b'\n_START_ARTICLE_\nWsp\xc3\xb3\xc5\x82czynnik reaktywno\xc5\x9bci przestrzeni parowych\n_START_PARAGRAPH_\nWsp\xc3\xb3\xc5\x82czynnik reaktywno\xc5\x9bci przestrzeni parowych \xe2\x88\x92 wielko\xc5\x9b\xc4\x87 przypisywana reaktorowi j\xc4\x85drowemu okre\xc5\x9blaj\xc4\x85ca zmian\xc4\x99 reaktywno\xc5\x9bci, a tym samym mocy reaktora gdy ciek\xc5\x82a woda jest zast\xc4\x99powana par\xc4\x85 wodn\xc4\x85 (wrzenie) w przestrzeni mi\xc4\x99dzy paliwem j\xc4\x85drowym a moderatorem. Dodatni wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynnik reaktywno\xc5\x9bci przestrzeni parowych oznacza wzrost mocy w przypadku wrzenia wody w rdzeniu. Ujemny, spadek mocy w takiej sytuacji._NEWLINE_Ujemna warto\xc5\x9b\xc4\x87 wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynnika reaktywno\xc5\x9bci przestrzeni parowych jest jedn\xc4\x85 z cech \xc5\x9bwiadcz\xc4\x85cych o pasywnym bezpiecze\xc5\x84stwie konstrukcji reaktora j\xc4\x85drowego w trakcie wzrostu temperatury b\xc4\x85d\xc5\xba spadku ci\xc5\x9bnienia, zgodnym z zasad\xc4\x85 awarii w kierunku bezpiecznym (fail-safe).\n_START_SECTION_\nReaktory wodne ci\xc5\x9bnieniowe\n_START_PARAGRAPH_\nW reaktorach PWR/WWER w przypadku odparowania wody oznacza jednocze\xc5\x9bnie utrat\xc4\x99 moderacji, gdy\xc5\xbc woda tych reaktorach spe\xc5\x82nia podw\xc3\xb3jn\xc4\x85 rol\xc4\x99 ch\xc5\x82odziwa i moderatora. Zmiana stanu skupienia wody na par\xc4\x99 powoduje zmniejszenie skuteczno\xc5\x9bci spowalniania neutron\xc3\xb3w, co zmniejsza ilo\xc5\x9bci reakcji rozszczepienia i tym samym zmniejszenie mocy.\n_START_SECTION_\nReaktory RBMK\n_START_PARAGRAPH_\nMateria\xc5\x82em spowalniaj\xc4\x85cym neutrony w reaktorach RBMK jest grafit. Oznacza to, \xc5\xbce zmiana wody ciek\xc5\x82ej na par\xc4\x99 wodn\xc4\x85, a nawet jedynie jej podgrzanie, powoduje zwi\xc4\x99kszenie liczby neutron\xc3\xb3w docieraj\xc4\x85cych do moderatora, gdy\xc5\xbc mniejsza g\xc4\x99sto\xc5\x9b\xc4\x87 pary wodnej poci\xc4\x85ga za sob\xc4\x85 zmniejszenie poch\xc5\x82anianie neutron\xc3\xb3w. Grafit nadal moderuje neutrony, ale spowalniaj\xc4\x85c ich wi\xc4\x99ksz\xc4\x85 ilo\xc5\x9b\xc4\x87, a wi\xc4\x99ksza ilo\xc5\x9b\xc4\x87 spowolnionych neutron\xc3\xb3w oznacza przyspieszenie reakcji \xc5\x82a\xc5\x84cuchowej (dodatnia reaktywno\xc5\x9b\xc4\x87) i zwi\xc4\x99kszenie mocy reaktora._NEWLINE_Co wi\xc4\x99cej, przy du\xc5\xbcym wypaleniu paliwa, gdy w paliwie ju\xc5\xbc obficie wyst\xc4\x99puje pluton, zwi\xc4\x99kszenie pr\xc4\x99dko\xc5\x9bci neutron\xc3\xb3w, spowodowane brakiem ich hamowania na cz\xc4\x85steczkach wody, powoduje, \xc5\xbce wi\xc4\x99ksza ilo\xc5\x9b\xc4\x87 neutron\xc3\xb3w ma energi\xc4\x99 odpowiedni\xc4\x85 do rozszczepienia plutonu. Kolejnym przyczynkiem kaskadowego wzrostu reaktywno\xc5\x9bci przestrzeni parowych reaktor\xc3\xb3w RBMK jest fakt, \xc5\xbce rozszczepienie plutonu generuje r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc wi\xc4\x99cej neutron\xc3\xb3w ni\xc5\xbc rozszczepienie j\xc4\x85dra uranu. Mo\xc5\xbce to poci\xc4\x85gn\xc4\x85\xc4\x87 za sob\xc4\x85 dalszy wzrost reaktywno\xc5\x9bci, wywo\xc5\x82uj\xc4\x85cy wzrost mocy i parowanie wody co jeszcze zwi\xc4\x99ksza reaktywno\xc5\x9b\xc4\x87 ze wzgl\xc4\x99du na dodatni wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynnik reaktywno\xc5\x9bci przestrzeni parowych. Scenariusz taki przyczyni\xc5\x82 si\xc4\x99 do awarii w elektrowni j\xc4\x85drowej w Czarnobylu, w 1986 roku.\n_START_SECTION_\nReaktory CANDU\n_START_PARAGRAPH_\nKanadyjskie reaktory ci\xc4\x99\xc5\xbckowodne r\xc3\xb3wnie\xc5\xbc maj\xc4\x85 dodatni wsp\xc3\xb3\xc5\x82czynnik reaktywno\xc5\x9bci przestrzeni parowych. Z uwagi na to maj\xc4\x85 dwa niezale\xc5\xbcne pasywne uk\xc5\x82ady awaryjnego wy\xc5\x82\xc4\x85czania reaktora. Ich zadzia\xc5\x82anie powoduje, \xc5\xbce mimo 3,5-krotnego wzrostu mocy reaktora w pierwszej sekundzie po awarii, nast\xc4\x99puje zastopowanie reakcji j\xc4\x85drowych w drugiej sekundzie awarii i spadek mocy reaktora do poziomu powy\xc5\x82\xc4\x85czeniowego._NEWLINE_W nowszych reaktorach CANDU-6 wzrost mocy w pierwszej sekundzie awarii jest dwukrotnie mniejszy.'