b'\n_START_ARTICLE_\nTajny agent (powie\xc5\x9b\xc4\x87)\n_START_PARAGRAPH_\nTajny Agent, opowie\xc5\x9b\xc4\x87 prosta (tytu\xc5\x82 oryginalny The Secret Agent: A Simple Tale) \xe2\x80\x93 napisany w ironicznym tonie polityczno-kryminalny dramat psychologiczny,\xc2\xa0opublikowany w 1907, dedykowany H. W. Wellsowi. Joseph Conrad opar\xc5\x82 Tajnego agenta na autentycznych wydarzeniach z 15 lutego 1894, gdy w parku otaczaj\xc4\x85cym Kr\xc3\xb3lewskie Obserwatorium w Greenwich dosz\xc5\x82o do eksplozji bomby. Mia\xc5\x82a ona wysadzi\xc4\x87 obserwatorium, lecz wskutek przedwczesnej detonacji wybuch\xc5\x82a w r\xc4\x99kach znanego londy\xc5\x84skiej policji francuskiego anarchisty Martiala Bourdina. W 1920 Joseph Conrad opatrzy\xc5\x82 Tajnego Agenta wst\xc4\x99pem, w kt\xc3\xb3rym wyja\xc5\x9bnia, co zainspirowa\xc5\x82o go do napisania tej powie\xc5\x9bci i odpiera zarzucane mu sympatie pro-rewolucyjne.\n_START_SECTION_\nFabu\xc5\x82a powie\xc5\x9bci\n_START_PARAGRAPH_\nRzecz dzieje si\xc4\x99 w Londynie w 1886 roku. Adolf Verloc, inteligentny, lecz gnu\xc5\x9bny grubas w \xc5\x9brednim wieku, od jedenastu lat jest tajnym agentem-prowokatorem niesprecyzowanego kraju. Dla niepoznaki prowadzi sklepik z \xe2\x80\x9epodejrzanymi towarami\xe2\x80\x9d, takimi jak \xc5\x9brodki antykoncepcyjne i wydawnictwa\xc2\xa0 o charakterze pornograficznym pomieszane z francuskimi pismami humorystycznymi i materia\xc5\x82ami pi\xc5\x9bmiennymi. Wraz z \xc5\xbcon\xc4\x85 Winnie, pulchn\xc4\x85, starannie uczesan\xc4\x85 m\xc5\x82od\xc4\x85 kobiet\xc4\x85, t\xc4\x99g\xc4\x85 te\xc5\x9bciow\xc4\x85 cierpi\xc4\x85c\xc4\x85 na opuchlizn\xc4\x99 n\xc3\xb3g i nerwowym, op\xc3\xb3\xc5\xbanionym w rozwoju szwagrem Steviem, wiedzie pozornie uregulowane \xc5\xbcycie w swym mieszkaniu po\xc5\x82\xc4\x85czonym ze sklepem w Soho. _NEWLINE_Od czasu do czasu odwiedzaj\xc4\x85 go znajomi anarchi\xc5\x9bci: \xe2\x80\x9eaposto\xc5\x82 nadziei humanitarnych\xe2\x80\x9d Michaelis, kt\xc3\xb3ry po pi\xc4\x99tnastu latach wi\xc4\x99zienia za nieumy\xc5\x9blne zabicie policjanta opu\xc5\x9bci\xc5\x82 je chorobliwie oty\xc5\x82y; stary, \xc5\x82ysy z kozi\xc4\x85 br\xc3\xb3dk\xc4\x85 delegat Mi\xc4\x99dzynarodowego Czerwonego Komitetu Karl Yundt; postawny i silny towarzysz Aleksander Ossipon zwany Doktorem, bo studiowa\xc5\x82 przez kr\xc3\xb3tki czas medycyn\xc4\x99. Wydaj\xc4\x85 oni broszur\xc4\x99 pt. P.P.  (Przysz\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 Proletariatu). Na spotkaniach w domu Verloca prowadz\xc4\x85 dyskusje filozoficzno-polityczne, snuj\xc4\x85 wizje nowego \xc5\x9bwiata. Policja wie o ich dzia\xc5\x82alno\xc5\x9bci (przypuszczalnie od Verloca), ale uwa\xc5\xbca ich za nieszkodliwych dziwak\xc3\xb3w._NEWLINE_Pewnego ranka, w odpowiedzi na listowne wezwanie, Verloc udaje si\xc4\x99 do \xe2\x80\x9epewnej\xe2\x80\x9d ambasady na rozmow\xc4\x99 z W\xc5\x82adimirem, jej nowym pierwszym sekretarzem. W\xc5\x82adimir oschle informuje Verloca, \xc5\xbce w przeciwie\xc5\x84stwie do swego poprzednika barona Stott-Wartenheima uwa\xc5\xbca go za ma\xc5\x82o u\xc5\xbcytecznego dla interes\xc3\xb3w swojego kraju. Je\xc5\x9bli wi\xc4\x99c Verloc chce nadal otrzymywa\xc4\x87 pensj\xc4\x99, musi wysadzi\xc4\x87 w powietrze \xe2\x80\x9epierwszy po\xc5\x82udnik\xe2\x80\x9d, czyli Obserwatorium Kr\xc3\xb3lewskie w Greenwich, aby nap\xc4\x99dzi\xc4\x87 stracha \xe2\x80\x8b\xe2\x80\x8bangielskiej bur\xc5\xbcuazji, kt\xc3\xb3ra \xc5\xbcywi sentymentalny szacunek dla \xe2\x80\x9eswobody indywidualnej\xe2\x80\x9d, a tak\xc5\xbce wierzy, \xc5\xbce nauka jest \xc5\xbar\xc3\xb3d\xc5\x82em jej dobrobytu._NEWLINE_Akcja powie\xc5\x9bci wybiega teraz naprz\xc3\xb3d. Jest ju\xc5\xbc po eksplozji bomby, kt\xc3\xb3ra jednak nie wysadzi\xc5\x82a w powietrze obserwatorium, lecz zabi\xc5\x82a kogo\xc5\x9b w parku Greenwich. Towarzysz Ossipon rozmawia w piwiarni z Profesorem, ma\xc5\x82ym cz\xc5\x82owieczkiem w okularach. Profesor jest specjalist\xc4\x85 od materia\xc5\x82\xc3\xb3w wybuchowych, obecnie za\xc5\x9b pracuje nad usprawnieniem detonatora. W rozmowie wychodzi na jaw, \xc5\xbce to w\xc5\x82a\xc5\x9bnie on da\xc5\x82 Verlocowi\xc2\xa0 bomb\xc4\x99. Profesor domy\xc5\x9bla si\xc4\x99, \xc5\xbce bomba eksplodowa\xc5\x82a za wcze\xc5\x9bnie i zabi\xc5\x82a Verloca._NEWLINE_Po rozstaniu si\xc4\x99 z Ossiponem Profesor natyka si\xc4\x99 na komisarza Heata z wydzia\xc5\x82u przest\xc4\x99pstw specjalnych, kt\xc3\xb3ry w\xc5\x82a\xc5\x9bnie \xc5\x9bpieszy do parku obejrze\xc4\x87 szcz\xc4\x85tki cz\xc5\x82owieka rozerwanego przez bomb\xc4\x99. Z wymiany zda\xc5\x84 mi\xc4\x99dzy nimi wynika, \xc5\xbce Heat nie s\xc4\x85dzi, by Profesor lub kt\xc3\xb3ry\xc5\x9b z rodzimych anarchist\xc3\xb3w mia\xc5\x82 co\xc5\x9b wsp\xc3\xb3lnego z tym wybuchem. Raczej uwa\xc5\xbca to za robot\xc4\x99 jakich\xc5\x9b cudzoziemc\xc3\xb3w. _NEWLINE_Od policjanta, kt\xc3\xb3ry znalaz\xc5\x82 si\xc4\x99 pierwszy na miejscu tragedii Heat dowiaduje si\xc4\x99, \xc5\xbce pewna staruszka widzia\xc5\x82a dw\xc3\xb3ch ludzi wychodz\xc4\x85cych z pobliskiej stacji. Zapami\xc4\x99ta\xc5\x82a, \xc5\xbce jeden z nich by\xc5\x82 jasnow\xc5\x82osym ch\xc5\x82opcem w ciemnogranatowym palcie z aksamitnym ko\xc5\x82nierzem i ni\xc3\xb3s\xc5\x82 blaszan\xc4\x85 puszk\xc4\x99. Wed\xc5\x82ug policjanta ch\xc5\x82opiec potkn\xc4\x85\xc5\x82 si\xc4\x99 o wystaj\xc4\x85ce korzenie i upad\xc5\x82, a to co ni\xc3\xb3s\xc5\x82, po prostu wybuch\xc5\x82o. R\xc3\xb3wnie\xc5\xbc urz\xc4\x99dnik kolejowy, kt\xc3\xb3ry odbiera\xc5\x82 bilety na stacji, zapami\xc4\x99ta\xc5\x82 dw\xc3\xb3ch ludzi i blaszan\xc4\x85 puszk\xc4\x99. Na podstawie zebranych bilet\xc3\xb3w zdo\xc5\x82a\xc5\x82 ustali\xc4\x87, sk\xc4\x85d przyjechali\xc2\xa0 - z pewnej ma\xc5\x82ej pod-londy\xc5\x84skiej miejscowo\xc5\x9bci. Heat wie, \xc5\xbce mieszka tam anarchista Michaelis. _NEWLINE_Ogl\xc4\x85daj\xc4\x85c z bliska to, co zosta\xc5\x82o z palta ofiary, Heat trafia na kawa\xc5\x82ek materia\xc5\x82u z\xc2\xa0 adresem. Teraz komisarz Heat udaje si\xc4\x99 do nadinspektora zda\xc4\x87 mu raport ze swych ustale\xc5\x84. Po wys\xc5\x82uchaniu komisarza nadinspektor sk\xc5\x82ada wizyt\xc4\x99 cz\xc5\x82onkowi parlamentu, by zastanowi\xc4\x87 si\xc4\x99 wsp\xc3\xb3lnie nad wag\xc4\x85 i znaczeniem zamachu. Nie podoba im si\xc4\x99 to, \xc5\xbce \xc5\x9blady wiod\xc4\x85 do Michaelisa, z kt\xc3\xb3rym ka\xc5\xbcdy z nich ma powi\xc4\x85zania towarzyskie._NEWLINE_Akcja powie\xc5\x9bci cofa si\xc4\x99 do czasu przed eksplozj\xc4\x85. Matka Winnie przeprowadza si\xc4\x99 do domu opieki prowadzonego przez instytucj\xc4\x99 dobroczynn\xc4\x85. Winnie i Stevie odwo\xc5\xbc\xc4\x85 j\xc4\x85 wynaj\xc4\x99t\xc4\x85 doro\xc5\xbck\xc4\x85, kt\xc3\xb3rej wo\xc5\xbanica ma hak zamiast d\xc5\x82oni. Opowie\xc5\x9bci wo\xc5\xbanicy o biedzie, smaganie biczem konia i gro\xc5\xbanie wygl\xc4\x85daj\xc4\x85cy hak doprowadzaj\xc4\x85 wra\xc5\xbcliwego Stevie do ataku paniki. Winnie z trudem udaje si\xc4\x99 uspokoi\xc4\x87 brata. Wieczorem Verloc o\xc5\x9bwiadcza, \xc5\xbce wyje\xc5\xbcd\xc5\xbca na kilka dni na kontynent w sprawach s\xc5\x82u\xc5\xbcbowych. _NEWLINE_Po powrocie Verloca z kontynentu Winnie prosi go, by sp\xc4\x99dza\xc5\x82 wi\xc4\x99cej czasu z jej bratem. Liczy, \xc5\xbce spacery z jej m\xc4\x99\xc5\xbcem podzia\xc5\x82aj\xc4\x85 uspokajaj\xc4\x85co na Stevie\xe2\x80\x99go. Verloc proponuje, \xc5\xbce zawiezie ch\xc5\x82opca na wie\xc5\x9b do Michaelisa i zostawi go tam na kilka dni. W dniu wybuchu w parku Greenwich Verloc wraca do domu dopiero o zmierzchu. Jest w bardzo z\xc5\x82ym humorze M\xc3\xb3wi Winnie, \xc5\xbce musz\xc4\x85 opu\xc5\x9bci\xc4\x87 Angli\xc4\x99. W tym celu podj\xc4\x85\xc5\x82 z banku ca\xc5\x82e swoje oszcz\xc4\x99dno\xc5\x9bci. Potem wychodzi z domu z jakim\xc5\x9b wysokim, chudym brunetem o d\xc5\x82ugiej twarzy i podkr\xc4\x99conych w\xc4\x85sach (jest nim nadinspektor). Chwil\xc4\x99 p\xc3\xb3\xc5\xbaniej w sklepie Verloca zjawia si\xc4\x99 komisarz Heat, by ustali\xc4\x87, dlaczego zamachowiec mia\xc5\x82 przyszyty do podpinki palta ten adres. _NEWLINE_Winnie, na widok strz\xc4\x99pu materia\xc5\x82u z adresem, kt\xc3\xb3ry sama napisa\xc5\x82a u\xc5\xbcywaj\xc4\x85c atramentu z ich sklepu, nie ma w\xc4\x85tpliwo\xc5\x9bci, \xc5\xbce to Stevie zgin\xc4\x85\xc5\x82 w wybuchu w parku Greenwich. Wraca Verloc. Heat, nie chc\xc4\x85c, by na jaw wysz\xc5\x82y zwi\xc4\x85zki Verloca z policj\xc4\x85, namawia go do ucieczki na kontynent albo jeszcze dalej. Po odej\xc5\x9bciu komisarza Verloc usi\xc5\x82uje oczy\xc5\x9bci\xc4\x87 si\xc4\x99 przed \xc5\xbcon\xc4\x85 z winy za \xc5\x9bmier\xc4\x87 Stevie\xe2\x80\x99go, jednocze\xc5\x9bnie bagatelizuj\xc4\x85c t\xc4\x99 tragedi\xc4\x99. Z\xc5\x82o\xc5\x9bci si\xc4\x99 na swych mocodawc\xc3\xb3w, W\xc5\x82adimira nazywa \xe2\x80\x9ezarozumia\xc5\x82\xc4\x85 \xc5\x9bwini\xc4\x85\xe2\x80\x9d i poucza \xc5\xbcon\xc4\x99, jak ma prowadzi\xc4\x87 sklep w czasie, gdy on b\xc4\x99dzie siedzia\xc5\x82 w wi\xc4\x99zieniu. Winnie wys\xc5\x82uchuje jego perorowania w z\xc5\x82owrogim milczeniu. W chwili, gdy\xc2\xa0 le\xc5\xbc\xc4\x85cy na kanapie Verloc niczego si\xc4\x99 nie spodziewa, oszala\xc5\x82a z rozpaczy po stracie ukochanego brata kobieta zadaje mu \xc5\x9bmiertelny cios no\xc5\xbcem kuchennym._NEWLINE_Odzyskawszy przytomno\xc5\x9b\xc4\x87 umys\xc5\x82u Winnie wybiega z domu z zamiarem rzucenia si\xc4\x99 do Tamizy. B\xc5\x82\xc4\x85kaj\xc4\x85c si\xc4\x99 po ulicach, spotyka towarzysza Ossipona, kt\xc3\xb3ry jest \xc5\x9bwi\xc4\x99cie przekonany, \xc5\xbce w parku Greenwich zgin\xc4\x85\xc5\x82 Verloc. Wyznaje Winnie mi\xc5\x82o\xc5\x9b\xc4\x87 i namawia j\xc4\x85 na wsp\xc3\xb3lny wyjazd do Pary\xc5\xbca. Do poci\xc4\x85gu wsiadaj\xc4\x85 razem, ale Ossipon wyskakuje z niego w biegu - z pieni\xc4\x99dzmi Verloca. Jaki\xc5\x9b czas p\xc3\xb3\xc5\xbaniej Ossipon dowiaduje si\xc4\x99 z gazety o niezidentyfikowanej pasa\xc5\xbcerce statku kursuj\xc4\x85cego po Kanale Angielskim, kt\xc3\xb3ra znikn\xc4\x99\xc5\x82a, zostawiwszy na le\xc5\xbcaku \xc5\x9blubn\xc4\x85 obr\xc4\x85czk\xc4\x99. On jeden wie, kim by\xc5\x82a owa tajemnicza kobieta.\n_START_SECTION_\nEkranizacje\n_START_PARAGRAPH_\nAdaptacja filmowa powie\xc5\x9bci w re\xc5\xbcyserii Alfreda Hitchcocka w 1936; zob: Tajny Agent_NEWLINE_Adaptacja filmowa powie\xc5\x9bci w re\xc5\xbcyserii Christophera Hamptona w 1996; zob: Tajny Agent'