b'\n_START_ARTICLE_\nKruszownica zwyczajna\n_START_SECTION_\nCharakterystyka\n_START_PARAGRAPH_\nPlecha listkowata z glonami protokokkoidalnymi, zazwyczaj z\xc5\x82o\xc5\xbcona z wielu listk\xc3\xb3w, czasami tylko jednolistkowa.  Do pod\xc5\x82o\xc5\xbca przyro\xc5\x9bni\xc4\x99ta jest uczepem. Poszczeg\xc3\xb3lne listki maj\xc4\x85 \xc5\x9brednic\xc4\x99 2-4(7 cm), s\xc4\x85 do\xc5\x9b\xc4\x87 grube i podczas suchej pogody s\xc4\x85 bardzo kruche, krusz\xc4\x85 si\xc4\x99 w palcach. G\xc3\xb3rna powierzchnia jest g\xc5\x82adka lub pomarszczona, a w \xc5\x9brodkowej cz\xc4\x99\xc5\x9bci pofa\xc5\x82dowana lub \xc5\xbceberkowato-siatkowata.  Jest bia\xc5\x82awa lub szara, czasami ma brunatny odcie\xc5\x84. Charakterystyczn\xc4\x85 cech\xc4\x85 jest wyst\xc4\x99powanie na brzegach czarnych, rozga\xc5\x82\xc4\x99zionych wyrostk\xc3\xb3w. Dolna powierzchnia ma barw\xc4\x99 od r\xc3\xb3\xc5\xbcowocielistej do \xc5\xbc\xc3\xb3\xc5\x82tobrunatnej. Jest na niej wiele czarnej barwy chwytnik\xc3\xb3w, kt\xc3\xb3re mog\xc4\x85 by\xc4\x87 pojedyncze lub rozga\xc5\x82\xc4\x99zione. Reakcje barwne: rdze\xc5\x84 K + czerwony, C -,  P + pomara\xc5\x84czowy lub P-._NEWLINE_Licznie wyst\xc4\x99puj\xc4\x85 apotecja lecideowe. Maj\xc4\x85 \xc5\x9brednic\xc4\x99 0,5-1,5 mm, s\xc4\x85 okr\xc4\x85g\xc5\x82awe, pocz\xc4\x85tkowo posiadaj\xc4\x85 kr\xc3\xb3tkie trzoneczki, p\xc3\xb3\xc5\xbaniej s\xc4\x85 siedz\xc4\x85ce. Ich czarne, p\xc5\x82askie lub wypuk\xc5\x82e tarczki s\xc4\x85 g\xc5\x82\xc4\x99boko, koncentrycznie  rowkowane. W jednym worku powstaje po 8 grubo\xc5\x9bciennych, elipsoidalnych i prostych askospor o rozmiarach 7-15\xc2\xa0\xc3\x97\xc2\xa04-7\xc2\xa0\xce\xbcm. _NEWLINE_Metabolity wt\xc3\xb3rne: kwas norstiktowy.\n_START_SECTION_\nWyst\xc4\x99powanie i siedlisko\n_START_PARAGRAPH_\nGatunek rozprzestrzeniony na ca\xc5\x82ej p\xc3\xb3\xc5\x82kuli p\xc3\xb3\xc5\x82nocnej; wyst\xc4\x99puje tutaj na wszystkich kontynentach, w Arktyce i na wielu wyspach. Z wyj\xc4\x85tkiem Antarktydy wyst\xc4\x99puje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc na wszystkich kontynentach p\xc3\xb3\xc5\x82kuli po\xc5\x82udniowej, ale znacznie rzadziej. Jest gatunkiem g\xc5\x82\xc3\xb3wnie arktyczno-alpejskim. W Polsce odmiana cylindrica wyst\xc4\x99puje w Karpatach, Sudetach oraz na Pobrze\xc5\xbcu Po\xc5\x82udniowoba\xc5\x82tyckim, var. tornata tylko w Centralnych Karpatach Zachodnich. W polskich g\xc3\xb3rach jest pospolity w pi\xc4\x99trze kosodrzewiny, halnym i turniowym, ni\xc5\xbcej jest znacznie rzadszy. Ro\xc5\x9bnie na s\xc5\x82onecznych miejscach na ska\xc5\x82ach krzemianowych. W Polsce by\xc5\x82 gatunkiem \xc5\x9bci\xc5\x9ble chronionym, od 9 pa\xc5\xbadziernika 2014 r. zosta\xc5\x82 wykre\xc5\x9blony z listy gatunk\xc3\xb3w porost\xc3\xb3w chronionych.\n_START_SECTION_\nGatunki podobne\n_START_PARAGRAPH_\nCharakterystyczne rz\xc4\x99ski na brzegach plechy pozwalaj\xc4\x85 odr\xc3\xb3\xc5\xbcni\xc4\x87 ten gatunek od innych kruszownic. Wyrostki posiada te\xc5\xbc kruszownica szorstka (Umbilicaria hirsuta), ale wyst\xc4\x99puje zazwyczaj w postaci pojedynczych \xc5\x82usek i r\xc3\xb3\xc5\xbcni si\xc4\x99 ona g\xc3\xb3rn\xc4\x85 powierzchni\xc4\x85. Bardzo podobna jest kruszownica pomarszczona (Umbilicaria proboscidea). R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc ma czarne wyrostki, ale rzadsze i odr\xc3\xb3\xc5\xbcnia si\xc4\x99 g\xc3\xb3rn\xc4\x85 powierzchni\xc4\x85 (jest pomarszczona).'