b'\n_START_ARTICLE_\nGlukoneogeneza\n_START_PARAGRAPH_\nGlukoneogeneza (skra\xc4\x87eno: GNG) je metaboli\xc4\x8dki proces proizvodnje glukoze iz supstrata koji po sastavu nisu ugljikohidrati. Naj\xc4\x8de\xc5\xa1\xc4\x87i supstrati koji ulaze u proces pretvorbe u glukozu su mlije\xc4\x8dna kiselina, glicerol i glukogene aminokiseline._NEWLINE_Ovaj metaboli\xc4\x8dki put predstavlja jedan od dva osnovna mehanizma kojim \xc4\x8dovjek i gotovo sve \xc5\xbeivotinje odr\xc5\xbeavaju vrijednosti glukoze u krvi konstantnim u slu\xc4\x8daju manjka ugljikohidrata, sprije\xc4\x8davaju\xc4\x87i tako hipoglikemiju. Drugi je mehanizam glikogenoliza, tj. razgradnja rezervi glikogena u glukozu ._NEWLINE_Glukoneogeneza je sveprisutan proces, kojeg nalazimo u metabolizmu biljaka, \xc5\xbeivotinja, gljiva, bakterija i jo\xc5\xa1 jednostavnijih organizama . Kod vi\xc5\xa1ih \xc5\xbeivotinja odvija se uglavnom u jetri, a u manjoj mjeri u kori (korteksu) nadbubre\xc5\xbene \xc5\xbelijezde. Aktivacija glukoneogeneze karakteristi\xc4\x8dna je za vrijeme gladi, posta, dijeta s vrlo niskim prinosom ugljikohidrata ili velikog fizi\xc4\x8dkog napora. Ovaj metaboli\xc4\x8dki put predvi\xc4\x91a niz reakcija koje su egzoergonske (zahtijevaju utro\xc5\xa1ak energije), stoga se za vrijeme reakcija tro\xc5\xa1e visokoenergetske molekule kao ATP i GTP. Gotovo se uvijek tijekom glukoneogeneze pojavljuje i ketoza. Po\xc5\xa1to je ovaj proces jedan od osnovnih izvora glukoze u krvi, proizvedeni su i lijekovi, kao npr. metformin, koji inhibiraju glukoneogenezu i stimuliraju prijenos glukoze iz krvi u stanice. Ovi su lijekovi postali vrlo bitni za lije\xc4\x8denje dijabetesa tipa 2 ._NEWLINE_Pre\xc5\xbeiva\xc4\x8di apsorbiraju ugljikohidrate iz hrane proizvedene tako da mikroorganizmi koji \xc5\xbeive buragu razgra\xc4\x91uju celulozu iz pro\xc5\xbevakanih biljaka. Kod pre\xc5\xbeiva\xc4\x8da se, dakle, glukonegeneza neprestano odvija, nezavisno od gladi, fizi\xc4\x8dkog napora ili vrste prehrane.\n_START_SECTION_\nPrekursori i mjesto odvijanja reakcija\n_START_PARAGRAPH_\nOsnovne molekule koje u ljudskom metabolizmu ulaze u glukoneogenezu kao supstrati su mlije\xc4\x8dna kiselina (laktat), glicerol, koji ulazi u sastav triglicerida, te aminokiseline alanin i glutamin. One \xc4\x8dine 90% svih supstrata koji ulaze u glukoneogenezu. Ostali su supstrati uglavnom glukogene aminokiseline i svi me\xc4\x91uspojevi Krebsovog ciklusa koji mogu u\xc4\x87i u glukoneogenezu tako da se prije pretvore u oksalacetat._NEWLINE_Kod pre\xc5\xbeiva\xc4\x8da je osnovni supstrat glukoneogeneze propionat ._NEWLINE_Mlije\xc4\x8dna se kiselina stvara kao posljedica rada mi\xc5\xa1i\xc4\x87a i prenosi se krvotokom u jetru, gdje se pretvara u piruvat u tzv. Corijevom ciklusu putem enzima laktat dehidrogenaze. Piruvat je prvi supstrat glukoneogeneze, koja ga pretvara u glukozu ._NEWLINE_Glukogene aminokiseline prolaze proces transaminacije ili deaminacije, prije nego u\xc4\x91u u proces glukoneogeneze. Tim se putem izravno dobiju supstrati za glukoneogenezu, kao npr. piruvat ili oksalacetat ili se dobiju me\xc4\x91uspojevi Krebsovog ciklusa koji indirektno, daljom transformacijom ulaze u glukoneogenezu._NEWLINE_Tre\xc4\x87i naj\xc4\x8de\xc5\xa1\xc4\x87i supstrat glukoneogeneze je glicerol, koji se osloba\xc4\x91a razgradnjom trigicerida. Glicerol ne mo\xc5\xbee biti izravno iskori\xc5\xa1ten, ve\xc4\x87 se mora transformirati u gliceraldehid-3-fosfat u nizu reakcija koje se odvijaju u jetri._NEWLINE_Kod sisavaca se glukoneogeneza odvija prvenstveno u jetri , a u manjoj mjeri u bubregu i tankom crijevu . Postoje bitne razlike u vrsti prekursora koji ulaze u reakciju glukoneogeneze u navedenim organima. Osnovni prekursor u jetri je laktat, dok se u bubregu osim laktata u ve\xc4\x87oj mjeri metabolizira i glutamin. Kod pre\xc5\xbeiva\xc4\x8da je prevladavaju\xc4\x87i supstrat propionat, koji se stvara metabolizmom ugljikohidrata iz razgra\xc4\x91ene celuloze u buragu i ulazi u proces glukoneogeneze u jetri. U stjenci tankog crijeva se putem glukoneogeneze uglavnom razgra\xc4\x91uju glutamin i glicerol.'