieka, kolejne ksi\xc4\x99gi zawieraj\xc4\x85 wyw\xc3\xb3d o duszy, monstra ludzkie \xc5\xbcyj\xc4\x85ce na Wschodzie, \xc5\x9bwiat zwierz\xc4\x99cy uwzgl\xc4\x99dniaj\xc4\x85c czworonogi, ptaki, monstra morskie, ryby, w\xc4\x99\xc5\xbce, robaki i owady. Ksi\xc4\x99gi od dziesi\xc4\x85tej do dwunastej zawieraj\xc4\x85 opis \xc5\x9bwiata ro\xc5\x9blinnego w tym drzewa zwyczajne, drzewa i krzewy korzenne oraz zio\xc5\x82a korzenne. Kolejne ksi\xc4\x99gi dotycz\xc4\x85 wody, kamieni szlachetnych, siedmiu metali, siedmiu wytwor\xc3\xb3w powietrza (w\xc5\x9br\xc3\xb3d nich rosy, \xc5\x9bniegu czy gradu), a tak\xc5\xbce siedmiu planet. W trzech ostatnich ksi\xc4\x99gach Thomas Cantimpratensis om\xc3\xb3wi\xc5\x82 takie zjawiska jak grzmot, wiatr, chmura czy t\xc4\x99cza, przedstawi\xc5\x82 elementy, z kt\xc3\xb3rych zbudowany jest \xc5\x9bwiat podksi\xc4\x99\xc5\xbcycowy i opisa\xc5\x82 planety. W tej \xc5\x9bredniowiecznej encyklopedii znalaz\xc5\x82y si\xc4\x99 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wzmianki dotycz\xc4\x85ce kilku zwierz\xc4\x85t \xc5\xbcyj\xc4\x85cych w \xc3\xb3wczesnej Polsce m.in. bobra, \xc5\x82osia i tura._NEWLINE_Dzie\xc5\x82o to jako \xc5\x9bredniowieczna encyklopedia cieszy\xc5\x82o si\xc4\x99 spor\xc4\x85 popularno\xc5\x9bci\xc4\x85 o czym \xc5\x9bwiadczy liczba zachowanych egzemplarzy. W bibliotekach europejskich zachowa\xc5\x82o si\xc4\x99 ponad 100 pe\xc5\x82nych egzemplarzy r\xc4\x99kopisu, a oko\xc5\x82o 160 je\xc5\x9bli doliczy\xc4\x87 wersje skr\xc3\xb3cone. Jednak egzemplarzy ilustrowanych zachowa\xc5\x82o si\xc4\x99 tylko sze\xc5\x9b\xc4\x87: po jednym egzemplarzu w bibliotekach w W\xc3\xbcrzburgu, Berlinie i Walencji, dwa egzemplarze w Pradze oraz jeden we Wroc\xc5\x82awiu.\n_START_SECTION_\nEgzemplarz wroc\xc5\x82awski\n_START_PARAGRAPH_\nIlustrowany egzemplarz wroc\xc5\x82awski jest, datowan\xc4\x85 na 2. po\xc5\x82ow\xc4\x99 XV wieku, kopi\xc4\x85 dzie\xc5\x82a Thomasa Cantimpratensisa. Jest to pergaminowy kodeks o wymiarach 32,5 na 23,5 cm, spisany na 202 kartach. Egzemplarz ten zawiera te\xc5\xbc 665 barwnych grafik. Znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 on we Wroc\xc5\x82awiu dzi\xc4\x99ki Thomasowi von Rhedigeranowi (zm. 1576), podr\xc3\xb3\xc5\xbcnikowi gromadz\xc4\x85cemu r\xc4\x99kopisy. Zgromadzona przez niego kolekcja w XVII trafi\xc5\x82a do zbior\xc3\xb3w biblioteki przy ko\xc5\x9bciele \xc5\x9bw. El\xc5\xbcbiety. W wyniku po\xc5\x82\xc4\x85czenia tego ksi\xc4\x99gozbioru z dwoma innymi, z ko\xc5\x9bcio\xc5\x82a \xc5\x9bw. Marii Magdaleny i \xc5\x9bw. Bernardyna, w latach 1865\xe2\x80\x931867 utworzono Bibliotek\xc4\x99 Miejsk\xc4\x85, kt\xc3\xb3rej dzisiejsz\xc4\x85 spadkobierczyni\xc4\x85 jest Biblioteka Uniwersytecka we Wroc\xc5\x82awiu._NEWLINE_Do 16 wrze\xc5\x9bnia 1943 roku r\xc4\x99kopis by\xc5\x82 przechowywany w Bibliotece Miejskiej posiadaj\xc4\x85c sygnatur\xc4\x99 S.IV.1.13, ekslibris Thomasa von Rehdigerana oraz numer r\xc4\x99kopisu 174. Wtedy, w obawie przed bombardowaniami, najcenniejsze zbiory r\xc4\x99kopi\xc5\x9bmienne zosta\xc5\x82y zapakowane w 100 skrzy\xc5\x84 i ewakuowane do pa\xc5\x82acu w Ramu\xc5\x82towicach (\xc3\xb3wczesny Ramfeld). Wroc\xc5\x82awski egzemplarz Liber de natura rerum umieszczono w skrzyni nr 87 i przechowywano w pa\xc5\x82acowym salonie muzycznym. Po wojnie okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce r\xc4\x99kopis zagin\xc4\x85\xc5\x82. Egzemplarz ten zosta\xc5\x82 odnaleziony w londy\xc5\x84skim domu aukcyjnym Sothesby's. Cho\xc4\x87 katalogowe piecz\xc4\x99cie oraz noty proweniencyjne umieszczone na stronach 1. i 201. zosta\xc5\x82y z tego egzemplarza wyci\xc4\x99te, zosta\xc5\x82 on zidentyfikowany na podstawie posiadanej sygnatury oraz fragmentu ekslibrisu. 27 wrze\xc5\x9bnia 2011 roku dzia\xc5\x82o zosta\xc5\x82o przekazane Bibliotece Uniwersyteckiej."