b'\n_START_ARTICLE_\nPorto\n_START_SECTION_\nHistoria\n_START_PARAGRAPH_\nNajstarsze informacje o mie\xc5\x9bcie pochodz\xc4\x85 z V wieku. Od \xc3\xb3wczesnej nazwy miasta wywodzi si\xc4\x99 nazwa ca\xc5\x82ego kraju: po \xc5\x82acinie Portus Cale (czyli \xe2\x80\x9ePort Cale\xe2\x80\x9d) wkr\xc3\xb3tce przenios\xc5\x82o si\xc4\x99 na ca\xc5\x82e w\xc3\xb3wczas hrabstwo, za\xc5\x9b miasto straci\xc5\x82o drugi cz\xc5\x82on i od tej pory jest to Porto._NEWLINE_Pierwotna osada za\xc5\x82o\xc5\xbcona przez Celt\xc3\xb3w lub Rzymian. W czasach rzymskich wa\xc5\xbcny port. W 409 zaj\xc4\x99te przez Sweb\xc3\xb3w, w 585 podbite przez Wizygot\xc3\xb3w. W 711 zdobyte przez Maur\xc3\xb3w. W 868 zdobyte przez pierwszego hrabiego Portugalii Vimara Peres, wasala kr\xc3\xb3la Asturii, Leonu i Kastylii Alfonsa III. W 1387 Jan I, kr\xc3\xb3l Portugalii po\xc5\x9blubi\xc5\x82 tutaj Filip\xc4\x99 Lancaster i tym samym zawar\xc5\x82 sojusz portugalsko-angielski. Dobre stosunki mi\xc4\x99dzy tymi krajami trwa\xc5\x82y d\xc5\x82ugie lata: w XVII wieku angielscy kupcy odkryli produkowane w regionie wino. Przypad\xc5\x82o im do gustu tak bardzo, \xc5\xbce podpisano porozumienie handlowe mi\xc4\x99dzy oboma pa\xc5\x84stwami (traktat Methuena, 1703 r.), a portugalskie wino trafi\xc5\x82o na angielski rynek. Dzi\xc4\x99ki angielskim kupcom region Porto zacz\xc4\x85\xc5\x82 szybko si\xc4\x99 rozwija\xc4\x87, a wkr\xc3\xb3tce wino sta\xc5\x82o si\xc4\x99 s\xc5\x82awne na ca\xc5\x82y \xc5\x9bwiat, nosz\xc4\x85c nazw\xc4\x99 jego stolicy. Wino z Porto jest symbolem_NEWLINE_czas\xc3\xb3w wiktoria\xc5\x84skich w Wielkiej Brytanii, a w Portugalii metafor\xc4\x85 brytyjskiej obecno\xc5\x9bci w tym mie\xc5\x9bcie, kt\xc3\xb3ra jest ci\xc4\x85gle widoczna._NEWLINE_Porto znane jest ze swych bohaterskich rewolt republika\xc5\x84skich, kt\xc3\xb3re by\xc5\x82y skierowane przeciw mieszkaj\xc4\x85cemu w Lizbonie kr\xc3\xb3lowi, Carlosowi I. Szczeg\xc3\xb3lnie jest znana ta z 31 stycznia 1891, kt\xc3\xb3ra zosta\xc5\x82a brutalnie st\xc5\x82umiona._NEWLINE_W XIX wieku do miasta trafi\xc5\x82a epoka przemys\xc5\x82owa. Wizerunkiem tego okresu jest interesuj\xc4\x85cy, dwupoziomowy most Don Luis I nad Duero, zaprojektowany przez belgijskiego in\xc5\xbcyniera Th\xc3\xa9ophile\xe2\x80\x99a Seyriga, ucznia Gustave\xe2\x80\x99a Eiffla. Zaprojektowany zosta\xc5\x82 na cze\xc5\x9b\xc4\x87 Ludwika I. Sam Gustave Eiffel zaprojektowa\xc5\x82 pobliski jednopoziomowy most kolejowy Maria Pia (dzi\xc5\x9b nieczynny), kt\xc3\xb3ry s\xc5\x82u\xc5\xbcy\xc5\x82 Seyrigowi jako przyk\xc5\x82ad.\n_START_SECTION_\nDrogi i mosty\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc5\x82\xc3\xb3wn\xc4\x85 drog\xc4\x85 zapewniaj\xc4\x85c\xc4\x85 dojazd do r\xc3\xb3\xc5\xbcnych cz\xc4\x99\xc5\x9bci miasta jest obwodowa droga A20, Via de Cintura Interna, kt\xc3\xb3ra ma po\xc5\x82\xc4\x85czenia z licznymi drogami krajowymi. Jej rola jest uzupe\xc5\x82niona przez czteropasmow\xc4\x85 Circunvala\xc3\xa7\xc3\xa3o, po\xc5\x82o\xc5\xbcon\xc4\x85 na p\xc3\xb3\xc5\x82nocy miasta i \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85c\xc4\x85 wschodni\xc4\x85 stron\xc4\x99 miasta z wybrze\xc5\xbcem Atlantyku. Miasto jest po\xc5\x82\xc4\x85czone z Viana do Castelo drog\xc4\x85 A28, z Aveiro drog\xc4\x85 A29, z Lizbon\xc4\x85 drog\xc4\x85 A1, z Bragan\xc3\xa7a drog\xc4\x85 A4 i z Braga drog\xc4\x85 A3. Istnieje tak\xc5\xbce obwodnica zewn\xc4\x99trzna Porto (A41), \xc5\x82\xc4\x85cz\xc4\x85ca wszystkie g\xc5\x82\xc3\xb3wne miasta w pobli\xc5\xbcu i stanowi\xc4\x85ca po\xc5\x82\xc4\x85czenie z kolejnymi g\xc5\x82\xc3\xb3wnymi drogami takimi jak A7, A11, A42, A43 i A44. Od 2011 nowa droga A32 \xc5\x82\xc4\x85czy obszar metropolitalny z S\xc3\xa3o Jo\xc3\xa3o da Madeira i Oliveira de Azem\xc3\xa9is._NEWLINE_W XX w. zbudowano mosty: Ponte da Arr\xc3\xa1bida, kt\xc3\xb3ry w chwili oddania do u\xc5\xbcytku mia\xc5\x82 w swej \xc5\xbcelbetowej konstrukcji \xc5\x82uk o najwi\xc4\x99kszej rozpi\xc4\x99to\xc5\x9bci na \xc5\x9bwiecie (most po\xc5\x82o\xc5\xbcony w zachodniej cz\xc4\x99\xc5\x9bci miasta \xc5\x82\xc4\x85czy p\xc3\xb3\xc5\x82nocny i po\xc5\x82udniowy brzeg Duero), S. Jo\xc3\xa3o i drogowy Freixo na wschodzie miasta. Najnowszy most Ponte do Infante uko\xc5\x84czono w 2003._NEWLINE_Porto jest okre\xc5\x9blane jako Miasto Most\xc3\xb3w (Cidade das Pontes), tradycyjnie nazywano je tak\xc5\xbce Miastem Niezwyci\xc4\x99\xc5\xbconym (\xe2\x80\x9eCidade Invicta\xe2\x80\x9d) albo Stolic\xc4\x85 P\xc3\xb3\xc5\x82nocy (\xe2\x80\x9eCapital do Norte\xe2\x80\x9d).\n_START_SECTION_\nPromy\n_START_PARAGRAPH_\nW lipcu 2015 otwarto nowy terminal promowy w porcie Leix\xc3\xb5es, po\xc5\x82o\xc5\xbconym na p\xc3\xb3\xc5\x82noc od miasta w Matosinhos.\n_START_SECTION_\nLotniska\n_START_PARAGRAPH_\nW mie\xc5\x9bcie znajduje si\xc4\x99 port lotniczy Aeroporto Francisco S\xc3\xa1 Carneiro, ok. 11 km na p\xc3\xb3\xc5\x82nocny zach\xc3\xb3d od centrum, poddany renowacji i ozdobiony przez artyst\xc3\xb3w przy okazji mistrzostw pi\xc5\x82karskich Euro 2004, kt\xc3\xb3rego miasto by\xc5\x82o wsp\xc3\xb3\xc5\x82gospodarzem.\n_START_SECTION_\nLinie kolejowe\n_START_PARAGRAPH_\nG\xc5\x82\xc3\xb3wne stacje kolejowe to Esta\xc3\xa7\xc3\xa3o Ferrovi\xc3\xa1ria de Porto-S\xc3\xa3o Bento, Esta\xc3\xa7\xc3\xa3o de Campanh\xc3\xa3, Minho i Norte._NEWLINE_Miasto posiada metro o \xc5\x82\xc4\x85cznej d\xc5\x82ugo\xc5\x9bci 68 km z 5 liniami (A \xe2\x80\x93 niebieska, B \xe2\x80\x93 czerwona, C \xe2\x80\x93 zielona, D \xe2\x80\x93 \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82ta i E \xe2\x80\x93 purpurowa) i 68 stacjami. Jest to najwi\xc4\x99ksze metro w kraju. Funkcjonuje te\xc5\xbc kolejka podmiejska.\n_START_SECTION_\nTramwaje\n_START_PARAGRAPH_\nW Porto powsta\xc5\x82a pierwsza linia tramwajowa na P\xc3\xb3\xc5\x82wyspie Iberyjskim, otwarta 12 wrze\xc5\x9bnia 1895. Obecnie funkcjonuj\xc4\x85 zaledwie 3 linie tramwajowe, w tym historycznie pierwsza, s\xc5\x82u\xc5\xbc\xc4\x85c g\xc5\x82\xc3\xb3wnie turystom. Na wszystkich liniach kursuj\xc4\x85 zabytkowe tramwaje. Obecnie wi\xc4\x99ksze znaczenie maj\xc4\x85 autobusy oraz metro.\n_START_SECTION_\nAutobusy\n_START_PARAGRAPH_\nMiasto ma rozbudowan\xc4\x85 sie\xc4\x87 po\xc5\x82\xc4\x85cze\xc5\x84 autobusowych, obs\xc5\x82uguje je przedsi\xc4\x99biorstwo transportu publicznego STCP, kt\xc3\xb3re dzia\xc5\x82a te\xc5\xbc w pobliskich miastach: Gaia, Maia, Matosinhos i Gondomar. Mniejsze przedsi\xc4\x99biorstwa komunikacyjne obs\xc5\x82uguj\xc4\x85 linie z miejscowo\xc5\x9bci Pa\xc3\xa7os de Ferreira i Santo Tirso do centrum Porto.\n_START_SECTION_\nSport\n_START_PARAGRAPH_\nNajbardziej znanymi klubami z miasta s\xc4\x85 FC Porto oraz Boavista FC. Na Est\xc3\xa1dio do Drag\xc3\xa3o rozgrywany by\xc5\x82 m.in. mecz otwarcia ME w 2004 roku, swoje mecze rozgrywa tu tak\xc5\xbce FC Porto, podczas gdy stadionem Boavisty jest Est\xc3\xa1dio do Bessa.'