b'\n_START_ARTICLE_\nProteza\n_START_SECTION_\nMotywacje\n_START_PARAGRAPH_\nDziejom cz\xc5\x82owieka od wiek\xc3\xb3w towarzyszy ch\xc4\x99\xc4\x87 ulepszania cia\xc5\x82a ludzkiego. Wychodz\xc4\x85c od samego pocz\xc4\x85tku istnienia ludzie tworzyli i udoskonalali coraz to nowe przedmioty, kt\xc3\xb3re mia\xc5\x82y pomaga\xc4\x87 w codziennym \xc5\xbcyciu np. podczas polowania lub przemieszczania si\xc4\x99, i kt\xc3\xb3re z czasem zast\xc4\x85pi\xc5\x82y pierwotne r\xc4\x99ce i nogi. Polowania nie mog\xc5\x82y odbywa\xc4\x87 si\xc4\x99 bez broni, a chodzenie przesta\xc5\x82o by\xc4\x87 jedyn\xc4\x85 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci\xc4\x85 dotarcia do celu. Podobnie historia kszta\xc5\x82towa\xc5\x82a si\xc4\x99 w dziedzinie protetyki. Istniej\xc4\x85 dwie g\xc5\x82\xc3\xb3wne przyczyny, z kt\xc3\xb3rych wynika potrzeba rozwoju nauki. S\xc4\x85 to wady wrodzone i traumatyczne konfliktowe wydarzenia. W dziejach ludzko\xc5\x9bci nie by\xc5\x82o okresu, w kt\xc3\xb3rym rodzi\xc5\x82yby si\xc4\x99 wy\xc5\x82\xc4\x85cznie zdrowe dzieci. Wady genetyczne lub wykszta\xc5\x82cone podczas okresu ci\xc4\x85\xc5\xbcy jak np. brak lub nie pe\xc5\x82ne wykszta\xc5\x82cenie jakiej\xc5\x9b ko\xc5\x84czyny by\xc5\x82y widoczne go\xc5\x82ym okiem co zwykle w zamierzch\xc5\x82ych czasach uznawane by\xc5\x82o za akt zemsty bog\xc3\xb3w. Dlatego wiele kultur po dzi\xc5\x9b dzie\xc5\x84 wyrzuca lub zabija niepe\xc5\x82nosprawne niemowl\xc4\x99ta. Jednak najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 przyczyn\xc4\x85 zainteresowania mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bciami naprawy ludzkiego cia\xc5\x82a by\xc5\x82y wojny i epidemie, podczas kt\xc3\xb3rych amputacje by\xc5\x82y jedyn\xc4\x85 gwarancj\xc4\x85 prze\xc5\xbcycia i powszechnym \xc5\x9brodkiem leczenia ran poniesionych podczas walki.\n_START_SECTION_\nPocz\xc4\x85tki protetyki\n_START_PARAGRAPH_\nNajstarsza znaleziona i zidentyfikowana proteza nale\xc5\xbcy do egipskiej mumii. Jest to du\xc5\xbcy palec u nogi i liczy sobie ponad pi\xc4\x99\xc4\x87 tysi\xc4\x99cy lat, gdy\xc5\xbc pochodzi z 3000 r. p.n.e. Inne \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a podaj\xc4\x85, \xc5\xbce r\xc3\xb3wnie stary przypadek amputacji i zastosowania protezy zosta\xc5\x82 odnotowany w\xc2\xa0\xc5\x9bwi\xc4\x99tych ksi\xc4\x99gach hinduizmu, Wedach. W najstarszej z nich o nazwie Rygweda, tworzonej w latach 3500 r. p.n.e. - 1800 r. p.n.e. opisano pierwsz\xc4\x85 amputacj\xc4\x99. Dotyczy\xc5\x82a ona kr\xc3\xb3lowej Vi\xc5\x9bpli, kt\xc3\xb3ra straci\xc5\x82a nog\xc4\x99 w walce. Przygotowano dla niej metalow\xc4\x85 nog\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra umo\xc5\xbcliwia\xc5\x82a jej chodzenie, a nawet prowadzenie dalszych walk. Drugim najstarszym przyk\xc5\x82adem zastosowania protezy jest palec innej egipskiej mumii pochodz\xc4\x85cy z okresu 1070 - 664 r.p.n.e. _NEWLINE_Z list\xc3\xb3w pochodz\xc4\x85cych z po\xc5\x82owy pi\xc4\x85tego wieku p.n.e. pisanych prawdopodobnie przez Hipokratesa czytamy o zalecanych amputacjach ko\xc5\x84czyn zara\xc5\xbconych gangren\xc4\x85, w celu unikni\xc4\x99cia \xc5\x9bmierci._NEWLINE_Dwie\xc5\x9bcie lat p\xc3\xb3\xc5\xbaniej powstaje sztuczna ko\xc5\x84czyna wykonana z br\xc4\x85zu, \xc5\xbcelaza i drewna (znaleziona we W\xc5\x82oszech w 1858 roku). W czasie II wojny punickiej (218 - 202 r. p.n.e.), Marcus Sergius straci\xc5\x82 praw\xc4\x85 r\xc4\x99k\xc4\x99 i rzekomo zosta\xc5\x82 zaopatrzony w \xc5\xbcelazn\xc4\x85 r\xc4\x99k\xc4\x99, kt\xc3\xb3rej efektywnie u\xc5\xbcywa\xc5\x82 w dalszej walce._NEWLINE_Nast\xc4\x99pnie informacje znajdujemy w dziele De Medicina rzymskiego uczonego Celsusa \xc5\xbcyj\xc4\x85cego w czasach Chrystusa, mo\xc5\xbcna znale\xc5\xba\xc4\x87 bardzo szczeg\xc3\xb3\xc5\x82owy opis przebiegu amputacji, a w setnym roku naszej ery, za pomoc\xc4\x85 nowych metod takich jak wypalanie, amputowano ju\xc5\xbc nie tylko z powodu gangreny, ale tak\xc5\xbce wrzod\xc3\xb3w, guz\xc3\xb3w i powa\xc5\xbcnych uraz\xc3\xb3w._NEWLINE_W \xc5\x9bredniowieczu rycerze, kt\xc3\xb3rzy stracili ko\xc5\x84czyn\xc4\x99 w walce, u\xc5\xbcywali protez g\xc5\x82\xc3\xb3wnie dla zamaskowania swojej s\xc5\x82abo\xc5\x9bci przez przeciwnikiem. Zwykle zast\xc4\x99pcza r\xc4\x99ka tworzona by\xc5\x82a w taki spos\xc3\xb3b, aby skutecznie utrzymywa\xc4\x87 tarcz\xc4\x99 i umo\xc5\xbcliwia\xc4\x87 tym samym dalsz\xc4\x85 walk\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nOkres od XVI w. do XIX w.\n_START_PARAGRAPH_\nWynalezienie prochu i rozw\xc3\xb3j broni palnej spowodowa\xc5\x82 znaczny wzrost ilo\xc5\x9bci amputacji. Zmieni\xc5\x82y si\xc4\x99 tak\xc5\xbce metody. Francuski chirurg Ambroise Par\xc3\xa9 \xc5\xbcyj\xc4\x85cy w XVI w. powr\xc3\xb3ci\xc5\x82 do podwi\xc4\x85zywania sk\xc3\xb3ry amputowanej ko\xc5\x84czyny oraz stworzy\xc5\x82 protezy r\xc4\x85k i n\xc3\xb3g. Zaprojektowa\xc5\x82 sztuczn\xc4\x85 r\xc4\x99ka o nazwie: "le petit Lorrain". R\xc4\x99ka mia\xc5\x82a sta\xc5\x82y kciuk i ruchome, spr\xc4\x99\xc5\xbcynowe palce. On te\xc5\xbc wymy\xc5\x9bli\xc5\x82 pierwsz\xc4\x85 protez\xc4\x99 powy\xc5\xbcej kolana ze sztucznym stawem kolanowym. Nast\xc4\x99pnie w 1674 r. r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc we Francji powsta\xc5\x82a opaska ograniczaj\xc4\x85ca krwawienie._NEWLINE_W 1696 r. Pieter Verduyn opracowa\xc5\x82 pierwsz\xc4\x85 ruchom\xc4\x85 protez\xc4\x99 poni\xc5\xbcej kolana, kt\xc3\xb3ra p\xc3\xb3\xc5\xbaniej sta\xc5\x82a si\xc4\x99 wzorcem dla obecnego stawu skokowego._NEWLINE_Kolejnym etapem by\xc5\x82a opaska Petita, kt\xc3\xb3ra umo\xc5\xbcliwia\xc5\x82a kontrol\xc4\x99 krwawienia. Francuz zmodyfikowa\xc5\x82 tak\xc5\xbce spos\xc3\xb3b amputacji, robi\xc4\x85c okr\xc4\x85g\xc5\x82e poprzeczne naci\xc4\x99cia na dw\xc3\xb3ch poziomach. Jego metoda zosta\xc5\x82a rozszerzona do potr\xc3\xb3jnych naci\xc4\x99\xc4\x87 w 1803 r._NEWLINE_Podczas wojen napoleo\xc5\x84skich technika amputacji znacz\xc4\x85co si\xc4\x99 rozwin\xc4\x99\xc5\x82a. Dzia\xc5\x82ali wtedy Francuz Larrey i Anglik Gutherie. Konieczno\xc5\x9b\xc4\x87 sprawia\xc5\x82a, \xc5\xbce amputacje wykonywane by\xc5\x82y natychmiast po urazie, co paradoksalnie przyczyni\xc5\x82o si\xc4\x99 do obni\xc5\xbcenia \xc5\x9bmiertelno\xc5\x9bci tych zabieg\xc3\xb3w. Ponadto okaza\xc5\x82o si\xc4\x99, \xc5\xbce natychmiastowa amputacja zmniejsza ryzyko zaka\xc5\xbcenia oraz nawrotu krwotoku. Wtedy te\xc5\xbc przeprowadzono pierwsz\xc4\x85 amputacj\xc4\x99 biodra._NEWLINE_W 1800, Londy\xc5\x84czyk, James Potts, zaprojektowa\xc5\x82 drewnian\xc4\x85 protez\xc4\x99 nogi i gniazdo, stalow\xc4\x85 protez\xc4\x99 kolana i przegubow\xc4\x85 stop\xc4\x99, kt\xc3\xb3ra kontrolowana by\xc5\x82a przez \xc5\x9bci\xc4\x99gna kikuta (pomi\xc4\x99dzy kolanem a kostk\xc4\x85). Dalej znana by\xc5\x82a jako "noga Anglesey" (od markiza Anglesey, kt\xc3\xb3ry straci\xc5\x82 nog\xc4\x99 w bitwie pod Waterloo i u\xc5\xbcywa\xc5\x82 tej protezy), a nast\xc4\x99pnie w USA w 1839 r. otrzyma\xc5\x82a miano "nogi Selpho" (od Williama Selpho, kt\xc3\xb3ry przywi\xc3\xb3z\xc5\x82 j\xc4\x85 zza oceanu)._NEWLINE_Niemiecki dentysta, Peter Ballif zaprojektowa\xc5\x82 w roku 1818, protezy ko\xc5\x84czyn g\xc3\xb3rnych i ramion umo\xc5\xbcliwiaj\xc4\x85ce zgi\xc4\x99cia i wyprosty palc\xc3\xb3w. W 1843 roku, Sir James Syme odkry\xc5\x82 now\xc4\x85 metod\xc4\x99 amputacji stawu skokowego poni\xc5\xbcej kolana. W 1846 roku Benjamin Palmer poprawi\xc5\x82 "nog\xc4\x99 Selpho" dodaj\xc4\x85c przedni\xc4\x85 spr\xc4\x99\xc5\xbcyn\xc4\x99, g\xc5\x82adki wygl\xc4\x85d i sztuczne \xc5\x9bci\xc4\x99gna, aby lepiej symulowa\xc4\x87 naturalny ruch._NEWLINE_Wprowadzenie pierwszego znieczulenia w 1846r. oraz metod odka\xc5\xbcaj\xc4\x85cych Listnera sprawi\xc5\x82o, \xc5\xbce czas operacji m\xc3\xb3g\xc5\x82 si\xc4\x99 wyd\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc4\x87, co otworzy\xc5\x82o drog\xc4\x99 do rozwoju zar\xc3\xb3wno chirurgom, jak i protetykom._NEWLINE_W 1863 roku, Dubois Parmlee wynalaz\xc5\x82 protez\xc4\x99 z gniazdem ss\xc4\x85cym oraz zamocowanie protez obydwu r\xc4\x85k i n\xc3\xb3g. P\xc3\xb3\xc5\xbaniej Gustav Hermann zaproponowa\xc5\x82 w 1868 roku wykorzystanie aluminium zamiast stali, aby uczyni\xc4\x87 sztuczne ko\xc5\x84czyny l\xc5\xbcejszymi i bardziej funkcjonalnymi, ale dopiero w 1912r. Marcel Desoutter, wykona\xc5\x82 pierwsz\xc4\x85 aluminiow\xc4\x85 protez\xc4\x99. W tym samym roku Dorrance wynalaz\xc5\x82 hak, protez\xc4\x99 r\xc4\x99ki, kt\xc3\xb3ry z modyfikacjami stosowany jest do teraz._NEWLINE_W 1898 roku, Vanghetti wynalaz\xc5\x82 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 przeniesienia skurcz\xc3\xb3w zdrowych mi\xc4\x99\xc5\x9bni do zasilania protezy.\n_START_SECTION_\nWojny w XIX i XXw.\n_START_PARAGRAPH_\nW okresie 1861-1865r. wojna secesyjna da\xc5\x82a mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci rozwoju protetyki okaleczaj\xc4\x85c ok. 30 000 os\xc3\xb3b tylko po stronie unii . Nast\xc4\x99pnie w pierwszej po\xc5\x82owie XX w. obie wojny \xc5\x9bwiatowe przynios\xc5\x82y za sob\xc4\x85 kolejne tysi\xc4\x85ce pacjent\xc3\xb3w, dlatego na rozw\xc3\xb3j tej dziedziny po\xc5\x9bwi\xc4\x99cano du\xc5\xbco \xc5\x9brodk\xc3\xb3w materialnych. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc Wojna wietnamska w latach 1957-1975 pomno\xc5\xbcy\xc5\x82a liczb\xc4\x99 zabieg\xc3\xb3w amputacji._NEWLINE_Udzia\xc5\x82 w rozwoju protetyki ma te\xc5\xbc fakt pojawienia si\xc4\x99 pierwszych telefon\xc3\xb3w, a przez to katalog\xc3\xb3w telefonicznych, kt\xc3\xb3re wp\xc5\x82yn\xc4\x99\xc5\x82y na rozw\xc3\xb3j reklam, r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc dotycz\xc4\x85cych protetyki._NEWLINE_Wszystkie te konflikty zbrojne by\xc5\x82y motorem nap\xc4\x99dowym przemys\xc5\x82u protetycznego. Najszybszym jego owocem by\xc5\x82a, stworzona przez Rosjan w 1960 r., sztuczna ruchoma r\xc4\x99ka. Protezy stawa\xc5\x82y si\xc4\x99 coraz bardziej funkcjonalne i komfortowe.\n_START_SECTION_\nKosmetyczna\n_START_PARAGRAPH_\nTego typu protezy s\xc4\x85 lekkie i tanie, ale maj\xc4\x85 bardzo ograniczon\xc4\x85 ruchliwo\xc5\x9b\xc4\x87. Za pomoc\xc4\x85 takich protez mo\xc5\xbcna jedynie biernie chwyta\xc4\x87 lekkie przedmioty. Ich najwi\xc4\x99ksz\xc4\x85 zalet\xc4\x85 s\xc4\x85 walory estetyczne, dlatego najwi\xc4\x99kszy nacisk w produkcji k\xc5\x82adzie si\xc4\x99 na precyzyjny wygl\xc4\x85d, cz\xc4\x99sto nie do odr\xc3\xb3\xc5\xbcnienia ze zdrow\xc4\x85 ko\xc5\x84czyn\xc4\x85. S\xc4\x85 przeznaczone dla pacjent\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rzy mog\xc4\x85 w pe\xc5\x82ni funkcjonowa\xc4\x87 bez utraconej ko\xc5\x84czyny i nie chc\xc4\x85 wyr\xc3\xb3\xc5\xbcnia\xc4\x87 si\xc4\x99 swoj\xc4\x85 niepe\xc5\x82nosprawno\xc5\x9bci\xc4\x85.\n_START_SECTION_\nMechaniczna\n_START_PARAGRAPH_\nProteza jest po\xc5\x82\xc4\x85czona przewodami z mi\xc4\x99\xc5\x9bniami wy\xc5\xbcej po\xc5\x82o\xc5\xbconymi (w przypadku ko\xc5\x84czyny), co umo\xc5\xbcliwia kontrol\xc4\x99 nad funkcjami protezy poprzez fizyczne skurcze i rozkurcze mi\xc4\x99\xc5\x9bni. Tego typu ko\xc5\x84czyna nigdy nie zast\xc4\x85pi prawdziwej, ale mo\xc5\xbce realizowa\xc4\x87 pewne funkcje. Dzi\xc4\x99ki takiej protezie u\xc5\xbcytkownik fizycznie czuje si\xc5\x82\xc4\x99 wykonywanej pracy. Jednocze\xc5\x9bnie wi\xc4\x85\xc5\xbce si\xc4\x99 to z nieuniknionym skutkiem jakim jest zm\xc4\x99czenie, kt\xc3\xb3re jest zawsze du\xc5\xbco wi\xc4\x99ksze ni\xc5\xbc w przypadku pe\xc5\x82nosprawnej osoby.\n_START_SECTION_\nMioelektryczna\n_START_PARAGRAPH_\nJest to proteza zasilana zewn\xc4\x99trznie. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc pod\xc5\x82\xc4\x85czona jest do mi\xc4\x99\xc5\x9bni, ale po otrzymaniu sygna\xc5\x82u w postaci skurczu mi\xc4\x99\xc5\x9bnia, wspomaga ruch za pomoc\xc4\x85 silnik\xc3\xb3w, dzi\xc4\x99ki temu nie wymaga od u\xc5\xbcytkownika tak wiele si\xc5\x82y i jednocze\xc5\x9bnie daje mu du\xc5\xbce mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci. Minusem tych protez jest ich waga oraz wysoka cena. Jest to aktualnie najbardziej zaawansowany typ protez.\n_START_SECTION_\nZaw\xc3\xb3r ss\xc4\x85cy\n_START_PARAGRAPH_\nKikut umieszczany w gnie\xc5\xbadzie wypycha powietrze jednostronnym zaworem dzi\xc4\x99ki temu tworzy si\xc4\x99 podci\xc5\x9bnienie, kt\xc3\xb3re trzyma protez\xc4\x99 na w\xc5\x82a\xc5\x9bciwym miejscu.\n_START_SECTION_\nMechanizm zatrzaskowy\n_START_PARAGRAPH_\nJest to spos\xc3\xb3b mechanicznego zamocowania protezy z zastosowaniem zamka wmontowanego w lej protezy oraz leja silikonowego / \xc5\xbcelowego ze specjalnie wkr\xc4\x99conym bolcem (pr\xc4\x99tem).\n_START_SECTION_\nPasy/szelki\n_START_PARAGRAPH_\nObecnie czasach s\xc4\x85 bardzo ma\xc5\x82o u\xc5\xbcywane. Stosowane s\xc4\x85 tylko w przypadkach pacjent\xc3\xb3w u kt\xc3\xb3rych niemo\xc5\xbcliwe s\xc4\x85 inne sposoby monta\xc5\xbcu albo jako dodatkowe zabezpieczenie.\n_START_SECTION_\nWytwarzanie\n_START_PARAGRAPH_\nWi\xc4\x99kszo\xc5\x9b\xc4\x87 protez nie jest wykonywana masowo i jedynie pojedyncze cz\xc4\x99\xc5\x9bci pochodz\xc4\x85 z masowej produkcji. W proces ich tworzenia zaanga\xc5\xbcowanych jest zwykle wielu specjalist\xc3\xb3w takich jak chirurg, protetyk czy fizjoterapeuta. Wytwarzanie protez jest pe\xc5\x82ne wa\xc5\xbcnych szczeg\xc3\xb3\xc5\x82\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rych nie wolno przeoczy\xc4\x87 aby osi\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 wyr\xc3\xb3b jak najbardziej przypominaj\xc4\x85cy prawdziw\xc4\x85 naturaln\xc4\x85 ko\xc5\x84czyn\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nSzczeg\xc3\xb3\xc5\x82owe opisy produkcji\n_START_PARAGRAPH_\nSzczeg\xc3\xb3\xc5\x82owy opisy produkcji wielu rodzaj\xc3\xb3w protez (ang.)\n_START_SECTION_\nMateria\xc5\x82y\n_START_PARAGRAPH_\nPrzez lata drewno by\xc5\x82o najwygodniejszym materia\xc5\x82em, z kt\xc3\xb3rego wykonywano protezy. Do najwi\xc4\x99kszych zalet tego surowca zaliczano korzystny stosunek wytrzyma\xc5\x82o\xc5\x9bci do wagi oraz \xc5\x82atwo\xc5\x9b\xc4\x87 formowania. Jednak rozw\xc3\xb3j techniki odkry\xc5\x82 materia\xc5\x82y daj\xc4\x85ce wi\xc4\x99kszy komfort u\xc5\xbcytkownikowi. Aktualnie, w procesie wytwarzania protez, najcz\xc4\x99\xc5\x9bciej spotykamy w\xc5\x82\xc3\xb3kno w\xc4\x99glowe. Materia\xc5\x82 ten jest lekki i bardzo wytrzyma\xc5\x82y, dlatego najlepiej imituje utracon\xc4\x85 ko\xc5\x84czyn\xc4\x99. Innym materia\xc5\x82em cz\xc4\x99sto u\xc5\xbcywanym w protezach jest tytan, kt\xc3\xb3ry zapewnia d\xc5\x82u\xc5\xbcsz\xc4\x85 \xc5\xbcywotno\xc5\x9b\xc4\x87 i trwa\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 urz\xc4\x85dzenia.\n_START_SECTION_\nProtezy dla sportowc\xc3\xb3w\n_START_PARAGRAPH_\nProtetyka w dzisiejszych czasach rozwin\xc4\x99\xc5\x82a si\xc4\x99 do tego stopnia, \xc5\xbce produkowane s\xc4\x85 specjalistyczne protezy, kt\xc3\xb3rych dzia\xc5\x82anie ogranicza si\xc4\x99 tylko do wykonywania jednej czynno\xc5\x9bci. W przypadku protez ukazanych na zdj\xc4\x99ciach, s\xc4\x85 one przeznaczone do wspomagania osi\xc4\x85gania jak najlepszych rezultat\xc3\xb3w sportowych. Bieganie, je\xc5\xbcd\xc5\xbcenie na rowerze, wspinaczka czy uprawianie wszelakich sport\xc3\xb3w wodnych i zimowych nie jest ju\xc5\xbc niemo\xc5\xbcliwe dla os\xc3\xb3b po amputacji i co wi\xc4\x99cej nie jest ju\xc5\xbc w \xc5\xbcadnym stopniu problematyczne, gdy\xc5\xbc osi\xc4\x85gni\xc4\x99cia protetyki w niekt\xc3\xb3rych dziedzinach przekraczaj\xc4\x85 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9bci prawdziwych ludzkich ko\xc5\x84czyn oszcz\xc4\x99dzaj\xc4\x85c przy tym wiele si\xc5\x82y cz\xc5\x82owieka. Wynika to z zastosowania nowoczesnych materia\xc5\x82\xc3\xb3w i kszta\xc5\x82t\xc3\xb3w._NEWLINE_Proteza s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ca do biegania ma kszta\xc5\x82t przypominaj\xc4\x85cy liter\xc4\x99 C. Dolna cz\xc4\x99\xc5\x9b\xc4\x87 protezy nie przypomina stopy. Wynika to z faktu, i\xc5\xbc podczas biegania nie u\xc5\xbcywa si\xc4\x99 pi\xc4\x99ty. Jednocze\xc5\x9bnie taki kszta\xc5\x82t zapewnia odpowiedni\xc4\x85 spr\xc4\x99\xc5\xbcysto\xc5\x9b\xc4\x87 sztucznej ko\xc5\x84czyny._NEWLINE_Protezy, kt\xc3\xb3re podczas uprawiania sportu po\xc5\x82\xc4\x85czone s\xc4\x85 z jakim\xc5\x9b innym elementem np. rowerem lub nart\xc4\x85 r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc maj\xc4\x85 odpowiedni kszta\xc5\x82t, tak, aby mo\xc5\xbcliwe by\xc5\x82o bezpo\xc5\x9brednie wpi\xc4\x99cie ko\xc5\x84czyny np. w peda\xc5\x82 roweru lub wi\xc4\x85zanie narty._NEWLINE_Innym przyk\xc5\x82adem wygl\xc4\x85du dostosowanego do wymaganej funkcjonalno\xc5\x9bci jest proteza s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85ca do wspinaczki. Wygl\xc4\x85dem przypomina ptasie szpony dzi\xc4\x99ki czemu bez wi\xc4\x99kszych trudno\xc5\x9bci opiera si\xc4\x99 o nier\xc3\xb3wno\xc5\x9bci ska\xc5\x82.\n_START_SECTION_\nC-Leg\n_START_PARAGRAPH_\nC-Leg jest to proteza stawu kolanowego, kt\xc3\xb3ra za pomoc\xc4\x85 zestawu czujnik\xc3\xb3w analizuje charakter ruchu i dopasowuje hydraulik\xc4\x99 protezy tak aby jak najwierniej imitowa\xc4\x87 ch\xc3\xb3d. Wszystkie pomiary przeprowadzane i analizowane s\xc4\x85 w czasie rzeczywistym przez mikroprocesor dzi\xc4\x99ki czemu ko\xc5\x84czyna mo\xc5\xbce dopasowa\xc4\x87 swoje dzia\xc5\x82anie do aktualnych warunk\xc3\xb3w takich jak chodzenie po nier\xc3\xb3wnym terenie czy po schodach. C-Leg rozpoznaje faz\xc4\x99 chodu przez co reaguje nawet na zmian\xc4\x99 szybko\xc5\x9bci. U\xc5\xbcytkownik tego typu protezy nie musi po\xc5\x9bwi\xc4\x99ca\xc4\x87 tyle uwagi na teren oraz nie marnuje zbyt wiele si\xc5\x82 gdy\xc5\xbc proteza zasilana jest za pomoc\xc4\x85 akumulatora. Ponad 20000 os\xc3\xb3b wypr\xc3\xb3bowa\xc5\x82o ju\xc5\xbc t\xc4\x85 nowoczesn\xc4\x85 protez\xc4\x99, a przeprowadzone na nich badania wykaza\xc5\x82y, \xc5\xbce jako\xc5\x9b\xc4\x87 \xc5\xbcycia u\xc5\xbcytkownik\xc3\xb3w znacznie wzros\xc5\x82a.\n_START_SECTION_\nSygna\xc5\x82 nerwowy\n_START_PARAGRAPH_\nW najnowocze\xc5\x9bniejszych ko\xc5\x84czynach, opracowanych przez dr Todda Kuikena z Instytutu Rehabilitacyjnego w Chicago, wykorzystywany jest m\xc3\xb3zg cz\xc5\x82owieka, kt\xc3\xb3rego naturalnym zadaniem jest kontrolowanie mi\xc4\x99\xc5\x9bni. Nerw, kt\xc3\xb3ry niegdy\xc5\x9b prowadzi\xc5\x82 do zdrowej ko\xc5\x84czyny, po amputacji ko\xc5\x84czy si\xc4\x99 gdzie\xc5\x9b w kikucie ko\xc5\x84czyny. Idea tej metody zak\xc5\x82ada przekierowanie nerwu i poprowadzenie go do dowolnego mi\xc4\x99\xc5\x9bnia, na kt\xc3\xb3rym umieszczono elektrody. Sygna\xc5\x82 z m\xc3\xb3zgu, kt\xc3\xb3ry normalnie decydowa\xc5\x82 o ruchu ko\xc5\x84czyny, teraz przep\xc5\x82ywa do innego mi\xc4\x99\xc5\x9bnia, wywo\xc5\x82uje jego skurcz, co dzia\xc5\x82a na elektrod\xc4\x99 i mo\xc5\xbce w\xc5\x82\xc4\x85czy\xc4\x87 silniki odpowiedzialne za ten w\xc5\x82a\xc5\x9bnie ruch w protezie. Wniosek jest taki, \xc5\xbce aby poruszy\xc4\x87 t\xc4\x85 zaawansowan\xc4\x85 ko\xc5\x84czyn\xc4\x85 wystarczy pomy\xc5\x9ble\xc4\x87 o tym ruchu tak jak w przypadku zdrowego cz\xc5\x82owieka. Dzi\xc4\x99ki tej technice przywr\xc3\xb3cona jest pacjentowi jeszcze jeden wa\xc5\xbcna cecha: dotyk. Sztuczna proteza mo\xc5\xbce czu\xc4\x87, je\xc5\x9bli uruchomi odwrotn\xc4\x85 do przedstawionej powy\xc5\xbcej procedury, czyli po dotkni\xc4\x99ciu przekazuje impuls do odpowiedniego mi\xc4\x99\xc5\x9bnia, a przez nerw sygna\xc5\x82, kt\xc3\xb3ry m\xc3\xb3zg niegdy\xc5\x9b odbiera\xc5\x82 jako b\xc3\xb3l.\n_START_SECTION_\nFluidHand\n_START_PARAGRAPH_\nThe FluidHand jest to jedna z najnowszych technologii w zakresie protezy d\xc5\x82oni. Stworzona zosta\xc5\x82a przez niemiecki zesp\xc3\xb3\xc5\x82 specjalist\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3rego kierownikiem by\xc5\x82 Stefan Schultz, w Centrum Bada\xc5\x84 w Karlsr\xc3\xbche z udzia\xc5\x82em oddzia\xc5\x82u Ortopedii Uniwersyteckiego Szpitala w Heidelbergu w Niemczech. R\xc4\x99ka ta posiada indywidualnie ruszaj\xc4\x85ce si\xc4\x99 palce, gdzie drugi i trzeci palec maj\xc4\x85 mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 zginania w dw\xc3\xb3ch punktach. W ka\xc5\xbcdym stawie umieszczony jest oddzielny dysk co daje pe\xc5\x82n\xc4\x85 niezale\xc5\xbcno\xc5\x9bci palc\xc3\xb3w. Ca\xc5\x82y ruch odbywa si\xc4\x99 dzi\xc4\x99ki lekkim miniaturowym t\xc5\x82okom hydraulicznym. Proteza pod\xc5\x82\xc4\x85czona jest do nerw\xc3\xb3w u\xc5\xbcytkownika, dzi\xc4\x99ki czemu ka\xc5\xbcdy ruch kontrolowany jest przez m\xc3\xb3zg oraz w zale\xc5\xbcno\xc5\x9bci od nasilenia impulsu pacjent mo\xc5\xbce regulowa\xc4\x87 si\xc5\x82\xc4\x99 nacisku. Sam autor m\xc3\xb3wi o niej, \xc5\xbce jest tak intuicyjna, i\xc5\xbc nauka obs\xc5\x82ugi zajmuje oko\xc5\x82o kwadransa.'