b'\n_START_ARTICLE_\nCud S\xc5\x82o\xc5\x84ca\n_START_PARAGRAPH_\nCud S\xc5\x82o\xc5\x84ca (port. O Milagre do Sol) \xe2\x80\x93 zjawisko obserwowane przez ok. 30-100 tys. os\xc3\xb3b 13 pa\xc5\xbadziernika 1917 w Cova da Iria ko\xc5\x82o Fatimy w Portugalii, przez Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 rzymskokatolicki uznawane za cud. \xc5\x9awiadkowie zebrani aby zobaczy\xc4\x87 objawienie Matki Bo\xc5\xbcej, kt\xc3\xb3rego wiarygodno\xc5\x9b\xc4\x87 podwa\xc5\xbca\xc5\x82y \xc5\x9bwieckie media, relacjonowali nienaturaln\xc4\x85 wed\xc5\x82ug swej oceny aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 s\xc5\x82o\xc5\x84ca, m.in. jego wirowy ruch na niebie._NEWLINE_"13 pa\xc5\xbadziernika 1917 r. w miejscu objawie\xc5\x84 zebra\xc5\x82 si\xc4\x99 imponuj\xc4\x85cy t\xc5\x82um, licz\xc4\x85cy przesz\xc5\x82o 70 tysi\xc4\x99cy os\xc3\xb3b. Wielu musia\xc5\x82o pokona\xc4\x87 setki kilometr\xc3\xb3w, w przewa\xc5\xbcaj\xc4\x85cej wi\xc4\x99kszo\xc5\x9bci pieszo lub na os\xc5\x82ach, wozami i samochodami. W\xc5\x9br\xc3\xb3d zgromadzonych znajdowali si\xc4\x99 nie tylko ludzie pro\xc5\x9bci, ale r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc bardzo sceptycznie nastawieni naukowcy, dziennikarze, ludzie niewierz\xc4\x85cy"._NEWLINE_Jak podaj\xc4\x85 niekt\xc3\xb3re \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82a, to zjawisko trwa\xc5\x82o 10 minut. Niebo pokry\xc5\x82o w\xc3\xb3wczas si\xc4\x99 ciemnymi chmurami. Na zebranych spad\xc5\x82 ulewny deszcz. Nagle pokaza\xc5\x82o si\xc4\x99 s\xc5\x82o\xc5\x84ce, kt\xc3\xb3re zacz\xc4\x99\xc5\x82o wirowa\xc4\x87 po niebie. Ludzie zacz\xc4\x99li krzycze\xc4\x87 z przera\xc5\xbcenia. Niekt\xc3\xb3rzy zacz\xc4\x99li si\xc4\x99 g\xc5\x82o\xc5\x9bno spowiada\xc4\x87 ze swoich grzech\xc3\xb3w, s\xc4\x85dz\xc4\x85c, \xc5\xbce "to jest koniec \xc5\x9bwiata". Wielu sta\xc5\x82o, lecz wielu kl\xc4\x99cza\xc5\x82o i p\xc5\x82aka\xc5\x82o, modl\xc4\x85c si\xc4\x99.\n_START_SECTION_\nKrytyczna ocena wydarzenia\n_START_PARAGRAPH_\nJoe Nickell pisze: "Prawdopodobnie niczym zaskakuj\xc4\x85cym nie jest, \xc5\xbce cuda s\xc5\x82o\xc5\x84ca zg\xc5\x82oszone zosta\xc5\x82y w innych maryjnych miejscach \xe2\x80\x94w Lubbock, w Teksasie, w 1989; Sanktuarium Matki Cabrini blisko Denver, Colorado, w 1992; Conyers, Georgia, we wczesnych latach 90\'"_NEWLINE_Nickell dodaje, \xc5\xbce podczas wydarzenia w Conyers, gdy pielgrzymi byli \xc5\x9bwiadkami cudu s\xc5\x82o\xc5\x84ca "grupa Sceptyk\xc3\xb3w z Georgii przygotowa\xc5\x82a teleskop wyposa\xc5\xbcony w mylarowy ochronny filtr s\xc5\x82oneczny" po czym "ponad dwie\xc5\x9bcie os\xc3\xb3b obserwowa\xc5\x82o s\xc5\x82o\xc5\x84ce przez jeden z filtr\xc3\xb3w s\xc5\x82onecznych i ani jedna z tych os\xc3\xb3b nie zauwa\xc5\xbcy\xc5\x82a niczego szczeg\xc3\xb3lnego"_NEWLINE_Profesor Auguste Meessen z Instytutu Fizyki Katolickiego Uniwersytetu w Lowanium stwierdzi\xc5\x82, \xc5\xbce zg\xc5\x82oszone przez pielgrzym\xc3\xb3w obserwacje by\xc5\x82y z\xc5\x82udzeniami optycznymi, wywo\xc5\x82anymi przez zbyt d\xc5\x82ugie patrzenie w tarcz\xc4\x99 s\xc5\x82oneczn\xc4\x85. Meessen argumentuje, \xc5\xbce powsta\xc5\x82e na siatk\xc3\xb3wce oka kontrasty nast\xc4\x99pcze spowodowane d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82ym okresem wpatrywania si\xc4\x99 w s\xc5\x82o\xc5\x84ce s\xc4\x85 prawdopodobnie przyczyn\xc4\x85 zaobserwowanego efektu "ta\xc5\x84ca" czy te\xc5\xbc "wirowania" s\xc5\x82o\xc5\x84ca. Podobnie Meessen uwa\xc5\xbca, \xc5\xbce zaobserwowane zmiany koloru najprawdopodobniej spowodowane by\xc5\x82y wybieleniem \xc5\x9bwiat\xc5\x82oczu\xc5\x82ych kom\xc3\xb3rek siatk\xc3\xb3wki oka. Meessen zaobserwowa\xc5\x82, \xc5\xbce s\xc5\x82oneczne cudy zg\xc5\x82aszane by\xc5\x82y w wielu miejscach, gdzie religijnie nastawionych pielgrzym\xc3\xb3w zach\xc4\x99cano do d\xc5\x82ugotrwa\xc5\x82ego spogl\xc4\x85dania w s\xc5\x82o\xc5\x84ce. Jako przyk\xc5\x82ad podaje objawienie w Heroldsbach, w Niemczech (1949) , gdzie dok\xc5\x82adnie takie same, jak w Fatimie, efekty optyczne zg\xc5\x82oszone zosta\xc5\x82y przez ponad dziesi\xc4\x99\xc4\x87 tysi\xc4\x99cy os\xc3\xb3b._NEWLINE_Nickell sugeruje ponadto, \xc5\xbce efekt "ta\xc5\x84ca" zaobserwowany w Fatimie jest efektem optycznym wynikaj\xc4\x85cym z tymczasowego zniekszta\xc5\x82cenia siatk\xc3\xb3wki oka, spowodowanym przez d\xc5\x82ugie wpatrywanie si\xc4\x99 w intensywne \xc5\x9bwiat\xc5\x82o._NEWLINE_De Marchi uwa\xc5\xbca, \xc5\xbce zapowied\xc5\xba niesprecyzowanego "cudu", nag\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 pocz\xc4\x85tku i ko\xc5\x84ca wszystkich domniemanych "cud\xc3\xb3w s\xc5\x82o\xc5\x84ca", r\xc3\xb3\xc5\xbcne pod\xc5\x82o\xc5\xbca religijne obserwator\xc3\xb3w, du\xc5\xbca liczba obecnych ludzi oraz brak znanych uspokajaj\xc4\x85cych czynnik\xc3\xb3w naukowych czyni\xc4\x85 masow\xc4\x85 halucynacj\xc4\x99 w\xc4\x85tpliw\xc4\x85. Aktywno\xc5\x9b\xc4\x87 s\xc5\x82o\xc5\x84ca zaobserwowana zosta\xc5\x82a przez osoby znajduj\xc4\x85ce si\xc4\x99 ponad 18 km dalej, co r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wyklucza teori\xc4\x99 masowej halucynacji b\xc4\x85d\xc5\xba masowej histerii, je\xc5\xbceli powo\xc5\x82ywa\xc4\x87 si\xc4\x99 na De Marchiego._NEWLINE_Pomimo tych twierdze\xc5\x84, nie wszyscy \xc5\x9bwiadkowie zg\xc5\x82osili zaobserwowanie "ta\xc5\x84ca s\xc5\x82o\xc5\x84ca". Niekt\xc3\xb3rzy ludzie zobaczyli jedynie rozpromienione kolory. Niekt\xc3\xb3rzy, w\xc5\x82\xc4\x85czaj\xc4\x85c w to osoby wierz\xc4\x85ce, w og\xc3\xb3le nic nie zobaczyli. Nie istniej\xc4\x85 \xc5\xbcadne naukowe, astronomiczne relacje o jakiejkolwiek niezwyk\xc5\x82ej aktywno\xc5\x9bci s\xc5\x82o\xc5\x84ca w trakcie trwania domniemanego "ta\xc5\x84ca", nie ma tak\xc5\xbce \xc5\x9bwiadk\xc3\xb3w jakichkolwiek niecodziennych zachowa\xc5\x84 s\xc5\x82o\xc5\x84ca dalej ni\xc5\xbc 64 km od Cova da Iria._NEWLINE_Pio Scatizzi, S.J. opisuje wydarzenia w Fatimie oraz wyci\xc4\x85ga nast\xc4\x99puj\xc4\x85ce wnioski:_NEWLINE_S\xc5\x82onecznego fenomenu nie zaobserwowano w \xc5\xbcadnym laboratorium. Niemo\xc5\xbcliwe, by m\xc3\xb3g\xc5\x82 uj\xc5\x9b\xc4\x87 uwadze tak du\xc5\xbcej ilo\xc5\x9bci astronom\xc3\xb3w i, oczywi\xc5\x9bcie, innych mieszka\xc5\x84c\xc3\xb3w p\xc3\xb3\xc5\x82kuli. Nie mo\xc5\xbcna kwestionowa\xc4\x87, \xc5\xbce by\xc5\x82o to zjawisko astronomiczne b\xc4\x85d\xc5\xba meteorologiczne. Albo wszyscy \xc5\x9bwiadkowie wydarzenia fatimskiego zostali wprowadzeni w b\xc5\x82\xc4\x85d i ich wyznania by\xc5\x82y b\xc5\x82\xc4\x99dne, albo musimy dopu\xc5\x9bci\xc4\x87 zjawisko nadnaturalne._NEWLINE_Steuart Campbell, pisz\xc4\x85c dla edycji Journal of Meteorology w 1989 roku, postuluje, \xc5\xbce chmura stratosferycznego py\xc5\x82u zniekszta\xc5\x82ci\xc5\x82a obraz s\xc5\x82o\xc5\x84ca 13 pa\xc5\xbadziernika sprawiaj\xc4\x85c, \xc5\xbce \xc5\x82atwo by\xc5\x82o na nie patrze\xc4\x87 i powoduj\xc4\x85c mo\xc5\xbcliwo\xc5\x9b\xc4\x87 zaobserwowania zmiany kolor\xc3\xb3w \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tego, fioletowego i niebieskiego oraz wra\xc5\xbcenia "wirowania". Na poparcie swojej hipotezy Campbell zg\xc5\x82asza, \xc5\xbce niebiesko-czerwone s\xc5\x82o\xc5\x84ce zaobserwowano w Chinach oraz udokumentowano w 1983._NEWLINE_Joe Nickell, sceptyk oraz badacz zjawisk paranormalnych, utrzymuje, \xc5\xbce po\xc5\x82o\xc5\xbcenie zjawiska, opisane przez wielu \xc5\x9bwiadk\xc3\xb3w, ma zbyt inny od s\xc5\x82onecznego azymut i wysoko\xc5\x9b\xc4\x87, by by\xc4\x87 s\xc5\x82o\xc5\x84cem. Sugeruje, \xc5\xbce przyczyn\xc4\x85 zjawiska mo\xc5\xbce by\xc4\x87 s\xc5\x82o\xc5\x84ce poboczne. Czasami okre\xc5\x9blane terminem parhelion, s\xc5\x82o\xc5\x84ce boczne jest relatywnie powszechnym zjawiskiem atmosferycznym zwi\xc4\x85zanym z odbiciem/za\xc5\x82amaniem \xc5\x9bwiat\xc5\x82a s\xc5\x82onecznego przez mn\xc3\xb3stwo lodowych kryszta\xc5\x82k\xc3\xb3w, tworz\xc4\x85cych chmury typu cirrus lub cirrostratus. S\xc5\x82o\xc5\x84ce boczne jest jednak zjawiskiem nieruchomym i nie mo\xc5\xbce wyja\xc5\x9bni\xc4\x87 zg\xc5\x82aszanego "wirowania". Nickell sugeruje, \xc5\xbce wyja\xc5\x9bnienie dla tego oraz podobnych zjawisk mo\xc5\xbce le\xc5\xbce\xc4\x87 w chwilowym zniekszta\xc5\x82ceniu siatk\xc3\xb3wki oka, spowodowanym wpatrywaniem si\xc4\x99 w intensywne \xc5\x9bwiat\xc5\x82o lub efektem wywracania oczu tam i z powrotem by unikn\xc4\x85\xc4\x87 kompletnego o\xc5\x9blepienia (co \xc5\x82\xc4\x85czy w sobie obraz, kontrast nast\xc4\x99pczy oraz ruch). Nickell konkluduje, \xc5\xbce by\xc5\x82a to najprawdopodobniej:_NEWLINE_prawdopodobnie kombinacja czynnik\xc3\xb3w, w\xc5\x82\xc4\x85czaj\xc4\x85c w to zjawiska optyczne i meteorologiczne (s\xc5\x82o\xc5\x84ce widziane przez cienkie chmury powoduj\xc4\x85ce, \xc5\xbce wydawa\xc5\x82o si\xc4\x99 ono srebrnym dyskiem; zmienno\xc5\x9b\xc4\x87 g\xc4\x99sto\xc5\x9bci przep\xc5\x82ywaj\xc4\x85cych chmur, przez co s\xc5\x82o\xc5\x84ce naprzemiennie ja\xc5\x9bnia\xc5\x82o i przyciemnia\xc5\x82o si\xc4\x99, oraz zdawa\xc5\x82o si\xc4\x99 przybli\xc5\xbca\xc4\x87 i oddala\xc4\x87; py\xc5\x82 lub kropelki wilgoci w atmosferze, nadaj\xc4\x85ce \xc5\x9bwiat\xc5\x82u s\xc5\x82onecznemu mnogo\xc5\x9b\xc4\x87 kolor\xc3\xb3w; i/lub inne zjawiska)._NEWLINE_Paul Simons, w pracy zatytu\xc5\x82owanej "Sekrety pogody w cudzie fatimskim", o\xc5\x9bwiadcza, \xc5\xbce wierzy, i\xc5\xbc niekt\xc3\xb3re z efekt\xc3\xb3w optycznych w Fatimie mog\xc5\x82y by\xc4\x87 spowodowane chmur\xc4\x85/burz\xc4\x85 py\xc5\x82u._NEWLINE_Kevin McClure utrzymuje, \xc5\xbce t\xc5\x82um w Cova da Iria m\xc3\xb3g\xc5\x82 oczekiwa\xc4\x87 na pojawienie si\xc4\x99 znak\xc3\xb3w na s\xc5\x82o\xc5\x84cu, jako \xc5\xbce podobne zjawisko zosta\xc5\x82o zg\xc5\x82oszone w tygodniach poprzedzaj\xc4\x85cych zaj\xc5\x9bcie. Za podstaw\xc4\x99 swoich twierdze\xc5\x84 przyjmuje to, \xc5\xbce wierni zobaczyli to, co chcieli zobaczy\xc4\x87. Jednak zarzuca si\xc4\x99 twierdzeniu McClure\'a, \xc5\xbce nie t\xc5\x82umaczy ono podobnych raport\xc3\xb3w od ludzi znajduj\xc4\x85cych si\xc4\x99 w tym czasie kilometry dalej, kt\xc3\xb3rzy, opieraj\xc4\x85c si\xc4\x99 na ich zeznaniach, nie my\xc5\x9bleli nawet w tamtym czasie o wydarzeniu. Kevin McClure o\xc5\x9bwiadczy\xc5\x82, \xc5\xbce nigdy nie widzia\xc5\x82 podobnego zbioru sprzecznych relacji w sprawie w \xc5\xbcadnym z bada\xc5\x84, kt\xc3\xb3rych dokona\xc5\x82 na przestrzeni uprzednich dziesi\xc4\x99ciu lat._NEWLINE_Leo Madigan wierzy, \xc5\xbce wielu \xc5\x9bwiadk\xc3\xb3w wydarzenia nie myli si\xc4\x99; domniemywa jednak sprzeczno\xc5\x9bci w zeznaniach oraz sugeruje, \xc5\xbce zdziwienie, strach, egzaltacja i wyobra\xc5\xbania musia\xc5\x82y odegra\xc4\x87 swoje role zar\xc3\xb3wno podczas obserwacji, jak i podczas opowiadania o wydarzeniu. Madigan por\xc3\xb3wnuje do\xc5\x9bwiadczenia do do\xc5\x9bwiadcze\xc5\x84 modlitewnych oraz zastanawia si\xc4\x99, czy duchowy charakter zjawiska nie wyja\xc5\x9bnia sprzeczno\xc5\x9bci pomi\xc4\x99dzy wyznaniami \xc5\x9bwiadk\xc3\xb3w._NEWLINE_Profesor Lisa Schwebel, Uniwersytet \xc5\x9bw. Jana w Nowym Jorku, zauwa\xc5\xbca, \xc5\xbce zjawisko s\xc5\x82oneczne w Fatimie nie jest wyj\xc4\x85tkowe: by\xc5\x82o wiele podobnych spraw, odnotowanych przy wysoce intensywnych spotkaniach religijnych, zako\xc5\x84czonych nag\xc5\x82\xc4\x85 i niespodziewan\xc4\x85 obecno\xc5\x9bci\xc4\x85 \xc5\x9bwiate\xc5\x82 na niebie._NEWLINE_Zdarzenie zosta\xc5\x82o oficjalnie zaakceptowane przez Ko\xc5\x9bci\xc3\xb3\xc5\x82 Rzymskokatolicki jako cud 13 pa\xc5\xbadziernika 1930. 13 pa\xc5\xbadziernika 1951, legat papieski Kardyna\xc5\x82 Tedeschini oznajmi\xc5\x82 zebranym w F\xc3\xa1timie ludziom \xc5\xbce 30 i 31 pa\xc5\xbadziernika oraz 1 i 8 listopada 1950, Papie\xc5\xbc Pius XII na w\xc5\x82asne oczy zobaczy\xc5\x82 cud s\xc5\x82o\xc5\x84ca, przechadzaj\xc4\x85c si\xc4\x99 ogrodami Watykanu'